INCIPIT.LIBER IOANNIS.
MESVE.DE.COMPLEXIONI.
BVS.PROPRIETATIBVS.E
LECTIONIBVS.OPERATIO
NIBVS Q3.SIMPLICIVM.ME.
DICINARVM.LAXATIVA.
RVM.

N nomine dei miseri
cordis:cuius nutu ser
mo recipit gratiam:
& doctrina perfectio
nem.Principium uer
borum Ioannis filii Me
sue:filii Hamec:filii Heli:filii Abdel
la regis damasci.Verbum cecidit i-
ter inqretes ſcire:qd e quod reme-
morati ſunt qdam de rectificatōne
mediciarum ſolutuarum ſimplici
um.Multi ſapiētes ſcripſerunt:indi
ſperſione tamē:nec qſq eorum ple
nam traditionem ex hac itetiore edi
dit.Sed per diuerſa capitula de di-
uerſis rememorati ſunt:diſperſam
doctrinam hanc dimittentes:Qui-
dam uero ex dilectiſimis nostris:q
bus ex caritate tenemur:nos depræ
cati ſunt:ut opus unum ex diſperſi
one collectum:i unam præceptorū
aggregationem trāſferamus.Quorū
iufſas exaudiētes præces:hoc opus
aggregdimur cum auxilio & bonita
te dei:q fit benedictus.Fac ergo pi
e deus:præceptorum horum aggre-
gationem felicem de theſauris tux
largitatis omī felicitās.Ponamus
aute3 opus nostrum: ſectioēs duas.
In prima ſciētiam uniuerſalem de
rectificatiōe medicinarum cum cō
ditōnibus & modis ſuis.

In ſecūda particulares ſermones in
unaquaq: medicinarum: de eē & poſ-
ſe & rectificatione ſcribamus:& in
hoc terminabimus.

SECTIO.PRIMA.DE RECTI-
FICATIONE.MEDICINARVM
CVM CONDITIONIBVS.ET
MODIS.SVIS.ET CONTINET
INTENTIONES.QVATVOR.

Prima itētio poit cōditioēs i ele-
ctiore & poſſe mediciarum ſolutio-
nem faciētium.

Secūda pōit cōditiōes i emēdatiōe
malitiarum i ipis.

Tertia pōit cōditiōes i emēdatiōe
malitiarum redūdātium ab ipis i
hora ſolutiōis.

Quarta pōit cōditiōes i emēdatiōe
nocnmētorum derelictorum poſt
purgationem.

PRIMA. INTENTIO. CONTI-
NET.DVO.CAPITVLA.

Rimum e de electiōe medici
narum: quæ fit per cōprehēſi
onem iudiciorum earum ſecūdum
eſſe proprium.

Secūdum e de electiōe mediciarū:
quæ fit per cōprehēſiōem iudicio-
rum earum ſecūdum poſſe ipſarum
SECVNDA. INTENTIO. CON-
TINET.DVAS.SVMMAS.

Prima ſuma e de rectificatiōe me-
dicinarum cum societate alterius
medicinæ & cōtiet quatuor capitu
Capitulum primū e de rectifi- la
catiōe mediciārum:cum eo quod
oppoitur eis proprietate ſua.

Capitulum ſecūdum e de rectifica-
tiore earum cū eo quod opponitur

a

eis complexione ſua

Capitulum tertium ē de rectificati
ōe earum: cum eo quod opponitur
eis effectu ſuo.

Capitulum quartum ē de propor-
tione rerū ſibi īuicē eis affociādarū-
SVMMA SECVNDA EST DE
RECTIFICATIONE MEDICI
NARVM CVM BONITATE:
QVAE ACQVIRITVR PER
ARTEM. ET CONTINET
QVATVOR CAPITVLA.

Capitulu3 primu3 ē de moīs coctio
Secūdu3 de moīs -nu3 medi.cinaru3-
lauationum medicinarum:

Tertium de moîs ſiſſionum medi
Quartu3 de moîs tritura -cinaru3-
tionu3 medicinaru3.

TERTIA INTENTIO CONTI
NET TRIA CAPITVLA.

Capitulu3 primu3:li medicina mo-
uet & non euacuat.

Capitulu3 ſecūdu3:li medicīa inde
bite & laborioſe ſoluit.

Capitulum tertiu3:li medicina ſol
uit ultra ḿ oportet.

QVARTA INTENTIO CON-
TINET.XIII:CAPITVLA.

Capitulum primu3 ē de febre poſt
Capitulum ſecūdu3- purgatione3,
eſt de dolore capitis poſt purgatio
Capitulum tertium eſt:de nem.
BERTI uertigie poſt purgationem.

Capitulu3 quartu3 ē:de debilitate
uiſus poſt purgationem.

Capitulum quitu3 eſt:de debilita-
te ſtomaci poſt purgationem.

Capitulum ſextum eſt:de ſiti poſt
purgationem.

Capitulum ſeptimum ē:de ſingul-
tu poſt purgationem

Capitulum octauum ē:de dolore
ſtomaci poſt purgationem.

Capitulum nonum ē:de excoriatione
iteſtinorum poſt purgationem.

Capitulum.x.ē:de egeſtione ſaguís

Capitulum.xi.ē: poſt purgatōnez.
de tenaſmone poſt purgationem.

Capitulum.xii.ē:de laſtitate & de-
bilitate corporis poſt purgatiōem

Capitulum.xiii.ē:de ſpaſmo poſt
purgationem.Continet igitur li-
ber iste primus ſex&uiſiti capitula

CAPITVLVM.PRIMVM.EST
DE.ELECTIONE.MEDICINA

RVM:QVAE FIT PER COM-
PREHENSIONEM IVDICIO-

RVM EARVM SECVNDVM
ESSE PROPRIVM

Icimus quod medicina laxati
ua:nō eſt a re complexionali
ſic:fed quia talis neq: ut cōtrarium
ī cōtrarium quia cōtrarium:ſ quia
tale.Et neq: quia ſimile ac attrati-
uum huius:uel eradicatiuum:aut cō-
trarium:fed quia tale.Et neq: quia
graue:aut leue agitatiuum ſuperius
uel iſerius:fed quia taleDotatur e-
nim omē dupliciter ut aiūt philo-
ſophi:a uirtute.s.elemētaria:& coe-
leſti:hac qdem cōi:hac uero propri
a.Eteim calefactiuum & iſrigidati-
uum:calidum & frigidum omē.So
lutiuum aūt nec quia calidum:nec
quia frigidu3:fed qa coeleſti uirtute
dotatum ſic ipiūs miſſionem regu
lāte.Et ob hoc ſolutiuum quidem
hoc:illud uero prouocatiuum:illud

uero aliter & aliter. Et hoc quia a
coelesti uirtute:tale supra comple
xionem fertur.Inqt Plato:dotauit
qde3 natura res proprietatibus.oio
eim quodlib& secudum quod me-
retur a spē lua agit quod propriu,
eſt. Vtiqu enim nullius rei eſt actio
propria:nili quaz spēs regulat.hoc
aŭt certificare nō e medici:ſed eius
q le altius agit. Opinari aŭt icōueni
ens qa ſimile:nimiru3 eteiz utiq. ſic
e cōtra:led &cōtraria le īuice3 fugāt
nō attrahūt.Inqt heben meſue.Sci-
re amplius oportet quod actio ſo
lutiui i materias:cum diſcretioibus
& limatioibus regulātis naturæ fit.
Eductio eīz earu3 e opus naturæ.far
macu3 uero per quod id fit:ē ipſuz
id ide3 naturæ:quod iſtrumētu3 ar-
tifici.Ait eni3 hippocrates .Eſt qp
pe naturæ curare:nō medici.Medici
uero dignius opus porrigere natu-
ræ.Cum aŭt quod porrigitur.natu
ræ opus uicit q̧titate & malicia: in
prxiudiciu3 eius effrenes efficit ope
ratioes.Verum q̧titas ſupra exigēti
am naturalem traſgreſioēm efficit:
& dat nocumēta multitudis.Maliti
oſitas uero & multitudinis:& alte-
rius:atq3 alteriuſmoi imprimit no-
cumēta.Sed tua itereſt malignaru3
atq3.īcolumium mediciarum apud
te habere differētias.Nam ſut & ma
lignarum quædam genera:ſuper q-
bus de effrenitate nō ambigitur.ſi-
cut mezereon & grebeæ & euſorbi
um.Et i generibus plurium ſut ſi-
militer:ſicut turbit nigrum & durū
& agaricus niger & durus:& collo-

qntida ſingularis in planta ſua:&ſca
monea de cōtrata coraſceni a qbus
elōgarī oportet.niſi forſitam con-
gruāt ex eis quædam i magnis caīs.
Et tūc ſuper eis præſumēdum eſt:
cum timore & cautela.Nam quibus
dam morbis competit uenenum:ſi
cut ſerpens i lepra.poft fractionem
tamen ſuæ malitiæ ultimam ſi poſſi
bile e:uel ſaltem q melius fieri po-
teſt:quēadmoūm dicemus poſt.Et
plurimi ſtolidorum:& præcipue ſi
ueſtres & noui:præſummūt ſuper il
līs nōdum cōsolatis:nō utētes præ
uiſione:& ignorātes quod e ſuper
uenenum pernicioſum:& ignoran-
tes leſione3 quam faciunt poſſidere
membra:quæ ſunt mineræ uirtu-
tum cum ipſis uirtutibus.Inquit
heben meſuæ:non tātum has fuge-
re oport&:ueru3 & omēs etu3 ſi ele
gātiores ſint:nili obſeruētur cōdi-
tiōes & modi:quoru3 rememorabi
mur ſi deus uoluerit.Conſyderatio
aŭt quæ e theſaurus iueſtigationu3
boītatu3 & malitiarum in ipſis:eſt
huiuscemōi.Quādoq3 eni cōſydera
re oportet cōditiōes diſpoſitiu3;
quæ ſunt ex parte ſubſtātiæ.Quan-
doq3 cōditiōes diſpoſitōu3 quas res
cōſequitur a cōplexiōe ſua.Quādo
q3 ab eo quod cōſequitur ipā3.Et
de huiuſmōi quādoq3 determinat
tactus:aliquādo ſpor:& aliquādo
odor.Et quādoq3 ex diſpoſitioni-
bus quæ acqrūtur ex tēpore:& loco
& uicinitate unius mediciæ ad alte
rā.Cōditiōnes qde quæ ſunt ex pár
te ſubſtātiæ ſunt graue & leue ſub-

tile & groſſum: tenerum & tenax: ra
rum & ſpiffum. Et ab his acqritur
ſciëtia malignitatis & boſtatis me
dicinarum. Cxterum quæcùſ ex e-
is potëtioris uirtutis ſunt: leuiores
quidem ſunt meliores: grauiores ue
ro malignæ Sút eteim ſcamonea: &
aloe: leuiores qdem meliores: & col
loqntida: ſimiliter & euforbium: &
baurac: & agaricus: & ſimilia: niſi ſit
ex eis i quibus reqritur aggregatio
ſubſtātiæ: ſicut hermodactilus: & ire
os: & lapis lazuli. Hæc eim íſertiora
grauiora ſunt & meliora. Et humi-
dum habëtia ſuperfluum: leuiora
meltora ſunt: ſicut agaricus proprie
& turbit: & pollipodium: & ſqlla: &
ſimilia. Et medicinæ qdem faciètes
operationes ſuas etiam comprimë
do: grauiores qdem meliores. E teiz
mirobalani grauiores qdem melio
res: & ſpës tamarídorum: rauedſeni:
ſimiliter & abſinthium grauius eſt
melius: & ſimiliter ſuccus eius: & ſi
milia. Et quæ menſurâtur pleno &
uacuo: grauiora etiam meliora: ſicut
caffia ſiſtula: & tamaridi: & been: &
carthamus: & granum nil: & cherua:
& ſimilia. Et faciètes qdem operati
ones ſuas labiſcâdo & lubricum fa
cído: grauiores qdem meliores: ſi
cut pſilium proprie: & caſſia ſiſtula
& pruna: & lebesſen: & ſimilia. De cõ
mêſuratōne autez rei ſubtilis & groſ
ſæ dicetur paulo poſt. Videtur aŭt
tenerum: & tenax a ſubtili & groſſa
depëdere ſubſtātia. Creditur eiz ſub
tile teneru: & tenax groſſuz: ſed non
condigne ſimpliciter cōcedendum

Ex groſſarum eîm ſubſtātiarum re
bus iueniūtur tenera & tenacia: & ex
rebus ſubtilium ſubſtātiarum inue
niūtur tenera & tenacia. Inuenitur
enî aloe & tenerum & tenax: & ſca-
monea: & ſpës ſalis: & baurac. Et îue
nitur ſerapinu: tenerum & tenax: &
anacardus. Quare nô horu: ſubtile
& groſſum cauſatiuum. Videtur aŭt
puritate uel i: puritate hoc magis: ê
eim purius ſubtilius: tenerum: ipu-
rum autem groſſum tenax: Super
puro igitur & ipuro: ſubtili & groſ
ſo: ſignificat magis teneru: & tenax.
Niſi forte ſit aliqua ex rebus: cuius
materia ſit humiditas uiscoſa: ſicut
zucarum nabat: & alhoſo. horu: eim
purius & ſubtilius tenacius. Quæ
autem mēſurātur dêſo & raro: pro
porcionalia ſunt eis: quæ menſuran
tur graui & leui de qbus ſermo præ
fixe erit. Inqt heben meſue: ſcire de
bes ex parte cōſyderatiōum cōple
xionum quod medicīa calida dât
conſecutiones iudicioru: proprio-
rum: quæ ſût caleſactio: ſubtiliatio
rareſactio: maturatio: digeſtio: aper
tio uiarum: & ſimilia. Et ſi ſuperflu
at: mordicatio: ſitis: deſi: ccatio: & ſi
milia. Et ſi ultimatur: acuitas: & iſlā
matio: & attenuatio: & attractio ſu
perflua: & consumptio: & operatio
rubificatioi: & cauterizationis. A
frigida qdem: effectus iudiciorum
eius: q ſunt iſrigidatio: i: piffatio: cō
iuctio: cōiugatio: cōpactio: & ſimi-
lia. Et ſi ſuperfluat coharctatio: &
oppilatio. Et ſi ultimatur cōgelatio
et mortificatio. Ab humida hume-

ctatio: lubricitas: lenificatō: cōgluti
natio. Et si superfluat oppilatio: uē
tolitas: nauelea: & similia. Siccam ue
ro medicinam cōsecūtur hæc: delic
catio: arefactio: attenuatō: & similia
Et si superfluat corrugatō. Et si ul
timatur sciolio: & ferroslitas: & simi
lia. Et ícolumiores qdē sunt calidæ
frigidis: & humidæ siccis: & adhuc
calefactis. Et uniuersaliter quidem
oíς medicina ĝto temperamēto ui
cinior tāto ícolumior procedēs au
sem remota ab hoc. Vltimata uero
í qualitatibus suis malignior ímo
dignior ut uenenuz dicatur. Tactus
aŭt de molli & duro & aspero & le
ni iudicat: & molli qdem & duro
sunt iudicia propria: molle eīm rei
obediētiam facit: durum uero ecō
tra significat quorum qdem hoc fa
cile: illud uero difficile passibile ē
& alterabile. Et supereſt tibi: ut ſci
as hoc facile corrigi illud uero nō
facile. Sed asperi & lenis ſunt quæ-
dam iudicia. Eteim hoc qdem ſicci
us illud uero humidius. Leitas nem
pe medicis affociata & proprie uio
lētarum utrtutum ipas ad latus íco
lumium declinare facit. Sed & aliis
similiter & proprie quæ utroq[]s ſut
mō poſſibilia nafci. Asperitas uero
facit ecōtra.nas & colloqntida lenis
bona aspera mala: & abſinthius ſimi
liter & fumus terræ & succus cucu
meris alíni & agaricus & alia ſimi
lia. Et de odoribus qdē ſcire debes
quod odor bonus í medicina ipſaz
ad latus ícolumiuz declinare facit.
& illud ideo qa dilatat animam &

ſpiritus & uirtutes reparat & uirtu
tu3 mineras confortat. Grauis uero
odor facit cōtrarius horu3 & efficit
cōsecutiōes operationu3 difficiliu3
& laboriosaru3. Inqt heben meſue
iu diicia qdē quæ ſunt de ee ſaporu3
magi3 ſunt apud me ſuper iueſtigā
da malitia & boītate medicinarum
ſolutione3 faciētus. Imitātur enim
uirtutes earu ad modicus diuerten
tes. & cōpetit hic loqui tātum de
ſaporibus ĝtum ad earu3 iudicia p
tinet ſuper cognoſcēda malignita
te & boītate ipſarus prout ē ab eis
cōsecutio diſpoitiōnus: propriaru3
pura. Verbi gratia. Acutu3 ē facile í
flāmabile mordicatiu3 penetrati
u3 aduſtiu3 excoriatiu3 aperiti
u3 carminatiu3 uēto ſitatus: delic
catiu3 faciēs ſitis extenuatiu3 in
ciliu3 ſubtiliatiu3 diuſiſuum at
tractiu3 a lōgīquo reſolutiu3 &
poit operatione3 ſu3 citas & forte
& ē cu3 ſubtili ſubſtātia cōfortati
u3 amari & oiu3 debiliter & tarde
ſoluentiu3. Amaru3 aŭt ē deliſcati-
u3 cōſumptiu3 faciēs ſitis aperiti
u3 orificiorum uenarum excati-
u3 præſeruatiu3 a putrefactione
attractiuum tardius tamen ǒ acu-
tu3 abſterſuum reſolutiuum īcili-
ſiu3 faciēs tortioēs cōturbatiu3
excoriatiu3 faciēs fluere ſanguē3
carmiatiu3 uēto ſitatum & ponit
operatione3 ſu3 tardam & fortem
& ē cu3 groſſa ſubſtātia repræſſiu3
acuti. Saſu3 uero ē īciliuum abſter-
ſiu3 ſubtiliatiuum liquefaciuum:
mordicatiu3 præſeratiuum a pu

trefactiſe:cōturbatiuum:ſubuerſi
uum:præparās ad uomitus exiccati
uum faciēs ſitim exaſperatiuum:&
mondificatiuum cum abraſione &
aperitiuum:& ponit operationem
ſuas tardaſ debileſ & ē cū medio
cri ſubſtātia cōfortatiuū oiuſ debi
liter & tarde ſoluētiau. Vnctuolitas
quoq ē lenitiua labiſcatiā relaxati
ua:mollificatiua:ab hoīatiua:nauſea
tiā:uētoſitatus; generatiā:oppilatīa
& poit operationēs ſuas tardam &
debilem:& ē cuſ mediocri ſubſtā-
tia repræſſiua amari:& acuti:& ſali
Dulce aŭt ē lauatiuum:lenitiuum
oppilatiuum:uētoſuſ:& ponit ope
rationem ſuam debilem:& inter ci
tam & tardaſ mediocrem.& ē cum
mediocri ſubſtātia repræſſiuuſ acu
ti:amari & acetoſi & cōfortatiuum
inſlipidi. Inſlipidum uero eſt lubrifi
catiuum:uētoſum extinctiuum op
pilatiuum & iſpilatium & ponit
operationem ſuas tardaſ debilez
&eſt cuſ mediocri ſubſtātia repræſ-
ſuum acuti.& amari & ſali & ace-
toſi. Stipticum quoq ē coadunati
uum acetratiuum cōsolidatiuum i
iſpilatium:& ponit operationem
ſuam tardam & debilem & eſt cum
groſſa ſubſtātia repræſſuum oīum
quæ diximus ſicut acutuſ & ſalſum
cōfortatiuus. Acetoſuſ qdeſ ē pene
tratiuus aperitiuus ieiſiuus diuili-
uus ſubtiliatiuus & iſpilatium ex
aſperatiuus abſteriuus extictiuū &
ponit operationem ſuam citam &
mediocrem iſter fortem & debilem
& ē cum ſubtili ſubſtātia repræſſi

uuſ acuti & cōfortatiuus dulcis & i
lipidi & debes ſcire quod medici-
narū deteriores ſut iqbz ē acuitas
pura ſicut ē euſorbiuſ & mezereō.
Minus aŭt iqbus ē amaritudo pura
ſicut ē colloqntida & cucumer aſi
ninus & ſimilia & quæ compoſita ē
ex acumīe & amaritudīe ē iſter eas
ſicut ſcamonea & ḿto ab acumīe &
amaritudīe declinat tāto a malicia.
Adhuc aŭt plus elōgātur a malicia
oēs iqbus cum acuitate ē stiptici-
tas:ſicut epithimus & alaſce.Plus
quoq iqbus cum amaritudīe eſti
pticitas ſicut reubarbaruſ & fumus
terræ & ab ſinthium & quæ compo-
ſita ē ex partibus acuitatis et ama-
ritudīs et stipticitatis ē iſter eas ſi
cut ſticados. Et uniuersaliter qdeſ
ſecūdum rectas proportiones acuti
uel amari uicēs stipticitas iſcolumi
orem reddit. Et iſcolumiores qdeſ
ex eis ſunt iqbus adeſt dulcedo ſi
cut caſſia ſiſtula et tereniabn.i.mā
na aut inſlipiditas ſicut mucillago
plilii aut ſapor compoſitus ex dul
ci et acetoſo ſicut pruna et tamarī
di.Declinat etiam ad latus iſcolumi
uus quæcūq ex partibus amaritudīs
et dulcedīs cōpolita ē ſicut utola
magis quoq i qua cum his ē stipti
citas:ſicut roſa et uniuersaliter qde-
stipticitas cuilibet generi medicia
rum affociata ipās ad latus iſcolumi
um declinare facit. Quare ſcire de-
bes quonias auxiliatio facta per ar
tes æqpollet naturæ propter quod
īterdum ſupplēduz ē arte i quo na
tura defuerit. Ars eni ſimago ē uatu

ræ: & sequella eius: & nos dicemus auxilia quæ sunt per artes post. Co lores aukt ætum ad preſentem inſtri tionez pertinet: nō dāt sciētiam or dinatam quæ ſit comprehenſio: ſi cut uniuersalis i particulari: ſed iſi denter ſignificāt ſuper bonitate & malitia quarūdā medicināru: ſicut dicimus: ſcamonea uaria aut ſubal bida: bona nigra mala: & agaricus al bus bonus: niger malus: & ſimiliter turbit: & colloquintida: & dicimus roſam ueræ rubedis bonam & dici mus de aliis alia: ætum particularis ſermo de eis capere pōteſt. Horus aukt ſufficiētiam oſtedit sciētia natu ralis. Loqmur aukt in particularibus de coloribus medicinarū bene: uel male ſignificātibus: cum his: uel il lis. Et tempus qdeſ determinat de eſſe & iudiciis mediciaru: quo col ligēdæ ſunt: & quo nō: & iſtum uir tus earum durare poteſt: & quod quædam ātigores meliores: & ico lumiores: & aliquæ maligniores: & aliquæ recētiores & icolumiores & aliquæ maligniores. Secūdum ue ri tatem qdeſ ſcire debes quoniam ex eis amare ātiquiores deteriores & eim ſicciores cum ſit amarum ex ſe ultimæ ſiccitatis. Et acutæ ātig ores icolumiores ſpirat eim ſuper ficies caloris earum inflāmabilis & frāgitur acuitas cum reſiduo. Iunio res uero ſerroſæ inſflammabiles. Et ſtipticæ qde iuniores icolumiores Et dulces mediocres meliores. Et iſpidæ ſimiliter & eim recētiores i umido habundant ſupſluo cauſa

ad inflāmationem & uētolitates. Et ſalſæ antiqores ſerroſæ & iuniores cōturbatiuæ cā ad ſubuerſioēm & uomitu: Mediocres uero meliores Et debilem qdem uirtutem haben tes. Et quæ debilis ſunt texturæ. Et quæ uirtutem habent facile ſeſolu bilem aut politam in ſuperficie iu niores meliores. Et eim ātiquaru earum uirtutes ſeſoluit tempus & i cōtrariis ecōtra. Cus aukt dico āt iqora uel iuīora iſtelligo hoc quod iuſte meſurādum ē de quolib& ſe cūdum genus ſuum. Nam nec ātigo ra ut cinis nec iuniora ut gramen dum dicimus iſtelligimus. Nos aukt de tempore collectiois medicina rum & de extēliōe uitæ earum ter minabimus i particularibus ſi de us uoluerit. Locus uero ē ex maxīe faciētibus ad generatioēm & acqrū tur per ipūm diſpoſitioēs & pro prietates i rebus. Inſt enim Plato muīuit natura naturans loca uirtu tibus ut i eis ſigillētur proprieta tes plātis & i aliis quales merētur ſecundum genus ſuum & in terra non libera declinant ad latus excel ſus eius. Verum planta attrahit ex ea quod ſuum eſt puta humores ſi bi cōueniētem. Nam lupinus attra hit nitroſitatem terræ & uīcit dul corem eius & colloqntida amaritu dinem ex partibus ſuis aduſtis & ſi militer cucumer alininus ſed hoc non ē huius iſqſitionis ſed altioris Et dico quod res huīdo abūdātes ſuperfluo i locis natæ ſiccioribus meliores & ſicciores i ſiccioribus

deteriores. Et eīm hermodactilus
ī locis natus humidis malus & simi
liter turbit: & agaricus. Et dicitur
quod mezereon locis thermarus
ē malus: uenenolus: & cucumer alini
nus: & colloquintida similiter: & ab
sinthium uicinum mari: nōē bonū
& dicitur quod scamonea corale:
niē mala: antiochena bona. & cre-
do quod dispolitio loci: uel aspe-
ctus regulātium: nō similiter hic &
ibi. D iuerſitas autes: uel similitudo
has: uel illas ícolumnitat: & eīs gua-
rit: & piper aquæ diffimilia meliora
Vicinitate aŭt rei ad res ícolumnio-
res: uel neqores acqrūtur dispoſiti
ones: & í ſingularitate uel pluralitate
earum similiter. Sicut quod recte
dicitur quod hermodactilis: ſllæ:
aut rafani uicinitas: uigores preſtat
& alaſce: epithimo. & arbor glādes
ferens: pollipodio & ruta: ſene & di
citur quod ſcebran. i. eſula ſcamo-
nex addit ad iniqtatem: & similiter
lacticinium uillolus: & lapides: pol
lipodio & ozimum epithimo. Et
ſingularitas qdem caſſiam fitulam
facit bonam colloqntidas neqores:
& ſqllam prauas: & cucumerem alini
num ſimiliter. Virtus enim diffuſa
remiſſior aggregata uero pluris. Et
ſcire debes quod magnitudo rei &
paruitas uirtutis diffuſionem & ag
gregationem facit.

CAPITVLVM . SECVNDVN:
EST.SERMO.VNIVERSALIS.
DE.ELECTIONEMEDICINA
RVM.QVAE.FIT.PER.COM-
PREHENSIONEM . IVDICIO

RVM.EARVM . SECVNDVM.
POSSE.IPSARVM.

Nquit heben Melue operatio
medicinæ ſolutiue cum hoc
quod agit ſecūduz regulatio
nem quaſ fortita ē fit per modum
uiolētix neq, eni: educit niſi qr na
turæ uim ifert nō tamē comuniter
ſed proprie quia nō materiam. ſed
hanc educit materiam niſi effrenez
habuerit operatione. Effrenitatis
aŭt i operatiōe cauſa ē peccatum i
qtitate eius: ſi cut diximus. Et quo
niam ſecūdum plurimum omis ſe-
re medicinæ laxatiua eſt de genere
rerum uenenolarum cuius excesſuz
natura nō patitur conatur regulare
qtum de motu eius ē iſultationem
ipius i uirtutes corporis iqtum ei
poſſibil e ē & patitur ſine eſtuatiōe
& lucta ſuperfluitates expelli imo
gaud& i earum eductione ſicut ex
onerari molle ſi cut ſi proprio mo
tu expellerētur. Et ſecūdum notio
res modos purgatiois fit illud du
obus mois de qbus Hipp. in pri-
mo libro ſeperatorum ſermonum
mētionem fecit ſcilic& ex agitati
one quæ fit ſecūdum ſtomacum ſu
perius cā ad uomitum aut ex per
turbatiōe quæ fit ſecūdum uētres
cauſa ad fluxum & fit illud rarius
per uomitu3. Et iſtud i deo. quo ias
medicina laxatiua perueniēs ad ſto
macum nō adit humorem ques eua
cuare debet penetrādo ad ipiūs ſed
uirtute attractiois ſigillata i ipfa ac
trabit eligens quod ex humoribus
attrahere eſt ei propriuz. Et eē eius

operatioiscomperatioad materias:comparatio magnetis ad ferrus; aut carabe ad fultem.Attractio autem nō ênili a uenis;&occultis ductibus corporis donec humor eua cuādus ad Stomacum & iteſtina repat:Stomaci uero & iteſtinorum na tura grauata mouetur ut eos extra pellat.Repere autem ad Stomacum eſt rarius:& ſi repat faciēs agitatio nem ſuperius:ad uomitum declina bit. ſi qdeſ ſiferius:ad uētrem.Et re pere ad iteſtina ê illud quod ê ſecu duz plurimuz.Et illud propter lex res. Prima ê quoniaz declinatio matterierum plus ê ad iſeriora. Secuſa eſt quoniam ductus & uiæ in qbus membra ſuperfluitates expellunt plus ad iteſtina ą ad Stomacum re dūdāt. Tertia uero quia natura iteſtina fecit eſſe membra expulsionis & nō Stomacum. Quarta quoniam melius ê quod natura ad ignobilia ą ad nobilia trāſmittat membra. Quinta quoniaz melius ê:ut ex pro pīqoribus educat uiis. Sexta quoiam ſi materia ad Stomacu3 repat:decētius ê illam ad iteſtina expellere ą ad meri. Virtus eim naturalis iſe riorem Stomaci portam expulsioni attractioni uero:meri diſcernit:nō expulsioni. Patet ergo rarius natu- ram opus farmaci per uomitū cele brare:ą per uētrem. Omis eim ope ratio cui accidit ab eo ad quod re gulata ê diuerſio iſelix. Amplius au tem ſcire oportet: quod medicina ruz ſolutionem faciētius. Aliæ ſunt quarum proprietas ê per uomitus

educere. Aliæ quarum per uētrem Educunt aūt per uomitum: quæcunque ex proprietate hābēt: ut os ſto maci ſuperius debilitēt. De iſde morantes i ipſo trahūt ad ipſu ab epate & iteſtinis. & aliis membris: & generāt i eo agitationem cum ſub uerſiōe: de iſde cōtra motum virtutis naturalis: continuatur ei motus expellēdi per os. Per uētrefaūt edu cūt medicinæ: quæcunque in Stomacomanentes attrahunt ab epate: & a membris humores: quæ attrahere ê eis proprium ad iteſtina: propter cās utilitatis quas mō diximus. faciūt q[ui] uētreperturbatiōes: de iſde iuxta modum exigētiæ uirtutis na turalis cōtinuatur ei motus expel lēdi ad exteriora per anum. & hoc mō uomitiua ê uomitiua & uētris ſolutiā ê ſolutiua. Et ſcire oportet quod uētris ſolutiua aliquādo efficitur uomitiua & econtra aliquandoe. Causa autem primi quādoq[ui] ê propter diſpoſiōes medicinæ quādoq[ui] propter diſpoſitiōem quæ ê i ſulcipiēte quandoq[ui] propter diſpoſitionem cōtigētem ſuper utrūque. Horum aūt primum ê ſi medi cia ê earum quæ ſupernatāt ſtoma co aut ê earum quæ nimis abhorrestur aut quia ê earuq[us] quæ agitatiōes & perturbationes faciūt nimias ſto maco. Secuſdum aūt ê exhibitō far matiæ ſuper Stomacum debiles aut exhibitio eius ei q[ui] ſiccitates fecus adherentīum iteſtinis patitur: aut habet canalium educti uorum: expulſiōis coarctactionem & quādoq[ui] ê

causa huius ipetus uentofitatis sub
leuātis corpus medicinæ. Tertium
uero e cōmotio corporea aut ani-
malis ſuper farmatia3;& fetor:& al
pectus rei ab homiabilis & ſimilia.
Et uomitiua3 quādoq[ur] iueimus uē
tris ſolutiuam adhuc per illa eadez
tria diuerſo modo ſe habētia. Pri-
mum e ſi medicina ipfa i ſe ſit ue-
locis deſeſſionis: aut ſit cum admi
ſtione rei delectationem facientis
Secūdum uero e quia ſi medicina
fuerit ei exhibita q[ui]tomacus hab
fortem: aut quia ſuſcipit ea3 ſuper
fame; uehemētes; quādo Stoācus e
auarus: aut quia lenitate3 naturæ ha
bet. Tertium quoq[ur] e diſtractio i
tētiois ad alia: propter res delectā
tes exteriores: & quia natura omi
regulās facere decernit ſapientius
de re uomitiua ſolutiuam: propter
illa quæ modo diximus Adhuc au
tem medicinaru3 uomitum faciāti
um Quæda3 ſaciunt illu3 leniter: et
ſunt proprie quæcùque preter hoc
quod magnam naturæ uim iſerant:
faciūt uomitum. Quæda3 ſaciunt e
cōtra. leniter aŭt uomitum facien-
tia ſunt ſemen aneti: ſemē atriplicis
& ſemē nigellæ: & ſemen rapæ: & ſe
men radicis: & rafanus: & ſal: & flōs
miricæ. 1. geneſtæ: & ſemen cepæ: &
aſſarum: & ſimilia. Medio[riter] aŭt
uomitu3 faciētia ſunt: nux uomica.
& carthamus: & baurac: & ſal gēma:
& ſal īdu3: & been magnu3 & ſimila.
laborioſe aŭt uomitu3 faciētia ſut:
elleborus albus: & cōdiſi: & mezere
on: & harmel: & cucumer aſininus

& ſimilia. Inqt heben melue medi-
cinarum educētius per uētrem ope
ratio quatuor modis ſit cum pro
prietate inata eis. Aut eim educūt
diſſoluendo proprietate ſua ſicut
ſcamonea & turbit. Aut compri-
mendo proprietate ſua & expri-
mēdo ſicut mirobalani. Aut leniſi-
cando proprietate ſua ſicut caſſia ſi
ſtula & tereniabin. Aut lubricus fa-
ciēdo proprietate ſua ſicut mucil
lago pſilii. Et ego dico quod me-
dicinis quæ de proprietate educūt
diſſoluēdo ſigillata e ſecūdu pluri
mu3 uirtus: attractionis & erradi-
catiois attrahit eim a ſuperioribus
materias & ab inferioribus erradi
cat. Reliqs aŭt nō ſic debiliter eis
huius uirtus in eis e ſi ſita nec agūt
hoc apparenter niſi parus imo poti
us materias q[ibus] obuiāt educūt &
membrum ad plus remotum ad
quod earu3 uirtus poteſt pertīgere
e epar & caput & uix aliter ad ca-
put niſi qa forſitam materias ad ip
ſum ſaliētes educūt & ſic ſunt cau
ſa iuuamēti per accidēs. Vnde ſcire
debes quod medicinarum ſolutio
ne3 faciētiu3. Quæda3 ſunt cauſa iu
uamēti per ſe. Quæda3 uero per ac
cidēs. Dicimus aŭt per ſe quæcunq[
& proprietate & cōplexiōe iuuamē
ti ſunt cā ſicut uerbi gratia tamarī
dorum complexio & proprietas ue
rificatur oppoſitiōi coleræ & tur-
bit flegmati. Et dicimus per acci-
dēs quæcūq[ur] ab hoc diſcrepāt. quo
nia3 nō proprie ſit aliquid ab ali-
quo quod e ſicut nō debere ueriſi

cari ut faciat illud: sicut uerbi gracia
scamonea ifrigidat corpus: cum
sit calida: & facit illud: nō qa calida:
sed qa humores calidum educit: ad
cuius enim esse e fieri hoc ad eius
abeffe e fieri cūtrarium. Et ego di-
co de posse mediciarum in materias
quoniam educut eligētes quod ex
humoribus e eis proprius educere.
Et dicūt qdam qa quod augumen
tatum ex humoribus iueniūt: edu-
cūt: deīde aliud quod e posse ipfus
i multitudine. Et errauerut uolētes
per hoc medidinas nū educere cus
electōe. Et si ueruz eāc hoc: uti quæ
cūduz plurimuo, oēs flegma de pro
pria educeret itētiōe: cus sit eiuse-
xistēcia i corpore ſuper utrā quæ cole
ram. Sed hoc e illud quod nō crdi
tur: imo dico quod nō humoris: 13
huius eductā e quādoq, eni3 expel
lit subtile quod proprium e ei ex-
pellere: & groſſum dereliqui: quādo
q facit e cōtra. Cuiſlibet eim ea-
rum actio ſibi derelicta: hoc ex hu
iufcemōi eligit: & hoc dereliquit.
Actio eim propria regulata e: nec
trrālgreditur exigētiam reipalibiz
is: & nō omne: sed hoc tātu: uel il
lud reſpicit: niſi operatio ſit effre-
nis. Huius aūt ſufficiētiam determi
nat ſciētia naturalis. Dicimus ergo
quod medidīa oīs: primo humores
i quæ agere e ei proprium educit
deīde illum q e i habilitate poſti-
plu: & ſic aliu: ſecūdu: ordines: Vi-
timo uero operatur illud i ſangui-
nes: quæ uſq, i poſſtremu: natura
recōdit: & retinet ſicut theſaurum

eius: coacta tamen expellit poſt lō
gam expulsionis prohibitionem i-
qtum ei poſſibile e: Sed ques edu-
cit primo: proprie: & ſuo iure regu
lata educit. alios uero ſicut degene
rās propter ſuperfluum operatio-
nil ſuæ: & proprie quādo effrenitat
ſicut diximus. Et acidit illud pro
prie. ſicut ſi facile iraſcens iſitetur
nt furiat. iſi liet nempe tūc: & trans
gredietur rectitudine: operatiois
ultra modum itētiois ſuæ. Diſin-
guēdum aūt i posse medicinarum i
materias. hoc modo. Medicina cui
proprium e coleras educere. primo
ipſaz educit. poſt ipſaz. ſlegma poſt
coleras nigram. ultimo i ſanguines
agit. Et medicina eductiua ſlegma
tis. primo agit i ipſus poſt i cole-
ram citrinaz. poſt i coleras nigra: ul
timo uero i ſaguinem. Nec miran-
dum e. nulli medicinarum proprius
eſſe de prima itētiōe. eſſe ſangniuīs
eductiuaz cuſto dit cireu: natura et
uſq, i poſtremu: nō deferit. niſi co
acta. Et ſi arguatur de ſanguine in
quem creidit corupptio. & putrefa-
ctio. dicēdum iam deſuſſe eſſe ſan-
guie: Inqt enim Galienus de ſangui
ne quom acidit ut pntrefiat. S cire
debes. quod subtile eius tranſit in
coleram citrinam. & groſſum eius
i coleram nigram. uel melācoliam.
Hos aūt educi poſſenulli e dubius
Educūt aūt ſanguines. omia ſoluen
tia ultime. & effreniter nō proprie
Et hoc tribus modis ſcilic: & Aut
qa medicina eſt earum. quæ excori
ant uenas. Aut qa e earum. quæ ue-

6

narum orificia aperit apertione san
guinem fluere faciēte. Aut qa per
eam peruenitur ad nltimus euacua-
tionis: licut diximus. Et ex rebus
hoc faciētibus ē aloe malus: quem
diximus: ſimiliter cucumer alinini
nus: & centaurea etcolloqntida quæ
nalcitnr ſola i plāta ſua: & euforbi-
um: & mezereon & proprie prauus
& ſcamonea coralceni. Et ſut ex me
ducis quæ mūdificāt ſanguinem: &
clarificāt eu: licut lupulus proprie
& capillus ueneris: & raued ſeni: & a
qua lactis: & proprie caprarum bo
ni paſtus: & ſuccus rolæ: & caſſia fi-
ſtula: et ab ſinthium: & fumus terræ
& aloe: & ſiraſcoſt: & affodili: & ſuc-
cus eius: & ſimilia. Medicinæ aūt de
proprietate principaliter educētes
coleraſ ſunt. aloæ: & ſcamonea: & ab
ſinthium: & eupatorium: & lupulus
& mirobalani citrini: & fumus ter-
ræ: & ſpēs raued: & aqua caſei: & ſuc
cus rolarum: & uioſæ & caſſia fiſtu-
la & tamarīdi & pruna & pſiliuſ &
tereniabin ideſt ſpēs mānæ & ſira-
coſt. Et medicinæ proprie & prici
paliter educētes ſlegma ſunt che-
buli emblici & belirici & ſalgēma
& colloqnti da & turbit & ſticados
& ireos & ſarcocolla & been & cher
ua & iſopus ſicca & aſce & oppo-
ponacum & arisſologia et cartha-
mus et cētaurea et eupatorium et
agaricus & cucumer alininus & her
modactilus & euforbiuſ & ſqlla &
cyminuſ & aſſarum & pollipodium
& urtica & poliuſ & zīziber & aqua
caulium & mel & zucarum rubeuſ.

Et medicinæ proprie & principali
ter educētes coleram nigram ſunt
epithimum & Sticados &mirobala
n nigri & pollipodium & ſcebram
& lapis lazuli &lapis armenus & ca
lamētuſ mōtanuſ & ſene &ellebo-
rus niger & ſal indum & ſal napti-
cuſ & ſal nigrum & ſimilia. Et me-
dicinæ proprie educētes humores
aduſtos ſut aqua caſei & ſene &mi-
robalani iidi & fumus terræ &caſſia
fiſtula & uolubilis magna & lupu-
lus & ſimilia. Solutiuæ aŭt aquoſi-
tates educētes ſunt Turbit & aſce
& capillus ueneris & ſal & ſal gema
& euforbium & cherua &arisſolo-
gia & cētaurea & encumer alininus
Aquam aŭt citrinam educētes ſut
ireos & cucumer alininus & agari-
cus & ſerapinum & mezereō et ſce
bram & aes uſtum & ſimilia. Inqt
heben meſue Depoſſe aŭt medici
narum & aſpectu earuſ ad membra
& ad ſuperfluitates humoruſ in i-
plis & mūdificatiōe earuſ ab ipplis
membris. per ipplas medicinas dicē
dum nūc. Quare ſcire debes quod
euacuādaruſ materieruſ facilius edu
cūtur quæcūq & ſtomaco et i īſteſi
nis ſitæ ſunt. minus aŭt quæcūq in
melaraicis et adhuc minus quæcū
q & ſubſtantia epatis difficile uero
quæcumq & i uenis ſubtilibus magis
uero quæcūq & i protellatione uena
rum et membrorum ſunt diffictili
me uero omiuſ quæcūq & i membro
rum iūcturis ſunt et proprie dum
diuturnātur et figūtur i eis. Et dixi
mus quod medicinæ quæ educunt

soluêdo:posse habet a remotioribus attrahere:& a superioribus at trahüt:& a profûdis eradicât:& di ximus quod medicîx educētes secûdus alios modos minus hoc faci ût:îmo materias qbus obuiât poti us educût.Verus quælibet medici narum sigillatis habet proprietate ut hoc membrum magis qillud re spiciat:puta quædam de proprieta te magis membra capitis relpiciût & funt hæ proprie:colloqntida:& agaricus:& sticados:& aloe:& lapis lazuli:& lapis armenus:& epithimum:& serra:& sal idus:& chebuli & mirobalani nigri:& similia.Et süt quædaz quæ relpiciût membra anhelitus:& pectoris:& educût su perfluitates eorum.sicut agaricus & alaſce.& isopus:& uolubilis: & tereniabin:& caſſia firstula:& farco colla:& colloqntida & ireos & similia.Et süt quæ materias a ſtoma co & intestinis educût sicut ablin thium & aloe & mirobalani & ea proprie quæ magis materias qbus obuiât educût sicut iam diximus Et funt quæ materias ab epate & partibus eius educunt sicut agaris & aqua caſei & uolubilis mat or & lupulus & reubarbarus &suc cus rozarum & eupatorium & suc cus etus & ablinthium &mirobala ni & tamarindi & fumus terræ & ireos &mezereon & ſene et ſcebras et aes uſtum et ſarcocolla et ſerapi num et similia.Et funt quæ materi as a splene educût sicut agaricus et ſene et epithimum et elleborus ni

ger et ſticados et eupatorium et abſinthium et sal idus et sal nigrus et calametum mōtanus et his ſimi lia.Et funt quæ materias educunt ab ſtrumētis iūcturarum et parti bus remotis ſicut hermodactilus et ſarcocolla et colloqntida et tur bit et oppoponacum et sal gēma et sal idicum et ſerapinus et eufor bium et cētaurea et cucumer aſini nus et elleborus niger et pollipo dium et similia.Et funt quæ acute educût ipſamq mūdificāt ſicut a qua caſei et fumus terræ & collo qntida et epithimus et agaricus et pollipodium et mirobalani īdi et uolubilis et similia.De posse aute mediciarum ſecūdum exigētias di ſpositionum temporum anni di camus quod diſpoſitio temporis multum calida aut multus frigida ab earum administra ſiē prohibet Inſt Hipp.quādo süt diſpoſitiōes ſuper nos in aere domini canis ti me moleſtiam in purgatioibus.Et dixit Galtenus hoc eſſe timendum propter tria.Primum qa materia ſi flāmatur propter aeres calidiſimu et ſit cā caſus i febrez.Secūduz qa imultitudiē caloris uirtus reſolui tur & debilitatur & cōueiēus ē ex aſumptiōe medicīx illa magis de bilitari.Tertium ē quoniam calor aeris etiam ſicut calor balnei medi cinas et uirtutem medicīx ad exte riora corporis declinare facit.Inſt iterum Hipp.li oportet purgare i æſlate debes purgare quæ funt su perius.In hieme uero quæcūq iſe

rius sunt. Et dixit Galienus humo- res fecüdum disposiciónes tempo- rum àni cremëti & decrementi cau- sam habet: propter cœursiones rei ad rem similem: uel elōgatiōem sibi īuicem. In æstate eīs accidit mul- tiplicari coleram: & est tempus do minii eius: qa calida & acuta facilē habēt aditum ad superiora. dāda ē igitur hoc tempore medicina: quæ ip[s]a per superiora educat. In hieme uero multiplicatur flegma: & est tempus abūdātiæ eius: quod qdem graue est: iferiora petēs. Dāda ē igi tur medicina hoc tempore quæ per iferiora educat. In[qt Inain.i. lo- ànitius uitādæ sút ī æstate medici- næ quæ acuitatez habēt: & educūt diffoluēdo. Sút eīs facilis iflāmatio- nis. Et uitādæ sút ī hieme quæ sol uūt labificādo & lubricus faciēdo timetur eīs ſuper primis calus in fe- bres & excoriatioem: & diſinteriam & timetur ſuper aliis calus ī fluxū & liēteriam. Et dixit quod tempo- ribus æſtus: & frigoris: medicinæ a cuitatem habētes timēdæ ſunt ti- metur eīs ī uno excoriatō: & ſebres & timetur ī alio euacuatō ſuperflu- a: & diffolutio.

SECVNDA. INTENTIO. EST: CANON.IN RECTIFICATIO NE. MEDICINARVM. SOLVTI ONEM. FACIENTIVM. CVIVS SVNT. DVAE. SVMME. ET. PRIMA. SVMMA. CONTINET. QVATVOR. CAPITVLA.

1. Nqt heben Meſue differenti as bonitatus & malignitatum

medicinarum ſolutuarum iam in præteritis demonſtraimus. Expe- dit aŭt nŭc earum tollere malitias aut ſaltes reprimere fecüdum meli- orem poſſibilitatis modu[ris] & hoc facimus de largitate dei benedicti cum eo quod fràgit malitiam & ex ceſſus earum & acqrit eis diſpoſiti ones íc volumes. Et hoc duobus mo- dis. Aut eim illud facimus cù ſocie- tate alterius medicinæ. Aut cu[]s bo- nitate quæ acqritur per artem. Et debes i[t]elligere ſocietatem re[]s uir- tutem habētes opponētes ei quod ex medicinis ſolutiōem faciētibus timetur. Et fit illud tribus modis ſicut iqt Democritus. Aut cum ob iectiōibus ī emēdatōue malitiar[]us earum: quas nactæ ſunt a proprieta- te ſua: quæ ſunt uenenoſitas: & ini- micitia rei uitæ cu[]s re etias quæ op- ponitur proprietate ſua. Aut cum obiectionibus earum complexio- nibus ī permutatōne calidi & frigi- di: ſicci & humidi. Aut i[]obiectio- nibus ī corrigēdo effectus earum quos dicemus poſtea. Sed crede al- tiora rimanti: qualis ē naturalis: qa- hoc non ſufficit niſi duo ſuper his ob[]eruētur. Primu[]s ē ut ſigillet ſi- bi īuicem res: quarum preceſſit re- memoratio ī earūdes proprietatus, cōcordia ut fiat ex eis poſt pacem obiectionum uirtus una ſicut uer- bi gratia zīziber ſigillat turbit uir- tutem mirabilem & rafanus hermo- datili. Rafani aŭt cum turbit ī uti- lis ē permiftio nō eim radicaliter ſibi cōcordāt & adhuc uerificatur

116

Scamoneæ proprium ê ledere cor
& eo quod ê calida habilis iflāma
ri:& quod ê multæ dissolutioïs. Ve
rum ambra cūfortat cor homis. Et
crîstallus extîguit iflāmatōes mem
broruſ. Et galla cōgregat dissoluti
ones membrorum. Sed nō cōdigna
ē earum cum ſcamonea committio
nō eīs ſibi iuicem ligillāt ad cōcor
diam. Sciētiam aŭt concordiarum
proprietatuſ quas tradidit:& ligil
latōem ſibi iuicem rerum. Inqrat
ergo prudēter ſapiēs:& cōſulat do
ctos ſollicite rerum ſcrutia tracta
re:harum:illarum q. Secūdum aŭt
ē cōſulte attēdere naturæ proporti
ones i rerum obietioibus:&adhuc
ſibi iuices ſigillātibus. ex hoc enim
reſultat ex diuerſis i unum medici
na cōſolata poſt pacem omis diffi
dentiæ habens bonitates ſolemnes
Quicquid aŭt de proportionibus
competit dicere: dicetur poſt.
CAPITVLVM.PRIMVM. DE.
RECTIFICATIONE.MEDICI
NARVM.CVM.EO.QVOD.OP
PONITVR.EIS.PROPRIETA
TE.SVA.

Nqt Ioannes acqrimus medi
cis ſolutiuis proprietates lau
dabiles cuſ re quæ oppoît eis pro
prietatem ſuam: habētem uirtutez
cum aspectu: ſuper alicuius rei ma
litia & non alia. & uocatur hæc uir
tus quam res fortita ē a ſpetie ſua.
Differūt tamen hæc: & illæ. Acqri-
mus aŭt eis bonitatem tribus mo
dis. Aut eīs addimus in uirtutez ea
rum. Aut permutamus malitiam ea

rum aut melioramus operationes
earum. PRIMVS.CANON.

D dere aŭt oportet uirtutem
medicīarum: quatuor operatio
debilis ē: per aliquod eis adiūctum
quod qdem faciat operationes ea
rum uirtuolas ſigillatione proprie
tatis ſuæ cum ipſis & cōmēſuratio
ne unius ad alteram: & efficit illud
nō qa calida: aut frigida ſed qa talis
ſicut diximus corallus ſanat ſtoma
cum: & peonia epilepſiam: nō qa fri
gidum alterum uel qa calidum: ne
q[ui] qa graue aut leue: ſed qa dotatur
ſic. Et dicitur quod ſerpēs facit iu
ueneſcere: & magnes attrhait ferru:
ſimiliter & de aliis dicūtur alia. Et
debilis qdem eſt uirtus medicinæ
aut diminuta duobus modis. Aut
qa debiliter operatur: & operatur
minus q[ui] oportet. Aut qa tarde ope
ratur: & efficit operationē ſuas q[ui]do
oportet corpus ocupari: aut cibo:
aut ſomno. Et alioq[ui]do operatur die
ſecūdo & alioq[ui]do mouet & nō edu
cit & alioq[ui]do rem cibalem deſtruit
trahēs eam ſecum īdiges tas uel q[ui]
do icipiebat digeri. Si aŭt medicia
debiliter operatur & operationem
efficit ičompletas aut operatur mi
nus q[ui] oportet ſicut turbit quod
ſecūdum ueritates educit de fleg-
mate quod ē ſubtile tātus & ſicut
epithimus de quo niſi q[ui]titas ma-
gna exhibeatur nō ſoluit niſi debi
liter aut nō ſoluit & ſicut terrenia
bin quod debiliter ſoluit & ſicut
hermo dactilus & alia plura cōueit
cōfortari uirtutes eorum cum eis

quæ patiūtur se se ut sigillat; ex e
is resultet uirtus completa: faciēs
operationēs. Sicut uerbigratia si cō
forteeur turbit cum zīzibere pro
prie:tunc educit flegma croſſuz &
crudum chimus: ſolum uero non o
peratur illud. Et si cōfortetur epi
thimus cum aqua caſer aut mellis:
aut iūgatur ei ſalgēma aut ſal iduſ:
aut mirobalani nigri: eius operatio
magnificatur. Et si cōfortetur tere
niabin cum aliquo ſicut alaſſe: aut
ameos: aut cardamomus: ſoluet ſo-
lutione laudabili complete. Et si
iūgatur hermodactilo cyminus: aut
piper: aut frāt ex puluere eorum: &
ſucco ſqllæ: aut rafani trociſi eo-
rum operatio erit ſublimis educē
do materiam croſſam: & uilſcolam:
ab íſtrumētis iucturarum. Si autes
medicina tar de operatur & opera-
tionem ſua: eſſicit poſt tempus ex
tenſum: ſicut agaricus: &aloe: &her
modactilus: & turbit: & ſimilia erit
ei admilcēdum aliqd quod ipāz fa
cilez reddat & festinare faciat. ſicut
uerbi gratia confortatur agaricus
cum ſecaniabin & ſalgēma. Aloe cū
ſpeciebus alefanginæ. Et hermoda
ctillus cum ſquilla &rafano. Et tur
bit cum zīzibre properie.

SECVND VS. CANON.

p Ermutabimus autem maliti
am medicinarum cum rebus
illud proprietate facientibus.Co-
muntis aūt medicinarum ſecūduz plu-
rimum malitia est facere ſenelcere
corpus &frequētātiuſ illas leſionē
afferre principalibus membris &

quæ ſunt proprie mineræ uirtutus
& earum motores debilitare q ſut
ſpiritus &calor naturalis. Indicitur
ergo nobis neceſtitas admilcere
medicinis ſolutionem facientibus:
res quarum proprietas ē cōfortare
cor & membra prīcipalia & afferre
eis diſpoſitioēs laudabiles & cum
hoc auxilio acgritur corpori reiu-
ueneſcētia & ícolumitas. Res autes
cum quarum auxilio faciemus hoc
ſunt medicinæ cordiales & ſtoma
ticæ & cerebrales & alixæ aliorum
principiorum confortatiuæ notæ.
Verus ſuper omnibus his canō ē ut
cōfortetur cor & oí euacuatione &
hæc debet eſſe ítētio prima. Omni
um eim accidétium occurétiuſ cor
pori primus occurrus ē ad cor tāq
ad basim uitæ. Secuſa debet ēe cō
fortare ſtomacum tāq ſuſceptores.
Aliorum aūt cōfortationem pro se
qui debere nō ítētiois ē principalis
nifi proprie quādo oportet ex ali
quo eorum materias euacuare. Medi
cinaruſ aūt cordialiuſ uirtutes qua
tuor ſunt modis eligēdæ. Sūt enim
quæ cōfortāt tātus ſicut ſut poma
dulcia & aromatica & xiloaloës &
doronici & filia. Aliæ quæ cōplexto
nez alterāt aut calidaſ ſicut iügitur
ſcamoneæ roſa & ſādali & filia aut
frigidaſ ſicut iügitur tamarīdis ma
cis & ſimilia. Aliæ uero cum hoc
quod cōfortāt iuuāt etiaz ad ſoluē
dum ſicut ſuccus roſarum & uiola
rum & emblici & ſimilia. Et alixæ
ſunt quæ minuüt de medicia ſolu
tiua exceſum í ſolutione & acumīe

Sicut carabe & spodium & similia. Medicīæ quoque stomaticæ medicis solutionem faciētibus miſcedæ ſut ut uirtutum naturalium minerarum in eo ſeruent & temperēt: quales ſunt maſtix: spica: & similia: & ut permu tēt complexionem cujus eo quod cō uertit regimē ad alteratōnez calidi aut frigidi ſicci aut humidi ſicut i tabulis mediciarum eligere posces. Amplius aŭt & de medicis cerebralibus dicimus idem. Inqt galiens plurimi ātiquorum fecerut geras cum nuce muſcata cōsyderantes: quoniam nux muſcata cōfortat cerebrum & neruos. Et ſimile huic facit ſticados: & gallia: & caſtoreu; & similia. Et ſimiliter dicimus de medicinis epatis: & aliis membris propriis. Et tibi ſupereſt eas iuenire i tabulis mediciarum ſimplitiu; TERTIVS.CANON.

m Elioramus aŭt mediciarum operatiōes i permilcēdo cujus rei quæ proprietate ſua facit uirtutez earuz peruenire ad membruz cuius materia euacuare itēdis. Et ſciuiſti quod uirtus e quæ regulat & diſtiguit iſter uirtutez rei & uirtutem. Medici uero e soluz porrigere naturæ cujus melioris tam permiſti oīs ſibi iuicem reruz mō earum. Fe cit eīm deus benedictus: ut ſecundum rerum aſſumptarum proprie tates natura lineet: & diſtiguat: aliter tamen: & aliter: ſicut uerbi gratia. Agaricus cum permiſtione ſtica dos: aut acori: uel mori: uerificatur membrorum capitis ægritudibus

ualere. Cum ēdiuia uero uel cum ta
raſacon: & spica ad epar. Et cujus ala-
ſce: & iſopo ad pectus. Cōfidimus
ergo quod natura mandat ad loca
diuersæ neceſſitatis: hoc: & illud:
quare hæc ſunt ſicut aminicularia
iſter quæ natura ſapiēs diſtiguit: &
ſeperat. Sicut uerbi gratia porrigi
tur: & quadratus: & laminaris lapis
artifici: ſed quadratum ad āgulum:
& laminarem ad rectilineum depu
tat uehi. Similiter de natura cōfidi
mus quod ſecūdum neceſſitatis &
ministratæ rei exigētiam porrigit
his: uel illis. Felicitamus ergo medi
cias hoc modo permilcēdo. ſeis
quæ ipſarum uirtutes ad membruz
cuius materias euacuare quærimus
peruenire faciūt. Et qdem ſuperius
diximus medicias quaruz uirtus his
uel illis membris apropriatur. Vo-
lumus aŭt nunc hic societates faciē
tes uirtutes earum peruenire ad
membra oſtēdere. Sicut uerbi gra-
tia ad membrum capitis facile faci
ŭt perueire uirtutem ſolutiui nux
muſcata proprie: & peonia: & ſtica
dos: & acorus: & xiloaloes: & ſal in-
dum: & ſalgēma: & balmus: & li-
gnu; eius: & ſemen ipſius: & anacar
dus: & thus: & laudanum: & buthur
ſedere: & myrra: & camdreos: & ca
mepitheos: & ſgnātum: & ſqlla: &
ſpica: & caſtoreu; & gētiana: & alce
& iſopus: & aſſa: & grana pini: & pi
per: & maiorana: & ſerapinum. Ad
membra aŭt pectoris: & pulmonis
facile faciūt peruenire uirtutez ſolu
tiui. ireos: & alaſce: & iſopus: & cro

cus: & liquiritia: & succus etus: & pal
ſæ: & capillus ueneris: & ſquilla: & a
meos: & cordumenuz: & succus cau
lium: & ius galli ātiq: & naſturtiuz:
& amigdalæ: & pineæ: & pulmo uul
pis: & ſiſeleos: & auellana: & oppo-
ponacum: & myrra: & ſerapinum: &
rafanus: & calamus aromaticus: et
affodilus: & uolubilis magna: & lau
rus: & calamētuæ: & ſauina: & uiolæ:
& ariftologia: & dragagātuæ: & gū-
mi: & olibanum: & mel: & zucarum
& morum. & fenu græcuæ: & prasliuæ:
& pſiliuæ: & liliuæ: & ſimilia. Res aŭt
quæ faciunt uirtutem ſolutiui per
uenire ad epar facile. ſunt. ſpica: &
affarum: & feniculus: & ēdiuia: & eu
patorium: & taraſacō: & amigdalæ
amaræ: & folium: & daucus: & abſin
thium: & lacca: & cuſcuta: & grana
+ quatuor: & cynnamuæ: & cynnamo-
mum: & aſparagi: & aqua ciceris: &
camedreos: & arnogloſſa: & uolubi
lis: & ireos: & laurus: & ſgnātum: &
camemilla: & fumus terræ: & aqua
cafei: & succus feniculi: & petroſili
ni: & ſqlla: & pollium & uinuæ: & ſi
milia. Faciētia uero peruenire uir-
tutem ſolutiui ad ſpleneæ. ſunt. dau
cus: & calamētum: & ſpica: & tama
riſcus: & capparis: & bothormarien
& cortex ſalicis: & ſalgēma: & ſal in
dum: & acorus. & ireos: & praslium:
& rubea cum qua tīgitur: & abſin-
thium: & eupatorium: & anifum: &
feniculus. & aſparagus: & cuſcuta: &
ſcolopēdria: & ſqlla: & affaruæ: & uo
lubilis: & ſcordeon: & agnus caſtus
& camepitheos: & amigdalæ amaræ

& ariftologia: & ſimilia. Ad mem-
bra aŭt iucturarum facile faciunt
peruenire uirtuteæ medicinæ zinzi
ber: & harmel: & ſqlla: & aſſa: & op-
poponacum: & tapſia: & aqua por-
ri: & succus caulium: & cordumeni:
& acorus: & tria pipera: & ſcordeon
& camedreos: & camepitheos: & a-
ſce: & amomuæ: & poliuæ: & ſimilia.
Quæ aŭt ad membra medicinarum
uirtutes peruenire faciunt: collige
ex tabulis medicinarum ſimpliciuæ
Nos auteæ famoſiora ſcripſimus: &
quæ ſunt ſicut radix.

CAPITVLVM. SECVNDVM.
DE. RECTIFICATIONE.
MEDICINARVM.CVM. EO
QVOD. OPPONITVR.EIS.
COMPLEXIONE.SVA.

Nquit heben Meſue opponi
mus aŭt medicinæ excedenti
um complexione ſua cōuertendo
regimen ad permutationem ipſius
cum oppoſito eius quod timetur
ex calido: frigido: ſicco: & humido
& cum meſuratione rei ad rem: ſe-
cūdum exigētiam poſibilitatis u-
nius ad alteram. Sed hoc determi-
nare nō e preſentis inſitionis. Sed
huius ōſitiōis plenitudinez habe-
re cupiēs: legat librum Alii ſenis: &
librum Alchindi.

CAPITVLVM.TERTIVM.DE.
RECTIFICATIONE.MEDICI
NARVM.CVM.EO.QVOD.OP
PONITVR.EIS.EFFECTV.
SVO.

Nquit heben Meſue opponi-
mus aŭt malis effectibus me

dicīarum: & ſunt effectus proprie
prauæ diſpoſitioīs. Quoruz q̤doq̤
fit cōſecutio: & proprie q̤do medi
cia ē earum quæ prauitāt ī operati
oibus ſuis quas ſciuisti. Sunt uero
huius timoroli effectus deterrētes
naturam. Et ſunt hi: conturbatio: &
ſubuerlo animæ: & mordicatio ſto
maci: generatio uētoſitatum: acui-
tas: & iſlāmatio: ſerroliſas: & excori
atio: apertio orificiorum uenarum
attractio ſuperflua: lubricitas uilſe
rum: cōgelatio: deſiccatio: corruga
tio: ſuiſcatio uel adherētia: oppila-
tio: coarctatio: & ſimilia. Quorum
preceſſit rememoratio. Et opponi
mus eis cum adiutorio reruz obici
ētium eis cuj effectu ſuo. Et ad hoc
pleruq̤ auxiliātur nobis res icolu-
mitātes: & meliorātes eas: Aut odo
re ſuo. Aut ſapore: Aut cum diſpo
litiobibus: quæ ſunt ex parte ſubſtā
tiæ. Et ſciuisti quod boni qdē odo
res icolumitāt medicīam: ſedāt eīz
agitatiōem: & naueam: & cōfortāt
cor: & cerebrum: & dilatāt aimaʒ: &
generāt gaudium. Fetidus uero o-
dor: aut grauis facit horuz cōtrariuz
Et oppoſitio qdem redolētiȗz ca-
lidorum: aut frigidorȗz: cōmēſurā-
da ē medicīarum obiectioibus: &
earuz æqdiſtātiis. Auxiliātur aŭt ad
huc nobis i emēdatiōe res ſecūduz
differētiis ſaporum cōſyderatæ.q
ſunt ſapor acutus: amarus: ſalſus:
dulcis: unctuolus: iſlipidus: acetoſul
& ſlipticus. Frāgitur eīz quod ti-
metur ex multi formibus medicīa
rum exceſſibus: Res eīz acuta adiu-

uat in carminando: & reſoluendo
quod de uētoſitate per medicinas
acqritur. & hac ītētiōe ſpēs acutæ
aleſāginæ.i. aromaticæ miſcētur eis:
ſubtiliāt eīz: & reſoluūt uētoſita-
tes: ſicut recte proprie daucus: & pi
per lōgum: & ſeniculus: miſcentur
ſcamoneæ: & ſeniculus: & aniſum: &
pollipodium: & ſimilia. Et pleruq̤
adiuuat ī ȋcidēdo corpus humoris
croſſi crudi: & uiſcoſi: & felicitat ad
expellēduz id ī quod forſita; nō po
terat operari medicia. ſicut q̤ lōllaʒ
ieris magnis admiſcuit recte opera
tus ē: ut ex hoc res difficilis eradicæ
tioīs euacuēt. Et pleruq̤ res acuta
properat: ut a remotioribus medi
cia trahat: ſicut tapſia proprie ī pil
lulis fetidis: & pipera ī ieris. & ple
rūq̤ medicinam tardæ operatioiſ:
aut debilis facilem reddit: & felia
re facit. His eīz ītētioibus felicitæ-
tur uirtus turbit: permiſcēdo cum
ipſo. zīziber. & cȗz hermodactilis:
rafanȗz: & cum carthamo: cordume
num: nec nō neciſario aŭt cōgela-
tionez remouet: & oppilatioeʒ ape
rit: & acqrit mediciſ uirtutem faci
lem penetrādi: quis per ſe nō face-
ret illud: ſicut ſcordeon in magnis
medicis: & diuretica acuta ī eis ſi-
militer. Res aŭt amara adiuuat ī re
ſoluēdo: & ē de boiſ miſcilibibus
cuz medicia quæ ſoluit acuitate: &
eiʒ opponūtur ſibi ex parte ſubſtā
tiarum: & reprimūt ſe ſe & cȗz hoc
ſe īuicem ī ſoluēdo iuūāt. Et pro-
pter hoc ſubtiliter operatus ē qui
ſcamoneæ aloe miſcuit: nam ſe ī id

ipsum rectificat. Et adiuuat et res
amara in cōfortando Stomacum: &
uentolitatem carminādo: ackrit et
medicis esse preferatuïuas a putre-
factiōe: imo remouet eam uirtute
& cōfortat cor. Res uero salsa oīuz
debiliter & tarde soluētium cōfor-
tatiua e: & propter hoc prudēter
operatus e q salgēmaz cuz agarico
milsjer docuit: aut alias ſpecies la-
lis: & ſimiliter cuz epithimo & cuz
aliis multis: uigorāt eīz operatiōes
ipāruz: & facilitāt: licet acqrere faci
ant huius exiccatiōem: & cadere in
ſiti: & i qbuſdaʒ cōturbatōez faciūt
& i qbuſdaʒ ſedāt. Et res qdeʒ salſa
uētolitates diſſoluit: & ackrit me-
dicinis ſubtilitatem: & facilitatem
& ee iſciuas necnō & preferuatias
a putrefactione: imo remouet eam
& exiccare ſuperfluitates ſubmer-
ſas ibibitas: & icidere adherētes ui
ſcolas: & croſſas: Et hæc eius e pro
prietas & remouere oppilationes:
Res quoq unctuōſa adiuuat in lu
bricum faciēdo: lubricaʒ eīz magis
lubricam reddit. adherētem uero
uel aptam adherere ſimiliter lubri
care facit: acuitatem frāgit & ferro
ſitatem & aſperitateʒ lenit. Medicīa
uero tardē operatiōis habilitatem
ackrit faciēs cito deſcēdere: quāuis
i qbuſdam ſit ex faciētibus nauſeaʒ
& debilitātibus Stomacuʒ. Res aŭt
dulcis mediciās delectabiles eē fa-
cit: & e sicut fundamētum & mate
ria reruʒ miſcibilium: & facit medi
cinas acqrere eē lauatiuas: & abſter
ſiuas: & mūdificatiuas: horribilita

teʒ aŭt medicinaruʒ remouet: & cō
turbatiōem ſedat: acuitateʒ uero &
ſerrolitateʒ frāgit: ſed & medicinas
tardē operatiois cōfortat: & adhe-
rētiam remouet: & lubricare facit:
corpus quod cōfortat: lic & i qbus
dam iſlationeʒ generet & uētoſita-
tem. Inſipida uero res adiuuat i lu-
bricuʒ faciēdo: & extīguēdo iſlāma
tioneʒ: & frāgēdo acuitateʒ: & remo
uēdo ſerrolitateʒ & mordicatiōem
Res quoq acetoſa adiuuat incidē
do: & cuʒ hoc ēt frāgit iſlāmatiōe,
medicīæ: & ſedat mordicatōeʒ &
acuitateʒ: & facit eam acqrere ſubti
litatem & penetrationem: & ſedat
cōturbationem & nauſeam: & con
fortat Stomacum caliduʒ: & corpus
& ſedat iſlāmatiōeʒ cordis per me
dicinam acquifitam. Res uero ſti-
ptica medicinarum oīuʒ uirtutes &
operatōnes felicitat: cōfortat enim
cor: & Stomacuʒ: & corpus: & ſedat
animam a ſubuerſiōe & nauſea: acui
tatem frāgit: & iſlāmatōnem: & op
ponitur mediciæ cuius e proprie-
tas aperire uenas apertōne ſingui-
nem manare faciēte: & excoriar ui
ſcera: & ei quæ e ſuperfluæ attri-
onis: & ei quæ i uiseribus lenitate,
multiplicat. Et eſt de melioribus
miſcilibibus i medicīa quæ ſoluit
cum acuitate. & hoc tribus mois.
Primum qa opponūtur ſibi ex par
te ſubſtātiarum: & ſecūdum aliqd
ex parte qualitatum: frāgit eniʒ res
ſtiptica acuitatem ſicut diximus &
iſlāmationem propter quod lauda
uerūt uerificatores ſcamoneaʒ quæ

assatur i cydoniis & cōmistiōe ex eis. Secūdum qa ex cōmistiōe huius fit cōpreffio & facilior a corpore medicinæ expulſio: propter quod uerificauerūt effectum ſcamoneæ q eam cum mirobalanis milcuerunt. Tertiuſ qa nō fit i preſſio nocumē- torum cordi & membris nutriti- uis ex admistiōe ſtipticorum cum medicīa: ſicut ſuperius diximus:& uniuersaliter qdem omnibus medi cīs affociata omnes earuſ operatio nes icolumitat. Et res qdem dulcis omnibus medicīs: preter q falſe iu- uamētum preſtat. Et ſctuoli qdeſ cum acuto bōa ē permiſtio:& cum amaro:& omni quod ſerroſitatem facit & excoriationem:& quod non facile lubricat:& quod mordicati onem generat: Inutiliter uero cum re dulci:& re iſlipida: ſed cuſ re ace toſa ē pronior ad uomitum:& ſub uerſionem. Rei aūt acetoſe cuſ me dicīa acuta utilis ē permiſtio:& cuſ dulci:& omni re iſlāmibili:& mor dicatiua: Inutilis uero ē cum amara & falſa:& ſtiptica excoriatiua:& ſer roſa. Rei uero iſlipidæ cum acuta:& amara:& falſa utilis ē permiſtio:& cuſ ſerroſa:& excoriatiua:& iſlāma tiua:& mordicatiua. Inutilis uero cum ſtiptica. Rei quoq falſæ cum acuta:& amara:& dulci:& unctuola iutilis ē permiſtio: niſi cuſ his quo rum proprie operatio ē debilis:& iſdiget tātum cōfortatiōe. Sunt eīz acutum & ſalſum cōfortatiua oīuſ debiliter & tarde ſoluētium. Rei aūt amarx:& acutæ: ſecūdum aliqd

utilis ē permiſtio. Inutilis cuſ re ſal ſa:& omni faciēte excoriationem:& ſerroſitatez:& exiccatione; Sūt eti am ex rébus quæ ſecūduz cōdictio nem ſubſtātiaruz adiuuāt ad remo- uēdum malitiam mediciæ ſicut res cüglutiationem habētes:& utiſoli tatem. Hæ eīz opponūtur medicīs quarum proprietas ē excoriare ui- ſcera:& aperire uenarum orifićia: ſi cut recte miſceri dicimus dragagā tum: aut maſticem: aut bdeliuſ cuſ aloe:& colloqntida: & cucumere ali nino: & aliis. Et dixit qdam quod laudanum ad iſta ē mirabile: & pro prie permiſtum cuſ colloqntida: & pauco oleo roſaceo. Et alii adiuene rūt alia ſicut i particularibus poſte rioribus dicemus.

CAPITVLVM.QVARTVM.DE PROPORTIONERERVM.SI BI.INVICEM.EIS.ASSOCIAN DARVM.

i Nquit Ioānes. Modum aūt & proportionez attēdi oportet in permiſtione ſibi iuicez reruſ: qua rum præceſſit rememoratio: ut cō ſoletur medicamen ex diuerſis pro prietatibus ſigillātibus unam uir- tutem: & erit iſtēto noſtra hic cō- prehēdēs iſ dētiam q̃titatum me- dicīarum i cōſolatiōe unius ab al- tera per cōſyderatiōem proprieta- tum tātum. Quomodo aūt cōſolē tur mediciæ per comprehēſionem exigētiæ q̃titatuſ earuſ. Lege libruz Ali ſenis: & Alchīdi: & iuenies. Cōſy deratio aūt quam hic breuiter iſtē- dimus fit hoc modo. Omnis medi

② II e

cina solutiōem faciēs: Autē fortis
uirtutis. Aut debilis. Aut medio-
cris. Voco aŭt uirtute; posse medi
cinæ quo ipressiōes efficit i corpo
ribus nostris. Et posse qdem huius
forteē sicut diximus in medicinis
multæ acuitatis: sicut est scamonea
euforbium: almezereon: & similia.
Debile ueroēi eis quæ ad latus de
clināt i columium: sicut sunt medi
cinæ dulces: sicut sunt uiolæ & caffi
a fistula: & tereniabin. & similia. Me
diocre aŭtēi eis quæ sunt debilis
acuitatis: & debilis amaritudinis: &
quæ sunt iter illas: iter quas etiam
sunt gradus: & eleuatiōes i bonita
te: & malignitate: plus: uel minus.
Adhuc aŭt omīs res quæ est sicut
bezahar i emēdatiōe medicinaru;
solutiōem faciētium: Autē magni
iuuamenti: Aut parui. Aut medio-
cris. Voco aŭt iuuamētum omē id
quod medicinæ solutiuæ obicitur
aut quo uirtus corporis regitur: a-
ut mala complexio remouetur. At
q magni iuuamēti rem dico i qua
itētiōes omēs aggregātur quas di
ximus: cuż hoc et quod potest effi
ci nutrimētum nostris corporis. ſi-
cut res dulcis. Parui aŭt iuuamenti
rem dico: i qua unam uel duas ex i
tētionibus quas diximus inuenies.
preter hoc quod potest esse nutri-
mētum nostris corporis. Īmo est ad
alterādum & permutādum tātum:
sicut res acuta: res amara: res falfa:
res ſliptica: & similia. Et uoco rem
mediocris iuuamēti: in qua plures
ex itētiōibus predictis iuenies: cuż

hoc etiam quod secūdum aliquid po-
test effici nutrimētus nostris corpo-
ris: sicut res ūctuosa; aut res īlipida
& res i qua simul dulcedine? & pō
ticitatemē iueniri: sicut sunt dacti
li: & cydonia aut dulcedinem cum
acumine: sicut mel. aut dulcedine?
cuz acetositate: sicut muza aut dul-
cedinem cum īlipiditate: sicut po-
ma. Pone ergo sic: quoniam aliquā
do oportet medicīam fortis uirtu
tis miſceri rei magni iuuamēti. Et
tua itereſt poſt pacem omīu? pro
prietatum adhuc modis proportioni
onum ad cōcordia? cōsolare: & hoc
modo expedit augmentare eam
quæ est magni iuuamenti propter
beneficium quod de ea creditur: &
minuemus eam quæē fortis uirtu
tis timētes leſionem eius i corpus
propter fortitudinem impreſſiōis
ſuæ. Erit ergo ſic: quod reż magni
iuuamēti augumētabimus: medici
nam aŭt fortis uirtutis minuemus.
Et hocē quod Democritus uolu-
it dum dixit. Oportet aŭt medici-
nam fortem: debilem facias: quod
est quia medicīa cōsolata cōcordā
tiis: & proportionibus iſcolumior
ſit: sicut et nō cōsolata iniquor. Ve-
rużi iūgēdaē medicina fortis uir
tutis rei pauci iuuamenti: minue-
mus medicina? fortis uirtutis: pro-
pter illud quod diximus: & reż pau
ci iuuamēti minuemus ſimiliter: qa
nō acqritur per eam niſi itētio una
&ē alteratio: uel permutatio. Aut
ſi iūgēdaē medicina debilis uirtu
tis rei magni iuuamēti augmenta

bimus medicīam debilis uirtutis
nō timentes de impreffione eius i
corpore:imo oportet quod uirtus
eius per ſubadditiōem i ētitate
ipſiusuigoretur. ſicut adhuc dixit
Democritus. Medicīam aŭt debilez
i ēto fortem facias:& poſt hoc au-
gumētabimus rem magni iuuamē-
ti propter illud quod diximus. Si
aŭt iugeſda eſt res pauci iuuamenti
mediciæ debilis uirtutis:augumēta
bimus mediciam debilis uirtutis
propter id quod diximus. & minu
emus rem pauci iuuamēti propter
illud quod et diximus. Et hoc e̲
illud quod nūc de proporatioibus
ſcire oportet. Alii aŭt dicūt alia ſe
cūdu; itētiōes diuerſas.

SVMMA. SECVNDA. DE RE
CTIFICATIONE. MEDICINA
RVM. CVM BONITATE. SVA.
QVAE. ACQVIRITVR. PER
ARTEM. ET CONTINET.
QVATVOR. CAPITVLA.
CAPITVLVM. PRIMVM. DE
MODIS. COCTIONVM. MEDI
CINARVM.

i Nqt Ioānes diſpoſitiōes acq
ſitæ per artem reprimūt ma
litiam mediciaruſ solutiōem facien
tium. Auxiliatur eīz nobis ars qua
tuor modis. Aut de coquēdo: Aut
lauādo: Aut i fundēdo: Aut triturā
do. Et dico quod decoctio alia eſt
quæ e̲ ſicut elixatio. alia e̲ quæ e̲ ſi
cut aſſitio. Elixatio aŭt adiuuat i re
ſoluēdo humiditatem ſuperfluam
medicīæ:&maturādo: & carminādo
uētoſitatem croſſa: aut mordicati

uam faciētem ſubuerſionem: & nau
ſeam: & motus laboriosos in cor-
pore: frāgit q[ui] acuitate; & exceſſus
ſerroſitatis: & excoratiōis. & pro-
pter hoc laudatur ſcamonea cocta
i pomo: aut: cydonio: aut demuz in
uſa[em] uitreo cu[que] ſucco roſaru[que] & ole
o amigdalino: ſicut dicemus iam.
Exceſſus aŭt attractiōis ſuperfluæ:
& iniqtatis: reprimitur et elixatōe
ſicut decoqmus aliquādo aliquod
eorum: de quorum malitia formi-
datur i cōcauitate rei alterius & re
man & uirtus eius in illa refracta: ſi
cut uerbi gratia figimus ſuſte[que] el-
bori i radice rafan: & poſt coctōe,
eius i cinere. propinamus rafanum
habētem uirtutem ellebori repreſ
ſam: & coqmus ſcamonea i robub
& ſirupo: & propinamus rob & ſi-
rupum habēce[que] uirtute[que] ſcamone
& hoc e̲ illud quod uocat philoſo
phi ſeparationem rei ſecūdu[que] ſpeti
em a re quæ e̲ ſecūdu[que] materia. Am
plius aŭt quādo[que] mediciaruſ mul
tarum reprimimus malitiaz deco-
quēdo eas i ſuccis: & aq[us] herdaru[que]
& ſeminum: & reruſ aliaruſ; ut ſuſci
piāt permutatiōe[que] a uirtutibus ea-
ruſ. Veruſ tibi ſupereſt ſcire medi-
cinas quæ debilem coctiōe[que] ſuſci-
piūt: aut fortem. Omīa eīz quoruz
uirtus facile reſoluitur: aut ſunt de
bilis texturæ: aut uirtutem habent
politiam i ſuperficie: debili coctōe
i digēt. ſuperflua eīz reſoluit uirtu-
tem: ſicut uiola proprie & ſemina
quatuor: & capillus ueneris: & epi-
thimus: & uniueraſaliter oēs flores:

& similia. Et quæ contrario modo
se habet: contrarie. Et quæ medio
modo mediocriter. Et omnia quæ a
cumen habet decocta mitiora süt.
Decoctio eis frangit uirtutez earuz
nili forte sit uirtus alicuius polita
i superficie: aut debilis: Et oia quæ
sunt croſiæ subſtatiæ coctio acqrit
eis subtilitatem. Et omnis medicia
cocta secûdum artez & lege; secun-
duæ plurimuæ e facilior. Veruæ neq
per decoctiōem fit iuuametuz i his
quæ soluut labificādo: & faciēdo
lubricuæ de quo sit ualde curāduæ.
Et ǒdo permiſcentur mediciæ di-
uerſarum itetionuæ: & quæris ex eis
uirtutem compositam decoctio fa-
cit ex eis meliorem modum permi
ſtiois ut ex ſuma earum reſultet uir
tus iſita faciēs operationem cōcre
tam: Et si sit una ex eis debilior ǒ
altera: oportet ut gradatio fiat in
decoctiōe earum plus uel minus se
cùdum quod dictuæ e. ſic eis opor-
tet. Decoctio qdem impetuosa: in
flāmatiua reſoluit uirtutem medi-
cinæ. Quare tua intereſt decoquere
cōmefurādo caloreæ: & propoſio-
nādo illuæ ſubſtātiis rerum: & earuæ
uirtutibus debilibus: & fortibus.
Aſſationis aūt uel frixiōis i patella
officiuæ e quādoq addere in uirtu
tem medicinæ: ſicut aſſatur ſoſla &
fit magis ſolutiua. & quandoq mi
nuere i uirtute ſicut uerbi gratia af
ſatur pſilium & fit eius humiditas
minus lubrica minus q soluens. &
aſſantur plura ut mitiora ſiant. Et
quādoq per aſſatiōe una duarum

uirtutuz reprimitur: & uigoratur al
tera: uerbi gratia ſicut mirobalanis
& reubarbaro est uirtus solutioneæ
faciēs & cōtractiōe: i eorum uero af
ſatiōe minoratur uirtus faciēs ſolu
tiōe: & uigoratur uirtus eorum faci
ens cōtractiōe: Et i been est uirtus
uomitiua & uirtus faciēs ſolutōneæ
educens per uētrem: dum autez afia
tur: minoratur ipi us humiditas ſu-
perflua baurachia faciēs ſubuerſio
nem & naueaæ: & reman: & ei uirtus
solutionem faciens.

CAPITVLVM.SECVNDVM.

DE MODIS LAVATIONVM.

MEDICINARVM:

Icimus quod per modos la-
uatiōuæ medicinarum multi
pliciter medicis acqritur bonitas.
Interduæ eis per lautiōem remoue
tur ſuperficies acumīs alicuius me
dicinæ: ſicut quādo lauatur ſemen
urticæ cuæ aquæ: aut mucillagie dra
gaganti: ne guttur: aut partes per
quas trāſit adurat: & ſicut lauatur
ſalnæpicus cuæ aquæ cucurbitæ: aut
cōſimili hac itetiōe. Et quādoq la
uatur medicia ut abſeidatur ab ea
altera uirtutum ſuarum: & proprie
malignior: deterrēs. & remaneat ei
melior operatiōuæ ſuaruæ. & incolu
mior: ſicut proprie lauamus lapi-
dem lazuli: & lapidem armenuæ ut
ſoluāt per uētrem tātuæ: & ſine mo
leſtia: & anguſtia: Nō loti uero etiaæ
per uētrem: & uomitum ſoluūt &
cum āguſtia & moleſtia. Et ſicut ēt
lauamus laccam ut ſit minus ſoluti
ua: & remaneat ei: ut ſit oppilatōuæ

aperitiua. Et lauamus aloen:non lo
tus eiz magis laxat:& minus cōfor-
tat membrum nutricioīs.Lotus
uero facit cōtrarium.Et ſunt medi
cinæ quæ uirtutem habēt politam
i ſuperficie:quæ ſi lauētur:tollitur
ſicut taraſacon:& endiuia:& roſa:&
ſimilia.Et quandoq[ur] lauamus ubi
oportet abſtergere partes imūdas
Et Ḟdoq[ur] lauamus aliq[ur]d:ut magni
ficetur uirtus eius:ſicut lauamus a
loen cum aqua ſpecieru[aromatica]r[u];ut magis confort&. Et lauatur
cu[ur]aqua reru[]z soluti[]e[;]z multiplicā
tiu[]z ſicut turbit:&agaric[;]& ſimili
u[;]zut magis ſoluat.Et lauatur cu[;]a
qua bdeu[i]i:aut dragagāti:ut nō im
primat leſionem apercio[;]s uenaru[;]
apertione qua ſluat ſagu[;]is.Et ſcire
oportet quod res de lauatioibus
ſubſtinet q[]tum uirtus eius patitur
plus:aut minus.

CAPITVLVM.TERTIVM.DE
MODIS:INF VSIONVM.MEDI
CINARVM.

i Nqt heben meſue acquiritur
bonitas medicis per ſuſiſſo[;]
[tilde]q[doq[ur] eiz res nāciſcitur diſpoſitō[;]
per illam:q[doq[ur] dereliqt eam in re
i qua ſuſiditur.Acqrit aute[;]z ars di
ſpoſitō[;]ez per ſuſuſi[;]one:na[;]z quādoq[ur]
reprimitur aliq[ur] de malitia ſua:li-
cut uerbi gratia abſinditur ſuperſi-
cies acumiſs:& ſerroſitatis ab alme
zereon:& alſcebran:ex eoru[;]z ſuſiſſo[
& aceto:liſut turbit iſuſu[;]z lacte nu
per mulſo:& exiccatu[;]z rectificatur
ab eo:& abſinditur eſſe cōturbati-
uu[;]z.Et q[doq[ur] ſuſuſio addi[;]t in uirtu

te[;] medici[;]e:liſut iſuſiditur turbit
i ſucco cucumeris alinini:& magni
ſicatur uirtus eius i educēdo mate
rias a remotis.Et infunduntur her
modactili i aceto ſq[;]ll[;]e:aut ſucco e
ius:aut ſucco rafani.& acqritur eis
uirtus magna i iūcturis:Et infundi
tur agaricus i ſecaniabī:& fit uigo
roſior.Et quādoq[ur] facit iſuſio me
dicinam eſſe lubricam:liſut Ḟdo i
bibitur colloqntida:& proprie in
terius & i glutino dragaganti:& fa
cit ne adhereat uilis & pertranſat
& nō noceat ano:& uenis.Et liſut
iſuſiditur ſcamonea i oleo uiolaceo:
& ſimilia.Reliq[;]tur aŭt diſpoſitio
rei per iſuſionem i re in qua infun
ditur:q[]do res humiditate[;]z habētes
recipiunt uirtutem rei ſubmers[;]æ i
iſpiſ:liſut uerbi gratia infunditur
aloe i q[]b[;]uſdam ſuccis acqrētibus
poſt illud uirtutem aloes:& propri
natur illa inſuſi[o]:Et fit illud pro-
pter multas utilitates: Aut ut rei
uirtus facilius penetret ad partes
lōginquas:liſut iſuſi[o] aloes i aquis
ſpecierum aleſanginæ.Aut ut miti
or fiat:liſut infunditur ſcamonea li
gata i pāno i cocti[;]o ealicuius rob-
uel ſirupi.Aut ut ſeparetur propri
etas a proprietate:liſut i inſuſione
reubarbari:& mirobalani uidemus
Separatur eiz ab eis uirtus solutio-
nem faciēs:& cadit i iſuſi[;]o; rema
nēte re cōtractionem faciēte i reſi-
duo.Et q[doq[ur] non tantu[;]z uirtus &
proprietas cadu[;]t i iſuſione:led ēt
alicuius rei corpu[;]letia:liſut patet
i iſuſi[;]o caſſi[;]e fiſtul[;]e:& tamarido-

rum: & ſimilium.

CAPITVLVM.QVARTVM DE
MODIS.TRITVRATIONVM.
MEDICINARVM.

Rituratio aūt multu; cōfert
ad hoc quod ītēdis de recti
ficatiōe medicinarum. Sūt ei; quæ-
dam i qbus nō oportet ut multa e
laboretur trituratiōe. Et ſunt in q
bus multa eſt neceſſaria trituratio.
Et ſunt i qbus mediocris. Et tibi
ſupereſt ſcire quod dictum ē: quo
niam ſunt quædiz: quorum uirtus
cito tollitur. aut ſunt debilis textu
ræ: & hæc nō multa idigēt tritura-
tiōe: utcut ſcamonea āthiochena bo
na. Verum i croſia expedit ut plus
i triturādo iſiſtas. Omīa eī; quāto
plus uel minus ſubtiliora: uel croſ
ſiora: tāto plus uel minus opere tri
turationis indigēt. Officii autez tri
turatiōis neceſſitas triplex eſt: Aut
ei; ut miſcibilium melior i unu; fi
at ſigillatio. Aut ut medicis aliqua
proprietas acqratur: Vel ut i eis ali
qua militia reprimatur. Exemplu;3
primi ē trituratō tyriacæ & aliaru;
medicinarum. Exemplu;3 ſecüdi. In
quit Galienus iſiti i ultime pulue
rizādo cyminu; & cum ēet naturæ
ſolutiuu;3: factu;3 ē urinæ prouocati
uum. Ego dico quod aliquod acu
torum ſolutione;3 faciētium ultime
puluerizatum acqrit proprietate;3
poſt illud ut fiat penetrans magis:
& repat ad alias partes i quas non
poterat prius: & prouocet per illas
Exemplum tertii. Inqt filius Seræ-
pionis oportet utcolloquintida &

proprie iterius eius optime pulue
rizetur: & neq; ſit cōtētus aliq; in
ſufficiētia cōtritiōis eius: pars eīm
ſeniata ex ea adheret in uilis ſtoma
ci: & i uolutionibus iſestiinorum. &
ex ea quam inuenit humiditate im
bibita iſflatur: & apoſtemat: aut ulce
rat loca: Trita uero ultima cōtrici-
one nō operatur illud. Rauedſeni
uero habet cōtrarium huius quod
diximus. de ſcamonea: quod eni; ex
eo purius ē: & grauius: melius: & be
ne tritum uigorosius. Rarum uero
& laxu; multum redactum i pulue
rem nō retinet de uirtute aliq; de
quo ſit curādum. Tituratio autez
omis qualiſcūq; ſit: oport& ut fiat
cum facilitate & cōmefuretur ſub
ſtatiis terēdoru;3. Laborioſa uero re
ſoluit uirtutem.

TERTIA. INTENTIO.EST.
SERMO.VNIVERSALIS.NO
CVMENTORVM.REDVNDAN
TIVM-CORPORI.IN. HORA.
PVRGATIONIS.ET.Conti
NET.TRIA.CAPITVLA.

i Nquit filius Melue obuiādu;3
poſt iſta malis accidentibus:
quæ ſuperueniūt i hauſtu mediciæ
& ſuut accidētia terroris: & cremē
tu;3: & materia & cauſa ægritudinu;
multarum: & ſenii: & mortis iſtem-
peſtiuæ. Et ſunt hæc. Aut qa mou:
& nō expellit. Aut qa idebite & la
borioſe ſoluit. Aut qa ſoluit ultra
q oport: & & ultra neceſſitatis indi
gētiam: imo eſt cōſequēs ultimita
tem: Quorum qde;3 euentus tribus
cōtigt ex cauſis. Vel propter iſcon

ueniētiam quæ est ex parte medici
næ: Vel propter iĉoueniētiam quæ
ē ex parte ſuſcipiētis. Vel propter
iĉoueniētiam accidētium ſuperue-
niētium utriſq. & tibi ſupereſt il-
lud ſcire. Cōmēſuratio aŭt i oibus
iſtis ē grādiu; cauſaru; quæ corpus
iſcument reddūt: & tibi adhuc ſupe-
reſt ſcire illud. Incōueniētia autem
quæ ē ex parte mediciæ:ē aut qa ē
i genere malignarum: aut ſi nō ē ta
lis: nō ē forſita; eu; cōditiōibus: aut
proportioībus artificialibus: qua-
rum rememorati ſumus. Et tibi ſu-
perereſt uitare uitādas: i qibus neque
ars: neq; aliqd aliud auxiliatur: & in
nō uitādis obferuare cōditiōes: &
proportionu; modos. Ex parte aŭt
ſuſcipiētis error ſuperueit: aut qa
ē eorum q prohibētur a pharmati
a: aut ſi præparamēta ad ea nō præ
cesserūt: quæ ſecūdu; ueritate; cor-
pus a poena ſecurum reddūt: & ſut
proprie adæquatio euacuāde mate
riæ: & canalium: & ductuum neceſſa
riorum præparatio: & facere naturæ
obediētia; & cōſuetudinem lenita
tis. Ex parte uero accidētium forin
ſecorum error ſuperueit: ſicut i ma
lo regimē: quod fit i uſu ſex reru;
nō naturalium: quas ſcis.

CAPITVLVM. PRIMVM: IN-
TENTIONIS.TERTIAE.SI
MEDICINA.MOVET.ET NON
EVACVAT.

Feramus igitur hic ſermōes
exponētes unāquāq; haru; di
ctōu; Et primo ſi medicīa ſolutōe;
nō fecerit: aut fecerit tarda; tūc fit

illud: aut propter debilitate; utrtu
tis nō potētis operari i medicīam:
quare nec ea i ipſa; aut fit propter
uētolitatem croſſa; ſubleuāte; cor
pus medicīe: aut cōculcāte; i occul
tis uacuitatibus corporis: & poris:
& fit cauſa ad febres putrefactio-
nu; & lincopi; & morte; feſtina; aut
quia expulſua debilitatur: aut pro
pter oppilatiōe; & cōſtipacionem
i uiis: & canalibus expulſionis: aut
propter iobediētia; materiæ ad ex
pulſiōem: quare fit cōmotio & agi
tatio i ea: & nō expellitur: imo dila
tatur: & multiplicatur in corpore:
aut qa medicīa ē debilis i ſe & re-
miſſa i operatiōe ſua. Et tibi ſupe-
reſt iſta comprehendere: & corrige
re ſecūdum meliorem poſſibilita-
tis modum. Nam ſi hoc fuerit pro
pter debilitatem naturæ: & huius
ſignum ē res quæ cadit i ſenſum: ſi
cut cōualeſcētia: aut aliquid ſimile
Et ſi fuerit medicīa earum: quæ fa-
ciūt ſua; operatiōe; labiſi cādo: uel
lubricum faciēdo. Exhibitō rei ci-
balis cōfortātis illico: & uigorātis
naturam poſt potum aquæ nō ueri
frigorīs medicina; i ſuo effectu ad
iuuat. Si aŭt i cauſa huius fuerit uē
toſitas: aut qualitas mala: ſignifica
tur exueſtigiis uētoſitatis: quæ præ
cesserūt: aut male complexiois ſi-
milis: uel diuerſæ: Et cura ē ut cli-
ſteribus: uel uomitu expellatur. De
ide redi ad ea quæ uētoſitatis ſolu
tione; aut malæ qualitatis permu-
tationem faciāt ex eis quæ ſcis. Si
aŭt expulſua debilitatur: aut debi

lis e medicina i operatione ſua & remiffia:damus aquam frigidam nō ueri frigoris:& poſt horam:res pō ticas compreſſuas:liſut cydonia: & pira:& ſimilia.Hæc eim medici nam cuj uirtute ad inferiora depo- nūt.Si aŭt propter cōſtipatiōem i uiis:& canalibus hoc cōtigeret.Cli ſteria ſecūdum quod exigit diſpo ſitō ſunt melior cura:& omē quod remouet cōſtipatiōem ex eis quæ dicemus.Si aŭt et cum his adiuto riis ſolutionem non fecerit:non ti metur per eam leſio:de qua ſit cu rādum ualde:Si uero fuerit medici na earum quæ ſoluūt comprimēdo uoluerūt qdam ex prioribus ſi ſo- lutionem non fecerit:ut ſuper eam detur aqua frigida:qa lubricare & deſcendere facit acquirendo graui tatem ei qua citius deſcēdet.Sed errauerūt illud ſimpliciter aſſeren- tes:qùis faciat illud liberos haben tibus corporis ductus.In habenti bus tamen oppilationeʒ tātuæ:aut coāguſtationem i āfractibus iſteſti norum:acqritur ex hoc maior coā guſtatio:quare i his e prohibenda. Et tibi ſupereſt diſcernere illud. dabimus ergo tūc aquam tepidam quoniam lubricare facit:& per eaus non timebimus illud.Et dicimus quod omis medicia compreſſua qualifcunq[ui]t:li non ſoluit:time ſuper eam leſioneʒ & proprie quae facit poſſidere membrum āfractu- oſorùm ductuum:& uiarum ſubti liuæ.Conabimur igitur ipām expel lere:nūc cuj rebus ipaʒ lubricare fa

ciētibus ex eis quæ diximus:nūc ex rebus ipaʒ ad iſeriora trahētibus ex eis etiam quæ diximus.Veruſi medicia fuerit earuſ quæ faciūt ſu am operetiōem diſſoluēdo:& fuerit earum ad quas nō e approximā dum:& ſolutioneʒ nō fecerit:opor tet quod āguſtiam generet:& æſtu ationem:& motuæ q[ui] e lict motus ſpaſmatorum cuj extēſione & re- tractiōe corporis:& faciat motus laborioſos i uniuſum corpus:& dolorem capitis.& ſcothomiaʒ:& dolorem oculōrum:ita quod uide ātur quaſi extra pelli:& moruſu cor dis:&præſocationeʒ i quibuſdaʒ Fe ſtinādum e igitur tūc ut cito a cor pore expellatur q[ui]to citius poterit &hoc uomitu:aut purgatōe:cuj re bus iſcitātibus illam uirtutem qua melior fiat expulſio.Et ſi fuerit motus ipiūs ad ſuperiora:compe- ſcatur motus eius:& ad iſeriora tra hatur:cuſ clifteribus:& ſi neceſſe fu erit fortis attractioiſs.Et dixit Ruſ fus:multaruſ taliuſ reprimitur ma litia potu aquæ frigidæ uehemēter & ſeffione i ea.propterea quod frā git acuitatem omia eīz quæ eaus frā gūt:& iſlāmationem remouēt:& fu rioliſitatem:ex eis quæ diximus:&ex eis quæ dicemus ad hoc conferūt. Et ſimiliter tyriacæ ſpēs ſicut iam diximus i proximis capitulis.At ſi medicia fuerit earum quæ concedū tur & ſolutioneʒ non fecerit:ſed ſe- cerit āguſtiam:& mordicationeʒ in uētre:generabitq[ui] æſtuationeʒ i cor pore:& i capite doloreʒ uertigīoſuſ

2

cuż łcothomia:& i oculis tenebro
sitateż:& alices:& oſcitatioria:ſesti
nabimus ſuccurere cum coliriis:&
clifteribus trahentibus eam ad iſe
riora poſt adminiſtratiōez rerum
compræſſuarum deponētiuż eaż:li
cut ſunt cydonia.& maſtix:& ſimi
lia.Plurima eīż talium materiaż cuż
uiſtute ad iſeriora expellūt.Si aŭt
talia nō proderūt:& accidētia ma-
la multiplicātur:& materia leuiga
ta fertur ſurſum:necesſaria erit fle-
bothomia tūc:& proprie de balili
ca & poſtea de ſaphena:ē eīż uirtuo
ſa ad hoc.Verum i omibus his cō
ſide:& expecta beneficia magna ex
clifteribus:& proprie ſecundum
quod exigit diſpoſitio:hæc eim a
magnis terroribus ſecuros faciūt.
Vomitus uero magis prouocandi
ſunt:quādo pharmatia cordis ge-
nerat morſum:& naueaż:&ē de ge
nere ſtrāgulātium:&facit ſingultuż
præſocatiuum:aude tūc ſuper uo-
mituż:& ne cōtemnas clifteria:ſed
ſiducialiter cōſide de illis.& pro-
prie ądo circa uētrem āguſtiaż ge
nerat medicīa:aut i hippocūdriis:
aut tortiōez i eis:& æſtuatiōem ſe-
cerit.

CAPITVLVM.SECVNDVM.SI
MEDICINA.INDEBITE.ET.
LABORIOSE.SOLVIT.

m Edicīam aŭt īdebite & labo
riōſe ſoluere dicimus:quæ ſoluit.
ſed nō quod oportet:& quæ labo
riōſos generat motus:liſut ſubuer
ſiōez:& motum:& tortiōes:& æſtu
atiōes.Veruż li ſoluit:ſed nō quod

oportet:ſed tātum corruptum:&
impuruż.Iteratio ſolutōis ē neceſſa
ria:ut educatur hæc eadem materia
quam ſoluere iſtēdebas:alio qn di
latabitur:& multiplicabitur i cor
pore propter agitatiōez i ea factaż;
& cōmotiōez:& cōuerſiōem materi
erum aliarum ad illam:ſicut i ſub-
uerſioibus lacunaruż ſæpe uidemus
ądo aggregatur ad illas ex diuerſis
refluxioibus pura:& impura:totuż
i fine fit impurum.Si aŭt nō corru
ptum ſed bonuż educat humorem:
æſtuatiōez i corpore generat.Nanq
quam medicīa ſuperiſuitates euæ
cuat:nō ē cuż ea æſtuatio:quo?aŭt
q eam ſumpſit æſtuabit:& uexabi-
tur:& debilitabitur debilitatōe ſu
perflua.Scito quoniam euacuatur
necesſarium quod natura repugnat
expellere.Festinādum ē igitur tūc
medicīaż tależ a corpore expellere
illico:& eius uires cōtinuo frāgere.
Et illud quod aggregat has duas
intentiōes ē potus aquæ calidæ:ex
qua hora poſt horaż bibat:eius eīż
potus mediciam cito lubricare fa-
cit:& ipiūs uirtutem frāgit:& nos
plenam traditiōem faciemus:de re
bus hoc faciētibus.Vomitus auteż
& animæ ſubuerſio accidūt:aut qa
medicia de ſui natura eſt uomica:
aut qa nō uomica:ſed alia atq alia,
faciūt eam uomicam:quæ ſunt aut
ſtomaci debilitas:aut multa ſicci-
tas fecum:aut canalium āguſtatio:
aut quoniaż medicina abhorretur:
aut quoniam uētoſitas ſubleuat il
lam mediciam.Quod ſi accidit uo

+

mitus propter fecum lícitatez:aut canalium oppilatïem:clisteria neceſſaria ſunt:& ea quæ deoppilatio nez faciut.Si aŭt uſq; ad hoc nō ſuf ſicit:melius ē ut uomitu expellatur Verum ſi propter ſtomaci debilita tem:aut propter medicīæ horribi litatem:uomitum accidere timueris.Hæc erit tibi doctrina:non illico quom eam ſumpſerit quis ſe mouere præſummat:ſed diu ſuper eam qeſcat:nō tātuæ motibus cor poreis:ſed animalibus iātum poſt i bile ē:uſq; adeo:duz ipſa natura cir cūdat:& i eam operatur.niſi eīz națura i ipſam operata fuerit:nō ope rabitur i naturam.Tūc eīz bone reſdolētia ex floribus:& plātis:&aliis ei apponātur:qualia ſunt menta:& ſanſucus:& maiorana:& folia citri: uel fructus eius:& apium:& abſinthium:& roſa:& cydonia:& macia ōna.&bolus alperſus aqua roſacea & aceto:& lutum quo abluitur nutri tuæ roſis recētibus & aqua roſacea. Fricatio aŭt extrematutuæ ſt etiam ex eis.Nam eos iuuat cōſtrictio eaurum doloroſa:Interduæ aŭt manus & pedes i aqua calida ueræ mordi catioīs ponere:ſt ex eis ſimiliter: quæ ad hoc adiuuāt.Super mediā aŭt ſtiptica mordeāt:& bibant quaſi labēdo:& facies eorum aqua roſacea roretur:& proprie quom i cipit moueri nauea:uel aqua redo lētiuæ aliquorum alperſiōe ſubtili. Gaudium etiæ & ſollicitudīes deli tiarum ſimiliter a uomitu liberant Quoæ aŭt ipſoruæ animæ ſedatæ ſu

erit:ambulēt:& moueātur paulatiz; eēi motus hic iuuatiuus.quoniam hocē illud quod Hipp.docuit.Ac didūt aŭt tortiōes ex potu medici næ:aut qa pūgit:& ledit ſtomacum & partes per quas trāſit:aut qa uir tus attractionis i ea multiplicatur bonuæ ſimul:maluq; trahēs humo rem:aut qa facit acqrere complexi onis maliciam i membris per quæ trāſit:propter quod ſeſtinabimus frāgere:& debilitare uirtutem eius ut cito a corpore expellatur:ſicut ſuperius dictum eē:& ſicut iam dicemus.

CAPITVLVM, TERTIVM.SI MEDICINA:SOLVIT.VLTRA, QVAM OPCRTET.

1. ſnanitio ſuperfluit ultra q; oportet ex potu medicīæ tri bus ex cauſis.Quādoq; eīz i ea eē cōditio & diſpoſitio medicīx. Quan doq; diſpoſitō ſuſcipiētis eaz Quā doq; diſpoſitio reruæ proueniētiuæ ex utriq; .Ex diſpoſitiōe aŭt ſuſci piētis ſit illud:aut qa multum habet de materia iam poſita i neceſſitate ad fluxum:aut propter uenarum eius debilitatem:aut propter orificiorum ipſarum amplitudineæ aut propter debilitatem membro rum expulſioīs ipſius:aut qa eē eorum qui prohibētur a pharmatiis quos in libro de pharmatia tibi oſtēdimus. Ex parte aŭt diſpoſitio nis pharmatiæ potest cōtigere il-lud:quoniam autē earum quæ pū gūt orificia uenarum:& mordicant & aperiūt:aut qa ex ea complexioīs

malitia acqritur corpori: aut qa ali
qd de subştātia eius remālit ī uillis
stomaci: aut ī teſtinorum. aut pro-
pter multiplicitatem ipſius ī ĝtita
te ſua: aut propter malitiam ī qua
litate eius &uenenolitate ipſius. Et
tibi ſuperē diſcernere iſta. Res quo
q[ɔ] quæ ſut extra ſuperueniētes utrīſ
q[ɔ]: faciūt etiam ad illud. Inqt eīz Ga
lienus diſpoſitō auſtralis multipli
cata aperit: & rarificat: & obediēti
am facit ad fluxum. Borealis uero
multiplicata comprimēdo: & expri
mēdo ſimiliter ad fluxum præpa-
rat: quare pharmatiam dari prohi-
bet: & proprie paratis ledi ab ip[s]
Potus etiam aquæ frigidæ multæ
ſuper eam facit ſimiliter. & uniuere
ſaliter qdem omne malum regimez
ī ſex generibus rerum: quas ſcis: fa-
cit ſimiliter. Auxiliabimur ergo hīſ
ne uirtus proſternatur: & cadat: poſt
q[ɔ] ſciuerimus cāz fluxus ex teſtimo
nio rerum: quæ præceſſerūt. Nūc q
deʒ cum eis quæ mediciæ uirtutez
debilitāt: & frāgūt: eāq[ɔ] a corpore
expellūt. Nūc cum eis quæ canaliuʒ
& membrorum expulſio[s] & orifi
ciorum uenaruʒ uirtutes coadunāt:
& partes eorum cōſtrīgūt. Nūc ue-
ro cum eis quæ ſedāt agitationem
laborioſam: & motus mediciārum
ī corpore. Nūc quoq[ɔ] cum eis quæ
mouēt & cōuertūt mediciām ad cō-
trarium fluxus uētris: Nūc aŭt cum
eis quæ i[cro]ſiant mediciāʒ: & com
pīgūt. Nūc aŭt cum eis quæ dilatāt
aiāʒ: & cōfortāt cor. Sic eīm aggre-
gas omneʒ ītētiōem ī cura.

CANON.PRIMVS.

17

I ergo cauſa huius ē propter
trāſgreſſiōem ī medicina ex
his quæ dicta ſunt: frāgere uirtutez
mediciæ: & facere ut cito a corpore
expellat ē melior cura. Citam autez
expulſiōez eius a corpore: a tribus
fieri uerificatores dixerūt. ſa rebus
proprie quæ uirtutem habēt. Aut
lauatiuaz. Aut abſterſiuaz. Aut com
præſſuam. Et ex lauatiuis qdeʒ ſci
uiſti: quod aqua calida frangit: &
trāſmutat audaciam mediciæ: & ex
eis ē aqua ordei: & mucillago p[li]lii
& ſemen cydoniorum. Et ex abſter
gētibus ē zucaruʒ rubeuʒ cuż aqua
calida: & mel cum aqua paſſularuʒ:
& ſecaniabin: & ſimilia. Ex compri
mētibus uero ſunt cydonia: & ma-
ciana: & pira: & maſtix: & mirobala
ni: & ſimilia. Inqt Ruffus ītereſt au
daciam mediciæ uolētis expellere
& proprie cum eius difficilis ē ex-
pulſio: ut ſupra eauʒ: & proprie q[do]
expulſiōem eiuſ quærit: alioq[ua]ʒ ex
mucillagībus bibat: ſecūduʒ quod
exigit diſpoſitio: & proprie cum a
qua tepida: & oleo amigdalīo pau
co: & poſt duas horas aliq[us] ex com
primētibus ſummat. ſic eīz medici
næ uirtus expelletur tota: non di
mittēs ueſtīgiuʒ. Et dixit Galienus
uerificatur aquam calidaʒ lauatiuaz.
atq[ɔ] mūdificatiuaz uirtutez habere
atq[ɔ] ſolutiuam: & omneʒ adherētiaʒ
remouere. Frigidaʒ uero quod uil-
lis adheret uilceruʒ compīgere. Di
xit Ioànitius aqua lactis caprarum
cum melle & pauco ſale ē mūdifica

tiuum bonum expellēs omne ueſti
gium mediciæ:
CANON: SECVNDVS.

Vctuu3 aŭt & membroru3 ex
pulſiois cōfortamus coaduna
musq uirtutes:&proprie retinēdo
cu3 rebus bene redolētibus:&ſti-
pticitate3;& cōſtipatiōe ſeu coadu
natiōem faciētibus:&coāguſtatiōe3
pororum:ex qbus materiæ manāt
miniſtrādo ea melioribus mōis ad
miniſtratiōu3;&etia3 per cliſteria ſi
oportet:& neceſſitas cogit debere
per cliſteria adiuuari. Et res comu
nior i qua aggregātur multæ ex in
tētioībus rememoratis ē maſtix.in
eo eī3 Œ uirtus partium coadunatio
nem faciēs:& cōfortatiōe. Inqt eī3
Hamec ſi tribuantur maſticis. 3. 11.
aut. 111. cum ſucco cydonioru3: expel
lit uirtute ſua compræſtia reſidu-
u3 mediciæ: demu3 ſtrīgit. Et ſi ſto
macus: & ueſter oleo roſaceo calido
ȋqtum pati poterit i ūgatur: dei de
puluis maſticis: aut roſarum. & gal
liæ uel gallæ deſuper aſpergatur in
ueiſtur ei mirabile. Et dixit iterum
Hamec. R dragagāti aſſati a. 3. 111. uſ
q3 ad. 1111. & decoq3 cum lacte dulci
aut acetoſo: ſi cut te iuitat neceſſi-
tas & bibatur. ē eī3 ad illud mirabi
le. Et ex eis etia3 quæ experta ſunt:
ē ut ſummatur granorum naſturtii
a. 3. 11. uſq3 ad aureos. 11. torrefiāt: &
i pi guētur decoquēdo cum ſucco
cydoniorum: aut myrthoru3: aut ma
cianoru3 & propinetur ē eī3 ultimu3
ad illud & proprie ſi nō cōterūtur:
deltruitur eī3 uilſcolitas eorum i cō

tritiōe.Coriādro aŭt utere quādo
quæris iſcoſſare materias: & compi-
gere: & luto ſigillato & ſanguine
dracoiſ: ḿdo excoriatiōem eſſe cre
dis: & ſpodio ḿdo dolores pūgiti
uos ſedare iſtēdis: & acatia: & ſangui
ne. dra. & carabe quo3 oportet fluxū
ſanguineum ſedare: & ſucco barbæ
hirciæ: ḿdo uenæ & ductus laxi re-
fundūt mediciās ad iſteſtīa. & adipi
bus iſpūcturis: & mordicatioībus i
teſtiorum: & excoriatioībus eoru3
& mucillagie pſilii i expellēdo re-
ſiduum mediciæ: & rebus narcoti-
cis: quādo ſtupeſactio quæritur: &
ſomnus: & materieru3 iſcoſſatio ſed
hoc i fine rei tātu3 ḿdo omīa iam
nō cōtulerūt i deſperatiōe: & i ma-
gnis cauſis: & timoroiſis proprie.Ma-
tres aŭt mediciārum aggregātium
i ſe uirtutem cōſtipatiois: & coadu
natioiſ: & cōfortatioiſ. & retētioiſ
ſunt: maſtix: & roſa: & ſemen eius: &
xiloaloes crudu3: & balauiſtia: & ſuc
cus barbæ hirciæ: & gallæ: & gūmi
& lutum ſigillatum: & ſpodium: &
grana granatorum: & ſumac: & ame
os: & ſe. portulacæ: & fructus tama
riſci: & coriādrorum: & ſe. arnogloſ
ſæ: & folia: & grana myrthi: & cymi
num iſuſum i aceto & torrefactum
& aniſum iſuſum ſimiliter: & corti
ces thuris. & coagulu3 leporis: & ſan
guis. dra. & grana naſturtii aſſata: &
gallia: & fructus rubi: & ſimilia. Et
ſunt ex compoſitis quædam: qbus
uti neceſſe ē: & exigit ea huius di-
ſpoſitio: ſi cut ſunt zucarum. ro. cu3
maſtice: & gallia: & cōfectiōes ex cy

doniis factæ: & alia. Et ex eis quæ elegimus e electuarium diacyminuż hoc quod eſt ex inuentione nostra: quod abſcīdit fluxum uētris operatioīs cathartici cum ſignificatioibus frigiditatis: & cōfortat uīſce ra: & caleſacit ea. Vētoſitates qdem diſſoluit: & carmiſt. fluxum quoq & uentoſitatem hæmorroidarum ſiſtit. & ligni aloes: ſpicæ: galliæ mus. oxiciperi: calami aroma. añ. 3. 11 cymini: carmeni iſuſi i aceto: die ac nocte & torrefacti: 3. 111. ſemīs por ri torrefacti: 3. 1. 5. emblicorum iſuſorum i ſucco cydoniorum & toſto rum. 3. 11. 5. granorum naſturtii tor refactorum. 3. vi. granorum paſſula rum. 3. v. granorum myrthi tritoruż ſi cut alcohol. 3. vi. balauſtiaruż: con cularum aduſtarum: thuris: fructus tamarīſci: añ. 3. 11. 5. ameos. 3. 111. tere omnia ſi cut alcohol. & frāgātur in uino odorifero: dei de exiccētur: & frāgātur iterum cum aqua cydoni orum ātiqua: aut cum aqua grāno rum myrthi & exiccētur: deide per mitte ſiccari ſuper uafe uitreato: & iterum terātur: & īuoluātur i miua & ſit dolis. 3. 111. cum ſirupo cydonioruż: aut myrthino. Cōfectio trociſorum ex īuētiōe nostra ultimo rum i hac iſtetiōe & quādo fluxus e cronicus. & balauſtiarum: corti: cum glādiu[m iſuſorum i aceto & torrefactorum: & ſumac: granorum myrthi: & hippoqſtidos añ. 3. 11. cy mini: carmeni: & gallarum inſuſaruż i aceto & torrefactarum: & capituż granatorum: & fructus tamarīſci. &

macis: & xiloaloes: & galliæ aroma
ticæ: & maſticis: & ſpicæ añ. 3. 1. ſemi
nis acetoſæ: & gūmi: & boli: & gra-
norum paſſularuż torrefactoruż. añ.
3. 1. aliter. 5. granorum coriādri iſu-
ſorum i aceto & aſſatorum. 3. 11. ſac
trociſcos. 3. unius cuż uino pūtico.
Et ſit dolis trocis. unus cuż ſirupo
cydoniorum: uel aliquo ex robub
ſtipticis. Electuarium abſcīdes flu-
xum uentris operatioīs cathartici
cuż ſignificatioibus caliditatis &
granoruż myrthi tritoruż ſi cut pul
uis. 3. xii. roſ. ſpodii: ſumac: ſandalo
rum al. & ru. & citrīorum: balauſtia
rum: gūmi añ. 3. 1. & 5. granoruż gra
natorum acetoſoruż aſſatoruż. 3. vii.
coriādri iſuſi i aceto & aſſati. 3. 1111.
ſemīs acetoſæ: ſe. plātagīs: ſe. roſ. añ.
3. 1. ſiat horuż omniuż cōtrituratio
bona & frāgātur cuż ſucco acroſtæ
& exiccētur: uel cum ſucco myrthi
& aceto: dei de īuoluātur cum miua
facta ex ſucco cydoniorum: & aceto
Et ſit dol. eius. 3. 111. cum ſirupo cy
doniorum acetoſorum. Confectio
trociſcoruż quos expoſuimus nos
quorum iuuamētum e magnificuż
ad fluxum uētris: & excoriatiōe ȋte
ſtioruż. & ſpodii 3. vii. roſ. ſe. earuż
acatiæ: balauſtiaruż: ſan. dra. añ. 3. 11.
5. ſe. acetoſæ. 3. 1. 5. berberis: carui: ſu
mac: ſe. plātagīs: ſe. portulacæ aſſati
añ. 3. 1. & ſextam. 3. unius gūmi: aſſari.
añ. 3. 1. ſiāt trociſci. 3. 5. da cum aqua
ſauic. Dimac bonum cōferēs ad flu
xum uētris & debilitatem ſtomaci
& epīs: & uīſcerum ſanum & exper
tuż. & acatiæ ſumac hippoqſtidos

gallæ: laudani: calami aromatici: rol
& ſe. eius: sandalorum alborum &
ru. galliæ mus: ramic: maſticis: xiloa
loes: ſpicæ: olibaï: coſti: ciperi: myr
ræ: ab ſinthii: añ. 3. 11. fiat eorum tri-
turatio bona: deïde accipe succum
roſ: foliorum carui: aquæ: roſ. & ui-
ni pōtici añ. 3. 1. 5. submerge i eis ca
leſactis die ac nocte tortellaruæ de
ſemi. 3. 111. dactilorum ſiccoruæ. x 11.
numero gūmi aſſati. 3. v. miuæ uisco
ſæ bonæ. 3. 111. fac omnia decoq lēto
igne uſq[ula] dum mellis ſpiffitudine;
habeāt: poſt hoc aggrega cum pul
uere rerum ſupraſcriptaruæ: & tere
diu i mortario uſq[ula] dum fiat totu
uiscoſum: deïde line ex eo ſuper pe-
ciam: & ſuffumigetur cum xiloaloe:
& cum eo epithimetur. Dimac alii-
ud bonum. R[ex] roſ. & ſe. earum: pul-
pæ ſumac: sandalorum alborum: &
ru. ſpodii: ſangnīs. dra. carabe: balau
ſtiarum: gallæ: acatiæ: hippoqſtidos
galliæ mus. corticuæ mādragoræ: ca
pitum granatorum: añ. 3. 111. cam-
phoræ. 3. 1. & tertiam unius. tere: &
fac puluerem: & accipe ſucci extre
mitatuæ uitis. 3. 11. ſucci acreſtæ. 3. 1.
ſucci extremitatuæ myrthi: aceti añ
3. 1. iſu德 i eis ſauic ordei die ac no
cte. 3. 111. gūmi. 3. v. granoruæ myrthi
tritorum ſicut alcohol. 3. 111. & mi-
ſce cuæ eis miuæ acetoſæ. 3. 111. deco
que i igne leui uſq[ula] dum habeat ui
ſcoſam ſpiffitudine; deïde aggrega
ſimul cum ſpēbus i mortario: & co-
tüde donec miſceātur: & line ex eo
ſuper peciam: & ſuffumigetur cum
xiloaloes: & epithimetur: quoniam

ſanum & expertum ē.Clifteria quo
q[ui] ſi neceſſitas uocat ad hoc: &
exigit diſpoſitio cuæ rebus quæ ag
gregāt iſtetiōes quas ſcis.Cliftere
iuuatiuus ualde. R[ex] butiri. 3. xxx. ſan
guīs dra. 3. 111. plus uel minus: ſecun
dum quod neceſſitas cogit te.
CANON.TERTIVS.

c Onuertimus quoq[ula] medicīas
ad contraium fluxum uētris
cuæ balneis: & fricatioībus: & ſudo
rem prouocātibus: cum diureticis
& uomitum iūducētibus: cum uēto
ſis: & ligatiōe: & cōſtrictiōe extre-
mitatum doloroſa: & uniuersaliter
cum omībus: quæ medicīam ad ex-
teriora mouēt: & faciūt eam diuer-
tere a uiis primæ expulſioīs: quoni
a[que] hæc ē res magis neceſſaria. Balnea
aūt & fricationes i eis: ſunt ad hoc
cura magna: & beneficium efficax: &
ſpetiale: & proprie facta ex aq[us] dul
cibus uigoratis cuæ rebus quæ po-
ros dilatāt: & corpus cōfortāt: qua
lia ſunt camemilla: ab ſinthium: ſan
ſucus: folia citri: & ſmilia. Debiles
aūt i arte cuæ ſipticis balneāt: igno
rātes quonia[que] poros coarctāt: & me
dicīas: & fumos iſterius cōuertūt: &
hoc fit cauſa maior ad fluxum. Im-
mo ſit tua magnifica iſtēio dilata
re poros: & attrahere ad exteriora
qtuæ poſſibile ē. ſic eīſ fiet medicīa
rum euaporatio: & acutorum fumo-
rum excludio. Fac ergo egrum ſuda
re i balneo: aut uapore aquæ calidæ
& utere fricatiōe poſt fricatiō: epri
us leni: deīde acriori ut pati pote-
rit uſq[ula] dum multum ſudet. Sudor

aŭt ſpe & ſapius abſtergatur:ut
nō obſtet egreſſioni alterius ſudo
ris:aut uaporis parati excludi.op-
ponitur aŭt poris diu retentus ſu-
dor:abſterſus uero facilem facit al
terius egreſſiōem.Fricatiōes aŭt i
extremitatibus multum conferunt
Vulgares aŭt & q non ſunt familia
res artis comuiter hos & illos poſt
medicīaʒ balneāt:iguorātes quod
balneum ad exteriora trahit:quē-
admoduʒ.G.dixit.&ignorātes quo
niaʒ opponūt reſiduæ materiei mo
tur:quæ i ſi neceſſitate poliſta erat
cum uirtute pharmatiæ repere ad
uiam expulſioſ:reuocādo illaʒ uir-
tute balnei ad membra:tūc qdeʒ fa
cile erat iuuare ut habilius reperet:
uel ſalteʒ exolueretur:nūc uero dif-
ficile.Præterea ſi uirtute balnei cō
fiditur quod ſit expulſio ad exteri
ora:& ignobilia nō minus ē error:
fit eīm trāſmiſſio ab iſteſtīs ad cu-
tim-quæ omnia ſunt ignobilia per
nobilia qdeʒ.ſ.per uenas:& ab igno
bilioribus ad ignobilia per nobili
a.Præterea natura melius ex propi
qoribus educit uiis:& maxīe ex cō
ueniētibus.Et iſt Hipp.quod ma
teria quam euacuare oportet edu-
cēda ē per partem ad quam magis
declinare uidetur:& proprie ſi ſit
cōueniēs.Errant ergo iſdifferenter
balneātes poſt aſſumptuʒ pharma
cum:faciūt eīm cadere i oppilatio
nēs:& ægritudines cutis.Et ſecūduʒ
ueritatem qdem nō ē cōgruuʒ bal-
neum poſt mediciam niſi ḿdo pur
gatio ſuperfluit.cōfert eīm tūc ad

uëtrem ſtrīgēdum.In balneo uero
poſtq diu ſudauerit:cōfortātia tūc
& cōltrīgētia tribue.Sic eiʒ aggre
gas iſtētiōes duas bonas.nāq pro-
peras ex uno eorum:ne uifcera laſſa
materiam recipiāt:& ex alio mate-
rias eorum ad oppoſitum cōuertis
quod ſi hæc nō cōtulerit:carnes:&
totuʒ corpus i balneo pānis lineis
aqua iſuſis diu uerberētur:ex omni
parte:uſq dum cutis rubeat:& iſle
tur:deide fricetur ut ſudet.Sedere
aŭt i balneo ſuper lateres calidos;
aut lapides lenes:&raros:&caleface
re cum eis latera:&uëtrem:&renes;
ad hoc multum cōfert.Extrema ue
ro iſtitis ligētur:& comprimantur
compræſſiōe doloroſa.Sic quoq
materias ad cōtrarium fluxus uen-
tris cōuertis.Diuretica quoq &uri
nam prouocātia huius etiaʒ iſtēio-
nis ſunt.Inqt eiʒ Hipp.i aforiſmis
ſi qs i nocte multum urinet:mino
ratur eius ſeceſſus.Et dixit Inaim
pluralitas ſudoris & uriæ pluralita
tem egeſtioſs reſecat.Et illud ideo
quoniam materiæ ad alias partes
repūt quam ad iſteſtia.Immo tra-
hūtur ab iſteſtinis:& a concauitate
epatis ad renes uel cōcauitates mē
brorum:& derelīquūt feces ſub ſic
cas i iſteſtīs tardioris egreſſioſs:ad
huc:etiam uomitum prouocare ē
cauſa huius:Inqt eīm Hipp.fluxus
īterduʒ uomitui:& uomitus fluxui
cauſa curatiua eſt.Et dixit Inaim.il
lud ideo ē quoniam ex hoc ad op
poliſtum & diuerſum attractio fit
eius quod cauſa illoruʒ erat.Huius

etiam ītētioīs ſunt uentoſæ li ſub
hippocūdriis:& ī uētre:& in lateri
bus ponātur:& ī renibus ligatiōes
quoq & compraſſiōes:& fricatio-
nes extremitatum ſunt etiam huius
generis:& proprie īcipiēdo ab aſel
lis:& īguibus:& deſcēdēdo ab eis.
CANON.QVARTVS.

1. Aborioſam aŭt agitationem:
& fluctuatiōem i corpore ſe
damus: cum qete: & ſomno. Inqt eīz
Hipp. Cum abſcīdere uolueris flu
xum per elleborum iductu: & mul
tiplicatum: præcipe quietem & ſo
mnuz. Indt Heben Melue. Dico qe-
tem corpoream. & aīalem cum ad
miſtratiōe celebritatis obiectoru:
ſenſuum: ſomnus etiam iūducēdus ē
mulcebris cum cāticis ſomniferis.
& melodiis & omni arte organica:
& rebus ſomniferis: & omni cauſa
quæ curat ſahara. Et ſcito quod ſo
mnus: & profundatio i eo ē ex ma
xime ſedātibus agitatiōes omnes:
& qes ſimiliter. Nāq: ſub dit Hipp.
ſtare agitatiōem ſedat: & ad hoc ar
gumētum ſummit ex nauigatiōe.
quoniam motio agitat corpora. Ci
bi aŭt & potus in diſpoſitione hac
omnio reſcīdēdi ſunt: niſi ſincopi:
& caſum uirtutis timeas: addūt eīz
agitatiōes: & nō minuūt.

CANON.QVINTVS.

p. Ræcipuu: omnis ītētioīs eſt
regime: anima: dilatās: & con
fortās cor: ſecūduz: adminiſtratiōes
omne: reruz. vi. quas ſcis. Locentur
ergo i domo temperati aeris: & nō
frigidi. Frigus nanq: concludit hu

mores ad iteriora: cu: ſit eos ad ex
teriora trahere: res magis neceſſari
a: neq: calidi reſoluit eīz & debili-
tat. Et elige ex cibis: & potibus: &
aliis omne quod cōfortat cor: & aī
ma: dilatat: & nos plene dicemus il
lud poſt.

CANON.SEXTVS.

c. Ompīgere eīz & ſtupeſacere
ē ultimum ad quod initi debes &
proprie tūc cu: omīa iam nō cōtu
lerit: & res poſita ē ſicut i deſpera
tione: tunc quoq ſuper narcoticis
prælumēduz ē & medicamētis for
tibus: ſicut ē tyriaca: & filonium: &
ſimilia. Componūt aŭt re: magni
erroris a principio huius curantes
cu: narcoticis. ē eīz cum eis curatio
mēdoſa: propterea quod īcroſſant
& congelāt materias: & fit intentio
ſaſa: & redit fluxus: & prorumpit
poſt tempus nō diu exteſus: diſru-
ptior q: fuerat prius: immo ſicut e
gurgitās cu: ueſtigiis cōgellatioīs:
& mortis. Verum curatio uera ē ab
ſciffio cauſa: faciētis: & coadunatio:
& cōfortatio membroru: & uirtu
tum eorum. ſicut iam diximus. At
uero q: do neceſſitas inuitat: & pro
prie q: do iam omnia nō cōtulerit
prælummimus ſuper narcoticis: &
proprie rectificatis ſecūdum mōs:
& conditiōes: qbus emēdātur no-
cumēta: quæ ex eis timētur. Timē
tur aute: ex narcoticis plura nocu
mēta: ſunt eīz oīo rei cōtraria uitæ
cōgellātia: ſtupēſaciētia: & mortiſi
cātia: nuda qdem magis: & adhuc
magis recētia: ars uero: & ſocietas

tegit eorum nocumēta:& remouet
Verum trium ītētiōuz res admis læ
eis:ipōrum bonificāt operationes.
Primo uero ſociētur eis quæ reſol
uūt:& auferūt quæ ex narcoticoru;
prouenit congellatione ſicut uerbi
gratia:recte miſcetur eis caſtoreu;
& piper:& crocus:ſunt eīz hæc tria
tyriaca narcoticorum:ſed piper &
caſtoreum facit ad reſoluēdum &
carmināduz magis:crocus uero ma
turat:& ſedat uirtutem narcotico
rum.Secūdo uero cum eis ea quæ
uirtutes cōfortāt:& ſpiritus repa-
rant:miſceantur ſicut recte miſce-
mus eis ex cordialibus:& ſtomati-
cis rebus:quæ cōferūt rei uitæ:li-
cut ſpica proprie:& doronici:& ze
doaria:& ſimilia.Tertio oportet
ut ſociētur eis:quæ ſiſtūt:& ſedant
& cōſtrīgunt agitatas:& cōmotas:
ſeu reumatizantes uel reumaticas
materias:& fluētes de parte i par-
tes:ſicut ē myrra proprie:& oliba-
num:& ſandaraca:& ſimilia:ſic eīm
narcoticor; iniqtas reprimitur.Ve
rum ſi exculari potes nō propiari
ē melius.Et ſi exculari non potes
melius ē ut nō dētur potui:ſed ad
mīſtrare i emplaſtris tātum ē meli
or cura:uel ſaltem i ſuppoſitoriis:
& enematibus:li pag i emplaſtris
cōtulerit .Et ſi cogeris propinare
potui fac cu; timore:& cautella:Et
dare ea ātiqora ē minoris nocumē
ti.Maturatur eīz & digeritur cu; re
bus permiſtiois uirtutis narcotici.
Et dare i ſero āte ſomnu;ē melior
horarum qua dari poſſint quonia;


īducūt ſomnu;:& ſciuſti quod ſo
mnus agitatiōes ſedat.Et ſunt qui
dāt i mane & proprie ḿdo uigiliæ
nō ad ſunt.prolōgāt eīz neceſtitate;
ſurgēdi ad aſcellam ſedādo mordi
catiōem:Et oīo caue ne dederis ſu
pra cibum.Et caue ne dederis ea
corporibus abūdātibus:neq dede
ris ea corporibus īpuris:ſed poſt
mōdificatiōe; potius.Et uita exhi
bitiōem eoru; diebus cōtinuis:im
mo iſteruei at iſter tempus & tem-
pus exhibito re; cōfortātium ut
ſaluetur theſaurus.Et ſeico quod
nocēt oculis:& ſenſibus.Et tibi ſu
pereſt mīſtrare cautella; ne noceāt
& fac exhibitiōem eorum q̧titatis
paucæ qua uirtus nō ledatur.meli
or ē eīz i teratio q̧multiplicatio:&
iſultibus qde; melior hora; ē præ
uei re horam ipſorum;& q̧doq; da
re oportet apud fortem cōmotio
ne; eorum:ſicut i colico dolore ue
hemēti.Et dixit.G.i colica qdem
uehemēti.q̧doq; maioris neceſſita
tis ē cura mēdoſa:quæ ē ſtupeſacti
o:& proprie apud fortem cōmoti
ōem doloris eius:quam cura uera:
ne uirtus reſoluatur & cadat.Pona
mus aŭt aliquas ex mediſis narco
ticis:quas elegimus utiles i hoc ca
pitulo:Medicamen quod ſcripſit
Israelita fortis ſtipticitatis:cōferēs
ad fluxus mediciales:& ad alios flu
xus uētris:bonum & expertum.RX
olibani.3.1.coaguli leporis.3.11.opii
3.5.gallaru;3.11.fiāt ex eis trociſci
3.5.& ſit potio eorum unus:Cōfe-
ctio pillularum filii.zear bona ad

fluxum uētris: & reumatizationem
uilcerum. R. b. del. i: Ian. darac x: opii
thuris minuti: myrrx: croci: an. fiat
pillulæ sicut cicer: da in fero tres:
aut qnqne. Cōfectio trociſcorum
quos compoſuimus nos ad ſuper-
abūdātem fluxum cathartici: & col
liricaz paſſiōem: & alios fluxus uen
tris: cōfortātium aiam: & ſtrīgētiu3
uomitum cuz ſignificatioībus fri-
giditatis: & faciētiu3 ſomnu3. R. ci
peri: thuris minuti: ameos: gal: æ.
croci: galliæ mus. gar: of. balaußtia-
rum: camepitheos: cor: icum grana
torum: myrrx: ſpic x: an 3. 11. iuſqami
opii: an. 3. 1. 5. fac trociſcos aurei uni
us: & doſeorum trociſcoru; unus
Cōfectio alia trociſcorum ex ſuēti
one nostra: q ſunt ultimi i intētiōe
hac: & ad omnem fluxu3 uentris: &
uomitu3 cu3 ſignificatioībus cali-
ditatis. R. ſpodi: ſe. ro. acati: hip
poqſtidos: balaußtiarum: Ian. drac.
gallaru3: croci: an. 3. 11. bol: 3. 1. 5. opii
iuſqami: an. 3. 1. fac trociſ. 3. 5. & ſit
doſis eoru3 unus cuz aqua roſacea.
QVARTA. INTENTIO. PO-
NIT. CONDITIONES. IN. E.
MENDATIONE. NOCVMEN-
TORVM. DERELICTORVM.
POST. PVRGATIONEM. ET
CONTINET. XIII. CAPITVLA
CAPITVLVM. PRIMVM: DE
FEBRE. POST. PVRGATIO-
NEM.

i Nqt Heben Meſue. Aegritudi
num aŭt quæ hereditat poſt
ſolutiōe: occaliōe ſolutiui: ſermo
nes aſſeremus. Et primo de febre

quæ accidit poſt illud. Eius autem
euētus ē: quoniam aut ſolutiuus fu
it multæ caliditatis: & acuitatis: &
dereliqt malam complexiōe3 i cor
pore: aut propter conculcatiōem
materiæ: quæ debemat expelli: ſed
nō ſuit expulſa: quare putreſcit: &
ſit cauſa ad febre: aut propter oc-
curſum motuum corporeoru3: ſiue
aīalium ſuper eum q ſoluitur forti
tudie: aut propter occurſum frigo
ris coharctātis poros: & prohiben
tis reſpiratiōem uaporum: aut pro
pter occurſu3 caloris iſlāmātis ma
teriam & humores iam motos: aut
propter ſeſtinam comeſtiōe3 ſuper
eam. quare aliquid de re mediciali
cum re cibali penetrat ad uenas: &
ſit cauſa: aut multi fluxus: aut con-
culcatiōs: & putrefactiōs: alicutus
materiæ: aut qa debebāt præcede-
re mediciās digeſtiōes: & non præ
cesserūt: & ſit operatio eius i cru-
dum: quare ſit iterdus diſſolutio: &
nō euacuatio: ſed cōculcatio: & pu
trefactio: & uniuereſaliter qde3 om-
ne malu3 regimē i mediciā poterſ
eſſe cauſa huius. Auxiliabimur igi-
tur poſt q ſciuerimus cauſa3 ſebris
per teſtimoiu3 rerum quæ præceſ
ſerūt iſducētium cauſa3: nūc cu3 eis
quæ opponūtur cauſis facientibus
& abſcidūt cās: nūc cum eis quæ ſe
bris iſtētiōem curāt. Et plerūq: eſt
maior neceſſitas reſiſtere cauſis ſe-
brem faciētibus. Et plerūq: curan
di febrem maior iſtat neceſſitas: &
proprie quādo malignior ē ſebris
Et tibi ſupereſt iſta diſcernere. Ve

rum sì fuerit cauſa febris frigus cò
cludēs poros.Cura eius ē admîſtra
re ea quæ aperiùt poros:& faciunt
uaporum exclusiõez ex eis quæ di-
ximus.Et ſudoris prouocatio ad
hoc multu;ē utilis.Et sì fuerit qa
obuiauerit ei calor iſlāmās:aut qa
medicīa fuerit multæ acuitatis;&
iſlāmatoìs.Cura ē cum extìguenti
bus caliditatem:& refrigerātibus a
cuitatez ex his quæ dicemus.Si aŭt
propter materiaz quæ debebat ex
pelli;&non expellitur:fed còculca
tur & putrefit.Cura ē expulſio illi
usmateriei cù præceſiõe adæquati
oìs:& præparatioìs eius ad expulſi
õez.Si aŭt fuerit propter occurrus
motuum corporeoru;aut alialium
ſuper mediciaz.Cura eius ē cauſa ſe
bris factæ ab eis:ſicut ſcis.Si autez
propter festiam comeſiõez fuerit
Cura ē ſuper ipſam abſtinere.Præ
terea sì febris multæ fuerit iſlāma-
tioìs.Cura ē cum his quæ iſlāmati
ōem ſedāt:& cu præparatiõe aeris
& admîſtratiõe reſtrigētium ſeu re
frigerātium ex cibis:& potibus:&
unctioibus:& emplaſtratioibus:cu
ra cor:& epar:& admîſtratiõe redo
lētium frigidoy,& mediciaj cor
dialium frigidaj:& ultimo cu bal
neis humidis:temperatis:& omni-
bus:quæ febribus calidis opponu
tur.ſicut ſapiētes ſcripſerùt.Si aŭt
febris fuerit pigra.Cura ipiùs uer-
fatur ḿdoq; circa ipſam cauſam ut
adæquetur.& reſoluatur:& abſtra-
hatur.Et iterdum circa febrem ut
expellatur.

## CAPITVLVM.II.DE DOLORE
CAPITIS,POST,PVRGATIO
NEM.

Ius aŭt euētus ē aut propter
eleuatiōem uapo; ad caput:
quos medicia mouet;& ſubleuat;&
proprie ḿdo laborioſe:uel nō com
plete ſoluit:aut propter ea quæ
mouet i capite materiam:&nō edu
cit.aut propter occurrum rei extrī
ſecæ ſuperueiētis capiti eius q eua
cuatur:ſicut calor:&algor:& ſimi-
lia:Quod uti; etia; curamus poſt
q ſciuerimus cauſam eius.Naz ſi fu
erit propter uaporem q eleatur
trahimus ad oppolitum eius cum
his quæ diximus.Et ſi iaz eleuatus
ē:& fuerit calidus:cephalica; ičidi
mus.Et ſi fuerit frigidus curamus
ſicut ceteros dolores factos a ſimi
li cauſa:Et cōſide i flebothomia ſa
phenæ:quonia; ē potēs ad hoc.Si
autez fuerit uapor croſſus:frigidus
Cura cu; his quæ diſpolitio exigit
ſicut ſcis.Verum ſi fuerit propter
materia; quæ mota ē præter q; fue
rit euacuata:iteratio purgatiois ē
neceslaria poſt maturatiōem eius
quod ē cauſa doloris.Et ſi fuerit
propter malitiam qualitatis acqſi
tam per medicia; Cura ē permuta
tio eius cum eo quod cōuenit.

CAPITVLVM.III.DE VERTI-
GINE, POST; PVRGATIO-
NEM.

a. Ccidit aŭt qa uapores ḿdoq;
quos medicia mouet: & ſub
leuat eleuantur ad caput & faciunt
motu; q e ſicut motus rei agitatæ

20

q̧do mouetur aqua motu giratiuo & sicut motus rerum leuium q̧do flant uēti uertiginōs: aut q̧nando aqua obuiat aquæ:& sīūt uoragīes & illud ideo:qa q̧doq̧ uapor eleua tus īterdum facit fumos moueri: ī uacuitatibus cerebri & arteriis faci ētes agitatiōem ī ſpiritu:& ſecūduz plurimuż ī loco termiatioīs iſtru- mētoru̲z ſeniuū:& ſentit tunc pati ens eius ſicut ſi res ſuper eum uol uātur:& terra ſub eo tremat:& mo ueatur. Quod eqdem curamus hoc modo. Si aŭt uideris domiūz ī ſan guine cephalicaʒ iċide. S carificatō uero cartillaginum aurium:& uēto ſæ i nuca:& cruribus ad hoc confe rūt:& ſimiliter omne regimen re- primēs ſanguineʒ:& confert i fine rei balneari balneo dulcis aquæ. Et ſi ē propter aliorum humoruʒ abū dātiam. Cura ē eductio humoris ſa ciētis per uomitum: aut per uētreʒ Et poſt illud confortatio cerebri cum hīs quæ diſpoſitio exigit:& fricatio iſeriorum:& reſolutio ua- porum:& cōuerſio eoruʒ ad oppo ſitum:& rectificatio membri mādā tis: ſicut eſt ſtomacus: aut epar: aut ſplen: aut fel: aut aliud.

CAPITVLVM.IIII.DE DEBILI TATE:VISVS.POST.PVRGA TIONEM.

4 It q̧doq̧ ex ſiccitate ſupflua quæ ſuccedit euacuatiōi ſup flux:q̧doq̧ ex humiditate coarcta ta i neruo cuncauo:quam diſſoluit medicia præterq̧ euacuauerit:& q̧ doq̧ ex uapore:croſſo:& turbido

quem medicīa ſubleuat ad caput & ad membra uīſus. Si aŭt ē propter ſiccitatem acqſitam ab euacuatiōe ſupflua:cōferūt humectātia nota ex cibis:& potibus:& omibus quæ addūt ad humectatiōem corporis:& membrorum uīſus: ſicut bal neuż:& ſomnus:& reſectio corporis & alia. Et ſi ē ex humiditate quam medicia coarctauit ī membris ui ſus. Cura ē cum pillulis cochiis:& pillulis de iera:& pillulis de ſpeci ebus: quaſ descriptio eſt apud te. & diſtillatione i oculis cum ſucco chelidoniæ:& ſeniculi:& felle alcu bugi: aut eritii: aut aqlæ: aut capræ: aut cum collirio de fellibus. Veruż ſi ē ex uapore croſſo: turbido. Cura ē reductio illius materiæ a qua reſoluitur:& repræſſio ſubleuatioīs uapoq̧ cum fricatiōe iſeriorum & exercitatiōe ipōq̧: & diſtillatione collirioq̧ ſicut diximus:& admini ſtratio reſ āte cibum ex his quæ reſoluūt ſuperfluitates: quæ ſunt i ſtomaco: ſicut ē iſuſio ieræ: aut aloes: aut decoctio abiūnthii: aut oxi- mellis ſq̧llitici: aut poſt cibatiōem eoq̧ quæ prohibēt uaporem cibo rum eleuari: ſicut ē coriādrum pro prie: & cydonia: & ſimilia. De eide ſuc cedat adminiſtratio reſ cōfortāti um uīſum: & abſtergētium uīſuż: & oculos īterdum: & proprie ſicut te iuitat neceſſitas.

CAPITVLVM.V.DE DEBILI TATE. STOMACI. POST. PVRGATIONEM.

Omen comune eſt debilitas

Stomaci: fed quādoq cadit i toto
corpore eius: & seqtur ipſam debi
litas omniuſ uirtutum: quaſ ē mi
nera: ḟdoq i ſuperiore pte eius: &
ſeqtur ipām debilitas appetitus: &
q̧doq cadit i ſiferiore pte eius: & ſe
qtur ipām debilitas digeſtīæ: & q̧
doq cadit i fundo ipius & uillis re
tētiois: & ſeqtur ipām debilitas re
tētiæ. Accidit aŭt Stomaci debili-
tas poſt purgatiōez: aut qa per eaz
Stomaco malitia complexiois acq
ritur: aut qa imoderata inanitio ex
tenuat: & rarefacit corpus eius: aut
qa educitur humor bonus ſuperna
tās dereliquēdo maluſ i poris eius
ſubmerſu: aut adherētem: aut im
bibitu: aut qa aliqd relíquitur de
medicīa i ſtomaco adherens uillis
eius: aut quia i eo mouet materiaz
præter q̧ expellatur: aut qa ē medi-
cīa de genere adherētium: & multi
acumis: quare uehementer impri-
mit: & ulcerat ſupſiciez eius. Agēs
nāq i reſ multi ſenſus uehementius
imprimit. Succuremus autem huic
ægritudini quoniaz elemētuq ē mul
taſ q̧gritudiuq poſt q̧ ſciuerimus
cāq eius p teſtimoiuq reſ cāntiuq
ipſam: nūc cuſ rebus rectificātibus
quod de idignatiōe p mediciāz ac
q̧liuit ſtomacus: nūc cum rebus ab
ſci dētibus: & corrigētibus cās de
bilitatis: nūc uero cuſ rebus cōfor
tātibus ipſu: nūc quoq cuſ rebus
prohibētibus effuſiōez materieruq
ab alis membris ad ipſum: quod
q̧deq multotijēs accidit: & proprie
q̧do i aliquo uicinātiuq membroq

materia exuberat: & ē forte i mādā
do: & ſtomacus debilis promptus
i recipiēdo. Agēs eīz & li ſit debile
facile imprimit: & proprie q̧do rei
adeſt præparatio.

CANON.PRIMVS.DE INDI-
GESTIONE.STOMACI.

e T dico quod cum de iure ſo
lutiuorum ſit ſecūdum pluri
mum ſtomaco nocere: & parare ei
cās: & mōs īdignatiōuq propter iní
micitia: & uiolētiam. quaſ recepto
ri ſiferūt: & naturæ ipius: ſat agēduz
ē cauſis: & modis īdignationum re
ſiſtere: & proprie cum his quæ ac-
cidūt i uirtute eius cum ſuccesſiōe
qetis: & ſomni: & cuſ ſuccesſiōe gra-
datiois cibi: & electiōe eius: & pro
prie talis ut cōfortet & coadunet
ſtomaci ptes: & remoueat quod de
laxitudiē ſtomacus pſolutiuum ac
qſiuit. Neq[ui]s īmitāduz ē illos: qui iu
ra pīguia: & pulmēta mollia poſt ſo
lutiuq ſestināter propināt: cum re
laxēt: & mollificēt ſtomacuq: reple-
ātq[ui]s: & faſtidium generēt: & naue-
am. licet ſorbitio iuſculi talis iter-
dum cōferat: & proprie q̧do necel
ſe ē mediciæ audatiam trāſmittere
amembris nutritiuis: ē eīz de gene
re lauātium. & cito lubrificare faci
ētium. Propinandus igitur tunc ci
bus: q̧ aggreget & coadunet ſtoma
cuq & ptes eius laxas: & addat i uir
tute eius: ſicut ſunt cibi proprie a
cetolitatis paucæ: q̧ ex aromaticis
& ſlipticis cōdiūtur: ſicut ex tumia
& ſeglec & ſimilia: & ſit eoq̧ exhi-
bitio paucæ q̧titatis qua ſtomacus

③ 21 c

nō grauetur pueniēdo gradatiż uſ-
q[ui] ad id cuius admīstratiōez ſtoma-
cus cōſueuit:& nō prætereas qn ca-
dat i cibis eo[;} & iuribus ipōrum
mēta. & ſuccus acreſtæ: & cydonia
cōdita: & maciana: & ſuccus grana-
to[;} & ſumac: & ſpēs aromaticæ: &
miua: & ſimilia. Potus aŭt eo[;} ſit
uinum odorife[;} ſubtile: & leue: de
cētis permiſtioīs cum aqua ſi cut i
qua[;} ſol pa[;} impræſſit: cui ſupro
retur aliquid de aqua.ro. Dulce au-
tem uinu[;} i hac hora ē malu[;} & ui-
num croſſu[;} ſimiliter & turbidum
& uitet aquam calida[;} & frigidam
ueri frigoris prorſus. mollificat e[;} h[]æc ſtomaču[;} & diſgregat uirtute;
eius. illa uero debile[;} calore, deicit
i eo. Potus aŭt ipō[;} ſit paucus: ne
q[ui] cōſidēdu[;} i ſiti eo[;} neq[;] ſatiffa
ciēdum. ſed tollerātia ſup ſiti ē. ex
eis quæ ſtomačum uerificāt. Vitēt
aŭt p[]iguā: & fructus: & p[]iſces: & ci
bos male digeſtioīs: & mali nutri-
mēti: & coitum: & ira[;} hæc e[;} im ſup
medicīam faciūt corpora ſeneſcere
aut cadere i morbos. Ex rebus aŭt
poſt aſſumptu[;} pharmacum ſtoma
cu[;} rectificātibus: & corpus totu[;} &
reſtituētibus ip[]ſum uirtuti ſuæ
ē ſomnus: ſedat e[;} ex agi[;]tatioībus
euacuatioīs indignatiōes qua[;} ſto
macus acq[;]ſiuit. Et electio cibi &
potus & paucitas eo[;} & quies: &
aer præparatus ad temperie[;} & gau
diu[;} & delitiæ: & omne regimen ta
le. Et ſcito quod balneum ē ex eis
quæ magis ledūt niſi forte gs īmo
derate ſoluatur. tūc e[;} im balnea ne-

ceſſaria eſſe diximus: & hoc ē illud
quod unūquodq[ui] ſup euacuatiōes
celebrare oportet.

## CANON.II.DE REMOTIONE
CAVSAE.DEBILITATIS.
STOMACI.

i N abſcitione uero cauſa[;} de
bilitatis ſtomaci canō ē: quo
niam oportet res eas abſcidētes nō
euacuari a rebus ip[]ſum confortāti
bus ut ſuccedāt ſibi iuicem ut ſal-
uetur minera: & hoc faciemus cum
auxilio medicia[;} cordialiu[;} & ſto-
maticarum. Vex ſi ſtomaci debili
tas cōtīgat propter malitior com-
plexioīs acquilītam ei p mediciam
Cura ē pmutatio eius cu[;} eo quod
cōueit ei. Si aŭt fuerit propter ra-
refactiōes: & extenuatiōes parietus
ſtomaci acquilītaz ei propter ſolu
tiuu[;} Cura ē difficilis. Vex ſat agē
dum ut curetur cu[;} regimē redu-
ctioīs uirtutis eius paulati[;} ex una
pte & proprie cu[;} quiete: & ex q[;]ba
tiōe cibo[;} boni chimi uelociter
nutriētium & paucæ q[;]titatis: ſi c[;]ut
ſunt uitella ouoru[;} recētium & ſor
bilium: & epata gallia[;} p[;]guiu[;} &
iuenuu[;} & alæ auium: & pullo[;} &
uinum odorife[;} & alia cu[;} admi-
niſtratiōe medicia[;} aggregātium
uirtute[;} ip[;]us: ſi c[;]ut ſunt mediciæ
ſtipticæ boni odoris: & nō fortes.
Et cōferūt i huiu[;]smōi diſpo[;]tiōe
emplaſtratiōes ſup ip[;]ſum ex rebus
odoriferis ſtipticis: cōſeruāt e[;} i in
eo calorem qui forſita[;} reſoluitur
propter raritatem ciu[;}s. Et ſi tātu-
res exuberat ut perducat ad ecthi

cam ſtomaci. Cura ē occupari i ad mīſtrādo Ḟdoq humectātia: Ḟdoq reſtaurātia corpus: & Ḟdoq repa rātia uirtutem ex eis quæ diximus: & ex eis etiaʒ quæ dicemus. Si aŭt fuerit debilitas ſtomaci propterea quod eduxit medicīa humore, bo num: & dereliqt maluʒ: aut quia mo uit materiaʒ: & nō eduxit. Cura eſt eductō illius materiæ: & deīde redi re ad hoc ut cōfortetur ſtomacus. Et ſi fuerit propterea quod parti- cula mediciæ adheret in uillis ſto- maci. Cura ē cuʒ eo quod diximus. Si aŭt fuerit p[]excoriatiōes i ſtoma co factaʒ, Cura ē cuʒ eis quæ cōiun gūt uirtutem cōsolidatiois: & con fortatiois: ſi ſit recēs. Et ſi fuerit ā tiqua: cuʒ eis quæ aggregant uirtu tem mundiſcationis Ḟdoq: Ḟdoq cōsolidatiois: & cōfortatiois.

### CANON.TERTIVS:DE CON FORTATIONE.STOMACI.

i N cōfortatione aŭt ſtomaci debilis: ſunt tria regimia. Pri muʒ ē abſciſio rei ledētis: ſicut te ſcire fecimus. Secūdum ut admini ſtres quæ auferunt laxitudieʒ ſicut etiam diximus. Tertium ut admini ſtres ex cibis. & potibus: & aliis ge neribus admisſtrationuʒ omne id in quo ē cōfortatio: & uirtutuʒ repara tio cuʒ auxilio aromaticoʒ: ſtipti coʒ: & reʒ paucæ acetoliſtatis: & reʒ eaux proprie quæ ſunt in pri- mo: gradu: aut ſecūdo: i qbus natu ra delectatur: & non prætermittas i hoc triplici regimēe qn cōfortes cor: quoniaʒ ē theſaurus uitæ.

### CANON.III. DE PROHIBEN TIBVS. NE. MATERIA.FLV- AT.

p Oſt[]q aŭt euacuaueris ſtoma cum ab humore ad ipſuʒ effuſo: & uelis ne adhuc ipſuʒ itex reci piat. Regimen erit duplex. Primuʒ ē conuerſio materiei quæ effundi- tur ad diuerſum eius: ſicut iaʒ dixi mus: ex fricatioibus: & cōſtrictioni bus extremitatum: & aliis præter balnea. Secūdum ē uirtuteʒ ſtoma ci co-dunare: & cōfortare ipſuʒ ut nō recipiat quod ad ipſuʒ effundi- tur ex membris aliis. Virtutis eīm unitæ ē nō recipere: ſed fugere cō- trariuʒ.

### CAPITVLVM.SEXTVM.DE SI TI.QVAE.ACCIDIT.POST. PVRGATIONEM.

q Vādoq ſuperoccupat pur gatiōez āte Ḟ euacuet: & Ḟdoq ſuccedit ei: & Ḟdoq ſuccedit ſu p[]fluitati opatiois eius. Supoccupa tio autem ſitis fit: aut propter ali- quid quod ē ex p[]te mediciæ: aut propter aliqd quod ē ex parte ſto maci: aut propter aliqd quod ē ex p[]te eius quod ē euacuāduʒ. Diſpo- ſitio uero mediciæ fit cauſa ſitis ſi calida ſit: aut acuta: aut ſalſa: aut a- mara: aut quomōlibet deſiccatiua Et diſpoſitio receptoris fit cauſa huius: ſi receptor politus ſit pro- prie ſub dominio caliditatis: aut ſiccitatis: aut amboʒ. Euacuandæ auteʒ materiæ diſpoſitio fit cauſa huius: Ḟdo receptor politus ē ſub dominio humoʒ calidoq: & acu-

21

toj: līcut coleræ rubæ proprie:
aut humoris falli. Quod li cum bo
nitate operatiois mediciæ educun
tur: litis reprimitur: ni li forte mali
tiam complexiois dereliquerit. Si
autem stomacus politus fuerit sub
dominio humo: pīguium: uis co-
fo: flegmatico: litis nō fit. fed
li tūc cum bonitate opatiois phar
matiæ succedat litis: boītate; p ea3
acq litam significat: & hoc e illud
quod Hipp. uerificauit dum dixit:
nō litiētes propter pleītudīe; ſua3
& ite: ſumpto pharmaco nō liti
ēte3 oportet denuo ac denuo lume
mat uſq3 duz litiat. Et exiſtimauit
Ruffus oportere ſemel: ſimulq3 ſe
cūdum ſentētia3 Hipp. exquiſitiffi
me euacuare uſq3 duz succedat litis
& nō e recordatus ſermonis eius i
epidimiis: nō oportet inqt ad ulti
imuz pueire euacuatiois cu3 ope ca
thartici: terretur eiz ex hoc natura.
Et dixit Galienus. elegi ex duabus
uiis hāc icolumiore3 quoniam me
lior e iteratio: q3 multiplicatio. Lau
datur aŭt litis ſecūdum hāc i tētio
nem poſt purgatiōem. & dixit Ioā
nitius ſignificatio laudabilis litis e
talis & proprie du3 cōtinuātur ei
tres ſignificatiōes laudabiles: quæ
ſunt leuitas: & iocūditas: & qes. Su
pfluitati aŭt operatiois cathartici
succedēs litis nō e qua3 Hipp. cōſy
derauit. Suppflua eiz inanitio i exte
nuatiōe3: & ecthica3 ſtomaci: & liti3
& alpitatem cadere facit: unde plus
ē timoris: q3 bonitatis lignuz. Dico
aŭt quod i liti qua3 Hipp. cōſyde-

rauit obuiādu3 nō e nili cu3 tollerā
tia: & ſomno: fedat eiz ea3: ad hoc ut
cōfortetur digeſtio. neq3 confīdas
i exhibitione multi potus ſubito:
deftruit eiz uirtute3: & addit poti-
us ad ſtim: q3 minuat: & facit cade
re i oppilatiōes malas & cauſam ad
hydropilim. In liti autes3 facta pro
pter calorem ſtomaci. Cura e blan
diri ei uſq3 dum cathartici comple
atur operatio: & poſt illud li malaz
complexiōem dereliquerit. Cura ſi
tim. Curetur aŭt cu3 eo quod faci
at pmutatiōe; eius cu3 eo quod cō
ueit: & caue ne ſuppedites naturaz
cu3 admiſtratione multi potus: fed
frāge liti3 cu3 aliquo quaſi labēdo
ex his quæ ſapiētes ſcripſerūt. Suc
cedēs aŭt litis li ſit inanitiois ſup-
fluæ. Cura e omne regimen addens
ad humectatiōe cum ratiōe dige-
ſtiois: & cōfortatiōe ex his quæ di
cta ſunt.

CAP1TVLVM: VII. DE SINGVL
TV. QVI. ACCIDIT. POST.
PVRGATIONEM.

Ingniltus e motus palmoſus
ſtomaci factus a re nocēte: qua fit
cōtractio ptium eius aggregātiu3
i ſe ipſas forti motu. Cuius euentu
i pharmatia accidit duobus mōis
aut eiz ſupueit purgationi: aut ſub
ſeqtur ea3. Supuētio aŭt eius inter-
dum e propter cathartici diſpoſi-
tiōem: i terdu3 propter diſpoſitio
nem materiei motæ p ipſus. Diſpo
ſitio aŭt cathartici: aut e caliditas
excedēs nocēs mōrdicatiōe ſua. aut
e ſiccitas corrugās: & cōtractās. Fa

ctus aŭt a materia quam mouet ca-
tharticuż:ē ᾤdo accidit ut mouea-
tur:aut materia calida:acuta:mor-
dicatiua:& effunditur iſtomacum
īducēs nocumētuż cōtractōis mor
dicatiōe ſua:aut croſſa frīda aggre
gās:&replēs:aut ut diſſoluatur uē
toſitas croſſa & replēs & excedens
tunicas eius.Succedens aŭt ſingul-
tus operatiōi cathartici ē ille q fit
a ſicitate acqſita propter exceſſus
euacuatiois ſupſluæ:quæ autez nō
dużē cōſirmata:ſed eſt ut cōſirme
tur:aut iam cōſirmata ē:& eſt ſicut
narrauit hipp.ſignificatio timoris
Et dico quod factus p illud quod
ē ex pte cathartici:curatur p admi
nistratiōez ſucceſſiois rey alteran-
tiuż uirtute; eius.Et factus a mate
ria quaz mouit catharticuż:curatur
blādiēdo acumen eius uſq[ui] duż eua
cuetur cum ſucceſſiōe alterantium
quod de ueſtigiis īpræſſiuōz rema-
net.Factus aŭt a ſicitate nō cōſir
mata iuuatur admiſtratione hume
cțăiuż.& aliq[uo]do remouetur.A ſic
citate aŭt factus:quæ iaż ſigillauit
curam uix habet ſicut Hipp.dixit
i aſorifmo:& poſteriores poſtea af
ſeruerūt:

CVPITVLVM.VIII.DE DOLO
RE. STOMACI. POST. PVR
GATIONEM.

a Ccidit aŭt malitia complexi
oīs ſimilis:uel diuerſa:quaz ſi
gillauit pharmacuż:aut ab excoria
tiōe facta p illud:aut ex uētoſitate
acuta:pūgiſtia:calida:aut a uētoſita
te croſſa frigida mota p ipſum:&

nō reſoluta:Quod ſi fuerit a mali-
tia complexiois:cura eſt pmutatio
illius cum eo quod cōueit:ſicut ē
ſine materia.Sed ſi ē cum materia
oportet ut adæquetur:& mature-
tur:deinde expellatur.Et ſi fuerit
propter ſolutiōez cōtinuitatis cu-
retur ſicut diximus.Si aŭt fuerit a
uētoſitate calida uel frigida:cura ē
cum reſoluētibus ex his quæ ſapiē
tes ſcripſerūt.

CAPITVLVM.IX.DE EXCO.

RIATIONE. INTESTINO.

RVM.POST.PVRGATIONEM

a Ccidit aŭt excoriatio uifce[xy]
aut pharmaci uirtute:aut a ma-
teria acuta mota p ipſum ſciffiuæ:
a ut ulceratiua.Et nos āte iam dixi-
mus medicīas quæx proprietas ē
ſcidere:& excoriare.& loqmur de
eis i pticularibus.Et tua qdem īte
reſt utruż i ſuperiobus īteſtis:aut i
iſerioribus excoriatio ſit cogno-
ſcas:aut i mediis.Et ſcitur illud p
differētias ſitus doloris:&pūcturæ
& p differentias ſciētiæ proceſſus
gurgulatiois:& p alia quæ ſapiētes
ſcripſerūt.Curaz etiaż excoriatiois
tradiderūt qualiter eam quæ ē i ſu
pioribus:aut iſerioribus:aut medi
is curare cōueit & te qdem opor-
tet ſcire illud.Si aŭt ex ueſtigio exi-
ſtimetur a medicīa derelicto illud
accidere.Cura ē cum his quæ uir-
tutem medicīæ frāgūt & expellūt a
corpore:& poſtea cuż his quæ īcar
nādi:&cōſolidādi uirtutem habēt.
Et ſi cōtīgat a medicīa acuta & ex
coriatia.Cura eſt adæquatio illius

materiei & blādiri ei poſt illud ut
facile expellatur:ut nō cadat nocu
mētum ſup nocumētum.deīde eſt
necellarium regimen cōſolidatiuūz
quod diximus.

CAPITVLVM.X.DE EGESTI-
ONE. SANGVINIS. POST.
PVRGATIONEM.

a. Ccidit ab excoriatiōe uſſe-
rum:aut qa medicīa fuit eaſ
quæ aperiūt uenas aptiōe ſuperflua
faciēte manare ſanguīe; ſicut ē col
loqntida proprie: & cucumer alini
nus: & ſimilia. aut qa p ipſam pue-
nitur ad euacuationis ultimuz pro
pter eius attractiōe; ſupfluæ: quia
uis naturæ iſertur: & cogitur i præ
iuditium eius manare ſanguīe. Et
nos qdem de excoriatiōe iam dixi
mus. Et ſi accidat propter aptiōe;
uenaſ. Cura e regimen quod dixi-
mus & proprie cujus his: quæ mem
broſ ptes coadunāt: & cōfortāt &
cōſolidāt. Si aūt accidat propterea
quod medicīa ultimitatem cōſeq
tur euacuationis ſupfluæ. Curaſ iam
diximus.

CAPITVLVM. XI. DE THE-
NASNONE.POST.PVRGATI
ONEM.

f It ab excoriatiōe cōtīgēte ſi
cteri:āt propter acumē medi
cīæ: aut propter materia; p eā mo
tam: & Ḟdoq; contingit quod ano
eius qui euacatur. ob uiauit frigus
ledēs: quare ē appetitus eius egerē
di mēdoſus cum pondere. Et cura
eius ē cum colliriis: & enematibus:
& emplaſtratioībus: ſecūduz quod

exigit diſpoſitio ex his quæ ſapiē
tes ſcripſerūt.

CAPITVLVM.XII.DE LAXI-
TVDINE.ET.DEBILITATE.
CORPORIS.POST.PVRGA-
TIONEM.

c. Ontigit Ḟdoq; poſt inaniti
ōe; ſupfluam facientem cade
re in proſtrationem uirtutis pro-
pter quod laudauit. Ga: elegantius
eſſe iterare: ḟ exqſitiſtīme euacuare
Et laudauit tollerabilius eſſe in
morbos plenitudiſ: cadere ḟ inani
tioiſ: corroborauit ſermonem ſuu;
iſtu; p uerbu; Hipp. du; dixit: po-
ſidilius eſt inanire repletum: ḟ ina
nitum replere. Et dixit Ioannitius
poſſible uel impoſſible curari ad
uirtute; referimus: i cuius ſaluamē-
to uel cāu cōſiſtit hoc fieri. ſed ſal
uatior i repletis ḟ i ianitis ē. imo ē
i eis ſicut cadēs: quare poſſibilius
ē repletu; inaniri ḟ e cōtra. & plerū
q; debilitas corporis accidit a ma
lignitate pharmaci reliquētis com
plexioiſ: malitiam: & defatigatiōe;
naturæ propter inimicitiam eius
cum ipſa. Propter quod laudauit
Democritus medicīam forte; debi
lem facere: & maligna; i columnem: &
nos qde; hoc i tota libri protella
tiōe tradimus. Et Ḟdoq; contigit
propter occuſum caloris & ſpūs
& exhalatio eo; & diuerſi æſtus ſu
per eum q ſoluitur: qa fit reſolutō
caloris: & ſpūs: & exhalatō eo; & di
uerſio a baſi & radice. Ira quoq;
ſup medicīam: & coitus: & labor: &
ſollicitudīes: & omne malum regi

23

men est cauſa huius.

CAPITVLVM.XIII.DE SPAS-.
MO.POST.PVRGATIONEM.

a. Ccidit quādoq in purga
tione: quandoq ex ea.Et
accidēs in purgatione quā
doq fit propterea quod pharmati
a multum mouit materiam & nō
eduxit: quæ interdum declinat ad
neruos:& lacertos: & repl& & extē
dit uillos eorum: & augumentat
secundum latum. & minorat eos a
longitudine ſua naturali: quare in
cordantur membra:& cōtrahūtur
motu laborioſo: ſicut contrahit
corda arcum:cui accidit ut abre-
uietur a longitudine ſua.Et præpa
rati ut eis accidat illud: ſut illi pro
priæ quorum habitudo est multæ
plenitudinis: & habent corporis
ductus arctos:& qui habet excel-
ſum humiditatis in neruis: qui ſe
ſuppeditant multo uino ſæpe.Et
quādoq accidit propterea quod
medicia ſubleuat uaporē turbidū:
croſſum ad neruos cum uētoſitate
inflammatiua: & fit cauſa eius.Et
quādoq accidit propterea quod
ei qui ſumplit pharmacum obui-
auit frigus uehemēs neruos ledens
& lacertos: quare inſpiffantur: &
contrahuntur ad ſua principia: Et
quandoq. fit propterea quod me
dicina fuit eorum in quibus est
qualitas uenenofa quæ perueniens
ad neruos: & lacertos operatur cō-
tractionem in eis. Vnde nerui fu-
giant & aggregātur ad expellēdū
ipſum. Factus autem expurgatiōe

est ſpalmus ſiccus: & est ille quem
Hippo.condemnauit eſſe mortale
& proprie quando accidit ut cō-
firmetur.Lic& autem ſpalmi facti
a plenitudine ſit cura ſebris &pro
prie ſupinuadens ut Hippo dixit
non in præiuditium eius conſultū
hoc excipiendum est. Eſt enim
ſpalmus a plenitudine q nō tātum
quidem ſebre non curatur:uerum
etiam est eius cauſa additionis ad
malum: ſicut factus proprie Ḥdo
materia multa mota per pharma
tiam & non euacuata: declinat ad
neruos: & lacertos: ſicut iam dixi-
mus: inflāmat enim pharmatiam
ſebris faciens eam acquirere uētoſi
tatem qua plus noceat.Cura autez
eius uera est festinare in ſubſtracti
one materix motæ adiuuando me
dicinam: & acqrēdo ei facilitatem:
& ſubtilitatem: qua plenitudinis
fiat euacuatio: & ſi uideris oportere
fiat illud: & cum fortiter educenti
bus. Deinde redi ad rectificatione,
malarum impræſſionuſ ſigillatax
in neruis: & lacertis: & cōfortatiōe,
eox: cerebri: & nuchæ: & corporis
totius. Et ſi accidit propter eleua
tionem uaporum. Cura est regimē
quod diximus: & omne conuertens
uapores adoppoſituſ: & diuerſum
ex eis quæ diximus. Et ſi accidit
propter occuſum frigoris. Cura ē
omne quod calefacit neruos & la
certos cum proprietate. & ſi acci
dat pp qualitate, uenenofam. Cura
est cum his quæ cito audatia, eius
transmittunt a corpore ſicut iam

diximus. Nunc cuæ eis quæ neruos
& lacertos rectificant: & auferunt:
impræſiōes malas factas ei eis. Nūc
etiā cuæ eis quæ eos cōfotāt. Spaf
mü aŭt factuæ poſt euacuatīoæ ſup
fluētē dixit hippo. ēē mortale. Hic
nāq spafmus de ſiccitate e q ſicut
diximus ſi confirmetur nō recipit
curæ. Si auteæ non eſt confirmatus
cuæ regimine humectatiuo curatur:
& cuæ additione in cibo: & ſomno:
& ſimilibus.

SECTIO.SECVND A.PARTI-
CVLARES. SERMONES. IN
VNA QVAQVE. MEDICINA-
RVM. DE.ESSE. ET. POSSE.
ET. RECTIFICATIONE: EA
RVM: ET. PRIMO: DE. MEDICI
NIS. BENEDICTIS. IN. QVI-
BVS. NON. EST. VENENOSI
TAS.

DE ALOE: CAPITVLVM. i.
DE Mirobalanis citrintis. in dis: &
chebulis: capitulum. ii.
DE emblicis capitulum. iii.
DE belliricis capitulum. iii.
DE reubarbaro capitulum. v.
DE caſſia fitſula capitulum. vi.
DE tamarindis capitulum. vii.
DE manna capitulum. viii.
DE aqua lactis capitulum. ix.
DE roſa capitulum. x.
DE uiola capitulum. xi.
DE abſinthio capitulum. xii.
DE fitcados capitulum. xiii.
DE fumoterræ capitulum. xiii.
DE eupatorio capitulum. xv.
DE epithimo capitulum. xvi.

DE iſopo quod uocatur halce ca
pitulum. xvii.

DE iſopo mōtano capituluæ. xviii.

DE prunis capitulum. xix.

DE pſilio capitulum. xx.

DE capillis ueneris capitulum. xxi.

DE aſſaro capitulum. xxii.

DE iure gallorum & gallinarum
capitulum. xxiii.

DE uolubili capitulum. xxiv.

SECVNDO DE MEDICINIS.

LABORIOSE: SOLVENTI
BVS.

DE ſcamonea capitulum. i.

DE turbit capitulum. ii.

DE agarico capitulum. iii.

DE colloquintida capitulum. iii.

DE pollipodio capitulum. v.

DE ſquilla capitulum. vi.

DE hermodactilis capitulum. vii.

DE ireos capitulum. viii.

DE cucumere aſſinino capituluæ. ix.

DE centaurea capitulum. x.

DE carthamo capitulum. xi.

DE been capitulum. xii.

DE lapide armeno capitulum. xiii.

DE lapide ſtellato capituluæ. xiii.

DE ſena capitulum. xv.

DE ſpetiebus ſalis capituluæ. xv.

DE baurac capitulum. xvii.

DE ſaroccolla capitulum. xviii.

DE ſerapino capitulum. xix.

DE euforbio capitulum. xx.

DE oppoponaco capitulum. xxi.

DE mezereon capitulum. xxii.

DE alſcebram capitulum. xxiii.

DE ſerpentaria capitulum: xxiii.

DE uite alba capitulum. xxv.

DE arthanita capitulum. xxvi.

DE arithologia capitulum. xxvii.

DE grano regum capitulu3.xxviii.

DE genestra capitulum. xxix.

DE elleboro capitulum. xxx.

p ROTELLAVIMVS ser-
monem uſq; huc intētiōes
& modos rectificationem
medicinarum solutionem
facientiuz i uniuersali ſermōe:& po
ſuimus in intētionibus diſtictiōes
& modos cum condictionibus ſo
lemnibus:ut inueniatur ex ipſo re-
solutionis ſcrutinii noſtri ſumma
præclara aggregans res itētōi huic
necesſarias. Volumus autem nunc
de ſingulis earum ſingula capitula
explicare:quicquid e de eſſe eaux;
& poſſe:& emendatiōe malitiaruz
in ipſis:aut redundātiu3 in corpus
per eas complectētia in quorum
complemento complebitur liber
totus.Auxiliatorē igitur petamus
deum ad quem cuncta reſpirant:
& a quo miſericordiæ omnes pro
deunt:quiſit benedictus. Et pōa-
mus in principio inter pticularia
ſolutiua ſingularia capitula de me
dicinis benedictis:in quibus nō e
uenenolitas:quæ nō ponūt opatio
nes ſuas.ut cadat per eas i corpus
nocumentū:& præponam omibus
capitulum aloes.

CAPITVLVM.I.DE.ALOE.

a LOES eſt de melioribus &
ſublimioribus medicinis ha
bēs prerogatiuam ſuper altas medi
cinas:q̧q enim intentio ſolutiui ſit
ſecundum plurimuz debilitare uir

tutes:& membra quæ ſut mineræ
uirtutum & afferre eis nocumetuz
propter illud quod diximus:cadit
hæc intentio ab aloe: non ſolum
enim non noc& imo inuenitur ad
confortatione; membrox debiliu
addere:& ad reditionem eorum in
proprias uirtutes conferre:neq; ad
aliquid:nifi ad unum uidetur noci
uum: aperit enim orificia uenaru3
apertione ſanguinē manare faciēte:
& ipſuē rectificator bonus aliaru3
medicinaru3: miſtu3 enim cu3 ipſis
& proprie cum eis quæ ſolutiōe3
faciunt diſſoluēdo medicias ipſas
rectificat:& documenta eaux remo
uet.& neq; expoliandæ ſunt a per
miſtione eius cu3 ipſis:eſt enim re
gulans & ractificans eas:& illud io
quoniam ex parte ſubſtantiæ ſuæ
opponitur ſubtilitati & acumini
earum: ex parte ſui effectus eas in
ſoluēdo iuuat: & ex pte proprieta
tis ſuæ quod de ipſaux malitia in
membru3 eſt facile imprimi remo
uet: ipſum tamen de ſe eſt tarde
solutionis. ELECTIO. Aliud eſt
quod fit inſuccutri: aliud in pſia:
aliud in armenia: aliud in arabia:&
melius ex eis ſuccutrinu3: poſt illud
perſicu3: deinde armenicu3; & deteri
us eſt arabicum. Verificatores aŭt
in quinque proprietatibus lauda-
uerunt perfectum aloes:in colore:
ſcilic&:odore:& ſapore:pōdere &
ſubſtantia:cum condictionibus in
ipſis.In colore qde3 ut ſit coloris
citrini declinantis ad rubedinem
in quo fit claritas: & ſi eſt in eo

denlitas cujus colore hoc sicut color
epatis declinauit eius bonitas ab
illo quod est clarum. Et oport&
ut sit odoris boni: proprii nō ex
tranei acquisiti per alterum. Et fa
por eius secundum cōueniētiorez
modu3 cōsfyderationis eius deb&
sentiri in primo gustu dulce: decli
nans ad amaritudine3. Et sit pōdere
leue: & quanto est leuius tanto me
lius. Et sit in substantia ſua tenex
habile ad frangendum quātūcūq
ē ab his proprietatibus remotius
tanto er deteriorius. Antiquu3 autem
denigrat tempus. Et tua interest
cognoscere quod in ipſum cadit
de adulteratione: ſophiftæ enim la
uant ipſum lauatione qua partes
eius immundæ & croſſæ ſeparētur.
Deinde lauāt in aqua maris & pauci
croci lauationibus pluribus: deide
permittunt exiccari acquirētes ei
per hoc luciditatem & colorem
citrinum: & odorem bonum: uex
odor declarat fallatiam. COM
PLEXIO ET PROPRIETAS.
Eſt autem complexionis calidæ in
ſecundo gradu: ſiccæ in tertio: & e
exiccatiuum ſine mordicatione: cō
ſumptiuum ſuperfluitatu3 & præ
ſeruans a putrefactione: & cu3 hoc
ei propriu3 e apire orificia uenay.
Et dixerunt quidam quod ledit
epar aliquando ipſum: & uidetur
quod illud fit propter aptionem
quam exerc& in uenis: Veru3 recti
ficatio acgrit ei ut conferat epati.
Et in aloe quidem loto minoratur
ſolutio. & additur ei ut fit ſtomaci

confortatiuum: in non loto uero e
ecuōuerlo: & etiam miſtu3 melle
eſt minoris ſolutionis: & minoris
attractiois: & e majoris abſterſiois
partium per quas tranſitus e illi.
RECTIFICATIO. Tria ſut in eo
in quibus cadit correctio: ſcilic&
quonia3 eſt de tarde ſolutione3 ſa-
cientibus quia oport& ut ſumēs
ipſum cibari diſ ferrat: & quia ſua
operatio non multum extēditur i
corpore uix enim eſt pertransſiens
epar niſi in quantitate exuber&: &
quia orificia uenarum aperitione
ſanguinem expgēte aperit. Et nos
obutamus his tripliciter rectificā
do ipſum: acquirimus enim ſibi
citam & facilem operationem cuj
ſpetiebus alefanginæ ſubtilibus: &
acumen habētibus: ſicut uerbigra
tia cuj mace: nuce muſ.cynāmomo.
ſpica. calamo aro. cubebe ſquināto
aſſaro. garioſtilis: de quibus partes
æquales & croci. pars. 5. bulliant in
ſexcuplo eam aquæ uſq ad tertia3
eius cuj facilitate: & accipe pro qua
lib& lb2. illius aquæ aloes. 3. vi. & p
mitte ſiccari in umbra prius. & pſice
exiccationem eius in ſole. Quidam
aute3 ex bene rectificātibus faciut
ſimile ex ſpetiebus pigræ. G. citat
enim eius operationem iſopus cy
namomum: & caſſia. Et quida3 dāt
inſuſionem aloes in aqua3 ſpetie3
& citatur effectus eius: & acqrimus
ei ut extēdatur opatio eius: ad ptes
remotas cum rebus quæ addunt i
uigorem eius. ſicut ſi colloqntida
proprie: & turbit: & ſilia addātur

in aquam ſpetierum & fiat ut dixi
mus: aut fiat illud in aqua caſei:
aut fiat ex eis trociſ. & pillulæ:aut
cadant ea cum eo in cōfectioibus
ſimul. Remouemus autem ab eo
nocumentum quod imprimit in
uēas: rectificādo ipſuz cuż admīſtra
tiōe bdelii cum eo:aut dragg. aut
maſt. & ſiliuż. In aloe autem quod
elongatum eſt & declinat quādoq:
a proprietatibus quinque bonis
magniſcantur hæc tria quæ dixi-
mus: & adhuc etiā e conturbatiuuz
faciens dolorem uentris: & nocens
ſtomaco & epī: & ſoluēdo labore:
imprimit ſtomaco & uiseribus: &
aliquando uirtus eius reman: & in
eis: & facit in ſolutione exire ſan-
guinem: & eſt maxime nocens hæ
morroidibus & ano. Et nos rectifi
camus huiuſmoī lauando quouſq
partium immundarum fiat abſter
ſio: & infundendo in aquis ſpetiex
& adiūgendo ei quæ cito lubrica
re faciant: & nihil e taż magnificus
ex rectificationibus ſicut bdeliuż
& dragg. & ſi ſuper ipſuz bibatur
aqua ordei cum oleo nucum: aut
de coctione paſſularum: aut aqua
tepida & mel tranſmittit audaciaż
eius a corpore. POSSE. Solutiōe
educit coleram & flegma: & mun-
dificat caput ab eis & ſtomacum:
& confert iuuamentum magnum
doloribus eorum: & confert infla-
matiōi ſtomaci & ſiti: & doloribus
eius ex colera factis. Et q affiduat
acceptionem eius diebus cōtinuis:
nō uid& i corpore ſuo: & in inſtrīs

ſenſuuz eius ægritudine: quæ nō ſit
habilis ſanari: & præferuat a putre-
facione ita quod etiam cadauera:
& proprie miſtuż cuż myrra & mi
ſtuż cuż ſanguīe dra. & myrra ſanat
ulcera putrida mala: exiccat eī ſine
mordicatione: & ablutio inſuiois
eius in uino aut aqua. ro: aut ſucco
ſenu græci præparato: abſtergit o-
culos: & addit in uiſu: & ſtringit la
chrymas: & ipſuz quidē acuit ſeſus
& rationem: & confert epati: & au
fert icteritiam: noc & tameż hæmor
roidibus & ano: qua pp caueāt ab
eius acceptione patientes leſioneż
in ipſis: caue ergo dare aloe tempo
ribus frigoris: excoriat eīż & ſoluti
one educit ſanguineż. DOSIS.
Etus eſt ab aureo. ș. uſq ad. 3. in. & i
īſuioībus ab aureo. i. uſq ad. 3. iii.
CAPITVLVM. SECNDVM. DE
MIROBALANIS. CITRINIS
INDIS: ET. CHEBVLIS.

e Xistimauerunt quidaż quod
mirobalai citri: & nigri indi
& chebuli ſunt ab eadeż editi arbo
re: & quod citrini ſunt immaturi.
& nigri indi ſut in quibus iaż puëit
completio & maturatio: & dixerūt
quod arbor eorum eſt de bis ſerē
tibus: & quod citrini ſut de primo
germie: & nigri ſimiliter: chebulos
uero germen ſecunduż tulit: & qdaż
dixerūt quod de diuerſis nafcūtur
arboribus & eſt illud quod credi-
tur: & eoq. ſpeties diuerſe etiaż ſut:
ipſi quoq: de medicinis benedi-
ctis ſunt: non eni: debilitant cum
ſolutiōe ſua: imo cōfortāt ſtomacū

& proprie uilcera: & præparāt &
coadunāt partes eorum: & confor-
tant cor & epar: & corpus totum
neq niſi ad unum uidentur nociui:
acquiritur enim diſpoſitis ad hoc
per eos oppilatio & proprie præ-
paratis cadere in ipſam. Sunt aŭt
de perfecte rectificantibus medi-
cias quæ habet acuitate; & purgāt
diſoluendo: magniſce eni; adiueit
qui eos proprie citrīos cujus ſamo-
nea miſcuit: reprimunt enim eam
propter obuiationem ſubſtātiāx
& qualitatum inuicem: & ea; in ſol-
uendo iuuant. ELECTIO. Citri
nos in quinque proprietatibus lau-
dauerūt ſapientes in colore: ut ſit
citrini multæ citrinitatis decliātes
ad uiriditatem: & ſint in pondere
graues & denſi & ut in confractis
luis inuenatur ſicut gumoſitas:
& ut ſint croſſi; & ut cortex eo[rum ſit
ſpiſſus dēſus complectēs oſſa pua:
& laudauerūt chebulos in.iii. pro
prietatibus: ut ſint croſſi & quāto
croſſiores tāto meliores; & ſint ſub
nigri declinantes ad rubedinem: &
ſint graues in pondere citæ ſub-
merſionis in aqua: & ſint habētes
ſpiffitudinem corticum ſuor. Ni
gros quoque indos in quinque
proprietatibus laudauerunt: ut ſit
nigri. habentes denſitate; ſubſtātia:
& ſint croſſi; & graues: & carētes of
ſibus: quāto aute; ab his elōgātur
proprietatibus tanto a bonitate
remoti. COMPLEXIO. ET.
PROPRIETAS. Omēs frīdæ ſut
complexionis in primo gradu: ſicci

in ſecundo: & ſunt exiccati: & con
ſumptiui ſupſluitatum putrida
præparatiui & coadunatiui ptium
in quibus cecidit laxitas & molli-
ficatio. RECTIFICATIO. Tria
ſunt in eis propter quæ in ipſis ca
dit correctio faciunt enim cadere
in oppilationes: & proprie præpa
ratos incurrere in illas: & qa; faci
adherent uillis ſtomaci & inteſti-
norum partibus. & quia dimittunt
ueſtigia corrugatiois in ipſis: & nos
emendamus quod timemus de eo
quod dixi us prius: prohibētes pei
tus exhibitiōe; eo[rum in ipſis & o[bus
præparatis cadere in oppilatioēs.
& non paratis miſcenda ſut ea cuj
ipſis quæ oppilatione; fieri pro-
hibent ſicut aliqua ex diureticis
notis: & inſuſio eorum in aqua ca
ſei remou: & hoc nocumentum ab
ipſis: & ſuccus fumiterræ ual: & ſi-
militer: & ſimiliter abſinthium &
agaricus: & reubarba: & ſpica: &
ſimilia: & emēdamus quod poteſt
peruenire de eo quod diximus in
ſecuudo & tertio: miſcendo cuj eis
quæ remoueāt ab ipſis adherētiæ
intentiōe; & acquirant eis lenitatē
Sed confortentur cum oleo amig
dalarum dulcium: aut cuj oleo ro-
aut cuj oleo uiolag: aut ſi ſamino:
aut ſalte; conterātur cuj eis amig
dalæ dulces: paſſulæ quoq; et mel
earūdē leniſcant eos et cōfortāt
operationem eorum et ſunt proprii
iuuamēti cuj eis: ſimiliter acqrit eis
casſia ſi. uiolæ cōditæ: et terenia-
bin. et tamarindi: et ſimilia. Quida

autem dixerut quoniam non e bōa
permitto eorum cum medicina la
bificationiua &lenitiua quoniam opa
tiones eorum in id ipfuz le pimūt:
& ego non uideo illud immo re
mouetur per ipſas adherantia &
corrugatio:&acquritur ſolutio fa-
cilis:&ſcito quod decoctio acqrit
eis uehemētiorez oppilatione, quā
ſola inſuſio:& inſuſio minus facit
eſſe oppilatiōes coctio:& affatio
minorat eis ſolutione, faciēs ipſos
constipatos plus: & adhuc magis
combustio: & cōtriti qde plus ſol
uunt & plus dimittunt ueſtigia
constipationis in uis: inſuſi uero
minus faciunt illa. & inſuſio qdem
eoruz competit quādo ſoluz quæri
tur ſolutio: & eo[;]x cōtritoruz exhi
bitio q[;]do quæritur constipatiois
impræſlio:&q[;]to magis conterutur
& ut ſint ſicut alcohol melius ce
lebrabitur illud: & chebuli qdem
conditi minoris ſunt ſolutionis &
maioris confortationis membro[;]x
nutricationis:&non conditi faciūt
contrarium. Modus rectifiōis eo[;]x
ſatis utilis:acquirens eis ſaporem
bonum & emendans quodcunque
timetur de eis: & eſt ut ſummatur
de mirobalanis contritis quātitas
quam uolueris:& ſit hoc in ſtate
& ſuſde ſuper eos olei amigdalaruz
dulcium quantitatem qua cōſtri-
cando liniātur in umbra &liccētur
in sole & ſemper antea modice cō-
fricando ſuper rorentur oieo:&ſiat
illud per triduus. Deinde denuo p
triduum cu[;]z aqua zucari aut aqua

caſei cu[;]z pauco zucaro cōterātur
in ſole: ſuper eos antea modice cu[;]
prædicta aqua rorādo. Deinde fac
trocif.ex eis &liccentur in umbra.
& ſunt qui ſeparant quod eſt ſecū
dum ſpetiem in eis ab eo quod e
ſecūdu[;]z materia[;]s & e modus ſolē-
nis: infundunt enim eos in aqua ca
ſei quod ſumptum eſt ex capris
poſt contrictionem eorum & po
nūt pondus eorum partem unam
& aquæ caſei partes.xii. & ponūt í
uaſe uitreo ſtricti oriſitii. & dimit
tunt per dies viii. poſtea decoquut
bullitiōe una: deide poſt q[;]maibus
confricuerint: colant & dimittut
a[;]q illa[;]z ſiccari: & faciūt trociſ. uel
pillulas. Et ſutq[;]addāt cum eis de
medicis benedictis quas uolūt e
cundu[;]z exigentiam intētionis eo[;]x
& faciūt ſimile: &enіz eſt opus ma
gn[;]i magilterii. Modus condiendi
chebulos: accipe ex eis hūis ſi hēri
poſſunt uel humectatis ſecundum
arte[;]z qua melius humectari poſſut
quātitatem quam uolueris: & ſtillo
punge eos undiq[;]s & decoque eos
in aqua cum facilitate uſq[;] dum
ſufficit: poſt hoc dimitte eos per
die[;]z una[;]z ſuper tabula[;]s: & ex prime
aquam eorum & ſubmerge eos in
aqua mellis & p duos dies dimit
te eos: & t[;]uć coque eos lento igne
& poſtquam cocti fuerint recūde
eos in uaſe uitreo & da poſt.vi. mē
ſes. Ars autem in humectando eos
auxiliatur hoc modo: infundantur
i aqua plurima & exponātur radiis
ſolis per dies. viii. deinde accipe

magnum uas sicut dolium:uel sal
tem fiat fouea in terra in loco hu
moroso.ubi inter multam arenam
humidam disiunctim sepeliantur:
sæpe ac sæpe aqua desuper infuſe
do & inouado arenam de tertio in
tertium diem uſq; dum tumefiant
& humectetur:hic eni;erit modus
humectationis eorum. POSSE.
Mirobalii ſut ex rebus quæ faciut
utentes ſe iuueneftere;& acquirunt
eis colorem bonum.& bonitatem
odoris oris:& ſudoris:& generant
gaudium & hylaritatem;&cōfortat
ſtomacum:cor.& epar:& conferut
tremori cordis.& cōfortant &præ
parant & mundiſtant Stomacum:
& conferunt hæmorrotibus:& ex
tingunt inſtamatione; coleræ.Sed
citrinox operatio nihil e præce-
lens:ipſi enim ſolutione educut ea
& conferunt complexiōes calidas
habentibus:& eorum fricatio cu;
aqua acreſtæ aut aqua ro.aut ſucco
feniculi abſtergit oculum &aufert
ſuper calefationem eius:&facto ex
inde alcohol ſtringit lachrymas:&
confert molliſationi oculo: &
cōſert tertianæ;&febribus coleræ:
&cōtriti quidem cu; maſtice ſanāt
ulcera;&deſiccāt ea.chebuli quoq
ſolutione educut flegma:& adduſt
in ratione.& clarificant uilu: &pro
prie conditi:& mundiſtant ſtoma
cum:& cōfortant ipſum:&cōferuſ
hydropiſi:& febribus antiquis.Ni
gru autem inſi ſolutione educunt
melancoliam & coleram aduſtam
&conferunt melancoliæ &tremori

& clarificant colorem;&conferunt
lepræ:& remouent trifiſtiam;& cō
feruſt quartanæ. DOSIS.Potio ci
trinoj tritoj eſt.a.3.ii. uſq; ad:v.
&inſuſorum a.3.v. uſq; ad .xx.&po
tio chebulorum tritorum eſt:a.3.
-ii. uſq; ad.iii. inſuſorum autem a
-3.viii. uſq; ad.xx.potio indoru; e
ſicut chebulorum.Ille autem qui
ſummit eos timeat boream ſup-
bientem:& piſces abhorreat.
CAPITVLVM.TERTIVM.DE
EMBLICIS.

Mblici ſunt ex medicinis cō
fortantibus cor:epar:&uſiſce
ra. ELECTIO.Meliores ex
eis ſut habentes. fruſta croſſa:deſa:
& grauia:&qui creſcunt in oſſibus
minus:& plus in carne:rari quoq
non habent ſpetiem. COMPLE
XIO.ET.PROPRIETAS. Sūt
complexiōis paruſ frigidæ: & ſic
cæ i primo gradu:&ipſi ſut cō for
tatiui lapſorum membrorum: &
coadunatiui partium eorum &ſut
de extinguentibus calorem in ſto
maco:& epē. RECTIFICATIO.
emblici nutriti ſunt maioris ope
rationis & ſunt minoris corruga
tionis. Modus nutriendi emblicos:
accipe ex eis quantitatem quam
uolueris & ſubmerge in aqua &
expone ſoli: uſq; dum tumefiant &
humectentur:& poſtea exprime &
pone in aqua mellis & per diem
unam dimitte:deinde coque cum
facilitate:& poſtq; cocti fuerint di
mitte pax refrigerari:& adde cu;
eis mellis taberz& ſicut quartam

ptez totius &recōde:& qdaż lupcō
diūt cū ſpetiebus aromaticis:&cō
fortatiuis:ficut dynamomo:xiloalo
es:gallia:& cardamomo:&croco:&
ſimilibus:&modus faciēdi ſcerem
blac:inſüde emblicos ī lacte dulci
& mutetur lup eo lac mane:&ſero.
& hoc per triduum:& exiccentur
in uēto:uel in umbra:&recōdātur.
POSSE.Solutiōe educūt flegma:
& ſüt ex rebus ualde cōfortātibus
cerebrum & neruos:& augēt intel
lectum & confortant cor:& confe-
runt tremori eius:& mundiſtant
ſtomacuſa flegmate:&putrefacti-
one:& confortant ipſum:& præpa
rant:& ſedant ſurorem in eo:&
auferunt ſitim.& addunt in appeti
tum:&ſedant uomitum. DOSIS.
Eorum tritorum potio eſt ab aŭr.
i. uſq; ad. III. inſuſio ab aureis. iiii.
uſq; ad. vi.

CAPITVLVM.QVARTVM.DE
BELLIRICIS.

b Ellirici ſunt ex medicinis
benedictis expectatur p eos
confortatio. ELECTIO,
Meliores ſunt croſſi: ponderoſi:
ſpiffi:& denſi corticis.NATVRA.
Frigidi ſüt in primo gradu:ſicci i
ſecùdo.IN POSSE.aŭt.ET.PRO
PRIETATIBVS.aliis ſunt ſicut
emblici.

CAPI.V.DE REVB ARB ARO.

Eubarbarum eſt ex medicis
benedictis & Solemnibus:in
quo aggregantur multæ ex
intentionibus quæ quæruntur in
re faciente mundiſcatiouem quas

poſtea dicemus. ELECTIO. Ex
ſpetiebus raued:aliud eſt quod na
ſcitur i in dia:& e rauedſeni:aliud e
barbarum:aliud eſt turchiuz:& me
lius eorum eſt rauedſeni:poſt iſtud
in bonitate eſt barbarum:&minus;
in bonitate e ſ turchium:&laudatur
magis ex eis quod eſt ſubnigrum
declinans ad rubedinem:&qnod e
graue cum raritate ſua:in quo in
cōfractis ſuis iuenitur diſgregatio
ex ruffo:&glauco:&quod e croceæ
tincturæ:& quod eſt recens:& non
prætermittas quin ſcias quod in
ipſo cadit de adulteratiōe.Accipi
tur enim ex eo integro ſicut eſt ą
titas magna &submergitur i aqua
per dies.v.& dimittitur aqua illa
ſiccari.&fiunt i de trociſ.& ſut me
dicina regum.Reubarbarum uero
ſiccatur & uenditur ſicut e quod
iam perdidit animam:& cognoſci
tur quoniaz illud in quo nō cadit
adulteratio:eſt rarum & minoris
ſtipticitatis &eſt croceæ tincturæ:
Adulteratum uero hab& contrari
um horum &uarietatem quaſhēre
debet in confractis ſuis amiſit im
mo ſubnigreſcunt in eis. COM.
PLEXIO.ET.PROPRIETAS.
Calidæ complexionis eſt:& ſiccæ
in ſecundo gradu.& dicitur quod
e in primo ſed illud eſt uerius:cō
uenerunt autez in permiffione eius
aqueitas:&terreitas:dātes ei rarita
te; ſubſtātæ:&ē i eo igneitas perſi
ciens:quæ p[ro]p[ter] actionem eius
interreitatem ipſius:ipſuz fecit eē
amarum:ueruz terreitas e ſecùdum

profundus: & igneitas eius ê in
superficie ipplus, qua propter in-
fusio separat in substantias ipplus
&complexio operationis solutiōis
inoppilationem per ipsum est p
dnium calidi in superficie eius. &
consecutio contractionis per ipfù
est a substantia sua terreaftiptica.
RECTIFICATIO. Non est in eo
nocumentum apparens & datur in
omni tempore: & in omi ætate: ita
quod etiam pueris &pregnātibus:
& de elegantioribus & melioribus
quæ est puncta cum eo. & magnifi
cat operationebus eius est aqua lactis
& proprie quod sumptus ê ex ca
pris. Et similiter magnificatur in
fusio eius in aqua enduiæ: & apri
prius bullitis & collatis: etiam in
aqua plantaginis: &non prætermit
tatur quin cadat in societate eius
fpica: est enim proprii tuamenti
cum ipfio, neq: præterea additiōes
modici uini albi odoriferi dari: &
in infusionibus eius & proprie quâ
do in emendatione oppilationum
propinatur: & scito quod in adul
terato no remansit aliquid de uir
tute solutiua de quo fit curāduz
& eius quidem quod purum est
infusio competit: quando solum
quæritur abſterlio: solutio: & oppi
lationuz aptio: ipplus cōtriti qdo
exhibitō quæritur ut post illaz in
uſceribus ueſtigia cōtractionis re
maneant. Verum ex eo quod affuz
est uehementius fit: & adhuc uehe
mentius ex aduſto: & quod ê ex eo
purius ſubſtin: & quod oport& &

de cōtritiōe meretur: in raro autez
& laxo uehemens resoluit uirtutez
cōtritō: de coctō etiaz ſimiliter re
soluit uirtutez in eo qualēcùq[us].
POSSE. Solutione educit coles
ram & flegma: & maior eius pro
prietas est mundificare &confor
tare ſtomacum & epar: & cōferre
doloribus pongitiuis eorum: & ui
ſcerum. & clarificare ſanguinem: &
aufferre oppilationes: & morbos
quorum mater est oppilatio: ſicut
hydropiſis: icteritiam: croſſitiem
ſplenis cum febre: oppilatione: &
ſimilia. Ex parte ſubſtantiæ ſuæ ê
ei proprietas cōferre ſputo ſaguïs
& in anitōi eius undecunq[us] fit: &
confert caſui & percuffioni & ſanat
rupturas intrinſecas & exſtrinſecas
& proprie est. 3. i. & mumixæ grana
. ii. & rubex tinctorum granu. 3. i. &
5. cum uino ſtiptico: & dolis est. 3.
. i. & confert inüctō olei eius & cō
tuſionibus & cōtractionibus lacer
torum: & doloribus eoq[us] & ipfum
quidem ê medicina ſingultus & ê
medičia bona diſinteriæ: & proprie
quod ex eo est affum & edituz cù
ſucco plantaginis & pauco uino
ſtiptico: & confert febribus piodi
cis. & ſe. oppilationum: et ſe. ātiq[us].
DOSIS. Potio eius ê a. 3. ii. et. 5. uf
que ad. x: et potō cōtriti. a. 3. i. ufq[
s]. iii. Et ipſu cōſeruatur p. ānos. iiiii.
et præſeruatur a putrefactione et
coruptiōe ſi ſuper finiatur ei cera
et terbentina liquefacta aut cera
ſola: aut ſi ſepelliatur in melle ta-
barzet aut in p[ſilio] aut in milio

conferuatur enim êë ipfius têpore
extenflo.

CAPITVLVM.VI.DE.CASSIA
FISTVLA.

c Affiafiſtula eſt de mdedicis
ī qbus ē fidutia ruuametoſ
& eſt ſine nocumento carens acui
tate &mordicatione & omni excel
ſu ledente: ſuper cuius exhibitiöe
prælumitur ī omī ætate ita quod
pueris &pregnātibus.ELECTIO.
Cōſtat i.vi.proprietatibus electio
neq: ut ſit arundo eius croſſa: plêa:
ſplendens:& multi ponderis:& ſit
pulpa eius ſplendens:& pinguis &
hauſta:& aruſtie cōſeruata in ualis
pigritatur. COMPLEXIO.ET
PROPRIETAS.Eſt æſtlis decli
nans ad latus:caliditatis & eſt hu-
mida in primo gradu:& ē lenitia
reſolutiua:clarificatiua ſāguinis:&
ſedatia acuitatis eius:&coleræ ru.
RECTIFICATIO.Non eſt in ea
nocumētu: apparens præter quod
nocet debilia hētibus uilcera &
lubrica:remouetur ab ea hoc no-
cumentum in permiffione miro-
balani &reubarbari cum ea:&aqua
maſticis:& ſpicæ:cum ea ſimiliter
eſt medicamen bonum:&quādoq
neceſſe eſt ei lubricitate: addere:&
proprie in deſiccatione ulcerum:
quare ſapienter miſcetur cum ea
oleum amigdalarum dulcium:diu
rectica quoq faciūt ea: declinare
ad uias urinæ:quare neceſſaria eſt
eorum permiffio: quando oport&
membris expulsionis ſecundæ cō
ferre:& ipſa quidem eſt de tarde:

& debiliter ſolutiōem faciētibus
propter quod miſcenda ſunt cu;
ea quædam ex rebus acuitatem ha
bentibus: ſicut halafce: & isopus:
uigorant enim etus ſolutionem:&
magis adhuc: ſi cum quibusdam
ex uentrem ſoluētibus miſceatur:
& ipſa quidem cum aqua caſei eſt
nobilis operationis. POSSE.
Mundificat ſanguinem:& cōpeloit
omnem acuitatem:& ſedat ſitim:
& proprie cum ſucco endiutæ:aut
ſolatř:aut taraxacon:in quibus ad
uenit iam depuratio ſecundum
artem:& ipſa quidem mundificat
ſtomacum & educit colera:;&fleg
ma:& opatur illud ſine nocumēto
&exceſu:Car&enim mordicatiōe:
& ipſa quides lenit ſectus &gut
tur:&reſoluit apoſtemata acuta,in
eis:& confert calefactioni renum
lumpta cum diureticis & inſuſiōe
liquiritiæ:& prohib& generatiōe;
lapidis in eis:& confert ſebribus
cal dis.

CAPITVLVM.VII.DE.TAMA-
RINDIS.

† Amarindi ſút dactali acetoſi
& ſunt ex fructibus palmay
ſilueltrium in india:ipſi quoq ſut
ex medicinis nobilibus in quibus
non eſt exceſus. ELECTIO.
Laudantur i.vi.proprietatibus:ut
ſint nigri nō ueræ nigredinis cum
luciditate:&teneri:&miſtı cū uillis
q ſút ſicut radices:&ſint recentes:
&pingues abſq; deſiccatione:& ſit
cu; dulcedie & acetoſitatis paucæ:
ueri & puri.nō permiſtı:& ſunt ex

dulteraiontibus qui eos fallificat
tum carne prunorum. Sed deocul
tant fallaciam nigredo: line luci
ditate in iplis:& qa lūt humidio
res:& ē i eis odor &sapor pruno.
COMPLEXIO.ET.PROPRIE
TAS. Frigidæ complexionis funt:
& sic:in secundo gradu & funt re
frigeratī;&extictiui: &fedatiui acu
itatum:& inflamatiōu. RECTI
FICATIO. Ledunt stomacum fri
gidu &debilitāt ipfū:&fūt tardæ
& debilis operatiōis: & emēdamus
nocumentum quod imprimit in
stomacum permiscendo cuz eis alí
quid de confortantibus ipfum. ſi
cut eſt ſpica & macis: proprie &
propinatio eoq: cuz ſucco ſeſculi
& apii:& endiuiæ: & tarafacon: &
aufertur hoc nocumentum ab eis
cum abſinthio: & inſuſio eorum
in aqua lactis ſumpti ex capris
uigorat operationem eorum: &
ſimiliter in ſucco fumiterræ aut
in ſucco lupuli. MODVS.INFV
SIONIS: EORVM. Accipe tama-
rindorum quantitatem quam uo
lueris: infuſe eos in ſexcuplo eoq
aquæ caſei. āt aquæ triuſ granato
aut alterius aquæ compoſitæ: aut
ſimplicis & frica manibus & bul-
liant bullitiōe una: deinde colētur
colatione qua fiat exile & clarum
& quidam addūt cuz eis pruno
quantitatem eoq & faciunt ſimile:
& funt ex dantibus inſuſionem
non colata, quando maigis quæri
tur ſolutō: &dāt colata, quādo ma
gis quæritur inſlāmationis extictō:

& permiscetur in inſuſione eorum
roſæ:& sandali &proprie machazir
& spodium:& uigorantur in extin
guendo:& ipſi qdem ſubſtinēt de
decotiōe aliqd mediocriter ḥdo
optet:& ſuperflua decoctio uirtu
tem eorum deſtruit. POSSE.
Solutione educunt colera, & repri
munt furore, eius:& furore, ſagu
& cōferūt inlāmatiōi epiſ. & ſtoma
ci & ſut medicia ſitis &omnis æſtu
ationis factæ ab eis: & conferunt
ictericæ &reprimunt uomitum: &
ſunt medicina uera ſebriuſ acutay
quæ indiget lenificatiōe. DOSIS.
Sunt debilis operationis: propter
quod potio eorum eſt a. §. 11. uſq
ad. v. & ipſi quide, conferuantur p
annos tres. uerum ſi accidat eis ut
calefiant putrefunt: & ſimiliter li
quor cadens in eis putrefacit ipōs
& melior modus conſeruationis
eorum e ſtrīgere eos in uale uitreo
& ponere in loco recenti.

## CAI.VIII.DE.MANNA.

m Anna: eſt ros cadens ſuper
qualdam plantas & lapides:
cuius materia e vapor q eleuatur
cui accidit digō &maturatō i aere
quando eſt æqualis foecundus &
lætis aspectibus: diuerſificatur aŭt
ſecundum diuerſitates reruſ i quas
cadit: Cadens eim ſuper lapides e
ſicut guttæ paruæ quæ cōgelantur
ſiuntq. ſicut ſemen: & cadens ſup
plantas ſuſcipit de uirtute plāta
& eſt cuj permiffione particulā
ſoliorum: & florum. ELECTIO.
ex ea quæ cadit ſup lapides melior

ē quæ eſt ſicut ſemen album: & ê
dulcis & recens: poſt iſtam uero i
boſtate eſt quæ ê ſub citrina: ſuſca
uero & cenofa & antiqua non eſt
bona: & ex ea quæ cadit ſuper plā
tas melior eſt illa quæ eſt paucæ
permiſtionis cum foliis: & eſt ſub
albida & recens. Falsiſcatores aŭt
ex zucaro & folliculis ſene adulte
rant eam: cui poſt tempus accidit
maturatô aut molleſcit & liqueſit
& deoccultatur fallacia. COMPLE
XIO. ET. PROPRIETAS.

Eſt æqualis plus declinans ad cali
ditatem: & eſt lenitiua: abſterſiua:
mundificatiua & ſedatiua. RECTI
FICATIO. Nullius eſt exceſſus:ē
tamen de debiliter ſolutione ſa-
cientibus: & nos confortamus op-
atione ſius cuż permiffione iſopi
cum ea & halafce: & alioruż quod
in caſſiaſtula diximus. Veruż ipſa
iuncta cum aliis medicinis uigorat
earum operationem: dulcedine eīż
ſua facit eas approximare naturæ
ipſa quoq; cocta expedit & opara
tur citius. G. autem ipſam cum ſca
monea permiſcuit & operabatur
cum eis & poſteriores laudauerūt
illud: & procedentes miſcuerūt cuż
turbit: & alii præſumpſerunt alia
& fecerunt cōueniens. POSSE.
Coleram educit cum facilitate: &
ipſa quide; lenit guttur: & pectus:
& uentrem: & eſt ſedatiua ſitis.

DOSIS. Eius eſt a. 3. vi. uſq; ad. xv.
& ipſa qdeż cōſeruatur per ānuż.i.
CAPITVLVM.IX. DE. AQVA.
LACTIS.

Qua lactis e materia inſuſio
nuż: & eſt ipſa per ſe medicia
bōa carēs nocumēto. ELECTIO.
Meior eſt ſumpta ex lacte iuuenū
capraż: & nigraruż: & boni paſtus:
& recenter foetarum: poſt iſtam in
bonitate eſt quæ fit ex ouibus: &
laudatur in ſe cōſyderata ſi recens:
ſi boni odoris: & boni ſaporis pro
prii & nō extranei: & in q; nulla ce-
cidit coruptio. COMPLEXIO.
ET. PROPRIETAS. Eſt calidæ
cōplexiōis & ſiccæ in primo gradu:
uſq; ad ſecundum: & eſt ſubtiliata
lauatiua & abſterſiua per nitroſita
te; ſuam: & ſolutiā ſtomaci mordi-
catione ſua & oppilatiōu; apitiua.
RECTIFICATIO. Fundamētuż
eſt inſuſionuż: & per ſe eſt debilis
ſolutionis: mel quoq; uigorat opa-
tione; eius & uigoratur cuż lupulo
& flore eius. Mirobalani quoq; &
reubarbax & ſuccus roſæ & uiola
& tamarindi: & caſſiaſtula: & flores
fumiterræ & ſemen eius addūt op
atiōi eius: & ſoluunt coleram ru. et
humores aduſtos: et uigoratur cuż
chebulis et iſopo et halafce et aga
rico et educit coleram et flegma:
cum mirobalani indis et epithiō
et pollipodio: ſolutiōe melācolia;
educit et humores aduſtos: et cuż
ireos ſoluit aquam citrinam: et nō
prætermittatur quin in eius potō
nibus cadat ſpica: quōia; eius opa
tionem magnificat: et taraxacon q
dem et endiuia et cuſcute et līgua
arietis et uolubilis et ſpica et reu
barbaruż et abſinthiuż eupatoriuż

& alia& fumulterre apiuſ zeniculus
amigdalæ amaræ & ſeïa.tiii. ſcolo
pendria & alia de diureticis nota:
addunt enim in oppilationum ap-
tionem:& datur quandoq[ur] extra-
cto ab ea butiro: quandoq[ur] opor
t& cauſam lenitatis a membris ex
pulſionum abſcindere:& datur nō
extracto butiro quando lenitatem
i eis acquirere oport&. POSSE.
solutione educit coleram & humo
res aduſtos cu[sa] facilitate:& cōſert
maïæ & melancoliæ & confert oi
bus oppilationibus & morbis
oppilationuſ: l[ic]ut hydropiſis &ic
teritia:& croſſic[es] ſpleïs:& cōſert
febribus colericis & febribus op-
pilationum:& eſt medicina bona
infectionum cu[ts] quaruſ materia
eſt colerica &humor aduſtus: l[ic]ut
impetigo:& ſerpigo & ſcables ſic
c[ca] & puſtulæ & ulcera mala ſicca
lepra & ſimilia. DOSIS Eius eſt
ab. §. vi. uſq[ur] ad.viii.

## CAPITVLVM.X.DE.ROSA.

Oſa eſt ex medicinis bene-
dictis in qua eſt uirtus con-
fortationem faciens & solutionem
& qualitatis malæ permutatione[;
& e ex ea rubea & alba & de utri
uſq[ur] alta eſt multorum folioruſ de
præſſo[ & crifporum:& alia pau-
corum & planorum. ELECTIO.
Melior eſt rubea ueræ rubedinis
paucorum foliorum & planorum:
& alba melior eſt habens ſimiliter
& melior e ſuccus cuius mater eſt
roſa completa: ſicca quoq[ur] melior
eſt i qua nōduz cecidit cōplectō.

COMPLEXIO.ET.PROPRIE
TAS.Frigida eſt in primo gradu
ſicca in ſecundo: diuerſarum autez
naturaruſ ſubſtantiæ compoſuerūt
roſam inter quas poteſt cadere
ſeparatio diſtinguens: componitur
eim exterrenis partibus & aqueis
mediocribus dantibus ei ſtiptici
tatez & ſubſtantiam:& ex partibus
aereis propter quas e ſinea de dul
cedine aliq[d: & aromaticitas:& ex
partibus igneis ſubſtilibus in q-
bus conſtitit perfectio & ſpeties
dantibus ſibi amaritudinem & ru
bore[; Virtus autez faciens rubore[;
eius plus impræſſit quam faciens
amaritudine[; propter quod in ab
ſciffione amaritudinis ipſius quæ
remouetur per ſolam exiccatione[;
eius nō reſoluitur ſpeties:in abſci-
ſione: autem rubedinis nō plus e
roſa quam homo mortuus eſt ho;
amaritudo autem in ea quæ recēs
eſt plus e ſtipticitate ipſius:&pro
pria operatio eius e propter ama
ritudinem ſua[; propter quod roſa
recēs & proprie ſuccus eius ſoluit:
cum autem reſoluitur caliditas dās
ei amaritudinem propter exicca-
tione[; eius manifeſtatur ſubſtātia
ſtiptica conſtipationem faciens:
Eſt autem ſuccus eius caidus fere
i primo gradu: propter excludi[e;
eius a re terreftri & frigida. Eſt aŭt
roſa reſolutiua conueniens: ex tin-
ctiua inflāmationum: confortatiua
membrorum: coadunatiua partiuſ;
& cōſtrictiua: & ſemen eius & hoc e
fortius: & ſimiliter pili eius q ſut

in medio ipplus:& succus eius op
pilationum apitiuus &resolutiuus
abstersiuus & solutiuus:&sicca q=
dem est magis stiptica & frigida:
& quæ non est completa frigidior
& stiptitior e& alba in frigiditate
& stipticitate plus est quam rubea
RECTIFICATIO. Non est
in ea malitia sed e ex debiliter sol
uentibus:uigorat tamen eius ope-
rationem aqua caeli:S. enim. §.i.
succi rozax misceatur cum aqua
calei & pauco spicæ e solutiuus con
ueniens: similiter infusio. §. vi. folio
rum roſæ in aqua caſei cum pauco
melle soluit ſine moleſtia. & ſiru-
pus factus ex ſucco eius leuis est
ſolutionis & ingreditur succus ro
roz & rozæ & ſimiliter oleuæ eius i
emendatione medicinæ acutarù
ſicut e ſcamonea & ſimila. nota
quod in oibus medicinis acutis ſi
cut e ſcamonea euforbium & ſimi
lia:& in ſiccis. ut in mirobalanis &
etiam caſſia ſiſtula est addendù uel
ponendum oleum amigdalarum
aut rozax aut uiolarù at ſiſaminù
aut onphacinum roſæ autem con-
ditæ cum melle abſtergunt:mun-
dificant:& confortant. & conditæ
cum zucaro ſunt minoris abſterſio
nis & maioris cōfortatiois & ſlip
ticitatis:& aqua eaux quæ fit p iſu-
ſionē e μῦδιſcatiua:abſterſiua:ſo
lutiua:& ea quæ fit per ſublimatio
nem est maioris cōfortatiois neq
ē ſolutiua propter ſolutionem
ſubtilis caliditatis eius in decotio
ne eius: Per albas uero non fit ſolu

tio aliqua de qua ſit curandù & e
in eis de stipticitate plus q ſit iu
bea:nec adhuc ſunt ſimiles in con
fortatione eis. & ſcito quod roſæ
nō ſubſtīet aliqd de decoctōe oio
& proprie recentes: reſoluitur eni
ab eis uirtus ſigillās abſterſionem
eius & ſolutiōe; & deoccultatur uir
tus stiptica eaux faciens conſtricti
onem: ſuccus uero eius ſubſtinet
de decotiōe aliqd mediocriter. &
acquirit ei bonitatem & ſubtilita
tē abſterſionis. Oleu quoque fac-
tū ex roſis nedū cōpletis est maio
ris infrigidationis & stipticitatis
cuius melius fūdamentū e oleu ſu-
ptū ex oliuis non perfectis: & fac
tum ex roſis quibus iam aduenit
perfectio est maioris ſresolutionis
conuententer & minoris infrigida
tioniis cuius melius fundamentum
est. oleu oliuaru mediocriu in ma
turatione aut ſiſaminu. POSSE.
Succus eius & aqua infuſiōis rece
tium & cōpletaix ſolutione edu-
cit coleram: & mūdificat ſanguinē
ab ea & uenas &arterias. & confert
icteritiæ: & apit oppilatōez epis &
ſtōaci & mūdificat & cōfortat ea:
& cōfortat cor: & cōfert tremori
eius & educit materiā cauſantē eū:
& confert colericis ſebribus.roſæ
uero & oleum eius & aqua ipſius
p ſublimationē factum confortāt
cor: & ſtomacum: & epar: & coadu-
nant partes laxatiuas mēbrorū &
confortāt retētionē: & ſedant do
lores calidos mira ſedatone & ex
tingunt et permutant malitias

④ 31 d

inflāmationum:& sedant eas:& sūt ex medicinis dormire facientibus faciunt tamen coriza; ſternutatōe; & obſunt catharis & ſtringūt uuā & guttur:& confortant & auferunt crapulam. DOSIS.Potio ſucci roſarum eſt ab. §. i. uſq; ad. ii. cum zucaro & potio ſimiliter facta cuſ ſucco earum eſt ab. §. ii. uſq; ad. v. CAPITVLVM.XI.DE.VIOLIS.

Iolæ ſunt medicina tempata
conueniens: & fit ſuper eam
malæ qualitatis permutatio:& na-
turæ ſolutio. ELECTIO.Melior
eſt quæcunq; eſt exprimis quænō
inuenit ealor reſoluens aut pluua
diſſipans. COMPLEXIO.ET.
PROPRIETAS.frigida eſt & hu
mida in primo gradu: & quæ eſt
ſicca minus eſt frigida & minus hu
mida:eſt enim in recente ſuperflua
humiditas ſuper ægritudines cole
ræ aqua eius eſt perfectio ipſius
& ſpeties: cum autem exiccatur re
ſoluitur humiduſ ſupſitiale ipſius:
& mārſeſtatur amaritudo eius quæ
eſt propter caliditatem qua fuerat
ſepulta: & eſt tunc plus calida &
humida minus. Eſt enim in recēte
huīdas ſupflua:pp quod quæ recēs
eſt: ſolutione educit per uentrem
labificando: quæ uero eſt ſicca edu
cit diſſoluendo & ipſa quod eſt i
frigidatīa narcotica: ſedatīa dologx
calidoru; et extinctiua inſāmatiōu;
& lenitiua & ſolutiua. RECTI-
FICATIO.Eſt ex debiliter ſoluē
tibus:& quidam addunt quātitati
earex medietate; ex turbit:& faciūt

trocil. & uigorant cum hoc opera-
tionem earum & quidam addunt
ſcamoneam: & ipſæ quidem & ole
um earum ingrediuntur in emenda
tione medicinarum acutarum: ſuc
cus autem ipſaru; & ſirupus ex illis
ſoluit leniendo: & uiolæ ſiccæ edu
cunt diſſoluendo: & ipſæ quidem
condiuntur cum zucaro & melle:
fed cu; melle ſunt matoris abſter
ſionis: & minoris alterationis & cù
zucaro faciunt contrariu; Et ſcito
quod uiolæ non ſubſinent de de-
coctione aliqd in quo ſit ſuper-
fluitas & ſuccus earum ſimiliter:
& coroboratur acetum cu; inſuſiōe
earum & fit mirabile inſāmatiōi
multæ: & melius oleum earum eſt
cuius fondamentum eſt oleum om
phacinu aut amīgdalāx. POSSE.
Solutiōe educit coleram & alterāt
exceedum eius: & conferunt inſāma
tionibus omnibus: & ſedant ſodas
calā; factam a caliditate uehemēti:
& ſunt ſomniferæ & faciunt cori
zam & leniunt pectus & guttur. &
conferunt uuæ & ſinantiæ: & earum
iuuamentum eſt magnum a poſte
matibus partium pectoris & pleu
reſi & ſedant ſitim & conferunt
proprie ſicca oppilationi epatis:
& a poſtemati eius calido et icteri
ciæ. et ſut iuuamēti magni inſāma
tionibus ſebribus et ſiti per eas.
DOSIS.Potio earum eſt ab. §. iii.
uſq; ad. viii. et ſucci earu; eſt ab. §.
i. uſq; ad. ii. et ſirupi earum eſt ab
. §. ii. uſq; ad. iii. et conditi earum
ab. §. ii. uſq; ad. iii.

## CAPI.XII.DE.ABSINTHIO.

a. B linthiuz multiplex est sed illud quod intendimus nunc e磨 ab linthiuz rhomanuz. ELECTIO. Melius est quod est remotum ab odore maris: & hoc e磨 quod oritur in terris liberis: & hab磨 folia alba lenia & plana: asperus uero est ma lū: & melius tempus collectionis e磨 uer. & opatiois fucci ipplus simili ter: & similiter aquæ eius: & melius tempus collectionis florum eius est principium æstatis. COM- PLEXIO.ET.PROPRIETAS. Calidum est in primo gradu. ſiccū in ſecūcdo: & ſuccus eius & flos i pplus est calidior accedens ad ſecū dum. Eſt autem ab linthiuz cōpo ſitum ex ſubſtantia calida faciente amaritudinem & nitroſitatem & faciente ipſum apituuu oppilatio nuu: & ſolutiuu naturæ: & ex ſubſtan tia terrea ſtiptica per quam acqui ritur ei ut ſit membrorum cōfor- tatiuum & partium laxarum aggre gatiuū. Sed ſtipticitas quidez plus est amaritudine ſua & ad huc plus est in eo quod est exiccatiuu. Sed ſubſtantia calida magis est inſup- fitre dominans. Propter quod ſua prima operatio ſo磨 obuiat corpori e磨 ſup ueſtigia calidieatis quæ ſciui ſti: &. ii. ſua opatio e磨 ueſtigia ex ſub ſtantia ſtiptica prodeuntia impri mere: & dixerunt quidam quod educit per uentrem comprimēdo & receſſerūt. RECTIFICATIO. Non est in eo nocumentu磨 apprēs: ſuccus tamen eius nocet ſtomaco

propter bauracitatem ſuam & eſt debilis ſolutionis: & ex rebus adiū gen dis ei meliorantibus illud est rol. ex uigorantibus operationem eius est fumul terræ & aqua caſei & ſpica addit ei bonitates notas: & paſſulæ enucleatæ emendant condi tiones eius. Modus operatiois ſuc ci eius: exprime ſucci eius quanti tatem quam uis & proprie in me- dio ueris & purifica illud ſecundū modos notos: & fac ſiccari in ſole uel cinere calido i uafe uitreato ſi cut ſiccatur aloe: aqua aūt ſublima tōis eius fit ſicat aq roſaſ & ſilia quæ fiunt in uafis ſublimationu: ab linthium autem ſubſtinet deco ctionem mediocriter. POSSE. Solutione educit coleram a ſtoma co & intelftis & epē: & extenditur operatio eius ad uenas & mundiſi cat eas ab humore colerico & aquo ſo: & interdum educit eum per uiā urinæ: & dixit Ebegozar: ſolutiōe etiāz educit flegma: & dixerūt qdā alii non imprimit operationem in flegmate de qua ſit curandu: & est quali uerius: ab linthiuz quoq: præ ſeruat a putrefactione & proprie potus infusionis eius in uino deco ctionis ad omnes ſingulis diebus creticis circiter. §. i. aut. ii: & aqua ſublimationis eius ſimiliter. & pro hibet pānos a tineis & uermibus: & cōfert iuuamētuu magnu cōtra ctiōi & cōtuliōi membroruu & cuu melle proprie: āt calefactu cū uio & cum pauco cymino: & ſi in uino aut aqua decoctiōis eius & radicu,

cucumeris alīnini infondatur ſpō-
gia & exprimatur & ligetur ſuper
tempora comprimendo confert
emicranæ:& oleum ex eis factum
ſimiliter:& uaporatur auris ex ā
decoctionis aut uino & confert
dolori auris & tinnitus & surdita
ti.Colluitur os cū aceto decoctōis
eius & remouet fetorem eius oris
a putrefactione gīgiuarum & ptiūz
eius:& uinum decoctionis eius &
corticūz citri:& āq sublimationis
ipſius confert fetori oris propter
rem putridam quæ eſt in ſtomaco.
Succus autej eius cūz nucleis p[li]ci
interſicit uermes in aure. Ex abſin
thio quoq:& ſunoterræ & paſſu
lis ſine interioribus:& mirobalāis
citriinis:fit potio bōa ad prurituīz
& ſcabiem:ipſum quoq ſtomacūz
&epar corroborat appetituīz mor
tuum excitat:oppilationes aperit
& morbos oppilationum curat.
Sicut enim ē ictericia hydropiſis:
uermes iterſici:t & educit:proprie
ellectuariūz factū ex eo i hūc mōūz
R. abſinthii. §. ii. euſorbii. §. i. & §.
cornu ceruini aduſt. §. §. mellis q̧tū
ſufficit. Conſert etiam abſinthium
iuuamentum magnum ſebribus lō
gi temporis & ſeoppilationum.
DOSIS quoq ipſius decocti aut
inſuli potō eſt ab. §. v. uſq ad. viii.
& pulueris eius ab. §. ii. uſq ad. iii.
& ſucci a. 3. iii. uſq ad. iiiii.
CAPI. XIIII. DE. STICADOS.

Ticados quod medici lau-
dant:eſt ſticados arabicum:
& ē planta folioruſubtilituſoblō.

gorum habens ſtipitem ſubtilem
cineritiuſ cuius eleuatio ſuper ter
ram eſt in menſura cubiti:& hab&
flores aſſimilatos ſpicis ſiligiuūz
ſed ſunt breuiores ſine ſemine.
ELECTIO. Melius eſt arabicum
& melior pars plantæ eius eſt flos:
poſt hunc folia. COMPLEXIO.
ET. PROPRIETAS. Calidum ē
in primo gradu ſiccum in ſecuſdo
& eſt compoſitum ex partibus ter
reis frigidis dātibus ei ſtipticitatē
paucam:& ex partibus igneis ſub-
tilibus a quibus inſunt ei acuitas
& amaritudo. Sed acuitas eſt plus
amaritudine ſua:& amaritudo plus
ſtipticitate ipſius propter quod
eſt ſubtilitiuſuſ reſolutiuuſ apiatiuū̄
oppilationuſ abſterſiuuſ & naturæ
ſolutiuum: & eſt præferatiuum:a
putrefactione prohibens. & eſt ex
parte ſtipticitatis paucæ in eo cō
fortatiuui corporis & cerebri ner
uorum & uſcerum: & hæc eſt cō
plexio & proprietas eius. RECTI
EICATIO. Prohibendum eſt ha-
bētibus colera in ſtomaco: turbat
enim eos inducens ſiti & uomitū
& extuationem laboriosam: noc
etiam calidam & ſiccam comple
xionem habentibus: & qui ſunt in
potestate coleræ: ipſum quoq e ex
dediliter ſoluētibus pp quod mi
ſcendum eſt ei ſal gēma: & miroba.
nigri cum eo aut chebuli:magni
ficant enim operationem eius &
ſimiliter ſqlla & proprie in ægru
tudībus capiſ: & inſuſum quidem
i āq caſei melioratur i cōditiōb

luis & paßulæ ſi ne interioribus ſut
ex eis ſimiliter quæ emendant: ſi-
militer & sal gēma rectificat illud.
& proprie ad omnem partem eius
ſexcupluż ipſius:& ſuccus pomoq
dulcium in decoctionibus ſuis ue
rificat illud. & ſit ex eo & pauca ſpi-
ca & oleo ueteri:oleum bounm iu
uamenti noti: flores quidem eius
de decoctōe parum ſubſtinet plus
quoq folia. POSSE. Solutione
educit co.n1. & flegma & mūdiſcat
cerebrum & neruos & membra ſe-
ſuum & confortat ea: & confert iu
uamētum magnum ægritudinibus
factis in ipſis ſecundum omnem
moduż uſus eius: ſiue in potiōibus
ſiue in fomentis & lauacris & oleū
ipſius cōfortat cerebrum & neruos
& calefacit eos & uiuificat: & in me
dicini ſticados ſi iungatur ſquilla
uel acetum eius eſt medicina bōa
epiliæ & uertigī: & cum lapide lazu
li: aut ſale indo aut aliis ualentibus
ad eam confert melancoliæ & ægri
tudinibus timoris: & miſcetur ei
bugloſa & ſuccus eius: aut ſuccus
pomorum dulcium ad ægritudiēs
cordis melancolicas: & evaporatio
decoctiōis eius apit oppilationes
narium: & eſt medicina bona oppi-
lationibus epatis & ſplēis & uisce
rum: & eſt ſedatiua dolorum q ſut
in neruis & inſtrumētis iuncturaq:
& lacertorum ſecundum omnem
modum adminiſtrationis eius. Et
confortat interiora omnia quæ a
frigiditate ſunt leſa: & proprie ma-
teriali & prohib & a putrefactione

& ipſius ſirupus & alii modi ad
miniſtrationis eius ſunt medicina
bona quartanæ & ſe. longi tēporis
& proprie ſlegmatici. DOSIS
Decoetiōis eius potio eſt ab. §. v.
uſq ad. vii. & pulueris eius ab. §. iii.
uſq ad. v.

C:XIIII.DE.FVMOTERRAE.

f Vmus terræ eſt ex medicinis
benedictis uerum exuberan
tia eius exemit eum numero me-
dicinaruż præciſaruż: & eſt cuż hoc
ſolutiuum naturæ & eſt conforta
tiuum coadunatiuuz partiuz laxarū
& præparatiuum: nec eſt in eo no
cumentum tamen apparens: & ē ex
eo alius cuius flos eſt ſubalbīdus
cineritius & alius cuius corpus ē
palleus uiolaceus. ELECTIO.
Melior ē cuius herba ē uiridis & te
nera & cuius folia ſut plana & tene
ra: & cuius flos ē ſubuiolaceus: eriſ
pus uero non eſt bonus: & melius
tempus colectionis herbæ eius &
operationis ſucci ipſius eſt prici-
pium ueris. & ſeminis eius ipſius
finis. COMPLEXIO.ET.PRO
PRIETAS. Dixerūt quidaż quod
eſt frigidus & dixerunt quidaż ali
ud: Sed ſecundum ueritatem decli
nat modicum ad latus caliditatis
quia uirtus calida in eo licet ſit
minor frigiditate ipſius tamen eſt
in ſuperfitie dominans: & ē ſiccus
in ſecundo & ſemen eius calidius
eſt: Ineſt enim a ſubſtantia calida
in ipſo amaritudo & acuitas pauca
quare factus ē ſubtiliatiuus pene
tratiuus & aperitiuus oppilatōuż

& solutius naturæ: & a substantia frigida stipticitas & aggregatio & confortatio & stipticitas est plus amaritudine sua: propter quod e magnificata cœpositio sua parum ager exterius solutus factus est & cœfortatius. RECTIFICATIO. Mon est in eo nocumentum mani festum. Sed uigorari indig& opera tione sua: & ex rebus hoc facienti bus sunt mirobalani & senæ & aequaei: & ex emendantibus opera tionem eius sunt cheisines: & pas sulæ sive interioribus: & mel eaux: operatio autem succi eius e sicut diximus de succo absinthii: & sì impleatur ex succo eius uafa uitre ata cum super instillatione olei: cœseruatur tempore longo extêso ad uus ubi oportet. POSSE. Solutionem facit facile; & educit coleram & humores adustos: & uir tus eius extêditur ad uenas: & mû dificat sanguinem & clarificat ipsu & est medicina solemnis secundu omnem modum administrationis eius ægritudinibus & infectiōibus coleræ: & humoris aduisti sicut lepra: pruritus: scabies: impetigo: fer pigo: & similia: Similiter medicia bona est omnium oppilationum et ægritudinum: quarum mater est oppilatio. & connfortat stomacum & epar & uiscera & coadunat ptes in quibus aduenit mollificatio: confert etiam febribus colericis & febribus oppilationis. DOSIS. succi ipplus est ab. §. 5. uaq ad. ii. & decoctiōis est ab. §. x. uaq ad. xv. &

pulueris eius ab. §. iii. uaq ad. v. CAPI.XV.D.EVPATORIO.

a. Vpatorium est herba longi tudinis cubiti: amaritudinis multæ. cuius folia sunt sicut folia cêtaureæ minoris uirida. Sed sùt alpa & ica: & stipes eius e subtilis & quando exiccatur citrinelscit: & eleuantur super euz flores qui sùt sicut subcitrini lôgitudinis paucæ & sunt quida; qui dixerunt quod eupatorium est herba pulicum in qua est uiscolitas adherens. ELE-CTIO. Meltus est tempns collecti onis eius finis ueris & operationis succi eius similiter. COMPLE XIO. ET. PROPRIETAS. Cali-dum est in primo gradu & siccus; in secundo: & est compositum ex substantia calida subtili qua e subtiliatiuum: incisuum: ab alteriusuum: mundificatiuum: præseruatiuum a putredine: & re solutiuu3 connenies sive attratöe: & e exptibus terreis. Quare est in ipso de stipticitate aliud propter quod est conforta tiuum & coadunatiuum. RECTI-FICATIO. Debilis est solutionis. Sed confortatur uirtus eius cum aqua caeli: & modus operationis succi eius est: sicut diximus de ab sinthio. POSSE. Solutiöe educit coleram & flegma facile. & confor tat stomacum & epar & uisera: & confert doloribus eoru: & est me dicina solemnis oppilationu; oiu; et ægritudinum ab ea factarum: febribus aùt longi temporis mire subuenit. DOSIS. Decoctionis

eius potio est ab. ⅗.iii. uſq. ad. vi.
& pulueris eius ab. ⅗.ii. uſq. ad. iii.
loco eius ponitur in defectu ipſius
ab ſinthi & affari an. i. medietas
ponderis ipſius.

## CAPI.XVI.DE.EPITHIMO.

e Pithimum est ex herbis ſup
creſcentibus aliis herbis & e
ſimile cuſcute: plantæ autem quibz
ſuperecreſcit est aluryl & halalce:&
quædaʒ ſpeties origani. eius autem
aliud est cretenſe: aliud ſyrium.

ELECTIO. Melius est quod est
ſub ruffum cretenſe acuti odoris:
quod nafcitur in ſyria e poſt illud
Sed est minus ruffum: & melius ad
huc est quod est completum pon
deroſum & melior pars eius est ex
tremitates eius groſſæ quæ ſunt
ſicut flores: ſubcitrinum autem &
pallidum est minus bonum.

COMPLEXIO.ET.PROPRIE
TAS. Est calidæ complexionis &
ſic in ſecundo gradu: & dixit Gali.
quod est calidum in tertio: & est
compoſitum ex partibus igneis a
qbus inest ei acuitas: & ex terreis
ſubtilibus a qbus inest ſtipticitas
ſibi pauca: & ipſum quid est ſub
tiliatiuum: reſolutiuum: apitiuum
oppilat ionum: & confortatiuum:
uiſcerum.

RECTIFICATIO.
Facit ſitim & generat æſtuatione3
in corporibus calidis: & ex debi-
liter & tarde ſoluentibus: Qua pp
est prohibendum ſub dominio ca
liditatis & ſic poſtis. Confortatur
autem operatō eius in multiplica
tione quantitatis ipſius & in aſſidu

atione rei cum eo magnificantis
effectum eius. Sicut mirobalani ni
gri & indi proprie & ellebori ni
gri quantitas parua: aqua quoque
mellis cum pauco ſale: aut aqua de
coctiōis paſſularum cuz ſale ſimi
liter: aut aq lactis ex capris ſumpti
uigorat ipſius operatione: ſal ge
ma uero aut ſal idū aut ſal napticū
ſunt ex rebus quæ addita ſibi ad
dunt uirtuti eius. Citam autem &
facilem facit uirtutem eius & ope
ratione, ſi ei aliqd acutum uirtute
miſceatur ſicut piper & piper lon
guz & zinziber & ſimilia: &nō præ
termittas quin cadat in potibus
eius oleum amigdalaru3 dulcium:
quo inuoluatur: & in decoctione
ipſius paſſulæ ſine interioribus:
quoniam addunt ei in bonitate le
niendo quod timetur ex nitroſita
te ipſius. Et ne ignores quod epi
thimum decoctionis modicum
ſubſtinet. Quare oportet ut fiat il
lud ſecundum legem. POSSE.
Prerogatiuam hab& educere ſup
omnibus ſolutione educentibus
melancoliam: educit enim ſine mo
leſtia & facile. Et quidam dicunt
quod educit de flegmate aliqd: &
dixit Paulus quod ſolutōe educit
humores aduſtos & declinauit ab
eo quod cōprehendit uninerſitas
& ego non ſueni quod fier& illud
poteſtas autez eius ſuper humore
melancolico & ægritudine eius est
magna: & prorie in ægritudinibus
capitis ſicut e melācolia & epilia
& alquenguez: timor & uertigo &

dolor capitits cuius materia e me
lancolia:ual& etiam ad tremorem
cordis & lincopim & ægritudines
melancolicas in ea &eſt magna ma
teria oppilatiois ſplenis &ægritu
dinum in eo:&confert ægritudini
hippocundriæ & oppilationibus
renü:& frequës uſus potatiois eius
eſt medicina ſolemnis cancro:&le
præ & uuIneribus nigris:& ſoluit
quartanam.DOSIS.potio etus in
decoctione eſt a.3.v.ulq ad.xx-&
pulueris eius a.3.iii.ulq ad.vii.ille
autem qui ſummit ipſum uitet
acceptionem eius in æſtate.

## CAPI.XVII.D.E.HASCE.

Icunt quidam quod haſce

ē isopus ortēlis:& dicūt alii
quod ē una ex ſpēbʒ orgāi:& ē plā
ta pluriū ſlipitum ſubtilium qui
eleuantur:& expanduntur ſuper ra
dicem ſicut eſt medietas cubiti:
& ſunt eius folia minora foliis ori
gani: & eleuantur & colliguntur
ſuper extremitatem ſlipitis:ſicut
modus foliorum declinantiuʒ ad
purpureitate:;& minorantur folia
extentiōe ſlipitis:& multiplicātur
in capitibus &extremitatibus croſ
līs:& eius flos eſt ſicut flos cala-
menti ad rubedinem declinans:&
planta eius ut dicitur e mater epi
thimi. COMPLEXIO.ET.PRO
PRIETAS.Calidæ complexionis
eſt & ſiccæ in ſecundo gradu:& di
xit diaſcorides quod eſt in prin
cipio tertii & eſt quarti uerius:ē
reſolutiua inciſiua calefactiua api
tiua carminatiua uentofitatis:&

hoc eſt propter dominium ptiuʒ
calidaʒ i ipā RECTIFICATIO
ēin ea de acuitate aliquid ſed nō
ſuperfluēs:& fortafſe frāgitur imp
miftione eius cuʒ aliis & frangitur
in infuſione ipſius per horam in
aceto permiſto & emendatur etiaʒ
cum paſſulis & aqua melonis cuʒ
pauco ſale & eſt adiuuans ipſaz ad
ſoluendum dans ei ſuffiſtientiam
ſal gēma:& decoctio eius ſungitur
mānæ circiter aureos.vii. & ſoluit
ſufficiēter & eſt medicina bona:&
ſit ex floribus eius & oleo ueteri:
oleu quod dicitur haſce: & eſt iua
mētoruʒ multoʒ:haſce quoq de-
coctōez ſubſti& in ſ est mediocri-
tas:&i etus conſtrictiōe ſi nimiu el
laboretur acqritur ei ut ſit-magna
res penetratiua & repat uirtus eius
& penetrat ad uias urinæ: & cum
multiplicatur ei prouotatio aquo
ſitatis plus minoratur ſolutio.

POSSE.Solutionem efficit facile
&educit flegma:& dixerūt quidaz
quod educit melancolā &uidetur
quod fiat illud debiliter:&confor
tatur ad hoc cum ſal gemma & ſa
le indo quando oport&. Veruʒ de
opere eius circa flegma man-
ſestum eſt:& proprie de eo quod
ē in partibus pectoris & pulmōis
& uiaruz āhelitus:& ulq adægritu
dies cerebri flegmaticas &neruoz
& confortat ipſos neruos & pro
prie ſirupus ipſius:&omis uſus ad
ministratiois eius & oleum:quod
diximus de haſce cōfortat neruos
& confert ægritudinibus eorum

frigidis & uſus eius eſt conferuans ſanitatem & uirtutem uilſus & au
fert eius debilitatem:& uaporatio decoctionis eius remouet dolore,
auris & tinnitū uentofum:pectus autem & pulmonem ſecūduzoem
modum adminiſtrationis eius mü diſicat:& proprie pectora ſenum
& proprie quorum pectora ſunt poliſta ſub domio flegmatis croſ
ſi & uſcoſi:& eſt medicina bona almaticis ptilicis ſedatiua doloris
pulmonis:& confert uſus eius ſeni bus & eis quos hyems ledit:& ſiru
pus eius & alii mōi admiſtrationis eius &:conferunt paucitati appeti
tus &malitiæ digeſtiōis:& reſolut uſus eius nento itates croſſas &car
minat expellit quoq; & educit:& proprie cù baurac &melle uermes
& eſt ex ipſis proprie quæ produ
cunt menſtruæ:& urinam prouocat
& ſirupus etiam decoctionis ipiūs
confert rigori febrium. DOSIS
ipſius decocti potio eſt a.3.v.ulq;
ad decem & pulueris ipſius a.3.ii.
ulq; ad.mii.

CAPITVLVM.XVIII.DE. ISO-
PO MOMTANO.

Sopus duorum eſt modoruz;
eſt enim ex ea quædam or-
tenſis cuius eleuatio ſuper terram
eſt circiter medium cubitum:&nō
multiplicatur in ſtipitibz & ramis
ſicut haſce & ſolta ipſius ſunt ma-
iora q; in haſce & flos eius eſt pur
pureus.& ex ea eſt ſpeties cuius fo
lia ſunt minora pluria & ſlipites
non ſunt tantæ eleuationis.

ELECTIO Cuius odor & ſapor
ſunt acutiores:& ex duabus ſpetie
bus melior eſt magna:& melius ē
tempus colectionis eius quando
incipit florere. COMPLEXIO.
ET:PROPRIETAS. Calida &
ſicca in ſecundo:& ſpeties eius ma-
gna eſt calidior ita ut dicatur
cōuenientius quod ſit in eo ſecū
dum omnem diſpositionem eius
caliditas ſubtilis dominans faciens
eam ſubtiliatiuam abſterliuam re
ſolutiuar uentolitatum extenuati
uam. RECTIFICATIO.Eſt ex
debiliter ſoluentibus:quod ſi mil-
ceatur ei cordumeni & ireos addi
tur ei ad ſolutionem: & ſimiliter
mandra.addita decoctioni ipſius
confortat eius ſolutionem: & ſit
ſolutiuum bonum ſuffitiēs:& ſimi-
liter addit ei ad ſolutionem mel
& paſſulæ ſine interioribus & ſqlla
magnificat operationem eius: de
decoctione aute; & contrictione
mediocriter ſubſtinet ſicut haſce.
POSSE.Solutione educit flegma
minus tamen q; haſce:eſt ſimiliter
medicina bona pectoris &pulmo-
nis & membrorum anhelitus mü
dificans ea a flegmate croſſo &hu
moribus putridis:& ſubſtiliat ſpu
tum croſſum ſanioſum faciens id
facile expulſioni:& confert almati
& tuſſi & humoribus croſſis & pu
tridis iuuamentuz ſuſſitiens:&colo
rem efficit bonn; & illud propter
iuuamentum quod efficit in re di-
geſtionis:&quia per ipſam acquiri
tur ſubtilitas &:bōitas & faciitas

i ſpiritu:& eius iuuamētū i ægritu
dinibus cerebri & flegmaticis ma-
ğnū eſt:& proprie i epilepsia. Inqt
Inain iuuamētum iſopi & proprie
ſucci decoctiois eius & aliorū mo
dorū admīſtratioſs iſlius. & pro-
prie cum oximelle ſquillitico ma-
gnum eſt iuuamentum in epilepsia:
& proprie cuſus materia eſt flegma-
tica & nos experti ſumus illud &
origanuſ iunctuſ decoctioni iſlius
fortificat ad iſtud:& decoctio eius
cuſ uino reſoluit apoſtemata dura:
& proprie ſplenis & uilſcerum: & ſi
militer ēpłaſtix ex ea cuſ ficis ireos
& baurac:&decoctio iſlius educit
uermes cum decoquitur cuſ ficis
& uaporatur aurī:&cōſert tinnitui
& ſibillo:& decoctio iſlius cuſ ace
to & oximelle ſedat dolorem den
tis. DOSIS. Decoctionis eius
potio eſt a. 3. iii. uſq ad. x. & pulue
ris eius a. 3. iii. uſq ad. vii.
CAPI.XIX.DE.PRVNIS.

Runa dantur ad alterandum
& ad ſoluenduſ ELECTIO,
Quæcunque ex eis alba aut citrina
aut rubea ſunt. minus competunt
medicinæ q nigra: & ſunt quædaʒ
ex eis quæ ſunt muza quæ cōſerūt
ad alterandum magis & ſunt quæ
dam ex eis dulcia quæ ſunt ad ſol
uendum uentrem magis: & utraq
alterant & ſolutiones faciunt plus
tamen & minus: damaſcena uero &
armena in caſibus illis ſunt fortio
ra: quanuſ alii dicant aliud: & hu
mida ſecundum quod dam plus fa
ciunt illud q ſicca: & ſicca minus

coruſpūtur i ſtomaco q huīda ſut
eiſ huīda pruna ad putrefactione;
cōuertibilia. COMPLEXIO. ET.
PROPRIETAS. Dulcia ſut iter
frigiditātē & caliditatem declināt
tamen ad latus frigiditatis & ſunt
humida in ſecundo. Muza uero fri
gida ſunt in principio ſecundi: &
omnia quidem ſunt lauatiua refri
geratiua & lenitiua. RECTIF.
CATIO. Rectius cum quo miſce
tur & addit operationi eorum ſut
tamarindi: & proprie ſecunduſ mo
dos infuſiōis notos & caſiāſtula
& tereni ibin & uiolæ conditæ &
ſimilia: & fit ex aqua eorum ſiru-
pus iuuamenti noti: & ex carnibus
eorum fit ellectuarium bonum: ar
meni quoq arborem prunorum
diſtingunt circiter longitudinem
palmæ in duabus uel tribus ptib
ſubtiliter perforāt: & intromittūt
frusta ſcamoneæ & ſigillant luto:
& ſunt fructus arboris illius ſolu
tur sufficienter: & factunt ſophyſi
ciones alias in arboribus aliis.
POSSE Solutione educunt cole
ram & dantur in ægritudinibus
coleriſcis: et alterant malitiam ea
et ſoluunt materiam ex qua ſiunt
nocet ſtomaco tamen et ſut pauci
nutrimenti. DOSIS. Aqua eorum
potio circiter. llb2:i. cum zucaro.
CAPI. XX. DE. PSILIO.

Silium eſt de alterantibus
complexionem et ſolutione,
facientibus: et eiusproprie ſolutio
fit labiſcando. Eius aŭt aliud albū
aliud ſubnigrum ad purpureitates

declinās. ELECTIO. Melius est quod e completum & crossus & grauius & submergitur in aqua. COMPLEXIO. ET. PROPRIE TAS. Compositum est ex duabus substantiis quæ separari possunt inter quas cortex est separatus: est eniž in eo substantia medullaris in terior: & est in eo substantia expaſſa ſuper corticem ipſius: Subſtātia autem interior medullaris calida est & licca in quarto gradu: & est acuta uehementer inciſiua rubiſi catiua & ulceratiua & est de genere ueneni: ſubstantia autem exterior expanſa ſuper corticē est ex multu ifrigidātib: & dixit Ruffus: quod e frigida & humida in tertio & ex ceverit: & dixit Diaſcorides quod e in ſecundo & est uerius. Inquit eniž Hippo. in epidimia non eleuatur res frigida iuncta cuž humiditate ſupra ſecunduž gradum. & dixit. G. humida res nō tranſgreditur metā uſque ad quam potest extendi regi men hominis: propter quod non inuenimus humidum eſſe cauſam doloris in quantum humiduž Sed in quantuž potest eſſe cuž materia: quæ quantitate ſua. mouetur ad ſolutož: continuitatis. RECTIFI CATIO. Quod ex eo conquaſſatū est cuž aqua fontium frigida: & fit mucillaginofum & bibitur ſicut e & proprie cum oleo uiolæ aut ſuc co uiolæ ſoluit uentrem. Quod autem ex eo frixum est quaſſatum cum oleo ro. est medicina fluxiua uentris & diſſintieræ: contrituz: aŭt

nullo mō potui propināduz est de occultat enim ſubstantiæ eius me dullarem cōtrictio eius alteratiuaž & excoriatuam. POSSE. Si e cō quaſſatum cum aqua frigida ſicut diximus ſolutione educit coleraž & confert febribus inflāmationis multæ & ſiti uehementi calidæ & ſedat inflāmationes ſpiritualium & lenit pectus: & conquaſſatuž cuž aceto confert apoſtematibus cali dæ & eriſipilæ & formicæ & ſedat inflāmationes omnes & dolores in ſlāmatiōuž proprie ſuper cataplaſ matuž: & ſimiliter ſodam calidam uehementem frixum uero & conqſtatūm ſicut diximus confert fluxui colerico & diſſinterico & fluxui materiali. & proprie poſt potum ſca moneæ & medicinarum acutarum. DOSIS potio eius est a. 3. i. uſque ad. iii. tmeat autež ipſum habens debiltatem uiserum.

CAPITVLVM.XXI.DE.CAPIL LIS.VENERIS.

Apillus ueneris dicitur apud quoſdaž capillus fontium: & dicitur capillus homiſ: nemoralis & ab aliis dicitur corian drum pu tei & e herba cuius folia ſut ſimilia foliis coriādri uiridia & tenuia: cu ius ſtipes e in longitudine circiter mediuz cubitum: & ſunt ſicut pili porcini: & ſut in colore inter rube dinem & nigredinem ſed magis de clinant ad nigredinem & proprie iuxta radicem eorum: & qto magis procedut uerſus radicem declināt ad nigredinem & ſunt ſine florib

& eorum ortus est in fontibus & puteis & locis aquarū. ELECTIO. Meliores sunt qui uiridia habent folia qui ultimiores sunt secundus omnes partes plantæ eorum: subti les uero & graciles declinantes ad citrinitatē nō habēt spiritū. COM PLEXIO. ET. PROPRIETAS. Dixit G. mitaē eo[que] cōplexio sūt aute[que] compositi ex ptib[us] aqueis & terreis subtilibus mediorciter q[ub]t>Ineſt ſtipticitas & ex partibus ca lidis subtilibus ualde pp quod uirtus eorum cito resoluitur debi lis enim uirtus indebili ſubiecto cito tollitur: Sed ad hoc etiā cali dæ partes politæ ſunt in ſupſicie quia uehementius fit illud: hoc e illud quod uidetur ofſedere com plexiones eorum declinare ad latus caliditatis: quanuis dicat Ga. ipſos eſſe æquales & ineſt ei ex partib[us] calidis ſi ipſi: ut ſit resoluti: ſubti litiui & apitiui oppilatioru[que] & ſolu tiui naturæ: & proprie q[ex] eis ſut recētes. ſicci uero ſunt cōſerictiui: & prohibitiui fluxuum. RECTI FICATIO. Non est in eis malitia debiliter tamen purgant. Sed con fortant operationem eorum uiolæ & caſſiaſtula: & tereniabin: & in ſulio eorum in aqua caſei uigorat eos in ſoluo[de] decoctione aŭt modicum ſubſinent: POSSE. Scutione educut colera[que] & flegma & humores croſſos: & imbibitos: & mundiſtant pectus & pulmone[que] & educunt materias contentas in eis: & mundiſtant languinem: & eū

clarificant: & clarificant colorem: & faciunt acquirere bonitatem an helitus: & mundiſicāt ſtomacu[que] & uentrem & epar: & cōferūt dolori eoru[que]: & ſunt medicīa bona oppila tiōu[que] epatis & ſplenis: & ictericæ & proprie omnium ægritudinu[que] oppilat ionum: & proprie inſuſio eorum in aqua apri aut in aqua ci cerum nigrorum & endiutæ & in a[que] ſeminu[que] tini: aut ſi aqua proprie lactis & delent cum oleo camemil læ [ſ]crofulas: & neq[ui] ſirupus eorum pleureſi & peripneumo[ni]: & ſunt prouocatiui urinæ: & uſus decocti onis eorum frangit lapidem: & pur gat matrices foetarum: & hoc est de poſſe eorum: de eo quod ptin & ad eos de partibus calidis: sed ex parte ſtipticitatis prohibēt curlu[que] materie[que]: & abſcindūt languinem: & confortant ſtomacum & uentren[ne] recipiant ſuperfluitates: & pro hibent caſum capillorum: & confortant radices eorum immo faciūt eos creſcere: & multiplicare eos in locis ubi oport[que] & proprie cum oleo myrthio: aut oleo laudani: & uino ſtiptico: & puluis eorum ad uſtorum facit ſimiliter: & abluttur ex decoctione ipſorum cum uino capitis & abſcidit furfures: & ſimi liter fit ex cinere ipſorum: & cinis ipſoru[que] ſanat fiſtulas lachrymales. DOSIS. Potō decoctiōis eorum quando quæritur per ipſos ſoluto[rum] per uentrem est circiter. lb2. 1. CAPITVLVM. VIGESIMVM SE CVNDVM. DE. ASSARO.

a SSarum est radix herbæ mō
tanæ cuius folia sunt angula
ria sicut folia hederæ. & flores eius
sunt sicut flores ius quiami: & tota
planta eius aromaticæ mordicans
gustum. ELECTIO. Melior ps
plantæ est radix: & melior radix
est: quæ est crossa & spisæ: & cuius
odor est subtilis: & sapor acutus
cum stipticitate modica. COM
PLEXIO ET PROPRIETAS.
Calidæ complexionis est & siccæ
in tertio. & dixit Diaſcorides. est
in secundo gradu calidum: & siccū
in tertio: & quali uerius: & est sub
tiliatiuum: aperitiuum oppilatōu:
reſolutiuum: & prouocatiuum & est
in ipso stipticitas modica: RE
CTIFICATIO: Melius cum quo
mſcetur ad ſolutiōem faciendam
est aqua caſei cum ſpica: & aqua
mellis: & quidam infundunt ex eo
aliqud in muſto & conferuant in uas
per tres menſes: & est illud uinum
medicina ad hydropilum & ſplenē
ſubſtin: & autem aſſarum de deco
ctione & contritione rem medio
crem: & elaboratio in contritione
eius facit magis prouocatiuum: &
ſolutiuum. POSSE. Est ex rebus
facientibus uomitum & educētibz
per uentrem: & cum hoc etiam est
prouocatiuum urinæ: & educit co
leræ: & flegma: ſed de eius opatiōe
in flegmate & manifestius: & educit
ex anchis: & iūcturis materias. & cō
fert doloribus earum & proprie
infuſio eius & alii mōi administra
tionis ipſius: & est: ex rebus bonis

in quibus est ſpes iuuamentorum
& oppilationes epatis & ſplenis:
& duritiem eorum: & morbos op
pilationum sicut est hydropilis
& icteritia & durities ſplenis: &
proprie uinuſi ſuſiōis ipſius quod
dixi: & confert iuuamentuſ magnu
febribus oppilationum & febriſz
antiqz: & inungitur dorsi & ſpina
ex oleo ipſius cujus laudano: & facit
ſudare: & confert oppilationi ſebri
um. & prouocat urinam & in ſper
mate augumentuſ efficit. DOSIS
Eius ſuſi potio ab aureis. in. uſq
ad. vii. & pulueris eius ab aureo
i. uſq ad. ii.

C.API.XXIII.DE IVRE GAL
LORVM.ET.GALLINARVM.

g Allorum et gallinarum iuuenus
et mediocriter pinguius nu
trimentum: cæterarum auipu nutri
mento præponitur: ſunt enim pro
pinquæ conuerſionis in ſanguine
et paucarum ſuperfluitatum. Sed
caro gallinarum melior est carne
gallorum: niſi caſtratoruſ; et nigri-
ores ex eis meliores ſut et leutores
& ex gallinis melior e quæ nōduz
pepit: & ex gallis qui nonduz calca
uit. Decrepitati autem accedenti,
carnes malæ ſunt: acquirunt enim
nitroſitate, et ſalſugie: & proprie
gelloxy et nō cōpetūt in re ciborū.
Sed potius in re mediciarū et pro
prie ius gallorum: et e illud quod hic
cōſyderauſus. ELECTIO. Melior
gallus ad hunc uſu est sicut dixit
Galie. qui est ruffus antiquus. imo
quanto antiquor tanto melior: et

qui eſt admotuſ uelox & ardens ad coitum:& fortis ad dimicandum: i quo ſit mediocritas iſter pingue dinem:et macie: COMPLEXIO. ET.PROPRIETAS.Ius galli an tiqui caliduſ ē propter nitroſitate ſuam & ſalſuginem:& eſt lauatiuſ & abſterſiuuſ aperitiuſ uētoſitatū prouocatiuum & ſolutiuuſ naturæ: RECTIFICATIO. Opatio iuris galloruſ ſecunduſ quod G. docuit e in hunc moduſ:oportet ut cibe tur Gallus dixit Alcangi: furſure & melle & ſale pauco:poſt illud ſa tigetur fatigatione ducēte ad laſſi tudinem: & dixit etiam Alcangi melius eſt ut fatigetur dimicando: deinde abſcindatur caput eius & euſceretur & ſaliatur ſale aut ſalgē ma:& decoquatur in aqua ſufficiē ter cum facilitate:uſq; ad conſum ptionem duarum partium aquæ:& ſunt quidam qui i decoctiōe eius alia ponunt ſecundum intentiones diuerſas. POSSE. Milceatur deco ctioni eius turbit aut carthamus: & ſolutione educit ſlegma cum polliſpodio uero educit melācolia: & ſimiliter cum epithimo & cum dauco & ſemine aneti excludit & carminat uentofiitates:& coctuſ cuſ ſalgēma & dauco & aneto & polli podio confert dolori ſtomaci:& colicæ & iliacæ & dolori renali:& confert doloribus iuncturarum:& ualet ſimiliter ad eandem etia:co ctum cum carthamo & aneto & ſalgēma:& confert afmati aut cum halafe & iſopo & ual& ſimiliter.

DOSIS. potio ipſius eſt circiter libri:ii.C.XXIIII.DE.VOLVBILI.
Olubilis plures ſunt ſpeties eſt enim quæda: quæ dicitur funis arborum cuius flos eſt albus & eſt ſicut tuba & hab& lac: & uo catur uolubilis magna & eſt alia cuius rami repūt ſup terrā & ſup ra mos plātarū:cuius folia & flos ſut minores & dicitur uolubilis puā: e alia ſpeties habēs folia ſubalbida lāugioſa & hēt lac: & ſpēs.iii. e hēns folia aſpa ſicut folia citruli cuius flos eſt ſicut ampullæ adherentes & uocatur lupulus: & e quarta ſpe ties eius cuius radix eſt ſicut ſeſci resin & magna croſſa iMO eſt crol ſitudo eius in modum cucurbitæ maioris: & eius ſtipes eleuatur ſup radice: ſuas circiter cubitos duos: & folia eius ſunt ſtricta parua in modum ſagittæ alatæ quæ ex leui cauſa fluunt & habet lac: & uocatur dominus lacticiniorum & ex ea fit ſcamōea: ELECTIO. Melior duax ſpetierum eſt magna & habens fo lia in moduſ ſagittæ alatæ melior eſt quæ nascitur in locis tempatis remotis ab excesſu. COMPLE- XIO.ET.PROPRIETAS. Inqt Diaſcorides magna eſt æqualis de clinat enim ad caliditatem quādā & ſicca eſt in ſecundo: & eſt reſo lutiua:maturatiua:aperitiua:et ab ſterſiua:et ſolutiua:lanuginoſa uero calida eſt in excesſu:alteratiua et i ciſiua. ſagittalis uero calida et ſicca in ſecundo:et dixit G.eſt in princi pio tertii.lac uero eius eſt in fine

ipplius:et eſt acris ulceratiua:&eius
acrimoia nō eſt i utehementia lacti
cinii maioris:& ē in qualibō parte
plantæ eius acuitas & ſerolitas. ſed
plus in lacte ipſius:& eſt in ea ab
ſterſio &reſolutō:&nos loquemur
de ſcamōea in capitulo ſuo.Lupu
lus uero eſt æqualis ad frigi ditate;
declinans:& dicitur quod ē in pri
cipio primi & eſt uerius:eſt autem
ſedatiuus dolorum calidorum:ex-
tictiuus inflāmationuſ &lenitiuus.
RECTIFICATIO.Magna aperit
orificia uenaruſ propter quod mi
ſcendum eſt cum ea aliqd ex draga
ganto &maſtice:rectius quod ut-
gorat operationem eius cum aqua
catei cum ſpica & maſtice. Ex ſagit
tali autem non propinatur ad ſol
uendum niſi coagulum eius & eſt
ſcamonea:lanuginoſa enim prorſus
uitanda eſt:ſolutione enim educit
ſanguinem & eſt ſicut uenenum.
POSSE.Lanuginoſa ſāguinez edu
cit excoriando:aspera uero & eſt
lupulus educit de colera citrina rē
aliquam:& mundificat ſanguinem
ab ea:& clarificat ipſum & ſedat
inflāmationem eius:&affert ei iuua
mentum magnum:inſuſio eius in
aqua caſei & ſirupus eius remou&
icteritiā:&aquā.Et parum utūtur
adminiſtratione eius medici tem-
poris noſtri cu ſit bona medicina:
&ipſa qde& ſuccus eius cuſauic or
dei ſedat dolorē capitis calidū:&
confert caleſactiōi ſtomaci & epīs:
& ſirupus eius confert ſebribus co
lericis & ſanguineis ualde. magna

uero ſolutōe educit coleraz aduſtā
cuſ facilitate:& aperit oppilatōes
epatis &meſaraicis cōſert icteritiæ
cum apiſ ſucco & endiuiæ aut cuſ
aqua caſei confert apoſtemati epīs
calido:& apoſtemati calido extrin
ſeco &proprie cū ſauic ro.et aceto
& ſedat ſodaſ antiquam & proprie
cuſ oleo ro.aut camemille:& ſuccus
eius ē ex eis quæ ſanāt ulcera i au-
re:&ē ex medicinis pectoris & pul
monis & müdificans ea a ſupſluita
tibus:& confert aſmati ualde:&cō
fert ſebribus longi temporis &
proprie ſebribus oppilationuſ: &
eis quarum materia eſt co.&ci.Et
ex radice uero ſagittalis ſit empla
ſtrum &ex oleo ro.& camemille:&
ſedat ſodam frigidam antiquam &
curat emicraneam. DOSIS.potō
decoctionis magnæ eſt circiter. 5.
iii.inſusionis eius in aqua caſei ē
potio circiter. lb. i.

DE . MEDICINIS . LABORI-
OSE.SOLVENTIBVS.

CAPITVLVM. PRIMVM. DE.
SCAMONEA.

CAMONEA eſt ſolutiuus
magnu; & dixit Democri-
tus quod eſt ſolutiuus āto
nomaſtice:&quod ē genus ſoluti
uorum & eſt generalis ſuper omīa
ſolutiua:ſit autez ſcamōea ex ſucco
cuiuſdam ſpetiei uolubilis cuius
folia ſunt ad modum ſagittæ alatæ
naſcitur autem in āthiochia et ar
menia et coraſeni et in partibus
arabiæ et turchiæ:et plurimù naſci
tue in terra noſtra et eſt mala:et

48.5

cerdo quod dispoſitio loci & mo
dus culturæ & ars auxiliatur in fa
ciendo eam:ut bona fiat bona:&
mala fiat mala.modi autem opera
tionis eius ſunt.iiii.Primus autem
manifeſtatur radix ipſius a terra
præter质 eleuatur & fiut inciſiſes
in eo quod apparet ſuper terram
& inuenitur quod egreditur de eo
poſt diem &diem res ſicut güi:&
dimittatur exiccari & cöſeruetur.
Secundus eſt extirpātur poſt illud
totaliter radices & incidūtur &col
ligitur lac eorum fluens & decoq
tur cum facilitate uel exiccatur in
ſole:& ſiunt inde formæ & ſigillā-
tur & huius ſcamoneæ color e ſub
albidus aut uarius.Tertius eſt cuż
teruntur adhuc radices poſt illud
& extrahitur ſuccus & fit ſicut di
xi de decoctione & aliis.ſigilla
tur autem alio ſigillo:nunc autem
ſides ſigillorum periit:& hæc ſca
mōea eſt croſſa magna &pōderoſa:
Quartus eſt teruntur folia eius &
ſtipites:& extrahitur ab eis ſuccus
& fit ſimiliter & hæc eſt ſcamonea
nigra attinens uiriditati & eſt gra
uis odoris. ELECTIO.Melior e
anthiochena:& armenica eſt poſt
hanc:quæ uero fit in partibns no
ſtris & coraſceni eſt mala prorſus:
& melior adhuc eſt quæ e primæ
formæ:& quæ eſt ſecundæ eſt poſt
iſtam:& aliæ ſunt malæ:& deterior
eſt uiripis.adhuc autem qui lauda
verunt ſcamoneam in.vproprieta
tibus laudauerunt eam.Prima eſt
ut ſit in colore clara ſicut güi &

proprie ſpeties eius prima:aut ſub
albida aut uaria:ſecunda ut ſi tāga
tur confrāctus eius a qua uel ſaliua
fiat ſicut lac:tertia ut ſit tenera
multæ facilitatis ad frangendu; &
puluerizandum:quarta ut ſit pon
dere leuis:quinta ut ſit odoris bōi
proprii nō grauis.remota uero ab
his proprietatibus non eſt bona:
conſeruatur uero per annos.xx.fed
quanto antiquior tāto debilior.
COMPLEXIO.ET:PROPRIE
TAS.Calida complexionis eſt in
tertio gradu & ſic.ad ipſum & in
ea eſt de acuitate minus q; in plāta
lua:& credo quod ars in faciendo
ipſam frangit de acuitate eius ali
quid:& in ipſa e amaritudo:& ipſa
quidem eſt abſterſua inciſua reſo
lutiua cum atractione multa:cuius
atractio extēditur uſq; ad remota
multum. RECTIFICATIO.
Quinque ſunt ei familiaria quæ in
corporibus imprimūt magnitudi
nem nocumentorum:eſt eni; in ea
uentoſitas mordicatiua faciens in
ſtomaco ſubuerſionem nauſeam &
extuationem laborioſam:ſecundu;
eſt quoniam inſunt in ea calidita;
&acuitas habiles iſlāmari propter
quod eſt facile faciens cadere in fe
brem & ſitim & proprie quando
inuenit patientem præparatu;ter
tium eſt quoniam fit per ipſa; at-
tractio uehemens:& uehemens di
latatio orificiorum uenarus quare
facit cadere in imoderatos fluxus.
quartu; e quōia; eſt in ea ſeroliſa
operans ad excoriatione; ut iſeru;

quare generat dolores acutos pū-
gitiuos & facit cadere i diffinteriā
& tenaſmon.Quintuſē proprietas
& operatio ſua a quibus fit ipræſ
ſio nocumēti in mēbra quæ ſunt
mineræ uirtutum ſicut eſt cor &
ep & ſtomacus & cōſimilia eis:auxi
liandum uero eis cum rebus cum
quibus proprietate & uirtute no-
cumenta tolluntur: ſicut uerbi gra
tia:obuiamus ei quod dixi primo
adiuūdo ut reſoluatur uapor eius
turbidus & mordicatiuus faciens
ſubuerſionem naueam & labore;
&ad hoc auxiliatur nobis decoctō
eius impomo:digerit eniž maturat
& reſoluit & excludit uapores eius
& aufert ſerolitate; eius:& miſcere
in decoctiōe illius quæ uētoſitates
reſoluunt & carminant:adiuūt ad
illud: ſicut daucus proprie & galā
ga & ſemen feniculi & ſemen apii
& ſimilia:& dico quod decoctio
eſt generalis præparatio eius auffe
rens plura ex nocumētis quæ dixi
mus:& obuiamus ei quod diximus
in.ii.miſcēdo ei in decoctōe aliqd
uirtutis reſrigeratiuuz;& operādo
ut frangatur acumen & inflamma
tio eius:ad huc autem auxiliatur
nobis decoctio eius cum eis quæ
extingunt & leniunt: ſicut eſt mu-
cillago p[lii]i & aqua & carnes
prunorum & ſuccus ro. & aq[ui]oilæ
& uiolæ recentes & inuoluere ip[la]
ante coctionem eius in oleo ro. āt
uiola aufert nocumentum hoc ab
ea:& ſuccus cydoniorum muzoruſ
& ſuāc & ſpodiuſ faciunt ſimiliter:

& obuiamus ei quod diximus i ter
tio miſcēdo ei in decoctione: quæ
coadunāt uirtutes membrorum &
auxiliantur in aggregatione & co
roboratione partium laxarum: ad
huc autez auxiliantur nobis maxie
res ſtipticitatem hābentes & omia
quæ auferunt ſuperſitie: acuminis
eius: & reprimūt ſubtilitatem &
uirtutem penetratiōs ip[lius] ſicut
ē maſtix & cydonium & ſuccus eius:
ſunt enim rectificatiuus bonuſ; mi
robalani quoq citrini ſut mirabi
les in hac intentione: ſimiliter &
obuiamus ei quod diximus i quar
to miſcendo ea quæ aggregant. ii.
intentiones: prima eſt acquirere
ei facilez egreſſuſ & hoc cu[]z rebus
cito expellentibus audatiam eius
facientibus ea[]z descendere: ad huc
autem auxiliatur ei adminiſtratio
eius cum rebus lubricātibus: ſicut
eſt mucillago p[lii]i & prunoru[]z car
nes. & ſciu[i]ſt[i] quod compræſſua
ſicut cydonia & maſtix ſup[ta] poſt
medicinam & proprie poſt[ō] iam
incepit educere ſeſtinam faciunt
eius egreſſionem: & ſciu[i]ſt[i] quod
aqua calida poſt medicinam tranſ
mittit au datiam eius & debilitat
uirtutem ip[lius]: & dixit Ruffu[]ei
qui ſumplit ſcamoneam de melio
ribus rebus eſt ad expellendum
audatiam eius: ut poſt. iiiii. uel. v.
horas ex qua ſump[li]t eam p[li]lium
conquafat[um] cum aqua tepida
ſummat & oleo ro. & poſt duas
horas inſuſiones ei miroba. tribue
ſic enim non timētur nocumenta

eius. ſecunda ē reprimere ei uirtu
też ſerolitatis & acuitatis & hoc ta
ciemus cuż auxilio reruz humidały
& unctuolarum. ſicut eſt draggag:
& bdelium & oleuż ro. & amigda.
& ſimilia. Et obuiamus ei quod
diximus i qnto quod ē theſaurus
totius operationis: & illud eſt acq
rere ei bonitatem cum medicinis
membra & uirtutes quarum ſunt
domicilia cōfortatibż: & adhuc au
xiliātur nobis mediciæ cordiales
calidæ &frigidæ:&medicīæ ſtoma
ticæ & epaticæ & auxiliantur etiaz
ars & modi præparationum ſicut
iam diximus:Modus rectificatiōis
eius ſecundum quod dixit Ruffus
decoquatur ſcamonea in cydonio
poſt inuolutiōez eius & reſolutōez
fere per diem.i.cum oleo ro. aut ui
olæ aut amigdalaz:&poſt illud te
ratur faciliter & uoluatur & reuol
uatur i ſcufstella uitrea:uſq duż ſic
cetur cum infuſiōe mirobalan oruz
citrinoz ei facta & ſucco cydōioz
tūc fac trociſcos ex ea quartæ.żi.
& ſit doſis troc.i. ſolutionez eniż
facit ſine moleſtia.Modus aliujs ſe
cunduż eundem ſatis bonus:deco
quatur ſcamonea ſecunduż priorē
doctrinam & adiunge ei mirobala.
citrinorum ſupra tertiam partem
eius:deinde accipe ſemis ſeniculi:
apii:dauci.ān.žii.decoque cuż ſuc
co cydonioz cuż facilitate & cola
& utere inuolutione & exiccatiōe
ſicut hic proxime diximus. Inqt
Ruffus ſit tua addere & minuere &
mutare ſecundum quod exigit

diſpoſitio & res patitur. Inquit
G. miſcui ſcamonea: cum ſexcuplo
ipſius ſcamoneæ & triplo ſucci ro
ſaż poſt bonitateż coctionis eius
in pomo: & inueni ex modis præ-
parationis eius hunc moduż ſatis.
laudabiliter emendanteż plura ex
nocumentis quæ timentur p ipſaż
& aliquando miſcui cum eis ſexcu
pluż ipſius glutini pſilii& ſeci bo
num: & aliquando miſcui mediciās
cordiales: & aliquando miſcui alia
ſicut res exigebat. Inquit Hamec
accipe duplū eius foliorū uiolaruż
mediū pōderis ipſius liquiritiæ &
inuolue in oleo ro. & fac trociſcos
żi. & ſit doſis eoż:ži.Inqt Inain
diſſoluatur in oleo amigdalarum
cum pauca medicina ſtiptica: & p
diem. & dież agitetur in ſole cum
administratione olei paulatim ſi
oportet: poſt hoc etiaż agitetur p
dież & dież cuż aqua ro: in qua fue
rit reſolutum bdelium: deinde exi
ccetur deinde decoq̧tur in cymio
poſthoc cuż tertia parte eius miro
citrinoz fiant trociſci: & ſit doſis
żi: Inqt Paulus zīzīber & piplōgū
& anīſu admīſta decoctōi ipſius &
prprie i pomo acetoſo āt pōtico
remouēt nocumēta ipſius. Modus
rectiſſictōis eius ex ūeſtiōe nostra:
decoquātur fruſta eius inter amig
dalas tritas multas poſt purgati
oneż eoż: inter ſolia ſepeliendo ea
in cinere calido & poſt diem abie
ctionis amigdalarum: diſſolnantur
in aqua cydonioz acetoſoż in q
bullierint ſpic. anīſuż & aliqua ex

ſpetiebus & ſeminibus redolētibſ
& exiccentur: deinde cum pauco
maſtice & bdelio decoquatur in
cydonio aut in pomo inuoluto in
maſſa:deinde ſiant trociſci tertiæ
z i. & ſit doſis:i.operatur eniſ ſine
nocumento. Modus alius præpara
tionis prædictæ miſceatur tantum
quantum ipſa eſt de ſumac & ḟrta
ponderis eius ſpodii:& ſiant inde
trociſci ſicut priores & ſut ultimi
& diffoluatur ſcamonea cum octu
plo eius miuæ & pauca ſpica poſt
inuolutionem eius in oleo ro. &
amigdalio: &decoquatur cum faci
litate:emendatur eniſ a ſua malitia
& ſciuisti quod aloe frâgit malitia
 eius & miroba. magniſtant ea z &
decoctio eius in ſucco portulacæ
aut aquæ ſemis ipſius aufert plura
ex nocumentis eius: & medicinæ
cordiales ât ſtomaticæ calidæ aut
frigidæ ſecundum quod res exigit
frangunt malitiam eius:& oport&
ut fiat decoctio eius cuſ facilitate
impetuolas enim in coctione ad
dit ad malitiam:& ipſa quide z ſi
cut ſciuisti detrituratiõe modicû
ſubſtin. & qua pp oport& quod in
eius contritione non nimium in
ſiſtatur:ex rebus autem facientibſ
facilem ipſius & uelocem egreſſus
a corpore ſunt cydonia quando in
confectionibus & electuariis ſimul
miſcentur & ſimiliter mirobala.
ipſi enim ſunt ex cito eam dispo-
nibus & ſimiliter ſi ſuper eam
poſt ſpatium bibatur:& ſciuisti
quod aqua calida expellit audatiâ

eius & alia ſimiliter ſicut diximus
in canone. POSSE. Solutione
educit coleram cum fortitudine
& attrahit eam a ſanguine: & uenis
uehementer: & eius operatio eſt
ſicut operatio ſurioſi & ipſa eſt ini
mica cordi ſtomaco & epati & in
teſtis: & eſt ex facientibus naueam
& conturbantibus uilcera & ex ſub
uertentibus ea: & facit ſitim & dei
cit appetitum cibi: & eſt cum ex
ea & myrra & coſto & croco & ſuc
co acreſtæ & pauco opio ſiüt tro
ciſ. cum uino pontico & proprie
aur. i. & fit linimentuſ ex uno eoru
ſuper frontem & tempora compri
mendo & proprie cuſ uitello ouí
& aceto forti: ſanat ſodam frigida
antiquam & emicraneam difficilez:
& ſi linitur ſuper dentē remouetur
dolor eius & corroſio: & ſi ſuper
ſcrofulas & proprie cuſ ſucco apii
aut dauci delet eas: et fit linimētu
ex uno eoru cuſ ſucco ſi ſimbrii et
aceto: ſed loco apii pōatur caſco
reuſ et liniatur in poſteriori parte
capitis: et eſt magni iuuamenti ad
ſubet et litargiam. et quando ſca
monea ſupponitur cuſ lana educit
mēſtrua et facit aborſum: et ipſa
quide z facta curat ſcorpionuſ mor
ſus et proprie de ſuper linita cum
ſucco mentæ aut uino: uiet autex
acceptionem qui calidæ et ſiccæē
naturæ aut patus cadere in febres:
his autez q ſuumit ipſa timeat fri
gus et æſtu: et abhorreat fructus
et proprie frigidos et aquam fri-
goris ueri: et ſomnum prolixuſ ſup

eam: et executium & superbiam animi:conferuatur autem [scamōea per annos.xii. DOSIS eius eſt a granis.v.ulq ad.xii.

## CAPI.II:DE.TVRBIT.

t Vrbit eſt radix herbæ cuius folia ſut ſicut folia ferale mi noratum:& e exhabētibus lac & ex eo ſilueſtre & domesti cu; & eſt ex eo magnum & paruum: & ad huc ex eo aliud album aliud citri num & aliud nigrum. ELECTIO Quod in locis nascitur ſiccioribz ſit gūmoſius propter [piſſitudinem] lactis eius & contrarium econtra declinat a proprietatibus bonis quæ ſunt.vii. ſecundum quod [lapi] entes ſcripſerunt. [proprie ut ſit album & uacuum & arundinolum gūmoſum:& ſit cortex eius cineritius & planus & recens & facile frā gibilis. Citrinum uero malum eſt & nigrum peius: croſſum eſt non bonum & ſubtile tenue ſimiliter cum eſt debile & antiqua; e malu; & quod e croſſi corticis & habēs interius cu; frangitur ſicut neruos eſt ſilueſtre malum:& quod nō e gūmoſum eſt debile & uentris cō turbatiuum:& tua intereſt ut cognoscas adulteratum ex eo: quod quidem fit cum ſuper liniatione in extremitatibus eius & ex gūi diſſoluto:& cognoſcitur eo quod in confractis eius eſt ſine eo:& mi nus recens qdem eſt conturbatiuū & ſubuerſuum uſſerum: antiquu uero e debile mediocritate; habēs & eſt illud quod eligitur. COM

### PLEXIO.ET.PROPRIETAS.
Calidum eſt in tertio & eſt reſo-lutuum cu; attractione mediocri generans uentolitatem cōmunē ad ſubuerſionem & naueam & acqui-ritur ex uſu eius exiſſatio in cor-pore euacuat eni; humiditates ſub tiles. RECTIFICATIO. Tria ſunt corrigibilia in ipſo eſt enim debilis operationis & tardæ & no cet ſtomaco faciens ſubuerſionem & naueaz & acquirit uſus eius cor-pori extenuatione; Rectificatores autem in primis abradi iuſſerunt cortice; eius donec appareat albu; ipſius & corrigitur quod de eo di-ctu; eſt primo: addēdo ei uirtute; acutam uigorans ipſum in opādo & ex maxime ipſum confortātibz eſt zinziber ipſum enim ſigillat proprietatem mirabilem:& eſt ut educat humorem croſſum & uſſo-lum etia; a remotis cum facilitate: ita quod a iuncturis & anchis & locis profundis & diſtantibus: per ſe uero non facit: illud imo educit de flegmate quod eſt ſubtile & derelinquit croſſum: & operatur hoc tarde: & corrigunt quida; ſe-cu; du; quod dictu; eſt admilceſdo ei de medicinis ſtomaticis & redo-lentibus & ſedantibus agitati; e; in eo per ipſum: ſicut eſt maſtix & gallia aromatizata proprie ſicut zinziber & piper longum et ſimi-lia: et emendans quod ultimo de eo dictu; eſt ſicut dixit Alcangi ut admilceatur ei oleu; amigdala. & cōiūgatur cu; amigdalis dulcib;

aut cum zucaro: & dixit Ruffus
administratio ipplus cum flectis
remouet hoc documentum ab eo:
& dixit Iudeus ipfus cum cœfecto
de coctanis aut rob ipplus cujus
dio ponderis eius ex zizibere &
duplo ponderis ipplus ex amigda
lis est solutuum bonum. Inquit
Hamec frunt trocif.ex eo & duplo
ponderis eius ex foliis uiolæ & me
dio ponderis ipplus ex zinzibere.
& fit solutuum line molesta. Inqt
loanitius accipe dactilorum infu
forum in aceto die &nocte partes
centum penidioru3 partes.l.amig.
purgataru3 partts.xxx:turbit ptes
xxxv.fcamo. partes.xii.zinziberis
piperis longi folioru3 rutæ siccoru
anæ, partes.iii.fiat eorum permittio
bona & confice cum melle dispu
mato est enim medicina mirabilis.
Inquit Fillus Zezar medicamen
de turbit quod elegi in ægritudinibus
in quibus uſus est necessarius: acc.
turbit partes.x.zinziberis partes
v.zucari partes.xx. & quandoque
addidit maſticis. 3.iii. & quandoque
alia ſecundum intentiones alias. &
dixit iterum infundatur turbit in
succo cucumeris alinini die ac no
cte poſtq[ui]raſus fuerit cortex eius
& exiccetur: e[ra]neni ultimuz ad ægri
tudines iuncturarum: turbit autez
detriturat i[que]e & cocti[que]e ſubſtin[
& omne quod e[ra]mediocre. Nocumē
ta autem eius expellit aqua mellis
calida & a[que]zucari calida cujus
oleo amigdalæx. POSSE. Turbit c[ox]
fortatu3 ſolutione educit humores

flegmaticos croſſos & uſſcosos &
a remotis & iuncturis proprie: &
ipſum quidemundificat ſtomacu
& expellit ab eo ſuperfluitates ad
herentes in uillis eius: & müdificat
pectus a flegmate croſſo & putri
do: & educit a iuncturis & locis ner
uſis & anchis humorem croſſu3
& uſſolum materiam ad dolores
iuncturaru3. & uſus eius præferuat
a lepra & ab infectionib[us] flegma.
ſicut est morphea & baras: est eni
medicina febrium flegmaticarum.
Is autez qui ſummit ipſu3 timeat
aſtrum & abhorreat p[il]ces.

DOSIS eius contriti potio est a
3 i. uſq[ula] ad. 3. ii. & eius decoti potio
est a. 3. ii. uſq[ula] ad. iii.

### CAPI. III. DE. AGARICO:

a. Garicus est ex medicinis ma-
gni iuuamenti cuius ortus e[
ſecus arbores magnas. quibus iam
accidit corolio & putrefactio: &
eius: generatō e[ra]necut generatio ſü
go[que] pp. quod quidam exiſtimaue
runt quod ſit fungus & uidetur
quod ſic. & quidam dixeru[t] quod
est ſicut apoſtema factum per
modu[rum] putrefactionis. ELECTIO
Alius maſculus: alius femina: maſcu
lus uero est malus & e[ra]ille proprie
qui est longus & niger & grauis &
habens in confractis ſicut produ-
ctiones neruorum & est durus &
denſus: agaricus autez quem ſapiē
tes laudauerunt est femina & est
habens proprietates qui[que] bonas
proprie ut ſit albus & leuis: & uelo
citer frāgibilis & poroſus & rarus

5

41

ualde. & ut appareat dulcis in prin
cipio guſtus eius: deinde succedat
amaritudo & ſtipticitas: & melior
pars totius corporis eius eſt ſup
tor pars. & ſtipes eius eſt non bōus
habens quali ſemitas ligni putre-
facti & corſolum ex eo eſt maluž.
COMPLEXIO. ET. PROPRIE
TAS. Eſt calidus in primo ſic.in
ſecundo & eſt compoſitus a ſub-
ſtantia aerea poſita i ſupſitie ipižs
aqua in primo guſtu ſentitur dul
cis. & ex partibus terreis ſubtilibž
dantibus ei ſtipticitatem in quibž
adhuc dominantibus igneis eſt i
eo de amaritudine ali quid: & ipſe
quidem eſt ſubtiliatiuus reſoluti
uus inciſiuus & ſolutiuus naturæ:
& carminatiuus uentofitatuž croſ
ſarum & aperitiuus oppilationum
omiuž. RECTIFICATIO. Pauci
nocumenti dixerunt illud eſſe ſa-
pientes: uerum etiam eſt debilis &
tardans operationes ſuas. Inquit
Diaſcorides tarda ē & debilis eius
operatio ſed incolumis propterea
quod in ipſo ex dulcediē & ſtipti
citate aggregatur cōueniēter: ueæ
uigoratur eius operatio ſi addatur
ei tertium eius ſalis gēmæ & ſiant
ex eis trociſ. cum ſecaniabin. Et
dixit Inanin mellicratuž adiunctuž
ei uigorat operationež ſuam. & di
xit Hali. ſi ex eo & ſexta pte ipižs
ex Keiſin aut dauci & quarta ipižs
ſalis gēmæ: ſiant trociſ. cuž uilcoſi
tate polli podi: recentis ſit mirabi
lis conſecutio operationis ipižus:
adea quæ oport: & dixit Iudeus

cum oximelle ſquillitico magniſi
catur opatio ipižus: & dixit adhuc
aliud acutum in uirtute: admiſtum
ei eſt ex addentibus uirtuti ipižus
& G. ſiāt troſeexo cū uino iſuſiōs
zinziberis in quo puluis ipižus
ſæpe ſubmergatur & fiet operatō
eius completa: & ex rebus ſiſtili
ter additi uigorantibus operatio
nem ipižus eſt ſpica & aqua caſei
& proprie ſumpta ex capris: & ſcito
quod de decoctione & trituratōe
ſubſtinet rem mediocre; POSSE
ſolutōe educit ſlegma croſtuž & co
leraž ru. & dixit Ga. ſolutiōe educit
utranq. coleraž & ſlegma & humo
res croſſos & putridos: & eius pro
prietas eſt mundiſicare cerebrum
& neruos & membra ſenſuum &
lacertos: & educere materias quæ
ſunt in nucha & ſinibž eius: & mū
diſicare pulmonem & pectus ab
humoribus uilcoſis & putridis: &
mundiſicare ſtomacum & epar &
ſplenem & renes & matrices mulie
ruž: & edurere materias a iuncturis
pp quod uocauit Democritus aga
ricum medicinam familiæ: quia ad
ſingularium partium corporis cō
moditatem etiā: poſt ſe habet: &
ualet ad omnes dolores intriſecos
corporis: & ē medicina mirabilis
ad ſodam antiquaž & epilepſiaž &
uertiginem proprie: & confert me
lancoliæ & maīæ & ægritudinibus
neruoruž & apoſtematibž cerebri:
& eſt ex medicinis bonis alioſi
et diſſicultati ābelitus: et ulceribž
pulmonis et pectoris: et ſanat

dolores ſtomaci & uſcerum & eſt
medicina ægritudinuſ omniuſ unction
mater eſt oppilatio ſicut eſt icteri
tia proprie & idropiſis &croſities
ſplenis: & confert dolori epatis iu
uamentum manifeſtum & ſplenis
ſimiliter & renum:& curat apoſte
mata eorum & prouocat urinam
& menſtrua & matricem mundiſi
cat:& uſus eius aufert feditatē co
loris cutis acquirens ei colore; bo
num:& eſt ex medicinis edu cētib;
uermes:& confert etia; ſciaticæ &
doloribus iuncturarum:iuuamētū
quidez eius ad ſebres antiquas di
uerſarum materierum & ad tipum
earum magnum eſt & proprie cus
eo quod conuenit expotibus.

DOSIS eius contriti potio eſt a
3.i. uſq ad.ii.& in decoctionibus a
3.ii: uſq ad.v. conferuatur autem p
annos tres.

### C.III: DE.COLLOQVINTIDA

- Olloquintida eſt quam pſes
uocant cucurbitam deſerti
quæ nafcitur in planta quam etiā
fel terræ uocant eo quod in toto
ambitu ortus eius iterſicit herbas
& eſt ſicut uenenuſ eis. unde uocāt
eam arabes necem plantaruſ;& eius
folia ſunt ampla piloſa & exten
duntrn rami eius ſuper faciem ter
ræ ſicut extenditur cucurbita:& ter
ra ſuper qua ſacet uidetur ſicut ad
uſta.ELECTIO.Duorum e moſ
maſculus.ſ. & femina:& ex eis ma
ſculus e ſup que; nafcitur ſicut la
nugo & eſt grauis cum duritie &
aſperitati attinens:& nigredini:&

laudatur ex eis femina & proprie
hēt proprietates has bonas:ut ſit
ſ.colloqntida croſſa & lenis & ęto
lenior melior:& ſit laxa & alba &
lenis &completæ maturitatis &cū
pars interior eſt pulpoſa & laxa &
lenis & alba uehementis albedinis:
uerum quæ nō eſt completa inma
turitate mala eſt conturbat enim
ſuſcipientem ipſam:& uentofitate;
cum difficultate facit:& ſoluit ſup
habundanter:& ſolutione educit
ſanguinem & fortafſe interficit:&
cōſigillatur cū toto germīe plātæ
ut nafcatur colloquintida una:eſt
illa mala pernitioſa īmo eſt uenēuſ
& cum in tota regione non e nifi
plāta eius una per ſe nafcēs e mala:
& quæ nafcitur in terris fortibus
& puluerulentis aut iuxta loca re
ptilium aut thermaſ colloqntidas
facit minores & ſunt ſimiliter ma
læ:quæ aŭt nafcitur in terris laxis
& arenolſis & liberis eſt quæ eligi
tur & extrahitur pulpa eius:tēpus
debilitat eam:tempus autem colle
ctionis eius eſt autmnus & pro
prie cum citrineſcit & remouetur
uiriditas ipſius: COMPLEXIO.
ET.PROPRIETAS.Eſt calidæ
complexionis & ſiccæ in tertio
gradu & eſt compoſita ex ptibus
igneis & partibus terreis aduſtis:
& eſt ſolutiua attractiua ſuperflui
tatum & eius attractio eſt multuſ
a remotis & eſt reſolutiua inciſua
& abſterſua RECTIFICATIO.
Quattuor ſunt corrigibilia in ipſa
noc& eniſ ſtomaco cordi:&epati:

& est conturbatiua: subueſiua ui-
scerum faciens operatiòes diffici-
les:& aperit orificia uenarum aper-
tione ſanguinem fluere faciente:&
operatur illud uehementius ᾠ aloe
& excoriat uias:emendatur autem
primum & ſecundum nocumentuž
contingens ex ea cōmiſcendo cu-
z ipſa ex medicinis cordialibus &
ſtomaticis & epaticis quæ melio
rare poſſunt còditione: eius: ſicut
additur ei proprie maſtix gallia
mus.& ſimilia. Emendatur autem
tértium & quartum nocumentum
ex ea cum rebus acquirentibus ei
uiſcoſitatem & glutinationem: &
remouentibus ab ea ſerofitatem &
cito eam lubricare facientibus: ſi
cut est dragg. proprie & bdeliuž &
& güi & maſtix & ſimilia: & dicit
græcus ſiunt ex ea & laudano ptes
ſümendo æquales poſt fricatione:
eius cum oleo ro. pillulæ: & ſunt
bonæ: ſanæ: ad ea quæ oportet. Mo
dus rectificationis eius ſecundum
quod narrauit Filius Serapionis
infundatur pulpa eius in a渠 mellis
& proprie decoctionis myrræ &
exiccetur poſt illud & teratur ultia
contritione & adminiftretur cum
aqua mellis prædicta. Modus refe-
ctionis eius ex inuentione nostra:
incidatur minutifime cuz iſTorio
& ſuoluatur ſubtili inuolutiòe cū
glutino dragaganti aut bdelii: &
& exiccetur & còteratur poſt illud
ultima contritione & ſiant trociſ:
cuž pauco maſtice reſoluto i oleo
ro. uel cum laudano uel cuž aqua

mellis: hoc enim ars facit illa, ſine
molestia. Et ſcias quod de deco-
ctione rem completa, ſubſtinet:
dixit Filius Zezar non oport& ut
multum conteratur: ultima eis eius
puluerizatio excoriat uias & uēas
& dixit Filius Serapionis: oport&
ut perueniatur ad ultimuz pulue-
rizationis ipſius aliter: enis ulcerat
uiſcera: & mihi qdež uidetur quod
inultime puluerizata confrangitur
uirtus a permiſtioe adiunctorum
ei: & pertransit loca uiſceruz abſo-
impræſione nocumentorum in ipſis
& forſitaz in ea in qua nō exquifite
ſit. illud: pars tamē ſenſata ex ea ad
herens in melle & inuolutionibus
apoſtemat & ulcerat: expellit aute:
nocumenta ipſius a corpore aqua
paſſularum cum oleo amigdalæx
uel oleo nucuz cuž oleis prædictis.
POSSOLUTIONE educit ſlegma
& humores uiſcoſos attrahēs ipſu
a profunditate membroruz & di-
xit Inain ſolutione educit etiam
coleram citrinam: & eius operatio
extenditur ad neruos & iuncturas
& dixit Diaſcorides non efficit op-
ationem i materiis quæ ſunt in ue
nis de qua ſit curandum. niſi i ma-
teris quæ ſint in locis profundis
diſtantibus: & eius poſſe magnum
eſt in mundificationem cerebri &
neruorum et lacertoruz et pulmo
nis et pectoris: et eſt magna me-
dicina ægritu di num eorum ſicut
ē dolor capitis antiquus: et dolor
cranei &emicranea difficilis: & epi-
lepſia & apoplexia: & confert

ægritudinibus neruorum omnib3 &uertigini & deselui aquæ ad ocu lum:& est res magni iuuamenti ad alma & ad antiquam tuffim & ad dilatatione3 anhelitus. & eius opa tio uirtuola ad dolores iuctura3 &podaragram frigidam & sciatica3 proprie fecundum omnem modu administrationis ipplus:& est incli sterib3 &coliriis &cōferunt colicæ flegmaticæ & inflamatiuæ iuuamē tum ultimuz & hydropil: & li lup ponatur in matrice occidit foetuz & li ex ea cuz aceto forti fricetur morphea fanat eam:& similiter le pram & elefantiam:& li euacuetur quod est in testa eius & impleatur oleo & bulliat in cinere calido:& & inungantur capilli denigrat eos &tardat canitiem &prohibet cau3 eoruz:&li distilletur ex ea in aurem fanat dolorem eius:& confert font tu1 in ea:& li impleatur aceto forti &colluatur ex eo os poſt bullitiōe3 ipplus fanat dolore3 dētis. DOSIS. Iplus est a Karatis. vi. uſq3 ad. x. 1s autem qui ſuumit ea3 timeat frigus & aſtum.

## CAPI.V:DE.POLLIPODIO.

p Ollipodium est radix cuius plantæ ortus est lup arbores & luper lapides & uocauit græcus felicem arboris. ELECTIO. Quod nafcitur in lapidibus humi ditatem hab& luperflua3 idigetaz cau3az ad uentolitatem & lubuer ſionem & nauleam:uerum melius ex eo est arbor eu & maxie quod nafcitur luper arborem ferentem

glandes:& quod est cum proprie tatib3 octo bōis:& proprie quod est croſſum:& solidum:& nodolu3: & cuius color fecundum aliqd pti cipat nigredine & rubedine fecüdu pa3:& cuius confractum est licut color fiſtici:& in quo ex aromati citate aliqd est:& in cuius ſapore est dulcedo cum ſtipticitate dere linquens in guſtu ex amaritudine aliqd ultimo:& quod est recens.

## COMPLEXIO.ET.PROPRIE

TAS. Dixit Diaſcorides calidum e in tertio. ſic. ſecüdo. & dixit Hali: calidum est & ſiccum in ſecundo & est reſolutuum humiditatum uilſolarum & croſſarum & est exic catiuum & abſterliu3 & ſolutiui: RECTIFICATIO. Eſt ex maxie extenuantibus & desiccantib3 cor pora & facit ſubuerſione3 & naulea3 & eius operatio est debilis & tar da & tollitur ab eo nocumentum: primu3 adminitrando id cum aq mellis aut cum aqua paſſularum at aqua ordei. Inquit Hamec coqitur cum iure gallorum & gallinarum & fit ſolutiuum conueniens:& au fertur ab eo nocumentum fecüdu3 ſi admisceatur ei aliqd ex ſedanti: bus animam: licut ſunt ſemina re dolentia & ſpeties licut daucus proprie & anilum & ſemē ſeniculi & zinziber. & ſimilia: de decoctōe aute3 ſufficiēter ſubſtīet: POSSE. Solutione educit coleram nigram cum facilitate & flegma croſſum & mucillaginolum & materias iu cturaru3 et confert colicæ fecüdu3

omnem modum administrationis eius:& duritiei splenis & proprie cum epithimo & sale indo:& cœfert ad febres melancolicas & pro prie cum aqua mellis:& sanat scil suras quæ sunt in manibus.

DOSIS Eius ê a.3.ii.ulsq. ad aur. iii.

## CAPI.VI.DESQVILLA.

Quillæ sicut dixit G. duplex est iuuamentum: solutione enim educit materias & præparat ad soluendum. ELECTIO. Melior est habens parē. Sola enim sicut di citur est uenofa:& adhuc melior est quæ saporez hēt compoſitu ex dulcedie & acuitate & amaritudie: & quæ ſplēdorez hēt in lamis suis & quæ nascitur i locis liberis: orta enim in locis thermarum aut orta ſingularis ê mala. COMPLEXIO: ET. PROPRIETAS. Calida est in tertio ſicca ad ipſum: est autez compoſita ex partibus igneis poſtis in ſuperſitie ipſius dantibus ei acuitatis uehementiam:& ex ptibz terreis aduſtis dantibus ei amari- tu diu:nem:& ex partibus aereis me diocribus quare est in ea de dul cedine aliquid. Est au tem aduſtiua inciſiua alteratiua reſolutiua & at tractiua materierum ad exteriora: ſubtiliatiua partium croſſarum ui ſcoſarum fixarum adherentium & conſeruatiua a putrefactoine.

RECTIFICATIO. affatio acqrit et facilitatem in ſoluendo:& præparatio ipſius i aceto pōit materi as croſſas adherentes & ſubmerſas

faciles ad expellendu. Modus aut operationis eius in affatiōea. ccipi untur: laīx ipſius & ſeparatim in uoluuntur in paſta: & ſepellitur in cinere calido donec coquatur ſuſ ficienter poſtea extrahitur ex paſta & admīstratur ubi oportet. Mōus alius affationis ipſius ponatur in uae ſ uitreato luteo ſtricti orificii & ſigilletur ligatione forti cuz p. gameno & dimittatur diebus.xl. & proprie diebus matoris æſtus & moueatur uas & mutetur uiciffim omni hora: ita quod æqualiter in ſingulis partibus caſeſtat: deinde extrahatur ſquilla & adminiſtretur ubi oport& &quādoque admisce tur ei poſt affationem tantundem farinæ orobi quantum ipſa est & ſunt in de trocif. & conſeruantur ubi oport&. Modus opatōis aceti ſquillitici ſecundu: quod narrauit G. Accipitur ex laminis etus & pro prie quæ ſunt mediæ inter corti cem & corticem ipſius quantitate quam uolueris & conſue ſeparati: filo & dimitte exiccari in umbra xl. diebus poſtea ſumme ipſas & pone ad omnem eius libra: aceti boni albi ibz.vi. & pone in uae ut treo ſtricti orificii: & conſtringe caput ipſius & dimitte in ſole p altos: xl. dies poſt illud cola & ad miſtra ubi oport& & ſi neceſſitas urg& ſeſtinare: ſepellitatur uas in cinere calido uel arena calida cum ſucessione no repente: ſed proprie inter hora: & horam: & dixit Pau. lamix eius ſicut ſunt ponantur in

aceto in principio ueris uſque ad æſtatem uel ad finē æſtatis in uaſe
uitreo ſigillato & expolito ſoli:& poſt illud adminiſtretur ubi opor
tet:& ſcire debes quod ſquilla de decoctiōe reſ ſub ſtinet mediocre.
POSSE.Solutione educit humo
res croſſos &uiſcoſos:&dixit Hali
etiam cum hoc ſolutiōe educit co.
ni.& eius iuuamentuſ ē magnuſ ad
ægritudines capitis ſicut ē cepha
lea &epilepsia proprie ſecuſuſoē
modum adminiſtrationis eius &
uertigo & ſcothoia:& oximel eius
ponit materias uiſcoſas faciles ad
expellendum:& ſubtilati chiorum
croſſitudinem:& ipſa quidem ſecu
dum omnem modum adminiſtra
tionis eius confert iuuamentuſ ma
nifeſtum ægritudinibus iucturay
& eſt medicina bona pulmonis:&
pectoris:& ægritudinuſ in eis pro
prie effectuarium ex ſucco eius &
melle ſumptum labendo clarificat
uocem: & ſimiliter oximel eius:
& acetum ipſius & eſt ex medici
nis bonis ſplenī & croſſitati eius
& eſt ex rebus præferuantibus cor
pus a putrefactione.& cōſeruātib
ipſum in ſanitate ſua: & acquirit
uſus eius maciem corpori:& cōſer
uat in iuuentute: & acetum eius
exiccat:& cōfortat gigiuaz laxaſ &
putridam & confirmat dētes mo
tos eius collutio:ſimiliter potus
ipſius eſt medicina magna fectori
oris faciens ipſum odoriferum:&
ſanat dolorem ſtomaci & adiuuat
ad digerenduſ:& uſus eius ſecuſuſ

omnem modum adminiſtrationis
ipſius cōfortat corpus cui accidit
laxitas & molliſcatione: & colorem
eſſicit bonuſ. DOSIS. potō aceti
eius eſt a.3.v. uſq[ula] ad. xii. & oximel
eius eſt ab aureis. vi. uſq[ula] ad. 5. iii. &
trociſ.eius ab. 5. ii. uſq[ula] ad. iiii.

C.VII.DE.HERMODACTILIS

h[uius] Ermodactilus ē radix herbæ
montanæ: & eius alius ē lon
gus ſicut digitus: alius rotundus.
ELECTIO. Ille de quo hic loqui
mur eſt rotundus: & eius alius alb[ius]
alius rubeus: alius niger: melior eſt
ex eis habēs proprietates. iii. bōas
ſ. qui eſt albus & ueræ albedinis in
tus & extra: & qui eſt croſſus: & q
ē duritiei mediocriti: rarus uero &
laxus & leuis eſt debilis: rubeus ue
ro & niger ambo mali ſunt: cuius
ortus eſt in locis pinguibus aut
humidis ē malus: propterea quod
additur ei ad humiditatem ſuper
fluam & inflamatiuam & ortus in
uicinitate ſquillæ melioratur i cō
ditionibus ſuis ſimiliter in ui[c]ini
tate rafani. Melius uero tempus
collectōis eius eſt uer: & meliores
ſunt in qbus iaz præteriit medius
annus poſt bona[rum] eorum exiccatiōe,
COMPLEXIO.ET.PROPRIE
TAS. Calidus & ſiccus eſt i princi
pio ſecundi gradus: & in ipſo ē hu
miditas ſupſluua cauſa ad inflatiōe,
& uentoſitate; naueam: quare me
lius eſt ſtomaſco reumatizanti ad
ipſum ſuperfluittates ex alius mem
bris. RECTIFICATIO. Tria ſut
corrigibili: i eo. Priuſē nocumētū

quod diximus quod imprimit in
stomacum: & secundum est quod
generat uentositatem cauſam ad
ſubuerſionem & naueam: & tertiū
est quoniam est tardus & debilis i
toluendo & dixit Alex.inimicatur
ſtomaco aggregans in ipſo ſupſlui
tates plurimas & generans in eo
uētositates croſſas: & tollitur hoc
nocumentum ab eo in pmilcēdo
cum eo cyminum & maſticem &
zinziber: & ſimiliter piper longu
cum eo & mentalium & Keiſin
remou: & hoc nocumentum ab eo:
Et dixit Alcangi ſi ex eo & pauco
zinzibere fiant trociſ. cum ſucco
raſani uigoratur in operationibus
ſuis: & ex eis quæ uigorant illud &
magniſcant operationes eius est
ſquilla: & proprie ſi ex ea aſſata aut
ſucco eius ſiant trociſ. & proprie
cum pauca ſpica & zinzibere. & ex
rebus ſibi additis prohibentibus
decurſu, materiei ad ſtomacum p
ipſum ſunt mirobalani: eo quod
aggregant & confortant ſtomacu
& faciunt citu, deſcenſum eius: cu
ſit ex tarde deſcēdētib. POSSE.
Solutione educit flegma croſſum:
& a iuncturis proprie: & est medi
cina magna arteticæ & podagræ
ſumptus. &etiam cataplaſmatus: &
proprie cu, farina order & uitellis
ouoru, aut mica panis pinguis &
uitellis oui &uſus eius impīguat
corpus & augumentum efficit in
ſpermate: & ē medicina bona uul
neribus: abſtergit eniſ ſordes eo:
& consummit carnes putridas in

eis. DOSIS eius est ab aureo. 1.
uſq. ad. 11. cōſeruatur aūt p. ānos. iii.
CAPI. VIII. DE IREOS.

Reos inquit græcus e radix
herbæ quæ dicitur lilialis
cutus duæ ſut ſpeties: est eniſ quæ
florem habet purpureum hēnte
gradationē diuerſitatis in purpu
reitate: ſicut hab arcus terroris:
& est ıris: & propter hoc uocatus
est ireos: & est alius cutus flos est
albus. ELECTIO. Habēs flore
album debilior est in omni re: &
ex eis e melior cutus radix e alba
participans rubedine ſecundum
aliq: & croſſa & dura & ſpiffa &
in qua est aromaticitas ſicut odor
uiolæ proprie & cuius ſapor est
acutus mordicatius propter acri
moniā: ipſius: & habēs nodos colle
ctos & melior pars plantæ radix
est: poſt illa, flores: & melius tēpus
collectionis radicis eius e princi
pium ueris. COMPLEXIO. ET.
PROPRIETAS. Calidæ comple
xionis est & ſicæ in tertio: & in
ipſo e acredo & acutas. Eſt aute
abſterſuus maturatiuus & reſolu
tiuus: lenitiuus: aperitiuus oppila
tionum: ſedatiuus mundificatiuus
& ſolutius naturæ & prouocatius
florem yero habens album: calidū
& ſiccum est in ſecundo: & e reſo
lutiuus abſterſuus cum æſtitate
& est ſubtilioris ſubſtantiæ. pro
pter quod oleum eius e ſubtilius
& maioris penetrationis. RECTI
FICATIO. Noc & ſtomaco pro
pter quod propinatur cum agua

imellis & pauca spica & emēdatur
in conditionibus suis similiter cù
aqua caſei & melle & pauco maſti
ce ad cauſas pectoris & pulmonis:
Operatio olei, accipe ex floribus
ipſius quantitatem quæ uolueris:
& ex radicibz medium eius & exe
quere de operatione illud quod
diximus de oleo ro. & uiola. opera
tio autem ſucci eius Œ ſicut opatō
ſucci abſinthii: de contriōe autem
& decoctiōe ſubſti & mediodriter.
POSSE. Solutione educit flegma
croſtu & coleraz pmiſta: & educit
etiam aquam citrinam cum facili
tate: & eius alſpectus est maxime ad
pulmonem & pectus: maturans &
ſubtilians & educens ab eis mate
rias cum facilitate: & proprie croſ
ſas & uilſolas adherentes: & Œ alius
alſpectus eius ad epar & membra
uicina ei & ad ſplenem remouens
oppilationes eorum & curās mor
bos oppilationuz in ipſis: & edu-
cens materias ab eis ſicut Œ hydro
piſis proprie: & Œ ex bene reſoluen
tibus duritrem eorum apoſtemata
& dolores ipſorum: & est mediciā
bona lenitiua & reſolutiua omnis
duritiēi proprie iuncturaruz & ner
uorum: apoſtematum durorum &
ſcrofularum & proprie coctuz cuz
aqua ſiclæ aut caulium: aut cuz uīo
& permittum cum melle & oleo
camemillæ: & cōſert dolori capitis
ātiquo & proprie emplaſtro facto
ex eo & caputpurgio facto ex ſuc
co ipſius: & cōmouet ſternutatōez
& educit p uia, nasi ſupſluitates

plurimas ex cerebro pronas fluere
adpartes corporis occultas: & eins
administratio proprie cuz rob cō
fert iuuamentum manifestuz tuſſi
antiquæ: cuius cauſa est humiditas
croſſa & uilſosa & difficultati an-
helitus: & mundificat uilſera & ma-
trices: & confert ſuppoſitus & em
plaſtratus doloribz earuz: & educit
menſtrua & facit aborſum: & Œ me
dicina magna uulnerum ātiquo:
& putridorum mundificans ea:
generans in eis carnem laudabilez
imo etiam oſſa nuda ueſtīes carne:
Emplaſtratio & clifterizatio facta
ex eo cōfert ſciaticæ: & colluitur os
ex aceto decoctionis ipſius & re-
mou & dolorez dentis & ſedat reu
matiſmum eius: & ſuppoſitō facta
ex eo aperit orificia hæmorroida:
& confert uſus eius ei qui effundit
ſemen ſuum inuoluntarie: & fit ex
ſucco ipſus & farina faba: & cice:
linimētu, bōu, mūdificās facie: &
abſtergens maculas eius. oleu uero
eius confortat neruos & iuncturas:
et cōfert ſpaſmo humido: et cōfert
dolori pectoris et pleureſi et per
ipneumoniæ et confert diſtilatio
eius dolori in aure ipſius et diſti-
latur ad foetore, nasi et remouet
eum et inunctio eius in temporib:
facit dormire: et confert dolori ca
pitis et maturat catharu: et cōfert
inuictio eius dolori epatis et ſple
nis et renum: et confert dolori ma
tricis et dolori iunctura: et poda
græ. DOSIS eius est a.ʒ.ii. uſq
ad.vi. et conferuatur p ānos duos.

## CAPI.IX.DE.CVCVMERE.
ASININO.

Vcumerinæ alininus est fructus
sicut cucumer puus alpitati
plurimæ & amaritudinis ueræ:&
eius plâta habet folia similia foliis
cucumeris tamen alperiora.

ELECTIO. Melior pars plantæ
eius est fructus ipplus:& proprie
eius completi succus:poft ipfum
radix:& calidior fructus eius ê ci
trius cöpletus:expoliatur autez a
uiriditate & qui est amaritudi-
nis ueræ cuius succns est albus
habens quali de pinguedine aliqd
incompletus uero e malus educës
sanguinem solutione:& radix eius
ingreditur in medicinis utilitatuz
multarum:& melius tempus opera
tionis fucci eius e tempus æstatis
& collectionis radicis eius e finis
ueris. COMPLEXIO.ET.PRO-
PRIETAS. Calidæ còplexionis e
& ficcæ in tertio. Est aüt cöpoſi-
tus ex ptibz igneis & ptibz terreis
aduſtis. Est aüt reſolutius:apitius
oppilationum orificiorum uear
abſterſius:extenuatius:exiccatius:
& ſolutiuus:excoriat & aperit ori
ficia uearu; quâre generat tortôes
faciens cum solutione anguſtia; &
e tardæ opatòis. RECTIFICA
TIO. Emêdatur nocumētu; prîu
ſi in operatione fucci eius adiun
gatur ex bdelio aliqd aut ex dra
gagan. aut ſi propinetur cu; lacte
dulci recenter mulſo: aut cu; aqua
mellis & ſale;& uigoratur & facili
tatur eius operatio ſi in operatöe

fucci eius admifceatur faligem-
mæ quantitas aliqua:& ſcito quod
ſpeties alefanginæ addunt uirtuti
eius:operatio fucci eius. accipe ſuc
ci eorum quantitate; quazuolueris
& proprie quando citrineſcunt &
ſunt maturitatis completæ:& fiat
extractio fucci cum facilitate nō
cum compræſſione & expræſſione
laboriola: & exiccetur ſicut exicca
tur ſcamonea & aloe: & quida; ac-
cipiunt aliquas ex ſpetiebus arōa
ticis & ligent in panno donec in
cipiat inſpittari: ſuſpendatur in eo
& poſtea remoueatur: & aliq pōunt
alia ſecundum intentiones alias: ex
pellit autem eius nocumentum a
corpore aqua ordei mellea: & ſimi
liter uinum & oleum. POSSE.
Dixit Ioannitius: ſoluit ſicut ſca.
& ſecundum ueritatam rei educit
ſlegma per uomitum & p uētre; &
interdum coleram: & proprie ſi in
ueniatur præparatio: & educit mi
rabiliſter aquoſitates a partib; diſ
ſicilis eradicationis earu; & dedu
cit materias quæ ſunt in ſuncturis
& curat dolores earum: & proprie
succus eius: & etia; radix ipſius cù
aceto cataplaſmata: & decoquātur
radices ipſius cu; ab ſinthio in aq
& oleo uſq; du; ſint bene excocta
& embrocentur tempora: & ex aq
eorum calida & oleo: fiat ex fece
emplaſtru; ſtringēdo circa tēpora:
reſoluitur emicræa laboriola diffi
cilis: & caputpurgiu; ex ſucco eius
ualet ſimiliter & proprie cù ſucco
& lacte pauco. Educit enim ex uia

nasi superfluitates cerebri plurias & ual& ad foetorem nasi & dolorē capitis antiquum & epilepsiam& modus emplastratiōis que; dixīus reſoluit apoſtemata croſſa & dura &ſcrofulas:& proprie permilſedo ei aliquid ex ſtercore capraſ cum melle: ſuccus uero eius & ſuccus ra dicis ipſius eſt medicina bona hydropicis: extrahit eniſ aqua; citri nam cum fortitudine:& decoctio radicuſ ipſius & cōfert icteritiæ & oppilationi epatis & ſplenis:& cōfert ſciatiæ iuuamentum māiſeſtuſ emplastratuſ & cliſteri zatuſ puluſis uero radicuſ eius cuſ melle attēuat cicatrice; foeda; & remou& ueſti- gia magna quæ remanent poſt per cuſſiōes:& etia; ſit ex ſucco ipſius radicis & farina fabarum linimētuſ bonum abſtergens ſorditie; fatiei & foeditate; cutis:& fricetur mor phea cuſ radice eius & aceto forti & auferet eam:& ſimiliter ualet ad lentigines:& ſcito quod ſolutio ex eo quādo ſuperfluit educit ſanguinem& conſeruatur ſuccus eius triennio.& eſt adminiſtrandum poſt vi: menſes. DOSIS ſucci eius eſt a.x. granis uſque ad. 3. i. tertiam & pulueris radicis eius a granis. xv. uſq ad. 3. iii. ſe. & aquæ decoctionis radicis eius eſt ab. 5. ii. uſq ad. iii. CAPI.X.DE.CENTAVREA.

Æтаurea alia maior alia mi-
nor:iter ᶜs diſtīgūt proprie
tates notæ.ELECTIO. Minor me
lior ē in omi re cuius flores i crure
coiorem habent citrinum palea:

& melior pars plantæ eius ſut flo
res & ſemina ipſius:& melius tem
pus collectionis eius eſt principiū
æſtatis. COMPLEXIO.ET.
PROPRIETAS, Calidæ comple
xionis & ſiccæ eſt in ſecundo:& di
xit Ruffus in principio tertii:& ē
compoſita ex partibus terreis ad
uſtis in parte dantibus ei amaritu
dinem:& ex partibus non aduſtis:
& permiſtione aquoſitatis a quibz
ineſt ei ſtipticitas & ē in ea de dul
cedine aliquid a partibus aereis in
ipſa & ex acredine aliquid a ptibz
igneis: ſed amaritudo in ea plus ē
ſtipticitate ipſius & ſtipticitas
plus dulcedie & acredine:&acredo
in eo eſt remiſſa ſine mordicatiōe
quare eſt ex maxime curantibus
uulnera immo ſigillantibz ea.imo
eſt ipſa abſterſiua exiccatiua cōſu-
ptiua ſuperfluitatuſ & ſolutiua ue
tris:& quādo ſupfluit purgatio ex
ea ſolutione educit ſanguine: apit
enim uenaruſ orificia apertione ſā
guinem manare faciēte. Dubitauit
enim hermes in ea de eo quod di
citur aperitiua uenarum &eſſuſiua
ſanguinis: cuſ ſit ſigillatīa uulney
& ſanatiua: adhuc aute; dixit AlKi
dus confert ſputo ſanguinis & ag
gregat ad retentione; eius & ſigil
lationem loci manationis ipſius:
Inquit Heben Mefuæ ſatiffacit in
quiſitiōi perſcrutatio expoſitiōis
ipſius & eīz amaritudo in ea & ſtī
pticitas ſunt ſicut dominans quæ
ſunt ad aggregandum magis & fit
prima operationis conſecutio per

ipſas a dnîante ei uirtus propiqor
cuż autez ſu ſcitatur caliditas ipius
& acrimonia poſt lôga3 eius actoēz
cum agitatione in corpore: ſit cō
ſecutio operationis a uirtute ſub
ſtantiæ acutæ ipſius & calidæ: qre
operatur quod diximus & nô ſep:
ſed illud proprie q̧ndo ex ea pur
gatō ſuperfluit. RECTIFICA-
TIO. Eſt ex facientibus ſolutiōz
tardam: & eſt conturbatiua & ape
ritiua orificioru̇z uenaru̇z. Confor-
tatur autem eius operatio cuż aq̧
mellis & oximelle & ſale pauco:
uel aqua decoctionis ameos mel
lita proprie & ſalgemma: & remo
uetur cum hoc eodem nocumentū
ſecundum: & remouetur tertium
adminiſtrando aliquid ex maſtice
cum ea. Coctionem autem & con-
ſtrictionem ad plenum ſubſtin&.
POSSE. Solutione educit flegma
crudu̇z & proprie minor: & coleră
citrinam & materiam a iuncturis:
& mundificat neruos & confert do
loribus eorum: & cofert ſciatycis
iuuamentu̇z magnum emplaſtrata
& chiferizata: & ſimiliter empla-
ſtratio confert dolori neruoru̇z &
contritioni lacertorum & proprie
cum mica panis & ſale pauco &
melle & oleo & ē medicina oppi
lationu̇z epatis & ſplenis: & prouo
cat meſtrua & ſanat dolore; matri
cis & educit foetum: & confert co
licæ & dolori uentris: & interficit
uermes & ſolutione educit eos: lu
uamenta autem ex parte ſtiptici
tatis eius ſut: quōiā abſcīdit ſputū

ſanguinis & ſanat uulnera & mun
dificat ea: & confolidat proprie
difficilis cōsolidationis: & proprie
puluis eius & unguentu̇z: factum
ex ea: & uinum decoctionis ipius
& eſt potens ad hoc & proprie ad
ſiſtula s & ulcera maligna: & quidȧz
dixerunt ſuperſtitio quoniam ſi
coqtur cuż carni bʒ cōsolidat eius-
ptes druiſas. DOSIS eius ē a. iii.
§. i. uſq; ad. §. i. &. §. & de decoctöi
bus ab. §. i. uſq; ad quattuor.
C API.XI. DE.CARTHAMO:
Arthamus duorum modȯx
eſt. Eſt enim domesticus &
ſilueſtris: & dixerunt quidȧz quod
nihil eſt ex ſpetiebus carthami &
elongati ſunt. ELECTIO. De
quo loquimur eſt domesticus: &
melior pars plantæ eius eſt ſemen
eius: & poſt illud flos eius: & meli
us ſemen quod eſt albu̇z & planu̇z
plenum & croſſum: eius medulla ē
unctuoſa pinguis & cortex tenuis
& melior flos eius eſt qui ē ſicut
pili croſſi. COMPLEXIO. ET.
PROPRIETAS. Calidus eſt in
primo ſiccus in ſecundo: & flos
eius eſt minus calidus & ſimiliter
eſt calidior & ſiccior: eſt enim in
eo uirtus lacticiniorum remiſſa: ē
autem carthamus abſterſiuus: ap
itiuus & cōturbatīus faciēs naueȧz
& ineſt ei uirtus educendi per uo
mitum & per uentrem: & eius nu
trimentu̇z eſt prauu̇z multu̇z nocēs
ſtomaco: & dicitur quod caſeat lac
in mamilla & ſtomaco. RECTI
FICATIO. Noc& ſtomaco faciēs

faltidium: & est tardæ & debilis
solutōis & dimittit ueftigia lenita
tis in uſceribus. Emendatur autez
primum nocumentum ex eo per
miſcendo ei aliquid ex medicinis
ſtomaticis: ſicut anſum proprie &
galanga & mac. & ſimilia: & confor
tatur ei ſolutio & emendatur no
cumentum quod imprimit in in
testis permiſcendo cum ea aliqd
ex medicis acutis: ſicut corduſei
proprie & zinziber & ſalpanis &
ſalgemma & ſimilia. Inquit Paul.
acc. medulæ eius 3.x. corduſei aur.
1. fac ex eis grana: ſicut cicer & da
3.v. ſoluit enim ſufficienter: dixit
etiā Liga ex medulla eius q̤ntitatē
ſufficientem in panno & ſuſpēde
in oximelle quando coquitur: & ē
ſolutiuu3 proprie ſi fuerit oximel
ſquilliticum. Inquit alcanzi acci
medullæ iſpius aur: xii. penid. aur.
iii. cordumenti zinziberis. ām. aur. 1.
aggregentur omnia cum melle &
fiant formæ ſicut nuces: & da ubi
oport&. i. uel. ii. Et G. dixit decoq
tur medulla eius in iure galli uel
gallinarum cum ſpetiebus & pro
pinetur ubi oport&: & dixit etiā ex
medulla eius & iii. pōderis iſpius
ex amigdalis & ſexta ex pineis: &
aggregentur omnia cum melle co
cto & ſucco ſquillæ & fit lohoc
mirabilis iuuamenti ad ea quæ di
cemus: Extrahitur ab ea oleum iu
uamentorū multorum & eius ope
ratio est ſicut operatio olei deben.
& olei de amig. POSSE. Solutō
ne educit flegma per uentrem & p

uomitū & ſimiliter aquoſtates &
ual3 ad ægritudines ex eis ſicut est
colica: & cliferizatus ſimiliter ual3
& mundiſcat pectus & pulmōe3
& proprie lohoc prædictum: & alii
modi admiſtrationis eius: & cla
riſicat uocem & ſimiliter iſpius
oleum: & uſus eius in ſpermate au
gumentu3 efficit: ſlos uero eius cū
aqua mel. is remou: & icteritiam.
DOSIS eius est a. 3. iiii. uſq3 ad aur.
v. & floris eius a. 3. i. uſq3 ad aur. ii.
CAPI. XII. DE BEN.

b. En est granu almeſus: & eius
aliud est magnum & aliud
paruum magnum autem est in ma
gnitudine fructus auellanæ triagu
latum: paruum uero est ſicut cicer
& utrunquæ hab & medullam un-
ctuofam lene3 & alba3. ELECTIO
Magnu3 incolume est paruu3 uero
malignum est: magnu3 autem meli
us est cuius cortex e albus plenus
tenuis & cuius medulla e alba lēis
multæ ōctuolitatis: & quod ātiquis
melius est recenti. COMPLEXIO.
ET PROPRIETAS. Magnum
calidum est in principio tertii ſic
cu3 in ſecundo: & in ipſo est humi
ditas ſuperflua cum acredine &
est ſciſiuum abſterſiuum mundiſi
catiuum & aperitiuum oppilatio
nu3 ſubuerſiuu3 uſceru3 conturba-
tiuu3 propter humiditatem eius
ſuperfluam præparans ad uomitu3
et minus forte est in omi re faciens
operationes difficiles et laborioſas
perducentes ad caſu uirtutis et ſu
dore frigidu3. RECTIFICATIO,

Parui prohibenda ē̲ administrațio
nili in emplaſtris & fricationib[3] &
olei ipſius ſimiliter ſed in unctio
nibus:magni autem malitia corri-
gibilis e̲ & ſut corrigibilia ī ipſo
noc; enim ſtomaco faciens ſubuer
ſionem in eo & eſt laborioſæ ſo-
lutionis & tardæ:& nos diximus i
canone quod aſſatio eius reſoluſt
ab ea & maturat humiditate[3] ſup
fluam & acrem:cauſa ad ſubuerſio
nem & naueam:& dimittit ei ut
ſit ſolutiuum per uentrem tantuz:
Semen autem feniculi & anili cuż
eo rectificat nocumentum pri-
mum & proprie miſta coctioni
ipſius:& ſiunt ex medulla eius poſt
coctione[3] ipſius & medio pōderis
ex amigdalis dulcibus & melle
paſſularum formæ ſicut auellanæ:
& ſunt iuuamenti magni ubi opor
tet. Operatio decoctiōis eius:acc.
ex eis integris quantitatem quam
uolueris:& inuolue paſta & coque
in cinere calido uel extrahe medul
lam eorū & tere contritiōe multa
& pone ex ſeminibus & ſpetiebus
aliquas & inuolue papiro & deſup
inuolue paſta & facit ſicut ſupius:
oleum autem extrahitur ſicut oleu
de amigdalis. POSSE. p uentrem
educit ſlegma crudum & croſſum
& eſt medicina mirabilis ad colicā
ſlegmaticam & uentoſam & etiaż
cliſterizatum & ſuppoſitum:& ſit
emplaſtru[3] ex medulla eius &farina
ordei & melle tantu[3]ual[3] ſimiliter
ad ægricudines neruorum frigidas
ſicut eſt contractio & ſpaſmus &

caleſacit eos & lenit duritie[3] eon
& nodoſitate:[3] & emplaſtratur ſup
e[3]p[3]r & ſplenem & proprie cum
farina lu[3]pinorum & ſpica:[3] & cōſert
duritiei oppilationum eorum. Ben
autem paruum emplaſtratu[3] ægric
tudinibus prædictis eſt wirtuolius
& ſimiliter eius oleum. Oleum. aŭt
de ben confert ueſtigiis ulcerum:
& lentiginibus & ſoeditati cutis &
morpheæ & diſtillatum in aure cō
fert dolori eius & ſonitui in ipſa
& ſurditati & ſibilo. DOSIS
eius eſt a.3.5. u ſq[3] ad.3.1.: &.5.

C.XIII.DE.LAPIDE.ARMENO

1. Apis armenus inquit Alexā.

a uerifieratoribus inuentus ē
prærogatiuam habere in educēdo
ni.co.cuius operatio incolumior
ē elleboro nigro & virtuolior lapi
de lazuli. ELECTIO. Melior eſt
habens colorem medium inter ut
ridem & obscuru[3] terreum & indȗ
& habet macularum diſtinctiones
ujrides & nigras. & qui non eſt in
terminum lapidis immo facile diſ
ſolubilis eſt & puluerizabilis: & q
eſt lenis tactus carens asperitate.

COMPLEXIO.ET.PROPRIE
TAS. Calidæ complexionis in pri
cipio ſecundi & ſic.in ipſo & eſt
reſolutiūus abſterſiuus: & eſt ex cō
turbantibus & ſubuertentibus ſto
macum: & educit puomitu[3] & per
uentrem. RECTIFICATIO.
Noc& ſtomaco: generās ſubuerſio
nem: & faciens cum anguſtia ſolu-
tione[3]. Et dixit Alexāder:nō lotus
per uomitu[3]m ſoluit & per uētre[3].

& cum labore:lotus autem soluit
per uentrem & line molesta. Ars
autem in lauando ipfum est hæc:
teratur cum facilitate in uale lapi
deo:deinde fundatur fuper ipfum
aqua dulcis & lauetur sic terendo
& fiat istud trigesies ſep inouādo
aquam & adhuc decies poſt illud
lauetur aqua ro. & dixit Alkindus
lauetur cum aqua bugloſæ poſt
purgationem eius:acquiritur eniż
ei proprietas mirabilis ex hoc ad
ægtitudines melācolicas. POSSE
Solutione educit coleram nigraż
& cum uirtute mundificat cereb:
ab ea: & ualet ad ægritudines mo-
lancolicas eius ſicut maīa & melā-
colia & uertigo & dolor capitis &
epilepsia & ad ægritudines timoris
ſupitiōis & ad lepra: & ad ægritu
dies ſpleis & ad cācruż & morphea
nigram & febres melancolicas.

DOSIS. Non loti potio est a.3.5.
uſque ad 3. i. 5. & loti potio est a.3.
.i. uſque ad ii.

## CAPI. XIIII. DE LAPIDE.
STELLATO.

1. Apis stellatus est lapis de ge
nere marmorum habens ma
culas ex auro: &ius alius est albus
& dicitur marchaſita: alius uero
uiridis clarus coeleſtis & uocatur
lapis lazuli & ḟdoque minera fert
utrūq ſimul. ELECTIO. Melior e
cuius color est uiridior in colore
lazulini & habet maculas aureas: &
miſtus cuj marchaſita est no bōus:
& non maculatus est non bonus
ſimiliter & lenis. COMPLEXIO.

ET. PROPRIETAS. Eſt calidus
in ſecundo & ſiccus in terio. & di
xit Inain eī utroq. in tertio: & eſt
in ipſo acuitas non uacuata ſtipti
citate aliqua: & eſt ex pte acuitatis
eius aduſtiuus alteratiuus putrefa
ctiuus abſterſiuus & inciſiuus: & i
non loto eſt proprietas radendi
pilos: lotus conferuat & prolōgat
eos & generat pilos in palpebris.
RECTIFICATIO. Sunt in eo
nocumēta quæ diximus in lapide
armēo & expedit tollere nocumē
ta eius & ſimiliter cū ablutōe ſicut
diximus detrituratione autem ſub
ſtin& plus ḟ lapis armenus. Quida,
autem ex ſapientibus poſuerunt
ipſum poſt eius ablutionem in cō
fectionibus lātitiæ: & proprie. 3.
viii. ex ea ad lb2. 1. ex confectione &
dabant cum ſucco bugloſſæ depu
rato & uino ſubtili antiquo: & e
medicina ſolemnis ad ægritudines
cordis melancolicas. & dilatat aīa,
& facit in ea memoriam gaudii.
Confectō lapidis lazuli ex inuen-
tiōe noſtra: acc. ex ſeta tincta & car
nibus ſico: lb2. i. & ſubiunge eam
in ſucco pomorum dulcium & co
pia ro. aīn. lb2. i. & 5. & dimitte die
uno: deinde fac modicum bullire:
uſq. dum aqua rubeat: deinde ex-
trahe ab ea ſetam & pone zucarum
tabarzet. 3. c. 1. & coque uſq. dum
habeat ſpiffitudinem & remoue ab
igne & proiice in eo calido ambræ
crudæ fruſtati; 3. vi: et dimit
te liquefieri in eo: deinde proiice
ſuper ipſum puluerem haru; reru;

accipe ligni aloes crudi & daflei
ān.3.iii.lapidis lazuli loti prxpa
rati.3.xii.margaritax.3.ii.auri boni
3.i.musci.3.i.&tertiam:confice cum
prædictis & hæc est medicina iuua
menti maximi ad pulsu; cordis &
sincopim &alguegeos & triftitiam
line cauſa:& est ex rebus confor
tantibus animam confortatione
mirabili: POSSE:Solutiōe edu
cit melācolia; & humores aduſtos
& mundificat uenas & ſanguinem
ab eis.&nō lotus educit humores
per uomitu; & per uentrez croſſos
& melancolicos. & confert ad ægri
tudines cerebri &cordis:ſicut epi
lepſia mania & melancolia:quaruz
materia e humor melancolicus:&
confert iuuamentu; ſublime ægri
tudint timoris & tremoris cordis
& ſincopi;& cōfortat cor & auſert
nocumenta eius dilatans animam.
pectus & pulmonem;& confert
almati ab humorib; croſſis & ægri
tudinibus ſplenis:& est ex rebus
conſeruantibus iuuentutem:& bea
tiſicantibus uitaz;& ipſe quidem
præferuat a lepra & ſuppoſtus
educit meſtrua:& datur patiētib;
febres melancolicas & curat eas:&
confert uſus eius ad hæmorroſdas
recentes.DOSIS eius est a.3.i.uſq
ad.3.ii.&.5;

CAPITVLVM.XV.DE:SENE.

Ene est folliculus plātæ quā
uocant pſæ alzemer:& eius
ortus est ſecundu; ſemita; herbi.
& inuenitur ex eo domestiicum &
ſiluſtre. ELECTIO.Melior pars

plantæ est folliculus:deinde folia.
sed tamen in eis est uirtus debilis
ualde:& melior folliculus est cuius
color declinat ad uiriditātē & ſub
nigredinem quandam & in quo e
de amaritudine res modica & ſti-
pticitate:& qui est magis comple
tus & in quo ſunt ſemina ampla.
compræſſa: ſubalbi dus aute; non e
bonus & incompletus: ſimiliter &
folia ſut meliora uiridia: ſubalbida
uero & tenuia nō bona:& antiquā
ex eo e ſine ſpiritu:& ſtipites eius
ſunt inutiles.COMPLEXIO.ET.
PROPRIE.Calidū e i principio
ſecūdi. ſic cu; i.primo. &folia ſut i
prio calida:& e abſter ſiuu; müdifi
catuum cōuenienter:& reſoluti;.
RECTIFICATIO. Debilis est
ſolutionis & tardæ &debilitat ſto
macum:uerum confortatur eius
operatio in permiſcendo cum illo
aliquid ex rebus acutis: ſicut zin
ziber proprie:& ſal gemma & ſal
indi:&medicinæ cordiales cum eo
& ſtomaticæ foelicitant opus eius:
& dixit G.decoquatur cum iurib;
gallorum aut gallinaru; aut cari;
& ſoluit line moleſtia: ſed oport
ut eius quantitas ſit multa & ſi
inſundatur in aqua caſei cu; ſpica
deinde coquatur ebullitiōe aliqua
est medicamen bonum. & ſi propi
netur puluſis eius i lacte dulci ſi&
medicamentum bonum.Similiter
præcepit quida; ut quantitas eius
ſubmergatur in muſto & ſit muſtū
albu; & poſt tres mēſes propietur
ubi oportet: est eni; uinu; ſoluti;.

mundificans cerebrum & senfus:&
generat lætitia3 & funt qui propi
nantur decoctione3 eius & pruno
rum & ſpicæ cu3 eis & fit solutiu3
bonu3:de decoctiōe aŭt ſubſtin&
mediocriter. POSSE.Solutione
educit cum facilitate melācoliam
& coleram aduſtam:& mundificat
cerebrum cor & epar & ſplenem &
membra ſenſuum & pulmonem:&
confert ægritudinibus eorum &
aperit oppilationes uſiſerum &
confortat utente3 ipſo in iuūtute
& generat gaudium:cauſam autem
triſtitiæ amputat & ponuntur fo-
lia eius i lauacris ad caput & pro
prie cū camēilla:cōfortat cerebrū
&neruos:& ſecundum omne3 admi
niſtrationem eius addit in uilſu:&
corroborat auditu3 & eſt mediciā
bona ſebrium melancolicarum &
antiqua3. DO5I5 eius iſuſi potio
eſt ab aureis.iri. uſq ad. §.i.

CAPITVLVM.XVI.DE.SPETI
EBVS.SALIS.

s Alis ſpeties famoſæ ſunt.iii.

ſal panis:ſal gemma:ſal napi
cus:& ſal indus. ſal panis alius mi-
neralis durior & amarior:alius ma
rinus quem ſi aqua inueniat facile
diſſoluit:ſal gemma uero eſt ſicut
criſtalus ſcindibilis:ſal iudus alius
ſubniger:alius ſubruffus obſcurus:
ſal napticus quoque nigri eſt ha
bens odorem napte. ELECTIO.
Mineralis fortior eſt marino:& ſal
gēma eis & ſal napticus illis. Indus
autem omnibus ſcilic& fortior:&
ſubrubeus melior eſt ſubnigro:&

ſubniger e fortior:& omnis quāto
amarior tanto fortior. COMPLE
XIO.ET.PROPRIETAS.Cali-
dus & ſiccus eſt in ſecundo & q̧to
amarior tanto calidior eſt & ſic-
tior:eſt aute3 compoſitus ex ptib3
terreis aduſtis & amaris:& ex ptib3
aqueis ſine ſapore:quæ ſi ſint ẍë
les ſalſus ſapor perficitur.dom̄ian
tibus autem terreis ad amaritudiē3
pronior:aqueis uero in ſalſedine
remiſſior. Eſt autem ſal liquefa-
ctiuus inciſiuus ſubtiliatiuus &
inſpiffatiuus ſolutiuus.&cōſtricti
uus. præſeruatiuus a putreſactiōe
exiccatiuus mordicatiuus & eſt
ſubuerſiuus ſtomaci & cōturbati-
uus præparans ad uomitum.

RECTIFICATIO. Sal uero eſt
ſicut radix i remedicinæ.fed nec i
cibis q̧q ſit ex ſe ſolutiuus. Sed po
nitur ſicut res dans uigore3 radici
confortat enim medicinas omnes
tarde & debiliter ſolutionem faci
entes. tamen ex miſcibilibus cum
eo meliorantibus conditōe3 eius
non eſt æquialens ad remouědu3
ſerofitatem ipſius ſicut miroba.
& iſtud propter operationem ſub
ſtantiaruz inuice3:resetiam iſipidæ
ſimiliter faciūt & ſimiliter iſpifiāt
POSSE.Omnis ſal ſolutione edu
cit humores croſſos & uilcoſos.&
eius ſolutio eſt liqueſaciedo quod
inuenit ex humiditabus. & poſt
illud ſtringit. & ſal panis facilem
ſuperfluitatum efficit expulſione3
remou& faſtidiu3 ciboru3 & excitat
appetitum. & cluſterizatus educit

flegma uitreum & flegma uifcolu
& miſtus cum aliis medicinis reſo
lutus confortat eas in ſoluendo.
Quod autem ex eo toſtum eſt cuż
tanto ponderis uaſorum fractoſ
deſeni.quantum ipſum:fit denti-
fricium bonum mundiſcans dētes
& auterens foeditatem & firmat gi
giuam laxam:& ſunt qui pmiſcent
eis ciperuż & ſpumam maris maſſa
cumiæ & cornu ceruinuż & ſimilia.
et ſal bullitus cuż oleo ponitur te
pidus ſuper combuſtionem ignis
& prohibet a uelificatiōe: & iūctus
ſuper neruos cōfortat eos.& ſimi
liter coctus cuż oleo & pauca tere
bintina ponitur ſuper puncturas
nerui cecas & prohibet ab epile-
psia & ſpaſmo:& ſimiliter ſup fleg
bothomiaż cecaż & miſtus cum fur
fure & melle ual& cōtrictiō neruo
rum:& caſui ſup membrum & do
lori auris:& ſal miſtus cuż oleo &
melle remouet ueſtigia perculſouz
nigra:&omnes quide; ſpeties ſalis
auferunt & cōſumunt additiones
ſicut ē pānus & ūgula &caro putri
da & ſimilia:& conferunt ſimiliter
ſinātiæ &caſui uuæ:& mollificatōi
linguæ:&omnes faciūt ſubuerſiōe;
& uomitū & diminuunt ſperma:&
eorum uſus generat ſcabiem. Sal
gemma quoque ſolutione educit
flegma uitreū:& expellit humores
quorum erradicatio eſt difficilis:
& mundiſcat instrumenta ſenſuu;
& ual& ad uertiginem:& proprie
miſtus cuż agarico &tribż miroba.
& abſtergit pectus & mundiſcat

ſtomacum:& confert dolori eius:
& fit ex eo dentiſricium bonum
mundiſicās dentes. Napticus uero
& ſal indus fortiores ſunt illis in
omni re:& educuſt ambo melanco-
lia; fortiter & flegma:& præſeruāt
corpora a putrefactione:& ualent
ad lepram & ægritudines melanco
liCAS:uerum non adminiſtantur p
ſe ſed ponuntur in confectionibz
propter illud quod diximus:&pil
lulis & enematibus & coliriis &
aliis modis adminiſtrationum:
CAPI.XVII.D.E.BAVRAC.

b Aurac aliud e Minerale: aliud artificiale: mierale aliud armenum: aliud africanum: aliud rhom. aliud ægyptium. Armenum uero e laminolu; albu; habens pmiftiœs; rubedinis & aliqd purpureitatis & eſt ſalu; mordicatiuum: aliæ uero ſpeties in his proprietatibus ſut remiſſiores & debiliros. artificiale autem ſicut dicitur eſt ſpumani tri. quæ eſt alba lenis & ſalfa: mor dicatiua & eſt ſicut flos ſalis. ELECTIO. Minerale fortius eſt artificiali: & armenum fortius eſt ægyptio: & ægyptium africano & rhomano. & melius ex eis e quod hab & proprietates. viii. 1. quod eſt laminolum: & quod eſt frangibile & quod hab & inconfractis ſuis lu ciditatem: & quod eſt leue ſpōgio ſum. & quod eſt album habens p miſtionem rubedinis. & quod eſt ſalſum et mordicatiuum. et ex arti ficiali melius eſt flos periectus. et quod eſt ex nitro fortius.

## COMPLEXIO.ET.PROPRIE

TAS. Calidum ē in principio. iii. siccum in ipso: & eſt in ipso ſalſe do ſecunduſ pluriuſ & de ſtiptici tate aliquid quare eſt conueniens ſua abſterſio: eſt autem exiccatiuſ inciliuum materierum croſſarum: reſolutiuum: abſterſuum & mundiſcatiuum. RECTIFICATIO. Non eſt ex medicinis quæ ſut ſi- cut fundamentum in confectiōibz ſed eſt ſicut proxime de ſale dixi mus. POSSE. adminiſtratur in cō ſectionibus & medicinis & eliſte- ribus & ſuppoſitoris: & ſolutione educit ſlegma crudum & uſiſcoluſ a partibus difficilis eradicationis eius: & adminiſtratur cuſ melle & educit per uomitum ipſum: & cō fert dolori ſtomaci & iteſcuit uer mes & educit eos ſecunduſ omnež moduſ adminiſtrationis eius & cō fert colicæ ſlegmaticæ & uentoſæ & proprie eliſtere ex eo cuſ aſq & oleo rutaceo uel aqua decoctiōis rutæ & confert emplaſtrum cum ficis & ſtercore mulæ proprie hy- dropiſi & dolori ſplēis & ſtomaco frigido.

## C.XVIII.DE.SARCOCOLLA.

Arcocolla eſt güma arboris quæ eſt ſicut frutex & ē ſpi noſa: cuius rami ſunt nodoli colle cti ad arborez & colligitur ex ea güi & eſt eius aliud album ſicut thus aliud ſubcitrinum. ELECTIO. Fortius eſt ſubcitrinum albo & quod eſt amarius melius. COM PLEXIO.ET.PROPRIETAS.

Calida ē in ſecundo gradu & eius ſiccitas eſt minor caliditate ſua: & eſt maturatiua & abſterſiua & reſo lutiua & aperitiua: & ē in ea uirtus ſigillatiua uulneſ: & cōglutinatiua & mundiſcatiua & incarnatiua.

RECTIFICATIO. Tardæ ſolu tōis eſt & debilis: & conturbat euſ in ſtomaco cuius domiatur co. q̑uere oport& ne ei in cuius ſtomaco do minatur caliditas & in quo eſt co. propinetur. Vigorat autez eius opationem. zz. & cordumeni. Confetō pillularuſ de ſarcocolla quas fecit Hali ſenex: R: ſarcocollæ. 3. iii. tur- bit. 3. iii. interioris colloquintidæ 3. i. et. 5. zz. tātūdem. ſalis gēmæ. 3. i. diſſolue ſarcocollā i aq̑ ro. & cōſice & fac pillulas: ſut enim mirabiles ad ea quæ dicemus. nutritur autez ſarcocolla in lacte alinæ omni die infundendo lac ſuper illam in ſcu tella uitrea per dies. v. & ē medica men bonum ægritudinuſ oculoſ. POSSE. Soluzione educit ſlegma cruduſ & humores croſſos & proprie quod eſt in ſuncturis &āchis & mundiſcat cerebrum & neruos & pulmonem & confert tuſſi: & alſmati: & eſt ex rebus conferentibus ſenibz et proprie ſlegmaticis: uſus tamen eius generat caluitiuſ. Inqt Diaſcorides uſus eius impinguat corpus et augmentum efficit in ſpermate: et ipſa eſt medicina ſub limis ophtalmiæ et lippitudini et proprie nutrita ſicut diximus: et confert ulceribus putridis in aure et ſaniſis: et prporie licinio iſito

& i mellicrato iuoluto in puluere
eius:& politio in aure eſt uirtuosa
ad illud: & eſt medicina ſublimis
oīuz uulnex recētiu: putridoy &
antiquorum:& müdificat ea & ge
nerat carnem in ipſis & cōſolidat:
hæc ē proprie uirtus eius.DOSIS
eius eſt a.3.1: uſq[ula] ad.ii.

C.XIX.DE.SERAPINO.

Erapinum eſt gūi alhaſce.
hundeg.& arbor ſimilis ole
ādro mōtano. ELECTIO. Melior
cuius color eſt inter ſubrubeu: &
ſubalbidum & quod habet odore
porro: & quod ē facile reſolubile
in aſ[uum]: quod ē clau: cu: ſpiffa ſubſtā
tia: & quod ex eo leutus melius &
quod non eſt in uehementia odo
ris a ſe non habet odorem galbāi
ipſum enim ſic eſt adulteratum.
COMPLEXIO. ET. PROPRIE
TAS. Minus eſt ſiccum q[ui] calidum:
& eius caliditas eſt in.iii. ſiccitas
uero in ſecundo: & eſt in ipſo ama
ritudo cum acuitate ſicut acuitas
porrorum: & eſt compoſitum ex
ſubſtantia ſubtili ignea & terrea:
ſed ſubſtantia ſubtilis dominans
eſt. & reſolutiuum carminatiuum
uentoſitatum croſſarum ſubtiliati
uum extenuatiuum ſolutiuum &
prouocatiuū. RECTIFICATIO.
Noc& ſtomaco & epī:ueru: tollut
nocumenta eius aliquæ ex medicis
ſtipticitate: habentes ſicut maſtix
proprie & ſpica: Enula quoque ſi
gillat ei proprietatē mirabile: ad
ea quæ oport& Misſeriuhe docuit
modos præparatōis eius. ii. bonos

ſatis: primus perforetur colloquin
tida & abiiciātur grana eius tātū:
& impleatur aqua cu: pauca ſpica
& maſtice: & bulliat in cinere calō
uſq[ula] ad cōſumptōes tertiæ ipſius:
deinde nutriatur ſerapino cu: hæc
aqua ſemper aut modicū ifuſēdo
uſq[ula] du: p[er]guelcat: deī de exiccetur
& fiant trociſ: ſunt en: ultim: ad
ægritudines iuncturarum & aqua:
citrinam: & alius modus ē proxius
huic: & fit permutatio ab aqua col
loquintidæ ad aquam miroba. tā
tum. Modus alius eſt ex inuentiōe
noſtra: acc. ſucci enu: læ ſicci. 5. xvii,
& infuſe i ea ſpicæ & maſticis. am.
3. iiiii. & bulliant uſq[ula] ad conſum
ptione: medietatis. & poſt coletur
& nutriatur ſerapinum cu: eo ſicut
diximus: nutrietur etiam propter
ægritudines oculorum ex ſucco
rutæ. aut ſeniculi & aliquo ex ſelli
bus & proprie auium rapatiu: &
fit medicamen ſublime ad ea quæ
oport&. POSSE. Solutione edu
cit humores uilcoſos & flegma
croſſum & aquam citrinam: & eius
proprietas ē mundificare cereb:
& neruos & educere materias eo:
& confert ægritudinibus eorum
frigidis proprie ſecundum omne:
modum administrationis ipſius:
quæ ſunt dolor capitis antiquus:
& emicranea difficilis: & epilepſia
& uertigo & paralyſis & tortura &
tremor: & fit linimentum ex eis &
ſucco rutæ & aceto: & confert ſimi
liter ægritudinib[us] dictis & cōtri
tioni lacertorum: & eſt ex rebus

ualde bonis ad mundificandum
materias quæ funt in pectore &
proprie nutritum cum aqua rutæ:
aut cum aqua enulæ proprie: &
confert dolori eius bibitum &
linitum & dolori laterum & tuſſi
antiquæ & difficultati anhelitus:
& eſt ex medicinis magnis hydro
pili:extrahit enim aquam citrina:
& proprie cum duplo ponderis
iplius ex miroba.citrinis:& modi
nutricationis eius prædicti ad
hoc funt mirabiles:& confert duri
tiei ſplents & reſoluit inflatione:
eius ſumptum ex potu & ſuperlini
tum ex ſucco capparis & aceto:&
reſoluit ſeroſulas & duricies & no
dolitates membrorum:& nutritu:
cum ſucco rutæ & fellibus:ſicut
diximus confert auſteritati uifus:
& eſt medicina deſcenui aquæ ad
oculum magna & proprie alcohol
factum ex eo:& linitur cum aceto
ſuper ordeolum del& ipſum:& ſe
cundum omnem modum admini
ſtrationis confert doloribus tun-
cturarum & eſt potens in eradicā
do materias eorum: ita quod ex
anchis & profundis iuncturis &
clifterizatum ual& ſimiliter & bi
bitum:& clifterizatum confert co
licæ frigidæ & uentolæ & dolori
uentris:& bibitum & ſuppoſitu:
prouocat menſtrua & interficit
foetum:& confert dolori matricis
& præfocationi ipſius. DOSIS
eius eſt a.3.5. uſque ad aureu: unum.
CAPITVLVM.XX.DE.EVFOR
BIO.

Vforbium eſt gūmi excedēs
omnia genera gummoru:z in
calefaciendo & subtiliando: eſt eni:
ex rubiſcantibus & exiſſcantibus:
& eſt ex arbore deſerto:z loco:
& iſpidoru:z cuius folia in primis
cum eleuantur ſunt ſicut lanugīes
dernde cadunt & nafcuntur folia
ſimilia polio marino. ELECTIO.
Melius eſt leue frangibile habens
colorem palearu:z claru:z: & quod e
uehemētis acredinis & odoris ual
de acuti:& quod eſt recens ſuper
quod iam prāteriit annus: recens
uero anni ſui eſt ſicut uenenum &
ignis:& eſt ex gūmis quā diſſolu:
in oleo & proprie quod eſt recēs.
antiquu:z uero fortaſſe diſſoluitur.
COMPLEXIO. ET. PRORPIE
TAS. Calidu:z eſt & ſiccuz i: q̄rto:
& eſt calidius & ſubtilius omni
eo quod calefact ex gūmis:& eſt
in eo uirtus aduſtionem faciens &
rubiſcatōem:& eſt penetratiu[m
abſterſuum excoriatiu[m:& e ex
facientibus operationem cu[ labo
re & anguſtia uehementi pducēte
ad ſincopim & ſudorem factum.
RECTIFICATIO. Eſt inimicu:
cordi epati & ſtomaco. propter
uehementiam uirtutis ſux. quo:
z eſt acutum uehementer ſeroluz &
inflāmabile. oport& ergo frangere
uirtute:z eius proprie cu[ rebus ob
tundētibus acumen etus & extin-
guentibus iſlāmatōez & acqrētib:
ei lubricitatem. Et oport& ut ſit
earum quantitas multa ueſtiens &
tegens ſuperſiciem eius & oport:
z

(6) 51

ut nō multuz teratur. dixit Alcāzi:
accipiantur frusta citri & lepelliā
tur grana eius prius īuoluta oleo
amigdalāx ī acetolītate ipſius: deī
de īuoluatur paſta & decoquatur:
rectificatur enim ex hac arte & re
mouetur acumē eius: modus alius
frangens uirtutem eius ſicut narra
uit Hamec: Inuoluatur oleo amig
dalaru; deinde lepelliatur in ſucco
līqr. tereniabin diſsoluta aut in ali
quo ex robub ſtipticis & ſit eorum
q̄ntitas multa & fiāt ex eis pillulæ
& propinētur ubi oportz. Et dixit
Inain propinetur cum aqua mellis
& aliquibus ſpetiebus alefanginæ
maſtix autez & ſpica ſut ex rectiſi
cātibz cōibz emēdantibz quæcūq̃
timentur ex acuitate medicinarum
audatia; autem eius expellunt me
dicinæ lubrificatiuæ & extinctiuæ
ſicut aqua ordei proprie cuz oleo
amigdalaru; & fiat exhibitio poſt
exhibitionem frequens. POSSE.
Solutione educit flegma uilcoſuz
& croſſum: a locis profuſis corpo
ris: mundiſcans iuncturaru; uacui
tatem ab humoribus croſſis diffi
cilis eradicationis nec eſt ei res ſi
milis ad hoc: & eſt ex rebus mun
diſcantibz neruos & cōſümentibz
humiditates imbibitas in eis: &
diſſoluitur ī oleo de Keiri & cōſert
xgritudinibus neruorum frigidis
ſicut eſt paralyſis & ſtupor & tre
mor & tortura & ſpalmus: & ē res
mirabilis ad illud & īungitur ſup
epar & ſplene; & confert doloribz
eoq̃ frigidis & uentolīs: & fricatur

puluis eius cum aceto ſuper no
dolum fricatione forti & del
ea: & ſumptum in potu ſecūdum
modum emendationis eius ē me
dicina magna doloribus nodolīs
qui uadunt & ueniunt p iūcturas:
& eſt ex rebus quæ faciunt ſternu
tationem cum fortitudine: & ē me
dicina bona litargiæ obliuiōi: pro
prie iūctio ex eo cū oleo de ſpica
in occipitio: & ē ex medicinis edu
centibus aquam citrinam: & dixit
Dialcorides aur.i. ex eo interficit.
DOSIS eius eſt a Kirat.i. uſq̃ ad
iii. conferuatur enim quadriēnio:
recens autem anni ſui eſt pnitōſuz
Is autem qui ſummit ipſuz timeat
frigus. Conſeruatur autem ne cito
ſeneſcat ī milio uel fabis uel lētibz
C.XXI.DE.OPPUPONACO.
* P Poponacuz ē gūi plantæ ſi
milis ferulæ: curus ſtipes ele
uatur ſuper terraz circiter cubitu
i. uel. ii. & folia eius ſunt minora
foliis ferulæ. & eius thyrſus ē palea
ris in colere: & eleuantur ſuper eu
flores odoris boni coloris aur: &
ſut ſecūdu ſemitam flox aneti &
faciunt cultores eius inciliſiones puas
inter radicem & eleuationez thyrſi
eius circiter palmum medium &
egreditur huīditas aurea quæ coa
gulatur & ſit oppoponacum.
ELECTIO. Melius eſt quod eſt ex
eo citrinum extra: & ſubalbidum
intus: & quod amarum & quod fa
cile frangitur & facile diſſoluitur
in aqua. & eſt odoris boni proprii:
& ſunt ex hominibz qui adulterāt

ipfium cuj armoniaco proprie fup
colorādo grana minuta ex eo: Sed
odor & albedo & fracturæ decla
rant fallaciam: & melior pars plātæ
eius eſt gūmi eius & radix ipſius.
COMPLEXIO. ET. PROPRIE
TAS. Caliduē et ſiccuz in tertio.
radix eius ī ſecūdo: & ē reſolutiūz
carminatiuu3 uentofitatu3 croſſay
ſubtiliatiuum lenitiuum mundiſi
catiuum & abſterſiuu3 & ſimiliter
radix ipſius. RECTIFICATIO.
Noc& ſtomaco faciens ſitim & eſt
operationis tardæ: de rectificatiōe
autem hoc in ſerapino diximus.
POSSE. Solutiōe educit flegma
croſſum & uilſolum a partibus
remotis & proprie iūcturis: & mū
dificat cerebru3 & neruos & cōfert
ægritudinibus eorum frigidis: & ē
ex rebus addentibus in uiſu pro
prie ſecundum omnem modum
adminiſtrationis ipſius: & mundi
ſicat pectus & cōfert tuſſi atiquæ
& difficultati anhelitus & ſimiliter
radix eius: & fit emplaſtrum ex eo
& ſucco apii & aceto bonum ſple
nem reſoluens & duriciem eius: &
dixit quidat ponitur pars aliqua
ex eo etia3 in muſto & adminiſtra
tur poſt tres menſes & confert hy
dropiſi & magnitudini ſplēis: & em
plaſtratur ſuper noſolitates mem
brorum & ſuper ſcrofulas & reſol
uit ea & colluitur os cuj aceto de
coctionis eius & confert dolori
dentium & corrobioni eorū: & bi-
bitur cum aqua mellis calida &
cōfert guttatōi urinæ & prouocat

ipſam & menſtrua & facit aborſu3;
& eſt medicamen bonum præfoca
tiōi matricis & ægritudinib3 eo3x
frigi dis. & eſt medicina magna do
loribus iuncturaru3 & podagræ &
dolorum genuum & forti ſciaticæ
& proprie ſecundum omne3 modu
adminiſtrationis eius: etiam linitu3;
& emplaſtratu3; & propie cū ſucco
folioru3 caulis & melle & ſale pau
co: & eſt ex medicinis bonis expto
rum iuuamentorum uulneribus
antiqutis & putri dis & eis qui ſut
difficilis conſolidationis: facit etiā
in os nafc1 carnem & ueſtit oſſa nu
da & ē ei proprietas ī hoc: & narra
uit Hebēzezar quod ſi ex eo & me
dio ponderis ipſius & raſura pāni
antiqui ſubtilis mundi & uino &
melle & oleo ro. fiat unguentum
ſic terēdo in mortario: nunc oleu
nūc uiu3 iſūdēdo: fitillud mirabile
ad replenda uulnera carne & pro
prie in quibus difficilis uidetur i
carnatio: & poſteriores addiderūt
ex litargiro & aloe & myrra & far-
cocolla ſicut antea quartam ptem
quantitatis oppoponaci: & fit me
dicamen nobile ſanans fiſtulas &
ulcera bruſa dulenta: & ē medicamē
expertum rigori ſebrium & pro-
prie bibitum cuj aceto ante horā
poxi: & linimentum in ſpia diſſo-
lutu3 cuj ſucco apii & oleo anetio.
DOŠIS eius aſt a.3. i. uſq ad. ii.
C. XXII. DE. MEZEREON.

im Ezereon eſt planta ūocata
apud perſas rapiens uitas &
a quibuſdam faciens ui duas & a

pluribus leo terræ uocatur: & est
plāta cuius istes eleuatur sup ter
raż circiter cubitos. & & folia eius
süt similia foliis oliuæ sed maiora:
& producit grana nigra in simili
tudine fructus myrthi &ē planta
lacticinioruż maior: cuius speties
sunt plures. est eniż quædaż magna
habens folia & subtilia: & est pua
hēns folia sicut folia oliuæ & spiffa
nimis. & est habēs folia crispa alpa
& ex eis aliuod habens colorem ui
ridem & aliuod habens subnigrum
colorem producentem colore; pa
uonis. ELECTIO. Meliusē hēns
folia tenuia & magna uiridia &
quod oritur in locis liberis & in
uicinitate plantarum spetiet eius:
& quando oritur ex eo planta una
in toto ambitu lociē mortalis: &
quæ oritur in locis thermarumē
sicut uenenuż: & parua habēs folia
& spiffaē maluż: & similiter habēs
crispa & alpera & quod est subni-
grum similiter. COMPLEXIO.
ET. PROPRIETAS. Calidumē
& siccuż in quarto: Et dixit Filius
Zezar est in fine tertii: sed nō ueri
ficatur illud est enim in eo uirtus
acuta ignea & acrimonia uehemens
& est excoriatiuum alteratiuuz se
rofuz inflāmabile &ē cōsumptiuż
& diffolutiuum uirtutis. RECTI
FICATIO. Est proximum uenēo
nocens membris quæ sunt mineræ
uirtutum debilitans & diffoluens
eas: conādu̇ igitur frāgere malitiaz
& acuitatem eius: & hoc faciemus
cum auxilio rerum frangentiuż ea:

& permutantium inflāmatione; &
terolitatem: sicut sunt olea frigida
& prorie res extingitiuæ sicut mucil
lago p Tilli & succus portulacæ: &
succus endiuiæ proprie est enim
mirabile: & aqua alKeKengi: & aqua
solatri humidi & altaraxacon & aequ
herbarum berberis: & frangunt ad
huc acuitatem eius res in spiffātiæ
& ponticitatem habentes: sicut
miroba. Sunt eīz sublimes ad istud:
& dixit Filius Zezar. dupluż ıplius
ex ablinthro iunctum cum eo emē
dat malitiam suam. Inquit Dialco
rides. infundūtur folia eius i aceto
die una & exiccantur & frāgitur
cum arte hac uirtus ipplus sfera
& inflāmabilis: & dico quod s i in
aceto coquantur aut infundātur
cydōia aut macis aut berberis erit
melius. & sigillatur almezereon
bonitas ex hoc ad ea quæ oport
& s i ex aceto infusionis eius aut de
coctiōis ipplus fiat s irupus aceto
sus iuenitur exptū iuuamētuż ubi
oportet: et ex rebus adhuc emen
datibus et remouentibus malitiā
eius est ut infundantur folia eius
in lacte dulci aut acetofo et pro-
prie sumpto ex alina aut capra:
Et q̧do q̧ ponūtur folia mezereon
i aequa lACTIS et bulliūt cujus facilitate
&Auferitur Spuma eius et colatur et
propinatur cujus ſecuritate et dixit
G. infundantur folia eius in s irupo
ro. parum tamen anteq terminetur
ipplus coctio et propinetur s iru-
pus ubi oportet: non est enim in
eo timor. et q̧do olea almezereon

adminitratur cu3 permittiœ aliax medicinarum habentiu3 uirtutem eius fractiuam:&eius operatō talis acc. folioru3 eius. 3.xl. & luper ea pro iice aquæ dulcis lb2.iii. & dimitte die ac nocte:deinde fac bullire len to igne donec rebeat ad lb2.1. & 5. & in colatura eius ponātur olei lumpti ex amigdalis dulcibus. 5. viii. & bulliant faciliter uſque ad aquæ consumptionem: tunc li po natur oleum cum foliis & aqua & bulliant ſimul ad aquæ cōſuptōe3 erit i uirtute fortius. & dixit ruffus ſubmergatur i aq ex folis eius cir citer. 5.ii.in cado magno muſti: & dimittatur mēlib3 trib3 & erit res mirabilis ad hydropilim expellit enim ſine nocumento aq citrinaz. Confectio almezereon ex ſuëtione nostra. acc. folioru3 almezereō præ paratorum partes. x. carnem cydōi orum elixato3 in aceto uini & zucari tabarzet. añ. partes. lxx. tere niabin ptes. xl. aqua caſei infuſiōis agarici partes. xxx. olei almezereon partes. xii. diſsoluantur zucarum & tereniabin in aqua caſei prædicta & miſceatur cum carne cydonio3 & coquatur cum facilitate uſque ad mellis ſpilitudinem: & ſuolua tur puluis foliorum almezereon cum oleo iam dicto & conficiatur cum eis eſt enim medicamen benedictum ad hydropilim. Confectio pillulax almezereon ualen tium ſimiliter ad expellendu3 cu3 fortitudine ſine timore: acc. folio ru3 præparato3. 3.v. miroba. citri.

3.iii. Kebulorum. 3.iii. confice cum tereniabin & tamarindis diſſolu tis in aqua endiuix. Et ſcito quod almezereon decoctionis modicu3 ſubſtin&: & contritio laborioſa deſtruit uirtute3 eius expellit aŭt nocumēta eius a corpore aq ordei & aqua paſſularu3: uerum aqua en diuiæ & altaraxacon auferūt inflāmationem relictam in corpore & ſciuſti quod medicinæ cōpræl iuæ audaciam medicinaru3 expel lunt a corpore: POSSE. Solutiōe educit aquam citrinam cum fortitudine uehementer: & dixit Alex. iuncta cum rebus educentibus melancoliam educit eam & cum rebus educentibus ſlegma educit ipſum: & abſinthium duplicatum ei & miroba. addunt ei bonitates notas & faciunt educere coleram. Maius enim iuuamentum quod ex eo expectatur eſt ad hydropilim: aquam enim educit aggregatam i uentre: nocet tamē epati ſmo oib3 membris nutritiuis. & interficit lū bricos & uermes & ſolutione edu cit eos & ſerpentes uilserum: & li fiant tentæ ex eo & melle curat firstulas & ulcera fraudulenta & fit collutio ex aceto decoctōis ipſus & confert dolori dentium & cor roſioni eoru3 & gingiuæ ſanguineæ & mollificationi: & fit unguentum ex eo & aceto & oleo & cera ad ſca bie3 bonu3: & fit ex eo linimentum cu3 furfure & melle & aceto forti ad gingiuam morpheam baras & lentiginem & del& eas: & quādoq

fit cōfricatō ſup morphea: & baras cum foliis eius & aceto forti & e ultimum: & dixit Ioannitius ual& ad quartanam. DOSIS eius eſt a.): 5. uſq ad.): 1. & hoc in coctionib: & in pulueribus a duobus caratis uſq ad quinque.

### C. XXIII. DE. ALSCEBRAM.

a. Lſcebram ſiue eſula e ſpeties lacticiniorum & eſt ſolutīu: ruſtcoru: & eius aliud eſt magnū habens radices rotundas & croſiās ſpilli corticis & denli & pōderoli & aliud eſt paruum habens radices ſubtiles & eſt tenuis corticis.

ELECTIO. Magnum eſt malum abſcindens uſcera: paruum uero e illud quod eligitur: & melior pars plantæ eius e cortex radicis ipſius & lac eius acutius & fortius: & meli or radix ipſus e hēns proprietates v. bonas. ſ. cuius cortex e ſubtilior & leuior & facile frāgitur: & e hēns de rubedie aliquid ſicut caſſia pro prie & ſup qu: iam præterit me dium anni: recens uero menſis ſui eſt malanigra uero eſt pernicioſa & orta in locis thermaru ſimiliter melius tempus collectionis ipſius radicis eſt principiu: ueris & lactis eius ſinis ipſius. COMPLEXIO. ET. PROPRIETAS. Calidæ cō plexionis & ſiccæ eſt in principio tertii & lac eius eſt calidius: & eſt compoſitum ex ſubstantia ignea & ſubtili & ex ſubſtātia terrea ſlipti ca & eſt inciſciuam ſubtiliatiuam exiccatiuum materierum ſubmer ſarum liquæfactiuum & aperitiu: dis

ruptiuu: orificiorum uenaruz. RECTIFICATIO. Noc& cordi epati & ſtomaco & diſrūpit uenas & excoriat uſcera: & derelinquit inflamationes faciens cadere in ſe bres. & emendatur primum nocu mentum quod ex eo timetur per miſcendo ei aliquas ex mediinis cordialib: & ſtomaticis & epaticis cum eo: & ſecundum & tertiu: no cumentu: corrigitur ei acquirēdo bōitate: cu: medicis cōglutiatiu: & coadunantibus & confolidātib: ſicut eſt dragg. & proprie gūmi & bdelium & mucillago ptili & ſuc cus portulacæ & ſimilia: & ĝrtum nocu: e: tu: eius tollitur pmiſcēdo ei ex rebus refrigerātibus & extin guentibus aliquas & ex hoc facien tibus apud me eſt ut infundatur i ſucco altaraxacon: aut in ſucco en diu: & pauco aceto aut in ſucco portulacarum aut ſolatri & aceto & li fuerit acetum decoctionis aut inſuſionis cydoniu: erit melius: miroba. quo: ſigillantur ei boni tates notas & ab linthium ſimiliter & aloe: & dixit Iudeus infundatur in lacte dulci aut acetoſo: & remo uetur in eo lac multotiēs & exiccē tur: reprimitur enim ſic a ſua mali tia: & dixit Ruffus li ſolutio ſuper ipſuz ſuperfluit: aut laborioſe fiat ſedeat ſolutus in aq frigida: mihi quo: uidetur uerbuz incōueniēs circunſtans enim frigidū includit & coadunat uirtu tem medicinæ: & corroborat eam: necnon & ma terias ad utas exuſionu: repellit.

ſicut te ſcire fecimus: ſuccurrēduz igitur tunc ſicut in canone. Cōſecio pillularum alſcebran conferētiuſ hydropiſi acc. ſucci eius præparati partes. iiiii. miroba. citri ptes iiiii. aloes partes qnq3 confice cum ſucco ſeniculi aut endiuiæ: & eſt dolis earum a. 3. i. 5. uſq3 ad. 3. iii. & quidam ex lacte eius & farina faciunt oblatas & ſoluunt cum eis & quidam faciunt euſ aceto & zu caro & lacte ipſius: & quidam euſ carne cydonioru & maſtic. & faciut ſolutiuum bonum. POSSE. ſolu tione educit ſlegma uehemēter & aquam citrinam & humores melācolicos: & materias a iuncturis & confert doloribus ea: & eſt ex me dicinis magnis hydropiſiuerunta men nocet epī & deſiccat corpus utentis ipſo & conſuimit ſperma: & lac eius facit hoc uehementius & faciut cadere in febres. DOSIS. Corticis radicis eius a Karatis. ii. uſq3 ad vii. & lactis eius e Karatis i. uſq3 ad. iii.

A lhoſor ideſt ſpēs zucari duri.
A lhalſce ideſt thimus.

A larmel ideſt cicuta.

A ſtaramia ideſt cibus de acreſta.
A lKifil ideſt roſmarinus.

A lguegues ideſt ſpēs melācoliæ
in qua: quis ſecum loquitur
B en ideſt grana illa quæ nos uo-
camus piper album.

B uchurfenden ideſt quædam cōſecfectio ſuffimiganda ſic confecta.

B ochormariē ideſt panis porcīus:
B ezahar. ideſt liberans a morte.

B aras ideſt morphea alba.

B arſe ideſt canella illius cōtratæ.

F el alcubugi ideſt perdicis.

F ilticus ideſt ſeltuca.

G ranuſ nil ideſt granuſ uel ſemen
unde fit indicum.

G repeæ ideſt cataputiæ.

G guaril ideſt ſtincus.

G aſit ideſt eupatorium.

H armel eſt ſpeties rutæ.

K eſmes ideſt paſſulæ ſine oſſibus.

K eſin ideſt leuſticus.

Lohoc. i. electuariuſ quod labitur.
M ezereon ideſt laureola.

M yrica ideſt genetra.

M aſſacumie eſt lapis qui ponitur
in uitreatura uaſorum.

M achazir ideſt odoriferum.

N abet ideſt candi.

P iperaquæ ideſt ſenationes.

O leum de Keiri ideſt de uiola
ſaracenica.

R aued ideſt reubarbarum.

R amic eſt confectio ex gallis &
paſſulis.

S cebram ideſt eſula.

S al niger ideſt ſal napticus.

S petics aleſaſinæ. 1. aromaticæ.

S auic. ideſt ordeum nouum deſic
catum ideſt torrefactuſ ad furnuſ
& multuſ & illa farina coqtur quæ
ual& multuſ ad fluxuſ diffinteriæ.

S ahara. 1. ægritudo i ſomnietatis.

S egbē ideſt cibū factus cujus ſpēbū
& aceto.

S ereblam. i. emblici infuli i lacte.

S oda ideſt dolor capitis.

S eta tīcta exterames ideſt tinta i
granis.

119

S al napticus hēt odorē petreoli.
Taraxacon ideſt endiuia ſilueſtris.
CAPITVLVM.XXIIII.DELVF.
IDEST.SERPENTARIA.

1 Vf. ideſt ſerpentaria ē planta
quæ dicitur colluſ draconis
& ex eo aliud eſt plana hēns folia
aliud crispa: & radix planæ eſt ex
terius ad nigredinem attinens &
interius alba eſt: crispa uero exte
terus cineritia ſiterius uero ē alba
& ad citrinitatem declinat & ſup
utriuſq[ula] radicem eleuantur thyrſi
hēntes maculas in mōuſ ſerpētis.
ELECTIO. Melior pars totius
plantæ eſt radix: & melior radix ē
croſſa completa & orta in locis li
beris: & melius tempus collectōis
eſt uer & principium æſtatis.

COMPLEXIO.ET.PROPRIE
TAS. Inquit Diaſcorides crispa
calidior eſt ḕ plana: & dixit Ruffus
plana calida eī in primo gradu cris
pa in ſecundo. & dixit G. plana ca.
in principio ſecundi crispa in fine
eius & e̤ q[ui]s ierius: & eſt in utroq[ui]
caliditas & acuitas poſita luct in
ſuperſitie cu[ju]ſubſtantia terrea ſed
in plana ſubſtantia terrea e̤ uincēs
plus: & utroq[ui] eſt abſterſua iſciuſa
penetratiua aperitiua ſubtiliatiua
humorum croſſorum & uſcoſor[x]
adherentium: crispa autem ad hæc
oia e̤ fortior. RECTIFICATIO.
Noc& utroq[ui] acuitate ſua ſtomaco
& epati debilib[us] faciēs reumatiza
tionem & mordicationem: & reu-
matizat ad ſtomacum materias a
uicīs mēbris: & illud quod magis

ſapientes elegerunt ad corrigēduż
primum nocumentum in ea eſt: ut
propinetur cum melle aut rob aut
melle paſſularuſ aut ſpetiebus ale
ſangin[x]. Et tollitur ſecundum no
cumentum eius permilcendo ei ali
quid ex rebus ſtomaticis ſliptic.
luct eſt maſtix & cydonia: & pro-
pinare trociſ.diarodon poſt eius
exhibitionem tollit nocumētum
ipīus. Ellectuariuſ quod ſibi cōpat
Hamec ſuper iuuamento cuius nō
eſt dubietas in reſoluēdo humorez
crudum in ſtomaco & membris
nutritionis & renibus: & ſanat hæ
morroſdas & reſoluit uentolſitates
earum & confert doloribus renum
& excitat coi[tu]m: cuius permilvio
eſt hæc mundetur radix crispa &
lauetur in uino deinde coquatur i
aqua & quādoq[ui] non coquitur &
eſt fortrius: teratur: & ſint eius lb.
ii. rob. lb. vi. & alibi habetur mellis
& rob. a[n]n. lb. iii. peipris cynamomi
zz. mac. gar. a[n]n. 3. vi. DOSIS etus e̤
a 3. iii. uſque ad v. Confectio ieræ
luf. deſcriptiōe ſuper qua[que] expecta
tur fidutia expertorum iuua[m]ēto
rum ad dolorem capitis: & emicra
neam & uertiginem & epilep[si]am
& tremorem & tortura[que] & palip[li]z
& educit ſuperfluitates humorum
croſſorum & uſcoſor[u]z & ſubtili[u]z
a capite & neruis a ſtomaco & iu[n]
cturis & a toto corpore: & cōfert
iuuamentu[que] manifeſtum dolorib[
z] & iuctura[que] & dolorib[us] ren[u] & dolo
rib[us] matricis cuius hæc e̤ pmiſtio
& aloes. g. i. ſterioris colloq[nt]idæ

3.viii.radicis utriuſq; luf.licc.iroes
turbit agarici ſerapini miroba.ci
tri-Kebulorum & indorum am.3.i.
&.5.zz.cynamōi maſticis ellebori
rii ni.euſorbii aſſari caſſiæ lignæ
ſalis indi croci caſtorei apii Keilin
ſeminis mezereon ſticados am.3.i.
ſquillæ aſſatæ.3.ii.&.5.ſcamoneæ.3.
ii.fiat omniuſ contritio bona:& in
uoluatur puluis ſucco cucumeris
alini quantitate qua bene inuol
uatur prædicto ſucco &oleo pau
co nucum:deinde ſiccetur & inuol
uatur melle diſpumato quātitate
qua fiat totum ſicut paſta & pro-
pinetur poſt.vi.menſes:& ſit dolis
eius a.3.i.uſq; ad3.ii. dixit Filagri.
fiant tortellæ ex radice planæ re
centis & mundæ & contritæ ultia
contitrione cum pondere ſui de fa
rina tritici.& coquatur ſicut pāis
& propietur omni mane hēntib
hæmorroidas & delet eas:utraque
autem luf decoctionem ad plenü
ſubſtin.& POSSE.Solutiōe edu
cit ſlegma ſubtile & croſſuſ:& mū
dificat & confortat renes & pro
uocat urinam & excitat coitum:&
eſt ex reb; μυδιſſicantibus pectus
& pulmonem & confert eis qbus
timetur frequētia almatis &tuſſis
propter exuberantiam humoris ui
ſcoli in iſlis & proprie lohoc &
ex ſucco eius cum melle & rob:&
quandoque admistratur cum ouis
&ual& ſimiliter:dixit Democritus
iuuamentum utriuſq; ſpēi eſt ma
gnum doloribus hæmorroidaruſ
& uentolitatiibus earum ſecūdum

omnem modum administrationis
ipſius & ſuppoſitum & emplaſtra
tum:& nos experti ſumus & ē māi
ſeſti iuuamenti ſuper humoreſ cru
dum qui eſt in ſtomaco & renib;
& dixit.G. reſoluit apoſtemata du
ra & durities ſplenis & oīuz alio:
membrorum & confert ulceribus
fraudulentis & fiſtulis.& cōſūmit
additiones carnium in naribus &
prohib& fieri corrobionem eis &
cancruſ ſuccus autē eius cuſ melle
diſtillatur in aureſ & confert tinni
tui & ſurditati & dolori auris &
abſtergit ſordities eius & exiccat
ulcera ipſius. utraq; autem ipſius
ſpeties ē ex rebus quæ μυδιſicāt
faciem & auferunt foeditate; cuſis
& delent pannum & lentigines &
morpheam & proprie cum melle
& fiat emplaſtrum ex ea cuſ melle
& ſtercore capra; ſuper podagra;
& contuſioni neruorum & confert
doloribus eorum ſuppoſitio facta
ex ea educit mēſtrua & facit abor
ſuſ & dicitur quod fugat ſerpētes
& uiperas & uermes uenenolos:
DE.FESERA.IDEST.DE.VI
TE.ALBA. C.XXV.

f. E ſera eſt planta qua; uocant

uitem albam cuius radix ē
terrei coloris exterius ūterius uero
alba:& eleuantur ſuper radicē eius
ſtipites multarum inuolutionum
ſuper alias arbores.& naſcuntur
ſuper eam botri ſicut botri uuax
& uocantur uuæ lupinæ & ē ſpēs
eius ſeſireſim cuius radix eſt cine
ritia exterius & interius alba non

albedine prioris & uocatur cucur
bita reptilium. COMPLEXIO.
ET.PROPRIETAS.Fefera inqt
Dialcorides ca.ē & sic.in tertio &
ē cōpoīta ex ptibʒ igneis cū ptibʒ
terreis aduſtis:& igneitas ē dnians
quare eſt acris mordicatīua cum
amaritudine pauca:& dixit.G.eſt i
ea de ſtipticitate aliqd & eſt inci
ſua rubificatua ſubtiliatiua & ab
ſterſua:& ſeliſeſim uero minus eſt
calida & pars terrea in eo maior ē
igneietate eius propter quod ē cū
amaritudine uincente ſuper acre-
dinem ipſius: & eſt in omnibus
debilior quam ſeſera RECTIFI
CATIO.De rectificatione autem
eius eſt ſecundum quod diximus
in luf propter quod pars illa con
tinuatnriſi.Cōfectio alſeſeræ quā
ſcripſit Democritus mundiſcaus
cerebrum & aucham & neruos:affe
rens iuuamentum manifeſtum epi
lepsiæ & uertigini & paralyſi & æ-
gritudinib; neruorū frigidis cuius
hæc ē pmiſtio.R.radicis alſeſeræ
mundatæ & contritæ.B2.5.mellis
paſſularū.B2.iii. ſquillæ aſiatæ pi-
nearu3 mundataru3.ān·3.i. &.5.nuc.
muſ.cordumēi.mac.zz.ān·3.ii.gar.
piperis lōgi.ān·3.i. &.5.ſiſeleos ſalis
gemmæ gallæ.ān·3.i.ſpic.3.5.agar.
3.iii.ſticados.3.i.dolis eius eſt a.3.ii.
uſq3 ad.v. detur poſt.vi.menſes:
Inquit idē acc. ſucci eius.5.v.aceti
ſquillitici.B2.1.aquæ coctionis ori
gani iſopi ſiccæ leuisti.ſiſileos cor
dumēi &ſticados.B2.5.mellis paſſu
larū.B2.5.mellis.B2.ii.fiat ſirupus.

ualēs ad ea quæ diximus:& ē dolis
eius.5.ii.dixit Filius. Zezar fiat ex
ſucco eius & melle paſſularum lo
hoc bonum ad alma & tuſſim.
POSSE.Vtriuſq3 radix &proprie
ſuccus eius Solutione educit fleg
ma:& prouocat urinam & mundi
ficat cerebrum & neruos & mem
bra anhelitus a ſuperfluttatibus
ſlegmaticis & putridis. & aperit
oppilationes uſcerum & renum
& confert ſecundum omnem mo
du3 adminiſtrationis eius epilpsiæ
& uertigini & ægritudinibus ner-
uorum frigidis:& affert iuuametū
manifeſtum tuſſi & afmati & pro
prie ſumptum labendo & dolori
laterum:& comeditur talon eius
imprimis cu3 creſt:& proprie cu3
ſpetiebus & confert foetori oris
& proprie corruptioni ſtomaci-
ueruntamen permiſet ſpiritus in
cerebro ſicut dicitur eius uſus fre
quens & eſt ex reſoluentibus apo-
ſtemata dura & apoſtemata ſpleis
& proprie empiaſtrum factum ex
eo cum ficis & uino:& ſimiliter
oximel eius ſumptum continue &
abſcindit cum uino panaritiu; &
confert ulceribus malis:& extrahit
fracturas oſſium & ſpinas & ligna
et proprie cum uino et melle for
bitiones factæ ex ſucco eius et fru
mento decocto et melle facit ex-
überare lac:et ſedere in decoctōe
eius mundiſcat matricem et facit
ab orſu:&etiā ſuppoītū et comeſtū
Radix quoq3 eius et ſuccus eius
abſtergit facie; & foeditate; cu3tis

& pannū & ueſtigia quæ remāſerūt
poſt uulnera & proprie cuż farina
cicerum & fabarum:& coctum cuż
oleo aufert ocultatiōes ſanguinis.
Confectio trociſ. clarificantium
faciem & abſtergentium foeditatē
cutis & facientium coloreż bonuż
cū permiſtione rubedinis. RL. fariæ
ſimilaginæ farinæ ordei ciceris
albī farinæ fabarum amigdalaruż
dulcium & dragg. añ. 3. ii. radicis
alſeſeræ 11ccæ. 3. 1. fac trociſ. cum al
bumine oui: & line cuż aqua ordei
& poſt duas horas ablue cum aq
furſturis ex ſucco autem alſeſeræ &
melle & uino & proprie partibus
æqualibus fit potō ad ſcrofulas &
eſt expertum: & ſimiliter fit empla
ſtrum ex 1p1ius radice & melle &
delet eas: confert autem morſibus
animalium uenenoſorum: DOS 1S.
autem radicis aleſeſeræ eſt ab aur.
i. uſq; ad aureos ii. & ſucci eius a
3. i. uſq; ad. 3. ii. & ſimiliter ſeleſeſon.
CA. XXVI. DE. ARTHANITA.
IDEST. DE. CICLAMINE.

Rthanita ē panis alcurit aut
ciclamen ſiue panis porcīus
quod pomum terræ & ab aliis di
citur panis fauni:& ſuenitur ex eo
magnum & paruum:magni autem
radix eſt in modum rapæ rotūdæ
cuius pars exterior eſt terrea nigra
interior uero alba:& eleuantur ſup
radices frondes & flores ſecunduż
ſemitam uiolarum ſubalbīdarum
ſine eleuatione ſlipitis ſupra eius
radicem. paruuż uero hab& radices
ſub terraneas plurimas in modum

auellanæ & cicerum. COMPLE
XIO.ET.PROPRIETAS.Cali-
dæ complexionis eſt et ſic.in prin
cipio tertii & eſt inciliuum ſub-
tiliatiuum calefactiuum reſolutiūz
abſterliuum mundificatiuus & api-
tiuum oppilationum:& ē ex rebz
ſudorem exuberare facientibus:&
ex maxime mundificantibus cuſē
& reſoluentibus foeditatem eius.
RECTIFICATIO. Recipe de
rectificatione hoc illud quod di-
ximus in capi.de luf & in capi.de
alſeſera:dixit Filius Serapiōis acc.
ſucci eius. 3. iii. diſſolue cuż zucaro
& coque uſq; ad tertiam & pro-
pinetur in mane & eſt medicina
certa & experta ad icteritiam: &
dixit græcus ſuccus eius cum mel
licrato aut ſecaniabn & proprie
de quolibet ptes ſüptæ & coctæ
æqualcs ſecudum ſuperiorem do
ctrinam ſunt medicina experta ad
icteritiam. Vnguentum arthanitæ
ex inuentione Alex. quo ungitur
uenter & ſumen & ilia & ſoluit ſo
lutione cathartici. & propinanduż
eſt non ualetibus ſümere mediciaz
& ſi linitur ſuper ſtomacum facit
uomitum & confert hydropiſi &
ſolutione educit aquam citrinam
cuius hæc eſt permiſtio. RL. ſucci
arthanitæ. 1B2. iii. ſucci cucumeris
alinin1. 1B2. 1. olei trini. 1B2. 11. butiri
uaccini: 1B2. 1. pulpæ colloquiiti dæ
§. iii. polli podii. §. vi. euſorbii. §. 5;
quæ terēda ſunt tere & ſubmerge
in ſucco & pone in uae uitreo ſtri
cti orifiitii & ſtringe caput eius &

dimitte p.viii.dies deinde bulliat
totum bullitione una & coletur:
& pone ſuper colaturam ſerapini
aur.v.myrræ:aur.iii.ita quod reſol
uātur prius in aceto uini quantita
te ſufficienti aggrega omīa ſimul
& bulliant ſemper agitando cum
fuſte uſq; ad ſuccorum ſere con-
ſumptione; ponātur tunc cæræ. §.
v.fellis uacci.aur:v. & ferueant do
nec cæra liqueſiat: tunc acc. ſcamo-
aloes mezereon collo. ān. aur.v.eu
forbii aur.ii. ſalis gemmæ aur.iii.
turbit aur.v.pipis lōgi.zz.al. came
millæ cynna. oīuz. ān. aur.ii. pulueri
zētur & permiſce cujus ſimul te
rēdo in mortario donec p[]ſiciatur.
Vnguentum aliud arthanitæ & ē
reſoluens dura apoſtemata ſplenis
& lapideitatem ipſius & ſcrofulas
cuius hæc eſt p[]miſtio. R. ſucci eius
& uſiſcolitatis quæ mulgetur ex
radice filicis ān. B2. §. ſucci extremi
tatu3 tamar[]ſci. §. ii. olei irini. B2. ii.
iſopi humidæ. §. xv. aceti. §. ii. armo
ni. & bdellii. ān. §. i. §. cæræ citrinæ
§. v. ſiat ſicut ſuperius diximus ar
thanita autem de decoctione rem
completam ſubſtin. & POSSE.
Solutione educit ſlegma mucilla
ginſum ſumptum & ſuppoſitu3
& etias linitum ſuper femur & ilia
& ptes adiacentes eis. & aperit op
pilationes uſceru3 & ſplenis & pro
prie ſumptum cum oximelle & ſi-
militer emplaſtratu3: & confert co
licæ ſlegmaticæ & ei quæ fit ex
retentione fecis & ē ex rebus mun
diſtantibus caput & oculos &

proprie caputpurgium factu3 ex
eo: & abſcindit emicranea3 frigidā
& ſodam & confert in tremore &
paralyſi & ad ægritudines cerebri
ſlegmaticas: & proprie ſi fiat ca-
putpurgium poſt aſſumptionem
ieræ aut theodoricon āt pillula
foetidarum aut ſimilium: & c[]ſoſert
caputpurgium ex eo debilitati ui
ſus & aquæ quæ descendit ad ocu
lum: & eſt experta res ad icteritiā
conuertens in uaporem & fumuz
& ſudorem materiam eius & pro-
prie ſuccus eius cujus ſecaniabin aut
mellicrato: & oport& ut ſumens
cooperiatur multum ut ſudet ſu-
dore uehementi citrin o: & ſecūdu
omne3 modu3 adminiſtratōis eius
confert duriti ei ſplenis & altor u3
apoſtematu3 & ſcroful. & prouocat
bibitum: & ſuppoſitum menſtrua
& eſt ex maxime aperientibus ori
ſicia h[]emorroidarum. Et dicitur
quod ſi ſuspendatur in collo mu
lieris radix eius non concipit & li
nitur ex eo anus & confert egreſi
oni eius. DOSIS eius eſt ab aur.
iii. uſq; ad. iiiii. & proprie ſucci eius.
CAPITVLVM.XXVII.DE.ARI
STOLOGIA.

a. Ristologica tres ſunt ſpeties
ſ.löga & rotüda & alia cuius
radix creuit ſecundum ſemita3 pał
mitum uitis.COMPLEXIO.ET.
PROPRIETAS.Inquit Diaſco-
rides omnes ca. ſunt in principio
tertii ſicca in ſecundo: & uidetur
quod longa ſit calidior ǒuis terrei
tas eius uincat ſuper terreitatem

rotundæ:& uidetur ex hoc quod
rotunda ſit ſubtilior quare ad oës
operatões promptior:& ē utraq,
aperitua oppilationu; resolutiua
attractiua extrahens ſpinas & fra
curas lignorum infixas carni: &
utraq eſt ſubtiliatiua:fed rotūda
magis pp illud quod diximus:alia
uero ſpeties eius in omnibus his
ē debilior propter illud quod nō
eſt furioſa. RECTIFICATIO.
Soluendo non noc& immo cōfert
uſceribus: & exigitur in aliis. de re
ctificatione ſecundum quod dixi
mus in luf:& de decoctione & tri
turatione rem plenam ſubſtin&.
POSSE. Solutione educit ſuper-
fluitates flegmaticas:& dixerunt
aliqui quod colericas etiam. & eſt
ex rebus maxime mundiſtantibz
pulmonem & pectus a flegmate
& putredinibus:& confert tuuamē
tum māifeſtuz alſmati & tuſſi ſecū-
dum omnem modum administra
tionis eius:& etiam ſuffumigatio
ex ea adminiſtrata per embotum.
Confectio formaſx quarum iuua
mentum magnificum eſt ad alſa
antiquuus & tuſſim humida; & pro-
prie quādo recipitur ſuffumigatō
per interualla ex una earum ptraie
ctorium. acc.ariftol.ro. & arſenici
citrini partes æquales aggrega cu;
uitello oui & ſiant formæ ſicut
auellanæ adhuc etiam arſitol.eſt
ex rebus mundiſtantibus cereb;
conferens epilepſiæ & proprie ro
tunda. & confert etiam ſlomaco re
mouens ſingultu; uentoſu; & ſedat

dolores omnes a uentolitatibus i
uifceribus & aufert oppilationes
ſplenis & uentolitates in ipſo &
proprie rotunda:& hoc ē cum oxi
melle radicis:& omnes quidem
ſpeties ipſius mūdificāt matrices
foetarum & prouocant menſtrua
& faciunt aborſum. & rotūda qde;
eſt de medicinis magnis ad ulcera
mala fraudulenta:& eſt mūdificās
ſiſtulas & generat carnem in ipſis.
& emplaſtratio ipſius cuż melle &
ſale pauco cōfert podragræ & cō
tuſioni lacertorum. cuż idormelle
autem curat ulcera aurium & cor
roborat auditum. acetum uero co
ctionis ipſius ſtringit gingiuā &
remouet putredinem eius & fricā
tur cum ea dentes & abſtergit eos
& eſt medicina bona rigori ſebriū.
DOSIS eius eſt a.3. i. ulq; ad aur. i.
CAPITVLVM. XXVIII. DE. A-
BELMELVC.I DEST.DE.GRA
NO. REGVM.

15 Abelmeluc dicitur proprie granum regum. & eſt ex eo aliud paruum aliud magnum & di citur quod magnum eſt Kerua. COMPLEXIO. ET. PROPRIE TAS. Dixit Diaſcorides calidæ cō plexionis eſt & ſiccæ in. iii. & dixit Hamec eſt in principio tertii. RECTIFICATIO. Meruit de re ctificatione hoc quod diximus in capitulo de ben. oleu autē utriuſq; extrahitur ſicut oleu; amigdalæ. POSSE. Facit uomitu; & ſolutōes laboriosam & educit ſlegma uehe menter & aliquando coleram &

materias a iuncturis & aq citrinā
& coquūtur grana eius & proprie
contrita in iure galli antiqui & cō
fert colicæ & doribus iuncturāx
& podagræ & dolori sciaticæ: &
coquuntur cuż aqua caſei aut mul
getur ſup ea lac caprinus & colatur
& confert hydropiſi. Aliqdo autē
oleum de Kerua confert colericæ
ſlegmaticæ & uentosæ. DOSIS.
Sumūtur ex Kerua a granis.v. uſq
ad.vii. & alterius a granis.vii. uſq
ad.xv.

CA.XXIX.DE.ABRANHVNC.
IDEST.DE.GENESTRA.

a. Branhunc eſt capitrum ar-
borum: & eſt arbor mōtana
ſuper cuius ſtipitem eleuatur den
ſitas ſuſtium multæ rectitudinis:
& dum plicantur non patiuntur
fracturas: unde ligātur ex eis arbo
res & producunt flores in figura
nouæ lunæ citrinitatis multæ: &
profert folliculos ſecunduſeitam
orobi habentis ſemina diſtincta
ſicut lentes: ſed in lingua latina
geneſtra uocatur & eſt myrica.

COMPLEXIO.ET.PROPRIE
TAS.Inquit Diaſcorides calidæ e
& ſicce cōplexiōs ſecùdo gradu
& ſemen eius eſt calidius. in flore
eius & ſtipitibus ipſius eſt humi-
ditas ſuperflua cù uirtute inciſua
quare multiplicat uomitum. & ſut
omnes partes eius conturbatiuæ
inciſiuæ ſubtiliatiuæ prouocatiuæ
RECTIFICATIO.Noc& ſtoma
co & cordi: & dixit tunc Filogus
cum melle ro. tollitur nocumētus

eius & ſimiliter cum rolis & ma
ſtice: ſemen auteż ipſius propinādu
eſt cum aqua mellis ro. Aniſum &
ſemen feniculi & daucus & ſimilia
auferūt nocumentum ipſius: flos
aute: eius de decoctione modicu
ſubſtin& ſemen uero plus.

POSSE. Per uomituin & per uē
trem educit ſlegma cuż fortitudie
uehementer & materias quæ ſunt
in iuncturis: & mundiſcat' renes
ab omnibus ſuperfluitatibus: &
prouocat urinam fortiter & frāgit
lapidem in renibus & ueſica: & nō
permittit materias figi in eis & dē
ſari in lapidem. & quando flores
eius contriti propinantur cuż mel
le ro. aut cum ouo reſoluit ſcroſu
las. & oximel ex eis aut ſeminibus
ipſius reſoluit apoſtemata ſplenis
& ſi frequentatur cum eis uomitus
reſoluit apoſtemata sciaticæ & cō
fert podagræ & dolori renum.
DOSIS. eius eſt & proprie ſloru
a. 3. ii. uſq. ad. v. & ſeminuż a. 3. ii. uſq
ad. iii.

C.XXX.DE.ELLEBORO.

e. LLEborus ē barba albuti. &
eius quæ ſut ſpēs: nazalius al
balius niger. niger uero iſoluor
eſt albo: immo minatur ei albus
accidentia terroris: niger uero acq
rit ei iuuenescentiam & incolumi-
tatem. ELECTIO. Et quod eligi
tur ex eo proprie eſt cuius ſapor
eſt acutus mordicans guſtū & hēns
colorem ſicut affarum proprie: &
quod eſt frangibile & medium
inter ſubtile & croſſum & mediuz

inter recens & antiquum &mediuſ,
inter ponderoſum & leuem: imo
plus leuis eſt ǒ pôderoſus & quod
eſt leue carens alperitate:& melior
pars plantæ eſt radix ipſius:& me
lior pars radicis ipſius ſunt ſuſtes
& melior ps eoruſ ſunt cutes eoruſ;
& melius tempus collectiōis ē uer
& æſtias. albus autem eſt minoris
acuitatis & mordicationis:& eius
mordacitas ē nō apparens ſubito:
& eſt maioris amaritudinis ǒ niger
in aliis aŭt proprietates hēt nigri:
ſed plus de antiquitate ǒ niger pa
titur. COMPLEXIO.ET.PRO
PRIETAS. Niger calidus eſt &lic
cus in tertio &eſt ſubtiliatiuſ ab
ſterſiuus reſolutiuus corroſius ad
ditionum carniu[m quæ ſunt in ul
ceribus:&dicitur quod quâdo na
ſcitur apud radices arborum ſunt
fructus illius ſolutiu[m.alb[ autem
calidus ē & ſiccus in medio tertris
&eſt ſimiliter abſterſiuus mordica
tiuus multiplicans uomitum & ſa
ciens ſternutati onē cu[ fortitudiē.
RECTIFICATIO. Alb[ têporis
noſtri eſt moleſtus imo ē eis ſicut
uenenum proprie præfocatiuus ni
gri autem uſq[ ad tempora noſtra
uirtus tollerabilis eſt licet adhuc
dificilis. Inquit eni[ Hipp. ellebo
rus e[moleſtus eis quoruz corpora
ſunt ſana[ars autem & ſolicitudo ē
in rectificando & in propinando
quando & cui oportet facere. tunc
enim operatione[ in columnem facit
Inq[ Filius Zezar fit terreniabin
ſicut mel. & ſubmergātur in eo

tepido ex ſolliculis nigri ptes cō
ueniētes circiter horas. viii. & extra
huntur ab eo: & tunc propinatur
altereniabin in ētu[ hēns uirtutez
ellebori: & conſimile fit de melle
paſſularu[ & Ḟdoq[ ſubmergūtur
in iure gallinarum aut carniu[m &
fit ſimiliter: & aliqui perforant ra-
dicem rafani & intromittunt ſuſtē
ellebori per diem: poſtea auferūt
& propinant rafanu[ habente[ elle
bori uirtutem: & qnandoq[ infun
duntur in oximelle & fit ſimiliter:
& quandoq[ in uino dulci: & qua-
doq[ in condito aut alio ex ſirupis
aut robub: & quandoq[ infuſitur
in iure galloru[ aut carniu[m & co
quitur in iure: poſtmodum arte
Kift aut ordeum fractum aut rizū
& quandoq[ ſorbetur ius ſolum p
ſe. daucus autem & piper longum
& anifum petro. iſopus ſicca. cala-
mentum origanum & haſce boni
ficant operationem eius. bene autē
miſcetur cum epithimo. & polli-
podio & ſale indo. & ſimilibus cō
fortāt eis ſe ſe. Cōfectio pillularu[
quas ſcripſit hali. quaru[ iuuamē
tum eſt ultimum ad ægritudines
melancolicas & cancrum & lepra[
& morpheam nigram difficilē ǒx
hæc ē pmiſtio. R. ieræpigræ. 3. xii.
ellebori nigri: polli podii. Æn. 3. v.
epithimi: ſticados. Æn. 3. vii. agarici.
lap. lazuli: ſalis īdi: colloquintidæ
Æn. 3. iii. & doſis earum eſt a. 3. i. uſq[
ad aur. ii. & ſunt ſanæ & ex pertæ:
expellunt enim uirtutem utriuq[ aqua
paſſularum: aqua ordii: ius

gallorum & gallinarum cum oleis
āt nucü aut amigdalarū & ſimilia-
puluerem autem ellebori ſumere
non eſt tutum. POSSE. Diximus
uitari album quia eſt præfocatīus:
nigrum aute; debere ſumm1 ſicut
concordant omnes proprie rectiſi
catum ſecundum artem & legem:
& non conuenit niſi robustis cor
poribus & animolis: & tempore
ueris proprie: datus quidem 4do
& cui conuenit facit acquirere iu-
uenescentiam & incolumitatem &
mores laudabiles & complexiōes
bonas: hæc enim e proprietas eius
ſicut Hippo. dixit: & ipſe quidem
mundificat totum corpus a ſup-
fluitatibus membroru3 corruptis:
& ſolutione educit cum facilitate
coleram permittam croſtam &fleg
ma & coleram nigram cu3 uirtute
ſine moleſtia: & mundificat ſangui
ne3 & atrahit a uenis ſupfluitates
miſtas ſanguini. immo a toto cor
pore &concauitatibus membro3
& partibus remotis & cute: & eſt
ex rebus Solemnibus in mundiſca
do cerebrum & caput totum: & 1
ſtrumenta ſenſuum: & neruos & ui
ſcera & ueſicam & matricem: & cō
fert ægritudinibus eorum ſicut e
ſoda proprie & emicranea & maīa
melancolia uertigo. & epilepſia &
paralyſis & aqua ad oculum deſcē
dens. & confert ægritudinibus iū
cturarum & duriciei. & apoſtemati
bus eorum & ſcrofulis & eſt ſicut
tyriaca & medicina antonomaliſæ
ad lepra2 cancrum & ſpeties her

petis & bothor qui ſe comeduſt: &
quādo ponitur elleborus. ni. in al
cohol cōfortat uilu. & ſi diſtillatur
acetum decoctionis eius in aurem
confert tinnitui & ſibillo & corro
borat auditum: & ſi colluitur os
ex aceto prædicto tonfert dolori
dentium. & confert ægritudinibus
ſplenis & ſebribus antiquis lōgis
& ērtan æ colicæ & ægritudib3 melā
coliæ difficilis erradi catōis et pro
uocat urinā & mēſtrua uſus aŭt eius
colorē efficit bōu3. & acqrit corpo
ri colorē bōu3. & ori ſiliter. & rēou &
ægritudies ſicut morphea. & baras
ſecundum omne3 modum admini
ſtratōis ipiſus. & fricatur cū aceto ſi
militer & remou & foeditate3 cutis
& pannum. Albus uero fortiter &
difficulter uomere facit: & cu3 acci
dentibus terribilibus & cōfricātur
ex eo ægritudines cutis & confert
cu3 uirtute: & curat ſcabie3 & im-
petiginem & lentigines: & confert
uterq3 elleborus fiſtulis et uulne-
ribus fraudulentis. DOSIS eius
ē a caratis. vi. uſq3 ad. 3. ii. uel ad. iii.

INCIPIT. GRAB AD IN. IOAN
NIS. FILII. MESVAE. QVOD.
EST. AGGREGATIO. VEL. AN
TIDOTARIVM. MÉDICINA-
RVM. COMPOSITARVM.

4 CRIPSIMVS In libris
explanationu noſtrarum
ex his quæ expti ſumus
quædā adhuc rememora
tiōe digna: ex 4ru3 aggre
gatione ſummam conteximus qua3

grabadin nostrum uocamus: quod eſt compendiuz ſecretoruſ noſtrorum in quo medicinas expertas & præclaras ex his quæ acqſiuimus & inuenimus: eis medicinæ artis archana ſcire ſitiunt tradere dignuſ diximus: & ponimus totam latitu dinem operis huius ſummas duas In primis famoſas & ſolemnes me dicinas tradimus compoſitas. in ſe cùda uero medicias ſigulox mē brog[ur] ægritudib[us] appropriatas diſtiguimus. In pria uero diſtictiōes ordinamus duodecim. Prrma eſt de electuariis. Secùda de medicis opiatis. tertia de medicis ſolutis. ḿrta de cōditis. qnnta de ſpetiebus lohochab. ſexta de ſirupis & robul. ſeptia de decoctiōibus. octaua de trociſ. nona de pillulis: decia de ſief & puluerib[us]. undecia de unguē tis & emplaſtris. duodecia de oleis. Prima diſtinctio quæ eſt electuari orum ſubdiuſionem hab[&]: quæ dam enim ſunt delectabilia ex eis: quædam uero amara & utraq[us] ſut ſolemnia: prius tamen ex eis electuaria quorum eſt delectatione[us] facere cù titulis utilitatu ſua[rum] tra dimus: & de altis loquemur ſicut deo placuerit. Electuarium de aromatibus quod ſcripſit G. expto[rum] iuamentorum ad cauſas ſtomaci & epatis & ægritudines in eis facctas ex fleqmate croſto & uentofi tate: digeſteōe[us] confortat: inflāma tionem remouet: & morbos ex ea factos curat. & retardat canos: coe[rum] lorem eſſic[it] bonum: & oris & ſu

doris odore[rum] renes quoque calefacit & coitum excitat: accidos ructus curat: & faſtidiuſ & abhominato[rum] remouet. Cuius hæc eſt permiſto. K. ligni aloes crudi. ro. ſaan. aur. xii. gall. muſ. mac. doronici piperis lōgi. nuc. muſ. mentæ ſiccæ ſpicæ caſſiæ maſtic. cynna. gar. affari. ſaan. aur. iii. calami aroma. aur. iii. zz. croci cardamomi maioris & minoris triuſandalorum reubar. coſt[um] cubebæ. ſe. feniculi. ani. Keiſin. ſaan. aur. ii. zu ca ri. ſ. vi. miuæ. aro. ſ. xii. mellis diſpu mati q[ui]tum ſufficit dolis eius a. 3. ii. uſqu[em] ad aur. iij.

Lectuarium de gēmis iuua[rum] eſt magnu[rum] ad ægri tudies cerebri cordis. ſtomaci epa tis & matricis frigidas: & nos ſu[mus] experi bonitate[us] eius ad tre morem cordis & ſincopim & debilitatem ſtomaci: & quando aliq[s] tristatur & neſcit radicem: & ei qui diligit ſolit[um] dinem: & ſunt eo uſi reges & magnates: trahit enim eos in conſequentiā bono[rum] moruſ & nobiliu[m] & dilatat animam & facit corporis odorem & colorem bonum. Cuius permiſto hæc eſt. K. albaruſ margaritaruſ. 3. iii. fragmētoruſ zaphiri & iacynthi. ſardini. & granataruſ & ferragezu. 1. ſmaragdi ſaan. 3. i. & 5. zedo. doronici. cortic[ci] tri. mac. ſemis. alſelei. enul[us]. ſaan. 3. ii. corralli. ru: carabæ limaturæ heboris ſaan. 3. i. ptes. ii. beē al. & ru. gar. 22. pipis lon. ſpic. folii: croci heil. ſaan. 3. 1. troc. diarodon. ligni aloes ſaan. 3. v. cynna. galangæ zurumbet. ſaan. 3. i. &

78 b

59

5. foliorum auri & argenti. ãn. aur.
5. mulci boni: 3. 5. ambræ. 3. 11. cōfice
cum lacte & succo emblicoruæ &
colaturæ terrentabn de rolis ptibæ
æqualibus quātuæ sufficit: & doſis
eius ab aur. 5. uſq; ad aur. i. cum aq
bugloſæ & uino odorifero.

Onfectio alhermes & ſunt
grana tinctorum maximi iu
uamenti ad pulſum cordis & ſin-
copim & alqueſgues & tritictiam
ſine cauſa & eſt ex rebus confortā
tibus animam confortatione mi
rabili: Cuius permittio ē hæc. R.
ſetæ tīctæ ex Kermes circiter lbz. i.
& proprie ſuper cuius tīcturažnō
præteriit ſpatiuz extenſum: & ſub
merge eam in succo pomoruæ dul
cium & aqua ro. ãn. lbz. 1. & 5. & di-
mitte die una deinde fac modicuæ
bullire donec aqua rubeat. deinde
extrahe ab ea ſetam & exprime ā
& pone in ipfa zucari tabarzet. 3. c.
1. & coque uſq; dum habeat ſpiffi-
tudinem mellis: & remoue ab igne
& prouce in eo calido ambræ cru
dæ minutatim inciſæ. 3. iiii. & dimit
te in eo liquefieri: deinde proiice
ſuper ipſum puluerem haruæ reruæ.
R. ligni aloes crudi. & darſeni. ãn. 3.
vi. lapidis lazuli loti & præpati 3.
ii. albaru margaritaruæ. 3. ii. aurib ōi.
3. i. muſci bōi 3. i. cōſice: & ſit doſis
eius aur. ii. & 5. & ē bōuæ & exptuæ.

Onfectio de xiloaloes quæ
eſt medicina magna ad ægri
tudines cordis: ſtomaci: & epatis
frigidas: & ſanat ſincopim & pulſu
cordis: & confortat ſtomacum: &

procurat digeſtioneæ & facit odore
oris bonum: & generat gaudiuæ. R.
ligni aloes crudi. & ro. ãn. 3. viii. gari
ofi. ſpicæ nardi nucifmul. galliæ
mul. cubebæ. cardamoï: & heil. ma-
ſticis cynnāomi cipi ſquinanti ze
doariæ. been. al. & ru: folii. ſetæ. cru
dæ. margaritarum coralli. ru. Kara
be. foliorum citri. & cortcis eius
& alfelēgemi. ſemis ſanſuci ſiſibrii
mentæ ſiccæ. piperis longi. zz. ãn.
3. iiii. mulci boni. 3. 1. tertiaæ. ambræ.
3. i. & 5. & confice cum melle embli
coru & miua aromatica. & ſit doſis
eius a. 3. i. uſq; ad iii.

Æl Eſcriptio electuarum ſarbo-
chēg. & lætificans deſcriptōe
Hamec. Filii. Zacharie: ſuper quo
eſt fiducia iuuamenti ad ægritudi
nes cordis: ſtomaci: & epatis: & cō
fortat ea & confert pulſui cordis
& ducit utentem eo in cōsequen
tiam gaudii: & continuæ tucundita
tis: & attrahit digeſtionem bona
& facit oris & corporis totius odo
rem bonum & colorem facit uiu
dum. Et modus eius eſt. Acc. ro.
ligni aloes. ãn. 3. vi. macis. nucifmul.
galliæ. mul. cardamōi. heil. ãn. 3. ii.
& 5. cipii. 3. v. gar. maſticis. ſpic. affari
ãn. 3. iii. fiat omniuæ trituratio bōa
& confice cum melle emblicoruæ
& aromatiza ipſum cum mulci. 3.
i. quarta. & ſit doſis a. 3. i. uſq; ad. iii.

m Odus electuarii de citro ex
inuentione nostra confortās
ſtomacum & procurans digeſtiones
& odorem oris facit bonuæ croſſas
uento ſitates expellit & confortat

cor. Acc. corticis citrorum aur. xx. gar. ligni aloes cynnamomi macis. galāgæ. Æn. 3. ii. musci. 3. 5. cardamōi. zz. Æn. 3. i. confice cum melle. dolis eius ë. §. 5.

Onfectio de muſco dulcis. faciens ad pulſum cordis & ægritudines melancolicas: & ad eû qui tristatur ſine cauſa: & confert ad ægritudines cerebri ſicut ëuer tigo & epilepsia & tortura & para lysis: & ad ægritudines pulmonis & difficultati anhelitus. Cuius per miſtio. X. croci dorōici. zedoariæ. ligni aloes. macis. Æn. 3. ii. albarum margaritarum. ſetæ crudæ aduſtæ Karabe coralli. ru. Æn. 3. ii. &. 5. galliæ ozimi curati. Æn. 3. ii. &. 5. been. al. & ru. folii. ſpicæ. gar. Æn. 3. 1. zz. cubebe piperis longi. Æn. 3. i. &. 5. muſci. 3. 1. partes. ii. confice cujus melle crudo quod ſit quadruplum ponderis omnium. & pone in uſe uitreo: & ſit dolis eius a. 3. i. uſq. ad. ii. Si autem hanc confectionem amaram facere uolueris ualentior ea efficiatur ad ea quæ diximus: & ad exic candum humiditates ſtomaci & putrefactiones eius & proprie ſi addatur in permiffione eius ab ſin thii. & ro. Æn. 3. iii. aloes opti ablu ti. 3. iii. caſtor. Kei ſim. Æn. 3. i. cynna. 3. ii. &. 5.

aj Odus confectionis teſticuli uulpis & ë fatirion bona pti ſicis. ethicis. & consumptis ë me dicina impinguatiua bona & mul tiplicat coitum: & modus operati onis eius eſt talis: acc. fatirion qui

abſcinduntur a patre ſuo. B2. i. & terantur & coquantur cum lacte ouino dulci in quantitate ſufficiet i ſuper prunas uſq. duz decocti ſint & ſit consumptum lac: & tue funde ſup eos olei amigdalæ dul cis. §. iii. & agitetur ſic terendo cu ligno: & poltea funde ſuper totuſ ſirupum. Cuius modus eſt. accipe ſucci bugloſæ cocti diſpumati. B2. ii. ſucci pomorum dulcium. §. xii. zucari boni al. B2. iii. miſceātur agitando cum prædictis uſq. duz fiat eius competens decoctio & deponatur ab igne: & proliiciatur ſuper ea cynnamomi ſubtilis & ele cti. 3. v. bee. al. & ru. Æn. 3. ii. ligni aloes 3. iii. croci ſadalı citri. Æn. 3. 1. &. 5. cō fice & pone in uſe uitreo: & ſit dolis eius ab aur. iii. uſq. ad. v.

Onfectio alia teſticulorum uulpis & eſt diſfatirion faci ens erectionem uirgæ & multipli cans ſperma & defiderium. accipe ſecachul al. mundi & elixati in aq cicerum quorum eiecta ſuit aqua prima. B2. i. teſticuloruſ uulpis. §. viii. radicis rafani. §. iii. luf plani. § ii. terantur & infundatur lactis uacci aut ouini qūitas quæ ſupere mineat radicibus duobus digitis: olei ſi ſamini & butiri uaccini rece tis. Æn. §. iii. & excoquantur cu ſa cilitate uſq. ad ſpiftitudinem: & ſi adhuc radices non bene decoctæ ſint. fundatur ſuper eas ex lacte & oleo & butiro uſq. dum perfecte decoctæ ſint: poſt hoc funde ſup hoc totu mellis bōi & diſpumati

lb2.vi. lucci cepæ humidæ: lb2:i. &  
§.decoque omnia stimul ulq3 ad  
perfectam decoctionem tunc eîm  
depone ab igne & proiice luper  
iplam puluerez cuius permistio e  
hæc. L. caudarum stinci cum reib3  
& fumie.3. vii. se. erucæ. zz. been. al.  
& ru. linguæ auis semis nafturtii.  
cynnamomi piperis longi bauciæ  
sinap. asparagi. an. 3. iii. conficiatur  
cum eis. ultimo uero ponatur in  
meicæse pinearum mundataru. lb2.  
i. & §. fisticorum mundatorum. §.  
x. cerebelorum pafferum. §. ii. con-  
ficiantur omnia bene & aromatizē  
tur cû.3. i. boni muſci. ſit dolis eius  
ab. §. §. ulq3 ad. §. i. cum bono uno  
& pauco.

Onfectio de galanga contra
morbos uentolitatuæ crostia-
rum & acōsamætioneæ me
dicina experta: & ad malitiam dige
ſtiōis & bonificat operationes ſto
maci & epatis frigidi: imo emēdat
defectionem ipſorum. L. galangæ
ligni aloes. an. 3. vi. gar. macis. Keiliz
an. 3. ii. zz. macropiperis cynnamōi
piperis al. an. 3. i. & §. calamēti ſicci.
mentæ ſiccæ an. 3. i. heil. ſpicæ ſe.
apii ſeniculi ani. carui. an. 3. i. calami
aro. 3. i. & §. zucari tabarzet. §. x. mel
lis diſpumati quod ſufficit. dolis
eius eſt a. 3. ii. ulq3 ad aur. ii.

d Jarodon deſcriptione cōmu
nī conferens ad dolore3 ſto-
maci & epatis & puncturam in eis
a caliditate & acuitate coleræ citri
næ faciens digerere cibum: & e ex
conferentibus ſtomaco & epati

debilibus. Cuius hæc e primitio
L. foliorum ro. ru. 3. xxx. trociſ. dia
rodō: trociſ. de ſpodio. liquis. an. 3.
iii. gar. & galliæ muſ. an. 3. iii. ſpodii
& croci maſticis ligni aloes. an. 3.
ii. trium ſandalorum. an. 3. iii. aſtari
ſpicæ indæ macis cardamōi portu
lacæ lactuæ ſcariolæ ſemis citruli
melonis cucu. cucurbitarum: al. ma
gnay alfelengeniſt rafuræ heboris
dragaganti güi arab. an. 3. i. camph.
3. i. & §. muſci. 3. i. ſextam: cōſice cu
ſirupo de rolis & aqua ro. dolis
eius eſt. §. §.

a Romaticum roſarum ſtoma
cum & cor confortat huīta
tem uiserum exiccat: appetitum
excitat: & digeſtionem confortat:
uomitum & naueam ſedat: cuius p
miſtio hæc eſt. L. foliorum ro. ru.
3. i. & §. ligni aloes macis gar. tro
ciſ. diarodon galliæ muſ. an. 3. ii. &
§. liquir. mundatæ. 3. viii. cynnamōi
ſubtilis & electi. 3. iii. galangæ. zz.
nucis muſ. an. 3. ii. & §. heil. ſpicæ. an
3. i. ſiru. ro. corticis citri quantum
ſufficit. dolis eius eſt a. 3. iii. uſque
ad. v. & ſunt qui aromatizāt illud
cum muſci. 3. i. ſexta.

a Romaticum ro. deſcriptiōe
gabrielis. uidelicet cōtra ſto
maci defectionem: & omnia nutri
tioni s membra cōfortat: & e cōtra
ſtomaci humiditatem & molifica
tionem medicamen expertum &
omnem putrefactionem in eo cor
rigit: cerebru & cor confortat: ape
petitum excitat: digeſtrione, procu
rat: conualeſcentibus & debilibus

mire ſubuenit:cuius pmiftio. R.
folioru3.ro.3.xv.liquir.rasæ uel mū
datæ caſſiæ lignee.ān.3.vi.ligni alo
es bōi & electi ſandali mazini.ān.
3.iii.cynnamomi boni & electi.3.v.
macis gar.ān.3.ii.&.5.gūi arab.dra
gaganti.ān.3.iii.& duas partes alte
rius:nucis muſ. cardamōi galangæ.
ān.3.i.ſpicæ.3.ii.ambræ.3.i.muſci
3.i.ſiru.ro.quod ſufficit.

a Romaticu3 ro.minus ſtoma
cum & cor confortans &eo
rum inflammationes ſedans.cuius
permiftio.R.ro.ru.3.x.ligni aloes
ſandalo.macis.ān.3.ii.cynnamōi ele
cti.3.iiii.maſticis.3.i.&.3.i.ābræ.3.
ii.muſci.3.i.ſiru.ro.quod ſufficit.

a Romaticum muſcatum cō-
fert ſicopi & tremori cordis
& confortat cerebru3 & cor & cō
fert epilepſiæ & præfocationi ma-
tricis &facit oris odorem bonum.
R.ligni aloes.3.vi.1.darſceni electi
3.x.ambræ crudæ.3.ii.muſci boni
& electi.3.ii.1iru.ro.qtu3 ſufficit.

a Romacum garioſtomacum
& cor confortat nauſeam &
uomitum ſedat:& ual& contra pu
trefactionem in partib3 ſtomaci.
membra uero nutritionis calefacit
&uentolitates diſſoluit &carmiat.
R.gar.3.vii.macis zedoariæ galan.
ſandaloru3 macozī trociſ.diarodō
cynnamomi ligni aloes ſpicæ indæ
piperis lon.heil.ān.3.i.ro.3.iiii.liqr.
galliæ mus.ān.3.ii.folii. cubebæ.
ān. partes.iii.3.i.1iru. citrini quod
ſufficit ambræ.3.i.muſci.3.5.doſis
eſt a.3.iii.1uſq3 ad.v.

a Romaticum nardinum ſto-
macum & epar & uilſera cō
fortat & renes & uelſicam:& addit
deſiderio coeundi:oris & ſudoris
odorem bonum facit & confortat
anhelitum & facit digeſtione3 cibi
& reſoluit uentolitates.cuius hæc
e permiftio.R.ſpicæ indæ.3.ii.ro.
3.iii.liquir.3.ii.&.5.galliæ ſebellic.
cubebæ ligi aloes macis gar:cyn-
namomi folii indi ani. folii:citri
corticis boragis trociſ.diarodon.
ān.3.i.&tertia3:pinearu3 purgatax
amigdalarum purgatarum a corti
cib3.ān.3.v. gūi.arab.dragg.ān.3.ii.
muſci.3.5.cū 1ir.ro.quod ſufficit.

d Iacymiu3 bonum ualet cōtra
ſtomaci & uilſerum uentoli
tatem digeſtionem prouocat ſto-
macum &uilſcera calefacit:R.cymī
pridie i aceto inſuli & exiccati.3.
x.zz.cynnamomi.ān.3.iiii.gar.ligni
aloes macis.ān.3.ii.&.5.galangæ pi
peris lon.cardamōi.ān.3.ii.muſci.3.
5.mellis diſpumati quod ſufficit.

d lanilum ual& croſſæ uētoſi
tati ſtōaci &frigiditati ex ha
būdātia flegma-frigidi i ipō crudi
& tuſſi diuturnæ.R.ani.3.xx.liqr.
maſticis.ān.3.viii.carui macis galā.
zz. ſeniculi cynnamōi ān.v.trium
piperum calamenti piretri-caſſiæ
ān.3.ii.heil.gar.cubebæ croci ſpi-
cæ.ān.3.i.&.5.zucari.5.ii.mellis diſ
pumati quod ſufficit.

d Iambra eſt medicina ſubliſ
cerebrum & cor confortans
& ſtomacum & omnia membra di
gestionem procurat:& utente3 eo

D-S

lætificat & membra nutritionis ca
lefacit: ſenibus quoque conuenit:
& frigidis natura: & mulieribus &
ægritudinibus matricuſ.cuius hæc
eſt pmilſto.R. cynnamōi dorōici.
gar. macis nucis muſ. foli. galangæ
ān. 3. iii. ſpicæ cardamōi maioris &
mi. ān. 3. i. zz. 3. 1. &. 5. ſandalorū citri.
ligni aloes pipis lon. ān. 3. ii. ambræ
aur. 1. muſci. 3. 5. cōſice cū ſirupo ro.
& aqua. ro. & da. 3. iii.

c Onfectio de cynnāomo quæ
ē medi cina ſana & experta ad
humorofitatem ſtomaci & putre-
factionem in eo. ſlegma digerit. &
digestionem attrahit & procurat.
cuius permilſto. R. cynnamōi ſub-
tilis & electi. 3. xx. darſeni. cymī. enu
læ. ān. 3. v. galangæ. 3. vii. gar. piperiſ
lō. cardamomi. 22. hehil. macis nu.
muſ. ligni aloes. ān. 3. ii. croci. 3. ii. zu
cari tabarzet. 5. v. confice cujus melle
dispumato: & quādoq[us] ponimus in
eo duplum ponderis medicinaru[n]z
de zucaro puluerizato ſi cut ſief: &
qam addunt in eo muſci. 3. i. ptes
ii. & puluerizatur cum eo. & eſt
dolis eius a. 3. i. uſq[us] ad. 3. ii.

c Onfectio de granis myrthi
confortans ſtomacuſ & epar
& cōferens ſolutioni & lubricitati
uiſcerū propter malitiā digeſtīōis
& eius eſt ut in cōfectiōe de aroma
tibus adiungātur grano[ſ] myrthi.
trito[ſ] ſi cut alcohol. 3. c. mire. ni-
belli. & ēbli. ſup quos præterit iā
ebuli[ti]o uua in aq[ui] cydonio[ſ] & ut
no oderiſero. ān. 3. vii. caru[ti] ani. cy-
mini. ſemi. apii ſi uſo[ſ] i aceto uini

& exiccatorū & caſtor. ān. 3. v. cōſice cum miua aromatizata & da cum ſirupo decoctionis de cydoniis.

c Iacalamentuſ deſcriptione
G. conferens ad ægritudines
frigidas membrorum nutritionis
& ad malitiam digestiōns: & facit
penetrare cibum qui non potest
penetrare ad epar & corpus reli-
quum & hæc eſt eius proprietas:
& confert rigori ſebris & empla-
ſtratum & inunctum in ſpina: & e
ex maxime ſubtiltantibus humidi
tates groſſas & resoluentibus uen
toſitates: & cōſert ſingultur uehe
menti frigido & uentoſo quorum
diſſicilis eſt resolutio. & prouocat
urinam & menſtrua. R. calamenti
fluuialis & montanæ ſi ſeleos & pe
tro. ān. 3. vi. 22. 3. iii. ſe. apii extrēta-
tus halafce. ān. 3. ii. Kei ſim. 3. vi. piptis
3. xii. mellis diſpumati quantu[ſ] ſu
ſcicit. potio eius eſt. 3. 1.

d Iatrinipipereon deſcriptō[e]
cōmuni quod calefacit ſto-
macum & uentrem & remouet do
lores eius ex humiditate ſlegma-
tica multa & cruda. & mundificat
eu[que] ab ipſis & ualet contra acidos
ructus & digestione[ſ] procurat R.
trium piperum. ān. aur. v. 22. haſce.
ani. ān. aur. ii. ſpicæ ameos amomi
ān. aur. i. caſſiæ ſe. apii. ſi ſeleos affari
enulæ ſi ccæ ān. aur. 5. confice cum
melle diſpumato. dolis eius eſt ab
§. i. uſq[us] ad. ii.

d Iacyminu[ſ] ualens ad dolore[ſ]
ſtomaci & uentris factum a
frigiditate: aut croſſa uentolitate

aut flegmate croſſo coadunato:ad dolorem colicæ & ſingultum præ focatum a repletiōe factum:aut a uëtoſitate croſſa:& ad eructuatōez acetofa:uëtoſitates quoq diſpgit oppilatōes aperit:& membra nu- tritionis calefacit.R. cymi carmeni pridie in aceto infuſi & exiccati.3. xx.zz.halaſce.ān.3.iii.piperis cynna momi.ān.3.ii.ameos.3.i.&.ſ.folioruʒ rutæ ſiccorum baurac.ru.ān.3.iii. confice cum melle diſpumato.

Onfectio de ſeminibʒ ſedās do lores uilſerum a uentoli tate factos oppilationes aperit lu bricitatem a malitia diſeſtionis. curat.cuius permilſto hæc eſt.R. cymi.ſe.feni.carui.ani.dauci ameos ſe.apii amōi iſuſoruʒ die &nocte i aceto exiccatox.ān.3.vi.cynnamōi. 3.vi.Keiſiʒ.3.iii.gar.cardomōi ſpicæ ān.3.iiii.zz.macropiperis ſiſeleo s. galangæ.ān.3.v.mellis diſpumati quod ſufficit.& quandoq poſtur in eo zucari duplū pōderis oiuz & fac ſicut ſuſuf:& eſt ſanuʒ&exptuʒ.

Onfectio de cydōiis bona cō fortans ſtomacum & faciens diſeſtionem & remouens fluxum uentris & uomitum colericum & flegmaticū &facit colorē utētis ēe bonum.acc.carnium cydoniorum coctoruʒ in uino.B2.iii.mellis bōi diſpumati tantundeʒ decoquæ cuż facilitate:& poſtq coctum fuerit proſice ſuper ipſum cynnamomi galangæ gar.cardamomi.ān.3.i.dar ſeni.3.iii.zz.piperis longi macis.ān. 3.iii.& quandoq inuitat neceſſitas

& coquuntur cydonia in aceto ad cauſas calidas-quandoq permiſce tur eis'aceti tertia pars eoruz aut meia:& quandoq permiſcetur eis ſuccus malorum granatox medio ponderis acetoſorum.& quandoq ſuccus citri in quarta parte pōde ris eorum.& quandoq fit ſine ſpe tiebus.& quandoq fit cum ſpetie bus prædictis.& quandoq cū pul uere iſto.acc.ſpodii berberi.ſemi. acetoſæ trium ſandalorum.ro.ru.p tes æquales.& quandoq penūtur alia ſecundum intentiones philoſophorum.& quandoq aromatizā tur cum muſco aut cuz caphora aut utriuſq.& quandoq fit cum zucaro.& quandoq cum melle.

Onfectio de cydoniis facta cum ſucco cydoniorum ex-citans appetitum mortuum & cō fortans ſtomacum & epar & dige ſtionem.& facit ad retentionem & ſtringit naturam.cuius permilſto eſt hæc.R. ſucci cydonioruʒ &mel lis.ān.B2.iii.ita quod ſit mel diſ-pumatum aceti boni puri.B2.ii.de coquatur cuż facili tate &continuo auferatur ſpuma eius &læpe & cuż mellis ſpilſitudineʒ habuerit pul-uerizetur ſup ipſum piperis longi zz.cynna.aur.i.gar.ligui aloes.ān.5. 5.muſci.3.i.tertiam.& quādoq fit ſine ſpetiebus.quandoq cum ſpe tiebus aliuſ ſicut neceſſitas condu cit. quandoq fit cum zucaro. & quandoq uariatur aliuſ modis.

Lectuariū de pomis bōuʒ ad debilitatē cordis &ſtomaci

& confortat digestione?R.cariu3 pomorum dulcium & redolētium mundatoru3 & inciforom per fru flaLB2.vi.zucari al.bōiLB2.v.aquæ roLB2.ii.ligni aloes.3.v.fandali citri ni.3.iii.gar.3.iii.cynāi electi.3.iii.& 5.āmbræ crudæ.3.ii.musci.3.i.tertiā hoc eni3 mō fit electuariu3 de pōis acetoſis & eleatuariu3 de pōis puis & aromaticis & dulcibus.

e Lectuarium de perſicis con fortans ſtomacu3 ſitim extin guens:& ardore3 ſtomaci mitigās & oris foetorem amputans:accipe carniu3 perſicorum mediocrium inter maturitatem & acerbitatem & mundatorum a corticibus ſuis & ſucci eorum.ān.B2.iii.zucari ta barzet.B2.ii.terantur plica ut ſint ſicut medulla & exerceas in eis de coctionem cum ſirupo ſicut diximus in cōſectione de cydonis:&cū coctum fuerit puluerizetur ſuper iplu3 ligni aloes.3.ii.cynāi cubebæ macis.ān.3.iii. ſāda. citri.3.ii.musci. 3.i.ſextam:&quandoq[ur] ſit ſine ſpeti ebus & eſt ſanum & expertum.

e Lectuariu3 quo utuntur reges & prelati.R.pinearū mūda[3]  
§.v.zucari al.B2.iii.aquæ ro.B2.i.  
&.§.olei.ro.amig.recētiu3 & dultiu3  
§.iii.cynāi.electiſimi.3.viii. 5.gar.3.  
iii.ligni aloes.3.iii. ſādali citri.3.ni.  
ambræ bonæ.3.i.musci.3.i.vi. & eſt  
bonū & exptu3 &cōfortās ſtomacu3  
cor & pectus & cerebrum.

e Lectuarium ſecundum:quo utuntur reges ualēs ſicut pri mu3R.pinearum mundatarūn.5.vi.

amigdalarum mundatarū dulcium
§.iii.zucari al.B2.iii.aquæ ro.B2.
i. &.§.foliorum ro.ru. §.i:&.§.fādali
citri.3.iii. &.§.ābræ.3.i.musci.3.i.vi.

e Lectuarium de fructibus ma-
gni iuuamenti ad ſolutione;
uentris cu3 ſignificatōib3 calidita-
tis. & habundantīæ coleræ: & ē me
dicina magna ad appetitum cōfor-
tandum qui proftratus eſt. Cuius
pmiſtio ē hæc.acc.carntū cydōiog
& pīrorum ponticoru3 & malogx
acidorum quoru3 ſingulu3 elixatu3
fuerit in aceto uini fortis in quo
inſuſum fuerit ſumac die & nocte
& ſucci acreſtæ ſuper cuius tritu-
ratione elaboratum eſt uſq[ur] ad cō-
fumptionem granorum ultimam
ān.B2.1.carnium ſorbarum imma-
turarū.3.v.zucari.B2.iii.coquæ ad
ſpiſitudinem mellis:deinde pone
ſuper ipſum ſucci berberis.5.ii.
ſpodii.ſe.acōſæ.ān.5.i.repōe poſtq
conſectum eſt in uae uitreo & da-
2.ii.uſq[ur] ad.3.iii.cum aqua frigida
&rob.citri āt ribes āt aliquo taliu3.
& Onſectio alia.G. & ē cōſectō

de acetoſis faciens ad tremo
rem cordis & ſtomacum a calidi-
tate æſtuatu3;& ad feruorē ſtomaci
& ſitim & fumoſam eructationem
& oris odore3 ad epar inflāmatu3
& ſincopim & ebrietates & febre3.
Cuius permiſtio.R.xiloaloes cu-
bebæ.ān.3.iii.ro.corali.ru.margari
tarum al. ſādalo.citri.faufel.ān.3.ii.
berberis.ſe.cucu.cucurbitæ.citruli
ān.3.iii.ſpodii Karabæ gūi dragg-
ān.3.iii.boli.ar.3.ii.5.ſe.acōſæ.3.iii.

se.portulacæ bugloſſæ.ān.3.iii. &.§ camphoræ.3.i. cōſtice cuż rob. citri. aut rob. acreſtæ. doſis eius ē a.3.ii. uſq ad.iiii. cum aqua frigida.

c. Onſectio de prunis cōſerēs ad ardorem ſtomaci & ſtitim & ſoluit naturam & datur in ſebri bus & ſanat eas. acc. carnium pru-norum nigrorum oblongorum & muzorum accedentium ad dulce dinem & elixatorum in aqua i qua portulaca elixata fuerit. lb2.ii. zuca. al. lb2. i. aquæ uiolæ lb2. i. decoque cum facilitate uſq ad ſpilſitudineż recōde in uale uitri & da aur. iiiii. uel ſex.

e. Lectuarium de ſorbis cōſor tans ſtomacum & ſedans ſo-lutōez ſortem. acc. carnem ſorbaż maturaż & uicinarum maturitati & elixatarum in aqua in qua rolæ prius de coctæ fuerint & corticuz granatoż. lb2. iiiii. mellis aut zucari lb2. iii. &.§. coquatur uſq ad ſpilſitu dinem & reconde ipſum in uale & da. §. unam.

INCIPIT. PARS. SECVNDA. PRIMAE. DISTINCTIONIS. DE.ELECTVARIIS.AMARIS. MAGNIS.

t. YRIACA. diateſſeron. iu- uamenta cuius magna ſüt ad ægritudines frigidas ce-rebri. ſicut epilepſia tortura & pa-ralyſis. & ſtomaci. ſicut eſt dolor & inflāmatio & digeſtiōis malitia & epatis ſicut eſt caceſia & hydro piſis & oppilatio: & cōſert morſui ſcorpionis & potui ueneni. Cuius

hæc eſt permiſtio. RL. gentianæ bac charum lauri myrræ arſtol. ãn. conſice cum melle diſpumato. doſis eius eſt ab aur. §. uſq ad. i. cuż aqua calida.

t. Rifera ſaracenica magna ex-pertorū iuuamētoruż corpus i ſāitate cōſeruat: & ne i ægritudine; incidat adiuuat: membrorum la-xitudinem tollit: uentolitatem re ſoluit. dolorem & indigeſtionem ſtomaci tollit: oris odore & totius corporis bonum facit: hæmoroi das ſanat: coloreż corporis efficit bonum & multiplicat coituż: hu-morolitatem ſtomaci deſiccat pu-trefactionem uilſerum tollit. RL. miroba. Kebulorum indorum bel-liricorum & citri. ãn. 3. v. cynnamōi triu piperuż ſechachul. folii ſpicæ cardamomi maioris & mi. caſſiæ. ſe-ctaragi ciperi apii līguæ auis gar-beē. al. &. ru. zz: ãn. 3. ii. ſpicæ. nu c is muſ. macis ſi ſa i excorticat iãn. 3. iii. amig. dulciu & amararū. ãn. 3. v. ligni aloes. ru. ſe. ſeniculi. maſticis. ãn. 3. ii. felengemit mentæ ſiccæ origani p-ſi dxæ. ãn. 3. i. &. §. fricētur miroba. cū butiro uaccio & cæteræ ſpeties cū oleo amigdalarum & confice cum melle quod ſufficit. doſis eius eſt a. 3. i. &. §. uſq ad. ii. & ſunt quidaż qui addunt in confectione turbit 3. xv. & ſunt qui aromatizant iſta cum muſci. 3. i. quarta.

t. Rifera muſcata quam fecit. Alcanzi experta mirabiliter ad mollificationes & uentolitates ſtomaci & uilſcerū & hæmoroidaż.

63

& ad corruptionem complexionis & foeditatē coloris cutis & addit in coitu. Cuius permittio. R. miro. Kebulorum.ni.em.bel.piperis ma cropiperis.zz.ciperi caffix indæ spicæ æñ.3.v.æ.aneti.æ.porri.æñ.3. ii.æ. bautiæ.ro.cynnamomi nucis mul. gar.æñ.3.i. & 5. macis Keil. galliæ ligni aloes crudi mulci.æñ.3.i. grão rum nafturtii.3.x. confice cù melle dispumato & da a.3.ii. uſqæ ad.iii. & quandoq. ponitur in ea ſcoriæ ferri nutritæ. §.ii.

+ Riferæ.G. confortās ſtomacù & calefacit i plum & confert ad uentolitates & hæmorroidas & humorem crudum & adiuuat deſiderium coitus: & clarificat colore? & calefacit renes & confert ad uen toſitolitates matricum & fluxum qui fit p hæmorroidas. cuius hæc est permittio. R. omnium miroba. æñ.3.x.zz. maſticis. cynnamomi gar. æñ.3.vi. galangæ. maratri. ani. api. ameos spicæ affari croci.æñ.3.iii. coſti. piperis nigri & longi caſſiæ æñ.3.iii. nucis mul. macis cardamomi maioris & minoris calāi aromatici ligni aloes. æñ.3.ii. been al. & ru. alu fulfumē ciperi.æñ.3.iii. & 5. ambræ 3. i. mulci.3. i. partes.iii. fricentur miroba. cum oleo amig. dulcium & confice omnia cum melie diſpumato. & G. quidem quādoq. addit ſcoriam ferri nutrita? in aceto uini ſecundum menſuram medicina? omnium: & quandoq. ſecundum medietatem earum. dolis eius eſt a 3. i. uſque ad duas.

+ Riferæ minoris ex arte ſenónis ad corruptionem & exu berationem menſtruorum & hæmorroidarum & ad corruptionem formæ & debilitatem ſtomaci. & deſtruit humiditatem crudam & clarificat colorem & confortat ue ſicam & abſcindit fluxum uentris. cuius permittio. R. miro. ni. embli. belli. Kebu. nucis mul. æñ.3. v. naſtur tii affari origani p[ſ]ici piperis olibanı ameos.zz. carmezit ſpicæ ſq nanti. ciperi.æñ.3. iii. ſcoriæ ferri in aceto nutritæ diebus. v. & affari.3. xx. miroba. affentur cu; butiro uac cino & uoluantur cætera cu[] oleo amigdalarum dulcium & aromati zentur cum mulci.3. i. & cōſice cù melle diſpumato & da poſt. vi. mē ſes. dolis eius eſt a.3. i. uſque ad.3. iii. eſt enim expertum & efficax & proprie ad humorolitate ſtomaci & putrefactionem in ipſo.

+ Riferæ minor deſcriptione cognita confortans ſtomacù & epar & cōfert mollitiæ ſtomaci & malitiei hæmorroidarum & corruptioni formæ. cuius permittio. R. miroba. Kebulorù indo? belli. & embli. æñ. partes æquales inuol uantur in butiro uaccino & fricātur & conficiantur cum melle em blicorum & aromatizentur cum muſco. & in deſcriptione alia cipi olibanı. ſeminis apii naſturii: affari. æñ.3. unius partem ſextam & apud alios ſcoriæ ferri nutritæ partes tres & eſt bonum & exepertum.

Iacurcuma magna conferens
ad ægritudines antiquas &
caceliam & hydropilim iuuamen
tum manifestum. & eradicat ægris-
tudines epatis & splenis cronicas
quæ iam in duratæ funt: & cōfert
ad foeditatem coloris & corrupti
onem stomaci & humiditate; fri-
gidam & uentolitates croſſas i eis
& dolori renum & uelicæ & uriaʒ
prouocat. Cuius permittio.
R. croci asſiati petro. dauci an. se. api. an.
3. iii. rauedſeni meu. ſpicæ. an. 3. vi.
cōſti myrræ caſſiæ ſquinanti car-
pobalsai rubæ tinctorum ſucci
abſinthii ſucci eupatorii:olei bal
ſamint. an. 3. ii. calami aro. cynnamōi
an. 3. i. & 5. ſcordeō ſcolopedriæ ſuc
ci liquir. an. 3. ii. & 5. dragg. 3.1. con-
fice cum melle diſpumato. dolis
eius eſt a. 3. 1. uſq. ad. iii.

Iacurcuma minorualens ad ea ſicut maior. R. ſpicæ myrræ caſſiæ croci floris ſqnanti costi cynnamomi. an. confice cum melle diſpumato & eſt bona & experta.

Iamorusio eſt medicina utili
tatum multaruſ ſicut diacur
cuma magna & experta & efficax
nimis. proprie ad dolorem stoma
ci propter frigiditatem factum &
humorem crudum & ad ægritudines
ſplenis & epatis cronicas factas in
iſpis propter hydropilis R. croci
acori. an. 3. ii. myrræ. 3. iii. baccharuſ
lauri. 3. ii. & 5. dauci cynnamomi
caſſiæ cymini carmeni carpob. flo
rum ſquināti. ſe. api. ani. cordumēi
ſpicæ mētæ ſiccæ marmacar ameos

an. 3. i. costi: trium piperum. an. 3. 1. cōſice cuſ melle diſpumato. dolis eius eſt a. 3. 1. uſq. ad duas.

Ialacca magna conferens ad debilitatem stomaci & epís. & ægritudines frigidas i eis: oppila toēz epatis: aperit & omne: duritieſ resoluit: lapidez renis & uelicæ fralgit & urinam prouocat: & eſt ad hydropilim & caceliam medicina ſolemnis. Cuius hæc eſt permittio R. laccæ ablutæ & rauedſeni. an. 3. iii. ſpicæ aromaticæ maſſicis ſemi. api. ſquināti abſinthii ſucci eupatorii ameos ſauinæ amig. amarax. costi myrræ rubæ tinctori. ſemi. apii ſeniculi an. affari ariftrol. gen. tianæ croci cynnamōi iſopi ſiccæ caſſiæ cimaſ ſquinanti abſinthii bdellii. an. 3. i. & 5. piperis. zz. an. 3. i. infunde myrraʒ & bdelliuſ in uino & cætera tere & confice cuſ melle diſpumato. dolis eius eſt ab aur. i. uſque ad duos.

Ialacca minor de in tentiōe
dialaccæ maioris. R. laccæ
ablutæ croci costi flox ſquinanti
rubeæ tinctoruſ ariftrol. lon. piſis
liquir. an. 3. i. rauedſeni. 3. iii. myrræ:
bdellii. an. 3. i. confice ſicut primuſ.

Onfectio de rauedſeni con
ferens ad febres antiquas &
ad febrem oppilationum & ad cor-
ruptionem formæ & ad icteritiam
cuius eſt permittio. R. rauedſeni
ſucci eupatorii ſucci abſinthii. an.
3. i. fumiterræ ſpicæ. ani. cimaruz ſq-
nāti api. affari caſſiæ amig. amarax
excorticatarum ſcoriæ ferri. an. 3. 5.

64

myrræ croci.ān. 3.1. cōſice cu3 melle
diſpumato.

d Iacostum ualens ad dolorez
uiscerum & oppilationem i
eis & principium hydropilis. R.
coſti amari cynami cæſiæ.ān. 3.v.ſe.
apii ani. cimarus ſquinanti & raued
ſeni.ān. 3.iii. affari. 3.iii. croci arisſo.
myrræ.ān. 3.ii. mellis quod ſufficit.

e Onfectio electuarii ex ſuen
tōe noſtra quod cōfortat ſto
macū & uisſera aufert molificatōez
eorum & lubricitatem propter in
digestionem factam: abſcindit flu
xum uentris affi duum cum ſigni
ſicationibus frigiditatis & eu3 qui
ſit propter exuberantiam operati
onis cathartici: & confortat uisſera
& calefacit ea uentofi tates quoq
diffoluit & fluxum hæmorroida3
ſiſtit. cuius hæc eſt permiſtio. R.
ligni aloes ſpicæ galliæ muſ ciperi
calami. aro.ān. 3.ii. cymini carmeni
inſuſi in aceto die & nocte & affati
3.iii. ſe. porri torrefacti. 3. i. 5. embli.
& belli. inſuſorum in ſucco cydōi
oruz & toſtorum nucis muſ.ān. 3.ii.
&. 5. granorum naſturtii toſtorum
3. vi. grano3 paſſuluarm. 3.v. grano3
myrthi trito3 ſicut alcohol. 3.xxvi.
balauiſtæ cōcularum aduſtaru3 oli
bani fructus tamarisci.ān. 3.ii. &. 5.
ameos. 3.iii. tere omnia & fricentur
in uino odorifero. de i de exiccētur
& fricentur iterum in aqua cydo-
nioru3 aut aqua granorum myrthi
& exiccentur. deinde permitte ſic-
cari ſupuſaſe ſitreo & iteru3 terātur
ſicut alcohol & ūoluātur in miua

aromatica. & ſit dolis eius. 3.iii. cu3
ſirupo de cydoniis aut myrthino.

e Lectuarium confortans ſto-
macu3 & uisſera & abſcides
fluxum uentris de ſignificatiōibus
caliditatis & conferens ei cuius uē
ter ſoluitur ſuperflue ab operatōe
cathartici & auget appetituz cibi
cuius permiſtio. R. granorum myr
thi tritorum ſicut puluis alcohol
3.xii. roſæ ſpodii ſumac. triu3 pipū
ſandal. balauiſtæ gūi aſſi.ān. 3. i. &. 5.
granorum granatorum aſſatorum
3.vii. coriandri inſuſi in aceto & aſ
ſati. 3. iii. ſe. acetoſæ ſe. plantagiinis
ſe. ro.ān. 3.ii. fiat omnium cōtritio
bona & fricentur cū ſucco acroſiæ
myrthi & aceti & ſiccentur: deide
inuoluantur miua acetoſa. & ſit do
ſis eius. 3.ii. uel. iii. cum ſirupo ace
toſorum cydoniorum.

m Odus confectionis alcāzi cō
ferens ad ſolutione3 naturæ
& uomitum ex flegmate & mali-
tiam digestiónis. & confortat ſto
macum debile3 & epar & calefacit
ea & procurat appetitum & ſpar
git uentofi tates. cuius hæc eſt per
miſtio. R. ro. coſti. ſpicæ.ān. 3. iii.
florum alti11. 5. i. nucis muſ. calāi.
aro. gar. macis cardamomi.ān. 3. iii.
&. 5. ciperi. 3. xii. trium piperum.ān.
3. iii. &. 5. zz. 3. ii. mirob. i. doru3 belli.
em.ān. 3. iii. uel. vi. granoru3 myrthi
lb. i. balauiſtæ thuris corticis citri
fructus tamarisci.ān. 3. iii. bulliant
cum bono uino antiquo bullitōe
una & exiccentur. deide bulliant
cum ſucco cydoniorum bullitiōe

una & exicca i uale terreo uitreato;
contere omnia licut alcohol & cōfice
cum miua & da.ʒ.iii.cum liru-
cydoniorum.

Onfectio de affa quæ cōfert
febribus ātiquis & prodicis
ſomno & tremori & quartanæ &
morſibus uenenolís.R.affæ pipis
myrræ foliorum rutæ ſiccoruʒ.ān.
ʒ.iii. cōſice cù melle. & ē doſis eius
a.ʒ.i. uſq. ad aur.i. & proprie cum
oximelle. & febribus. p.i. horā ante
periodum. & uenenolís cum uino
calido.

Onfectio anacardina & eſt
confectio ſapientum & eo[x]
qui deliderāt ſcire:acuit eniž intel-
lectum & ſubtiltat ſenſum & me-
mortam reparat & confert dolori
ſtomaci & uentris a frigiditate fa-
cto & clarificat ſanguinem & co-
lorem bonum facit. cutus pmiſtio.
R. piperis macropiperis miroba.
Kebulo[x] em. & bellī. & indoruʒ &
uini de beduſt.ān.ʒ.ii. coſtu. anacar-
di zucari tabarzet. buruġi. baccha
rū lauri. ān.ʒ. vi. ciperi. ʒ. iii. tere ana
cardos pſe. deinde medicinas alias
cōſice cuż butiro uaccino & mellis
quantitate æquali bullitorū prius:
& da poſt ſex menſes. doſis eius ē
ʒ.ii. cum aqua ſeniculi apit & ca-
ueat ſumens a labore ira coitu &
ebrietate.

SECVNDA.DISTINCTIO.DE
MEDICINIS.OPIATIS.

ONFECTIO filonii ex in
uētione prima manifeſto[x]
iu uamentoruʒ & exptoruʒ

in ſedatione dolorum & ſeparatōe
a calibus mortis:& prporie dolori
ſtomaci a frigiditate facto aut hu-
more crudo aut uentolitate croſſa
extendente. & ſedat doloreʒ colicæ
& uſcerum & dolorem renum &
matricum & dolorem laterum &
præfocationem anhelitus & diffi-
culcatem urinæ & ſingultum uehe-
mentem. cuius hæc eſt permiſtio.
R. piperis al. uſquiami al.ān.ʒ. xx.
opii.ʒ. x. croci.ʒ v. ſpicæ piretri ca-
ſtor.ān.ʒ. i. confice cum melle diſpu-
āto quod ſit quadrupluʒ pōderis
omnium. doſis eius eſt licut cicer
aut faba parua cuʒ eo quod cōue-
nit ex potibus. & ſunt qui ponunt
mulct.ʒ. unius tertiam.

Onfectio filonii deſcriptōe

Hamec Filii Zachariæ & eſt
multæ experientiæ in ſedatiōe do-
lorum & ægritudinum quas dixi
mus. Cuius permiſtio. R. nigellæ
caſtor. piperis ameos baccharum
lauri cymini folioru rutæ calamēti
opii uſquiami corticis mandrago
ræ.ān. partes æquales: in alio opii
iſ. ptes croci pteʒi. cōſice cù melle
diſpumato. doſis eius ē a.ʒ. ii. uſq
ad aur. ii. i alio a.ʒ. i. uſq ad aur. i.

Gettea experta ad dolorem

Stomaci a frigiditate factum
& omnes dolores factos ex ſimili
cauſa & uentolitate croſſa: & ad do
lorem colicæ & difficultateʒ urinæ
& dolorem dentium & ad uentofi
tates matricuʒ. & cōfert iuuamētuʒ
manifeſtum ad ſterilitatem bibita
& ſubpoſita cù lana & oleo de liliö

167v

69

Cuius permistio. & caſtor. myrræ pipis opii macropiperis coſti. cyn. namomi. ſu. meu. dauci cynnamōt. affari croci. ſntes æquales: cōſice cum melle diſpumato. doſis eius & aur. i. & ſunt qui conficiunt cū rob.

Thanaſia magna conferens a ad dolorem epatis & ſplenis & oppilationem in eis & dolorem ſtomaci & ad aſma & ad tuſſim an tiquam: mundiſcat pectus & ad fluxu: uentris antiquu: & ad diſſin teriam & ad fluxum ſanguinis & & in ſedatione dolorum ſicut filoni: & confert ad dolorem renum & hæmorroidarum. Et G. quidē præ cepit miſceri in cōſectione: hæc ep adip. ual & eni: ſua proprietate ad morbos epatis. cuius hæc eſt permistio. &. croci opii myrræ caſtor. iuſquiami al. coſti. cor. lumeni ſe. papaueris ni. ſpicæ eupatorii epis adip. & cornu dext. capitis & in: alio de cornib: cerui de ſigulis ſnt. ptes æquales. & tere quæ terutur & aliæ liqueſiāt i uino & cōſice cu: melle diſpumato: & da poſt. vi. mē ſes. doſis eius & ab aur. 5. uſq: ad. i. cum uino ſuaui & dulci āt cu: rob. & ſucco en diuiæ & apii.

Iaſulfur confert ſebribus an tiquis & melancolicis & flegmaticis & conſtrictioni anhelitus & antiquæ tuſſi & ei q hēt pectus ſanioſum. & confert iuuamentum manifeſtum ad duritiem ſplenis & hydropiſim & prouo cat urina: & frangit lapidem. & confert ueneno ſorum morſui & ei ſup quo ſpatur

potaſſe nenum. cuius permistio. &. pipis al. & lon. ſnt. 3. vii. ſulfuris citrini thuris meu. iu. ſquiami. al. myrræ ſtorac. cordumeni. ſnt. 3. viii. rutæ coſti. ſnt. 3. v. opit. mādragorx. ſnt. 3. iii. croci. 3. ii. & 5. caſſiæ. 3. vi. conſice cu: melle diſpumato & utere poſt ſex menſes.

Onfectio de ſtorace cōſerēs ad ſuperabundante: fluxum uentris colericum & flegmaticus & ad tenaſmon factū a frigiditate. &. ſtorac. liquidæ opii affari ſemi. iu. ſquam. al. caſtor. croci myrræ oli bani. ſnt. partes æquales mellis qūt ſufficit.

TERTIA. DISTINCTIO. EST. DE. MEDICINIS. SOLVTIVIS. ET. SVNT. QVAEDAM. EX. EIS ALOETICAE. ET. QVAEDAM. COLLOQVINTIADA: ET. ALIAE. TVRBITICAE. ET. ALIAE. SCAMONEATICAE. ET ALIAE. AB. ALIIS. DENOMINA TIONEM. SVM ENTES. DE. QVIBVS. LOQVEMVR. PER. ORDINEM. ET. PRIMO. DE. IERIS.

Erapigra. G. nomen hēt ama ritu dinis. & ē medicina ſub limis in qua aggregantur uirtutes nobiles & operationes. & eſt ſub tiliatiua & reſolutiua materierum malarum & croſſaru: et uilcoſa: et exiccatiua earum quæ i bibitæ ſunt in porris et anguſtationibus ſicut imbibitur in ſpongia. et p[rae]ficitur ab ea ſolutio bona et con ueniens. et ē caleſactiua et apitiua

oppilationum & abſterſua:& illa
in qua proſicitur aloes lotus con
fortatior eſt:& ſi non ſit lotus eſt
citur plus ſolutiua & minus cōfor
tatiua:& quidam conficiunt hanc
medicinam cum melle & quidam
ſine eo.immo faciunt trociſcos cū
aqua bdelii & draggagāti:&uirtus
quidem huius medicinæ affert iu-
uamenta multa experta ad ægritu
dines capitis &ſtomaci & epatis &
iuncturarum & renum & matricuz
frigidas & membrorum.& educit
humiditates generatas in eis & pu-
tredines.cutus permiffio.R. cymi.
maſticis affari ſpicæ carpobalſami
croci xiloaloes caſtæ.ān.ptes æqua
les.& quidam addiderunt florum
ſquinanti partem.1.& quidam ad
diderūt ab ſinthiū & alii alia.aloes
au tem ſit duplum ponderis oiu3.

Era hermetis & eſt iera luf.
ſup qua expectatur ſiducia
iuuamentoruz multoru3 & exptoyx
& proprie ad dolorem capitis &
emicraneam & uertiginem & para-
lyſim & tremorem & torturam &
educit ſuperfluitates & proprie
humorum croſſorum & uilſeſoxy
& ſubtilium a capite in neruis &
iuncturis & ſtomaco & toto cor-
pore.& confert iuuamentum mani
ſeſtum doloribus iuncturarum &
renum & colicæ difficili & dolori
matricum.cuius hæc e permiffio.
R.aloes.5.1.trociſ.alandal.aur.viii.
turbit agarici luf.utriuſque ſiccæ
ireos ſerapini miroba.citri. Kebu.
& indo.ān.3.i.&.5.zz.cynāi.maſtic.

bdelii ellebori. n.1.euſorbii affari.
caſtæ lignæ falis īdi.caſtor.croci
apri Keilim ſeminis mezereon ſti-
cados.ān.3.i.ſquillæ affatæ.3.ii.&.5.
ſcamonæ bonæ.3.ii. fiat omniu3 cō-
tritio bona gummæ aŭt ponatur
in uino odorifero:& inuoluatur
puluis in ſucco cucumeris aſinini
quantitate quæ bene inuoluātur.
& exiccentur.& iteru3 denuo īuol
uantur in prædicto ſucco & pauco
oleo nucis & iterum ſiccentur &
conficiatur totum cum melle diſ-
pumato quantitate qua fiat totu3
ſicut paſta & detur poſt ſex meſes.
doſis eius eſt a.3.i. uſq. ad.in.

Ouſectio ieræ archigenis de
ſcriptiōe ſimili. quæ cōfert
ægritudini generatæ ex ſlegmate
crudo: et melancolix et facit ad
uertigine3; et ad epilepſia3 et ual3
ad inceptionem ægritudinu3 uilus
et ad raucedine3 humida3 et dolorē
gutturis et difficultate3 anhelitus
et ſpalmo3 et exituris ex materiis
eroſſis. et confert ad aqua3 citrina3;
et ſcabiem. et quando3 datur in
potu propter dolorem ſtomaci
et uentris et matricis cū decoctoē
rutæ. & ḿdoq. ponitur in ea paſx
castor. uſq. ad ſiliquas.iii. & ad do-
lores dorſi & renum & inguinu3
cum decoctione apii: & ad uenam
ſciaticam & ad his ſimilia cu3 de-
coctione centaureæ. & permilſetur
cum ea ſuccus cucumeris aſinini &
colloquiiti. ſiliquæ.iii. in aſq. abro-
tani. & datur in potu ad morſum
canis rabidi & facit ſecuritatem ad

111 a

66

timorem aquæ & præcipue cù pò
dere.3.i. de aduistiòe càcri fluuialis
cuius pmiftio R. pulpæ colloqnti
dæ.3.ii. præfii. fticados ellebori. ni.
came dreos camo. leucopipis ma
cropiperis oïuæ. ûn. §. ii. cæpe muris
aſſati euforbii. aloes triti. croci gè
tianæ petroſe. armòiaci oppopo-
naci omnium. ûn. §. i. polii cynami.
ſerapinti myrræ ſpicæ ſquināti ca-
lamenti montani ariftrol.ro.oium
ûn.3.ii. mellis quod ſufficit. & ſint
dolis eius aur.iii. cum decoctione
epithimi & paſſularu3 mundatax.

Era archigenis deſcriptione

2. Pauli. R. præſi. agarici ca-
medreos pulpæ colloquintidæ ſti
cados omniuæ. ûn. aur. v. cynāi ſpicæ
polii. croci. ûn. aur. iii. oppopōa. ſe
rapini petroſe. ariftro. ro. pipis al.
omniuæ. ûn. aur. v. tere ex medicinis
quæ ſicæ ſunt. & gùmas còqualſa.
& infunde in melle & permilce. &
ſt. dolis aur. iii. cum ſalis triti pò
dere. 3. i. cum aqua mellis.

Era colloquintidos inuētōe

Rasis quæ mundificat caput
& ſtomacum & totum corpus ab
humoribus croſſis & uſſolis & ſo
lutione educit. coleram ni. & cōfert
maixæ & melancoliæ & epilepſiæ &
uertigini torturæ & paralyſi. uento
ſitates diſſoluït ſtomacum & dige
ſtioniem confortat & eſt medicina
bona fiſtulis & ulceribus malis &
cancro & lepræ. cuius pmilvio. R.
ſticados agar. cam dreos. ûn. 3. x. col
loquintidæ bonæ & electæ. 3. xx. &
in alio loco colloquintidæ trociſ.

aland. 1.3. xxv. ſerapini oppopona.
ān. 3. viii. pectroſe. arſtrol.ro. pipis=
ān. 3. v. caſſiæ. 3. vii. cynāi croci ſpicæ
myrræ polii. ûn. 3. iii. myrra; in uino
infunde: medicinas tere & confiſce
cum melle diſpumato.

Era inuentiòe nostra cōſerēs

obſcuritati uilus & uentofi-
tati croſſæ dominanti ſup caput &
ſtomacum & totum corpus: educit
ſuperfluitates ſcilic& utriuſq. co-
leræ & flegmatis. cuius permiſtio.
R. aloes boni. 3. xv. epithi. coſti. ûn.
3. v. euforbii croci ſpicæ camedre
os. ûn. 3. vi. agarici. 3. ix. gar. 3. ii. calāi.
aro. maſticiſis caſſiæ. ûn. 3. viii. xilob.
3. iii. piperis. al. & ni. gētianæ amōi.
ûn. 3. i. ſcamoneæ coctæ in pomo. 3.
ii. mellis quantu3 ſufficit. dolis eius
eſt aur. i.

Era cost deſcriptione Irani

2. quæ eſt medicina benedicta
& maxime in acutis ſebribus mul
tæ caliditatis. ſitim extinguït: bul
litionem ſanguinis ſiſtit & inflāma
tionem cordis ſtomaci & epatis &
omne3 inflāmationem ſedat. cuius
eſt hæc pmilvio. R. alſiracosti bōi
& recētis. 3. iii. tamarindoru3 Keirō
§. vi. medullæ caſſiæ fiſtulæ. §. iii.
zucari viola. §. xvi. ſucci enduiæ.
ſucci apii ſucci malorum dulcius
& acetoſorum & muzorum ſucci
acetoſitatu3 citri. ûn. §. iii. diſſolu
tur alſiracost & tamarin. & caſſi
fiſtula in liquoribus iam dictis:
prius tamen de uiolis. deīde cola
& mūda a ſcoſis. deinde acc. radic.
enduiæ apii. §. iii. ûn. folio3. lupuli

capilli ueneris.ān.3.ii.prūnoru; sic-
coru; numero.c.uiolax.§.i.&.§.ro.
§.r.ſpicæ.3.iri.decoquātur hæc oīa
in.iii. lb2.aquæ fontis uſq; ad. lb2.i.
&.§.& proiice ī ea zucari tabarzet
lb2.iii.aceti bōi. lb2.i.&coquæ ebul
litione una: deinde proiice ſuper
illud colaturam priorum: & coquæ
dum mellis habeat ſpilitudinem:
ultio uero proiice in mīcaie ſada.
citri.ro. ſpodii. Karabæ berberis
ſe.pertulacæ ſe.acetosæ ſe. cydoio-
rum ſe. citrox ſe. melonum cucu-
cucur.ān.3.iii.ligni aloes.3.iii.cube
bæ.3.v. camphoræ.3. i. repone i uſe
uitreo eſt enim medicamē nobile.
dolis eius eſt a.3.i. uſq; ad ii. cuż aq
frigida & hoc in æſtate æſtiuæ.

Rifera perſica experta apud
perſas & cōſert febribus acu
tis & inflāmationi ſtomaci & epīs
ictericis calidis deoppilationē. &
incolumitatem acquirit: uiſuż a ſu
mis colericis deperdituż reſtaurat:
& appetitum: morbos aduſtionis
ſieri prohibet: & eſt medicina ma
gna in æſtate pessilentiali & autū
no.cuius permittio. R. ſucci ſola
tri endiuiæ apii depuratorum.ān.
lb2.i.&proiiciantur ſuper eos uiol.
ſiccarum aut uiridium. §.iii. ſucci
lupulo. lb2.i. foliculoruż ſenæ. §.ii.
agar. §.i. prunorum damascenorum
pinguiuż. 1. numero cuſcutæ. §. §.mi
roba. citri. Ke.in.ān.3.ii. ſpicæ arōa.
§.iii. bulliant ſuper prunas cū faci
litate uſq; quo remaneat. lb2.1. &
proiiciatur ſuper illa epithi boni
mundi.3.xl. & inuoluantur miroba.

in oleo amigda. duleium & bulliāt
bullitione una: & deponantur ab
igne & decolentur & diſſoluantur
in una parte iſtius colaturæ: tama-
bonorum & recentium. §.iii.mānæ
§.1. &.§.pulpæ caſſiæ. §.iii. zucari.
uiol. §.xii. colentur & mundentur a
granis & ſcoſis & in alia pte aquæ
proii. iātur zucari tabarzet. lb2.iii.
aceti uini. lb2.i. coquantur cum ſa-
cilitate. deinde proiiciantur ſuper
illud quod diſſolutum eſt i ſuccis
& aggregentur ſimul in unuż & co-
quantur uſq; ad mellis ſpilitudież
ultio uero puluerizetur ſup illud
quod diſſolutum eſt in ſuccis rā
ued. boni. §.ii. miroba. citri. §.i. &.§.
Kebulo. indo. ān.3. viii. belli. em. ān.
3. iii. granorum ſumiterræ trociſ.
diarodon macis maſticis cubebæ
ſpodii ſandal. citri: ān.3.ii. &.§.quat
tuor granorum. ān.3.ii. &.§.ani.3.iii.
ſpicæ.3.ii. inu eluātur in oleo uiol.
& reponantur in uſe uitreo & da
cum aqua frigida & ſucco endiuiæ
aut ſucco ſolatri. doſis eius ē. §.i.

Onfectio electuarium alaKaluf
& eſt electuariu boni ſaporis
quod compoſuimus nos & fit in
tempore æſtatis. quod educit ſup
fluitates ex toto corpore ſtomaco
& epate & conferuat utenteż in iu-
uentute. R. miroba. citri Kebu.in.
ān. partes æquales tere & cribra. &
acc. olei amigda. quantum ſufficit:
& infunde ſuper ipſos & frica ma
nibus & hoc facias tribus diebus
in ſole. & dum iungitur oleum ex
iccetur ſuper quod infunde oleum

114

deinde quantitatem zucari albi
sufficiente in cētuplo ipſius aquæ
fontium infunde & diffolue cujus aq
per tres dies miſtura; prædicta cō
tinuo triduo tere ſemper et ea pax
de oleo infundendo: & hoc facias
uſq. du3 miroba. amaritudo cēſet.
deinde fac in umbra ſiccari. deinde
acc. de hoc toto 3.xv. turbit boni.
3.vi. ani. maſticis. an. 3.i. ſpica. 3.i. &
5. uiol. ſiccæ. 3.vii. ſe. api. 3.i. &. 5.na-
bat zucari al. an. 3.x. confice cujus mel
le diſpumato. & ſit dolis eius. 3.iii.
cum aqua calida.

Onfectio alia electuarii alcaſ
boni ſaporis quod etiam ex
poſuimus nos: & ſit in tēpore æſta
tis & educit ſuperfluitates a toto
corpore & ſtomaco & epate & cō
fortat ſtomacum & uifcera molli
ficata. & ualet ad debilitatem dige
ſtionis & frigus membroru3 nutri
menti & facit appetere cibum &
facit colorem & odorem bonum
utentis & ſubtiliat ſenſuz: retardat
canos & cogitationem: & conſeruat
in iuuētute & addit i uisu & addit i
deliderio coeūdi. cuius hæc e pmi
ſtio. & mirob. Keb. & in. an. ptes. ii.
em. belli. partes. iii. citrinoru3 ptes
ii. tere & cribra iuxta modu3 ſupio
ris doctrinæ: in eorum rectifieatōe
opus eſt conſeruandu3: deinde acc.
ex hoc toto. 3.xiiii. turbit al. mūdi
3.vii. zz. heil maſticis cynami. boni.
ligni aloes gar. piperis cubebæ ga
lan. macis ſe. api. an. 3.i. &. 5. ſpica
3.i. partes. ii. pinearum mundataru3
zucari taba3zet & nabat. 3.xii. cōſice

cum melle diſpumato. & ſit dolis eius. 3.ii. cum aqua calida.

Onfectio electuarii idi maio
ris ſolutione educens humo
rum ſuperfluitates & proprie ſleg
maticoru3 & putridoru3 a ſtomaco
& membris nutritionis & uentoli
tatem croſſa3 in eis reſoluit & mor
bos factos ab eorum exuberantia
curat ſicut eſt dolor ſtomaci & ui
ſcerum & colica & dolores renum
& educit quæ ſunt in iūcturis ma
terias & confert iuuamentum ma
nifeſtum doloribus earum. cuius e
hæc permiſtio. & cynāi gar. ſpica
ro. caſſiæ macis ciperi. an. 3. iiii. lan
dali citri. 3. ii. &. 5. ligni aloes nucis
muſ. an. 3. ii. turbit boni al. & gūmo
ſi & harundinei. 3.xv. zucari & pèni
dii. an. 3.xx. galangæ heil cardamōi
aſſari maſticis. an. 3.i. &. 5. ſcamoneæ
bonæ & decoctæ in pomo. 3.xii.
omnia cum oleo amigda. fri centur
deinde acc. ſucci cydoniorum &
granatorum ſucci api ſeniculi. an.
& 5. decoque cum melle ad ſpifi
tudinem & confice cum ſpetieb.
dolis eius eſt aur. tres.

Lectuariu3 in dū minus hēns
intentionem maioris. cuius e
hæc permiſtio. &. turbit. 3.c. zucari
tantumdem macis gar. zz. cynami
heil nucis muſ. an. 3.vii. ſcamo. 3.xii.
cōſice cujus melle diſpumato. dolis
eſt aur. tres.

Onfectio de dactilis & eſt
diaſinicon quam ſcripſit Fr
lius Zezar conferens ad febres cō
politas & cronicas & eſt medicina

securitatis & confert ad colicam &  
dolore; uentris & humore; croſſuz  
crudum & frigora & eſt solutiuuz  
facile & conueniens. cuius permittio.  
R. dactilorum Keilim infuſorum i  
aceto. iii. diebſ & noctib[us] ptes. vi  
p[ē]idiu[n] ſiari. ptes. l. amig. mūdata[]x  
ptes. xxx. turbit b[ō]i ptes. xxxv. ſca  
mo. ptes. xxii. i aliis ptes. xi. zucari  
p[ī]pis l[ō]ſoli[]orx rutæ ſiccoru[n] cyn  
namomi maci ligni aloes ani. ſeni  
culi. zz. dauci galangæ. ſān[] partes. ii.  
&. §. & fiat omnium contritio bona  
& confice cum melle diſpumato  
quant[ū] ſufficit. eſt enim medicina  
mirabilis. dolis eius eſt ab aur. iii.  
uſq[] ad. vii.

Odus electuarii de p[li]llo:

m
solutiōe educēs coleraz citri
naż & confert ad febres difficiles &
uehementes:& ad ſodaz &uertigież
quæ ſiunt a fumis colerici:s:& con
fert calefactioni epatis &icteritiæ.
cuius permittio hæc eſt:Acc.lucci
bugloſæ domesticæ & ſilueſtris &
lucci endiuæ & lucci apin coctoru[]
& diſpumatoru[]zānn.B[]z.ii.& proiice
ſuper ip[os] cuſcutæ ani. ſolliculox
ſenæ.ānn. §. ſ. capillo. ueneris manip.
i. lucci fumiterræ. §. iii. affari. 3. iii
ſpicæ. 3. ii. & dimitte. die ac nocte &
bulliat bullitione una & proiiciā
tur ſuper ea violay uiridium uel
ſiccarum. §. iii. epithimi. §. ii. bulliāt
bullitiōe alia pua. deinde coletur
& exprimatur & in colatura ponā
tur p[li]lliii. §. iii. & dimittatur per
diem & noctem omni hora tamen
agitādo cū ſpatula:deīde expriatur

uiſcoſitas eius tota. deinde accipiā
tur huius uiſcoſitatis. B[]z. iii. & pro
iiciantur ſup eam zucari al. B[]z. ii. &
§. ſcamo. coctæ in pomo. §. iii. & §.
& coq̄tur cu[]z facilitate. poq̄ coctu[]z
fuerit proiiciatur ſup ip[ſu] puluis
diarodon & trociſ. de ſpodio & ra-
uedſeni. ān. §. i. trociſ. de berberis
§. §. dolis eius ē a. 3. iii. uſq[] ad aur.
iii. & uocauit Hamec confectione[]z,
hanc electuarium trociſ. ſunt alii q
addūt aceti. B[]z. i. §. alii addūt ſucci
uiol. B[]z. 1. & ē medicamen nobile.

Lectuarii eleſcoſ. quod edu

cit ſup[fl]uitates ex toto cor-
pore & expellit uentolitare. & ualz
ad dolorem iuncturaru[]z & dolorez
laterum & colicam & mundificat
renes & ueſicam & addit in coitu[]z
cuius hæc eſt permittio.R. ſcamo-
anthiochenæ bonæ turbit al. ān. 3.
vi. gar. cynāi. zz. embli. nucis muſ.
pollipodii. ān. 3. ii. & 5. zucari al. §.
vi. confice cum melle diſpumato-
dolis eius eſt ab aur. ii. uſq[] ad. iii.

Onſeſio medicam[]is quod

ſcripſit Hamec & ualet omī
paſſioni quæ ſit ex colera & fleg-
mate ſalfo: quæ eſt ſicut impetigo
& ſcabies lepra cancer corrodens.
& ſimilia. & eſt medicina ſublimis.
iuamēti. cuius hæc eſt permittio.
R. miroba. citri. §. iii. Kebul. & ni.
reubarba. bont. ān. §. ii. agar. collin-
pollipodii. ān. 3. xvii. ab ſinthii aftæ.
ſenæ. ān. 3. v. i. ſucci fumiterræ. B[]z. 1.
pruna numero. lx. paſſulay enuclea
tarum. §. vi. infundantur omnia in
aqua caſet quātitate ſufficienti &

117

16

ponantur in uale uitreato stricti orificii & obturetur os eius & dimittatur per dies quinque: deinde bulliant ebullitione una postmōuz coletur & tali colaturæ ponātur caffīe fistulæ mundæ. §.iii. tamarī. §.v. terreni ab in. §.ii. fricentur mani bus & colentur & proiiciatur sup illud zucari boni albī. B2. i. &. §. fœa moneæ. §. §. & coquantur uſq[ula] dum habeam[que] ſpiffitu dine[que] mellis: deīde puluerizetur ſuper illud miroba. citrinorum Kebu. indorūz. āñ. §.v. belli. em. reubar. ſe. fumiterræ. āñ. 3. iii. ani. ſpicæ. āñ. 3. ii. doſis eius eſt a 3. ii. uſq[ula] ad aur. ii.

Onfectio alia Hamec expta cōferēs ægritudinib[us] de cole razni. & humori aduſto ſicut maſæ melancoliæ uertigini & obliuiont & ægritudinib[us] cutis ſicut ſcabies morphea lepra cācer elefātia & im petigo. cuius permittio. K. miro. ni. Ke. in. epithimi. āñ. 3. l. fumiterræ ab ſinthii. āñ. 3. xx. haſcæ calamēti pol lipodii liqr. agar. bugloſæ. āñ. 3. x. ſtica. cāedreos cāepitheos bedegu ard ani. āñ. 3. v. pruna iuiubeas. ſebe ſtē. āñ. nūero. lxx. paſſul. enu cleatax. B2. i. coquantur in aqua ſufficiēti uſq[ula] ad tertiam partem: & poneī ea rob. B2. ii. mellis. B2. i. ſcamoneæ §.ii. coquantur cum facilitate uſq[ula] ad mellis ſpiffitudinem. doſis eius eſt a3. iir. uſq[ula] ad. vi.

Odus electuarii. ro. ſolutiōe m educens colera[que] ſine moleſtia & ualet ad ægritudies ex ea factas & ad ægritudies iunctura[que] calidas

& ad ſodam calidam & uertigine[que] & oculorum dolores & icteriuiam citrinam & eſt ſanum & expertum. cuius permittio. K. ſucci. ro. com-plecarum. B2. iii. zu cari tabarzet. B2. i. &. §. terreni ab im puri & recētis. §. vi. ſcamoneæ anthiochenæ. §. i. &. §. coquātur omīa cū facilitate ſuper ignem qui ſit ſicut candella uſq[ula] dū mellis habeat ſpiffitudie[que] deinde proiice ſuper illud trociſ. de ſpodio. §. i. galliæ croci. āñ. 3. ii. trociſ. de berberis. 3. iii. repane in uale uitreato. doſis eius eſt. 3. v.

Onfectio de alſeſſera quam

ſcripſit Democritus muudi ſicans cerebrum & neruos: conferēs iuuamentum magnum epilepſiæ uertigini & paralyſi & ægritudib[us] neruorūz frigidis. cuius permittio. K. radicum alſeſſeræ mun datæ & contritæ. B2. §. mellis paſſulay. B2. iii. ſquillæ affatæ pinearum mun datarum. āñ. §. i. &. §. nucis muſ. cor dumeni macis. zz. āñ. 3. ii. gar. pipis longi. āñ. 3. i. &. §. ſifeleos ſalis gēmæ galliæ. āñ. 3. ii. ſpica[que] §. agar. 3. iii. ſticados. 3. i. &. §. doſis eius eſt a3. ii. uſq[ula] ad iii. da poſt ſex menſes.

Onfectio de manna ex inuē tione G. & eſt medicina nobi lis operationis & bonæ ſolutiōe[que] eīz efficit facile[que] & educit cole. citri na[que] ſimoleſtia & ualetad ægritudines factas ex ea & ē medicina delectabilis bōi odoris & ſaporis. cuius pmittio. K. mannæ puræ & recētis. B2. i. ſcamo. anthiochenæ. §. i. diſſol uatur manna cu[que] ſucco. ro. ru. & ſit

118

fucci quatitas conueniens circiter
lb2.i. & coquatur cum facilitate do
nec habuerit sufficientez coctioez
deinde super illud pone maſticis
z.iii. repone & da. §.5. Inquit Gali-
oſtendit còpoſitio huius medicix
nobilitatem eius: est enim còpoſita
ex partibus conuenientibus com-
plexione & proprietate.

Onſeſio almezereon ex ōuſ
tione nostra quæ eſt medica
men benedictum ad hydropiliz &
ſolutione educit aquam citrinam
cum fortitudine. cuius hæc eſt per
miſtio. K. folioru almezereon præ
paratorum partes.x. carnium cydo
niorum elixatorum in aceto uini &
zucari tabarzet. ãn. ptes. lxxx. aquæ
caſei inſuſionis agar. partes. xxx. ter
reniabin partes.xl. olei almezereon
partes.xii. diſſoluatur zucarum &
terreniabin in aqua caſei prædicta
& miſceantur cum carne cydōtoz
& coquantur cum facilitate uſq
 dum mellis ſpilitudinem habeat
& inuoluatur puluis folioz alme
zereon cum oleo iam dicto & con
ſiciatur cum ipſo: & ſit dolis eius
z. quattuor.

Odus conſectionis halsEBrā
ſolutione educens colera3.ni.
& ſlegma & aquam citrinam.cuius
permiſtio. K. halsEBram.boni & ele
cti. §.ii. miroba. citri. §.ii. puluerizē
tur & cribellentur & proiiciatur
ſuper eorum ſūmam ſucci ſeniculi
humidi quau titas quæ cooperiat
& pone in ſole diebus. v. ſeper inno
uando modice inſtillatione z ſucci

ſup eos: deinde dimitte ſiccari &
reſpone in uſe uitreato. & eſt dolis
eius a. z. i. uſq àd. ii. cuz zucaro & aq
calida.

Onſectionis modus de eupa
torio mirabilis ad icteritias
& hydropilim.cuius permiſtio. K.
fucci eupatorii raued bōi. ãn. z. iii.
croci. z. ii. laccæ. ſe. cuſcutæ. ãn. z. iii.
cimaruz ſquinanti ſe. citruli. cucu
meris portulacæ ſucci abſithii. ãn.
z. iii. ſcamoneæ coctæ in cydonis. z.
i. & §. ſiat omnium contritio bōa.
& ſit dolis eius aur. i. cuz lactæ ca
mellaru aut aqua caſei al Kekengi.
& ſi eſt illic caliditas reprime cuz
ſucco ſolatri & ōdiuiæ & uolubilis.

L. Kekengi eſt medicamen ma-
gnū iuamentorū expertorū
ad hydropilim & caceſiam & ægri
tudines epatis & ſplenis & ad mol
lificatione, membroru, nutritiōis
& corruptionem formæ & cōfert
hæmorroidibus & ad ægritudines
iuncturarum. cuius permiſtio. K.
fucci uolubilis ſucci endiuiæ ſuc
ci apii purgatorum. ãn. lb2. iiiii. pro
iice ſuper eos miroba. citri. ãn. z. xii.
embl. z. l. inдоz belli. ãn. z. viii. aga.
z. x. abſinthii. cuſcutæ radicis apii.
feniculi ani. ãn. z. iiiii. ireos. z. x. paſſu-
larum enucleatarum. z. lxxx. bulliant
cum facilitate uſq ad medietatez
succorum: deinde colentur poſtā
omnia fuerint manibus bene frica
ta: & proiiciantur ſuper. i. partem
succorum tamarindo. Keiron. §.
viii. caſſiæſtulæ. §. viii. terrentabī
§. iii. deinde collentur a ſcoſis & in

110

69

alia pte aquæ proiiciatur pēidoک
saari.ІІ.іііі. demum miſce omā ſi
mul & bulliant ebullitionibus. ii.
tunc uero proiice ſuper illud olei
ſi ſamini recentis. §.xv. & agitentur
omā ſimul: deinde coquātur uſq
ad mellis ſpilitudinem: tunc uero
deponātur ab igne & puluerizētur
ſu per illud trociſ. diarodō trociſ.
de eupatorio & trociſ. de abſithio
& trociſ. de reubar.ān. §.i. &.§.ireos
§.t. agar. ſolioruſ almezereon nutri
torum in aceto.ān. aur. viii. ſcamo:
ſucci eupatorii ſucci abſithii croci
laccæ ablutæ miroba. citri. Keb.ān.
aur.iiiі. belli. emb. indorum.ān. aur.
iii. ſpicæ ani.ān. aur. ii. turbit bōi. §.
vi. inuoluantur omnia prius cum
olei almezereon. §.iii. & miſceātur
cum prædictis & bene incorporē
tur. & ſit dolis eius a. 2. ii. uſq ad
iiіі. cum aqua endiuix.

Onſectio electuarii diacydo
nite: cōſerens colicæ & ægrì
tudinibus membrorum nutritōis
& educit ſolutione coleraz. accipe
ſucci cydoniorum.ІІ.iii. mellis ta
barzet.ІІ.іi. ſcamoneæ. §.i. &. §.gal
liæ bonæ gar. zz. maſticis piperis
lon. cynnamomi nucis muſ.ān. 3. iii.
confice omnia ſimul. & ſit dolis
eius ab aur. i. uſq ad. iir. Si aute: uo
luueris ut ſolutione educat coleraz
& ſlegma ponantur in medicina
ſcamoneæ. 2. v. turbit. 3. xii. ſi autem
uolueris ut ſolum ſlegma educat
abrecta ſcamonea ponātur turbit
2. vii. carthami excorticati pondus
ſcamoneæ. Et ſi uolueris ut colerā

nigram educat ponatur loco præ
dictoruſ elleborus ni. aut epichiuſ
aut pollipodiuſ & apud plures fit
huius medicina cum melle & apud
plures cum zucaro. & quandoque
fit cujus ſucco cydonioruſ & ǒ doq
cum carnibus & ſucco ipfarum.

QVARTA. DISTINCTIO. EST
DE. CONDITIS. ET. CADIT.
HAEC. OPERATIO. QVAN-
DOQVE. IN. FRVCTI BVS.
QVANDOQVE. IN. RADICI-
BVS. PLANTARVM. QVAN-
DOQVE. IN. RAMIS. ET. TA
LIS. QVANDOQVE. IN. FLORI
BVS. ET. NOS. LOQVEMVR.
DE. EIS. ET. PRIMO. DE. DI-
VERSIS. MODIS. CONDIEN-
DI. FRTCTVS.

h E BVLI conditi ſtomacuſ
confortant & appetitum
prouocant & digeſtionem
procurant ſenſus & rationem uigo
rant uſum clarificant utentes eis
in iuuentute conferuant.

MODVS condiendi eſt ut accipi-
as ex eis humidis ſi haberi poſ-
sint uel ſaltem humectatis ſecūduz
artem qua humectari poſiunt qua-
titatem quam uolueris: & cujus ſtillo
punge eos undiq & decoque eos
in aqua cum facilitate uſq dum
tenereſcant: poſt hoc dimitte ſup
tabulam & exprime aquam coruſ
& ſubmerge illos in aqua mellis:
& dimitte eos per duos dies tūc
uero. decoque eos in igne lēto cū
facilitate & poſt q decocti fuerit re
cūde eos in uae ſuitreo & ſubmerge

eos in melle decoctionis eorum & da post. vi. meninges: Ars autez auxilia tur i humectādo ipōs hoc mō. ifū dantur in aqū plurima & exponātur radiis solaribus p dies octo. deide acc. uas magnum sicut dolium uel saltem fiat fouea magna sub terra in loco humido ubi inter multam arenam humidam pone: in qua diſ iunctim ſepeliantur ſæpe ac ſæpe aquaz ſuperinfundendo & innouā do arenaz de quattuor in quattuor diebus uſq[ula] dum tumefiant & hu[m]mectentur.

Mblici conditi ſtomacuz cō fortant & humiditatez ipius ab ſcindunt & præparāt ipiuz præparatione qua ptes & uirtutes eius a[]ggregentur in ipſum. Et modus condiendi eos ē. acc. ex eis q[ui]tatez quam uolueris & infunde ſup eos aquam: & expone ſoli quouſq[ula] tu[m]mefcant & humectentur. poſt ex[]prime & pone in aqua mellis & di[m]itte per duos dies deide coque cum facilitate: poſt q[ui]cocti fuerint dimitte eos infrigidari & adde cu[]melle tabarzet ſcilic[]e cum quarta parte totius & reconde. Quidaz ue ro ſupercondiunt cum ſpetiebus aromaticis ſicut est cynamū & ga[l]. & cardamomū crocū & muſcum & ſimilia.

Ydonia condita fluxum uen tris & uomitum ſiſtunt ſto[m]macum uero confortant & digeſt[ionem] accydonia magna munda a putrefactiōe & müdētur a cortice ſuo & granis interiorib[us] & i[]cidātur

in fruſta convenientia & decoſtur cum iulep multæ aquoſitatis & poſt diem unum decoquantur cu[]s eo quod est uicinu[s] perfectæ decoctioni uſq[ula] dum perficiatur in eis decoctio. deinde aromatizētur cu[]z muſco & ponantur in uale uitreo & ſepelliantur cu[]z iulep in quo de cocta fuerunt. Et quidam coqunt e[]u melle. & quida[]z c[]u utno cocto. & ſunt quidam qui ſupercondiūt cum ſpetiebus aromaticis. & alii faciunt alia.

Ira condita cor & ſtomacuz
confortāt. & modus cōdi[d]i
ea est ſicut cydoniorum.

Oma condita cor. confortāt.
ſinc opim & cordis pulſum
ſedant. & modus condiendi ea est
ſicut cydoniorum.

Erl[ic]ea condita ſtomacuz ca[
lidum & cor confortant ſiti[
reprimunt oris foetore; abſci[d]ūt.
& modus condiendi ea e[] ſicut cy
doniorum.

Itra condita ſtomacuz & cor
cōfortant digeſtionez faciūt
bonam & oris odorez. accipe
cortiu[] citri mundatoru[]s a carib[]z
luis & proprie magnoru[]s ſicut ſút
uol[æ] manus quantitatem qua[]z uo
lueris. & fundatur ſuper eos lixiuii
clari qua[t]itas in qua ſubmergātur
& mutetur ſuper eos uſq[ula] ad. ix.
dies ſemel. deinde poſt illud mu
tatur ſup eos a[]q clara tātuz donec
dulceſcant & abſcindatur amaritu
do eorum. tunc uero elixentur in
aqua fontiū plurima in uale mu[d]o

121

uſq[ui] du[que] tenere ſcant: deinde exprimatur donec fluat aquositas eo[rum] poſt illud infundatur ſuper illos et uſaſe lapideo iulep quatuor Aliqua qua ſubmergantur. & ſic dimittantur per diem & noctem & ſit iulep ex zucaro al. & aqua quæ ſit tripluip[erius]: deinde coquantur cujus facili tate uſq[ui] ad modu[rum] penidiaruz:tu[c] uero ſepentur cortices citri a zuca ro & recòdatur et uſaſe uitrecato & còdiatur cujus iulep ro.cuius decoctio ſit ſicutnabat: ita quod.i. ſupſicies ſit laminaruz citri & alia iulep & recòde. & dapoſt menſez & ſunt q[ui] aromatizant cujambra & muſco.

Ecacul conditum renes cale facit & coitum excitat uen-tolitates ſtomaci diſſoluit. & modus operationis eius et. acc. radices eius albas croſſas & teneras & rada tur cortex eius cineritius & elixen tur & mundentur a uenis interioribus & incidantur in fruſta ſicut eſt menſura policis. & ponantur ine[ns] u acuitatib[us] aru[d]inofis fruſtu[us].zz. humectari ſicut dicemus et[que] capitulo de.zz. còdito: & gar.unus hume ctatus: & accipiatur ad omne pon dus eorum mellis pondera.iii. & alii p[ro]point mellis pondera.ii. & zucari pondus.i. poſt[que] fuerit coctum cu[que] facilitate & proiiciatur ſuper illud ſpecie[que] aleſagiæ ptes cùueniètes. & do[mi]s eius eſt. g.i. uel.ii.

Inziber condituz[que] confert ad frigiditatem & mollificat[io]ez. ſt[ut]oaci & malitià diſeſtioris & corrupt[io]ez ip[erius].& acetoſa[eructati]o[ez].

& lenitatē uſcerum & multitudine[rum] uentolitatum faciens cibum cito penetrare ad epar & corpus. & eius modus eſt. acc. zz. recētis et potest haberi uel ſalte[que] humectati partē partem.i. mellis partes iii. & zucari partem.i. coquantur ſicut ſecacul & quidam accipiunt ſecacul &.zz. humectati. an[tim] partem.i. & ſit deli catius. & quidam ſupercondiunt cu[que] ſpeciebus aleſanginæ. & quidā faciunt alia. Modus aut humectati onis eius eſt ſicut de Kebulis & pro p[er]ie ut infundantur in aqua. deinde ſeleliantur in arena & ſit.zz. alb. & munduz & recens.

Onſectio de.zz. ualens ſicut diximus ſuperius. acc. zucari al. partes.viii. mellis partes iii[mi]n. zz. boni al. puluerizati puluerizati[que] ultima ſicut alcohol ptes.iii. aquæ inſu[m]onis zucari quantum ſufficit diſtemperetur zucarum cum aqua & melle & coq[tur] uſq[ui] du[que] ſufficit. deinde proiiciatur ſuper illud puluis.zz. & agitetur & incorporetur cum eo & adminiſtretur.

Auciæ conditæ valent ſicut ſecacul. & etus modus eſt ſicut ſecacul.

Corus conditus ual& ægri-tudinib[us] cerebri & neruorum. & eius modus eſt ſicut ſecacul con-ditut[em] additur tamen ad omne par-tem etus ſecacul b[ui] partes.ii.

Vcarum.ro. ſtoma cum & cor-confortat & omnia uſcera & confert ad moſſificatione[rum] eo[rum]: & eius modus eſt acc. foliorum ro.

123

quantitate; quâ uoluerts & expân
datur ſuper tabulam uſq; duz ſup
fluum humiditatu; ipſarum reſol
uatur;& ſint ro. hêntes mediatôe;
inter completionem & acerbitatê
&terantur in uafe lapideo uitreato
deinde proiiciatur ſup eas zucari
tabarzet triplû pon.ea:;& reponâ
tur in uafe uitreato &obturetur os
eius cu; pergameno;&opponatur
ſoli menſibus tribus oi die ſæpe
agitando illud:deinde remoueatur
a ſole & ſeruetur. Et quidam faciût
illud cum ro.nô habentibus aliqd
de còpletione & inuenitur magnæ
ſlipticitatis. & ſût q non terût ro.
ſed incidût cu; forſicibus& fricant
manib; fricatione ultima ro.& zu-
carum deinde exponunt ſoli.

Vcarum uiol. nflammatione
coleræ & ſitim extinguit ue
trem lubricat;& eius modus eſt ſi
cut zuca: ro. indigent tamè uiol.
expanſione longiore & expoliţiœ
in ſole.

Vcaru: buglo ſatu: còfortat
cor.maiacis. & mel:acolicis cò
fert & ſincopim & tremore: cordis
eius aufert. & modus eius eſt ſicut
zucarum uiola.

Vcarum alchilil ſtomacu; &
cerebrum & cor còfortat ue
toſitates fugat. & eius compoſi
tio eſt ſicut zucarum ro.

El ro. ſic fit. acc. foliorum ro.
præparatorum ſicut diximus
ſupius: & ſint eius partes. ii. mellis
boni partes. vi. coquantur cu; faci
litate ſicut oport: & ſût q ponût

mellis & ſucci.ro.ptes æquales &
non ponunt aliquid ex foliis oio:
& ſunt qui ponunt foliorum pte:
i. &.ſ. ſucci ptē. i. &.ſ. mellis. p. iii.

El uero uiol. eodem modo
ſit ſicut ro. & ſimiliter buglo
ſatum: & mel alchilil: ſed in melle
alchilil ſunt qui ponût ſpecies ale
ſanginas notas.

QVINTA. DISTINCTIO. EST.
DE. SPECIEBVS. LOHOC. DE
QVI BVS. SVNT. ALI Q VA.
QVAE. FIVNT. EX. DELECTA
BILI BVS. ET. QVAEDAM.
QVAE. FIVNT. EX. ORRIBILI
BVS. DE. QVIBVS. PER. ORDI
NEM. TRACTABIMVS. ET.
SCRIBEMVS. IN. HAC. PAR-
TE. EX. EIS. TANTVM. F AMO-
SIORA. IN. PARTICVLARI-
BVS. AVTE; SCRIBEMVS. FA
MOSA. ET. VALDE. VTILIA.
SI. DEVS. VOLVERIT.

Ohoc de pino conferēs ad
tuſtim antiqua; & alma &
ſputi uifcolitatem & con
ſtrictionem anhelitus. K. granoru;
pini.; xxx. amigdalarum dulcium
auellanarum aſtatarum dragaganti
gummi arabi. liquir. & ſucci eius
amili. capillo ueneris radicis lilii
coeleſtis. an; iiiii. carniu; dactiloru;
Keirō.; xxxv. amigdalaru; amararu;
3. iii. mellis paſſularu; zucari tabar-
z& butiri recentis. an; iiiii. mellis
tabarz& quantum ſufficit ſumatur
quali lābendo.; i.

Ohoc de papauere & ē dia-
papauer conferens ad tuſtim

⑧

71

calidam & pectoris alperitatem: &
cuius Iputum est tenue & indig&
maturatione & incrofatione. & cō
fert ad febrem calidam & dolorez
pectoris & pleurefim.cuius hæc e
permisſto. R. papaueris al.3.xxv.
amigdalarū dulcium excorti. grāo
rū pini gūi arab. dragga. fucci liqr.
ān.3.x. amili.3. iiiii. ſe. portulacæ ſe.
cydōioru.ān.3. iiiii. croci. 3.i. penidia
ru3 alb. 3. iiiii. ſiru. de papauere q̧tu3
ſufficit: & ſit proprie ſiru. ex capiti
b3 papaueris al. & ni. & ſe. lactucæ
& uiolarum.

Odus confectionis iecur ſe-
cundum intentionem. G. & e
diacodion purum: cōferens eis qb3
ex capite ad pectus & pulmonem
ſubtiles cathari deſluunt. & ſunt
cauſa tuſſis & inſomneitatis. accipe
x. papauera in quibus ſit mediocri
tas inter paruitatem & magnitudi
nem & humiditatem & exiccatiōe;
& proiiciatur ſuper ea aquæ ſexta
rium unum & ſit aqua pluualis
& ſi ſint humida plus q̧liſca dimit
tantur die ac nocte. & ſi ſint ſiccio
ra dimittantur plus. tunc coque ea
dum deſiccata fuerint & aquæ duæ
partes consumptæ ſint. tunc uero
cola ſuccuz eius. & restat poſt illud
conſyderatio duplex quoniam ſi
catharus ſubtilis fuerit & time-
tur fluxus eius ad pectus & pulmo
nem & canam & timētur uigiliæ.
oport& tunc ut miſceatur ex rob
quantitas quæ ſit medietas aquæ
& coquatur ſuper igne3 in quo nō
ſit ſlamma neq3 ſumus 4. d ſuper

pruna tantū. & nō conuenit in hac
intentione mel quoniam mel e ex
debilitantibus acumen. quare eſt
ſubtiliatiuus & e præter hoc quod
intendimus. & quonia3 eſt materia.
ſubtilis ualde. & mel eſt ex ſubtili
antibus. cum autem plenitudo cō
tinetur in thorace & pulmone &
uelis medicamen fieri abſterſuum
tunc mel conuenientius e. quonam
dormire facit & materias quæ ſut
in pectore ad expellendum habili
tat. & quanpoque ſit medicamen
ex utriſq. quando cadūt in ocupa
tione duplicis intētionis. & e dolis
eius. 3.i. & plus uel minus ſecundu3
quod exigit diſpoſitio. & oport&
ut teneat eam patiens in ore ſuo &
trahiciat ante modicum quod diſ
ſoluitur ex ea in ſaliua. ſi aūt uelis
ut ſit retentu3 naturæ & eruptōis
ſanguinis a locis q̧ſut ſuper dia
fragma & ab aliis locis manationis
& a partibus uiſcerū. tunc ad. i. q̧q
libram ipſus proiiciatur a catiæ.
ru. hemſiſtides croci myrræ balau
ſliæ.ān.3.i. ramic. 3. iiiii. & adminiſtre
tur: & ſunt qui ponunt iecur
purum: & loco mellis penidias: &
ſunt qui ponunt zucarum. & quā
doq. exigit diſpoſitio ægritudis
quæ eſt multæ caliditatis & acui-
tatis ut fiat medicam e ex papaue
re nigro & ſint eius capita. uſq. 1.
& quandoque ex al. aut. ni. & loco
mellis ponitur zuca3 aut pēidæ.

Odus confectiōis de moris
& eſt diamoron conueniens
ad apoſtemata gutturis & uuæ &

ad omnia genera præfocationum.
IX. exprætionis mororum dulciu,
quæ currut ſecundu; ſemitâ ficop
& mororum de ſeni.ān. lb2. i. & s.
rob. & mellis.ān. lb2. i. coquātur cā
facilitate uſque ad mellis ſpilſi-
tudinem & reconde. & ſunt qui ſa-
ciunt medicamen iſtud ſimplex: &
ſunt qui addunt & proprie quâdo
maior uocat neceſtitas: aluminis
myrræ croci ſucci acreſtæ.ān. ptes
æquales.

Odus confectionis de ſucco
nucis & uocatur græca dyac-
caridon conferens eis quibus a ca-
pite ad pectus catharus acutus &
ſubtilis deſluit & ad cānam pul-
monis. & eſt cauſa apoſtematu; &
præfocationu mortis & eſt ad hoc
medicamen ſublime: & eius mōus
eſt. acc. ſuccum exterioru; corticu;
nucis in diebus canicularibus. lb2.
iii. decoque ipſum bullitioē una-
deīde ad de ei mellis lb2. ii. & coque
donec ipſinguetur & fiat ſicut mel
& poſt illud uobis occurrerent
intentiones. iii. nam pro pueris &
multierib; & hūi dis natura ſufficit
medicamen factum. & ſqdo mor
bus eſt in principio aliquid de ſti-
pticitate habentib; miſceri opor
t: & ſicut ſut ro. & balauiſiæ. & ſqdo
in ſtatu e ægritudo crocus & myr
ra miſcenda ſunt. indeclinatione
uero baurac & ſal ar. & ſimilia. eſt
enis medicamen ſublime & exptu.
2 Ohoc de ſqlla eſt medicamē
iuuamenti magni eis quibus
materia croſſa & uilſcoſa & difficilis

maturatiōs exuberat in membris
anhelitus reddens eā faciles ad ex-
pellendum. & confert difficultati
āhelitus & dolori pectoris & late:
acci. ſucci ſqllæ & mellis diſpūati
cōueniētes decoquantur in ſubſtā
tia lohoc & accipiatnr ſic lābēdo.

1 Ohoc ſanum & expertum &
eſt ex inuentione nostra con-
ferens ad tuſlim & raucedine; uocis
quæ eſt propter frigiditatem &
flegma croſſu quod cōtietur i pe-
ctore & pulmōe: acc. cynaī iſopi ſic
cæ liqr.ān. s. s. iuiubæ ſebeſten.ān.
3. xxx. paſſularum enuclcatarum ſi-
corum ſiccorum & dactiloru; pin
guium.ān. s. ii. ſenugræci. 3. v. capil
lo; ueneneris mani puluzi. i. ani. ſeni
culi ireos calamenti ſe.ini.ān. 3. iii.
hæc omnia coquantur in. lb2. iii.
aquæ uſq; dū remaneāt. lb2. ii. & coq-
tur & impinguentur uſq; ad ſpilſi
tudine; mellis. deinde proiciātur
ſuper ipſum pinearum mundata:
3. v. amigdalaru; mūda. liquir. drag
ga. gūi arabt. mundi. amili.ān. 3. iii.
ireos. 3. ii. miſceātur omnia & agitē
tur uſq; dum medicamen mature
tur & album fiat. & doſis eius eſt
a. 3. v. uſq; ad. x. & ſumatur lābēdo.

2 Ohoc alſſerera ual& ſicut
lohoc de ſquilla & eius mo
dus eſt ſicut in illo & eſt medi-
camen expertum.

3 Ohoc ad caliditatem & alpe
ritatem pectoris & ad tuſli;
calida; acc. radicis liquir. 3. xv. Keſ
mes pinguis. s. ii. ſebeſten iuiubæ
ān. 3. xxv. decoğtur cum facilitate

cum iiii. B2.aquæ uſq>3. ad. B2.una3 & proiiciatur ſuper ipſum caſiixi ſtulæ. §.i. deinde a ſcoſis mundetur & proiiciatur ſuper ipſum rob. §. iii. penidiaru3. B2. §. deinde coquâ tur donec impinguentur: deinde miſceantur cu3 eis farinæ fabarum §.ii. & lambatur ex eo.

Ohoc aliud noſtrum inuen tione hac.acc.papaueris.3.x. radicis liq uir.3.vii. ſebeſten.xx. p[li]i iu granorum cydoniorum.ān.3.v. coquātur cu3 tribus. B2.aquæ uſq>3. ad.i. &.§. &colentur & proiiciantur ſuper illud rob & penidiaru3. §.iii. & decoquantur iterum donec im pinguentur deinde miſceantur cu3 eis dragg. & gūi ara.ān.3.v. papaue ris al. & trium granato[]x.ān.3.ii.

Ohoc bonū cōferēs ecthicis & cōlumptis &ptiſicis ma- xime &expellit ſaniem de pectore & mundiſcat pectus & pulmone3 & tuſſim lenit.R. papaueris al. ſpo dii. ſe-lini torrefacti croci amigda. dul.ān.3.iii. amili dragg. gūi ara. ſe. cydoniorū ſe. citruli.ān.3.vi. grāo[]x naſturtii cocti amigda. amararum fabarum.3.1. &.§. penidaru3.3.lx. diſ ſoluantur & quandoq>3. additur pul uis cancroru3. ablutoru3. cu3 lixiuio diſſoluātur penidixæ in aqua ſōtiu3 & coquantur & cōſiciantur cu3 eis cætera da.3.ii. cum aqua mellis.

Ohoc ad alma bonum & cō ſtrictionem anhelitus & ad tuſſim antiqua3 & ſubtiliat humo. croſſum.acc. ſquillæ aſſatæ.3. iiiii. ra dicis lilii coeleſtis.3.ii. iſopi præſiī

ān.3.i. myrræ croci.ān.3.5.cōſice cu3 melle.

Ohoc de amig. conferens ad tuſſim & uehementiam con ſtrictionis anhelitus & ſiccitatis pectoris & pulmonis.R. amigdala. dulcium & amararum ſe. lini torre facti granorum pini. ani. dragg. gūi arabi. ſucci liquir. & radicis eius.ān. 3.i. &.§. zucari penidiaru3.ān.3.iii. cō fice cu3 melle & ſucci feniculi bul litorum quantitate ſuſſicienti. SEXTA. DISTINCTIO. EST. DE. SIRVPIS. ET. ROBVB. QVORVM. ALIQVI. SVNT. SIMPLICES. SICVT. SPECIES IVLEP. ET. ALIQVI. EXTEN. SAE. COMPOSITIONIS. PROPTER. ARDVITATEM. ET. MVLTITVDINEM. BENE FICIORVM. IPSORVM. ET. SVNT. QVI. SVNT. EX. SPECI EBVS. SECANIA BIM. ET. SVNT. QVI. CONDIVNTVR. CVM. SPECIEBVS. ROBVB. AVTEM. SPECIES. DE. SVC. CIS. FIVNT. TANTVM. DE. O. PERATIONIBVS. NIHIL. ALI. VD. MERENTIBVS. NISI. IN. SPISSATIONEM. TANTVM.

ODVS operationis iulep conferens aduſtioni ſebriu & uehemētiæ ſitis & inflā mationi ſtomaci & pectoris. R. aquæ inſuſiōis ro. B2. v. zucari. B2. iii. coquantur cum facilitate & ad miniftrentur cum aqua frigida.

Odus iuleb uiol. conferēs ad ſe. inflāmatiōes & aſpitatē pe

ctoris &tufflim & pleurefim & eius
operatio est ficut ro.

Peratio infusionis ro. & uiol.
acc. foliorum ro. & uiol. recē
tium. lb2. v. ponantur in uafe uitre
ato terreo ftricti orificii & fūdātur
fuper eas aquæ calidæ. lb2. xv. & ftrī
gatur orificium ualis: & dimittan
tur per. viii. horas tunc denuo colē
tur & in eodem uafe iterum tantū
dem folioru3 ro. recentiu3 aut uiol.
mutantur & denuo eadem aqua ca
lefacta fuper ea mutatur & ftrin-
gatur orificium ſimiliter per. viii.
horas deinde coletur & ſi conferua
re uolueris ponatur in uafe uitreo
ſtricti orificii & diſtiletur oleu3 in
orificio eius & ſtringatur caput
ipſius & expōatur ſoli dieb3.x1: & di
citur iſtum anuocatus.ro.uel uiol.

Vlep aliud ro. acc. aquæ ro.
lb2. iii. zu. lb2. ii. fiat ut ſupra.
Vlep de ſucco uiol. RL ſucci
uiol. lb2. iii. zu cari. lb2. ii. fiat
ut ſupra. & ſimili mō potest
fieri de ſucco ro. & ē laxatiu3.

Vlep iuiubinu3 ual& ad aſpi
tatē pectoris &tuffli3 & iroſo
ſat ſputū ſubtile. & facit facilē eius
expulſionem confert raucedini &
pleureſi. acc. iuiu baru3 magnarum
& pinguium. c. numero decoque i
lb2. iiiii. aquæ uſq3 dum remaneant
lb2. ii. & cum. lb2. i. zu cari fiat ſiru.

Irupus de pomis confortās
cor debile & ſanat ſincopi3
& tremorem cordis. acc. ſucci po
moru3 dulciu3 & acetoſoru3. aŭn. lb2.
v. coğtur ſuccus uſq3 ad cōſūptōez

medietatis ipſius & dimittatur p
ii. dies uſq3 dum clareſcat deinde
coletur & cum tribus. lb2. zu cari
fiat ſirupus: & ſunt qui ſubmergūt
in ſucco fetam tinctam ex Kermes
ante ſucci depurationem uſq3 dū
rubeat & recipiat uirtutes ticturæ
& est excelentior.

Irupus de piris cōfortat ſto
macum & ſtringit naturam
& eius modus est ſicut ſirupus de
pomis.

Irupus de perſicis confert
calefactioni ſtomaci & ſiti
& foetori oris & eius modus est
ſicut ſirupus de pomis.

Irupus de cydoniis ualem ſic-
cut ſirupus de piris & eius
modus est ſicut ille.

Irupus de ſucco acetolæ cō
fert febri3 colericis & inflāmatōi
ſtomaci & confortat cor calidum
& ſtomacum & est conueniens ſe.
peſtilentialibus. & eius modus est
ſicut ſirupus de ſucco uiolarum.

Irupus de ſucco curcubitæ
ualet cōtra ſe. colericas mul
tæ inflāmationis & ad aſperitate3
pectoris & pleureſi. acc. cucurbitā
magnam & inuoluatur paſta & de
coquatur in furno. & acc. expræſi
onis eius. lb2. v. zu cari. lb2. iii. fiat ut
ſupra.

Irupus de prunis ual3 ſicut
ſirupus uiol. & fit ſicut ipſe.

Irupus de granatis acetolis
ualet contra ſebres colericas &
flegmaticas multæ inflammatiōis
& fit ut ſupra.

ualet conto.

Irupus de granatis dulcibus
ualet ad tufSim pleureSim &
sitim & fit ut supra. & funt q emer
gunt in succo fetam tinctam ex
Kermes & est excellentior.

Irupus de corticibus citri
confortat Stomacum & facit
oris odorem bonum. acc. corticis
pomorum citri recentium. B2. i.
decoque cu2 aquæ fontiū. B2. v. ad
cōſuſptōe3. ii. ptiū & cū zucari. B7. i.
fiat. ſirupus: condiatur cum muſci
granis. iiiii. & funt qui in iulep pro
iiciunt ex corticibus citroru3 ptes
conuenientes & proprie quando
uicinatur cōpletioni cocturæ eius
& est delectabilis. & quandoq2 ſub
mergitur i aq2 decoctiōis citri ſeta
ticta ex Kermes tūc ē excellētior.

Irupus acetofitatis citri cu
ius iuuamentum eſt magru3
in extinguendo inflāmationes. co:
ru. &. ſe. inflāmatas uehemētes &. ſe.
peſtilentiæ & proprie quæ ſiunt ī
æſtate uenenofa: & cōfert ebrietati
uertigini & uehementi ſiti: acc. ſuc
ci acolitatis citri. B2. xii. decoque ī
uaſe uitreato ſuper prunas cu2 faci
litate uſq3 dum consumatur tertia
pars iſpius. deinde coletur & dimit
tatur dōec clarificetur. & acc. ex eo
quod claru3 eſt. B2. vii. & funde ſup
ipſum ex iulep claro & depurato.
B2. v. & coq̑tur donec inſpiffetur:
Si autem æſtas fuerit dimittatur ī
ſole dōec eius aquoſitas cōſuatur.

Irupus de acreſta confert uo
mitui & ſolutioni colericæ
& inflāmationi ſtomaci & ſiti labo

rioſæ & ſe. coleri. & cōfortat ſtoacū
prægnantium quæ facile recipiunt
ſuperfluitates: & ualet cōtra uenēa
& modus opationis eius eſt ſicut
ſirupus de acetofitate citri & qda2
condiunt cum garioſ.

Irupus de granis myrthi cō-
fert ſolutioni ātiquæ & tufi
& confortat ſtomacu3 & pulmōe3
& uiscera. & eius modus eſt ſicut ſi
rupus de acreſta.

Irupus de Kelmes cōfert tuf
ſi & pectori: decoq̑tur Kel-
mes ſicut diximus ſi ſir. de iuiubis.

Irupus de albelac confortat
Stomacum & ſiſlit uomitum
& stringit uentrez. ſumatur albelac
& enucleētur & conterantur & co
q̑tur uſq3 ad cōlumptiōe3. ii. ptiu3
& fiat ſirnpns ſicudq̑ixius ſupius.
HVC VS QVE. SCRIPSIMVS.
MODOS. SIRVPORVM. SIM-
PLICIVM. ET. IVLEP. DE. SI-
RVPIS. COMPOSITIS. NVNC.
SERMO. NOSTER. ERIT. DE.
SIRVPIS. QVORVM. VIRTVS.
EST. INFRIGIDATIONIS.
CONSEQVENTER. DE. HIS.
QVAE. CALEFACIVNT. ET.
CONFORTANT. SCRIBE-
MVS.

IRVPVS de papauere cō
fert catharo & tufi quæ ui
gilare facit. acc. papaueris
al. & ni. & proprie capit; eorū. an.
z. xl. & decoquantur in. B2. iiiii. aquæ
pluuialis uſq3 dum redeat ad. B2.
1. &. g. & cum zucari al. & penidiaq
ān. g. iiiii. fiat ſirupus.

Irupus dinari & est interprætatio eius firupus de bifatiis faciens ad se oppilateo & sebres colericas & flegmaticas quæ difficilis & erradicatio & ad icteritiam. acc. fucci endiuiæ fucci apii. &. li. ii. fucci lupuli fucci boragis at bu glosæ. &. li. i. bulliant bullitione i. & dispumetur & deputetur. acci. eius purificati. li. iii. zucari tabar zet. li. ii. &. s. coquantur cum faciitate usq. dum fiat firupus: & quæ doq. ad omnem partem fucci de purati pōitur aceti pars. s. boni & clari. & quandoq. bulliunt in succo foliorum ro. s. ii. li. quīr. s. s. ſpicæ. &. ii. ani. ſeniculi. ſe. apii. &. iii. & est mirabilis.

Ermo in firupo acetoſo. Iam magnificata est inter uerifica tores uirtus firupi aceto ſi & excel lentia eius ſcilic&. & in comuītate poſſe ipſius & in materias calidas & in frigidas & ſubtiles & croſſas & uilſcolas ſiue adhærentes. & ſiqtde uirtus infrigidationis est cito tol litur non ſublata uirtute penetra tionis ipſius. & hoc quidem. Gali. teſtatus est: quoniam eius potētia ad omnes materias est communis. & uidetur quod non ad colera. &. ni. propter ſimilitudinem & cōitateq. complexionum. & nos quidem di ximus quod facit penetrare medi cinas in partes in quas forte non penetrarent & facit eas acquirere diuiliuas ſectiōes duri & difficilis. Et modus operationis eius &. acc. zucari boni al. partes. v. & fūde ſup

illud in uſe lapideo aquæ fontiuæ dulcis & claræ partes. iii. & decoq tur ſemp abiiciendo ſpumam eius: & ſit ignis in quo decoquitur pru narum aut tenuis flāmæ & ſine fu mo donec clatifi cetur: & diminuta ſit aqua ſiue medietas eius. deide funde ſuper ipſum aceti uiſt albi clari partes. ii. in leui. & in forti. p. iii. & in mediocri partes. iii. & da ei poſt perfectionem in coctura. & ſit dolis eius ab. s. i. usq. ad. iii. cuæ aqua frigida.

Odus firupi acetoſi facti cū m. radicibus. cuius operatio est ad coleram croſſam difficilem & ad flegma incidit enim & abſtergit & aperit oppilatiōes quæ ſut in epate & ſplene & in renibus acc. aquæ fontiuæ claræ. li. x. & pro iice ſuper ipſa radicis ſeniculi apii endiuiæ. &. iii. ani. ſe. ſeniculi apii &. iii. vii. i. ſe. endiuiæ. s. s. coquātur cum facilitate usq. dum deueniat ad. li. v. tunc proiice ſuper ipſam zucari boni. li. iii. & clarificetur ſicut prius. dei de infunde ſup ipſu aceti boni quantitate, ſufficiente, iuxta modum ſuperioris doctrinæ & da ubi oportet.

Odus firupi acetoſi de ſuc. m. cis herba. acc. firupi dinari partes. iii. & funde ſuper ipſu aceti boni partem unam.

Odus firupi acetoſi de ſuccis m. fructuum ſedantis incēliōes ſe. &. co. ru. claræ & ſitim & inflam mationes ſtomaci cordis & epatis acc. fucci granatorum muzoruæ &

acetoſorù.ān. partes.iii.coquātur
cum facilitate uſq. dum diminuta
ſit eius pars tertia & dimittatur p
duos dies uſq. dum clareſcat: de
quo acc. ptes.ii.iulep ptes.iii. uel
plus uel mīus &pfice coctōez i eo.

Odus ſirupi acetoſi de ſuccis
& aquis fructuum & stringit
uomitum & fluxum colericum &
confortat ſtomacum calidum &ab
ſcindit uomitum uel relaxationem
prægnantis.acc. ſucci cydoniorum
&malorum &piroruſ; & granatoſx
muzorum & zanir.ān. partes æqua
les aquæ decoctionis ſumac & ber
beris.ān. pteż.i. &.z. zucari ptes.iii.
fiat ut ſupra.

Odus ſirupi acetoſi de cydo
niis ualet ad uomitum & ſo
lutionem naturæ & ad ſitim & cō
fortat ſtomacum. acc. ſucci cydōi
orum acetoſorum & proprie eius
qui depuratus eſt & factus clarus
partes.x.aceti boni partem unam
&.z.zucari partes tres:

Odus ſirupi acetoſi de pōis
confortat ſtomacum & cor
& ſedat ſitim: & eius modus e ſicut
ſirupus de cydoniis.

Odus ſirupi acetoſi de prūis
& eſt ſirupus extinguens in
flammationes omnes: & confert ad
ſincopim & pulſum cordis & ſe.in
flāmatiuas & ſitim uehemente; &
ſedat ebrietatem & uertiginem &
uomitu; & eſt expertum. acc. aquæ
prunorum acetoſorum & aquæ ta
marindoru; & ſucci granatorū ace
toſoruz.ān. lb2.i.aquæ acetoſitatis

citri. lb2. 5. coquantur. cuſ facilitate
& cum. lb2.i. zucari: fiat ſirupus &
da cuſ aqua frigida uel aqua niuis:
& quandoq. non. ponitur in eo zu
caru; & fit ſicut rob bōu; & exptū.

Odus ſirupi acetoſi de pōis
descriptione noſtra conferēs
ſe. co. multi acuinis & proprie quæ
accidit iuuenib; in æſtate æſtiuæ:
& cōfert ad ſitim uehemente; & æſtu
oſā & ſtomaci & epatis inflāmatiōi
acc. ſucci maloru; acetoſorù ſucci
acreſtiu; ſiue uuæ acreſtæ ſucci ma
loru; granatoru; acetoſorù.ān. lb1.
i. aquæ ro. aquæ inſuſionis tamarin
dorum & prunorum.ān. lb2. i. &.z.
ſucci endiuæ cocti & diſpumati &
aceti.ān. lb2. ii. zucari. lb2. viii. ſuper
condies cum. iii. camphoræ. & da
cum aqua melonum hiemaliu; uel
cum aqua frigida.

Irupus acetoſus de pomis
alius ualet ut ſupra. acc. ſucci
pomoru; acetoſorù. lb2. i. ſucci ace
toſitatis citri. lb2. 5. iulep bōi. lb2.
ii. da cum aqua niuis & quandoq.
ſubmergitur ſeta ticta ex Kelmes i
ſuccis & tunc fit nobilior ad cauſas
cordis.

Odus ſirupi acetoſi alte-
reniabin & confert ſe. ſinco
palibus calidis & ſiti uehementi
& tuſſi ſicca & epati & ſtomačo &
inflāmatiōi. accipe altereniabin. 5.
iii. pone in uſe lapideo & inſuſde
ſuper ipſum ſucci endiuæ cocti &
depurati. lb2. i. bulliant ebullitione
una deinde frica manibus & cola
deide acc. aquæ ro. ſucci granatox

134

muzorum. an. lb2. i. uuarum acrestiū
succi aquæ acetoli tatis citri. an. lb2
§.zucari. lb2. iii. da ut supra.

Odus sIRupi acetoli solutiōe
educētis colera; & extinguit
iſflammationem eius. acc. prunorum
ſiccorum ſebeſten. an. c. numero ta
marindorum. lb2. §. miroba. citri. §.
iii. ſucci. ro. recentium. §. iii. mānæ
catti æſiſtulæ. an. §. iii. & §. zucari. lb2.
iii. fiat ex eis ſirupus & poſt hoc
funde ſuper illud aceti. lb2. ii. ſucci
granatorum acetoſorum. lb2. i. & §.
decoque cuj facilitate deinde acc.
ſcamoneæ bonæ. z. vi. tere & liga i
panno ſubtili & prpiice in ſirupo
& decoque ſemper fricando pānuæ
uſq. quo p[ra]ſiatur eius deccotio.

Irupus conferens catharis ca
lidis & corizæ & pleureſi &
tuſſi. acc. iuiubas ſebeſtē. an. c. uiol.
mānæ. an. §. i. liqr. floruæ bugloſſæ.
an. 3. xii. ſe. maluæ cydoniorum. an. 3.
vi. & cum zu cari. lb2. ii. & ſucci ma
loru grana. dulciu. lb2. i. fiat ſirup.

Irupus de cānis conferēs ad
tuſſim & pleureſim & ſedat
ſitim. acc. ſucci granatoruæ dulciuæ
lb2. iii. aquæ malorum de ſeni. &
aquæ cannarum zucari aut penidi.
an. lb2. i. §. fiat ſirupus.

Irupus de portulacis extīgu
ens inflāmationes ſebriuæ &
ſitim & confortat ſtomacum & ep
ſuperecaefactum. acc. ſucci endiuiæ
cocti & depurati. lb2. iiiii. ſe. portu-
la. §. xii. terātur ſemia portulacæ &
fūdatur ſup eas ſuccus & dimitta-
tur in uſe lapideo die ac nocte &

coquatur cum facilitate uſque ad
medietatem: & additis zucari. lb2.
ii. fiat ſirupus. & quādoq. additur
aceti. lb2. i. aut ſucci granatorū ace
toſorum. lb2. i. & §.

Irupus uiol. confert calidæ
tuſſi & pleureſi. R. uiol. §. ii.
ſe. cydoniorum ſe. maluæ. an. 3. viii.
iuiubas ſebeſten. an. xx. & coque cū
lb7. vi. aquæ cucurbitæ uſq. ad. iii.
p. & cum zucari. lb2. i. & §. fiat ſiru.

Irupus de iuiubis conferens
ad raucedineæ uocis & tuſſiz
& pleureſim. acc. iuiubas. lx. uiol. ſe.
maluæ an. 3. v. capill. uene. §. i. ſe. cy-
donioruæ papaueris melonuæ lactu
cæ dragg. an. 3. iii. liqr. ordei mundi
an. 3. viii. decoque in. lb2. iiiii. aquæ
fontium & cuæ. lb2. i. zucari fiat ſir.

Irupus de papauere conferēs
ad tuſſim ſiccaæ & ptifiæ &
catharum faciens ad ſomnum. acc.
papaueris al. & ni. an. 3. i. capill. uene.
3. xv. liquir. 3. v. iuiubas. xxx. ſe. lactu
cæ. 3. xl. ſe. maluæ. ſe. cydonioruæ. an. 3.
vi. coquantur in. iiii. lb2. aquæ uſq.
ad. ii. & cum zucari & penidiarum
an. §. viii. fiat ſirupus.

IAM. QVID EM. LO CVTI. SV.
MVS. DE. SIRVPIS. COMPOSI
TIS. ET DE. HIS. PROPRIE.
QVI. SED ANT. INFLAMMATI-
ONES. DE. SIRVPIS. VERO.
COMPOSITIS. MORBOS.
F RIGIDITATIS. CVRANTI-
BVS. ERIT. NOSTER. SERMO
ET PRIMO. DE. SECANIABIN
SPECIEBVS. PRIVS. TAMEN
LOQVEMVR. DE. aqua mellis.

1356

ERMO In aqua mellis po
fuerunt antiqui diuerſitare
in aqua mellis q locuti ſut
de ipfa:& aſcripſerunt ei iuuameta
plurima:quæ ſunt quia ſitim ſedat
& ualet ad ægritudines frigidas &
proprie quæ ſunt in eerebro & ner
uis:& confert ad tuſtim humidam
& mundiſicat pectus a ſanie & hu
more croſſo:& confert uiis urinæ &
non permittit in eis lapidem gene
rari & mundiſicat per urinam:& cō
fert colicæ & lauat & abſtergit ui-
ſcera & ſoluit & mundiſicat uētrez
a fecibus & bibitur loco uini in æ-
gritudinibus neruorum & iunctu-
rarum & eſt potus bonus. Inter di-
uerſitates autez operatōis eius po
nimus modos duos Et primus eſt
ut accipiatur mellis boni & mūdi
& proprie cuius color eſt habens
mediocritatem &proprie ſicut co
lor paleæ:quod eſt inter tenue &
ſpiffum & eſt boni odoris & quod
eſt modice acuitatis & quod non
eſt antiquz;& ſit eius pars.i.&pōe
ipluz in uſe lapideo aut uitreato
& funde ſuper ipſum aquæ fontis
dulcis &claræ partes.viii.& coque
ipſum cum facilitate: & auferatur
ſpuma eius & non dimittatur ſup
ipluz multiplicari:immo ǒ cito ap
paret auferatur.deinde coletur co
latorio denſo de pāno:& ſi bibitur
recens oportet ut ſit multæ aquo
ſitatis & ſic bibatur im permiſta ſi
cut eſt:& ideo ē propterea quōias
quæ ex ea croſſa eſt non penetrat
in uias remotas & conduertitur pp

pluralitatem ſuæ dulcedinis in co
licam & addit ad ſitim. ſi autez bi-
batur antiqua oportet ut fiat pin
guior ſicut iulep & bibenda eſt p
miſta permiſtione multa decēti ut
ſit magis aquoſa & iſipida Et ſcito
quōiam ars cocturæ acquirit ei
proprietates aliquas &iſtud eſt qa
parum cocta facit inſlationem &
minus nutrit & magis laxat multa
autem coctio inſlationem reſo uit
& digerit & magis facit eam eſſe
nutribilem. & minus laxare & ſunt
ex hominibus qui aromatizant il
lam cum ſpeciebus alenfanginis. ſi
cut.zz. croco cynamomo mace & ſi
milibus & ſunt qui aromatizant
cuſgallia. muſco. ligno aloes & ſimi
libus. Secundus modus operatiois
eius eſt: accipe mellis parte.i. aquæ
fontium claræ partes.viii. & diſlen
peretur cuſeis paruſ fenugræci &
proprie ad omnes. c. lb2. aquæ &
mellis. ſint eius. 3. iii. & includatur
in uſe ligneo ſicut poſtur muſtū
ita quod remaneat ex uſe uacuū
ſicut menſura trium digitorum. &
illud ideo quia patitur ex ebulliti
one ſicut muſtuz: deide poſt ebul
litionem eius ſtringatur orifićium
uaſis & ſicut ſtrigitur uas uini &
bibatur poſt menſes. iii. ſi autem
aromatizare uolueris ponātur i uā
ſe ſpeties alefanginæ ligatæ i pāno
Ermo iſecaniabi puro illud
quod nos hic intelligimus e
illud cuius materia ſunt res tres. ſ.
mel. acetum & aqua. & quia aqua
propter tria ponitur. & primuſ qa

de coctura patitur plus . quare
quod est cauſa ſiſationis reſoluitur
reſcum dum quia habilius & frequen
tius tollitur ſpuma eius. tertiis qa
uiſtute aquoſitatis citius facit cur
rere uiſtutez mediciæ & mel qui dē
aduerſatur ſlegmati & est in melle
& aceto uiſtus reſultans ex permi
ſtione horum quæ no est in altero
eorum tantum. &non est poſſibile
ei qui experitur ut diſcordet qui
ſigillationem uiſtutis ab utriſque
accipiat quod est quia meretur
permiſtio eius ut fiat conſecutio
iuuamentorum multorum propri
orum quæ ſunt in corpore toto &
ad materias quæ ſunt in iuncturis
proprie quoniam reſoluit eas & di
uidit & ſubtiliat humorez cros ſuz
qui e in ſtomaco & epē & e efficax
i materias ſe. longi tēporis. diuidit
enim & maturat eas . Et eius mo
dus est ut accipiantur mellis boni
partes. ii. aquæ fontium claræ ptes
iii. aceti boni pars. i. & quandoq
exigit diſpoſitio ut addatur ad qti
tatem aceti ſicut te ſcire fecimus i
capitulo de ſirupo aceto lo & opa
tio eius est ut accipiatur mel & aq
& abiitiatur ſpuma eius. deinde ſu
datur ſuper ipſum acetum & deco
quatur & no dimittatur eleuari &
ſup excreſcere ſpuma eius ſimo oī
hora auferatur ut clareſcat & dum
coctum fuerit reconde. doſis e ab.
§. i. uſq. ad iii.

Odus ſecaniabin de radicib
m conferens ad ſe. antiquas &di
uidit & abſtergit colera; crosſa; &

ſlegma & abſtergit & aperit oppi
lationes omnes & proprie quæ ſut
in ſtomaco & epate & ſplene & pro
uocat urinaz. cuius pmiſtio e hæc.
R. radicis corticis apii ſeni. an.
ii. ſe. apii. ſeni. an. §. i. müdētur corti
ces & conterantur & proiiciātur
ſup eas in uae lapideo aceti boni
antiqui & al. llb. x. aquæ. llb. xii. &
dimittatur die ac nocte. deīde de
coquatur uſq. ad consumptionez
eius tertiam. deinde coletur & pro
iiciatur ſuper ipſu; mel quod ſit
medietas eius & decoquatur cum
facilitate ſicut ſuperius diximus.

m Odus ſecaniabin ſolutione
educentis coleram & ſlegma
acci. ſecaniabin ex radicibus facti
quātitate; circiter. llb. ii. & ſupēde
in ipſo quando coquitur medullā
carthami ligataz in panno raro ſub
tili & frica omni hora donec per
ſiciatur decoctio: & Ḟdoq. pōitur
in eo turbit &.zz. & proprie liga
ta in panno & ſulpenſa.

Odus ſecaniabin ſolutione
m educentis melancoliam. R.
thimi calamēti agar. liqr. buglo-
ſæ domestiicæ & ſilueſtris. an. §. i.
pollipodii. §. iii. cædreos camepi-
theos ſticados bedeguard ani. an.
§. v. paſſularum enucleataru. llb. §.
fundantur ſuper ea aceti boni al.
& ſucci bugloſæ. an. §. ii. & §. aquæ
lbz. ii. & dimittantur per diem &
noctem. deinde coquantur cu; fa-
cilitate uſq. ad consumptionem
medietatis deinde coletur & cum
mellis. lbz. iii. fiat ſecaniabin: & in

137 b

138

decoctione ipfus pōatur in pāno
epithimi. §.i.ellebori.ni. aur.ii. &
ſulpendantur in ipſo & fricetur ſi
cut dictum eſt ſuperius.

Odus ſecaniabin de Keiſin
m contra flegma croſſum & ui
ſcoſum & putridum oppilationes
aperiens epatis & ſplenis & urinaz
prouocans.acc.radicis feniculi apii
petro.calamēti dauci.ān. §.i.zz.ſe.
ani.apii.Keiſim eupatorii.affiari ab
ſinthii carui.ān. §.i.§.gar. galangæ
ān.3.iii.ſpicæ.3.ii.coque ſi aceti. lb2.
x. uſq[ur] ad mediuſ &cu3. lb2.v.mellis
fiat ſecaniabin.

Ecaniabin de calamento con
ferens ad ſe. diuturnas & du-
ritiem ſplenis & uſerum & ad fri
giditatem epatis & ſtomaci & inci
dit & abſtergit materias croſſas &
putredines. R. radicis apii feniculi
endiuiæ.ān. §.i. ſquinanti.3.ii. ſe. apii
feniculi ani.3.vi. ſpicæ affiari maſſi.
caſſiæ calamenti agreſtis & dome-
ſtici. dauci petro.ān.3.iii. gar. Keiſiż
zz. galangæ ān.3.ii. bulliant in. lb2.
viii. aceti & aquæ. lb2.vi. uſq[ur] dum
remaneat tertia & adde mellis diſ-
pumati. lb2.v. & da. §.i. uel. ii.

Irupus acetofus diarodō ua
lens ad ſe. cōpoſitas & ad eas
in quibus corrumpitur forma &
aperit oppilatiōes ſplenis & epiſ.
R. ſucci en diuiæ apii. ani. lb2.ii. & §.
radicis feniculi apii en diuiæ.ān. §.
ii.ro. §.i. liqr. §. §. ſpicæ.3.ii. & §. ani.
feniculi ſe. apii.ān.3.vii. proiice ſup.
ea aquæ dulcis. lb2.vi. & decoque
uſq[ur] ad consumpſione; duax ptiū

& cum tribus. lb2. zucari & duabus
aceti fiat ſirupus. dolis eius eſt ab
§.i. uſq[ur] ad. §.iii.

Irupus acetofus de ſuccis
herbarum cum aromatibus
oppilationem aperit: & morbos
oppilationum curat & ualet ad ſe.
pmiſtas. acc. ſucci feniculi endiuiæ
apii lupuli cocti & diſpumati.ān:
lb2.ii. ſucci bugloſæ. lb2.i.ro. ſpicæ
3.iii. liqur.3.viii. ſe. ani. ſeniculi apii
raued. eupatorii. abſinthii. cuſcutæ
ān.3.v. zucari lb2.ii. & §. aceti. lb2.ii.
condias cum galliæ aromatiæ. 3.ii.

Irupus de menta ſtomacum
frigidum confortat naueam
uomitum fluxum uentris & ſingul
tū ſedat. acc. ſucci mētæ. lb2.i. ſucci
granatorum dulcium & acetoloſx
qui iam cocti ſunt ad medietate3
lb2.ii. mellis uel zu cari lb2.i. coqua
tur & miniftretur.

Irupus de menta inuentione
noſtra & eſt excellentior pri
ore. acc. ſucci cydoniorum muzoſx
& dulcium & ſucci granato. acō. &
dulciuſ & muzoſx. ān. lb2.1. proiici
atur ſuper eos mentæ ſiccæ. lb2.i. §.
foliorum ro. §.11. & dimittatur per
diem & noctem deinde coquatur
cum facilitate uſq[ur] ad mediuſ & cū
mellis uel zu cari. lb2.11. fiat ſirupus
& aromatizatur cum gallia.

Irupus de abſinthio cōferēs
ad caſum appetitus & debi
litatē ſtomaci & mollificationem
uiſcerum & debilitatem epatis &
dolorez. acc. abſinthii rhomani. lb2.
§. foliorum. ro. §.ii. ſpicæ. 3.iii. uini

antiqui boni & odoriferi fucci cy-
doniorum.âñLB2.ii.&§.dimittatur
per diem & noctē in uale lapideo
deinde coquatur cù facilitate uſq
ad medium.& cum mellis.LB2.i.fiat
ſirupus expertus nobilis.

Irupus abſithii alius exptus
acc. abſinthii rhomani.³.c-
decoquatur in aquæ.Lb2.iii.ulq ad
tertiam parte:deinde fricetur ma
nibus &coletur.&cuß mellis &uini
ãñ.Lb2.i.fiat ſirupus.

Irupus de fumoterræ maior
ſtomacum cōfortat & epar:
oppilationez aperit:morbos cutis
curat:& proprie quorum materia
ſunt hu.aduſti & ſaldi ſicut eſt ſca
bies & impetigo ſerpigo & lepra.
acc.miroba-citri & Ke.âñ.³.xx.floz
boraginis uel bugloſe uiol.abſin-
thii cuſcutæ.âñ.§.i.liquir.ro.âñ.§.
§.epithimi polli podii.âñ.³.vii.pru
norum & paſſularum enucleataru
âñ.Lb2.§.tamarin.caſſiæſiſtulæ.âñ.§.
ii.hæc omnia bulliant in aquæ.Lb2.
x.ulq duz deueniat ad.Lb2.iii.& cuz
ſucco fumiterræ cocti & depurati
& zucari.âñ.Lb2.iii.fiat ſirupus.

Irupus de fumoterræ minor
descriptione cognita:cōfert
co.aduſtæ & ſcabiei & pruritui &
puſtulis & ægritudinibus flegma-
ticis ſalis epatis oppilatiōez apit
&cōfert icteritiæ citrinæ &colorez
efficit bonum. acc.miro.citri.§.ii.
uiol.cuſcutæ abſithii.âñ.§.i.coqtur
cum.Lb2.vii.aquæ uſq ad tertia3.p.
& acc. ſucci fumiterræ cocti & di
ſpumati.Lb2.ii.zucati Lb2.ii.da.§.i.

uel.ii.&qdā ſuſpēdūt in eo dū coq
tur ſcamōeæ.³.§.ligatæ i pānoraro.

Irupus de liquir. cōfert tuſſi
antiquæ & müdificat pulmo
ne3 & pectus. RL. liquir. §.ii. capillos
uene.³.i.íſopi ſicca. §. §. proíce ſup
illud. Lb2.iii.aquæ & dimitte p diē
& noctem. deinde coquatur ad me
diū. poſtea proíce ſuper illud mel
lis &.zz. & pēidia3. ûn. §. viii. aquæ
ro. § v. i. fiat ſirupus & admiftretur.

Irupus de íſopo cōfert alma
ti tuſſi dolori pectoris & la-
certoru3. RK. íſopi ſicca radicis apii
petro. ſeniculi liquir.âñ.³.x. ordei
mundi. §. §. ſe. maluæ dragg. ſe. cydo
nioru3. ûn. ². iii. capillo. ueneris. ³. vi.
iuiubas ſebeſtē. ûn. xxx. numero paſ
ſularum enucleatarum. ³.xii. fićos
ſiccos & dactilos pingues. ûn. x. al
barum pēidia3. Lb2.ii. fiat ſirupus:

Irupus de praffio confert ſei
b3 & frigidis natura & ægritu
dinibus pectoris & eorù tuſſi anti
quæ & almati a flegmate croſſo &
putrido & ei proprie curus diffici
lis e ſeparatio. acc. prafſii. §. ii. íſopi
ſicca capillo. uene. ûn. §. i. calamēti
ani. radicis apii. ſei. ûn. §. v. ſe. maluæ
fenugræci ireos. ûn. ³. iii. ſe. lini ſe. cy
dōioz. ûn. ³. ii. paſſula3. enuclea. §.
ii. fićos ſiccos pigues. xv. pēidia3.
Lb2.ii. mellis boni Lb2.ii.

Irupus de calamēto cōfert
ſpleneticis & frigida haben
tibus uiſcera & ſenibus & tuſſi an
tiquæ & almati: RL. calamenti dōe
ſtici & ſilueſtris. ûn. §. ii. Keiſi3 dauci
ſquinanti. ûn. ³.v. paſſularum enucle.

B2. 5. mellis. B3. 11.

Irupus de calamento ualens
ad singultum & ad uomitu3
de colera ru.uel flegmate &de huo
ribus croſſis colericis acc. ſucci ca-
lamenti B2:iii. ſucci mali granati
acetoli cu3 pulpa ſua ſuperiori B2.
v.uini odoriferi. B2.iii.coque uſq3
ad medietatem deinde dimitte p
dies.ii.ut reliſdeat & cum B2.iiii.
zucari fiat ſirupus & aromatizetur
cum.3.ii. galliæ aro. & reponatur in
uſaſe uitri. & stringatur orificium
eius & dimittatur in ſole p dies.xl.

Irupus de thio cōfert ægri
tudinibus pectoris & pulmo
nis frigidis & stomaci & epatis &
eſt eis medicamen bonum & cōfert
rigoribus qui ſunt in hyeme & cō
fert frigidis complexione acc. extre
mitatu3 thimi. 5.ii. calamēti mētæ
ſicæ.ān.3. v. anti. ſeniculi apii dauci
ān.3.iii. paſſularum enucleataru3. 5.
iiii. & ī mellis. B2.ii. fiat ſirupus aro
matizetur cum galliæ.3.ii.

Irupus de eupatorio cōferēs
febribus antiquis & proprie
eis quibus corrumpitur forma ſio
maci & epatis oppilatione zaperit
& confert frigiditati & molli tiei &
uentolitati in eis & dolori hi pocȗ
driorum & inceptioni hydropilis.
acc. radices apii ſeniculi ēdiuiæ.ān.
5.ii. liquir. ſquināti cuſcutæ abſin
thii. ro.ān.3.xvi. capillo. ueneris be
deguard ſucaha floru3 bugloſæ āt
radicis eius ani. ſeniculi eupatorii.
ān.3.v. raued. maſticis.ān.3.iii. ſpicæ
aſſari folii.ān.3.ii. coque i aquæ. B2.

viii. uſq3 ad tertiam & cum zucari
B2. iii. fiat ſirupus cum ſucci apii
& endiuiæ quantitate ſufficienti.

Irupus de epithimo. co. ni.

& humo. aduſtos cu3 uirtute
expellens & morbos ex eis factos
curat: & confert eis proprie q pati
ſunt ad lepra3 & cancrum patiūtur
& uulnera fraudulenta & fiſtulas &
ſcabie3 & ſaphati. R. epithimi bōi
ortenſis.3.xx. miroba. citri. in. ān.3.
xi. cuſcutæ fumiterræ. ān.3.x. thimi
bugloſæ calamenti embli. bel. liqr.
pollipodii agari. ſticados. ān.3.vi.
ro. le. ſeniculi ani. ān.3.iii. &. 5. pru-
na. xx. paſſularum enuſcletat. 5.iii.
tamar. 5.ii. &. 5. zucari. B2.iii. rob.
B2.ii. fiat ſirupus.

Irupus de ſticados expertus
ad oēs ægrituſines neruox
frigidas ſicut eſt paralyſis ſpaſmus
epilepſia tremor & tortura & ad
quartanas & febres lōgi temporis
R. florum ſticados.3.xxx. haſce ca
lamenti origani. ān.3.x. ani. piretri
ān.3.vii. piperis longi & nigri.3.iii.
zz.ii. paſſularum enuſcletarum. 5.
iii.mellis. B2.v. condies cum cynna
momi calami aroma. croci. zz. pi
peris longi & ni. ān.3.i. &. 5. ſiga in
panno raro & ſuppende in ſirupo
doſis eius eſt. 5.i. cu3 aqua decocti
onis ſpicæ & alii Kili

Ermo i mellicrato & cōdito

ſunt ex hominibus qui uocāt
mellicratu3 potu3 factum ex melle
& uino. & conditum quod ex melle
& uino & ſpeciebus fit. & ſunt ex
hominibus qui uocant utrunque

utroq nomīe: & mōi eorū sūt di-
uerſi & ſut ad adiuuamēta multa: ſi
cut ē frīgditas ſtōaci & epīs & mol
lities ī eis: iuūātur eīz potu ipſo|
& conferunt uentolitātibus hipo-
condriorum: & faciunt oris odorez
bonum & corporis colorem bonū.
Et modus eius eſt acci: uini boni
antiqui: lb2.x.mellis boni & diſpu-
mati. lb2.ii. proiſce ſuper ea cynna-
momi bōi & ſubtilis. 3.v. ſpicæ, aro-
3.i. gar. 2z. ligni aloes macis. ān. 3. iii.
heil. 3. ii. croci. 3. i. &. 5.tere trituratio
ne croſſa & coletur in colatorio
de panno denſo & aromatizetur
cum muſci. 3. iii.

Odus cōditi de citro. ſtoma
cum & cor confortat &par
& proprie debilem diſeſtionem
procurat & oris odorem efficit
bonum. accipe corticis citri uel fo
liorum etus. 5. iii. cydoniorum. 3. ii.
poma odorifera numero quattu
or diuidantur in fruſta. & accipe
adhuc ex ſpeciebus quas diximus
ſupius quantitate: eandem & ſuſde
ſuper eam uini antiqui. lb2. viii. &
dimitte per dies duos & poſtea co
que ebullitione aliqua: & cuż mellis
diſpumati & zucari tabarzet -ān-
. lb2. ii. aquæ ro. lb2. ii. coq̧tur ad ſpſ
ſtitudie: mellis & ī fine arōatizetur
cum muſci. 3. unius quarta: ſi auteż
illud recens propinabitur ſufficit
parua in eo decoctio & bibatur
impmiſtum.

Onditum de citro aliud ua
lens ad debilitatem ſtomaci
& epatis & quibus accidit leſi o pp

frigiditatez & uentolitatem & facit
digerere cibum & confortat appe
titum & est efficax ad pulſuz cordis
accipe cortices citri. 5. v. bugloſæ
5. i. & 5. marmacur. 5. 5. gar. au. i. ligni
aloes aur. 5. terantur & proiiciatur
ſuper ea uini boni. lb1. iii. & dimit
tatur diebus tribus: deinde proii
ciantur ſuper ea zucari tabarzet
lb2. ii. & aromatizetur cum aur. 5.
galliæ. croci. 3. unius quarta maſſic.
3. i. muſci. 3. unius ſexta.

Odus conditi de bugloſa,
boni & experti ad pulſum
cordis: & debilitatem ſtomaci ma
litiam diſeſtionis & caſum appeci
tus & corruptionem formæ. K. bu
gloſæ mētæ ſicccæ foliorum ro. cor
ticis citri aut foliorum eius. -ān. 5.
iii. alſelengeniß. 5. i. trium generuz
cydoniorum & trium generum po
morum. -ān. 5. i. &. 5. ſetæ crudæ inci
ſæ nucis muſcatæ & zedoariæ galā-
been utriuſque ſandali citri croci
ān. 5. i. &. 5. ligni aloes. 2. ii. uini & a-
quæ. -ān. lb2. vi. mellis. lb2. viii. aroma
tizetur cum muſci. 3. unius tertia
& galliæ. 3. ii.

Odus conditi de cydoniis &
eſt miua. ſtomacum & par &
omnia uilcera confortans appetii-
tum excitans. diſeſtionez procurās
uomitum & uentris ſolutionem
ſedans et eſt medicina experta et
famola. acc. ſucci cydonioz aceto
ſoru2. lb2. xx. uini bōi. lb2. x. coq̧tur
cū facilitate dōec consumpta ſit
eius tertia ſemper auferēdo ſpumā
eius & coletur & xpmittatur ſelidere

143

ut clareſcat: deinde proiiciantur
ſuper illud mellis boni & diſpūati
lb2.vi.& iterum bulliat & auſeratur
ſpuma eius & proiiciantur ſuper
illud ſpecies aleſanginæ ligatæ in
panno ſuſpenſo i medicamie:& ſit
proprie cynami.heil.ān.3.iii. gar.3
ii.zz.maſticis.ān.3.i.&.s. croci.3.ii.
ligni aloes macis.ān.3.i.&.s.& omīa
præter crocum terantur contri-
tione croſſa.& ſuſpendantur i pan
no ſicut diximus omni hora fricam
do illud ſup medicamie donec fiat
ei ſpiffitudo.deinde arōatizetur cuż
muſci.3.1.tertia galliæ.3.ii.& ſunt ex
hominibus qui faciunt ipſuz ſine
ſpeciebus & ſunt qui ponunt loco
mellis zucarum quando oportet
& faciūt cuż ſpeciebż & ſine eis.

Onfectio miuæ ſimplicis ua
lens ſicut diximus ſupertus.
acc. ſucci cydoniorum. lb2.c. & po-
nantur in uſe lapideo mundo &
bulliat cum facilitate ſemper aufe
rēdo ſpumā eius uſq3 ad cōſuptio
nem medietatis. deinde coletur &
dimittatur modicuż reſidere ſicut
per horas tres. & proiiciantur ſuper
ipſum uini antiqui. lb2.xl. deinde
coquatur ſuper prunas uſq3 dum
ſpiffitudinem habeat. & ſunt qui
loco mellis ponunt zucarum. & ſut
qui faciunt cum ſpeciebus & qdaż
ſine eis & arōatizetur ſicut dixius.

Onfectio miuæ acetoſæ ualż
ut ſupra & proprie quando
apparēt ſignificationes caliditatis.
acc. ſucci cydoniorum acetoſorum
lb3.xl. & coq̧tur uſq3, ad cōſuptōez

medietatis. deide funde ſup ipſum
aceti bōi & alb. lb2.lxx. & fiat ſicut
diximus.

Onfectio miuæ alterius acc.
ſucci cydoniorum acetoſoq
lb2.lxx. & proiice ſuper ipſu3 mētæ
ſiccæ & foliorum citrorum. ān. 3.
viii. foliorum ro. 3. iii. bulliant uſq3
ad mediū. deinde colentur & füde
ſup ſuccu3 uini antiqui al. lb2.xxv.
deide cōpleatur decotio eius ſicut
diximus cū ſpēb3 uel ſine ſpēb3: &
ſut q faciunt cu3 uino āt cū aceto.

Onfectio miuæ factæ ex ſuc
co fructuī. acc. ſucci cydōio
q iaz. decoctus ē uſq3 ad medietatē
lb2. ii. ſucci maloru3 mōtāoru3 piro
ru3 agreſtium decoctoru3 uſq3 ad
medietate3. ān. lb2.i. uini ātiqui. lb2.
ii. coq̧tur ſicut diximus cu3 ſpēb3
uel ſine ſpeciebus.

Ermo in aceto ſquillitico
cōcordati ſunt ātiqui ſuper
iuuamēta aceti ſquillitici ad ægri
tudines multas. & ſtuduerunt i opa
tiōe eius & inuenerunt ex modis
operatōis eius modos diuerſos fa
moſos de qb3 loquemur iā & ſunt
iuuamēta ipſius multa & maſſeſta
& ad ægritudines capitis quidem
qa cōfert epilepſiæ & uertigini &
confert gingiuæ laxæ & putridæ &
cōfirmat dentes & facit oris odorē
bonu3; & ſi ē i eo foetor rēou& eū
cu3 fortitudine & ad membra an
helitus qde3, cōfert & cānæ pulmo
nis & corroborat lacertu3 uocis &
clarificat uocem & membris nutri
tionis cōfert: quoniam abſtergit

Romaci putrefactionem & facit di
gestionē bonā &appetitū cōfortat
& cōfert ſpleni & dolori epatis &
ſtomaci & cōfert membris expulſi
onis nam præſtat iuuamētuż mani
ſeſtum mollitiei uelicæ & matricis
præfocationi:& cōfert iuuamētum
maîſeſtuż in doloribus uel ægritu
dinibus iuncturaruż ipſuz eniż ſub-
tilit hu. croſſitu dies:&pōit mate
rias uilſolas faciles ad expellēduż
&iſterdu; humoreż croſſū &uilſcoſū
educit:& interduż educit colerā ni.
&ē ex rebus præſeruantibż corpus
a putrefactione & confortantibus
ipſuz in ſanitate ſua:& acqrit uſus
eius maciem corpori & conferuat
iuuentutem &cōfortat corpus cui
accidit laxitas & mollificatio & ef-
ficit colores bonum. Et mōus opa-
tionis eius eſt. acc. ex laminis ſqllæ
& proprie quæ ſunt mediæ inter
corticeż & corticem ipſius ſtitatē
quam uolueris & cōſue eas ſepatiż
in filo cuż ſtilo ligneo & dimitte.
ſiccari in umbra diebż. xl. & poſtea
minue eas in fruſta cū incſorio li
gneo &pōe ad omneż. lb2. eius aceti
boni al. lb3. viii. & pōe in uſae uitre
ato ſtricti orificii & ſtringe caput
ipſius:&pmitte in ſole per aliquos
dies. ſ. xl. poſt eniż cola & admiftra
ubi oport3: & ſi neceſſitas urget ſe
ſtiare ſepeliatur uas i cinere calido
uel in arena calida cū ſuccesiōe nō
repēte ſed proprie iſter horā & ho
rā. Et dixit Paulus. lāinæ eius ſicut
ſut pōātur i aceto a prīcipio ueris
uſq3 ad finē æſtatis i uſae uitreato

ſigillato & expoito ſoli; poſt illud
admiſtretur & ſumatur ex eo in po
tu omni die ieiuno ſtomaco parūp
donec deueniatur ad. §. i. & §.

m Odus oximellis ſqllitici uir
tuoli cōtra materias frigidas
difficiles & ſubmerſas in locu diffi
citis eradicatiōis eāx: & confert ad
ægritudines ſtōaci & capitis & ui
ſcerū &eructuatōez acetoſā &mol
liſicatōe; ueſicæ. acc. mellis diſpūa
ti. lb2. iii. aceti ſqllicici. lb2. it. coq̧tur
& diſpüetur &pſiciatur eius deco
ctio ſicut dixīus i ſpēb3 ſecātabi.

m Odus oximellis ſqllicici de
radicib3 ſit ſicut ſecāiabī de
radicibus. Sed pro aceto cōmuni
ponatur acetum ſquilliticum.

Ximel ſqlliticū descriptiōe
Democriti cōſerēs iuuamen
tū magnū epilepſiæ uertigi dolori
capitis & emicranex: & ad oppila
tiōe; cerebri & pectoris & ad humi
ditates difficiles in eis. acc. origani
iſopi ſiccæ halalſcæ Keilſi cordumei
ſtica. aān-3. v. coq̧tur in. lb2. iii. aquæ
dōec deuēiat ad. lb2. i. & proiice ſup
illud mellis. lb2. it. paſiul. lb2. 5. ſucci
alſeſerx. §. v. aceti ſquillitici §. i. &
§. auſeratur de ſpuma omī hora &
coq̧atur ſicut ſuperius diximus.
RESTAT. SERMO. NOSTER.
IN. HAC. DISTINCTIONE.
SEXTA. LOQVI. DE. SPECIE-
BVS. ROBVB. QVORVM. O-
PERATIO. EST. SVCCORVM
DEPVRATIO. ET. INSPISSA
TIO. IGNIS. CALIDITATE.
AVT. SOLIS.

145

OB De ribes stomacū cali
duſ; cōfortat; uomitū cole
ricuſ ſedat ſitim extinguit
cordis ebullitionem mitigat ipſu
confortat ſolutiōe; colericā strigit
& alterat acc. ſucci ribes lb2.x.coq
tur cuſ facilitate dōec cōſumatur
iii.ps ipiūs. de i de coletur & dimit
tatur reſidere uſq; dū clareſat. de
inde coquatur cū multa facilitate
in uſe uitero uſq; dū hēat ſpitiu
dineſt reponatur ſoli uſq; dum
pingueſcat & cōſeruetur: & da cum
aq frigida āt aq niuis. & ſcito quod
rob herbæ acetoſæ ē i uirtute eius.

Ob de acreſta ualens ad de-
bilitateſ fromaci factam ab i
flāmatōe in ipſo & uomituſ colerī
cum & pulſuſ cordis & ſolutione;
colericā & abſcīdit iplā ſiti. & eius
opatio ē ſic opatio rob de ribes.

2. Ob de cornibuſ ualz ſicut rob de acreſta & cōfortat appeti tuſ modus operationis eius ē acc. ſucci cornuſ & proprie qbz ē mei atio inter maturitate & acerbitate. & opatio eius ē ſicut dixi de ribes.

2. Ob de berberis ual& ſic rob de ribes. & eius operatio ē ſic illius ſi hērī pōt ſuccus illius & ſi hērī nō pōt. acc. ex eis ſiccis. lb2.ii. & proiice ſuper illud ſucci acreſtæ lb2.iii. & dimitte p dies iii. dōec hu mectētur. deinde fricentur manibz & exprimatur aquolitas tota & expræſſa ſic coquatur ſicut dixīus.

2. Ob de ſumac ual& ſicut rob de berberis & fit ſicut illud.

2. Ob de moris de ſei ōmaturis

ualz ſic rob de ſuac & fit ſic illud.

2. Ob de cydoniis ſtōacū cōſer
tat & uſcera & ep & abſcindit
egōnem & uomitum & fit ſicut
rob de ribes.

2. Ob de pomis ſtomacū & cor
cōfortat & ep ſanat & lincopi
& fit ſicut illud de ribes.

2. Ob de piris ual& ſicut rob
de cydoniis & fit ſicut illud.

2. Ob de prunis fit ſicut pri
muz inflāmatōem extinguit
ſitim ſedat uentrem laxat.

2. Ob de granatis acetoſis ual&
ſicut rob de berberis & fit ſi
cut illud.

Ob de p[li]cis ual; caleſactioni
ſtomaci & ſiti & fit ſicut rob
de cydōiis & ſicut rob de acreſta.

2. Ob acetoſitatis citri ual& ſic rob de ribes & fit ſic illud.

2. Ob de fructibus inflāmatōe;
extinguit ſtomacum cōfortat
uomitū & luxū ſedat. acc. ſucci gra
nato[; acetoſorū & muzorū & luc
ci cydōio[; acetoſorū ſucci piro
ru[ imaturorū ſucci pirorū mōtāo
rū ſucci zarur. ſucci acreſtæ ſucci
acōſitatis citri. an[. p. æqles: proiice
i eis berberis & ſumac. an[. p. s. fiat
ſicut diximus in rob de berberis.

2. Ob de fructibus inſlāmatiōe;
extinguēs ſiti[; ſedās & uētre;
lubricum faciēs. acc. ſucci granato
rū acetoſorū & muzorū aquæ pru
norū & tamar. an[. p. æquales aceti ci
tri p. s. fiat ſicut diximus i ribes.

2. Ob myrthinū fit ſicut rob de
ribes. Et oīs quidem ſirupus

factus ex succis ſi iſpiffetur præter
mel & zucarum uocatur robub.
SEPTIMA.DISTINCTIO.EST
DE.DECOCTIONIBVS. ET.
INFVSIONIBVS.DE.QVIBVS
DIVERSITATES.PONEMVS.
SICVT.FECIMVS.IN.PRAE-
DICTIS.

ECOCTIO Capillo.ue.
clarificās ſaguinez & müdi
ficans eum a corruptiōibz
materie[ex] pmiftarū ei &compeſcit
acuitatez eius & co.ru.acc.capillo.
ue. §.i.&.§.fūiterræ. §.i.lupuli uiol.
ſiccæ an. 3.viii. pruna.xl.iuiubas.xx.
coqntur i..iii. lb2. aquæ cū facilitate
uſq3 dü reddeat ad. lb7. 1.&proiice ū
ea caſſiſſitu. müdatæ a cortice ſuo
§.iii. tamar. §.ii. ſiracoff. §.i. reubar.
bōi. 3. iii. fricetur maīb3 & coletur &
propinetur ius ī mane & qdoq po
nūtur loco aquæ ſeri carpī. lb2. iiii.

Qua fructuī ſangīs &.co.fer-
uorez reprit ſaguiez clarificat
& co.cū facilitate educit.acc.prūa.
xl. numero ſebestē.iuiubas. an. xxx.
tamar. §.iii. caſſiſſitul. §.iii. mannæ
§.i. fiat ut diximus.

Odus infusionis aquæ caſei
ſanguēz müdificat & co.cū ſa
cilitate educit.acc.foliorū ro. recen
tiu3 cōpletarū. §.ii. raued bōi aur.i.
&.§.ſpicæ 3.5. cōteratur raued cōtri
tōe croſſa & ro. ſimiliter modicum
cōterātur & ſuſdātur ſup ea aquæ
caſei & proprie ſuſptæ ex capris. lb2.
ii. & dimittatur a ſero uſq3 ad māe:
deide coletur & propinetur & quā
doq3 i defectu ro.uiridiuī ſit ſie eis.

Odus ifuſiōis de ſuccis her-
barū quod ē intētiōis prioru3
R. ſuccorū ēdiuīæ lupuli bugloſæ
depuratorū. an. 3. iiiii. proiice ſup ea
corticis mirob. citri. §.i. raued bōi
§.iii. tamar. §.i. §. medullæ caſſiæſi.
§.iii. fiat ut ſupra.

Ecoctio fumiterræ ſanguinez
mundificās & co.cū facilitate
expellēs & hu. a duſtos & épis oppi
lationes apit & ietericiaz curat. acc.
fucci altara ſacō & endiuīæ & lupuli
& bugloſæ ſucci ſuiterræ. an. 3. iiii.
ſuiterræ. §. §. proiice ſup eis coctis
& depuratis miroba. citri. indo. an.
§.ii. paſſula. enuclea. tritaru3. §.i. ta-
mar. §.iii. fiat ſirupus ſicut dixīus.

Ecoctio halasce ſolutiōe edu
cēs ſlegma cōfert flegmaticis
& ſenibus & confortat ſtomacum
& facit digeſtionem bōa3 uentō ſi-
tatem uilſerum & hipocundriorū
diſoluit. acc. halasce cuſcutæ iſopi
an. §.i. paſſula. enuclea. 3.xx. kebulo-
embli. §.i. turbit. 3. iii. ſticados. 3.v-
eupa. ab ſinthii. an. 3. iii. radicis apil
feniculi. an. 3. vii. pollipodii. 3.v. ani.
dauci. an. 3. iii. coqtur omā i. ii. lb2.
aquæ uſq3 dü redeāt ad. lb2. i. dei de
coletur & proiiciatur in ea turbit
3.i. zz. 3. §. agar. 3.i. & dimittatur uſq3
mane. dei de coletur & accipiatur.

Ecoctio de miroba. ſolutione
educēs utrāq3. cole. & flegma.
R. miro. citri Keb. in. an. §.i. tamar.
§.i. &.§.fūiterræ. 3. viii. ab ſinthii. 3. iii.
pruna. xxx. paſſula. enuclea. §.i. coq-
tur i. iii. lb2. aquæ uſq3. du3 deueāt
ad. lb2. i. & acc. ex ea. lb2. §. uel plus ut

oport& proiiiciatur in ea caſſiæ
ſiſtulæ.3.i. turbit agar.ān.3.5. &qdo
uis ut ſit medicam nobile nō pro
iiciātur in ea illa.ii:ſed ſufficiūt caſ
ſiæſiſtul. 5.ii. cum eis & ſunt quidā
q decoquuſt has res in aqua caſei:
& eſt medicamen nobile.

Ecoctio de ſticados confert
febri.ſlegmaticæ &dolori iū
cturarum &neruoruʒ & frigiditati.
[ſticados origani.ān.3.iiii.ſe.apii
feniculi eup.ān.3.iii.ſquināti iſopi
ān.3.ii. paſſu.enuc.3.viii. turbit al.ha
rūdi ei.3.iiii. coq̑tur &admīſtreſtur.

Ecoctio de eupa. ad dolore;
epatis & oppilationem i eo
& ſplenis & ad ſebres compoſitas.
[.eup.ab ſinthii aſſari ſpicæ capil
li.ue.cipi raued.ſe. ſumiterræ bede
guard ſucaha.ān.3.iiii. Kebu.indi.3.
5. paſſularum. enucleatarum. 5. i. co
quantur & adminiſtrentur.

Ecoctio epithimi ſolutione
educit coleram ni. & confert
ægritu dinib3 melācolicis & cācro
& lepræ. R. miroba. indo. ſticados
epythimi paſſu. enucle.ān. 5. i. Keb.
ſuīterræ.ān.3.iiii. folliculo[. ſenæ.3.
viii. polli po.3.vi. turbit.3.iiii. eupa.
3.v. omīa præter epithimuʒ bulliāt
in aquæ caſei.112.iii. uſq3. dū redeat
ad.112. i. deinde proiiciatur ſup ea
epithiuz & bulliat ebullitione. i. de
īde coletur & cōfricetur elle. ni.3.1.
agar.3.5. ſalis. in. aur. 5. & admīſtretur.

Nfuſio de iera ſtomacum &
caput mundiſcans & cōſert
dolori capiſ affiduo: & dolori ſtoa
ci & emicranæ. acc. ex iera & aloe

bono.ān. 5.5. & funde ſuper ipſam
decoctionis eupa. quod dixi.112.
i. & ponatur in uſe uitreo & expo
natur ſoli per dies. xii. & plus & da
ex ea omni mane. 5. i. uel plus yel
minus ſicut oportet.

Nfuſio alia ieræ ſolutiōe edu
cēs humorem croſſum & me
lancoliam & ual& ad ægritudines
cerebri. accipe ex iera & aloe. ān.3.
v. & funde ſuper ipſam decoctiōis
epithimi quaʒ diximus & ſrat ſicut
diximus.

Nfuſio ieræ alia ſolutione
educens humorem croſſum
uiſcoſum ſlegmaticū funde ſuper
ipſam decoctionis alhaſce. 112.iii:
& ſrat ſicut diximus.

OCTAVA DISTINCTIO. EST
DE TROCISCIS. ET. ERIT.
SERMO. NOSTER. AGGRE-
GANS. DIVERSITATES. DES
CRIPTIONVM. NOSTRARV3.
SE CVN DVM. INVENTIO-
NES. PRVD ENTVM. EX. HIS.
QVAE. EXPERTI. SVMVS. ET.
EIS. QVAE. NOS. INVENIMVS.

ONFECTIO algaliemus
quæ cerebrum & cor con-
fortat & ingreditur in per
miſtionibus medicinarum. & facit
corporis & oris odorem bonum
cuius pmiſtio. R. xiloaloes crudi
boni & electi partes. v. ambræ ptes
tres muſci boni parteʒ unaʒ glutiſ
dragga. & aquæ ro. quantuſ ſufficit
ad commiſcendum ea ſiant trociſ.
ſimiles figuris folii mentæ & ſigil
tentur & reponantur in uſe uitri

& administrentur &apud alios díſ
soluitur ambra in uſe uitreo cum
oleo de been pauco & conficiātur
cætera cum eo.

Onfectio algall. & lebelien
ſtomacum & cor confortat
& epar debilia & ingreditur, in
medicinis magnis. acc. ſoltoruſ ro.
recentium & humidarum quæ tam
incipiunt referare nodos. §. i. & §.
terantur cōtritione ultima i mor
tario lapideo. deinde proiciatur
ſuper ea ligni aloes boni & electi
gar. gumi. & ſpicæ indæ. ſῶ. 3. i. & 4. §.
ſandal. citri. 3. ii. ramic. 3. iii. teran-
tur ſicut alcohol. terantur cum ro.
& humectentur cum aqua ro. inſu
ſionis gūmi arabi. & iterum hume-
ctentur & terantur & hæc ſiant per
diem unam. ultimo uero aromati-
zentur cum muſci partibus duab
3. unius ambræ & cāphoræ. ſῶ. aur.
5. & ſiant trocifci. ſicut diximus &
ſigillentur.

Onfectio alia gall. alefangiæ.
& eſt eius interpetratio aro
matizata & eſt illa de qua antiqui
conſyderant: & de qua plurimi lo-
cuntur. cerebrum & cor & ſtōacuſ
& epar confortat & omnia mebra
nutritionis. & linitur ſuper neruos
debiles & confortat eos & ingredi
tur in medicinis magnis. & hæc eſt
quam intelleximus. acc. emblicoſx
bonoruſ abiectis oſſibus. §. iii. cō
terantur contritiōe croſſa & pōan
tur in uſe uitreo & fūdatur ſuper
eos aquæ ro. bonæ & electæ inſuſi
onis ro. ſiccarum & corticuſ citri

LB. 5. & ſtringatur os ualis & dimit
tatur per dies tres. deinde fūdātur
in eis aquæ prædictæ inſuſionis. 3.
iii. & in crastinuſ fiat ſimiliter uſq
quo embli. uirtus in aqua imprxſa
ſit. & tunc uero. acc. ligni alces
boni 3. viii. raic. §. i. & §. ro. 3. x.
gari. 3. x. ſpicæ indæ. 3. iii. ſandal. citri. aro
maticoruſ 3. iii. gūi. ara. 3. vi. terātur
omnia ſicut alcohol & fundatur
ſuper ea. ſῶ. parum ſucci inſuſiōis
prædictæ embli. & conterantur cu
eo uſq. dum totum cujus eo paulatis
fundatur. ultimо uero aromatize-
tur cum 3. i. camphoræ ambræ. 3. ii.
muſci boni 3. i. ſiant inde trociſ. &
ſigillentur ſicut diximus & ponan
tur i uſe uitreo & administretur.

Onfectio trocifcorum diaro

don quorum iuuamentum e
magnum ad febres antiquas & fe
bres permiffionum & febres fleg
maticas & febres in quibus cœp
puntur formæ & confert ad dolo
rem ſtomaci & abſtergit humidi
tatem eius. acc. foliorum ro. aur. vi.
ſpicæ aromaticæ aur. ii. liquir. aur.
iii. ligni aloes aur. i. ſpodii. aur. unu
croci aur. §. maſticis. 3. ii. confice cu
uino albo & ſiant trocifl. 3. unius.

Onfectio trocifcoyx de ro.
ſtomacum & epar confortat
& confert febri flegmaticæ ſtōacū
præparat et humorolitatem eius
abſtergit. ſx. foliorum ro. 3. x. liqri.
3. v. ſpicæ aro. 3. ii. et. §. confice cum
uino albo quod ſi laxatione facere
uolueris adde ſcamoneæ. 3. iii.

Onfectio trocifcoru de roſis

9 71

& eupa expetorum iuuamentoru3
ad febres antiquas & febres com
politas & dolores epatis & oppila
tiones ipplus & icteritiam. accipe
foliorum roſarum.3.viii.ſpicæ.3.iii.
rauedeni.3.iii.ſpodii.3.i.&.5.liqr.
3.iii.&.5. ſucci eupato.3.x.fiant tro-
cili cum tereniabin.

Onfectio trocifcoru3 de ro.
ficut confirmatum est in li-
bris plurimorum iuuamentorum:
quorum maius est ad dolorem ſto
maci & malitiam digestionis & eis
proprie quibus corrumpitur for-
ma. & principio hydrophilis & febri
bus antiq. cuius hæc est pmilſto.
R.roſarum.3.iii.ligni aloes.3.ii.ma
ſticis.3.i.&.5.ab linthii rhomani cy
nami ſpicæ caſiæ lignæ floru3 ſq
nanti.ān.3.i.fac trociſcos.3.ii. cum
uino antiquo & aqua decoctiōis
radicum.

Onfectio trocifcoru3 de reu
barbaro conferēs ad dolorē
epatis & oppilationem ipplus &
apoſtemata eius & antiquas ægri
tudines in ipſo & hydropil. m &
corru p tionem formæ & icteritias.
accipe raued boni.3.x. ſucci eupat.
3.iii.roſarum.3.iii. ſpicæ ani. rubæ
tinctorum ſemis apii ablinthii al
ſari.ān.3.1.amigdalaru[m amararum
3.iii. & fiant trociſci aur. unius.

Onfectio trocifcorum de cā
phora ad febres multæ inflā
mationis & ſitim uehementem & ī
cenſionem co. rubæ & ebullitiōez
ſanguinis & ſupercalefactione3 ſto
maci & epatis & icteritiā & cōfert

ethic. & ptific. quorum permilſto.
R. ſoliorum roſarum.3.iii. ſpodii.
3.ii. ſandato. citri.3.ii. &.5. croci.3.i.
liquir.3. ii. ſemniū citiul. melons
cucüeris cucur. dragga. güi ſpicæ
ān.3.i. ligni aloes. cardamonu. ami
camphoræ cynami.ān.3.unius ptes
iii. tabarzet & tereniabin.ān.3.iii. cō
ſice cū mucillagine pſillii & aq ro.

Onfectio trocifcoru3 de ſpo
dio qui ſut ultimi ad febres
acutas & i flammatīas & inflamati
onem ſtomaci & epatis & ſitim
uehementem. R. ſpodii. 3.iii.roſa,
rubearum.3.vii. ſeminis portulacæ
ſucci liquir.ān.3.ii. confice cum mu
cillagine pſillii: & fac trociſcos.3.i.
& da cum ſucco malo. granatoru
& alii addiderunt.iii. ſe gümi ara.
dragga. croci.ān.3.i. &.5.

Onfectio trocifcoru3 de ſpo
dio cum ſemine acetoſæ qui
conferunt ad febres colericas cus
quibus est ſolutio uentris & ſedat
inflammationem ſtomaci & epatis
& ſitim continua3. Quorū pmilſto.
R.roſarum rubearum.3.xii. ſpodii
3.x. ſemis acetofæ.3.vi. ſeminis por
tulacæ granorū coriandri inſu lox
in aceto & torrefactorum pulpa
ſuac.ān.3.ii. et.5. amili affi balauſtæ
berberis.ān.3.ii. gümi arab.affi.ān.
3.i.et.5. confice cū ſucco acreſtæ et
da cū aliquo ex robub ſtiptico.

Onfectio trocifcoru3 de ber
beris ad febres inflammatiās
extinguit entēas et ſitī āguſtioſa.
R. berberis aut ſucci etus ſpodii
ſucci liqr. aut ſe. portulacæ.ān.3.iii.

roſaruz.3.vi.ſpicicæ croci amili dra
gaganti.ān.3.i. ſeminis citruli.3.iii.
& 5.cāphoræ.3.5.cōſice cū terēiabī.

Onfectio trociſcoru3 de ber
beris qui conferunt ad cale
factionem & ſolutionem uentris &
dolore3 epatis. R. berberis.3.ii. ſpo
dii xiloaloes ſemīs acetoſæ galliæ
ſpicæ.ān.3.i.roſarum.3.v.gūmi.3.iii.
conſice cum aqua roſarum.

Onfectio trociſcorum de ab
ſinthio confert ſebribus an-
tiquis & aperit oppilationē epīs
& ſtomaci & confortat ſtomacū &
cōſert dolori mēbroſnutritōis &
confortat appetitum. R. ab ſinthii
roſarū anīſi.ān.3.ii.raued ſucci eup-
aſſari apii amigda la. amaraſp ſpicæ
maſticis folii.ān.3.i. fac trociſ. cum
ſucco ēdiuiæ & da cū ſucco herbarū

Onfectio trociſcoru de eup.
contert ad ſebres calidas an
tiquas & rigorem ipparum epatis
& ſplenis oppilationem aperiunt
& ſunt medicina bōa ad apostēata
in ippis & icteritiæ & principio hy
dropilis. R. tereniabin ſucci eupa.
ān.3.i.roſarū.3.5.ſpicæ.3.iii.&5.raued
aſſari anilī.ān.3.ii.&5.ſpodii.3.iii.&
5.fac trociſcos cum ſucco herbarx
& da cum eis.

Onfectio trociſcoru de anílo
auferūt ſebres antiquas apiūt
oppilationes & emendant malitiā
epis. R. anilī eu pa.ān.3.ii. ſeminis
aneti ſpicæ maſticis folii. abſinthii
aſſari apii amigdalarum amararum
ān.3.5.aloes.3.ii. conſice cum ſucco
abſinthii da cuſ firupo acetoſo &

ſucco herbarum.

Onfectio alia trociſcoru de
anílo & ſunt de decem medi
cinis: & ſunt de inuentione priorū
& ualent ad quartanā antiquam &
rectificāt epar: & ſut bōi & experti
quorum permíſtio. R. anilī.3.iiii.
maſticis ſpicæ apii abſinthi i roſa.
aſſari folii.ān.3.i. amigdalarum ama
rau3.3.i.&5.aloes bōi.3.ii. ſucci eup.
3.iii.cōſice cū decoctōe abſinthii.

Onfectio trociſde lacca con
ferūt ad oppilationē epīs &
ſplenis & ſebrem diuerſam & ātiq
& aſclitem & prouocāt urinam. R.
laccæ mūdatæ ſucci liquir. abſihi
berberis ſucci eupa. raued. arſtol.
longæ costi aſſari amigdalarū ama
rarum rubæ tinctorum anilī apii
ſqnanti.ān.3.i.& fac trociſ.3.unius.

Onfectio trociſcorum de
terra ſigillata inuentione no
ſtra ultimi iuuamenti ad ſputū &
ad egestionem ſanguinis & proprie
ſüptoru3 cū aq arnogloſſæ. & ḿdoq
linitur ex eo ſuper frontem & ſedat
fluxū ſanguinis ex narib3 & linitur
ex eo ſuper matricē & ſedat fluxū
menſtruoru3 & quandoq mittitur
i matrice. & quādoq ſup pectines
& uertitur in uelicam. & quandoq
linitur ſup mēbrū manatōis ſaguīs
& ſut expti. quoq pmiſtio. R. ſan
guinis dracōis. güi. ara. aſſi ramic.
ro. ſiccarū foliorū & ſe. earū amili
aſſi ſpodii acatiæ hipoqſtidos lapi
dis emat. berberis ſticha. balauſtiæ
boii. ar. terræ ſigillatæ ſedenegi. co
ralli Karabe. ān.3.iii. margari. dragg.

papaueris nigri.ān.2.i. & 5. portula.
aſſæ cornu cerui aduſti thuris gal-
larū croci.ān.3.ii. fiant trociſ. cū aq̧
arnogloſſæ & da cum aqua ſpodii
gūi boli armēi. & ſpicæ & quando
inuſtat neceſſitas ut ponātur opii
3.ii. & quandoq̃ plus ſicut oport&
& quandoq̃ minus. Modus autem
adminiſtrationis eorum ē ſecundū
tres modos: ad fluxu3 ſanguinis ex
pectore aut pulmōe adminiſtrādi
ſunt cum aqua portulacæ & ad ex
co riatione3 cum robub cydōio3̊
aut cum alioquo ex robub ſliptico
& ad manationem ſanguinis ex pti
bus inferioribus & confert ſiectio
eo3̊, cū aqua uirgæ paſſoris.

Onfectio trociſ. alandal. qui ponūtur in iera hermetis & in aliis cōſectiōib3 loco colloqnti dæ. acci. pulpæ colloquīt. albæ & lenis & mūdæ a granis. 5. x. iċidatur cum inciſorio inciſione cōueienti & fricetur cum olei ro. 5. i. deinde acci. dragagan. gūmi b deli. ān. 5. vi. & infundātur in aqua ro. per dies quattuor & conficiatur colloquin. inciſa cum glutino eorum & fiant inde trociſci & exiccētur i umbra deinde iterum terantur contritōe bona & confice cum glutino eoru3 & fiant trociſ. & adminiſtrentur.

Onfectio trociſcorum de ſā
dal. ad febrem inflāmatiuam
& ſiti3 & malitiā cōplexiōis calidæ
in ſtomaco & epē. acc. triuī ſadal.ān.
3.viii. ſpodii ſe. cucu. cucur. citruli.
portula.ān.3.iii. ro.3. vii. camphoræ
3.i. berberis āt ſucci eius. 3.vii. boli.

armēi.3.iii. cōſice cu3 aq̧ portulacæ
& da cu3 lacte acetoſo āt cū acreſta
aut cum acetofitate citri aut cum
rob de ribes.

Onfectio alia trociſ. de ſāda.

cōferūt iſlāmatōib3 ſe. & ſiti
uehemēti. acc. ſandal. citri. 3.ii. gūmi
arab. 3. iii. ſe. citruli. excorticati. 3. i.
cōſicæ cu3 aqua portulacæ lactucae
dragg. ſucci liqr. ān. 3. 5. fiāt trociſ.
& adminiſtrentur ſicut primi.

Onfectio trociſ. Hamec ſedā
tiū iſlāmatiōe3 & lententium
uentrem & mundiſcantiū pectus.
acc. ſoliorū uiol. hēntiū medietate3
inter ſiccitatē & humiditate3. 3. xii.
turbit al. & gūmoſi. 3. vi. ſucci liqr.
3.iii. tereniabi. 3. iii. fac trociſ. doſis
eorum eſt aur. ii. cū zucaro aut cu3
pulpa caſſiæſtu. & qua3doq̃ iūtat
necesſitas ut ponātur i eis ſcago. 3.ii.

Onfectio trociſ. de cipis ad
foetorem oris & corrupte3,
stomaci & malitiam digestiōnis &
ſut ſani & expti. acc. zz. heil. nucis
muſ. cubebæ macis gari. gallæ. ān.
aur. i. corticis citri maſticis ſloru3
ſqnāti. cipi. ſpicæ cynami emblico.
extremitatů myrthi. ān. aur. ii. & in
alia muſci Karates. ii. & cōſice cum
melle paſſula. & da ex eis cum uino
odorifero & hoc poſt uomitum &
solutionem uentris.

Onfectio trociſ. de ligno alo
es cōferētium ad debilitate3,
corporis & ſtōaci & ad pulſu3 cor
dis & debilititatē epīs & hydropi
ſi et foetorē oris. R. ligni aloes ro.
ru. ān. 3. ii. maſti. cynāi gar. gall. ſpicæ

macis nucis muſ cubebæ cardamõi
corticis citri heil baucixæ.ān.3.i. &
5-muſci ambræ.ān.3.i.vi.ſiāt trociſ.
cum melle paſſu. & adminiſtrētur
cum uino odorifero.

Onfectio trocif. de capparis
reſoluentiū duritiē ſplenis
& uētoſitātē.R.corticis radic.cap
paris ſe. agnicaſti.ān.3.vi. nigellæ
calamēti ſucci eu p.acori.amigda.
amararū naſturtii arōiaci folioruʒ
rutæ arisſol.ro.ān.3.ii.ciperi ſcolo
pēdriæ.ān.3.i.armōiacū. diſſoluatur
in aceto & aliax ſpērū puluis con
ſiciatur cuſ eo: & ſit doſis eius aur.
i.cū uino ī quo coq̑tur radix cap
paroſ cortex fraxī & cortex tama
riſci āt extreitates rāo[que] eius & cor
tex ſalicis & ſuſt q duplicāt armōia
cum. & eſt melius.

Onfectio trocif. de Karabæ
abſcindētiuſ ſanguīeſ de omī
loco manatōis eius acc. Karab. aur.
vi. cornu cerui aduſti coralli aduſti
dragg. acatiæ hipoqſtidos balau-
ſtiæ maſti. lacæx papaueris ni. affi.
ān. aur. ii. thuris croci opii. ān. aur. i.
& 5. factrocil.3.i. cū mucilla. p[il]ſill.
Onfectio trocif. al KeKēgi ad
uulnera ī rēib[que] uelica & do
lorē q[ui]do mingitur urīa. R. ĝnox
al KeKēgi.3.iii. ſe. citruli & alberetæ
cucur.ān.3.iii. & 5. boli ar. gūi arabi.
thuris ſanguīs dra. papaueris albi
amig. amara. ſucci liqr. dragg. amili
ĝnox pini.ān.3.vi. ſe. apii Karabæ
boli. iuſq[ui]mi opii.ān.3.ii. da.3.i. cum
iulep. aut cum aqua mellis.

DISTINCTIO. NONA. DE.

SPECIEB VS. SVFVF.ET.PVL
VERIBVS.

VFVF de ligno aloes ſtōaci
hūiditātē exiccata uētoſitates
diſſoluit & digeſtiōe, procurat. acc.
ligni aloes. 5. 5. gall. aur. i. & 5. zucari
tabar. 5. i. 5. potio ē. 3. iii. cū miua.

Vſuſ. de ligno aloes aliud ſtōa
cū & cor cōfortat oris odorē
bonuſ facit & diſgeſtiōe, procurat.
R. ligni alo. 3. iii. cardāi mētæ ſic.
ſpic. marmacur cipi corti. citri. ān.
3. ii. gall. 3. i. ſqnāti galliæ. ān. 3. i. maſt.
ani. apii ān. 3. ii. zucari ad pondus
omnium da cum miua.

Vſuſ dyaro dō ual[que] ad dolore[que] ſtōaci & frigiditatem eius & cōfortat ipſu ualde. R. trocif. dia. ro dō maſti. ān. 3. iii. Karabæ mentæ ſicæ ligni aloes. ān. 3. ii. & 5. da. 3. i. cum uino odorifero.

Vſuſ arōati c. cōfortat ſtōacū
digeſti ōe, bonā facit uētoſi
tate, diſſoluit oris odore, facit bo
nu[que] R. ani. aur. i. 5. ſe. ſei. aur. iiiii. liqr.
zz. ān. aur. ii. gar. mac. cynāi electiſt
galā. ān. aur. ii. gall. muſ. aur. i. ligni
alo. cortic. citri. ān. aur. i. & 5. muſci
bōi. 3. i. iiiii. zz. zucari tabarzet ad
pōdus oīu[que] nabit mediūn pondus
oīu[que] doſis eius ē aur. ii. cū uino.

Vſuſ bōu[que] īpinguatīu[que] et ex
pertum. R. farinæ cicerū infu
ſo[que] ī lacte dulci & exiccatorū &
ſit ſicut trocif. deīde coctorū. 5. vi.
rizi abluti multotiēs. 5. ii. tritici et
ordei excorticatorū et multotiēs
ablutorū & exiccatorū & multotiēs
infu[que]oru[que] in lacte et exiccatorum

ān·s.iii.amigda.dulcium. s. v. papa
ueris tortellarum de ſeni. ān·s.iii.
zucari tabarzet. lb2.i.terantur &da
ut ſorbeat oi. die. s.iii. poſtq̧ deco
quitur cū lacte āt cū aqua ciceris.

Vfuf de ĝnis myrthi ualēs, ad
lubricitatē ſtōaci &uīſceſ. R.
ĝnorŭ myrthi ĝnoſx ĝnatoſx ace-
toſorŭ & toſtoſx an·.z.xx.cymī car
ui inſuſi in aceto die ac nocte &ex
iccati coriādri ſicci ſiliter præpa-
rati poſtea torrefacti ſauic.anabac
carub.de ſpinis ſuac glādiu· an·.z.x·

Vfut ad tuſſi antiq̧ &dolorē
pectoris. R. amig.dul.zucar.
an·.z.ii. ſe. ſei. s. s. ſere & da cū.iulep.
DECIMA.DISTINCTIO.EST.
DE. PILLVLIS.DE. QVI BVS.
SICVT.MOS.NOSTER.EST.
DISTINCTIONES.PONEMVS
SICVT.IN.PRAECEDENTI-
BVS.FECIMVS.

Illulæ aleſanginæ & interpre-
tatio eſt pilluæ de aromati-
bus & ſunt ex ſuentione ſoſtra &
ualét ad dolorez ſtomaci propter
ſlegma in ipſo. & ſunt uehementis
iuuamenti in mundificando ſtoma
cum & cerebrum abhu. croſſis &
íſtrumēta ſen ſuu z. ſtomacum uero
confortát & digestionez procurát
R. dynamomi cubebæ ligni aloes.
calami aro. macis nucis muſ. carda
momi gar. aſſari maſticis & extrēi-
tatū ſquināti ſpicæ carpoba. an·.s.i.
ab ſinthii. ſucci.ro. an·.z.v. conteran
tur conſitione croſſa & fundātur
ſuper ea aquæ calidæ. lb2.xii. & coq̧
tur uſq̧ ad conſuptionem duaruz

partium deinde fricetur manibus
& coletur & exprimatur aquoſitas
eius. & accipe aloes ſuccutrini boni
lb2.i & lauetur in ſcutella lapidea
uitreata cum aqua pluutali lauatio
nibus pluribus deinde exiccetur &
fundatur ſuper ipſum expresſionis
predictæ circiter. lb2.ii. & teratur
in ſole deinde miſceatur cum aloe
myrra maſtice. an·.z.v. croci. z.iii. tri-
ta conſtrictione bona. deinde prædi-
ctæ expresſionis reſi duus ſuper ea
fundatur & conterantur uſq̧ dum
ſiccētur & ſiant ex eis pillulæ i mo
dum ciceris & da ex eis a. z. ii. uſque
ad aureos duos & quandoq̧ exigit
diſpoſitio ut minuatur ex eis uir-
tus aloes & ponimus ex eo. s. iii. &
quandoque exigit diſpoſitio ut la
uetur aloes prius cuz aqua mirob.
& tunc accipe ex eis ab. s. iii. uſq̧
ad. viii. & coque i aqua. & poſtq̧ co
xeris cuz aqua hac exicca illud & la
ua ultimo cum aqua & ſpeciebus
ſicut diximus. ſunt eniſ in columns

Illulæ ſtomaticæ caput &
ſtomacum confortant & mū
diſicāt & epar & membra ſenſuum
& inſtrumenta iuncturarum & edu
cunt ſuperſluitates utriuſq̧ cole-
ræ & flegmatis. R. ieræpigræ. z. vii.
trium mirob. an·.z.iii. agar. z. ii. tur-
bit boni. z. x. epiſthimi ortenſis. aiſi
an·.z.ii. & s. ſal. i di. z. ii. ſcamo. ab ſithii
an·.z.iii. penidiaruz. z. iii. fac pillulas
cuz ſucco ſcariole doſis eius ē. z. iii.
illule aggregatiuæ ſuentiōe
noſtra cōiugētes aggregatio
nē expertorū iuuamētorum ad ſe.

1576

ātiqṣ &ad ſe.duuerſitatis & ad ægri
tu dines capitis ſtōmaci & epatis
& educūt putrefactiones utriuſq
coſeræ & flegmatis & mun diſicāt
inſtrumenta ſen ſuū & ſunt müdiſi
catiuū bonu. quorū pmiſtio.R.mi
roba. citri raued ſeni.ān.3.iii. ſucci
eup. ſucci ab ſinthii.ān.3.ii. ſamo.
coctæ in pomo.3.v. Keb. īdoR agar.
colloquī. polli po dii.ān.3.ii. turbit
bōi aloes.ān.3.vi. maſtic.ro. ſaliſgē
mæ epithi ani.2z.ān.3.ii. electuarit
ro. quātum ſufficit ad aggregatūez
ſiāt pillulæ croſſæ da.3.i. uel aur.i.

P
Illulæ aggregatiuæ maiores
ualētes ad hu. croſtū & uilcoſu
& iſ flatiōez i mirac ſtōacum & hæ-
morroidas ſoluūt gēuū & ſiaticām
& podagrā ex flegmate.R.b de mi
ro.ni. Keb. emb. bellir.ān.3.iii. tur
bit bōi & electi.3.xiii. ſe. apii ōi. ſei.
carui ameos origani ro. bedarogi.
indi enulæ hermodactili ſalis in.
maſticis armoniaci.ān.3.i. ſerapini
aloes.3.xv. confice cuſucco cauliū
& ūge māus tuas cū oleo ſabbuci o.

P
Illulæ aggregatiuæ minores
caput & ſtomacu müdificāt
ab hu. ſupfluentibus. ſutriuſq. co.
& melancoliæ & confortāt ſtōacuſ
& epar & aperiūt oppilationes &
ualēt ad ſe. antiqṣ & ſanāt pruritū
& ulcera.R. mirob. citri. ni. embli.
ān.3.iii. maſticis ani. ſucci eupato.
ab ſithii ro.ān.3.ii. raued.3.v. ireæp.
3.xii. confice cum ſucco apii. & da
-3.ii. cum aqua calida.

P
Illulæ eup. maiores ad ſe. pio
dicas & ad dolorē epīs oppi

latōez & icteritiā.R.miro.ci. ſucci
eup. ſucci ab ſithii.ān.3.iii. raued ſei
-3.iii. &. 5. maſticis.3.i. croci.3. 5. aloes
boni.3.v. confice cum ſucco endi
uæ. dolis eius eſt.3.ii. cū aq caſei.

P
Illulæ de eupato. minores &
ſunt in intentione maiorum
R.mirobalanorum citri. raued ſei
ſucci eupatorii aloes.ān. partes æq
les confice cū aqua apii. & da.3.ii.

P
Illulæ de reubar. conferunt
ad ſebres antiquas ex diuer
ſis generatas humoribs uilcolis &
putridis multarum putredinum &
dolorem epatis & principium hy
dropilis.R.raued ſeni.3.iii. ſucci li
quiri. ſucci ab ſinthii maſticis.ān.
3.i. miroba citri.3.iii. &. 5. ſemis apii
feniculi.ān.3.5. trociſ. diarodō.3.iii.
&. 5. ieræp.3.x. confice cum aqua ſe.
& da.3.ii. cuſ aq caſei calida i ſero.

P
Illulæ alKeKengi ex inuenti
one nostra cōferūt ſebribus
longi temporis diuerſorus humo
rum & dolori epatis & oppilati
oni & principio hydropilis. Recipe
ab ſinthii & ſucci eius ſucci eupa-
aloes miroba. citri maſticis croci
raued ſei laccæ ablutæ ani. affāri caſ
ſiæſtulæ ſeniculi ſumiterræ.ān.
3.ii. ieræp.3.iii. confice cum aqua ſo
latri. dolis eius eſt a.3.1. uſq. ad aur.
i. &. 5. & ſi e tuſſis cū ſe. pōe rāorū
liquir. medietatem ponderis cīus
ſunt enim ſanæ & expertæ.

P
Illulæ ad ſebres antiquas in
ventione philagii.R. trociſ.
diarodon ſiccorum trociſ. de reu
barb.ān.3.iii. ſucci eup. bedeguard

94

ān.3.ii. ab | inthii.3. i. &. 5. mirob. citri
cu | cutæ turbit.ān.3.iii. agar. aloes.
ān.3. vii. | salis indi.3. i. & 5. confice cū
aqua fenugræci & da.3.ii.

Illulæ idæ quas | scrip lit Ali.

p
quarū iuuamentū est ultimū
ad ægritudines melancolicas & ad
cancrum & lepram & morpheam
nigram difficilem & ſunt bonæ me
lancoliæ & timori & ad quartana|
& dolorem ſplenis & icteritiam
ſplenalem. quarum permittio. R.
mirobalan | o. nigrorum ellebori
n. | pollipodi i. ān. 3. v. epithimi ſtica
dos. ān. 3. vi. agari. lapis lazuli loti
colloqntidæ salis indi. ān. 3. iii. ſuc-
ci eupa. | ſpicæ. ān. 3. ii. gar. 3. 1. iræ pi. 3.
xii. & 5. ſanæ & exptæ. da cū aq̧ caſei.

Illulæ alandal hermetis ad so
dam antiquam & emic raneā
difficilem & ægritudines neruo|us
& iuncturarum ſanæ & expertæ. R.
troci | alādal. 3. xii. ieræp. 3. vii. maſti.
3.ii. | salis gemmæ. aur. i. lau dāi boni
5. i. omnia præter laudanum & ma-
ſticæ terantur & cribelletur maſtix
quoque puluerizetur cum pauco
oleo nucis & liniantur cum eo ſpe
cies tritæ. deinde cum laudano cō
ſciantur in mortario terendo ea
cum piſtello calido & fiāt pillulæ
croſſæ. da. a. 3. 5. uſque ad unam.

p
Illulæ de ſarcocolla & ſunt
pillulæ albæ ſolutione educē
tes ſlegma & conferunt ad ægritu
dines flegmaticas. R. ſarcocollæ. 3.
iii. turbit. 3. iii. colloquintidæ. 3. i. &
5. zz. tātūdes ſalis gemmæ. 3. i. diſſol
uatur ſarcocolla. cum aqua roſaru|

& confice alia cum eis & ſunt pil-
lule bonæ & expertæ.

p
Illulæ foetidæ maiores quæ
expellunt humores croſtos
& conferunt ad dolorem iunctura
rum & podagræ & dorſi & genuus
& omnem dolorem ex humore cru
do & ad dolorem ſtomaci & coli-
cam & morpheam & lepram. R. ſe
minis apii armoniaci b delii oppo-
ponaci colloqui ti armel. aloes epi
thimi. ān. 3. v. hermo dactili halsce-
bras. ān. 3. ii. ſcamoneæ. 3. iii. cynamo
mi ſpicæ croci caſtor. ān. 3. i. turbit
3. iii. 2. 2. 3. 1. & 5. euſorbii. 3. unius par
tes duas diſſoluantur gūmæ in aq̧
porri & fiant pillulæ. doſis ē. 3. ii.

p
Illulæ foetidæ minores ſut
in intentione maiorum. R.
ſerapī armōiaci oppopōaci b delii
myrræ. ān. 3. v. turbit. 3. x. colloqui ti
dæ. 3. vi. ſac. ſicut priores. da 3. ii.

p
Illulæ de ſerapino ad paraly
ſim & mollificationes & ſpaſ
mum & dolorem iuncturarum &
dorſi & podagram frigidam & ſol
uunt ſlegma uſcoſum. Recipe ſera
pini armoniaci. b delii oppopaci a-
loes caſtor. armel. ān. 3. ii. colloquin
tidæ. 3. iii. fiant pillulæ cū aq̧ porri.

p
Illulæ de euſorbio ſolutöe
edu cūt ſlegma frigidum &
conferunt ad mollitiem & paraly
ſim & educūt humores crudos q
delcendunt ad neruos. Recipe eu-
ſorbii agar. colloquintidæ ſerap.
b delii. ān. 3. ii. aloes. 3. v. fiāt pillulæ
cum aqua porri. potio est a. 3. 5. uſ-
que ad unam.

Illulæ de rauedſeni cōferūt
ad oppilationem epatis &
ſplenis & hydropilim. Reuedſei
z.vii. ſerapini armoniaci b deli. a.
z.x. laccæ. z. viii. oppoponaci. z. iii.
mezereon gummi. a. z. iii. turbit.
z.x. ſpicæ polii aloes. a. z. v. maſtic.
z. ii. miroba. citri. z.x. diſſolue i uino
gummas & fac pillulas. doſis eſt. z.
ii. cum aqua caſſei.

Illulæ de mezereon & ſunt
medicina mirabilis ad hydro
pilim & educūt aquas citrinam ex
epate. Recipe foliorum mezereon
inſuorum in aceto & exiccatorum
z.v. mirobal. citri. z. iii. Kebulo. z. iii.
conſice cum tereniabim & aqua
endiuæ. doſis eſt. z. i. & 5.

Illulæ lucis maiores addunt
in uifum & corroborāt eum
& auditum & abſtergunt inſtrā ſe
ſuum & expellunt ſuperfluitatem
& cuſtodiunt ſanitatem totius cor
poris & præſumitur ſup eis abſq
necessitate abſtinendi. quarum per
miſtio. Recipe roſaruz uiola. abſin
thii colloquintidæ turbit cubebæ
calami aro. nucis muſcatæ ſpicæ
epithimi carpobalsami xilobalſai
ſileris ſemis myrthi ſquinanti aſſa
tri maſticis gar. cynnamomi ani. ſe.
apii caſſiæ croci macis. a. z. ii. miro
ba. citri. chebulorum inſorū beli.
emblicorū rauedſeni. a. z. iii. agar.
ſenæ. a. z. v. eufragiæ. z. vii. aloes ſuc
cutrini ad pondus omnius confiſce
cum ſucco feniculi. doſis eſt a. z. ii.
uſque ad. z. iii.

Illulæ lucis minores in intē

tione maiorum. Recipe xiloaloes
carpobalsami. a. z. i. chelidōiæ. z. v.
ro. uiol. ab linthii eufragiæ. a. z. iii.
ſenæ epithimi mirob. citri. Kebul.
indox beliricorum emblicorum
agar. colloquintidæ ſquinanti licii.
lapis lazuli. a. z. ii. & 5. aloes boni
ad pondus omnium confiſce cum
ſucco feniculi aut chelidoniæ.

Illulæ ſtomaticæ ſtomacum
& digeſtionem confortant ce
rebrum & ſtomacum a corruptis
humoribus purgant appetitum ex
citāt. R. ieræp. z. x. triuæ mirobalo.
ab linthii. a. z. iii. maſticis ani. belli.
embli. agar. a. z. iii. & 5. zz. z. ii. gari.
ſalis gemmæ ſquināti. a. z. i. turbit.
z. xii. confiſce cum ſucco abſinthii.
& da. z. ii. uel tres.

Illulæ ſtomaticæ alixæ & ſut
in intentione priorum. Reci.
trium mirobalanorum. a. z. iii. ro.
maſticis. a. z. ii. cardamomi ligni
aloes sandal. citri cubebæ garioſ.
ſquinanti nucis muſcatæ. a. z. i. ra-
ued boni. 5. 5. turbit. z. vii. aloes ad
pondus omnium confiſce cuſ uino
odorifero.

Illulæ ſtōaticæ ſtōacū & caput
mūdiſicāt. R. aloes. z. vi. maſti.
ro. a. z. ii. cōſice cuſ ſucco ſolatri.

Illulæ ſtōaticæ noſtræ ſtōacū
& caput mundiſicāt & acci-
piūtur oī tēpore. R. turbit. z. x. ma
ſtic. z. iii. agar. z. ii. ſpicæ. z. i. croci. z. 5.
ro. z. iii. aloes bōi ad pōdus omnius
conſiſce cum ſucco abſinthii.

Illulæ alandal exptæ ad ægri
tudines cerebri & neruorum

flegmaticas & ad ægritudines iuncturaruſ & ſunt ſublimes. K.trociſ. alãdal.3.x. ſalis gēmæ.3.i.lau da.3.xii. olei roſarum quantum ſufficit ſut ſanæ & expertæ.

Illulæ alia ſtomaticæ noſtræ

P R.miroba.citri.aloes turbit añ.3.x.ro.ſpicæ maſti.ān.3.ii.&.ſ.ani. 3.i.&.ſ. sandal.īdo. croci.ān.3.i.cōſice cum ſucco abſinthii.

Illulæ de agari.mundificant pectus ab humoribus croſſis & putridis & conferunt almati & tuſſi antiquæ.R. maſt. agar.ān.3.iii. radicuſ lilii cæleftis praeſt.ān.3.i. turbit.3.v.ieræp.3.iiii.colloqntidæ ſarcocollæ.ān.3.ii.myrræ.3.i.confice cum rob. & da.3.ii.

Illulæ quæ conferūt ad ſe.co lericas & ad ægritudines col. citrinæ & ſanguīs.R. miro. citri.in. ſe. ſumiterræ cu ſcutæ embl.ān.3.ii. folioruſ ro. ſe. citruli raued ſei.3.vi. ſcamoneæ coctæ in cydonio.3.i. &. ſucci eup. ſucci abſinthii.ān.3.ii. agar.3.ii.&.ſ. ieræp.3.viii. mellis aggregatōis caſſiæſtulæ. tamar. ſucci endiuıæ quantum ſufficit. dolis eſt a.3.ii. uſque ad aur.iii.

Illulæ diarodon ſtomacuſ & digestionē confortant & oris odorem faciunt bonum. Accipe trociſ. diarodon abſinthii.ān.3.v. cimaſ ſquinanti macis.ān.3.ii. ſalis in di.3.i.aloes boni ad pondus oīu3 confice cum aqua foliorum citri.

Illulæ turbitatæ & dicūtur
pillulæ aur. colera3 & flegma
ſine moleſtia purgant ſtomacum

& epar confortant & digestionem procurāt. R. turbit bōi.3.xvi.aloes 5.i. &.5. maſt. ro.ān.3. vii. miro. citri. 3.x. croci.3. iii. cōſice cū ſucco abſit.

Illulæ turbitatæ alia ſimilis
p uirtutis. R. turbit bōi. miro. citri. aloes optimi.ān.3.x. maſtic. ro. ſpicæ.ān.3.ii. &.5. ani.3.i. &.5. croci.3.i. fiant pillulæ ſicut diximus.

Illulæ de lapide lazuli ad æ-

p gritupines melācolicas & co. aduſtæ ſanæ & expertæ. R. lapidis lazuli abluti.3.vi.epithimi pollipo dii.ān.3.viii. ſcamonoæ ellebori ni. ſalis in.ān.3.ii. &.5. agar.3.viii.gari. ani.ān.3.iiii. ieræp.3.xv.confice cum ſucco en diuiæ. & da.3.ii.cū aqæ caſei.

Illulæ de lapide armeno maio

P res educūt hu. cole. aduſtæ &
melancoliæ ſine moleſtia & cōſerūt
ægritu dinibus ab eis factis. R. la-
pi dis armēi loti & præparati ieræp.
ān.3.xv. epithimi pollipodii.ān.3.
viii. ſcamoneæ coctæ in cydonio.3.
iii. gar.3.ii. ſalis in di.3.1. &.5. confice
cum ſucco ſolatri.

Illulæ ad omnes morbos ca-
thari & corizæ & tuſſis catha-
ralis. R. myrræ puræ.3.vi.olibani
3.v. opii. iuſquiami.ān.3.iii. croci
3.1. &.5. radicis linguæ canis.3.iii. &
5. ſrant pillulæ & adminiſtrentur.
& da a.3. 5. uſque ad 3. unam.

Illulæ de ſerapino expertæ
p ad dolorem iuncturarum &
ſcstaticam & podagram & conferūt
ad dolorem matricum & prouocāt
menſtrua. R. ſerapini aromatici op
popo. b delii.ān.3.ii. &.5. ſemīs apiī

ameos armel.anī.ān.ʒ.i.acori.ſecta-
rogi.calamenti folii cētareæ polii.
cōſti.ſalis gēmæ.ān.ʒ. ʃ aloes.ʒ.vi.col
loqṇ.ʒ.v.ſiāt pillulæ &admiſtreūtur.

Illulæ de bdelio maiores exp
p tæ ad fluxū hæmorroida &
ulceruʒ in eis & ad fluxū mēſtruoɣ
Rk.bdelii.ʒ.xii.ameos.ʒ.iii. Kebu.in-
bellir.emb.uēaruʒ aduſtaru Karabæ
ān.ʒ.ii. & ʃ.infūdatur bdeliū i ſucco
porri &fac pillulas i moduʒ ciceris
potio eſt a.ʒ.ii. uſque ad aur. duos.

Illulæ de bdelio minores &
p ſunt in intentiōe maiorū. Rk
mirob.in.belli. Kebu. embli.ān.ʒ.v.
bdelii.ʒ.v. ſiant ſicut diximus.

Illulæ de bdelio inuentione
p nostra ualent ſicut priores
ſanæ & expertæ. Rk. mirob. in. emb.
& belli.ān.ʒ.v. bdelii.ʒ.x. ſcoriæ ferri
ſe. porri.ān.ʒ.iii. coralli aduſti Kara
bæ conculæ uſtæ.ān.ʒ.i. & ʃ. marga
ritarum.ʒ. ʃ. confice ſicut diximus,

Illulæ de colloquin. expertæ
p ad morpbeam difficilis erra
dicationis & ad dolorem iunctura
rum &ad ægritudines flegmatis &
coleræ nigræ. Rk. colloqntidæ.ʒ.vi-
mirobala.nigroɣ & citri. & ſerapi.
bdelii. ſarcocollæ.ān.ʒ.v.aloes.ʒ.vii.
nigellæ cymī. origāi perſici naſtur
tii albi ſalis gemmæ muſci rhōani
ān.ʒ.i. infuən de gūmas in aqua porri
& fac cum cæteris pillulas. doſis ē
a.ʒ.i. uſque ad aur. unum.

lilulæ de oppoponaco con
p ſerunt pararyſi & torturæ &
ægritu dinibus neruorum frigidis
& dolori iuncturarum & genuu &

dorſi. Rk. oppoponaci hermodacti
li ſerapini bdelii armoniaci col-
loquintidæ.ān.ʒ.v. croci caſtorei.
myrræ. ʒ. zp. piperis macropi. caſſiæ
ſiſtulæ mirobalano. citri. inorum
belliricorum & emblicorum.ān.ʒ.i.
ſcamoneæ.ʒ.ii. turbit.ʒ. iiii. aloes
ʒ. xii. infundantur gummæ in aqua
caulium & ſiant cum eis pillulæ.
doſis eſt a.ʒ.i. uſque ad aur. i. & da
cum aqua iuæ.

Illulæ de hermodactilis ma
p iores expertæ ad dolorem
iuncturarum & podagram frigidaʒ
Rk. hermodactiloɣ aloes. miroba.
citri. turbit colloquintidæ bdelii
ſerapini.ān.ʒ.vi. caſtor. ſarcocollæ
euſorbii oppoponaci armel, apii
ān.ʒ.iii. croci.ʒ.i. & ʃ. confice euʒ ſuc
co caulium & fac pillulas.

Illulæ de hermodactilis mi
p nores ad podagram calidam
Rk. hermodacti.ʒ.v. ſcamoneæ.ʒ.ii. &
ʃ. miroba: citri.ʒ. iii. ro.ʒ. ii. aloes.ʒ.x.
confice cū cathartico ro. & da.ʒ.ii.

Illulæ de hermodactilis de
p ſcriptione nostra. Rk. hermo
dacti. aloes.ān.ʒ.v. mirob. citri. tur
bit.ān.ʒ. iii. zz. ʒ. ii. fac pillulas cum
electuario roſa. & da.ʒ.ii.

Illulæ de ſpica exptæ ad op
pilationeʒ ſpleiʃ & epatis &
ſtōaci & hydropiſi & ſoluūt naturā
Rk. ſpicæ īdæ.ʒ.v. ſpicæ rhōanæ.ʒ.ii.
raued. agar. epithimi.ān.ʒ. iiiii. coſti.
macis càedreos amōi.ān.ʒ. iii. croci
epithī.ʒ.ii. myrræ cynna. gar. ſquāti
ān.ʒ.i. aloes.ʒ.xx. fiāt pillulæ cū uīo
antiquo. & da.ʒ.i. cū uino pmiſto.

VNDECIMA. DISTINCTIO.
EST.DE.VNGVENTIS.ET.EM
PLASTRIS.DE.QVIBVS.SER
MONES.ORDINABIMVS.CV
COLORIBVS. TITVLORVM.
SVORVM.ET.PRIMO.DE.VN
GVENTIS.

Sopi cæratū descriptiōe.G.
ualet ad duritiem & nodoli
tatem membrorum & ad durities
splenis & epatis & dolorem eorum
& duritiem matricum & dolorem
iuncturarum & neruorum lenit eīz
eas.cuius pmiftio.R.cæræ citrinæ
olei camemillæ oloi irini.ān. §.vi.
maſti. §.i.ſpicæ. §.ii. § croci. §.i. & §.
terebintinæ. §.i. refinæ. §.i. §. iſopi
humidæ. 3. lxxx.

Peratio iſopi humidæ.Acc.
lanarum omnium ſuccidaru
circiter. lb2. lxxx. & funde ſuper eas
aquaæ calidæ quantum ſufficit ad
inſundendnm & dimitte per horas
viii. deinde bulliat ebullitione.i. &
exprimatur aqua lanaru & coletur
aqua & coquantur cum facilitate
agitando ſuper fundū uafis in uafe
ſtagneo cu2 ligno āplo ne recipiāt
de ueſtigiis adſuſtionis aliquid &
coquatur donec fiat ſicut mel. cur
rens & ſeruetur.

Sopi cæratum descriptione
Filagii expertū ad dolorem
ſpleis ſtomaci & epatis & durities
i eis & dolorē matricū & apoſtēata
ī eis linitū exterius & etiā ſuppoītū
in lana & ualet ad durities & nodo
ſitates quæ ſunt in iūcturis.R.cro
ci.3.v. bdeli1 maſti. armoniaci aloes

ſtora. liqdæ. ān. 3. viii. cæræ citri. lb2.
i. terebintinæ. §.i. & §. me dullæ cru
ris uaccæ adipis anſeris. ān. 3. xv. Iſo
pi humidæ. lb2. i. & §. olei nardi q̧tuż
ſufficit bdeliū & arōiacū & aloes
diſſoluantur in aqua inſuſiōts ſeu-
græci camëillæ & cū cæteris fiat ū
guētū. & poſt Filagium addiderūt
expræſſionis ſqllæ. §. iii. olibani. §. i.
ſepi. uitulini. 3. xv. & ē cōueniētuis.

Sopi cæratū descriptōe Pau
li ual3 ad eadē quæ diximus
R. armoniaci. 3. x. bdelii. 3. v. ſigiæ. 3.
iii. croci. 3. i. & 5. maſti. aloes olibani
ān. 3. i. & 5. cæræ. 3. iii. & 5. ſepi & me
dullæ uituli. ān. §. ii. iſopi humidæ
3. xl. iroleon quantum ſufficit.

Nguentu3 diafini con cōferēs
ad ulcera difficilis consolida
tionis & ulcera ſanguinolenta &
ſpēs herpetis & ulcera flegmatis
ſali & ulcera fraudulenta & fiſtulas
& apoſtemata peſtilentiæ & ad
apoſtemata materierum diuerſay.
R. adipis zirbi antiqui mundi &
colati & adipis uitulini antiqui co
lati müdiān. lb2. i. & 5. colcotar. §. iii.
olei antiqui litargiri mundi. ān. lb2.
iii. teratur litargirum & colcotar
contritione ultima et mandetur
per pannus ſubtilem ſpiffu3. deinde
teratur cum oleo et elaboretur i
permiffione eorum aut parum ex
oleo addendo et fiat illud. deinde
coletur ſuper illud adeps et co
quatur cum facilitate agitando
illud ſine intermiſſione cum ramo
palmaru3 et extremitate eius croſſa
abiecta cute eius et ſint rami ſup

quorum ictione nō præteriit mo
mētū & quotiens exhauritur hūi
ditas rami a decoctōe medicamīs
iterum alterius rami extremitate
agitetur.necnō & aliorum ramo|
partes humidiores incidantur in
frusta & ponantur in medicatione.
deinde mondentur dum exiccātur
& hoc fiat donec perficiatur eius
decoctio.hoc fit in fie horæ.ignis
aūt fit prunæ aut flāma ignis.

Nguentu2 diaficon descripti
one arabica & est unguentu2
arabicu2 expertu2 & efficax ad uul-
nera difficilis consolidationis & i
carnatōis:mūdificat eiz ea & icarnat
oſſa humida & facit eo|x ſigillati
one facile|:ſiſtulas cancu|z & ulcera
curat.R.tolioru2 Keiri. ſaluiæ tria
filon alleluia acori.ānn.B2.i.terātur
contritiōe bona & funde ſup ea in
uale lapideo olei ro.aut myrthi &
adipis zirbi uituli ātiqui & colati
ān. B2.ii.& 5.& dimitte per dies.ix.
deinde acc.myrræ müdæ aloes ſu
cutrini.ān.aur.ix.ſarco coll. aur.vii.
terātur & scribellētur & projiiciātur
ſup ea i uale aliquo lapideo uini al
bi at ſucci arnogloſſæ lon.in quo
coctæ fuerut ex foliis earūdē her-
bay. 5.iii.& fit uini at ſucci quod
ſūditur ſup ea ątitas ſufficiens ad
diſſoluendū ea & dimitte p dies.vi.
deide re deas ad herbas & decoque
cū oleo & adipe ebullitōibz.ii. & co
lētur & exprīe adipē & oleū & acc.
huius exprēſiōis. B2.iiii. 5. litargiri
mūdi & triti cōtritōe ultīa. B2.iii.
calcadis. 5.iiii. & terātur & coq̧tur

ſicut ſuperius dixius &agitetur cū
rāo palmeo ſiliter & bulliāt bulli
tōe.i. uſq[]s dū medicamīs color mu
tetur &alteretur. deīde depōatur
ab igne ſie iſteriſſiōe agitādo dōec
infrigidetur pax: tūc pōe mucilla.
ſpēx ąas diſſoluſt i uino āt mo
dicū ſup ea iſūdas agitādo cum pi
ſtello ferreo dōec bōa fiat eacō
d tritio uel p[]iſtio. deīde proiciatur
eo|x decoctio ſicut prædixius & ē
ſanū & exptum & additur ab aliis
arnogloſſæ. B2.i. & proprie longæ.

Mplaſtrū arabicū ualet ſicut
illud acc. ex foliis earūdē her
barū.ānn.B2.i. 5.olei myrthi adipis
uitulini ātiqui.ānn. 5.ix.myrræ aloes
ānn.3.xii. ſarco collæ.3.ix. diſſoluātur
in uino herba|x ſicut hic proxie di
xius. herbæ quoq cōterātur cōtri
tōe ultima & ſuſdatur ſup ea oleu|x
& adeps & mucilla. reru|x & cum eis
uitreoli aur.inii. ponātur & coq̧tur
omia cū facilitate & fiat ſicut pul
mētu|z & administretur i pāno aut
in tenta & ą doq diſſiuūtur ſpēs
in ſucco arnogloſſæ lōgæ at āplæ
& proprie i æſtate & est experimē
tum nobile.

Nguentū nobile relatum ad
Nichodemū ualēs ad uulnera
putrida & generat i eis carnē & ſi
gillat & prohibet i eis fieri putre
factōe. R.myrræ aloes ſarco collæ
ānn.p.i.mellis diſpūati duplū pōde
ris oīu|z uini bōi al. ąt ſufficit de
coq̧tur cū facilitate uſq[]s dū hēant
ſp[il]ſtitudinē & quādoq[]s additur
i medicamē uitreoli circiter.p.5.

& proprie ad cōumptōem carnis
additur & est expertum.

Nguentū Níchodemi aliud.

K.myrræ aloes.ān.uini albi
qtū sufficit terantur sicut alcohol
& proiice ſuper ea uinuz &tere cuz
eo miſcēdo. & iteruz infunde uinus
aut modicuſ terendo illud & ſic
duſ fiat liquiduſ ſicut mel & admini
ſtretur. & ſut qui addunt uitreoli
ptis.1-quartaz & ſut qui conficiunt
cum oleo myrhino & uino uiciffiz
parum de utroque ponendo.

Nguentū ceraſeos magnum
rectificans ulcera maligna &
ſiſtulas difficiles & mūdiſcat a car
ne mortua & putrefactōe & p[ſ]ſicit
ſigillatōez eorū ſigillatōe laudabili
K.arōiaci. §.i.bdelii olibāi maſtic.
arisſtol. ſarcoſcol.ān.3.v.myrræ galb.
ān.3.iiii. liſtar.3.xv.aloes oppopo.ān.
3.iii. 5.floris æris.3.iii. reſinæ.3.xiiii.
cæræ al. §.ii.olei ĝtū ſufficit armōr.
& bde. diſſoluātur in aceto. liſtargi.
teratur & decoq̧tur cū oleo dōec
liqueſiat tunc remoueatur ab igne
dōec ífrīetur parus & proiice ſup.
ipſu armōi. & bde. diſſoluta í aceto
& reduc ad ignē dōec coaguletur
& poſt illud proiice ſuper ipſum
reliquas medicinas & admīſtretur.

Nguētū ceraſeos puū faciens
naſci carne; i uulneribz & mū
dificat & īcarnat ea & cōſert ulce
ribz recētibz & antiqzs. K.arisſtol.
radicis ireos ſanguīs dra. armōiaci
ſarcocoll.ān. §.5. liſtargi tritī & pul
uerizati. §.v. decoq̧tur liſtargi. cum
olei. lb2.1. uſque dum liqueſiat &

conficiatur cuſ alioſ ſicut diximus.

Nguentū arthanitæ magnus
relatum ad Alexandruſ quo
ungitur uenter & ſumen & ilia &
ſoluit ſolutione cathartici & ungi
tur ex eo ſtomacus & facit uomere
& educit uermes & confert hy-
dropiſi & ſolutione educit aqua,
citrinam & est propinandum non
ualétibus ſumere medicinas. cuius
pmiſtio. K.arthanitæ ſucci. lb2. iii.
ſucci cucu. aſi. lb2. i. olei irini. lb2. ii.
butiri uaccini. lb2. i. pulpæ colloq
tidæ. §.iii. polli podii. §. vi. euſorbi
§. 5. quæ ſunt terenda tere & ſub-
merge in ſucco & oleis & pone
in uſe uitreo ſtricti orificii. & ſtrі
ge caput eius & p[mi]ſte p dies. viii.
deinde ebulliat totuſ ebullitione
una & coletur & proiice ſuper co-
laturam ſerapini aur. v. myrræ aur.
ii. ita quod reſoluatur prius in ace
to uini quantitate ſufficienti &
aggrega omnia ſimul & bulliant
agitando ſemper cum fuſte uſque
ad ſuccorum ſere consumptiones
tunc proiice ſuper ea cæræ. §. v.
fellis uaccini aur. vi. ſerueant cum
eis uſque dum liqueſiat cæra. de-
inde pulueriza ſuper illud ſicut
conferendo camoneæ aloes collo
quintidæ. ān. aure. unum euſorbi
aure. duos ſalis gemmæ aure. tres-
turbit aureos quinque piperis
longi zinziberis camemillæ. ān.
aureos duos conficiantur & ad-
ministrentur & puluerizentur &
permisce cum eis ſimul terendo
in mortario donec perficiatur.

Nguentum arthanite paruū
reſoluens apoſtemata ſpleiſ
& lapideitatem ipſius & ſcrofulas
accipe ſucci arthanite & uifcolita
tum quæ mulgentur ex radice fili
cis & ſucci cauhenzi.ān. §. ix. ſuc-
ci extremitatum tamarifci. 3. ii. olei
irini 167. ii. 1 ſopi humidæ. 3 v. armo-
niaci b deli. ān. 3. i. &. §. aceti quantū
ſufficit cæræ citri. §. v. cortic. radic.
capp. §. i. &. §. ſpicæ. 3. iii. fiat ſicut ſu
perius diximus.

Nguentus de lilio quod ſeri
p[er]ſit al[ex]ar mirabile ad re-
plendum uulnera carne & proprie
ea in quibus uidetur difficilis icar
natio & ſanatio & ſanat ſiſtulas &
uulnera fraudulenta accipe oppo-
p. 1. rafuræ p[an]i de lino ſubtilis an
tiqui & müdi p. §. uini & mellis &
olei ro. aut mythi an. p. v. litargiriі
aloes ſarcocollæ myrræ an. partis. i.
tertiam fiat unguentum ſic teren
do in mortario nunc oleum nunc
utum infundendo & adminiftre-
tur & quando q[ui] additur i eo uitre
oli partis. i. quarta.

Nguentum alchrael & est effi
tiens operationem cauteriza-
tionis. linitur eni[3] super membrus
& facit uel[ific]ationes & excoriat &
confert morpheæ & panno & lenti
ginibus cutis & maculis. R tarari-
el recentium. 3 x. affungiæ porciæ
3 x. uel. v. terrantur ſimul & dimit-
tantur marcelcere per dies. vii. de
inde bulliant & colentur & ſerue
tur unguentus in uale uitreo & ad
minifretur ubi oportet.

Nguentum ro. ſedatiuus inſla
mationū & eriſipilæ & ignis p
ſici & confert ſodæ calidæ & inſlā
mationi ſtomaci & epatis. accipe
aſſungiæ porcinæ recentis quanti
tatem quam uolueris & lauetur in
aqua calida rouies & totum cum
aqua frigida lauatione ultima: de
inde terrantur cum ea ro. ru. recen
tes q[ui]tum ip[la] est & dimittantur
marcelcere per dies. vii. deinde co
quantur cum facilitate & coletur
& iterum tantundem. ro. terrantur
& dimittantur per alios. vii. dies
& fundatur ſuper ipſum ſirupi ro.
circiter. p. §. & olei amigd. p. vii. &
iterum coquatur cum facilitate ad
ſucci consumptionem deīde repo-
natur & adminifretur & quādoq[
] diſrumpitur in aqua ro. paruī opii
& proiicitur in decoctione & ē mi
rabile ubi oportet & proprie quā
do uigiliæ adſunt.

Nguentum uiol. ualeſt ſicut
ro. & confert pleureſi & iſlā
mationi pecto. & ſit ſicut ro.

Nguentum de papa. eſt ſeda
tiuum dolorum calidorum
& ſit c[ui] capitibus papa. ſ. al. & ni. &
aſſungia & ſit ſicut ro.

Nguentum b[asi]licō magnus
confert uulneribus i quibus
eſt caleſfactio & proprie in uulne-
ribus neruolis. mundiſcat enim &
incarnat ea. R cæræ al. ſelinæ ſepi
uaccini pic. glutin. olibani myrræ
ān olei quantum ſufficit & in alio
cæræ. §. vi. picis. §. iii. & aliorum
§. i. et §.

Nguemtum basilicö minus
R. resinæ. picis cæræ. ûn. olei
quantum sufficit.

Aeratus sandalorum ultimù
ad sedandus inflamatiòes &
apostemata calida & supercalefacti
ones quæ sunt in stomaco & epate
R.ro.3.xii. sandalorum ru.3.x. sand
lorum.al. & citri. ûn.3.vi. boli arme
ni.3.vii. spodii.3.iii. camphoræ 3.ii.
cæræ. al.3.xxx. olei. ro. lb2.1. conficia
tur & adminiftretur & sunt qui la-
uãt oleum & cæram prius & poſtea
permíſcent cum aliis & est melius.

Aeratus. G. ultimù í ífrigida
tiõe ualès ad fe. acutas & Ío
dã calidã pulsatiuã. R. cæræ. al. §. 1.
olei ro. §. 4. iii. & lit radix olei oleum
onfacinum. aquæ fontium claræ &
proprie uehemëtis frigoris q[ui
gufficit alia multotieſ & bene lauë
tur lauatioib[us plurib[us & q[ui magis
elaboratur in lauando illud fit ex
cellentius ultimuo uero conquaffian
do cum aceto al. claro & pauco &
referuetur.

Nguentum de bdelio quod
côfert ad spalmus & epilepsì
am & pal[us]i3. & ægritudines neruo-
rù frigidas & lenit nodofitates ner
uorum. accipe bdelii.3.vi. eufor.3.
iii. caftorei.3.iii. ſerapini.3.iii. cæræ
3.xv. olei ſabbucini āt olei de Keiri
3.x. bdelius & ſerapinù diffoluatur ì
aqua rutæ agreſtis & cætera linian
tur cù aqua calida & fiat üguentus
& liniatur ex eo.

Nguentum ualens similiter
R.caftorei.3.ii. piretri eufor.

ſtaphiſagriæ. zz. ſinapis. ûn. 3. iii. ſuc
ci affodilli. ſucci rutæ agreſtis. ûn. §.
iii. liniantur omnia cù ſucco dei de
coquantur cum cæræ. §. v. olei. §. xx
uſq[us] ad succorum conſumptiones
deinde colletur & adminifretur.

Nguentum filagii ad spalmù
& mollificationem R. cæræ
§. iii. i ſopi huīdæ ſucci rutæ agre-
ſtis. ûn. §. ii. euforbii piperis armo
niaci croci olei balsami. caftorei.
glutis. alibac. oppoponacis. ûn. 3. ii.
ſigi. 3. ii. §. olei quantum ſufficit.

Nguentum aureum curat &
côſolidat plagas sanus & ex
pertum. R. cæræ citrinæ. §. vi. olei
boni. lb2.ii. & §. terebītinæ. §. ii. reſi
næ colophonixæ. ûn. §. i. §. olibani.
maſticis. ûn. §. i. croci. 3. i.

Nguentum de ceruſa facièſ
ad ulcæra & excoriationem
quæ ſiùt ex colera aduſta & flegma
te ſalfo & ſcabiem ſiccam & ad cò
bustionē & eri ſipilam accipe ce
ruſæ merdaſegi. ûn. §. vi. plùbi uſti
ſcorixæ argēti. ûn. 3. iii. maſticis oliba
ni. ûn. 3. ii. & §. olei. ro. & aceti al. q[ui
gufficit terantur in mortario prius
oleum deinde acetum alia aùt pa-
rus infundendo ita quod ſine inter
mifſione terātur nūc hoc nūc illud
in fundendo uſq[us] dū inpinguetur.
S[ia]utem eo indig & pruritum ha
bens argenti uiui. 3. v. adde & ad
ministra & quādoq[us] apud neceſſita
tem adde ziniar.

Nguentum ſiricinuſ ual& ad
uulnera putrida & còbustio
nem & excoriationes ſup unguētuſ

de ceruſa adde ſirici.3.i.&.5.aloes
myrræ añ.3.iii.& adminiſtretur.

Nguentum ægyptiacum ma-
gnũ cōferēs ad uulnera anti-
qua & ſiſtulas quæ īdigēt mūdifica-
tione:abſtergit enim & mūdificat
ga a carne mortua. R floris æris
aur.v.mellis aur.xiii.aceti fortis
aur.vi.coque ſuper ignem donec
inſpiſſetur.& ſunt qui addunt oli-
bani maſculi aur.ii.5.ſubtiliſſime
triti.

Nguentum tripharmacuſa
ćiſs nafcī carnē i uulneribz &
cōſolidat ea. R litargiri triti ſiſut
alcohol p.i.& funde ſuper ipſum
nunc oleum nūc acetum & teran
tur & adæquentur & proprie quan
tum ſufficit deinde adminiſtretur.

Nguentum tripharmacuſi ali
ud accipe litargiri triti ſiſut
alcohol p.i.aceti uini p.i.olei anti
qui p.ii.coquantur cum facilitate
uſq. dum fiat eis ſpiſſitudo & ad-
miniſtretur.

Nguentum alſalurine relatuſ
ad Alexandruſ mundiſicans
cutii & lanans ſcabieſ ſi ccaſ & alſpi
tateſ cutis & impetiſineſ & ſlegma
ſal ſum croſſum. R. ceruſe litargiri
alforiſicō aloes croci argēti uiui ex
tīcti añ. ptes æquales olei de alcā-
dro & aceti q̣tuſ ſufficit. ſiat ſiſut ū
guentum de ceruſa.

Onſectio alſalurie quod eſt
medicamen compoſitum ad
ſiſtulas & cancrum & malus mor-
tuum & delet additionem carnis
putridæ & ſanat carnem ſiccam.cu

tus permiſtio. RL litargiri al. calcan
ti. an p.i. floris æris p. 5. terātur cū
aceto uehemēter forti tēpore æſti
uo ſere per diem. i. ſep aŭt modicū
addendo aceti. deinde adminiſtre-
tur ubi oportet.

Onſectio unguenti ſanantis
uulnera antiqua diffiſcilis cō-
solidationis & eſt medicamen exp-
tum: accipe aloes boni myrræ mü-
dæ. an partes æquales deinde tere
uehementer cum ſucco ab ſinthii
& ſucco plantaginis uſq. dum fiat
ſiut mel & adminiſtretur cum co
to aut pāno ſubtili.

1 Sopi cæratus diateſſeron de
ſcriptione Democriti uſq. ad mol
liſcationez omnis duritiei & nodo
ſitates quæ ſiunt in mēbris & apo
ſtemata dura & duritiem iunctura
rum & dolorē epatis & ſplenis re
num matricis & ueſicæ. R cæræ ci
trīæ. terebi tīæ an. 3. xii. olei irin. 5.
iii. iſopi humidæ. 5. ii. & 5. ex eis ſi
at unguentum & adminiſtretur.

Aeratum ſtomaticō. G. emen
dans uicia ſtomaci quæ ſiut
ex frigidityate & præparans &cōfor
tans appetitum & diſeſtionem &
confortans epar & ſedans dolores
eorum. R. ro. 3. xx. ſucci ab ſinthii. 3.
xx. ſpicæ indæ. 3. x. tere ſubtiliter &
accipe cæræ mun dæ. 5. iii. olei roſa
cei. lb. 1. & 5. diſſoluantur in igne &
lauentur lauationibus pluribus in
aqua ro. deinde iterum diſſoluātur
& lauentur in uino ueteri & ſucco
cydoniorum & pauco aceto deīde
miſceatur cum puluere rerū & fiat

cæratum & adminiftretur.

Aeratus diapente quod leit
nodoſtitates iuncturarū & du
ritiem neruorū & ualet ad ſpalſmū
accipe cæræ citrinæ. §.iii. ſtorac. ru.
ſligie. §.i.p.iii. terebintinæ. §.i.mu=
cuſlaginis glutini & anac. §.v.olei
irini quantum ſufficit & eſt exper
tum & uerax.

Aeratum aperitiuus Alexan
drinum optimum ſtomacus
confortat & membra nutritionis
& aufert duritiem ipſorus bonum
& expertus. RL-cimay ab ſinthii olr
bani an. 3.x. arſitol. ſtorac. calamitæ
an. 3.xii. ſpic. 3.iii. cæræ. §.iii.olei ca
memillæ quatuor ſufficit olibani &
ariftol. in uino ſufficienti per diem
& noctem infunde ab ſinthium &
ſpicam tere & cribra oleuæ uero &
cæram ſolue ſuper igneæ & cum eis
reliqua miſce.

Aeratum aliud ei uſdes fortis
ſimum & expertum ad diſſol
uendas articulorum durities & di
uturnas articulorum paſſiones &
neruorum paralyſis & torturam &
oes ægritudines ipſorum a frigidi
tate factas & ſoluit earum contriti
ones. RL-caſtor. euſor. piperis lo. &
ni. an. §.i. armoniac. oppopo. galba
ni. §.i. & §. medullæ ceruinæ. cruris
uaccæ. an. §.ii. terebītinæ. §.vi. ſtor.
liquidiæ. §.i. adipis gallinæ & anatis
& anſeris & adipis porcini. §.i. & §.
cæræ. lb2. i. olei ueteris olei nardini
olei irini & olei naptic. & olei ca
meiillæ & de Keri. an. §. viii. olei bal
ſami. §. iii. uini ueteris quantus ſuk

ſicit ad infundendus medicinas ſic
cas & ſunt q. addunt iſopi humidæ
§.iii. & eſt efficax.

Aeratum andromaci factum
ex.xii.medicinis conferēs ad
frigiditatem neruorum &iunctura
rum &aufert dolores & tumores
profundos & apoſtemata maturan
da maturat:&diſioluenda diſſoluit
R. ſtor. 3. iii. maſtic. 3. xii. ſolii ſpic.
an. 3. iii. & 5. euſorbii. 3. iii. piperis. 3.
ii. 5. cynamomi 3. vi. cæræ al. 3. xx. olei
de ben. 5. viii. olei balſami. 3. xv. ſiat
cæratum ſicut diximus.

Mplaſtrum diaquilon cuius
iuuamentus notus eſt ad apo
ſtemata dura: & ad duritiem ſpleis
epatis & ſtomaci & ad ſcrofulas &
ad omnem duritiem. accipe ex ſe-
nugræco & ſe. lini & alteæ radice
de ſingulis muciſtagines. an. p. i. li-
targiri triti contritiōe ultima ſco
riæ an. p. i. & 5. olei antiq. clari p. iii.
Modus aŭt operationis eius eſt ta
lis. accipe litargirum & oleuæ & diu
in mortario lapideo cum piſtello
fereo conquaſſentur & elaboretur
in eorum conquaſſatione multa: de
inde bulliant ſuper igne cum faci
litate ſemp & inſelinenter agitan,
do cum ſpatula uſq. dum coagule
tur litargirum: tunc deponatur ab
igne: & dimittatur paulatis infrigi
dari: poſt aŭt muciſtagines bulliāt
bullitione aliqua. deinde ante mo-
dicum proiice muciſtagines ſuper
litargirum & oleum ſemp cum pi
ſtello conquaſſando uſq. dum de-
cens fiat eorù permiſtic: tunc uero

coquatur ſuper ignem uſq; dum
ſpilitudinē habeat. Inquit hamec
felicitatur opus eius ſi puluis ire
os tritæ permiſeatur mirabilis ſ
iuuameuti ad reſoluendus & matu
randum fortiora. Si aŭt mucillagi
nes melliloti &proprie ſe.eius ope
ratio eius recepit erit ſedatio eius
fortior. Et ſunt qui pro oleo cōt
ponunt oleum irinum & oleus de
camemilla & eſt i cunctis nobilius.

Mplaſtrum diaquilon magnū
expertum ad reſoluendus &
ad maturationem omnis duritiei
& omnis iſlāmationis. Cuius per-
mislio. K.litargiri m.indi triti &
cribellatı. §.xii.olei irin. & came-
millæ & anetī.ān. §. viii. mucillagt
nis ſe. lini mucil. fenugræci & mu-
cilla. ſicorum pinguium & mucil-
paſſul. & ſuc. ireos: & ſucci ſquillæ
& lopi humidæ & glutin alzanac
ān. §.xii. &. §.terebitinæ. §.iii. reſinæ
pini & cæræ citrinæ. §. ii. confician
tur ſicut diximus & eſt expertū.
Inquit filius Zachariæ & acquiri-
tur ei in decoctione ut diſcedat a
mollitie cæræ. & accedat ad ſpil-
tudinem unguentorum & liniatur
i pāno & ſupponatur ubi oportet.

Laquilon paruum diſſoluens
& maturans tumores a cali
ditate factos & apoſtemata calida
R.litargiri. §.vi.olei ueteris clari
lb2.i.mucilla. pſilii. §.iii.mucill.iuſ
quiama. §.i. &. §.mucill. ſe. lini & mu
cillagis radic. maluæ an. §. ii. & eius
operatio eſt ſicut operatio alte-
rius.

Mplaſtrum de graiſ lauri cō
fert ad dolores a frigiditate
& uētoſitate factos & proprie do
lori uentris ſtomaci & matricis re
nū & ueliſcæ & aliorū uilcerū. R.oli
bani maſtic. myrthi an. §. i. gran orū
lauri. §. ii. ci peri costi. an. §. s. mellis
calidi quantum ſufficit ad agregan
dum. & extendatur in pāno. & cali
dum ſuperponatur ubi oportet.
S1 aŭt triplicatur ciperus & pona
tur de ſtercore uaccarū aut capra
rum ſicco ad pondus omnum in-
uenitur mirabile ad hydropilim.

Mplaſtrum ſtomacuſ & epar
confortans &caleſaciēs ea. R.
ligni aloes abſinthii gūmi arab. ma
ſtic. ciperi costi. zz. an. §. s. calami
aro. olibani aloes an. 3. iii. gar. mac.
cynamomi ſpic. nucismulcatæ gal-
lix: mul. ſeparatim an. 3. i. &. §. agri-
gentur cum miua aromatica & ex-
tende ſuper pānū & ſuffumigetur
& ſuper ligationes ponantur.

Mplaſtrus de gallis conferēs
ad fluxum uentris & debili-
tatem epatis ſtomaci & uilceruſ cū
ſignificationibus frigiditatis ſanū
& expertum. R.galliæ muſ. ſquinā
ti an. 3. i. &. §. nuc. ſumac. acatiæ hipo
quiſtid. laudani ramic gallaruſ nō
perforataruſ calami aromatici ro.
& ſe. eius ſandal. al. &. ru. maſtic. x1-
loalo. gar. ſpic. olibani costi myrræ
ciperi abſinthii an. 3. ii. fiat eorū cō
tritio bona: deinde accipe ſucci fo
liorum rutæ humidæ foliorum lau
ri aqnæ ro. uini pontici an. §. 1. &. §.
& ſubmerge in eis caleſactioīs tor

tellarum de lei-ʒ.iii.dactil. ſiccos
xii.numero dimittantur die ac no
cte terantur & fiat ſicut puluis &
milceantur cum miuæ aromaticæ
§.iii.auʒ.iii.gũmi aſſati.ʒ.vii.& co
quantur omnia lento igne uſq; dũ
mellis ſpiffitudinem habeāt deſi de
agrega cum puluere rerum & tere
diu in mortario uſq; dum totum
fiat uilſcolum deinde line ex eo ſup
laminam & ſuffumigetur xiloaloes
& epithimetur cum eo.

Mplaſtrum aliud de gallia ua
lens ad eandem quod prius
cum ſignificationibus caliditatis
R.gallix ramic.ro.ſe.eius pulpæ
ſumac ſandal.al.& ru.ſpodii ſangui
nis dra.Karabæ balauſtiæ hipoqui
ſtidos acatiæ cortic-mandragoræ
capitis granatorum.ān·.z·ii.cāpho
ræ.ʒ.ſ.tere & fac puluerem accipe
ſucci capullorum uitius.ʒ.ii.uuarū
acreſtium.ʒ.i.ſucci extrematū mē
tæ humidæ aceti.ān·.ʒ.i.infunde in
eis ſauic ordei & granorus myrthi
tritorum ſicut alcohol ān·.z·iii.gũ
mi ara.affi.ʒ.iii. & miſce cus eis mi
uæ acetoſæ.ʒ.ii.aut.iii. & decoque i
igne leui uſq; dum habeat ſpiffitu
dinē uilſcoſam deinde aggrega oia
ſimul cum ſpeciebus & line ex eo
ſuper lamina & ſuffumigetur cuz
xiloaloes & epithimetur cuz eo &
eſt ſanum & expertum.

Mplaſtrum relatus ad andro
macu conferens ad dolores
iuncturarum & genuum antiquos
& ſciaticam & duritiem ſplenis &
dolorem renu & tumores lateru

& hydropilim.R. lepi arietini &pi
cis an·.z.xviii.auri pigmenti ru.& ci
trini aluminis iameni calcis nō ex
tinctæ an·.z.xv. armo. §.ii. diffolua-
tur armoniacu ī uīo rubeo &diffol
uatur in igne & diffoluantur cū eo
olei B2.ii. & puluerizanda pulueri
zētur & aggrega omnia ſimul ſecu
dum decentem modu operatiois
eius & mitte ubi oportet expāluu
in lamina.

Mplaſtrum aliud andromaci
ulcerans & cauterizans ubi
oportet.R.aquæ ardētis &ē aqua
ſaponis B2.iiii.granorus rizi &fru
menti excorticati an·.§.vii.ponan-
tur in uſe uitreato & ſtringatur
orificium eius uehementer & di-
mittantur per diem ac noctem de
inde agitetur cum ligno & clauda
tur & ſic fiat omni die uſq; dum
grana diffoluta ſint & factum ſit
totum mucillago:deinde reſolue-
tur:cum aūt eo uti oportet recipi
atur de eo in uacuitate corticum
auellane aut harundinis aut in cæ
ra præparata & ponatur ubi opor
tet facit enim curas ubi oportet
ſicut cauterium & proprie dimi-
ſum ī loco tribus horis aut plus
ſicut oportet.

Mplaſtrus ſinapis mundæ de
ſcriptione Democriti conſe
rens ad ueram ſciaticas & podagrā
& dolorem offium & arteticā & fri
gidas paſſiones & ad emicraneam
& obliuionem & litargiam & con
fectio eius talis eſt.R.aceti ficorù
ſiccorum pinguium p.i.infundeī

aqua tepida die ac nocte:deide ex
prime fortiter ut nullus:hu:rema
neat deinde sinap.tritam cum ace
to cum eis miſceas diligenter con
cutiendo & ſit ſinap.p.i. li aŭt ue
hementioris uirtutis facere uolu
eris ex ſinapi p.ii.ponas. li aŭt mi-
nus ex ſicis duobus & ſinapi p.i.
ponas:quando aŭt apponetur in lo
co dimittatur in eo &auferatur an
te q uulneretur & proprie quādo
ſoluitur calefactione oportet:& q
doq dimittitur uſq dum uulnere
tur & proprie quando profunda
rum materierum excludione quæ
ris ſicut in talibus i defectu aŭt ſi
nap. ſquibalæ caprinx ponatur pri
ma die in aceto & eſt ad duritiem
& hydrop.& dolorem ſplenis effi-
cax & quandoq additur eis ſimus
columborum agreſtium & radix
enulx & ſe.naſturtii & grana lauri
confert ad ægritudines frigidas ui
ſcerum & hydrop.& duritiem ſple
nis & ſimilia & eſt expertus ab an
tiquis medicis.

Mplastrum de frumento de-
scriptione Democriti.Inqt
Democritus emplastrum frumenti
eſt medicina medicinarum nobili
um & illud quod ex eo eſt âtiquus
& melius eſt cum melle diſtempe
rato & ſint partes eorum æquales
& ſexta pars eorum ex uſco quer
cio&octo p.armo.diſsoluti i aqua
fenugræci aut lacte arboris mori
& modico fece olei antiqui & eſt ê
plastrum efficax ad extrahendum
ſpinas & furculos & offa cranei in

ſula etias ſi profunda ſint ad hoc
aŭt.accipe frumenti p.i. ſucci men
tæ & ſucci abſinthii an.p.ſ.aceti ui
ni aut ſucci uuarum acreſtium aut
ſucci extremitatis uitium aut ſuc
ci cydoniorus quartã parteži.mac.
gar.ligni alo.maſtic.ſpic.foliorum
ro.abſinthii ſicci an.ž.vii.p.i.&mi
ſeantur omnia & decoquantur ad
ignē & ēplaſtretur ex eis ſtomacus
& epar & confert iuuamentum ma
nifeſtū ad debilitatez eorus. Et ad
huc eius acetoſi pars.i. ſucci endi
uiæ aut ſolatri aceti aut ſucci uua
rum acreſtius aut extreitatis uitis
an.p.ſ.farinæ ordei tertiam partis
i.trium ſandalorum foliorum ro.
ſpodii faufel.b delium cum farina
ordei extrahit miuas:ſcief.mcīthe
boli ar. an.ſextam p.i. ſucci portu
lacæ & mucillaginis pſilii quantus
ſufficit ad aggregandum ea fiat ex
eis emplaſtrum & ponatur ſuper
epar & uilſcera in quibus accidit ue
hemens iſlāmatio & inuenitur i eo
mirabile præter hæe aŭt accipe
frumenti mellis olei lactis mulie-
ris uitelli oucrum oſum.p.æqua
les fiat ex eis emplaſtrus maturat
& rumpit apoſtemata & delet.Si
aŭt fortius facere uolueris empla-
ſtrum adde eis galbanı circiter p.
ſž.i.& diſſolue cum eis.Quod ſi
ad hoc fortius facere uolueris ad-
tunge cum eis baurac.vi.p.i.ſterco
ris columbini gallinacei quartam
p.i.aut plus aut minus ſi cum ace
to & ſale frumentum coquis epati
& ſpleni iuuamentum neceſſarium

10 91

K

in multis ægritudinibus inuenies
armoniac. & bdelium & ficorum pī
guium lumant medietatem āte &
medietates partis frumenti addis
& proprie diffoluta in aceto & foli
orum rutæ & fructus tamarisc &
baurac.ānn. quartam partem unius
& miscueris hæc omnia & fortiter
contundes miraberis effectus eius
ad croſlitiem ſplenis. Si aŭt ſiccare
opus e in uilſeribus cū cōtenta ſu
perflua cum frumento ſulſure &
ſale & cinere nitrum cōmiftum ad
des. Si aŭt acrius facere uolueris
ad de adſpaltu. Si aŭt acrius adhuc
facere uolueris euſorbium adiuge.
Inquit Democritus in multis ad-
huc laudauerunt antiqui experien
tiam eius quā narrare prolixū eēt.

Mplastrum filii Zachariæ
quod lenit duritiem & nodo
ſitates iuncturarū & lenit pectus
& habilitat materias in eo & pul-
monem difficilis expuſſionis acci
pe cæræ citrinæ. §.iii. medullæ cru
ris uaccæ adipis galliæ mucillagis
ſe. lini. ānn. §.iii olei de lio ſqtum ſu
ſcicit. Si aŭt fortius facere uolueris
ad de mucillaginis alteæ & mucilla
ginis fenugræci partes conuenien
tes & pro oleo lini ponitur oleus
de Keiri citrini uel utrūq & ſi ad
huc fortius facere uolueris adde
iſopi humidæ & glutini danachā
quantum de una mucillaginum: &
miraberis effectum eius ad ea quæ
diximus.

Mplastrum diafinicon cōfor
tatiuus ſtomaci & epatis mi

rabiliter in quibus accidit uehe-
mens debilitas uilſerum & quib3
accidit lubricitas & mollificatio &
confert ad fluxuz uentris & ad flu
xum epaticum.īprimis fiat cæra-
tum ex cæræ. §.ii.olei ro.olei nardi
ni ānn. §.iii. deinde accipe dactilos
ſiccos. xl. tortelarum de ſeni. 3.v. de
inde infunde biduo in uino odo-
rifero. & accipe carnius cydonioru
decoctorum in uino. 3.viii. & tere
cum dactil. & tortel. cōtritione ul
tima & miſceatur cuſ cærato & cō
tundantur in mortario donec ag
gregentur. deinde proiice ſuper eā
maſtic. obli. ab ſinthii rhomāi ſic
ci ānn. 3.ii. &. §.ligni al. mac. myrræ a
loes ſpic. acatiæ galliæ ramic. cala
mi aro. ānn. 3.i. laudani. 3.ii. & tantus
conterantur donec permiſceatur.
deinde line ſuper laminam ex
eo deinde ſuffumiga cum xiloaloe
& pone ſuper ſtomacum & epar &
uilſera & de meliori operatione ė
ut maſtix & laudanum cum cæra &
oleis miſceantur & ſic cum cæteris
emplaſtrum fiat.

Mplastrum diafinicon delcri
ptione Alexandri membra
nutritionis confortans & ualet ad
fluxum uentris & uomitum & co-
lericam paſſionem & diſinteriam &
fluxum epaticum & malitiam ali-
ſtimbræ & ſtomacu recipientem
ſuperfluitates ſuperueniētes a mē
bris aluis. dactilorum uicinoru
maturitati line offibus. §.v. tortel
larum de ſei. §.i. cydonioru & pro
prie carnius eorum coctoru i uino

ſtiptico. §.i. &. §. ſtorac. maſtic. lauda
ni añ. 3. iii. acatiæ ſucci acreſtæ floz
rum uuarum acreſtium ro. ſandal.
marchaſiſtæ ramic. myrræ xiloaloes
añ. 3. iii. cæræ. §. iii. olei ro. 3. xv. uini
pontici quantum ſufficit ad infun
dendum infundenda & confice ſi
cut te ſcire fecimus. line ex eo ſi
cut diximus ſuper laminam & ſuſ
fumiga cum xiloaloe & ſuperpone.

Mplaſtrum de aleis deſcripti
one Alexandri conferens ad
oem duritiem & apoſtemationem
ſtomaci & uſcerum & ad hydropi
ſim cum incipit fieri & croſſas uē
toſtitates & humorem crudum &
croſſum. accipe ſpicarum alei mun
datarum. §. iii. &. §. ſtorac. aloes bo
ni bdelii añ. §. iii. terebītinæ. §. iii.
aſſungiæ porcinæ recentis adipis
āſeris añ. §. v. maſtic. olibani añ. §. i.
&. §. euſorbii. §. i. croci. §. §. cæræ ci
trīæ. §. xii. olei nardini & uini odo
riſeri quantum ſufficit.

Mplaſtruz relatum ad ariftra
tum ualens ad frigiditatem
ſtomaci & uifcerum & humorem
frigidum in eis & uētoſtitates croſ
ſas & hydropitum & tenſiones late
rum & dolores omnes interiorum
de prædictis cauſis & maxime ſto
maci & epatis & duritiem in eis
& apoſtemata eorum. R. cæræ citri
næ. §. i. terebintinæ. §. vi. aſſungiæ
porcinæ recentis adipis āſeris me
dullæ cruris uaccæ añ. §. iii. bdelii
myrræ olibani ſtorac. oppoponaci
aloes maſtic. añ. §. i. &. §. armoniaci
§. iii. colophonix. §. ii. aluminis §. i.

ſpic. 3. vi. folii cala. aro. euſorbii gra
lauri. añ. 3. vi. olei balfami 112. i. olei
nardini & uini odoriferi quantum
ſufficit cōſice ſicut ſupra diximus.

Mpleſtruz Oribalii ualens ad
apoſtemata dura & ſcrofulas
& duritiem epatis & ſplenis cutus
pmiſtio. R. litargiri. §. iii. cæræ. §.
viii. reſinæ. §. v. armoniaci. §. iii. con
ſitæ. §. ii. ariftol. §. i. &. §. aloes. §. i.
thuris maſculi cuſcutæ galbani añ
3. xiii. olei antiqui & aceti ſquilliti
ci quantum ſufficit confice ſicut
diximus.

Mplaſtrum Oribalii aliud cō
ferens ſicut ſupias diximus
R. armoniaci. §. ii. dimitte in aceto
ſquillitico diebus duobus deide
tere in mortario donec fiat ſicut
puluis deinde contere ipſum cum
cærato facto ex cæræ citrinæ. §. ii.
olei camemillæ & irini añ. §. iii. cro
ci. 3. v. confice contundendo donec
fiat pinguæ. Inquit Oribalus extē
de ex eo ſuper pānum & calidum
pone ſuper ſpinam & confert rigo
ri febriū. Sed pro aceto ſquillitico
fiat pmutatio ad ſuccū apii exptū.

Mplaſtrū de melliloto mol
lificās omnē duritiem quæ
eſt in ſtomaſco & epate & ſplene &
omnia uſcera accipe melliloti. §.
vi. florus camemillæ fenugræci gra
norū lauri radic. alteæ abſinthii añ
§. iii. ſe. apii cordumē treos ciperi
ſpic. caſſiæ ameos antſi añ. 3. ii. &. §
ſanſuci. 3. iii. armoniaci. 3. x. ſtor. bde
lii añ. 3. v. terebintinæ. §. i. et. §. fićos
pīgues. xii. numero ſepi caprini re

linæ añ. §.ii. &. §.cæræ. §.vi.olei fan
suci & de ſpic. quătū ſufficit aquæ
decoctionis ſenugræci & camemil
læ melliloti quantum ſufficit ad in
fundendum infuſione diligenti mi
ſceantur & conficiantur & epithi-
mentur cum eo.

Iſtura ad uulnera ſananda.R.
garioſilatæ radic.arthemifæ
pinpinellæ cufcutæ pentaſilon her
bæ uiol.herbæ ueteris caulis rubei
canapis teneræ oium añ.M.i.rubeæ
tācum ſtum de omnibus:hæc oia
bulliant in uino uſq; ad medieta-
tem:poſtea cola & colaturæ adde
tertiam partem mellis & cum eo
bulliat:deinde cola & uſui ſerua.

Nguëtù palmcù ualès ad uul
nera ubi eſt ſanguis & apo-
ſtemata pellientialia & exituras &
aduſtionem & compræſſionem &
attritionem.R.olei ueteris Bb.iii.
aſſungiæ ueteris depuratæ aſale.Bb
ii.litargiri.Bb iii.uitreoli. §.iii.cô-
ficiatur ſic.oleum & aſſungia mit-
tantur in ſtagnato ſupra ignem &
liquefiant deinde addatur litarği
rus & uitrieol.& ducantur còtinue
cum tribus ramis palmæ & accipe
unum ramum palmarus minutatis
incifum & intromittatur & tā diu
bulliat ſupra ignem lentum factus
de lignis ſiccis donec infletur &re
deat ad ſuum ſtatum & in ſpifletur
& denſitatem habeat.

Nguentum palmæ. accipe li
targiri aurei. Bb.iii. pīguedis
porcinæ line ſale Bb.iii.uitreoli ui
ridis. §.iiііі. tenerrimarù palmæ ad

libitum & ſemper agitentur cum
ſpatula palmæ loco tenerrimarùs
palmæ potest põi radix una cānæ.

Nguentum ad ſcabiem exp-
tus.R.affungiæ. §.v.olei lau-
rini argenti uiui cæræ müdæ thu
ris al.puluerizati. añ. §.ii. ſalis coïs
§.iiiі. de ſucco plantaginis & ſumi
terræ ad libitum. contice ſic. cæra
& affúgia noua expurgata a tela ſua
& oleum laurinum mitte in ſtagna
to cum ſuccis & pone ad ignes &
bulliant donec li quefiant & adde
puluerem ſalis comunis olibani &
maltic.in ſupradicta quantitate &
bulliant uſq; ad perfectam deco-
ctionem & poſtea depone ab igne
& adiunge argentum uiuum cum
ſaliua extinctum & cum parum de
predicto oleo. & miſce bene cum
ſpatula & unge palmam manuum
& frica fortiter i ſero uſq; ad octo
dics.

VLTIMA.DISTINCTIO.TO
TIVS.HVIVS.AGGREGATIO
NIS.EST.TRACTATVS.DE
OLEIS.QVA.EXPLETA.PAR
TICVLARIVM.MEDICINA-
R.VM.SVMMAM.AGGREDIE.
MVR.SI.DEVS.VOLVERIT.

St enim triplex oleorum
operatio:aliqua enim ſunt
quæ per expræſſiones ſiùt
alia uero quæ per ipræſſiones. ſicut
quando aliquod medicīale ſuſcipit
quod in alio eſt ſecundum ſpecies
eius. alia quoq; ſunt p. resolutiones
quando uirtute caloris diſgregan
tur & conſtat quæ plurigena ſunt

in conceptu ocultata: & hoc maxi
me alchimistarus est & nos de his
experiemur quæ poterimus. tu aŭt
aggredere alchimistas & agita te-
cum illis. primo aŭt de uartus oleo-
ru n operationum modis quæ per
expressiones, fiunt agemas. dehic
de aliis: ſi deus uoluerit.

Leu de amigd.dulcibus aspe-
ritates lenit gutturis & pul-
monis & partium omnium extero-
rum & onnes durities & ſicitates
membrorum iuncturarum lenit &
cōſert ecthis & impíguat & aug-
mentat ſperma & inectus confert
ardori uulux & uelica & modus
operationis est ex amigdal. mu-
datis ab utroq cortic. quantitate
quam uolueris & tere contritione
ultima & fac paſtillos ex eis & di-
mitte in loco calido per ſpatium
ſicut horarum. v. deinde iterum te-
re & pone in zainari & ſtringatur
& exprimatur & emanabit oleus ſi
aŭt in uae duplici ſicut per horæ
ſpatius coxeris deinde expreſſeris
in zainari emanabit habundantius
ac etiā ſi amigdalis tritis ſacellos
impleueris & ſub cinere calido aut
arena calida inter paupinoſe ſpel-
lieris & poſtea expreſſeris habun-
dabit oleum.

Odus opationis eius est ali
us malaxentur i tina ſicut pa
ſta malaxatur & deinde in aqua
malaxatur infundatur deſup aqua
calida paru & ſtet pila decliuis ubi
emanat oleum & dum ſic expresse
ris habundabit. zachali aŭt planta

inferior ſic habens concauitatem
& emanctorium in parte decliui
ori & inferiori parte ſit globus iu-
xta formam capacitatis & concui
tatis partis inferioris ut ſigillet i
omni ambitu uacui huiusmodi er
go est modus eius formæ.

Leum de amigdalis amaris
eſt apericiuum oppilatio-
num carminatiuum uentolitatum
& reſolutiuum & confert dolori
aurium & ſurditati & ſibillo & le
nit asperitates & delet pānus faciei
& confert doloribus neruorum &
duritiem eorum lenit modus ope
rationis eius eſt ſicut diximus de
dulcibus.

Leum de nucibus est reſolu-
tium croſtarus uentolitatu
& confert tumoribus & contritio
nibus neruorum & puncturæ eo
rum & ſaphati & ægritudini quæ,
eſt ſicut faus & proprie cuz calce
loca & confert ſcabiei & modus
cōpelitionis eius e ſicut diximus.

Leum de auellanis cōſert do
lori artetico & doloribz ner
uorum & eius modus est ſicut di-
ximus ante.

Leum de crisomil. ſedat do
lores ani & hæmorroidarū &
reſoluit tumores in ipſis & tumo
res uulnerū et impedimētū liguæ
et dolores auris et modus com-
positionis eius est ſicut diximus.

Leum de perſicis oppilatio
nes aperit et confert dolori
auris et occidit uermes in eis et
linitur ſumen calidus et necat uer

93

mes uulnerum & confert dolori
ani & dolori hæmorroidarum & tu
moribus earuſ & modus operatio
nis eſt ſicut diximus.

Leum de ben incidit & abſtergit. & mundificat & ape
rit oppilationes & iniectus p aures
& confert ſurditati & ſibillo & do
loribus earuſ & reſoluit ſeroſulas
iniectum ſimiliter & linitum ſup
apoſtemata dura & ſplenem & ep
& confert ſpaſmo & ægritudinibſ
neruorum frigidis & confert mor
pheæ & foeditati cutis & ueſtigiis
ulcerum & lentiginibus & contert
doloribus ſuncturarum: & modus
operatiois e ſicut oleu de amigd.

Leum de Kerua croſſas uen
tolitates diſſoluit & carmiat
ſlegma quoq uilſoſum attenuat
& cōſert doloribſ ſtomaci & dolori
colon & ilion cuſ uirtute & cōſert
hidropiniectum aut bibitum aut
ciſterizatum & eius operatio eſt ſi
cut diximus.

Leu de carthamo cōſert icte
ritiæ & oppilationi & dolori
ſtomaci & dolori colon & confert
iuuamentum magnum oppilatiōi
pectoris & pulmonis & mundiſ-
cat ea & clarificat uocē & eius opa
tio eſt ſicut diximus.

Leum de nuce indica & con
fert dolori neruorum & leit
pectus & pulmonem & clarificat
uocem & impinguat & addit in ſp
mate & eius opatō e ſicut diximus.

Leum de ceraſis articuloruſ
confert dolori cum uirtute

et mundificat et abſtergit foetidi
tatem cutis et delet pānum et le-
tigines et iuuat ad expulſiones la-
pidis qui in renibus et ueſica eſt
et opatio eius eſt ſicut diximus.

Leum de almachareb forti-
us eſt in omni re ǒ oleum de
ceraſis et eius opatō e ſicut illius.

Leum de granis citri et ci-
trangulorum confert dolori
artetico & cōſert doloribſ ſupueni
ētibſ et ſunt legei et expellit lapi
des renum et ueſicæ et eius opæ-
ratio eſt ſicut diximus.

Leum de fiſticis et pincis et
impiguat epar et cōſert do
loribus eius ſtomaco: tamē nocet:
et confert dolori renum potenter
et auget ſperma & eius operatio e
ſicut diximus.

Leum laurinum confert do
loribus epatis & en icranexæ
frigidis & doloribus neruorum &
iuncturarum & confert neruis læ-
ſis a frigiditate: & confert dolori
ſtomaci & dolori colico & dolori
renum & matricis & epatis & ſple
nis & uilceruſ. Et eius modus opa
tionis e accipe ex granis lauri ma
turis quibus iam accidit comple-
tio & maturatio quantitateſ quaſ
uolueris & dum adhuc ſunt rece-
tia tere in pila & fac bullire i aqua
in caldario non habente concauū
& collige oleum quod ſupernatat
aquæ: deinde iterum exprime gra
na cōtrita in zachali habēte uacuū
& iſunde aquā calidā deide collige
oleu apōe: & utere ubi oportet.

Leum de granis uiridibus & est albotin:& confert sigilla tioni uulnerum & est materia em- plastrorum multorum:& confert spafno & tethano & duritiei ner uorus & modus compoſtiois eius est ſicut olei de granis lauri.

Leum de itinco ſtomacus & membra neruosa cōfortat & iuncturas laxas & carnes robuſtas reddit & eius operatio est ſicut olei laurini & ſicut olei de oliuis.

Leus de balsamo fit ex plan ta lōgitudinis cubiti aut du orus ad plus ſimitis rutæ agreſtis & cortici eius ſi accidat ſcarifica- tio aut ſcalpellatio ex parte ortus ſolis & ſluūt ſicut lachrymæ pīgue dinis & est de ucelbalfen.i.pingue do balsami & quandoq accipiūt palmites plantæ in principio ueris & teruntur in pila & decoquutur in aqua & exprimuntur in zachali & uocatur oleum balsami & quan doq teruntur palmites & fundi- tur ſuper eos oleus antiquus & po nitur in ſole.xl.diebus deinde co quitur in duplicit uae & iterus po nantur in eo alii palmites & ſic ſe cundo & tertio deinde colatur & recondatur.

Leum de granis ſilami impi guat & addit in ſpermate & lenit durities & asperitates &clari ficat uocem & lenit guttur & est materia aliorum oleorum multo rum & modus operationis eius ſi ſicut olei de amigd.præterq quod oportet ut grana ſilami prius ex

corticentur & hic est modus ex- corticationis eius mundetur ſiſa- mus ab imūdiciis & irroretur ſup ipſum aqua cum ſale pauco & con fricetur manibus & iterum irre- tur uſq dum madeſtat.deinde ex- pandatur & exiccetur.poft illud al- ſetur affatione modica & ponatur in ſacello parum alpo & fricetur multum uſ. p quo excorticetur dei- de mundetur a corticibus & mo- latur in molis & fiat alchachinæ & de cætero trahatur oleus ſicut de amigd.& quandoq trahitur oleu prius q excorticetur & eius opera tio est ut affetur primitus ſilamus deinde molatur & fiat alei achinæ & trahatur oleum ſicut diximus.

Leum de ſemine lini confert ad ſpaſmū & leit duritiæ ner uorum & iuncturarum & est medi cina magna in ægritudinibus ani ſicut ſunt apoſtemata & hæmor- roidæ & ragadiæ & dolores pulſa- ti & uulnera & modus compoſti ois e ſicut olei ſilami præter quod non oportet ut excoriētur ſemina lini.

Leus de granis papaueris cō fert ſebribus & ſaphati & le nit pectus multæ asperitatis & i pinguat & modus operationis est ſicut de ſemine lini.

Leum de ſemine lactucaæ ua let ſicut oleum papaueris & eius operatio e ſicut illius.

Leum de ſemine cucurbitæ & de ſemine citruli & cucu. & melo.confert ſe.inflāmationum

94

& omni inflāmationi & ardori uri
næ & ſunt efficatia & modus com
poſitionis eorum ē ſicut diximus
de ſilamo excorticato ſие ſepara
tim ſие coniunctī facere uolueris.

X multis aŭt ſeminibus olea
fieri poſſunt & habent uirtu
tes ſeminum eorum de quibus ſer
monem non extendimus & ex mul
tis nucleis fructuum ſimiliter ex
multis fructibus quorum opera-
tio eſt ſimilis eorum quæ diximus.
Fiunt aŭt olea per impræſionem
ſicut īprimitur forma ſigilli in re
habili ſuſcipere illam: & proprie
quâdo aliquid ſtans ſicut materia
pointur in neceſſitate factus habi
le ut recipiat uirtutem quam res
alia ſortita eſt a ſpecie ſua: & modi
oleorum huius preparationis di-
uerſi ſunt: & nos huius diuerſitatis
modos multos trademus: ſi deus
uoluerit.

Leum roſaceus completum
eſt confortatiuū ſeſolutiuus
conuenienter ſedatiuus &lenitiuū.
crudum uero exiccatiuum inflāma
tionum aggregatiuum iſpiffatiuus
prohibitiuū curſuū propter quod
potentiffimum eſt potatum ad di
ſinteriam & ad fluxum materieruz
p corpus & differt cōpletū a rudi
quoniam completi materia eſt ex
oliuis completis & foliis roſarum
com[J]petarum. rudis aŭt materia ē
ex oliuis quibus non accidit com
pletio & maturatio & ex foliis ro
ſarū quæ non referauerunt nodos
ſuos. Et modus operationis eius ē

ut accipiatur oleum de oliuis aut
oleum ſiſaminus recens & lauetur
cum aqua ſon tiuſ lauationibus plu
ribus: deinde accipe foliorum ro.
ru. recentium contuſarum quanti-
tatem ſuſcientē: & ſepellias i oleo
quod modo lauſt i: & reconde in
uſa[]e uitreo & obtura orificiuſ eius
& expone ſoli per dies. vii. deinde
coque in uſa[]e duplici p horas. iii.
deinde fac permutationes folioru
ro. & utere aliis recētibus & dimit
te per alios dies. vii. deinde exerce
coctionem in eis ſicut ſeciſi pri
us & fac denuo permutationes ſo
liorum roſarum & proiice ſuper il
lud aquæ inſuſionis ro. quam tradi
mus i capitulo de ſirupis ſicut q[]ui
tas olei & stringe orificiuſ uſa[]i &
dimitte in ſole per dies. xl. deinde
cola & iteru[]ū ex pone ſoli. & dimitte
tempore exten[]o & utere ubi opor
t. & Modus operationis eius eſt ali
us & acquiritur ex hoc quod ſit ſo
lutiuum magis. accipe ſucci ro. &
aquæ i ſuſiōis ro. prædictæ. a[n]p[]te;
i. olei loti & prepati ſicut diximus
deide operare quod diximus deco-
ctionem eius & permutationes ſo
liorum. ro. & expone i ſole ſecu[d]ū
quod diximus & etiam permutati
one ſucci & aquæ inſuſionis eorum
& hoc fiat bis ultimo uero oleum
ſolum cum ſucco ro. & aqua inſuſi-
onis earum recōdatur in uſa[]e & ex
ponatur ſoli p xl. dies. Tercius mo
dus opatiōis eius ē accipe. aigda.
dulciuſ purgatarum q[]titatem quā
uolueris & tere in pila contritione

ultima deinde quantitatem earum
ex foliis ro tritis cum eis iteru te
re & fac paſtillos & dimittei loco
calido p diēi deide iteruz tere &
malaxa in pila malaxatiōe multa ſi
ne intermiſtione & fundatur ſuper
illud aquæ inſuſionis ro calidæ pa
rum & indefinenter malaxa & ma-
nabit oleum ultimo uero exprime
in zachali cuz aŭt expreſſeris totuz
pone in uale uitreo & ſtringe os
eius. & expone ſoli & utere ubi oz.
Modus uero quartus operationis
eius eſt ſicut hic proxime diximus
de operatione eius cuz amidg. hic
nūc dicēduz eſt fieri debere cuz ſi
ſamo excorticato. ſed amidg. ſunt
melior materia ad oleum ro. ru-
de & oleum ſiſaminum ad oleus ro
ſaceum completum.

Leum camemillinuz eſt oleū
benedictum expertorum tu
uamentorus. eſt enis reſolutiuus cō
ueniens. ſedatiuus dolorum: & eſt i
eo prohibitio curſuum materierū
propter ſtipticitatem eius modi-
cam & confortat neruos & confert
doloribus eorum & confortat ner-
uſa omnia. Et modus operatiois
eius e ſicut olei ro. præterq quod
oportet ut fiat cuz oleo de oliuis
cōpleto aut cū oleo de ſiſamo cuz
aliis modis præparationum quos
diximus.

Leum uiolaceum inflāmatio
nes ſedat ubicunq. ſint & le
nit etiā asperitates pectoris & pul
monis & ſedat apoſtemata calida
& pleureſiſ. Et modus operatiois

eius eſt ſicut olei ro. excepto quod
debet fieri cū oleo rudi aut amig
dal. aut ſi ſamino cum alis modis
præparationum quos diximus.

Leum anetinum eſt ſedatiuus
dolorum reſolutiuus prouo-
catiuus ſudoris quare confert rigo
ri febrium inunctus in ſpina & mē
bris neruoliſ & prouocat ſomnuſ
& confert dolori capitis & reſol-
uit apoſtemata & durities. & mo-
dus operationis eius eſt ſicut olei
de camemilla.

Leum de lilio confert dolori
bus pectoris & eſt ſedatiuus
dolorum qui ſiunt a frigiditate &
confert dolori matricis & frigidi
tati eius & calefacit renes & uſiſā
& confert colicæ: & modus opera-
tionis eius eſt ſicut olei camemil
lini: præterq quod oportet ut ci-
trinitas eorum tota abiiciatur. Et
ſecūdus modus operatiois eius e.
accipe ex foliis foliorum. §. ix. ma-
ſtic. calami aro. coſti carpobalſami
am. §. i. gari. cynamomi am. §. 5. croci
3. iii. omnia præter ſolia liliorum in
fundantur in aqua ſufficienti & di
mittatur die ac nocte deinde ebul
liant ebullitione. i. aut duabus. dei
de protice ſuper ea olei ſiſamini
aut olei de oliuis completis lb2. ii.
& pone in uale uitri cum foliis li
liorum & dimitte in ſole per. xl. di
es. deinde cola & administra. Oleū
aŭt de lilio quando fit ex liliis ire
os eſt magis reſolutiuum & cale
factiuum & penetratiuum & factū
ex liliis notis eſt lenitiuum magis

95

fesdatiuum & maturatiuum.

Leum irinum est absterliuus
resolutiuum & maturatiuum
& fedatiuum doloru frigidorum
& subtiliatiuum materierum quæ
sunt in pectore & in pulmone:&
confert doloribus epatis & splenis
& calefacit ea:& cœfert doloribus
iuncturarum:& lenit durities earu
& apostemata dura & scrofulas:&
confert dolori & frigiditati matri
cis iuuamentum magnum & con-
fert spalmo:& distillatuu in aurem:
& confert dolori ipplus & foetori
narium:& modus operationis eius
est accipe radicum eius quantitate
quam uolueris & florum eius du-
plum & aquas decoctionis eius ra
dicis quantum sufficit & funde su-
per eam oleum filaminum aut ole
us de oliuis maturis quantu opor
tet;& decoque i duplici uae deide
pmuta radices & folia liliorum &
fac sicut diximus de oleo ro.

Leus sabbucinus lenit & mū
dificat cutem:& confert do
loribus neruorus & confortat eos
& modus operationis eius e sicut
olei camemillini.

Leu de Keri est resolutiuum
fedatiuus doloru qui sunt i
neruis & iuncturis & pectore & re
nibus & uefica & modus operatio
nis e sicut olei camemillini.

Leum de papauere fedat do
lores calidos capitis & facit'
somnù. Et modus operationis eius
est sicut olei uiol.& proprie ex flo
ribus eius & capitibus papaueris

& foliis & fit sicut illud.

Leum de lactuca confert si
cut oleum de papauere & fit
sicut illud.

Leum de melliloto confert si
cut oleum de camemilla &
fit sicut illud.

Leu de nenu fare cœfert sicut
oleu uiol.& fit sicut illud.
Leum de cucurbita confert
sicut oleus de nenu fare & fit
sicut illud preter hoc solus quod
fit ex succo rafuræ cucurbitæ &flo
ribus eius & oleo.

Leum de cydoniis stomacus
& membra nutritionis cœfor
tat & neruos quibz accidit laxitas
& prohibet multitudinē ludoris.
& modus compositionis eius e ac
cipe carni cydoniorum tritoru
cum cortice suo quibus media ac
cidit maturatio & lucci eorum.ān
partes æquales olei ex oliuis incō
pletis quantum sufficit pone i ua
se uitreo p dies.xv.ad solem deide
coque in duplici uae p horas.iii.
post illud fiat pmutatio cydioru
& lucci eorum. & fiat sicut diximus
bis uel ter deide cola & recüde.

Leum myrthinum stomačus
& cor confortat & neruos &
modus compositionis eius e sicut
olei de cydoniis.

Leum de pomis rabiolæ &
sunt poma mandragoræ &
confert inflamationibus omnibz
& facit somnum. & modus operati
onis eius est. accipe expræflios eo
rum completorum et filamini olei

an·partes æquales decoque in uale
duplici uſp. ad ſucci con ſumptio-
nem deinde cola & reconde in uale
cum expræſione eiulde ſicut quar
tam partem & utere.

Leus de enula eſt caleſactiuū
& reſolutiuū & cōſert rigori
ſebriu: & ad ægritudines frigidas
neruoru: & matricis & ueſicæ & re
ſoluit uentofitatum morbos & co
licam uento ſam. & modus cōpara
tionis eius eſt· accipe radic. enulæ
coutuſe & ſucci radicis eius & olei
ſiſamini an·ptes æquales uini odo
riſeru partem. ſac ſicut diximus i
oleo mythino. alius modus opera-
tionis eius eſt. ad de pmiſtioni præ
dictæ foliorum lauri cordum ei ſpi
cæ in dæ calami aro. an·vi. partem. i.
decoque ſicut diximus.

Leus de cynnamomo cōſert
ſicut oleum de enula & eius
operatio eſt ſicut illius.

Leus de ſauina confert ſicut
oleum de enula & operatio eſ
ſicut illius.

Leum puleginum confert ſi-
cut illa & ſit ſimiliter.

Leum de ruta renes & ueſicā
& matricem calefacit & con
fert doloribus eorum & dolori la
terum & modus operationis eius
eſt ſicut olei mythini.

Leum nardinum eſt oleus be
nedictum iuuamentorū mul
torum & proprie ad omnes ægritu
dines frigiditatis & uetolitatis &
neruorū proprie & ſtomaci & epa
tis & ſplenis renu: & ueſicæ & ma

tricis & confert dolori auris uen-
toſo & dolori capitis & emicranæ
ſecundum omnem modum admi
nistrationis eius & frigidos humo
res purgat & colorem efficit bonū
corporis. & modus compositionis
eius eſt. accipe ſpic. aromatic. §.iii.
uini & aquæ an·. §.ii. &. §.olei ſiſami
ni ſb2. §.decoquantur in uale dupli
ci leto igne circiter horas. v. & mo
ueantur frequenter omni hora. Se
cundus modus operationis eius eſt
accipe ſpic. indæ. §.iii. olei ſanſuci
§.ii. xilobalſami folii indi enulæ ca
lami aro. foliorum lauri ciperi ſqui
nāti cordumeni an·. z. i. &. §. proiicia
tur ſuper ea poſtq̤ fuerit bene con
trita uini & aquæ fontium quātus
ſufficit. olei ſiſamini. ſb2. vi. deinde
ſiat ſicut prius & coquatur horis
vi. Tertius modus operationis eius
ē. accipe ſpic. indæ. §.iiii. ſtorac. ga
rioſ. an·. §.iii. nuc. muſ. §. v. olei bal-
ſami ſb2. iii. ii. ſiat ſicut illud: & coq̤-
tur horis. v.

Leum maſticinus confortat
ſtomacum & neruos & iučtu
ras & leit apoſtemata dura: & ſedat
dolores. accipe maſtic. §.iii. olei ſi
ſamini Kiſti. i. coque i uale duplici.
Secūdus modus operationis eius
eſt accipe olei ro. §.iii. maſtic. §.iii.
uini boni. §. viii. decoquatur ſicut
primum ad uini consumptionem.

Leum de ſtorac. confert do-
loribus iuncturarum & ner-
uorum a frigiditate & matrici &
renum & ueſicæ & calefacit ea & la
certos. accipe olei ſiſamini. §.xii.

ſtorac. §.iii. fac iſcut oleum maſtici
nuſ. deinde coletur & admiſtretur.

Leum costinum neruos & la
certos calefacit & aperit op
pilationes eorum & confortat oia
neruoſa & confert ſtomaco & epa
ti & cōfortat capillos & prohibet
canitiem & facit colorem & odo-
rem corporis bonū. Et modus opa
tionis eius eſt. accipe costi amari
§.ii. caſſiæ. §.i. extremitatum ſan ſu-
ci. §. viii. uini odoriferi quantus ſuf
ſicit ad infundendum noctibus du
abus olei ſiſamini lb2. ii. decoquan
tur ſicut nardinum horis. vi.

Leum de alcāna confortat
membra neruofa: & capillos
prohibet a canitie. accipe florum
alcānæ. §.iii.olei antiqui •§ •x. fiat
oleum ſicut roſaceu in defectu aŭt
florum fiat cum foliis: & iteretur
coctio eius cum modico uino.

Leum de ſan ſuco confert do
lori capitis & confortat &
calefacit neruos & ſtomacuſ ſicut
oleum de myrtho fit.

Leum de mezereon confert
hydropiſi & ulceribus Frau-
dulentis: & abſtergit foeditates cu
tis: & modus compositionis eſt. ac
cipe florū almezereō. §.iii. proiice
ſuper ea aquæ dulcis & lactis recē
tis. §. vi. olei ſiſamini. §. viii. coquā
tur uſq3. ad aquæ & lactis consum
p tionē. deīde coletur & reponatur.

Leum halce: & eſt oleum ſeri
cinum: & confert doloribus
renum & ueſicæ & iliorum & diffi
cultati urinæ: & proprie iniectus

in foramine uirgæ aut facto ex eo
clistere: & modus operationis eius
eſt. accipe halce. §.iii. zz. §.i. & §.
funde ſuper ea in uale uitreato ſuc
ci extremitatum halace. §.iii. olei
ſiſamini. §.xiiii. aquæ dulcis quātus
sufficit & decoğtur uſq3. ad aquæ
consumptionem. Modus alius eius
compositionis quod bibitur & in
ungitur ſuper loca dolentia & fit
ex eo clistere: & confert doloribus
iuncturarum & confortat eas & cō
fert debilitati renum & ueſicæ &
dorſi & dolori iliorum & colores
efficit bonum & augmentat deli-
derium coeundi & eius dolis ē. §.i.
cum rob aut cuſ uino aut cuſ aqua
mellis. accipe olei ſiſamini & ſucci
halace & lactis uaccini recentis ſñ
lb2. ii. albarum peni diarum. §.v. zz.
albi • §.xii. decoquatur uſq3. ad la-
ctis cōlumptionē & admiſtretur.

Leum de cucumere alinino
confert cum uirtute dolori
bis iuncturarum & fit ex eo caput
purgium ad dolorē capitis & emi
craneam & epilepsiam & ualet ad
foetorem narium & distillatur in
aures propter ſerofulas & confert
ſurditati & delet pānus & ueſtigia
magna. & modus operationis eius
eſt. accipe ſucci cucumeris alinini
 ſucci completorum & olei ſiſamī
ān. lb2. i. coquatur uſq3. ad ſucci cō
ſumptionem. Modus eius alius eſt.
accipe ſucci radicum eius contri-
tarum ān. lb2. §.olei ſiſamini ān. p-
tes aquales coque uſq3. ad ſucci cō
ſumptionem. Mōus eius alius eſt.

accipe fucci radicū eius contrita
rum. lb2. 5. olei ſiſamini lb2. vi. coq-
tur ſicut diximus & admīſtretur.

Leus de pomis citranguli cō
fert doloribus iūcturaruſ &
allebeng. & modus opationis eius
eſt. accipe poma citrangula. xii. &
ſint proprie antiqua & integra po
ne ea integra i uale figuli uitreato
& funde ſuper ea oleus de oliuis &
olei ſiſamini. 5. xxvi. aut plus ſecun
dum magnitudinem & paruitatez
citrāgulorū & aquæ fontis & aquæ
maris an lb2. 1. coq̄tur uſq[ula] ad aquæ
conſumptionem deīde funde ſup
ipſum aquæ dulcis claræ lb2. i. & 5.
proiice ſuper ea penidiarum alba-
rum. 5. viii. decoque uſq[ula] ad aquæ
conſumptionem & adminiſtretur
in potibus & cibis & pulmentis de
farina. doſis eſt ab. 5. i. uſq[ula] ad. iii.

Leus de croco confert ægri
tudib[us] neruorū & confortat
eos & lenit duritiem eorum & cō
fert ſpaſmo & confert doloribus
matricis & colorem efficit bonum
& modus compositionis eſt. acci-
pe croci. 5. i. myrræ puræ. 3. iiiii. cor
dumeni. 3. ix. calami aro. 3. viii. infun
dantur medicinæ in aceto diebus
v. præter cordumēi. vi. dieb[us] proii
ciatur ſup ea cordumeni & dimit
tatur die. i. deinde fundatur ſuper
ea olei. lb2. i. & 5. decoquatur lento
igne uſq[ula] ad aceti consumptionem
& ſunt qui loco aceti uinus ponūt.

Leum de piperibus expertus
ad ægritudines neruorūs frī
gidas ſicut e paralyſis ſpaſmus tor

tura tremor & mollificatio & cō
fert ad epilepsiam & ueram ſciati
cam & dolori iuncturarum & dor
ſi & colicæ & aperit oppilationes
& confert matrici iuuamentus ma
gnum & calefacit ea & confert hu
miditati eius: & confert dolori ani
facto a frigiditate & dolori renuſ
& ueſicæ & frangit lapidem. & mo
dus compositionis eius eſt. accipe
trium piperum an. 5. iii. Kebulorus
embli. belli. & indorum. an. 3. v. radi
cum apri feniculi. an. 3. iii. & 5. ſera-
pini oppoponac. iuſq[ula]mi al. an. 3. ii.
& 5. turbit al. boni. 3. xii. z. z. iii. cau
lis recentis halſe humi dæ. folioru
rutæ humidæ quantum de omnib[us]
manu capi potest: decoquātur oīa
poſt contritionem eorū cū aquæ
lb2. xxiiii. uſq[ula] ad tertiā partē deīde
coletur & proiiciatur ſup ea olei
de Kerua emīæ. ii. & coquātur uſq[ula]
ad consumptionem aquæ & ſunt
ex hominibus q addūt in eo ireos
3. vi. tapliæ. 3. ii. ani ſi cordumeni. 3. i.
& 5. calami aro. 3. ii. & 5. ſpic. indæ. 3.
i. expreſſioīs halalſe ſeſtaria. iii. ad
miniſtretur ubi oportet: & ſunt q
loco olei de Kerua ponunt oleum
irinum aut de Keiri aut oleum de
amigd. amaris aut ex omnib[us] ptes
conuenientes.

Leum de euforbio eſt medi
cina ſolemnis ad ægritudines
neruorūs frīgidas & dolores eorum
& dolores iuncturarum & dolores
epatis & ſplenis & ſit caputpurgi
um ex eo ad ſodam & emicraneas
& litargiam: & modus cōpoſitioīs

eius et accipe euſor. §. 5. olei de Kei
ri. §. v. uini odoriferi tantundez de
coque uſq; ad uini conſumptioem
& utere ubi oportet. Et mōus eius
operationis est alius. accipe ſtaphi
ſagriæ. 3. iiiii. cōdiſi. 3. iii. piretri. 3. vi.
calamenti montani ſicci. 3. xii. coſti
3. x. caſtorei. 3. v. & tere & decoque
in uafe uitreo cum uini odoriferi
lb2. iii. &. §. poſtq; infuſa fuerit in eo
diebus duobus uſq; ad medius ui
ni: beinde frica manibus fricatiōe
uehementi & coletur & funde ſu-
per ipſam olei de Keiri & olei ſiſa
mini. lb2. i. &. §. & decoquatur uſq;
ad cōſumptionez uini deīde proii
ce ſuper ipſum euſorbii recentis
& albi. 3. iiiii. triti cōtritione multa
& coquatur cuz eo & admīſtretur.

Leum uulpinum & est medi
camen nobile & ultimum ad
podagram & ad arteticas & doło
rem dorsi & renum: & modus com
positionis eius. accipe uulpes inte
gras cuius interiora ſint euula &
pone in uafe & funde ſuper ipſam
aquæ fontium & aquæ mariæ an. Ki
ſti. ii. olei antiqui clari. Kiſti. ii. &. §.
& decoque lento igne cum ſalis. §.
iii. uſq; ad aquæ consumptionem
deinde pone in uafe & proinſe ſup
ipſus herbæ aneti & halſaſæ an lb2
i. & funde ſup ea aquæ dulcis ubi
coctæ fuerint ex eiulde3 herbis an
M. i. decoque ſicut feciſi prius uſ
q; ad aquæ consumptionem & ad
ministra. est eni3 mirabile: & quan-
doq; coquitur præter oleum uul-
pes in aqua fontium & aqua ſalſa

& ſit aquæ quantitas multa cum
eiusde herbis & adminiſtratur lauen
do cum ea i tina: & est efficax. hoc
quoq; non prætermittimus quod
uulpes tam diu debet coqui: ſiue i
faciendo oleum: ſiue in faciendo
aquam ad lauandum donec disco-
cta ſit ut oēs arctus eius laxentur
& diſſoluantur.

Leum de ſerpentibus mūdi
ſicat cute3 & ſanat ipſetigies.
Et modus compositionis eius est
accipe ex ſerpentibus nigris circi
ter. lb2. ii. & ſint ſerpentes integri
& funde ſuper eos olei ſiſamini ki
ſti. i. &. §. & pone i uafe terreo uitre
ato ſtricti orificii & ſigilla orifici
um ualis & decoque lento igne uſ
q; dum diſſoluantur ſerpentes: &
caueat ſibi operator a uapore eius
& cum coctus fuerit dimittatur in
frigidari & recondatur in uafe ui
treo & adminiſtretur leniendo cus
pēna.

Leū de ſcorponibus lapides
in renibus & uelica frāgit &
expellit eum & proprie in renibus
& foemore & ſupra locu uelica &
etiam iectum p uirgam expellit
eniz eū: & modus operationis acci
pe ſcorpiones circiter. xx. uel. plus
uel minus ſecundum eorus qūtitatē
& pone in uafe uitreo: & funde ſu
per eos olei amīgd. amararum lb2.
ii. & ſtringe caput ualis: et dimitte
in ſole diebus. xxx. deinde cola &
utere. Modus operationis eius ali
us. accipe arſtol. ro. gentianæ cipi
cortic. radic. cappar an. §. i funde

sup eos olei amigd.ama.ān.Kist.i.&
pōe i sole dieb3.xx.deīde proiice
sup eos ex scorpioib3 a.x.u lq3 ad
xv.& itex stringe orificiū ualis &
dimitte i sole p dies.xxx.deīde co
letur & repōatur.ē eīz mirabile de
quo patiēs poſt q̄ tinam egreditur
ūgatur ſicut diximus ex eo quod p
uirgā initiatur modicu hora poſt
horam.

Leū de ranis cōfert dolori ar
tetico & podagrē calidis &
ūgitur ſup tēpora i febrib3 iſlāma
tiōs & facit ſonū.& mōus cōpoſi
tiois eius ē accipe ranarū aq̄ticarū
capita circiter lb2.5.& fūde ſup ea
in uſe uitreo olei ſi famī Kist1.5.&
obtura orificiū ualis & decoq3 ſi-
cut diximus i oleo de ſerpētibus.

X multis aŭt reb3 ſiunt olea
ſecūdū modū hūc quæ rerū
ex q3 ſiūt uirtutē habēt de qbus
multi ex ſapiētib3 ſcrip ſerūt i q3
ſermōes nō extēdimus. F iūt aŭt o
lea p resolu tōes diuerſis mōis de q
b3 ſermoēs aggrediemur i largita
te ſpūs dei:& pōemus explātiones
mirabiles de q3 latiori ſermone
loquemur q̄ ſit oculta i reb3 &maí
ſesta detegūt. has quoq3 aggrede
re res quæ cupi dæ ſunt & famoſe
cum illis.

Leū de ouis i multis exptū ē
cutē mūdificat & īpetigīes
& ſerpigīes & alios morbos cutis
curat & facit nasci capillos & con
fert ſiſtulis & ulcerib3 malis.mōus
opatōis.R uitella ouorū elixatorū
circiter.xxx.&cōminue ea maib3 &

pōe i ſartagie lapidea & frige ſup
igne & moue ea cū ligno aut cocle
ari ferreo uſq3 dū rubeſcāt & resol
uatur ab eis oleū:&tūc cōprime ea
cū cocleari &manabit habūdātius.
Modus opatiois alius ē accipe ui-
tella ouorū poſt eorū elixatioēs mo
lēdo cōminuātur i molis deīde ma
lāxetur ſicut diximus in capitulo
de oleo amigd.& manabit oleum.
Tertius mōus opatiois ē diſtille-
tur i cazolis & alebico ſicut i oleo
philofophum dicemus.

Leū de frumēto īpetigies &
cutis alſpitates ſanat.Modus
opatioris eius ē pōe frumētū ſup la
mias ferreā & ſup ipſuz alia lamia
ferrea ignita nō multum cōprima
tur &manabit oleū.Secūdus mōus
opatiois ē pōatur frumētū excor-
ticatū i uſe ſublimatrois & fiat ut
diximus.

Leū ſinapinū cōfert dolori-
b3 frigidis & litargiæ & obli
uiōi.& mōus opatiois ē ſicut olei
de frumēto.

Leū de iuīpo cōfert ifectiōi
b3 cutis & malo mortuo ti-
biarū & ſerpigini &cācro & uulne
rib3 malis.Et mōus opatiois acci
pe ex lignis iuīpi qūritatē ſufficiētē
quas uis & iċide i fruſta & īple ex
ea doliū magnū uitreatū i terius
cuius orificiū ſit arctū & fac foueā
i terra & præpara parietes cū ter-
ra figuli.deīde pōe ollā uitreatā &
ex direto iſundo foueæ habētē ori
ſciciū āplū &coopiatur lamia ferrea
ſubtili perforata foramib3 multis

sicut cribratoriū tritici ita quod
lamia ūdiq, ollæ orificiū coopiat
deīn ſup lamia præparetur orificiū
dolii ex diuero & præparetur cu
terra figuli ut nihil ex utriſq ori
ficiis reſpiret deide accēde ignē ſu
p totu corpus dolii & dimitte ar-
dere ſic p horas. ii. manabit eīs ex
hac arte a lignis oleum & reconde
& administra ubi oportet.

Leū de fraxio ualet ſicut ole
us de iuīpero & cōfert ſplēi
& eſt opatio eius ſicut illius.

Leū de gagatis ē līcut oleū ſi
ſticox cōterens maīacis: ad
uoītū epilepticis palyticis ſpaſmo
ſis tethanoſis artetic. & cōfert iuua
mētū magnu ſuffocatiōi matricis
& adiuuat ad cōceptu. & mōus opa
tiōis eius ē. ex lapidib z gagatis
q̧titatē ſufficiētē & fac ex eis ſicut
diximus i oleo de iuipo. Secundus
mōus opatiōis eius ē i ope ſubli-
mationis ſicut dicemus iam.

Leū phōx ē oleū i quo ātiq
cōcordat iunt & uerificaue
rūt oleū eſſe ſecretorū iuuamētox
alii illud oleū ſapiētiæ dixerūt. alii
oleū benedictu: & alii diuīnū: alii ſa-
ctu: & a plurib[us] oleū perfecti
magiſterii uocatū: ē: & ē i eo uirtus
calefactia reſolutia penetratia cō-
lumptia ſupfluitatū & cōfert epile
pſiæ & uertigi & obliuiōi & palyſi
iuuamētū magnu i ægritudib[us] nēr
uorū frīs & iucturarū & podagræ
& dolori dorſi & genuī: & dolori
ſpleīs & renū & uelicæ & matricis
Eſt aūt eius mōus alius q̧ fit a na-

tura & profert illud minera & ȇlo-
cus manatiōis eius i ſulis & ſeopu-
lis maris: & uocatur napta: eius tres
ſut mōi. ȇis quodda ſubalbidū &
quodda quod e ſubrubeū tenue &
aliud quod e croſſu ſubnigrū. Sed
ſubalbidū e melius eis. ſubrubeus
uero poſt illud: & e alius quod fit
ab arte. Et modus opatiōis eius e
R. ex laterib[us] ātiq[us] multæ ātiqta-
tis & proprie fcis ex terra rubea
& cōmīue eos i fruſta & accēde ſup
eos ignē carbonuſi ſine fumo uſq
du iſlāmētur & rubeāt deinde ſub
merge eos i cōca plena oleo de al
pheiKil aut oleo ātiquo claro uſq
du iſbibātur eo iſibitiōe multa &
pōe i cazola. & dimitte exiccari p
ſe & poſt illud cōmīue eos cōminu
tiōe ultima & pōe i cazola & ſigl
la orificiū cazolæ cū orificio alebi
ci: & ſigilla cū luto alchimista[rum]
& pōe i fornace & eius ignis ſint
prunæ & coq̧tur uſq dū distilletur
oleu & tu ordiabis uas ſub roſtro
alēbici i quo deſluat oleu deīn re
cōde illud & stringe orificiū ualis
in quo recuīdis & administra ubi
o3. & q̧to e ātiquus tāto melius.

FINEM huius grabadin hoc loco
impolitus eſſe cernito. quare grās
omnium bonorum largitori habe
amus. qui nostris auxiliatur labori
bus. & ſtatuit lumen in tenebris
& in labore quietem.

INCIPIT. PRATICA. IOAN-
NIS. MEŠVÆ.DE. MEDICI-
NIS. PARTICVLARIVM. AE
GRITVDINVM.

N nomine dei miſeri-
cordis. Ioannis Nazare
ni filii Meſuæ grabadi
medicinarum particu-
larium ícipit. quod eſt
grabadin ſufficiētiæ medici & per
fectionum. Inquit Ioannes Meſuæ.
Sanat ſolus lāgores deus: & de fru
galitatis ſolio produxit i largitate
ſua miſericordiam: benedictus: glo
riolus: & excelſus: tātum tamē auxi
liari non deſinēs: curādi doctrinam
timentibus eum explicauit. Totus
igitur dei timor præueniat: & prin
cipeit opera tua: & felicitabit ea. Ta
men cōſydera ne te amor: aut odiu
circonueniant: ut declines a recto.
Eſt eīm excelſus: glorioſus: qui iu-
dicat: ſunt & coeli qui arguūt: ele-
mēta quæ ſexiunt. Et ſi non aliud
ſupereſt impoſterum cruciatus gē
næ. Inqt Galienus nolite prauarum
ægritudinum curæ onus ſuſcipere:
ne nomē ſubeatis medici mali. Per
omnia o tu corporum curæ gerēs:
auxiliari ne differas: quia ſemel pe-
reūti nulla demuſ ſuffragia profunt
Ratio clamat ad iudicium: ſi miſe
ricordiam deferis: ſtulte de largo
tributis gaudēs: parua negans. Tri
ſtem igitur ne cerne habēte: irritu
donu: dei: ut ſi abundāter de ipi
largitate ſuſceperis: ne parcus eſto
Per unu: plura & magna exuberāt.
Deu: i cūctis præpone: & præpoēt

te: honora eu: & honorabit te: time
eum & ſecurus cūcta experieris: Ne
diuertas dum recte potes. Nomen
eim & rem habet medici: que: nul
la mouēt: quem cōſtācia moru: in
ceſſus: grauitas: & ſermonum onus
iſigniuit. Geſtiūt munera bene qui
dem ad uitam. Sed melius ē nomē
præclarum cūctis diuitiis. Nimiru:
exultat quod experta hēt ille mul
ta quæ nūq tractauit. Ideo experta
tua ſunt i qdus cōſyderaſti: quæ ſe
ciſti.

Riſectu: erit opus quod ag
gredior.

Et prima erit ſectio eius de
medicinis ægritudinu: particulari
u: quæ ſunt a capite uſq: ad pedes.
Secūda de medicinis ægritudinum
uniuerſalium:

Tertia de medicinis quæ ſunt ad
ornandum & decorandum.

Prima igitur ſectio continet quin
q: particulas.

Prima eſt de medicinis ægritudi
num membrorum capitis.

Secunda eſt de medicinis membro
rum ſeruientium ſpiritui.

Tertia de medicinis ægritudinum
membrorum nutritionis.

Quarta de medicinis ægritudinu:
membrorum expulsionis.

Quinta de medicinis ægritudinu:
iuncturarum.

Secunda ſectio continet quatuor
particulas.

Prima ē de medicinis ad febres.

Secūda de medicinis apſtematum.

Tertia de medicinis ſolutōnu: cō

II

A

101

tinuitatis: & separatōnis cōtinui.
Quarta de uenenis.

Tertia ſectio eſt ſuma ſingularis. Et ſic capit hoc opus i toto parti culas decem. quas ēt per ſummas diſtīguimus: & per capitula cujau xilio: & gratia ſpiritus dei benedicti & glorioſi.

Prima aŭt particula ſectionis pri-
mæ cōtinet octo ſummas.

Sūma prima eſt de medicinis ægri
tudinum capillorum.

Summa ſecunda eſt de medicinis
ægritudinum cutis capitis.

Summa tertia de medicinis ægri
tudinum cerebri.

Summa quarta de medicinis ægri
tudinum neruorum.

Summa quinta de medicinis ægri
tudinum oculorum.

Summa ſexta de medicinis ægri-
tudinum aurium.

Summa ſeptima de medicīs ægri-
tudinum naſi.

Summa octaua de medicinis ægri
tudinum partiuæ oris. Repleat igi
tur ſpùs dei præcepta hæc miſeri-
corditer gratia ſua: & ſecūduæ quas
ex terra medicinas ad uſus īdigēti
um edidit foecunditate proferat
ſalutem. Quoniam ſine ipſo nihil
īcolumne: & ab ipſo ſanatiuæ omne.

SVMMA.PRIMA.DE.MEDICI
NIS.AEGRITVDINVM.CAPIL
LORVM.

Vra huius ægritudinis ē tres
res. Prima ē occupatio circa
capitis mūdificatōe, ſi materia eſt
ledēs: & proprie cum eis quæ dice

mus iacu. Secuda e regimē cibi &po
tus & alioruæ emēdātiuæ malitiam
complexiōis & generātiuæ humores
laudabiles. Tertia e adminiſtratio
medicinaruæ caſuæ eoruæ prohibēti
uæ & ex eis e medicamē Galieni ua
lēs ad caſuæ capilloruæ & inſitiuæ c
uicui: &modus operatōis eius e. Ac
cipe ſucci extrematuæ myrthi hu
midæ: & ſucci oliuaruæ ſilueſtrium
ānæ. 5. ii. roſarum ſiccaruæ. 3. 5. abſin-
thi rhomani ſicci. 3. ii. Bulliāt hæc
omnia cuæ aceti. 1B2. 5. uſq[]a ad com
ſumptionem medietatis eius. deu
de colla: & funde i eo calido lauda
ni. 3. ii. & dimitte per dies. ii. deide
tere: & iſunde ſuper ipuæ nūc oleuæ
myrthinuæ: & alia uice uinum ſtipti
cum: donec i ſubſtātiaæ mellis redi
gatur. Deinde miſce cum eis ramic
3. ii. capillorum ueneris. 3. iii. 5. i pul
uereuæ redactis. Vltimo uero aroma
tiza cum galliæ. 3. i. & 5. uel. ii. & ūge
locuæ poſtq[] fricaueris ipuæ cum pā
no aſpero & poſtq[] unxeris per tres
dies laua: deinde redi ad iūgenduæ
uſq[]a dum appareat ſanitas. Vnctio
alia ex noſtra iuētiōe prohibēs ca
ſumcapillorum. R[.] corticum cānæ
uſtorum: corticum auellaniuæ adu
ſtorum: granorum myrthi. ānæ. 5. 5.
abſinthiæ gallarum. ānæ. 3. ii. confice
poſt triturationem eoruæ cuæ oleo
myrthi: & inūge: expertuæ eſt. Maho
met filius Zachariæ. Ad caſum ca
pillorum: & inſicium caluicii: exper
tum eſt. R[.] capillorum ueneris: foli
orum myrthi. ānæ. omīum aſforuæ ut
teri poſſint: & corticum pini: & ſe

minis olibani *an.*pulueriza;&acci-
pe laudani partes.ii.myrræ partem
i.& cum uino ueteri & oleo de le-
minibus raffani:tere:deinde cætera
cum eis miſce:& epithimetur i no
cte cum eo:& lauetur i mane cum
aqua decoctionis capillorum uene
ris:&ſiclæ &follioru3 myrthi:& aſi
duetur medicamen hoc:quoniam
ſanat. Aliud eiuldem. Emblici &
follia myrthi:& capilloru3 ueneris
&gallæ coquatur i aqua uſq3 dum
turbida fiat.poftea cu3 tâtûde3 olei
ôfancini coquatur ad aquæ c6ſum
pti6em. Deide adde oleo quod re
mâſit laudani.3.xii.maſtic.3.viii.&
fac coqui cum uino.dei de tere:do
nec impîguetur & miſce cu3 eis ra
mic.3.iii. & liniatur cu3 eis radices
capillorum.eſt eîm mirabile i ope
re. Dixit Archigenes. R. granoru3
iuniperi:laudani:ab ſinthii:capillo
rum ueneris *an.* permilce omia cu3
uino:& oleo myrthi:& dimitte di
ebus.vi. Deinde coque ea uſq3 ad
uini c6ſumptionem:& colla:& un
ge caput poſt eius fricati6em. Dei
de laua ſicut diximus.

SVMMA.SECVNDA.DE.MEDI
CINIS.AEGRITVDINVM.CA
PITIS.CAPITVLVM.PRIMVM
DE.ALOPITIA.

Vra huius ægritudinis ſunt

.iiii.res .Prima ē mūdificatō
capitis ab humore ſub cuius mali
tia eſſe uidetur: ſicut dicemus iam.
Secūda eſt ut adæquatio fiat i cor
pore:& i huius occupatiōe cōuer
tere regimen ad ea quæ laudabiliu3

materierum elementa ſunt.& hoc
eſt regimen laudabile in.vi.rerum
generibus. Tertia e occupari cir\cca id quod i cute factuzē de mali
tia. Quarta eſt ad pilorum genera-
tionem auxiliari. De prima dice-
mus poſt. De ſecunda pretermite
mus nūc:quia nō eſt huius inqſitio
nis. De tertia:& quarta dicemus
nunc.Si alopitia de humore fuerit
flegmatico:fiat linimētū de īuētōe
nrā quod: R.alchitrā:eufor.rutæ
mōtanæ:baccharu3 lauri *an.*3.iii. ſul
furis uiui:ellebo.alb1:*an.*3.i.5. tere
quæ terēda ſunt:& miſce cum oleo
laurino:& oleo ātīquo ḫtum opor
tet:ut habeāt mediocritatem iter
ſpiffum:& tenue:& line cum eo ſu
per locu3:poſtā fricaueris locu3 cu3
cepe muris:aut aleis fricatione acq
rēte rubedinem i loco. Inqt Iude
us.linimentum ad alopitiaz exper
tum. R.euforbii:ſpumæ maris:fi-
mi columbini *an.*3.i.ellebori alb1:
ſeminum rutæ mōtanæ:corticum
auellanaru3:&caſtanearu3.naſturtii:
ſpicæ:taſp1æ:*an.*3.5.amigdalarum
amararum combustarum cu3 corti
cibus ſuis.3.i. cum uino cocto:&
oleo raffani:aut laurino:aut rol.fac
unguētum:& unge caput:& dimit
te tota nocte. Deinde laubis cu3 a
qua ubi ſiclæ:&fabæ coctæ fuerit:
&hoc:fiat ſine itermiſſiōe donec ſa
netur:& hæc omia fiāt poſtā frica
tōnem i loco feceris:deinde frica-
ueris cum cepe muris:aut aleis:aut
cepe acuto.Ruffus. cōfectō epithi
matiſ ad alopitiaz.R.euforbii:rutæ

102

montanæ.ān. 3.iiii.nigellæ combu-
stæ. 3. i. ſeminis harmel combuſti:a
migdalarum amararum combuſta
ru3 cu3 corticibus ſuis.ān. 3.iii.cor-
ticu3 arboris ſuci:& foliorum eius:
ſpumæ maris cōbuſtæ.ān. 3.ii.cōti-
ce cu3 expræſliōe ſqllæ.&epithime
tur cu3 eo diebus dece3 donec rube
at locus:& ueſicetur deinde epithi
metur ſuper ipūm arisſologia.ro.
& laudanum:& abſinthiu3 combu-
ſta:& ſi ſimbrium:& litium.ān. cu3
aqua ſolatri. F.ilius Zachariæ epi
thima ad alopitiam mirabile.R.
ſpumæ maris. 3.x. baurac: ſulfuris
quem non inuenit ignis: euſor.ān.
3.ii. gummi: rutæ agreſtis: ſtaphiſa
griæ.ān. 3. i. cātaridarum. 3. i. permi
ſce ea cum ſece olei ātiq:& line ex
eo poſt fricationem cum cepe āti
quo donec locus rubeat: & cum
mordificat: & ampullæ apparuerit
unge per aliquot dies cum adipe
anatis: aut urli: aut cu3 unguēto de
ceruſa. deinde redi ad ungēdum. Si
aūt alopitia ex humore fuerit cole
rico: fiat linimētu3 deſcriptu3 a Iu
deo: Quod. R. ſpūæ maris: baurac: a
migd. amararum combuſtarum: ra
dicum cānæ combuſtarum: cortic.
auelianaruz combuſtoruz: ſtercoris
muris.ān. cum aceto: & adipe ana-
tis fiat linimētum poſt fricatiōem
tamen loci cum ſpuma maris: & pā
no alpero. Vltima debet eſſe i̿ten
tio occupari ad capilloru3 genera-
tionem: & ut curetur caluitium: F 1
lagrius. Medicamen faciēs nalcī ca
pillos ubi oportet: & ſanās caluiti

u3.Accipe.carniu3 limatiaru3:& ſan
guiſucarum:& apum:& ueſparu3;&
ſalis toſti.ān. partes æquales.pone
ī uae ſ uitreato hēnte foramīa mul
ta ī fundo eius: ſicut cribru3;& po
ne ſub eo uas uitreum: & manabit
poſt diem & diem humiditas: qua
cōſeruetur ī uae: & quādo oportet
fricetur ſuper locum caluuz poſtq
fricaueris ipſuz uehemēter cū pāno
alpero: aut cum ſpuma maris: & pā
no alpero. F.ilius Zacariæ. Linimen
tu3 ſanās caluitiu3: & generās pilos
ī barba aut ſuperciliis. R. ceræ. 3.v.
olei de cheiri. 3.ii. 5. laudani. 3.viii.
euſor. gummi: rutæ agreſtis: cātari-
darum: ān. 3.iii ſeminum citrāgulo
rum combuſtorum: ueſparum: ſiue
apum.ān. 3.ii. ſtoracis liqdæ: myrræ
ān. 3.ii. 5. fiat unguētu3: & liniatur ex
eo i nocte: & lauetur i mane. & hoc
fiat poſt loci fricationem uehemē
tem. cum aūt pili nalcī i ci piunt: ſæ
pe radantur: ut i croſſentur: & firmi
frāt: & proprie quādo exiles nalcū
tur ſicut lanugines. Aliud eiulde3
ualēs ſimiliter. R. cineris abrotani
3.x. ueſtris cantaridarum. 3.ii. lauda
ni. 3.iii. auellanæ combuſtæ. 3.ii. te-
rantur cum oleo ueteri: &aromati-
zētur cum aliqtulo galliæ: & unga
tur i nocte: & abluatur i mane poſt
fricatōnem. & poſtq ueſicauerit: di
mittatur die. i. aut. ii. deinde itere-
tur: quoniam ſanat. Aliud ualēs ſi
militer. R. olei de ben. 3.1. cātarida
rum: quaru3 abſciffa ſint capita: &
alæ. 3.iii. terātur ſufficiēter: & miſce
ātur cum oleo: & coquantur i olla

uitreata sufficienter agitādo omni
hora cum spatula:& dum cocta fu
erit:deponātur ab igne:& cujus mo-
dico musci aut ambræ aromatize
tur.ē eīm expertum:& proprie in
unctum poſt fricatiōem loci ut di-
ximus.

CAPITVLVM.DE.FVRFVRI-
BVS.

I ex frigido fiāt humore:ac-
cipe fel taurinum:uel capri-
nu?;& baurac:æqualiter temperata
cum succo ſiclæ:& oleo irino:& li
ne i ſero:& in mane laua cum aqua
decoctiōis lupinoru?;& fenu græci
aſſi.Si ex calido fit humore cōſert
medicamen illud.miroba. citrino
rum aſſorum.3.x.cu3 succo ſiclæ:&
ſolatri.& aceto diſtempera:& line
cum eo.dei de laua cum aqua ſulfa
ris & lupinorum:& myrræ.

CAPITVLVM.DE.SAPHATI.

Vra huius ægritudinis e.iii.
res ſicut diſtiximus in alopi
tia. Filius Zacariæ. Cōfectō epithi
matis ad ſaphati recēte3: quæ acci
dit i corporibus teneris. R. alchā
næ de mecha:amigdalaru? amararu?
cōbuſtaru? aut aduſtarum cu3 cor-
ticibus ſuis:ſtercoris muris:uena-
rum chelidoniæ:coriādri ſicci:ſco-
riæ argenti:uenarum tictorum:cur
cume. arıſtologiæ:corticum grana
toru? merdaſengi. an. partes æqua
les:confice cum aceto:& oleo ro.
& line poſt fricatiōem. Galienus di
cit ſe curaſſe quēdam & alios mul
tos hoc linimento:cartas cōbuſtas
tere:& diſtempera cu3 aceto:&line

ſuper locum:& nos quidem exper
ti ſumus apud neceſtitatem.Demo
critus.Linimentum curans ſaphati
R. cartarum combuſtarum:calcis
lotæ:argenti uiui. an. 3.i. cōſice cu3
aceto:& oleo nucum:& line cu3 eo
poſt fricatiōem loci ſufficientem
cum pāno alpero. Alexander. Lini-
mentum ſanans ſaphati antiquam
i corporibus duris. Accipe bubei:
ſtercoris muris: capitum aranearu?
combuſtorum: colcotar aduſti.ue-
narum chelidonix: ſalis aduſti:ga1-
larum: ſulfuris uiui. curcum x: litar
giri: arıſtologiæ: cubel æris. an. par
tem.i. cartarum combuſtarum par
tes.ii. & 5. cineris alchēua: ſarco col
læ. an. parte3; 5. argēti uiui parte3; i. 5
amig. ama. aduſtaru3. partes. iii. cōfi
ce cū aceto uini. & oleo antiquo: &
admiſtra poſt fricatōez cū cepe acu
to at ſqlla expertu?ē uerax. laua de
inde cum aqua uſnen: & foliorum
ulmi: & radic. maluarum. Aliud: de
iuētiōe noſtra. R. Litargiri catiniæ
utriuſq: calcis uiuæ. an. 5.i. cartaru?
combuſtaru? oblibani tarthari com
buſti. an. 3.5. ſieſ memite gallarum
combuſtarum. an. 3. iii. argenti ui-
ui. 3. vi. aceti: & olei myrthini ḫtum
ſufficit: coque uſq du3 acetum ſit
conſumptum. deinde argentum ui
uum ſic cōterendo cu3 eis commi-
ſce: & utere ſicut alia.:

SVMMA.TERTIA.DE.MEDI-
CINIS.AEGRITVDINVM.CE-
REBRI.ET.PRIMO.DE.SODa

Ntentio i curatione ægritu-
dinis ſodæ ſi e complexiona

103

lisi: & non habēs materiam eſt alte
rare: & ſedare tantum. Et ſi eſt cuj
materia: circa alterum duorum oc
cupabimur: uel utrūq. Et ſunt aut
abſciffio cāæ: aut ſedatō doloris. āt
utrūq. Et ſi eſt a ſolutiōe continui
tatis: aliis atq. aliis utemur: ſicut
dicemus in ſuis capitulis. Et ſi eſt
ab aggregatiōe omīum: tūc totuq
genus curæ eſt neceſſarium: ſicut i
ſoda: quæ eſt ab apoſtemate. Inqt
Hali. Si ſub prauorum fumoruq do
minio cerebrum poſitum ē: a ſedā
tibus ićipere nō debemus: & raro
ab eis: niſi apud uehementiam do
loris. Galienus iquit. Raro ab ab-
ſciffiōe cāæ: incipere debemus: niſi
ſit ſoda ſanguinea. aut ſimilis acui
tatis: ſed ab eo quod adaptat ma-
teriam abſciffioni ſi enim ſangui-
nea fuerit: aut humores peccauerit
in ſanguine: a flebothomia prius i
cipiemus. Et ſi ſoda uehemēs fue-
rit pulſatiua a flebothomia: ſimili
ter incipiemus. Si aŭt ab alteriuſ
humoris peccato: prius ipſuq dige
remus. de i de abſcidemus. Diges ti-
one; itaq. faciunt in materia calida
ſirrupus acetoſus: & aqua lupulli:
& aqua ordei: & aqua bugloſæ do
melticæ: & ſilueſtris: & ſirrupus ui
olarum: & roſarum: & nenufarinus:
& ſimilia. In frigida uero flegmati
da digeſtionem faciūt oximel ſim-
plex: & oximel ſquilliticum alaſce:
& yſopus: ſpica: & ſimilia. Et ſi fue
rit materia aduſta colerica digeſti
onem eius faciunt ſirrupus aceto-
ſus: & aqua lupulli: & fumus terræ:

& tarafacon: & ſimilia. Si aŭt fuerit
materia melancolica in digeſtione
eius: regimen erit duplex: ex una eis
parte cum eis: quæ leniſcant: & hu
mectāt: & habilitant duriſiem cor
poris: & ſiccitate; terreftritatis ip-
ſius. Et ex alia cuj eis quæ reſoluūt
& incidūt: & ſubtilant reſolutione
& iſiſione nō perducēte ad lapide
itatem: & proprie cum rebus ope
rantibus cum mediocritate & tem
perie. Et ſemper ponimus uiciffi =
tudinem i hoc duplici regimē: ut
cadat æqualiter digeſtio: & matura
tio i materia: & nō abſcidatur ſub
tile: & remaneat croſum. Eligimus
aŭt ad digeſtione; materieruq ſiue
calidarum: ſiue frigidarum: ex ūcti
onibus: & epithimatibus: & empla
ſtris: & embrocationibus: & aliis:
quæ congruāt: ſicut infra diſtīgue
mus: & ićipiemus experiri ea ſecu-
dum exigētiam cauſæ. Et quidem
canon eſt quoniam in ſoda calida
ab alterātibus incipere debemus:
ſiue ſint emplaſtra: ſiue unctōes: ut
reprimatur exceſſus eius: & prohi-
beatur aduētus nociui alterius ad i
plum quem poſſibile ē: niſi i qua-
tuor caſibus. Primus ē i ſoda cali-
da: quæ fit in febribus & proprie
materialibus. Vſus eīm epithima-
tum frigidorum repercuſſuorum
multiplicat eam. non eīm permit-
tūt uapores exire: ſed attractio ace
ti: & aquæ roſæ: aut uiolaruq per na
res uehemētiam eius ſedat. Secun
dus uero ē quādo fit ſoda propter
uapores acutos: qui perueniunt ad

caput ex comunitate totius corpo
ris: aut membri alicuius: & iam ca
put recipit eos: oportet tūc facere
ut fiat eorum diuerſio ad oppoſi-
tum & diuerſum ex una parte. Et ex
alia receptoruſ resolutō ſedat eam.
Tertius eſt quādo ſoda fit a nocu
mento: quod infertur a multitudine
& tūc euacuatō ſedat eam. Quartus
ē quādo ſoda fit a multitudine ua
porum exiſtētium ī capite: & pre-
ter comunitatem corporis aut al-
terius membri: & tunc resolutiuo-
rum adminiſtratio cuſ facilitate &
particularium euacuationum eam
ſedat. Amplius aŭt canō eſt quod
emplaſtra & linimenta alterātia nō
ſunt expoliāda ab aliqua triuſ uir-
tutum. Prima eſt competētia eius
ī gradu alteriōis. Secunda eſt ut
coadunet uirtutem membri: ut nō
recipiat ſuperfluitates. Tertia eūt
coſfortet mebruſ cui applicatur ex
proprietate ſua. Et iſcipiamus reme
morari de eis. primo quæ caput &
cerebruſ mūdificāt. Et iſcipiemus a
mundiſtantibus materias calidas
& conferunt ſode & ægritudinibus
calidis. Et nota: quod omis mate-
ria pōt tribus modis minui. Et di
co quod omis materia ſiue calida
ſiue frigida ſecundum tres modos
recipit diminutionem: aut eniſ per
euacuationes ſenſibiles & ocultas:
aut per diuerſione: eius a parte no
bili ad ignobilem: aut per utrunq
Euacuatōnes aŭt ocultas natura re
gulat. Euacuationes quoque ſenſibi
les eadem ſimiliter. & quādoqper

ſe: & quandoq[ui] adiuta a rebus exte
rioribus operatōe artificiis: & hoc
ſecundum duos modos: aut uniuere
ſaliter aut particulariter. Voco aŭt
hic uniuereſalem purgatione: quæ
materiam euacuat: cui accidit a co
munitate totius multiplicatio: aut
plurimorum: aut fumoſorum: aut
eorum quæ ſunt minera illius: ſicut
æpar ſanguinis: & ciftis fellis: colle-
ræ: & ſtomacos flegmatis: ſplen me
lācoliæ. Et uoco particularem pur
gatiōem: quæ ex parte illius mem-
bri ī quo materia exuberat euacu-
at & emūctoriis eius: ſicut quādo
per palatum & nares & aures & o-
culos materiæ cerebri purgantur.
Et quidem canon e: particularem
uniuerſali præponi nō debere: niſi
ī quatuor calibus: aut qa materia
nō multū i ̄qtitate exuberat: quare
ſufficit a partibus emūctorioruſ il
lius mēbri edduci: in quo e: ægritu
do: āt qa membru dās nō e: forte i
dādo: nec membruſ recipiēs auaruſ
eſt i: recipiēdo: aut quia membruſ
non recipit a membris comunita-
tem eius: aut qa corpus & alia mē-
bra non ſunt poliſta ſub dominio
materiei fcciētis ægritudinem in
illo membro. Diuerſiones aŭt ma-
teriei a parte nobili ad ignobilem
fieri debere oſtēdimus per fricatō
nes extremitatum & comprefſiōes
& ligaturas earuſ doloriſas: & cum
uentiſis & aliis. Res aŭt quæ hēnt
ītentōem utriuſq[ui] ſunt cliſteria &
ſupoliſoria & omnia: quæ ſimul ad
longinqua[que] diuerſitatem attrahut

104

& euacuant. Et nos de omnibus lo
quemur: & primo de euacuationi-
bus ab artificio si deus uoluerit: q
sit benedictus.

CVRA.SODAE.CALIDAE.

Odæ calidæ primo medicias
distinguimus. Et sanguineæ
qdem flebothomiam necessariam
eſſe dicimus. Deinde ſedantia quæ
dicemus. Collericæ uero et curam
aggrediemur incipietes a ſimplici
bus & debilioribus ad maiora &
fortiora procedentes. Inunctio ad
ſodam calidam ſiue ſit ſanguinea
ſiue colerica ſiue complexionalis
ſiue materialis. Oleum.ro. & acetu;
album cum modico aquæ.ro. diu
agitetur: & cōtundantur donec im
pingueſcat: dei de infrigidetur ſu-
per niuem: & ex eo caput liniatur.
eſt eim expertu; Si aŭt isomnietas
cum ſoda fuerit: opii parum adde-
aut papaueris succum cuj cortice.
Inquit Alexander. Accipe ex cera-
to Galieni. circiter. §. ii. & laua il-
lud lauationibus pluribus cuj ſuc
co ſolatri: & ſemperuiuæ: & lactu-
cæ & ediuiæ: & ſucco cucurbitæ: &
ſucco uux acerbæ: & line: & ſuper-
pone folia ſalicis: & miraberis effe
ctum eiui. Linimētum forte ad ſo
dam calidam pulſatiuam. Oleum
ro. & uiolarum cuj pauco aceto &
acreſtæ ſucco & modico campho-
ræ diu cōtūde donec pígueſcat: &
capiti ſuperponatur: ē.n.efficax. Fi
lius Serapionis. Embroca cōſerēs
ſodæ calidæ uiolæ: roſæ: folia nenu
faris: ordeum excorticatuژ: folia ſa

licum & maluaruzī aqua coquātur
quæ per canulam urceoli capit ex
alto fūdātur: ſi catharum nō timu
eris. Si aŭt uirtutem reſoluēdi ha-
bere uolueris: camemilaʒ addes. Et
ſi ſedatiua ſomni & prouocatiuam
eſſe queris: corticeʒ papauəris & la
ctucæ addito. Filius Zacariæ. Mo
dus alius embrocæ cōferentis ad
ſodam calidam cum qua ſunt uigi
lie: & permifłones. R. uiol. ſiccaruʒ
ordei excorticati: ſeminum cucur
bitæ: aut corticum eius: ſe. lini: pſi-
lium: corticum papaueris: ſe. alteæ
ſe. lactucæ: ſe. portulacæ.ro. deco-
quātur i aqua uſqɔ ad cōlumptio
nem quartæ ipiús. Deinde fac em-
brocationem ſicut diximus. Et ſi
militer manus & pedes & facies ea
lauētur: Modus alius embrocæ re-
ſoluētis & ſedātis ſodam calidam.
R. folia maluaruʒ: aut radices: aut ſe
mina earum: aut omīa ſimul: & or-
deum excorticatum: & roſæ: & uio
læ: & foliorum ſalicis: & cucurbitæ
aut corticum eius: & ſe. ipiús: & mel
lilotum de omibus. ān. parteʒ. i. flo
rum camemillæ ĝtum de omibus.
Coquātur omīa in aqua: & frat em
brocatio ſicut diximus. Epithima
ſedās ſodaz calidaʒ. Euiſci ſemina
pſilii ſeparatim ſiue cōiūctim cuʒ
aceto conquaſiata: & ſuper caput
poſita ualēt. Emplaſtrum ad idem
R. florum camemillæ: farinæ or
dei: alteæ: radicum ſe. lini: corticuʒ
papaueris: uiolarum: nenufaris: tere
cum oleo.ro. & uiolaceo: āt nenufa
rino. permiſce: & ex eo ſuper caput

fac emplaſtrum. Diaſcorides. Suc
cum extrematuſ uitis imprimis
cum naſcuntur cuſ farina ordei di
ſtempera: & oleo ro. & line ex eo ſu
per caput. expertuſē. Emplaſtrum
aliud ad idem quod reſoluït cum
facilitate reſiduſ ſodæ calidæ. K
uirgæ paſtoris ſaſuci. ſe. balſamitæ
ſe. & radicum maluaru; & folioru;
& uiol. : & haſcæ: & ordei müdi. an
partem. i. roſarum partem. i. &. 5. ca
memillæ partes. ii. fiat emplaſtrum
cum eis: uel fiat embroca ex deco
ctione eorum. Meſue. Emplaſtrum
ſedans ſodam calidam pulſatiuam:
& emigraneam calidam. K. farinam
ordei: triuſ ſandalorum: ſief memi-
te: roſarum: ſaufel: bolli armeni: aca
ciæ: aloes: ſe. lactucæ: camphoræ de
ſingulis partes æquales. Cōſice cuſ
mucillagine p[lii]i: aut ſucco portu
lacæ: aut latucæ & epithimetur cuſ
eo. Gabriel. Suffumigium ualēs ad
ſodam calidam. K. ſandalorum ci-
trinorum: & i aliis marcheſitæ: ſau
fel: roſaruſ an. 3. ii. &. 5. camphore. 3.
unius tertiam: ſpicæ. 3. 5. ponātur i
uaſe uitreo ſtricti orificii cuſ aqua
ro. ētum ſufficit: & obturetur ori-
ficium eius: & dimittatur ut bulli
at i cinere calido: deinde deobture
tur: & recipiatur fumus eius.ē eim
expertum. Et ſi ex eo ſuper tempo
ra al[per]gatur: aut lauetur ex eo fa-
cies: cōſert. Si aŭt uigilias patitur
corticem papaueris cum eis adde:
& proprie eius. 3. iii. uel plus: uel mi
nus ſicut neceſſitas urget. Eiuſdež
ſuffumigiuſ aliud reſoluēs reſiduui

ſodæ calidæ. K.roſaruſ: ſandaloruſ:
marcheſitæ: xiloaloes. an. 3. ii. floruſ
camemillæ. §. 5. aquæ.ro. ētuſ ſuffi-
cit. fac ſicut primum nobile: & ex
pertum. Et ſunt qui ponunt came
millæ pōdus omīum. Et ſunt q ad
dunt mellilotum. Caputpurgia fi
ant cum oleo ro. & uiolaceo: & ne-
nufarino cuſ pauca camphora: aut
cum oleo ſeminum cucurbitæ dul
cis: blitis uel cucumeris: aut oleo
de ſalice. Aliud Filii Zacariæ ua-
lēs ad dolorem capitis calidum: &
emigraneam calidam: & dolorež au
ris. K.opii: camphoræ: an. partes æ
quales ſiant colliria ſicut lētes: &
diſſoluātur unum aut duo in oleo
uiolarum: aut oleo de cucurbita &
diſtilletur i naſum: & aurem.ē eim
uerax & bonuſ. Aliud Filii Serapio
nis ualens ad ſodam calidam ſubli
me. K. ſpodii. 3. ii. opii. 3. i. croci. 3.
5. cōſice cum aqua i modum pillu
laruſ paruaruſ: & adminiſi retur cuſ
lacte mulieris: aut oleo uiolaceo:
aut oleo ſeminum cucurbitæ. dein
de poſt horam fac caputpurgium
cum lacte hominis aut alíquo ole
orum predictorum: Iudeus. odore
tur oleum. ro. cum aceto cōquaſſa
tuſ. & poſtuſ i uaſe uitreo cōſert
ſodæ calidæ uehementi. Aliud no
ſtrum expertum. K. amili nabat. an
3. ii. opii. 3. iii. ſpodii. 3. i. croci. 3. 5.
fac ſicut proximum. Aliud Aaron.
eſſicax expertum ad ſodam calidaž
& emigraneam: & doloraž auris. K
ſief memitæ: & ſaufel: ſeminis iuſqa
mi: ſeminis latucæ: roſarum: ſanda

105

107

lorum:opii:radicum mandragoræ:\ãñ.fiant ex eis lief:& fricetur ex eo
super cutem cum oleo ro.aut uio-
laceo cum pauco aceto:& distille-
tur i naſum & aurez & proprie loci
doloris.Incipiamus ponere euacua
toria conferentia ad ſodam calidaz
cuius materia ē colera citrina.Et i
cipiamus a leuioribus ſicut cōſue
uimus procedētes ad maiora.Pur
gemus ergo i primis cuz aqua fru-
ctuum.R.pruna.xxiii.tamarindo-
rum. §.ii. §. medullæ caſſiæ firstulæ
§.iii. mirobalanorum citrinoruz. §.
i. §. propinetur inſuſio eorum poſt
ſufficiëtem coctionez eoru; Aqua
fructuu3 ſecundum modu3 noſt
conferens ſodæ colericæ. R. ab ſin-
thi:roſarum uiolaru3.ãñ.3.v. ſumi-
terræ.3.vi. capillorum ueneris: §.i.
paſſularum enucleatarum. §:i.pru-
na.xl. numero.iuiubæ. ſebeſtē.ãñ.xx
Coquātur cum facilitate i aquæ li
bris.ii. uſq3 dum ueniāt ad libram
unam:& proice i ea illa eade3 quæ
hic proxime ſcripſimus: & propine
tur. & ſunt caſſiæ firstulæ. §.iii. tama
rindorum. §.ii. corticum mirobala
norum citrinorum. §.i. §. G. Inquit.
quādo ex aq3 fructuum ſoda non
reſoluitur: propināda ē inſuſio alo
es. Et ille eſt modus eius. R. ſucci
endiuiæ. & ſucci lupulloru3 poſt de
puratione3 ipōru3.ãñ. §. vi. uel alte-
rius eoru3 tātum: ſi uterq3 eorum
haberi nequit: uel ſucci bugloſæ
domeſticæ: aut ſilueſtris libram. i.
& proicæ ſup ipū3 aloes ſuccotrini
boni & electi. §.i. & pone i uae ſui

treo ad ſolem obturato eius orifi
cio diebus duodecim: & da ex eo
omī mane ab. §.i. uſq3 ad. iii.cū mo
dico dragagāti: ut nō noceat ano.
Modus inſuſioīs cōſerēs ſodæ cali
dæ uehemēti & ſolutiōe educit co
leram: & cōſert iuamētu3 manife-
ſtuz ſebribus colericis. R. ſucci en
diuiæ cocti & depurati libras. du-
as: uel aliorum ſuccorum quos di-
ximus: & infunde in ipīs uel altero
ipōru3 ex diaſyracoft. §. vi. & da ex
eo omī mane ab. §.ii. uſq3 ad: iiiii.ap
parebit. n. cito ſanitas ſi deus uolu
erit. Inquit Meſue. Modus iſuſionis
ſodæ calidæ diuturnæ ſiue croni-
cæ. R. ab ſinthii rhomani. §.i. ſumi
terræ. 3. viii. paſſularum enucleata-
ru3. §.i. eupatorii. 3. v. floru3 buglo-
fæ domeſticæ aut ſilueſtris ãñ. §. vi
cuſcutæ: ſe. endiuiæ: agarici ãñ. 3. iii.
coquātur i aquæ libris. iii. uſq3 ad
libram. i. & §. & iſunde i ea cōfectō
nis hamec & proprie primæ. §.ii.
Et da ex ea omni mane ab. §.i. uſq3
ad. iii. ſanat eīm cu3 uirtute dei glo
rioſi.

DE.SODA.FRIGIDA.

Oquemur deinceps de ſoda
frigida: ſiue ſit ſine materia
ſiue cu3 materia flegmatica: uel me
lācolica ſiue pmiſta: ſiue uētoſa. Et
de his omnibus loquemur diſticti3
ſi deus uoluerit: Et incipiemus ſi-
cut cōſuetudo nostra eſt a debilio
ribus. Calefactorium ad ſodam fri
gidam & ſodam uentoſam. Miliu3
integrum cum ſale ĝtum ipūm ca
leſiāt latere calido & impleantur

ex eis ſacelli:& uaporetur cum eis
locus. I. Isaac. Grana lauri: & olibani
medium eorum terātur: & implean
tur ex eis ſacelli poſtq ibi rorata
fuerīt aceto uini: & calefiat i latere
calido ſup quod irroretur acetum
& fiat cum eis euaporatio. Demo-
critus. R. grana ſinapis integra. &
grana naſturtii ut ſint eorum par-
tes æquales: iſ fundātur modicum i
aceto uini fortis: & impleātur ex e
is ſacelli: & caleſiāt i latere calido:
& fiat euaporatio cum eis. Idez ali
ud expertum. Pulegium: charui: æ-
qs partibus fiat ſicut prædiximus.
Idem aliud. Oleum pulegium iun
ctum exptum ē. Vnctiones frāt ad
ſodam frigidam ex oleo nardio āt
irino: aut laurino: aut de ben: āt de
aliquo taliu3. & ſi fortius facere uo
lueris cōforta uirtutem eoru; cum
coſto: & caſtoreo: & euforbio: & pi
pere cum aliquo eorum uel omni
bus. Linimētum ad dolorem capi
tis frigidum. Tyriacam uel mitri-
datum cum ſucco mētæ miſce &
ſuppone. exptum eſt. Linimētu3 ali
ud a nobis exptu3 ad ātiquos capi
tis dolores. quod adminiſtratur ſu
per caput & frōtem. R. coſti: myr
ræ: caſtorei: neridē: aſſ. partes æqua
les: olei ro. ĝtum ſufficit. Et ſi iſo-
nietatem patitur: opii partem me
diam adde. expertum eſt. Mahomet
Filius Zacariæ. Linimētum ad ſo-
dam frigidam & ātiqua3; & emicra-
neam: & dolorem auris ex frigidita
te. R. caſtorei: euforbii: opii: ſtora-
cis liqdæ. & i alio ſtoracis: piperis:

folioru3 rutæ: ſinapis: calamēti: ma
rubii. aſſ. fac trociſcos aureos. ii. āt
i. & apud neceſſitatem diſſolue ex e
is cu3 oleo nardino: āt coſtino cu3
modico aceto: & line ſup locum: &
diſtilla ex eo i aures & nares ex pte
doloris: & miraberis effectu3 eius:
ſi deus uoluerit. G. Trociſcus cru-
dus diſoluatur cum aceto forti
& oleo ro. & liniatur ex eo ſup frō
tem & tempora: & ſedat ſodam diſ
ſicilem: & emicraneam. & ē exptu3.
Et eodem modo trociſci de cro-
co dicti i ātidotario. Diaſcorides.
Epithima ad ſoda3 frigi da3. &emi-
craneam. ex cinere & aceto fiat per
miſtio: & decoque in olla: & linia-
tur ex eo. exptum eſt. Filagrius. Li
nimētum ad ſodam frigidam & ā-
tiquam: &emicraneam diſſicilem.
R. myrræ: omphacii: opii: ſcamone
æ: granoru3 lauri. aſſ. 3. iiii. croci. 3. iii
&. 5. ſe. iuſqam1: apii: amomi. aſſ. 3. v.
fac trociſcos cum aceto: &line ex e
is ſup locum ſicut diximus. Alexā
der. Confectio epithimatis ad ſo-
dam frigidam diuturnam. R. ſimi
columbini. 3. i. &. 5. leucopiperis. 3.
ii. euforbii. 3. iiiii. croci. 3. i. fecis olei
de croco. 3. i. &. 5. aggregētur omīa
cum aceto forti multæ fortitudis
& fac trociſcos: &cum aceco: &luc
co ab ſinthii: &oleo ſpica miſce: &
line ubi oportet. Embrocetur ca-
put i ſoda frigida: & uentoſitate
croſſa cum camemilla aſculi ſceha
maluis: foliis lauri: ſauina: berenge
ſiph: &origano: mellīloto: ſanſuco
nemein: yſopo ſicca: & ſimilibus ſe

106

paratis uel cōiunctis. Diaſcorides. Expertum eſt ſucco apii calido:ca put liniri reſoluitur ſoda. Demo- critus. Ad diuturnam ſodam me- dicamen expertum. R. caſtorei:ra- dicum feniculi:algul:ireos. Æn. 3.1. granorum lauri. 3.11. foliorum rutæ 3.iii. ceræ. 3. vi. olei. ro. 5. i. &. 5. olei i rini. 5. i. fac unguentum & line ex eo probatum eſt. Caputpurgiorum cōferētium ſodæ frigidæ narratōez aggrediemur. Diaſcorides Dixit fit caputpurgium cuz aqui ſanſu ci: & reſoluit ſodam frigida &emi craneam Oribalius dixit. Oleum de cucumere alinino ē caputpur- gium bonum ſodæ. frigidæ & emi craneæ: &mūdificationi cerebri ab humoribus frigidis pinguibus: & aquæ deſcēdēti ad oculum: & pro prie ſi modicum huius olei diſtil letur i aures eius: & trahatur ſuggē do. Deinde poſt horam lauētur na res cuz aqua calida. Succus quoq cucumeris alinini uehemētius opa tur. Galienus. caputpurgium cōſe rens ſodæ frigidæ antiquæ & tortu ræ: & oppilationi collatorii: & def fectōi olfatus & impedimēto eius Nigella die & nocte iſundatur in a ceto. Deinde ſiccetur & teratur ſub tiliter: & puluis eius naribus ap- proximetur: & trahatur naribus o dor eius ſicut ſuggēdo: & expertuſ eſt: & multum ualet. Idem. Caput- purgium ualēs ſicut ſuperius: & ē forte. R. nigellæ. 3. ii. ſucci cucume ris alinini. 3. i. falis: armoniaci. 3. 5. miſceātur cum oleo cucumeris alī

nini: aut oleo de alchāna: & liniatur itus i naribus: & ſuggatur uehemē ter odor eius. E ducit eīm de matē ria cōtēta i capite ſufficiēter. Dein de lauētur nares & caput cum aqua calida. F.ilius Zacariæ. Caputpur- gium ad ſodam frigidam. R. caſto rei: euſorbii. Æn. fiat ex eis ſief cum aqua ſanſuci: & fricetur ex eo ſuper cootem cum oleo nardino: aut co ſtino: & liniatur ex eo i naribus in tus & ſuggatur & fiat ſicut dixi mus. Itez cōfectio caputpurgii ad ſodam frigidam & emicraneam & ægritudines cerebri frigidas & tor turam & paralyſim. R. caſtorei: cō- diſi: arthanitæ: pulpæ colloqntidæ baurac: euſorbii: gilbenec: fellis ua cini ſicci. Æn. fiāt ſief: & fiāt ex eis ca putpurgia cum auricula muris: āt ſucco ſanſuci: aut ſucco uenan: & ē ziniar & exptum. Iudeus. Caputpur gium cōferēs ſodæ frigidæ. fellis a dip ſicci: aut uacini: aut caprini: op poponaci: caſtorei. Æn. ptez. i. croci partem. 5. fiat ſief: & fricetur ex eo ſup cootem cum aqua: & liniatur i tus nares. eſt eīm uerax expertum. Archigenes. Caputpurginm ualēs ad idem. Caſtorei: ſinapis: oppopo naci: opii: croci: aloes: Æn. fiāt pillu- læ. Adminiſtrentur ſicut diximus. expertum. Alexāder. Caputpurgi- um mirabile ad diuturnu capitis dolorem: & pīgues i eo materias: & uicium aquæ: & ē ad epilepſiam. expertum. R. ſufeis. 3. v. ſucci cucu meris alinini nec nimis recētis: nec nimis ātiq: falis armoniaci. Æn. 3. ii.

202 a

terātur diligēter:& miſceantur ſic
terendo cum oleo cucumeris alini
ni:aut cum oleo irino donec ſiant
ſicut ceratum:& repone i uae ui-
treo:& īunge ex eo intus ī naribus
& ſuggatur diligenter:deīde fac ſi
cut diximus.Idem.R.radicum ar=
thanitæ ſiccæ.3.ii.&.5. ſucci cucu-
meris alinini.3.ii.tere ſubtiliter:&
ex eo cum:canulla i ſuſletur ī nares,
deinde ſuggat ſicut diximus. De-
mocritus.Purgatur aliquando ca-
put p res quæ maſtīcātur.& ē pur
gatoriu; leue.R.maſticis partes.ii
piperis parte.i.conmaſticētur diu
&ſaliua quæ diſſoluitur ſemp expu
atur:& quādoq; miſcemus cu;ma
ſtice ſtaphi ſagriam:& quādoq; pi
retrum:& quādoq; radices alphe-
ſaræ:& quandoq; radices cappari.
hæc eīm ſpiffum humore; &fleg-
ma groſſum educūt.Caputpurgiu;3
noſtræ artis cōferēs delicatis ad ea
quæ diximus.R.caſtorei.3.i.eufor
bii.3.5. galliæ muſcatæ.3.i. partes.ii
cōdiſi.3.5. ptem.i. fiat eo;R cōtritō
bona & funde ſup ea ſucci arthani
tæ q̧titatem ſufficiētem:& expone
umbræ donec ſiccētur:deīde tere:
& cum ſucco uenan:aut ſucco ſan-
ſuci fiat collíria:&adminiſtra ſicut
diximus. Gargariſmata ēt cerebri
materia; attrahūt:quale eſt garga-
riſma factum ex oximele ſqllitico
cum ſinapi aut cum ireos:aut cum
aqua capparorum:aut piretro:aut
pipere.Paulus .Gargariſma confe-
rēs ſodæ frigidæ & ægritudinibus
cerebri flegmaticis.Ierapigra cum

oximelle ſqllitico cum aqua deco
ctōnis halafce:origani:ifopi ſiccæ
piretri:&ſinapi:&gargarismus fiat
cum eis omī hora.Suffumigiu; Ga
brielis ad ſodam frigidam:& ad æ
gritudines cerebri flegmaticas.R
ſanſuci.5.ii.folioru; citri.5.i.came
millæ tātūde; ligni aloes:ſpicæ.ān
3.v.ponātur ī uae uitreo ſtricti o
rificii:& coquātur donec conſum
pta ſit quarta pars aquæ.deīde api
atur orificium ualis:& recipiatur
uapor eius.Aliud eiuſdem:fed eſt
fortius illo apiēs oppillatione; ce
rebri & emunctorii.R.nigellæ p-
tes.ii.foliorum ſanſuci:origani:pſi
ci:halſce:ifopi ſiccæ ſticados.ān.p-
tem.i. fiat ſicut diximus.O doramē
tum cōferēs ſodæ frigidæ.R.gal-
liæ muſcatæ aureos.iii. ſaduran au-
reos.iii.&.5.ambræ crudæ aureos
ii.muſci.3.i.ligni aloes aureu;3.i.dil
ſoluatur ambra in modico olei
de ben.Cæteræ aŭt res preter mu
ſcum terātur ſubtiliter:& cōſiciā
tur cum glutino dragagāti:& poſt
q̧ cōfectæ fuerit malaxētur cu; am
bra diſſoluta ī oleo de ben malaxa
tione multa.ultimo uero muſcus
tritus & diſtempatus cu; aqua ro.
miſceatur malaxādo cu; prædicts
& fiat inde pomu; unu; aut duo:&
odorētur:deinde cōſeruētur ī uae
uitreo:aut plumbeo:ne uirtus ipſi
us tollatur:& hoc ē odoramētum
ſublime.O doramētum aliud ex ca
ſtorei:&rutæ ſiccæ partibus æqua-
libus cum glutino dragagāti po-
mum fiat:& odoretur:& p ſe odo

107

rentur ante ḟ fiat pomum.ē enim
expertum ad fodam frigidam;&uē
tolam. Odoramētum aliud exper
tum ad frigiditatem cerebri quod
cōfortat ipūm:& confert fodæ.R.
Storacis calamitæ electæ.ii.ligni
aloes.iii.laudani & i alio buthur
sendere cōfice gehanan.ān. §.i. & in
lio. §.i.ptes duas:spicæ.3.iii.galli
æ muſcatæ. §.i. maſticis. §. 5.ambræ
crudæ.3.ii. & 5. gariof.macis.ān. 3.
iiii. & 5. & cōfice ſic. Storacem ma-
ſticem: & laudanum cum modico
oleo de ben reſolue: deinde tere in
mortario cuż piftello calido: & pro
iice ſup ea xiloaloes: ſpicæ: galliæ:
garioſiloruż: & maſticis: & miſce cuż
eis. poſt hæc funde ſup ea glutini
gūmi arabici aut dragagāti ḟtum
ſufficit: & miſce conterēdo. deinde
malaxa cum ambra diſſoluta i mo
dico olei de ben malaxatiōe multa
cōterēdo. Vltimo uero aromatize
tur cum muſci. 3.i. & 5. & cuž aqua
ro. aut fiāt inde poma: & odorētur
aut fiat i德 uic & ſuffumigetur cuż
eis. &ē exptum uerax. Et ſuffumigā
tur eo templa & domus reguż. Ali
ud ualēs ſimiliter: &ē bonuż.R. bu
thurlenderæ: & xiloaloes boni &e-
lecti.ān. ptes æquales muſci partis
unius. xxx. fiāt ex eis poma: aut uic
& utere bonuż ē & expertuż. Aliud
ualēs ſimiliter: Storacis: xiloaloes.
ān: 3.i. galliæ muſcatæ. 3.xii. ābræ. 3.
vii. muſci. 3.ii. & fiat ſicut diximus.
Aliud nobile ſatis conferens fodæ
&epilepſiæ & præſocationi matri
cis. xiloaloes: galliæ muſcatæ.ān. 3.

xv. muſcæ indæ. 3.vii. cōſice terēdo
& fac ex eis poma: aut uic: & admi-
nistra: aut fac colliria: & ſuppone i
matrice: & ſunt qui addūt buthur
ſendere. 3.xv. Hippocrates. Aroma
tica grauedine: capitis faciunt. Et
ego qde: dico quod nō elongatur
qn hoc ſit i frequēti uſu eorum. cō-
uertūt eī: uapores ad caput imo re
plent illud uaporibus. Moderatus
uero uſus eorum cerebrum cōfor-
tat: & calefacit. ſed nō fiat adeo fre
quēs ut perducat ad illud. Et hic
qdem canonē nō debere cōferre a
pud repletiōe: & hocē quod uo-
luit Hippo. nam poſt mūdificatō-
nem cōfortat: & calefacit: & reliquu-
um fodæ remouet. Et ſi ſoda eſt a
malitia complexionis frigi dæ ſine
materia: aut a frigiditate aeris iue-
nimus eſſe iuuamēti ſublimis uſuż
eorum.

DE. SODA. FRIGIDA.

Olutiuorum genera cōueniē
tium fodæ frigidæ: & flegma
tiæ deinceps ſcribemus & ſeque-
mur modum: quem ſeq ſolebamus
ſilic& a debilioribus icipere. Ex e
isē modus pillularum de īuētione
ludei mundificātium cerebrum &
neruos ab humore flegmatico: &
cōferētium fodæ frigidæ: & epilep
ſiæ & ſpalmo: & paralyſi: Quaruz p
miſtio hæcē.R. pulpæ colloqnti
dæ. 3.xii. laudani puri. 3.x. dragagāti
3.ii. galliæ. 3. iiiii. ſalis gēmæ. 3.1. & 5.
cōfice ſic: dragagātuż & gallia diſ-
ſoluātur i aqua pluuiali. laudanum
uero diſſoluatur i modico olei ro:

deinde miſceātur utraqſ & ultimo
cōiciātur cum eis colloqntida &
ſalgēma ultimo puluerizata. Pillu
læ aūt ad hoc ualentes ſut pillulæ
de iera: & pillulæ de ipeciebus: &
pillulæ ſtomaticæ: quas ſcripſi in
antidotario uniueraſium medici-
narum. Mahomet filius Zacariæ
Pillularum cōfectio habētium uir
tutem ieræ: & ſunt i nobilitate eius
& uocauit eas cochias. Quaſ: hæc
eſt pmilſto. R. pulueris ieræ pigræ
3.xx. colloqntidæ interioris. 3.vi. &
5. & i alio pro colloqntida troci-
ſcos alhemail. 3.viii. ſcamōex āthi
ochenæ coctæ in cydonio. 3.v. ſtica
dos: turbit. aſſ. 3.x. ſiāt pillulæ. Do-
ſis ē a. 3.ii. uſq[ula]b. ad. ii. 5. Galieni. pillu
læ exptæ ad ſodam frigidam & mū
dificāt caput & ſtomaticu; ab humo
re flegmatico & putrido & ſunt
pillulæ ſaluæ: quarum pmilſto. R.
aloes boni & electi ſublimis. 3.xii.
colloqntidæ iſterioris. 3.iii. ſcamo
nex coctæ i cydonio. 3.iii. ſticados
arabici. 3.v. ſaliſgēmæ. 3.ii. aſiſi:
thii. aſſ. 3.ii. 5. turbit boni & electi
ſublimis. 3.xii. ſiāt pillulæ: & ſit ea-
rum doſis a. 3. i. uſq[ula]b. ad. 3.ii. Aaron.
Inſuſio ieræ ad ſoda[]z āti qua[]z ex hu
more croſſo flegmatico. R. iſopi
ſiccæ: haf[]cæ ſuchaha: radicum apii:
feniculi. aſſ. 5. i. turbit. 5. 5. & in alio.
3.v. aniſi. 3.ii. & 5. ſaliſgemmæ. 3.ii.
paſſularum enucleatarum. 3.i. deco
quātur i aquæ lb2.ii. uſq[ula]b ad lb2.i. &
colletur. Deide proiiciātur ſup i:
p[]ſa[]z ieræ pigræ. 3.x. turbit boni &
ſublimis. 5.iii. ponātur in uſe ui-

treo & ſuſpēdātur i ſole diebus.x.
Et da huius ſiſuſonis omni die ab
5.i. uſq[ula]b ad.ii. Filius Serapionis. In
ſuſio aloes mūdificās caput & ſto-
macum. & curās ſodam. R. miroba
lanorum chebulorum: emblicoru[]z
belli[]ricorum: radicum apii: & ſeni
culi: ſlorum ſqnāti: capitu[]z lilii. a[n].
3.x. ſpicæ maſticis: calami aromati
ci. a[n]. 3.iii. iſopi: dauci: ſuchaha: be-
deguard: a[n]. 3.v. colloquītidæ inte
rioris. 3.ii. Coquātur i. iiiii. lb2. aquæ
uſq[ula]b ad lb2.i. & proiiciatur ſup eam
aloes ſuccotrini. 5.i. & ponatur in
ſole ſicut diximus: & ē doſis eius
a. 5.i. uſq[ula]b ad.ii. cum diadragaganti
& maſticis. a[n]. 3.5. Idem. Modus in
ſuſonis ieræ uales ad idem & eſt
fortior. R. radicis apii: feniculi ſq
nāti a[n]. 3.x. calamēti mōtani: arisſto
logiæ rotūdæ: ſuchaha bedeguard:
a[n]. 3.v. mirobalanorum i[d]orum. 3.
vii. epiſthimi cretēlis. 3.v. maſticis. 3.
iii. ſpicæ. 3.ii. caſi[]x: ameos: calami a
romatici: a[n]. 3.iii. agarici. 3.vi. ſtica-
dos. 3.vii. paſſularum enucleatarum
3.iii. coquātur in. vii. lb2. aquæ uſq[ula]
ad lb2.i. & proiiciatur ſup ipām ie
ræ pigræ. 3.1. & ſiat ſicut diximus: &
ſit doſis ipīus ab. 5.i. uſq[ula]b ad.ii. cu[]z
olei de cherua. 3.iii. Alexāder. Pillu
laru[]z cōfectio ualētiu[] ad diuturna[]
ſoda[]z & emicraneam & uertigine[]z
& epilep[]liam & arteticam: & edu-
cūt humores a profundo membro
rum & ſoluūt ſine moleſtia: qua[]x
hæc eſt pmilſto. R. aloes boni &
ſublimis. 5.1. colloquintidæ interi
oris. ſcamonex coctæ in cydonio:

16X

ab linthii: b delii: ameos. an. 3. 5. ma-
sticis. 3. iii. ani li. 3. ii. euforbii. 3. iii.
&. 5. baurac: ellebori nigri. an. 3. iii.
fac pillulas cum succo caulium: &
sit doſis a. 3. i. uſq. ad. ii.. Pillulæ
noſtræ cōferūt ægritudini aut gra-
uedini capitis: & cōferūt ſodæ ati
quæ: & ſolutione educūt humores
pingues & graues: & custodiant ſa-
nitatem oculi: & curāt reuma eius.
Quarū hæc e pmiftio. K. colloqnti
dæ: turbit. an. 3. iiiii. agarici. 3. iii. ſti
cados. 3. ii. ſcamoneæ. 3. iii. &. 5. ſpicæ
ſqnāti: xilocaſſæ: xi lobal ſami: car-
pobal ſami: aſſari: roſa. uiol. epi th.
ab linthii: dynamomi: croci: maſti-
cis: an. 3. i. Aloes ſublimis ad pōdus
omīum: & fac pillulas cum succo
ab linthii. Pillulæ noſtræ aliæ ualē
tes ſimiliter ad mūdificatiōem ſto
maci & capitis: & accipiūtur omī
die & tempore: & dicūtur pillulæ
de maſtice. K. aloes. 3. vii. maſticis:
roſi rum: an. 3. iiiii. turbit. 3. x. fac inde
pillulas. earu3 doſis e a. 3. ii. uſq. ad
iii. Iera noſtra cōferēs ſodæ a fleg
mate factæ: ſtomacum & cerebru3
mūdificat: epar & membranutriti
onis cōfortat. K. carpobal ſami: xi
lobal ſami: caſſiæ: dynamomi electi:
ſpicæ: aſſari: maſticis: cubebæ: ma-
cis: nucis: muſcatæ: ſqnāti: agarici:
an. 3. v. croci. 3. iii. aloes succotrini.
lb2. i. mellis Œtum ſufficit. Doſis e-
ius e a. 3. ii. uſq. ad. v.

DE.FLEGMATIS:AGREGATI
ONE.IN.SODA.

Nfuſio cōferens dolori capi
tis: cuius materia e colera &

flegma: & ſolutione educit ea. K.
pruna. xl. fumiterræ. 3. viii. ab linthii
3. iiiii. mirobalanorum citrinorum:
chebulorum: & i doru3: an. 5. i. tama
ridorum. 3. xv. agarici: turbit: an. 3. ii.
5. coquātur i. iii. lb2. aquæ uſq. du3
redeat ad. lb2. i. 5. Et accipe ex ea. 5.
viii. & cōfricētur i ea aloes: turbit:
an. 3. 5. parte3. i. agarici. 3. i. deide col
letur: & bibatur poſtā dimittitur
p totam noctem. S1 aūt q lumbſe
rit eam fuerit debilis: illa tria non
cōfricētur i eo: ſed ſufficit cum ea
miſceri pulpæ caſſiæ firstulæ. 3. xv.
Hali. Inſuſio aloes cōferēs ſodæ p-
miſtionis coleræ & flegmatis diu
turnæ. K. mirobalanorum nigroru3:
ab linthii. an. 3. vi. fumiterre: bede-
guard. an. 5. i. coquātur in. iii. lb2. a
quæ uſq. ad. lb2. i. & colla: & proii
ce uſp eam aloes boni & electi. 5. i.
& pone i uae ſuitreo: & fiat ſicut di
ximus: & da uſque ad dies. xii. uel
plus uel minus uſq. du3 appareat
ſanitas. Et doſis eius e ab. 5. i. uſq.
ad. ii. eſt enim efficax & expertum.
Ruffus. Pillulæ cōferētes ad ſoda3
ātiquam ex humore croſio flegma
tico & colerico: Quarum pmilio.
K. mirobalanorum citrinorum: &
nigrornm: & ab linthii an. 3. iii. ani1
b delii: maſticis. 3. ii. ſcamoēæ coctæ
i cydonio. 3. ii. &. 5. trociſcorum al-
hādal. 3. iii. epi thimi. 3. ii. aloes bo
ni & electi: turbit: & caſſiæ. an. 3. vi.
ſaliſgēmæ. 3. i. &. 5. fac pillulas cum
succo endiuiæ. Doſis aūt earum eſt
a. 3. i. uſq. ad. ii. Alchindus. Pillula-
rum cōfectio cōferētium ſodæ ag-

gregationis coleræ & flegmatis. &
fodæ propriæ ſtomaticæ &cōferūt
ſtomaco & mūdificāt ipſum & ca-
put a ſuperfluitatibus colericis &
flegmaticis & mūdificant ſenſus &
uiſcera & conferūt ſpleni: Quarum
hæc e pmiftio. R trium mirobalæ-
nox añ.3.11. epithimi boni abſin-
thii añ.3.11. & 5. turbit arundinei.3.
viii. agarici: ſcamoneæ: trociſcoruſ
alhādal. añ.3.11. apii: aniſi. añ.3.1. ſaliſ
gēmæ.3.11. nucis muſi: garif. añ.3. i. p-
tes.11. ieræ pigræ 3. v. maſticis.3.1. 5.
cōſice cum ſucco ēdiuix: & penidi
ax 3.11. Dolis eax e a.3.1. uſq3 ad.111.
Oribatius Pillula: cōfectio mūdi
ficātium caput a colera & flegma-
tæ & cōferētium ſodæ permiftæ: &
mūdificantium caput & ſtomacuſ
& iſtrumēta uiſus. & atthraut mate
rias uehemēter. Qua: hæc e pmif-
stio. R carpobalami recētis: aſſari
maſticis: abſithii. ſpicæ: ſcamoneæ:
cyngnamomi electi. añ.3.11. croci 3.1.
nucis muſcatæ.3.5. turbit boni & e-
lecti.3.111. & 5. aloes 3. viii. colloquin
tidæ iſterioris. 3. vii. fac pillulas. Do
ſis e a.3.1. uſq3 ad.ii. Galienus. Pillula
rum cochrarum cōfectio cōferens
ſodæ pmiftæ: & mūdificās caput &
ſtomacum: & iſtrumēta uiſus. R. a
loes: ſcamoneæ coctæ i cydoio: col
loqntidæ iſterioris albæ & lenis: ma
ſticis: abſithii. rho. añ. ptes æqules:
cōſice cum expressiōe ſolatri aut e
diuix. Dolis earu: e a.3.1. uſq3 ad.3.
i. & 5. Pillulæ alix expertæ ualētes
ad idem: & mūdificāt caput & ſto
macum: & cōfortāt ea. R. aloes bo

ni & electi. 3. v. maſticis. 3. iii. roſaruz
ſiccarum. 3. i. Dolis eſt a.3. ii. uſq3 ad
aureos. ii. Pillulæ alix ualētes ſimi
liter. R. aloes. 3. vi. mirobalanoruſ
ctrinorum. 3. iiiii. maſticis. 3. iii. roſa
rum. 3. ii. croci. 3. 1. fac pillulas.
DE. SODA. EX. HVMORE. ME-
LANCOLICO.

Abor Heben Girges. Confe-
ctio pillularum indarum cō-
ferentium ſodæ: cuius materia eſt
melācolica difficilis eradicatōis: &
cōferētium manix: & melācoliæ: &
epilepſiæ: & lepræ: & morpheæ ni
græ: & ulceribus nigriſ: quaruz hæc
e pmiftio. R. ieræ pigræ. 3. x. epithi
mi: agarici: pollipodii: ſticados añ.
3. vii. mirobalanorum nigroruſ: col
loqntidæ iſterioris añ.3. iiii. ellebo-
ri nigri: ſalis i di añ.3. ii. & 5. lapis la
zuli. 3. iii. fac pillulas da. 3. i. & 5. uſq3
ad. 3. ii. cum aqua caſei i ſuſiōis epi
thimi. & paſſularum enucleatarum:
& parum ſalis gēmæ. ſunt eim mi-
rabiles. Et ſunt ex poſterioribus q
addiderūt i pmiftione earuſ gario
ſi lorum: aniſi. ſpicæ. añ. 3. i. & 5. De
coctio epithimi cōferēs ſodæ me
lancolicæ: & ſpeciebus melācoliæ
& manix: & lepræ: & morpheæ ni-
græ: & cancro: & fiſtulæ nigriæ. R.
epithimi: ſticapos: mirobalanoruſ
nigrorum. añ. 5. i. chebulorum: bel-
liricorum: emblicorum: & turbit:
eupatorii: agarici: añ. 3. v. pollipodii
ſenæ. añ. 3. vi. fumiterræ: ſlorum ſq-
nāti: añ. 3. iii. corticuſ ellebori nigri
3. ii. ſaliſ gēmæ. 3. ii. 5. paſſularuſ enu
cleataruſ. 5. 5. oīa præter epithimuſ

203 b

109

& succum pomorum bulliant in a. quæ.1B2.iiii.ulq ad.ii.deïde bulli at ïeo epithimus ebullitioe una:& colletur:& cum succo pomorus & zucari.1B2.ii.fiat firupus. Dolis ê a.3.x.ulq ad.xxx. & ê sublime. Ale xander.Pillulæ de lapide armeno cōferūt sodæ melācolicæ:&educūt cum facilitate humore, melācoli- cum:& cōferūt ægritudinibus me lācolicis lìcut maniæ:melancoliæ: cācro:& lepræ.R.ieræ pigræ:epi- thimi:agarici:lapidis armeni loti & præparati:an.3.iiii.1camonæ 3. v. & proprie coctæ ï pomo:gariofi lorum.3.i.fac pillulas cum aqua ro farum.Dolis eius eſt.3.i.Galienus. Canon ê quod cura huius sodæ nò eſt ſpoliāda ab uno trium regimi- num:& ſimiliter omïum ægritudi num melācolicarum. Primu3 ê regi men humectātiu3:& impīguantiu3; preter hoc quod faciat cadere ï op pilationes:& hoc i deo ut leniſe- tur:&habilitetur corpus humoris ut accipiat æqualitatem digestio nis ï toto:& hoc regimē ê neceſſa riu3 ï prïcipio:& ï medio:& ï fine & ante:ſecùdum regimē quod di- cemus & poſt ut non cadat in cor pus humoris:& reſoluatur ſubtile & remaneat croſſum:& accidat re- ſiduo ipiùs lapideitas. Secundum regimen ê regimen reſolutiuum fa- ciës cum mediocritate:& proprie eius quod habilitatum eſt ut fiat illud:& hæc duo regimina opot& ut ſibi ïuicem ſemp ſuccedāt:& ſe cùndum hoc eim ſemp cad& dige

ſtio æquliter ï materiam:& æqua liter reſoluetur. Tertium regimē ê euacuatiu3; ï quo tria cōſyderāda ſubdūtur. Vnu3 ut nò ſemel:&mul tam & ſubitam faciamus euacuatō nem:ſed p interualla habētem tem periem:ut natura euacatiuum:& nò euacatiuum naturam regulet. Subita eim & uiolenta euacuatio a natura uix regulatur:& operatur ſi cut impetus flāmæ:quæ ſubito a- git i ſubtile:&prætergreditur croſ ſum. Opus uero moderati caloris ê æqualiter i utrāq partem rei eli xabilis &aſſabilis agere. Secundu3 cōſyderabile ê ut euacatiuum ſit cōmēſuratum non excedēs medio critatem: ſed ſit extēſio eleuatiōis eius nò recedēs a gradu incolumi- um medicinarum:quas te in libro rectificationum ſcire fecimus. Ter tium eſt:ut nò expoliētur ſolutiua a rebus leniſcatiuis & humectati uis.hoc eim eſt quod operatiōem beatificat. Adhuc aŭt canon ê:ut ï hoc triplici regimine confortetur cor cum rebus cordialibus generā tibus in eo minera3 gaudii:&tu eli ge eaz ex ſimplicibus &compoitis qua3 traditio ê apud te:& cu3 ad ministratione oiu3: quæ ad re3 gau dii ptinēt:hoc eiz eſt theſaurus cu ræ.ludeus. Pillulæ cōferētes sodæ a flegmate &melācolia.R.miroba lanorum chebuloru3:indoru3:belli ricorum:ſalis ïdi:an.3.iii.turbit:e pichimi:an.5.i. &.5.ellebori nigri: & pulpæ colloqnti dæ:an.3.iii.ieræ pigræ.3.x.agarici.3.vi.ſticados.3.iiii

ab linthii. 3. iii. Dōlis earum est. a. 3. 1. usq. ad. ii. & sunt sublimes. Cōfectio pillularum stomaticaux solutiōe educentium flegma: & utrāq. coleram & cōferunt sōdæ stomati cæ factæ ab eis. Quarum permittio R. ieræ pigræ turbit. ān. 3. xii. Miro balanorum citrinorum Kebuloy idorum ān. 3. v. agarici. 3. iiii. saliſgē mæ: ſticados: ameos ān. 3. ii: Epithi mi. 3. iii. ſcamoneæ. 3. ii: & s. & fac cù ſcariole ſucco pillulas. Da. a. 3. i. & s. usq. ad. 3. ii. & s. Andromacus Iera conferens ægritudinibus capitis a flegmate & melancolia & confert iuuamētuæ manifestu: epilepsiæ & appoplexiæ & paralyſi & torturæ & mollificationi: & inicio aquæ: cu ius permittio est. R. ſucci: ab linthii 2. i. i. eræpigræ. 2. s. s. turbit. 3. viii. col loquitidæ interioris. 3. iii. i. ſqillæ affa tæ. 3. iii. agarici ſticados: pollipodii epithimi: ān. 3. 5. ellebori. nigri: pipe ris albi & longi piretri ziziberis ſquinanti canedreos: ān. 3. iii. 5. car damomi: macis: nigellæ: aristołogi æ: caſtorei ān. 3. iii. euſorbri. 3. ii. 5. croci. petroſilini cynnamomi: ſpicæ: pollii: ān. 3. ii: ablinthi 3. iii. penidiarum albaix 5. iii. mellis diſpumati: ĝtum ſuffi cit. Dōlis eius e. a. 3. iii. usq. ad. v. cù aqua calida

DE SODA PROPTER PER
CVSSIONEM.

Ilius Serapionis. Si ſupra per
cuſſionem in capite nullum
præterierit tēpus: adminiſtramus
i' primo quæ: repellant: & non per

mittāt materiā reumatizantem ad
locum recipi & figi in ipso ſicut
recte ad miniftātur frigida ſtipti\cca cum aquis: & expræſionibus fri
gidis ſicut eſt ramicæ proprie cum
aqua frigida mulcæ frigiditatis: &
comprime uehementer ſuper locu
Et ex his ſunt roſæ: & ſandali & fau
fel: & ſief memithe: & achacia &
boluſarmenus: & chimolea: & lēs
non excorticata: & litium ſingula
riter & coniunctin: quando miſcē
tur cum aqua ſolatri: aut uirgæ pa
ſtoris aut plantaginis: aut coriādri
humidi: aut cum omnibus aut cù
aqua roſacea: & infrigidentur in
niue: aut cum expræſione portula
cæ. Si aūt poſt percuſſionem præte
rierit tempus: & materia iam reu-
matizauit & collecta e medicamen
roſolutiuum eſt apponēdum ſicut
ex camemilla & melliloto fenugræ
co radice alteæ: & ſimilibus: ſi aūt
nō reſoluitur curatur ſicut dice
mus i'tractatu apoſtematum. At ue
ro & ſi reumatizauerit materia: &
adhuc reumatizat & partim colle
cta eſt & partim colligenda utraq
cura indig: & ſ. & quæ repellat reu
matizandum: & quæ reſoluat colle
ctum reumatizatum. Sīt ſatis hæc
quæ de cura ſodæ diximus: & poſ
ſunt ſufficere eis quos deus glorio
ſus ſanare uoluerit.

DE. EMICRANEA.

Micranea eſt ægritudo de gene
re uehementium dolorum
propterea quādoque indig& blan
ditione quādoq. curatione: & cura

110

eius indig& obseruatione regimi
num sicut i soda diximus. Qua pro
pter oport& ut capitula illius ca-
nonis hic etiam afferrātur i calidā
& frigidam. Cura autem blandiens
eſt cura non uera & eſt ſtupefacere
apud uehemētem dolorem iſplius
& pulſationem. Nos autem largito
rem ſanitatis poſcimus imprimis.
ut de ſui largitate ipſam egenti &
ſperanti ānuat: qui ſit benedictus.
Afferrimus etiam ad locum hunc
exmedicinis ibi rememoratis: quas
poſſumus habere comunitatem
iuuaminum in omnibus capitis x-
gritudinibus. Et ponimus exmedi
cinis hic: quaſdam quas quidem
proprias emicranæ eſſe dixerunt
DE EMICRANEA: CALIDA.

Tali peccatum eſt ex parte ſan
guinis flebothomiam cōferre
diximus. Si uero ex parte coleræ e
uacuabimus eam poſtque digeſſeri
mus utramque: partem eius: & hoc
cum auxilio medicinarum quarum
proprietas eſt hoc facere. Et ex eis
eſt aqua fructuā: & iſuſio. miroba
lanorum & iſuſio aloes i aqua en
diuiæ quam diximus: & alia: quod
rememoratio præceſſit & dāda eſt
etiam ierapigra cum ſcamonea: Ale
xander confectio. Trociſ quibus
fit linimentum ad emicraneam co
lericam uehemētem & pulſatiuam
R. aluminis: 3.x. croci. 3.xii. colco
tar. 3.x. myrræ. 3.iii. onphatii.
3.ii. gummi arabici. 3.iii. fac trociſ
cos cum uino forti aut aceto & cù
neceſſe fuerit ſoluatur unus cum

aceto permisſo & liniatur ſuper
locum doloris. & ſtringatur ſuper
ipſum cum ligno ut ſedetur pul
ſatio. Et quandoq. apud neceſſi-
tatem ponitur cum eis paſ opii.
Democritus linimentum bonum
ad emicraneā calidam. Accipe ex
fece attramenti ſicca & diſſolue eā
conferendo cum aceto multæ
fortitudinis: cum octaua parte
ipſiul opii ægipſtiaci & elaboretur
multum i contritione ipſius ſicut
per diē.i. & liniatur ex eo ſuper
tempora & ſtrīgatur ſuper ipſu
eſt enim expertum. Archigenes
linimentum ad emicraneam cali
dam pulſatiuam expertum: & ad
ſodam uehementem. R. ſucci a-
creſtæ myrre ſi partem. i. fecis en
clauſtri ſcriptorum partes. ii. alu-
minis iameni croci ſi partem. i.
& quartam confi ce terendo cum
aceto uini contritione multa: & li
niatur ex eo ſuper tēpora: & ſtrin
gatur ſuper ipſum. Filius zachariæ
ſi ſtomacus eſt concauſa danda
eſt poſt mondificationem iſuſio
coriandri & pſilii cum zucaro in
matutinis & affi duetur illud quia
confert ſi deus uoluerit. Idem ca
putpurgium fiat ex lacte mulie-
ris cum modico camphoræ. & ſi
necesſitas uoc& adde tantundem
opii quantum eſt camphora: &
diſtilla ex eis in aurem & naſum:
quæ ſequitur morbum. Deinde
diſtilla oleum uiolarum poſt ho-
ram cum lacte mulieris. Ex embro
cis & aliis ſunt elligenda ſuper

hoc & afferrenda ad locum istum
ea quæ cōgruant & quæx proprie
præceſtit rememoratio :& ad huc
locuī aliqua ex eis offerantur :quæ
diximus in ſoda frigida ſi deuſuo
luerit.

## DE EMICRANEA FRIGIDA

Ermes linimentum ad emicra
nea3 frigidam cronicam. R. ſuc
ci rutæ acreſtis ſucci affodili. ſñ. 3.
iii. caſtorei euſorbii: piretri. ſñ. 3.vi
piperis: ſinapis: ſtaphiſagriæ: cala
menti: zinziſeris. ſñ. 3.iii. croci. 3.
iii. fac ex eis trociſcos: & cum ne
ceſſitas. fuerit diſſoluatur unus eo
rum. in aceto multæ fortitudinis
& liniatur ſuper locum. & stringa
tur cum pila eſt enim efficax: & eo
utendum eſt quâdo omnia iam nô
contulerunt quonia3 eſt forte: &
quando3 cum. 1B2. i. olei &. 1B2. 5.
uini: &. 5. iii. ceræ omnia bulliant
uſq3 ad uini consumptionem. De
inde collentur: & fit inde unguen
tum mirabile. Democritus medi
camen magnum conferens emicra
nex difficili: & cronice: quæ difficul
ter ſeparatur: & non eſt quod con
fort& ſicut illud. R. ex emplaſtro
ſinapifino circiter. 1B2. ii. & commi
ſce cum oleo ſquillæ: 5. 5: coſt1: ra-
dicum cappari: euſorbii. ſñ. 3. iii.
omnia terantur & contrita cum a-
ceto: aut uino odorifero q̧tum ſuſ
ſicit agregabis & ſuper locuī em
plaſtra quoniam ē ultimum. Hip
pocrates Granorum lauri partem
i. oli bani partem. 5. omnia miſce cù
aqua poſt triturationem ipſorum

& linies ſup locum Oribatius. gra
norum lauri: foliorum rutæ. ſañ. par
tem i. ſinapis partem. 5. aggrgen
tur cum aqua & ad miniftrentur.
Alexander ſi eſt emicranea a co-
munitate ſtomaci uomitus prouo
candus eſt cum oximelle & pipere
aut oximelle & porris: aut oximel
le & rafano nutrito cum elleboro
nigro deinde poſt uomitù detur
diacydonitem: aut cydonia cù pipe
re & zinzibere propinato tamen
ante uomitum pertriduum apozi
mate apii & ıſopi & dauci & ſimili
um cù oximelle. Idē Caput purgiu̇
quo frequenter uſus ſuz ad emicra
neā difficilem ex humore frigido
R. euſorbii caſtorei ſañ partes æ-
quales ſiant ex eis ſief. & apud ne
ceſſitatem fricetur cù uno eorum
ſuper cutē cum aqua calida aut
oleo costino: aut nardino: & diſtille
tur ī narem & aurē quæ eſt ex par
te doloris: deīde balneetur & cōſe
quēter adhuc ex medicamē diſtil
letur & hoc uiciffim: cito enī emi
cranea diſſoluetur ſi deuſ uoluerit
Alexander linimentu̇: quo nullum
maius ad diuturnā & difficilem e-
micraneā inueuitur. R. euſorbii ui
trioli. ſañ. 3. iiii. myre puræ: trocis:
de croco magnetis leucopiperis
ān. 3. iii. Tere omnia & cōſice cum
aceto ſic terēdo multa contritiōe
uſq3 du3 fiat ſicut mel & linies ex
eo totu3 tēpus: & dimitte uſque
du3 deſiccetur: & iteru3 ſecundo &
tertio iniunge. Deinde lau: & hoc
ſingulis diebus ſine intermiſſione

12 111

B

faciat uſque dum ſanitas appareat
ſi deus uoluerit . Aliud eiulde3 olei
de ſabina. lb. i. ceræ. §. iii. euſorbi. §.
i. fiat ex eis unguētum :& ex eo me
diam partem capitis inunge & frō
tis anteq lau& in balneo &hoc fiat
ſingulis diebus & ſanabitur. Galie
nus . Non eſt narcoticoru3 uſus in
uehementiam adminiſtrationis: ad
capitis ægritudines propter paſſi
bilitatem cerebri: led in uehemen
tia neceſſitatis quando fit dolor
uehemens & amentem reddit aut
ad ſincopim perducit cōuertimus
regimen ad adminiſtrādum ea cu3
timore: & cautella poſt fractione
tamen excellentiæ eorum: & meli
us eſt adminiſtrare ea in empla-
ſtris q in potibus deīde caputpur
giis: & tu elige: quæ uolueris ex eis
quæ diximus.

CAPITVLVM.DE.SCOTHO
MIA.ET. VERTIGINE.

Vius ægritudinis cura ē.v.res.

Prīa abſcidit materia3: Secūda
conuertit regimen ad membrum
mandans ſi eſt aliquod mandans
& retificat illud. Tertia conuertit
regimen in adminiſtratione cibi &
potus ducentium ad æqualitatem.
Quarta confortat cerebrum: & ca
put totum ut non recipiat quod
mandatur Quinta conuertit uapo
res & fumos ad oppoſitum & di
uerſum & illud fit cum fricationi
bus extremitatum & conſtritione
doloroſa & uentoſatione in eis &
ſpatulis. & omne quod attrahit
ad oppoſitum & diuerſum. & cum

cliſteribus: & ſuppoſtoris & ſimi
libus

DE SCOTHOMIA. ET VER
TIGINE. A. MATERIA. CALI
DA. ET SANGVINEA.

I ſanguis quidem i cauſa fue
rit ab exuberanti eius in toto
corpore priō de basiſlica minueūs
aut de uena mediana & poſtea ſi
neceſſitas urg& cephalicā minue
mus hoc enim eſt præceptum
hippocratis Et ſi adhuc pſeueraue
rit ægritudo flebothomabis uenā
non pulſatilem: quæ eſt poſt aurez
ex una parte uel ababus ſi neceſſe
fuerit: Sacrificio etiam cartilagi
nu3 aurium eſt multu3 competēs.
Et competit etiam in hac ſpecie
uentoſatio crurium. Si autem ſan
guinis abundantia in ſolo capite
apparuerit de cephalica minue-
muf ſoluz & uenis. quæ ſunt poſt
aurez. Scarificio etiam auris uti
lis eſt & appoſtio ſanguis ſuccaru3
in auribus. & applicatio uentoſa
ru3 i nucha & in ſpatulis & collo.
Et omi qde ſpeciei cōfert hæmor
roidaru3 prouocatio: & in mulieri
bus mēſtruorum. & ſint cibi eo3
ſanguinis feruorem extiēguentes.
& congelatiui & acetoli. Et cōfert
eis omni die in matutinis admini
ſtratio p[lii]ii conquaſſati cum a-
qua & zucaro. aut inſuſio corian
dri. Et cōfert oleum. ro. & acetu3
conquaſſata & i frigidata i niue. &
eſſuſa ſuper caput & olfatus eoru3
& roſaruwi: & ſandalorum & fau-
ſel & omne regimen extinctiuum.

## CVRA.VERTIGINIS.ETSCO
THOMIAE.COLERICAE

Vratur cum medicinis quas in
soda calida diximus & cù de
coctione:mirobalanorum & infu
sione aloes. & aliis & cuz regimine
ciborum extinguentium: & cum
uomitu. & cum firupo acetolo. &
eft astomaci comunitate &cù aliis
& cum clisteribus & similibus ta
libus & confert eis iera &coliria.
CVRA FLEGMATICAE.

Vratur sicut soda flegmatica
ex pillulis cochiis. & ifusiōibus
de iera & de aliis & si eft astoma
co cum uomitu cum oximelle: &
pipere. aut cum rafano: aut cum si
napi: & cum clisteribus. & similis
& confert ei ieralogodion iu
uamētu; maximum & iera archi-
genis. & theodoricon: & iera galie
ni: Abruabam confectio. ſticados:
cuius iuuamentum eſt ſublime ad
uertiginem: cuius materia eſt.
flegma: & colera nigra. cuius per
miſtio eſt. & ieræpigræ. 3.x. agari
ci epithimi. & 3. iiii. mirobalano
ru; indorum. chebulornm. embli
corum. beliri corum. ſticadosān.
3. iii. ſalis indi. 3. ii. Confice cum ſeca
niabin. et ſit dolis eius a. 3. ii. uſq
ad. 3. iii. cum aqua calida in ieiunio
CVRA.VERTIGINIS.MELAN
COLICAE.AVT.VENTOSAE

Ertigo aute;3 melancolica: aut
uētōla curatur ſicut soda facta
ab illis. & uertigines. quæ fiunt a
pmixtiōibus ſimiliter & uertigies
quæ fiunt a uapore frigido cura-

tio eſt cum adminiſtratione redo
lentium calidorum aut frigidoru;
ſicut neceſſitas inuitat.

## DE VIGILIA ET SAHARA.
CAPITVLVM.

I e a materia curetur: qualiter
cūq; ſit ſicut i ſpetiebus ſodæ
diximus. & cu; emplaſtris linimen
tis. & embrocis: & caput purgiis
& aliis. Diaſcorides. terantur ſemi
num papaueris. §. ii. aut excortici
bus & ſeminibus §. i. & fundatur
ſuper ipfa aquæ fontium: 1B2. §. De
ide poſt horas. vi. aut viii. mulgea
tur ex eis aqua & propinetur in ſe
ro cum zucaro. & facit ſomnum ſo
poris bonum. et quādoq; ſemina
papaueris & cortices ponuntur in
ſorbitiōibus & confert. Hali ſuffu
migium exptum ad ſomnum in
ducendum. &. corticum papaueris
recentium anni ſui: 3. xx. tortellarū
de ſeni. 3. viii. ſe. aneti. aniſi. &. vi.
maſticis. 3. iii. puluerizentur omīa
& cribellentur cum panno de ſeta
cruda & miſceātnr cu; eis penidia
rum q; tum eſt totum & ſit eius
dolis pueris. a. 3. i. uſq; ad. ii. m iu
uenibus uero: a. 3. v. uſque ad. viii.
eſt enim mirabile Andromacus
Suffumigium ſedans uigilias. & in
ſomnietates & eſt expertum. Acci
pe corticu; papaueris. 3. v. ſeminu;
lactucæ: aneti. granoru; ſolatri. &. &
3. ii. opii. chirat. 1: tere. omnia ſicut
alcohol. & da ex eis. a. 3. ii. uſq; ad
v. Mahomet arazi trociſci expti ad
ſahara cum febre & acuitate: & ſe-
dant alie natione; & febrem & au

112

ferunt ſitim uehementem. K. ſe
minuſ lactucæ.portulacæ: papaue
ris: ſe.cucurbitæ citrulli excorti
cati an. 3.v. ſucci ligritiæ amili:dra
gaganti.opii: an. 3.1.5.terantur oïa
ſicut alcohol: & fac trocifcos cum
mucillagine pſilii: & ſit dolis a: 3.
ii. uſque ad.iii. cum aqua frigida.
& quando neceſſitas eſt maior. da
cum aqua coriādri humidi: aut cu
lactucis: aut citrulis: aut cucurbi-
tis: aut ſimilium. Iudeus trocifci
ſimiliter ualentes. K. iuſquiami:
lactucæ. ſe: papaueris. an. fac troci-
ſcos cu ſucco lactucæ. da. 3.i. uel. ii.
cum aqua frigida. Diaſcorides o
pium cum oleo ſuppone & facit
ſomnum. & proprie ſuppoſitum
cu: licinto: ſed eſt timorolum ual
de & propter hoc: oport& ut præ
paretur. ita quod poſſit extrahi
quæcunque uis an. q. noceat: &
ſimiliter fit ex papauere nigro. De
mocritus embroca conferens ad
ſaharam frigidam & dolorem capi
tis ex eadem cauſa: R. foliorum al
zahanam & capitum papaueris: &
folioru: api: & mentæ: & ſe. lactucæ
& iuſquiami. an. partes æquales. De
coque in aqua uſque ad conſum-
ptionem tertiæ ipſius: & ex ea fun
datur ſuper caput & embrocetur
cu: ea. Deinde ligetur caput & co
operiatur pānis expertum eſt. Et
ſi ex eide[m fiat emplaſtru: confe
ret mirabiliter: 1 ſaac embrocatio
curans inſomneitatem & ſaharam
a cauſa frigida. K. floruz camemil
læ: melliloti. aneti. corticus radicu

mandragoræ: ſanſuci: an. fac ſicut
diximus: & embrocetur ex eo. Si a
caliditate. & acuitate fuerit i ſom
nietas: embrocetur caput cu: aqua
in qua papaueris ſemïa: lactucæ: &
uiolæ. & roſæ: nenufar: folia ſalicis:
ordeum excorticatum: uilquiami.
ſemen: & portulacæ coctæ fuerint.
emplaſtru: cōferēs ſaharæ folia por
tulacæ lactucæ. rasura cucurbitæ:
lēticula aquæ ſeper uiua aggregen
tur cum mucillagine pſilii. & oleo
de mandragora. & infrigidatu: ca
piti ſuperponatur. curat en: ſi de
us uoluerit. Filius ſerapionis lini-
mētum conferens ſaharæ: K. croci
3.vii. opii. 3.5. xillocasii. 3.ii. Di-
ſoluantur in oleo mādragoræ: aut
roſarum & fiat ex eis linimentum
qa ſanat ſi deus uoluerit. Aliud
noſtrum: K. ſucci lactucæ: portu
lacæ: ſemper uiuæ carabæ iuſquia-
mi ſolatri. an: partes ii. farinæ ſa-
barum. & ordei an: partem. 5: opii
circiter ſextā parte: olei mādrago
ræ: & ro. an: ptes: ii: mucillagis pli-
lii partes. iii: coquātur oia ſimul
uſque dum fiāt ſicut pulmentu:
& dimittatur infrigidari & poſtq
caput embrocatum fuerit ſuppo-
natur expertu: ē. Filius zezar ole
um ſomiferu: mirabile expertum:
K: opii. 3.x. ſe. lactucæ: 3. viii. iuſqa-
mi. & mādragoræ an: 3.v. corticum
papaueris. 3.xii. terārur contriciōe
croſa: & proiice ſup eā aquā expræ
ſionis mandragoræ: aut coctiōis
eius. B2. i. aquæ decoctiōis capitū
papaueris: B2. i. olei. ſi ſamini. B2. 1.

Coquantur in uſe duplici uſque
ad consumptione? succorum:& ex
eo frontem. & ſinſput unge. Et ſi
ex eo caputpurgiuſ feceris cōſert.
Et ſimiliter ſi ex eo in narres ſiece
ris expertum eniſ eſt. Ex caputpur
giis plura in ſoda ſunt dicta. & tu
ex illis elige. ſecūdum quod diſpo
ſitio exigit. Et ex eis ē illud quod
fit cum oleo mandragoræ quādo
diſtillatur ex eo in naſuſ cū emul
ſiōe lactis. Et ſimiliter fit ex oleo
nenuſarino. & roſarum. & uiolay.
& quādoque diſtillatur in aurem.
& confert. & quādoq[ur] additur eis
opii ſicut granum orobi:& quā
doque cuſ oleo papaueris. aut la-
ctucæ: Gabriel caputpurgiuſ con
ferens ſaharæ. K. apii. croci. corti
cuſ papaueris: caſſiæ: aſſi. fiant coli-
ria. & diſſoluātur i oleo roſaruſ. &
diſtilletur ex eis in nares quonia?
expertum eſt. Idem: caputpurgiuſ
ſi fuerit ex cauſa frigida fiat cuſ
oleo croci & aneti: & camemillæ:
& ſi oport& cum modico opii &
croci cuſ eis accipe. Idem. ſuffumi
giuſ cōferens ſahæræ. K. roſa[ō]x uio
laruſ: folio[ō]x ſalicis. a[n]i. ſadalo[ō]
machas[ir]. ſ. ſ. flo[ō]x nenuſaris. 3. iii.
corticum papaueris. 3. vii. Ponātur
in ampulla uitrea & impleatur. de
inde aqua. ro. & obturetur orificiū
eius. deinde bulliat ſuper cinere
calido uſuque ad consumptione?
tertiæ ipſius. poſt hoc deobture-
tur orificiuiu aſonis & patiens inde
fumum recipiat. Inducit eniſ ſom
num. Aliud eiulde[ur] ſatis efficax:

Florum camemillæ. flo[ō]x aneti. a[n]
ſ. ii. melliloti. ſ. i. corticum mādra
goræ: caſſiæ. ſquinanti. a[n]. 3. iii. cor
ticum papaueris. ſ. i. xiloaloes bo-
ni. 3. ii. & ſ. fiat ſicut diximns. eſt
enim expertum

DE. FRENESI. CAPITVLVM.

Vius ægritudinis cura ſi iam
īpræſerit cauſa ē. Si aŭt adhuc
ſit præparamentum ut imprimat
ſed adhuc non impræſit curatur.
ſed non apud negligentes & ſtoli
dos. Et cura ipſius ſunt. v. res. Pri-
ma ſub trahit materiam. & ab ſci
dit eam. Secunda counertit. uapo
roſum eius ad diuerſum & oppoſi
tum. Tertia conuertit regimen ad
confortandum caput ut non reci-
piat quod ad ipſum trāſmittitur
de uaporibus. & extinguuat audaciā
acuitatis eorum. Quarta conuer-
tit regimē ad ea per quæ poſſunt
fieri temperies & ad æquatio ex
eis quæ dicam. Quinta conuertit
regimen ad ſedationem accidenti
um. Tres aŭt ex eis: ſunt principa
les: & reſpiciunt cauſa[ū]ſ. & ſunt de
necesſitate curæ. Duæ autem poſte
riores præparāt: & adiuuāt. & una
ponit regimen iſ dieta: & alia ſedat
accidentia praua. Diſtinguendum
aute[ur] eſt in his rebus hoc modo.
Prima[ē]re[us] compl[us] flebothomia
ubi neceſtaria fuerit: & medicamen
ſolutionis quando oportuerit. &
administratio enematum lenium
modu[us] uel gradum lenitatis non
transſ ingredientium: ut non fiat in-
citatio. Secundam rem compl[us]

113

fricatio extrematuż .& ligatiōes compreſſiuæ: doloroſe in eis. & efuſiones aquæ calidæ in eis āte fricaſtionem. & poſt & uētoſe i tibiis & brachiis poſitæ. & ſcarificatiōes in auribus. & ſāguilugæ in naribus & ſternutatoria: & gargarilmata. & prouocatio hæmorroida. & in muliere ſanguinea. menſtruorum Tertiam rem complent linimēta. & emplaſtra repercuſſua conſyde rata ſicut diximus in ſoda & cano ne ibi diſtincto: Quartam reż com plēt adminiſtratio potuum: & ci borum ſedantiuż in flammatione & aeris puri temperati. & domus exutæ a formis. & luciditate i qua ſternantur redolentia frīa: & in qua ſit ramorum redolentium frigido rum fragor cum tenui murmure fluentia aquarum frigidarum: & omni quiete: & ad mimiſtratione gaudii lenis. & ſonitus organorum tenuis. Quintam rem complent ad miniſtratio medicinarum ſomnife rarum & ſedatiuarum. & ſocietas amicorum qui prohibeant & uin cant agitationem eius: & ſint fide les in adminiſtratione eorum: quæ inducuntur ab artifice: & pruden ter coherceant per miſtionē 1pli us aut ſaltem mulgeant:

DE:FRENESI.SANGVINEA.

Imprimis ſi nihil fuerit quod prohibeat flebothometur de cephalica: Deinde flebotho ma uenas frontis: uel ſanguiſucas applica in eis: aut in naribus: & ſi eſt quod prohibeat ſaltem ex ue

nis frontis aut uenas nariuż ſangu
nis fiat extractio. Et ſcito quod
eſt utilis. & omni ſpetiei frenefis
confert hæmorridaruż prouocatio
ſimiliter aurium ſcarificatio.
DE:FRENESI.COLERICA.

Renelis colerica ſolutiua me
dicina īdig& ſicut ē aqua fru
ctuū i ſirupo uiolaru̐ roſaruż. &dia
ſiracost:& alia. quæ diximus iſo-
da. linimenta in principio rei ulti
ma ſunt ex oleo. roſ. & aceto cō-
quaffatis. & alia quæ diximus: &
emplaſtra: & caputpurgia. & ſuffu
migia. & tu elige ea in capitulo ſo
dæ. Et ſi uigilias patitur affer ad
hūc locu̐ quæ dixius i ſahara &alie
n& omnino cibaria croſſa. & aquā
frigidam: Et ſcito quod in ſangu
nea indigetur reſolutioue plus. &
extinctione minus: & in colerica e
contra. Hoc eniʒ ſtudio ſanabitur
ſi deus uoluerit:

CAPITVLVM.DE.LITARGIA:
ET.EST.SIRSEN:FRIGIDVM

Egritudinis huius: cura ſunt.v.
res. quas diximus infrenelı. ſed
aliter atque aliter acceptæ. Prima
eſt occupatio ad ſubtractionem
meteriei cū cliferibus fortibus &
acutis: & cum uomitu: & interduż
cum uentris ſolutiōe. Secunda eſt
conuertere materiam ad oppoſi-
tum. & diuerſuż: & deriuare de par
te in partem. & hæc quidem com
pletur cum fricationibus extremi
tatum. & compræſſione doloroſa
in eis facta. & ligaturis fortibus. &
effuſione aquæ calidæ in eis &uen

tolatione. line ſcarificatione. quæ
procedat deſcendedo ſicut uerbi
gratia incipiendo a nucha & collo
ſub deſcendedo ad ſpatulas & bra
chia & crura. & eſt res efficax.Com
pletur etiam ſecunda res cuż ſter
nutatoriis. & gargarifmacibus: &
ſcarificatione aurium & prouoca-
catiöe hæmorroidaruż & meſtruo
rum. Tertia res conuertit regimē
adhoc.ut repellitur materia: quæ
transmittitur ad caput aut refolua
tur transmiſſa: & completur i prin
cipio rei cuż medicinis reperuſſi
uis ſicut eſt oleum.ro. proprie con
quaſſatum cum aceto & comple-
tur i proceſſu rei cuż reperuſſiuis
in parte & in parte reſolutiuis: Si
cut qui recte oleo.ro. & aceto mi
ſceri docuit caſtoreum conquaſſa
tum cum eis. & ſuperpolitum. Et
adhuc re multum procedete cum
reſolutiuis tantum ſicut dicemus
poſt. Quarta res e regimem in die
ta. & aliis exterioribus & comple
tur cibis & potibus conuenienti-
bus ſicut eſt aqua ciceris & aqua
ordei cuż barbis porrorum: & iſo
po. & ruta: & idromelle: & alio
cuż pipere pauco. ſi multum non
ſebriat. Et alienetur aqua frigida
omnino. & completur etiam locā-
do eos in domo lucida plena ima-
ginibus. in qua ſit strepitus & tu
multus loquentium. & aſtantium
uehemens cum inquietatiöe ægro
rum. prouocando eos ad iram. &
iurgia. ut nō profundentur in ſom
no exercendo coram eis ſonitus. &

ſtrepitus horribiles. & laborrosos
Quīta res conuertit regimē ad ſe
dationem accidentium: quæ ſunt
ſub. & ſōnus grauis: & ſoda. quæ
nō ſentitur. & obliuio loquendi. &
obliuio urinādi. & egerēdi. & alio
rum. & hanc rem complent admi
nistratio rerum uigilare facientiū
& prohibentiuż ſub. & ſedātiuż
ſodam. & remouentium obliuionē
& incitando eos ad loquendum. &
uigilandum. & euellendo eorum
pilos: & incitando eos adurianduż
& egerēdum etiaz ſi oport: & ad
comprimenduż ueſicam. & pecti
ne; adhoc ut urinent. hoc enim eſt
totum. genus curæ eorum. & hoc
toto genere curabitur. ſi deus uo-
luerit. Filius zachariæ. Cliftere cō
ferens litargiæ flegmaticæ. & obli
uioni. & appoplexi: R. colloqui
tidæ interioris: 3. ii. & 5. carthami:
5. 1. corticum radicuż capparorum
ſe. urticæ am: 3. iii. calamenti. 5. i. co
quātur omnia in: lb2. iii. aquæ uſq
dum reddeat ad. lb2. i. 5. Et accipe
huius expræſſiōis. 5. 5. murinabati
5. i. & cum oleo fiat cliftere: & ini
ciatur: 1 de; cliftere conferens litar
giæ melancolicæ: & eſt illa. quæ ra
rius aduenit. & ſi accidit raro era-
dicatur. & appoploxie ab eadem
cauſa. R: epithimi. ru. 5. i. colloqn
tidæ interioris. 3. ii. pollipodii. 5. 5:
calamenti. M. 1. coquantur ſicut ſu-
perius diximus. & fiat cliftere cuż
oleo camemillæ. Galienns: Cliftere
efficax. & ſublime. ad litargiam: &
appoplexiam. & paralyſi: R. artha

114

nitæ:& colloquintidæ interioris.
âñ:3.i.5.carthami.5.i.centaureæ mi
noris 5.5. ellobori albi.3.i.5.haſcæ
5.i.coquātur omnia.ſicut diximus
& cliſterizentnr cum eo.Aliud.no
ſtrum.RX.colloquiātæ.3.ii.centau
reæ5.5. carthami:pollipodii.âñ.5.i
iſopi:haſcæ.radicum maluæ.âñ.M.i
mellis.5. ii.uel.iii.ſalis maſiæ.5.5.
ſalis gēmæ.3.iii.ſiat ſicut dixi us:ē
eni: utile ſi deus uoluerit.uomitus
quoque prouocādus eſt.cum ſina
pi:& cu3 oximelle:aut cum rafano
aut cum oximelle:& oleo & ſale:&
aqua crīſolocannæ. aut ſiclæ:aut
cum decoctiōe alferengi:& ſimiliū
Alexander ſi uentris ſolutio neceſ
ſaria fuerit propter plenitudinē.&
exhiberi illā fuerit poſſibile.da ca
ſtorei 3.i.tertias.ii. & ſcamoneæ co
ctæ:&præparatæ.3.i.ſexta3 uel plus
uel minus ſicut oportere uideb is
& cum idromelle dabis. ſed meli
or omni euacuatione eſt cliſtere.
Sternutatoria. & gargarilinata in
capitulo ſodæ eligantur:& embro
cæ ſimiliter. & caputpurgia: & odo
ramenta. ſed ex odoramētis in hac
parte eſt nemē. & haſcæ: & proprie
in procesſu rei: & caſtoreum: & ca
lamentum: & ruta. & fumus piloX
ignitorum cum caſtoreo. quonia3
excitat eum. aut capillorum infir
mi: quos prius euuſiſti euuſione
doloroſa.Democritus. ſinapiſmus
congruit litargiæ:cuius diffi cilis ē
reſolutio. Sinapiſmus qde3 dictus
in repositorio medicinarum uni-
uerſalium: Archigenes: acetum ſql

liticum conquaſſatum cu3 oleo.ro
in quo dirruptum ſit caſtoreum
confert litargiæ:& euigilare facit.
Et quandoque pro oleo.ro. ſit per
mutatio ad oleu3 irinu3 aut oleu3
de nariſco:& quādoque permiſe
tur cum eis capilli hominis aduſti
& eſt mirabile.Alexander.capilli
hominis uſti & triti multum cum
aceto uſq3 dum fiat totum ſicut
unguētum ſunt medicina rationa
bilis ad litargia3. & ſubet. Excitat
enim cito a ſomni profuditate: &
quādoque miſcetur eis caſtoreu.
Idem uapores a capite optime re
pelluntur ſin principio litargiæ
& ſub& ex oleo & aceto conquaſ
ſatis diu caput liniatur: Sed poſtq
circuāteneri incipiunt: admiſceri o
port& caſtoreum. aut feniculus al
gul. aut pulegium. aut calamentu3
aut haſcæ: & ſimilia: aut nemen: &
calamētum. aut omnia aut ſingula:
Emplaſtrum ex arte nostra confe
rens litargiæ & ſub&. & euigilare
facit.RX: piretri. ſinapis ſquillæ.âñ.
5.i. caſtorei. euſorbii.âñ.3.v. miſce
omnia cum ſucco affodillorum. &
ſucco ſaſuci. & epithimetur ex eis
puppis cerebri. Andromacus. acci
pe ſquillam & tere & calidā ſuper
locum ſtum ex ea oport& puppi
capitis applica poſtq cu3 oleo.ro.
& aceto & caſtoreo cōquaſſatis lo
cum inunxeris: Archigenes. linimē
tum reſoluens litargiam & ſubet
R. olei de ben & olei nardini &
coſtini âñ. partem unam caſtorei
quartam partis unius. euſorbii tā

tūdem & piretri ſimilter ſquillæ partem. i: &.s. fiat ex omnibus lini mentum & epithimetur cum eo. Galieus. ſi diuturna efficitur paſſio caſtoreū a granis. iii. uſq; ad. v. cuż oximelle bibere dandum ē ſatis a me expertum eſt. Et ſimiliter ty riaca data aut mitridatum cōſert: aut diamuſcū. & ſimilia. Mahom& arazi linimentum conferens litar giæ. & obliuioni. & congellationi. K. olei ſambucini §.i.olei de ben §.ii. euſorbit. §.i. caſtorei. §.s. fiat linimentum & ungatur cū eis lo- cus memoriæ quonia3 cōſert. Filla grius ſtimulantia corpus ſunt de materiam diueterere facientibus & operātibus plus2 fricatio extremi tatum & compræſſio dolorosa & ſut proprie quando linimenta & confricationes ſunt cum rebus acutis ſicut eſt acetum ſquilliticū proprie & ſquilla. &. ſinapis cum aceto: & urtica & ſe. eius & piretrū &. ſe. mezereō. & folia eius. Ex iſtis confricantur extrema materia ad diuerſuz trahitur. & ſubet impedi tur ut non profundetur in ipſum. ſi deus uoluerit glorioſus.

CAPITVLVM.D.E.DIMINV-
TIONE.MEMORIAE.

mprimis: mundificatio fiat ca
pitis. & corporis totius .li eſt
a materia flegmatica: & poſtq; di
gesſeris eam euacua in principio
rei cum medicinis operātibus
cu3 facilitate ſicut eſt ierapigra cō
fortata cu3 pulpa colloquintidæ
& caſtoreo & aliis: quæ nominauie

mus in ſoda & gradatim procede
mus ad maiora ſicut ſunt ieræ ma-
gnæ & theodoricon. & nux muſca
ta: & alia: quæ diximus & collige
ex eis emplaſtra & caput purgia &
alia affer etiam ad hanc partem
quæ diximus in litargia. Maho-
met ARAzi. linimentum conferens
litargiæ & cōgellationi. & obliuio
n1. K. olei ſabacini §.i.olei de ben
§:ii. euſorbii §.i. caſtorei. §.s. fiat li
nimentum & ungatur cum eis lo-
cus. quonia3 memoriæ confert. Fi
lius Zezar. Zinziber condituz re-
parat memoriam & propriæ ſum
ptum. quolib& mane. & quādoq;
confortatur cu3 olibano & pipere
& e efficatius: & quandoque con-
fortatur cum anacardis: & pro-
prie ſicut zinziberis conditi. §.iii.
mellis anacardi. §.i. §.: & ſit dolis. §
i. aliter. 3. i. Filius girges. Medicamē
expertum memoriæ & conferuati
uum eius. K. acori. lb2. §. piperis lō
gi §.i. partes. ii. cymini: §. §. miſcean
tur omnia ſimul & adminiſtrentur
& ſit dolis a. 3. ii. uſq; ad. v. Hali me
dicamen expertum cōſeruans me
moriam conferens q; ſenibus K.
mellis anacardi partes duas oliba
ni zipari acori ān. partes .ii. pipe
ris longi. piperis. ān. partem .i.
C hebulorum indorum ān. partes
ii. cymini ptes. iii. mellis ĝtu3 ſuffi:
cit. Dolis eſt. 3. ii. Medicamē noſtrū
expertum ad deſtrutiōem memo
riæ reparans. &. conferuans eam. K.
mellis mirobalanorum chebulon
lb2. i. piperis longi. §. iii. &. §. tera-

115

tur piper. & misceatur cum melle
chebulorum. & aromatizetur cum
galliæ mulcatæ. 3. iii. mulci boni. 3.
5. & fumatur ex eo omni mane in
jeiunio a. 3. iii. uſque ad v. Eſt eni
nobile & expertum & quandoq
miſcuimus cum eis olibant maſcu
li. 5. i. & eſt bonum. Et quandoque
datur prædictum medicamen line
olibano poſt qæ deglutiuerit ex
olibano cícera:iii. & eſt melius &
proprie ſumptuæ cum aqua iſopi
& olibano aut cuj uino miſto. Fi
lius Zachariæ. anacardina cōfectio
bona conferens obliuioni: & cani
ciei ante horam. & moyphæ & ba
ras. R. mirabalanorum chebulorù.
emblicorum: in dox belliricox:
ãñ. 5. iii. pipers: macropiperis. oli
bani: zinziberis. iſopi ſiccæ. acori
ſpicæ: ciperi. & in aliis: pro acoro:
hueg. ãñ. 3. v. mellis anacardi. 3. vi.
mellis quantuæ ſufficit ſumme ad
3. ii. expertum uerax. Anacardia cō
fectio quam diximus in antidota
rio eſt excellens in confortatione
ſenſuum & memoriæ. & facit eā re
cuperari deperditam.

DE:MELANCOLIA.ET.MA-
NIA:CAPITVLVM.

Iximus in ſoda intentionem.

G. in curatione ægritudinum
melancolicae eſſe in tribus rebus
Prima res eſt regimen circa adæ-
quationem curæ eius: & digeſtio
nem ipſius. Secunda res eſt ſolli-
citudo circa euacuationem eius.
Tertia res eſt regimen confortati
uum cordis complectens omne re

gimen dilatans animas & faciens
in ea minerâ gaudii. Prima autem
reß duo tangunt regimina: Primuß
regimen eſt. regimen humectati
uuß. & impinguati uuß quod in tota
curæ protellatione extendenduß û:
præter qæ quod faciat cadere in
opulationis. & completur hoc re
gimen cuß balneis & embrocis hu
mectantibus ante cibuz: & effuſio
nes aquæ calidæ ſuper caput: &
humectationes aeris habitaculi e-
ius. & fricationibus & in unctio-
nibus teneruß facientibus corpus
& cuß cibis & potibus humectati
uis humores laudabiles generanti
bus. & omni quod impiguat &
humectat ex cibis & potibus &
medicinis: & quiete. & ſomno: &
ſit ſtudiuzi his omnibus: ſupra
ſtudiü ſecüdi regimini quod nûc
narro. Secüduß regimē eſt regimen
reſoluti uuß faciēs reſolutiōez cum
mediocritate. & proprie eius quod
habilitatuß eſt ex præcedēti regi-
mine ut fiat illud. Et hæc duo re
gimina oport& ut ſibi inuiceß ſem
per ſuccedāt ut cadat digeſtio æ
qualiter in materiam quoniam eſt
cura uera. Secüdam rem complet
tria conſyderabilita in euacuatiōe
materiei attendēda: Primuß eſt ut
nō ſemel. & laboriōſam & ſubitaz
faciamus euacuationez: ſed pīter
ualla habēteß temperiē: ut natura
euacuationem nō euacuatio natu
ram regul& hoc enimē præceptū
hippo. ſubita enim & uiolenta e-
uacuactione uix natura regulatur.

& eius operatio est sicut impetus
flammæ quæ subito i subtile agit
& debile & prætergreditur croſiū
Opus uero moderati caloris est æ
qualiter in utranque partem rei
elixabilis ſeu affabilis agere: Secun
dum conſyderabile est ut euacua-
tium ſit comēſuratum non exce
dens mediocritatem: ſed ſit exten
ſio eleuationis eius: non recedens
aut modicum recedens a gradu
medicinarum incolumium quas te
ſcire fecimus: tertium est ut non
expolientur. ſolutiua a rebus leni
ficatiuis & humectantibus: hoc
enim est quod operatiœz beatifi
cat. Amplius aŭt rei huius ſecūdæ
regimen perficitur cu2 administra
tione flebothomiæ: & ſubtractiœ
ſanguinis ubi oport&: & medicinæ
euacuatione & enematum & coli-
riorum conuenientium primo le
nium: deinde acrium. & interdum
uomitus. quando proprie paſſio
est ſtomatica aut i ſtomaco fuerit
aliqd quod ad ægritudinez addat
aut cum cibus fuerit corruptus i
ſtomacis eorum. Tertiam rem cō
plent administra ratio ſecundum oē
genus rerum generantium eis gau
dium & læticiam: ſiue cibalium
ſiue medicinaliū. ſeu potabilium.
Et adhuc ex rebus quæ audiūtur
& uidentur & odorantur. & quo-
cunque modo ſentiri poſſūt: & ad
ministratione aeris temperati &
aspectu formarum multi decoris
& ornatus & negotiatiorze iucūda
& blandimentis. & ſuggeſtionibus

& promiſſionibus rerum de qui-
bus dolent deperditis. & aspectu
ludoru3 diſtrahētium intētionem
eoru3 a re de qua dolēt & omni
eo quod ad rē gaudii ptin&.
DE MANIA ET MELANCO-
LIA. SANGVINEA.

I ſanguis exuberat in toto &
uenæ plenæ ſunt euacua ex ue
na nigra. & poſt iſtā ex basiſica
& hoc in melācolia. In mania ue-
ro fac e contra ſed iſcipe a basiſica
& poſt iſtā ſi oport& ex uena ni
gra. & poſt iſtās flebothoma de
ſaphēis: & ſi ad huc oport& fac ex
uena quæ currit ad polliſe pedis
ſi uideris in ea plenitudinē & ma
xime in occultatione meſtruoru3
trahit eni3 flebothomia huius. & ſi
adhuc hæc nō contulurit ex uena
frōtis facies: aut ſanguis fugas in
ea. & naribus applicabis. quonia3
omni permiſtiōi confert. & est ad
ministrāda: in hac ægritudine ſep
flebothomia larga ut nō egredia
tur subtile & remaneat croſiūm
Et ſi ſanguinis peccatuz in capite
ſolo fuerit flebothoma excepha-
lica. & cōſydera quæ duarum par
tiu3 capitis ſit grauior & tunc ex
eadem cephalica flebothoma: &
ſi fuerit. ſaguinis ſupabūdātia pro
pter oppilatōem quæēi epē. aut
i ſplene flebothoma ex ſaluatella
dexra. aut ſinistra. & ſi fuerit in u-
troque: nunc ex hac: nuncex illa
flebothoma ad huc autem te
ſcire fecimus quod hæmorroi-
darum prouocatio & meſtruorum

116

omni eorum ſpetiei confert: & ſimiliter apertio uaricum & ſi- militer apertio plenitudinis ue narum pedum in fine rei: Sabor- rex medorum ſirupus cōferēs ma- niæ:& melancoliæ ex ad huſtioe coleræ citrinæ: ſucci bugloſæ domestiæ & ſilueſtris: an. 1B2.:ii. ſucci pomorum redolentium. 1B2. iii. ſoliculorum ſene. §. iii. croci. 3. ii. zucari tabarz: & 1B2. iii. ſiat autez ſic ſene proiiciatur in ſuccis per diem & noctem poſt contritione; eius deinde bulliant ebullitione. i. aut duabus: deinde. cum zucaro ſiat ſirupus: crocus aūt cōfricetur in pāno in eius decoctiōe. da. §. ii. uel. iii. cuz aqua bugloſæ: & quā doque apud neceſſitatem detur cum aqua caſei. G. accipe ſoliculo rum ſene. 1B2. i. & ſubmerge ipſam ī cado muſti albi. dimittatur poſt menſes ſex & propinetur cu: aqua bugloſæ omni mane ī ieiunio con fert enim maniæ & melancoliæ mi rabiliter & mundiſcat cerebrum & ſenſus & generat gaudium & ſi dequoquatur ſene in iure gallorū & galiarum aut carnium. aut p[]ſei um aut ouorum confert ſimiliter Filius zezar in ſuſio epithimi cō ferens maniæ & melancoliæ ab ad uſtione coleræ citrinæ. R. epithi- mi cretenſis. §. iii. ſlorum bugloſæ domestiæ aut ſilueſtris. §. i. ſalis indi. §. i. & §. pone in ſcutella lapi dea. & proiice ſuper ea: aquā caſei ſuppti ex capris. §. xii. & dimitte die ac nocte ſub aere limpido deīde.

bulliat ebullitione. i. & coletur & proiice ſuper ipſum catharti- ci roſarum. §. §. & eſt doſis. §. i.: uel ii. Inſuſio alia ſene. §. ii. pruna. xl. aqua caſei. Trifera de epithimo quæ adminiſtratur iter euacuatio nem & euacuationem in diebus quādo non adminiſtratur euacua tio: facit eni reiuiueneſcere & gene rat gaudium: cuius permiſtio eſt R. miro: chebulerum: indorum. belli. emblicorum. an. partes æqua les epithimi ſublimis: partes. ii. ie ræ pigræ: partem. §. confice cum melle eblicoruz: aut chebu. & da oi die ſicut dixi us. a. 3. ii. uſq[]i ad. iii. Gabriel. pillulæ de lapide armeno quæ mūdiſcat caput ab hu. ml[]i co & conferunt ægritudinibus quarum materia eſt ſicut mania: proprie & melancolia & triflitia ſine cauſa: quarum permiſtio R. pollipodii epithimi. an. 3. v. lapi- dis armeni loti ſecundi artez. 3. ii. -5. miro: chebulorum: indorum. an. 3. ii. ſticados. 3. x. ſalis in di collo quitidæ interioris. an. 3. iii. embli. belli. haſcæ. ellebori. ni. an. 3. ii. ieræ pigræ turbit. an. §. i. & §. confice cù oximelle: & da. 3. ii. uel. i. cum aqua caſei. Filius zachariæ modus conſe ctionis conferens melancoliæ & ti mori. R. miro. nigroruz. 3. xx. armel pollipodii ſcebram. i. ozimum ma ius: marub. al. an. 3. v. epithimi. 3. xv ſticados. 3. x. agarici. ellebo. ni. felē- gemiſæ. an. 3. v. gariof. 3. ii. melliſſæ 3. iii. corticus citri: bugloſæ. an. 3. iii. nuncis mus. galliæ mus. an. 3. i.

confice cum melle paſſularum &
melle emblicoX: dolis a. 3. ii. uſq
ad.iii. Filius Zachariæ modus cõ
fectionis lætificantis generantis
gaudium: & reiuueneſcere facientis
&coloris pulchritudinem: & odo
ris bonitatem in toto corpore o
perantis: & diſeſtioniſ bonitatem
& retardantis canos. Cuius hæc eſ
permiſtio. K. rol. 3. iii. ciperi. 3. ii:
&.§.garioſ: maſticis: ligni aloes: ſpi
cæ: aſſari. an. 3. i. &.§.cynnamomi:
croc: melliſſi: alſeleugemiſſæ: mar
garitarum: foliorum indi: macis
cardamōi: heil. nucis mus. corticū
citri: galliæ mus. zedoariæ doroni
ci ozimi maioris. an. 3. i. muſci bo
ni. 3. i. quartam confice cuż melle.
belli. & melle embli: quod fit
quadruplum ſpetierum: ſumma-
tur ſicut trifera &eſt magis conue
niēs in hyeme. Alia ad huc ad ma
niam & melancoliam conuenien
tia eligi poſſunt ex his quæ tradi
ta ſunt in grabadin. maiori. & in
capitulo de ſoda ex eis quæ edu-
cunt materiam earum ex eis quæ
cōfortāt cor. quæ requirātur ibi &
refferātur ad locum hunc. Embro
cæ autem conuenientiores eligan
tur in quibus ſtudium humectan
di fit uincens ſupra ſtudium cale-
faciendi: aut infrigidandi: & nos
plura ex his dicemus & tradit. G.
de coctionem capitum ædorum &
pedum tuuenum caſtigatorum cuż
lacte nuper muſo & butiro cru-
do embrocam eſſe mirabilem ad
humectandum & leniendum ea in

quibus humectationeʒ quærimus
Et eſt neceſſe ut in die quinquies
ex ea caput liniatur & embrocetur
alzāzi: mulgeatur ſupra caput lac
& oleu decucur. aut o'leu de lactu
cis. aut oleu de papaueribus cù o
leo cameillio & iuuatur eis multuż
& humectat cuż temperie. Embro
da conferens eis & faciens ſōnum
accipe papaueris & camemillæ &
ſeminum lactucarum. an. partes æ
quales coquantn in aqua ſufficiē
ti uſque ad consumptionem me-
dietatis eius & embrocetur cum
ea. Vomitiua cōgrua in tribus ca
ſibus paulo ante diximus eſſe & fi
ant imprimis cum lenioribus ſi-
cut proprie cuż oximelle: & aqua
calida aut cum oximelle & rafano
aut cum rafão qui nutritus eſt cù
elleboro nigro aut cum expreſſio
ne rafani ſic nutriti: aut cum aqua
de coctionis mabrahumic & redi
poſt illud ad confortationem ſto
maci cuż eis quæ dicemus. Immo
ſit ſtudium tuum poſt curam cor
dis ut recuſicetur in eo diſeſtio
& ſi accidat ut corumpatur in eo
cibus cù cito uomitu expellatur
nthil eni eis deterius q corrupta
digō & cibus ſupra cibū idigeſtū
& ſomnus ſupra cibum eorruptū:
& balneum quinimo ſubſtinere ci
bū corruptum eſt eis res nociua.
Galienus i melancolia ſplenali aut
mirachia ſollicitudo attendenda
eſt circa ſplenen & mirac. Et ſit
quadruplex ſollicitudo. Prima
qua mundiſicetur corruptum eo

117

rum: & secunda:ut prohibeantur
uapores corruptionum uenire ad
caput:& proprie cum uentolis:&
emplaftris rubificat:bus super lo
cum: & fortale cum cauteris &
cum eis quæ attrahunt ad diuerſù
& oppolitum licuc ſunt cliſteria
& prouocatio hæmorroidarum:&
menſtruorum:& flebothomia ſa-
phenæ & uenæ pollicis:& poſi
tio uetofarum intibris:& pedibus
Tertia eſt ut confortetur & recti
ficetur ſplen:& mirac.ut materiæ
non corumpantur in ipſis:immo
digeratur omne corruptum & fiat
minera materiei laudabilis.Quar-
tum eſt ut confortetur cerebrum
ut non recipiat ſuperflua ſicut ſæ-
pe diximus.

## CAPITVLVM.DE.EPILEPSIA

Vra huius ægritudinis eſt.vi.
res.Prima ponit regimen in
uita.Secunda æquat & coaptat
materiam.Tertia abſindit eam.
Quarta ponit regimen in cunuer
ſione reſidui eius ad partes.diuer
ſas.& oppoſitas.Quinta rectificat
membrum mandas ſi eſt aliquod
mandans & rectificat cerebrum.
Sexta corrigit accidentia.Prima3
autem re: complent administra-
tiones regiminis.in.vi. generibus
rerum no naturalium.de quibus
eſt aer qui temperādus eſt eis nec
calidus. nec frigidus:fed ſit ad
ſiccitatem decliuior:& confert in
terdum de regione in regionem
mutare aerem & aliquando con-
fuetum ſi ſub eo morbus accide-

rit: in eis enim ſæpe diffuetus
morbum permutat.Et inquibul-
dam ſi diffuetus addat ad mor
bu3: reuerti ad conſuetum permu
tat complexionem ægri & aerem
conſydera & reuellabitur fugien-
dus aer aut non fugiendus.Ci-
bus autem commenſurandus
in qualitate: & quantitate eſt:&
improprietate:& aliis.Cibus pue
ris ſit lac rectificatum cù bonita-
te dietæ lactantis & bonitate dil
poſitionis eius:ut nec pinguis:nec
tenuis: nec iracunda: nec pigra:
nec multum laborans:nec multus
quiſcens: utuida uultu: morum
bonorum:non luxurians:cuius na
turales operatioes ſit uere:&pro
prie digeſtio: & aliaξ aliorum ci-
bus ſit proprie cibus boni nutri
menti & laudabilis chimi non ua
poroſi aut corrupti: & ſit cibus
habens mediocritatem cum decli
natione ſua ad ſiccitatem modicā
& ſit facilis ad digerendum non
grauans naturā:& neq ſumatur ex
eo uſque ad repletionem: neque
ſupra repletionem: neque ſupra
cibum indigeſtum. At uero ſacie
tatem naueatiuam uita inquātum
poſlibile eſt ad huc autem elige
ex cibis ſecundum proprietatem
Inquit enim Dialco.ruta confert
epilepſiæ.apiu3 uero eam excitat
& fortalis endiuia conceditur. &
anetum & coriandrum: & prohi-
bentur fructus omnes niſi quida-
ſtiptici ſupra cibum qui prohibe
ant a ſenſum uaporum & confor-

tent ſtomacu3;& prohibentur cau
les & porri. Et pilces quidem ſut
molesti eis:ædine uero carnes dile
ctæ:& pullinæ:& gallinarum: &
capriolorum:& leporū iuuenu3 &
quæ hoc curſu procedūt.potus
aŭt eorŭ utilis eſt uinu3 multæ per
miffionis: nec nimis antiquum:
nec nimis nouum: clarum ſubtile:
odoriferu3 ſtipticitatis parum ha-
bens: dulce uero & croſſu eſt ma
lu3 & ſimiliter etiam purum ſi ſit
elegans. Idromel quoque eſt po-
tus eis elegantius ᶜuinum:uitet
autem ſimiliter repletionem po
tum qualifcunque ſit: & quando
digeſtio fieri incipit: & potum
omnem in moderatum:& potum
aquæ:& potum uaporofum: ſi=
cut eſt uinum de dactilicis &
ſimilia. Famen autem omnem &
repletionem fugiant moderatum
quoq: ieiunium confert: & melius
i hoc caſu moderate in anitum ᶜ
repletum.uitent coitum: & for-
tasse coitus apud eos qui ultime
abſtinent ſi moderatus ſit ſanat.
Somnus autem & uigiliſ supra ra-
tionem nocent:& ſupra ſacretate3
ſomnus noc& & ſupra nauea: cō
fert uero apud principium dige-
ſtionis cibi ſed moderatus ſonu
ſupra ieiunium. & uacuitatem no
c&. Exercitium & quies ſupra ra-
tionem noc&: moderatu3 uero u
trunque confert & proprie ſecu
dum legem:nam moderatum exer
citiu3 in ieiunio confert. Noc& qua
litercunque ſit poſt cibum. Quies

uero e contra noc& & iuuat. Om
ne autem quod dilatat animam &
confortat confert. Anguſtia aŭt &
tristicia nocent: & dolor: & ſolli-
tudo laboriola nocent. Secundam
autem rem complent quæ materi
am proprietate & uirtute ad aptat
ut eius facilis fiat expulſio qua-
lia ſunt ſquilla: & acetum eius: &
oximel ipſius & de coctō. & ſiru
pus iſopi aut haſcæ aut ſticados:
aut acori: aut origani & ſimilium
Tertiam autem rem complent e
uacuatiōes decentes quarum re-
memorabimur & clifteria & ſuppo
ſitoria lenia & acuta. & inſangui-
nea flebothōia ſaphenæ & prouo
catio hæmoroidaru3 & menſtruo
rum & emiſſio ſpermatis ſi a retē
tione eius fiat. & expulſio uermiū
ſi fiat pp illos. Quartam re3 com
plent gargarifmata. & ſternutato
ria proprie: & uomitus & maſtica
tiones multiplicantes laliuam &
ſputum & fricationes. & ligaturæ
in extremitatibus & uētoſationes
in eis & emplaſtra rubiſtantia &
proprie ſuper mēbrū mādans ſi e
mēbruz mādās. Quitaz re3 cōplent
rectificatio ſtōaci ſi e a ſtōaco aut
matricu3: aut iſteſtinorū. aut mēbri
alterius ſi cut diximus & dicemus
& i omnibus his rectificatio cere
bri deb& eſſe intentio prima ſi =
cut iam diximus. Sextam rem cō
plent adminiſtratio mediciarum
quæ cum proprietate retardant
poxilmu3 aut mitigant aut cito eū
ceſſare faciunt aut prohibent ad

118

uentum eius omnino aut occul-
tant sicut dicemus poſt & quando
que flegmatica febris & proprie
lōga resoluit. digerit eniż & conſu
mit materiam eius: & quandoq-
apud resolutionem eius appar& i
partibus capitis ſaphati: aut alba-
ras: & ſignificat ſalutem. Apozi
ma iſopi conferens epliæ proprie
& mirabiliter. Accipe iſopi ſiccæ
B2.-i. paſſularum enucleatarum §. ii
coquantur in aquæ pluuiali. B2.-iii.
ulq2 dum ſit medietas eius con-
ſumpta: & da omni mane cum o
ximelle ſquillitico. bonum & exper
tum. Et quādoque add tur i apo
zimate haſcæ & quādoque epithi
mi. & eſt efficatius: & quaudoque
ſit inde ſirupus mellinus conferēs
eis. Res autem quas ſemper in po
tibus ſumere oport& ſunt peoia:
& ſemen eius: & piretruż: & ſiſele-
os: & arſitol. ro. & hæc quidem
danda ante purgationem & poſt
cum idromelle. aut apozimate
opi: aut aliquo taliuż. loānitius cō
fectio ieræ diacolloqui臺 dos ſup
qua expectatur fiducia iuuamen-
torum multorum ad ægritudines
omnes eapitis. & cerebri & neruo-
difficilis eradicationis: ſicut eſt ſo
da proprie: & emicranea: & epilia
& paralyſis: & tortura & uertigo
& tenebroſitas uilus. Cuius per-
miſtio. R. ieræpigræ in qua aloes
fuerit duplum ſpetierum. §. vi. tro
ciſci alhandal. §. iii. turbit. §. ii.
ſql
læ aſſatx: agar. ſticados. añ. §. ii.
&. §
ſcamoneæ. āthiochenæ coctæ i po

mo aur.viii.ellebori.ni.falifgēmæ
bdelii.āñ.aur.hi.bdelium resolua-
tur in uino permiſto.Cæteræ autæ
res terantur & cribellentur & fiat
trocis.cum bdelio resoluto & exti-
ccentur in umbra: & iterum te
rantur & cribellentur: & confice
cum melle paſſularum.conterendo
ulque dum fiat ſicut:pasła. Fac
pillulas & ſit dolis.a.3.i.ulque ad
ii..Mahomet arazi confecio medi
caminis quæ omni die datur ad
epilepſiā:&uertigines: & præparat
materiam: cuius permiſtio. R. ſli
cados. 3.x: agarici. 3. ii. &. §: ſiſeleos
3.-iii. uiolarum ſiccaſ. 3.v. confice
cum cheiſines & da omni die im
modum duarum: aut trium nu-
cū cum oximelle ſquillitico. Idem
confecio alia mirabilis ad epilep
ſiam propria & experta. R. pire
tri ſi ſeleos. ſticados. ãñ. 3.x. agarici
3.v. cordumeni: aſſæ arſitol.ro. aſo
diloſx. liquiricæ: carpobalſami:
peonix. ãñ. 3.ii. & accipe ex:
præſſionis ſquillæ: & mellis: par
tes æquales. de quibus coctis
ad ſpiffitudinem quantum ſuffici
at ad agregandum ea. Accipe &
deinde reconde in uſe uitreo.do
ſis a. 3. ii. uſque ad. iii. eſt enim me
dicamen ultimum. Filius ſerapio
nis pillulæ ad epilepſiā ex ſlama-
tæ exptæ. R. ſi ſeleos. arſitol.ro.ca-
ſtori: ſalis: in di. ãñ. 3. iii. radicum
peonix trociſ. de ſquilla. ãñ. 3.vi.
ieræpigræ ſticados epithimi. ãñ. 3.
x. pollipodii. 3.vii. agarici. 3.xii. col
quintidæ. 3.xi. i. alio.v. turbit. 3.xv.

miro.ni:belli.ēbli.ān.3.iii.lapidis
lazuli 3.xiii.miro.citri.ellebori.ni.
camepitheos camedreos.ān.3.viii
confice cum secaniabin: squillico
dolis.a.3:i.usq ad. ii.&.s. Filius
serapionis pillulæ ad epilepsiam
melācolicam & morpheam nigrā
& ægritudines melācolicas fideles
R.ieræpigræ.3.v.epithimi.3.x.lap.
lazuli loti.3.vii.scamo.colloquiiti
dæ:ellebori nigri.æpicæ.ān.3.ii.cō
fice cum aqua mellis.da cum aqua
epithimi & paſſularum. Alexander
pillulæ quibus nullæ fortiores ad
epilepsiam & arteticam & poda-
gram. R. aloes ſcamo. colloquinti
dæ:bdelii ellebori ni. corticis gü-
mi. ara. euſorbii. baurac.ān. parte. s.
confice cum ſucco cauſium. dolis
a.3. i. uſque ad. ii. Oribatius me-
dicamen bonum quod ſummitur
omni die: & confert epilepsix &
uertigini R. baccharū lauri pipe-
ris al. ſifeleos: piretr.ān.3.iii.radi
cum peoniæ arſitol.ro.ān.3.ii.ca-
ſtorei: trociſcox de ſquilla.ān.3.i.
confice cum oximelle ſquillitico
&da cum oximelle eodem diebus
ſingulis. C. līſtere conferens mirabi
liter. Accipe halæſe: iſopi: ab ſithi
ān.3.5. pulpæ colloquintidæ.3.ii. ce-
taureæ.3.iii. carthami.3.xii. olei de
cherua.3.v. fiat clīſtere cujus. S. ter
nutatoria autem & caput purgia: &
gargarilmata & maſticationes eli-
gantur in capitulo de ſoda. ruta
quoque & caſtoreū ſeparatim aut
coniuntim odorata conferunt mi-
rabiliter. & ſimiliter guīrutæ agre

ſtis confert: ſacit enim cito reui
ſcere & exicitat ſepultu3 auchemē
tia paroxiſmi. Alexander.ex iſopo
& pulegio & origano cum carica-
rum ĝutate ſufficiente paſtillos
facies: quos maſtic& qa. ſlegma de
ponunt & cereburn mūdificant.
Adhuc aŭt piretrum cuj maſtice
& thure ĝtitate ſufficiēte permixtū
& commaſticatū. ſlegma cum uir-
tute deponit: & mundiſcat cere-
brum mirabiliter: G. peonia ſecun
dum omne modum adminiſtratio
nis eius eſt medicīa magis ad epi
lepsiam radix. & ſemen eius & e
nim ex ea diebus ſingulis a.3.ii. uſ
que ad. iii. propinetur cum aqua
mellis & iſopi: aut cum oximelle
confert mirabiliter: & ſimiliter ſi
fiat ex ea caput put giu3 aut garga
riſma cum oximelle: & ſuſlant ex
ea in naſum confert: & ſi continuo
puluis eius odoratur cōfert. Et ex
pertum eſt ſuſpensionem eius in
collo eſſe ſublime tuamentum
& ſumptai cibis & potibus: & fit
ſuffumigatio ex ſeminæ eius: & eſt
mirabilis ſumpta autem cum mel
le.ro. diebus ſingulis ſanat. ſi deus
uoluerit. Hippo. dixit & multi
poſt ipſum & nos experti ſumus
piretrum medicīam fidelem eſſe
ad epilepsiam: & proprie conditū
etius: & ellectuarium factus ex eo &
trociſ: facti ex eo ſumpti cuj idro
melle & caput purgium ex eo con
ditum autem eius fit ſicut. 33.
cōditū expertum bonum. Confe-
ctio de piretro conferēs epilepsix

119

&torturæ & palyſi & ægritudini
bus neruoruſ frrigidis. K. ſecacul.
B2. i. uel piretri humidi; aut hume
ctati. §. vi. mellis diſpumati. B2. v
pinearum purgatarum. B2. i. & §: cō
dies cuż. zz. piretri. añ. §. i. gar. nuc.
muſ. cubebaż. añ. 3. iii. cynamomi. 3
v. & in aliis piretri: & hueg. aut. zz
aut humidorum: aut humectatoż
añ. §. iii. experimentum bonum &
in aliis muſci. 3. i. G. poſt corporis
&capitis mundificatiōe; tyriacam
aut mitridatum dabis diebus qui
bus purgationem interpolas. &
proprie auellanas: ii. de altero eo
rum & proprie in ſero aut mane ſi
cut uidebis expedire: dāda ē auteż
confectio de muſco dulcis & ama
ra: & tyriaca: diatheſeron: & confe-
ctio cæſaris: & iera hermetis: theo
doricon cum nuce muſcata. F. ilius
Serapionis confectio maſticatorii.
faciens fluere per ſputum humo
res mirabiliter mundificās caput
K. piretri. 3. i. ſinapis. 3. i. & §. ſtaphi
ſagriæ. 3. ii. ſalis armoniaci. 3. v. cum
maſticis & ceræ partibus conue-
nientibus miſce: & fac formas ſi
cut auellanarum ex eis iugiter ma
ſticentur in ieiunio conferūt. ſi de
us uoluerit. G. odoratur ruta oī
hora & ſit caputpurgium cum ea
& confert epilepſiæ: & ſimiliter au
ricaula muris bibita & caputpurgio
ex ea facto ruta agreſtis ſimiliter
experta eſt. ſimiliter gummi eius.
Democritus. ſuffumigatur epilepto
cus cuż aſſa & adminiſtratur odor
eius & excitat epilepticum. & ad

ministrata omni hora præferuat
enim ab epilepſiæ ſi deus uoluerit
Eodem modo confert galliæ mu-
ſcatæ adminiſtratio & ſimiliter gü
mi eius & etiam bibita. Alexan-
der ueſica apri cum tota urina exic
cetur in furno: & dabis ex ea ad
fabæ menſuram diebus ſingulis in
mane cum oximelle. expertum eſt
& dixit ſe uſque ad tertiam diem
quendam uidiffe curatuż. Diaſcos.
coagulum leporis ſi bibatur con
fert epilepſiæ: & ſimiliter alinuż
e p affatuż & commeſtuż in ieiunio.
Detegunt epilepſiam epar capri-
nuż comeſtuż & ſuffumigatum ex
galbano & ſimiliter exungulis ca-
præ. Et apium ſecundum omnem
moduż adminiſtrationis eius: & ſu-
gi: & ſuffumigatio ex myrra: & po
ſitio eius in naribus. aut cornu ca-
prino. & epar caprinum comeſtu;
aut odoratum aut hircinum.
CAPITVLVM. DE. APOPLE-
XIA.

Vra huius ægritudinis proxi
ma eſt curæ epilepſiæ præter
quam quod oport& ut omne ge-
nus curæ epilepſiæ adminiſtretur
ſubito: dilatio eniż ducit ad mor
te; festinā cuż ſit ipſe etias morbus
pagx per ſe accipiens curā ſicut
dixit. Hippo. Veruntamen ut non
appareat ex parte opātis defectus
conaberis a principio materiam
ſubtrahere quantum poſſibilitas
exigit. & ſi quid ſanguineam eſſe
uideris utriuſque partis flebotho
ma cephalicam illico ſimul cum

emissione multi ſăguinis ſi res pa
titur: & frequenter crura & pedes
uentosari facias: & trahere inſtu;
potes ad oppoſitam partem cum
omnibus generibus attractionu;
& cum elriſteribus acutis: & ſter-
nutatoriis: & ſuffumigationibus: &
aliis.Si autem flegmatica fuerit
materia ſubtrahe etiam iſtum Po
tes ſicut hic diximus: & ex hoc re
quire in capitulo de ſoda & epile
pſia: &de eo quod dicemus ipara
lyſi. ſideus uoluertt.

COMPLETA.EST.SVMMA.
TERTIA.INC IPIT.QVARTA
DE.MEDICINIS.AEGRITVDI
NVM.NERVORVM.

Egritudines neruoru3 aut
ſunt a complexiōe pura &
alteratione ſolum & indi-
gent confortatione poſt illud :
aut ſunt:complexionales cu3 mate
ria & indigent alteratione & mü-
dificatione & demum cōfortatiōe
aut ſunt ſolutō cōtinuitatis eo?
& dicemus curam eorum in loco
ſuo aut cōtrito eo? & dicetur ibi
Et complexionales quidem ner-
uorum ægritudines a frigiditate
ſunt ſecundum plurimum. Et dei
de ab humiditate. A caliditate ue
ro & ſiccitate non ſæpe lic& qua-
doque accident: & quide? uerifica
tum eſt quod ſe. ſuperinuadens
curat neruorum & iuncturarum æ-
gritudines quarum frigiditas eſt
radix aut huītas: digerit enim &
ſubtiliat materiam & conſummit.
Diaſco.zz. ſecundum omne mo-

dum adminiſtrationis eius malaz
complexionem neruorum alterat
& eos confortat. & iuncturarum
doloribus ſimiliter & proprie co
meſta cum uitellis ouorm: & ſaluia
& ponitur in decoctiōe idromel
lis & cōſert mirabiliter. Emplaſtra
quoque cum melle & farina ordei
confert doloribus eorum. idromel
omnibus ægritudinibus cōferens
neruorum frigidis & humidis. Ac
cipe ex ziniar. 1B2. 5. folioru3 ſaluiæ.
lelēg.ān. 3. vii. ſticados. 5. iii. bulliāt
in aquæ. 1B2. vi. uſque ad. 1B2. iii. cola
& cu3 melle. 1B2. 5. permiſce. & pro
iice ſup eam piperis. gario: ſpi-
cæ:ān. 3. i. & 5. zz. cynnamomi. ān. 3.
v. dimitte aſero uſq3 ad mane dein
de cola per colatorium: & ſit do-
lis eius in ieiunio: 1B2. 5. cum aqua
calida. Embroca conferens ægritu
dinibus neruorum frigidis: quæ
miniſtranda eſt ſuper caput & locu
originis neruorx & ſuper locum
paſſionis: uel doloris. R. florum ca
memillæ. 1B2. 5. ziniar flox ſaluiæ:
ſi ſimbrii. & ſanſuci & ſticados &
lelēg.ān. 5. viii. decoquātur i aquæ
1B2. iiii. uſque ad. ii. & fiat embroca
cu3 eis ſicut diximus & cathaplaſ
metur ex fece eſt enim expertum.
ludeus Sirupus de ſticados eſt me
dicina mirabilis conferens omni
bus ægritudinibus neruorum fri
gidis confortans eos cuius permi
ſtio. R. florum ſticados. 5. iiii.
haſcæ ziniar.ān. 5. i. piperis piretri
ān. 3. iiii. paſſulax ſine interioribus
5. i. coquantur in. 1B2. iiii: aquæ uſq3

120

ad.ii.cum melle. 1B2.i:& ſape.1B2.5
ſiat ſirupus.dolis eius eſt.ab.5.i.
ulſque ad.ii.cu3 aqua alchilil.Con
fectio conditi ad ægritudines ner
uorum frigidas mirabilis. Conſeca
cul.pinearum mondataru3 radicu3
acori. an1B2.i.5. & ſint ſecacul. & a
corus elixata & expræſſa: & miſce
cum eis præter pineas mellis
diſpumati. 1B2.x: & decoque len
to igne uſque dum ſpiftitudinem
acquirat: deinde deponatur ab i-
gne & proiiciantur ſuper ipſuz pi
nex & miſceantur ad inuicem. poſt
hoc pulueriſa ſup eas piperis. 5.i
piperis. lon. gar. zz. mac. an3. iiii.
nuc. muſ. galangæ cardamomi. an3.
iii. dolis eius eſt. 5.i. mane & ſero.
Decoctio conferes. mirabiliter ad
omnes ægritudines neruoru3 & do
lores eorum accipe zizaniæ rece-
tis & humidæ & proprie ſucci eius
1B2.5. & permilce cum eo mellis. 5.
i. & 5:olei de cherua. aut olei de bē
de tribus pipibus dictis i atido
tario. aur. ii. pigræ aur. ii. aut plus
aut mius ſecüdū. quod oport&:
da i potu ex eo a3.x. uſq3 ad. xx. ſi
aute3 ipſa herba humida inueniri
non potest. accipe ex ſicca circiter
1B2.5. & coque in. 1B2. i. aquæ uſq3
ad. 1B2. 5. & fac ſicut diximus. Ex
oleis aŭt & ūguentis & emplaſtris
& aliis conuenientibus ad permu
tationem malitix complexionis
neruorum in maiori grabadin plu
ra ſcripſimus & ibi requirantur ea
& de pluribus quæ loquemur in
capitulis propriis. Et expurganti

bus etiam materias eorum mul-
ta illic ſcripſimus & proprie in
ſoda & epilepsia & uertigine ſcri-
bemus etiam in capitulis quæ ſe
quntur. G. tyriaca & mitridatum
adminiſtrantur ad omnes ægritu-
dines neruorum frās cum aqua de
coctōis nizati & anſi. folioru ru
tæ & ſaluiæ. & cōfert in onmi tem
pore ægritudinis & in principio
quidem ante purgationem quia
digerunt & ſubtiliant materiam &
permutant malitiam complexiōis
frigidæ. & conferunt poſt purga-
tionem quia reſſiduum materiei
reſoluunt adhuc autem: proprieta
tem habent ut neruis iuuamentu3
afferant matus & confortent eos. &
ſit dolis a quarta: 3.1. uſque ad 3.i.
diebus ſingulis. G. hab & adhuc de
proprietate ægritudiuibus neruo
rum conferre proprie adminiſtra-
tio caſtorei omni die chirat. i. cu3
eo quod cōuēit ex potibus: huius
etiam intentionis eſt affa. ſe. pro-
prie mirabiliter in uncta. ſi. bibita
omni die. & oleu3 de narciſco & o
leum de ireos cum glutino alboti
ſimiliter oleum de ben & oleum
de alchāna & oleum de ruta. piper
quoque eſt ad neruorum ægritudi
nes frās medicina ſublimis & oleu
de piperibus & ſimilia: olei uero
de eufor. iuuameutu3 eſt mirabile
ſimiliter olei de croco & olei phi
loſophorum. Eſt en3 expertu3 ue
rax hunain modus pillularum de
eufor. conferentium ad frigiditā-
&: mollificationem neruorum &

ad hu. crudos qui descendunt ad eos uel qui se multi sunt quas per miſtio. R.euforbii colloquintidæ agar. ſerapī. b delii. āñ. 3. iii. aloes. 3. vi. maſticis. 3. ii. cōſice cù expræſio ne ziniā aut porrorū ſut eī ex per tæ. doſis a. 3. i. uſq. ad. i. 5. G. confec. ctio pillularum fetidarum maioſ expertorum iuuamentorum ad oēs ægritudines neruourm quæ ſunt amara croſta. uiscola. difficilis erra dicationis & ad dolores iunctura. qui ſunt ab eadem cauſa. & ad oēs dolores totius corporis qui eādeż hēnt materia. Similiter & ad uerti ginez & ad epilepsia. & ad emicra neam difficilem & ſodam & mor pheam & albaras & lepra. R. aloes turbit. āñ. 3. v. ſerapini armoniaci. oppopō. b delii. ſeminis armel. mi robalanoru. colloqui tidæ interio ris. āñ. 3. iii. ſcamo. 3. ii. caſſiæ indæ hermodactilo. ſcebra. āñ. 3. ii. ca caſtorei. agar. eufor. āñ. 3. i. cynnamo mi croci cardamōi. ſpicæ. āñ. 3. 5. gü mi infundatur in aqua porri. & fac ex eis pillulas. doſis. a. 3. i. uſque. ii. pillulæ fetidæ minores quæ ſunt i potestate maioſ qua. permiſtio R. ſerapini armōiaci. oppopo. b de lii. aloes. āñ. 3. iii. caſtorei armel. āñ. 3. iii. colloquinti. 3. vii. turbit. 3. x. cōſice ſicut alias. F.ilius Zachariæ arazi pillulæ fetidæ maiores quæ cōferunt ægritudinibus omnibus neruor. ſicut eſt paralyſis tortura & ſpaſmus humidus & dolores iü eturay. & ſoluctione educit. hu. croſſum uiscolum alocis difficilis

eradicationis eius. Quarum permiſtio. R. ieræpigræ. 3. x. pulpæ collo qui tidæ. 3. vi. cētaureæ miorisme izarahā. āñ. 3. v. euforbii. 3. ii. &. 5. ſce bram caſtorei. zz. aſſæ. ſe. ſerapi ni. oppopo ſetarat indi ſinapis pi peris. āñ. 3. i. gü mæ diſoluantur in aqua rutæ. & fac pillulas cum cæte ris. doſis a. 3. ii. uſq. ad. iii. Pillulæ fetidæ. minores ex inueutōe noſtra & eiuſdem & ſunt in intentione maioſ. & cōferunt tremori mirabiliter proprie quarum permiſtio R. ieræpigræ. 3. v. piretri caſtorei caſſiæ. āñ. 3. iii. ſerapini pulpæ. collo qui tidæ. āñ. 3. iii. doſis a. 3. ii. uſque ad. 3. iii. 5. exptæ. Filius Zachariæ confectio anacardina quæ eſt a ma teria ſublimis ad omnes ægritudines neruorum frigi das aut humidas ſicut paralyſis & ſpaſmus ab humiditate aut frigiditate & tor tura & tremor & ſtupor. ſanat enis ſtatim. Cuius permiſtio. R. zz. pire tri. nigellæ. coſti piperis. macropi peris. hueg. āñ. 3. x. folioru rutæ myr ræ hæcæ gētianæ. arisſtol. bacchay lauri caſtorei caſſiæ ſinapis. āñ. 3. v. mellis anacardi. 3. v. & tertiam & i uoluantur omnia cum oleo nuc. & confice cum melle apum & da ex eo i modum grani lauri. Inquit Hamec hæc medicia e bōitatis ma gnæ ad ægritudines quas diximus in omnibus ægritudinibus fris & inflamat corpus ſtatim & addu cit febre. bonam ſpaſmo humido Et fricatur cum ea līgua. & cōfert grauedini eius. Et fit emplaſtrum

(13) 12

ex ea ſuper membrum frigidum
ſtupidū aut confricatur cū ea &cō
fert proprie mirabiliter. & facit
ſudare quapropter oport&ut coo
periatur ſūmēs eam ut ſud& ſanat
eni3. ſi deus uoluerit Mahomet fili
us zachariæ oleu quod administra
tur in potu ad ægritudines neruo
rum quæ fiunt exflagmate& hu
uiſcoſo & adminitratur cum ali
quo quod conuenit ex potibus
Quod.R. colloquintidæ 3.x.alo-
es 3.v.turbit albi. 3.iiii. ſquillæ.3.iii
gentianæ p[lii]i ſan[ſuci].zmiar.ān.
3.ii. &.5.amomi :ſpicæ xilobal. gar-
cynnamomi. piperis. macropiperis
ariftol. lo. & ro. caſſiæ pollii. ſquinā
ti. petro. polli podii. aniſi epithimi
ān. 3.ii. &.5. ſerapī. liquir. ruſquiāi.
zz. ān. 3.ii. contere oia contritione
croſſa & funde ſuper ea aquæ fon
tiū. lb2. iii. olei. ātiq. vi. unius. coquā
tur lento igne uſq[u] ad aquæ con-
ſumptionem. Hamec oleum de ſi-
gia confert ægritudinibus neruo
rum flegmaticis cuius hæc eſt
permiffio. R. ſigiæ caſtorei p[ra]ſii
ān. 5. ii. piperis:zz. ſquinanti caſſiæ
ān. 3.v.ciperi coſti carpobalſa. xì
lobalſa: ellebori ni. armoniaci ſpi-
cæ ſerapini. ariftol. lō. & ro. ān. 3.iii
olei ſiricini. 3.v. aquæ. lb2. iii. coq
ſicut h[ic] proxime diximus. Oleu
aliud de aſligia ualēs ſimiliter olei
ſircini. lb2. ii. caſtorei. lb2. iii. coque
in duplici uae. Eligimus: autem ex
ātidotario unguenta & emplaſtra
& olea de quibus eſt iſopi ceratuſ
& unguentum de bdelio & unguē

tum philagios & ceratum diapē
te:& ceratum alexā:& ceratum an
dromachī & emplaſtrum filiī za-
chariæ Ioannitiuſ læſio cadens in
neruīs poſterioribus iuuamentuſ
ſuſcipit aſternutatoriis & caput-
giis propterea quod a loci origi
num neruoruſ diuerſio ſit ad locu
emũctorii coīs & purgatur per
ipſum. leſioni autem cadenti in ner
uos faciei ſternutatoria & caput-
purgia prohibēda ſunt i prīcipio
fortaſſis enim cōferunt i fine rei.
Gargarilmata autem ſunt his & il
lis utilia & proprie poſt mundiſi
cationem comunem niſi materias
ad pectus reumatizare timueris &
plumonem. Sunt enim tunc ſupe-
cta ſicut alibi diximus. Et iam q-
dem ex his quæ preceſerunt ca-
putpurgia & ſternutatoria multa
colligere potes ad hæc utilia &
gargarilmata.

D E. CVRA. P ARALYSIS.

N cura huius ægritudinis
regimē duplex eſt. Eſt eni
regime quoddam comune
& quoddam propriu. Co
mune autem regimen nunc parte,
morbi tangit. nuuc proprieta-
tem. Interdum uero dietam. Et
primum quod completur cuj ad
miniftractione omnis ſtudi. eſt ad
capitis partem poſteriorem & nu
chā:&illud ideo quōia; cadit ſecu
dum plurimum hæc infirmitas i
neruos motiuos & eorum motus
a poſtoriori eſt cerebro & nucha
& hoc quide; ſtudiu; i qbuldam

aliis neruorum ægritudinibus ad ministrari debere est comune sicut ê spasmus proprie & tremor & istu por & tortura. Secundi iterum cò pletur intêtio cum administratio ne medicinarum proprietate & uir tute conferentium & confortanti um eos sicut hic in proximo ca- pitulo quod est âte istud dixius Tertium autem completur cum paucitate cibi & potus & omni re gimine exicatio. & sicut est ex ci bis & potibus & condimentis eo rum & proprietate habentes ut neruis conferant: sicut sunt grana pini proprie & cerebrum leporis & haſce & origanum & isopus & piper &. zz. & piretrum & ius ſer- pentis cu: proprietate & ſpetres ſalis conditi & ius gallorum anti quorum ſecundum doctrinam. G. & idromel recipiens ſanfucum & uitem albam & ihade & ſal - uiam. & ſimilia. Et conferunt ei administrato cappox & talli & al pheſaræ imprimis cù elleuantur a terra frixi cum ſpetiebus. & hueg. conditum. Vinum aŭt uitare opor t&. facit enim ad neruos materias penetrare. quæ forſitan non pene trarent. & ſcito quod inimicus ê neruis & oculis per ſe: ipſius eniž abusus ê cauſa morbi ipſox uitêt êt aquam & potum & ſomnuſ ſu pra cibum: & ſit parcitas in potu ſecundum omnê modum. & ſit po tus exiccati uus & abſtinere ſupra ſitim & famen est cura propria re gimen autem proprium capit qua

tuor res. prima est æquatio materie. ſecunda abſciso eius. Tertia cò uerſio reſſidui eius ad oppoſituſ & diuerſum. iiii. corigit accidentia Prima autem res completur cum administratio ne re& morbi materiam carminantium & maturantium de quibus hic paulo ante lo cuti ſumus: & tu require in illo. Se cunda autem res completur cum administratio ne euacuantium pro priorum sicut iera diacolloquinti dos proprie & pillulæ. ſe. & iera er metis & alia quæ hic dixius. Inqt. Gal. ægritudines neruorum & iuncturarum non enim forti agēte re ctificantur. Veruntamen de melio ri operatiōe ê non propare ad uſû pharmatiæ a principio: ne ſubito tollatur uirtus aut reſoluatur. Vo mitus autem & euacuatio per cli ſteria & proprie acuta ſunt ex bo nis euacuationibus: & frat uomitus proprie cum expræſione rafani cù oximelle aut cum expræſione rafa ni in quo ſit uirtus ellebori nigri aut uōitus poſt cibaria acuta. Et oport& ut inter euacuationem & euacuationem interuēiat tempus: in quo occupari oport& regimen confortatiuum. & tunc administra tur tyriacæ. & mitridatus & confectio de muſco dulcis & amara & ſimilia. Et quidem in hac ho ra anacardinum quod diximus est eis meidcina mirabilis: & hac qui dem uiciflitudi regimê istud cò pletur & cito ſanitati reſtituitur. Tertia autem res completur cum

122

gargaris matibus & cujus maſticatio
bus & caputpurgiis: de qibus plu-
ries fecimus mentione? Quartam
re& complèt unguēta: & emplaſtra
& fricationes in balneo: & alia de
quibus loquemur iamſi deus uo
luerit: & dictum est: ſe ſuperuenſe
te ægritudinibus neruorum humi
dis eſſe curam bona? Filius Sera
pionis. Decoctio conferens cujus uir
tute dei ad palyſi & molliſatio
nem & palſum & dolores iunctu
rarum. R. radicum apii ſeniculi. an.
3.x. ſquināti. 3.vi. ſe. ſeiculi. aniſi pe
troſi. ſi ſeleos coſti centaureæ mi
noris piretei. 2.z. cynnami. zinian
cordumeni. an. 3. ini. ſe. rutæ. ſectari
gi indi. an. 3. iii. ſticados. belliri =
corum emblico? an. 3. vii. deco-
quantur in. viii. B2. aquæ uſq3 ad. 1.
& da ex ea omni die cum oleo de
cherua aut oleo de piperibus aut
oleo de coſto diebus. xx1. Et ſit
proprie decoctiōis doſis ab. §. i.
uſque ad. ii. ſit olei. a. 3. i. uſque ad
iii. ſanat enim ſi deus uoluerit. Cli
ſtere conferens paralyſi ſolutiōe e
ducens humores crudū & uſcoſuz
quod adminiſtrādus eſt hora poſt
horam & proprie quando ſit iter
pollatō. ab aliis euacuatiōibus. R.
ſiclæ furfuris. an. B2. §. melliloti. a-
niſi: radicum maluæ mondata? ca
memillæ. an. §. iii: ſico? ſicco? xv
fenu græci carthami. §. i. & §. pulpæ
colloquītidæ cherua. mundati. an.
3. ii: centaureæ. 3. iii. bulliant in. B2
viii. aquæ uſq3 ad. B2. i. & §. & cū. B2
§. huius aquæ & oleo antiquo al-

muri & melle: cliſteræ fiat bonum
& efficax. Filius Zachariæ Oleu3
cōferens palyſi & torturæ proprie
mirabiliter. R. coſti. §. i. eufor. pire
tri pipis. an. §. unius tertiam. caſto
rei. §. §. olei de cheiri. B2. §. aut olei
coſti. aut olei de narcisco in dupli
ci uae coque & utere. Archigenes
Ceratū cōferens molliſationi &
ſpalmo expertum bonu3. R. eufor.
piperis: iſopi humidæ: armontaci:
croci. olibani. balſami. caſtorei: glu
tini albac. oppo. an. 3. viii. ſtoracis.
3. ii. ceræ citrinæ. B2. §. olei. antiqui
B2. iii. terātur ſicca. gummæ diſſol
uantur in uino. & miſceantur & fi
at ex eis unguentum: & ungatur
ſuper membrum in quo eſt leſio:
ſanat enim. Aliud ualens proprie
mirabiliter. R. tyriacæ. oppo. uſinæ
ſauiæ ziniā. amigdalæ. amaræ: ca
ſto. gūmi: rutæ agreſtis: thuris. an. 3
ii. ſe. agnicaſt1. piretri. galbāi eufor
bii. an. 3. i. gario. gūmi. pini: an. 3. vii
olei cucūeris aſi. olei. laurini: & olei
de gallis quantu3 ſufficit liniatur
ſuper membru3. Gargaris ſmata aūt
fiāt ex eis quæ diximus. Aliud bo
num gargaris ſma fiat cujus iera archi
genis & oximellx. Eligantur autē
ex cōmaſticationibus conueniētia
ex eis. & ex eis ſut formæ factæ ſi-
cut nuces ex ſtaphyſagria & maſti-
ce: deponūt eni3 flegma plurimuz.
Aliud ualens ſimiliter ſinapis pire
tri: ſtaphyſagriæ. an. ſiant: formæ ſi
cut diximus cum maſtice & admi
niſtretur. Sal ſoluti uus cuius iuua-
mentum eſt magnum ad paralyſi?

nacardino aut tyriaca aut mitrida
to & exhibitō diamuſ.dulcis & a-
mari & fricatio gigiuarum cum ſa
le ſolutiuo ḕ diximus aut cum ſa
le & nuce muſ.& hueg.& ſint eo
ruż partes æquales aut cuż anacar-
& nuce muſ.& aliis tertiuż aŭt ſtu
dium perficitur cum administratō
ne uentoſarum ſupra ceruicem &
appoſitione medicaminis rubiſca
tiui & cauteri zatiōe facta poſt au
rem ex parte ægritudinis & poſt
iſa ſi nō contulerint cauteria duo
fac in ſpōdilibus.unum hīc aliud
inde & quandoque ſiunt duo hīc
&duo inde ſecundum diſtātiā ſpō
dilium:& quandoque tria. quoniā
ſanat ſi deus uoluerit.Sabor filius
girges confectio medicaminis ex
pti ad torturam & cōmaſticatur
& expellit ſlegma plurimum.& cō
fert proprietate & rectificat mali
tiam ſeruorum & ſanat cum ce
leritate cuius permiſto.R.nucis
muſ.piretri hueg.recentis thuris
āñ. partes æquales cōſice cuż chei
ſmes & ſiant formæ ſicut nuces &
cōmaſticētur ex parte leſa & teneā
tur diu in ea & confric& cum ea
patiens diſgitis ſuis partes mandi
bulæ & gīgiuas & dentes partis
inſirmæ.Si autem fortius maſtica
bile facere uolueris miſce cuż præ
dictis anacardini parte, 1. & ĕ mira
rabile. Filius Zachariæ accipenu-
ce, muſ.integram non habentem
cōtaminationem aut marciditātē
& line ſuper eam ex anacardino
quod diximus & teneat patiens

in ore in parte leſa per horas .ii.
uel.iii. deinde cōmaſtic& eam & te
neat commaſticatum eius i parte
ipſa & hoc faciat bis in die quo-
niam ſanat. Filius Serapiōis confe-
ctio caputpurgii ad paralyſi & tor
turam expti. R.piretri condiſi o-
leandri exiccati ſupra fumum.ān.
3.ii. origani carui arisſol.ro.ān. 3.5.
carpoballami. 3. i. terantur & pul-
tuerizentur & in ſuffletur ex eis in
naſum . Aliud eiudem mirabile.
R.pulpæ colloquintidæ.caſtorei
piperis.al. condiſi .ān. fac pillulas
cum aqua caſei: deinde fiat caput
purgium ex eis cum ſucco auricu
læ muris expertum. Gabriel caput
purgium ad torturam bonum ca
ſtorei condiſi nigellæ in ſuſæ i ace
to exiccatæ. ān. diſtempera cum
ſucco cucumeris aſini deinde di-
mitte ſiccari. & iterum diſtēpera
cum expræſsione arthanite iteruż
dimitte ſiccari & iterum diſtēpera
cum ſucco auriculæ muris & fac
ſimiliter. ultimo uero diſtempera
cum ſucco ſan ſucci & fac lieſ: &
frica ex eo ſuper cutē cuż ſucco au
riculæ muris aut ſa ſuci: & diſtilla
in naſum & ſugatur uehemēter. eſt
enim expertuż glorioſum. Demo-
critus caputpurgium ſanās cum
celleritate. oppo. ultima cōtrictio
ne teratur cum oleo. cucu. aſi. & ex
præſiōe auriculæ muris uſque dū
fiat ſicut mel curēs & conferuetur
in uſe uitreo deinde diſtempere
tur modicum ex eo cum ſucco ſā
luci & diſtilletur in nares ſanat

2

124

enim. celeriter. Aliud fel perdicis aut gruis cu2 aqua auriculæ muris aut sanfuci fanat celeriter expertū Gargarisimata fiat cum aliqua ex ie ris magnis & aceto squillitico. & aqua decoctionis haſce & origani & eſt expertum. Filius Serapiōis gargarisma bonum. K. ſinapis ſta- phylagriæ. zz. piretri macropipis decoque in aqua & cū iera fiat gar garisma. Aliud calamentum cāpe ſire haſce fac ſimiliter. Euaporatolum. Florum camemillæ & zini an folio7 saluiæ. lelēg. ſticados ſā ſuci. an. 112. 5. decoque in aqua & euaporetur ex ea locus deīde ablua tur Post hoc emplastru fiat ex ſe ce calida. eſt enim expertum. Hermes precipit euaporatorium fieri quo & poſteriores uſi ſút & inuen tum eſt eſſe iuuamenti ſublimis: & proprie quando euaporatur ex eo pars eapitis poſterior & collum & ſpōdilia & ceruix & mandibula & tempora & frons. deinde lauatur eo comprimendo & fit emplastru ex ſece. & modus operationis eius eſt accipe. zinian leleng. haſce cala menti ſticados folio7 saluiæ. an. 5. ii. aceti. albī boni. duplu3 ponderis omnium de coque uſque ad eius medium deinde uaporentur ea lo ca ſicut diximus & abluatur & em plaſtrentur. Inqt hermes profūda tur uirtus euaporatorii eius & ſub mergitur in profundo corporis & incidit & reſoluit. hu. croſſos & uilcoſos. & nos experti ſumus il- lud etiam inuenimus mirabile. &

proprie ad torturam & paralyſim & ſpaſmum. Filius ſerapionis eua poratoriuz cōferēs torturē & para lyſi. K. haſce ſticados origani pire tri lauri ſinapis camemillæ mellilo ti ſanfuci marmacur. i. marubium an. decoquatur in aqua & euapo retur locus eſt enim expertum: deinde inuūgatur locus oleo coſti no. aut oleo balſai. aut oleo de bē euaporatio autem facta & ſimili- ter faciei ablutio ex aceto & aqua decoctionis ſinapis eſt mirabile. ex ūguentis. aūt & oleis & linimētis elige in his quæ præceſſerunt ca- pitulis: & afferantnr ad locum hūc & ex aluis ſimiliter & medicinæ q dem rubificantes ſunt dictæ. & ex eis e ſinapifmum & unguentum al dararihec dicta in antidotario.
DE. SPASMO.

Palmus alius fit apunctura
Inqt. G. pūcturā nerui & cor-
dax ſequitur palmus. & proprie
cum non reſpirat punctura. Eſſici
tur enim uenenolum reumatizatu3
eius & putridum: & uenenoluz qui
dem propter continuitatem rapi
tur ad cerebrum & facit epilepliā
aut palmuz putridum uero apoſte
ma in loco puncturæ uel iuncturæ
generat. quare puncturam aperiri
præcepit immo ſcindi & poī atra
ctiuuz ſubtilis ſubſtantiæ. & reuma
tizationis fiat expurgatio & reſo
lutio hoc autem in loco ſuo tra-
demus ſufficientius ſi deus uolue-
rit Et fit palmus ab humiditate
& cura eius eſt cura paralyſis & pro

& torturam & ægritudines neruoſ frigidas: accipe piperis origani haſcæ. ſinapis .zz. piretri. ſe. apii folii aſiſ. ſei. gario. hueg. macis. petro. naſturtii. ſcamo. agar. turbit. an. 3. i: &. 5. ſal gē. ad pondus omnium teran tur & cribellentur & adminiftren tur eis ubi oport& etiam ſuper ci baria & quandoq[ur] quadruplicatur in eo hueg. & eſt uirtuolius. Caput purgia & ſternutatoria ſut ad hāc ægritudinem uehementis uirtutis. purgant. enim cerebrum & conuer tunt a pte ægritudinis ad emūcto rium comune. Eligantur caput pur gia ex eis quæ diximus & quæ di cemus. Filius Zachariæ. Modus ca putpurgii conferens proprie mi- rabiliter ex eis ad paralyſim & tor turam & dolorem capitis & ægri- tudines cerebri flegmaticas. R. ca storei. 3. i. condıſi. piperis ciclami- nis gilbenec : pulpæ colloqntidæ baurac. ru. euforbri. fellis bouini ex iccati. an. 3. iii. ſiant ex eis coliria & deinde ſiant caput purgia cum eis cum auricula muris: aut cum a qua ſan ſuci. Galtenus quidem iam dixit adminiſtrationem tyriacæ & mitridati ante purgatione; & poſt conferre ſicut in capitulo quod ē āte iſtud diximus & anacardi quo que iuuamen eſt adhuc i hac cau ſa mirabile. quod diximus. & plura quæ ilar[ic] ſcripſimus quæ etiā huc aſſerrantur quandoq[ur] ante datur ex oppoponaco quantitas cicerō trium cum oximellæ & confert. iu uamentum quoq[ur] hueg. cōditi di

cimus eſſe mirabile ad ægritudines neruoſ omēs proprietate ſua & ſimiliter grano[ſ] pini. piper aŭt ſecundum omne; modum adminiſtrationum confert mirabiliter. & ſimiliter aſſa. ſe. bibita. proprie. & linita diebus ſingulis. & iam qui dem diximus iuuamētuſ caſtorei magniſcari. ſecunduſ omnem mo dum adminiſtrationis eius & ſi militer uſus capparorum. Hermes magniſcatur iuuamen olei uulpi ni ad paralyſim & ægritudines ner uorum alias. & proprie eſbrocatio facta ex aqua decoctionis eius. & proprie uſque dum diſſoluantur membra eius i ea. & magniſcatur etiam oleuſipſius decoctionis. & nos ſcripſimus illud in grabadin medicinarum uniuſerſaliu. Io[an]iti us. pillulæ de oppopo. ſunt medici n[æ] ſubliſis ad ægritudines neruoſ: & exiccāt ab eis hūiditates uſco las & mucillaginolas. & conferunt paralyſi torturæ & ſpaſmo. & do lori iunctura[ſ] & dorſi & genuum qua[ſ] pmiſtio. R. aloes. 3. x. troci. alhandal. 3. vi. &. 5. oppo. ſerapini. ar m[ō]iaci. bdeſli. hermodatilo[ſ] an. 3. v. armel. ſucci. cucu. aſi. an. 3. ii. &. 5. pipis. macropiperis. zz. caſſiæ. mi- robalano[ſ] citri. belli. embli myrre croci. eufor. caſtorei. an. 3. i. ſca- monex. 3. i. &. 5. agar. 3. ii. turbit. 3. vii. gumma[]e inſu[dantur] i aqua cau lis. C[æ]teræ autem inſfundantur in expræſſione. zinian. deinde miſce omnia ſimul poſt[ǎ] in ſpetiebus exiccata fuerit expræſſio. ziniā tri

should be 1

123

bus uicibus. & fiant pillulæ & lit
doſis ea. a. 3. i. uſq[ula] ad. ii. Ioanniti
us unctiones & emplaſtra rubiſi
cantia quandoq[us] exhiberi oport&
loco originis neruoruſ quibus ac-
cit paſſio applicāda ſunt uel ſaltē
in parte & latere ortus eorum. Et
ex ūctiōibus idem adminiſtrāduſ
eſt oleum nardinuſ & costinum cō
fortata cu[rum] caſtoreo euforbio pipe
& piretro. Et ex emplaſtris quidē
eſt radix lilii ipſa enin eſt iuuamē
ti magni & proprie adminiſtrata
fricando & comprimendo ſuper
locuſ & ungendo. Et ſi admiſcētur
cu[rum] ea genera altar& magnificatur
operatio. Mahomet arazi. modus li
nimenti conferentis paralyſi mira
biliter. K[ar]. ceræ citrinæ. 3. ii. olei. de
narcisco & olei de lilio. am[nis]. vi. 3. eu
forbii 3. viii. ſiat ex eis emplaſtruſ
& liniatur in latere alio. loānitius
in fine quidē rei conferūt ſtufæ &
balnea ſine aquis: & fricationes in
eis cum ſale ſolutio qua[rum] diximus
aut cum caſtoreo. & an[ifo] & dauco
aut ziniā ſiccata. aut cum urtica a
cuta. Et conferūt etia[rum] aquæ ther-
max poſt fricationem in balneo
ſicco: & abſtinentia cibi & potus
ſupra balneum. & regimen exiccati
uum ĝtum poſſible fuerit. ſanabi
tur. c[um] hoc ſtudio. ſi deus uoluerit.
DE. TORTVRA.

Vædam eſt alpafmo & cō
trahit ſuperius quædam a
paralyſi & mollificatōe & re
laxat ad in ferius. Et cura illius e
cura ſpalmi quā dicēus. Et cura hu

ius eſt cura paralyſis quā diximus
præter quā oport& caputpurgia
& gargarilmata cum purgatione
uitari cum ſit poſt mundificatiōe;
cura uera. Vex gargarilmata cūctis
medicinis præponēda ſunt caput
purgiſis cu[rum] utraq[us] ſit cura uera. Et
ſit ſtudium precipue primum in
administratione medicaminum. &
emplaſtroruſ & linimentorum &
medicinaruſ rubiſcantium in ſpō
dilibus ceruicis: deinde perueniē-
duſ eſt ad mādibulā & partes faciei
& hoc eſt ſtudiuſ ſecūdum. Ad cau
teria autez approximandum e[rum] quā
do iam omnia nō cōtuliffe experie
ris & hoc erit ſtudium ultimam.
Primum autez ſtudium perficitur
cum administratione emplaſtroruſ
& linimentorum ſpōdilibus cerui
cis: unde nerui faciei & muſculi or
tum habent ex his quæ dicemus.
Secūdum autem ſtudium perfici-
tur nūc cum rebus extra nūc c[um] re
bus intus. Res autem quæ extra ad
miniftrandæ ſut. ſunt linimenta &
emplaſtrationes & ſebroca tiones.
& uaporationes & ablutiones: & ca
lefactoria ex eis quæ diximns: & di
cemus. Res autem quæ intus ſut
adminiftrandæ ſut cōmaſticabilita
ſicut formæ factæ ex hueg. & nuc.
muſ. & aliis quæ dicemus. ſicut c[um]
maſticatio nucis muſ. & retentio
eius in parte paſſionis cōtinuo ite
græ aut cu[rum] maſticatæ: & retentio
caſtorei ex pte paſſionis: & ſub li-
gua & adminiſtratio fricationis in
parte interiori mandibulæ cum a

prie cum euacuatōibus & clisteri-
bus acutis & balneis aquax ther
max & balneo licco in fine rei &
linimentis quæ diximus: Immo to
tuz regimen comune & propriu,
quod diximus ibi. Inquit hippo-
febris supra spalmum humiduz cu
rat eum. spalmus uero supra. fe. in
terrimit. Qua propter eligātur ex
prouocationibus conuenientiōra
qualia sūt caſtor. & aſſa fetida. qbus
miſceatur mellis duplū eoruż: & ſit
doſis ſicut auellana spalmū eniż re
ſoluūt & ſe. inducūt. Ideż facit op
popo. & caſtoreuż cuż aqua mellis
Idem facit etiā oleum de cherua
cū aſſa & ex compoſitis ē anacardi
nū. ipſuz enim iduciſt ſe. & spalmū
curat. tyriaca quoq & mitridatū
ſunt ex medicis ſolēnibus ad spal
muż. ſal quoq calefactuż & poſtuż
i locis originis neruorum spalmuz
reſoluut. ſit etiā spalmus afrigidi
tate. & cura eius ē ſicut hic proxīe
diximus: & ſit quandoq a ſiccitate
& accidit poſt ſe. aut poſt fluxum
ſuperfluenteż & ē prauus uix recipi
ens curam: tamē propoſſe curamus
adminiſtrando regimē ſecundum
omne; modum humectatiuuz: qua
lia ſut proprie balnea ex aquis dul
cibus aut ex lacte. aut ex aquis in
quibus cocta ſunt humectantia ſi
cut ordeum & uiolæ & capita &
pedes ædorum. & agnoruż & arietū
pinguiuż & quandoque ſiūt ex his
clifteria & conferunt uehementer
& propinentur eis ſorbitiones pi
gues & ſut cibi eorum aqua carnis

& quod currit ſecūdū ſeitā ſorbili
ū & lac mulſum recenter & oleum
amigdalinū cum zucaro & uniuere
ſaliter regimen omne lenitiuum ē
utile eis. Filius Serapiōis de coctō
conferens ſpalmo humido & eſt
ei impraſſio fortis. accipe calamē
ti haſcæ. ōn. 5. 5. hueg. 5. i. 5. carpo
baſſami. ſquināti. ōn. 3. iii. ſticados
3. vii. 22. ſe. ſe. aniſi. apii. petro. coſti
ōn. 3. ii. belliricoruż. ēblico. ōn. 3. iiii.
coquantur in: lb2. iiiii. aquæ uſq3. ad
lb2. ii. & da ex eo omni die 5. ii. cu
oleo de pipibus: aut oleo de cher-
ua. & ſit doſis. a. 3. i. uſque ad. ii.
Filius Serapiōis ceratum. de eufor
bio magni & ſublimis iuuamenti
ad ſpalmo[rum frigidum & humidu,
& ad alias neruoruż ægritudines ab
eadem cauſa: cuius permiſtio. R. o
lei de dynamomo. aut olei antiqui
lb2. 1. ceræ citriæ. 5. ii. eufor. bōi & re
cētis. 5. i. ungatur locus ſpalmo[atus
eſt enim mirabile. Ruffus decoctō
ad ſpalmo[rum cōferens mirabiliter
& ad omnes neruorum ægritudi
nes a frigida cauſa & humida. R.
hueg recentis. 5. iii. decoque cum
aquæ. lb2. 1. uſque ad. 5. & da ex ea oí
die. 5. i. cum chirat. 1. aſſe. ſe. aut cuż
caſtorei granis. ii. expertuż. Ruffus
Idromel cōferens ſimiliter. accipe
hueg. 5. iiiii. & decoque in. iii. lb2. a-
quæ uſq3. ad. ii. lb2. & proiice ſuper
eam mellis puri. 5. iii. deinde cola
in colatorio denſo: & continuo bi
bat ex eo eſt enim medicamen bō
num. Galie. expertum eſt de oleo
uulpis ad ſpalmo[um & ad alias ner

3

125

uorum ægritudines & dolores iùctura[?]& de seffione intina indecoctione eius. Filagrius ceratum còſere ns [sp]almo & ægritudinibus ner uorum expertum. R[ex]ceræ citrinæ ʒ.ri.olei irini: olei coſtini & olei de ben. & olei de cynamomo. añ. ʒ.iii. ſtorac. liquidæ. ʒ.1.euſorbii. aur.iii.caſto. aur.ii.ſopi humidæ ʒ.1.adipis uulpinæ: ʒ.ii.unge ex eo ſuper locum eſt enim expertum. Archigenes ceratum oibus ægritu dinibus fris & hu[er]euorum & dolores iuncturarum conferens & eſt forte. R[ex]olei. cucu. as[]i. lb2.1.olei rutacei olei de cynamo[]o. olei coſtini. añ. ʒ.ii. ceræ citrinæ. ʒ.iii. euſor bii caſtorei piretri piperis. añ. ʒ. viii. ʒz. ʒ. v. aſſæ ſe. bde[li]. añ. ʒ. 5. gal bani ʒ. iii. conficiatur aŭt ſic aſſa bde[li]u[z] & galbanum diſſoluantur in aceto forti: cera quoque & oleum & euſorbiu[z] diſſoluătur in igne & permisce cum eis ſucci cucu. as[]i lb2.5. & bulliant ad consumptione ſucci. deinde miſce cum eis gümas diſſulutas. Vltimo uero puluerem aliorum cum eis permisce contere do: & utere quoniam eſt expertu[z] uerax.

## DE TREMORE.

Remor ê ægritudo neruo[?]&
& lacerto[?]& c[ù]eis curatur
quæ diximus. & confert ei fricatio
& ſepeliătur î arēa aut î cîere cali
do & a ccubitus î furno calido q[n
tu[z] poſſit pati & linimēta calida.
Filius Zacha. c[ō]fecto[] pillula[?] c[ō
ferētiu[] trēori proprie mirabiliter

R[ex]caſtorei piretri caſſiæ. añ. ʒ.iii.
ſerapini pulpæ colloquitidæ. añ. ʒ
iii. ieræpigræ ʒ.v.dolis. a. ʒ. i. & ʒ.
uſque ad. ii. 5. Idem confectio ad
tremorem experta. R[ex]mirobalano
rum. ni: ʒ. xxx. ſauīæ. ʒ. x. olibani. ʒ. vii
ciperi hueg. añ. ʒ. v. c[ō]ſice cus chei
ſines & fiant formæ ſicut nuces
& da. ʒ. i. uel. ii. ſanat enim cum uir
tute dei.

## DE STVPORE.

Tupor ſicut cætera quæ di
ximus curatur & ſi eſt a per
cuſione uel uulnere non curatur:
& ſi eſt a ſaguinea repletiōe cura-
ratur flebothomia uenæ quæ ma
gis deferuit membro ſtupido & ſi
ſaguïs exuberat in eo basilica mfle
bothoma. deinde cephalicam: dein
de illam quæ ê familiaris illi mem
bro. Et quandoq[]o fit ab hu[er]igi-
do. & crudo & curatur ſicut para
lys[]is ab eadem cauſa Et quandoq[
]o fit propter c[ō]preſſiōne[] z ſupra mē
brum: & cura eius eſt extenſio &
exercitatio illius membri.

## DE CATHARO.

Atharus eſt deſcensus humo
rù a capite ad membra inte
riora cuius genera ut dicit. G. in li
bro miſſo ad glauconem ſunt tria
ſ. coriza: brancos: & tuſſis. Catha-
rus uero dictus eſt a fluore græci
enim fluorem catha[?] uocauerunt
Coriza ab oſſibus narium nomen
accepit: eſt enim cu[]z gravédinæ &
conſtrictione narium cum tenui
fluore oris atq[]o croſſo cum ſternu
tactiōibus aſſi duis & odoratu diſ

ficili & oculorum lachrymatione
brancos uero dicitur a præfocatio
ne faucium & uoce obfcura. &
ſternutatione affidua & tranſgluti
endi difficultate.Catharus autem
in uifceribus diſtillans percutiens
ſtomacum tuſim uel naueam pro
uocat.Si uero in pulmone uenerit
tuſim cauſat cum ſpirituoſ is ſpu
taminibus cum raucedine. Quod
ſi patiens ſanguinem ſpuerit ad
ptiſim uēit & rapide morietur &
conſumptus. Et nota quod catha
rus eſt genus ad ſupradictas ægri-
tudines tres & non eſt ſpeties æ
gritudinis per ſe.

EE.CVRA.CATHARI.

Vra huius ægritudinis dupli
ci regimine indig& comuni-
f.&proprio.Comune aŭt regimen
eſt.vi.res.Prima pōit ſtudiū ſuita
patientis obſeruandum.Secunda
adæquat materiam. Tertia abſci-
dit eam uel ſaltem diminuit.Quar
ta diuertit apte timoroſa:ad partē
comunem:Quinta abſcindit fluxū
eius.Sexta corrigit accidentia.Pri
mam aŭt rem complent diminutō
potuum & ciborum:& prohibitio
uini omnino & repletiones.& ui
tatio naueæ & cauere ab auſtro
&borea quantum poſſibile eſt.Au
ſter enim raſ facit & repl& capi
ta.boreas uero conſtringit & com
primit.Et noc& ſomnus ſupra re
pletionem & potus ſupra reple
tionem.& multitudo ſōni immo
qualiſcunque ſit ſōnus in die & ſit
parcitas eius in nocte & non iace

at ſupinus & alleutetur a cæna ōmo
prohibeatur ſi eſt poſſibile & iniū
gatur quies quoniam eſt res ma-
gna maturans ipſum:& prohibea-
tur a fumo & uentis & radio ſolis
& lunæ & proprie quando eſt in
greſſus eoſ per ſenestra;&uit& ua
pores & replentia caput & rareſa
cientia ipſum:&uit& potum aquæ
frigidæ.& dicitur quod potus a
quæ calidæ maturat catharos:& ſi
militer introitus ad ſudandum in
balneo.Secundam autem rem cō-
plent administrationes inſpiſianti
um & infrigidantium in acuto &
calido:& ſubtiliantiū:& incidenti
um in croſſo & uisſoſo. Eligantur
autem ex in frigidantibus raro in
frigidantia actu.Et ſi non compe
tunt non elleuentur in gradu mul
tæ in frigidationis:& diliguntur ſe
cundum plurimum quæ ifrigidāt
poſtea & non multum eleuata:qua
lia ſunt balnea dulcis aquæ in ieru
nio & adminiſtratō embrocaſ ex
ordeo & uiolis & papauere & ca-
memilla & effuſio aquæ calidæ ſu
per caput & ſuper extrema & te
ſticulos.& in unctiōes factæ ſuper
caput & ſuper uentrem ſiue cuż
oleo uiolæ aut camemillino aut o
leo de papauere ſi adſunt uigiliæ
& olfacere camphoram & aquam
ro.& alia quæ diximus in ſoda ca
lida & confert potus aquæ ordei
& ſirupus de papauere.&uiolæ cō
ditæ cum aqua ordei & ſuctio cū
naribus olei uiolacei & olfacere cā
phoram.& cibi eoruz ſit ſorbitōes

4

126

123

factæ ex fabis & ex ordeo & ex tri-
tico & ordeo & de papauere albo
& de oleo amigda, dulci & ami-
lo cù lacte sì nò est fe. Inспiftatìa
autem sunt necessaria: ut subtile
acutum quod descedit ad guttur
incroftetur. & non descendat ad
profùdum: immo facilius adunatù
excreetur. Et ex hoc facientibus è
drag. & oleum eius & mucillago
pillii: & se. cydoniorum & aqua
iutubarù. & sebesten. & firupus eo
rù: & lohic ipso; de papauere. Ex
subtiliantibus aùt & diuìsiuis eli
gantur quæ proprietate uirtutis
ad hoc certa cognoueris: qualia
sunt calefactio capitis cum sale &
milio. aut cù aliis quæ í soda frìa
diximus. Et confert introitus bal
nei ante q lauetur caput. super ex
trema autem proliant aquam
calidam plurimum: & ungatur ex
ea testiculi: & similiter cum oleo
sàbucìo: aut anetino: aut camemil.
aut sànflucino: aut rutaceo: aut oleo
de ben. aut laurino: aut de lilio: &
distillet ex eis í aures & nares cù
lana & proprie calefactis. & còfert
eis incliatio super uaporem aquæ
ubi camemilla mellilotu; sàncucus
anetum cocta fuerint. caput uero
eorum & frons cum costo. & spica
& myrra & pauco caftoreo & sìmi
libus cum oleo. ro. mìstis. In fine
autem rei confert introitus balnei
& lauari in eo: & olfatus redolen-
tium calido; sicut est muscus &
ambra & alia quæ diximus in sòda
frigida. & lit eoy cibi pulmenta

de frumento aut furture cujus melle
& sorbitiones fìcorum sìccorum &
farinæ cicex cum pulegio & cum
fenugræco. & aqua cicex & sìmilia
Tertiam autem reż còplent flebo
thomia & solutò uentris & admini
stratio clìsterioru; & colliriorum
& lenificationes omnes & proprie
cum clìsteribus & enematibus sìl
tem trahëtibus superfluitates. Fle
bothomia aùt in hac ægritudine
in tribus calibus solum necessaria
est. Primus calus est sì catharus
calidus est in calido corpore & a
bundante in quo sit oculoru; ru-
bedo & uenarum plenitudo. Se
cundus sì catharus est calidus de-
clinãs ad oculos uel qualitercùq-
sit aut terminetur in faucibus uel
pulmone. aut costis aut diafragma
te & figatur in eis ad collectionem
Tertius sì accidat catharus cum se
bre. In his aùt solù calibus flebo
thomia utilem in uenimus catharo
Solutiones fieri oport& in calida
materia. cù uiolis conditis & aqua
ordei cum aqua fructuum quâ di
cemus. Infrà uero cù pillulis coc-
chiis & ierapigra cum aquis paflu
laru; & ieradiacolloqntidos & sìmi
libus. Quartà rem complèt garga
rismata & caputpurgia & fricatio
nes ex termicatum & uentosæ &
sìmilia. interdum enim materiam
in faucibus figi timēus aut quod
ad partes fluat nobiles: & tunc sì
eas ad nares conuertimus & pro-
prie cum caputpurgiis & sternuta
toriis & suffumigatiòibus & ordo

est expertum. Dixit filius Zachariæ fiant formæ sicut auellanæ ex olibano & Storace costo & sandara ca: & fiant eo[rum] partes æquales: & fiat suffumigatio ex una e[a]x & recipiatur fumus per traectoriū.ab scidit enim fluxum. Dixit E benge zar addatur eis ex xiloaloes pars 1. & permutatio fiat a Storace liqui da ad Storacem ficcam. Ex eis aut quæ retinentur in ore ad calidum quide[rum] funt ſpecies deiacur: & quæ doq[rum] commaſticatur coriandrum & retinetur cōmaſticatū eius in ore & confert. & quandoque retinetur in ore cāphoræ modicū. Ad frigidum uero confert olibanum & myrra: retenta enim in ore abſci dunt fluxum. Et iam uerificatum est quod ſpica retenta inter dētes est iuuamenti ſublimis. Filius Zachariæ. Confectio formarum ſimi lium lupinis quæ tenētur in ore & ſiſtunt cathay. K. olibani partem i. myrræ croci ſpicæ Stora. Æn: parte[rum] 5. opii partis unius tertiam. fiant ex eis prædictæ & teneatur ex eis una in ore præterq[ui] deglutiatur ſa liua eius. Expertum est ſpicam ſo lam in ore teneri per noctem aut per diem & noctem ſedare catha rum. Ex odoribus uero ad calidū ſit modus formam de libro ſabor regis medorum. ſiſtunt enim catha rum calidum & odoratur i. ſe. adu rente & ſincopali & peſtilentiali. Quarum permiſtio. K. faufel. ſāda li. al. & ru. Æn. partes æquales. roſ. p tes. ii. 5. sandali macaſati partes. iii.

camphoræ partem. 5. bol. armeni partes. viii. omnia præter cāphorā terantur sicut alcohoł. & agitentr cunterendo cu[rum] aqua.ro. per ebdo madam. i. deinde miſceatur cu[rum] eis camphora: & fiant inde sicut pōa cum glutino gūmi ara. & aqua.ro. & odoretur. Conſeruentur autē ne tollatur uirtus eo[rum] in uſe uitreo in loco recenti. & liniatur ſæpe cu[rum] aqua.ro. permiſtionis cāphoræ & sandali macaſati. Ad frigi dū uero fiāt poma iuentione eiuſdem Sto ra. calamitæ. ptes. v. olibani maſti- cis. Æn. partes. iii. sandaracæ tātūdē costi. ſpicæ. Æn. partes. ii. abræ. ptē. i. buthur. ligni albi. Æn. partes. iii. muſci. ptē. 5. fiāt poma & adminiſtre tur ſunt experta. Confectio alia pomox ex inuentione nostra. bu thurlendere. p. viii. ligni albi boni & electi partes. vii. galliæ muſcatæ ptes. vi. abræ bonæ partes. ii. muſci partē. 5. fiant ex eis poma cū gluti no dragagāti & adminiſtre tur: ſut eni nobilia & experta cerebrum & cor confortant. Res autē quæ lābuntur & deglutiūtur. ad calidum quidē funt ſpecies deiacur. & aqua coriandri & ſirupus de papauere & ſimilia. Filius ZACHARIÆ confectio pillulay. quæ tenētur in ore. ſiſtūt cathay. calidum. K. amili. dragagāti amigdalay. dulci. fabay. excor ticataru[rum] papaueris albi & corticū eius: gummi. boli. ar. Æn. confice cu[rum] mucillagine p[il]illi & cydoniox & fiāt sicut lupini & teneātur i. ore. ſunt eni[rum] expertæ. Ad frigidū uero

6

128

124

confert thus & myrra:ifta enim de
glutita ſiſtūt cathay. Confectio
pillularum de libro filii zachariæ:
de qbus omni nocte ſumitur a tri
bus uſq; ad.v.& ſiſtūt catharū.qua
ruz permiſtio.R.thuris maſculi p
i.myrre opii.croci.ān. partis unius
terciam ſucci liquir.p.i.ſiāt pillu
læ & dentur ſicut diximus. Confe-
ctio alia pillularum conferētiū ad
omnes reumaticas paſſiones & ſut
de libro alexandri medici:quaru;
hæ e permiſtio.R.myrre.3.iii.thu
ris maſculi.3.ii.5.opii.uſquiami.
radicum alchaiber ſicca.ān.3.ii.co
fice cum ſucco alchaiber hūæ.da
ex eis.a.3.iii.uſq; ad.v.in ſero ſunt
enim mirabiles. Sextam uero & ul
timaz rem complèt correctio par
ticularium accidentium quorum
catharus cauſa eſt: Et hoc e regimè
proprius ſicut correctio proprie
ægritudinū catharaliu; oculorū &
narium & aurium & glandularum
& uuæ & gulæ. & duarum amigda
larum & pectoris & pulmois & ali
arum partiu; quas catharus offen
dit. Et nos de oibus i propriis lo
quemur capitulis ſi deus uoluerit
& primo de ægritudibus oculorū
EXPLETA.EST.SVMMA.

QVARTA.INCIPIT.QVINTA
DE.AEGRITVDINIBVS.OCV
LORVM.

Ermo noſter erit deiceps
de curis ægritudinū oculo
rum. Sunt autem oculoru;
curæ ſecūdu; unū triu; modorū
Alia enim eſt conferuatiua ſanita-

tis eorum. Alia curatiua ægritudinū
eorum. Alia uero præſertiua ab æ
gritudinibus futuris in ipſis. Et
pria qde ſit ſecūdum alterum. v.
mōrū. aut enim conferuat ſuperfi
tiē oculi in intensione decenti &
naturali aut conferuat oculum in
ſua propria temperantia & æquali
tate. aut conferuat organizationē
ipſius in coæqualitate ipſius. aut
conferuat continuatione & politō
nem naturalem parium eius. aut
conferuat ſpiritum uilibilem in
ſua propria illustratione. Et quidē
diuerē cōplent medicinæ abſter
ſiuæ habentes mediocritatem &
temperien intenſiōe ſua ſicut pro
prie ſuccus ſeniculi & coliriu; ex
eo & ſuccus memite: & herba adhil
proprie. aut res teneram radentes
ſuperficiem eorum qualis eſt tene
ritas oculi corporis puerilis & pro
prie nitentis in ſiplicitate ſua quo
rum rememorabimur poſt. Et ſu-
per his tueri ab his quæ terſionē
impediūt qualia ſunt: ſumus & pul
uis & flatus asperorum uentorum
& in æqualitas aeris & aspectus rei
uariantis ipſos. & omnis res faciēs
ſenecere oculum ſicut coitus & la
bor plurimus & fletus uincens,
mēsuram & ebrietas & ſomnus plu
rimus & uigiliæ plurimæ: & ſonus
ſupra repletionem & proprie ex
cibus & potibus uaporolis turbi-
dis ſicut ſut proprie caules porri
acriōnia ſalsa fabæ lētes & uniuē
ſaliter oīa conturbantia ſangu-
nem. Secundam rem complent me

ramentis aperientibus nares & de
oppilātibus colatorius erit digni
or operatio.Hoc est quod.G.pre-
cepit nisi forte agitationem timeas
in materia quæ multum fluit di-
ruptius propter inquietatōem & a
gitationem eo quod ſternutatio ē
ſulspecta in principio.Et quādoq-
materia quiete indig&:ut matura
tur.& enim maturatio multiplicat
& dilatat materiam & facit eam cō
ſequi motus laboriosos & uehemē
tes.At uero poſt cathari maturatō
nem est eius iuuamentum ſublime
mundificans radicem & ad hoc iu-
uantius poſt corporis totius mun
dificationem comunem & propri
am.Gargarismata quoq necessaria
ſunt:&prohibentur interdū.& ſue
nimus iuuamentū eorum in tribus
cōpetere calibus. Primus.lad ca-
tharum acutum & calidū cum re-
bus incroſſantibus & coadunāti
bus eum.ut prohibeatur deſſus
eius ad profundum & fiat facilis
ad expellendum & excreādum:qui
propter acumen & ſubtilitatem
aggregari non poterat. Secundus
autem ad catharum cuius materia
multæ e uilcoſtitatis & ſpiftitudis
& querimus ſubtilitatem eius &di
uilſionez ut facilius expellatur.Ter
tius quādo timēus materia figi i
faucibus & querimus abſterſionez
& mundificationē.At uero in.iiii-
calibus gargarismata adminiftra-
re ſulspectum e. Primus est timor
& ſulſpitio cathari ad pectus, & pul
monem fluere conſueti.Secundus

est ſi catharus de genere acutorū
est & ſubtilium & mordicantium
Tertius in præfocationibus quæ
fiunt ſubito. Quartus est ſi catha
rus est uehemens & multus. In his
quidem calibus gargarismata agi
tat materias: & conuertunt eas ad
uias pectoris & pulmonis & faucū
& eas multiplicāt. Amplius tamen
gargarismata ſecundum unū quiq
modorum fiut aliud enim partem
nobilem per ignobilem purgat.
Aliud ſiſit fluxum: aliud ſtringit
quod fluit: aliud alterat quod
fluit. Aliud uero est quod aggre-
gat duas intentiones uel plures ex
his quæ diximus. Exemplum uero
primi est diamoron adminifratō
cū decoctione roſarum & baluſtia
rum & taliū. Exemplum ſecūdi est
adminifratio generum ſalis & iſi
ſiuorum & ſimilium. exemplum
tertii e adminifratio camphoræ
ad calidum & myrræ ad frigidum
exemplum qnarti est: agregatio
in tentionum extremitatum aut
fricatiōes & uentofationes ad hoc
in eis multum conferunt: exercita
tio autem & motus partium in
feriorum ſunt iuuatiua ualde. Ex
maximæ aūt diuertentibus mate-
riam cathari e ut radatur caput in
parte cōmiſſuræ coronalis & uoca
tur cuhendeg.i. continuatio capi-
tis & fricetur ſuper illam uehemē
ter cū cepe acuto aut cū ſqlla aut
cum panno alpero. deinde pona-
tur ſuper ipſum medicamen rubi
ficatiuum uſque dum fiat ueſica

127

tio deinde aperiantur ueſicæ:&po
natur quod fluere faciat:deinde i
teretur uſque dum appeat ſanitas
Quod ſi hæc non contulerint cau
terizetur in eodem loco & dimit
tatur tempore extēlo.& ſit locus
cauterizationis ubi terminatur
maior digitus poſtq̧ radicem ma
nus in extremo narium poſuerit
Quartam uero rem complent ca
thari fluxum abſcindētia. Et ſut
ex ſtollidis qui ante digestionem
ipſius & mundificationem comu-
nē admistrāt huiusmoi.imo i me
dio agitationis quandoque:& eſt
cauſa cumulationis & multiplica-
tionis ipſius deinde diſruptionis
uehemētis. ſit ergo ſtudium erga
hoc poſt corporis mūdiſcationē
& poſt ſedationem agitationis ue
hementis:ut abſcindatur reliſdu
fluxus ipſius & fortaſſis in aliqui
bus caſibus cogimur in prin-
cipio facere illud & proprie aut
quia timemus ne repat in profun
dum aut in partes nobiles:aut ne
nobiliu̯ & neceſtariarū operationu̯
fiat deſtructio illico ſicut ē catha
rus prefocatiuus ſubito.Et fortaſ
ſis regimen diuerſiuum utæ eius,
eſt hoc nobilius & ſecurius ſimo re
gimen abſciliuum quod diximus
eſt regimen dubium.Et illud ideo
quod poſſibile eſt ut diſrumpa-
tur deide fluxu diſruptiori q̧ pri
us & timoroſo.Et regimen diuer
iuu̯ lic& dilat& materiam & mul
tiplic&.tamen conuertit multipli
catam ad parte; comunē nō timo

roſā.Sedationē aŭt curſus faciētia
Alia ſut gargarilmata alia ſuffuiga
tiōes alia quæ retinentur i ore:alia
quæ odorantur.alia quæ deglutiu̯
tur alia quæ labuntur.ex gargaril-
matibus aŭt ad cathay calidu̯ ſut
aqua.ro:cuz modico cāphoræ aut
aqua lentium &.ro.& balauiſiaru̯
aut aqua coriandri &.ro:aut aqua
corticum papaueris &ro.Ad frigi
dum uero gargarilma fiat cum ui
no decoctionis myrræ aut olibani
aut ſandaracæ aut talium.Ex ſuffu
migationibus uero ad calidu̯ ſut
ſemen lini inſuſuz in aceto & tore
ſactu̯.deinde fiat ſuffumigatio cū
eo:aut ex ordeo &aceto.aut ex ſul
fure & aceto:ſandaraca quoque cū
aceto iuuamenti ē ſublimis.& ua
por aceti ſuper lapide; mollare;
ignitum.& ſimiliter uapor cāpho
ræ cū ſulſure &aceto aut cū ordeo
fracto & aceto.aut ex cāphora ſo
la puuerizata ſup uale uitreo po-
ſita ſuper pruas præter quā deſcē
dat uapor eius ad pectus & pulmo
nē ſimo reſpiretur &demulgeatur
per nares.ſabæ quoque & ordeum
inſuſæ in aceto. ſimiliter cōferūt
& ſimile ſit de pannolini inſuſo
in aceto. Ad frigidum uero ſuſ-
fumigia conferentia ſunt quæ ex
ſtorace ſicca ſiunt & olibano.& xi
loaloes. & ſandaraca miſtis & diu-
ſinigellæ quoq̧ torefactæ tritæ &
ligatæ in panno lini & attractio
naribus odoris eius.aut ſuffumi-
gatio facta ex ea eſt. mirabilis:co-
ſti etiam & nigellæ ſuffumigium

dicinæ quæ alterando custodiunt
sātatē oculi: aut. s. calefaciēdo: aut
īfrigidādo aut hūectādo: aut excī-
cādo. Tertiā rē cōplēt medicīæ cō-
fortātes sātatē eius i plaſmate &
forma creaturæ ipſius: & hūc cano
nem ingrediuntur medicinæ cōfor
tanres lenificationem: aut aſperita
tem & perforationem & concaui
tatem partium eius ſicut oport&
ex his quæ dicemus ubi oport&.
Quartā rem complent medicinæ
custodientes ſanitatem eorum &
continuitatem ipſoſ & prohibē-
tes resolutionem fieri partium cō
tinuarum ipſis quæ rememora-
bimur ſi deus uoluerit. Quintam
rem complēt medicinæ reparātes
ſpiritum uilibilem: illuſtrātes & ra
diātes ipſu quorum ſimiliter reme
morabimur. Democritus. Coleriuſ
feniculus oculī abſtergit & uilum
rificat ſecūdum omnem modum
administrationis eius & ſerpentes
& reptilia & diu degētia in cauer
nis approximant huic plātæ. & utū
tur ea in comestione & fricatione
ſuper oculos ſuos poſtq egrediun
tur cauernas & uigoratur uilus
eorum fit autem coliriū ex ſucco
huius hoc modo. accipe ſucci ſei
culi depurati poſt ſidentiam e-
ius & facilem coctionem ipſius in
uſe æneo cum minimis aurī puri
& ſufficientem de colationem. p. i
mellis puri & clari. partis unius
tertiam: bulliant iterum ebulli-
tione. i. & coletur & ponatur in ā-
pulla uitrea & ſuspendatur in ſo

le & permutetur de uſe in uas a
biciendo ſeper hippoſtaliuſ eius
deinde fiat ex eo colirium & diſtil
letur cum radio in oculo: eſt enim
expertum ad custodiendam ſanita
tem eius abſtergit enim oculuſ &
clarificat uilum. & quandoque de
puratur tātum in ſole præterq de
coquatur in igne & eſt expertum
& ſut ex hominibus qui admilcēt
ex felle galli partis. 1. uigeſimā. Ari
ſtoteles inſtruens Alexandrum re-
gem. Inquit frequentationes pecti
nis ſuper caput uapores uilum ſe-
pedientes euertrnt a cuti ne uilui
obſint. Inquit etiam aspectus reſ-
uiridium in loco multæ temperiei
uilum coroborat. Item dixit alp-
cere ſpeculum terſum directuſ &
diu ſtueri ſuper ipſum uiluſ corro
borat & oculi deſatigatōnē remo
u&. Ites ſi iunxit poſt oculi deſa-
tigatiōem. ingredi domum obſcu
ram non multæ tenebroſtatis &
intueri per ſeneſtras in quibus ſit
aliqd paruum uiride uel intueri a
quam uiridem & ſubmergere o
culos in ipſa. Item dixit exercita-
tio legendi litteras mediocres co
roborat uilum & oculorum ſani-
tates custodit. Diaſco. dixit. quod
comedere carnes auium quæ de ra
pina uuunt uilum corroborat. &
ſimiliter ſorbitiones iurium eau-
& afterunt etiam plures poſt ipſu
& experti ſunt quod ius ſerpētum
& caro ipſoſ confortat uilum &
dixit quod succus armel & fenicu
li & uinum & mel ſimul cocta: &

129

depurata:deinde mixta cum felle
alcubugi:aut galliæ oculi sanitatē
custodiunt & inuiſum addunt.Sa
bor nux mus.nutrita cum melle ui
ſus sanitatem custodit.& proprie
ſumpta una ex eis in mane quoli
b& in ieiunio. Kebu. quoq cūditi
ſimiliter faciūt.Itē colirium mira
bile in abſterſione oculorū & cor-
roboratione uiſus & fit in tempo
re ueris accipe foliox feniculi fo
liorum herbæ adhil foliorum che
lidoix.ān̄.partes æquales:trahatur
aqua eorum per ſublimationem
in alembico. ſicut eſt operatio a-
quæ.ro. & conferuetur in uae æneo
eſt enim colirium preciſum.Ma
hom& filius Zachariæ.arazi coliri
um de ſucco granatorum dulciu3
& acetoſorum.ān̄.lb2.1.ponātur in
ampulla uitrea & ſtrigatur orifici
um eius & exponatur ſoli per mē
ſes duos.ita quod quolib& mēſe
recipiatur clau eius: & abiciatur
ſex iſpius quæ ſub ſid&:deide ad
omnē.1B2. iſtius ſucci ponatur pul
uis iſte. RL.aloes radicū chelidōiæ
ſalis ar. piperis lō.ān̄.3.i. terrantur
ſicut alcohol. & miſceātur cū me-
dicamine: & ite exponatur ſoli &
quanto plus antiquatur tanto ſu
blimior eſt eius operatio. Fenicu
lus uerbena roſa chelidonia ruta.
Ex his fit aqua quæ lumina reddit
acuta.Gali. commeſtio carnium ti-
rorum præparatorum ſecundum
doctrinā qua recipiuntur in tyria
cōſeruat ſanitate3 uiſus & eſt ad
hoc ultimus. Frequentare potum

aceti ſquillitici ad hoc eſt multū
laudabile trifera magna:& trifera
minor ad hoc eſt laudabilis &pro
prie minor cum quarta ponderis
ſui de puluere herbæ adhil trifera
perſica qua diximus i ātidotario
&electuariiū algalif. & pillulæ co
chiæ & pillulæ lucis. & pillulæ ſa
bor quas diximus in canone & ie
ra noſtra & theodoricon ad hæc
cōſerūt Innaī cōſectō elctuarii ſu
blimis cōſeruantis ſanitatē oculo
rum & cōſortātis ſpiritu ſuſibilē i
claritate ſua. R. herbæ adhil. §.ii.
ſeis ſeiculi.3.v. macis cubeba cyn
namomi piperis lō. gar.ān̄.3.i. pul
uerizentur & cribellētur & accipe
mellis diſpūati.1b2.i. ſucci feniculi
cocti & depurati. §.i. ſucci cheli
doniæ ſimiliter cocti. §. §. coquā-
tur ſucci cum melle uſq3 dum mel
lis tenuē habeāt ſpilſitudinem cō-
ficiantur cum eo ſpeties & referue
tur in uae uitreo & ſit doſis eius
3.iii cum uino in ſero & alleutetur
coena uel dimittatur & ſimiliter i
mane. Hamec. Coliriū acuens uiſu3
& oculi ſanitatem custodiens. Ac
cipe ſucci feniculi.3.xl. ſucci rutæ
3:xx. ponatur in ampulla uitrea cū
mellis boni & clari.3.xv. & obture
tur orificium eius & dimittatur i
ſole per tres menſes & abiciatur
ſex eius & liniātur ex eo oculi quo
niam eſt expertum. F. filius Zacha-
riæ. Confectio alcohol conferuans
ſanitatem oculi. R. thucie ſie me
mite.ān̄.3.iii: aloes. litii.ān̄.3.ii. cam
phoræ.3. unius ſextam terātur cum

aquæ acreſtæ aut ſâſuci.aut ſumac
& exiccetur & adminiſtretur:aut
nutriātur prius cum aqua acreſtæ.
ſecundo cù aqua ſanſuci:tertio ſu
mac:& eſt ſublimis.Idem cōfectio
alcohol acuentis uifum.R.thutiā
prius lotam.deinde nutritā prius
i aqua ſanſuci tribus uicibus:& ac
cipe eius ſucci.3.x.zz.pipis.macro
pipis chelidoniæ baurac.āñ.3.1.fal.
ar.3.5.nutriatur cum aqua ſanſuci
aut cum aqua ſeniculi.tribus uici
bus:deide exiccetur & adminiſtre
tur.eſt enim ſublime ſi deus uolue
rit.Filius Zachariæ coliriuæ cōfor
tans uifum & acuens ipſum.R.fel
lis galli.aut alcubugi:aut pdi.mel
lis cru di.āñ. partes æquales: ſucci
feniculi.p.ii.milſce & pone i oculis
probatuæ.Idem cōdimentü factus
ex halasce cum melle cōfortat uir
tutem uifus.Idem cōdimentum ſa
ctum ex herba adhil.cuz melle mi
rabile eſt i cōfortatione niſus:im
mo etiam ipſa herba ſecunduæ oez
modum adminiſtrationis eius eſt
ſublimis.Habuali alcohol ſubli-
me terſuum oculoR & conferuati
uum ſanitatis uifus.R.macropipis
3.ii.gario. uſnex.āñ.3.1.climiæ ſpūæ
maris.āñ.3.x.æris uſti.3.v.ceruſæ ſa-
lilgē.āñ.3.iii.falis armōi.pipis.āñ.3.
ii.camphoræ.3.5.terantur &admini
ſtrentur.Idem alcohol.quod admī
ſtratur i diſpoſitionibus ſanitatis:
confortat enim debilem uifum &
conferuat ipſum ſecundum ſaīta-
tem ſuā:& ſedat multitudinem la
crimay ex oculo.R.antimonii lo

ti & preparati in aqua plu.circiter
ſpatio dierū.xx.thutiæ & climiæ
āñ.3.vi.marchaſitæ.3.iiii.tere unun
quodq[us] p[ro]ſe:& tere ea bene p[er]din
plurimos cù aqua pluuiali multo
ciens donec exiccetur aqua eorum
deinde terantur cum aqua ſeniculi
pluries cù continuata alioquorù
dierum ſimiliter donec exiccetur:
tertio uero terantur cum aqua ſan
ſuci:quarto uero cum aqua rutæ.
quinto cum aqua chelidoniæ:dei
de exiccentur & addatur cum eis
ſedenigi & croci.āñ.3.i.margarita-
rum non perforata[que] 3.ii.mulci.3.i.
tertiam camphoræ.3.i.vi.&provice
ipſa ſimul in mortario cum prædi-
ctis:deinde adde eis ſuc.3.5. & tere
uſq[ula] dum ſiccentur. & fac inde al-
cohol mane & ſero:quoniam e[m] exp-
tum ſi deus uoluerit: Ex rebus aŭt
oculi ſubſtantiam rei uuenefcerc ſa
cientibus: eſt regimen cum electi
one rerū.vi.ea adminiſtratione qua
oculi & corpori teneritas acgratur
ſicut uerbi gratia cum approxima
tione inquantum poſſibile eſt ad
aerem temperatū:& cibos & potus
humidos & balnea temperata & a
lias humectationes cum temperie
preterē faciant cadere in oppilla-
tionem. Dixit Albuali quod ingre
di aquam tepidam claram & a=
perire oculos in ea oculorum ſani
tatem cuſtodit. & eorum tenera
reddit ſubſtātiam & abſtergit & ſi
militer aqua[que] uidere claram lucidā
uapores autem aquarū cum deco-
ctione quarūdam rerum ad hoc

130

uehemēter conferūt. līcut uapor a
quæ decoctionis feniculi aut rutæ
aut herbæ adhil: & ſimilium ſin-
gulariter aut conjunctim.

DE.CVRA.PRAESERVATI.
VA.OCVLORVM.

Vra uero præſeruatiua ab
ægritudinibus futuris fieri
in ipſis duplicem hab& ui
â partī eni3 præſeruāus naturalita
te3 quēadmodū ſupius dictu3 eſt:
partim uero obuiamus cais futuro
rum morborum extrinſecis uel in
trinſecis. Extranſecis ſicut fumo.ue-
tis cibis malis:& potibus. & aliis
quorum ſuperius rememorati ſu-
mus. Intranſecis obuiamus ſecūdū
unum. v. modo3 aut enim conuer
timus ſtudium ad permutandum
malitiam complexionis puræ ſine
materia uel cū materia. ſi non in-
quātitate exuber& aut euacuamus
eam ſi uincit ſupra quātitatem na
turalem uel egreditur propriam
naturalitatem. aut facimus utrāq
aut corrigimus aduentū prædicti
in organizatione eorum aut prohi
bemus ſolutionem continuitatis
futuram fieri in ipſis. Et primam
quidē rē complent medićinæ auxi
liantes in permutando malitiam
complexionis eo3. & aut calefaciē
do aut infrigi dando. Calefaciēdo
cum eo quod eſt ſicut. zz. muſcus
hueg. piperæ & ſimilia. aut infrigi-
dādo cum eo quod eſt ſicut albu
men oui mucillago p[ilii]aqua.ro.
ſuccus ſolatri portula.lactuca &
ſimilia. aut deſiccādo cu3 eo quod

ē ſicut thucia cohol roſæ & ſimilia
aut liniēdo ſicut albumē ou1 & ſi
milia. Secundam uero re cōplent
medicinæ euacuantes materiam &
educentes eam. & hoc quidē fit ſe
cundu3 unu3 trium modorum. aut
ſecūdum ſemitam diuerſionis ab
eis. aut ſecundum ſemitam extra-
ctiōis ab eis aut ſecūdū ſeitā relo
lutiōis ex ipſis. Euacuatio aūt & e
uerſio materiei quādoq[us] fit ex cor
pore toto ſi in toto exuberat aut
ex capite ſolo ſi in eo ſolo exube
rat: & ingrediuntur canonem hūc
ſpeties flebothomiæ & ſpeties ſo
lutōnū per uentrem & caputpur-
gia & gargarifmata & uentoſæ &
ſcarificatiōes & fricationes extre-
mitatu3 ex eis quæ diximus & di
cemus iam. Extractio aute3 mate-
riei fit per medicinas educentes p
lachrymas ſicut eſt propriæ ſal ar
moniacus & ſal: & ſimilia. Reſolu-
tio quoque fit ex medicinis pro
prie ſicut ſarcocolla & ſuccus ſeni
culi & memite & ſimilia. Tertiam
uero rem complent agregationes
harum duarum intētionū de qui
bus modo locuti ſuimus. & cano-
nem hunc ingreditur regimen in
generibus rerum. vi. Quartam ue
to rem cōplent medicinæ ſeruātes
organizationem eo3 & forma3 ne3
cadat i eis tortuofitas aut opplō:
aut dilatatio ultra decētiā. Quīta
uero rem cōplent medicinæ ſoluti
uæ in continuitatem eorum fieri
prohibētes de quibus loquemur
ſi deus uoluerit. Flebothomari aūt

oport& propter oculos ſi ſanguis exuberat cum comunitate totius corporis ex basilica:deinde ex cephalica & quandoque neceſſitas urg& & proprie cum plenitudo adest ut flebothomamus ſaphenas aut hæmorroidas aperiãus. ſi aŭt cum comunitate alicuius ex mēbris fuerit flebothomanda eſt ue na illi proprie membro deferuiēs deinde utriuſq; cois ſi uero ſine comunitate aliorum in capite ſan guis exuberat tunc fit illud aut ex eo quod i toto exuberat & tūt ex cephalica minuēdus ē:aut exube rantia eſt ſecūdū partem qde; aut ex uenis quæ ſubcraneo ſunt & fle bothomamus ex cephalica deīde guidez uel prouocamus ſanguinem ex naribus aut ex uēis foriſe cis quæ ſut ſicut ſeis quæda; frōtales: & flebothomamus ex eis. aut ſaguifugas aut cauteria ſup eis ap ponimus. Et quandoque cōuerti mus & euacuāus per nares. Et quā doque conduertimus ad poſterius capiſ cum ſcarificationibus & uē toſis propter comunitatem ābax partiū ſicut ſeis. Et ſut ex uēis pul ſatilibus & nō pulſatilibz quæ ſut tēporales p q; aut materix cōflu; ſut quas quādoq; flebothomamus quandoq; incidimus ſicut ſuo lo co dicemus quandoque cauteriza mus ſub eis. Modus autem cauteri zationis harum partium ſi urget neceſſitas fieri oportet poſt corpo ris mundificationē totius cum me dicina ſolutiua mundiſcante etiā

caput ipſum & corpus totum & hoc pluribus uicibus & primum incipiamus experiri ſup cauterio capitis quod fit ſup commifurā coronalem in parte comuni. quæ dicitur huendeg.i. continuatio ca pitis cuius iuuamēta ſut multa & ſublimia & proprie ad omnes ægri tudines capitis frigidas & humidas ſicut ē ſoda & ægritudo quæ uocatur ouum & ſcothomia & uer tigo & grauitas ſomni:& grauitas ſenſuü & paralyſis & tortura & pluralitas cathari & corize & lapſus ad oculos & nares & aures & uuā & fauces & dolorem dentium & gingiuas. & dolorem gutturis & ad omnem diſtillationem cathari ſuper reſlectionem & partes pectoris & ſtomacü & partes uicinas: & uniuerſaliter ad oēs ægritudines cathari frigidas & humidas. Et modus operationis eius eſt ut radaatur ſuper loco ipſo & ponatur radix manus ægri ſuper extre mitatem nasi ipſius & extendatur ſuper medium frontis & conſyde retur ubi terminatur medius diſgitus & ſignetur ibi & cauterize tur cuz cauterio ignito cuius for ma ſit ſicut nucleus oliuæ maioris & procedat cauterizatio uſque ad ſuperſiciē oſſis: & obſeruentur deī de ut remaneat aperta & ut emit tat pus uſq; ad tempus in quo ibi manifeſtabitur ex ratione pus diminu: & ægritudines catharales tolli.

DE.CVRA.OPHTALMIAE.

(14) 131

D

Vra ophtalixæ e secüdū duas
itētiōes uniuersalem. & pti
cularē. Intentio uniuersalis diuidi
tur. in.iii. Prima res eſt cōmenſu-
ratō regiminis. ſecūda & cætera. ter
tia &cætera. quarta &cætera. Parti
cularis itētio diuiditur i euacuatō
nem & ſedationem accidentiū. Cu
ra huius ægritudinis ſut. vi. res. Pri
ma eſt commenſuratio regiminis
Secunda eſt ſubtratcio materiæ e
xuberātis. Tertia prohibitō catha
ri & deſceſus eius ad oculuſ; quarta
inclinatio eius & diuerſio ad aliaz
partem. quinta eſt alteratio & di-
geſtio eius quod trāſmiſtum eſt.
ſexta corrigit accidētia: Particula
ris intentio diuридitur in curatiōe.
& ſedatione accidentium. Prima3
igitur rem complent commēſura
tiōes regiminuſ; vi. rey quas ſcis &
proprie diminuēdo cibuz & potū
uitando uaporosſa ex eis & eligen
do cibos pauci nutrimēti ſed lau
dabilis & aleuiando prandium &
minuēdo coenam uel dimittendo
& ſi materia calida eſt ſit cibi fri
gidi actualiter & potentialiter &
proprie condita cum rob grana-
to; aut cujus acreſta remiſſe aceto
ſitatis. & da congelata ex cucur-
bitis & aliis & ſupra cibum da ali
qd ex coriandro uel quod condi-
tur ex eo & ante cibum in matuti
nis aquaz pſilii & coriandri & de
uit& uinum & carnes in principio
& ſi materia eſt frigida ſint cibi ui
tella ouo; & mica panis & aqua
ciceris & ſauic & ordeum confra

ctum cum paucis amigdalis: & ſu
mat in matutinis mel cum aqua
calida: Et ſuper cibum aliquod ex
piris aut cydoniis. & ſit ilfud ut
lenificetur natura quantum poſſi-
bile eſt cum facilitate fuerit & ſit
domus in qua habitat temperati
aeris & tenebroſa ſomnus autem
eſt eis medicamē bonum ueſuite
tur ſupra repletionem & uitetur
defatigatio & prauitas animi. Secū
da3 rem complent flebothomia &
euacuatio cum medicinis ſolutiuis
flebothomia autem ex cephalica
conueniens eſt omnibus ſpetiebus
eius & proprie ſanguineæ ex latere
oppoſito prius deinde ex latere
eodem ſi flebothomationis itera
tō neceſſaria fuerit. & interdum nō
ſufficit hæc flebothomia & illud
proprie quando materia fluit ad
oculos. aut per arterias extrinſecas
temporales & auris: aut per uenas
frontales & tunc neceſſaria eſt fle
bothomia arteriæ temporalis. aut
abſcindimus curſum eius per ipſa
Et modus incidendi arteriam hu-
ius eſt poſtq tibi innotuerit illā
eſſe. aut ex paruis arteriis aut ex ma-
gnis quod declarabitur tibi ex eo
quod inuenitur aliqua ex illis eſſe
maioris pulſationis quaz reliquæ
& maioris plenitudinis & caloris
tactus. & tunc ſcinde cum in cifo
rio cutim ſecüdu3 longitudine3 ar
teriæ & excoria cutim uſque dum
peruenias ad arteriam. deinde inge
niare ut trahas ad eam cum unci-
nis ſeparando eam ex omni parte

a ctui & carne: & si eſt ex puis inci
de ipſam omīno: & extrahatur ex
ſanguine extractio competens dei
de impleatur uulnus cum aliquo
quod ſit cauterizans extremitates
arteriæ. Si autem fuerit ex magnis
liga eam cum filo de ſirico forti in
duobus locis: ut ſit inter duas li-
gaturas diſtantia ſicut pollicis. de
inde incide ſecundum totum ar-
teriam in medio duax ligaturax
uel cauteriza eam. hæc eſt enim o-
peratio ſecundum ſapientiam. Si
autem deſcensus materiæ fuerit: p
uenas frontales: confert appoſitio
ſanguiſugarum ſuper frontem &
appoſitio uentoſarum in nucha
cum ſcarificatione uel ſine ſcarifi-
catione ſi debilis fuerit eſt enim
magni iuuamenti. Quæ ſi non con-
ferat poſt ſolutiōem cum medici
na fiat cauterium ſubſendēg: eſt
enim ultimum in abſcīdendo flu-
xum cathari. Et nos quidem dixi
mus formam cautericationis hu-
ius in capitulo quod eſt ante iſtud
euacuationes autem quæ ſiunt cuz
medicina ſolutiua in medicina ca
lida quidem ſunt quæ ſiunt ex a-
quis fructuum & uiolis & miro-
citrinis & fumo terræ & tamarī-
dis & ſimilibus: & decoctio capil
lox ueneris dcā in antidotario: &
aqua fructuum & inſuſio de ſuccis
herbarum & alia quorum ſumus
rememorati in canone. at ſi cum
materia calida fuerit permiſtio
materiæ croſſæ. nihil eſt quod ma-
gis conferat unction in ſupr. calida
cu

aqua ediuix aut ſolatri: aut inſuſio
ieræpigræ cum eis aut ſecundum
quod narratu3 eſt ſæpe ex inſuſio
nibus ieræ: & proprie ſi materia
fuerit ſubmersa aut imbibita iue
laminibus cerebri. Si autem mate
ria fuerit frigida ſlegmatica fiat ſo
lutio cum pillulis cochiis & pillu
lis. G. & ieradiacolloquintidos &
ſimilium. Si uero materia fuerit me
lancolica educenda eſt cù eis quæ
ipſam educùt ex his quæ dicta ſut
& neq[ui] ſit contentus in ſufficien
tia unius euacuationis aut dua-
rum. ſed iteratio atque iteratio
eſt ex rebus laudabilib[us] & pro
prie cum facilitate & proprie qua
liſcunque ſit materia. Tertiam re
cōplet flebothomix & cauteria
quæ diximus & ēplaſtratōes ſuper
frontem & inter duo ſupercilia ex
eis quæ diximus iam & proprie
quādo materia quæ effunditur uia
eſſuſionis eſt peruitas extrinſecas:
& quādoq[ui] cōpletur hoc ex reß
facietibus ſlipticitatem & inſpil-
fationem ut prohibeatur deſceſus
materiæ. Verum interdum nocet
quoniam quæ iam deſcendit mate
riam agregat & conſtringit inter
tunicas oculorum & ſunt cauſa
maioris nocumenti: Quod ſi con-
tingat. adminiſtranda ſunt euapo
ratoria qualia aqua calida & aqua
melliloti & ſimilia: & proprie ut
cōſyderes in curatione tua gradus
iii: & diſtinguas eos uel i conſydera
tione morbi uel in gradu indige-
ſtionis morbi & aceſſus eius ad di

132

gestionem non integre & accessus
ipplus ad digestionem in qua est
completio hoc eniž est quod eſ
cundum ſapientiam: & quandoq
conferunt ad hanc partem admi
nistrationes deiacur & gargarisma
ta eo & ſimilibus quoque rememo
ratio præceſit in capitulo de cori
za & catharo ex eis quæ cōſtrīgūt
fluxum eius: uerum fieri oport&
poſt mundificationē & concedu-
tur ſolum aliqua ex eis quæ ſūmū
tur pos quæ reqrātur ibi. Quartā
rem complent gargarisma & ca
putpurgia cuż facilitate diminuē
di de materia ſecūdū quod exigit
dispolitio. Et fricationes extremi
tatū & compreffiones & ligaturæ
dolorosæ in extremitatibus & cli
ſteria & uentofationes in nucha &
inter ſpatulas & hæmorroidibus
& prouocatio eorum & ſcarifica-
tio facta i cartillaginibus aurium
& ſimilia. Quintam rem complet
adminiſtrationes medicinarum ſe
cūdum i'tentiōes diuerſas: In mor
bi enim principio repercuſſuis u
tēduz est in quibus ſit facilitas ſe
cundum omne moduž administra
tionis deinde utendum est reſolu
tiui s. & non euacuandæ ſunt a per
miſtione iſtarum duaj intentionū
quæcūq[us] mediciæ ſut i'ter illas ut
perueniatur gradatim & cum ſuſce
ptione paulatim ab eo quod est
repercuſſuum uſq[us] ad reſolutiūz
quoniam hæc est operatio quæ est
ſecundum ſapientiam. Adminiſtrā
da igitur in principio ſi materia

fuerit calida quæ materiei acuita-
tem & inflamationem reprimat
qualia ſunt portulaca trita & ſup
polita: & endiuia & ſolatrum & a-
qua ro. & lingua arietis & herba
uiolax & plilium infuſum in aqua
ro. hæc omnia ſingulariter uel cō-
iunctim uel oleo ro. conquaſſata &
oculis impoſita ſedant & digerūt
Diſtilletur auteż in oculis lac mu
lieris nutrientis puellam. lac alinæ
& albumen oui aqua.ro. & mucilla
go p[li]ilii & poſt dies utendum di
ſtillatione ſief albi primi cum ali-
quo horum quæ diximus. nunc cō
sequenter admiſcendæ ſunt his &
proprie cum iam lippitudinem o
culi habere coeperunt ſed non in
tegre: & curſus lachrymarum ſub
tilium & acutarum non est in ea
perſuerātia ſicut prius mediciæ a
liqd reſolutōis & maturitatis habē
tes ſicut mucillago ſemīuz cydōio
ruz & decoctō melliloti & a[que] fenu
græci utēdo eis proprie cuż ſief al
bo ſecundo & colirio citrino. Si
aŭt maturationis ſignificatio uera
adeſt quæ est effuſio lippitudinis
& omīno ab ſciſio lachrymāx ſub
tilium acutarum. tunc balneatōis
impreſſio est medicamen uerum.
ſubtiliat enim & reſoluit materi-
am & est eius tunc medicamen
proprium. puluis alius & proprie
cum mucillagine ſenugræci. & ſe.
lini & nō prætermittatur admiſtra
tio balnei. e eniž nobile ad ophtal
miam ſicut. Hippo. dicit & pro-
prie corpore mūdificato. Si auteż

materia fuerit frigida flegmatica
utere in primis repercuſtuis non
multæ infrigidationis: ſicut eſt ſief
de ſpica cum ſucco mentæ confor
tatæ cum modico ſpicæ & ſucco
rāni & ſucco uirgæ paſtoris ſimili
ter confortato cum ſpica & in pro
ceſſu rei cum ſignum maturatiōis
apparuit utendum eſt emplaſtro
ex aneto & ſoliis maluæ coctis in
uino ſliptico aut ex melliloto & ſe
nugræco & rol.coctis in uino ſti
ptico & diſtilletur in oculis ſief de
ſpica cum aquis melliloti.aut ſe
nugræci & ſimilibus & ſi amplius
ſigna maturatiōis appareāt utēdū
eſt puluere citrō cum mucillagēe
fenugræci aut melliloti. Balneum
quoq i huiusmōi hora eſt medica
men conueniens. & potus uini pur
ri & al. ſi autez a uentofitate fuerit
curretur cum embrocis & balneis
facientibus euaporationem & em
plaſtris. & iaz laudatus eſt fenicu
lus in huius ophtalmia ſecūdum
oēzmodum adminiftrationis eius
& emplaſtrum factum ex eo & ui
tello oui e iuuamētuſ ualde. S extaž
rem complent adminiftratōes me
dicinarum dolorem. ſ. puncturæ &
mordicationis uehementia ſedan
tium qualia ſunt propria medica-
mēta ſedat iua ſecūdū quod exigit
diſpoſitio & narcoticitatis paruſ
habētia & repreſſe: uerum admini
ſtrāda ſunt cum cautella ſicut pro
prie albumen oui conquaſſatum
cuſaqua papaueris aut mucillago
pſilii cum aqua papaueris aut ſuc

co pomorum mandragoræ aut ſo
latri aut lactuca. & ſimiliter mu-
cillago ſeminuſ cydoniorum cum
aliquo prædictorum & mucillago
fenugræci. & aqua melliloti aut a
neti cum aliquo ex eis: & quādoq-
propter neceſſitatem utendum ē
opio. Vex ſi accidat nocumētum
propter narcoticus utenduſ ē la-
uacris & embrocis ex rebus in qui
bus ſit, uirtus maturans uirtutem
narcotici ſicut eſt mellilotuſ pro
prie & camemilla fenugræcum
malua anetuſ & ſimilia: Hamec ſi-
lius zezar emplaſtrum conferens
dolori & apoftomati oculorum &
ſcabiei & ſupcaleſfactiōi. &. croci
myrræ olibāi opii gūmi ara. ſe-
re & cōſice cū aequa. & fac formulas
& fac ſiccari. Et quādo oprot & ac-
cipe ex eis & fac emplaſtrum cum
aqua. aut albugine oui eſt eniž
expertuſ: Idez aliud ad apoftema o
culorum & difficiles dolores &
facit ægrum dormire. &. croci
memithe litii. aloes gūmi ara. ka-
tix ſe tere & confice cum ſucco
rubi: & fac formas & cum opor &
diffolue unam ex eis cum ſucco ru
bi aut ſolatri aut mucillagine pſi
lii aut granatox aut albugine oui
aut lacte mulieris lactantis puellā
& pone cum lana ſuper oculum
quoniam cōfert ſi deus uoluerit.
Idem aliud ualens ſimiliter quan
do dolor eſt uehemens in oculis
faciens dormire. &. mandragoræ o
pii iuſquiami. ſe tere & confice cū
aqua plu & expone ſoli. v. diebus:

133

deinde fac formulas & quando o
port& diffolue unam ex eis cum
aqua.ro.aut albumine oui & line
super frontem & tempora:& ſi o
port& line ſuper oculos. Idem ali
ud conferens doloribus oculoru
calidis: Accipe ſucci ſolatri ſucci
foliorum iuſquiami litii croci zu
chari camphoræ. Æn. albùis ouo
rù quātuor ſufficit utere cum coto
ſedat enim illa hora. Filius Za-
cha.arazi cōfectō ſplastri prohibe
tis fluxuſ ex oculo. R. aloes acatiæ
ſief mēithe.litii boli gümi ara.lini
at ſuper fronte, cuż albumine oui
& ſi ē ſupcalefactō uehemēs adda
tur eis ſan dali. ru. & ſaufel. Æn. ps. i.
&liniatur cum aqua coriandri &
endiuie & aqua.ro: Idem cōfectio
emplaſtri ad dolorem uehemētē
in ophtalmiam. R. coriandri mel-
liloti croci ſeis lini tortellos de
ſent tere & confice cum uino ſlu-
ptico & fiat emplaſtrum ſup pal
pebras. Habuali emplaſtrum ſedās
fluxum materiei ad oculum. R.
ſief mēithe aloes ſe. roſ. croci ſarco
collæ ramic ſauic ordei balauftiæ
ān: confice cum ſucco ſolatri & fiat
emplaſtrum ex eo. Idem ad dolo-
ris uehementiam. Accipe ſucci
lactucæ ſucci pomorum mandra-
goræ ſucci papaueris. Æn. ptem. i. al
buminis ouorum partes tres con-
quassentur & utere cum coto bo-
num & expertum eſt. Idem epithi
ma conferens ad dolorem uehemē
tem & ad multitudinem materiei
R. ſauic ordei: 3.xvi. iuſquiami. al.

3:viii. thuris 3.vi. myrræ ſucci man
dragoræ. Æn. 3. iiii. opii. 3. iii. croci
roſ. recentium. Æn. 3. ii. uitelli oui u
nius aſſi tere & confice cum uino
ſtiptico & fiant formæ & quâdo
oport& adminiftretur una cum
eo quod conuenit ex liquoribus.
Idem aliud ualens ſimiliter ad do
lorem calidum. R. croci myrræ a-
loes olibani opii ſarcocollæ. Æn.
fiant formæ & ſuper frontem &
oculum line i principio doloris cu
aqua endiuæ aut portu. aut ſola-
tri aut iuſquiami. al. aut coriandri
humidi. Ide3 ſauic ordei. 3. iiiii. opii
3.i. croci. 3. ii. confice cum ſuccis
prædictis & utere ſimiliter in oph
talmia calida. Filius Serapionis em
plaſtrum faciens ſtipticitatem cō-
ferens in principio & prohibens
fluxum materiei ad oculos: Acci-
pe foliorum ſolatri & uirgæ paſto
ris & carnogloſſæ & ēdiuie & portu.
& teneritatum rubi & foliorum ui
tis. Æn. fac cum farina ordei empla
ſtrum & oleo. ro. & aqua decoctio
nis papaueris. Idem quando acci-
dit quod ægritudo cōſequitur ue
ſtigia maturationis. tunc miſceas
in emplaſtris uitellum oui & mu-
cillagines ſenugræci. & ſeminis lini
& melliloti & camemillæ. cum me
dia parte croci & oleo ro. ſimul i
corporatis & ſuperpone.

NARRATIO. SIEF. ET. COLI-
RIORVM. ET. PVLVERVM.
AD:OPHTALMIAM.

Ilius zezar ſief album quo
utendum eſt in principio

ophtalmiæ calidæ cum dolor eſt
uehemens. R. gummi ara.dragg.a
mili.ān.3.iii.ceruſæ lotæ.3.vi.opii
3.i.ditempera cum albumine oui
uel cum aliquo quod conuenit ex
liquoribus & fiat ſief.& utere e e
nim bonum.Idem ſief aliud albū
conferens ophtalmiæ in augumē-
to & ſedat dolorem:R. farcocol-
læ nutritæ in lacte alinæ.v.3.amili
3.iii. dragg.3.iii.opii.3.i.olibāi.3.
i.5.ceruſæ ablutæ.3.vi.tempera cu3
aqua plu. Filius Zacha.arrazi ſief
album conferens ophtalmiæ &do
lori oculorum:R. ceruſæ ablutæ.3
x. farcocollæ croſiæ:3.iii.amili.3.ii.
dragg.3.i.opii.3.5.fiat unus troci =
ſcus paruus de quibus ſlibet rebus
ad oculum. S ief aliud album de
ſcriptione habuali. cōferēs ophtal
mīæ i prīcipio & augumēto eius.
R. ceruſæ.3.x:gūmi ara.amili.ān.3.v
sarcocollæ nutritæ in lacte alinæ
aut mulieris.3.x.dragg.3.iii.opii.3.
i.5. confice cum aqua ro. Sief albū
descriptione Alex. expertum ad o
phtalmiā calidam cum nimio do-
lore: & eſt mirabile. R. climiæ pri
us tamen lotæ: deīde uſtæ extīctæ
in lacte mulieris.3.x.ceruſæ lotæ.3
viii. ſcoriæ ferri.3.iiii.opii.3.ii.dra-
gag.gūmi ara.ān.3.iii.i. cōſice cum
aqua plu. S ief citrinu3 descriptio
ne eiuldem cōferens doloribus ue
hemētib3 ophtalīæ. R. climiæ ſecū
du3 ſuperiore3 doctrīa3 præparatæ
3.viii.ceruſæ lotæ.3.xlii.croci.3.iiit
opii.3.i. dragag.3.ii.aquæ pluuialis.
quātu3 ſufficit.utere cu3 albumīe

oui. Sief citrinum aliud mirabile descriptione eiuldem plus opera tiuum aliis. reprimit enim magis ſuperfluitates malas. R. amili.3.xxi. ſief memite.3.viii. farcocollæ. dragagāti gūmi ara.ān.3.iii. croci.3.ii. 5.myrræ.3.i.opii.3.ii. confice cum aqua plu. S ief. rol. de ſcriptiōe eiuldem efficax & expertum ad ea quæ diximus ſuperius. R. folioru rol.3. xv. croci.3.viii.opii.3.ii. ſpicæ in dæ 3.ii. gūmi ara.3.viii. aquæ plu. quod ſufficit facit eni ad doloris uehemēmentiam & ad fluxum materie. ſubtiliu acutaru. Sabor rex medo. R. cofectō colirii citrini ſublimis ad ophtalmiam & doloris uehemētiā confert eni3 ſtatii. R. farcocol læ.3.iii.ceruſæ.3.v.amili. dragagāti gūmi ara.ān.3.ii.opii.3.1.croci.3.i.5. omnia præter opium teræ & redige in ſubtiliffimum puluerem ſicut alcohol. opium autem diffolue in aqua ro. aut lacte mulieris & miſce cum aliis conterendo in uae ſapi deo contritione multa. uſque dum fiat liquidu3 ſicut mel currens & utere. eſt enim expertu Idem ſief de ſpica cōferes ophtal miæ cuius materia eſt frigida & e cum diuturnitate. R. farcocollæ.3. v. ſpicæ.3.ii. foliorum rol.3.iii. croci.3.ii.opii. aloes. ān.3.i. gūmi ara. a mili. dragg.ān.3.i. cōſice cum aqua pluuiali & fiat ſief & utere: cu3 aŭt maturationis ſignum appar& cōſi ciatur ſief. huiuſmōi cù ſucco cap parorum expertu eſt: Idem puluis albus cuius proprietas eſt abſcin

134

dere lippitudinem quando non
eſt ſanies multa. RL. ſarcocollæ.3.x.
ſpumæ maris.3.1. zu cari.3.iii. teran
tur & adminiſtrentur. Mahom& a-
razi : confectio pulueris albi cu
ius operatio eſt mirabilis ad oph
talmiam calidam & uehementiam
doloris. RL. ſarcocollæ nutritæ in
lacte alinæ aut mulieris.3.x. amili
3.iii.opii.3.1.5. camphoræ.3.5. bo-
nüm & expertum. Idem confecto
pulueris citrini cuius iuuamentu3
eſt in fine ophtalmiæ. & eſt ei im-
preſſio fortis. RL. ſarcocollæ:3.x. ſi-
eſ memithæ.3.iii. litii: aloes. an: terā
tur & adminiſtrentur. Hamec pul
uis conferens calidæ ophtalmiæ
RL. ſarcocollæ lief memithæ an. fac
puluerem & utere cum albumine
oui. Isaac puluis citrinus cōſerens
ophtalmiæ quæ ſequitur declina
tionem ad ophtalmia3 difficile3 &
adherētem. RL. ſarcocollæ nutritæ
3.x. croci: ſpicæ: aloes. an. 3. i. terātur
& adminiſtrentur. Hamec filius
Zezar. cohol conferens cum auxi
lio dei apoſtemati quod eſt in-
coniunctiua & inflammationi ocu
lorum & fluxui lachrymaru3 & pru
ritui: & utere mane & ſero expertū
RL. thuciæ lapidis ēatitis. an. 3. iii. li
tii: acatiæ: climiæ: auri. an. aur. i. ſpi
cæ. opii ſumac an. 3.5. amili. aur. i. a
loes rubei boni. 3. i. zucari tabar
z. & 3. iii. fac puluerē ſubtiliſſimū &
ibibe uice una cum aqua miroba.
citri & alia uice cum ſucco ſeni. &
tertia uice cum ſucco coriandri
humidi & quarta uice cum aqua

ſumac: & ſi eſt tempus granatox
ibibe uticib3 duab3 cù ſucco grana
tox muzo3 x uel cu3 ſucco granato
rum dulcium & acetoſorum dein
de miſce cum eis camphoræ.3.uni
us quartam deinde iterum tere &
terne & pone in uae ſutreo & fiat
cum eo alcohol mane & ſero. Inqt
Hippo. potus uini. balneatō flebo
thomia & euacuatio per uentrem
curant dolores oculorum & itelle
xerunt poſteriores quod uini po
tatio confert flegmaticis dolori
bus. balneatō confert colericis do
loribus & melancolicis flebotho
mia ſanguineis uel ſi humores cu3
ſanguine æqualiter creſcăt & augu
mententur. Euacuatio quoque per
uentrem confert flegmaticis cole
ricis & melancolicis & quidem ſu
per hoc ſcrutiniu3 ſecūdu3 ſapien-
tia3 eſt theſaurus operationis. quo
niam uini potatio confert flegma-
ticis dum tamen maturatio & e-
uacuatō præceſſerit & iterata quo
niam agitatiōis ſuſpitio tollitur
ex agitatione. particulariter ſubla
ta multitudine & balneationis im
preſſio ſimiliter omnibus oculox
doloribus confert etiam poſt de
bitas euacuationes: reſoluit eni3 &
hilitat reſi duu materiei & proprie
adherentis & difficilis. alias aute3
dilatat materiā & conuertit ex par
tib3 aliis ad locum doloris & mul
tiplicat fluxum. Hic autem ſermo
noſter erit ſermo quem non om-
nes compræhenderunt niſi qui ſe
exercēt ſecūdu3 prudentiam & utaz

iduſtrixæ Et illud e quoniam opor
t& ut post ponatur euacuationes
quæ ſut ſecüdum partem eis quæ
ſunt ſecüdù multitudinem. Agita
tio enim multiplicatur ex agitatō
ne particulariter nō ſublata multi
tudine dilatat enim & incitat mul
titudinem niſi materia ſecun =
dum locum particulariter icubat
& non cum comunitate alterius
partis. & ſit in quantitate pauca
principium uero euacuationis ab
eo quod eſt ſecundum partem nō
ſublata multitudine materiam
dilatat & agitationem in loco do-
loris multiplicat. & hoc eſt illud
quod eſt error & imperitia ſicut
G.dicit. Hamec filius Zezar. cohol
conferens dolorib[3] oculo[3] & e me
dicina regum. R. antimonii. 3.vi
marcha[1]itæ. 3.v. thutiæ. 3.5. emblico
rum mundatorum. 3.iii. amili. 3.ii.
piperis al. 3.i. cribella:tere: & utere
ubi oport&. Idem confectio ſief
electi conferentis omnibus dolo
ribus oculorum. accipe ſucci mo
rorum rubeorum quantum uis &
fac ſiccari ſemper agitando: & ex
eo accipe aur.iii. & miſce cum eo
ex albuminibus ouoruz quod ſub
tile eſt & lactis mulieris quantita
tem ſufficientem. & fac ſiccari uſq3
du[3]z ſiat ſief & utere cum albumi
ne oui & lacte mulieris. Eſt enim
medicamen ſublime. Idem aliud
ſief conferens doloribus oculoruz
a colera cōfert ſtatim. R. climiæ au
ri ſcoriæ ferri. Æn. 3.xv. ſief mēithæ
3.i.opii. croci. Æn. 3:5. acatiæ. aur. 5.

tere & confice cum aqua & fac ſi
eſ & utere cum aqua roſ. & lacte
mulieris. Idem ſief conferens do-
loribus forſibus ex multituſine
materie & facit dormire ægrum ex
illa hora. R. ſief mēithæ. 3.vii.1.cro
ci ſarcocollæ. Æn. 3.iii.opii. 3.ii. ſuc
ci mandragoræ. 3.ii. confice cum a-
qua plu. & utere. Hamec. ſief. cōſe
rens omnibus doloribus oculo[3]
& utere eo ad omnes ægritudines
R. thuciæ. bonæ litii. Æn. aur. iii. mi
roba. citri: aur. 1. &. 5. zz. piperis lō.
& al. Æn. aur. ii. ſarcocollæ ascendē.
Æn aur. ii. tere & cerne & ſolue liti
um in aqua plu. & confice cum eo
ceram & fac ſief & frica cum coto
cum aqua plu. uel albumine oui
uel cum ſucco rubi bonum ſi de-
us uoluerit.

DE. VVLNERIBVS. ET. VLCE
RIBVS. OCVLORVM.

Vra huius ægritudinis eſt
ſex res Prima e euacuatō
multitudinis. Secunda eſt
prohibitio diſcurſus materierum
ad oculos. Tertia eſt adminiſtratō
intentionis circa uulnus quarta e
correctio accidētium. Quinta ob-
feruatio regiminis in uita etus. Sex
ta ut ueſtigium quod ex uulnere
reman& deleatur. Primam igitur
rem complet flebothomia quoni
am eſt principium curæ & proprie
cephalicæ. deīde ſolutiones leues
uentris ex his quæ diximus in ca
pitulo de ophtalmia factæ cu[3]z ite
ratione. Secūdam rem complent
medicamēta ſicut diſtinta ſunt in

135

capitulo de ophtalmia. Tertia3 re3
complement administrationes medi-
caminum facientium naſci carnes
in ulceribus & solidantium uulne-
ra licut eſt ſief album in prìciPIO
cum lacte mulieris & albumine o
ut & adminifretur ſecundum plu-
rium medicina de ſiccatiua nò
multæ mordicationis ut non fiat
ſaniei generatō eſt enim in hoc
uulnere ſanies ſuspecta. & poſt tē
pus principii ſi dolor non ſeda-
tur fenugræcum cum roſa cocta ì
uino ſliptico aut aqua roſuper o
culum cathaplaſmetur & utendu3
eſt deinceps ſief albo & ſief de
plumbo cum albumine oui. ſi aut
dolor reprimitur ſief de plübo
tantum utendum eſt ſimiliter cu3
albumine oui cum autem repletü
fuerit utendnm eſt ſief elexir liga
tura præterea ſuper oculos ſtrin-
genda ut comprim& ſuper puluil
los & ſuper pillam constitutam &
ordinatam ſup oculos. Iaceat quo
que æger ſupinus. ſignum quoque
ſalutis eſt quoniam incipit appa
rere in circuitu uulneris albedo &
poſt ſanum uulnus reman& ipref
ſio albedis in loco uulneris. Quar
tam rem complement adminifratō
nes medicaminu3 ſedantium dolo
res & puncturas & mordicatiōes
propter uulnera ex his quæ præ-
ceſſerunt. Quintam rem compl&
adminiftratio ſubtiliationis regi
minis in ſex gradibus rerum licut
iam diximus: Sexta3 rem complèt
medicinæ remouentes ueſtigium

albedinis quod reman& poſt uul
nus cum eis quæ dicentur in ca-
pitulo de albedine oculoru3. Fili
lius Zachariæ arazi confectio ſief
de plumbo replentis & solidatìs
uulnera oculorum. & plumbi uſti
ātimoni. thutixæ ablutæ calcuceca
menon. gummi. ara. dragg. Æn. 3. iii.
opit. 3. 5. fiat. ſief cu3 aqua plu. I de3
aliud ſief faciens naſci carnem ì ul
ceribus & prohibens egreſsum u
uæ & ſubtiliæ ueſtigia. & climix
thutixæ tritarum & ablutarum mul
totiæ cum aqua plu. ceruſæ anti-
monii. olibani. Æn. 3. ii. myrræ. 3. 1.
& cocollæ ſanguinis draonis. aloes
opit. Æn. 3. i. 5. fiat ſief. & adminiftre
tur expertum eſt. Idem ſief de thu
re maturans ulcera. & thuris. 3. x. ar
moniaci & farcocollæ. Æn. 3. v. croci. 3.
ii. ſiant ex eis ſief cum mucillagine
fenugræci. Idem ſief elexir cutus
operatio e ſublimis ad ulcera ma
ligna oculoy prohibæ egreſsum
uuæ. & antimonii ſochedu3 Æn. 3. x.
acatiæ. 3. iii. aloes. 3. i. fac ex eis ſiet
ex ſucco rubi. Filius Zezar cohol
cōſeræs ulceribus oculorum. & far
cocollæ nutritæ ì aqua. ro. diebus
pluribus & exiccatæ quantitatem
ſufficientem. pulueriza & fac cum
eo alcohol mane & ſero bonu3. &
ſunt qui mittunt farcocollam in
lacte mulieris & utuntur. Sabor fi
lius girges coliriù bonum ad uul
nera & ulcera oculorum. Accipe
& farcocollæ nutritæ in lacte mulie-
ris aut afiæ. 3. iii. antimonii ſaguìs
draonis ſcedeigi. Æn. 3. 1. myrræ alo

es.ān. 3.1.5.opii. 3.i.terantur ultima
contritione sicut alcohol deinde
confice cum succo rubi sic conte-
rendo in uae lapideo contritione
uehemēti donec fiat sicut mel
currens. & recōde in uae uitreo &
utere mane & sero expertum.

DE.SCABIE.OCVLOR.VM.

Vra huius ægritudinis est se
cundum consyderatiōes du
as.Naz quæ subtilis est & non mul
ti temporis indig& primo corpo
ris mundificatione & occipitio cuj
flebothomia & uentris solutione
& uentolatione in occipitio & nu
cha.Secùdo indig& regimine ocu
li substantiam teneram faciente si
cut est balneatio proprie. &fomē-
tationes. &aliud regimen huëctati
uum acquifitum ex aere & quiete
& ex his quæ comeduntur & bi
buntur & aliis. Tertio indig& me
dicinis quarum proprietas est cu
rare scabien oculorum sicut uerbi
gratia colirium quod libi cōpa-
rat. Sabor rex medorum & lief ru
beum lene &lief uiridæ lene: Si aŭt
fuerit scabies croſſa & cronica tūc
cura eam poſt Solutionē & flebo
thōiaj fricatō scabiei cū foliis pari
tariæ aut cū foliis ficus aut cū ali
quo iſtrumētorū conuēientiuj ad
illud. aut cū radice liqritiæ præpa
ta uſq[ula] duj sāguis fluat plurimus
aut remoueatur alſperitas & duriti
es quæ est sicut filtroſitas: & appa
reat tenerum eius. Et modus faciē
di cuj inſtrumēto ēut fiat fricatō
ſuper oculum & palpebras prius

ſuperpoſita ſpuma maris & zu
caro tabarz& aut aliud quod ſit
ſimile illis deinde lauetur oculus
cum aceto & aqua ro. aut uino for
ti albo bono. deinde ad miniftre-
tur reſiduum regimen ex eis quæ
dicta ſunt & proprie ex colliriis
& ſief lenibus & acutis & empla-
stetur tēpore frigido cujamigda
lis amaris cymō & mica pāis ituſa
in rob cum pauco croco. & tēpore
calido cum uitello oui & oleo.ro.
& uiolaceo. & non prætermittantur
genera medicaminis oculi ſubſtan
tiam teneram facientis. Sabor fili
us girges. Confectio colirii boni
ad ſcabien oculorum & ſebel & un
gulam. K. ceruſæ uiridis æris. an.p
tem una[que]ere cōtrictione ultima.
& confice terendo cōtrictiōe mul
ta cum uino albo bono & ſucco
rutæ uſque dum fiat currēs in ter
minum mellis clari & liquidi & u
tere mane & ſero ſi autem medica
men interius facere uolueris pone
ex ceruſa partes. ii. & quādoque ce
ruſa & flos æris teruntur contritō-
ne ultima & ponuntur i uae æneo
limpido cujliquoribus prædictis
& dimittuntur per diem & nocte,
deinde colantur & ponitur cola-
tura in uae uitreo & diſtillatur ex
eo i oculo mane & ſero. Mahomet
arazi confectio ſief.ru.ual& ſicut
prædictū. K. ſedenigi. 3.ni. æris hu
ſti. 3.ni. myrræ croci. an. 3.i. piperis. 3
5. & est lene: ſi autem acutius facere
uolueris adde cum prædictis flo-
ris æris & fal.ar. an. 3.5. Idem con-

136

fectio uiridis ualens similiter ad
prædicta. R. floris æris. 3. iii. colco
tar aduisti. 3. vi. arsenici ru. baurac
spumæ maris. Æn. 3. i. armontaci. 3. i.
&. 5. armoniacum diffoluatur in a
qua rutæ & fiat ex eisief. Hamec
confectio sief sanans scabiem ocu
lorum & consummēs pannum &
ungulam. R. floris æris colcotar
aduisti spumæ maris. Æn. 3. ii. carcu
læ. 3. iii. baurac. sal. ar. arsenici. ru.
sublimati. Æn. 3. i. fac sief cù succo
chelidonix. & administretur sicut
fricando. est enim bonum. Idem sì
ef cōferēs scabiei pruritui & sebel
& humiditati superfluæ in oculo
R. cerafæ croci gummi ara. Æn. 3. vi
armoniaci: spicæ: opii: myrrhæ succi
acreftæ. Æn. 3. i. &. 5. confice cu; aqua
pluiali. Idem. sief conferens ulce-
ribus & scabiei oculorum a calidi
tate. R. climiæ. croci. scoriæ æris
gummi arabi. æris uisti. Æn. 3. iii. myr
ræ sedenigi spicæ. Æn. 3. i. opii. rol.
Æn. 3. i. piperis al. grana. iii. confice
cum uino & utere cum albumine
oui. Inain. Confectio conferens ſca
biei oculorum & pruritui & sebel
& tenebroſitati uilus. R. thutixæ
emblicorum. Æn. 5. i. antimonii ni-
gri aur. ii. caſtorei climiæ: Æn. aur. i.
&. 5. memithe. 3. i. croci. 3. i. campho
ræ. aur. 5. suchaha. dauic. i. salis. ar. 3.
ii. tere contritione bona & pone
in uafe lapideo müdo & proiice
ſuper eam aquam pluutalem in
qua inſuli fuerint per dies duos
ex miroba. nigris circiter. xx. poſtq
contriti fuerint: deinde cola aqua;

& funde ex ea parum ſuper medi
cinas ſicut conterêdo & dimitte
ſiccari uel quali deinde inſuide ex
aqua prædicta & fac ſicut prius
& ſic deinde pauli ſper inſuſendo
& triturando uſque ad totius a-
quæ consumptionem deſiccentur
& puluerizentur contritione ultia
& pone in uafe uitreo. Dixit ſinai
quod uendebatur pondere auri
propter ſua operationis excellen
tiam: Cohol aſeruium ex inuentio
ne nostra uidelic & cōbustioni o-
culorum & lachrymis & ſcabiei &
ſebel: R. thutixæ charmē. bututhut
Æn. 5. i. eligi. affai. zz. Æn. 3. v. piperis
lō. memithen. Æn. 3. ii. &. 5. & chirat
ii. melonchli di. 3. i. tere ſimul: & tē
pera cum aqua arceſtæ & fac ſicca
ri deinde tere & utere. Mafafactor
Alcohol. Sief conferens ſcabiei &
ulceribus oculorum & dolori & debi
litati uilus. R. litii thu tixê idxæ. Æn.
aur. iii. Kebuli. aur. i. zz. 3. i. fiat sief
cum aqua plu. & utere in coto.
DE-SEBEL.

Væ ſubtilis est & non mul
ti temporis curatur cù cō
ſyderationibus predictis
in cura ſcabiei oculorum. ſ.cù ſubti
liatione regiminis & dimiſſione
uini & ciborum uapororum &
cum euacuatione corporis & fle-
bothomia: & rebus teneram reden
tibus ſubſtantia, oculorum. deinde
cum sief & colliriis dictis ibi. Si
autes. cronica fuerit & croſſa ut ap
pareat ſicut tela aranea expanſa ſu
per pupillam oculi cum uenis ma

nifeſtationibus ita quod uſum
prohiſeat: tūc eſt ſecundum unuż
duorum modoruż aut enim colli
gitur & eleuatur duż apprehendi
tur & ſuſpenditur cum uncinis &
tunc cum inciſorio inciditur pri
us quam colligas eam & ſeparas
ab oculo cum pilo equi aut filo
de ſirico. Et curetur deinceps cuż
aqua infusionis cymini & poſt il
lud cum puluere citrino. ſi autem
non colligitur nec leuatur curetur
cum medicaminibus acutis dictis
in capitulo quod eſt ante iſtud.
DE ALBVMINE. OCVLORVM

Vra huius ægritudinis cō-
menſuratur eisdem regimī
bus quibus ſebel. Na quæ
ſubtilis eſt quātum ex modo ope
randi bene comprehendit poſt in
dig & aſſiduatiōe rerum oculi ſub
ſtantiam teneram faciētium ſicut
balneum & aſſiduatō eius & incli
natio ſuper uaporem aquæ calidæ
deinde utatur puluerizatiōe poſt
puluerizationem ſuper oculum ex
ſpuma maris & zucaro & ſarcocol
la & interdum utendum fricatio
ne poſt fricationem eodem pulue
re. uel cum aliquo quod ſit ſicut
ipſum: & ſunt qui addunt ad uigo
rem dicti pulueris baurac Arisfo-
log. aſſ. ſicut ex prædictis. Et ſut q
experti ſut ſuper huiuſmōi ſuccuż
florum papaueris rubei: in fine cū
ſucco aut puluere hueg eſſe iuaa-
tiunm. & ſimiliter cuż ſtercore ſtel
lionis aut lacerti uiridis magni. &
ſimiliter expertum eſt ex ſtercore

irundinis. & ſimiliter expertum e-
ex urina pueri coagulata in uale æ
neo cum modico falis ar. Si autē
fuerit dura & in corpore duro:eli
gātur ex medicaminibus quæ ſut
magis acuta & pluris uirtutis ex
his quæ dicta ſunt & dicēus poſt
frequentiam tamen balneatiōis ſi
cut iam diximus. Dicit Alexander
quod ſebel eſt. cum ſuper alba o-
culorum & ſuper nigredinē uide
tur ſimilitudo panni texti ex uēis
rubeis & croſſis. Ex medicinis aŭt
conuentibus ad albuginem re-
alouendam. & ſebel & ungulaż &
mias oculi additiones quamplu
res ſcripſimus in capitulo de ſca
bie oculorum. nunc autem poni-
mus narratione medicaminuż pro
priorum. Sabor filius Girges: coli
riu exptuz ad albuginē oculoy re
mouendam & eſt et imprefſio bo
na. accipe fel tauri ſucci hueg: uel
pulueris radicum eius. radicuż che
lidōiæ. aſſ. aur. iii. corticuż & radicuż
feniculi. aſſ. aur. iiiii. tere contritiōe
croſſa. & pone in uale æneo & fun
de ſup medicinas urinæ pueri cir
citer. B2. i: & dimitte per dies. iiiii.
deinde coque uſque ad. B2. 5. & ite
rum reducas ad uas æneuż. uſq duż
inſpiffetur. Deinde accipe maſſe
cumixæ ſtercoris magni lacerti. ſpu
mæ maris zucari tabarz &. ſaliſgē
mæ aduſti. æris aduſti falis ar. aſſ.
ptes æquales terantur ultima con
tricione. deinde ponantur in uale
lapideo mundo & terſo. & funda
tur ſuper ea ex medicamine præ-

137.

134

dicto: & cōſiciantur conterendo
ſemper ante paſ ex medicamine
fundendo uſq[ula] dum impinguetur
& fiat ſicut mel:deī de reconde in
uſa[que] uitreo & utere eſt enim exptū
bonum. Alexander medicamē bo-
num & leue ad albuginem remouē
dam:accipe oſſium ſepiæ.ān. 3.i. &
§.ſalis ar. ceruſæ.ān. 3.i. armoniaci. 3.
ii. utere & eſt exptum. Mahomec
arazi. medicamen remouēs albugi
nem oculo[rum] inclinatur prius ſup
uaporem aquæ calidæ. deī de alper
gatur hic puluis. R. ſpumæ maris
baurac. ſarcocollæ zucari tabarzet
& ſtercoris muris.ān. partes æqua
les. I dem confectio medicaminis
ſublimis. ad albuginem remouen
dam cito: accipe maſſacumiæ ſter
coris magni lacerti. ſpumæ maris
baurac. zucari tabarzet.ān. partes
æquales deinde accipe radicū che
lidoiæ. feniculi. hueg.ān. §.i. coquan
tur i. lbz. i. aquæ donec reddeat ad
§.iiii. deinde ſubmergatur puluis
ſubtiliſſimus prædicta[rum] rerum in
hac aqua. & exicetur ſemper conte
rendo: deinde teratur & fiat alco-
ol cum eo.

DE.VNGVLA

Ixit Alexander. quod ūgula ē
cŭ aliq[ud] pā[culo] ſimile ex pal
pebra quæ eſt ex parte naris oriri
uidetur & albu[z] oculi cooperire:
& peruēit uſq[ula] ad oculi nigredinē.

Vra huius eſt ſicut diximus
īſebel. cum coliriis & alriis. ſi
recens eſt. & ſi antiqua. Si autem
nō eſt poſſibilis eius eradicatio cū

medicinis ſuſpendatur cu[que] uncino
ſi eſt poſſibilis eius ſuſpenſio. deī
de incidatur iuſta lachrymale ita
quod non profundetur inciſio ne
damnetur pellicula in organo la-
chyrmali & fiat continua lachryma
rum effuſio. Si autem non eſt faci-
lis ſuſpenſio ungulæ ſubmittatur
p[ro]ilus aut filum de ſirico cum acu
curua. poſſtea capis eum & ſup[en]
dis. deinde ſicut excoriādo traha
tur & extirpetur. Quod ſi nec hoc
ſufficit excorietur excoriatōe ſub
tili c[um] ferro. poſſt[ut] autē abſinderis
eam diſtillabis in oculu[z] cymn[u]z
maſſicatum cum ſale. Si autem ibi
ardor affuerit. aut mordicatio em
plaſtrabis cum oleo ro. & uiolis &
uitello oui. Si autem aliquod reli-
duum ex ip[er]a ungula remanet cu[que]
coliriis conſu[metur] & eradicetur.
Nā ſuperius medicamina ad ungu
lā & ſebel: & alias oculor[u] additi
ones ſcripta ſunt quæ ſunt admi
n[i]stranda poſt balneum. & uaporez
aquæ calidæ ſicut iam diximus
DE. LACHRYMIS. OCVLOR.
ET.EORVM. EXVBERANTIA

Vra huius ægritudinis i[mi]qui
busdam nō eſt poſſibilis &
proprie quando profunda
eſt inciſio in angulo lachrymali. &
quando lachrymam effuſio eſt no
ciu[a]. Verum ſi eſt occasione alteri-
us morbi ſicut propter febre, tol-
litur ſublata febre. ſi a[u]t cauſa[que] ha-
buerit per ſe: ſicut debilitas retēti
uæ: uel qa[n] nō ſit crudō[rum] digeſtio
& maturatio: uel quod ſit ea[que] effu-

sio propter multitudinem: aut propter qualitatem facientem distillationem: tunc enim est quatuor res. Prima est obuiatio & adæquatio causæ facientis. Secūda est mū>dificatio capitis & corporis totius. Tertia est ad ministratio medicātis commēturatæ stipticitatis. Quarta est diuerſio materiæ ad a liaz parte:3. Primaz igitur rem cōplet administratio medicinarum remouentium malitiam cōplexio nis & confortantium cerebrum & uigorantium digestionem & retētionem ex his quæ dicta ſunt in capitulo de catharo & coriza poſt mundificationem corporis quam dicemus. Secundam rem complet medicinæ euacuantes quod ſuper abundare uidetur ex multitudine in teſtimonium rerum quæ appa>rēt ex is quæ iam dicta ſunt. Tertiam rem complet administra>tiones medicina> quarum proprie tas fluxum lachrymarum conſtrin>git ex his quæ dicemus. Quartam re> complet flebothomia aut inci>ſo uenæ uel arteriæ per quas com>prehendimus materias fluere & de>riuari: & hoc quidem dictum est in capitulo de ophtalmia & tu re>quire illud ibi. Si aŭt res non ſup>fluit & fuerit in principio. empla>ſtra ſuper uenas & arterias ipſas re>ſtringentia & confortantia pone. Et iam quidem dictum est quod cauterium ſuper zuhendeg. est ad fluxum lachrymaru> cura ſublimis & proprie quando ſu perfluit & iā

alia non contulerunt. Scripſimus in capitulo de ſcabie oculo>x plu>res ex medicinis ad lachrymas cōſtrigēdu>. Ex quibus ē ſief ſecūdu>z quod ſcripſit hamec. & tertium al>cohol quod ſcripſit Inain. & in capitulo de ophtalmia quod ſcripſimis ex emplaſtris plura reſtrin>genita lachrymas. Mahomec arazi>epithima prohibens fluxu>z ex ocu>lo. R.thutiæ: aloes. ſief memithæ. litii. boli. ſñ. p.i. gūmi. arabici. p.ii>liniatur ſuper fronte cum albumi>ne oui. Idem cōfectio alcohol ſtri>gens lachrymas. & confortans ocu>los. R.thutiæ. 3.x. coralli. & fricatō>nis miroba. citri & aloes: ſñ. 3.ii. pi>peris. 3.5. macropipis. 3.ii. ſiat alco>hol cum eo. Democritus medica>mē ſatis utile ad dolores oculo>x & lachrymas. accipe lanam nō ablu>tam & combure &cinerem eius di>ligenter tere. & ex eo cum albumi>ne oui ſuper frontem & tempora>illine. ſtatim enim fluxum lachry>maru>z amputat & dolorem tollit. Iudeus cohol cōferens cu>z auxilio>de> fluxui lachrymaru>z. accipe ſui>thuris thutiæ ablutæ myrræ. ſñ. partes æquales: ſief memithæ croci>an>ptis unius tertias. ii. bonu>z. I dē>coliri> ſeptu>z ad lachrymas oculo>rum & tenebroſitatem. accipe ſuc>ci granatorum aceto>foru>z cocti uſque ad medietatem. & colati. 1. 2. 5. deinde pone ſief ſuper ipſum memithæ aloes boni puri litii croci>an>z. 3. ii. mu>ſci boni. dauic. ii. deinde pone i uae ſuitreo & obtura oriſi

138

cium eius. & dimitte in sole xl. die
bus: & utere sero & mane bonu. Fi
lius Zezar. confectō cohol delíc-
cantis lachrymas & conferētis pru
ritui & ardori. RL. sedenigi. calcuce
ān. 3. ii.ief memithæ climiæ. ān. 3. i
aloes ſpicæ costi opii. ān. 3. 5. fac
puluerem deinde imbibe succo ſe
niculi & dimitte ſiccari & tere cō
tritōe ultima & utere. Hamahatam
cohol cōferens cum auxilio dei ad
lachrymas oculorum & dolores &
uiſus obſcuritatem. accipe fumi thu
ris. 3. iii. aloes myrræ. ān. 3. i. 5. gümi
aſſi. ceruſæ. ān. 3. ii. opii. aur: i. ſedeni
gt. 3. ii. 5. pulueriza & utere. Filius
Girges rex medo. & confectio me
dicaminis & eſt cohol pomeri cō
ferentis lachrymis ardori & alperi
tati oculorum & ægritudinibus
calidis ex colera & ei qui patitur
del cenſum aquæ. & ei qui rem u-
naž duas uid&. R. larcocollæ nutri
tæ in lacte mulieris diebus plurib.
3. iiiii. dragaganti al. olibani ſcoriæ
ferri margaritarum non perfora-
tarum. ān. 3. i. ſpicæ indæ climiæ au
ri. & argenti carpitæ. ān. 3. 5. amili. ce
ruſæ. ān. 3. ii. thutiæ ſubrubæ. 3. iii.
tere omnia. & imbibe cujus aqua ro
ſacea luct conferendo. deinde fac
ſiccari. deinde imbibe cum succo
granatorum acetoſorum & fac ſi
cut prius. deinde cum aqua ifuſio
nis hueg. ultimo cum aqua ſolatri
deinde pone camphoræ dauic. 3. ii
zucari tabarz & aur. i. deinde tere
ultima contritione & fiat ex me
dietate eiu s.ief cum aqua roſacea

& ex alia medietate fiat alcohol &
utere cum aqua roſ. uel al. oui & la
cte mulieris. eſt eniž ualde bonu.
DE.CARPHATI.ET.MACVLA
RVBEA.IN.OCVLO.

Vra huius eſt alteriusmodi in
principio & i fine & tēpore me
dio i principio iſdig& flebothomia
ex cephalica & lubrificatione & ſo
lutione uentris. & administraſione
clifteriorum quoniam clifteria ſut
meliorum curaruſ in hac parte cū
diminutiōe cibi & potus & dimiſ
ſione uini. deinde administraſtur re
percussiva in principio luct eſt
bol. ar. & lutuſ sigillatuſ & chimo
lea cum al. oui. deinde cum lacte
mulieris. dein de procedendum ad
distillandum in eo ſanguinem pul
li colubini ſtatim cujus decollatur:
aut turturis. in fine uero miſceatur
cum eo aliqua ex resolutiuis luct
eſt arſenicum citrinuſ & proprie ſu
blimatum & ablutu cum aqua co
riādri. & cōſert i huiusmoſi hora ut
distilletur in oculum. Colirium
Gabrielis. & fortius illo eſt lief
ſabor quod dicemus. ēplastretur
autej in principio eius cum foenu
græco & roſis coctis in aqua ro-
ſacea deinde coctis cum uino &
proprie cum præceſsit ægritudo.
Et uaporetur cum decoctione ca
memillæ aut melliloti. aut cujus
coctione foliorum cauliuſ & ſimi
liter emplastretur cum foliis cau
lis contritis & coctis cum uino àti
quo forti. Mahomec arazi lief cōſe
rēs carphati. RL. thuris myrræ cro

ci armoniaci.ān. 3. i. arſenici rubei.
3. 5. fiat ſief: & adminiſtretur cum a
qua coriandri humidi. Gabriel co
lirium conferens carphati bonum.
Accipe thuris. p. i. tere ultima con
tritione & funde ſuper ipſum ex
aq̄ plu. i qua diſſoluta ſit ſalis maſ
ſæ & ſalis. ar. & ſalis gēmæ.ān. p. i. ter
tia diu conteratur & diſtilletur in
oculo mane & ſero. Sabor ſief ex-
ptuż ad carphati oculorum. R. arſe
nici loti & ſublimati deinde frica
ti & loti cum aqua coriandri. 3. iii
diſſoluatur arſeni: in aqua ſarcocol
læ piperis. armo. lapidis lazuli.ān.
3. 1 diſſoluatur armo. in aqua ī qua
diſſoluta ſit ex ſale: ar. 3. 5. & fiat
ſief. & utere cum lacte mulieris.
DE. ALGARAB. I. APOSTEMA
TE. FISTVLOSO. IN. LA-
CHRYMALI. OCVLI.

Vra huius ægritudinis īcipi
enda eſt a corporis mundiſi
catione & capitis cum iteratione
& iteratione donec cōſidimus de
abſciffione ſuperabundantium &
cum abſtinentia. & commenſuratō
ne. vi. reruz deinde āte ſui erruptio
nem ponātur ex reſoluentibus a
liqua debilis reſolutionis in prin
cipio. deinde fortioris. ſicut pro-
prie armo. diſſolutum cū oleo nu
cū & ſucco ſeniculi aut bdelium
aut armo. cum modico attramēti
aut nux rancida contrita. & ſuper
poli ta quoniam eſt ultima. Poſt
erruptione, uero ſi morbus eſt re-
cens triplici indig & genere cura
tionis & primum quidem eſt mū

dificatione cum eis quæ ſut proprie
moderate abſterſionis ſicut eſt aq̄
mellis aut melliloti & mellicratuz.
Et fortius illo e mellicratū cū mo
dico aquæ rutæ aut mel cū aq̄ ru-
tæ iſta eni diſtillētur hora poſt ho
raz deīde exiccetur locus & expria
tur uirtus eius deinde adminiſtre
tur lanugo hirundinis inuenta in
iteriore parte eius & proprie iuxta
radicem cū pauco melle. uel ſola p
ſe ſicca. eſt enim mundiſcatiuum
bonum. Secundum uero genus cu
rationis eſt appoſtio medicami-
nis deſiccatiui & īcarnatiui medio
cris exiccato̅is. ſicut e proprie ad
miſtratō aloes myrræ ſarcocollæ &
ſāguinis draco̅is & camedreos &ari
ſtolo. & thuris & ſiliuz & proprie
poſt expressionem uulneris & mū
dificationem & ablutione, eius cū
uino ſtiptico hora poſt horam. Et
dixerunt quidam quod ruta eſt ex
rebus mirabilibus ad hanc ægri-
tudinem. & proprie facto empla-
stro ex ea cum expressione granato
rum ſan ans eum & remouens ueſti
gia. Tertium uero eſt conſolidatō
cuz eo quod eſt maioris deſiccatō
nis quam prius ſicut ſunt coliria
proprie quoque narrationem ſeque
mur poſt. Si aūt ægritu do antiqua
& inueterata fuerit quincuplici ge
nere indig & curationis. Et primū
quidem eſt remotio eoruz. quæ
ſunt contra naturam. quæ ſunt ca
ro corrupta & filtroa cuj medici
nis acutis. quæ ſut ſicut colcotar
arſenicū & ſal. ar. attamentum. dara

139.

the alumis. ãn. p. i. calcis uiuæ. p. ii.
terâtur i uale æneo cuæ urina pueri
deide poſt exiccatiõem urinæ ute
re & quandoq. ſubmergitur ægri
tudo & imprimit corrumpens os
aut alterat ſuperficieæ eius. & tunc
totum quod corruptū est radatur
aut abiitiatur uſque duæ appareat
purum. Secundum est abſciſio ma
terierum fluere conſuetaruæ cum
eo quod cōuenit. & iam locuti ſu
mus in capitulo de catharo & in
eo quod præceſſit in capitulo de
fluxu lachrymaruæ. Tertiuæ est mun
dificatō & abſterſio cum eo quod
iam diximus & cōfortatis tamen
cum aliquo acutoruæ leuium. ſicut
unguentum ægiptiacum cum mo
dico aloes & olibani. Quartum est
adminiſtratio incarnatiuorum nō
expoliatorum ab eo quod e ſicut
ziniar & attramentum & ſimilia.
Quintum est ſigillatio & conſoli
datio cum his quæ dicemus. Quæ
doq. uero apud peſſimitateæ mor
bi huiuſmōi non conferunt. & tūc
huius cura cauterium est. & modus
operatiōis circa huiuſmōi est. ſci
datur in longum uſque quo perue
niat ad os: tunc ſi os ſanum fue
rit habens ſolum quod est inſuper
ficie tabefactum radatur & abſcin
datur totum quod ex eo alteratuæ
appar. &. & curetur deinceps cum
medicamē incarnatiuo & eis quæ
dicta ſunt. Si autem ex offe manife
ſte quantitas appar. & corrupta cau
terizetur ſecundum illud quod e
poſſibile uſque ad ſufficientia; eius

& proprie ſecundum conſyderatō
nem corrupti ipſius. Et ſut ex ho
minibus qui perforant os. & pro
prie quando iā percipitur ex mor
bo adheſſe incolatorio. ueſtud
eſt quod raro recipit curam niſi
ſit a fortuna. nos autez curauimus
aliquos & pauci ex eis ſunt ſanati
Huius aūt nō prætermittīus quo
niam oport& quādo cauteria ſiūt
aut medicīæ acutæ ponūtur ſiſtu
līs lachrymaliūt. compellātur ad
angulum ſiueſtrem. compreſſione
facta cum ſpongia inſuſa in aqua
frigida. aut ſucco ſolatri. aut por-
tulacæ & ſæpius innouetur. Maho
mec filius Zachariæ. Cōfectio me
dicamis ultimi ad garab: quod ad
miniſtratur poſtq. abluitur ſiſtula
cum uino ſtiptico. deide exprimi
tur donec egrediatur uirtus eius.
K. aloes. ſarco. ſan. dra. thuris myr
ræ balauiſtiæ. boli ar. ãn. 3. v. zucari
3. i. &. 5. climiæ argenti. 3. x. terantur
& puluerizētur & ſu pponātur. Itē a
liud ualēs ſimliter. K. aloes thuris
ān. 3. i. ſarco. bala. ſan. dra. ātimonii
aluminis. ãn. 3. 5. floris xris quartaz
3. unius ſiant coliria & utere ſicut
prius. Diaſco. accipe ex ſoliis ſic
cis camedreos & tere contritione
ultīa & fac ex eis ſief cū ſucco ſola
tri & utere bonum ad ulcera ocu
lorum & algarab. Gabriel. cōfectō
medicaminis experti ad algarab &
uulnera. Accipe ſief memithæ. ca-
medreos corticis thuris myrræ. a
loes. ſarco. attramēti aris tolo. ro. ãn
ptes æquales. terātur ſicut alcohol

& utere licut prius. I dez aliud myr
ræ aloes corticum thuris liccoru3
am. utere indefinenter cum aqua al
tarasacō.

DE.ALMESIAR.I.DILLATA
TIONE.PVPILLAE.OCVLI.

Ostā autem confirmatur
quæ uera est.nō hab& cu
raz. facta aūt a siccitate dik
ficulter curatur: tamē lucuratur ei
cum bono regē & humectatione
ex his quæ sccis: Et est quæ fit ex
humectatione: & cura eius estiiii.
res. Prima e euacuatio & subtra
ctō eius quæ excrescere uidetur
medicina iterata cu3 interpolatio
ne non frequenti & flebothomia
li appareat. Si ergo humores abū
dant in sanguie. & proprie cepha
licæ. Et poſt hanc ſi exigit diſpo
litio ex uenis lachrymalibz & tem
porum & inciſio arteriarum aut
cauterizatio ipſaruz li res exponu
lat & quandoq. fit cauterium &
cōſert proprie in zuhēdeg licut
diximus. Secunda est administra-
tō medicaminu3 ducētium materiam
ex loco. licut ſcarificatio facta in
auribus & apertio cum uētolita-
te hæmoroydarum. & appoſitio
uentoſarum in nucha & ſuper col
lum & in ſpatulis Tertia est abſti
nentia & tollerantia famis & regi
men exiccatiuū. Quarta est admi-
nistratio reſoluentium ex ipſo o-
culo & extrahentium humiditates
dilatātes nucham. licut proprie al
cohol ex felle ædi cum ſucco ſeni
culi & pauco ſalis ar. aut ex felle e

ritii. aut ex felle teſtudinis aut ex
capitibus hirundinum aduſtoru3
& fiat colirium inde cum melle
& ſucco chelidonix quoniam est
expertu3. Eſt etia3 quæ fit a caſu &
percuſſione. & cura eius est duæ
res poſt regulationem: & abſtinen
tiam in eis quæ comedūtur & ali
is & abſtinentiā a uīo. Et prima e
ut inprincipio fiat administra-
tio repercuſſuorum & infrigidantiu3
& prohibentium effuſionem mate
riæ & hoc poſt flebothomiam ſi
cut est proprie emplaſtrum ex ſa
rina fabarum excorticataru3 cum
aqua foliorum ſalicis aut aqua fo
liorum ſolatri aut endiuiæ. Secun
do fiat administra- tio reſolutiuoruz
mediocriu3 licut proprie. fit ex ui
tello oui. cum oleo.ro. & pauco ui
no emplaſtrum de ſuper. & pro-
prie poſt inſtillationem in oculis
ex ſanguine turturis aut pulli co
lumbini. Et ad ultimum inſtillen
tur coliria reſolutiua fortia quæ
paulo ante dicta ſunt.

DE.NOCTILOPA.OCVLOP.
I.QVI. POST.SOLIS.OCCA-
SVM.NON.VIDENT.

Vra huius ægritudinis est
quattuor res. Prima est re
gulatio uitæ. Secūda e ſub
tractō materie1. Tertia abſterſio
eius quod fluxit. Quarta est cor-
rectio nocumēti accidētis i ſpiri
tu. Primam igitur complēt com
mēſuratio in ſex generibus rerum
& proprie cum aleuiatione come
ſtionis & dimiſſione coenæ & ſint

140

cibaria dīgeſtiōi obediētia ex his
quæ ſcis & detur in potu ante ci
bum.& poſt deſcenſum eius a ſto
maco uinum ātiquum bonum pu
ruſ poſt q propinaueris ante illud
ſulfuſ rafreſgi quod dicemus poſt.
Et ex cibis q currūt curſu proprie
tatis.eſt epar hircinuſ cœſtum aſſu
aut elixum cuſ ſaliſgēmæ modico
&modico piperis lō.herba aŭt ad
ib &ellectuariuſ eius eſt ſublimis
iuuamenti ad illud.Secundam reſ
compleſt ſlexbothomia ex cephali-
ca ſi multitudinem cognoueris in
ſanguine & ex uenis lachrymali-
bus & ex naribus ſi inuitat necel
ſitas ſi autem ex hu. croſſitie ſie-
ri contingat euacuatio fiat cum ie
rapigra.& iera colloquinti.&pillu
lis cochii s.& cum gargariſ.& ca-
putpur.ex his quæ ſcis. Tertiam
rem cōplent coliria de fellibus &
inſtillationes in oculis & proprie
eius quod currit ex epē hircino
aut caprino.quando ſcinditur in
multis partibus & aſpergitur ſup
ipſum ſal induſ aut ſalgēma.& pi-
per lō. poſt contritionem eop. dei
de aſſatur & huiuſmodi ep aſſatur
cum eisdem ſpetiebus ſuper pru
nas.&fit reclinatio ſuper fumum
eius &iaſ dictuē quod eius come
ſtioē ualde iuuatiua & ſiliter ıcli
natio ſuper uaporez aquæ elixatōis
eius.Quartam reſ cōplent.admini
ſtratiōes medicaminum ſpiritum
uiſibilez illuſtrantium & ſubtiliā
tium:ſicut eſt proprie uſus herbæ
adhib & cubebæ.& ſeniculus &Ke

buli cōditi & nux muſ.conditæ&
alia. quæ diximus in capitulo pro
prio de ægritudinibus oculorum.
Alexander.Confectio coliri ad no
tilopam expti.Accipe ſucci ſeni-
culi cocti & depurati.p.i.mellis &
fellis hircini.āñ.p.ſ.expertum.Ideę
prædicto colirio admisce ex ſter
core cocodrilli.aut ſtellionis par
tis unius quartam & ſanat in pau
cis diebus. Item fiat alcohol ex pi
pere lō.zz.& ſpica & confert.
DE.AQVA DESCENDENTE
IN.OCVLVM.

Vando eſt in prīcipio & nō
eſt confirmata ſuccuretur ei
cum medicinis & proprie cū ab-
ſtinentia & diminutione ciborum
& uitatione croſſorum & uaporo
ſorum ſicut ſunt pulmenta pīguia
& iura: & piſces.& uinum & quæ
ſunt ſimilia iſtis.& cuſ mundifica
tione ſæpius iterata & proprie cū
cochris &ierapigra.& ieradiacollo
quī.& cum adminiſtratione me-
dicinarum reſoluentium ſicut eſt
aqua rutæ. proprie cum ſerapino.
aut aliquo ex fellibus aſtaliuſ cum
melle. aut ſucco ſeniculi. aut ſera
pī cum felle hircino. & melle &luc
co ſeniculi quoniam eſt ultimum.
Filius Zachariæ arazi confectio
coliri de fellibus ad principium
aquæ & noctilopam almeixar.Ac
cipe fellis hircini exiſcati in uaſe
æneo.3.x.pulpæ.colloquiitidæ.3.i.
&.5. ſerapī.3.ii.euforbii.3.ii.fiant
ſief cum aqua ſeniculi & aqua ru
tæ. & utere.Sabor colirium bonuſ

expertuʒ accipe fellis hircini exic
cati in uſa æneo & granoy lauri
excorticatoruʒ añ. 3.v. ſerapı. 3.i. gū
mi. 3.5. ſac ex eis coliriuʒ cuʒ ſucco
chelidoniæ. & urıa pueri nō pollu
ti &melle pauco. Quādo paſſio fue
rit confirmata. & fuerit ex eis i qui
bus eſt poſſibilitas curationis: cu
ius ſignum eſt. quod dum aſpici
tur uidetur clara. & cedit dilatatō
ni cum premitur digito aut íſtru
mēto. deide reddit ad ipſuʒ & nō
frangitur. tūc ex illis eſt quæ depo
nuntur cum íſtrumēto ex recta o
peratiōe artificis. Et modus depo
nēdi aq cuʒ íſtrumēto e huiuſmōi
ſubtilietur regimen eius ex cibo
& potu & dimittat uinum oïo. &
ſit cibus eius aq ciceris & ſauic. &
ſorbilia facilis diſgeſtiōis & boni
nutrimenti & paucae quātitatis.
& procedat cum iteratiōe in mū
dificatione corporis & capitis &
procedat cuʒ ſlebothomia ſi necel
ſaria fuerit. deide i domo tempe-
rati aeris nō luminoſa locetur &
iaceat ſupinus. & precipiatur ei ut
conuertat intuituʒ ſuuʒ uerſus naſu
deinde incipe perforare ex parte
ſilueſtri lachrymalis cum íſtrumē
to quod dicitur deponens aquaʒ
& procedat perforatō iter tunicā
& tunicam cuʒ omni facilitate uſq
dum peruēiatnr ad uacuuz quod
eſt ante pupillam. deide ícipe de
ponere aquā & occultare illaʒ ſub
cornea donec deoccultetur quod
ſepultum erat ſub aqua & uideat
Et obſeruetur cum industria ne

quod deponitur ex aqua redeat
occultando & ſepeliēdo eam in
ğtuʒ poſſibile fuerit ne redeat &
hoc cū iteratōe & iteratōe dōec re
deat ſāitas. & poſt hæc pōe ſup o
culuʒ uitelluʒ ouı &oleuʒ roſaceuʒ
cum puluilo ex coto. & ſit accubi
tus ſuper ceruicem & collum & fi
at hoc uſque ad tempus quo re-
mouebitur dolor & nō ſoluatur
ligatura niſi de tertio in tertiu.
& dum diſſoluitur uaporetur oculus
cū aqua roſacea decoctionis ſali-
cis: & ſimilium & ſit domus i qua
habitat tenebroſa & afferantur ad
locuʒ hūc deinceps quæ diximus
de cura uulnex oculorum.
DE.DEBILITATE.VISVS.

I cōtingat a re addita ſuper
ficie oculorum quā ſenſus
comprehendit. ſicut eſt ungula
pannus ſcabies & ſebel dicta eſt cu
ra eius. Si aūt cōtingat propter
rem quā ſenſus non ual& cōpre
hēdere Sicut eſt nebula uel uapor
tunc eius cauſa eſt terſio cum eo
quod eſt reſolutionis mediocris
ſicut ſcripſi in canone. Si autem
fuerit pp uapores q eleuātur a ſto
maco poſtio ſub dōinio humidita
tum putridarum uifeoſarum & ua
poroſaʒ. aut ſub dominio cole-
ricæ materiæ uaporofæ. Cura hu
ius e mundificatio ſtomaci cum
ſolutione & uomitu leni & facili
ex his quæ dicemus: cuʒ præceſiōe
administrationis medicaminum i
croſoʒ ſicut ſirupi acetofi in mate
teria calida & oximelis ſquilli. in

(15) 141
E

frigida materia & subsecutiōe me
dicaminuſ qbus approprietur du
plex intentioſ conſortationis ſto
maci & prohibitionis eleuatiōis
uaporu cum eis quæ ſunt ſicut tri
fera minor proprie & Kebuli con
diti & zucarum ro. cum maſtice &
trociſ.nomiati diarodon. Si aŭt
fuerit pp peccatu quod ē i oculo
tunc fit illud aut pp exceſum ſic
citatis in ipſo: & cura eius eſt re
gimen humectatiuum. quod dixi
mus in canone præter quod faciat
cadere i oppiliationem. aut pro-
pter exceſum turbidæ humidita
tis in ipſo. & cura eius eſt tres
res. Prima ē adæquatio materiæ &
digeſtio ſicut locuti ſumus in ca-
none. Secunda eſt euacuatio eius
cum eis quæ ſunt ſicut pillulæ de
ierapigra & pillulæ cochiæ. & pillu
læ lucis & infuſio de aloe. aut ie-
ræ in aqua endiuæ & aqua fructu
um & ſimilia. Tertia eſt reſolutio
& terſio ex ipſo oculo humidita-
tis turbidæ obtenebrātis cum eo
quod eſt ſicut colirium de fenicu
lo & ſimilia quorum incapitulo de
conſeruatione ſanitatis oculi re-
memorati ſumus. quapropter affe
ratur ad locum hüc quod ibi di-
ximus. Si aŭt contīgat poſtea pro
pter turbulentiam aduenientem
ſpiritui uisibili. cura eius eſt omne
bonum regimen in ſex generibus
rerum cum ſubsequitur regimen
mundificatiuum corporis poſtq
ſubsequitur regimen mundificati
uum clarificans ſanguinem & clari

ſicans ſpiritus ex his quæ præceſ-
ſerunt in canone. Et quādoque cō
uenit propter paucitatem & ſubti-
litatez ipſus ſpiritus & cura eius
ē cum additōe medicaminum ad
dētiuſ in ſpiritu & uigorātiuſ ipſū
& ſūma hojus ſūt mirobala. & quæ
componuntur ex eis.

DE. F. ELLIBVS. ANIMALIVM.

Ferātur ad locum hüc quæ
diximus de conſeruatione ſa
nitatis in capitulo ſuo quamob
rem oport& ut capitulū ſtud cuz
illo ſimul legatur. Inſt. G. ſella oīa
abſtergunt oculuſ & clarificāt ui
ſu. Et eligātur ex aſalibz quidez fel
algazel & hirci. & hirci ſilueſtris &
bouis & leporis & adip. & urli &
teſtudinis & uulpis & ædi & ca-
præ montanæ. Et ex uolatibus a
quilæ & uulturis & uiuentium ex
raptu. & hirūdinis. & paſſerum &
galli & perdicis. & alcubugi. & ex
piſcibus fel ſab. & porci marini
& ſunt iuuamēti ultimi. Mahomec
arazi alcohol ſublime in confor-
tatione uilus. acuit eni & clarificat
ipſum. B. thutiæ ablutæ nutritæ
tribus uicibus cum ſucco ſanſuci
depurati. 3.xx: deinde accipe. zz. pi
peris nigri. & lo. chelidōiæ. huthuc
an. 3.ii. ſalis ar. 3.i. terātur oīa cum
 ſucco feniculi aut ſanſuci tribus
uicibus. deinde fac ſic cari & te
re ſubtiliſſime & fac alcohol cuz eo
Ruffus coliriuſ ſatis bonuſ quod
acuit uiluſ & oculoruſ ſanitatem
cuſtodit tēpore multo. Accipie li-
tium &tere contritōne multa cuz

succo feniculi depurati uſque
dum fiat ſicut mel. & reconde in
uſe uitreo & utere. Qui dam aŭt
ex poſterioribus addiderunt ad
omne 3. §. eiu s ex felle galli aut per
dicis. 3. unius tertias. ii. 1 de 3 cohol
ualēs ad ide 3. accipe ex thutia quā
tum uolueris & lauetur cum aqua
pluuiali. deinde exiccetur & nutria
tur poſt illud primo cum aqua ſe
niculi. ſecundo cum aqua ſaluci.
tertio cum aqua apharation ſemp
conferendo. deinde exiccetur & ſi
at cum eo alcohol. Confectio alco
hol ex inuentione noſtra conferēs
ſupercalifaioni oculorum & de
bilitati uſus cauſa ſubtilis. & acu
tæ humiditatis aut mordificationis
& pruritui in oculis. accipe thutia
carmeni lotæ in aqua plu. deinde
in aqua roſacea uicibus pluribus
3. x. ſricationis mirobola. citri. cum
aqua roſacea. 3. vi. 1 tii. 3. ii. §. zz. pi
peris lō. an. 3. i. alpergātur cum ſuc
co acreſtæ & conterantur cum eo
deinde exiccētur & puluerizentur
& fiat cum eo alcohol. Hamec. Cō
fectio alcohol conferens obſcuri
tati uſus abſtergit enim oculos &
clarificat. R. thutiæ ātimonii. an.
3. vi. ſaliſgemmæ. 3. ii. 1 tii. ſie me
michæ. an. 3. i. camphoræ. 3. unius ter
tiam: terātur thutia & antimoniu3
& miſce conferendo cu3 aqua mir
robala. citri. & hoc per triduum
deinde cum aliis fiat alcohol & u
tere. Alexāder coliriu3 ſatis efficax
in clarificando uſum & ad auferen
dam caliginem. R. fellis perdicis

3. i. mellis. 3. ii. ſucci feniculi de pura
ti. 3. iii. pone in uſe uitreo & ſuſ-
pende per dies. vii. deinde utere e-
enim efficax. S. ahor confectio tri-
feræ mirabilis uigorantis uſum.
cui accidit impedimentū propter
füos ignitos colericos aut ſalſos
& eſt ei impreſſio fortis. reducit
enim oculos ad formam uigoris a
doleſcentiæ. R. mirobala. citri. Ke
bulo. & indorū an. 3. ii. §. belliricox
emblicoru3 an. 3. ii. zucari. 3. v:tere
in uſe L. pideo & ſüde ſuper ipſu
aquaæ fontium claræ. ſicut alpergē
do parum poſt paru3 & hoc fac
per tres dies: deinde dimitte ſiccarı
& poſt hoc ſparge ſuper ipſum di
ſtillando ex oleo roſaceo: aut ami-
gdali. & contere per alios tres dies
& iterum dimitte ſiccarı: deinde ac
cipe roſa. ſada. marchaſitæ cubebæ
cardamomi. an. 3. ii. ſpodii: macis.
an. 3. i. ſuc. 3. i. §. deinde accipe zuca
ri tabarz. & uel tamaridoru3 coton
3. iii. pruna. L. fac ex eis formas ſi-
miles auellanis & da māe quolibē
a. 3. ii. uſq3 ad aur. v. cum aqua cali
da. Idem confectio alia addens
in uſum & auferens tenebroſitate
eius. R. herbæ albeduſtur. ſeis ru
tæ an. 3. vii. §. ſifeleos calamēti dōe
ſtici. zz. pulegii cubebæ nucis mu
ſcatæ an. 3. v. ſcel ebrā. §. i. §. gario.
maſticis margaritarum non perſo-
tatarum an. 3. i. & tertiam alterius.
ſerpentis combusti crīſtalli an. 3. ii
§. ballami grana. vi: ipondere cro
ci. 3. unius tertiā zucari. 12. ii. ſiant
ex eis formæ ſimiles auellanis: &

142

da ex eis a,3.i. uſq; ad.ii.in hyeme
& conueniunt ſeminibus & eſt ex
pertum.

DE.CASV.PILORVM.PALPE
BRARVM.

I accidit propter defectum
materiæ cauſa eſt imprimis
cu; eis quæ repāt materiā ex bono
& largo regie. ſicut ſcis:&deide cù
eo quod trahit materiam ad locù
necesitatis ſicut ſut medicinæ &
coliria quas dicemus poſt. Et quā
doq; ſit ex cauſa propria & corru
ptione materiæ. & ægritudine in
ipſis palpebris ſicut eſt ſilac quæ
eſt proprie corroſio cum rubedi
ne & asperitate & pruritu in ipſis
palpebris. Et cura eius eſt ut mun
dificetur caput ab hu. nicroſo ſal-
ſugineo & acuto deinde adminiftre
tur regimen humectatiuum & fre
quenter ingreſſus balnei & inclina
tio ſuper uaporez aquæ calidæ. &
emplaſtrationes ex medicinis hu-
midis ſicut eſt portulaca cum la-
cte & mucillago p[il]ii cum oleo
ro. aut mucilla. ſe. cydoniorum. aut
amigdalæ amaræ aut dulces cum
lacte & ſimilia. Poſtq; autem acqri
tur palpebris temperies & teneri
tas. tunc adminiſtranda ſunt medi
camina pilorum generationem fa-
cientia ex his quæ dicēus. Et quā
doque eſt ſilac cronicum. croſſum
durum. square uapor qui eſt mate
ria pili non inuenit tranſitum. Et
cura eius eſt mundificatio capitis
cum iteratione. & flebothomia &
uentolatione crurium. & uſus bal

neationis. & emplaſtri cum lentib;
excorticatis. & eo quod mulgetur
exgranatis contritis cum rob. dei
de adminiſtratio medicaminum fa-
ciētium piloruz generatione; quæ
dicemus. Et ex eis eſt lapis lazuli
proprie & lapis armenus. alcohol
facto ex aliquo eorum cum ſpica
& producto cum radio ſuper pal-
pebras: aut ex antimonio & ſpica &
lapide lazuli mediciæ proprietas
mirabilis. Muſcæ aŭt ſi exiccātur
ab ſciſis capitibus. & fiat linimen
tum ex eis cum auellāis affis & a
dipe caprino aut urſino inuenitur
efficax. Citrāgulorus quoq; ſemīa
ſi adurantur & liniantur cum adi-
pe caprino pilorum faciunt faciliē
generationem. Mahomec arazi cō-
fectio alcohol temperans pilos in
palpebris & cōſortans eos. R. offiū
miroba. aduſtoru; p.1. fumi. thuris
p. unius. iii. ſpicæ rhomanæ lapidis
lazuli an. partis unius tertiam: linia
tur ſuper palpebras cu; radio. Em
plaſtru; quo utēdum eſt ſuper pal
pebris curās ſilac & remouens pru
ritum & ſcabien. Accipe granatus
i. integru; & decoque illud in ace
to uſq; dum diffoluatur & empla-
stretur ſup palpebras.

DE.INVERSIONE.PILORVM
PALPEBRARVM.

Vra huius ægritudiſs ſit ſecu
du unu. iii. modo. R. Primus
ē inuiſcatio eoruz cum aliquo le
nis uiscolitatis. ſicut cum maſtice
aut cù ſputo & colla: aut cu; gūmi
pini. aut cum bdelio diffoluto in

albumine ouïaut cum aliquo ta
liu3.Secundus eſt ordinatio pilo-
rum & reſtrictio eorum ad unu3
ordiē3.Et hoc qdē fit ſecūdu3 hūc
modu3. Accipe acum ſubtile3 &
perfora in interiori parte palpe-
bræ ut perueniat perforatō uſque
ad exteriorem partem palpebræ.
ubi e naturalis ordopilorum.dei
de accipe pilum & pone infora-
men acus ut pilus inueniat uiam
ad ordinē.& ſic fiat de aliis. ſi ſut-
plures uſque du3 ordinentur cum
aliis.deinde ponat medicamen pū-
ctoru3 cōsolidatiōe3 & cōtritiōe3
faciēs.Tertius modus eſt ut euel
lantur pili unus poſt alium &
igniatur ſtilus aut acus.& caute-
rizetur locus ūde euuſus eſt pilus
cauterizatione ſufficienti.& ſimili
ter fiat de aliis. Quartus ut poſt
euſſionem pilorus fricetur ſuper
loco medicamē pilōx generatōe3
prohibens. ſicut proprie oua for-
micax aut rubigo ferrit cu3 laliua
DE.LVPINIS.IN.PALPEBRIS
Vra huius ægritudinis eſt
ſecundum unu3 triu3 modo
rum.Primus e ōt prohibeatur col
lectio eius in principio ſui cu3 eo
quod eſt ſicut aloes.acatia & liti
um linimēto facto ex eis & ſuppo-
lito.aut bdeliu3 reſolutum cu3 aq
mentæ humidæ.&hoc poſt eo3 &
capitis mūdificaciónem.Secūdus
modus eſt ut ſi illa contulerint.
admiſtreſtur reſolutiua mediocris
reſolutionis.Primo poſt euacuatō
nes ex eis quæ ſcis & proprie re-

ſoluatur bdelium in aqua & linia
tur ſuper locum.fortius illo eſt
oppoponacū:& ad huc fortius ar
moniacu3 cum aceto. Et ſcripſit
oribatius linimentum bonum exp
tu3.& eſt ut accipiatur olibāi myr
ræ.ān.p.i.laudāi quartaz partes uni
us cæræ aluminis. bau rac armeni
ān.p.ſ.liniatur cu3 fece olei de li-
lio. Aliud accipe galbani.3.iii.bau
rac.3.i.liniatur cum ſucco apii. Ter
tius modus eſt ut ſi reſolutiōi nō
obediat.ut ſuſpēdatur palpebra.&
inuerſetur & ſcindatur ſecūdum i
terius palpebræ.& aperiatur tuni-
ca interior eius & exprimatur do
nec egrediatur totu3 quod eſt ſicut
mucilla.deinde ſanetur uulnus cu3
linimentis quæ ſunt ſicut ſanguis
dracōis cu3 albumīe ouï aut ceru
ſa cum albuīe ouï & ſimilia.

EXPLETA. EST. SVMMA.
QVINTA.DE.AEGRITVDINI
BVS.OCVLORVM.INCIPIT.
SVMMA.SEXTA.DE.CVRIS.
AEGRITVDINVM.AVRIVM
CAPITVLVM.PRIMVM.DE.
DOLORIBVS.AVRIS.

Ermo noſter erit deinceps
de ægritudinibus aurium
ſi deus uoluerit. & primo
de doloribus earum, qui quādoq
accidit a malitia complexionis ſie
materia. quādoq. cū materia. & ſie
materia quides ſolum alteratione
indig&. Si uero fuerit calida iuua
tur ex infuſiōe albuminis ſui rece-
tis aut mucilla. p[ſ]ilii & ſimilium
ex eis quæ dicemus. Si aūt malitia

143

complexionis frigida fuerit. confe
runt infusiones. & in rectiones. &
uaporationes ſicca aut humidæ
quæ ſiunt per triectorium & em
plaſtrationes ex his quæ dicemus
Si aŭt malitia cōplexiōis fuerit cū
materia & fuerit calida. euacuetur
per flebothomiam ſi ſăguinea fue
rit. & ex repletione in ſanguine de
uena cephalica. deinde procedēdū
est ad alterantia quæ dicemus.
Quod ſi colerica fuerit & est ille
dolor qui ſit ſecūdu; plurimùs e-
uacuetur cum eis quæ ſcis. & fre
quētetur lenificatō naturæ cum a
qua fructuus deinde ſeda dolorē cū
alterantibus quæ dicentur. Si aŭt
dolor uehementior fuerit conce-
dimus ex narcoticis aliqua. ſicut
ſief memithæ cujus aliquātulo opiti
& diſtemperetur cum lacte mulie
ris & inſtilletur in aurem. Si aute
materia fuerit frigida euacuetur.
cum eo quod cōuenit. deinde alte
rantia ſedantia minifrētur ex eis
quæ dicemus. Si aŭt dolor a croſſa
fuerit uētoſitate. ſcribemus medi
camenta eius poſt de doloribus
auris factis ab apoſtemate. aut ul-
cere aut opprilatione aut iſgreſſu a
quæ aut i aliis ſingularia ſcribēus ca
pitula. poſt hāc aŭt nō prætermit
tēus. quod medicamēta quæ di
ſtillātur in oculis ſep actualiter fri
gida mittenda ſunt. quæ autem
in auribus tepida: aut calida ſunt
apponenda: ſiue ſit ad ægritudines
calidas ſiue frigidas.

NARRATIO.MEDICAMINIS.

AD.DOLOREM.AVRIS.CALI
DVM.

Lbumen oui cum lacte' mu
lieris tepido p ſe aut ablu-
tum cum aceti pondere ſui uſque
ad consumptionem aceti aut con
qualiatum cum succo cucurbitæ
oleum de salice. ſecundum eandem
doctrinam. oleum nenufarīuz. oleu
de ſemine cucurbitæ. oleum de pa
pauere ſi dolor eſt uehemens per
ſe aut aliquātulo cāphoræ eſt enis
ſedatiuū bonuz. lac muliebre ſolū
ſicut mulgere cum succo ſolatri
aut aqua coriandri humidī mucil
lago p[lii]i cum oleo roſaceo con
qualiata aut mucil. ſe. cydoniorum
oleum de labroc. quando dolor e
acutus cum lacte mulieris ſtatim
cum mulgetur lēticulas coctas cū
panis mica cataplaſmabis succus
iuſqāi fortes ſedat dolores. Lactu
ca agreſtis ſecundum omne mo-
dum admis[trationis] eius eſt me-
dicamen bonu[;] & ſimiliter succus
ſolatri. & papaueris & mādragoræ
& ſalicis & extremitatum uitis &
silia. Hamec ad dolore[;] auris a ca
liditate. Accipe olei ro. p. ii. olei a-
migdalarum. dulciu[;]z ptē.i. aceti. p.
iii. fac decoqui lento igne uſq[u] ad
consumptionem aceti & cola & ad
ministra tepidu[;]z. I de[;]z accipe folio
rum cucurbi. aut ipſius cucurbi.
succum: & miſce cum oleo ro. diu
conquassando & utere bonum e.
NARRATIO.MEDICAMINVM
AD.DOLOREM.AVRIS.FRI-
GIDVM.ET.VENTOSVM.

Dministrantur medicamia
quæ sunt sicut oleum nardi
num. Ianfucus. oleum de ruta. oleu
de amigda. amaris. oleum de came
milla oleum anetinuż. oleum lauri
nuż oleum de lilio oleum de Kei
ri oleum de narcisco. oleum de per
ſicis. oleum de crisomilis. oleum
de bē proprie. oleuż de cherua. ole
um de dynamomo. quodcūq. eoſ
fuerit proprietatem hab& ad do-
loreż auris a frigida cauſa factum
aut uentofa. Fundamētuż autem
& materia preparationis eoſ. ſin
guloruż artificialiter eſt cepe caua
tus in quo oport& præparari & de
coqui cuż facilitate in cinere pru-
nax. Et ex rebus admiftis eis ſigil
lantibus ıplis uirtutes mirabiles
cum bonitate decoctionis in ce-
pe cum eis eſt ruta proprie. & ſuc
cus radicis quæ comeditur. & ſpi
c & ſālucus & ſchea. & camemil
la & galbanum diffolutuż in ſucco
porri per ſe. & alium & caſtor. & pi
per. & ſuc. & ſuccus cepe. & ſuccus
fraſinæ & origanum & ſuccus af-
fodili & eufor. & ellebo. ni. & al
bus proprie & non eſt inconueni
ens ihuiusmoī permiffionibus ad
mifceri mellis modicuī deīde tepi
dum diffilletur. Si autem dolor e-
fortis. ex miſcilibibus bōis eſt opi
um cum pauco caſtoreo & croco
aut filoniuż cum lacte aut trociſ.
ſtellaż aut trociſ. de croco. deinde
remoue nocumēta narcotici cum
eis quæ ſcis. Ex uaporatoris auteż
ſiccis eſt milium aut panicum. &

ſal caleſacta & ſuppoſita. aut bac
chæ lauri cum melle pauco caleſa
ctæ & ſuppoſitæ. aut pulegiuż cum
melle & olibano. aut grana lauri &
olibani cū ſucco rutæ uel aneti. &
dixit. G. ſacelletur ex ſurſure cum
uino cocto & oleo nardino aut ru
taceo. cepe marinum tuſuż & oleuż
cuż butiro coctuż expertuż ē. Eua
poratoriuż aŭt humiduż cuż aquis
decoctione reruż quæ maturant &
carmināt & molliſcant ſicut mel
liloti proprie & aneti & camemil
læ & ſenugræci & uolubilis & fo
lioruż caulium & ſeminum eius &
herbæ uenti & Ianſuci & abſithii
& ſimilium ſingulariter aut coniu-
ctiż. ita ut recipiatur uapor eoruż
per cānulam cuius una ſextremitas
ſit fabricata ſuper uas in quo res
coquutur & alia ſextremitas appli
cetur auri & quandoq. eſt necesse
ut miſceatur his rebus aliud exſtu
peſaciētibż ut ſedetur uehemētia
doloris & tunc fiat illud cū cau
tella ſemouent autem nocumēta
narcotici uapores ſuperius dicti
cum modico caſtorei & croci & pi
peris ſicut ſcis. G. linimentuī quod
adminiſtratur & ſedat dolorem
auris. Accipe medullam ceruinaż
aut medullam cruris iuuenci cæræ
ān·. v. oleum de nucellis aut de
amigdalis amaris & ſuccum geni
geni·. poligonix quātum ſufficit.
fiat ex eis unguentum & unge in
circuitu auris eſt enim mirabile.
I dem aliud ualens ſimiliter rafāi
radices cum oleo decoque & di

144

Stilla ex eo in auribus & cum lana
calida superpone. Idem uermes
qui sunt sicut media faba & inue
niuntur sub lapidibus. aut uermes
plurium pedum. coquantur cum
oleo ex oliuis inmaturis & distil
letur ex eo in aurem est enim exp-
tum fit autem similiter ex scara
beo & ex lumbricis terræ oleum
similiter de scorpionibus est ad
illud sublime. Idem fel tauri cum
adipe anatis est ruuamenti mirabi
lis. ad dolorem auris a cauſa uehe
menter frigida. Mahomec arazi cō-
fectio medicaminis de quo distil-
latur in aurem & linitur ex eo in
circuitu eius & fedat dolorem fri
gidum & uento suz. Accipe caſtorei
euforbii opii ſtor. liquida piperis
foliorum rutæ calamēti ſinapis. an
siant ex eis troci. & diffoluātur in
oleo nardino. aut costino & co
quantur in conca cepe & distille
tur in aurem. Hamec urina tauri
aut caprarum ſi in eis diffoluatur
myrra & distilletur in aurem fedat
dolorem auris. Isaac ad dolorem
auris. Accipe baurac mel bonum
& oleuſo. & acetuz & miſce & pōe
in aurem expertum est. Idez acci-
pe mellis crudi & olei laurini. p.
æquales & contunde & pone in au
rem expertuz est. Idez unctio con-
ferens ad dolorem auris. K. melliz-
loti. ii. camemillæ ſaſuci. an. ii. i. 5.
aquæ. lb2. i. 5. bulliāt uſq ad. lb2. 5.
deinde pone olei de Kerua & olei
uiolacei. & olei ſi ſamī. an. ii. deco
que ad cōſumptione, aquæ & ute

re. Gabriel. linimētuz conferens do
lori auris expertuz. accipe arſtol.
lō. ſe. cap paris fenugræci. an. aur.
ii. piperis lō. aur. i. aneti aloes folio
rum ſanſuci. an. 3. 5. ellebori. 3. i. &
quartam alterius aquæ. lb2. 5. olei. §
i. bulliant uſque ad cōſumptionē
aquæ & utere multotiēs. Diaſcori
des. accipe radicē quæ comeditur
& calefac ſuper cineres & calidaz
in aurem mitte & fac multotiens.
Idez succus mētæ & mellis ita ut
sint de ſingulis par. æquales & di-
stilla ex eo in aurem.

DE. APOSTEMATE. ET. BO
THOR. IN. AVRE.

I ſit calidum bothor in au
re cura eius est flebothomia
& lenificatio naturæ & proprie fle
bothomia cephalicæ cus multa ſa
guinis extractione & ſi nō cum ite
ratione & distilletur in aurem in
principio quod est ſicut oleu.ro.
in quo iam conſuptū fuit acetū
uſq ad dies.ii. aut tres & obſerue
tur regimē in uehementia doloris
ne deficiat uirtus & faciat cadere
in ſincopim & ſudorem frigidū &
permiffionem rōis & morte; qua
re distilletur in ea distillatione
poſt distillatiōez ex oleo lābrothe
cuz lacte nouiter mulſo. Et ſi ex
culari aliter non poteſt cum mo
dico cāphoræ aut opii. Et poſtq
præteriit tertiū diē distilletur in
ea mucil. ſe. cydoniorum aut fenu
græci aut alteæ & ſe. lini. Si aute;
apoſtema non fuerit uehementis
caliditatis distillanda ſunt aliqua

ex mucillaginibus cuż adipe galli
næ aut anatis aut medulla cruris
uituli expertuz eſt diaqlon diſſo-
lutum in oleo anetino aut came
millio & expertuſ eſt diaquilō mi
nus cuż oleo de alcanna & ex eis
quæ ſut ultimi iuuamenti.ē iſopi
cēratuż quod dicēus:& cōſert ad
ministratio euaporatorii huius
quod dixi us. Ioannes ſerapio.ēpla
ſtruż conferens ad apoſtema auris
Accipe farinam ordei &decoq) cū
oleo rob. & oleo de camemil. Ali
ud accipe farinam faba) camemil.
utol. ſuccuſ farinaz ordei alteam
mellilotuż decoque cuż aqua & o
leo camemillæ & rob. & utere. Ide
medicamen quod reſoluit & ma-
turat apoſtemata. quæ ſunt in auri
bus. Accipe farinam faba) & fac
emplaſtruż cum expreſſione cau-
lium & oleo de lilio & ſuppone.
Habuali. iſopi cēratum cuius iu
uamentum eſt ſublime ad apoſte
ma auris maturās & ſedās dolores
R. adipis gallinæ butiri ouini
ſeu uaccini loti cæræ citrīæ adipis
caprini mellis olei de lilio iſopi
humidæ de ſingulis par. æquales.
fiat ex eis cēratum & tepidum in
aurem mittatur & liniatur in cir-
cuitu expertum eſt. Ideż confectō
emplaſtri ſatis boni ad doloreż &
apoſtemata auriu. Accipe cepe al
bum & elixetur & conteratur cuż
butiro & utere. Mahomec arazi cō
fectio ēplaſtri ſatis boni ad do-
lorez auriu apoſtemo ſaruż. Accipe
bdelii adipis caprini.ān. 3. iiiii fari

næ fenugræci ſe. lini radicis alteæ
radic. lilii.ān. 3. v. camemi. melliloti
ān. §. i. croci. 3. i. uitellum oui elixi.
cōſicitur auteż ſic camemilla mel
lilotu radix alteæ & radix lilii co
quātur in aqua uſq) dum decocta
ſint: bdeliuż diſſoluatur in ſucco
cepæ. aut ì aqua decoctionis herba
ruż & ex omnibus his receptis fi
at emplaſtruż poſt additur rob. &
olei ſilamini. aut de lilio. ān. §. ii.
butiri quantum ſufficit. coquantur
oīa uſq) dum impi guelcāt &
emplaſtrentur cum eo & quādoq)
apud neceſſitatem additur ei opii
3. ii. & ē mirabile. & quādoque pro
opio papaueris al. 3. v.

DE.SONITV.ET.TINNITV.

It quandoque propter de-
bilitatem luct accidit con-
ualeſcentibus & cura eſt eius cum
reſumptis & addentibus ad uirtu-
tem corporis & regimen conuale
ſcentium luct ſcis. Et quādoque
ſit propter aduentum crislis & eſt
ſilendum & quieſcendum in eo. Et
quādoque ſit propter habuſdātiā
& repletionem ſuperfluam in ca-
pite: Et cura eius eſt ſolutio & e-
uacuatio cum ieracolloquin. & co
chiis & ſimilibus cum iteratione
& iteratione. deinde ſiant iſtillatō-
nes & iniectiones poſt embroca-
tiōes & euaporatiōes per triecto-
ria ex his quæ dicemus. Et quan
doque ſit a uentofitate croſſi &
cōferuſ ei caputpurgia & ſternu-
tationes poſt mundificationem ra-
dicum & diſtillationes notæ &

145

proprie cum oleo de alcanna &
modico de eufor:aut oleo ruta
ceo & caſtor.aut oleo de ben &
modico ſucci porri.Et quandoq
fit ex coarctatione hu.croſloruſ &
uiſcoſorum &confert in huiuſmōi
nitrum cū melle & aceto & oleo
de ben.Hamec filius Zezar.oleu
raſani cum oleo ro.& oleo porri
& felle ourum confert tinitui &
ſibillo aurium ſuccus porri cuż o
leo roſa.lacte multeris & caſtoreo
ual& ſimiliter. Vnguentum ex i-
ueutione nostra cōferens cum au
xilio dei ſonitui auris & grauedini
auditus propter croſſam uentofi
tatem.& materiaſ frigidam croſſa
R.ellebori al.caſtorei.coſtī aſſ.3.i.
rutæ nitri.piperis lō.ān.3.unius.p-
ii.euſorbii.3.i.tertīā.De eide accipe
ſucci radicis quæ comeditur ſuc
ci porri olei nardini came.olei de
amigdalis amaris olei anetī.ān.5.i
coquantur ad ſuecōrum consum-
ptione cola & utere. Ioannes ſera
piōs ſi tinitus a uentositate con-
tingat & aſſatione & pulſatione.
Accipe eufor.3.i.reſſolue in oleo
de alcanna & utere aut caſtoreum
cum oleo rutaceo aut oleu de bē
cum ſucco porri.I dem ſi ex ma-
teria croſſa coarctata i auribus cō
tingat:uaporetur auris per tra-
ctorium deinde inſtilletur medica
men. quod.R.ellebori.al. caſtorei
nitri.ān.p. i.croci partis unius.v.
milce cum oleo ſi ſamino &aceto
& diſtilla in aurez. Alexander ad
diuturnos aurioſ ſonitus &tinitus

mirabilis.Accipe eufor. & diffol
ue in oleo ciprino & utere. Fi-
lius Zachariæ arazi accipe came-
millam ſanſuccum calamentuſ ſce
bram iſopum ſiccaʒ ab ſinthium.
bulliāt i uae ſuper quod ponatur
traeiectoriū. & recipiatur ſuius eius
cōfert eniſ poſt corporis müdiſi
cationem.I de; ſi fiat ſonitus aurı
um propter debilitatem ſuccedē
tem ſebribus diſtilletur i aurem
acetum decoctionis abſinthii cum
oleo ro.Habuali.medicamē exper
tum ad ſonituſ & tinitum auriuſ
accipe gar.ſe. porri a[n.3.5.muci
grana.it.diſtilletur cū aqua ſāſuci
aut foliorum pini aut rutē.

DE.DEBILITATE.AVDITVS.
ET.SVRDITATE.

Væ nativa eſt non inuenit
curam:quæ autem antiqua
eſt:uix recipit curam quæ autez eſt
propter apoſtema.aut bothor di-
ximus curam eius.Si autem fiat
propter ſanien in aure aut proter
aliud quod eſt in aure ſicut lapis
aut faba dicemus curaz eorum Et
quandoque propter consippatio
nem coleræ in corpore & fit eaux
reduſatio ad aures ſicut Hippo
dixit.& confert in huiuſmōi ut eua
cuetur colera euacuatione poſt e
uacuationem & fit etiaz ex eisdem
causis ex quibus fit ſonitus & tu
ba i aure ſicut replectō & coareta
tio hu.croſſi & uilcoſi & uentofi
tas croſſa & nō differt ab illo niſi
ſecundum fortem & debilem im
preſſiōem facta e debilis ipreſſio

ab eis factt tubam & sonitum.ex
forti enim ipressione tarax: qob
tē curā adhibeas licut illic dixius.
Fit aūt quādoq ex ueruca & car
ne addita:&raro propter loci no
bilitatē curā habet:interdum cu
ratur & proprie cum administra
tiōe medicaminis acuti una uice
poſt aliam uſq duz consumatur
caro addita aut ueruca:deīde cu-
retur medicamie incarnatiuo. Et
quādoq fit propter fordes quæ
ſut in auribus & eius cura eſt ut
extrahātur & afferantur ad locum
hūc quæ diximus i capitulis quæ
ſunt āte iſtud.Mahomec filius Za
chariæ arazi confectio medicamis
ad graue auditū & tīnituſ aurium
bonuſ. S1 deus uoluerit.Accipæ
pulpæ colloquin. 3.ii.baurac.3.i.
tertias. 1i.caſtorei.3.1 ſucci abſin
thii.3.i.aristol.ro.3.i.euſorbii.3.uni
us tertiā costi.3.5.ſiat ſief cuſ fel
le uaccino & diſtilletur cum oleo
amigda.amarax & poſt euapora
tōnem in traiectorio.Alexāder ad
idē expertuſ & proprie ſi fiat ſurdi
tas ex hu.frigido oppilāte.accipe
ellebor. al.caſto.nitrum piretrum
coquantur in forti uino deinde
cola & diſtilla ex eo in auribus
prius tamē ſternutamenta prouo
centur. Idem confectio trocif.aufe
rentium ſurditatem & grauedinē
& ſut experti. RL.ellebori al.caſto
rei.ān.3.i.nitri.3.5.ſiant trocifci cū
aceto. Idem ſi fiat puluis ellebori
albi. & admīſtrentur cuſ aceto po
ſitis cū licinio. Filius Serapionis

Cōfectō trocif. quōx operatio ē
ultima ad oppilationem & tarax
quōx permiſtio. RL.ellebori al.
aur.ii.nitri .aur. viii.croci aur.iii.
confice poſtē bene cōteruntur cū
aceto & fac trocif. & admīſtrētur
cum aceto ſunt eniſ mirabiles. Ale
xander quādo ſurditas contigit
ex colerico hu.in aures coarcta-
to & hoc reſtricto fluxu colerico
abūdāte confueto:tūc prouocato
eo &educto per uētrem ſoluitur
ſurditas licut ex Hippo.doctrīa
colligimus. Si aūt ex crudis & ui
ſcolis contīgat hu. fortiora ſunt
adhibenda medicamina:diſſicilis
enim morbus ſoluitur. dāduſ igi
tur oximel: quod iuliano preſidi
factuſ ſuisse teſtatur. ab Oribasio
aut iera. G. cum iteratione & itera
tione aut dādum hoc medicamē
quod. RL. salis ar. piperis. ān. 3. ii. eu
for. 3. i. dabis ex eo. 3. iii. aut. vii. cū
uo ſorbili. aut idromelle. eſt eniſ
mirabile ad uertiginē & epilepſiā
& mulieribus mēſtrua potenter
educit. Poſtē autē purgatum fue
rit. gargaris mata & ſternutationes
necessariæ ſunt. Verum gargaris
mata ex ſtatisagria & ſinapi cū ma
ſtice. Sternutationes autem ex
elleboro al. & pipere. Vltimo ue
ro diſtilla in aurez quæ morbum
ſoluant ex eis quæ diximus. Si au
tē adhuc pmaneat paſſioſic pro
uocetur uomitus cum facilitate &
iteratione cum eis quæ ſunt licut
elleborus albus cum propriate
in hoc & iterandum ex purgatiōe

146

& gargarimate & aliis quæ lupe
rius diximus. Equitare autez per lo
cæ arenola & decliuia. & uectiones
cum curru. & balneationes in aqs
thermarum & salsarū ad hoc mul
tum conferunt remouēduz; & cre
do quod surditati factæ a materia
frigida aut uētolæ cōferūt olea ca
lida sicut costinuæ nardinuæ; & ole
um balsami proprie. & similia quo
ruæ rememorati fumus i doloribæ
auris & pulpæ colloquinti. aut suct
co cucu, aſi. aut radicis eius inest
proprietas durabilis cum aliquo
prædictorum oleoruæ & ex eis est o
leum nardinus cum caſtor. & simi
liter ſief factum ex aloe & caſtor.
& pulpa colloq. partibus æquali
bus. confice cum felle uaccino.
& diſtilla cum oleo rafāi aut ali-
quo oleorū calidoruæ. Et oleuæ ra
fani & oleum de ſtaphilagria iam
experta ſunt. & expertus est pul-
uis ellebori al. cum aceto inſtilla
tus in aurem aut miſſus in aurem
cum licinio.

DE.VVLNERIBVS.IN.AVRI-
BVS.

Vædam ex eis ſunt manife-
ta & habēt genera curatio
nis nota ſicut diximus in capitulo
de algarab. quædaʒ uero ex eis ſut
occulta poliſa in profuſo & ſut
ex ipſis quædaʒ quibus non mul
tuæ præteriit tempus & alia quæ
ſut cronica antiqua in quoruz cu
ratione præuenimus admisando
regimē subtiliatiuum in his quæ
comedūtur: & bibuntur. & cæteris

mundificando corpus: aut caput.
solutionibus factis cum iteratiōe
& iteratione. At ſi uulnus recens
fuerit duplici eget genere curatio
nis. Primus est müdificatio & ab
ſterſio cū eis quæ ſunt mediocris
abſterſiōis ſicut est aq磨 mellis pro
prie aut uinuſ cuſ melle aut acetu
cum melle aut oximel. aut oximel.
ſqilliticuſ & ſilia factis ex eis inie
ctionibſ poſt iniectiones. aut per
ſirīgaz, aut per aliud quod ē ſicut
canela pennæ ſubtilis. deinde ab-
ſtergatur cum bombice aut lana
ſubtili. Secunduſ genus curatiōis
est exiccatio & cōsolidatio eoruſ
cuē eo quod ē mediocris exiccato-
nis ſine mordicatione multa ſicut
est proprie olibanum ſolutum cu
uino & melle pauco & ē expertu
bouuſ, & ex eis est myrra & aloes
diſſoluta i uino. & ſādaraca i hoc ē
mirabilis & proprie trita cu uio
& melle &imiffa cū licinio ſanat.n.
& dōlorē tollit & ſiliter alumen cu
aceto tritum contritione ultima
expertuſ est: & ſimiliter litium cu
ſief memithæ: alumen iame num
& myrra: & aloes: & ſandaſaca. & ſar
cocolla: cum melle & uino ſut hæc
ſumma eoruſ. & ſimiliter ſanguis
dra. ſief memithæ ſarcocolla myrra
aloes ſpuma maris olibani alumi
nis uſti an. p. 1. 5. terātur contritio
ne ultima cum melle & uino uſq
du fiat i terminuſ mellis tenuis.
deinde utere cum licinio. Si autē
antiquum cronicuſ fuerit triplici
eg& genere curationis & primuſ

quidem est mundificare & abster
gere ulcus a uiru & putrefactiōe
& corruptiōe foetida cum eis quæ
sunt uigorosæ abſterſionis non ni
mis fortibus in principio ut per
ueniatur paulati ad ea quæ ſut for
tiora. Ex rebz generx mediocriuz ē
uria pueri cū melle:&abſithio cū
uino & melle.& modico saliſgem
mæ & oximelle ſquillitico cum
modico floris æris & fortius ē ad
uulneratū cum melle & ex eis est
uinum decoctionis radicuz luf cū
melle aut ſuccus affodillorum cū
melle & confert ſuccus foliorum
nucis cum melle &uino & adhuc
fortius eis est fel tauri cum urina
pueri. Et adhuc apud uehementi
am putrefactionis & foetoris & ex
compoſitis ultimis ad hoc est un
guētum quod diximus ægiptiacū
in antidotario & proprie ſolutuſ
in uino & aceto & diſtillatur i au
rem & est mirabile. & ſimiliter un
guentum de flore æris cuius com
poſitio. K. floris æris & tubelæris
an. 3. ii. ſucci porroruſ. mellis puri
an. 3. i. urinæ pueri quantum ſuffi
citerantur uſque dum fiat ſicut
mel. & utere. Secundum genus cu
rationis est incarnatio & repara-
tio eius quod iam per putrefactio
nem deperdetum est & hoc qui-
dem perficitur cum rebus medio
cris exiccationis abſque mordi-
catione uehementi. & ſunt ea
proprie quorum in conſolidatione
uulney non antiquoxy rememora
ti ſumus. Et tertium genus cura-

tionis est exiccatio & cōſolidatō
ulceris cujus rebus exiccatiuis & cō
ſolidatiuis. i quibus fit permiſtio
aliquorum humiditātē habentiuſ
ſicut myrra aloes thus & ſimilia
quorum præceſit rememoratio q
bus admisceantur aliqua quæ ſut
ſicut colcothar. flos æris & ſimilia
& nos tradēus compoſitiōes ſolē
nes quātuſ pertin & ad hāc partē.
Filius Zacha. arazi. confectio me-
dicaminis ad ulcera quæ ſiunt in
aure & est expertus. R. larcocollæ
ſanguinis dra.olibani ſpumæ ma
ris myrræ baurac al:aluminis boli
ar. ſcoriæ ferri floris æris aloes
colcothar. an- partes æquales terā-
tur contrictione ſubtili & ex me
dia parte eius fiat ſief & diſtilla
ex eis in aurem cum aqua mellis
aut mellicrati aut oximellæ & ex
alia medietate inuoluto licinio in
medicamē immitte in aurem: lota
prius aure ex aceto & aqua & exic
cata cujus bōbice aut lana. Ioannes
ſerapionis unguētum ægiptiacum
conferens ad ulcera ſordida & pu
trida & foetida ſiue in aure ſiue u
bicunq. per corpus. et ad fiſtulas
& ad ulcera maligna. quæ ſunt i lo
cis abſcōſis et intricatis indigēt
abſterſione. R. mellis diſpumati. §
iii. aceti boni. §.iii. ziniar. §.i. cōſi
ce igne leu i uſque duz mellis hāt
ſpiliſtudinē. est eniž abſterſuum
ſublime. Idež modus confectiōis
ſcoriæ ferri cuius iuuamentum ē
ſublime ad ulcera. quæ ſiūt in aure
accipe ex ſcoria ferri et laua eam

147

146

cum aceto forti.postq triueris eā
uehemēter.deinde exiccetur ſuper
latere calido deinde fiat ſimiliter
uſq septies deinde teratur uſque
duſtat ſicut puluis ſubtilis.& de
coquatur cum aceto decoctione
uehemēti uſq dum habeat ſpissi
tudinež mellis.& diſtilletur ex eo
in aurem aut intromittatur cum
licinio:

## DE.VERMIBVS.IN.AVRE.

Vermes in aure indigent me
dicamine necante eos ipri-
mis.deinde ingenio educendi eos
ne poſt remanētia eorum accidāt
putrefactiones & ulcera. Et pri
mum quidem perficitur cum me
dicinis quibus eſt proprietas ſup
hoc ſicut amaris proprie &acutis
& acōſis & quādoq ingeniantur
& dantur medicinæ quæ ſunt ue
nenuz eis euz permittione dulcedis
ut audius recipiāt.Res autem q
bus eſt proprietas necādi eos ſut
ſicut abſinthius proprie & tarafa
con &centaurea quodcumq eoq
coctum cum uino & diſtillatū.&
calamētum eſt fortius his.necat
eniz uermes & dolorē ſedat & pro
prie succus eius.& ſimiliter succus
capparis ellebori al.diſtillatio fa-
cta cum uino experta eſt.& ſimili
ter ſcamonea diſsoluta in aceto &
aloes cum ſucco capparis aut ca-
lamēti. Val& etias cucumeris a-
greſtis succus cū radice eius & ſuc
cus foliorum perſici cum aceto &
succus radicum mori. Ex bonis
milcibilibus cum eis ſut ſella.aut

eufor.& oleandro ineſt proprietas
mirabilis.Et dixit.G. ſi cætera nō
conferant ſulfur uiuū & calx uiua
terātur & ex eis cum melle ſiant
trocis.& diſtilletur ex eis in aures
cuž aceto & alchitran diſtillatus
i aurem eſt ex eis quæ ultimo ne
cant eos.& ſimiliter succus cucu.
asi aut calamēti cum ſcamo.aut ſi
napis ſemē cum ſucco iuſquiami.
Secunda res perſicitur cum inger
nio educendi eos & proprie ut di
ſtilletur in aurem hora poſt horā
oleuž tepiduž.deinde ſternut& cū
condiſi & retineat os & nares ut
ſpiritus feratur ad aures cū ipetu
Et quādoq rationabili ter appli-
catur uentoſa in aures.Si autež uer
mes putruerit in aure.impleatur
auris una uice poſt aliam oleo te-
pido cū uino & radio immiſſo
cum eis cum bombice aut lana ab
ſtergatur aut lauetur uſque dū to
tū excludatur corruptum.Hamec
medicamen conferens uulneribus
ſue uermibus in aure.& dolori eo
rū.Accipe olei de perſicis:& olei
de crifoilis:& olei de amigda.ama
ris aut ſucci folioq radicis &luc
ci apii.āñ.p.ii.bulliāt lento igne
uſque ad cōſumptionem ſuccoq &
diſtilla ex eo i aurē mane & ſero.
DE.INGRESSIONE.AQVAE.
IN.AVREM.

Vra huius ægritudinis fit
ſecundum unuž triuž modo
rum aut cū ingeīatiōe q ſequitur
euacuatio.aut attractio.aut reſolu
tio. Et prima quidem efficitur.

cum tuſſi & ſternutatione aprehē
dendo os & nares aut effuſdatur in
aurem aqua uſq; dum impleatur
deinde inuerſatur cum uelocitate
& excludatur aqua tota.& immit
tatur radius ſubtilis aure exiſtēte
inuerſa & cōmoueat caput ſuum
frequēter.& deſcendat per gradus
uelociter aut tuſſiat & ſternut&.
hæc eni faciunt egreſſione; aquæ
facilem. Secunda res perſcitur cù
ſuctōibus & medicinis quæ attra
hūt aquā efficaciter ſiut ſpōgia
marina immiſſa in aure; ſligata cù
ſilo ut facilius fiat erus atractio.
aut lana quæ inuenitur in cōchis
marinis aut fruſtum medullæ ſab
buci. Et ex iſtrumētis eſt cānella
quæ mittitur in aurem & fiat ſu
ctō per ipſa. Et quādoque mit-
titur in aurē extremitas cānellaris
& proprie iſta quæ attrahit quā
do ſubrelīquitur ei uacuū & eſt
modus attrahēdi uehemēs quādo
attrahitur aqua fortiter. Tertia p
ſicitur cum ingeniatione qua fit
aquæ reſolutio cù facilitate & eſt
ut accipiatur cānella aneti & ūuol
uatur ſup uua extremitatu; eius
cotu; ſiut uſq; ad tertia; ipſus
& alia extremitas mittatur in aurē
& circuīdetur ei alioq; ex coto ut ſi
gilletur in foramine auris. deinde
accedatur ignis ſuper extremitate
quæ eſt extra. Et dixerunt aliqui
quæ precipue fuerit ſubmerſa in
oleo reſoluitur enim aqua cum o
peratione hac uice poſt uicem ex
tracta aqua diſtilletur in aurem

oleum ro tepidum inſtillatione.
Ipoſt iſtillationem.

INCIPIT. SVMMA. SEPTIMA.
DE MEDICINARVM. AGGRE
GATIONE. AD. AEGRITVDI
NES. NARIVM. DE FOETO-
RE. NARIVM.

Oetor nariu; ſi fuerit pro
pter uulnera i naribus aut
propter hæmorroidas
natas in ipſis dicemus curam i-
plius. Si autem fuerit propter hu
morum putrefactionem iſcircuitu
nariu; aut ſuſpenſorum aut adhæ
rentium in partibus colatorii. aut
in parte mamillari. aut in uentricu
lis cerebri. tūc cura eius e tres res.
Prima eſt mundiſcationi capitis
pluries iterata cù medicinis qua
ru; forma eſt apud te & iā leis eas
& hoc fiat poſt regimen in vi. gene
ribus reru; ſiut etiu; leis. Secuſa
eſt intētio circa partem ut abſter
gatur & mundiſicetur quod de
corruptione inher& partibus al-
chaiaſin. & hoc quidē p[rae]ſicitur cù
medicinis quibus inef[ter] proprie-
tas hoc facere & ex eis eſt uinum
bonum odoriferum de quo fiat
collutio poſt collutione. Primo
de i[mi]plici. deinde cum uino deco-
ctionis earu quæ ſunt ſiut myr-
ra. ciperus & ro. calamus aro. myr
thus. xiloaloes: & filia. deinde exu
ſletur i nares calamus aro. ſpica. ci
parus ro. myrthus folia & filia ſin
gulariter. aut cōnunctim cum mo
dico ſaliſgēmæ: & ſimiliter cōfert
pluuis calamēti mōtani iſuflatus

148

aut xilobalsami & fortius eis est
elleborus al.Inquit.G.urina alino
rum est ex melioribus lauacris &
infusionibus ad foetorem narii
& cōfert immificationes tentarum &
proprie ex eidez ex quibus fuer-
rit inflationes quorum nominatō
præcessit & proprie confectæ cuz
melle aut cum uino odorifero:&
ex rebus mirabilibus ad hoc est
ta facta ex puluere ieræpigræ.3.
iii.calami aro.myrræ.gar.ãñ. 3.ii.
spicæ foliorum florum (quinanti
darhei: sahan:ãñ. 3. ii. 5. & fac ten
tas cum uino bono. Inquit Dia
scorides. & datur felacham secun
dum omne modum administratō
nis eius est ad hoc medicam ex-
pertuz. Tertia res perficitur cum
eo quod facit diuerzionē materix
ab emultore & partibus narium si
cut proprie cauterium factū in zu
hendeg.cuius formam narrauimus
in capitulo de catharo & incuris
oculorum. Fit etiam foetor narium
ex uapore elevato a stomaco & a-
lia parte. & cura eius est sicut præ-
ceffit poſt correctionem stomaci
aut alterius partis. Sabor. Confe-
ctio medicaminis aufferentis foe
torē narium facientis ex eis inſpi
rare bonum. R. xilobalsami aloes
crudi. gar.ro.ãñ. 3. ii. spicæ. ſuc.ãñ. 3.
i. confice cum uino bono ātiquo
aromatiza cum muſci dauic.ii. fac
pillulas in modu ciceris & diſſol
uatur una ex eis in oleo nardino.
aut aqua ro. & diſtilletur in nares
poſt quā laueris eas cujuīno deco

ctionis spicæ: & ro. Mahomec ara
zi modus confectionis ad foetorē
narium expertus. Accipe aluis myr
ræ calamēti. gatle an.tere & exuf-
fla in nares ex eo: poſt quæ laueri eas
cum uino ātiquo odorifero mul
tis uicibus. deinde licinium in eo
deæ medicamine ponatur. Iudeus
aliud. R. calami aromatici. 3. i. myr
ræ gallæ. an. 3. 5. mulci dauic. 5. fiat
ſicut prius. Idē confectio decoctō
nis qua lauandæ ſunt nares mul-
tis uicibus & ab ſcindit foetorem
narium. R. spic. gar. gallæ agarici.
an partes æquales. coquātur in ui
no aromatico & ſugatur narium &
lauentur nares. & licinium infuſuz
in eo mittatur in ipſis.
DE. FLVXV. SANGVINIS. NA-
RIVM.

Vandoque est creticus & ex
pectandus ſuper eo nifi e
xuberet exuberatione ſuper qua
formidatur de cauſu uirtutis. & tūc
succurenduæ est ſicut dicēus poſt.
Fit quandoque fluxus ſanguinis
ex natura succedens ſodæ ſedās ſo
dam proprie pulſatiuā. & quiete-
dum e in eo nifi ſuperfluat. & tūc
succurendum est ei ſicut dicemus
poſt. Et fit quādoq[ui] propter fra-
cturam arteriarum cerebri: & raro
recipit curā. Vex succurēus ſicut
dicemus poſt. Et quadoq[ui] accidit
propter ebullitionem factam in
ſaguīe cujus comunitate totius cor
poris. aut cum comuīitate epatis
tātum quādo propter ſupercalē-
factionem eius cadit ebullitio in

sanguine. Et intentio in curatiœ
eius est duplex uniuersalis. & par
ticularis. Vniuersalis quidem fit
tribus modis. Primus modus est
cum eo quod alterat malaz com-
plexionem &auferüt acuitatem sâ
guinis. Sicut proprie cibi & potus
frigidi congelantes. & infusiones
& balnea ex aqs frigidis & leftio
nes in eis & emplastratiœs super
epar ex rebus naturæ infrigidatio
nis. & acetum in hoc est mirabile
& proprie eplastrationes pânorü
infuſorum in aceto infrigidatorü
in niue & politæ ſuper ep. & ſu-
men & ſuper extrema. & teſticulos
utëdo permutatione poſt permu-
tatione; cautella ſuper hoc habita
ne ultima conſequatur ſfrigidatö
Secundus modus èt ut fiat diuer-
sio ſanguis ad diuerſü uel oppoſi
tum & hoc quidez perficitur cum
ſlebothomia ſubtili ex latere op-
polito in principio. deinde ex eo-
dez fiat. & quâdoq oport& duce
re ad ultimum ſere inanitionis. &
uentofatione ſuper epar ſi ex nare
dextra aut ſuper ſplenem ſi ex na
re ſinistra. aut ſuper utruq; & ſup
ſumen ſi è ex utraque. Et conferüt
uentofationes ſuper crura & ſup
calcanea ex parte domelitica quæ
ſi nò conferüt admîſtretur uëtoſæ
ſuper ceruicem & ſuper ſpatulas
cù ſcarificatione tenui & ad hoc
conferüt ligaturæ & cœpressiones
doloroſæ factæ in extrematibus
& in teſticulis uirorum & mamillis
mulierü. Adiudicamus propter ea

ſecundum ſapiëtiam ut ſi acuitas
& inflammatio uincat ſangninem
ſupra multitudinem. modus prius
præponatur ſecüdo. ſi autem mul
titudo uicat aut multitudo & acui
tas ſiliter uincât in ſanguine mo-
di ſecundi ſapïa præponenda est.
Tertius modus est ut acquiratur
curatio in uis & ductibus. ſ. duce-
tibus ſanguinem ad nares & hoc
quidem perficitur cum linimëtis
ſuper frontem: & tempora ex rebz
infrigidatuis: & ſtipticis & ſi opor
t& ſtupeſaciëtibus ex his quæ di
cemus. Particularis autem intentö
perficitur cum ſollicitudine ad-
ministrationis reruz per ſiſtillatöez
& inſuſflationez & immiſſiones tē
tarum fluxü ſaguinis cõſtrigenti
um. Et medicinæ quidem hoc fa
cientes alix ſunt conglutinatix ſi
cut puluis molëdi proprie: & ſa-
rina & tela aranea & proprie quæ
est i molëdino. aut quæ est uicina
ſumo: & albumine oui: & ſpongia
marina cum alKıtran combuſta
& fumus picis. & thus. & fumus
thuris & ſtercus aſininum. & car
ta cõbuſta. et pili leporis. & coagu
lum eius & ſuccus alſarat. & gipſü
& gummi aſſum et dragagan. cõ
buſtum. Alia ſut uehemëtis ſtipti
citatis ſicut roſæ & ſemen eius. et
gallæ & balaußiæ et emphiſtidos
et Kaluræ et ſuccus palmæ & hæde
ræ cortices: & flores granatorum
et bolus: & terra ſigillata. & alumë
& camphora proprie. et ematites
et gümi affi et myrra et Karabæ

149

146

& sanguis draco. & antimonium & succus foliorum salicis: & succus foliorum uitis: & similia. Alia sunt uehemētis infrigidationis congelantia sanguinem: sicut camphora proprie cortex mandragoræ & succus eius: iuſqamus: papauer: lactu ca: & succi eorum: & opium & filia Et alia ſunt quæ ſüt cauterizātia sicut calx: & colcothar calcantum. & æs uſtum. & arſenicum: & flos æris & similia. Sed & alia ſut quæ operantur illud proprietate. ſicut frequētatio comelſionis cerebro-ruz gallinarum. & ſtercus alini inſuſ flatuž. & succus albedarogi inſtilla- tus: & succus porri: & succus por-tulacæ & similia. Verū conglutiā truæ ſigillatiuæ & ſtipticæ ſut me liores eis: & propter eas curatio uera. conglutiatiuæ uero ſtupeſaci entes & cauterizatione ſuſpectæ ſunt. hæc enim aliquādo moribun dæ congelando ſpiritus & extinguendo calorém uitæ. alix uero li cet reſtrīgentes magniſcant uulnera et poſt caſum cruſtulæ reddi tur fluxus uehementior quam fue rat prius. Verificatores uero qui operantur ſecūdum ſapiētiaz con gregant ex diuerſis diuerſarum in tentionuž. & perficiunt ex eis unū habēs uirtutem ſigillatiuā carēte: ſuſpitione ex his quæ timētur ſicut trademus poſt. Et oport& me dicamina quæ mitti oport& i na ſum ut terantur ultima contritōe ſicut alcohol. deinde poſt eorum iniectionē in naſum ſtrigatur ſup

ea uehementer. uſq[ur] dum impriment & ſigillēt ſuper apertione uenæ impreſſiōe bona. Emplaſtrū quo utēduē ſuper frontem & tē pora: & linitur ſuper ea: & ſedat fluxum ſanguinis. R[em]. boli ar. gi pli puri: ſucci barbæ hircinæ ann partes æquales. terantur contriti ōe ultima. deinde contere cuž ace to forti in uſe lapideo. ita quod elaboretur multum in eius conſtritione uſq[ur] dum fiat habēs me diocritatē inter tenue & ſpiſſum & linitatur ſuper frontež & tempo-ra. & ſtringatur ſuper eis. cum p[er] la facta ex ſtuppis et ligatura cōſtringente. eſt enim expertum. & quandoq[ur] apud neceſſitatež addi tur opii circiter. p[er] ſ. Inſuſio aquæ ueri frigeris ſuper caput et cōſtrictio facta in temporibus ex p[er]ila ſuſa in aqua huiuſmodi ſtrīgūt ſa gužs fluxum in aceto infrigidato in niue. aut ſucco foliorum salicis et mentæ & foliorum uitis ſimili ter infrigidatis in niue et quādo-que immiſcētur cum his aliqua ex ſtupeſaciētibus. ſicut neceſſitas cogit. Hamec emplaſtrum bonuž nobile ad fluxum ſanguinis ex nauribus. et eſt expertum. quare opor t& ſuper eo cautellā adhiberi. R[em]. camphoræ ſucci alKaſcel. an[n]. p[er]ſa rinæ ordei. p[er] ſi. confice cum ſucco albellac: uel cum ſucco uuæ lupi næ uel cum aqua. ro. & line ſuper frontem ex eo & tempora. & pone cum licinio ex eo in naſum. Idem medicamen abſcīdens fluxum ſan

guinis ex naribus. Accipe papiri
combusti corticum ouorum com
busto[R]. KaKure: corticis granato
rum. misce cum eis parum aquæ
infusionis salis & cum licinio na
ribus immitte. Idez aliud ualens
ad fluxus, sanguinis ex ruptura ar
teriarum. [R].olibani: aloes am.tere &
confice cum albuë oui: & fiat si-
cut mel. & utere cum licinio. Me
dicamen ex inuentiöe nostra cito
[anans. R. camphoræ fa. dra. am. z. i.
KaKure: sandalo. ru. fricatorum: col
cotar: aluis iamēi thuris papiri cō
busti am. z. ii. confice cum aqua fa
lis & fac troci: & quando opor
t& dissolue cum ecaustro scripto
rum: & utere cù licio. Aliud siliter
ex inuentione nostra. Accipe pānū
lineum antiquum & submerge i
plum in litio dissoluto & in encau
stro scriptorum. deide fac exicca
ri & combure ipfum & cinerem
eius in narem exuffla: est enim exp
tum bonu. uel solum licinio in pā
no illine & combure & utere. Ga
briel. Altud ualēs similiter: accipe
[coriæ æris papiri cumbusti cor-
ticû ouorum combusto[R]. KaKure
corticû granatorum. am. confice cù
albumie oui & utere. Dialcorides
stercus alininum licuus & recens
influffatum in nares & etiā odo-
ratū stringit fluxus, sanguinis cum
uiute: & dixerūt quidam ex poſte
rioribus quod ſi misceantur cum
eo opii. & cāphoræ circiter. am. par
tis unius ſextam: est medicamen
ultimū. I. Isaac. medicamen bonum

accipe ſan. dra. ramic. piperis com
busti. am. ſe. ptulacæ combustæ. ba
lauſtiæ. am. p. s.tere & utere cum cā
nello. & accipe ex eo & confice.
cù ſucco coriādri. humidi & utere
cù licinio. Filius zachariæ arazi cō
fectō medicamis quo liniri opor
t& ſuper frontem & tempora. &
abſcindit fluxu ſan. na. R. KaKure
ſucci barbæ hircinæ. olibani aloes
gallarū. balauſtiæ. gümi affi myrræ
boli. ar. opii. am. fiat troci. & linia
tur ex eis ſup frōtē cum aceto & li
niatur ſuper pectinem & renes &
cōfert miſtui ſā. & fluxui meſtru
orum: & peſſarizetn etiā in uulua
& cōfert ægritudini ſanguinis. &
diſinteriæ & fluxui menſtru orū &
cliferizantur in uētrem & cōfert
ægritudini ſanguineæ. & diffinte-
riæ: & confert fluxui ſanguinis ex-
uulneribus ūdecunq. Ioanes ſera-
pionis medicamen abſcindens flu
xu ſanguinis na. abſcifione forti
R. colcotar. telæ aranæ. alumis. am.
partes æquales confice cù albumie
oui. & utere cum licinio & linatur
[super frontem & tempora. ex bo
lo ar. ſucco barbæ hircinæ farina
lentis & balauftriæ. & modico cam
phoræ. & opii cum aceto. I. de. R.
aluminis teræ ſigillatæ gallarum.
perforatarum aduſtay & extincta
rum i. aceto: ſucci hemſtriides. am.
partem. i. cāphoræ. opii. am: partis
uuius tertiam. inſuffletur ex eis in
naſum. & itingatur licinio i. encau
ſtro in quo duplicatum fuerit. col
cotar: deinde alſpergatur ſup ipſuz

150

ex medicamie:& mittatur i nares
bonum li deus uoluerit. Alexāder
ſpongia3 marinam nouam in alKi
tran intinge:& combure & utere
cum licinio. Ioannitius confectio
medicaminis abſcidentis fluxum
ſanguis ex na. RL. balaustiæ ſā.dra.
fumi thuris uel farinæ eius: aloes
gallarum aduſtarum extincta& i
aceto colcotar calcis uiuæ. alumis
iamen: gipſi lapidis molēdini. ſſſ.
partes æquales: opii cāphoræ ſa
p. 5. in ſuſſletur ex eo in nares & u
tere cum licinio. Habuali. RL. ſucci
barbæ hircinæ KaKure. ſa. 3. 5. cam
phoræ. grana. ii. confice cum ſucco
florus palmæ: & diſtilletur ex eo
in naſum. Idem accipe papiri cō
buſti. corticis thuris: pulueris mo
lēdini. aloe: colcotar: ex medietate
eorum fiat tenta cuſ aqua albeda
rogi. uel albumine oui: & ex alia fi
at puluis & utere.

DE.NOCVMENTIS.ODORA=
TVS:

Ocumenta odoratus ſut di
miutio eius aut priuatō: aut
permutatio: aut mendositas: odo
rabile enim aut ſentitur debiliter
aut nullo modo ſentitur: aut ſeti
tur in contrarium eius quod com
prehēdit ratio. aut ſētitur ex odo
rib3 odor qui nō iuenitur i aliquo
præſētiu. Et contingunt quidem
nocumēta quādoq3 propter caſū
aut percussionem inaut cola
torio: & accidit ex hoc ut cadant
ocumenta in offibus & tortuosli
tas: & diffolutio formæ: & fortaſſis

non recipit curā. Et quādoq3 cōtī
git ab apostēate: & uulnere putre
facto. aut cācroſo. aut a carne addi
ta: & putrefacta: & dicemus curam
eius poſt. & accidit interdum pro
pter malitiam complexionis i uia
nalsi & partibus ſuis: ſiue mateia
aut cum materia aut cum uentoli
tate oppilāte alchaialin. aut colato
riu aut duo emūctoria. quæ ſut li
cut capita mamillaru & quidem
quodcūque horu fuerit uacuū aut
cronicum urx curam hab: & si autē
malitia complexiōis ſine materia
fuerit. cura eius eſt per contrariu3
admiſtrando embrocas in pro
ra capitis. & ſuctio per nares & o-
doramēta & caputpurgia ex his
quæ diceus. Et liquide3 fuerit cali
da confert lauaturæ ex roſ. & cort
andro & ſuctiones per nares ex o
leo ro. & aqua ro: cum modico ace
ti & filia. & quādoq3 miſcetur cū
eo quod ē ſicut camphora & aqua
decoctionis mētæ humidæ. aut ſic
cæ cū ciperis: & ē iuuamēti ſubli
miſ. & ſimiliter euaporatio aceti
eſt eni ultima: Si autem fuerit ma
litia complexionis frigidæ quod ē
ſecūdu3 plurimuz conterūt lau acra
& embrocæ ex eis quæ ſunt ſicut
ſpica & calamus aro. & calamentu3
& ſanſucus & ſimilia. & ſunctiones
& ſuctiones quæ ſiunt naribus ex
oleo costino & rutaceo & ſilibus
& oleo de neriden cum eo quod
eſt ſicut caſtoreu. eu for. muſcus: &
ſimilia. Si autem malitia comple-
xionis fuerit cum materia. aut uen

tolitate croſſa & oppillatione.in
tentio tunc incuratione ſ duplex
uniuerſalis.ſ. & particularis. Et pri
ma quidē perficitur cum euacua
tione materiæ & iteratiōe eius ſi
oport&. Secunda perficitur cum
embrocationibus & lauacris & in
clinatione capitis ſuper uaporem
camemillæ ſanſuci ſiſibrii calamē
ti ſpicæ & ſimilium. deīde cū gar
garilmatibz ex eis quæ müdificāt
caput. & iam dixīus eaz poſt hoc
cum caputpurgiis & ſuctionibus
per nares cum caſtoreo. & ſellibus
animaliuſ; & condiſi & nigella & re
bus odorabilibus: ſicut ſerapinuſ
proprie & caſtor. & nigella & cō
diſi & pipera: & muſcus & ſimilia
& proprie miſta cum oleo nardio
camemillio & ſimilibus & aſſidua
tio odoris rutæ eſt experta i hoc
calu & ſimiliter caputpurgiū ex ea
& caputpurgiū ex nigella trita cō
tritiōe ultima: quæ fuit inſuſa in
aceto & miſta cū oleo anti quo &
ſugat cum naribus uehemēter ē
eniz mirabile & caput pur. ex uria
cāelli & elleboro. aut pulpa collo
quintidæ aut euſor. eſt ſublime &
ſimiliter ipſa urina per ſe. Cum au
tem caputpurgiū & ſuctiones ge
nerant ardorem & combuſtionez
in naribus tüc ſuccuratur, cū oleo
ro. & cuz lauacris ex aqua calida
& aqua furfuris ſiue thurris & oleo
de cucurbita. & ſilibus. Mahomec
arazi puluis bonus ad oppillatō
nem narium & defectionē olpha
tus. R. arthāite condiſi ſalis ar. te

rātur ſicut alcohol: & ſuffleturex
eo in nares poſtqua euaporaue =
ris cum aceto & oleo calido. Idez
aliud ualens ſimiliter & eſt bonū
R.nigellæ ſellis gruis coloquiſt
dæ ellebori al.ān. terantur contri
tione ſubtili. deīde funde ſup eā
terendo urinā camelli arabici de
inde facias exiccari & tert & fiat
ex eis ſief. & cum oleo ſanbacino
aut ſanſucino diſtilletur in nares
eſt enim expertuſ bonum. Si autez
dolorem patiatur ſuccuratur ei cū
aqua calida. & oleo de ſe. cucuraut
aqua furfuris. Idem & eſt ſublime
Accipe nigellaz poſtq̤ fuerit infu
ſa in aceto & exiccata & contere
ſicut alcohol. deinde miſce cum o
leo ueteri. Et modus utendi eo ē
ut impleat patiens os ſuum aqua
& reclin& caput ſuum retro. dein
de inſtillentur ex medicaie aliquæ
guttæ in naribus. & ſugat uehemē
ter donec egrediatur humiditas
plurima tenendo os apertum ſup
uapores aquæ calidæ. deinde lau&
cum aqua calida & faciat hoc tri
bus diebus tribus uicibus.
DE. APOSTEMATIBVS. NA-
RIVM.

Ntentio in curatione e tri

plex. Inprincipio nancb. indi
g& medicaie repellente materiam
ſicut proprie oleuſ ro. myrthinum
cum aqua ro. quodcunque eorum
fuerit. poſt hoc eſt utēdum quod
eſt ſicut oleum conquaſſatum cū
aliqua ex mucillaginibus aut cum
lacte mulſo. ultimo uero indig&

(16) 151
F

medicamine maturatio. Sicut diaquilon diffolutu in oleo aut mucillagines maturatæ: diffolutæ in o leo: aut mucillago radicis lilii cota, cuz lacte & trita cum adipe gallinæ aut porci & adeps galliæ. cum oleo de amigdalis & cæra cœfert i hac hora. Hamec medicamœ cœferës apoſtematibus: & bothor ſanguinis. accipe farinæ ordei rol. Æn. camphoræ. p. unius quartā:tere & confice cum aqua ro. uel cù ſuc co granatorum acōſorum: unge in tus & extra probatu, eſt. Aliud ad apoſtemata ex ſanguine. accipe ſucci ſolatri: & ſucci acōſob. granatoru & aquæ ro. Æn. partes æquales: olei ro. p. ii. conquaſſetur cum modico cāphoræ & unge intus & extra. Ide: ad apoſtemata ex corera. Accipe mucilla. p[er]lii: aut ſe. cydoniorum: aut albumen oui: & cò quaſſa cum oleo ro. aut uiola. & infrigida eam & utere bonum & expertum eſt:

DE. VVLNERIBVS. ET. VLCE RIBVS. NARIVM.

Vædam ex eis ſunt manifeſta exterius & quædā occul ta iterius: quæ autez manifeſta ſut alia ſunt ſicca ſicut cruſtæ. alia humida & lenita: & prima quide, curā tur cù medicinis mediocris exicca tionis: ſicut unguento de ceruſa proprie & ūguento triparhmaco aut oleo ro. diffoluto, cuz maſtice & puluere ro. miſto & ſimilibus. Si autem fuerint uulnera humida curantur cum medicinis minoris

exiccationis. ſicut oleo ro. & adipe gallinæ & cæra ſimul diffolutis & ſimilibus: Conſuetudinaria autez, uulnera quæ ſunt ſicut cruſtæ & bothor & aſperitates rubei colo ris ro. naſo accidētes: ſed exterius curantur duobus cauteriis politis inter labia & gigiuas. iuxta dentes caninos. ut ascendant hīc inde ad colatoria naſi. Occulta aŭt interius latentia i partibus al. Kataſi. praua ſunt: & prauiora quæ ſunt in p tibus colatoriis adhuc magis quæ ſunt in uentriculis & eis etiā ſut ſicut capita mamillaru. Et ex eis quædam ſunt recentia in quibus non multum præteriit temporis. alia ſunt antiqua cronica. Recentium autem duo ſunt genera curationis. Primum quidē eſt mundi ficatio & perficitur cum medicinis lauatiuſis debilis abſterſionis ſicut aqua mellis proprie & quæ hoc curu procedunt. Secundum uero eſt conſolidatio & ſigillatio eōb. & p[er]ſicitur cù medicis lauatis debilis exiccationis ſicut unguent to tripharmacō. & unguento de ce ruſa: conſortans cum modico myr ræ & olibani & ſanguis dra. Cronica autem & putrida triplici eg& genere curationis: & primum qde eſt mundiſcationi eorum cum eo quod eſt mediocris abſterſionis ſicut uinum proprie & mel & ſimi lia. Et quādoque expetit neceſſitas apud multitudine, putrefactonis: ut miſceatur cum eis: quæ ſut ſicut colcotar: aut unguentum

ægyptiacum: & urina quide infan
tium est mundificatiu[m bonum
& nos diximus multa ex his in ca
pitulo de ulceribus aurium. Se-
cundus uero est incarnatō uulne
ris cum eis quæ sunt sicut unguē
tū de ceruſa: aut unguentū triphar
macum cōfortata cum eo quod ē
sicut colcotar & ſimilia. Tertiū
uero est consolidatio uulnerum &
ſigillatio eorum & perficitur cū
medicinis exiccatiuis non multæ
exiccationis ſicut proprie marā fa-
ctum ex rebus quæ sunt ſicut o
libanuſ myrra ſarcocolla & ſimilia
Et quadoque apud necessitatem
miſcetur cum eis quod est ſicut a
riſtolo.ro. & colcotar & ſimilia. &
proprie quando timemus de fu-
tura putrefactione dicta ſut in ca
pitulo de uulneribus aurium plu-
ra q̄ afferātur ad locum hunc: exce
pto quod uulnera aurium ſiccio
ri & acutiori indigent medicaie
q̄ uulnera narium: & tua est diſcer
nere & menſurare ea & cōfert cau
terium in zuhendeg. Hamec ſi-
lius Zachariæ medicamen bonū
conferens uulneribus narium recē
tibus & antiquis & fecit hyspanus
Accipe ceruſæ.olei ſilamī & me-
dullæ cruris uaccæ. &olei amigda
la. dulcium cæræ albæ & gümi al
botin an. dragg.gummi arabici.
an: p: 5. fiat ex eis glutē cum modi
co aquæ ro. & fiat unguentum cū
cæteris & utere ſuper morbo. & cū
licinio de panno. Si autem uulne
ra occupant alchaiaſin & deſcedūt

ad foramina uſque ad palatum. &
ad guttur. ſugat naribus filum uſ
que dum descendat ad palatum
& trahatur per os & trahatur filū
ſicut ſera uſq[ui] dū locus ſanguine
tur. deinde unge filum cu[j] medica
mine. & hoc fiat omni die uſque
dum ſanus fuerit est enī expertu[que].
Idem medicamē conferens ſiſtulis
in naſo & ulceribus ſiccis expertū
R. cæræ al. p. ii. medullæ cruris uac
cæ parte[que] i. olei. camemillæ. ſilamī
olei. nardini. olei de amigda. dulci
bus. an. p. i. fiat unguētum. & miſce
cum eis mucillagines dragg. al. &
mucillaginis hunſa. & mucilla. ſe. cy
doniorum & p[er]ſili & ſe. linī. an. p.
unius ſextam: fiat ex eis unguentū
cum pauco croco. & utere ſicut
primum. uerum etiam ad ſciſuras
labiorum. Idem aliud ualēs ſimili
ter. Accipe cæræ. ru. p. i. olei. ro. p.
vi. diſſolue ea & miſce cum eis li
targiri ceruſæ fecis argenti. an. par
tis unius tertiā fac unguentum &
utere & ex eo ſæpe tāgat naſum
Sabor aliud bonum ualēs ad idē
Accipe litargiri olei. ro. olei. myr-
thini an: p. i. aceti & ſucci mentæ
an. p. 5. confiſce & unge bonum: ſi
deus uoluerit. & quādoque fit ſi
ne aceto & pro aceto pone ſuccu
mentæ & quādoque pro aceto ui
num & est bonum. G. unguentum
de flore æris bonum mun diſicās
uulnera ſanioſa & confolidās ip[er]
R. cæræ. 3. iii. olei antiqui uel fa-
eti ex oliuis in maturis. 3. xvi. flo-
ris æris puluerizati ſicut alcohol

152

139

3.ii.fiat ex eis ungnentum & utere cum licinio & quādoque additur uel mīuitur ex flore æris secūdum quod exigit necessitas: Vnguētū ex inuentione nostra ſanans uulnera narium & ubicunque ſint in cor pore. Accipe luben. & triosílon a cōſi. āñ. §. ii. proíice ſuper ea poſt ǒ fuerit cōtusa:olei ro.olei myrthī āñ. §. v. & dimitte in uſe lapideo per dies. vii. deinde bulli ebulitōe una & cola: & cum cæræ citrinæ §. ii. §. fiat unguentum ex eo in li cinio & utere: & quandoque per milcetur ad omnem. §. i. iſtius un- guēti ex flore æris. 3.ii. Fílius Sera pionis: medicamen conferens ulce ribus nalí. R. ceruſæ merdaſegi: plumbi uſtí. āñ: partes æquales. a- bluantur uicibus pluribus. Poſt ǒ fuerint trita. deinde fac ex eis un guentum cuj uino & oleo myrthi no diu terendo in mortario nūc oleum nūc uinum. āñ. parum infun dendo uſque dum impíguetur: ȇ enim expertū bonum.

DE. POLIPO: QVI. FIT. IN.NA
RIBVS.

Vrus & niger: & non tracta
bilis: & mollis & putridus
& foetidus fortaſſe non ſanatur q
elongatur & pend: & aliquādo e
greditur extra habēs radicem gra
cilem tenuem non nimis profun
data: curatur incidendo iuxta radi
cē eius cū forficibus poſt ǒ appre
henderis & traxeris cum tenaculis
deinde poſt incíſionem cauteríze
tur ſuper eo quod remanet de ra

dice cum ferro ignito aut cuj me-
dicamine acuto:& hoc quidem fit
at poſt corporis mundificationes
pluries iterata:& poſt flebotho
miā:& quādoq: necessitas expetit,
ut fiat cauterium in zuhende: &
proprie apud fluxum reumatis ad
ptes narium: ſicut dictum est in
eis quæ ſunt de curis cathari &
corrizæ. Si autem polipus deſcen
dit per foramina palati ad palatu
& guttur: trahatur ſimiliter cum
tenaculis & incidatur ſecus radicē
eius cū forficibus ignitis: ut cur
retur. deinde cuj medicamine acu
to ſicut iaz diximus. Si autez eius
īcifio nō fuerit facilis ſecundū mo
dus quē dixius: tunc accipe duos
aut tres filos caudæ eq: & torque
ſingulum eorum per ſe. deinde ex
eis retorquēdo fac ſicut filū unuz
& fiat i eo nodi tres uel quatuor
& mittatur per nares cuj acu plū
bea & declinetur cum ea ad fora
mina palati. & trahatur per ipſuz
palatum cum facilitate donec ſfilū
exeat per foraía palati. & tunc ac i
pe utraq: extremitatem fili: & du
cas & reducas ad modum ferræ uſ
que dum tota incidatur caro: & ſi
aliqud reman: & tuc ſiat ſicut ſuper
us dictū e: abiecta autem tota car
ne polipi curetur deide cuj ūguē
to uiridi & medicamīe īcarnatio
Plurimum autem polipus non est
multæ additionis: & curatur poſt
incíſionem cum medicaminibus
acutis: ex his quæ dicemus poſt. Si
autem fuerit cāceroſus cura eius ȇ

difficilis curatur tamen quandoque
cu3 medicinis acutis & aliis: sicut
dixi us i capitulo de ulceribus na
riu3. Loco aŭt nariu3 a polipo per
fecte mundato curetur: de i de cù
unzuento uirid i. & unzuento de
ceruſa dictis i cura ulcerum. Dia
ſcorides medicamen auferens po
lipum narium caeroſum. Accipe
ſe. luf. ſerpentis & tere cum ſucco
malorum granatorum tritoru3 cu2
cortice ſuo: & liniatur ſuper poli
po: & in circuitu eius. Idem opera
tur ſimiliter ſuccus radicis eius &
proprie lana ex aliquo eorum ibi
bita & immiſſa narinb & eſt exp
tum. G. medicamen ſanãs & cōſu
mens omnes additones carnis in
narinb cu3 leitate & ſine dolore
& ſanans ulcera i eis & efficit ope
rationem ſua tempore lungo: qua
propter ſine ceſſatione utend ũ e
eo. accipe ex tribus generibus gra
natoru3 p. æquales: tere eas ſecuſu
totalitate3 eorum: & extrahe ſuccu
ipſorum: & decoque i effeſtia rob
tenuis. deinde tere ſubſtantia gra
natoru3 contritione multa uſque
dum fiat ſicut paſta. & fac cù ſuc
co eorum formas ſimiles naſtalib3
& itromitte ex eis in naſum unam
poſt aliam præliniendo eum cum
ſucco prædicto: & hoc fiat têpore
extenſo. efficit enim operationem
debiliter ſine dolore & eſt exper
tum. Quidam uero ex experienti
bus admis cuerunt cum eis ex tro
ciſ. altatalon quaſtitatem ſufficiē
tem ad uigorandu3 operationē eo

rum. Filius Serapionis. Confectio medicaminis consumētis polipu & omnem carnem additam. R. ſco riæ æris aur-i iii. calcanti. aur-iii. el- lebo. ni. aur-i. arſenici ru-3. ii. tere & fac puluerem & inſuffla in naſum aut confice cum uino & utere cù licinio. Idem confectio troccis. alchand i quorum iuuamentum e uirtuolum: cōlumit enim polipu3 & cancrum & omnes additiones carnium in omnibus locis. R. cal cis nō extinctæ arſenici citrini. Æn. p. iii. colcotar floris æris: aluïs Æn. p. i. gallarum KaKuræ balauiſtæ Æn. p. 5. contere ea in mortario æneo cum aceto forti contritione multa uſque ad dies. v. de i de ſiant ex eis troci. & conferuētur in uale ui treo & loco frigido & ſicco: & dî ſtempera unu3 ex eis cum uino & utere cum licinio: eſt enim exper tum forte.

## DE. STERNVTATIONE.

Ternutatio autez in quibusdam eſt utilis & i quibusdâ nociuâ. Vtilis poſt maturationem corriżæ. & poſt digestionê ſodæ & freneſi & litargiæ & ſub&. & inter ciliioni memoriæ & epilepſiæ & apopleniæ & ægritu dini neruoru & ſcothomiæ. & facilitati partus & ad expulsionê ſecûdîæ: & ex eis quæ ſubmouent ſternutat õez & in citant alia ſunt quæ ſumuntur p os ſicut cepe acutum & aleum & li napi: & uinum forte & acutum & ſimilia: & alia ſunt ab extrinſecus incitantia ſicut radius ſolis: uētus

153

acutus. fumus & similia: & ex eis & approximatō ad iuuēculā & hæli tatio & deliderium coitus. Et alia sunt odorabilia & intrantia narem sicut roſa proprie odorata generat enim. Sternutationem caletactis & folia myrthi cum aceto & ſuc cus foliorum uitis inſufflatus & ſalicis & ſimiliter acreſta: & ſimili ter camphora cum onfacino & o- pio inſufflata in nares: & nenufar odoratum & ſolatrum ſimiliter: & ſief memithæ cum camphora: & uapor aceti: & ſilia. Infrigidatis ue ro Sternutationē ſtimulātia ſunt. mezereon: euſor: elieborus. cōdifi piper: olean der: ſella animalium. ca ſtor. artanithæ: cu cumer. aſi. zz. pi retrum: ſanſucus: auricula muris i reos nigella inſuſa in aceto pulpa colloqiti. baurac: oppoponacum ſerapi. aloes ſuffeis gallia: ſinapis: ruta ſilueſtris & ſimilia. Compoſi ta uero incitantia Sternutatione; plura dicta ſunt in capitulis quæ præceſſerūt. Nociua uero ſut ſter nutatoria in præcchio cathari diſt cilis & in ægritudinibus cathara libus pectoris: pulmonis: & ſaucu & coſtarȗ diſeſtioni ſodæ ex ple nitudine & etiam omnibus ægriz tudinibus quaev nominatio præ ceſſit. & ante mundificationē cor poris comunem. Sternutatio aŭt facta p[ro] ſe. quādoque fit propter fortitudine; cerebri uigoroli ad expellendum ſuperflua. & eſt ſi gnificatō lau dabilis i ægritudib[us] cerebri. desperatur eni; de eo qui

ſternutare non potest in ipſis me dicaminibus adhibitis. & quādoq[us] ſit propter paſſibilitatem cerebri recipientis facile impreſſiones re- dundātes ex auſtro & borea. Quare aut fit coarctatio & expreſſio pro pter impreſſionem ex frigore & borea & expellitur materia coar- ctata: aut diſolutō & expulſio pro pter impreſſione; ex calore & au ſtro. & expellitur materia diſoluta. Sternutationem autem prohiben tia ſunt proprie paſſiones anima- les ſicut gaudium proprie: & ira & ſollicitudines & cogitationes: & ſricationes aurium & extremitatū & contorsio naſi & ſricationes gi giuarum. & palati & līguæ & ocu lorum. Et ſi contingat propter i citationem factā a calore aut au ſtro ſedāt uehementiā eius oleum ro. & oleum de ſalice: & ſilia odo rata & effuſa in ambas aures & ſu per caput: & ſorbitio aquæ frigi dæ: & ſugere eā naribus & lauare faciem cum ipſa. Si uero contigat propter incitationem factā a tri gore & borea cōſerunt inſuſiones oleorum calidoq[us] ſine mordicatōe in ābabus auribus & ſuper caput & in nares: & ſorbitiones calidæ & balneationes: & odorare came- milla; & poma redolentia & galli am & ſpicam & myrram & muſcū & ambram & xilobalsamu; & con ferūt ēt odores herbarū quæ naſcū tur in mari & ſpongix & citarus maris: & lanarum & liporum quæ ſunt in eis.

### INCIPIT
SVMMA.OCTAVA.
DE MEDICINIS.AEGRITVDI
NVM.ORIS. CAPITVLVM.
PRIMVM.DE.SCISSVRA.LA-
BIORVM.

Ciffura labiorus quādoq
fit in labio & cum comu
nitate nartum:& fit poſt
corizam & catharuz ſolitum flue
re ad partes illas quare turg& na
ſus labiu cum ueſtigiis rubedinis
interdum:& interdu bothor:& in
terdum cum cruſtis:& ſciffuris &
alſperitate:& cura eius eſt tres res.
Prima e'mundificatio ab humore
qui ſuperabundare uidetur. Secū
da eſt diuertere materiam cù fle
bothomia ſi peccatuſē in ſaguie:
aut cum uentofis uel cum ſcarifi
catiōe in collo & occipitio: aut
cu; cauterio in zuendeg ſi neceſſi
tas expetit. Et quādoque ſiunt
cauteria quæ diximus in capitulo
de uulneribus narium & ſunt mi
rabilis iuuamenti. Tertia eſt adæ
quatio loci & correctio nocumē
torū quæ accidit in locis ipſis:&
hoc quidem dictu; eſt i capitulo
de ulceribus narium. Et quādoq
fit in labio ſuperiori uel inferio;
abſq; comunitate aliarum partiū
& proprie per contractionem ac
cidentem muſculo trāſuerali ipſi
us labii quare accidit ei ut ſcida
tur labiū ſciffione profundante:&
multiplicatur huius quidē apud
multiplicationem boreæ. Et cura
eius eſt cum unguento de ceruſa
aut oleo ro. & ceruſa: aut litiu; cù

oleo ro:& ceruſa & alia quos re
mēorabīur poſt. Et ſut ex homib
qui incidunt muſculum ipſum ſe
cundum trāſuerſum eius profun-
dantes cu; ſagittella uſque dum i
cidatur ſecūdu; totalitatē eius.dei
de ponunt puluerē cynamomi &
gallarum uſque dū ſanetur. Et ſut
qui cauterizant ſecūdu; tranſuer-
ſum eius cauterio uel nummo au
reo ſubtili. deinde curant cum ce-
ruſa & aliis. Democricus medica,
men expertum ad ſciffuras labio
ru; Accipe furfuris & pilorus cau
da; equi. p.æquales; combure ſup
lamina ferrea & miſce cinerem eo
rum cum melle & unge locu; ma
ne & ſero uſque dum ſanetur. Cæ
ratum ſanans ſciffuras labiorum &
eſt expertum: accipe glutī albotī
mellis maſſicis: iſopi humidæ. an.
p.æquales fac ſicut cæratum &ute
re. Aliud ex inuentione nostra:
gallarū: ceruſæ. an. p. i. amili. dragg.
an. p. s. confice cum adipe gallinæ
quantum ſufficit. expertum eſt: ute
re ſicut primum. Aliud ualens ad
ardorem & combustionē & ulcera
labiorum & eſt iuuamentum exp
tum. R. litargiri ceruſæ: fricatiōis
plumbi: & olei iuſquam. al. & cæ
ræ an. p. æquales: olei ro. quātum
ſufficit expertum eſt. Dialcorides
ad ſciffuras labiorum. Accipe gal
las & pulueriza ſicut alcohol mi
ſce cù melle & utere: aut miſce cù
terebintia: aut adipe gallinæ: aut
anatis: aut accipe gallas & tere ſi,
cut alcohol & miſce cum terebin

154

tia & maſticie & iſopo & melle.ex
pertum bonum.Filius Zachariæ
Medicamen bonum conferēs ſciffu
ris labiorum & faciei & manuum.
Accipe cæræ citrinæ iſopi humi-
dæ adipis anatis.āñ:p.i.olei ro.p.
ii.amili dragg.mucilla. ſe.cydonio
rum āñ.p.ſ. Fiat ex eis maran ex
quo loco prius fricato ingredia-
tur balneum:& exiens inungat lo
cum ex maran & ex dragaganto
trito ſicut alcohol ſuperalpergat
& hoc faciat uſque dum ſanetur.
DE.DOLORE.DENTIVM. 1

Ntētio in curatione duplex
eſt.uniuſeralis & particula-
ris:& uniuſeralis quidē intē
tio eſt tres res.Prima eſt euacua
tio materiæ:ſecunda eſt diuerſio :
tertia eſt prohibitio fluxus ipſius
Et prima quidem res perficitur
cum euacuatione per flebotho-
miam & uentris ſolutionem:& il
lud ſignificabitur tibi accidere
cum comunitate cerebri:& partiū
capitis: uerū ſi dolor fuerit pro
pter apoſtema quod eſt in gīgiua
cuius materia eſt ſanguis acutus:
confert flebothomia cephalicæ:&
ſcarificatō & inciſio uenay quæ
ſunt in labiis & ſublingua: & hoc
fiat gradati:& conferūt etiam ſā-
guilugæ politæ in radice dentiūs
& uentofationes ſubmēto cum i
ciſione & ſi abſque apoſtemate fue
rit:tamēab eadem materia admī
ſtrāda ē flebothōia & aliqua quæ
diximus:& ſi cū hoc ſanguis fue
rit acutus colericus flebothomia

& uentris ſolutio ſunt neceſſaria.
Si autem ex huſiat frigidis euα-
cuatō cuj eo quod eſt ſicut pillu
læ cochiæ & ieradiacolqnti. & ſi
milia.Secundam rem complēt fle
bothomia & uentofationes quas
diximus & fricationes extremiα
tum & ligaturæ:& comprefſiones
dolorofæ & cauterium in zuhen-
deg: & ſimilia.Et dixit.G.ſi tera-
tur aleum & ponatur in radice
manus ſuper palmam in parte do
meltica:& proprie ex manu quæ
ſequitur dolorem:ſanat dolorē de-
tis. & expertum eſt. Tertiam rem
complent admīſtrationes medica
minum prohibētius fluxum decli
nare ad dentes: ſicut pillu.alcober
quas fecit Alexander:& ſcripſius
eas in capítulo de catharo & co-
riza:& nos plura huius intentiōis
ſcripſimus illic.Particularis autez
intentio diuſitur in curam ueraz
& curam mendoſa:& uera quidem
hab& tres ſeitas.Prima qdem eſt
ut i prīcipio doloris adminiſtren
tur medicamīa quæ confortant
dentes: & repellant reumatizatio
nē materiæ:& ſint in materia quæ
calida eſt ſicut retentio aquæ fri
gidæ cum aceto in ore cum aqua
ro.aut uiciffitudo eorum aut ali-
qua infrigidantia quæ ſunt ex ſuc
cis:& decoctione eorum quæ ſunt
ſicut ro. & myrthus cum modico
camphoræ:& huius etiam intentō
nis eſt oleum ro. & oleum de ſali
ce & oleum de oliuis immaturis
& oleum myrthinum aliquando

confortata cum aceto & campho
ræ parum. Cum autem incipit per
transire tempus principii admi
nistrādum oleum ro: cujus decoctio
ne maſticis pax & adhuc poſt hoc
oleum ro. cum decoctione uini &
maſticis aut oleu ro. cum decocti
one uini: & paſſula: aut fenugræ-
ci: ultimo uero gradatī perueniē
dum, eſt ad resoluentia & maturā
tia ex his quæ dicemus. In mate
ria uero frigida administrentur in
principio: quæ ſunt ſicut oleu ro.
cum maſtice: aut oleum ro. cù ſuc
aut ramic & ſimilia: & poſt hoc
oleum ro. quod eſt ſicut isopus
& halasce: aut ſuccus porri poſt
ebullitiones eorum & ſimilia. Po
ſtremo uero ea quæ ſunt ſicut ra
dix colloquinti. cum aceto: aut ſla
philagria: aut piretrum: aut aliud
& ſimilia. Cura autem mendoſa e
cura quæ blandiendo ſedat uehe-
mentiam doloris & hoc quidem
ſtupefaciendo: & huius quidem in
tentionis eſt iuſquiāus: & proprie
ſuffumigatio facta ex eo. & exper-
tum eſt de opio & oleo ro. linies
ſuper dentes. & ſimiliter piretru
& camphora: ſi applicentur ſuper
dentem ſedat uehementiam dolo
ris eius. Et de exptis anexis ſuper
dentem remouentibus dolorem
eius. eſt medicamē: quod. R. iuſga
mi al. opii. ſtor. galbani. ān. 3. i. pipe
ris: affæ. ſe. ān. 3. 5. miſce cum rob.
uuæ & cum endiuia: & liniatur ſu
per dētem doloro ſum. Aliud acci
pe opii & caſtor. ān. partes æquales

& distilletur ex eis granum. i. uel
ii. cum oleo ro: in aurem ſeuqetē
dolore: & ex eis eſ ſaginea proprie
& trocif. ſtellæ & filium: ſunt eni
mirabilis iuuamenti: & proprie
miſce cum eis aliquatulo opii: &
confert collectio decoctionis iuſ
quiami aut radicis eius cum oleo
ro. & aceto. Acetum autem deco-
ctionis ſpolii ſerpentis. Eſt ad
id mirabile proprietate quæ eſt
in ipſo. Sandaraca cum aceto
eſt iuuamenti ſublimis. prohib:
enim reuātizatione a dentibus &
gingiuis & ſedat dolorē uehemē-
tem & conſtringit gingiuas: aqua
ro. confortata cum modico cam-
phoræ ual & dolori dentium col
luto ex eo ore: ual & etia: oleu: ro.
ſine maſtice & cujus maſtice galla: ū
decoctio cujus aceto ueru: ſilter: ſo
latru: cujus aceto eſt medican en
expertu: Mahomec arazi. Cofectō
trocif. ſedantiu: dolorē dentis ca
lidū: & dolore: 3 apoſtematis in gin
giuis. R. coriandri ſe. ptulaca. ſu
mac lentiu: excortica. ſandali ci-
trī ro. piretri cāphoræ ān. p. æqua
les: ſac trocif. cù ſucco ſolatri: & li
ne dente: doloro ſus cujus uno eorum
diſoluto in aqua ro. & aceto præ
cedentibus flebothomia & ſolutō
ne uentris & uentofatione ſicut
dixius. Filius Zachariæ. Medicamē
conferens dolorib: dentium &
corrosioni eorum. R. carmezit. 3. ii.
& 5. corticis capparis. 3. ii. bulliant
cum aceto & teneatur tepidum in
ore in parte dolente expertum e.

155

Idem aliud conferens dolori &
cōmotioni dentium. R. gallæ cor-
ticis glandium. ſñ. bulliat cum ac-
ceto medietas eorum: & utere col-
luendo: & ex alia medietate fiat
puluis: & poſt collutionem utere
ſuper dentes: conferunt collutio-
nes diu retentæ in ore factæ ex re
bus quæ ſunt ſicut cortices radi
cũ capparis & acetum: poſt q. ex de
coctiōe eorum fit collutio in par
te leia: & ex eis eſt teda pinguis
& cortex eius & pulpa eius & pro
prie acetum decoctionis eorum.
& acetum quod iſ bulliuit in te
ſta colloqui ti. ſpatio muito: & ĕ
magni iuuamenti: & conditi bulli
tum cujus uīo eſt ultimus. Decoctō
calamenti cum aceto: aut utino eſt
iuuamenti magni: & ſimiliter radix
raſani & folia almezereon & pi-
retrum: &. zz. & radix cucu. al. aut
ſuccus eius cum aceto & ſiliter ar
mel cum aceto & piretrum etiam
cum aceto & aro-ro. ſunt experta
& ſimiliter ſtipites alii cum pire
tro & aceto: & quandoque iſdig&
diſpoſitio & indigetur adminiſtra-
tioe apud uehemētiā doloris reſ.
maturati aruſ & collutionibus ad
ſedādum dolorem: ſicut proprie
oleum calefactum in aqua in quo
decota ſit radix alteq: & camēillæ
& mellilo. & fenugræcum: ſingula
riter aut coniuncti: quoniā ſut le
datiuum bonum. Reruſaūt quæ
applicantur ſuper dentes & ſedat
dolorem ſuma hæc eſt: piper & ale
um & alKitran adminiſtrata ſuper

dentes reſoluūt dolorē congela-
tiuu: aut piper & eufor. cū melle
aut piper: & aſſa foe. & cū ſinapi
aut ſerapi. Et ex expertis eſt me-
dullē nucleorus p[ſ]ici. p. i. pini. p.
ſ. confice cum alKitran: aut pire
tri piperis. zz. ſtaphiſagriæ. ſñ. 3. i.
baurac armeni. 3. i. & 5. ſtricetur cū
eis gingiuæ: ſunt enim iuuamenti
ſublimis: & ſimiliter nigella cujo
leo antiquo & oppopo. cum pire
tro. ſerpentis ſpolium combustuſ:
& miſtum cū oleo ad ſpitiu di nē
mellis illinituſ ſuper dentes: eſt
mirabile in ſedatione doloris. Ex
origano & nitro puluis factus &
ſuper dentes & gingiuas ſparſus
mox dolorē tollit. Res autē qui
bus dentes ſuffuigati tollitur do
lor dentiui: ſunt ſe. porri cujus alKi
tran. Poſt q. recipitur ſumus per
traiectoriui ex eis ſup dete doloro
ſo: ſedat eni[que dolorē: & occidit uer
mē: ſimiliter ex ſe. cepe cum alKi-
tran & ſimiliter ex ſe. iuſquiami
& ſe. porri & alKitran: partibus æ
qualibus: factis ex eis formis ſicut
auellana & ſubfumigōe facta una
ex eis pertraiectorum. Res uero
qbus fit uaporō exterius ad dolo
rem dentiuſ ſunt ſicut malua ane
tum: altea: & herba nitri: camemil
la: mellilotum: fenugræcuſ ſe. lini
ſemen cauliui folia eius ſe. porri: ire
os radix lilii: ilopus & ſimilia. Et
quandoq. fit ēpłaſtrum ex eis &
quandoque fit emplaſtrum ex ce
pe aſſo & oleo camemillæ aut ane
ti & quādoque ſiunt linimenta

exterius cum oleo camemillino
aut anetino:aut rutaceo:aut de a-
migdalis amaris:aut oleo de lilio
aut oleo deben:aut oleo perfici
aut ifopi cærato & similibus:&
quandoque fit ex aliis unguentis
& quandoq[ur] fiunt euaporationes
ex rebus ficcis ficut cum mellilo
to milio & panico & similibus.
Res autem quibus fiunt iniectiones
per aures & fedant dolorē dētium
funt hæc succus affodili tepi
dus iniectus in aurez quæ eſt ex
parte doloris fedat dolorez dētiū
& ſimiliter oleu de amigdalī dul
eibus & ama:& oleu de perficis
& oleum fabbucinuz:quodcunque
horum coctuz fuerit in cepe per
ſe:aut poſtq[ui] disrumpitur in eis a
liq[ud] caſtor:aut euſo. quādoq[ui]
q[ui]d opri apud neceſſitatem: Et ex
eis e ſu coccus cucumeris aſi:aut ſuc
cus radicu capparis. poſtq[ui] decoq
tur cum aliquo ex oleis prædi[c]tis
aut diſtillantur perſe. ſuccus autez
alzahāna eſt mirabilis. Ioannes Se
rapionis. Confectio medicaminis
ad dolorē dentium bona & uoca
tur ſurificō. R. piperis. 3.x.ſtraphi
ſagriæ piretri. anō. 3.iii. baurac ar-
moni. 3.vi.tere & fac trocif.cuz ſuc
co radicum capparis. aut aqua de
coctionis eius:line unum ex eis ſu
per dentem & gingiuas. Alexāder
modus decoctionis de aleis cito
fedans dolorem dentinm. R. alei
ſpicas. v.olibani. 3.i. & 5.myrræ. 3.i.
decoque cum aceti. 162.i.ſque ad
medietatē ſep agitādo cū ſpatula

tedæ pinguædini: & ex eo tepido
fiat oris collutio & diu calidum
teneatur in ore & fiat id pluries.
Idem confectio trocif.dolorez dē
tium cito ſedantium quando ex
uno eorum fit fricatio ſuper gin
giuas & dentez, expertum bonum.
R. aluis. 3.iii. piperis. 3.iii. piretri.
3.iii. iuſquiami. 3.iii. fiat trocif.cuz
aceto & utere. Mahomed arazi. Cō
fectio tyriacæ mirabilis ad dolorē
dentium. R. piperis caſtor. myrræ
aſiæ ſe. partes æquales: cōſice cum
melle quod ſufficit. Idem cōfectō
alterius medicaminis ualentis ſili
ter & e ſonus & expertū. R. caſtor.
aſſæ. ſe. ſtor. myrræ. aris[ti]ol. opii pi-
peris. 22. iuſquiami. anō. partes æqua-
les: confice cum melle: aut alki[ra]
& line ſuper dentem dolorosum
& applica ſuper ipſum. Idem fiat
formæ ex ſtor. & ſe. iuſquiami pti
bus æqualibus: & ſuffumigatio fi
at ex una earum in triectorio. Ha
buali. Confectio medicaminis expti
ad dolores dentium difficiles &
corrosiones ipſorum. R. caſtor. o-
pii myrræ piperis: galbani. anō. con
fice cum rob. & fac ex eis trocif.
& liniatur ex eis ſuper dētes. Idem
operatō decoctionis olei. conferē
tis ad dolorē dētiu[que] pulſatiu[u]. Ac
cipe pulpæ colloqn. aloes. anō. par-
tes æquales: olei. aceti. anō. partes. vi
bulliant ad aceti conſuptionem:
& diſtilletur ex eo in aurem diſtil
latione poſt diſtillationem.
DE. EXTRACTIONE DENTI
VM.

156

Vandoque propter ultimus
nocumentum cadens inter
dentes medicamenta nō conferūt:
nec doloris uehemētiā diminuūt;
quare ne aliis etiam dentibus no
cumenta pariant:conſulimus eradi
cationem eorum accelerare cum
bono regimine prohibitio apofte
matis:& proprie cum præſentiōe
euacuationis & proprie uitādo ne
fiat extractio apud uehementiam
doloris eius ne ſit cauſa ſincopis
& mortis & fiat cauſa exiſcatiōis
& cōmotionis reumatis uehemen
tis & ſuſpecti:aut fiat cauſa gene
rationis apoſtematis timoroli:ſed
expectandū uſque duſ ſedetur do
lor & maturetur. deinde extraha
tur cum ferro poſtq ſcarificaueris
a carne gingiuarum ſcarificatione
profunda:& poſtq extraxeris ipſu
teneat in ore ſuo acetum infrigi-
datum:& proprie decoctionis gal
larum aut balauſtiæ:& ſi remaneat
dolor teneat i ore ſuo oleum ro.
cum decoctione maſticis:& ſilibz
aliis. Regimen aŭt extractionis dē
tium cu; medicamine:est ſecūduz
huuc moduſiat ſcarificatio ſicut
hic ante diximus:deinde ponatur
medicamē in radice dentis & hoc
cum cautella:ne etiam aliis denti-
bus noceat.& diſtiguatur iter dē
tes & dētem cum cæra uel aliquo
quod ſit ſicut ipſa:& obſeruetur
hoc uſque dum dentis facilis fiat
extractio & ſunt ex hominibus q
cauterizant dentem cum ſtillo ſe
reo ignito imiſto per cānella:uſ

que ad dentē:& acquiritur ex hoc
quod mitigatur dolor:& dēs poſt,
tempus & tempus cadit inſuſta
& quandoque cauterizant cū nu
cleo nucū accenſo & quandoque
cū grano olibanī ignito & ſilibus.
Filius Zachariæ arazi confectio
medicaminis facile eradicās dētes
R. piretri radicum colloquinti. &
corticum eius & corticum radicū
cappa. corticum radicum mori. ſe.
almezereon: & folio 9 eius huruc
arſenici citri. lactis alſcebram: aut
fruſti eius. terantur cum aceto tri
bus diebus contritione uehemen
ti: deinde proiiciatur ſup ea bde
lii & halsce. ſaan. p. i. ita quod prius
diſſoluatur in aceto forti: & fiant
ex eis trociſ. liniatur ex eis in radi
ce dentis hora poſt horam per ali
quot dies: facit eni facilem eradi
cationem ipſius. Idem medicamē
aliud quo impletur corroſum dē
tis & frangit ipſum R. ſe. alme-
zereon: lac halscebram. & conficiā
tur cu; al Kitran & impleatur cor
roſum dentis. Aliud. R. baurac
corticum mori: an. partē. i. arſeni-
ci citri. p. ii. confice cum melle &
applica ſuper dentem in circuitu
eius facit eradicationem festinam.
adeps uero ranæ uiridis quæ habi
tat in arboribus frangit dentes ſi
liniantur ex ea & ſimiliter ſi liniā
tur ex lacte halscebran aut titimal
li. & ſuper lac celsi cum arſenico
citrino.

DE. AGITATIONE . DENTI.
VM.IN.ORE.ET.COMMOTIO

NE-EORVM.

I cauſā habuerit corrosionē factas in radice dentium: aut in gingiuis dicemus curam eius. Si fuerit propter humiditātē lubericam effuſam aut imbibitam in neruo ligante dentem: & si fuerit cum comunitate cerebri cura eſt tres res. Prima eſt ut euacuetur materia: & si oport& cum iteratō ne. Secunda eſt ut fiat exiccatio humiditatis mollificantis colligationem dentium cum eo quod eſcut myrra: & acetum decoctionis piretri & acetū ſoſliticum & acetū decoctōis ſtaphiſagriæ aut ellebo ri aut colloquianti: & ſimiliū faciētium humiditatem multam flue re & cōſumentium ipſam & abſtergentium. Tertia eſt administraſio medicaminū ſtringentium & col ligentium ligamenta dentium & gingiuas & abſtergentium humiditates. ſicut proprie commaſtica tio maſticis: & colluctio ex decoctione ipſius cum ro. & balauftiis & ſimilibus. Et quandoque accidit commotio dentium propter percuffionem ſuper eos. & curantur cum conſtringentibus ſtipcis ex his quæ diximus & dicamus. Sabor confectio medicaminis cōfirmantis & confortantis dentes & conſtringentis gīgiuā laxā: Acci peſtipitum capillo. uene.aduſto rum. 3. iiii. aluminis iameni ro. pire tri ſpicæ. ſñ. 3. ii. nucum cupreſſi ad uſtaruſ. 3. ni. & 5. cornu ceruini aduſtificetauſæ ſñ. 3. vii. carmezit. 3. iii.

ciperi. 3. ii. ſaliſgemmæ aſſi. 3. ii. fiat ex eis puluis & ponatur in radice dentium expertum bonū. Ioannès Serapiōis cōfectio medicaminis conſtringentis dentes: & remouen tis putrefactionem gingiuæ. R. aluminis balauftiæ ro. ciperi ſumac ſpicæ ſaliſgemmæ cornu creui ad uſti carmezit. ſañ. partes æquales: maſticis. p. ii. pulueriza & utere. Alexander decoctio ualens ſimili ter. R. gallarum. p. ii. myrræ. p. i. cor ticis granatorum. ireos. ſan. p. 5. decoque cuz aceto & colluatur ex eo os & fricetur gingiuā uarifogii. F. lius Zachariæ medicamen conſtrī gens gingiuas & dentes cōmotos R. gallaruſa balauftiæ ro. ciperi ſuac ſañ. aluminis. pte3. 5. liniatur ſuper radicem dentis & gingiuam & ap plicetur: Idem aliud. R. carmezit ro. ſpodii opit. ballauftiæ aluminis ſañ. fac ſicut primuſ. Idez cauſu mo tox. dentiū prohibet: ſuc alumen balauftiæ gallæ Kabait. hēſiſtidos terratur & fiat ex eis dentifriciuſ. I. de; aliud mirobal. citri. embl. aluminis ſañ. fac puluerem & utere cuz aceto Hamec medicamen con ferens cōmotioni dentiū & corroſioni gingiuarū. R. gallaruſ capu loruſ glādiuſ aluminis iameni cor ticis granatorum ſañ. tere. & appli ca ex eo in radice dentium & in gī giuis intus & extra ſac mane & ſe ro. expertuſ bonu. Idem aliud ac cipe gallarum & aceti fortiss. ſañ. fac bullire ad aceti conſuptione; & exicca totu acetu in ipſis. deide

157

tac eas siccare in umbra deinde
tere sicut alcohol & frica gígiuas
& radices dentium: & sút qui mi
scent cum eis aluminis & myrræ
ãñ.p.5. Idem medicamen conferés
cõmotioni dentium .R. gallarum
corticum granatoru3 corticu3 glã
dium ãñ.tere & utere in radice dê
tium. Aliud conferens cõmotiõi
& dolori dentium:& cõfirmat eos
& confortat gingiuas.R. piperis
al.ro.balaustiæ capulorum glãdiu
ãñ.confice cum alKitran & utere:
& cum fortis sit dolor & est fora
men in dentes pone ex hoc medi
camine:& confesti confert:& si sút
ibi uermes occidit eos &expellit:
expertum est.Habuali medicamē
conferens cõmotioni dentium &
corrosioni gígiuarum .Accipe col
cotar aluminis.ãñ.aggrega cu3 alKi-
tran conterendo donec reheat in
substantiam mellis:& line ex eo su
per dentes & teneat os apertum
donec cûrat humorositas pluria:
deinde ablue cum aceto decoctō
nis aluminis fructus tamariscii gal
larum ro.siccarum.pulparum glã
diu: boli.ar.ossium mirobala citri.
aflorum lumac corticu granatox
ãñ.p.æquales:terantur & liniatur
super dentes.

DE.CORROSIONE:ET.PER
FORATIONE.DENTIVM.

Vra e tres res. Pria. e euacua
tio hûiditatû putridaru3 cû
eis quæ scis. Secuda resolutio ea
rum ex ip dêtibus cû eo quod
eſt sicut acetum decoctionis ni-

gellæ: aut nigella trita cù eo quod
eſt sicut alkitran: & linita ſuper
dentem: aut colluctio facta cum
aceto decoctionis capparis. ãñ.zz.
& ſimilium. Tertia eſt prohibito
corrosionis cu3 eo quod eſt sicut
gallia & ciperus quando impletur
ex eis dês corrosus aut linitur ex
eis & gallia quidem ſola eſt pro
hibitio putrefactionis. Et ex eis e
maltix & ciperus & colluctio oris
cum aceto e ſublimis: cāphora ue
ro eſt ad hoc medicamē ultimū
& iuquiāus cum caſtoreo. Et ſup
immilis inest operatio mirabilis
quando fit ſuffumigatio pe traie
ctorium ſuper corrosum dentis.
Et ex cōpolitis e trociſcuſ ſtellæ
cum galbano ſi politum ſit ſup
corrotum dentis. Et ex eis eſt me
dicamē. Alexà. R. opii myrræ: ſtor.
ãñ.3.ii. piperis al. croci: galbani. ãñ.
3.1. confice conterendo cum rob.
& micte ex eo in perforatum dē
tis: & anecte ſuper ipſum.

DE.CONGELATIONE.DEN-
TIVM.

Onfert enim maltix & portu
laca: & ſe.eius: & fricatio denti
u3 cum nucleis nucis: &amigdalis
& auellanis. Et stringere dentibus
panē calidum & caſcum aſſum &
uitellum oui calidu3 & fricare ſu
per dentes ſquillam aut ſal aut
cordumēi aut bacchas lauri &aſſā
foetidam & ſimilia.

CVRA.VERMIS.

Ccidit eos ſemē iuſquiami al.
& ſe.porni:&ſe. cepe &proprie

factis ex eo formis cum alkitran
similibus auellanis. & facta suffu-
migatione ex una de eis per traie
ctorium. Et quādoque fiunt hu-
ius formæ cuj adipe renum capræ
& le.rufquiami. & porri & ceparū
& quādoque fiunt collutiones cū
aceto decoctionis eorum: & dein
de succedit suffumigatio.

DE CORRVPTIONE.CO
LORIS. EORVM.

Onferūt medicinæ abſterſiuæ
& mundiſticiuæ: in quibus e
uirtus radendi & abſcīdendi eru
ginem poſt fricationem: ſicut pro
prie ſpuma maris: & fal. & falgē: &
alchali & meſaginem & ſimilia. Ve
rūtamen oport& ut abſtineat a
melle & a pinguibus & a ſacieta-
te nauſeatia & a ſono ſuper reple-
tionem: & ſine dubio uſus mellis
alterat colores dentium: & alioru
 dulciū: & aliorum pīguīu: & nocēt
etia pulmenta ex frumēto cocto
& ſügi: & ſilamus & ſimilia. Ex re-
bus autem maxīe dentes corrūpē
tibus: & colores eorum alterātib
eſt uomitus: poſt fiat collutio cū
aqua ro. & aceto. Gabriel.dentifri
cium abſtergens & mundiſicans
dentes ex pi pere al. ſiant trociſ.cū
uino al. antiquo & melle & ſicce
tur in furno debilis caliditatis. de
inde. Accipe ex eis. 3.v. faligē. 3.i. &
5. ſpumæ maris. 3.i. & 5. carmezit. 3.
ii. & 5. ligni aloes. 3.1. fiat ex eis dē
tifricium. eſt enī bonum & exper-
tum. Idem aliud ualēs ſimiliter.
Accipe fal maſſæ & fac trociſ. cuż

melle & inuolue foliis fici aut in
carta & combure in latere calido
& accipe ex eis. 3.ii. carmezit: p.i.
utere bonum eſt. Inain. dentifriciū
bonum mundiſicans dentes. Acci
pe trituræ uaforū de ſeni. ſaliſgē
mæ aduſti. cipi. al. affi. −ān. 3.ii. ſpuæ
maris carbonum radicū cānæ. −ān.
3.i. fiat dentifricium cum eis. Idē
aliud. ſalis aduſti. 3.iii. cipi. affi. 3.ii.
cornu cerui aduſti. 3.iii. folii. p.i.
& 5. ſpicæ florum ſquinanti. ro. −ān.
3.i. fiat dentifricium cum eis. Ha
li dentifricium ualens ſicut & ali
ud: R. maſiācumixæ & trituræ uaſo
rū de ſeni. ordei aduſti ſalis aduſti
naſturtii affi. aritol. ro. affiæ foeti-
dæ −ān. pulueriza & utere. Filius
Zachariæ. dentifricium mundiſi
cans & abſcindens eruginem. R.
ſaliſgē. ſe. iuſquiami fracturæ uaſo
rum uiridium ſpumæ maris cali.
ān: terantur & fiat dentifricium cū
eis & uit & ſatietatem nauſatiuā.
Filius Zezar dentifricium mun-
diſicans: albiſicans: abſtergens: & cō
fortans eos. Accipe ordet combu
ſti caput oculorum uitis combu
ſtorum ſchea ſaliſgē. ſpumæ maris
ān. 5.i. cubebæ adhib. −ān. 3.v. alumi
nis iameni affi. gar. −ān. 3.ii. ſumac. 3.
iii: tere & utere una uice poſt alia.
Isaac heben amaran. dentifricium
albiſicans dentes & confortans. ac
cipe ſulfuris boni combuſti ſpu
mæ maris. −ān. 3.v. ſaliſgemmæ: tere
& utere bonum eſt:

DE GENERATIONE.DENTI
VM.

158

Vandoq; tardatur eorū egref-
sio & tamen ligna ortus den
tium multiplicatur & accidit ex
hoc ut langueant pueri tempore
extenso a multiplicatione accedi-
tius ipſorum quæ multiplicantur
a plantatione dentium ipſorum:
& tunc succurendum eſt admiftrā
do quæ ortum ipſorum citū &
facilem faciant. Et ex rebus hoc fa-
cientibus ſunt fricationes gingiuæ
rum ut ſæpe ac ſæpe ſtrīgant os
ſuper carne pingui. cabela: & ſuper
carnes & pedes arietum & ſuper
bucellaria offium hædorū & agno
rum ut ſtupeſiat ſenſus eorum &
ſubtilietur caro: & confert etiā fri
care gingiuas digito & ut ſtrīgāt
ſuper ipſum: & proprie unctu; cu;
adipe gallinæ aut anatis aut aseris.
& mordere ſuper carnes eoruz pí-
gues & ſæpe fricare cum adipibus.
earum & melle: aut cū pineis enu-
cleatis & melle pauco: aut ſine
melle & cu; amigdalis miſtis cum
modico hueg: & cerebrum leporis
eſt in hoc mirabile & proprie fri
catū diu ſuper gingiuas. Conferūt
etiam embrocatiōes ſuper caput
collum & mandibulas ex aqua de
coctionis maluarū melliloti came
millæ aneti & ſimilium facta iſuſi
one ſuper ea cum lana iſopi. dei
de liniantur cum butiro uaccino
& medulla cruris eius. aut cum
medicamine bono & experto. & ē-
iſopi cæratum. G. quod ſcripſius
in ātidotario. Aliud mirabile. R.
cæræ citrinæ: §. i. olei camemillæ. §.

iii. iſopi humidæ. §. iii. adipis gal
linæ & anatis medullæ cruris uac
cæ.ām. aur. iii. cum aŭt dētes appa
rere incoeperint utere embrocati
one ſuperius dicta præcedente tā
men omnia hæc regiē temperato.
DE. APOSTEMATIBVS. GIN-
GIVARVM

Ictum eſt de eis in capitulo
de dolore dentium & tu requiras
ibi aut in alio loco.
DE. VVLNERIBVS. GINGIVA
RVM. ET. VLCERIBVS. ET.
CORROSIONIBVS.

X eis ſut quædam ſanioſa in
quibus non eſt multa profun
datio: & ex eis ſunt uulnera putri
da multæ putrefactiōis corroſiua
& cancroſa. Et prima quidem cu
rantur duplici genere curationis
Et primum quidem eſt mundiſca
tio cum eo quod eſ t. licut uinuz
proprie & acetum decoctionis fo
liorum ſalicis & ro. & oliuarum ſil
ueſtrium: & lentium & ſumac &
corticum radicis granatī ſilueſtris
& arſitol. ro. & carmezit & ſimiliu:
& diamoron quidem eſt mundiſi
catiuum bonum & maxime cum
croco. Et ſi uideris in eo abunda
re ſanguinē poſt flebothomiam
cephalicæ fiat ſcalpellatio gīgiua
rum cum extractione multi ſan-
guinis. deinde abluantur cum eis
quæ diximus. Secundum uero per
ſicitur cum medicis ſtrīgentibus
gīgiuas & conſolidantibns uulne
ra: quæ ſunt licut proprie alumen
cōfricatū ſuper gīgiuas & collutō

facta ex aceto decoctionis eius
quoniaz funt propria:& sicut car
mezit:& balauſtix & ro.& cortex
granatorum & alumen coquantur
cum aceto & colluantur ex eis gî
giuæ.deide liniatur ſuper gîgiuas
quod eſt ſicut ro. & capuli glan-
dium & cortice thuris ciperi fari
na herbi ſanguis dra:aut fiat ex
eis puluis ſubtilis & utere.& nos
diximus plura ex eis in capitulo
de commotiõe dêtiu. Secunda ue
ro funt ſecūduz unū duog. modo
ruz.alia enim funt fistularia:alia cã
croſa & herpetica & in his intētō
curatiua alia eſt uniuersalis alia p
ticularis:& primam qdem perfici
tur cum euacuatione quæ fit per
ſlebothomiã:& ſolutionezuentris
ſicut neceſſitas expetit. Secunda
uero perficitur in triplici genere
curationis. Et primum quidem eſt
mundiſcation & abſterſio uirus &
putredis necnon partiü corrupta
rum in ipſis. & quidem ſi ſit ulcus
ſistulare & ſit in carnibus gingi-
uarum tātuz oport& ut uideatur
corſum quantum penetrat ua-
cuum eius.deinde immittatur me
dicamen acutum ſicut proprie ca
calõ uſque ad fundum eius conſu
mens carnes filtraſas & putridas.
poſt hoc utendum müdificatiuo
multæ abſterſionis: ſicut eſt acetū
ſquilliticum:& ſilia:uſq. dum ca
ro appareat pura & ſi conuenerit
medicamen acutum inſundatur ſi
ſistulam oleum de oliuis cum mo
dico trocis.alcacalõ ſiectõe poſt

iniectionem uſq. ad conſuptionē
impuri. Et nos quidem diximus
trocis. alcacalō in capitulo de po
lipo narium: & quandoque ex tro
cis. prædictis facimus tentas &
ponimus eas uſq. ad profūdū ſi-
ſtulæ uſque dum cōſumatur caro
putrida ipſius. Verum ſi per medi
cinas acutas dolor ſuperfluit &cō
buſtio teneat in ore oleum ro. pſe
aut conquaſſatum cum albumine
oui aut cuz lacte donec doloris re
miſio fiat & ſimiliter puncturæ.
Si autem fistula uſque ad radices
dentiuz penetrauerit. ita quod ad
radices dentium proceſſerit. cure
tur ſimiliter cum medicamine a
cuto & aliis abſtergentibus ſicut
diximus. Si autem non cōtulerit
cauterizamus uſque ad radicem
dentium cum ſale facto ex cupro
utendo prius illis mundiſcatiuis
& abſterſuis: ſicut diximus. Quod
ſi nec malitia tollitur dens abiicia
tur. & ſi aliqd corruptionis rema-
n& leui medicamine tollatur. At
uero ſi corruptio cadat in os mā
dibulare aut maxillare oport& elar
gare uulnus uſq. ad os corruptū
deinde cum iſtrumētis radēdi. to
tum id quod ex oſſe corruptum
eſt abiiciatur uſque duz appareat
purum. uulnera autez cancroſa hær
petica curari oport& appoſtione
medicamis acuti uice. i. poſt alia
uſque ad corruptionem carnis cã
croſæ ceſſatiõe curruptionis cum
ſuccessiõe medicaminis eius quod
eſt ſicut acetum ſquilliticiu & filia.

159

116

uice una: & cum successione olei
ro. & similium. si dolor extiterit
cum punctura propter medicamē
acutum uice alia: unde si caro cā-
croſa multa & dura fuerit & diffi
cilis conſumptionis ex medicamine
acuto:tūc cauterizetur ſuper ipſo
cauterio ex auro cauterizatione
poſt cauterizationem uſq[ula] dum p
ueniat ad uiuż. deīde tenēdū buti
rum in ore cum oleo ro. aut oleu
ro. ſolum. & si poſt alijd ex cācro
ſo remāſerit curetur alcacalon. Se
cundum genus curationis perfici
tur medicamine incarnatiuo ſicut.
proprie corticibus thuris coctis
cum uino. aut aceto aut oximelle
ſquillitico & facta collutione cū
eis. deīde aliud medicamen ex cor
ticibus nucum: aut cum diamorō
deīde aliud cū unguento ægyptia
co uel aceto ſquillitico liniatur
ſuper gīgiuas quod eſt ſicut cor-
tex thuris ſanguis dra. ſarcocolla
myrra aloe & ſimilia. attribuēdo
eis uiciffitu dinem. Tertiuż genus
curationis eſt conſolidatō & per
foratio cum medicinis īduratiuis
& conſolidatiuis carnium gingiau
rum. & nos plura ex his pauloāte
ſcripſimus in capitulo de cōmo-
tione dentium ſimiliter: & ſcribe
mus adhuc si deus uoluerit. Dia-
ſcorides acetū decoctōis colloqn.
aut fruſtum titimalli. & proprie
collutio facta ex eo confert putre
factioni & ulceribus gingiuarum
& ſimiliter acetum decoctionis ſa-
tureg & oliuarum ſilueſtrium & si

militer acetum decoctionis pi-
ſcium ſalitorum oſſa autem pi-
ſcium ſalitorum & proprie catha
ta adurantur &cum duplo cineris
eorū ex ro. ſicctis aut capitibus ſu
is liniatur puluerizentur ſuper gī
giuas prius tamen lotas & fric-
catas cum aceto ſquillitico. conſu
munt enim putredines gingiuarū.
Israelita. Confectio medicaminis
efficacis ad corrosiones & putre-
faciones gingiuarū mundat enim
eas & abitergit & conſolidat. R.
aluminis iameni aſſi & extincti ina
ceto & auripigmēti & tarthari liga
torum in panno línea & infuſoruz
in aceto die ac nocte. deinde uſto
rum ut fiant ſicut carbo & exſtin
ctorum in aceto. ſān. p. ii. &. ſ. oſſiuż
cancrorum aſſorum: ro. ſiccarum
cum pedibus ſuis piperis. ni. aſſi
ān. 3. p. ii. fiat eoruz puluis ſubtilis
& utere poſt ablutionem cum ali
quo ex liquoribus quos dixīus.
Ioannitius medicamen incarnans
gingiuas & conſolidans. & confir
mans dentes & faciens oris odo
rem bonum. R. ſpodii. al. ro. Keiſi
ān. 3. i. &. ſ. margaritarum non per
foratarum ſāguinis draconis boli.
ar. ſān. 3. i. cornu cerut aduſti ſadal.
ru. granorum bathel memithæ. ſān.
3. 5. camphoræ. 3. unius tertiam. &
fac puluerem & applica ſuper gin
giuas & radicem dentium. Maho-
mec arazi medicamen cōferens tu
mori gingiuarum & putrefactiōi
ſanguinæ & flegmaticæ bonum.
R. ro. granorum mythi aſſorū & ex

tinctorum in aceto: & iterum to
storum gallarum infusarū in ace
to. deinde toſtarum. añ. p. i. grano-
rum alcohol & colcothar alumi
nis aduſt iſſum mirobalanorum
combuſtorum citri KaKure maſti
cis. añ. p. 5.tere & utere. Iſaac hebē
amaran. medicamen conferens gin
giuæ ſanguineæ & mollificatæ &
confortat carnem earum. RL. balau
ſtix ro. cum pedibus ſuis ſpodii.
ān. 3. v. ēbli. 3. v. & 5. alcannæ. 3. ii. ſan-
dra. 3. iii. tere & utere. Medicamen
ex inuentione nostra cōferens mol
lificationi gingiuiæ & putrefactio
n & corſioni carnis earum &
alcolæ: & commotioni dentium &
calefactioni oris & eſt medicina
propria ſi deus uoluerit. RK. ori-
gani fructus elebuc. balaustiæ ſu
mac duplicis aluminis corticum
granatorum gallarum lufur miro.
citri. cineris: uitis. ſpumæ maris ſā
dalo. in do. piperis lō. bonic coſti.
memit hæ: liquir. gummi arab. dra
gagāti. ſpodii. añ. aur. i. tere & con
ſice cum melle: & unge gingiuas: &
dentes & fiat gargarilmus ex eo
cum ſirupo acetoſo. bonum eſt &
expertum. Medicamen aliud ex i
uentione nostra conſolidans gin-
giuas & excreſcere factens carnes
earum. RK. corticis thuris ſan. dra.
ān. 3. ii. arſtol. ro. affæ ireos alumīs
aſſi ro. cum pedibus ſuis balaustia
rum capulorum glandium: añ. 3.
i. trociſ. herbi. 3. vi. fiat puluis: & ex
medietate eius fiat ſicut linimētū
cum oximelle ſquillitico & linia

tur ſuper gingiuas. cōſtricando &
ex alia parte ānectantur ſuper eas
deinde lauetur cum aceto deco-
ctionis ſatur. & foliorum oliuarū
ſilueſtrium. Conſectio trociſ. her
bi. RK. farinæ herbi quātum uolue
ris & miſce cum ea tantum mellis
ut cōſici poſſit ex eis ſicut paſta
dura & fac trociſ. & pone ſuper la
tere; & mitte in furnum uſque dū
ſemiaduratur & bonam faciūt na
ſci carnem. Democritus alumen
fricatuſ ſuper gingiuas curat pu
trefactiones earum & ſimiliter col
luctio facta ex aceto decoctonis
eius. Alexander linimentum ad
cancrum gingiuarum & cōſumēs
putrefactionem earum. RK. colco-
tar aduſt: aceti. ſquillitici. p. con
uenientes tere ea fortiter & line ex
eis gingiuas. Idem facit unguentū
ægyptiacum factū cum aceto ſql-
litico.

DE. APOSTEMATIBVS. LIN.
GVAE

Postemata lingua curantur
in principio quidem anteq
confirmentur ex regimine corpo
ris comuni & flebothomia: & ſolu
tione uentris ſi expetit & in apo
ſtemate quidem calido fac flebo-
thomiam ex cephalica. deinde ex
eis quæ ſunt ſub lingua & ſi opor
t & fiat poſt illud uentolatio ſub
mento cum ſcarificatiōe. Exiſtima
uit Ruffus quod ſcal pellatō facta
in ſpatio quod eſt inter frontem
ſaliuæ & dentes confortat: & aſſe
runt hoc idem plures poſt eū uen

ter aŭt soluatur cù aqua fructuù: adminiftrentur. deíde gargarisma ta & collutiones oris cum aqua ro. & aceto aut cum succo solatri & aceto & succo coriādri humi- di aut cum aceto decoctionis co riandri & ſumac & lentium cum modico camphoræ cum aceto de coctionis ro. ſiccarum & ſimiliuæ quæ in alcola ſcribēus. Poſt q. aŭt trāſit tēpus prīcipii adminiſtrādu tunc diamoron cum aceto deco- ctionis foliorum oliuarum: aut al cannæ & in rob myrthi eſt ipreſſio bona & proprie cum ſirupo ro. puro: & ſi res ulterius procesſit ad miniftrandum cum rob mororum in prīcipio & rob & in melle ro. & ſiru. acōſo mellino. deinde re procedēte cum ſecaniab in & mel le ro. & aliquantulo almuri aut ſi napis. In fine uero cum decoctio ne ſicorum & ſale ar. aut baurac. Si uero apoſtama ſubpurationē fecerit: aperiantur apoſtemata & curentur cura uulnerum ſicut in primo loco dicemus.

DE VVLNERIBVS. ET. VLCE
RIBVS. LINGVAE.

Onferunt medicamina quæ dicemus in capítulo de al cola ſi deus uoluerit. Ad ſciſuras autem quæ fiunt in lingua & in- flationes confert retentio in ore mu ciilla. p[.]ſi lii. c[.]u zucaro & c[.]o ma ſticatō portul. c[.]u aceto & reten tō i ore albu. oui c[.]o quaſſati recentis cum oleo. ro. uice una & alia & ta marindorum c[.]u aqua ro. inſu foruż

& confert retentio maran medica. minis cuius hæc eſt permiſt io. & mucilla. p[.]ſi iii. mucilla. dragg. & gummi ar. a[n]. p[.].æquales: ſiru pi uio la. p[.].ti. tamar. p[.].ti. ſe. portulaca. al ſi. p[.].i. ſpodii. p[.].unius. iii. terantur contritione ultima uſque dum ſi at marā: & liniatur ex eo ſuper ſci ſuras omni hora præcedēte colu ctione facta ex aqua ro. & aceto uel ex acōſitate citri. & aqua ro. Hamec medicamen conferens ul ceribus lingua[es] & puſtulis & ſi militer oris & palati. & ſe. portula cæ ſe. ro. amili zucari tabarz: & ſpo dii: croci balauſt iæ ro. dragg:tere & confice cum ſirupo ro. aut uio la. & unge ex eo. confert eni cor poribus tenuibus & teneris.

DE. MOLLIFICATIONE. LIN-
GVAE. ET. GRAVEDINE.
EIVS.

Vando nativa eſt nō curatur
& fortaſſis in pluribus recti
ficatur in procesſu dierum. Et quā
doque accidit poſt litargiam &
cronicatur poſt illud: & fortaſſis
non recipit curam. Et ſi non eſt
cronica curatur quēadmodum di
cemus poſt. Verum quandoque
accidit illud ab humiditate ſāgui
nea aut aquoſa ſepultis aut imbi
bitis in lacertis & muſculis līguæ
cum comunitate cerebri aut ſine
comunitate eius. Et cura ipſius e
quattuor res. Et quidem prima e
euatuatio materiæ. Secunda eſt
diuersio eius. Tertia eſt reſolutio
& exiccatio reſidui eius. ex. parte

oppoſita. Quarta eſt exiccatio reli-
dui ipſius per eandem partem. Et
prima quidem perficitur cum
ſlebothomia ſi materia eſt ſangui
nea:& proprie ex cephalica. dein
de uenarum quæ ſunt ſub lingua
& ſi adhuc neceſſitas expetit uen
toſetur ſub mento proprie quan
do multa fuerit materia. Si autez
multa non fuerit ſufficit ſlebotho
mia uenarum quæ ſunt ſub lingua
& uentofatio ſub mento. Si autē
materia flegmatica aquoſa fuerit
euacuetur euacuatione poſt euæ-
euationem cum ieris minoribus
in principio. deinde cum maioribl
& hoc cum iteratione & non muž
tiplicatione ut perueniat gradati
ad illud quod eſt ſufficiens. ſecū
dam rem complét fricationes in
extremitatibus: & uentofationes
in ſpatulis. & adminiftratio clifte
riorum acutorum una uice poſt
aliam. Primo leutü non multu e-
leuatorum in gradu acuitatis. dei
de fortium. Tertiam rem com-
plent adminiftrationes medicami
num propriorum puppi cerebri
& nuchæ reſoluentium. ab eis ſup
fluitates humiditatum agregata-
rum in ipſis & neruis: & lacertis
ſeruientibus linguae: ſicut proprie
euaporatoria. & inunctiones &em
brocatiões factæ ex rebus quarü
narrationem peregius in capitu-
lis de ægritudinibus neruorum.
quare oport& ut pars illa affera
tur ad hunc locum: adminiftrādo
ex euaporatoriis prius. deinde ex

embrocis: deinde conuenienter ex
linimentis & emplaſtrationibus
quæ utiliora cognoueris ſi deus
uoluerit. Et interdum adminiftra
mus rubiſcantia: & interdum cau-
teria & proprie quando iam alia
contulerint. Forma autez cauteri
zationis eſt ſecūduz hūc modum:
fiant tria cauteria ſecundū lōguz
in fontanella puppis capitis quæ
dicitur lemalif: & duo fiant ex trāl
uerſo in radice cranei diſtātia3 ad
menſuram pollicis: & tria hinc &
tria ſide linealiter diſticta ſepātia
colli ſpondilia. Quartam reſ com
plēt gargarif. & coluſões oris & ad
miſtratiœs fricatōnum facta: ex
rebz quæ materiæ reli duž exiccāt
ex eis quæ dicemus. Et oport&
ut perueiatur gradatin ad admini
ſtrationes eorum incipiendo a de-
bilioribus paulatim procedendo
ad fortiora. hoc eſt enim quod eſ
ſecūdum ſapientiam: per interual
la uero dando tyriacam mitridatü
& ſimilia & hoc e ſecūduz curæ to
tam latitudinem. Filius ſerapionis
gargarigmata conferens iuuametü
magnum. K. ieræpigræ ſinapis ſta
ſiſagriæ. zz. origani piretri corticü
radicum capparis myrræ. ſſi. fiat
gargarigmus cum eis & oximelle.
Gargarigmus ex inuentione nostra
experti iuuamenti ad diſſoluendü
ſlegma quod eſt aggregatum in
capite neruis & lingua & cōſert
paralyſi. K. origani piretri piperis
ni. & al. & longi. zz. ſalis. ar. ſina-
pis dynamomi iſopi nigellæ & ſā

(17)

fuci costi:coſſice cujuximelle ſqlitico & rob. & gargarizetur cujoe diebus continuis. Gargarismus factus cum oximelle ſquillitico eſt ad illud iuuamenti ſublimis: & ſi militer muri & acetum ſquilliticu & quandoque confortatur cujus quæ ſunt ſicut halasce. & origanu & ſtaphiſagria & ſinapis & cōdiſi & cortices radicum cappar. & piretru &.zz. & tria piperæ ſigula riter aut coniunctim. Et quando que facimus præcedere fricatiōes lingua cum eo quod eſt ſicut falar. &.zz. cum cepe uſque dum durat ſlegma plurimuſ; & facimus deinde ſequi gargarizatione & collutio nem ex oximelle ſquillitico & eſt operatio digna. Filius Zachariæ medicam e expertus ad grauedine & mollificatiōem eius. Accipe. ſal ar. piretrum & ſtaphiſagriaz piper & ſinapis hueg an. fricetur cum eis lingua ſecuſdu oez partem ıpſitus pluries in die. Diaſcorides huelg ſecuſdum omne modum admiraſtrationis eius eſt medicina pro pria mollificatiōi lingua & paralyſi eius & ſimiliter caſtor. & pro prie retētio eius ſub lingua & cōfricatio in ea & quandoque ex ea & gümi alboti. ſiunt pillulæ & tenentur ſub lingua & quādoq. ex glutino albotin: & aſſa ſe. & ſut efficae. Confectio anacardina maior quā ſcripſit filius Zachariæ: & ſcripta eſt in capitulis ægritudinum neruox. & eſt medicina ultia para lyſi lingua & proprie linita ex ea

lingua: & facto emplastro ex ea in parte capitis poſteriori in origine neruorum eſt medicina ſublimis. Sal solutiuus ſcriptus in capitulis linitus ſuper linguam cōſert mollificationi eius. Plura ſcripta ſunt in capitulis prædictis: quæ afferuntur ad locum hunc. ſicut diamyrthus proprie & cōſectio hueg. & cōſectio de piretro & alia quæ reqrūtur ibi: quibus utē dum inter purgationem & purgationem. Ioannitius quando contingit paralysis accidere propter læſionem accidētem in neruos poſteriores: caput purgia conferunt propterea quod ad diuerſus tra hūt: quare eligantur ad hæc utilia in capitulis prædictis.

DE SPASMO. LINGVAE.

Vandoque accidit cauſa ſe brium adurentium. Et cauſa eius eſt retentio oleorum refri geratoruſ in ore & reru plurīæ humectionis & refrigeratiōis: ſicut olei utola. & nenuſari. & olei de cucurbita & de ſalice: & olei ro. ſingulariter aut coniunctim conquaſſatoru cum mucilla. pſilii aut cum ſucco portulacæ: aut cū aqua inſuſionis ſe. portulacæ prius cōtritorum: aut cum mucillagine maluæ aut cum lacte dulci & ſiliu &conferūt ebrocationes & lauacra in collo. & nucha cum aqua dulce calida. & ſunctiones ex prædictis oleis ſuper poſterius capitis & ſuper prædicta loca & ex cærato. Gconquaſſato cum lacte dulci aut

line eo & conferunt etiam caput
purgia cum eis & omne regimen
tale. Et quādoque accidit ex hu-
midendate croſſa uīſcoſa replente
lacertos eius & extendente ſecun
dū latitudinem: & abreuiationē a
longitudine ſua naturali ſicut ac
cidit formulis factis ex corio cū
replentur. Et cura eius eſt hæc
eadem quā diximus i capitulo de
ſpaſmo & i capitulo de mollifica
tōe linguae: præter q oport&ut me
dicias ichtiuas præcedāt medicīe
diges ſtuæ maturatiuæ: ſicut pro
prie uaporetur ipris radix colli
& collum ipſu cum eo quod eſt
ſicut camemilla mellilotu: anetum
ſanſucus ſquilla & ſimilia: & gar-
garifmata ſiant cum aquis & ole
is eoruz deinde paulatim deuenia
tur ad fortiora ſicut ſcis. alchola
& ulcera prua.

DE.ALCHOLA.ET.PRAVIS.
PVSTVLIS.IN.ORE.

Vra e quattuor res. Pria e ad
æqti o materix facietis & pro
hibentis aduentum eius. Secunda
eſt euacuatio materix. Tertia eſt
diuerſio ipſius. Quarta eſt inten-
tio particularis. Et primā quidez
re3 cōplet ſi accidat uel timeatur
ut accidat pueris ut rectificetur
lac lactantis eos cibādo eam ſecū
dum quod diſtinguemus iam ut
prohıbeatur caſus corruptionis
eius i lacte immo alteretur in cō
trarium eius quod timetur ex illo
Et ſi accidat aut tietur aduentus
eius propter diſcaſiā peſtilētialē

aut propter dominium corruptæ
& uaporosæ materiæ aut acutæ a
ut ulceratiuæ necesse eſt ut alte-
retur ſecūdum exigentiam ipſius
Et calida quidem cum eo quod
eſt ſicut ſirupus acōſus: & ſirupus
de granatis acōſis: & rob eorum
& ſirupus acetofitatis citri. & rob
eo: & ſimilia. Frigida uero cū eo
quod e ſicut ſirupus acetofus &
mellinus & iuiubinus & oximel
ſqilliticum & ſimilia: & ſint cibi
earum & proprie in calida conditi
cum rebus acōſis & ſlipticis ſicut
proprie affecumiæ & ſeglē. & ie
ra fluere & ſumac: & quæ cōdiun
tur cum granatis acetofis & lentes
cum aceto & cucurbita cum gra
natis & quæ hoc curſu procedunt.
In frigida uero comedant quæ ſut
ſicut cappar. cum aceto conditi &
oliuæ conditæ cum origano & ſi-
milibus. Secūdam uero rem com
plent in frigida quidem & calida
euacuationes per flebothomiam:
& uentris ſolutionem ſecūdu for-
mam aſſignatam in capitulo de a
poſtematibus linguae. Tertiam re
complet uentofationes ſub men
to cum ſcarificatione & admini-
ſtratione clifteriorum: & i calida
quidē leuium ſi non ſut maligna
corroſua. Et ſi ſunt maligna
cum eis quæ educunt materiam
acutā uehementius. du3 modo nō
trāſcendant gradum lenitatis. In
frigida uero cum rob acutis non
multæ acuitatis tamen cum pro-
ceſu gradatiōis uſq ad id quod

162

est sufficiens. Quartam rem com-
plent administrationes pticulariū
medicinarū curātiū alchola: & ca-
lidum quidē cum administratiōe
rerum acōſitātē habentium & ſti
pticitate; ſicut proprie rob deri
bes.i. ſlos ſalicis torrentis: & rob
acōſe. & rob.demoris ſiluſtribus
& aqua decoctionis ſumac &myr
thi & lentium ex corticatarum cū
aceto: & extremitates uitis & ex
trēitātes rubi. & zanir: & aqua gra-
natorum acetoſorum & ſpodii. &
gallarum & ro. & acatia & corian-
druz humiduſ & ſimilia & memithæ
& chelidonia quidē & alcāna coēs
ſunt in utraque materia & ſimili
ter galla. Alchola quidem calidū
ſpetiem hab & ḥdam herpeticā ma-
lignam: cuius curatio est difficilis
& oport & ut succurratur ei p tria
genera curationis. Et primum ge-
nus curationis est mundification
& abſterſio urulenti: & corroſui
& hoc quidem perficitur cujus ad
ministratione medicaminis acuti
& proprie alecacion dicti in capi
tulo de polipo una uice poſt alia
uſque dum appareat totum her-
peeticum conſuptum eſſe uel qua
ſi. deinde succedat ei administratō
medicaminis refrigeratiui ſicut o
lei ro. proprie cōquaſſati cū albu-
uice una poſt alia: uſque dum ar
dor & cōbuſtio tollatur: & ſi hæc
non conferāt adminiftretur cau
terium ſicut in capitulo de ulce
ribus gingiuarum dictū est. Secū
dum est perficere cum medicami

ne partī incarnatiuo ex his quæ di-
ximus iam ibi & partī müdifica
tiuo. Tertium genus curationis
perficitur cum medicamine con-
ſolidatiuo: & nos ſcribemus multa
huius generis ſi deus uo. Alchola
quidem frgidum aliud albuſ fleg
maticū. aliud nigrum malignū. Et
ſlegmaticu; quidem īdig & dupli
ci genere curationis & quidē pri-
mum perficitur cum medicinis
abſterſuis & exiccatiuis: ſicut ſe
caniabī proprie cum modico alu
minis aut colcotar aut almuri cuz
aceto: ſquillitico aut aqua oliuarū
& almuri aut uinum & mel. Secū
dum uero perficitur cum medi-
cinis exiccatiuis & cōsolidatiuis
ex his quæ dicemus. Nigrum autes
malignum est deterius, omnibus
& indig & triplici genere curatio
nis. Et prīuz qdē perficitur ſicut
in alchola herpetica dictū e. Secū
dū gēus pficitur cū medicis abſter
ſuis multæ abſterſiōis cū conti
nuitate multi tēporis ī illo ſicut
proprie unguento xegiptiaco & a
ceto ſqllitico aut cū aceto & col
cotar. & galla aut cū aceto deco-
ctionis gallarum: & memithæ i.
chelidoniæ aut cum aceto deco-
ctionis almezereon & ſimiliu; Ter
tium est conſolidatio ex his quæ
dicemus. Sabor rex medorum. Me
dicamen conferēs alchola calido ī
ore & in lingua & dolori gullæ ex
caliditate. R. lentius ex corticata
rum. 3.v.ro. corian dri ſicci. alcānæ
demecha bol.ar.adhib.ān. 3.ii. & 5.

ſe. portulacæ.3.iii. &. 5. camphoræ, unius partes. ii. teneat ex eo in ore & ſuffla ī guttur quādo oport& uel fiat ex eis ſicut marā cū rob myrthi aut cydōioſ. Idem aliud cōferēs alcholæ calido &corroſio ni gingiuarum &putrefactioni ſā guinæ & colericæ. K. ſumac mun di.ro.ān. aur.i. ſpodii al. balaufte æ an. aur. 5. ramic.3.5. tere & accipe ex eo parum & frica ſuper locu3:uel accipe ex eo & miſce cum rob. cydoniorum: & fiat ex eo oris co lutio & fiat hoc ſæpius: ſanat eni3 ſi deus uoluerit. Isaac heben ama ran. Medicamen conferens alcholæ calido. K. ſe.ptulacæ.3.x. alcannæ & elubul. ſumac mundi. an. 3.iii. car damōi habec. croci. an. 3.i. tere & miſce cum eis ſuccū coriandri humi di uel aquā ro. & colluat ex eo os. bonum ſi deus uoluerit. Hamec. medicamen alchola & omnibus ī flatiōibus oris & partium eius & gullæ in corporibus teneris &inſa tibus: & eſt expertum. K. amili.3. vi. ſpodii memithæ. an. 3.ii. ſe.ro.3. iii. croci. 3.i. zucari tabarzet. 3.iiii. cardamomi. 3. i. camphoræ. Kītat. &. 5. tere quodlib& per ſe & cerne per pannum de ſirico & utere ſi cut diximus. Filius Serapionis. Medicamen conferens alcolæ cali do. K. ſe.ro. ſumac: amili: ſanguis draconis ſe ptulacæ lentium ex corticataram. ſpodii ſandalo.al. al canna balauftiæ. an. partes æqua les. camphoræ partis unius quartā. adminiſtretur poſt collutiōem ſa

ctam cum eis quæ diximus in ca nonæ & cum ſuccessione colutio nis unius. Mahomec arazi. Medica men conferens alcholæ. K. ſpodii ro. & ſe. earum coriandri ſicci ſu mac mundi lētrum excorticataru3 ſe. portulacæ: alcannæ amili buruc camphoræ. p. 5. zucari quantum ē medietas omīum & quādoque ſit ſine zucaro terantur & teneātur ī ore & fiat collutio poſt illud cū aceto & aqua ro. Hab uali. Cōfectō medicaminis alcholæ flegmatico: trociſi. herbi gallarum rafuræ per gameni. an. p. 5. memithæ corticis radicu3 cappar. colcotar. an. parte 5. aluminis balauftiæ partis unius tertias. ii. alcannæ. p. 5. confice cum aceto & melle & utere: aut applica ſuper morbo ex puluere eorum. deinde collue cum aceto & melle. bonu3 ſi deus uoluerit. trociſi. her bi ſcripti ſut in capitulo de ulce ribus gingiuarum. Idem medica men conferens alcholæ permiffio nis coleræ & flegmatis. K. memi- thæ ſief memithæ ſpodii ſe. plan taginis capitum ro. & ſe. earum balauftiarum miroba. citri. aliscir foliorum oliuarum ſilueſtriu3 ſic corum carmezit alumis tamen an. terantur & adminiſtrentur ſi cut dixīus. Idem medicamen ſi cut aliud. K. memithæ. miroba. ci tri. ſpodii: balauftiæ cardamōi. an. utere ſicut aliud. Filius Serapio nis medicamen cōferēs alcolæ ni gro: & herpetito. K. folioru3 oliua rum & folioru3 citri. & foliorum

163

188

ān·z·viii.aluminis.ia.colcotar.ān·z·
ii.croci·z.i.terantur & administren
tur sicut diximus. Idem aliud cō
ferens alcholæ nigro & maligno.
R. arsenici ru.piretri.ān. partes æ
quales.terantur & cribellentur.&
confice cum alKitran &.comburā
tur:deinde conterantur & admini
strentur.Confectio medicaminis
ex inuentione nostra conferentis
alcholæ putrido & maligno:& eſt
expertum bonū.R.corticum radi
cū cappar.gallarum memithæ.zz.
piperis aduſti.trociſ.alKadicō.ān·
z.ii. cartaruſ combustarum. z.ii. arſe
nici·z.ii. &.s.fiat ex eis puluis ſub
tilis:& ex una parte eius fiat frica
tio:& ex alia linimentum:& pona
tur ſuper ea fruſtum cartæ madeſa
ctæ ut circuſd& ſup ea.Plura ſeri
pta ſut in capitulo de gígiuarum
ulceribus quæ aſſerantur ad hunc
locum.

DE.FOETORE.ORIS.

I cauſam hab& putrefactionis in partibus oris iā dixi us curam. Et quandoq. accidit ab ulcere & putrefatione partiū pectoris & pulmonis & dicemus cura3 ſpilius. Et quādoq. accidit ab hu. aggregato & putrefato in ſtoma co & partibus eius:& cura eius eī tres res. Prima quidem eſt euacua tio illius materiæ cum iteratione & iteratione ſæpius cum eo quod conuenit.& ſi quidem fuerit cole rica foetida putrefacta cum eo quod eſt licut infuſio aloes cum aqua endiutæ.& ſimilia:de quibus

loquemur in capitulo de ſtomaco
ſi deus uoluerit.Si autē fuerit ma
teria flegmatica foetida putrida
fiat purgatio eius cum eo quod
eſt licut iera.& ſtomaticō noſtrū
& pillulæ aloeticæ cuius explicatio
nem ſcribemus.Et dixit filius
Zachariæ qualificúque ſit materia
ſiue calida ſiue frigida confert
uomitus poſt eſū acruminum &
acōſorum.aut poſt mellones cum
ſuccessione ſirupi acōſi:aut ſeaniabn: aut idromelle:& uit& pi
guia poſt illud & croſſa.& uiſcoſa
& naueſatiuā ſatietate; & lac. & nō
comedat pulmētaria ſed frixa ha
bentia ſemina & almatammar:& u
tantur almuri & alſachānæ in pria
cometione & alzegen & i ſecūda
menſa comedat cydonia pura &
condita ex eis aut.zz.conditū aut
diacyminum aut diatriō:& ſimilia
& ſit uinum eorum conditum cū
ſpetiebus quarum narratiōem faciēus poſi:& ex potibus eſt miua
cōdita & rob de pomis cum ſpetiebus & ſine ſpetiebus. Secunda
rem complent administrationes
medicaminum acquirentium tem
periem receptori ut fiat. deinde mi
nera in eo agragationis materierū
conuenientium:& ex hoc quidem
facientibus & hæc in re colerica
eſt administraio rerum quæ ſunt
proprie licut criſomila humida
aut perſica cum proprietate:& in
ſuſiones eorum dum ſunt ſicca &
hoc in ieiunto & ex eis ſut cucur.
& cydonia.& rob acōſitatis citri &

miua acetofa & firupus de pomis
& oxiporrinus diacydonitem &
confectio acetofæ & similia. In
materia uero flegmatica admini-
strentur ea proprre quæ fut sicut
zz. conditum & trifera minor &
fachanæ:& muri:& acetum squil-
liticum & tocil.dyarodon & zu
carum ro.cum maſtice &xiloaleſ.
& pillulæ de aloe & trocis.de gar-
litificans & ſimilia. Tertiam rem
complent administrationes medi
caminum proprie quorù proprie
tas est generare in ore & uniuerso
corpore odorem bonù ſicut pro
prie folia & cortex citri.& bade-
rebuc.& grana eius & teneritas
myrthi & thus & ro.& maſcali.&
camphora.& alſelen gemiſſe:& po
ma odorifera & cydonia & ſuc.&
ramic & embli. proprie & xiloaloes
& cubebæ. & gar. & maſtix: & nux
muſ. & doröicù & ſpica & ſimilia.
Et res quibus conficiuntur ſunt
proprie ſicut rob.acetofæ & mel
embli. & mel Kebulo. & Kefmes.
& uuæ paſſæ dulces &uinum& ſi
milia. Ioannitius. Confecio triferæ
cuius iuuamenta multa & experta
ſunt: & proprie ad ægritudines ſto
maci confortat enim in eo mine-
ras uirtutum & operationum no
bilium: & facit odorez oris bonù
& corporis totius & occulat foe
ditatez colorrs & acqurit corpo
ri munondeitatem coloris & pulchri
tudinem & corpus in uigore con
feruat adolescentiæ & iuuëtutis
et retardat canos. et cœfortat cor

et generat hilaritatem continuam
et addit incoitu et est medica-
men regum cuius permiftio. R.
miroba. Kebu. embli. belliri. ãn. p.
æquales: terātur et fundantur ſup
eas conterendo in uae lapideo ho
ra poſt horam aquæ ſotiuz dulcis
cum aliquantulo zucaro et hoc
per dies tres: deinde per alios. iii.
dies diſtilletur uice una poſt alia
ſuper eo tenui inſtillatiōe ex oleo
ro. aut amigdalio ſep agitando cù
ſpatula: deinde dimitte eas exicca
ri in umbra deinde accipe huius
permiffionis. 3. xviii. ro. ſiccarum. 3.
vi. cipr. 3. iii. lignialoes extrēitatū
mentæ humidæ: gar. maſticis (picæ
ān. 3. ii. et tertiam alterius dynamo
mi zurumbet croci cardamomi
heil. macif. nucis muſcatæ. ãn. 3.
i. et. 5. ambræ crudæ et ſumac. et
ſuc. ãn. 3. ii. muſci. 3. unius tertiaς. ii.
confice cum melle embli. et. Kef-
nes et fiant ex eis formæ ſimiles
aucllanis. ponderis. 3. iii. ĩmane cuz
uio et in ſero ſimiliter. Arisſoteles
ſuffuf quod exquiſita in ueſtitutō
ne compoſuit. Alexandro impera
tori confortat ſtomacum epar et
uifc era debilia. & rectificat dige-
ſtionem: & facit oris odorem bo
num & generat gaudium. R. ligni-
al. ciperi. extremitatu3 mentæ hu
midæ cynamōi folii: heil miroba.
Kebu. embli. & belli. præparatorū
ſecundum ſuperiorem doctrinam.
macis felēgemiſe darmes uſneæ:
piperis: macropiperis garioſ. zz:
nucis muſcatæ cardamomi grano

164

rū granatorum.ān. 3.ii.ambræ.mul
ci cāphoræ.ān. 3.i.zucari tabarz&
ſexcuplum ponderis omniū:doſis
eius a. 3.i. uſq; ad aur. ii. cum aqua
frigida ante cibum & poſt cibum
exptum & uerax. ſi deus uoluerit.
Filius zacha. arazi confectio pil-
lularum conferentium & procuran
tiuæ digestione & facientium oris
odorem bonuæ. K. gar. ſuc. elmeſe.
darſeni nucis muſcatæ ciperi. ſpi
cæ corticuæ citri ligni.al. an. aur. ii.
muſci. aur. unius decimæ: confiſce
cum uino & da. 3.iii. partem earum
tranſglutiat & parteæ eaux maſtic&
détibus & trahglutiat ſuccum. Idæ
ad idæ acc. extremitatuæ mætæ hu
mida& Kefmes. p. æquales: terătur
& fiant ex eis formæ ſicut nuces
da mane & ſero una cui condito
aromatico. Idem confectio trocif.
de gar. faciens oris odorem bonuæ.
K. gar. corticis citri. ciperi ſpicæ.
nuciſ. muſcatæ ſuc. elmeſe xiloalo
es cynæomi macis. heil cubebæ. an.
3.i. muſci. Kerates. i. fiant ex eis cum
aqua malorum: & teneat in ore ſuo
ſuper cibum & deglutiat ex eis. in.
uel. iii. Ideæ dentifriciū ad ideæ. K.
ſpic. cipi ro. folii galliæ corticis ci
tri. gar. cardamomi. ligni aloes. maſti
cis. ſalis combusti an. mellis ut cō
ficiat ea fiant trocif. & ſiccentur in
furno debilis caliditatis: & fiat ex
eis dentifricium. Idem ex eis quæ
nimis occultant foetoræ oris mi
rabiliter e frequēs comestio apici
Idem confectio experta & efficax
ad foetorem oris cauſa materiei

putridæ inſtomaco. K. extremita-
tus mentæ humidæ. darſeni. embli.
cipi ſpic. cortic. citri. floru. ſqnanti.
maſtic. an. galliæ. gar. nucis muſca
tæ. cubebæ. heil. 22. an. 5. parteæ cō
ſice cum melle paſſul. quod ſit du
plum ponderis omniuæ; & cum uino
antiquo odorifero: aut cù Kelmes
& fiant formæ ſicut nuces & ſuma
tur ex eis oi mane & omni ſero: &
hoc fiat poſt uomitum & ſolutio
nem uentris iterataæ ſæpius ſicut
diximus in canone prædicto.

DE. DOLORE. ORIS.

Ita cauſis quas dixi us i capi
tulo de particularibus curis ægris
tudinum iſpius & diximus curas.
Hamec elenzetar. Medicamen con
ferens dolori in partibus oris & ra
dici linguae & tumori faucium &
gingiuaruz expertum. K. ſumac fo
liorum myrthi foliorum ro. an. aur.
unuz bulliāt in aqua pluuali. uſq;
ad medietatem: & fiat ex ea garga
rismus tribus uicibus oi die: de ide
puluere hoc utatur. K. ſpodii galla
rum granoruæ actel. folioruæ ro. an.
tere & utere. Idem medicamen cō
ferens dolori oris bonum & ex
pertuz. K. amil. i. aluminis. ia. ſe. ro.
croci myrræ. an. tere & acc. ex eo
parum & miſce cum aqua & melle
& fiat gargarismus: & teneat in ore
una hora. Idem medicamen conſe
rens bothor in partibus oris: & fa
ciens oris odorem bonuæ. K. anilis
quantum uolueris & tere & confi
ce cù melle & ſucco mætæ humidæ
aut uio bono: & fiat gargarismus

cum eis & teneatur in ore uſque
ad horam unā.

EXPLICIT.PARTICVLA.PRI
MA.SECIONIS.PRIMAE.IN
CIPIT.SECVND A.PARTICV
LA.SECIONIS.PRIMAE.

Yruz coeli fecit deus & ter
ram poſuit in puncto:cōcor
dias nutrit ipſe ſolus & diſ
cordias arc&. Concors igitur di
ſcorſq; regulat ſanum ſimul &mo
ribundū. Sanat igitur ipſe ſolus. ſa
lutem itaque ab ipſo dari ſolo
quæramus: humilis gaudeat na
tura naturans regulis:ſic cæteris a
ſtrinxit alterutrum: ut quibus
deliderat hoc pati reformetur ab
altero. Cælatu quoque gerit in ſe
quo alteri profit.nō noceat: ſed q
hoc recte nouit diſcutere quod
excellus largitus ē magni dōi ſut
nimis hæc müera: munus müere
nō cōpēſas. Tradius igitur uobis
cum auxilio excelfi. poſtq narratio
nem expleuimus de curis ægritu
dinum membroru3 capitis: ut nar
remus narrationem de curis ægri
tudinum membrorù ſeruientium
ſpiritui ſecūdum præmiffione3 no
ſtram in ipſis ſed ut uerificetur
proceſus futurus quia ueritatem
inueniat ipſum regulari ab illo
qui excelfus cuncta felicitat peti-
mus qui ſit benedictus.

SECVNDA.HAEC.PARTICV
LA.SECIONIS.PRIMAE.
CONTINET.SVMMAS.SEX.

Summa prima est de curis ægritu
dinum ſauciü & gutturis & uicina

rum ptium.

Summa ſecūda de curis ægritudi
num pulmonis.

Summa tertia est de curis ægritu
dinum ptiü pectoris & costarum.

Summa quarta est de curis ægri-
tudinum cordis.

Summa quinta est de curis forin
ſecarum pectoris.

Summa ſexta de curis ægritudinū
ſpondilium pectoris.

SVMMA.PRIMA:DE.CVRIS.
AERRITVDINVM.FAVCIVM
ET.GVLLAE.ET.VICINA
RVM.PARTIVM.DE.STRAN
GVLATIONE.

Trangulatio cauſas hab& a
rebus quæ ſunt intra & dice
mus eas ſi deus uoluerit. et quâdo
que contingit a rebus aduenienti
bus extra ſicut ſtrictio cum fune
& ſilia:& pala3 est cura eius. Aut a
rebus aduenientibus &operantib3
intra: ſicut proprie ex re bus quæ
comeduntur &bibūtur. ſicut ē bo
lus magnitudinē alpitatem & ſti
pticitatē habēs ſicut proprie pāis
oppirii non maſticati aut miliarii:
aut aliqd quod ē ſicut os: aut ſpīa
Et cura eius ē ut illico prouoce
tur uomitus & incipiamus com-
prīere colluī ipingendo pcuſſiōes
poſt percuſſiōes ſup ipſu & imit
tendo digitum in gutture aut in
ſtrumētu3 ex ligno: aut cornu le-
ne curuitatem habens:& hoc fiat
cum facilitate:& ſi ſit ſpina aut os
gutturi inſixum & ſenſus compre
hendit ea: tenaculis extrahatur: aut

165

162

in uncino comprehendēte ſecūdū
aliqd eius:aut cum corda arcus.Si
aŭt ſenſus non poteſt comprehen
dere poſt cibaria croſſa adminiſtre
tur gargarilmata ex mucillaginib
& deglutiōes ex eis:aut ex rob.aut
ex naſturtio diu inſuſo & cōqual
ſato in rob.deinde fiat uomitus
poſt administratione reruſ uſco
ſarum comeſtaru ſine maſti catiōe
plurima. Et quādoque annecti-
mus cum filo bolum carnium pin
guiu pelliculofaru & uſcoſarū &
damus ad deglutiendum: deinde
extrahimus ſubito: & quādoque
facimus ſimile cum ſpongia mari
na: & quandoque cum ſico ſicco
pingui & ſimilibus: & extrahitur ſi
deus uo. Fit interduſ ex quibuſdā
eorum quæ ſumuntur ſtrangulatō
non propter quātitatem ſed pro
pter rei malitiā. ſicut ex quibuſdā
generibus fungorum mortiſero
quod ſanatur ex ſucco rafāi facto
ex eo gargarilmatæ cuſ oximelle
& imbibito cum melle: & nos lo-
quemur de hoc quādo loquemur
de rebus uenenolſi ſi deus uolu.
DE. AEGRITVDINIB VS. V-
VAE.

Vnt caſus eius & apoſtematio
& uulnera. Et caſus quidem
uuæ cura eſt tres res. Prima eſt ſi
uaa ē uehemētis inflāmationis &
rubedīs flebothōia cephalicæ:aut
ſolutio uētris. Si fuerit cū pmiſtio
ne coleræ. cū eo quod ē ſicut aſ̄
fructuū: & miroba. Et ſi fuerit ha
bens albedinē cū eo quod ē ſicut

iera & cochiæ. Secūda ē diuerſio
cauſæ eius & hoc qdem perficitur
eū eo quod facit cadere materia
ad ptē diuſā. ſicut ūbi. g. cū fricatō
ne auriu & extēliōe earu ſuſuſ uehe
mēter attratiōe doloroſa & pōne
uentoſarū ad ptē oppoſitā hæc e-
niž collocāt uuā & eleuāt: Et ex eis
quæ expta ſut ad eleuatione, eius
ēut accipiatur cereu: uel māipulus
capillox in zuhendeg; colligātur
manibus & præcipiatur in tirmo
ut iaceat: & tu qde pone pedes tu
os ſup hueros eius & trahe mani-
pulū capillox uehemēter uſque
dū cutis diſlocetur diſlocatiōe ali
qua a zuhēdeg: eleuatur enī uua ex
hoc illico: & iā qde expertu, ē ut
liniatur ſuper zuhēdeg. ēplaſtrū ex
ſucco acatiæ: & hoc iſprincipio: aut
ex acatia cū aceto aut ex gallis ad
uſtis cuſ aceto. quoniā eleuāt ipſā
ſternutamēta ēt cōferūt eis. Tertia
ē picularitas opationū circa ipſa
& ē ut i principio iſciptatur cū me
dicīs quæ repellūt materiā & pro
hibēt aduetū humiditatis plurīæ
ſicut ē proprie gargarilmus cū a
ceto & aq̄ ro. ſi materia fuerit cali
da & uua fuerit iſlāmata: & rubēs
aut aqua ſolatri & ſe.ro. & folia i
pſius aut aqua granati acōſi triti
cū tota ſubſtātia ſua cū ſtipticis
& liniatur paulatī cū medicamē
facto ex balauſtis & ſandal. & rof.
& modico camphoræ: & fiat ex eis
puluis ſubtiliſtis & utere cōpri-
mēdo cū iſtrumēto: & ex eis ſut gal
læ & balauſtiae & alumē & ex ſuc.

duo[ granato[ cōtrito[ cū tota
subtātia fit gargarísmus bonus:
& ſiliter ex ifuliōe ſuac i aceto &
aq ro:& adhuc ex diamorō facto
ex moris rubi imaturis cū aceto.
& ex eo melius ḓtū i cau hoc illud
quod fit ex moris rāi:& proprie i
maturis:&nos dicēus ſpēs diāorō
&aliol & capitulo de ſqnātia. Poſt
q aŭt ptraſit tēpus pri[cipii utēdu̇
ē rípticis cum eis quæ habēt aliq
tulū abſteriōis:li[cut mel proprie
& diamorō ex moris de ſe. & quæ
hoc curu procedūt & ĝdati dein
de puēiēdu̇ē admaturātia &reſolu
tia fortia ſicut proprie ſal.ar.myr
ra crocus &piretrū & filia quoru[,
narrat ionē cōſequēur poſt.Si aŭt
paſſio fuerit ex abūdātia flēatis
& fuerit decliujs ad albedinēutē
dū i principio gargarímate facto
ex ſucco nuc.cū rob.aut ex diāorō
aut ex ſirupo acōſo cū gall.dein
de ĝdati peruēiēdu[ē ad ſinapi &
ſalē ar. & almuri & piretrū & filia.
& li neceſſitas poſtulat eleuetur cū
iſtrumēto ad ſupiora cū medicis
q[ dixius & dicēus iā. Filius ſera-
medicamē exptū coligēs & cōfor
tās uuā & eleuās eā. R. balauftiæ,
iii. alumīs. ia. 3. 1. croci & cāphoræ.
3. i. tertiā fiat ex eis puluis ſubtili[
ſius: & admíſtretur cū cocleari puo
poſt gargarísmus ex aceto & dia
morō. Idē aliud ualde bonū. R. ra
mic. p. i. ſalis ar. p. 5. utere cū íſtru-
mēto. aut gallay & ſale ar. an. p. æ
quales myrræ allumīs. an. p. 5. utere
li[cut dixius. Medicamē ex iuētiōe

noſtra bonū & exptū. R. cynāomi.
zz. pipis piretri balauiſtiæ cortic.
ğnato[ folio[ ro. & ſe. earū. an. p. æ
q[les: utere cū íſtrumēto poſt gar-
garíſma ex eis quæ ſcis. Aliud ſili
ter noſtrū. R. alu[mīs ia. gallarū. uiri
diū. an. p. i. piretri myrræ. pipis al.
ſalis ar. an. p. 5. ſtere: & utere ſicut di
xīus. Bēzezar pipis lō. & ni. myrræ
ſalis. ar. an. exuſſetur ex eo in gut
tur & etiā utere cū íſtrumēto. Fili
us Zacha. cōfectio expta ad idem
R. gallarū. balauiſt. ſalis ar. exuſſe
tur: ex eo i guttur uel ponatur ex
eo ſup cocleari & eleuetur cū eo.
DE. APOSTEMATE. VVAE.
ET. AMIGD ALARVM.

Ndig& eodem regie quod di
ctū ē,uerūtamē termiatur ſecū
dū unū duo[ modo[ aut eni re
ſoluitur. aut ſuppuratur aut del&
&corrūpit mēbrū:li ergo cōtīgit
ex medicīs adibitis nō poſſe ſeſol
ui. S3 itūeſcit āplius & dolor forti
ſicatur: tūc puēiēdu ad ĝdū matu
ratiorū: ſi[cut ē proprie apozīa da
ctilorū & ſicorū & uuarū paſſarū &
radic. lili: &ro. &ēplaſtrū ex ſece
eo[ & quādoq miſcetur cū eis ali
qd ex cōfortātib3 mēbrū ip[uz ne
cadat putreſactō i itegrū ip[ius
&deſtruatur mēbrū ſi[cut uerbi. ĝ.
balauiſtiæ rāic myrra cipi ro. & filia
quodcūq eorū magis uidebitur
opportere: poſtq aŭt ſuppuratum
fuerit apiatur: ſi[cut i cura ſiātiæ di
cetur & mundiſicetur: deinceps li
cut ibi deſtīguēus. Si aŭt uua cor
rūpitur & moriſicatur et pēdet

166

163

ğcilata a radice ipplus tūcōs ut i
cidatur:nō enī āplius regitur a na
tura.Et melior modus iċidēdi eā
eſt ut cū incisorio auroe ignito.
Postq recipitur uua i cōcauitate
lacerti iſtrumēti cāularis:ita quod
p mediū extrētatis alterius cānuli
īciſoriū ipſu mittatur ut puēiat ex
trēitas eius ad uuā &radicē ipplus
ſie cōtractu aliaptiūn3 ita radici
tus iċidatur qn aliqd extrēitatis
eius remāeat:fortaſſis enī ſuēt alı-
quod officiuī ex ipſo natura:deīde
colluatur locus cū aceto decoctō
nis alumīs & galla: & curetur ſi
cut i capitulo de uulnerib3 oris di
xīus.Si aŭt uua tūida & rubēs fuer
rit ſecūdū Hippo.mādatū timēdū
ē eā iċidere quare ſatagēdū ſi re
ceificari potest. ſi uero nō ōmo ad
ğcilitatē & nigredinē tēdit:expe
ctetur ſuper eā uſ3 dum relictā ſit
& tūc incide: DE.APOSTEMA
TE.AMBARX.AMIGD ALAR.

Vraē.iii.res ſicut diſtinxīus in
capitulo de uua: Et prīa qde
pſicitur ſicut ibi diſtictūē.Secū
da uero pſicitur cū opatōe faciēte
cadere materiā de una parte i alia
ſicut ūbi g.cū ſcarificatōe brachio
rū dolorōa &proprie cū ligno ha
bēte extrēitatē rotūdā:& fiat ſca
rificatō ex pte ſiluelſtri &brachio
rū ſup dorſu fociliu3 & fiat i die
pluries.Et quādoq ponīus aleu3
tritū i radice māus expte ſiluelſtri
& ligāus & efficit opatiōe3 bona3
& ſedat dolorē.cōferūt etiā uēto
ſæ politæ i brachiis & crurib3:&

cōfert ēt admīstratio olei amigda.
dulciuī tepidi & diſtillatio eius in
aurē quæ ſequitur dolorem uten
do inſtillatione poſt inſtillatioem
in omni hora quoniam eſt effi-
cax:& ſiliter olei anetini & came-
millæ.Tertia uero quæē admīstra-
tio picularis ītētiōis pſicitur ſi
cut i capitulo de uua dixīus.Ter
mātur hoc poſtea ad unū trium
modo: aut enī reſoluitur apoſtēa
aut ſuppuratur: aut induratur & il
lud ſit raro propterea quod faci
liusē ut recipiat ex digeſtione
quod e reſolutio aut ſuppurō q
ex cōpactione quod e ſicut īdurō
& hoc facit ex poſſe loci & uicini
tatis loco: digeſtiōis. adiuuāt aŭt
ad reſolutionē diamorō dulce cō
fortatu3 proprie cū eo quod e ſi
cut myrra crocus & filia uſ3 ad gra
dū eorū quæ ſut ſicut ſal.ar.pire
trū almuri & filia. &proprie factis
linimētis & gargaris matibus ex eis
& huius ōtentiōis ſut ēplastratōes
facte ex ficis ſiccis & baurac aut
ex melle & ſurſure & ſale: aut ex mel
le & myrra & olibāo & ireos deco-
ctis cū rob & pauco melle & ex
ēplastris mirabilit3 ad apoſtēata
dua: amigda. & glāduiax: & ſgnā
tiæ e plaitrū factū ex radice alen
reg decocta in rob trita uehemē
ter: deinde admisceatur ei adipis
porci ātiq loti uehemēter & cola
ti pōdus eius cu3 modico baurac
& ex eis ſimiliter eſt radix ireos
præparata ſecundum eāde doctri
nā & expertum e emplaſtrum de

succo radicis porrox nō trāsplāta
torū cū adipe ātiquo &rob.aut ra
dix lilii:& baurac & rob & adipe
porcio:nota quod ual& hæc et cō
tra lqnātiā & uigoratur posse suū
sī cū prædictis rebz iūgatur succus
scabioſæ q ad hoc e mirabilis mul
tū:& isopi cæratū e 1uuamētū bo
nū:& deide supponere lanā isopi &
siliter cæratuz ex adipe galliæ &ā
ſeris & butiro & cæra cū oleo ane
tino.& hoc eplastix exptū quod
R.farix ordei & ſe. lini.ān. §.i. car
niu dactiloſx ficox ſiccox nigroſx
piguiu.ān. aur. viii. micæ päis aur. v
coqtur oīa cū rob: poſt q trita fue
rit sicut medulla &superponatur.
res aŭt quæ aggregāt uirtutē reſo
lutiōis & maturatiōis ſunt diaq
lō: & quādo addis cōpōi eius ireos
erit eius operatō nobilior: & fili
ter diaqlon magnū: & diaquilon
puū. Poſt q aŭt apostēa collectōe,
ſaniei fecerit: apostēa apiatur: & cu
retur uulnus sicut i lqnātia dicēus
S1 aŭt apostēa īduratur expiātur
ſup ipſu aliq ex reſolutīs fortib,
proprie sicut baurac rubeū i ſuffla
tū i guttur: aut licīu z linitū cū mel
le: & ex eis. e ſuccus cucu. aſi. & cē
taurea. & fortius eis & cōueiētius
e affa foetida. Si aŭt ex eis nō reſol
uitur: & dealbatur cutis quæ e ſu
p iplā: tūc oz ut extrahatur una: uel
utraq pars sī oz. Et modus opatō
nis eius e ōt accipiatur i uncio bi
cipiti & ſuſpēdatur. deide fiat in
ciſio ſecūdū lōgū ægritudīs cum
inciforio habēte aliqd curuitatis

& extrahatur una poſt alia ſecūdū
totalitatē eapx: & dimittatur poſt
illud ſāguis fluere uſz ad id quod
ē decēs: poq ielatur ſup pectus
ipſius. poſt hoc coluatur os cū aq
ro. & aceto iſrīatis. Cateruz sī ſā
guis plurimus exuberat: admīſtre
tur cōſtrīgētia ipſu sicut proprie
colcotar & alumē & filia & garga
riſmus ex decoctiōe gallax & to-
liorū myrthi & ſiliuz. Et quādoq
accidit ut cauterizētur: & tūc me
lior eſt cu ra ut cauterizetur caute
rio aureo & eſt timoroſu.

DE.SQVINANTIA.

Vra huius ægritudis e ſex res

Prīa e ſubračō cauſæ. Secūda
ē prohibitō eius quod fluit. tertia
ē diuſio eius quod fluxit. Quarta
ē itētio p[icularis] v. correctio ac
cidētiu. Sexta e regulatio uitæ. Et
primā quidē re cōplet euacuatōes
factæ cū festinatīoē & proprie per
ſlebothomiā & uētris ſolutionē,
& quidē canō e ſi accidit a p[le]itu
die ſāguis ſolū prīcipiu nostrū e
rit a flebothōia. Si aŭt cū plenitu
die ſāguis et multiplicetur cole
ra præponi us euacuationē extra
habētē colerā a ſaguīe & hoc ſi oz
cū iteratiōe: & faci us ſeq flebotho
miā poſt illud. Et ſi quidē ſut cō
ditiōes in flebothomia obſeruā-
dæ. v. prima eſt ſi fuerit materia ſā
guīea calida flebothōia āte oīa ad
hibēda e & proprie ex uēa cepha
lica. Et ſecūda e quod significatur
eſſe dominiu ſāguis qui retinetur
&cōſueuit fluere. & e patiēs ex illis

167

164

q cōſueuit cadere i ſqnātiā:tūc fle
bothōia fiat ex latere quod ſequi
tur dolorē.Si aŭt expræſſi nō ac
cidat melior ē flebothōia ex late
re oppoīto:tertia ſuo ē res quod
ſi dōiniū fuerit i ſaguīe & ſecūdū
totū:tūc nō ē i[cōuēiēs flebothōa
re ex utraq[] oephalica cū uiciffitu
diē:& nedū ex cephalica ſ[]3 ex bali
lica ēt & ſaphēa ſi uirtus tolerat.
Quarta ē ut q[]liſcūq[] fiat flebotho
mia nō fiat extractio ſemel & ſu
bito ſ[]3 cū iteratiōe renouāte nūm
ut ſaluetur uirtus & puēiatur ad
expulſiōe[] plēitudīs cū rectitudiē
ſapieter.Quīta ē ut poſt flebotho
miā cephalicæ flebothōētur eodē
die uenæ quæ ſut ſub līgua:n[]z tar
detur illud:ſ[]3 flebothōentur eodē
ueſpe:&maxiē tūc festinādū cū ple
nitudo i eis apparuerit.Si aŭt &
colerā cū ſaguīe dōinari cōtigit
ante flebothōiam & poſt natura
ſoluēda ē cū rebus colerā educē
tib[]3 leniter.& iteratio ſit & ſoluti
uū pluris alterationis quā euacua
tiōis:& hoc q[]de ſi uirtus tollerat
& ſoluatur natura cū a[]q ſolatri &
fructuū:& ſi o[]s cū iteratōe &:eua
cuatōes ēt factæ p cliſteria & co
liria debilia ſi ſebris adeſt:aut for
tia ſi ſebris nō adeſt:& tua ītereſt
m[]eſurare medicinā naturæ i oib[]3
quæ iā dixīus.Si aŭt ſaguīs domi
niū fuerit cum ſeatis exuberātia:
poſt flebothōia[] ſoluatur natura
cū cochiis & cū iera & ſilib[]3:& cū
eneātib[]3 ſortib[]3 & coliriis ex his
quæ ſcis.Secūdā rē cōplent admī

ſtrationes deiacur.& alia[] medici
nay[] fluxu[]z materiæ catharalis pro
hibētiu[] & ſiſtētiu[] & īpīguātiu[] ſub
tilē & acutā & ſubtiliātiu[] croſtā:
de q[]b[]3 in capitulo de catharo lo
cuti ſumus. Tertiā rē complent
fricat[i]ōes doloroſe i ipſis & ligatu
ræ i brachiis & tibiis & uētoſe
i ipſis & poſtio uētoſa[]q ſup zu
hēdeg ē iuamēti magni & ſiliter
ſup nuchā: & uētoſa ſup collu[]ē iu
uamēti ſublimis & proprie apud
ſp[]ō dile ſecūdū. elargat eni ſauces
& guttur:& adiuuat ad attractiōe[]z
aeris & expiratiōe[]z ſuōq[] & rēou&
prohibitiōe[]z deglutōis. q[]propter
o[]s ut ſepius iteretur:& ſi proprie
uētoſa magna. C[]oferūt ēt uētoſe
ſup m[]ētū & ſub maxillis & ēt cū
i[c]iſiōe ſub maxillis faciūt .n. ma
teriei diuerſiōe[]z facilē. c[]oferūt ēt
distillatiōes i aure quæ ſeqtūr do
lorē poſt distillatiōes ex oleis pro
prie quæ ſut ſicut oleu[] ro. & oleu[
de amigda. dulcib[]3 & ſilia. Quarta
quæ eſt adm[]iſtratio pticulariū ad
m[]iſtrationū diuiditur ſecūdū tēpo
ra morbi: præcedāt ergo p[]r]io eua
cuati[]ōes ut ſtiptica i augm[]ēto ad
m[]iſtrētur. i ſtatu a[]t ſtipticis ſiul
cū reſolutiuis utēdū ē. Vex i pr[]ici
p[]io ægritudiis pticularitas admi[n]
ſtrationu[]z ſuſpecta ē: ſortaſſis eni[]
reu[]atizat materia i loco ſ[]3 tūc q[]de
co[]petūt c[]u iā euacuati[]ōes pr[]æceſ
ſerūt diſtiguāus a[]t i adm[]iſtratō
ne pticulariū operationu[]i p tēpo
ra morbi hoc m[]o. In horis q[]de[]
augm[]ēti ſit magis u[]ic[]es medica

mē stipticū prohibitiuū agitatōis
& discursiōis reumatis & alterati
uū ipſius. ſicut ūbi. ġ. ſi ſaguīea ſit
paſſio īcipiēdū ab admistratiōe
gargarismatū ſicut ē proprie aq̄
ro.cū aceto: hæc ē.n.res color cuż
ſpetie eius aut aq̄ iſuſiōis ſūac: aut
ribes ſuccus corticū nucis recen
tiū & aqua ſuac & aqua coriandri
hūidi: & ſūac. Et ex eis ē aqua ĝna
torū & duleciū & acōſoſ trito[J]o[c]cū
tota ſubſtātia. & ſuccus ſolatri cū
ſe.ro.ē ad id mirabile & ſiliter cy
doni[J]o[ſ]orba[J]o[ſ] & iacur. & albellac
& filiū & qua[d]o[J]q admifcetur cuż
iſtis quod ē ſicut balauiſtæ & gal
læ & ſe.ro. & alumē & filia: & uigo
ratur opatio eo[J]q & ſucci acreſtæ
ſucci cum prædictis liquoribus iu
uamētū ē ſublime: & ſiliter ſucci
ſuac ſicci & filiū. Et de cōpoliſtis
ē diāorō cōſectum ex moris ſilue
ſtribus. aut ex moris rāi & ē iuati
uus: & exufflatiōib[]z in guttur quæ
ſut proprie huius itētiōis ſut alu
mē proprie & balauiſtæ & corti-
ces ſuac & ſuccus acreſtæ & oleum
onſacinū & filia: Si aŭt colerica fue
rit materia cōſerūt hæc quæ dixi
mus: facta magis iſrigidatīa cū eo
quod ē proprie ſicut ſuccus ſola
tri & ro: & ſadali & camphora: &
mucillago p[li]lii & filia & quedā
ex his nō tātū gargarizata. [ſ]z et bi
bita ſut iuamēti ſublimis. ſicut
ūbi. ġ. rob. de papauere bibitū ē iu
uamēti ſublimis & proprie cū aq̄
ſuac & ſiliter lac quod mulgetur
ex ſe. papaueris & aq̄ ro. & ex eis ē

ſuccus ſolatri depuratus & bibitus
mane & ſero ſecūdū mēſurā duay
teſtarū oui aut triuū. & ſiliter mu-
cilla. p[li]lii cū cortādro & ĝno uno
& dimidio cāphoræ. Si aŭt mate
ria fuerit ſlēatica gargarismādum
i prīcipio cū aq̄ ro. & aceto. deide
cū eo ſicut rob nucū & diamorō
cōſortatis cū eo quod ē ſicut gal
lia & alumē & acatia et filia. Si aŭt
ad ſtatū proceſſerit ægritudo tūc
medicamē ſtiptico et reſolutiuo
utēdū ē. Et i calida qde materia
admiſtretur quod ē ſicut mel ro.
aut mel cū aliquo eo[J]x quæ ſut ſi
ptica quo[J]x narrationē feci us iam.
Et ex his ē ſuccus ſolatri cū mel
le ro. aut melle et pulpa caſſiaxi-
ſtulæ cū ipſo ē cōuēientior: aut cū
rob mori: Et lac qde ē ex his quæ
cōſerūt i hac hora leit eni & dolo
rē ſedat: et qua[d]o[J]q admistratur
cū medulla caſſiæſtulæ et cōſert
gargarizatū et bibitū & proprie
cum pauco zucaro & croco: & o[J]
quod administretur lac calidū &
proprie cū mulgetur et o[J]t ſit
lac proprie caprinū aut alininum:
et huius ēt itētiōis ē meibut cog.
ex coagulo. uuæ rob. et rob nucū
cu[J]eis quæ ſunt ſicut myrra & cro
cus & ex eis ē rob mori cum ipſis
aut decoctio ſico[J]x et ſenugræci
aut ſico[J]x et dactilorū cū eo quod
ē ſicut myrra et crocus. Et ſi fue
rit materia frigida cōterūt ēt aliq̄
eo[J]x quæ dixi us et ex eis ē rob. nu
cū et rob mori ſacta fortia cu[J]pi
retro myrra et croco et ſiliter lac

234a

168

185

caprinũ cũ ſtercore caïs albi &mu
læ:aut aqua mellis cũ pauco ſina
pis aut cũ ſirupo acôlo cũ ſucco
raſāi.Si aŭt ultiatur hora ſtatus u
têdu ē medicamîe tunc maturatîo
& aggregāte in ſe lêificationē ſi-
mul & resolutionē ſicut uerbi·ğ·
decoctō ficox cū baurac & deco
ctō paſſularū cū baurac:&ex ets āt
qbus utimur ad lêificandū ſút lac
proprie &decoctio ficox & paſſu.
& mucilla.pſilii in calida materia
&ſe.cydoniox & ſe.lini & fenugræ
ci:& alteæ &decoctio dactilox:&
meibut & coŋgulatō uuæ & aq fur
fu.& liquir.& rob & ſimilia.Reſo
lutīa aŭt qbus utimur cū prædi-
ctis ſút ſicut lac muri & meibu
thengi & baurac & myrra & cro-
cus & fal.ar.& piretrū & armel &
ſinapis &aſſa ſe.& rafanus &ſtercus
caïs al.& proprie qui comedit of
ſa & ſtercus ſifantis nutriti ex lupi
nis & ſtercus irundinū cōbuſtarū
&ſimilia:Et nos modum cōburen
di irūdines dicēus poſt & diuſos
mōs cōpōis ſecundū diuerſos phi
loſophos dicēus poſt.Vtēdu aŭt
exterius emplaſtris quibz ēplaſtre
tur guttur cum rebus aggregātibz
uirtutez maturationis & attractio
nis de quibz mentionem fecimus
in capitulo de apoſtemate duaruz
amigda.quare oppor& ut pars il
la afferatur ad locum hunc. S qui
nantia terminatur ſecundū unum
triū modox aut eni reſoluitur:aut
ſuppuratur aut permutatur.Veruz
medicamīa qbz reſoluitur iā dixi

mus. &medicāina quæ ipſā materi
aʒ ad uiā deducut maturatōis ſili
ter dixius. cū āt:ad maturatōe; ſili
ter peruētum fuerit tunc ad apo
ſteatis aptionē ſtudedū ē cum me
dicamētis proprie aggregātibus ī
tēntiones duas apertiónis. ſ. & le-
nificationis. uerbi. ġ. ſicut ex medi
camentis acutis ſicut baurac aut
ſtercus irundinū miſceatur cum ali
quo eo[xy quæ ſunt ſicut ſuccus
herbæ albeduſtar quontā ē ſubli
mis. Rerū aŭt aperiētium apoſtēa
tionem huius ſuma hæc ē. ſal. ar.
proprie & baurac & myrthus &
harmel &aſſa ſe. & ſtercus canis al.
qui diu paſtus eſt offibus: & ſter
cus infantis paſti ex lupiſs cū uino
&ſtercus irūdinis & cniſs pullorū
irundinum uſtorū ſecūdū formam
quā ſcibēus poſtea: & ex his ē ſter
cus adhip: Et ex ſuma lēitioxy quæ
admiſta eis faciūt aptionē apoſtēa
tis ſút lac & ſuccus herbæ dextræ
p excellentiā & ſuccus cauliū & de
coctio ſicorū & decoctio fermēti
& iuſuſio eius cum rob āte deco
ctionem ſicorū. Si aŭt cum iſtis
nō fuerit apertum apoſtema tunc
recurrēdu eſt ad cōpoſita ex iſtis
quæ dicēus poſt & ſi adhuc non
aperiatur ex iſtis recurrendū ad ap
tionē eius cū ferro. et ſunt ex ho
mibz ſcidētes huiuſmōi apoſtēata
cū unguibus poſtē miſerint digi
tos in guttur. Cū aŭt mānare coe
perit ſanies locetur ſup faciē ſuas
et liniatur guttur ipſius p palatū
fricando ipſum digitis cum melle

super locû doloris:nunc cû ieiſiſe
nûc ſine ea ſicut neceſſitas exigit.
ſedatur eîm ex hoc dolor interdû:
& iter dum materia ad partes cutis
trahitur.Vex oport& opationem
hanc quod præcedat corporis mû
diſſatio cû flebothôia & ſolutôe
uentris ex his quæ dicemus.Vex
hoc a.vii.-uq[]s ad.xiiii.diem:& hoc
proprie cû intellexerimus materiâ
morbi poſſe reuocari ad cutê.hu-
ius etiam intentionis ê ēpłaſtratio
ex ſinapi & ſimilibus. Quartâ rem
complet flebothomia & corporis
mundi:ſatio cû medicîs ſolutiuis
ſecundum neceſſitatis exigêtiam:
& hoc quod nunc diſcutimus di-
rigit itêtôez noſtrâ ad ægritudinê
iam factam:in qua reſpít ſecûdum
totalitatê ipius materia.necesſaria
ergo eſt flebothomia tunc ſi ex ſâ
guis abundantia fuerit ex basilica
ptis quæ ſeqtur dolorê facta uq[]s
ad coloris ſanguinis permutatôez
cû conditôibus uirtutis & ætatis:
exculat enim ab aliis hæc flebo-
thomia niſi fuerit cōſtipatio natu
rêtunc eni lenienda eſi natura cû
his quæ ſunt ſicut ſiracoſt.i.mâna
&nuraba de uiol.& decoctô uiol.
cû iuiub.in aqua orderi:& quæ hoc
curſu procedunt:aut cum enemate
leui.Si autez materia calida fuerit
tûc flebothomia & uêtris ſolutio
necesſaria ê:& ſiliter ſi flegmatica
aut melâcolica fuerit.Vex oport-
t& flebothomiâ præponere phar-
matiæ:nili uêtris fuerit cōſtipatô.
tunc eîm præcipimus lenire prius

naturâ. Mûdiſiſatoem aût corporis
cû medicîa ſolutiua oport& quod
præcedant præparâtia ad materici
digestionê neceſſaria: & ſi quidem
materia eius colera fuerit regrit
inflammatio eius infrigidatōnem
maiorem & humectatîoem:tamen
nô expoliata a uirtute abſterſiôis:
& de hoc quidem genere ſût aqua
citruli:& melôis idi:& cucurbitæ:
& ſimiliuſ: & proprie quod ê ſicut
ſecaniabin quod ſcripſit.G.cuius
pmiſtio eſt hæc. Accipe mellis ptê
i.zucari ſilexmôi p.ii.aceti & aquæ
dulcis ſit.amm.p.i. Ineſt autem huic
ſecaniabin exterſionis uirtus:& ſe
datoñis ſitis:& abſterſionis:li du-
plicatur in eo mel proueniet ex eo
abſterſio maior:& ſi addatur ei ad
acetofiſitatem eſt magis obuiatiuû
ebullitiôi coleræ:& multiplicatîi
ſitis.& ſit eius dolis ab.ii.-uſque
ad.iii.cuz aliquo ex prædictis ſuc.
aut cum aqua habēte temperiem
inter calidum & frigidum:li æſtas
fuerit. ſi uero fuerit hyems detur
cum aqua calida:ita tamen quod i
matutinis præcedat auſtum eius
potus mucill.pſilii ex aſſola:aut
ex aqua granatorus dulciu:& aqua
dulci cum iulep: & ſub ſequatur
ipſum circiter per.-iі.horas potus
aquæ orderi. Si autem rem pluris
humectatôis & minoris abſterſi-
ois diſpoſitio exigit:ſirupus uiol.
cum aqua iutubarum dandus eſt:
aut aqua orderi cum uiolis côditis
reſcindantur aût omnia quæ iſri-
gidât & cōpingût ſicut portulaca

end of 19

I 9

papauer:lactuca:& ſimilia:nili aliq
necessitas exigat ſicut dicemus.Si
autem ſe.& æſtuatio anhelituſque
frequentia & ſitis inualuerit:ſuc-
currendum eſt tunc cum eo i. quo
eſt humectatio ſola ſicut ē mucil-
lago p[lii]i proprie iulep ſubtile
ſorbendo ſeper ex eo aliquid poſt
aliqd:& ſi fuerit cū hoc cōſtrictio
naturæ dādus ē ſirupus de pruīs
cum mucillagine p[lii]i & ſimilia.
Si autes materia ſanguinea fuerit:
requiretur uirtus intrigidationis
minor & abſterſionis maior:& pro
prie cū eo quod ē ſicut ſecaniabin
i quo duplicatur mel:cuius auſtuz
præcedat ſicut i matutis idromel
& iulep factum ſubtile utrunque
etias ſubſeq[ur] aqua ordei deco-
c[ton]is capillo[] uene.& ſimilium.
Si autem materia fuerit flegmati-
cus ſanguis reqritur minor infri-
gidatio & maior abſterſio:cum eo
quod eſt ſicut ſecaniabin proprie
& decoctio iſopi & radix lilii.hu-
ius etiam intentionis eſt idromel
cum decoctione aneti & lupuli &
bugloſæ &ireos & ſimiliu[].Si uero
fuerit materia ſaguïs melācolicus:
detur ſirupus:mellinus &idromel
cū decoctōe aneti:& lupuli:& bu-
glo.& ireos & ſimilium.Et qdem
ſuper his canon eſt:ut res leniētes
& remouētes alperitatē præcedāt
res abſtergētes:īmo nō expoliētur
ab eis:ſic enim facilitatur opatio.
Cum autem admīstratōes medicīæ
ſolutiūæ neceſſariā eſſe cognoue-
ris:in te eſt ut conſyderes.nas ſi ſe.

uehemēria inualuerit cū æſtuatōe
timendum eſt ſolutiuum:& excu-
sat ab illo ſola flebothomia i, qua
nō eſt timor:nili cū forſitan apud
naturæ constipationem iubemus
eam leniri cu[]s aqua ordei & uiolis
cōditis:& pulpa caſſiſi. & māna
& ſimilibus:aut cu[]s aqua prunorū
& quæ hoc curſu procedunt: aut
cū clifterio lenitio ex his quæ ſcis
Materia uero qualiscunque fuerit
euacuāda oportet quod euacuetur
cum eis in quibus cum ſolutione
eſt lenificatio:de quorum ſumma
ſunt uiolæ proprie hūidæ & ſiccæ
& condituz:& ſirupus ex eis: & ſi-
racoff. & tereniabin: & zucarum al-
choſon:& caſſiaſtula: & ſimilia: &
proprie ſi materia fuerit colerica:
& quando miſcetur cum eis ſicut
ſunt trocif. de uiol. habentes aliqd
ſcamo. & nos ſcripſimus pmilſto[]ez
eorum in capitulo de almate. Et ſi
materia fuerit flegmatica euacuā-
da eſt cum eo quod eſt ſicut pul-
uis ireos aut agar. aut iſopi aut ha
lalce cu[]s muraba de uiol. mellitis
& tereniabin &aqua ordei. Si uero
fuerit materia melan[]colica cu[]s eo
quod eſt ſicut elleborus niger cū
aqua ordei. Et iā qde. G. præcepit
aquam ordei poſt ſolutiū ſ propri-
nari debere: aut aqua mellis: ut le-
nific& & abſtergat uirtutē ſolu-
tiui: et ſi diſpoſitio aliqua eſt quæ
exigat neceſſariu[] eſt uti clifterib[]s
& lenibus & acutis: & mediis ſecū
dū neceſſitatis exigitiā: & proprie
cū dolor decliutor ad hipocūdrīa

189

fuerit. Quintã rē cōplēt admīstratōes medicināx lputū facilitātiuſ ipūmɔ̄ uelocitantiũ;& hoc qdem p[rae]ſicitur cum incohatōe ab humectātibus procedēdo ad res tēpatæ abſterſionis. & liquidē uehemens fuerit iſlāmatio: cum eo quod eſt ſicut aqua melonis in di: aut aqua citruli: aut cucur-cum aqua zucari aut aqua or dei excorticati: decocti in aq̄ pluuiali decoctōe uehemēti cum iulep. & liquidem non fuerit adeo uehemēs: ſufficit aq̄ iuiubay. & ſebeſten cum uiolis & ſe. cydoniorum & oleo amigd.dulciuſ cus iulep aut aqua mellis aut zucari: & non prætermittatur poſt illud aq̄ ordei ſicut poſt horā: & i[mi]proceſu rei procedunt uſq[ula] ad id quod eſt ſicut decoctio radic. lilii & capill. uene.in aqua ordei cum idromell. Verus aq̄ mellis ē ultimior ad humectandum aq̄ aqua ordei: & aqua ficorum: & paſſul.eſt huius generis poſt iſta: & proprie cus muraba de uiol. aut aq̄ mellis & oleo de amigdalibus dulc. & ſimiliter aqua liqr. cus eis aut ſine eis: & facimus poſt illa ſequi aquā ordei: & eſt uia rector: & quoniam peruenimus ad quædas eorum quæ ſunt decoctio iſopi & ſimilia: & ex rebus lputum facilitantibus: eſt ſolutio facta ex aqua ad caliditatem decluii hora poſt horam. & ex eis eſt ēbrocatio facta ſuper locuī doloris cus aqua calida. minuitur eni dolor & lputuī accelerat. & ſi ſit decoctōnis maluarum aut fenugræci & ſimilium:

magnificatur opatio: & conferunt ei alia ad illud c[er]ata & emplaſtra: & ex eis quidē meliora ſut i[mi]qbus eſt lenificatio cum reſolutiōe non eleuata: ſed quaſi in gradu primo: deinde procedendum paulatim ad ea quæ āplius eleuantur: & ex rebus utilibus non eleuatis eſt c[er]atum ex oleo uiol. & c[er]a: aut ex oleo amigd. & c[er]a. & eleuantur ſup[er] iſia quæcunque ſunt ex mucill. aut adi[p]ib[us] aliis: & adhuc ex iſopo hūida: & ex his fortius eſt ex radice lilii aut fenugræci & ſe. lini & abſithii coctis cu ſucco herbæ nitri & oleo de camemil. & pauco melle. & adhuc fortius eſt his ex caulib[us] elixa tis cus butiro aut ex cinere radic. caulium cum adipe. & nos quidem plura ex his ſcribemus poſt ſi deus uoluerit. & ex his quæ ualde lputum facilitant eſt ut dormiat i[mi]firmus ſuper latus dolorum: & ſorbeat hora poſt hora: paulatim ex aqua calida aut ex aqua zucari calida aut aqua mellis & ſimilib[us]. Sexta[rum] rem cōplent admīstratiōes medicaminum accidētia ſupuenientia huic ægritudini: quæ ſi ultimantur accidit ex eis timor & deſperatio: & ſunt proprie permittio ȋtellectus & alienatio uigiliæ: ſitis uehemens fluxus ſang. a naribus: & fluxus uentris. intellectus autem permittio & alienatio quandoque accidunt a permutatione pleureſis: & nos loquemur de ea: & quādoque accidit ex proprietate cuiuſdam ſp[er]ei pleureſis ſicut proprie quādo

190

147

fit in uelamine distiguëte magno:
& est diafragma quod coïcat cum
cerebro mediante quodam neruo
magno: qui dilatatur & contexitur
in lubstantiam pannicularem. Et
oport& in hac parte congeminare
simul curam pleurelis sicut nunc
scribīus: & frenefis sicut i proprio
loco scripimus. & hic erit modus
curatōis: si deus hanc ægritudinem
sanare uoluerit. Vigiliæ autem si
adlunt interdum acceſſu ad pmi-
ſtionem intellectus significant: &
proprie dum multiplicātur & ne-
ceſſaria est admīſtratio ſpērum de
iacur & ſirupus de papauere & de
coctionis eius: & hoc cum cautela
ne (putuī cōpingant & prohibeāt
quod e res deterior eis. Et medici
næ ex ſe. papaueris meliores ſut eis
quæ factæ ſut ex cortice: & cautela
ſocietatis aufert hoc nocumētum:
& proprie ſi affocietur eis quod
eſt ſicut decoctio paſſul. aut aqua
mellis aut rob: & quod eis ſimi-
le. Sitis autem accidens eis ſedāda
eſt cū humectātibus & uehemētiā
inflāmatōis extinguentibus: ſicut
eſt aqua citrul. proprie & melonis
indi & mucil. p[ſi]lii: & ſimilibus: de
quibus loquemur in proprio ca-
pitulo. Verum oport& nō eſſe fri-
gida actu: & oportet quod admi-
ſceas aliqua ex abſtergētib[us] ſubti-
licer cum eis ut lenificetur (putuī:
& si fuerit ſitis a caumate ſpūaliuī:
admīſtretur libertas aeris tēpati
decliuīs ad hūiditatē: & ūngatur
pectus ex cærato ex oleo uiolaceo

& cæra & ſimilibus. Si autē fuerit
ab ebullitione coleræ ru- confert
ſecaniabin ſubtile: quod G. docuit
cum aqua plurima ſedat hāc ſitim
& aqua ordei habēs bonitates ſuas
ex modo operationis ſuæ confert
ſimiliter: ſicut Hipp. dixit. Fluxū
autem ſanguinis a naribus cōtine-
gentem eis poſt crīſim ſiſtere non
debemus: niſi ſupfluat. Et ſi fuerit
non creticus ſed propter exuberā
tiā ſåguinis cōfert tūc flebothōia
& alia quæ dixi us in capitulo pro
prio. Fluxus uentris accidens eis
in principio morbi eſt ſecundum
unū duorū modorū. aut eim pro-
pter multitudinē materiæ cū præ
exiſtētia regulatōis naturæ & ſeq-
tur hoc anhelitus facilitio & lē-
tefcētia ſe. & eſt ſignificatio bona:
aut e propter exuberātiā materiæ
præter q[ui] reguletur a natura: imo
eſt ſicut egurgitās: & e ſignificatio
mala: & proprie cum nō ſiſtitur p
ipſu difficultas anhelitus trifſitia
& ſe. inflāmatio: tunc eim fortaſſis
ſupueniet mors in-iii. uel ante. Si
autem accidat fluxus uentris i fine
morbi eſt ſimiliter ſecundus alios
duorū: modorū. aut eis expellitur
materia ad epar & uifcera: & ſeqtur
incolumitas ipſum: aut accidit a
debilitate epatis & proftratione
digeſtiuæ uirtutis & contentiuæ
in ipſo: & ſequitur poſt ipſu pni-
ciōſitas. Septimam rem complēt
administratōes regulationu[rum] circa
regimen ægri i generibus. vi. rerū
& proprie ut dirigatur eis tēpies

i aere quæ sit utcūq ad caliditates
decliuſs:& timeatur obtuſio & a-
cuitas in ipſo ex multiplicatione
auſtri & borex in ipſo quantum
poſſibile fuerit:& fiat elongatio a
ſumis & uaporibus & uentorum
flatu:& ab aere agitationis aſrum
& ab æſtuolo & ſicco. Nutriēs aŭt
oport& cōmen ſurari eis ſecundus
conſyderationē noſtrā quā dirigi-
mus aut ad morbū aut ad patiētē:
& ad morbum quidem aut ſecūdū
quantitātē acuitatis: aut ſecundū
horas acceſſus & receſſus eius: &
multitudo quidem acuitatis facit
necefſariam ſubtractōez nutriētis
ſicut paruitas eius multiplicatōez
ipſius. Et Hippo. quidē dixit apud
uehementiam doloris & acuitatis.
Si cibus detur eſt ponere ægrum
ad deſperationēs & mortē: & illud
ideo quoniā natura debilis ad al-
teraz duarū occupationū deficiet;
aut ad utranq; intendet. & certus
eſt furiam ex reliſtentibus naturæ
ſuppeditatiōe multiplicari: quare
tunc nutriens prohibendus ē oīo
& adhuc nutrire circa acuitatis &
doloris aduentum aut augmentuſ
horrendus eſt magis ą circa ipſius
ultimitatē. apud uero acuitatis &
uehemētiæ doloris declinatōnem
non ſuſpectum eſt: & minus apud
lenteſcētiā. ulterius aŭt nutriēdus
quando accidētia iā quieta & lēta
& facilia fuerint: & adhuc ulterius
quando iam ex toto remiſſa ſunt.
Nutries igitur cum nondū in toto
dolor leuior fuerit cum eo quod

ē ſicut aqua ordei: aut aqua zucari:
aut aqua mellis utriſq; factis ſub-
tilibus: & cū iā a dolore alleuiatus
ægrum inueneris: ſed non integre:
ſis contentus aqua zucari & aqua
ordei plurima: aut aqua alterenia-
bin cum aqua ordei decocta uehe
menter: facilitant enim ſputum
& ſi ulterius ſolicitare uolueris
ex amigdalis iuſculum decoctiōi
eoq. admiſcebis: & dabis cū melle
modico aut zucaro: & ex eis eſt aq
alcāderg. & aqua tritici: & proprie
cū ægru magis alleuiatū ūueneris:
& ſimiliter iuſculum ex maluis &
crisolocanna & blitis & ſicla & cu-
cur. & ſorbitōnes ex fabarū farina:
& concedimus in fine ſe. pulmenta
ex butiro: & poſt ſe. iuſcula ex her
bis cū carnibus teneris: aut utel-
ouorum. & quidaq; ex antiq; dabāt
panem cum aqua zucari & iulep.
Gal. autem præcepit quod & nūc
comprehēdit uniuerſitas fermētū
non dari: facit enim aptōez apoſte
matis aut diſeſtionem: & azimuz
non dari: ſputum enim inuſcat. cū
autem rupturā apoſtematis quæ-
rimus: damus fermentū. ſermētatū
eim rupturam apoſtematis felici-
tat. Et uīuerſaliter qdē cōcedūtur
eis cāna mellis: & granata dulcia &
poma dulcia elixata aut affata: &
paſſulæ ſine iterioribus & Kelmes
& iuiub. cōpletæ & amig. quando
extēdimus uſq; ad piſces degen-
tes i ſcopulis & proprie habētes
ſq; mas: & hæc tribuatur ſicut exi-
git diſpoſitio. Et in pleureſi qdē

20

K

168

flegmatica dāda eſt aqua ordei: aut
aqua cice: aut aqua ordei & cice-
rum cum melle & aqua cauliū cuz
oleo de amig. aut lacte amigdalio:
& habere ſiclam cū oleo de amig.
aut lacte earum & melle: detur &
altereniabin cuz iſopo & melle aut
pulegio. eſt eim eis cibus bonus.
Et dico quod tēpus: ætas: regio: &
conſuetudo in admīstratōe quāti
tatis nutrientium & numeri utrū
paru: aut multū: ſemel aut āplus
dare debeamus: regulat. quare di-
ſtinguendum eſt in illis ſicut ſcis.
Potus autem bonus eſt eis aqua
zucari & aq mellis & iulep ſubtile
& aqua ordei ſubtilis: & quæ hoc
curſu procedunt. aquas autem in
hyeme calidā bibant: in æſtate tē-
peratam. Verū abhorreant aquam
frigidā niſi in duobus calibus: &
hoc in tuſſi quide: ſicca & alpera:
& i ſi: ti ex caliditate uehemēti. tūc
quoq: concedimus ipām: frāgētes
frigiditatem eius cū ſecaniabin &
iulep: acqrentes ei ex uirtute inci-
ſionis a ſecaniabin uirtute:2. pene-
trationis ut penetret & diſcurrat
in uenas: & ſigilletur: deīde ex fri-
giditate & hūiditate aquæ uirtus
extinguens inflāmatiōez & ſedans
aſperitatem & ſitim. hoc eſt illud
quod non oēs comprehēderunt.
In morbi aūt declinatōe detur eis
uinū albū dulce ſubtile & rob cuz
aqua plurima: & aqua mellis: & cō-
ceditur uinum aquoſum eis leue:
& Kelsmes: & aqua decoctionis al-
Kelsmes: & aqua paſſularu: & iulep:

& quæ hoc curſu procedūt. In fle
gmatica uero potēt aquā mellis: &
quādoq decoctōnis iſopi: & quæ
hoc curſu procedūt. In melācolica
uero cibetur ſorbilibus fcīs ex ſa
vic triticeo & melle & altereniabin
oleo amigdalino & ſorbilibus ex
farina fabarū & iuſculis ex lingua
bouis domestica & ſiluſtri: potēt
aquam mellis cum aqua lupuli &
aneti & ſimiliu: Et quidē iā dictū
eſt in hac ægritudine uētres fluxi
bilem cum moderantia fieri: & eīz
erus ſtrictura & largitas plurīa nō
bona. in lubricitate igitur uētris
prohibēda ſunt iuſcula ex herbis:
dāda uero ſunt apud uentris ſtri-
cturam: & cum ſitis cuz alperitate
fuerit: & prohibenda ſunt granata
& poma: cum uentris conſtipatio
fuerit: dāda uero ſut i lubricitate
ipſius: & ſic intelligendum eſt de
cateris. Cibare autem uel potum
dare non niſi a ſace purgatis ui-
ſceribus uel ſaltem mēbris dige-
ſtionis primæ. Hippo-iuſſit neque
absente dolore neq præſente eo:
neq in hora deteriori horarum.
Similiter aute: nec aperias uenas
ſace cōſtipatis uilſceribus: aut lu-
bricitate dnānte eis: & proprie ue
hementi: neq in die cum natura
obicit morbo: ſed in die minoris
agitationis ſi poſſibile fuerit. ſol-
uere autem apud ſacu: cōſtipatōez
& apud meri declinationem ad hi
pocundria cū enematibus magis
G. iuſſit. In euacuādo uero mem-
bra nutritīa & ſpiritualia materia

oblidēte pharmatiæ opus esse præ
cepit:&enemata utilia nō negauit
& proprie licut dispolitio exigit.
adhoc autē opus pharmatiæ obli-
stenendum est apud fe. & accidentis
uehementiā exculpat enim tunc ab
ea sola flebothomiæ admīstratio:
nili forte lenire liccitatē uiseru
oporteat. & hoc magis cum cliste-
ribus facias.

## SERMO IN AQVA ORDEI.

Onfueuerūt antiqu uocare aquā
ordei ptisanū: & cōſueuerunt
uocare ptisanū & chilū esse liquo-
res resultātes ex elixatiōe alicuius
rei in aqueo ex actōne caloris opā
tis illa. Vex chilus hab & artificē
calorem aīalis: & propriuz in uafe
proprio.ptisanum aūt hēt artificē
calorem ignis in uafe cōi. licut est
elixatio carnium frumenti & ordei
& aliaru reruz nutrientiū. elixatōes
aūt rerum medicinaliū cōſueuerut
uocare apozima: & ſuenerut aquæ
ordei duplex officiū. ſ. lenitioīs cū
abſterſione aut ſine abſterſione ſi
qdem cum abſterſione potus me-
dicinalem abſolute uocauerut: eas
uero quæ ſine abſterſione ē quā-
doq. uocauerunt potu tantum: &
quādoq. potum & cibum: & in his
diſtiguitur moüs opatōis ſecūdū
artem & ſcientiā: quare duplicē in
eius opatione inuenerut artez: unā
ſ. faciēdo eam potu medicinalem:
aliam faciendo potum tantum: aut
potum & cibum. Ars ergo prima
modificat ſic. Accipe ordei excor-
ticati & fricati cum panno afpero

fricatōe uehemēti uſq. ad excludi-
onem tenuiū corticū circiter. lb2.i.
& ſit ordeum ſubtile mediū inter
novum & antiquum: ſuper quod
non cecidit de odore corruptōis
aliquid: neq. de contagione fumi
aut pulueris: & conferuatus fuerit
in loco aeris liberi: & iam habuit
perfectionem in maturitate ſua. &
pone illud: licut electu i olla noua
munda: & lota & abſterſa nimis: ut
nō remāferit in illa de odore quo
cunq. oio: & proiice ſup ipſu aquæ
circiter. lb2.xx. & ſit aqua fontium
dulcium leuis & ſubtilis. & exerce
coctōez ipius cum omni facilitate
iquantū possibile fuerit: & hoc ſi-
ne fumo auferēdo a principio ſpu-
mam eius: & decoquatur uſque ad
conſupiōem medietatis aquæ aut
duaru partium eius: deide coletur
& cōſeruetur in uafe uitreo. hab &
autem hæc aqua uirtutes lenitiuā
resultātē in ea ab aqua & medulla
ordei: & lauatiuas & abſterſiuam a
nitroſitate quadam expāsa i cortice
interiore ordei tegente medullas
eius. ē igitur facile lauatia ut ſpu-
ti facilitatiua: uentrē lubricat: op-
pilatōes aperit: & urinā prouocat.
Ars uero ſecūda modificat ſecūdū
hūc modu. Acci. ordei excorticati
circiter. lb2.i. & frica illud cū pāno
afpero fricatione uehementi uſq.
ad exclusionem & ſeparatiōez i te-
riorum cortic. omīno: & laua illud
lauationibus pluribus cum aqua
calida: deinde pone illud in olla: &
pōe ſup ipſu aquæ circiter. lb2.viii.

192

149

deinde bulliant cù facilitate ebulli-
tōne.i. & proiiciatur ab eo illa aq.
deinde pone sup ipfus aquæ calidæ
circiter. lb2.xx. & decoque cù faci-
litate uſq3 ad. lb2.x. uel uſq3 ad. lb2.
vii. deinde cola & recōde i uale uitre
o hæc aŭt aqua ſitim & alperitatē
ſedat: & inflāmationem extinguit:
pectus & pulmōes: & guttur lenit.
ſitim extinguit: uentrem lubricus
reddit: præcordia humectat: & ſpu
tum facilitat. Hæc autem aqua ul-
teriorē recipiēs coctiōes refūden-
do adhuc in ea parum poſt parum
circiter. lb2.x. aquæ calidæ effici-
tur cibus & potus quas quibusdā
colatam: quibusdam non colatam
ſecundum neceſtitatem indigentē
Hippo. dari præcepit. & quādoq3
adhuc ulteriorem recipit coctiōes
uſq3 adeo dōec hēat mediocritatē
inter iūctum & liqui dū: & ē cibus
laudabilis hēns bōitates ſolēnes.

## SERMO IN AQVA CICERON.

Ixerūt antiq duplicē i cicerib3
proprietates eſſe: & ex hīs una
eſt: quoniam expāſa eſt in ſupficie
corticum eorum humiditas bau-
rachia cum caliditate ſubtili quæ
tollitur ſola ebullitione. & eſt alia
proprietas quæ ſedet in toto cor-
pore eorū: & eſt humiditas dulcis:
ſubtilis: nu tribilis tamen: iſ flatiua.
ſi ergo coxeris. lb2.i. cicerū confer-
uantium adhuc nitroſitatem cum
lb2.xx. aquæ facili decoctione uſq3
dum redeat ad. lb2.x. tūc erit aqua
eorū potus medicinalis: & propire
abſterſiuus: lauatiuus: aperitiuus

oppilationum tam præcordioru3
q nutritiuorum & uiarum urinæ:
frangitiuus lapidis in eis: & mun-
dificatiuus uſceru. ſiti: tamen nō
tollit: & ſi ulteriorē recipi: & cocti
onem & cu3 plurima aqua uſq3 dū
acquirat mediocritates iſter tenue
& iūctu: ē cibus bōus ægritudi3
ſlegmaticis. ueru3 oport & ut de-
tur colatus. Ex ciceribus autem a
quibus iā expoliata fuit nitroſitas
fiunt iuſcula incitantia uentrem &
impinguantia.

## SERMO IN AQVA MELLIS.

Am ſcripſimus in antidotario
nrō. Habuali iulep alKelmes
conferēs cum auxilio dei pleureſi
& doloribus pectoris. R. alKelmes
paſt. line oſlibus: & decoquantur i
aqua decoctione ſufficienti: & acc.
huius aquæ. p. i. pēidiagr. p. 5. deco
quantur uſq3 dū ſufficit: ſecundu3
eūdē modu3 ſit iulep. I de3. ſirupus
conferēs tuſſi & pleureſi. R. ſucci
granatorum dulcium. lb2.ii. ſucci
cannarum mellis. lb2.i. aut penidi-
arum tantūdē. Fiat ex eis ſirupus
bonus ſi deus uoluerit. Ioannitius
Iulep ſubtile cōferens pleureſi cù
inflāmatōe & ſiti. R. ſucci melōis
indi aut ſucci cucur. aſſæ. lb2. iii.
zucari. lb2.iii. fiat ex eis ſirupus: de
tur cu3 aqua ordei. Idem S irupus
molertus conferens pleureſi & ſe.
& tuſſi ſiccæ. R. uiol. recentium &
ſe. cydoniorum & citrulorū. a[n]. 3. x.
ſe. maluæ. 3. xii. gummi arab. 3. iii.
dragg. 3. iii. ſuſde ſup ea aquæ calidæ
lb2. vii. & dimitte die ac nocte:

deinde bulliat ad consumptiones medietatis:deinde cum penid. lb2. ii. 5. fiat s1rupus. da cu3 aqua ordei & mucill. p1lili mane & fero. I. srae- lita Sirupus c6fer6s pleure1i & ca tharo calido & tu1si calid6 c6 alpi tate & liti uehementi factis cau1a siccitatis t6poris. R. iuiub. p1gues: sebeften .an. c. uiol. s1raco1t. an. 3.x. liquir. flor6 lingua6 bouis dome- stic6. an. 3.xii. se. malu6: cydonioru3 an. 3.v. proiice sup ea aqu6 calid6 lb2.vii. & dimitte die ac nocte: dei- de coque u1q3 ad consumptionem medietatis: & cum zucari. lb2.ii. & fucci maloru3 granatox. lb2.i. fiat s1rupus. da cum aqua ordei & mu cillag1e p1lili. I. dem Sirupus c6fe- rens pleure1i cum inflammatione & acu6ine uehem6ti & tu1si diffici1i R. aqu6 cucur. lb2.ii. s1raco1t. uiol. an. 3.xx. pulp6 caff1x1. 3.i. ii. 1fudan- tur o1a per diem & nocte in succo pr6dicto. demu3 frica manibus & cola: & cum fucci gnatoru3 dulciu3 lb2.i. fiat s1rupus. da ut supe1ius di ximus. Hamec Sirupus de uiolis conferens pleure1i & tu1si calid6. R. uiol. 5.ii. se. cyd6ioru3 & malu6 an. 5.i. iuiubas: sebeften. an. xx. deco que in. lb2.vi. aqu6 cucur. u1q3 ad tert1x partis c61umptionem & c6u zucari. lb2.ii. fiat s1rupus. Filius Zachari6 Confectio troci1corum festinantiu3 in pleure1i maturat6ez & facilitantiu3 1putu3. R. uiol. fucci liquir. an. 3.x. dragg. amili. se. alte6: se. feniculi. an. 3.iii. confice c6u mu- cillagine p1lili & se. cydonioru3. &

se. lini: & lit do1is. 3.i. c6 u1ru. uiol. I. dem Confectio ungu6ti leni6tis pectus & facilitantis 1putum. R. olei uiol. 3. iii. mucill. se. lini. & se. cydonioru3: & mucill. se. alte6. an. 3. iii. mucill. ordei cocti ad pfect6ez u1que dum rubefcat. 5.i. &. 5. fucci. radic. lili. 5.ii. c6r6x pur6. 5.i. ag- greg6tur & inu6gatur ex eo pectus. Sabor rex medorum Confectio unguenti sedantis dolorem & le- nientis 1putum. R. olei uiol. 5.ii. c6r6x. 5.5. adipis anatis: & gallin6 an. 3.v. 1sopi humid6. 3.vii. butiri ouini loti 1pe in aqua ordei. 3. iii. mucillag1s: 1eminu3 lini & alte6. an. 3.viii. fiat ex eis unguentu3 bonum & expertu3: & li materia c6pactior fuerit p6e pro oleo uiolaceo oleu3 de lilio. I. de3 Confectio emplastri mirabilis ad ea qu6 diximus. R. foliorum uiol. 5.v. radic. lili. 3.x. farin6 ordei: & fabarum. an. 3.vii. mucillag1s: maluau1sci: & 1eminum cydonioru3: & se. lini. an. 3.xii. florum camemill6. dragg. an. 3.vii. c6r6x. 5. ii. olei uiol. 5.viii. rob quantu3 su1si cit: & aggregentur o1a: & succ pone. Si autem materia compacta fuerit & idiget resolut6e: addatur far1x6 se. lini. 5.1. & pro oleo uiol. ponatur oleu3 de lilio: & li caliditas 1tes1or fuerit: adde eis fucci folioru3 cucur. nenufaris. an. 3.xii. & subtrahimus se. lini. I. dem aliud sedat dolorem & maturat. R. far1x6 ordei: melliloti an. p. i. farin6 fenugr6ci: & se. lini. an. p. i. se. papaueris al. p. i. tertias. ii. aut corticis papaueris. p. 5. uitelli

193

oui quantu sufficit ad aggregādu. Filius Amaran. emplastru cōterens pleureſi. R. uiolax ſiccaru: furfur is a farina al. farinæ or dei & fabarùs: maluæ: camemillæ: melliloti. Æn. cō fice cù cæra & oleo quaſtū ſufficit: & utere: & ſi neceſſitas expeter& reſolutiōem maiorē: adde ficos al. farinam ſe. lini & fenugræci. Si aŭt reſolutio quam quæris non fuerit poſſibilis: immo tendit ad hoc ut ſuppuretur: & hoc ſignificatur ex eo quod non mūdificatur in. xiii. diebus: imo multiplicatur dolor & ſebris & difficuſtas & tuſſis & cōſtrictō anhelitus & tuſſis & alia: & tunc diuertemus cōſyderatiōes noſtram ad inueſtigandū qualitatē accidentium ſignificantium ſuper alterum duorū ex his quæ cōpre- hendit ratio de eſſe uirtutis. Nam ſi dolor cù prædictis accidentibus non minutus fuerit: neq. p. flebo- thōias neq. p. ſpatū neq. propter alia ſedatur: & uirtus nō fuerit for tis: expecta caſum eius & mortem. & iam quidem dixit Hippo. quod quando pleureſis non reſoluitur neq. mūdificatur uſq. ad diē. xiiii. tunc permutatur ad collectiones: & tunc oportet ut ars pmutandi collectōes ad ſuppuratōes ad ſtatū incolumitatis dirigat intentiones ſuam ad. vi. res. Prima quidem eſt maturatio apoſtematis. Secūda eſt ingeniatio ad rupturā eius. Tertia eſt abſterſio & mūdificatio. a uiru. Quarta eſt incarnatio & ſigillatio uulneris. Quīta correctio accidē-

tium. Sexta regulatio uitæ. Primā igitur rem cōplent admīstratiōes medicaminum aggregātium in ſe uirtutem leniſcationis uel ſimul & reſolutiōis: ut cadat maturatio æqualiter in materiam tā collectā. & hāc quidem oport& habere latitudiē: cù ĝdatione admīstratōis medicaminum: incipiendo ab eis quæ ſunt i. gradu tēpatæ opatōis: extēdēdo ad eas quæ magis eleuā tur: donec perueniatur ad gradus fortitu dinis. Et ſcias quod princi piū operatōis a medicinis fortib: inæqūe facit maturatōes: apoſtema aperit. Et maturatiuorum quædaſ operātur adminiſtrata interius p os: & quædam exterius: ex interius operantibus & temperatis ē aqua decoctōnis ſicorum ſicorum aut dactilorum: & fortius eis ē decoctio utrorum: & ex eis ē decoctō fenugræci & ſicorum ſicorum cù rob aut ſine eo aut paſſul: & ſenu- græci: aut aqua or dei decoctionis ſicorum ſicorum uel radic. lili: cum melle: & ex eis fortius ē decoctio ſicorum: paſſul. enucl. dactil: & ſenugræci & ſe. maluæ cum iebu- theo: & ſi fuerit in eo caliditas uehemens: tunc conueniens eſt aqua or dei cum iulep ſubtili aut cù aq mellis: aut cù aq or dei decoctiōis radic. maluarum: aut ſe. lini: aut ra- dic. alteæ: aut radic. lili: aut ſicorum: ſic. & paſſul. & ſe. cydoniorum: & ſi milium. Conſectio trociſ. faciētiū maturatōes & proprie cum nō eſt caliditas uehemens. R. ſe. maluæ:

alteæ farinæ fenugræci: se. lini aſſi:
farinæ cicerû: ſucci liqr. tereniabin
ãñ. fac trociſ. cum mucill. ſe. lini. da
cû eo quod conuenit ex potibus.
Confectio alia trociſ. conferentiù
ei cû quo ē caliditas & ſe. uehemēs.
R. uiol. ſiccaru: amili: dragg. ſucci
liqr. ſe. cydonioru: ſe. citruli: cu cur.
melonis: ſe. maluæ: alteæ: florû mel
liloti. ãñ. fac trociſ. cû mucillagine
ſe. cydoniorum aut ſe. lini. da cum
eo quod conuenit ex potib:.
Ex-
trinſecus aŭt operantiù quædam
ſunt embrocationes: & proprie ex
aquis decoctiōis maluæ: aut alteæ:
aut fenugræci: aut ſe. lini: aut cydo
niorum: & ſimilium adminiſtratis
cum ſpōgiis. & quandoq. additur
eis quod ē ſicut mellilotu: & anetū
& herba nitri. ſ̃n do oport & ſedare
dolorē: & quādo oport: & quod ſit
linitiōes & proprie quæ ſut ſicut
cæra & oleum imbibitū in mucill.
ordei & ſe. maluæ: aut in mucilla.
fenugræci & ſe. lini & alteæ & ſimi
lium. & ex eis eſt adegz gallinæ &
anatis & ſimilia: & fortius eis ē di-
aquilon diffolutu in oleo de lilio.
& adhuc fortius quidē fit ex mu-
cil. radic. maluæ: alteæ: fariæ ordei:
fenugræci: ſe. lini: & ſe. cydonioru
& mellis aggregatis cum butiro
loto & cærato facto ex oleo & cæ-
ra: & quæcunq. ſunt ēplastratiōes
& proprie cum eis quæ ſunt ex
mucillagine ſicorus & farina ordei
ſimul coctis aut ex farina ordei &
mucill. cû melle & oleo ueteri: aut
ex dactilis & farina frumēti & rob.

Et ex ualde bonis eſt quod fit ex
oleo & foliis cauliū & farina fenu-
græci cum butiro ſimul coctis. &
ſimiliter ex radice lilii cocta cum
rob & butiro. & fortius eis ē quod
fit ex farina ordei & fenugræci &
ſe. maluæ coctis cum mucillagine
ſicorum & alteæ cuſ melle. butiro:
rob & adipe antiquo. & adhuc for
tius ſi addatur eis ex ſimo colūbi
no. & adhuc fortius ſi addatur eis
galbanū in rob aut in uino dulci.
& adhuc fortius ſi addatur utrūq.
hoc autem medicamen interdum
collectionem uſq. ad partes cutis
adducit. & ſi addatur i medicamie
herbæ albeduſtus aliqd: opabitur
illud uehemētius. & confert i hac
hora adminiſtratio getis & proprie
in aere quieto & tēpato ad calidi-
tates & humiditatē decluii. Cibos
autem manducent maluas blites
ſiclam atriplicē cum oleo amigd.
& ex ſūma olerum melius cū lau-
rēgēs. eſt enim cibus & medicina
citam & facilē faciens apoſtematis
maturationē. & laudatur eis altere
niabin & ius cicerum dulcium cuſ
melliloto: & ſorbitiōes frumētales
& ius cauliū & ſimilia. concedūtur
ei in ſecunda mēſa fieri ſicci & elixi
& dactili hüidi & Kelmes & poma
dulcia & canna mellis et ſimilia.
Secundam rem cōplent admiſtra-
tiones medicaminus aggregantiu
in ſe uirtutē lenificatiōis & aptōis
cuſ ingeniationibus ex modis ope
rationu. et ad hoc qdē genus me-
dicaminis perueniendu eſt cû iaz

19A

factū est dubellati. & hoc quidem
significatur ex remissione doloris
& febris multiplicāne grauedis
in loco collectionis. Medicinæ aūt
quibus est proprietas hoc facere
ex his quæ lummuntur per os: sunt
sicut sIRupus de isopo & de pras-
sio: & ex eis efficacior e sIRupus de
succo herbæ albeduſtum & melle
aut apozima decoctiōis ipſius cū
modico frumēti ſimul diſtēpera-
tis & coctis. & fortius eis est ſuc-
cus ipſius cum fermento & melle.
& ad huc fortius ſi addatur eis ba
urac modicuz. & cōfert i hac hora
& proprie cum natura est fortis. &
fe. non est adminiſtratio tyriace &
mitridati. ſestinant eni: & facilitāt
aptionem. & ſimiliter ſinapis cum
aqua mellis aut aſſa foetida cuz la-
cte. Et ex eis autez quibus utimur
extra est emplaſtrus factū ex herba
albeduſtū & butiro aut adipe āti-
quo & melle: & fortius eis est ſi ad
datur ex ſimo colubino & fermēto
& adhuc fortius ſi addatur bau-
rac. Modi opatōuz qbus ūgeniatur
ad rupturam apoſtematis ſut pro
uocatio tuſſiculæ hora poſt hora:
& fortius eo e prouocatio uōitus:
& confert ante horam eruptionis:
ut dormiat ſuper latus infirmum:
deinde uoluatur ſubito īpetuoſe
ad latus ſanū. & ſut ex ūgeniātibus
qui agitant eos lecto pēlili aut in
cunis. & ſut qui agitant ſed e qua
ſedent gubernando eos ne cadant:
& ſint cibi eorum in hac hora ſor
bitiones fermentatæ ex farina cuz

melle aut tritico aut ex faria ordei
aut tritici aut cicerum: & panis fer
mentatus infuſus aqua mellis aut
rob. & conceduntur eis oua forbi
lia cum pane & lac calidum ſicut
mulgetur cum pane & paſſ. & fici
ſicci cuz pane: & comedat i ſecūda
menſa ĝna pinearu: cuz ficis ſiccis
& amigdalis dulcibus & amaris &
ſimilia. Vltimo ſi cū hac arte apo-
ſtema non rūpitur: tūc e tīoro ſu:.
quare oport & ut apiatur collectio
aut flebothomo aut cauterio ut
ſanies egrediatur: & non ſubito ne
ſuperueniat ei quod est ſicut de-
bilitatio & ſincop. & mors. square
oportet paulatim et omni die ex-
trahatur & cum cautela. cum autez
ſaies quæ expuitur poſt apoſtema
iā fractū: aut egreditur poſt aptōe:
am factam: dein de fuerit ſanies al.
& iūcta: xēglis: non habēs de odore
corruptionis aliquid omnino: et
ſe. continuatur remiſſio paulatim.
tunc est illud de quo est ſpes ad i-
columitatem: et proprie quando
continuantur ei quinque alix ſi-
gnificatōnes laudabiles quæ ſunt
proprie lenitas: quies: iucūditas: et
deliderium cibi: et bonitas alia:
operationum naturaliū et ſpūaliū.
quare oportet in hac hora ut cō-
ſerues uirtutem cum carnibus et
cibis temperatis: neq terrendū de
febricula: quoniam eradicabitur
paulatim exeunte ſanie. cum autez
accidentia in contrarium horum
apparuerint: tunc est illud de quo
delperabitur. Inqt Hippocrates

terminus rupturæ huius apostolæ
matis quādo præscribitur. xx. eius
& quandoq. xl. & illud ideo quāto
accidentia collectionis fuerit ue-
hementia: tanto status uicinior &
eruptio uelocior. & quāto e cōtra
rio leuiora & piguiora fuerit tāto
status & eruptio tardior. Accide-
tia autem super huius significātia
sunt febris & dolor. hæc eīm s i est
uehemēs aut remiſa: citā aut tardā
eruptōnem declarat. Tertiam rem
coñplet admiraſtratoes medicaminū
a ſanie mundiſicātium poſt colle-
ctionis eruptiōem. & hoc quidem
ſecundū exigentiam declinationis
ſaniei. In qui buildā eīm tranſitum
habens per pulmonē excreatur cū
tuſſi. in qui buildaz uero recipitur i
uacuum corporis. & ſubintrās cō-
cauā uenam trāſit ad epar. & ſiqdē
autem in partem eius concauam
declinabit: trāſit ad iteſtia magis:
sicut ad propiqores ductus: aut ad
partem gibboſam etiā poſt & de-
clinabit ad uias urinæ: & i qbudā
ſit poſt rupturas ad nullā partem
ſaniei declinatio. quare cōculcatur
ibidem: & est materia morborum
diſſiciliū &ptiſis. & quādoq. præ-
focat propter multitudiēs ſuā: cu
ius cā iaz ſuccurrimus: ut mundi-
ficetur a principio uirus. Nā ſicut
dixit Hippo. s i uſq. ad. xl. dies mū
diſicatus non fuerit faciet cadere
in ptilim. Cum autē natura ad ex-
pulſiōem ſaniei uiaz fecerit: per os
abſterſua lauatiua & mūdiſcatiua
medicamīa dari oport: & aq mellis

ā lau dabilior: & aq zucari & iulep:
& ſimiliter aqua ordei & aq ciceru:
& fortius eis ē ſecāiabin. Ga. quod
ſcriptum est in capitulo quod est
ante istud. & adhuc fortius eis est
decoctio iſopi & ſirupus eius &
decoctō radic. lilii & ſirupus ipſi-
us. Huius etiā intentionis ē lohoc
de caulibus & lohoc de ſquilla &
electuarium de herbo & lohoc de
aleis est uehemētis uirtutis i hac
parte: & alea aſſa cū melle & buti-
ro. & nos hæc omnia ſcriplimus in
capitulo de almate & tuſi: plura &
diuera ex eis quæ pectus & pul-
monem a putredinibus mūdificāt
ſcriplimus ibide: quæ ibi reqran-
tur. cōfert etiā uōitus prouocatio
cum interpollatōe cū aqua mellis
& ſale aut cum aqua mellis & bau-
rac & ſinapi. cōferūt etiā ſimiliter
ſuper locum embrocatōes & lini-
menta & ēplaſtrationes: & proprie
ex rebus quæ adiuuant ad mundi-
ficationem: & ex ſumma eorum est
decoctio halalcæ aut iſopi aut ire
os aut ſimilium adminiſtratorum
cus ſpongiis. & quādoq. miſcetur
cū eis quod est ſicut ſpica & ligna
balsami: & grana eius & hueg & a-
riſtol. ro. & ex eis quæ liniūtur ſup
locum est oleum de ſpica & oleus
de alcanna & oleus de lilio & oleu
camemillæ & anetinum: & fortius
est oleum de ireos & oleu balsami.
adhuc est fortius. Emplaſtratōnes
autem oportet quod fiant ex eis
quæ ſunt ſicut camēilla: mellilotu
ſpica & farina ordei & farina fenu

195

12

græci & ſemen lini & ſemē maluæ
coſregatis cum cærato quod fit
ex ilopo humida & oleo de lilio &
oleo nardio & oleo de ireos & cæ-
ra. & fortius eis eſt: & proprie quā
do quæritur extinctio: & proprie
factū ex alūine sulphure & alpalto
congregatis cum oximelle. & qde
ſuper his canon eſt medicinam nō
eſſe euacuandam ab una triuī pro-
prietatum. Et prima quidem ē ut
lit abſterliua & mūdificatiua. Se-
cūda eſt ut lit membri per quod
fit tranſitus ſanici confortatiua.
Tertia eſt ut lit expulſionis factæ
per illud membrum facilitatiua.
Et prima quidem perficitur cum
eis quæ lūt ſicut aqua mellis: & aſſ
zucari: & lirupus mellinus: & alia
quaſ præceſit rememoratio. Se-
cūda uero p[er]ſicitur cum eo quod
eſt ſicut ilopus: halatce: Kelmes &
ſimilia: & í expulſione facta p[er]
ad uias urinæ: & ſicut trociſ. diaro
don & luc & ſimilia in expulſione
facta per epar ad intestina. Tertia
uero p[er]ſicitur cum eo quod eſt
ſicut ireos & ſe. alcurat & cartha-
mus & ſimilia: quādo ſanies expur
gatur lputo: & ſicut decoctio ſe-
niculi & apii & aſſ cicerū & ſimiliū
quādo expurgatur per urinam. &
ſicut fal & baurac & carthāus: q[u]do
expurgatur p[er] intestina. Et ſunt ex
medicinis quæ aggregant í ſe o[ē]s
intentiones: ſicut ius galli antiqui
& mel: & liqr. & capill. ue. & ilopus:
& caſſiaſ. & manna: & cynnamomū
& ſimilia. hæc enim adiuuant ad

expulſiones omnes quas diximus:
& ſunt ex medicinis magnis quæ
etiam aggregant omēs intentōes:
ſed non lūt adminiſtrandæ niſi cū
morbus proprie crōicatur. & ſunt
tyriaca proprie & mitridatum &
athanaſia: mundiſtant enim hæc
ſuſcienter: & ex eis eſt confectio
mirabilis relata ad Archigenē quā
ſcripſimus in capitulo de tuſt: &
ſimiliter medicamē de piperibus:
Verū cautela ſuper his adhibenda
eſt. oportet enim ſe. lēteſcēte dari
& natura non debili & cum melle
plurimo aut aqua mellis: ut excite
tur ſanies: & mundiſicetur locus:
& ſit potio eorum circiter auella-
nam. i. uel. ii. ſecundum exigētiam
rei cu[que] eo quod conuenit ex poti-
bus & proprie cu[que] aqua mellis. in
craftinum autem ſit qua[t]itas eorū
minor: ſic ſeper diminuēdo donec
perueniatur ad mel ſolum. & ſi nō
plene cum his mundiſicetur: iterū
redeatur ad illa: & iterū ſi oportet
procedatur ſecūdū eādē doctrinā
uſq[ue] ad id quod exiccetur i totu[que]
& ſimiliter ſi hoc regimēe adhuc
plene nō mūdificetur accelerabi-
mus ad ſapā: & adminiſtrabimus
medicina[rum] ex arſenico & sulphure
ſecundū ſcientiam traditā anobis
in capitulo de almate et tuſt: hæc
enim exiccat cum fortitudine: & ſi
cum his rebus cōſtringitur anhe-
litus: redeu[dum eſt ad ea quæ di-
latant ipſum & educūt ſaniē: ſicut
aqua mellis: medicinæ iſopi: & ſi-
milia. & ſi ſupercaleſiūt: ex eorum

administratio ne: redeundum est ad aquam ordei cum aqua mellis aut iulep & similia. Cus aŭt hæc accia cesserit. & conftrictio: anhelitus: & supercaefactio: & exiccatio: i te- rentur prædicta cus uiciſtudine ſecundum exigentiam neceſſtatis. Cibi autē eorū ſint aqua cicerū: & alterenabin: & ſorbitōes ſubtiles ex farina cicerum & fabarum cum oleo amig. & melle aut zucaro: aut ius caulium cus oleo amigdalino: quando cum gallinis nifi ſebris uehemētia prohibeat: & ius galli- narū antiqua: & ius galli antiq & carnes pulliæ & hædiæ: & addatur eis in cibis aut iuribz eorus pip: dū res poſtulat expedire aliqd. adiu- uat eis ad müdificādu & exiccādu. Et præcepit. G. dari cepas & aleus in ieiunio: & uulnus non clauditur dum mundificetur. & præcepit dū ſanies descendit ad intestina dari cibaria quæ uentrē moueant: ſicut proprie malua: blites: atriplices: & leureg. & cus p uias renū educitur: dari debet quæ ſut ſicut aſparagi: bautia: & ſimilia. In ſecunda uero menſa cedāt grana pini amigd. cū melle. & ſe. ſenic. dactil. humidi: & ſimilia. & cōceduntur poſt cibū poma dulcia & cydonia & pira: & proprie ſcenobired. & ſimilia. Po- tum ad dandum eis uinum dul. & uinum alKesmes: & uinū de paſſul. & aqua mellis: & aq zucari. Si autē collectio erumpitur & diffūditur ſanies in loco collectiōis ad nullas partem declinans: tunc oportet

cauteria ſuper loco eodē. iii. uel. v. uel plura ſi neceſſitas expetit ipri mi cus cauterio politi: & pforetur pectus uſq ad locum ſaniei. & hoc ſi fuerit in pectore. Si autez fuerit in latere aperiatur cum ſagitella uſq duz pueniatur ad ſanie: & ex- trahatur & exiccetur extractōibus remouētibus materiā: donec pau- lati exiccetur in totu müdificatōibz & abſterſionibus continue factis cū aq mellis aut cū uino mellito & ſimilibus. Quartas rem complent administratiōes medicaminū agre gantium nūc uirtutes abſterſionis & mundificatiōis: nūc uero incar- natōis & confolidatōis. & medica- mina huius modi ſibi inuicem ſuc cedant: uſque dum plena appareat ſanitas: & dictuz est eſſe aqua mel lis abſterſuum bonum: & dictuz est de aliis quæ nolo nūc iterare. & iam quidem cōpertum est in la cte caprīo aut alinino aggregari intenciones. & abſterſionis ex pte aqueitatis: & confolidatōis ex pte caſeitatis eius. & oport& ut ſit lac calidū ſtatim cus mulgetur: & ſic ponitur bonum paſtus & proprie deſiccatiuum. Verum alininum lac ſubtilius est q caprinū: caprinum uero temperatius est eo. & aqua de coctionis ordei & cancrorum flu uiali ſimiliter aggregat intenti- ones prædictas: & ſimiliter lac co ctu cū oleis. Mediciaru aŭt incar- nantium & cōſolidantium uel na tura pulmonis & pectoris. ſumma dcāē in capitulo de ſputo ſaguīs.

V

196

43

quare oportet ut ps illa afferatur
ad locum hūc & loquemur adhuc
de eis in capitulo de ptisi:si deus
uoluerit. Cibi aūt eorum lūt carnes
paruarum auium & extremitates
hædo: & porco: tuuenü &arietü
castratorü & rilum cum gallinis &
tri. &orbitōes teneræ ex frumēto
cum carnibus. & ex ualde iuuātibz
lūt orbitōes ex farina orobi: & ex
farina risi cum lacte. & lac coctum
cū eis e cibus dilectus: & proprie
cū lapidibus fluitalibus aut cum
calibe. & similiter caeus recens
& similiter sorbitiones & pulmē-
ta ex lacte cum farina ciceruz aut
fabarū aut amili. Caueatur autem
īdigetio contingens ex lacte:mo-
lesta e & inimica: & proprie quātū
nutrimentū eius est amicū. Potus
eorū sit uinū mediocriter stipticū
& uinū dulce est bonū eis & uinūs
al. ātiquē: & aqua i qua extīgitur
ferrū: & aqua de minera ferri: & aq
ro. & aqua pluui. infusionis gūmi
aſſi & ſimllia. & laudatur eis rob
myrthinum: & ſirupus eius & miua
cū aqua maſticis. & nō negligatur
excellentia zucari ro. & admis Dra-
tiones eius in hora. fortasse eni: est
ipfum medicina curans eos: & nos
diximus in capitulo de Iputo ſan.
ſecundum ſermonē.G. & dicemus
hoc latius in capitulo de ptisi:si
deus uoluerit. Medicinarum autez
ſuma quæ admisstratur eſplaſtrādo
aut leniēdo dicta e in capitulo de
Iputo ſan. Quintam rem complét
admiſtratōes medicinarū ſedātius

accidentia in tota curæ latitudiē
super ueniētia & sup uezementiā
doloris & ſitis & ſe. & prauitas an-
guſtiæ & tuſſis uehemēs & cōſtri-
cio anhelitus & uigiliæ & faſtidiū
cibi: quæ tēpore collectiōis matu-
rationis timoroſa ſunt. maturata
aūt ea ſuſpecta ſut magis. poſt eru
ptōez aūt eius remanētia tremēda
& mortalia. Verō ex eis quædā reā-
nētia ſunt ſecūduz magis & minus
ſuſpecta: & quædā corrigi poſſut:
quæda aūt minime. Inqt eis Hipp.
dolor & ſe. circa generrtōez ſantei
uezementiora ſunt: generata autez
ea remiſſiora: & amplius remiſſiora
poſt eruptōez ipſius. & adhuc āpli
us magis mūdiſicata & exicccata ea.
Sī aūt contrariū horu:z accidit: tūc
nil est aliud niſi peſſimitas & pro
ſu:da corruptio ex prauitate nene-
nofitatis ſigniſcatur. & qde:z uere
mortale & teſtatur hoc uirus ap-
parens uelut amurca & foetidum.
& hoc quidem i:corrigibilius de-
ſperādum oio: & hoc idē prauitate
anguſtiæ dicimus: & ſimiliter de
tuſſi & conſtrictione anhelitus, ui
giliæ aūt ſitis & appetitus defectō
aliā atq: alia:z habere poſſut cām: p
quam nunc iu: dicāda ſimpliciter.
uigilias aūt mala cerebrī cōplexio
ſicut ſiccitas & bauracitas ex mala
hüiditate occulta aliquādo i ipſo
eſſicit: aut frequens agitatio ſuper
aliqua re. & iam quidem diximus
cauſam in capitulo de ſahara. ſitis
autem cauſam poteſt habere extra
neā: ſicut e proprie ſalſuginoſitas

196

ex mala qualitate exiſtente i ſtoaco
aut cali ditas aut ſiccitas i orificio
ipſius:& alia ſicut dicemus i capi-
tulo ſuo: & curatur ſicut ibi dice-
mus:& ſimiliter defectō appetitus
alias poteſt habere cās quas etiam
dicēus in propriis capitulis. Sextā
rē cōplent admīſtratōes regiminū
ex generibus rerū ſecūdū exigētiā
qnque canonum præſcriptorus:&
hoc quidem dictu: eſt. Filius Za-
chariæ Confectio cancrorum qui
admīſtrantur cū aqua ordei cū co-
cti ſunt cancri fluuiales & ſirupus
de papauere aut rob mythinu: &
conferunt ad consolidationem &
mūdificatōes uulneris pectoris &
pulmonis: permiſto quorum R.
papaueris albi: ſe. cucur: &citruli
excorticati. ān. 3.x. amili: dragg. gū-
mi ara. ſucci liqr. ān. 3.v. thuris ma-
ſculi: ſedenegi loti: boli ar. ſanguis
dra. Karabæ. ān. 3.ii. myrræ: cynna-
momi: opii. ān. 3.i. ſiant trociſ. & ad
miniſtrentur. I de cōfectio ſeplasti
festinantis maturatiōem pleureſis
& ſedantis dolorē eius. Acc. aneti
uiol. camemillæ ſiccæ: ſulphuris:
alteæ: farinæ ſe. lini: ſenugræci: fariæ
ordei. ān. decoquantur in aq deco-
ctionis: donec ſint decocta. deinde
cōterātur: & miſce cū oleo ātiquo:
& ſuperpōatur tepidū: & quādoq
addūtur in eo cinis cauliū & adeps
anatis. Gal. Confectio lohoc mun-
diſcantis & abſtergentis ſaniem a
pectore & pulmōe. R. amigd. dul.
& amatay. granorū pini: ſe. urticæ:
farinæ lupinoru: ān. ptes æquales.

confice cū melle:& da cū eo quod
cōueit. Plures præterea ex medicis
mūdificātibus pectus & pulmōes
a ſanie & uiru dictæ ſūt i capitulo
de almate & tuſſi quæ requirantur
ibi ex medicinis ſanantibus ulcera
pectoris: plures dictæ ſunt i capi
tulo de ſputo ſan. Habuali Cōſe-
ctio trociſ. ad ulcera quæ ſunt in
pectore & pulmone conſolidātiu
ea. R. ro. balaſtiæ. ān. 3. ii. ſan. dra-
amili: olibani. ān. 3. ii. dragg. maſticis
ān. 3. i. & 5. acatiæ: croci. ān. 3. unius
tertiam: Karabæ: & myrræ. ān. 3. 5.
cōſice cum rob cydoniorū & myr
thilorum: & da cu: eiſdes. Cōfectio
medicamis ex ūentiōe nostra quæ
eſt medicamen forte & expertū ad
ulcera pectoris & pulmonis: & mū
dificās ea a ſanie & materia uitōſa
cōtēta in eis. & facilitat expulſiōes
materiæ eorū: cuius hæc ē pmiſtio
R. olibāi: myrræ: cynnamomi: amo
momi: granorum pini: radic. ireos
gūmi albotin: croci: calami ara. ān.
3. iii. ſpicæ. 3. ii. & 5. caſſiæ. 3. ii. dragg.
carnium dactil. ān. 3. iii. costi. 3. ii.
galbani. 3. i. ii. iii. mellis: quaṭū ſuffi
cit. ad aggregandū ea decoquatur
mel & alboti in aqua duplici uſq
dum habeat ſpiffitudinem: deinde
permiſce cum eis galbanum: & fac
bullire cum eo denuo. deīde pro-
ſiice ſuper ipſum puluerem aliarū
rerum: & da cum eo quod cōuenit:
Permutatōes aŭt pleureſis ad ali-
as ægritudiēs quædā ſūt ad bonū:
quædam ad malum. pmutatur aŭt
in peripneumoiam & ad ptifiſ &

ad malum: & permutatio eius in
peripneumoniâ est secundû alterus
duorum mōrū. quandoq[ur] enim fit
ex cōuerliōe materiei pleurelis ad
pulmonē: quandoq[ur] ex conuerliōe
uirus ad ipfum cum non müdifi-
catur uſque ad xl. dies a ruptura
collectōnis. Et permutatio eius ad
ptifim: ſimiliter fit secundû alterū
duorum modorū: aut mediāte pi-
pneumonia aut line eius mediati
one. & proprie cum ſanies acuta &
mordicans refoluta ab eruptione
apostematis trāliens per pulmonē
ulcerat ſubstantiam pulmonis. Et
dixit Hipp. quod quādo pleurelis
non refoluitur neq[ur] müdificatur:
in. xiiii. diebus in empima tranſit:
& ſi ēpima non müdificatur in. xl.
diebus a die rupturæ permutatur
in ptifis. Et dixit. G. quod materia
pleurelis quandoq[ur] rapitur fluxu
uentris: quando natura uincit ſup
ipſam expellit eā ad ptes auris: &
facit collutiones: & est ſignificio
īcolumitatis. & quandoq[ur] appar[
uictoria morbi ſuper naturam. &
ſignificatur ex pmiſtiōe itellectus
& uigiliis. & fit pmutatio in frenefis:
& quandoque ultimatur victoria
morbi ſup naturā: & declinat ma-
teria ad cerebrū: & interficit in die
tertia. & quandoq[ur] declinat ad ner
uos. & facit ſpalüm. Dixit iterus
G. quod quādo rapitur ad partes
cordis & multiplicatur: tremor
eius & ſicopis iterficit in principio.
& quādoq[ur] ſubito. Et dixit iterus
Hippo. quod quandoq[ur] accidit a

prauiitate & uētolitate materiæ: ut
uirus uicat ſupra poſse naturæ oio
& conuertat partes loci: ut appare
at dorſum patientis quali dorfuz
uerberati: & uiret locus & nigret
ita quod confueuit uulgus de eis
dicere a dæmōe eſſe pcuſios. Iterū
Ga. dixit quod natura multotiens
uicit ſupra morbū: & expellit eius
materiā ad loca uacua ſubſcella-
ru: & inguinū & partiū crurum &
pedum: & conuertit in apoſtemata
bene nata ad pleureſim: ſignificāt
enim ſalutem. & quādoq[ur] cōuertit
materiā: & extrahit uſq[ur] ad cutē: &
ducitur ad ícolumitatē cū apoſte
mate ſub cute.

## DE PERIPNEVMONIA.

Eeripneumonia ex illa mēbri
denoiatione uocabulū accepit.
est eis apoſtema pulmōis. Et dixit
Ga. quod est morbus difficilioris
curæ q[ui] pleurelis: & magis propin-
q[ui] ad interficiendum. Et illud e
propter duas res. Et prima quide
est quonia[as] in pulmone ſi c[ui]t ſeis
ſolutio cōtinuitatis raro e ſulce-
ptibilis curæ propter cauſas in ca-
pitulo de ſputo ſāguīs aſſignatas.
Secunda est quia uirtus cordis nō
patitur immo deficit ab iflatione
eius. creauit eis ipſum ſapiētia ut
euentaret cor. Est aūt pipneumoīa
morbus p[ro] ſue uel morbus ex altero
cauſatus: & ſi q[ui]de, quæ cauſatur ab
eo quod est aptum natu: eſſe nu-
trimentū pulmonis aut a ſupflui-
tate aut nutrimēti ipſius: e[m]o[b]
per ſe. Deriuatur autem ex altero

197

morbo: sicut ea quæ fit post catha
rum & post pleureſim. Fit autem
peripneumonia ex omni materia:
sicut pleureſis. & ex ea eſt quæda:
uera: quædam nō uera. Et dixit G.
quod uera pipneumoīa eſt quæ fit
a flegmate. & uidetur quod dicēti
quod uera peripneumoīa eſt quæ
fit ex colera: ſit magis credēdum.
eſt eīm pulmo mēbrus colericum:
& eius nutrimentū eſt ſanguis co-
lericus. & iam quidem dictum eſt
ī canone quod morbus cuius cō-
plexio non recedit a complexione
mēbri niſi ſit naturalis & inatura-
lis: eſt morbus proprius uerus: re-
cedens autē a complexione eius in
contrarium ipſius eſt morbus ze-
bendeg. i. morbus proprius notus
Et fortafſis ratio pro. G.ē quoniaz
morbus proprius uerus mīus mo
leſtus eſt ǒ zuhendeg. & pipneu-
monia flegmatica nōē in uehemē
tia prauitatis ſicut colera. iſterſicit
enim colerica acuitate ſua cum ſit
uicina cordi: & oppoſitio cūſi ifrigi
dantibus non peruenit ad locum:
neq: perducitur niſi post eius alte
rationes plurimā eo quod iā pro-
pter uiarū diſtantiam caleſit. Hæc
autem ſecus eſt in flegmatica: quo
nias oportet medicamina eius eſſe
maturatiua reſolutiua: quæ facile
ſunt peruenientia ad locu necessi-
tatis ſine diminutōe airtutis eaux.
Amplius morbus proprius alius
ē q. fit de materia quæ deputatur
ad nutrimentus alicuius membri:
& dū corrūpitur facit morbū: aut

fit de materia quæ eſ ſuperfluitas
nutrimenti illius mēbri Et iā qdeſ
Ariſtoteles dixit quod ſupfluitas
ẹ contraria illi rei cuius ẹ ſupflui-
tas: ſicut fumus & chilus: ſicut uri
na & maſſa ſāguīea: & ſicut ſudor &
hu. in uenis: & ſicut medulla & nu
trimentū oſſium: & ſicut adeps &
caro & ſimilia: niſi ſit ſuperfluitas
delatiua poſſibilitatis ei a quo de
ciditur ſicut eſt ſperma. Et ſcitur
quod pulmo ſicut & cætera mē-
bra partem de hu. ſibi propriam
recipit. Sed quod ẹ ſicut ſanguis
colericus de ipſis deputatur ad nu
trimentum ipſius: ſupfluitas ſui
nutrimenti quod eſt ſlegma miſ-
titur iuacuitates eius propter cās
utilitatus quas ſcis: propter quod
quidā crediderūt. G. dicēti quod
uera pipneumonia fit ex flegmate
ſicut ex ſuperfluo nutrimento. Et
crediderunt aliis dicētibns quod
fit ex colera: ſicut ex nutrimento:
cui iam accidit corruptio: & hoc
ſecundus intentūes proprias. Ter-
matur aūt hæc paſſio ſecūdū unū
trium modorū: ſicut pleureſis. aut
enim reſoluitur: aut ſuppuratur:
aut permutatur. Et, cura eius eſt
ſimillima curæ pleureſis.

DE EMPIMATE.

Mpima quādoq: fit ex pleureſi
& dixiūs curā eius: & quādoq:
fit ex peripneumonia ſicut dictus
eſt: & quandoq: ex ſanguīs ſputo.
Verum cauſa horum quandoq: eſt
ex pulmone: quādoq: ex pectore
& partibus eius. Et qdem. G. dixit

198

13

factam ex cauſis in pulmone mo-
leftiorem eſſe ea quæ eſt ex cauſis
in pectore propter cās dictas in
capitulo quod e ante iſtud:& ſimi
liter curā eius difficiliorē propter
qnque cauſas in capitulo de ſputo
ſanguīs affiſtās.Cura autem omis
[ſpeciei illius e] ſimilis curæ ēpima
tis factæ ex pleureſi quā dixīus.

DEPTISI.

Tilis e detrimētus deſiccatōis
& conſuptōis cadens i corpus
ex calore febriu hītudinaliū minu-
ta[que] ex ulceratōe pulmōis:& ulce-
ratio qdē hæc cās hab& aut ex præ-
cedente catharo acuto ulceratīoēs
iſtillante &i[primente in] pulmone
corruptiōes hora poſt hora:ſicut
accidit ex frequēti inſtillatōe ſup-
petram:ut p[ro]foretur petra.Et quā
doq] ſit ex præcedēti pleureſi aut
peripneumonia mediāte ēpimate:
quādoq] ſie mediatōe:& quādoq]
ſit ex materia putrida diu retenta
in pulmōe:quā ſeqtur putrefactō
& ulceratio.Et accidit nōnūq] poſt
[ſputum ſanguis cum mediatione:
ſicut Hipp.dixit poſt ſanguis [ſpu
tum cauſis in [ſputuſ ſanie:& poſt
ſaniei [ſputu] cauſis in p[tilis.Hic aŭt
ſermo eſt ſub conditione:&enim
poſt ſanguis aut ſaniei [ſputu] q[da
nō reſſiſtitur:ſit cauſus i p[tilis.Raro
autē contigit hæc paſſio pueris &
ſenibus.& i] cadant interdū ſenes
in illam:occultari poterſt eis & diu
uiuere cum illa.Viris aŭt & muli-
eribus frequēter accidit:&proprie
paratis cadere in ip[la]ſ.& raro oc-

cultatur eis. Verum mulieribus
occultatur interdum lic[pat]um:
cōtingit autē eis hæc paſſio ſi[cut
Hipp. dixit a[xviii] anno uſque ad
xxxv. Diſpoſiti aŭt ut cadāt i p[tili]
ſut habāts ecerebrū debile.quare
non prohibetur retentio ſup[flu]-
itatum in ip[lo] : nec digerit quod
trāſmittitur de nutrimēto ad ip[u]s
quare ſut catharizabiles & ex p[ua]
cā. & adhuc exponi[ti ad illud ſunt
habentes pectus ſtrictu] in creatōe
ſua cum multiplicatōe uēcoſitatu]
in ip[lo & pulmone eor[u] & uicinis
partibus:& habētes h[u]eros alatos
ſicut ſunt curuaturæ ala[que:& collu]
ſubtile & longum depreſſus inter
alas & humeros. & frequentat eos
tuſſicula c[u] punctura alicuius [pa-
tularum aut mamillarum:& maxie
ſi ſunt ex ira[centibus faciles &co-
lericis.Tempus aŭt magis paratus
ut faciat cadere in p[tilim:& quod
uehemētius noc& factis p[tilicis e]
autu[nus:& cōflatio borealis mul-
tum domi[nas:& maxime quando
præceſſit auſter cōſtitutio auſtria
quam præceſſit boreas:& ex eis eſt
regio borealis multum frigida &
ſicca:& cibi & potus huiu[mōi:&
quæc[u]q] hoc curu] procedu[t-cura
re aŭt p[tili] quæ uehemēter i[prel-
ſit aut diuturnizauit i[po]ſſibile eſt
& proprie quando continuatur ei
lubricitas uentris:faſtidium cibi:
foetor oris curuatura unguium:&
cauſus capillorum:ſignificatur eni]
ex hoc corruptionem profundari:
& nutrimentum eſſe ab[ſciſſu,cura

198

re uero nō diuturnā aut quæ non
multus i̇preſſit & in qua accidētia
corruptōis nōdū apparuerit forte
prælumendum eſt: quanuis nō ſa
cile ſit. Et i̇tentio eniż i curatione
eius duplex eſt: uniuersalis. & par
ticularis. & uniuersalis qdē intētio
eſt tres res. & prima eſt correctio
cauſæ facientis: ſecunda ē abſciſſio
eius: tertia eſt relōgatio uitæ ipiūs
patientis. Primas quidē rez cōplet
admiſtratōes medicinarū abſcīdē-
tium nocumenta cathari ſi accidit
a catharo: & hoc eſt radix opatiōis
in hac cura: & huius iaz ſcripſimus
i capitulo primo. Et ſi fuerit cauſa
ipiūs ex præcedenti empimate &
pleure ſi & pipneumoīa aut ſputo
ſāguīs: cura eoṙ dicta eſt. Secūdaż
rem complent admiſtratiōes euæ-
cuationum abſcindentium cauſas
quarū præceſſit rememoratio: & ſi
quides malitiā complexiōis calidā
cognoueris ex plenitudīe ſanguīs
flebothomamus ex basiſica ſi uir-
tus permiſerit: deīde ex ſaluatella:
quandoq[ur] flebothomia renouante
numerum ſi neceſſitas expetit ad-
miſtrando ex cibis & potibus: &
aliis quæ boni ſunt nutrimenti: &
hoc diebus qbus nō flebothoma
mus. Si autem coleram abundare
cognoueris: euacua cū eo quod eſt
ſicut aqua decoctōis capillorū ue.
& quaſſare de ſingulis manipulos
ſigulos iuiub. ſebeſten. ſaan: xl. pruna
ſicca. xx. pulpæ caſſiæ ſi. ſiracoſt. ſaan.
§. i. zucari uiol. 3. xii. ſi neceſſitas ex
petit addatur eis quod eſt ſicut

trociſ. de uiolis & ſimilia. Si autem
cam lœiuā eſſe cognoueris euacua
cū cochiis & ſimilibus q[us] ex b[us]
lio & dragg. p. addātur cōueniētes.
Et ex euacuatōibus particularibus
utrilib[us] huic ægritudini ſut pro
uocatōes hæmorroidarū & mēſtru
orū: & maxie ſi ex eorum retentiōe
in nocumēta cadatur: & nos de his
in cura de ſputo ſan. iiiii. canone lo
cuti fuimus. Tertiā rem complēt
admiſtratōes regulatōus i generi-
bus re[que] vi. & proprie quod locē-
tur i loco aeris tēpati ad ſiccitatē
decliuīs: & pmutētur ad regiones
aeris tēpati: & ſint cibi eorū ex eis
quæ ſunt paucæ q[ui]titatis & multi
nutrimēti: & inſup ad digerenduż
facilia: ſicut proprie epata galliāx
& teſticuli gallorū q nō calcauerūt:
& alæ pullorū & carnes minutarū
auiuż teneraruż: & carnes iuuumen
p dicū: alcabugi: & colȗbarū: & ſint
huiuſmōi elīxa aut in iurib[us] cicerū
aut in a[que] ordei: & proprie quādo
quæritur mundiſcationi. & oport[
ut addatur tūc in iurib[us] eorūde de
melle aliq[ud]d. & conueniunt etiā eis
uitella ouorū ſorbilia cu[que] melle: &
cōceditur etiam eis i hoc caſu ius
cauliū ȋpiguatū cū gallis & ſimilia.
quando aŭt cōsolidatio & cōglu-
tiatio uulneris quæritur: tūc opor
tet ut ſint cibaria deſiccatiua nō
eleuata in ĝdu multæ deſiccatōis:
& ſint etiā cōglutinatia ſicut pro-
prie extremitates & roſtra hædo[que]
& porcorȗ tuuenȗ & arietȗ caſtra
toruż. Pane aŭt utatur ſimilagīeo

149

bene cocto hěnte aliqd maſticis.
& quādoq ponitur i eo ozimus &
ſimilia. Ex cibis conglutinatīs eſt
triticū cū gallīs & rilū & ſimiliter.
Pulmēta ex zecuer cū milio & ſa-
uic. & Kist.ordei poſt bonā deco-
ctōe: eorū: & lētes ſút bonæ eis: &
pulmēta ex oroło: & ſorbitōes ex
farina eius & ſimilia. & cibi ex lěte
ſút eis res magni iuuamēti: & pro-
prie cū nō eſt fe. & ſimiliter caſeus
recēs. & nos dixīus in capítulo de
empimate: diuerſos cibos ex lacte
canone: iii. Si aŭt fuerit cum ea fe-
uehemētia: ſit cibz eoq. Kist.ordei
bene coctū cū cancris fluui. poſtq
abluūtur abiectis extremis eorum
cuz aq & cinere & cū iteratione &
cācri flu. aſſi aut elixi i aqua ordei:
& quādoq dāt coctū cū lacte aſi-
næ: & quandoq oleis frigidis: &
quādoq aq ordei aut aq ciceruq:
& quādoq i lacte acetoſo extracto
ab eo butiro: & ſút iuuamenti ſu-
blimis. & addūtur eis i cucurbita
& blita cum oleo amigd. & citrul.
& ſimilia. Et ex rebz cibalibz ſimul
& medičialibz ē lac acetoſu coctū
cū tortellis de ſeni. & ſit lactis pro
prie. §. iii. & tortellarum tritarum
uehementer. §. i. & i craftinuz adde
ex lacte circiter aur. ii. & minue ex
tortellis circiter aur. i. & hoc fiat
ſingulis dieb: donec deueniatur
ad lac ſolū. Cum aŭt puentum ad
ægritudinis declinatōe: fuerit: i ci
piāus diminuere ex lacte acetoſo
oī die: & addere ad tortellas donec
deueiatur ad decoctōe: tortellay

tantū Hunc aŭt modū decoctiōis
lactis acetoſi ſcripſit Paulus: & plu
res poſt ipſum laudauerunt illud.
Opatio aŭt lactis acetoſi caprini
eſt ſecundū hüc modū. Accipe lac
caprinū mūduz habēs bonitatē ex
ſanitate accidētali aīalis & cōgrui
tate paſcui: & extrahatur ex eo bu
tirum: & dimittatur una nocte in
aere tēpato: mane aŭt agitetur ue-
hemēter: & excludatur Ipuma eius.
eſt aŭt lac huiusmodi ſedatiuū ue-
hementiæ caloris: conſtrictiuum:
cōſolidatiuū. Potus aŭt eorum nō
febricitātiū ſit uinū albuſ dulce i
prīcipio: & cū puenerit ad tempus
cōſolidatōis ſit albū declinans ad
ſiccitatē pmilum cuz aq pluuiali.
Febricitātium aŭt potus ſit aqua
pluuialis & aqua ordei & rob myr
thinum: & ſirupus eius & ſirupus
de papauere cū uocat neceſſitas: &
aqua pluuialis decoctōis cācroq:
& aqua ĝnatoruz dulciū & ſimilia.
Et in ſecūda menſa comedāt paſſ.
cuz ĝnulis poſt bonā maſticatōe:
& ĝnata dulcia & cydonia de ſeni
cocta in rob & ſimilia. Et oport
ante comeſtionē ut approximent
deābulatōibus mediocriſ: & utā
tur poſt deābulatōes fricatiōibus
lenibus tenerū facientibz corpus:
& hoc ut uiuicetur calor in ipſis: &
poſt comeſtionē uacent qeti ſicut
per. ii. horas: & hoc i loco tempati
aeris: in quo ſint odores redolētiū
frigidorum & ſlipticorum cum
admiſtratōibus gaudii: deīde ua-
cent ſomno & quieti q̧tū poſſibile

Audite

199

fuerit. Et si fuerit uigiliæ accedamus ad medicinas ex papauere: & hoc cù lapia ne congelentur spùs. Elongetur aŭt a balneis: resoluunt eis uirtutē nifi apud declinatōem. TUCque iis lūt iuuamēti sublimis: quē admōs dicēus poſt prohibeatur eis eis omnino lubricitas: & cōſtipatio uiscerū magis. lubricitas eis uehemēs resoluti in ea uirtutē. Particulāris aŭt ientio eſt. v. res. Et prima qdeſt mundiſcation & abſterſio ulceris. Secunda eſt prohibitio curſus materierum ad ipſum. Tertia ex pulſio materierum & ſanieis: & exiccatio eaux ex ipſo. Quarta eſt cōſolidatō & i carnatio eius. Quīta eſt correctio accidētiuī. Et prima2 qde re cōplēt admīſtratōes medi2 cinax mūdificātiuī & abſtergentiū ulcera: & in genere eorum nobilius & excellētius e mel & aq̄ eius aggregāt eis uirtutem mūdificatōis & abſterſionis. & præter hoc eſt cibus & potus aīcus naturē & iuatuīuus ualde. & ex eis e aq̄ ordei & aq̄ cicerū & aq̄ zucari. & fortius eis e decoctio & ſirupus eius: & ad huc fortius lohoc de cauliſ & de ſquilla: & ex eis quæ ſunt maximiuuamēti e medicamē. G. ipūs eis e mūdificatiuī bonus quod R. ireos hāſce: iſopi. a[n]. p. æquales. cōſice cù melle: & da mane & ſero. a[n]. 3. i. u ſq[ur] ad ii. cu[rum] aq[ui] mellis: & dixit D[emon]critus iſopus aut ireos aut farali: on cocta in aqua mellis aut in aqua ordei ſut mūdificatiuus bonum. & nos dixiūs plura ex his in capitulo

de epimate. Secunda rem cōplent admīſtratōes medicinarū materias ad pulmōes: declinare prohibētiuī. Et hoc qde p[rae]ſicitur ſecu[d]ī alteru duorū m[or]ū: & proprie prohibitōe materiæ quæ trāſertur ſe ad ipſu ex altero m[eb]ro & cù fortitudine pulmonis: ut n[ō] recipiat quod ad ipūs trāſertur de materia. Et ſecu d[ū] plurimū quæ ad pulmōes trāſerūtur materiæ lūt catharales aut trālmiſſe a uicinis membris: & ex pleureſi & aliis quorū curam iam diximus. S[ui]ma[rum] eim medicinarum pulmōes cōfortātiuī etiā diximus in capitulo de tuſſi humida: & ex eis e rob myrthinū: & ſirupus eius cu[rum] 3. ii. pulmōis uulpis ſicci. Et ex me dicinis q[ui]des mirabilis iuuamenti aggregātibus uirtutē cōfortatōis: & mundiſcatōis e medicamen. G. quod R. pulmōis uulpis ſicci: iqr. capill. ue. ſe. ſeniculi. a[n]. cōſice cum zucaro decocto cù aqua q[t]u[m] ſuffi[ci]t. Et quādoq[ui] cōſicitur cu[rum] rob myrthino: & e cōfortatiuī āplus. Tertia rem cōplent admīſtrat[i]o[es] mediciarum putredines quæ ſut in pulmōe exiccātiuī: & nos qde diximus in capitulo de tuſſi h[ae]c admi n[i]ſtranda eſſe poſt m[u]dificationes debitas: ut extirpetur poſtea reliquidiu[m] putrefactionis o[no]. & dixiūs quod admīſtratō ex myrræ rubeæ 3. i. & mellis 3. iii. lambendo diebus iterpollatis cu[rum] aliqua ex medicīs educentibus ſaniē eſt medicamen utile. Et fortius eis eſt lambere al[Kitran] cum melle aut cu[rum] melle

& galbano simul liquefactis: & ex maxie iuuatiuis fut medicixæ ma-
gnæ: sicut tyriaca & mitridatum & alia quorù in capitulo de ēpimate præcessit remēoratō. & si idigetur adhuc medicamie exiccatiuo: pro-
cedamus ad medicias de arsenico & sulphure scriptas i eodē capit-
lo canone tertio. & non negligātur medicaia huius fūmæ quoniam ad
sanitātē pducūt: si deus uo. Vex si puenitur ex eis ad calefactionem:
fuccurrēdu cū aq ordei & iulep: & cū trocif. de caphora ufq dū cef&
accidēs: deide redeatur ad exiccā-
tia prædicta. Quartā rē cōplet ag-
gregatōes mediciarū aggregantiū
duas i ſe uirtutes: mūdificatōis. &
cōlolidatōis. Et ex medicis propri-
is i hac ſuma ſe lac: & proprie aſini
nū cū uirtute ſubtiliatōis in ipſo:
& lac caprinū cum tēpie ſua: & lac
muliebre cuz proprietatib: tēpiei
īter illa: lac eīs aggregat intentōes
tres: eis res cibalis & dilecta ni-
mis: & e ex rebs uelocis cōuerliōis
i ſanguie: & e ſanguis bis coctus:
& e poſt illud medicamen abſter-
gēs ulcus uirtute ſerolitatis eius.
& res cōglutinās ipſu uirtute caſei
tatis eius. Et o: ut bibatur calidū
cu: mulgetur etiā si poſt & ſugi ex
mamilla: & hoc i ieiunio āte cibos
aliōs. Et oport & ut poſt ipſus qe-
ſcat: ne corrumpatur aut acelcat in
ſtomacis eorù. neq dormiāt ſuper
ipu: neq ſup ipu: alium recipient
cibū nifi prius deſcēdat. Et opor
tet ut bibatur i loco aeris tēpati:

& proprie cum fuerit gaudium & tranquillitas. Et quandoq. ipfum mūdificatiuus: magis eſſe quærius. Dandū eſt cū melle. & quādo ipu:3 magis conglutinatiuus: & cōſoli- datiuus: eſſe quærimus: detur cu:3 zucaro ro. & ſimilibus: aut coctus cū lapidibus. & ſi ſumens ipu:3 cō- ſtipatiōe: patitur uifceru: oportet ut eligatur ex lacte in quo multi- plicatur ſerolitas. & ſi non ſufficit multiplicetur iterū q̄ntitas potus eius in die ſequēt: & adhuc in die iii. & ſi nō ſufficit: adhuc miſcēdu: eſt pollipodi: cum iſtis. Si autem ſumēs ipu:3 lubricitatē iſteſtinorū patitur: oportet ut miſceatur ei quod eſt ſicut hipoqſtidos & ſimi lia. & ſi tuſſim habuerit: miſceatur cū eo quod eſt ſicut dragg. & ſi cū ſtomaci debilitate fuerit: miſcēdu: cū eo quod eſt ſicut trocif. diaro- don & ſimilia. Et lac quidem quo butirū extractum fuerit eſt magis conglutinatium: & coctum qdem amplius. & quod eſt cum butiro eſt magis humectatiuum & impi- guatiu: . Ars autem in decoquēdo lac e huiuſmo: . Accipe lac mūdu: & pone ipu:3 in uſe puro abſterſo: & pone ſuper ipſo circiter quinčā partē eius ex aqua pluuiali. deide extingue in ipſis lapides fluuiorū ignitos ſine fumo uſque dum lac fuerit coctum: & conſȗptis aqueis partibus in ipſo. Lac aute:3 melius quod ſumitur ex ouibus uel a: ali- bus iuuenibus mediocriter non nimis remotis aut uicinis partui:

oportet

200

Q 21

quorù paſcua ſunt ex herbis mō-
tanis i quibus eſt ſubtilitas & mū-
dificatō cù ſtipticitate & exiccatoe
& laudauit. G. herbas huius depu-
randas eſſe. paſcua earum ſint ex
herbis calidis abſinthium: iſopus:
haſce: poliuſ: ſcheaichde: ſeniculus:
abrothanù: & ſimilia: & ex frigidis
rubus rhomanus: ſolatrum: caxate
& ſimilia. Et oport& ut dādi lactis
quantitas comparetur quantitati
uirtutis ſuſcipientis ipſum. quare
incipiendum a quantitate minori
dādo ex eo circiter. §, iii. prima die
in crastinuſ adde ei. §. i. & ſic i aliis
diebus: donec deuēiat ad lb2. i. uel
parum amplius. deinde paulatim
deueniendum uſq3 ad illud quod
eſt ſufficiens. & iaz quide, diximus
cauendum eis eſſe ab indigeſtiōe
ex potu lactis: in ipſa eīm ē timor.
Febricitantibus aŭt eis aut caput
dolentibus aut ſiti uehemēti ob-
ſeſſis abſeinatur lac dulce: & lau-
datur eis lac acetofum: de quo ex-
tractum eſt butirum ſecundum
doctrinam traditas a nobis in hoc
eodem capitulo: dāda eſt eis aqua
ordei cocta cù cancris fluuialibus
ſecundū quod etiā dictū eſt: & eniſ
ſirupus papaueris aut ſirupus de
myrtho cù ea. Et oport& cancrorù
extrema abſcidi: deinde lauari cor
pora eorù cù aq & cinere fricatiōe
uehemēti: & hoc cù iteratoe &ite-
ratōe. & oport& ut detur i ieiunio:
& ſit q̧titas potus eius circiter. §.
iii. & i crastinum adde. §. i. & ſic de
quolib& uſq3 ad lb2. i. & §. mane &

ſero ante alios cibos. Summa autem medicinarum ulcera pulmōis & pectoris conſolidantium hæc eſt. ſanguis dracōis: & proprie lutū ſigillatus: lutū ar. Karabe: ſedenegi: olibanum: maſtic. balauſt. ro. & ſe. eius: coralli Keſeides: cortices cancrorum fluuialium uſtoruſ: ſemen portulacarum aſſum: anifum aſſuſ: ſemina maluæ & alteæ aſſa: ſemen arnogiſſiæ aſſum: fructus myrthi & ſimilia. Materialia autem cum quibus hæc ſunt danda ſunt proprie ſicut uitella ouorum: lac dulce: acetofum: aqua pluualis: aqua ordei decoctionis cancrorum fluuialium: aqua abſinthii: & ſuccus cydoniorum uel miua: & ſuccus myrthi: rob: & ſirupus eius: mucillago pſilii: & ſemen cydoniorum & ſirupus de papauere: ſirupus de iuiubis: ſirupus uiolaceus: ſirupus roſaceus & ſimilia. Ex mediinis aŭt compoſitis ſut trociſci de luto ſigillato aut de luto armeno filonio proficit: & eſt ultimum. munificat enim & exxiccat putredines: & cōſolidat ulcera. & nos ſcripſimus ipſum. & adhuc alia huius intentionis multa i capitulo de iſputo ſanguis quæ efficaciter afferantur ad locus hunc. Ex rebus autem mirabilis iuuamēti ad conſolidatōes & ſanationes ulcerum pulmōis ē zucarū roſaceuſ: recens ſuper quod non præteriit annus. aggregatur aŭt i eo uirtus abſterſiōis ex roſis & uirtus cōſolidatōis ex ſubſtātia eaux.

(21)

201

L

Et noſti quod virtus abſterſionis
pp antiqtatē abſcinditur quæ ad-
huc poſſidetur in recēti & G.qdeż
præcepit dari zucaruz ro. ſingulis
diebż ģtitate plurīa & cū rebż me
dicinalibż & cibalibz & potabilitb,
ſecūduz omne modū admīſtratōis
eius: ita quod etiā cuż pane & uſi
ſunt eo poſt ipſū plurimi &nō eſt
cōprehēſibilis eoruz numerus qui
ſanati ſut ex uſu eius. tamen prius
mōdiſcatōibz præcedēt ubz. falūtur
eniz utentes eo a principio mundi
ſicatōe nō præcedente. coarctat eīz
in pulmone materias. Nos autē de
dimus ipſū cuż lacte calido & non
ſebricitātibz cuzaqua ordei deco-
ctionis cancroz fluuialiū & aliis
multis modis adminiſtrationū in-
ueīmus ēē medicamē ultiuż: ueruz
quotiēs ex ipſius admīſtratōe cōti
git cōſtrīgi anhelitū dētur quæ e
largēt ipſū ex eis quæ educūt ſaież,
ſicut proprie ſiru. de iſopo & filia.
Et ſi accidat ſupcaſeſ actō propter
deſiccationem detur ſirup. de iuiu
bis aut ſirup. uiol. aut mucil. pſilii
āt cydo. cū aq gnatot. āt aq expræſ
ſiōis ſe. portula. cū trociſ. de cāpho
ra dictis ī ātidotario & ſi ſequatur
poſt ipſu} cōſtipatio naturæ detur
muraba de uiol. āt ſiru. cū aq ordei
& poſt q} ceſſauerūt huiu ſmōi reda
tur. ad zucarū ro. dāduī oēz moduz.
Quītā rē cōplet correctōes caden
tes ī accidētia cōmuīcātia & ſupue
niētia huic morbo. & excoīcātibz ē
fluxus uētris cōſtipatio & faſti diū
cibi. Et iā dixit Hip. mūdiſcatōe?

ulceris ſe. lēteſcētiā debere ſucce-
dere: quæ ſi non ſuccesserit: conſtat
corruptionem ulceris profundari.
Nos autem experimur circa omne
tempus curatōis interpōere medi
camīa ſebris uehemētia; ſedātia ut
ſigillentur ex his & illis beneficia
concordantia: quorum finis ē ſāitas
& ſuccurritur consumptiōi & are
factiōi eo} cum eis quæ adæquāt
& humectant ex cibis & potibz
& rebz medicinalibus & datione
lactis dulcis & alioru quæ dixus.
confert eis balneatio in aq dulci
poſtq morbus erit indeclinatione
& ante illud eſt res prautor: & eſt
ægrum ponere in desperatione.
Forma aūt balneatōis eſt in hunc
modu} præparetur aer balnei ut ſit
liber nō habens de corruptione
odoris aut prauæ q]litatis aliquid
io: & caſeſat ſine fumo & ſit aq
eius dulcis & mūda: & caſeſat ut ſit
caliditas balnei: & aquæ caliditas
tēperata. q} excitetur & reſoluatur
calor naturalis & ſit prima māliōu
balnei remiſſus calida q} alia. tunc
intret patiēs māſionē primā & fri
cetur in ea leni fricatōe & proprie
tenerum faciente corpus. Deinde
intret manſionē ſecūdā & incipiat
lauare corpus cū aq calida utēdo
leui fricatiōe cū manu. deīde ītret
paulati; aq calidā: & dilatetur ī ea;
deinde incipiat lauare corpus eius
cum decoctione capituz hædoruz
aut cum aqua ordei conquaſſata
cum ouis multis & in oleo. amig
dalaq dulciu} deinde ducatur ad

manliöez priorē & ungatur corpus eius oleo ro. & ducatur ad habitaculum exterius in quo sit aer tem peratus cu3 multitu dine redolētiū stipticoru3 & quieſcat in lecto. de ide poſt duas horas cibetur cibis laudabilibus paucæ quantitatis & pluris nutrimenti ex eis de quibziā3 mentionez fecimus & ex hoc to ta intentio nostra ad dilatādu3 & humectādu3 ſit occupatior & hoc cum quiete & ſomno & delitiis & ſimilibus incraftinū autes aut i diētertiū balneetur ſimiliter. Si autes patiens debilis fuerit ante per ii. horas quam balneum intret accipiat forbiſiones ex carnib3 teneris aut ex lacte dulci & quieſcat ſup forbiſiones per duas horas. deinde intret balneū. Si autē patiens talis fuerit ut uirtus eius tollerare poſt ſit: præcepit. G. ut poſt ſufficientē lauationem in aqua calida aut in aqua capitum aut ouorum ſpargi ſuper corpus eius in prima maniōe ex aqua frigida præterq in ca pite eius aligd. deinde inungi oleo roſa. lauationes etiam in tina ſunt huius intentionis & proprie cum rebus humectantibus & impinguātibus corpus ex his quæ dicta ſut poſt hæc paulatim deueniendum e ad admīſtrādu3ī balneis lauatōes ex aqs decoctōu3 capitū caſtratoſ arietu3 & ſiliū ſup corpus eius in pria māliōe & ſi corpus remāſerit debile ūgatur cū oleo maſticīo & ſilib3. & ſiliter paulatī deueniēdu e ad alia cibaria laudabilia ſolidiora.

De tuſſi autes & constipatione uen tris aut fluxu quæ ſupueniunt eis dicimus ſicut in præteritis iā dixi mus & ſi accāt eis caſus appetitus curetur ſicut in proprio capitulo dicēus. ptis medicāina ſcripta ſut plurīa in præcedētib3 & ex eis ſut trociſ.G. ſcripti i capitulo de tuſſi catharali. & deſcriptio ſir. de papa. & diapapa. & troc. & de papa. pil. de papa. & pill. de ſtor. & altæ pill. ex nacotic. ſcriptæ i eode capitulo & hoc proprie ad ſedatiōe cathari. Medicamia aūt ulcus mūdiſticātia & ſāie; eius abſtergētia ptī dicta ſut i ca. de aſmate & tuſſi & ptī i ca. de ēpi. Sūma aūt mediciāx ulcera pulmonis & pectoris cōſoli dātiū dicta e in ca. de ſputo ſan. confetio trociſ. teſticularū uulpis e ptificis & cōſūptis mediciā expta & dicta e i ātidota. Hamec Fil. Zach. cōſe ctio lohoc quæ cōſert ptific. & mū dificat ulcera pulmōis & cōſolidat. R. iuiub. l. paſ. enuc. 3. xxx. ſe. maluæ 3. iii. cancrorum fluuialium. 3. xx. capill. ueneris taxaræ. uirgæ paſtor. linguæ arie. an. 3. 5. liquiri. 5. i. deco quātur in: lb2. iii. aquæ uſq3 ad. lb2. i. & addes ei ſiru. de papaue. zucari tabarz & ſapæ. an. 3. vi. deinde coquātur ad mellis ſpiffitudinem deide proiiciatur ſuper ea ſeminis cucur. mūdatarum. 3. i. gumi. arabici dragganti ſe. cydoniorum amili ſe. portulacæ. amig. dulcium. an. 3. viii. papaueris albi. 5. v. poſt bonā tritu rationem eorum minifretur cum aliis da mane & ſero circiter. 5. v.

Phthisis
232

202

17

Idē sīrupus de pillio cōferens pti
ſicis ſebricitantibus. K. ſpodii ſe.
portulacē ſe. cydōioru3 papaueris
al.āā.3.ii.pillii.mund1.3.v. ſucci ar
nogloſſæ cocti & depurati.3.xx.
cancroſ flu.otoru3 ſecundū do
ctrinā ſurpradictā.3.xx.coquātur
in trib3. B2. aquæ uſ3 ad.i. & cū.1B2.
i. zucari fiat ſirupus. da mane & ſe
ro cum ſucco arnogloſſæ eſt eniſ
eſſicax & quādoque datur cū pul
uere huius. K. p[.]ſillii. gūmi ar. dra-
gag. boli. ar. āā. da cū ſirupo prædi-
cto & cum ſucco linguæ arietis
Filius zacha. arazi ulcera pulmōis
cū aon ſunt cronica: ſed adhuc a
liqd ex ſanguine egreditur cū tuſ
ſi curari poſſibilia ſut. detur ergo
cū nō eſt ſe. lac recenter mulſumr
& cum fuerit cum eis ſebris detu-
aqua ordei cū cācris flu. aut cu3
ſirupo de papauere & dū non cō
ſtrīgitur anhelitus ei admīſtreſtur
trocis. de papauere quorū de ſcri
ptō ē. K. papaueris al. ſe. cururb.
& citru. mūdatorū. āā. 3.xiiii. dragg-
amili gūmi ar. ſucci liquir. āā. 3.v.
thuris maſculi bol. ar. ſā. draconis
Karabe. āā. 3.ii. myrræ cynnāomi o-
pii. āā. 3.i. ſiāt trociſ. da cum ſiru
po de papauere aut cū rob myr
thino & quādo cum iſtis rebus
conſtringitur anhelitus dentur in
potu ea quæ elargant ipſū & edu
cunt ſaniē ſicut ſirupus iſopi &
ſilia. Sabor lohoc conferens pti
ſicis & consumptis. K. teſticulo-
rū uulpis. 3. iii. baculembue caxare
āā. 3.i. ciceru3 dulcium tritorū. 5. iii

ſe. papaueris al. 5. i. & 5. ordei mun
di. 5. i. paſſul. enucle. ſicorū ſiccorū
carniu3 dactiloru3 āā. 5. ii. cācoru3
flu. 5. iii. decoquantur omnia 1. B2.
iii. aquæ uſq. ad. B2. ii. & 5. deī de
acc. zucari & penidii āā. B2. ii. &
teſticulorum uulpiū elixorum in
dulci lacte. 5. iii. aut cū olei am1-
gda. 5. iii. decoquātur uſque dum
habeant coctionem completāde
īde proiice ſuper ea papaueris al
bi ſucci liquir. ſe. citrul. melonis
cucu. cynnamomi ſe. bombicis pur
gatorum ſe. maluæ. floris boragi-
nis. āā. 3. iii. amili. dragg. gūmi ar. āā
3. ii. carniu3 dactil. paſſul. enu. āā. 3.
v.tere & cōſice cū prædictis: bonū
ſi deus uo. Filius Serapionis cōſe
ctio deiacur conferens ad catha-
rum acat um & ptif3. K. ſe. papau e
ris albi. & ni. āā. 3. ii. & 5. radicis li-
quitritiæ. 3. i. et. 5. ſeminū cydonio
rum ſe. alteæ. āā. 5. i. & 5. dragg. 5. 5.
proiice ſuper ea aquæ plu. B2. v. &
dimitte die ac nocte deinde co-
que uſque ad consumptionē dua
rū partiū & ad de mellis. B2. i. rob
B2. i. & 5. penidiarū. B2. 5. decoque
igne leī uſq. dum mellis hēat ſpil
situdinē. da mane cū aqua ordei
& accipiat in ſero ex his pillu. K
ſe. portulacæ. 3. v. dragg. gūmi ar.
āā. 3. iii. ſe. cucurb. ex corticati & ſe.
cydoniorum. āā. 3. vii. ſac formas ſi
miles lupinis cum mucilla. ſe cy-
doniorum dentur tenendæ ſub
lingua.

DE. AEGRITVDINIBVS:
CORDIS.

Egritūdines cordis ſunt de bilitas pulſus tremor & ſinco pis & hæ quidem ægritudines eal dem ſere habēt radices non aliter inter ſe differentes niſi ſicut debi les & fortes. Cauſātia autez has æ gritudines cù ſit debtilia & remiſſa iprimentia debilitatē cōtra uigo re miſeræ faciūt debilitatē cordis. Amplius aŭt eleuata ut imprimāt agitatione z læſiuā i ipſo faciēte ca dere diuerſitatem in diis motus cordis ſenſu perceptibili quæ ſut ex magno ad paruū ad ueloci ad tardū ex raritate ad frequētiā & e conuerſo tūc ſiunt constitutōes duæ aut eni ſiunt illa nō integre neq in oī hora ſz cù quadā inter pollatione & uiciffitudine & ſit pulſus cordis: aut integre cù qua dā cōtinatione & ſit tremor cor dis. Cù fortiora ſiunt ut iprimeſt uehemētius impreſſiones fortius lædentes impediētes aut præſocā tes motus eius aut ſepeliētes ſpiritus ad iterrora aut intercidētes abſq. iterciſione oio: aut aggregā tes ad prīcipiū aut reſecātes abſq eo quod ē in radice faciūt ſinco pim. Vincentia aŭt ea ultimata uiCTORIA ſuper naturā ita ut abſein datur ſpiritus & calor uitæ aut ex tinguatur i minera ſut cauſa mor tis. Cāæ autem facientes has æ gritu dines quædaſ ſunt cāæ cor poreæ: quædā ſut extra corpus ſur gentes. & corporeæ qde aut ſut in ipſo corde aut in membris uicīs ei aut in membris cōmunicantibæ

ei propinqua cōmunicatone aut remota. Cauſæ autem exiſtentes in corde lædentes ipſum aut ſut malitia complexionis ſine materia aut cum materia & malitia quidē cōplexionis dominās cordi. facit debilitatem ipſius debilitas autē facta fortis uſque adeo ut ſit agi tatiua uirrutis facit tremore, tre mor aŭt ſuperueniēs generat ſin copi. Vltītas autē facta in ſinco pī eſt extinctio & mors. Sed mali tia quidē cōplexionis frigidæ ſul pectior eſt q[ui] calidæ propter e- longationem a re uitæ & ſicca ma gis quā humida: q[ui]s humida ſit dominās in diſpōe corporis & cā etiā huius interdū ſit cauſa præſo catiōis & mortis ſestinæ. Solutio nem aŭt cōtiu[n]itatis: aut apoſtēa tionē fieri in corde uirtus non pa titur imo ſut cauſa diſſolutiōis & mortiſ & quādoque non eſt do- lor in ipſo cauſa ſit ſincopis & mortis. dixit G. quod malitia cō plexiōis puræ aut cu[]z materia facit in uniuerſam corporis partē ſelu læſionis qui ē dolor & quomodo non in corde fruſtabitur ergo & ſupponemus alterationes i corde non cor curari & nos quidē dixi mus quod iā radix præpoſita eſt & eniſ eſſe ægritudinum cordis aut non confirmātur quia non ſut māſiux & tunc ordo medicatiōis incolumitat: aut confirmantur cō ducentes ad morte. Diſtinguamus aŭt in cauſis læſiones cordis quæ ſunt ab aliis membris quoniā læ

203

sio cadens in paniculis & in mē
bris quæ ābiunt cor dū redundat
ad ipfū e cauſa ægritudinū eius
prædictarum in ipſo Et læſio ca
dens in cerebrū interdum eſt cau
ſa ad illud ſicut i epilepſia mania
& melancolia lic3 eni figantur in
cerebro terminātur tamen in cor
de:& ſunt cauſa ægritudinū eius
Et ex eis eſt fluxus lāguinis nari
u3 aut ūdecūq:& comunicat etiaz
cu3 corde comunitate magis pro
pria ſtomacus & affert ei cauſas
læſionu3 & proprie cū corrūpitur
in eo cibus.& res uenenofa aut
fuerit in eo humor mordicatiuus
aut male qualitatis aut uitreus ui
ſcolus aut reflectio agitatiua &
fames uehemēs aut dolor acutus
& pungitiuus aut fuerit in oriſitō
eius bothor aut ulcus putridū. Et
dixit Paulus quod ægritudines
quæ ſut in ſtomaci oriſitio aut
meri ſut propri quæ conuerſionis
ad ferēdū læſionē cordi ita ut q
dā putēt tremore factu3 i ore ſto
maci eſſe tremore3 cordis & qdā
uoluerūt debilitatē i ipſo cardia
cā. Et diſpoſitio epatis cū eſt alte
rata ut gener& ſecundum pluri-
mū lāguinem melācolicū ȋprimit
& e cā ægritudinū cordis & e pra
utor diſpoſitōib3 aliis ut ita faci
at diſpoſitionē ſimiles maniæ &
melancoliæ. Adhuc autem cauſæ
harum ægritudinu3 ſunt euacuati
ones oēs excedētes terminū & līli
ter in acuta aqua hipocūdrio3 ex
tractō aŭt ſaniei in aptōe apoſte-

matis & ex eis eſt præfocatio ma
tricis & priuatio mēſtruorū aut
exuberātia eoru3 & ex eis eſt ȋpre
gnatio & huiuſmodi nocumēta ex
uermib3 ut etiam appareat diſpō
ſimilis epilepſiæ & ſut ex uermib3
habentes aculeos pungentes oriſi
tium ſtomaci punctione uehemen
ti donec faciat cadere in dolore3
acutum cauſa ad ſincopim & ali-
quando ad mortem & ſunt quan
doque ex penetrantibus uſque ad
uicinas cordis partes. Et quan
doque uſque ad cor & ſunt cau
ſa mortis feſtinæ. A comunitate
autem totius corporis ſuperue
niunt læſiōes cordi ſicut propter
febrem aut propter uehementi
am raritatis corporis aut propter
uehementiam ſudoris & ſimilia.
Ex cauſis aute3 extraneis accidit
huiu ſmōi ſicut ex aere peſtilentia
li aut ab odoribus foetidis aut
uenenolis aut aſſumptione rerum
uenenoſarum aut ex morſu uene-
noſorum animalium aut in curli
one timoris aut ex balneatione
uehementi aut labore & ſimilib3.

IOANNIS.MESVE.MEDICI.
SINGVLARIS.D.E.MEDICI.
NIS.PARTICVLARIVM.AE
GRITVDINVM.LIBER.FELI.
CITER.FINIT.

M.CCCC.LXXI.V.IDVS.JVNII.

Imprevum lēnetur apud
Clementium Patavienn. Ita
M. de Bure fāt multo et
hujus editioni exemplar re-
perire potuere, ejus notitan
e Bibliotheca M. Smithi accepta.
(Duve le Bune Biblioth.
Tomusela Junipera. mun. 1609.)

205

PETRI. APPONI. MEDICI.
CLARISSIMI.IN.LIBRVM. IO
ANNIS.MESVE ADDITIO.IN
CIPIT.

I autem fuerit i eo hu-
mor mordicans cū præ
cedēti eius adæquatōe:
& uirtus sufticiet: & hu
mox accidētia dilatatoēs recipi
ūt: materia i qualitate ei cōtraria:
repellatur. uel cuz cōtrario a for
ma & spette: quod efficacius: & tu
tius aſſero. Virtutes autem cordis
cōfortare nō negligas: omni hora
itrīſecus: & extrīſecus & ſtudeas
cognocere membrū a quo nocu
mentus ad basim emanat cōditiōe
nō dubia. Noſti quod ōiuſ accidē
tius cōueniētiuſ corpori cauſa ex
trinſeca: uel iſtrinſeca. primus cō-
cuſus ē ad basim: i qua naturalis
uigor ſpirituum uirtutunq, om
niuſ ſigillatis creauit ſpiritus ſapi
entia ſedez animarum uitæq, natu
raliuſ principiuſ motus: & qetis.
Quo deficiēte nulla amplius cor
pori dari poſſunt ſuffragia. conti
nuo eo moriūtur oīa mebra: erit
enim terminus oīum operatōum
aīx rationalis: i cerebro enim om
nes hæ & illæ iſcipiunt opationes:
in corde uero ſuſcipiūt cōplemē
tum eius. uirtus tamq forma oiuſ
mēbrorum ea irradiās & uiuificās
uirtutus organimarū perfectio. In
materia uero nō intelligibilis for
mæ qa glorioſus ſicut diuī deco
ris ratio poſtulauit: tūc ſollicitū
membrus rectificauit mādans. Et

ſi a matrice: cuſ his quæ matrice;
reſpiciunt: Et ſi a ſtomaco & pul
mone: ſiue ſint mebra nutritioīs:
ſiue ſpiritui ſeruientia rectificare
ne differas. & dolor uiolētus ē ex
maxime proſternētibus uirtutes
eius. Et ſi fuerit i offitialibz mem
bris. Inqt Hippo. omniuſ mebro
rum unica ē conueniētia & oīum
uirtutuz, & ſpirituuſ unicuſ ē ſub
iectum: propter quod omnia me
bra dolent ad inuicē: omīuſ uirtu
tum unica eſt uirtus cum uſq, ad
hūc terminum diaſforat dolor p
ſpiritus ledēdo uirtutes. occulta
tur in eo ſpiritus & efficietur illa
paſſio quam dicimus ſincopim:
non enim uſq, ad radicem pati-
tur paſſiones: ſi cedit uitæ ſubie
ctum eius leſionem nullas ſubſi
nens paruam æſtuatiōem iſluere
reculat. Si qdem cōtigit hæc paſ
ſio malitia ſanguinis i quāto: uel
i quali: auxilia adhuc nō ſunt mor
tua omīno: nec differēda. Dilatio
enim ducit ad mortem feſtinam:
ſed tāq theſauro nobiliffimo ſuc-
curenduſ eſt. Facimus hoc cuſ au
xilio dei cuſ rebus quarū propri
etas ē naturales cōſeruare calorē:
& extraneu extinguere. Et ſi ſciue
ris ex abundantia ſanguīs in toto
corpore flebothoāre ne differas:
& prīo a remotis ut apire ſaphæ-
nam: poſtea basiſicaz: poſtea deue
nire cuſ uentofis apud ſinſtram
ſpatulaz: poſtea enz ſirupis de bo
ragine & bugloſa cāphora & pſi-
lio: & procedētibz hoc curſu pota

22

205

32

reipsum nō differas: hoc eīm re-
frigerat ſaguinez peccantes i quā
to:& i quali. In malitia autez com
plextoīs raro flebothomamus. Iſ
alterātia:& confortantia ei prepa
ramus: Et multæ eius paſſioēs in
cōprehenſibiles atq[uo] occultæ no
bis exiſtunt. Et dicitur quod ali
quando uermis ad id. l. cor gradi
tur: & continuo cu[que] mordet iter
ſicit: necnon ultimata gaudia: uel
ultimatæ trifſitiæ inter eius paſſi
ones exiſtunt. Boni autez odores
incolumitatem eius ſeruant: quia
ſolo odore aīa confortatur: Inter
dicēduē ei omne medicamen ge
nerans motum cordis: & quæ ſan
guinē iſlāmāt: hæc eius potum ef
ſrenitare faciūt: quia ſua nobilifi
ma natura nihil ſuperflui: nihil di
minuti ſubſtinet. Ad figuram nu
meri & naturalis ordinis cōſonan
tia facta e[st] ut ſubſiſtat. eſt e[st] ſons
& pr[incipi]u[itæ]: decor a[ie]: rex na
turæ: & moderator ē corporis: di
uina ſapiētia conceptus: ad latus
exceſus magnæ caliditatis uel fri
giditatis po[ita] obuiare dicimus.
Hæc eīm i[moderat]u motu[rum] cordis
generat: illa uero trepidatōem: &
calis e[bet]atōem ei aſſert. Et ſci
u[iſti] quoniā nō e[ſimplex] natura
i[complexi]one calidius & ſiccius:
ſubſtantia frigida & ſicca. Ratiōe
uero contenti ualde temperatiſſi
mus calidoru[ſ] uſus eius e[form]
i. craliſ: minus moſt[a]ta frigidoru[]
portat. ſup hoc a conſortio mi[u]us
recedunt: niſi ultimitatē excedat

tempamenta: ſua qualitas e[ra] cauſa
uitæ: & conſiſtētia: maxie in fleg
maticis: cuius uigore inata cōple
xio: quæ mēbra i eſſe uiuificat: &
uigore continuo cōſeruat & cō-
ſiſtit. Et non ignores quod hic
calor e[ra] uirtus humanæ naturæ. l.
quem traximus a pr[io] homine: p
hanc eni[ſ] p[etie]s in diuīduatur: &
hæc ſubiectum & fundamentum
e[ra] inati caloris quæ nullo genere
ſebriu[ſ] alteratur. Imo e[ca]tus eius
reductioīs extranei & diuerſi ca-
loris fortaſſe in nouiſſima p[etie]
ecticæ celeratur. & t[uc]m mors ac
celerat neceſſaria & festina. Nō e[st]
[ſ]perabis hunc calore[ſ] poſſe natu
rali medicam[ē]re reduci. Hæc inter
uirtutum regitiu[ſ] & uirtute[ſ] rei
adm[i]stratæ diſtinguebat: & regu
labat. & huic complexi[i]i omi[t]
pore ſimile regimen dandum eſt
puta calidum & humidus tēpatu[]
hoc poſt morte[ſ] ſemic[i]ſiſtit q[ui]
æquoce. Cunq[uo] ſecu[d]u ſciētiā tuā
i[u]eſtigaueris qualitates paſſionu[\]batiſs: & māſſonem cauſar[u]i: ſi tu
præcipua & magnifica i[tēt]io con
fortare cor: & uire uirtutes. & ſic
car[u]s e[ra]ufera laſſitudinem: & hoc
auxilio dei cum rebus arōaticis:
& aliis generibus adminiſtrataru[
] rer[u]s e[ra] proprietas cōſere rei uitæ:
maxie in q[ui]bus natura delectatur.
Inquātu[ſ] autem tua ſolertia eu[i]
gilātiſſime p[eculari] poteris: uir
tutes cordis coadunare: & cōfor
tare euigiles. hoc erit ſu[m]um bo
n[u]n: & primu[ſ] t[udi]u[ſ] i[u]uamētoru[]

& tutelæ bælis: quoniam securius
non uacillādo ad alias res suæ cu
ræ procedere poteris: uirtutis eis
unitæ non e recipere quod effun
ditur ad membruæ: si repellere &
effugare contrariuè Et eſto ſollici
tus non orbatis oculis ſituere, ut
ſi ſit aut propter iopiā caloris: &
laudabiliuè humoruæ abſtinentias
at propter exuberātiā multæ hui
ditatis dnāntis corpori: furiolita
tis: flanguis at ſolius cōplexiois
malitiæ: aliter eniæ: & aliter medi-
cabitur. Et cù ignoraueris uerita
tem & titubabit tua ſcientia ſup
hoc: ſemper ſecurius erit calidis
in temperamento uti: & confor-
tare cù ſtipticis: & odoriferis obli
uioni no cōmitte. Secunda e con
uerſio materiei uel eius qualiatis
quæ ſùditur aduerſus eam ad par
tes remotiores aut ignobiliores:
sicut iam diximus & in pratica hu
ius cāois rememorabimur ſi deo
placuerit. Tertia res e mundifica
re membra mādantia ea: confor
tare & reſiduum eorum: & eſt quan
do: primus i diſpoſitione curæ
huius proprie euz ab aliis mēbris
nocumētus ſflauit obuiare accidē
tibus. Nec prætermittas conforta
re ſtomacuæ maxime i digerendo:
corruptio cibi & potus in eo eſt
præparamētus morboruæ. Primas
rem complent quæcunque cōplexi
one ex ſubſtātia hac uel illa bælis
confortāt: cibi laudabilis chimi
medicinæ ſtipticæ: & odoriferæ:
quarus memorias legemus: ſi deo

placebit. Sunt ex eis epata gallina
rum iuuenuæ: alæ auio: & pulloru:
uitella ouoruæ receſtius ſorbiliuæ:
& quæ hoc curfu procedut pau-
cæ quantitatis & de numero uelo
citer pmutabiliuæ & nutrientiuæ.
Vinuæ ſubtile & odoriferuæ ue-
lociter confortans formuæ bælis.
conferuè etiuæ i huiuimoi diſpoſi
tione emplaſtra: & unctiòes ſuper
cor ut reß ſtipticaruæ & bōi odo
ris: cōſeruāt i eo calore, ne repri
matur. Et noſti quod ſctio ſpina-
dorſi ad hoc e medicam e ſingula
re: p quæ excelfus & glorioſus cō
fortat uirtutem regitiuas totius
proprietatis: & e cauſa protectio
nis & lōgitudis uitæ humanæ: &
defenſio ſpùs uitalis: & occurruè
ad hæc abſque dilatatiōe oleuī came
millinuæ terebītina partes eoruæ
miſcēdo æquales: ſuccus arthemī
ſi e cu: iiiii. partibæ ipſius oblibant
repellit rigores ſebrium ſpùs pu
tridoruæ & mēbroruæ ſebricitatiuæ:
affirmatiuæ: aqua.ro. & muſco ſi fec
to imbibito. Et ſup manſion e ba
ſis alpſa cum ſincopi ſubueit. Au
rum electum i cibis admīstratum
medicamen e ſobriuæ i cōſortādo:
cantus amoris: carnes ſiluetres::
os de corde cerui: diambra: & hæc
ſubueniunt adminiſtrata ſi deus
uoluerit. Secundas rem complent
conuerſio & deriuatio materiei &
fumofitatum eius ad ptes circuſe
rentiales: & confortatio cordis ad
hoc principale: repellit p[le] uirtus
fortis contrariuæ: facimus hoc cu:

206

auxilio largitoris ſanitatis poni
uentas ſi crurib:fricari manu
uolas:& pedes:fricatōe forti:& li
gari doloraſe.Confortarī adhuc
ſtomacuſē de ſtentione principali:
facit eniſ repulſam humoruſ ledè
tium baſim:& ſi neceſſitas exigit
ad enemata acceleramus:& quan
doq: uomitū proprie &quandoq:
iprimis ductib: corporis extra ua
ſa materias credimus eſſe ſubmer
ſam ledentem uirtutem baſis.Et
quandoq: accidunt huiuſmodi te
rores uenenofa potione:&hoc de
necesſitate curæ terroruſ dixiſus.Et
confidas maxime in uentofa poſt
ſiniftraſ ſpatulas ſē eniſ huius paſſi
ōis poſtremuſ remediuſ:&ſuccur
re poſtea cum uino ſubtili reſolu
to cuſ eo pane affiato:facit ad repa
ran duſ:&recupandū ſpūs:& omni
ingeio:& ſtudio auxiliari ne diſſe
ras:nuſ conduertendo materias ad
remotiora.nuſ confortando cor:
& principaliα.Tertiaſ rem cōplet
euones decentes ſicut ſcire te ſe
cimus:& rememorabimur:ſi deo
placebit.Sup hoc eniſ multiplex
conſyderatio cadit.Quaruſ prima
e ſmembruſ ſcire alteratuſ.Secuſa
qualitateſ materiæ ledentis habi
ta notitia qualitatis morbi medi-
cinæ euſ repellētis ſit euidētior.
Tertia conſyderatio e ſcire quali
ter:& p quas uiaſ ad cor graditur
leſio:aut propter uirtutis defe-
ctuſ:aut fumofitatis materiæ:aut
ſi ab aliis mēbris conſurgit ei bel
lum uel i ſuis manſionibus latet.

inimicus.Accident eis tales terro
res emanatione humoruſ:puta ſan
guinis fluxus narius meſtruorum
& uenaruſ icaſione:uel ſi dnio hu
moris prædominatur corpori.Et
noſti quod morbi ex penuria hu-
moruſ qualitatis &quātitatis non
minus ſimo moleſtius ǒ exmedecia
eoruſ purgatiua & multitudie na
ſcuntur.Quare cuſ cautela & tre
more ad purgatiōez gradieris:leui
us e eniſ inanire ǒ replere:& mi-
nus moleſtus replere ǒ inanire.Si
autes ab alienis morbis hoc nocu
mentuſ ſurgere uidebis:ſiue a ce-
rebro:ſiue a ſtōaco & matrice cer
tam eoruſ rectificatione ſatagere
ne differas cuſ his quæ ſcire te ſe
cimus contra eoruſ paſſiones:& ſa
ciemus illo duce glorioſiſimo:cu
ius uirtute omnis natura agit.Ele
tuariuſ confortās naturales cōple
xiones baſis.procurans digeſtiua
icolumē adiuuās membra pricipa
lia confortando illa:imo mundiſi
cat ea ab humorib: alienis müdiſi
cat canales epatis:& e exptuſ con
tra malitias meſaraicaruſ.R ligni
aloes boni:anilſi mundi reubarba
ri recentis am pondus æquale zu
cari ſufficienter.D olis a.3.1.ulq: ad
3.iii.ieiuno ſtomaſo de ſero cu-
ius paſſio diurna fuerit in matuti
nis cuius noua e ægritudo.Medica
men ex ſuentione nostra defendēs
baſim ab omni piculo preterito
& futuro reddit natura: hilares:au
ſert laxitu dines: membroru: princi
paliuſ:ſubuenit his q tristantur:

& melancolizāt neſciētes radices;
diligunt ſolitudinem & ſe ipſos
odio habent:& ſuſpecti ſunt de
re non ſuſpecta:& dubitant mul-
ta picula eis euenire:& remouet
ab eis maleſcia:facit eos iocūdos
& amantes curialitatis ſubneit re
tentioni menſtruorum:& fluxui:&
ſincopi mulieru:iuuat palyticos.
R coralli ru.macis:offis de corde
cerui:ambrx:margaritaru:chriſtal
li:auri cocti:argenti meri:offis he
boris:zaphiri:rubini:iacynthi:ān
3.v.balſami.3.ii.mulſci.3.5.anthos
ſpo dii ſandaloruſ gario:galāgæ ca
lami aro:cubebarum ſpicæ nardi
corticuſ ſiſticoruſ ſe.basiliſonis
cardamoī pipis al.& lon.baccharu
lauri piretri ān.3.iii.ſtoracis cala.
magnetis myrrx electx opii the-
baici ān.3.i. ſe.peoie collectx ī no
uiffima ætate lūx. ſloru cameitllæ
ſlorum lilifagi ſanſuci balſamitx
meu ameos arisſologiæ ro.dian-
thos ān.3.iii. croci orientalis.3.5.li
gni aloes papaueris al.ān.3.ii.zuo-
chari quod ſufficit Doſis a.3.it.
ulq ad:iii.cu ūio calido uel aqua
calida ſecundu: exigentia: Tyria-
ca magna i huiuſmōi teroribus ē
dilecta: & ē cōe medicamen addi-
uerſa genera paſſionu: cor reple
tum inanit.inanituz replet.Vene-
nis magnifice reſiſtit. ſpueris aut
ſenibus paruſ aut nihil danduz ē.
Et tyriaca.x.annoruſ melior & uti
lior i diſpoſitione matricis cum
aqua mādragorx ē medicamē ual
de efficax. Doſis ē ſecundu: exigē

tiā naturæ: & ſui materiā. Roſma
rius aſſūptus i cibis reddit natu
rā hilare: & ē tutella maxīa a poti
onibus mortiferis. Kyranus dixit
folia uitis albæ ȋtantū hilareſcere
faciunt cor hoīs quod earuſ uſus
effrenitare facit apud gaudiu: Cō-
fectio faciēs ad tremroē cordis &
ſincopin cali dā confortās ſtoma
cum: & ſi t. m calidam extinguit: ſa
cit odo re: oris bonū & competit
q febrem habent: cu ius pmiſtio.
R xiloaloes balſami ſiſeleos cu
bebaru: berberis roſa: ſandaloru:
ſe. comuniu: ān. 5. 5. coralloru: ſpo
dii Karabe gūmi dragg. ſe. acetoſa
ſe. portulacæ bugloſæ ān. 3. iii. cā-
phoræ. 3. 5. margaritaru: 5. iii. cōſi
ce cu: rob citri. Doſis ē a. 3. ii. uſ
q: ad. iii. cu: aqua frigida non ueri
frigoris. Et ſcire debes quod mū
diſcatio corporis ſi occurrat ad
ministratio uentoſarum poſt ſini
ſtram ſpatula: ē res faciēs te ſecu
ru: a morte proprie qua:ndo ſuſpi
tio ē uenenoſæ potiōis & res iam
poſita ē i despatiōe i omni cordis
paſſione: ſincopi: & cardiacæ ē me
dicamen fidele. facit libera: uirtu
tem & ſpūs reſpirationem: ſi deo
placebit: & ſubuenit ægritu dībus
cerebri diuerſis & ſpleiſ: & alioa
do pulmoiſ. Iudeus potio confor
tās cor &ducēs materias a regio
nibus ſpūaliu: & ab aliu:is mēbris
mandātib: leſione: ad eu: & libe
rat a tremore & omni paſſiōe cor
dis ſi deo placebit. & cum magna
iocūdi tate reſpicit membra prin

207

187

cipalia. R. mirobal. citrinorum, con
ditorum, secundus doctrinas nostrā
qua3 ſcire te fecimus ubi de eorum
poſſe ſcripſimus. §. iii. agarici ele-
cti. 3. iii. ſalil gemæ. 3. §. reubarbari
rauedleni præpati. 3. ii. §. turbit. 3.
iii. 2. tar. 1. gūmi dragg. oppopo.
ſarcocollæ añ. 3. ii. ſpicæ nardi. 3. i.
ditami. 3. ii. maſticis myrræ electæ
ān. 3. i. eorum apozima e R. ſopi thi
mi ireos balfamitæ ſanſuci liqui-
ritiæ macis añ. 3. i. cyāmomi gario.
ān. 3. ii. antale ipicon zedoariæ añ
3. §. aromatizentur cù muſci. 3. §. &
modicus aquæ ro. preparetur po-
tio secundus modus artis notus: &
propinetur i horis electis: Ampli
us ſcire oportet quod nō ſemp oc
currunt medicamīa prepata nec
res terminus dant ion guz maxime
cu2 iſpi iſirmi ſint cu2 ſincopi ap-
parente: tūc eim ſtudiu2 ē i con-
fortando cù rebus cordialib2 odo
riferis & conuertere materia2 ad
mēbra diſtantia cu2 fricationib2 li
gationib2 i extremis dolorolis &
uētolis ſub geiculis: & dare apud
talem caſuz flores caducos nucis
redactos ipuluerem cum liquore
calido uino uel aqua ſecundus ne
ceſſitates e medicamen quod con-
ſeqtur ſu2 uirtutes a maiori & no
biliori natura & liberat una hora
a ſincopi ſi deus uoluerit

Angularia paſſionū basiſ me
dicamina: & quorūcūq mem
brorum humanum organu2 narra
re non potest. Et uos iam ſciuſtis
quod ſcire ad ignorare paru2 ha

bet æqpollentia3. Et ſciuſtis etiā
quod ſolertia ſtudētiu2 ingenioſa
non e una omnino: imo diffonāt:
& obuii i multis tractatib2 pma-
nent: huius eim mens illius legi
menti obuia e: hæc potentia for-
maru2 & ſpetieru2 receptiā aliud
actu conſummat: quam illa: quis
eim eorum uerior e eliget opiones:
cu2 ueru2 a ſolo organo ſpūs ſacti
germinetur: & abu2 det. & quod i
noſtris iſtelectibus iuei2tur ab or
die maioris gubernatioi2 illud cō
ſeqmur: quod eim magis pticipat
nobiliore2 pſectionem eompatur
ad illud: quod minus pticipat: ſi-
cut actus ad potentiam: & agens
ad patiens. ut luna gratia ſolis cō
paratur ad multas ſtelas: ſic ani
ma iſtellectiua propter conſecuti
onem & affinitates qua2 ſortitur a
natura angelica: eompatur ad co-
munes naturam. Secundus genus
eſſiens i mundo: quod e natura
angelica omi2 generu2 nobiliſi
mu2 qa de ordie diuinæ guberna
tiōis: & ſcientia inarrabilis & in
comprehēſibilis ſine cuius irradi
atiōe tenebræ ſut: & deſſicit omi2
iſtelligētia: & omi2 elo qu e2tia ano
logica: & alegorica: & ultima com
paratio naturæ ab iſtelligentiis e:
& qnta eſſentia ad prima2 materiā
generabiliu2 cōpatur: a cuius alpe
ctu dicimus uirtutes ſingularem
ſupra natura2. Propterea o tu cu-
ram corporu2 gerēs deu2 i cūctis
præpone: & omi2 tua pricipia ab
eo iſcohen: & ne uerearis eu2 pre-

ponere: & te postponere sciens
quod tua sciētia:non est scire:nō
est finita:non est perfecta:nisi q̧tum
ab eo perficitur:time eum & cun
cta experieris secure:& sit maior
cautela capacitate tua ut nō deui
es a recto:ullis precib:uel precio
uel odio uel amore:Scis nanque
quod soli deo est notum cōforma
re hominē & hic heu illic ue uehe
mentius tibi parantur:nec oppri
mes inopes salario:nec ingeniōsius
nobilium curam impotētiū cu
ra portabis.Amplius non dilate-
tur cor tuum diffusa laude & pre-
conizata apud multos:ne auertat
a te deus gratiam suas:quoniam ſua
interest sanare nō medici:& natu
ræ est rectificare:non medici:tui
non est nifi naturæ conueniētia &
necessaria porrigere:nec ponas o-
dium in anima tua aduerſus medi
cos:hoc eis a deo separat.Vgo me
dicamen confortās cor:& subuèni
ens ſincopi.R. macis cardamomi
cubebarū anifi añ.3.ii.ambræ mar
garitaru3 añ.3.iii.camphoræ tr.i.
zz.3.ii.galangæ ſpodii cappar. añ.3
iii.masticis. §.§.muſci.3.i.zucar.ib
i. §.Dolis a.3.i. uſq. ad.ii. Cōfectio
trociſ.exptoru3 iuuamentoru3 q
paſtiones cordis pati confueque-
runt educit enis materia3 alienam
i corde & ſanat ab huſu ſmodi lan
gorib:si deo placet:& facit ægri-
tudinibus ſine materia & cu3 ma-
teria:& reſpicit matricē malitioſa:
& ſtomacu3 corruptu3.R. florum
roriſmarini peoniæ betonicæ ari

Itologiæ:lon.&ro.ditami lilifagi
eufragiæ an.3.5.baccharum lauri
pipis.al.&lon.cardamomi galagæ
macis.zz. ſandaloru3 ſpodii papa
ueris.al.portulacæroſ.acori coral
loru3 an.3.ii.opii thebaici myrræ
croci an.3.1.limaturæ auri.3.i.mu-
ſci.tr.1.balſami ſucci granatoru3
mellis an.3.iiii.mānæ diagridii ma
ſticis:ita quod horum trium fiat
unum corpus an.3.iiii.agarici foe
minini. §.§.ſaliſgēmæ.3.i.confice
cum aceto ſqllitico qlibz unius
3.Dolis a 3.i. uſq. ad.iii. cum aqua
ſaluiæ contra malas diſpoſitiones
matricis cu3 aqua balſamitæ arte
miſiæ & modico mādragoræ. Ele-
ctuaru3 nobile promagnatib3 &
afiummitur omi tempore & omi
hora:& fiat ad cōfortatōez totius
naturæ. & reſpicit omia membra
langui da: ſtomacu3 confortāt mul
tum. & prebet au datiam timidis
& præſeruat a ſincopi:si deo pla-
cet.R. ſpodii ſe.rutæ capparoru3
laccæ coralloru3 galangæ macis
gario.cubebarū anifi maſticis eu
fragiæ an.3.ii.muſci.3.5.pinearum
mūdataru3 amigdalaru3 dulcium
ſeminu3 comuntu3 mūdatoru3 an
3.iii.margaritarum ambræ zaphiri
iacynthi an.3.iiii.balſami.3.i.mellis
§.i.papaueris al.3.11. ſandaloru3. ſe.
en diu1æ an.3.iii.confice cu3 aqua
ro. ſucco granatoru3 & zucari du
ri ptes eoru3 miſcendo æquales
bulliant bullitione debita: & fiat
cōfectio electuarii ſecundu3 quod
notum est in arte:

208

## SERMO DE VNCTIONIBVS:

Ncipiamus protellare ser-
mōes de unctionib[us] ſubuei-
ētib[us] pul[ui] debilitante tremore
& ſincopi. ſi deo placet. Sed ſcire
oportet quod ultimitas ſincopis
eſt extinctio caloris: & mors. Hæc
accidentia comparātur iter ſe nō
aliter: niſi ut debile & forte: cum
aŭt fortia ſunt ut imprimāt uehe
mentius: & uincēt ultimata uicto-
ria ſu præ naturam: ita ut abſcinda
tur uirtus & cor uitæ: ita ut extin
guatur ſpiritus i minera ſunt cau
ſa mortis: præ ſuccurre prius q[ui]
primant & uincant uictoria ulti-
mata. Aliquando enim ut uidiftis
quod robusti & ſine langore uidē
tur accidit caſus uirtutum: & ſubi
to moriuntur: & ignoratis cauſas:
fuit hoc ſoli deo notum: & naturæ
proprie: quoniam nulla apparuit
cauſa cognita medico. His autem
ſubuentre non eſt medici nec me
dicinarum poſſed glorioſſimi
& excelsi eſt o[ui]um langorum ſana-
re paſſiones. Sermones unctionis
ſpinæ credo antiquos & peritos
philofophorum traditiones & me
moriam & laudem tanti beneficii
naturæ occultaſſe cu[us] eius ueſtigi-
um i eorum tractatibus ſit abſciſ
ſum: & eſt de elegantioribus iuua
mentis preferuans ſubietu[us] uitæ.
Et ſciuſti quod principi[u]s offi[i]
& neruor[u]ē n[ucha] & generatur a
cerebro & ſpinaē platea publica
arteriarum neruorum ſpirituum
& uirtutum & lectus ſpirituali[us]

membrorum: & continet medullā
ueræ humiditatis: ſic eni[que] aggrega
bis multas bonas ſentiōes: cōfor
tabis eni[que] ſubſtantiam uelatiuam:
& ſubſtantias ſpiritualē: & neruos:
& offa uniuere ſubueniēs paraly-
ſi & omnibus neruorum ægritudi
nibus: ſaltui cordis: & tremori: laxi
tudini ſubuenit manifeste: & eſt
medicamen omniu[s] medicamento
rum & celeri cordis confortatiōe.
Modus cōfectio[s] eſt R[um]yrrx ele
ctæ aloes epatici ſpicæ nardi ſan-
guis dra. thuris mumix[que] oppopo-
b deli[que] carpobal. armo. ſarco. croci.
maſticis gümi ara. gümi ſtoracis li
quidæ am[que] 3. ii. lau dani electi ſucci
castorei. 3. ii. 5. muſci 3. 5. terebi[que]
ad pondus o[ui]um: miſce omnia hæc
pulueriza puluerizanda cum tere
bintina: & pone hoc totus i alem
bico: & ingenioſe diſtilla: eſt enim
ars ſicut de aqua rol. Liquore[que] aŭt
p diſtillationem ſublimatus ſuſci
pe in uſe uitreo forti: uicinatur.
eni[que] balsamo. & ſecundum h[ac] uiā
ſubtiliſſimi ſophiſtaru[s] adulterāt
balsamu[s]. ſed hic e[modus] nobili[
ſimus modorum. Et ſi ungātur ex
eo corpora cadauerum non patiū
tur putrefactionem in eis. & cum
uolueris confortare corpora exte
nuata temperabis eum cum aqua
ro. ungendo ex eo ſuper bali[m]s mā
ſionibus: & a nucha uſq[ue] ad renes.
Et ſi ex eo ante horam paroxiſmo
rum modicum tepeſacto ūgatur
[ſpina] relinquēdo ſuper ea ueſtigi
um eius cu[us] petia repelles rigores

erraticarum febrium: & quarunli
bet simplicium febrius. Sed quar
tanis & erraticis subuenit a prin
cipio totum piodū i sincipi qua
s i ultimata pūcta ſpina: ut eius or
ganum uoce loquatur sub lingua
infirmi ex eo parum appones po
ſtea in auribus: & naribus ſi necei
ſitas urget: & dare ex eo apud ne
ceſſitatem: puta apud ſuffocat ões
matricis: morbum caducuſ & plu
rimas paſſiones baſſis pondus tr.
icum uino odorifero eſt res con
fortās anima: & natura: & ſubue
nit ad omnia quæ oportet: & pro
prie aſſumptum mlīcis: & qui tri
ſtantur in anima. & ſunt languidæ
uirtutes & membra ac ſi eſſent cō
tuſi & debilitati bello: ecthicis tē
pora cum oleo rol. aut maſticino
& unge ſpinā eorum apud balneū
& ſine balneo. Modus confectioſs
ūguēti: quo ſi ūgatur ſpia repellit
febres flegmaticas & mlīcas. &
confert paralyſi: & neruorum ægri
tu dibus. K. ſucci arthemiſiæ: ſuc
ci galitiæ. ſm: §.iii.baccharuſ lau
ri §.§.maſticis §.i.olibani §.ii.cam
phoræ. tr. i.olei camemillini olei
ro. ſm. §.iii.ceræ §.iii. fiat miſtio
competens. Vnctio temperata re
ſtauratiua conueniens extenuatis
ut ecthicis ptiſicis: & qui ex penu
ria humorum in cardaicā idūt.
K. olei camemillini & ro. terebin
tinæ. adipis porcini: & arietini. ſm
§.iii.olibani maſticis ceræ ſm. §.ii
mucillaginis ordei mucillaginis
pſilii ſm. §.i. medullæ bouīæ. §:iii.

olei ſcorpionis q inuenitur apud
parietes & in cauernis lignorū ue
tuſtorum lb: .5.camphoræ 3.ii.mu
ſci. tr.ii. & unge ex eo totū corpus
ecthici apud balneum temperato
cū duplo ipſius ūguēti. olei uiol.
& ex hoc conſequeris duo utilia.
Primum eſt confortare mēbra lā
guīda. Secundū humi ditates aque
as retinebīt diutius apud mēbra
iſlāmata: ſic eni: extraneam eſt ex
tinguere inflāmatiōes & naturales:
reſtaurare. Et ſcire oportet quod
adminiſtrare balnea apud paſſiōes
baſiſs müdificato corpore. balnea
dicimus tēperata dulcia: proprie
apud langores matricis: niſi forte
materia alia exigat balnea: tunc ſe
cundū neceſſitatem & morbi exi
gentias ea elige: & complexiōis ma
litia eſt res de intentione huius
curæ. Et ungere ſpinā bene abſter
ſam poſt exitum balnei uehemē
tius cōfortat. & balneum apud in
firmos debiles non laudatur: ſæpe
eni: propter ſui affabilitatem aſſo
ciat ſibi unum contrariorum aut
naturam aut morbum. Et nō pur
gatis corporibus balnea prohibē
tur: niſi uelles eorum materiam
quam quærimus expellere crudai
facere obediencem: & tūc cu: cau
tella prælumendum ē: & nō apud
humorem: ſed apud hūc humores
Amplius ſcire oportet quod non
eſt intelligere poſt purgationem
corporis balneare poſt opus phar
maci prima die uel ſecūda quonτā
hoc ſicut ſcire te fecimus non eſt

209
118

secundum legem. Medicamen for
te repellens inueteratas & croni
cas ægritu dines & materias diuer
forum morborum cum diuturni
tate habituatas i membris:quarû
īcolatu deueitur ad predictas paſ
ſiones attrahit a remotis ſubueit
uniuerſis ægritu dinibus neruorû
ſanat epilepticos ſi deo placet. &
cum præuifione uideto cui des.
R. colloqn. electæ: laudani agari.
turbit: hermodacti. ûn. 3. iiiii. diagri
dii cocti maſticis ûn. 3. vi. 22. 3. ii.
reubar. §. i. ſpicæ nardi 3. i. armoni.
aſſæ foetidæ. ſarcoco. oppo. eufor
bii ûn. 3. ii. mezereon 3. ii. mānæ te-
rentiabin ûn. §. ii. macis muſci ſpo
dii galāgæ gariof. ûn. 3. i. confice cū
ſqllitico. Doſa 3. i. uſq. ad iii. Pil-
lulæ fideles contra multas paſſio-
nes corporis proprie membrorum
principalium & alioru nutritiois
& earuſ uſus continuus præferuat
a ſincopi: & tremore recipiuntur
omni tempore quâdo itur dormi
tum: & præferuat a multis pericu
lis futuris: & uiuere hominem íco
lumè faciunt. R. maſticis myrræ
electæ ûn. 3. ii. ſanguís dra. 3. i. mu-
ſci. 3. §. aloes boni: §. i. confice cum
ſucco rutæ. Doſ. ſit uſq. ad vii. Et
ſi uolueris ex eis laxare adde aga-
rici foeminini diagridii recentis
ûn. 3. i.

## DE SINCOPI.

Incopis eſt caſus uirtutis
ſubito factus. Et ſit ſecûdù
unù duorù modorù: aut ſecùdum
actum ultimatuſ: & tunc eſ mors

aut quâtum ad habitum: & quâdo
destruitur uirtutes in membris:
& nihil remanfit de illis: tunc eſt
mors illius membri: & ſi fuerit in
toto corpore eſt mors totius iſi
duidi. ſed prætermiffis oibus defe-
ctoibus: quæ ſunt mortales: de il
la quæ mortalis non eſ ſermonem
afferamus. De ſectioni eniſ quæda
eſt caſus uirtutis releuabilis: & bo
num eſt hic edocere ut inoteſcat
hæc & illa. Quare & qualiter uir-
tus ſubito cadat: ſit q. illud ſecu
dum unum trius aut quatuor mo
doruſ: aut propter multitudinem
materiæ diffuſæ in uiis ſpiritus ge
nerantis prohibitam reſpiratioēs
ipſius delationis ad membra pro
pter oppilationem uentriculorum
uirtutum alialium & ſpiritualium
diffuſa materia factam & talis ſin-
copis eſt i deſ cum apoplexia ſicut
dixit. G. deſicit motus oiuſ mem-
brorum. quia uiæ ſpiritus & uirtu
tum motiuaruſ clauſæ ſunt. & oc
cupatæ multitudine materiæ: qua
re aliud capere non poſunt occu
patione pmanente: & ſcire oport&
quo d ſubito & immediate accidit
caſus uirtutum generaliter: pro-
pter prohibitionem motus ſpüſ
ad membra uniuersa: & tuc ſit uir
tutum congregatio ad radice: &
extrema rei n quūtur expoliata ca
lore propterea frigidior in extre-
mis: & æſtuatio naturæ ſenſitiuæ
magna apparet prohibitionis aŭt
ſpiritus ad ſuum motum unus tri
um modorum e cauſa: quorù ſciat

iam incepimus: & primum modo
rum posuimus. Secunda est cœcul
catio spiritus circa cor. & cœtigit
proprie in timore: tunc eniſ spiritus extrema non regit: propterea
quod priuatus & conculcatus est
i corde. & hoc magis mulieribus &
natura proprie frigidis ab inato:
& terrebilibus: & non cœſuetis ter
roribus accidit. Tertia prohibita
reſpiratio proprie actionis ſpiri
tus ad ſuos motus conſuetos pro
pter defectio: quâtitatis ſui ipſi
us ſicut uidiffi in fluxu ſanguinis
immoderato: & accidit illud apud
ſlebothomatos quando exuberat
fluxus preter modum: ſanguinis
fluxus unde cùq exuberat animæ
grauat officia & ſpiritus extiguit
ardorem ſimul cu: eo labitur ſpi
ritus: quia manſio ſpirituum i ſan
guine circuſcribitur. Amplius ſci
re oportet. quod non ſolus ſangu
nis emanatio: imo quælibet illici
ta euacuatiu: hoc operatur: est ul
tima ieiunia ſpirituum attenuant
Et ſcire oportet quod i ultima
euacuatiu: ſpiritu: ita quod pars
relicta non ſufficit ad regendum
ad ſubſentatione corporis ſecun
dum quas artes nullus audeat me
dicoru euacuatiu:es ultimare Tol
lerabilius erit iterare & iterare Ḟ
ultra debitum modum i euacuati
onibus i præiudicium naturæ ef-
frenitare: tuc & ſincopis irreleua
bilis: quando aŭt tâtum remanſit
delatoris partis quod ſufficit ad
regimen corporis Ḟ Ḟ damnoſu: e

ſincopis releuabilis. Simile eſt in
oppoſito modo: quâdo eni: dela
tores priuantur ad ſuos motus: qua
omnium ſemitaru: & uiarum ue
ſtigia ſunt priuata: & facta est tâta
oppilatio uentriculorum: & fon-
tium cerebri quod uſq ad ſubſtâ
tia: ſpirituale: diffuſi ſunt humo
res: & mortuus e ſenſus ſere: &mo
tus tunc omîno e irreleuabilis: in
medio modorum ſemp eſt quali
releuabilis. Amplius ſcire opor-
tet quod multis aliis modis ſin-
copis accidit: quorum qdam ſunt
ignoti: ſicut ſcire te fecimus: rapi
tur e: multotiēs aptib: pulmo:is
materia pipneumonica ſubito ad
baſi: & continuo interficit talis
ſincopis. Similiter & ab aliis parti
bus propinquis: & poſible eſt
quod per occultos ductus diſtil
let aliquid fraudulenti humoris a
cerebro ad baſim: & fiat ſincopis
perniciola: ſi percutiat ſubſtantia
ſpiritualem aut tremor qui trāſit
per partes propinquiſſimas ba-
ſi & non eſt pernitiola. Et accidit
potiſſime damnoſiſſima ſincopis
ei qui ducitur ad ſumptum mor-
tiferi in cibis & potibus: & credo
succurri potuit. Quando aŭt tâtû
imprimitur & ultimata uincit ui
ctoria quod nulla ualent ſuffragia
côgregātur huiusmo: i ſpe accidē
tia multeribus p reſudationē hu
moru: a matrice aduerſus ſpiritua
lia habentium ſemitā & animales
uiſtutes: & huius intentionis cu-
ras ſcire te fecimus: & ſignabimus

210

si deo placet: cum de iuuamentis
paſſionum matricis legemus. Am
plius ſcire oportet quod non mi
nus fixa malitia ſtomaci q. matri-
cis malitia hoc contīgere potest:
& te oportet has ſingulas uias &
ueſtigia ſingulorum modorus be
ne ſentire: aliter enim & aliter me
dicari oportet ſuper hoc uel hu-
iusmoī accidetibis timorofis ſine
oī dilatione ſuccurendū eſt: & om
ne genus curæ illico adminiftran
dum. Dilatio enis ducit ad morte
nullam enim recipiūt tarditatem.
Curā huius paſſionis iam ſignaui-
mus i uniuersali canōe paſſiōu: &
eſt ſimillima curis paſſionū mem
brorum creantium hanc paſſiōem
maxime quātum ad radicem. Pro-
tederetur ſuper hoc ſermo tedio
ſus. Si uellemus res affummere ſin
gulorum modorum curæ ad miti
gatiōem: quoniam in nostra ſuma
deo duce de paſſione oīum mem
brorum & iuuamentis eorum pro-
tellabimus. Restat igitur confor-
tare basim conſequenter ſcire me
brum mādans: & repellere eius ſel
ſiduum: ipſum q. confortare & re
ctificare & procedere i huiusmoī
terroribus ſecundum doctrinam
practicæ limitatæ & tibi in ſermo
ne probabo de paſſionibus basiis
deo gratias. In cardiaca ex mlīa da
re aquam lactis i qua reſoluti ſint
mirobalanis: & epithimun eſt me-
dicamen ualde dilectum in mania
& omni morbo melācolico.

DE TVMORIBVS. MAMILLA-

RVM.

Vmor mamillarum fit ſecu
dum plurimum ex lacte cor
rupto in eis: & tunc iube apponi
molificantia: & reſoluentia: ut fiat
reſolutio prohibitæ reſolutionis
factæ: & manda si exuberet lac ap
poni catulos paruos ad ſugendus
utere exterius euaporatiuis: ſtrin
ſecus oppoſitis. Cathaplaſma uti
le reſoluens tumorem mamillarū
a corruptione lactis. K. farinæ ſe
minis lini farinæ lentius tempera
cum oleo roſ. & croco. Aliud Ina
in. K. marubii ebulorum foliorus
papaueris al. ab ſinthii rutæ culcu
tæ & tepida appone. Diaſcorides
K. olibani ſe. ab ſinthii maſticis fa
rinæ lentium. ān. 3. iii. ceræ. 3. iii. o-
lei roſ. 3. vi. fac unguentum & un
ge. Aliud oua cum oleo roſ. miti
gant dolorem: & ſedant tumorem
Si aūt tumor mamillarum ex in
flāmatione ſanguinis aut coleræ
fuerit: tunc eſt occupari circa re
frigerationem corporis & aperire
ſaphenas eſt precipuum: & magni
ficum i diſpoſitione hac eſt diſta
re medicinam & ſi forte accidebat
uitio matricis: eſt cura prima. Lini
mentus refrigerans ardorem ma-
millarum extinguēs acumen & de
let tumorem. K. ſucci ſempuiuæ
ſucci ſolatri albumis ouorum &
olei ro. ān. pondus unu: nūc frigi
du: nunc tepidus appone. Aliud
contra tumores calidos line prius
locu: tumentes: cū albumine ouo
rum & oleo ro. partes eorum mi-

ſcendo æquales:poſtea ſuperaſp
ge puluerem nitri ſubtiliſſimus:
& iterum ſuperpone tota ſubmer
ſa in eodem liquore.Amplius ſci
re oportet quod poſt ſaphenam
oportet apire basiſicam puta ſi a
cumen humorum ſit ual de ſuper
bum inſto:&quali:&cōuertimus
regimen i tali occupatione ad ea
quæ ſunt poſita iuxta latus frigi
ditatis & hūiditatis:& purgamus
humorem ſuſpectum medicina tē
perata reſpiciente hoc complexio
ne & proprietate:ſi neceſſitas ur-
get purgādi:&ſi deueiatur ad cor-
ruptionem ad illud quod eſt ma-
nuale:hoc illorum eſt qui chirur
gia ſunt inſtructi:& non inſiciam
ſummas meas huius ueſtigii quod
ad mæchanicam ſpectat operatio
nem.Et ſi ex frigore &frigidis hu
moribus tumores accidunt i ma-
millis adhibe farinam fenugræci
cum ſucco apii & ebulorum cōmi
ſtam.Aliud ſi. ſimi bouini recen-
tis & capraruſǎn. §.ii. ſucci maru
bii ſucci ebulorum fecis aceti.ǎn
§.i. miſce & ſuperpone calidum.
Ioannitius contra uiuos ardores
& cubicundos:temperat enis eos
& occidit audaciam eorum. mu
cillaginis pſilii aceti olei ro.olei
uiol.ǎn pondus.i.opii camphoræ
ǎn.tr.1. fiat oīum miſtio cus farina
ordei & albumine ouorum.

DE AEGRITVDINIBVS:MEM
BRORVM.NVTRITIONIS.

Rotellauimus hucuſq; de
ægritudinibus membroruſ

animalium;& ſpiritualium:& po-
ſimus modos curationum ægri
tudinū quæ poſtunt euenire iſpi
membris:& iu uamenta membro
rum cōmunia & propria ſecundū
ſcientiam &iuentionem peritorū
philofophorū:& quæ uetuſtiffimi
medici ſunt experimēto experti
liqda ſecimus:& ſcripſimus illud
ſecundum artem noſtraz ſecundū
quod glorioſſimo & excelſo me
um organuſ placuit eructare.ab
ipſo enis mendicat omnis ſcientia
ipſe de largitate ſua medicinā pro
duxit:& medicuſ uelut naturæ re
fugium creauit.pluat ſup intelli-
gentiam ros ueræ huius ſcientiæ
ueritatis ab illo qui non imprope
rat cus exhibeat omnibus affluen
ter.Volumus aŭt nunc primæ ſe-
ctionis ſuumas tertiaς de ægritudi
nibus membrorum nutritionis
principiare:& ſignificare mōs cu-
ræ cuiusq; ægritudinis membro-
rum:& aggregare huic intentioni
res neceſlarias.Auxiliatores igitur
petamus deum a quo cuncta reſp-
rāt:& a quo noſtræ omnes gratiæ
prodeunt.Repleat igitur ſpiritus
dei mentem noſtraz qui ſit bene
dictus ut res medicinas aduerſus
indigentiam incolumitate plenas
ſua gratia ponere non deficiat.

DE DOLORE.STOMACI.

Olor in ſtomaco uehemēs.
indiget quādoq; blandimē
to.Cura aŭt blandiēs eſt cura non
uera:ut ſtupeſacere apud uehemē
tem dolorem ipſius &pulſatioēs:

211

184

& hoc raro facimus: est eni3 men
dolum nili ultimata uictoria do-
lor prosternat uirtutem: tunc eis
uelut minus malum illud admi-
niftramus. Nos uero iprimis icolu
mitatis largitorem inuocemus: ut
de sui clementiæ abundantia ipfus
egenti ſperanti q[ui] annuat ſanita-
tem. Afferamus etiam ad hunc lo
cum ex medicinis coeleſti uirtute
dotatis: ut iſfirmorù anxietas abre
uietur: & cura eius indiget obſer
uatione regiminum o[ui]o ſicut i[que]
pitulo emicranæ de genere uehe
mentium dolorus ſignificauimus
& est huius int[e]tionis præcipuus
conuertere regimē ad ea quæ lau
dabilium chimorus ſunt elemēta
& est hoc regimen laudabile in ge-
neribus rerum ſex. Secunda res ē
ſine dilatione occupari aduerſus
accidentia quæ ſunt uehementia.
Tertia res est confortare aduerſus
accidentia & coadunare uirtutem
ſtomaci. Quarta res est repellere
materiam ledentem ad oppoſitù.
Quinta res est rectificare mēbrū
mandans: & habetur ſuper hoc ma-
gis ſuſpectum epar. Amplius ſcire
oport& quod ſi[ut] langores eius
aliquando abſq[ui] materia a malitia
complexionis. Dixit Hipp. quod
complexionis malitia iſi[xa]: & man
ſua dolorem non efficit. Dolor ē
rei contrariæ contrarietatem ſen-
tire. Quando a[ut] quæ fuerat prin-
cipalis & maxima membri c[ō]ple-
xio rei contrariæ aduentu deſola
ta est: & quæ prius fuerat extranea

facta est ac ſi effet principalis do
lorem nec facit uehementer quid
eis in eo d[um] ſibi inuicem obuiabit.
Actio eni3 non uertitur nifi[que] iter
contraria: defficit bellum & litiga-
tio altero inimicorum iac[que] mortuo
& huius intentionis cura: primus
est alterare complexiones quæ fu-
erat aliena: poſt illud confortare.
Primas rem complent abſtinētia
cibi & potus uehementia doloris
pfeuerante: & cibi & potus ſubti-
les: ſkiptici: odoriferi: ut c[ō]fortēt:
& laudabiles chimos in corpore
generent. ſed in eorum electione
apud qualitatem nō loqmur ne-
ceſtario. Prius a[ut] ſcire oportet
humores qualitatum peccantius
ſiue ſlegma ſiue colera materiæ lā-
gorum exiſtant: aut apostrema in
ſtomaco factum. Et iam ſcias poſt
ſcientiam qualitatis regimē cibi
& potus exigere conueniēs: & non
negligas regimen confortatiu[m]
propriæ c[ō]plexionis ſtomaci: ma-
xime poſt ſedationem langorum
etius. Secundam res complét ſedā
tia uehemētes dolores: & nuncu-
patur in hac diſpoſitione dolor: æ
gritu do. quoniam abſq[ui] medico
a ſua materia prodiit necnō & ac-
cidens: quom uehemētius ultima
tur & producit quali[es] ad ueſtigiux
ſincopis. Vomitus a[ut] non est ac-
cidēs cui obuiemus d[um]modo eius
impetus non excedat debitas eua
cuationes: & t[ue]c. eius curam ſigni-
ficabimus: ſi[que] deo placebit. Et ſci-
re oportet quod uomitus electus

est de intentione principali oius
derum curæ doloris Stomaci:ē eīs
régio cōueniens:& apta huiuſmo
di euacuationi concauitatis ma-
gnæ.Inqt Hipp.materia quas eua
cuare oport& repellēda est p re-
gionem ad quam magis declinare
uidetur:est eni3 uomitus conue-
niens ex maxime ſedantibus dolo
rem Stomaci potiſſime ǒdo reten
tio cibi &potus dolores in eo cau
ſabat & ei oponuntur i quātitate
& huius etiam occupationis ſunt
enemata. Poſt illud ſi dolor ad-
huc operatiōes fortiter ledat:bal
nea adminiſtrentur. Eſt eni3 calo-
ris opus dolores ſedare:diſpgit
croſſam materiā & ſubtile:aliqdo
per quandam euacuatione3:&reſu
dationis labentiam anhilat:& em
plaſtra conueniētia:& appoſtio
uētoſarum ſunt huius rei cōſuma
tiua. Tertiam re3 complent cōfor
tantia animas Stomaci & etus na
turam:& ſunt hæ res cordiales:&
cibi ſubtiles boni chimi:& appo
ſtio alicuius rei conferuantis in
eo calorē:de quorum ſummaē myr
ra maſtix proprie miſta cum oleo
myrthino & camemillæ & cibi ag
gregātes & coadunātes Stomaci p
tes laxas:ſicut ſunt cibi proprie
acetoliſtatis:& ex aromaticis ſti-
pticis rebus condiantur:ſicut aſſa
ri mumia ſegebes & ſimilia. Et ſit
eoruz exhibitio paucæ ǒtitatis p
ueniendo ad gradu:uſq ad id cu
ius admiraſtrationem Stomacus con
ſueuit. Et ne prætereas qn cadat

in cibos eorum & iuribus mēta
& ſuccus acreſtæ:& ſuccus grana
torum:& ſumac:& ſpecies aroma
ticorum:& cydonia condita ſunt
dilceta & ſimilia. Potus aŭt eorū
uinum odoriferum ſubtile & le-
ne decentis cōmifitionis cu3 aqua
ſolis irradiata parus radiis cui ſup
ponatur parum aquæ rol. & uitet
aquam frigidam ueri frigoris:de-
paupat eni3 in eo calorem. Calida
uero Stomacum mollificat:& eius
diſgregat uirtutes:& electio cibi
& potus paucitas eorum:quies:aer
præparatus ad temperamentu:ſo
mnus:& gaudium. Delitiæ ſunt ex
rebus confortātibus Stomacu3&
totum corpus reſtituētibus ipūs
ſuæ naturæ:& ſi tantum exuberat
quod perducat ad ecthica3 ſtoma
ci: tunc ē occupari:nunc circa ad
ministrationem rerum humectan
tiu3:nunc restaurantium corpus:
nūc temperantiu3 uirtutes ex his
quæ diximus & dicemus: ſi deo pla
cebit. Quartā re3 complent repel
lentia materiā quæ est mater ægri
tudinu3 Stomaci:& acqritur horu3
ſcientia aut ſi est flegma aut ſi ē
colera aut croſſa uentolitas. Et
nos nō poſſumus medicamina in
tentionis necessariæ cōtra ſtoma
ci langores diffinitiue ſignificare
præter quædas quorum opus nō
est a complexione neq ſubſtantia
propria: ſed opponitur ægritu di
nibus a ſubſtantia intelligibili:&
alia quorum itereſt hoc membru3
reſpicere magis ǒ illud. Et hoc ſci

212

188

re uidetur uerlari circa lpeciem:
& uos lcitis: quoniam lciëtia me-
dicinæ circa hunc hominæ:& non
hoïem uerlatur. Medicamen quod
hüc morbü destruit: alteri morbo
cui ſimilis uidetur uires addit.
Sunt enim diuerſæ hoïum cõple
xiones:& opationi ſubiectæ. Quis
enim medicorù oïa quæ reqrūtur
ad ueram curam: alpectū: naturam
temporum: diuerſitatem regionù:
cauſa morb1: c6plexi6em propriā:
quam conferuare & non alterare
medicum oportet ætatem quæ de
uinculo complexionis eſt: c6ſuetu
dinē quæ natura inductu têporis
lōgiſſimo efficit inueſtigabit ſi ne
pte diuīæ clæmētiæ. Roga igitur
deum largitorem ſaïtatis: ut ipse
annuat itér medicaïna tibi eligere
ſideliora: & proprie cõtra ægritu-
dinem cuius curam ſuſcepſti: &
impleat alam tuam: quia uniuersa
huius ſcientiæ uolumīa relegiſti.
Medicinæ aŭt ſtomacù reſpiciētes
ſunt proprie quæ materias qbus
obuiant a ſtomaco & intellinis e-
ducunt. materierum quæ habitāt
in ſtomaco & intellinis omnium
euacuādarum faciior eſt eductio.
de quarum ſuma ſunt mirobalani
aloe lotù: & agaricus: & alia quorù
mēoriā in hoc ſermōe ſi deo plac
& dicēus. Quītā rē c6plēt corrigētia
& rectificantia epar: ſplenem: &
matricem habent enim quendam
c6curſu ad ſtomacù. Dixit Hippo.
uidiſſe quēdā cuius phyſionomia
testificabatur illù eſſe flegmaticù

uomētē ſæpe coleram: quia ſemita
a ſtomaco ad epar ſignata nō erat
āguſta: immo ampla: & ſpacioſa: &
reſpiciëntia hæc membra ſcire te
fecimus in capitulis eorù: de quorù
collegio eſt reubarbarum: lacca:
ſpodium: ſpica: eupatorium: caſſia
lignea: tamaridus: mirobal. cappa.
& ſimilia. Hippo. Medicia reſpiciēs
ſtomacum confortans totam etus
uirtutem: & fugat dolores factos in
eo: & digeſtionem accelerat. K. ga
langæ: maſticis: ligni aloes: cynna-
momi: ſe. myrth1. Æn. 3. iii. eufragiæ:
anifi. Æn. 5. 5. zz. 3. i. corticū fiſticox
exteriorum: olibāi. ro. Æn. 3. ii. ſpicæ
3. i. 5. ſalifgemmæ. 3. iii. zucari ad-
ministrati cù aqua ro. lb1. ii. D olis
a. 3. 1. uſq3 ad ii. ante cibum & poſt
ſumitur. Hippo. medicamen cōtra
frigidos & uilcolos humores &
croſſos ſepultos: & eſt conueniens
ſenibus proprie in hyeme in uillis
ſtomaci. K. baccharum lauri: alif1.
Æn. 5. i. piretri ultramarini. zz. galā
gæ. Æn. 3. iii. maſticis: myrræ. Æn. 3. ii.
mellis. lb2. ii. aceti. 5. i. D olis a. 3. 1.
uſq3 ad. iii. & eſt fortis operatōnis
contra dolorem: & eſt factū cauſa
uentris. Gal. Medicamen ualens ad
inſirmitates ſtomaci frigidi: & ad
dolores fortes uētris. K. trium pi
perum: ſpicæ nardi. zz. rol. florum
camemillæ: ſquinanti: cētaureæ: ar1
ſtol. ro. Æn. 3. vi. ligni aloes. 5. ii. con
ficiantur cum melle in quo cocta
ſunt maſtix: myrra: & gariof. Aliu d
ex arte nostra ſidele & expertum
contra malitiā ſtomaci & cerebri

cauſatā a ſtomaco generaliter ſub uenit oibus paſſionibus ſtomaci: quoniā reſpicit iſpū a proprietate nobili. ſcorticis exterioris ſiſtī corum: ſe. peoniæ:maſticis:myrræ: olibani:ligni aloes:ſpicæ nardi. añ. 3.ii. corall. ad pōdus omnium reſ cōſice cum zucaro temperato cū myrra & rol. Dolis a. 3. i. uſq. ad. ii. ieiuno ſtomaco. Dialcorides. Arif ſtologia. ro. ſtomacum confortat: & omem putredinē ab eo ſeparat: & ſi fuerit in eo apoſtema ſanat:& eius permiſtio lauſabilis eſt cum aqua ro. corallo & myrra: & ſubue nit hoc medicamē caducis. Aliud confortans ſtomacum & eſt pro magnatibus contra morbos uen toſitatū croſſaſ & eructuatōnem acetoſam: procurat digetſionē. ſ. gariof. galāgæ: ligni aloes. añ. 3. iii. macis. Keiſin. añ. 3. ii. zz. macropipe ris: cynnamomi: piperis al. añ. 3. i. 5. zucari: calamēti: mētæ ſiccæ: ſpicæ heil. ſe. api: ſeniſculi: aniſi: carui: ca lami arōatici. añ. 3. i. 5. zucari tabar zet. 5. x. mellis diſpumati quod ſufficit. Dolis a. 3. i. uſque ad aur. iii. Aliud medicamen cōferens ad do lorem ſtomaci & epatis remouēs ab eis putredinem: a caliditate & acuitate coleræ citrinæ: faciens di ligere cibum: & eſt ex cōferētibus & confortātibus ſtomacū & epar: debilia. ſ. rol. ru. 3. x. trociſ: diaro don. trocis. de ſpodio. liqritiæ. añ. 3. iii. gariof. calami arōatici: ſpodi i: maſticis: ligni aloes. añ. 2. ii. trium ſādall. 3. iii: aſſari: ſpicæ muſ. macis:

cardamomi: portul. lactuæ: ſcari- olæ: ſe. coſum. albarum magaritæ. cum foenugræco: raſuræ heboris; dragg. gümi arabici. añ. 3. i. 5. cam- phoræ. 3. 5. muſci. 3. 1. ſextam cōſice cū ſirupo ro. & aqua ro. Dolis. 5. 5. Aliud medicamen conferens ſto- maco debili anxiato: cuius diſpo- ſitio maturat ad ecthicam: & recti ficat epar & chisti ſnfellis: & caleſa ctis ſubuenit. ictericis: ptiſicis cū febre & ſine febre: cuius pmiſtio eſt hæc. ſ. folioſ. rol. ru. cāphoræ cynnamomi ſublimati & electi: ga rioſ. trium ſandal. portul. añ. 3. iii. ſucci cheli doniæ: ſucci abſinthiæ: ſucci epaticæ præparatorum. añ. 3. iii. reu barbari electiſtimi. 3. iii. ſpi cæ nardi. 3. 1. uini al. & odoriferi. 3. 1. trociſ. de ſpodio: trociſ. diaro don. trociſ. de eu patorio. añ. 3. iii. grano rum coriadiri in ſuſorum in aceto & torefactorū: balauſtæ: berberis: ſucci ſumac: ſucci lipr. añ. 3. i. liqr. 3. iii. dragaganti. 3. ii. corall. peoniæ: ligni aloes: maſtic. añ. 3. iii. ſe. coſu. 3. ii: confice cum ſirupo recipiente ſucci granatorum: ſucci pomorus citrinorum: ſucci citrangulorum: ſucci portul. ſed loco ſucci pone ſemen eius. añ. 1b2. 5. & fiat ſirupus cuſ prædictis ſuccis. zucari. 1b2. iii. 5. Dolis a 3. i. uſq. ad aur. iii. Et mi- rabile quod ſi maſtices ieiuno ſto maco cepe albū in dolore ſtomaci croſſo præter febrem illo die do- lorem æger non ſentiet. Et puluis florū celeſt. datus cum calida una hora liberat a doloribus ſtomaci.

213

189

Medicamen exinuentione nostra
cuius uirtutē & nobile expientā
nullū tranſcedit medicamen ſanat
omēs langores ſtomaci ſi deus uo
luerit: ſiue ſit a malitia cōplexiōis
ſiue materia ſiue cum materia:di-
geſtiuā cōfortat:appetitū irritat:
retentiuā uigorat:nec non expul-
ſionem auxiliatur: Sinthomaticos
fluxus ab indigeſtione natos ſiue
ſupiores: ſiue inferiores:emendat:
& totum ſtomacū propriæ naturæ
reſtituit. R.mастicis:ligni aloes:
myrræ electæ:cynnamomi:aīſi.ān.
3.v.corticum exteriorū ſiſticoru;
gariof. ſpicæ nardi.ān.3.iii.eufragi
æ.§.§.corall.al.& ru.ptes miſcēdo
æquales ad pondus omniū rerum.
zucari quod ſufficit.

DE MEDICINIS MATERIAM.
A STOMACO REPELLENTI
BVS. ET. ABSTERGENTIBUS
AC. VILLOS. EIVS. MVNDIFI-
CANTIBVS.

Icamus modo medicīas qua
proprietas eſt repellere ma-
teriā lædentē ab eo & abſtergere
parietes ſtomaci: & mūdare uillos
eius ab omni ſuperfluo: de quaru-
ſecta eſt aloes bonū lotum & præ-
paratum ſecundū artem nostram:
& agaricus foemina: & mirobal. &
reubarbarum rauedeni: & thus: &
his ſimilia. & acqrimus eis propri
etatem lau dabilem: & facimus eas
eductiuas humorū quorū nō erat
per ſe uigoratio facta per artem:
facit acquirere alias proprietates
nobiles & cōſeqtur quaſi naturā.

Filius Zachariæ. Medicīa experta
repellens putredinē a ſtomaco:&
ē eductiua humorū ſlegmaticorū
& coleræ crosſæ. R. mirobalanorū
citrinorū inſuſorum in aquæ rol.
§.ii. ſe. portul. 3.ii. agarici. 3.iii. ſalis
gemmæ. 3. i. mellis. §.i. §. aloes boni
§.ii. fiat confectio cuſirupo gra-
natoru & myrtræ. D. oſis a. 3. i. uſq
ad.iii. Iudæus pillulæ efficaciflimæ
contra ſtomaci: cerebri: uilſerum:
neruorum uitia: educūt humores
uilcoſos a ſtomaco & inteftinis: &
trahunt a remotis: mun diſtant
inſtrumenta ſenſuum & membra
nutritiōis & ſpiritus: quarū confe-
ctio hæc ē. R. colloqntidæ electæ
& purgatæ & tritæ cum oleo rol.
laudant: thuris. ān. §.i. maſticis: gü-
mi: dragg. ān. 3.iii. rol. ru. 3.ii. diagri
dii præparati. 3. i. §. aloes boni. 3. i.
confice cū ſucco endiuiæ. D. oſis. a
3.iii. uſq ad. xi. poſt cibum quādo
itur dormitū. Nicodemus. pillulæ
purgātes ſtomacū a crosſis humo
ribus: abſtergentes uillos & parie
tes etus proprie ab humoribus
conglutinatis in eis & mirabili iu
uamēto reſpiciut renes & neruos.
R. turbit: 3.1. agarici. 3.iiii. ſalis ſgē-
mæ. 3. i. 2z. 3.iii. farcoccollæ: opopo-
ān. 3.ii. maſticis: diagridii cocti. ān.
3. i. anil i. 3.ii. aloes. §.i. §. confice pil
lulas cum ſucco mentæ. D. oſis eſt
uſq ad. 3. i. §. uel. ii. ad plus ſi ægri-
tudo eſt noua: & membra tantum
nutritionis purgare quærimus &
nō alia. Potio mirabilis reſpiciens
ſtomacum & epar cuſ proprietate

mirabili educit a ſtomaço coleraz
citrinam:& praſſinā & mundiſcat
canales epatis & chiftinfellis. R.
capilloR uener.eupatorii:apii:bo
raginis:ſcolopēdriæ:betonicæ:pi
retri:epaticæ:roſ.uiol.ānž.3.i.ſaſlari
3.5.ſpicæ nardi.3.5.agarici:maſticis
ānž.3.ii.ſe.portul.aniſi.ānž.3.i.in quo
ruſ decoctione ſecunduſ modum
artis reſoluantur reubarbari.3.ii.
mannæ:pulpæ caſſiæ:tamarīdi:zu
cari uiol.roſ.ſicut ſeis.acori.3.iiііі.
paretur potio:ut ſeis.Sirupus ad
æquans materiaſ cali dā lædentem
ſtoma cum & epar quam euacuare
quærimus ponit eaſ in neceſſitate
ad expellendum & cōfortandum
uiſtuteſ ſtomaci:& remouendum
oppilatōes.R.абſithii:fumiterræ
plantaginis:eupatorii:capillorum
uene.pollitrici:ze doariæ:cicoreæ
chelidoīæ:ſolatri.ānž.M.5.ſe.coōuz.
aniſi: portul.papaueris al.ānž.3.iii.
mirobal.5.ii. rol.5.iii.aceti.5.iiііі.
zucari quantitatem quā uolueris.
Doſis ab.5.i.uſq3 ad.iii.cum aqua
frigida nō ueri frigoris in aurora.
Conſectio de ſucco pomoruſ mi-
rabilis ad cōfortādum ſtoma cum:
& damus ex ea conualeſcentibus
& his quoſ appetitus ſopitus ē:
alterat malā cōplexiōem ſtoma ci:
& confortat ſub ſtantiam:& tollit
dolorem ſtoma ci.R. ſucci cydoni-
oq: ſucci citrorū.ānž.1b2.ii.corticis
citri bene decocti & contriti.1b2.
5. ſucci granatorū.5.iii. ſucci mētæ
ſucci ſaſuci.ānž.3.iiіі.aceti puri.1b2
i. mellis diſpūati.1b3.iii.:zucari.3

iiii. bulliant oīa hæc ſimul miſta
uſq3 ad cōſūptionem fere ſuccorū
& aceti: cortex præparatus circa ſi
nē mittatur:& cū pſecta bullitōne
bulliat: ſpumā autem a principio
paulatim proiicere incipias:& cō
diatur ī fine cū hoc quod recipit
gario. galangæ: cynnamomi electi.
ānž.3.ii. macis.3.i. aniſi.3.iii. ligni alo
es.3.vi. muſci. tr.i. & quidaſ fortius
condiunt & cum pipe al. & carda
momo. Doſis a.3.i. uſq3 ad.iii. ante
& poſt cibum. Pillulæ purgātes
ſtoma cum ab omni ſuperfluitate
humorū & cerebrū: educūt ut rāq3
coleram & flegma: & remouent ab
eo oēs dolores: & renouant ſtoma
cum ad comeden dū. R. ab ſinthii:
maſticis: agarici.ānž.3.ii. triū miro-
bal.3.iiііi. turbit.3.x. epithimi ortē
ſis: ſalis ī di.ānž.5.ii. penidiaru3.3.ii.
ieræpigræ.3.v. ſucci rol.3.iiіі. dia-
gridii.3.ii. fac pillulas cum ſucco
ſcar. olæ. Doſis eſt.3.ii. Iudeus pil
lulæ confortantes ſtoma cū mun
diſcantes caput & ſtoma cū a cole
ra corrupta & omni ſuperfluo hu
more: & reſpiciūt epar: & aperiunt
oppilationes: & ualent ad ſebres
antiquas ex diuerſis humoribus
natas: & ſanant pruritus & ulcera.
R. mirobal. citrinorū: in dorum: &
embli.ānž.3.iiііі. maſticis: aniſi: ſucci
eupatorii: ab ſithii rol.ānž.3.ii. ieræ
pigræ 3.xii. ſucci rol.3.iii. confice
cuſ ſucco apii. & da cū calida aqua
3.ii. Pillulæ præſeruantes ſtoma cū
ab omni lāgore & cerebrū cuſto-
diunt uilum & omnium ſenſuum

214

190

íſtrumēta ſi deo placet:recipiūtur
omni die.ii.uel.iii. & melior hora
eſt poſt cibū quādo itur dormitū.
R. maſticis:diagridii bene electi.
ān.3.ii. reſoluantur in unū corpus
diagridiū & maſtix in pomo.aloes
electiſſimi & ſublimati.3.x. cōſice
cum ſucco cauliu3. Doſis eſt uſq3
ad.xix.pillulas.

DE. EMPLASTRIS.LINIMEN
TIS.ET.VNCTIONIBVS.

Cribamus res quæ admini-
ſtrātur i ōplastris:linimētis:
& unctōnibus ſupra ſtomacum &
modos earum & lūt ex neceſſitate
curæ langorū ſtomaci:aggregāt &
coadunāt partes ſtomaci & uirtu-
tes & calorē ne reſoluatur & exa-
let indebite:& deſtruunt dolores
in eo:& conferunt rei uitæ.& eſt
unguentū confortans ſtomacum
frigi dū ipſum reddit ſobrium ad
naturalem ſuā opatōem:facit ipſū
exēptu3 ab omni dolore.R.aloes:
maſticis:olibani:myrræ.ān.3.i.cor
ticū granatorū:roſ.anil:i:galangæ:
gariot.ān.3.i.olei ro.olei cameillin
ān.1b2.i: cæræ.§.iii. aceti:§.ii.bulli
tis oleo:aceto:& cæra prius pſecta
decoctōe ſupalſperge in fine ſpēs
has bene puluerizatas agitando
donec fiat unguentū de quo pun
cto ſtomaco ſupalſperge myrræ &
maſticis:lineū pannum uel lanam
ſucidā calida ſuppone. Linimētus
aliud noſtrū cōfortās ad digerēdū
& appetēdū:& retinen dū debiliu3
& cōualeſcentiū ſtomacū:& remo
uet oppilationes & dolores &

uentolitates.R.olei nardini.1b2.i.
fac bullire cù ſanſuco trito bulli-
tione una:pone poſtea cæræ.§.iii.
ut liqueſiat:deīde pſice unguētu3
cù maſticis:myrræ:terebit inæ:lau
dani.ān.§.i.unge ex eo ſtomacum
debilem:& ſupalſperge puluerem
anil i & rol. Aliu d quo d admira-
mus quādo alia non cōtulerūt:&
æger dolorē hēt ītolerabilē:remo
uet dolorē:arcet uomituz:& fluxū
uentris cōpeſcit.R. colophonix:
terebint inæ:olibani:ān.§.i. ſaguīs
dra. mumix:myrræ: lau dani:laico-
collæ.ān.§.§.roſ.corticu: granato-
ru3.ān.§.i. li quefactis gūmis aliax
rerum recuſantiū liquefactionem
puluerē mitte:& ſubmerge in hac
medicina calida ante q. cōgeletur
ſtuppam lineā:& ſtomaco ſuppōe
calidā quantū æger pati poterit.
relinquit ibi ueltigiū cauterii ſup
eū:& propterea ad huiuſmodi do
lores fortes facit. Aliu d oſfortās
ualde ſtomacū ſebricitantiū remo
uet dolorem ab eo & uētoſitates.
R.olei myrthini:olei ro.ān. pōdus
æquale bullitorum cu2 maſtice &
olibano:unge ex eo ſtomacū: & ſu
paſpge pulueres rol. & granatorū:
arcet naueā. Emplaſtrū reſtrīgēs
ardore ſtomaci ſebricitantiū: extī
guit calorē: ſebris æſtuationē:uo-
mituz: & ſubuerſionē ab eo ſepat:
dolores āputat ſtomaci:li deo pla
cet.R. ſucci ſolatri: ſucci abſithi:
ān. §.iii. farīæ ordei. §.iii. maſticis
§.i. roſ.ru. pulueri zataru3. §.ii. fiat
omnium cōglutinatio & ſtomaco

opponatur. Cæratū & est refugius;
conualeſcētium & extenuatorum
ſtomaco ſubueit:ē generale oībus
paſſionibus ſtomaci & matricis: &
confortat cerebrū & cor:appetitū
mortuum uiuſicat: digetiuam
rectificat: retētiuam corroborat:
&ē exptus ſi deo plac&.Rcalami
aro.ſe.rutæ:gariof.ſandal:olibani:
myrræ:maſticis:ān.3.iii. ſanguinis
dra:3.ii.mumix.3.5.aloes.3.v.ſarinæ
corticum granatorum.5.5.ambræ
5.i.muſci.3.i.cāphoræ tr.i.ſanſuci:
baſſamitæ: abſinthii.ān.3.iiіі.tere-
bintinæ: olei ro. camemillini uel
nardini: olei myrthini.ān.5.ii.cæ-
ræ.5.i.5.myrræ electæ:laudani.ān.
5.i.corall.ru.galangæ: aniſi:carda-
momi:nucis muſmacis.ān.3.iii.pe
oniæ.3.i.terenda terantur:liquēda
liqueſiant. & bulliant bullienda. &
fac cæratum ſup ſtomacū: & admi-
niſtretur ſup totuſi cicut docuīus.
DE INDIGESTIONE.
STOMACI.

Ndiſeſtio eſt cōmunis mater
omīum ægritudinum potiſ-
līme humoraliū: & noſti quod di-
geſta materia qeſcit febris feruor.
erat enim inobediens qa cruda: &
tēperamentū ſubſtantiæ aut quā-
titatis aut ſlitatis tranſcendebat:
& eius elemētū e tepiditas remiſſa
naturalis caloris: & huius rei cauſa
eſt ſuperabundantia cibi & potus
ſecundū quanſtus uel quale aut ab
utraq: nec nō & ſecundū ſubſtātiā
& debilitas ſtomaci naturalis: &
ſcire oport& quod hæreditantes

uitium hoc a parentibus raro aut
nunq curātur pſecte. & hi tutius
langores portant: & hoc perfecta
medicina ſola eſt abſtinentia: reſi
duī naturæ cibi & potus in locis
digeſtionuſ quod in genus nutri-
menti conuerti non patitur ſuo
uitio: aut natura conuertere non
ualebit eius instrumento debili
permanente: quod eīm niſi cauſa
antecedentis eſſicitur morborum
eſt: & maturat ad cōiunctam ſuos
eſſus: quæ cum adeſt continuo
eſt febris. Digetio eſt fructiferi
alimēti cōſumatio: tūc eius pſectā
dicimus conſumationem: quum
in fructifera ſemina ualuerit per-
ficere, alteruſ tale quale ipſum eſt.
Indigeſtio aŭt e contra. Amplius:
ſcire oport& quod indigeſtio nō
minus a ſupabundantia: q ex eius
priuatione nafcitur. tēpamentum
enī caloris non dicimns abſolute:
ſed in cōparatōe ad ſuō obiectum
attenditur: ut obiectuſ non magis
reſiſtat. nec remiſus in cōparatiōe
ad ſuō agens exiſtat: ſuom agēs
agere potest proportionari deb&
agēs & obiectuſ proportioniōe æqua.
Adhuc ſcire oport& quod dige-
ſtio ſit ex contraiacētibus. tūc eīs
paſſuua actiuis omnino obediūt: &
nullo modo reſiſtūt: digetio non
conſumatur: aut ſi minus reſiſtāt
utroq: iſtorum modorū calor dici
tur diſtempatus. ſi ne quo multuſ
poſſit ſiue quo minus. Calor ſuffi-
ciens ad unius libræ plūbi lique-
factionē. īpotens eſt ad ferri libræ

(23)

215

66

131

liquefactionem: & non sufficiens faber:aliter & aliter calefactionem mēfuraret in faciendo unā incudē & clauuſ:quare caloris tēpantia & diſtēpātia eſt in cōparatiōe ad ſuū obiectuſ:ueri ſimile qde de calore noſtri corporis qui affiduo exer-citātur artificiali labore & croſſæ ſut complexionis cibaria ſubtilia aſſumentes minime digerunt: ſed in eo[rum corporibus adurūtur:cibā di erant legumībus pane ſubcine ritio & aliis de paſta cibariis. Et ſcire debes quod talis calor eſt in qbuſdā iuuenuſ:calor quorū adeo fortis e[ quod humores adurit:& eos quali i uenenū cōuertit:& a q buſdā hūo[rum materiæ reſoluuntur fumi q quātūcunq[ur diſtēt a cere-bro quod ſi fuerit eo[rum iſcolatus i reōtioribus mēbris aſcēdūt ſurlu[ ad cerebru[: & c[ui ſentit ſibi piculu[ cōtrahit ſe totu[: & o[es ſuas uirtu-tes in unu trahit: & maxie p quaſpiritus a[atus trāſit ad præſtādu[ ſenſu[; & motu[ o[bus mēbris cor poris oppilātur. Et hoc cōſyderās Hippo.in libro ſepato[rum ſermōu[ poſuit epilepſiā ægritudinē juue nu[; q[q[ & aliter e contra talis mor bus nafcitur: ſed n[ō eſt noſtru[ hic eius ſermōe[ aſſumere: ſed fortitu diſ & debilitatis uirtutu[ exigētiā regimen adminiſtrare: & nos hic tractāus de digeſtione ſtōaci quæ ſæpiffie corporibus propter cibo ru[; & potuū multā refocillatōem & caloris inopiā ab ægritudine & ailis cauſis accidit. Cura huius

ægritudīs eſt. iii res. Prima eſt n[ō excēdere uētērē c[ui cibis & potibus hoc e[; præferuat corpus ab ægri tudinibus: & ſufficiēs eſt hæc ſola cura huic ægritu dini: & lau dabili or e[ potōe i multis morbis q[litas bona regimis. Secu[da res eſt con- fortare ſtomacu[ uniēdo & aggre- gando partes ſuas. Tertia res eſt corrigere accidentia digeſtionis. Quarta res e[ ſi eſt cauſa humoris uitio mūdificare materiā l[ædentē: ſi ſie humoris uitio malā alterare cōplexiōe; & poſt illud cōfortare. Primā re[ cōplent prohibitio cibi & potus croſſoru[ abſtinētia dico non ultimata: quoniam nihil dare horridu[ e[ ſupabūdāter ſtimulo[ ſu eſt dare prohibere ipſum a cibo pristin o non digeſto uſq[ur ad fru-ctiſera ſeia fæcibus non excludiſ: paru[; q[dem bibere & ſubtile po-tabile c[ui ſiti aſſumere: hoc e[ pri-mu[ i[ētōiſ: & tua i[erest bene co-gnoſcere cōplexionem. aliter e[im & aliter cibabitur colericus & fle gmaticus proprie apud numeru[; moleſtius colerico e[ famē tolerare q[ flegmatico. & reſpicere cerebru[ n[ō e[ res fatua cu[; ligatura quæda[; neruola inter cerebru[ & ſtomacus ſit qui trāſitiuā patiūtur paſſione; conſueuit ſtomacus cum cerebro dulcediem communicare & ama- ritudinē. Eligere aerē abſq[ur palu- dibus mōtiu[ oppreſſa oppoſitiōe corruptione corporu[ cadauerum eſt de intentiōe propria: poſt illud cibare infirmum cibis ſtipticis:

acetolīsis:aromaticis:cōditis līcut
ſcire te fecimus:& remēorabīmur
ſi deo placuerit. Secundam rem
cōplet regimen ſtipticuſ:tēpatuſ:
odoriferuſ:ſecunduſ uerā ſlitatem
electuſ:appoſitio reſ quarum eſt
conferre rei uitæ:iuuare ptes ſto-
maci:& ipſas confortare ne reſol-
uantur:de quaruſ ſocietate ē ſāda
raca: maſtix: myrra: menta:aurea
proprie miſta cū oleo ro.& liquo
re ſatis calido epar:& cor non eſt
fruſtra. Tertias reſ complent quæ
accidētia corriguſ iaz illata:quoſ
diuerſa ſunt:eſt eoſ primus con
curſus ad cerebruſ & cor:& cōſue
ueruſ generare fluxuſ ſithomatis.
Iteſ ſallacē dolorē uentris & ſi cū
diuturnitate hītudinetur: dolor
iūcturaruſ & podagra & hoc curlu
procedentia. Et ſcriptuſ eſt indi-
geſtionē eſſe hyle ægritu dinuſ:q̃re
tua intereſt p[]ſpicacif[]time oſa hæc
conſyderare:& ſatagere circa recti
ſicatiōeſ ſtomaci.eſt eīſ materialis
pater & cibator mēbroſ & uitæ:
Quartam reſ cōplent cōplexionē
extranea alterare:poſt illud cōfor-
tare:& ſi aliqd humorale materiaſ
ægritudies debilitat cū cōdecēti
medicamine repellere. Et primuſ
cōplet regimen illud:& nos dice-
mus.hoc uero medicamen tale uel
naturale līcut ſcire te fecimus:&
faciemus ſi deo placuerit.Hippo-
medicamen cōfortans digeſtiōeſ
ſtamaci:alterans malaz cōplexiōeſ
defendit proprie ſubuenit lubri-
citati:fluxui ſinthomatico:& ge-

neraliter multis accidentibus ex
indigeſtione factis. acori ru. §.
§. magnetis. 3. ii. caſtorei. 3. i. aniſi. 3.
iii. maſticis. 3. i. myrræ. 3. §. zucari.
Ib2. 1. D. ofis. a. 3. i. uſq[]b. ad. ii. ieiuno
ſtomaco de ſero quando itur dor
mitum. Iudæus. Sirupus contra
mala uitia frigida ſtōaci cōfortans
ipſuſ cōfortatione magna: & facit
appetere & digerere. L. ſāſuci. bal
ſamitæ. ſān. M. i. galāgæ: macis nucis
muſ. ſān. 3. ii. rol. 3. i. maſticis. 3. iii.
ſiſticoruſ. 3. ii. aceti. 3. ii. D. ofis eſt. §.
i. uſq[]b. ad. ii. cū iuni peruo i matutis.
Medicamen forte contra fortē ſto
maci dolorē: & inueteratā malitrā
ſuaz abſtergit uillos eius a croſſis
humoribus: & reddit ipſu ſobriu
ad digerenduſ. triuſ p[]ipeſ: car
damomi: p[]iretri: ſumac: aniſi: galā
gæ: maſticis: macis. ſān. 3. iii. rol. 3. iii.
zz. 3. iii. gariof. 3. iii. cynnamomi. 3.
iii. coriandri. 3. ii. aceti. §. §. mellis
quod ſufficit. D. ofis. 3. §. ante cibuſ
& poſt. Electuariuſ confortās ſto-
macuſ & uſcera: & ſubuenit ma-
teriæ quæ cibuſ retinuit: & quoſ
retentiua periit: & reſoluuſtur ua
pores ad cerebruſ: & iam effigiem
physionomiæ adulterauerunt: &
colerarum eminentiam īdebitam
produxerunt. Cuius p[]miſtio eſt.
R. rol. 3. v. maſticis: corall. al. & ru-
cynnamomi: ſumac: calamenti. ſān.
3. iii. carniuſ citrulloruſ. §. ii. myrræ:
mentæ: eufragiæ: ſān. §. §. gariof. 3. i.
confice cum ſirupo de menta &
myrtho. D. ofis a. 3. 1. uſq[]b. ad. iii. Me-
dicamen bonum & exptuſ contra

216

192

putredinem ſtomaci:& ſubuenit
apoſtematibus exiſtētibus in ſto-
maco cuius ſtomacus reſi duī cibi
& potus propter caloris inopiam
aut malitiæ maxīe ſibi gubernat:
& nō patitur aliquā putrefactiōes
in eo generari:& cuſtodit cerebrū
& corpus totum:confortat cor:&
prouocat menſtrua: & rectificat
malitiā matricis.R. triuī pipuſ.ān.
3.i.gariof.3.ii.ariftolo.ro & longæ
optimæ:uiol.betonicæ.ān.3.iii.ſa-
liſgēmæ.3.ii.myrræ electæ ad pō-
dus oīum.confice cum ſirupo de
ſpica. Doliſs a.2.5. uſq; ad. i. Electua
rium deſcriptiōe Nicodemi: cuius
opatō trāſcēdit genera medicami
nū i oī uitio ſtomaci ex:frigida cā
& cōpoſita confortat neruoliſates
eius ſubtiles: & ſuas uirtutes exci
tat: & ſuam malitiam cōplexiuar
rectificat:cōfortat cor: & cerebrū:
& epar: & ſubuenit caducis uerti-
GIōliſs: & nauſeæ: & omni uitio ſto-
maci: cuius miſtio e hæc. R. anilſ:
eorall. ſpicæ in dæ ueræ: ligni aloes
roſ.gariof. galangæ: zedoariæ:ān.3.
iiiі. peoniæ.3.iii. nucis muſ.3.ii.
margaritarū.3. vi. abræ cruſ.3.iii.
muſci.3. i. maſticis ad pōdus oīum.
cōſice cū ſirupo corticū citri. Ele
ctuariu nobile ad cōfortāduī ſtōa
cū debiſe: & præſeruāduī digeſtiuā
eius. R.3. iiiі. ſpicæ nardi.3. i. cynna
momt.gariof. liq uir.ān.3.ii. anthos.
3.iiiі. mētæ ablaſcæ.ān.3.iii. zucari
quātum ſufficit. Lauare cum aqua
calida manus ante cibū: & poſt cū
frigida eſt cuſtodia ſtomaci ab

indigestione: & paru exercitari la-
boriosos:ociosos qeſcere: & poſt
hos & illos paru nō rapi do motu
exercitari: eſt lex huius curæ ſcri-
pta. Sternutare poſt cibum facit
deſcendere eſca; ad ſuſu Stomaci:
ante aperit: & humores uertit: uel
aliter & ſtomacu müdat: & nutrit:
& mittit fæces pristini cibi ad in
feriora: & repellit: & ſut hæc māda
ta ad tutela; ſtomaci & cerebri: &
calefacere uehemēter uolas manu
um & peduſ in dolore ſtomaci eſt
aicabile naturæ: ſed aliter & aliter
huc uehementer infrigidare: illi
uero calefacere: ut pupam capit is
uehementer calefacere facit uapo
ruſ reſpiratiōem. Et ſciuisti quod
cor: cerebru: epar: & teſticuli quē-
da; fluxuſ concatenatedū ad ſe ſuicē
habent. & ſtomacu ſnon ignorant
tristantē: gaudentē. Et ſcriptu eſt
oīuſ, mebrox unā eſſe cōpagiēm:
& dolere adiuicē: & unctio ſpinæ
ēiteru res magni iuamēti: lāgox
ſtomaci: & oiuſ debilitatum mem
broruſ maxie neruis cōtentorum:
& calefacere ſtōacu actuali calore:
eſt poſtremu bonu ſtomaco pro-
prie iuueni uigoroso. Alii qdem
actuali calore festino motu exina
niuntur: cum cuiuſlibet rei calor
nō utuēs i ea originaliter labitur
uelut aer i ſubiecto ſole irradiato
aut igne. Et fortaſſis balnea tēpa-
ta quædā cōſerūt illis: & nos alibi
ſcire te fecimus naturam balnei.
Filius Zachariæ cæratus cōfortās
ſtomacu: retin & calorē in eo ne

reſoluatur: & rēouet duriciē eius:
& omne:oppilans parte: ſtomaci:
& uigorat in eo calore: & ſanitate
reſtituit: ſi deo plac&.R. cæræ mū
dæ. §. iii. terebīt in æ. §. iii. olei nar
dini. §. ii. qbus lique factis bullitōe
parua ſupaſperge puluerem hūc.
R. myrræ: maſticis: aloes: an. §. i.
roſ. 3. vi. peoniæ: caſtorei. an. 3. ii.
aniſi. 3. vi. calamēti. 3. vi. gariof. nu-
cis muſ. cardamomi: calami arom.
reupontici. an. 3. iii. & bene ſtōaco
adhæreant. Filius Serapionis ſiru
pus excitans appetitū: conſortās
digeſtionē: educit hūores croſſos
& putridos: & conſortat membra
anhelitus educendo humores ab
eis & curat ſciatica: ſi deo placet.
R. thimi: mentæ: ſanſuci: myrræ:
zedoariæ. an. M. §. agarici. 3. v. polli-
podii rasi & piftati: aniſi. an. §. i.
turbit electi. §. ii. §. zz. 3. iii. reupō-
tici: §. ii. baccharum iuniperi. §. i.
cynnamomi: nucis muſ. gariof. ma-
cis oīum. an. 3. ii. roſ. 3. iii. aceti. §. ii.
zucari. B2. iii. Alex. fiat puluis &
propinetur ex eo ieiuno ſtomaco
pondus. 3. iii. cum. §. ii. uini electi
ſubuenit oībus paſſiōibus ſtōaci:
& reſpicit pulmonē & cerebrum:
aufert malitiā: & remouet dolorē
uentris: & uilcerum: & reſuſcitat
appetitū mortuus: & docet dige-
rere ſtomacum. R. thimi: ſanſuci:
balamitæ: ariftoLO. ro. origani: aiſi
feniculi: roriſmarini: calami aro.
corticū citri: ſe. uuay & granato-
rū: lauendulæ: ſe. rutæ: baſiſiconis:
iſopi: eufragiæ. an. pondus. i. ligni,

aloes: piretri: galāgæ. gariof. macis
ān. pōduſ ſupioris pōderis: croci-
opii thebaici: ſtoracis calamitæ:
trium piperum. an. parte: i. medii
ponderis ſanat langores ſtomaci:
& corpus inſolume ſeruat: ſi deo
placet. Inqt heben Melue. Molēdi
nare cibu: in partes minutiſſimas
uel ſubtiliſſas & ut lābēdo uinuſ
gurgitare eſt cauſa melioris dige-
tionis: & lōgioris uitæ. Et uos ius
ſciuſtis palimenta uitā cōſiſtere:
& ſecundū eo: qualitatē bonam
uel malā materiā uariare: propte-
rea nō ignores natura: ſtomaci ne
forte credens cōſeruare uel redu-
cere deſtruas. Et ſciuſtī quod na
tura de tribus dicitur uirtutibus
cōplexione: uirtute regitiuā: & cō
politiōe: & illuīatur ab aīa quam
intelligentiam dicimus ſeparatam
& oiuſ uirtutū unitiuā eſt uirtus:
ſed diuerſa baiulatīōum exercens
officia mēbro: diuerſo: diuerſis
nuncupatur uocabulis: & tua ſēp
eſt naturam infirmi cognoscere
apud ſanitate ſi poſſibile e. Vētris
aūt diuerſæ ſūt naturæ: ſicut ſcire
te fecius propter diuerſa uniuere:
ſalia: īmo ſingularia oportet elige-
re medicamina: & hoc ſuſufficienter
tradere poteſt. In prouilione aūt
periti et timentis deum medi:
maior pars huius ſcientiæ relicta
eſt: deum diligenti oīa bene ſuc-
cedūt: ab ipſo omne inſolume: et
ſanatiuum eſt. Naturaliuſ ſciētiis
oiuſ: philoſophoruſ magnoruſ: &
cæleſtius ſignoruſ uariis motibus

217

bene eruditi:deum quali obliti in
suis operationibus credentes oïa
ſcire:& ſe quali naturæ auctores
exiftimātes quibus omia deſunt:
oia ſcire credentibus.Et uos ſam
uidiſtis ualidas ægrituſdines ſuper
qbus medicorum multitu do alla
bouerat peritorum ab alienigenis
medicox cum paruo artis funda-
mento curati quādoq, a mulieri-
bus ab anthoāto operātibus.O
tu qui curam humanorū corpox
gerere uis a deo non recedas:& ne
dilateris ſcia philofophica natura
li:ille enim auctor naturæ & eam
ſtabiliuit:& ſine eius influētia de
ſicit ois motus naturæ. Amplius
ſcire oportet:quod negare cibum
ſtomaco famelico & ante famem
offerre e cauſa ægritudinū ſtōaci:
parū & rarus comedere debemus:
ad menſa ſedere:& poſt diu ſtare:
& leuiter icaedere:donec ad ſtōaci
fundū cibus deſcendat:eſt de oc-
cupatiōe huius curæ prima. Ster-
nutare eſt iuuamentum ſingulare
poſt cibus;& ante:ſtomacum eim
mūdificat. Et ſciuifti quod e cura
minoris epilepſiæ ſæpius ſternu-
tare diebus cōtinuis ieiuno ſto-
maco:& ſubuenit ſurdis. Vnctio
confortans ſtomacum ad dige-
rendum:& retinendum: & appe-
tendum remouens dolores eius:
inflationes & uentofitates: & eſt
exptum:ſi deo plac&. R. olei ro-
olei myrthini:olei nardini.āā. §.iii
armoniaci. 3.ii.nucis mul. §.i. poſt
unctōes ſupalperge puluerē cyn-

namomi:anilſi:corticis granatoru
pondus.i.aromatiza unguētū cu3
muſco.Vnguentū noſtrum fidele
&ualde amicū naturæ ſtomaci re-
mouet dolores:& cōſolatur ſubā3
eius iter oia medicamina.R.lanæ
ſuccidæ ouiuſnigraruſrecentium
lb2. §.pone i uale nouo:& ſupalpge
aquā currentem quod ſufficit:ut
madefaciet:fac bullire ſere ad cō-
füptionē agitādo ne adhæreat ſu-
do ualis:poſt torquendo ſuſcipe
liquorē ſup quo proiice maſticis
3.ii.puluerizati ut liqueſiat:myr-
ræ. §.S.terebītinæ. §.§. & facta un-
ctione ſupalperge puluerē nardi:
& eſt hæc üctio magna contra do-
lores iuncturarū uniuerſos:ſi deo
placuerit. Emplaſtrum optimum
& exptū contra malitiam ſtomaci
confortās ipſum in omni eo quo
i diget. R.thimi:lanſuci:rol.āā. §.
i.piliiati & caleſacti cum modico
aceto quantū roretur:condiatur
cu maſticis. §.ii. & ſtōaco ſuppone
& eſt admirabile ſi deo plac&.Di
xit Hippo.aloes epatici cu3 aqua
thimi propinatū ieiuno ſtomaco
ſanat ſtomaſcum ab omni langore:
educendo ab eo materias fraudu-
lentas: & confortat ſtomaču & ce
rebrū:&uiſcera mūdificat:rebellit
uermes: & ſanat apoſtema ſtomaci
& uiſcerum dolores: & mūdificat
epar a croſſis humoribus & me-
lancolicis. Pillulæ conferuātes ſto
macu ab omni læſiōe iſtrīſeca: &nō
pmittūt hūores putrefieri in eo:
immo abſtergūt ipſu & mūdificāt

rugas & parietes etus: & q asfidoat
ufum earum diebus singulis illæ-
fus pmanebit a dolore stomaci &
nunq dolore capitis uexabitur: &
nihil e oculis mihi crede salubri-
us istis: & q tristantur: subueit &
melan colicis: & in medicatoe ma-
tricis uitiofæ: & uiseru iterioru:
quaruz hæc est confectio. R. ma-
sticis. 3. iiii. aloes electiffimi. 3. x.
agarici boni. 3. iii. conficiantur cuz
succo aloe. Dolis ii. pillulæ uel
iii. quado itur dormitu: & potest
recipi fecundu numeru uolūtariu
uſq ad. xxi.

DE. VOMITV.EX. EXVBERan
TIA.CIBI.

Omitus cuius cauſa est exu
berātia cibi & potus extē-
dētiu; uētrē ultra naturæ debitu:
cura eius est euacuare : post illud
abſtinere: & confortare ſubſtātias
ſtōaci cū cibis & potibus fecundu
unu[us] triu[us] modoru[us]: aut quantitate
aut q[ui]litate: aut malitia utriu[que]
quando autem ab humore acuto
leuigato ad cacumina uētris uſq[ae]
ad meri: nauea: & uomitus cāntur:
it tua præcipua & magnifica oc-
cupatio contēperare chilſinfellis:
& hoc ſæpe accidit hēntibus uias
latam a ſtomaco ad epar: & tu ſa-
gaciffime diuertas ad mēbra ſeri-
ora uiseru quæ natura fecit eſſe
inſtrumenta expuſſionis. Cu[sa]ut
uomitus fit ex malitia ſtomaci fal
ſi: non dubitabis tunc alterare &
confortare: ſit proceſſus tuus. In
deſtructiōe aūt retētiuæ uirtutis:

ſolum regimen laudabile ſufficit:
& alpergere ſup eo tunc puluere;
maſticis & nitri: iuncto prius oleo
myrthino est medicamen exptus.
Cura huius est: ini. res. Prima est
conuertere regimen ad oppoſitu;
q[ui]litatis: & laudabile i-proprietate
& qualitate no[te] ſimpliciter: & ſup
hoc multiplex est cōſyderatio: ali
ter eni[que] & aliter in malitia cōple-
xiōis ſtomaci & furia ſellis. & tua
intereſt bene diſcernere: ut ſcias
regimen ordinare ad latus frigi-
ditatis: quando colera uomitum
generat & nauea: propina acetola
condita ſtiptica propter uiā āpla:
& cætera ad latus caliditatis re-
gimen habens proprietatē uomi-
tus retinere quando croſſorum
humorū multiplicatiōe uomitus
colericus dicitur nafc: oportet ei
bare ipſu cū auaritia magua: do-
nec facta ſit euacuatio humorum
inobediētium: & rectificatio ſua-
cōplexiōis: & uirtutis fortificatio:
& ne dubites hos & illos potare
uino. Illis aūt ſubuenit q[ui] calorem
habent quia eu[que] diuertit per uias
urinæ: ſed paru[que] dandū e[rum] & electu
ut ponticum & albi coloris. His
aūt q[ui] croſſos & uilcoſos humores
habet: ſubuenire nulli dubiu[que] est:
eo intereſcit & habilitat expulſi-
oni: et ſubueit oibus ratōne pro
prie ſtomaci cōplexiōis: & potare
aliquādo illos inobediētes & mul
ta colera abundantes aceto bono
misto aqua ueri frigoris est po-
tus cōueniens & maxīe i[rum]state:

218

134

& dare portulacas ieiuno: & lactu
cas cu3 aceto cu3 modico panis: &
non poſtea cibare eos uſq3 ad ue-
ſpas eſt diuidere colerā & āguſta-
re poſx illum cuius amplitudine
graditur: & extinguere auaciam
coleræ. Secunda res eſt parȗ come
dere: & minus bibere: & hoc con-
ſyderare ſecundu3 quātū & quale.
Tertia res mundificare humore3
lædentē: & ſuper hoc uera eſt cō-
ſyderatio artis ſicut ī ipſo ſtōaco
& rugis ſuis aut quod ab epate
graditur ad ſtomacu3: nec nō paſtī
ones quæda3 matricis naueam &
uomitum generant. aliquando ex
certa abhominatiōe uomere quis
 cogitur dedignāte natura. Quarta
res e ſub ſtātiā ſtomaci cōfortare:
& maxime retentiuas uirtutes: &
inſpiffare orificium ſtomaci cum
ſtipticis: & recordari naturæ iſeri
orē purgatōes. Primā res cōplent
quæcunq3 proprietate ſtomacum
cōfortāt: & cōplexiōe opponūtur
humori & malitiæ cōplexionis: ut
ſtiptica aromatica habētia aceto-
ſitatē: & nos ſcire te fecius modu3
regiminis: mēta maior: baſſamita:
meliffa in aqua aceto miſta: & cu3
menta bullita: decocta: poſtq3 ſci-
uerimus cauſam intentōum rey
cauſantiu3 uomitu3: ſuccurrimus
tunc cum rebus rectificantibus
ſtomacu3 & membra mandātia ad
ipſum: quod quidem multotiens
accidit: & proprie quādo i aliquo
uicinantium mēbrorum materia
occultat: & eſt forte i mandando

& ſtomacus debilis e & prōptus
in recipiendo. Agēs nanq3 & ſi nō
ſit ual de forte imprimit: maxime
quando rei eſt præparatio: & quā
do materia e de genere adiacētiu3
multo citius uehemēter iprimit
læſiones: & excitat expulſiuā: &
facit eam ſolicitam ad uomen du3.
Agens nāq3 in re3 multi ſenſus ue
hementer iprimit tunc cu3 rebus
ab ſcin dentibus: & corrigentibus
cauſas debilitātes & lædētes: nūc
cū rebus prohibentibus effuſiōe3
materie3 ab aliis mēbris ad ipſu:
facimus adiutorio dei cum rebus
proprie acetoliſis: quæ ex arōaticis
& ſtipticis cōdiantur: ſicut cibus
de acreſta & cibus de aceto: & ſtu-
deas ligare extremitates cū iſuſio
ne aquæ calidæ & ſimilia: & cydōia
& matiana & ſuccus granatorum.
Potus aŭt eorum uinū ſit ſubtile:
odoriferu3: & lene decētis cōmi-
ſtionis cu3 aqua ro: & eutitēt uinū
dulce & croſtu3 & aquam calidam
qa mollificat ſtomacu3: & diſgre-
gat uirtutes. Frigida ueri frigo-
ris, depaupat calore3 i eo. Potus
ſit ual de paucus: nec ſatiffaciēdu3
eſt ſiti eorum. Tolerātia ſup ſitim
eſt ex eis quæ uerificāt ſtomacu3:
ſolentia ſitim extinguere in hac
hora augent & maiorem faciunt
indigestionem. Secūdā res cōplēt
dieta auara: quā æger portare poſ
ſit: qa eſt & maius periculū multu3
inaniri. Tertia3 rem cōplent ſolu-
tiu3: benedicta: electa de genere
benedicta3 medicinarum: & nos

dicemus in hoc ſermone: ſi deo
placuerit. Mirobalanicú medicamē
præparatuſ cú aqua ro. & maſtice:
& eſt exptú & bonuſ: & ſi eſt a ma-
teria quā miſit fel curatur blādi-
ēdo acumen eius: donec euētetur
cus ſucceſſione alterātiuſ: pro quo
ueſtigium ipreſſionuſ remanet: &
trahere & diu'ertere materiauſ cum
cliſteribus mouentibus coleram
ad inſeriora eſt huius occupatōis.
Scriptú ſe fluxú eſſe curā uomitus
& uomitum fluxus. Inſt Hippo-
habito uomitu ceſſat fluxus: & e
contra & lauare pedes cum raſura
confortat ſtomacum: & diu'ertit
materiam. Quartam rem complèt
quæcunq[] ſtomacuſ cōplexione &
proprietate confortant. Conſiſtit
q[]dem hoc totuſ in regimē: uncti-
onibus ſup eo: & emplaſtris: & aro-
maticis aſſuptione: nardini gario-
filati: ſpodiati inato ab epate. Si-
rupus arcens uomituſ & naueam
de berberis eſt medicina experta.
R. berberis. §. iii. i. ſpodii. 3. iii. uuæ
acerbæ. 3. ii. cicoreæ. M. iii. zucari,
lb2. ii. da eiuno cuſ aqua maſticis.
Sirupus de myrtho ſtrīgēs uōituſ
& naueæ. R. foliorum myrthi. lb2.
§. foliorum ſabbuci. §. ii. aceti. §. i.
zucari. lb2. §. da cuſ aqua foliorum
zedoariæ. Et tu potes eligere in
grabadin nostro poſtq[] ſciueris q[]
litates lædētes medicamina multa
cōpoſita ad hoc. Et non ignores
quod morbi renuſ & ueſicæ & ile
os faciunt uomitus & ſingultum:
& nos dicemus illud ſi deo placu-

erit: a quo oïs finis ſeqtur finiti-
us:a quo opus medicamīuſ ſeqtur
perfectibile. Electuarium nostru-
ualde dilectuſ & ſufficiens: cōfortās
cor & mēbra oīa: retin & uomituſ,
& fluxum: emendat oēm malitiam
ſtomaci. R. gariof. 3. ii. carniuſ cydo
nioruſ. 3. ii. maſticis. 3. iii. ambræ. 3. vi.
antheræ. 3. iii. nardi: muſci. an. 3. i.
coralli ruber. 3. iii. ſirupi de menta
quod ſufficit.

DE SINGVLTV.

Ingultus e rebellatō humo
inobedietiū naturæ & cibo
impmutabilium: quoniam fit
motus in partibus ſtomaci reliqs
natura aggrediēte illos ut expel-
lat: & quia forte obiectum trāſgre
ditur exigētiā rei agētis fit motus
ille palmoſus: quē medici ſigultū
appellant: fitque illud ſecundum
unu. iii. modo. ſeuacuatōe effre-
nante: repletione exu berāte: mor
dicatōne humorum Frau dulentiū:
& malitia complexionis frigidæ.
Euacuatōe multiplicata i solutōe:
itut expulſione egrediēte natura
aut prohibitione longa ciborum.
Repletione ex multitudine come-
ſtioni: aut multorum humorum
inſpiſatione in corpore ſtomaci
q[]bus natura non indiget. A mor-
dicatōe propter humorē colericū
dolofum generatuſ in ſtomaco aut
eſſu ad ipſus ab aliis mēbris aut
aſſumptione rei calidæ & acutæ: &
uinuſ ſup quo multitudo annoru
præteriit ſingultuſ facit. Amplius
corruptio cibi & potus ſingultuſ

219

19

concreat. Complexionis malitia
frigidæ propter substantialiam sto-
maci illi remissas propter calorem
naturales: sicut accidit decrepitis:
& illis qui longis têporibus ifir-
mantur: aut propter gulositatem
sicut accidit pueris. Amplius sci-
re oportet singultus nasci ab alis
mêbris quâ a stôaco ut ex magno
flegmate generato epate & mor-
bis ueolicæ & renus ultimatum: &
illud est necabile.

DE SINGVLTVS CVRA.

Vra ligultus ex repleti ôve sût
duæ res. leuacuare: & post illud
côfortare: & primâ coplêt uôitus:
& fecûdam quæcunque substantialiam
stomaci & cûplexionê cêfortant.
Singultus cura ex ultimata inani
tione proprie rei: & lingultus ex
repletôe oppoîtur: & ê piculosus.
Secunda res curæ lingultus qde-
ex mordicatôe acutorû humorum
supnatantium ad lupiora stomaci
curam recipit a uomitu: & sicut
summerus & sepultus in uillis: &
rugis stomaci: & est compoſtus.
Euacuamus cu: potu ieræpigræ &
pillulis de aloe: & hoc eget maiori
abstinêcia. Singultus uero ex ma-
litia cûplexionis cura ê una duax
rerum. Primum alterare cù rebus
calefacientibus & subtiliantibus:
ex eis quæ êplaſtrantur & in potu
sumitur: aut cù motu neceffario:
& oiuæ modo: lingultus. Cura ê
ciouertere regimen ad ea quæ lau-
bilius humo: ſunt materia: & na-
turæ confortius & beniuolentias

côſequâtur & cêfortare ſubſtâtias
ſtomaci. Tertio membra mâdâtia
rectificare. Confectio Hippocra-
rectificâs malâ cûplexionê ſtôaci:
frigidâ ſubtilians: & calefaciens: &
expellit uêtoſtatê: & liberat a ſin
gultu: ſi deo placet. IX. corticum
ſtiticorum exterioru: costi amari:
castorei: petroſel. ûn. 3. i. balſamitæ:
calamenti: anilſi: maſticis: ſpicæ. ûn.
3. ii. arſtol. 3. iii. confice cù oximelle
ſqllitico. Et da. 3. i. cù aqua ſiſibrii.
Et decoctio ſquinanti & corticû
ſtiticorû cum æqualitate liberat a
ſingultu: & puluis altiliæ cù aqua
aur. i. liberat a ſingultu. & ſe. rutæ
cus nitro: & aqua mellis curat ſin-
gultu ex uêtoſitate croſſa quæ est
ex multitudine gulositatis. Filius
Serapionis. Squilla quando acci-
pitur cù uino curat ſingultum ex
humoribus croſſis ânexis i rugis
ſtomaci: & müdificat ſtomacum a
putredine. Et nô ignores quonia:
hæc quæ dixius nô sût de intêtôe
curæ ligultus quæ fecit euacuatio
illicita: imo obuiatur illis quod ê
quia ipſi indigent quæ ſunt illis
côtraria. Illis aût ſtomaticis: quos
uexat humor acutus faciēs euēire
ſigultû: cura ê uomitus post potû
aquæ calidæ: & ſe. atriplicis: & post
illud aq. ordei cù aqua granatoru
dulcium & qua cuccurbitæ. Et cò
plet hoc quod ê mediocriter fri-
gidum cum ſtipticitate: ut côfor-
tet post euacuatōem mali hûoris:
& habētibus ſingultû ex ſiccitate
intēſa damus i primis aquā calidā

cum oleo amigdalarum dulcium:
& oleo uiolaceo:& mucillago pli-
lii:& mucillago se. cydonioru3 cu3
oleo amigdalio dulci:ē medicamē
quod delectat ualde:& est exptu3.
Et dispolitōez hanc cōplet admi-
nistratio rerū humectātiū iterius
& exterius. In ſingultu autem ex
ſlegmōe epatis. Primu3 est aperire
baſtilicā:poſt illud dare caſſiā fiſtu
lam reſolutam in aqua eniu1æ:&
ſolatri:& ordei: & ponimus ſuper
eparē eplaſtra cōueniētia ſlegmōi:
& nos dicemus. Pillu1æ ad ſigultū
natus croſſo humore & cōpoliſto.
R.caſtorei:myrrx:ān.3.ii.agarici.3.
iii. ſaliſgēmxe.3i. diagridii correcti
3.ii. maſticis.3.i.5. aloes boni ad pō
dus oiu3.cōſice cum ſucco mētæ.
Do1is.3.iii.ī matutinis aut de ſero:
ſi antiqua est ægritu do:li noua ut
dormiatur ſup medicīa:& fortaſſe
parū dormire pōt. Pillu1æ glorio-
ſiſimæ ex inuentōne nostra cōtra
ſigultū calidū & humores calidos:
acutos:ibibitos: uel immiſſos ad
ſtomacu3 ab epate:& malitias eius
calidam & ſiccā & febrē colericas
& amaritudinem meri. R. ſpodii:
ēdiu1æ. portul. ligni aloes. ān.3.i.5.
tamarindorū pulpæ.3.iii. reubar-
bari rauedſeni electi.3.i. cōſice cu3
aceto. Emplaſtra & olea reqrantur
cōfortātia: reqrātur etiā i uniuer-
fali canone de paſſiōibus ſtōaci: &
ſecundū exigentiā elige ea: & pro-
prie i capitulo de i digestiōe. Em-
plaſtru3 contra ſingultū factum ex
ſlegmone epatis bonum. R. triu3

ſandal. farinæ ordei: ſpodii: cōſice
cu3 ſucco ſēpuiuæ. Et ſternutare e
ex iuuamentis inanientibus ſupi-
ores partes ſtomaci: & repellit hu
morale & cibum ad fundum: & ſi
aſſiduetur fortiter: repellit ad in
testina: & propter hunc motum
ceſſat ab illo natura. Emplaſtrum
cuius iuuamentu3 est cōtra ſigultu3
ex croſſo humore natu3: & emu3 dat
ſtomacu3: & delet dolorem eius: &
abſtergit parietes eius. R. ariftol.
ro. galangæ: aniſi: baccharum lauri:
gentianæ: rutæ. an.3.iii. caſtorei:
myrrx. an.3.ii. gariof. 3.v. roſ. 3.ii. ma
ſticis. 3.iii. cōſice cū melle & aqua
ſanſuci. Vomitus fit cum his quæ
proprietatē habēt poſſe humorez
erradicare per ſuperiora: ut ſemen
raſani: nitrum: & ſimilia. Et dixit
Hippo. 3.5. ellebori al. cū. 3.i. caſto-
rei &.ii. zucari ro. e medicia expta
contra omēs paſſiones ſtomaci ex
croſſis & uilſcolis humoribus na-
tas: repellit humores compactos
in uillis per uomitum: & curat
febres arteticas: & uertigies: & li-
targiā: & oēs ægritudines ſtomaci:
& delet eas. Sed cū cautella præſu
me propriare etiā prouiliōe magna
ne dederis extenuato corpori.
D E S I T I.

Itis est audia & gulofa dele-
ctatio bibendi aquā ueri fri
gori s magis ḫ aliquem liquorem
potabiliu3 præcipua aŭt omnium
intentionu3 intentio: & cura huius
est ſcire propter quod litis nata
est aut propter malum humorem

220

116

acetolum cōtentūn in ſtomaco uel
colericum:aut ebullitiōe agitante
humiditateſ in ſtomaco:aut mala
cōplexione. Et accidit ſitis quādo
calor naturalis ſceleratur i agēdo
in forte obiectu croſſorum cibi &
potus:uelut aliqſ longo tempore
fatigatus itinere redditur ſitibū-
dus:& hanc ſitim ab indigestione
propter uſſolis ſitate; ciborum in-
obedientium potus nō extīguit:
īmo accēdit confortādo obiectu.
Secunda occupatio eſt ſcire mem
brum originale ſitis.& ſcire debes
quod os ſtōaci facit accidere ſitiz
plus q alia mēbra corporis.& ſi ab
aliis procedat donec iprimat:effe
ctus uſq ad meri & orificiū ſtōaci
deficādum non apparet ſitis ua-
lida proprie in ſiti facta malitia
epatis & fellis:& pulmo eſt ex illis
mēbris quorum eſt generare ſiti
aliquando renes & ieiuniū.Sōnus
aūt eſt cura ſitis ex ſiccitate ſtōaci
& iocoſ ad quæ currit humiditas
ab ore ad ſtomacu:& aliquādo ab
īdigestiōe: propterea quod calor
reuocatus ad iteriora fortius agit
in digerēdo. Et ſcire debes quod
ſi afficiatur ilſa malitia totus ca-
lor mator erit ſitis propterea tūc
dignius eſt præcipere uomitus &
repellere obiectu repellās:& con-
fortare ſtomacum ſiniēdo ipſum
oleo ro. poſt illud meri. Sitiētium
qdē propter caliditātē comeltoſ
cura eſt potus aquæ frigidæ ſugē
do paulatiue proprie ut lābendo.
Inq. G. multi propter ſitī mortui

ſut: ſed nō fuit illud propter ſitiz
simpliſter: ſed propter ciborum
uenenōſorum aliumpionem: aut
aliter & aliter. Sitientium autē ex
caliditate eſt cura cibare illos re-
bus acetolis ſicut ſecaniabin de
zucaro: aqua granatorū acetosoruz
& rob de ribes & ſirupus de ber-
beris: & quæ ſunt illis ſimilia. Et
quoruz ſitis ex ſola ſiccitate facta
eſt: neceſſe eſt ut admiftretur aqua
cucurbitaru: & pſilia: & quæ hoc
curſu procedunt. & nos legemus
ſi deo placuerit ſimul ex ſiccitate
& caliditate frequētius eſt ſitim
generare. Cura non eſt quoniam
humida: & frigida hæc complent:
ſed non polita iuxta latus naro-
ticorum: īmo euitēt ab omni ſiti
narcotica. Infrigidare pedes & fri-
care caput cum oleo rol.eſt de oc-
cupatione primæ curæ: & manus.
Et ſciuſti quod uolæ manuū reue
lant malitiā ſtomaci propter ner-
uoſ uicinitatem & productiones
ad partes illas: quare & ſtomacus
ſentit infrigidatōes eandē: & cum
aq ueri frigoris proprie i æstate:
& ſuccus de liqr. mirabiliter exti-
guit ſitim pulmonis lābendo. Et
neceſſarius eſt quod adducatur ad
hoc capitulū illud quod ſcripſius
in grabadin noſtro de lacte: & ſe-
caniabin: & alioruſ multoſ: & alia
multa capitula. Et mucillago pſi-
lii & cucurbitæ extīguit ſiti cali-
dam. Et aqua camphoræ & pſilia
extīguit oēs ſitim febrilē proprie
ſe. peſtilentiaru: & ſitim epaticam:

& stomaticam: & alias calidarum materierū. Et infrigidamus renes in ſiti illa quā ſcis:nec non epar:& alia quæ diximus:& ſtomacuz ap- ponendo unicuiq: quod propriu3 magis et uidetur. Et cliferizetur in ſiti ieiunii & uilſeru3 & epatis: & renu3 cū liquore melonu3 pſecte maturatorū intrīſeco:aut cū lacte nō actu calido:& cū aqua pluuiali ubi fuerit pſilium conquaſtatum: & uiola. Amplius ſcire debes cu- ius ē ſitis calidi cordis &pulmōnis. Cura aūt ē attrahere aerē frigidus: & ſugere aliquid aquæ ro.ubi ſu erit p[li]liu3:quæ eſt ex uigiliis qes. Et illius cuius cauſa erat humor ſalſus:& putridus poſt unā horam uel duas ſugere aquam frigidas & repellere humores eſt principalius. ſitis autem ex flegmate ſebrili qs extinguit blādire donec cauſa re- pellatur ē neceſſarium. Et ſciuſti quod uinum bene permiſtum eſt ſalubrius in ſiti extiguēda 4 aqua frigida: diaforat eni citius ad loca generantia ſitim portando aqueu3: & magis natura contenta eſt por- tare hoc 4 illud:& ne dubites ſiti entes ſebrili diſcraſia potare uino ſufficienter permiſto proprie poſt digetionem aliqualem materiæ: cuius color albus ſit:& origo eius mōtana ē illo[4] nō bibere:fed lā- bere paulatī & cū ſuauitate. Et zu carum utol.mitigat ſitim ſebrile3 & calidam factā propter ſiccitatē: & ponere os infirmi in fluxu aq[que] eſt mitigare ad tēpus ſiti3 ualida3:

ſicut tenere chriſtallū i ore poſitā in aqua3 p[li]lii:& tenere in ore ſe- ſtucas paleæ ordeaceæ molliſica- tas diu i aqua frigida:multiplicat humiditatem in ore:& conferuat guttur in humiditate:& exti[gu]it ſitim.

## DE. APPETITV. MORTVO.

Eſtructio appetitus. Cura hu- ius ſunt tres res. Prima eſt mūdificare corpus ſtōaci:& ſupeſt multum ſcire: quonia3 aut croſſus & uilco[ſ]us & frigidus hūor:& tūc appar& nauea:& ſunt iterius re- tenti aut annexi in rugis ſtomaci: aut mortuus eſt appetitus malitia calido[4] hūo[4]& utimur uiis ſup hac diſpo[ſ]itiōe. primo abſterſuis & incidētibus & ſolutiuis ſupiori & inferiori ſecundum tempora & mēbrorū diſpo[ſ]itionē ſup rebus: quarum eſt tēperare & extiguere acumen humorum & euacuatione regulata ad hoc & re: ſi deo plac&. Secu[da] res eſt confortare uirtutē ſtomaci: quoniā ſcire debes quod oēs uirtutes debilitantur propter malitiam cōplexionis mēbrorum poſſidentium malos humores in præiudiciu3 ip[ſ]orum. Tertia res ē alterare malitiam complexionis: quoniā per eā priuatur appetitus: & circa hanc occupationem duo ſunt cōſyderanda. nam ſi eſt acuta & frigida utamur contrariis ſup hoc uel in illa cū aceto & en diuia: aqua granatorū aceto[ſ]orū: acreſta: & quæ hoc cur ſu procedūt:& etiā hæc cum uino antiquo & altea:

221

194

dialanga: & cōfectōe de calamēto:
& quæ similia ſunt: & terminata e.
Medicamen famoſuz ad hoc: & nos
expti ſumus iuuamenta eius ma-
gna: confortat ſtomacum: mundat
ipſu ab humore uenenoſo & Frau-
dulento: & occidit malitia: cōple-
xionis: frigidam alterat: & reſtituit
ipſam ſanitati. Et nos iā lignifica-
uimus iuuamēta ſtomaci i uniuer
ſali canone paſſionum ſtomaci: ibi
nāq; inuenies genera medicaminū
conferentium omni eius peccato:
propterea tot partes ſermonū nō
aſſumīus prolixius. Primæ cōplet
medicinæ: quaruz uirtus eſt ab eo
quod regulat hūores hos & illos:
ſecundus hoc non eſt una a natura
cōplexionis. Poff& autem eſſe hoc
maioris uirtutis: & cliftere nō eſt
anullandū ad hoc: & diximus tibi
in cura uomitus & i illo caſu: ubi
etiam iaz docuimus euacuācia hu-
mores a ſtomaco: & dicemus.

DE. APPETITV. CANINO.

Nſaciabilis appetitus ſit ſe-
cundum unum triu modo:
aut a malitia complexiōis frigida
ſtomaci ualde: cuius eſt bene appe-
tere: & male digerere: & ſequitur
hāc ut plurimū i digestio diarialis
propter quod iſtrumentū naturæ
tantū nutrimētus iſpisiare nō pōt
in ſoliditate mēbrorū ſubstantiæ:
imo ebetatur eo. Aut accidit hu-
more croſſo aggregato i corpore
ſtomaci: & ex euacuatōe multipli-
cata accidere potest ſicut uidēus
in cōualeſcentibus plurimum: ſed

hoc mihi uitupabile eſt: quoniam
talia reſtaurātur ᾜlia ſut depdita.
Cura e primū mundificare hūorez
ānexū in eo. Et ſciuifti quod quā-
do hic humor malitiatur i ſtōaco
facit deſideriū comedendi lutum:
carbones: & ſimilia: & non eſt hoc
nifi quia mala ſupſluitas adhæſit
uillis & parietibus ſtomaci: & no-
mināt eum tartata medici: accidit
proprie qubſdā mulieribus qua-
do i pregnantur & deſiderant ace-
toſtitatē & ponticitatē: & forſitan
deteriora: & fugit ab eis poſt quar
tū menſem: & alleuiatur in tertio:
quoniam pars quædam digeritur p
uomitū: alia ānihilatur: alia mitti-
tur ad nutrimētus: & inde remota
eſt dubitatio quod huius & illius
cura e ante uomitū āte ᾜ medicia
ſolutiua educer & hunc humores.
ſed res eſt rectificare cōplexiones
malam frigidam: & cibare illos ci-
bis pīguibus & uino multo: cuius
color ſit rubeus & roſatus: quorum
appetitus mēdoſe appetit. In quit
Hippo. potus uini ſoluit famem:
& præparentur cibi reliq acetofi
cū pinguedine multa ſine acetofi
tate & ſlipticitate: & uolumus il-
los potari uino ruante ᾜ ſitiāt &
poſt: & hoc regimen alleuiat ægri
tudinem: & curat tempore longo:
ſi deo plac &. Sed non illos & eum
qui comedit lutus: & timetur ſup
eo de hydropiſi. & eſt alafriſon.
herbi: eu patorii: ſquinanti. ān. 3. vi.
myrræ: maſticis. ān. 3. iii. capuloru
glandiu. 3. vi. aloes. 3. xvi. terantur

oía & decoquantur in .ii. lb2. aquæ pluuiatis decoctione perfecta detur in potu cum diacydonitem. §. iiiii. electuarius ex iuëtöe nostra curās hos & illos: sì deo placuerit. cõfor tat ſtomacü: remouet falſum deli- derium comedendi. capulorum gladium. 3. ii. aniſi. 3. iii. myrræ. 3. ii. mirobal. ni. embli. belliri. oïuz añ. 3. vi. ſcoriæ ferri inſuſæ in aceto & exiccatae: & torefactæ. 3. viii. cardamomi maioris: cubebæ. añ. 3. iii. zu cari tabarz et quod ſufficit. Dolis 3. i. §. cù aqua áthos ietuno ſtôaco. DE AEGRITVDINIBVS. ET OPPILATIONIBVS EPATis.

P pilatio epatis. Cura huius æ gritudis ê. vi. res. Prîa ê apire uias & mineras ab epate ad uelicâ ſuccidere naturæ: & recordari illaz uiâ eſſe emüctoriü ad aquoſitates ſanguineas & colericas explendus in regiôibus epatis propter uiax concurrentius ad eum: & aliquâdo ſtomaci falſitate oppilatones diu figuratas. Secunda res eſt ſtomaci & epatis complexiones proprias confortare: ne nutrimentum cru- dum epar recipiat: ad quod meſe- raicarü naturas in ſpicere oport&. Tertia res eſt ſubtrahere naturam ad longiüquiora propter quod ad oppoſitum iam diuerſum: & in re ctificatione poſitum iam curatur i euacuatiõe oppilatiõis cù flebo- thomia ſaluatellæ utriuſq. manus cluſteribz de lupino & leo uiol. & cõſidas maxime in flebothomiis uenay cõcauitatü ped ûamborus

in omni epatis ægritudine & fellis: & maxime icteritia: curat enim hoc loco: sola ſaguinis ſubtractio: sì deus uoluerit. ſaguinê ſubtrahius ſub ſubiecti uirtutis poſſibilitate & magnâ ægritudis exuberatiam. Quarta res eſt extrinſeca regimen laudabile cibi & potus. Cibus ſub tilis têpatus ſaguini uicinus circa principiü declinans ad aliqualem frigiditate: sì materia calida ſiſpici ter fuerit: & in fine rei ſimpliciter cibus calidus & hûidus propriæ còplexionis ſimilis in nulla ægritudine relinquêda eſt mēbri inata còplexio & priuanda a ſimili reginie. Obuiari aŭt oportet hûori egrediēti còplexionê ſimpliciter: còpetit eis uinum ſubtile miſtü: sì non ſebricitent: aquam omnino fugiant: fine febre & cù febre op- pilat uias debiles: naturâ omnino contristat: nullum iuuamentus ei præſtat: ſed laborê & fluctuatõe: uinum côfert colera abûdantibus rubea & ſubtili: quoniam urinam prouocâdo canales epatis & fellis chufin colerâ expellêdo mûdifi- cat: & remouet oppilatiões oppi- lantes materiâ rarefaciêdo: naturaz confortando ſanguinê clarificat: & ſpiritus uiuificando releuat: & maxime poſt mundificatõe: coleræ. abſtineat a coitu: a uino nouo: dul ci: & fumoſo: & abſtineat a calidis tertium gradum ascendetibus: & frigidis ultra primus gradum: nec extendant uentrê eorù cum cibo & potu: minus comedat & bibat:

222

198

& parum bibant & cù liti & famec nec cibù affumât nifi prius a faci- bus primi cibi iusteinis mûdificas- tis: nec calefaciant pedes eorum: dormiant pedibus diſcoopertis: ſiquidem febricitauerint aperiant baflicam utriuſq. brachii ſi expe dit:& regimine regantur ſebrici- tantium humido magis q. frigido. Si quidem durù fuerit epar ual de & icteritias hüerit malù ſignum: ſi non durù:nò mala e icteritia ímo naturæ operatio. Et iſpoſſibile eſt oppilatöes epatis cöſirmari: quin ſplenis oppilationem natura non acqrat.eſt enim artifex & minifter iiii. humoſ & fons primi ſanguis: cuius uirtus ipedita multa mem- bra cõtristat: arteriarum prìcipiù eſt mediante uena cõcaua a gibbo epatis per mediù diafragmatis ad dexteram auriculã cordis: & egre- ditur per ſiniftram ubi ſubstantia cordis affumit tunica: & facit eaz arteriã: & dicitur ab orti quod eſt principium oïum arteriarum: hæc eadē in tres ramos diuiditur: quo ruſ maior mittitur ad ſpinam di- uidens ſe in multas alias arterias miſſas ad inferiora mēbra. ſecùdus materiã dirigit ad pulmonē. terti us minor eſt ſiniftro ramo qua p medium ſigillat: & figurat naturã. Et uirtus corporis eſt cultos por tans: & uenit ad ſiniftru brachiuſ. Inde e quod uerius & fortius ibi ſonat. Vero qde artifice iſirmatur cor: ab eo ſanguinem recipit: ut a debitore debitù: & alia contriftari

principalia mēbra maxime quoniaz eius uirtus gerit & cōplet: ſatagē dum eſt tanti mēbri rectificabile; cōplexionem rectificare eſt recti- ficabilius cæteris mēbris propter ſuam dulciffimam naturam. Epar hædulinum calidù poſitum ſuper ipſum magna eſt medicina in re- ctificando cōplexionē eius epatuſ aïaliù & agnорù: hoc maxīe opātur propter uicinitatem: hilaritatem prætant magnam: ponātur ſuper eo calida non artificio: ſed cum de uentribus extrahūtur: remouent maxime dolores & oppilationes nouas. Spōgia marīa ibibita aqua ro. & cāphorata e medicina magna in omni ægritu die fellis & epatis: ſi in figuratiōe in eo eſt oppilatio diuturna nulla actu frigida ſuper eo ponantur: nec calida natura: & maxīe ſi dolorē patitur: & euiten- tur ſuper eo narcotica: remouent dolorē ad tempus: ſed ſunt mater oppilatōuſ: & aïe mēbri inimi cā- tur: ſtupeſaciùt eni & ſeluz tollūt: & ſic mendoſe prodeſſe uidentur. eſt res magni erroris curare cum narcoticis: prorùpit enim materia poſt tempus non diu extēſum: & reddit ægritu do nouiffia piculofi or: ipediùt purgatōem per urinas quæ e prima & ultima cura ægri- tudinum fellis & epatis: ſi ſere la- borauerit uiolētia: & uinù bibere formident: ſit potus eius aq cocta modicum acetoſata aceto albo: & non uacillent in ſuis cibis aliquid affumere aquæ uiatæ uino pōtico

subtili & albo: refrigerat talis potus membra calefacta: ipf orū uirtutes & spūs releuat & cōfortat. acumen coleræ extiguit ut dictū est urinæ: prouocando: eā expellit cicorea coriandrus & portulaca, proprietate cōferūt & remouent oppilatiōes fellis epatis & splenis & melaraicarū:nō qa calida natura frigida lūt borago: portul. scariola cicorea epatica ē cibus laudablis. Fructus buceæ in saporibus fine fe. & cum fe. Epatica herba ē medi cina magna & probatiffia in omni genere fellis & epatis: bibāt succū eius ieiuno cū aqua lactis capracy: in qua fuerit spica nardi: & spodiū & aqua lactis capræ uiolata: est eis diuerſiuū bonū: & ſpongia marina ſumerſa oleo ro. ſup eo ē laudabilis. in frigida & calida materia flores ſabbucorū recentes cum aqua lactis capraruæ ē laudabilis medi cina: ſitim extinguit: uenas melara icas: epatis canales clarificat: & facit ad prouocatōes urinæ: & gauz det ea natura facit mineras gaudii longus eius ufus: & est medicina nobiliffima colera abundantibus nigra: & māifeſtū iuuamētū efficit ptificis: & ecthicis: & fluxui ſāguīs menſtruorum & hæmorroidarum & narium & proprie per partem dextra: & est ſumma cura cæteris ægritudinibus epatis maxime ex ſanguine & uomitu in magna nec effitate & habentibus colerā diſperſa:nō tamen paratis ad ptifis: nec ad aliquas ſpūalium mēbroruæ

malitiam: & in doloribus epatis maxime colericis: & tēpore æſtiiuo est medicina & cura magna: flores tamarifci ſecundū omnem modus admiftratiōis & proprie cum iure cicerum ru. est cibus medicinalis: & ius cicerum munificat epatis canales: & facit ad bene eſſe prouocationis urinæ: & est medicina magna habetibus coleræ diſpasa: & proprie admiftratus cū carnibæ ſerpentum ſecundum doctrinam noſtram: est medicina quorum ægri tudines iam ſunt cuz diu turnitate ifiğuratæ i corpore eorū & quorū cutis citrinitate adulterata est: & attenuari clamat: & morbo ſubugari cōſupcio demōſtrat: & quoquæ oculorum orbes diriguntur omni tēpore colore icteritio adulterari: & eorū retentiuæ ad partē iſeriorē est ueriffima ad ſuperiore partem propter colerā ſuperius leuigatas est imbecillis abhorreant multus cibum & potum ſemel: imo parus ſubtilis & ſæpe. ius aūt ſerpentus cum cicorea & floribus rorifmari ni croco adminiftatur: nec præter mittas parum ditami affociari cuæ eo: corrigunt quodcunque corrigibile in eis. D itamus & ſerpentum carnes lau dabiliores ſunt albi nō aquatici nec montani abſciffis mē ſura digitorū. vii. capite & cauda: nec & aliter moriātur: prima ebul litōis aqua abiiciatur ē mediciarū mater in diu turnis ægritudibus: quarum mater fuit colera: & maxie aduſta & oium humorū aduſtione:

24

223

cc

& infectione languinis diuturna.
Et credas de hac medicina in le-
proſis:& proprie cū lacte ecthicis
nullū huic æqpollens medicamen:
& ictericis & ſupcalefactis epate:
& malitia fellis nō ex cōiunctōne
cōplexiōis & ſubſtātiæ.quis aliqd
ad bene eſſe ſecundū hanc faciant:
nec ſubſtātiānec cōplexiōe. ſcri-
ptū e q̑a tale & non quare minuit
medicinam largitor bonorum:uei
naturali & ſupernaturali uirtute:
utraq cæleſti & elementari ſicut
deus creauit:quædā e nobiliſſima
in rebus uirtus nō natura hac ſed
altera natura in uita:nō de naturis
eoq quæ ſūt ſub ſole: ſed alterius
naturæ noſtro intellectui ignotæ.
Quītā rē cōplet mūdificatō putri
dox hūox: rectificatō mēbri:imo
ſit prima intentio alterare malam
cōplexiōem:adæquare materiā:ad
expulſiōem expellere:& cōfortare
ſtomacum & épar:& hoc complet
oēm rem huius curæ: ſequeſtrare
humores nociuos: ponere eos in
necesitate:& faciiter ſie turbatōe
naturæ expellantur. trahere mate-
riam ad oppoſitū p conuenientes
regiones:& maxie per eam partem
qua natura utebatur ante rebella-
tionē huius humoris. facimus hoc
cum urinarum prouocantibus:&
clifteribus &flebothomiis uenax
manu u in extremis ſubtractione
ſanguīs a cōcauítatibus pedu c u3
ſanguiſugis: uētoſis: ſequeſtramus
& digerimus. oppilatōes ſedamus
cū ſirupis: emplaſtris: dieta lau da-

bilin: in quāto & ḳli & proprietate:
& gaudium hilaritatis iungimus
omnino. G. electuarium ualens ad
debilitatē epatis mundiſcat cana
les epatis: fellis: & ſubtiliat hūorē:
prouocat urinam: confortat epar
cōfortatiōe magna. R. ligni aloes:
roſ. ſpicæ nardi: cynnamomi: reu-
barbari. ān. 3. ii. laccæ: gari of. ān. 3. 5.
aſſari: aniſi: maioranæ: maſticis: gra
norum baſſami. ān. 3. iii. fu. meu.
ſquinanti: ſpodii. ān. 3. i. confi ce cū
aq̑ decoctōis ligni aloes: & ſpicæ.
Doſis. 3. i. uſq̑ ad. iii. Sirupus ex in
uentione noſtra adæquās materiā
nociuam ut expellatur mūdificās
epar: & malitiam fellis per ueſicā:
extinguit auaciam coleræ: fugat
febrem omnino: rectiſcat effigiē:
eo quod mēbra harū ægritu di nus
rectificat: ſi deus uoluerit. Non re
darguatur a ſtolidis medicis hoc
uerbum ſi deus uoluerit ſaxe re-
petēdo oīa uelut fumus deſciēte
igne deſicerent: & uelut pluuiā
recedentibns nubibus euaneſce-
rent: ſi modicum ſua quiſcer &
īfluētia. R. ſcariolæ: ſalu�æ: portul.
capill. uener. ſcolopen driæ: eupato
rii: lu puli: ſaxiphragiæ: epaticæ ra-
dicum folioru & florum cicoreæ:
radicis apii: ſeniculi: bruſci: ſēpui-
uæ: tamarindorum ru. & uuaru c u3
teneritate ſua. R. roſ. quæ habent
folliculum cum pomo i trin ſecus
rub. ad modu3 ceraſi: quidā tradūt
eā genus ſolatri: hēnt ramula ſua
prærogatiuā ſuper oēs medicinas
de mundo in prouocando urinam

& lapidem ex uelica repellunt. R.
Solatri dōestici: foliox salicis. ûn.
M. s. le. coiūs portul. apii: feniculi:
anilī subtilissie puluerizatorū. ûn.
3. iii. florum boraginis: pſilii præ-
parati. tamaricis: uiol. ro. ûn. 3. s. ſā-
dal. al: & ru. berberts: bdeli: calami
aromatici: spodii: maſticis. ûn. 3. i.
ſucci plantaginis diſpumati: ſucci
fumiterræ: ſucci thimi: ſucci apii:
ſucci pomi acetoli: ſucci ſcariolæ:
& pomi terranei pſecte diſpuma-
torum. ûn. 3. iii. reupōtici. 3. iii. reu
barbari præparati & electi. ſecūdu
doctrinam meam. s. i. s. camphoræ
3. i. zucari boni. lb. iii. in fine ſui
arōatizetur ſirupus. R. ligni aloes:
ſpicæ: gariof. cynnamōi. ûn. 3. s. aceti
infecti. muſco. 3. iii. Doſis. 3. i. uſq
ad. ii. cū aqua cicoreæ uel aq lactic
capra: de mane āte lucē emittāt:
ſi poſſible prius fuerit. ſuperflua
primæ & ſecundæ digestionis: ut
naturam inueniat exoneratā & ex-
citatam. ſirupus in materia epatis
calida ſipliciter refrigerās mēbra
ſupcalefacta & epar: audaciā fellis
& coleræ extīguit: &ē mors ſebri-
um: & releuat infirmu: ab ecthica
& icteritia: ſi deus uoluerit ſana-
tor cunctorum morborū. R. ber-
beris: florum boraginis: florum &
foliorum cicoreæ: foliorum & le-
minum ſcariolæ & portulacarum:
pſilii conquaſſati in aqua frigida:
epaticæ. ûn. s. i. plātagīs: pīpinellæ:
ſemperuiuæ: solatri. ûn. M. s. ſucci
epaticæ: ſucci cicoreæ: ſucci ſcari-
olæ (ilueſtris & domesticæ: ſucci

ſēpuuæ. ſucci apii depurati. ûn. s.
iii. ſpodii: ſādal. ſe. coiūs mūdatorū
ûn. 3. iii. camphoræ. 3. i. s. aceti. s. iii.
uiol. rol. ûn. s. i. zucari. lb. ii. Doſis
s. ii. in aurora cum aqua frigida: &
caue ne ſit infirmus cu3 oppilatōe
ſplenis uel epatis: nec ſit ſenex al-
fumens eum. ſebricitantibus ſola
colatura detur de mane ſicut di-
ctum eſt: & modicū āte acceſſionē
ſe. ſi uolueris eam abbreuare: & in
fine poxtimi potus trium. s. Da cū
frigida extinguit tertianā duplicē
& ſebrem incendioſam ſi deus uo
luerit. Dixit Agazo expimētator
magnus de ciuitate athenarū lac\cca remou: & oēs oppilatōes epatis:
& decoctio gazit cu3 lacca & ſpo-
dio curat in paucis diebus omīno
oppilationes epatis: & maximum
iuuamentum aſſerens habentibus
hydropilim. Electuariū contra oēs
oppilatīoēs epatis ātiqъs ex croſſa
materia: & cōfert cerebro & ſtōaco
& oibus mēbris interioribus apit
uenas meſaraicas: & eſt potēs pro
uocare urinas in educēdo proprie
materias contentas in epate & re-
gionibus ſuis. Curat hydropilim.
R. radicum lilii cæleſtis: agarici: ar
moniaci: calami aromatici: lacca:
aſſari: roſarum: ſpicæ nardi: cynna-
momi: ligni aloes. ûn. 3. vii. gaffit:
fisticorū: gūmi hederæ: ariftologiæ:
ûn. 3. iii. maſticis. 3. ii. florū camēillæ
s. s. ſe. ēdiu iæ: ſpodii. ûn. 3. iii. pulue
rizentur & conficiantur cu3 uino
& melle. Doſis huius magni anti-
doti ſit. 3. iii. cum decoctiōe radicū

224

200

lilii cæleftis: & gaffit remouet op-
pilationem omnium nutritiuorum
mêbrorum: & maxîe epatis & fellis:
& remou& fortes dolores epatis:
& iuuat hydropicos imo fanat eos
adiutorio dei. Dixit Gal. fu meu.
lacca subtilissime puluerizata cuz
decoctôve iſopi & ſaturegiæ. Dolis
3.i.ē ſûma medicinâx i prouocâdo
ſubito urinam: & expellit aquoli-
tates croſſas contentas in epate &
reibus: & proprie materiâ diutur
nâ croſtâ & ſie ſebre. Succus gaffit
& lupulorum cum bono & electo
agarico eſt medicina magna in re-
mouendo oppilationes quaſlib&
epatis: & maxîe ex frigida cauſa &
antiqua. omis enim materia longo
tempore diuturnata tâq frigidus
calido medicamine curatur: remo
uet magnos dolores: & fanat epar
a langoribus ſuis: ſi deo plac&.
Alex. ſirupus utilis habētib[us epar
ſupcaſeactû: & coleraz exuberâtez
in chifținfellis: extinguit acumen-
etus & mûdificat. R. ſucci ēdiuix:
ſucci plantaginis: lupuli: fumiter-
ræ. Æn. lb2. iii. depuentur & bulliāt
cû: lb2. ii. aquæ frigidissimæ: in qua
fuerit quātitas reubarbari boni &
modicus ſpicæ nardi diebus. ii. &
uas huius aquæ cû reubarbaro ſit
nouû: & mittatur ſulspeſû in puteû
aquæ frigidissimæ: bulliat i hac aq̧
uſq[uræ] ad consuptiones. lb2. iiiii. aquæ
colatæ a reubarbaro & zucaro. lb2
i. Dolis. 3.ii. cû aqua frigida ieiuno.
Potio nobilissima ex inuentione
noſtra purgat quæcunque epatis &

chif[tilis] c[ōtētā] & adh[æ]ſas materias:
membrum rectificat: canales eius
abſtergit: oppilat[io]es eius rapit: &
opp[ō]it ſe medicinæ frigi[dæ] & ca-
lidæ & compoſitæ. R[he]ubarbari
recētis ſine adulterat[ō]e. 5. iiiii. po-
ne ex ipſo in ſiru po uiol. 5. v. p. iii.
dies & c[ui] eo ſpicæ. 3. 5. collato ſiru
po ſigillata ē anima in eo & relicta
aia reubarbari: ſubiüge cuz ſirupo
pulpæ bonæ: caſſiæ magnæ electæ:
tamarin do[rum] recētiu[3. 1. 5]. Et ſit
Dolis. 3. iii. trociſ. uſq[uræ] ad v. & pote
ris colare ſirupu[rum] a ſubſtātia o[rum]
medicinay. S[irupi] huius nobiliſ-
ſimi. 5. iii. da cu[sa] aqua lactis capra-
rum in matutinis primis: & cuſto-
di potionat[us] tuu[rum] ſollicite libera-
bitur data potione ſi deus uolue
rit. In ſenectute ep[is] ægritudie &
omnium principalium & maxime
forenſium menbrorum a uiis pri
mæ expulsionis danda eſt medici
na quando itur dormitum prima
digestione completa: ut dicta me
dicia c[ui] cibi a[ia] & ſubtili ſubſtā-
tia ad m[ē]bra r[ē]ota portetur: & de
tur in pillulis quarum eſt h[æ]c c[ō]
poſtio. R[he]ubarbari boni. 3. vi.
m[ā]næ electæ. 5. i. pulpæ tamarīdo.
& caſſiæ. ān. 3. ii. omnium generum
mirobalanorum recentium ſine
oſſibus. 3. iiiii. ſpicæ nardi. tr. i. lac-
cæ. 3. ii. confice cum ſucco thimi.
Dolis earum e[p]illulæ. xi. uſq[uræ] ad
xvii. poſt cibum hora dormitōnis
attrah[ut] & erradic[ā]t materiā: poſt
a gibbo epatis ad intestina & eſt

medicina propria in oi ægritu die
epatis fellis & omni materia pro-
prietas qde eius oppoitur coleræ
in subştâcia intolerabili cōplexio
substātialis flegmati in subştantia
materiali & omni materiæ miſtæ:
confidas in huiuſmodi potōis uir
tute: ſanat cunctos epatis lâgores
ſi deo placuerit. quando ex croſſa
uētoſitate propter perfidâ oppi-
lationes retētâ dolores generātur
terribiles:& times debellationem
uirtutis acumine doloris:nō tar-
des balneare infirmū nudus febre
& apoſtemate:placat eîm dolores
caliditas dulcis balnei poros api-
endo uentofitatis affectus & oppi
latōis cauſamq doloris remou&:
& effugat non tamen affiduandus
eſt balneu niſi i tali neceſſitate ex
foliis.ro. ſit balneu aquæ dulcis &
camemillæ infrigidatum.Cliſtere
conferens ægritu dibus epatis.R.
lupulorū.uiolarū:felliciner:ſabbu
coruz.ān.M.i.caffiæ:zucari uiol.ān.
§.i.olei uiolacei. §.iii. butiri recen
tis. §.i. ſalis in di. §.i. ut afſocietur i
calida materia. Cliſtere ex aqua la-
cis capraruſ cocta modico anifo
pulueri zato olei uiolacei. §.ii. eſt
ſublime in prouocando urinas &
dolores quoſ mater ē uētoſitas:
& oppilatōe; remou&. Cliſtere in
materia diu turna & maxīe frigida.
R. lupulorū: ebulorū: folioruſ ſab-
buci uiol.ān.M.i. agarici. 3.iii. ieræ
G. aīſi puluerizati. §.i. been. §.ii. ſa
lis: mellis & olei ad ſufficiētiā. Hip-
Sīrupus utilis epati inflāmato &

paſſioni oppilacioni uenarum. R.
florum tamaricis: berberis. Æ. ii.
endiuiæ:epaticæ: ſcolopēdriæ:apii
lupulorū. Æ. i. giraſolis. M. i. ſan-
dal. al. & ru. §. i. zucari. lb2. ii. Doſis
eſt. §. ii. ieiuno ſtomaco quotiens
ſitiuerit ſitim extiſguit: epar recti
ficat: & confortat: datur cum aqua
cocta. Pillulæ Hippo: contra oppi
latōes epatis & ægritu dines inue-
teratas. R. agarici. 3. ii. ſene. 3. i. aloes
bōi opti. & loti. 3. iii. bacchæ: flox
tamarifci. Æ. 3. i. maſticis. ZZ. Æ. 3. i.
reubarba. ſpicæ. Æ. 3. iii. cōſiciātur
cum ſucco fumiterræ. Doſis a. 3. ii.
ulq ad. iii. Filius Zachariæ Modus
ēplaſtri refrigerātis epar iſlāmatū
& fel co. R. ſadal. 3. iii. maſticis. 3. ii.
ſēpuiuæ tritæ. §. i. farinæ ordei in-
teriora triuſ ouorus cāphoræ. §. 5.
olei ro. aquæ ro. ſucci ſolatri: ſucci
uerbenæ. Æ. 3. ii. aceti. §. i. utatur
hoc liquore ſup epar a tertiis uf-
q3 ad uelperas lera deſcriptōe Cō
ſtātini medicina benedicta: & ma-
xime in acutis ſebribus multæ ca-
liditatis ſitim extiſguit: ebulliſtoeſ
ſanguīs: iſflammatoeſ epatis fellis:
corporis: ſtmoaci: & oēs; iſlāmatōes
ſedat: cuius hæc eſt permiſtio. R.
raſuræ coſti boni. 3. iii. tamarifci. 3.
v. medullæ caſſiæ. §. iii. zucari. §. v.
ſucci endiuiæ: ſucci apii: ſucci ma-
lorum dulcium acetoſon: ramo: ſucci acetoſitatis citri. Æ. §. iii. foli
o: ſupini: capillo: uener. Æ. §. ii.
prunorum ſiccoru numero. c. mi-
robal. roſ. Æ. §. i. ſpicæ. §. iii. deco-
quantur i. lb2. iii. aquæ fontiū uſq3

225

2m

ad. lb2. i. 5. & proiice zucari. lb2. ii.
aceti boni. lb2. i. & coque bullitöe
i. & demerge luper illud: & coque
cum melle ad spiffitudies. Vltimo
proiice in medicamine sandal. ru.
spodii: Karabæ: berberis: se. portul.
se. acetosæ añ. 3. iiiii. ligni aloes. 3. ii.
cubebæ. 3. iii. caphoræ. 3. i. repone i
uasæ uitri e medicamæ nobile. Do
lis. 5. i. usq. ad. ii. cuz frigida & hoc
in æstate. Dixit Auemus de liplici
aqua decoctonis corticis exterioris
fistici mundificat canales epatis:
& maxime confortat Stomacum.
medicamæ magnæ & maxie i ægri-
tudinibus diuturnis epatis & alio
flegmate & lepra. K. fumiterræ: se
nis lapatii:eminum ablinthii: ca-
bioæ añ. 3. viii. oibus mirobalanorù
sine oſſibus añ. 3. v. ieræpigræ. G.
lucci ro. añ. 5. i. thimi: epithimi: ma
cis: & senæ añ. 3. vi. reupotici. 5. i.
mannæ: pulpæ: caſſiæ: tamarin di añ.
5. iii. reubarbari boni. 5. ii. cōſici-
atur ſirupus. K. laccæ: spodii añ. 3.
iii. ſpartanæ. 3. i. pollipodi: anili añ.
5. 4. eupatorii: epaticæ añ. 5. i. miſce
atur. Dolis. 5. 5. cuz aqua lactis ca-
prarum. Vnguentum refrigerans
epar acumen fellis & febræ calidi-
tatis magnæ. accipe aſſügiæ porci-
næ recetis quatitare quæ uolueris:
lauetur cum aqua calida decies &
totiæs cum frigida: poſtea teratur
cuz ea & incorporetur roſ. reubar
baru ſecundu quantitate: sandali
boli: spodii: caphoræ pars. x. cæræ
albæ. 3. ii. olei ro. lucci ſemperuiuæ
añ. 3. iii. coqntur cù maxia facilitate

& coletur: e mirabile ubi oport&.
Inquit expimentator succus epa-
ticæ cum albo ouorum agitatus
miſtus per. x. dies teiuno aſſuptus
curat malitiam epatis & fellis: eſt
eim efficax & probatù in icteritia:
ſi deus uoluerit. Inquit theſaurus
succus ſempuiuæ pars. x. mellis ps
i. aceti pars. 5. bullitis ad partem
mellis. 5. eſt medicamen efficax in
calida & frigida cauſa. Ite3 ſirupus
quo utuntur nobiles remouens
oppilatões & caceſiam & icteritià
extinguit febres magnæ inflamæ-
tōis. K. lucci eſdiuiæ: cicorei: pomi
terranei: lucci ſemperuiuæ: apii:
epaticæ añ. lb2. i. depurentur lucci
cum ſuauitate: & fiat ſirupus cum
aceto zucaro albo duro: aromati-
zentur cum. 3. i. gariof. 27. tr. 5. cyn-
namomi. 3. ii. Dolis. 5. ii. cum frigi-
da extinguit acumen & audaciam
fellis ſitim ualida: & obuiat oibus
accidentibus coleræ & effectibus:
ſi deus uoluerit. Pillulæ de reu-
barbaro contra oës epatis ægritu
dines magnificæ & ſufficiètes in oí
quo hoc mebru indig&. K. pulpæ
caſſiæ: firstulæ recetis: pulpx electæ
tamarindo: mænæ probatiffimæ:
spodii añ. 3. ii. maſticis. 3. i. ſeminum
plātaginis: se. ab linthii: florù nucù
cadu co: spicæ nardi añ. 3. i. 5. reu-
barbari recentis ad pondus ſingu
larum reru3. Reubarbar. ponatur
in aqua lactis puluerizatum cum
ſpica: & confice pillulas. Doſis e. 3.
iii. usq. ad. iiiii.

DE AEGRITVDINIBVS .ET

OPPILATIONIBVS.SPLEnis.
Vra hæxegritudinū ſut.iii res. Prima eſt ſolicitudo:ut mundificetur corruptio eius. Se- cunda eſt ut confortetur & recti- ficetur hoc mēbru: & fiat minera mere laudabilis: & non recipiat corruptum immo repellat. Tertia res eſt regimen cōtra adæquatōez cauſæ eius quodēi eo corruptu: & dilatare uias circūadiacentes ei: & ponere materiam in neceſſitate faci. limæ expulsionis: mollificare faciem mēbri extrinſeca. Quarta res eſt ut ſit p[]ſona parciſima aua ritiæ cibi & potus: & maxime oibus liquidoy & uaporofæ ſubſtantiæ: immo ſit tua magnifica intētio & prima in ordinādo dietā parciſi- mā & laudabilē in quāto & quali & proprietate. Primum modum cōplet ſubtractio materiæ ad di- uerſum & mundificatio: & uerifi- catio ſtomaci & epatis e huius ma- teriæ & ſcopa & receptaculū melā colici humoris & maxime onītum ſupſluitatum epatis croſſarum: & ideo prima intentio e mūdificare epar: cōfortare uirtutes ſanguinis gelidi: ut ſecūdu exigētiā mēbro: huores aſſimilet: rectificare primā diſeſtionem: ſecūda: & tertiam: & quartam: & hoc membrum in ſua innata cōplexione: ut ſua uirtute īpugnet humoribus cōcurrētib: ad mēbra debilia: & accipiat quod auarifīme natura ſufficiat: & quod aſſimilare poſt præter læſionem facimus hoc cum auxilio dei cum

ſlebothomia ſaluatellæ utriuſque
manus & uenæ pedis ſinſtri poitæ
iuxta minimum digitum & recti-
ficātibus cōplexiōez epatis: quorū
memoria e i tractatu de paſtōibz
epatis: & maxie quæ habent a pro-
prietate conferre cōplexionibus
diuerſorum mēbro: ut coriādrū
portul. ſcolopēdriabucea: cortex:
& fructus tamarilci: grana hede-
ræ: ditamus: endiuia. Secūdā tertiā
& quartas rem complét adæquādo
materiā & rectificādo mēbru cibis
medicinalibus & medicinis cibali
bus regantur cibo expoliato ab
humiditate & omni uiscolo: non
appropinquent pani azimo frixo
& quicquid eſt de paſtā: triticum
coqnatum: & quicquid eſt crudus:
& fugiant oia poma & carnes por
cellorū iuuenum: agnorū: habeant
odio nocturnas coenas & p[]ſces &
carnes: & maxime ex ſale induratas
& repentina cū festinātia cibi ma-
ſticato e materia cāruz oppilatōuz
maſticatio i ptes ſubtiliſtās. cibi
potus ſuauiſima gurgitatio in lā
bēdo e cauſa uelocoris diſeſtōis
& longioris uitæ: dormire ſtatim
poſt crapulam multum noc: di-
ligant uinum ſubtile odoriferum
nihil uel parū miſtū aquæ magne-
tis uel ferro alterata ignito-nihil
bibat inter prandium & coenam:
panes ſit optime fermētati & parū
ſaliti: carnes animalium & auium
degentium in aquis eſt: & cōtra &
puerſum hoc mēbrum rectificare:
& alia quibus inimica huius amica

226

funt cōmittere nobiliora oblitus:
laudabilius ē diuturnare ḕpdere
carnes pdicū:agno:auius puarus
multaru:faſtanorum:gallinarū: &
pulloru:aque lactis capra: cum
epatica epithimo & ſene eſt medi
cina benedicta adæquans materia
oppilantē:repeſſes eas ḕq paulat
ſit etus operatio in purgando:eſt
ei proprietas & cōplexio purgare
coleram nigram & generat mine
ram gaudii:& non facit ſadalum
alicut mebrorum:& in cōplendo
rem primam balneamus corpus &
euacuāus cu: medicis euacuātib
coleram nigram & medicis pro
prietate dotatis:& forte i fine rei
mādamus cauterizare:nec no uſq
ad proprium mēbrus müdiſcato
corpore deuenimus cum uētolis
& ſanguilugis:prouocatio fluxus
ſanguinis menſtruorus & hemor
roi:darū eſt de intentōe rei prim
& qa de ocioſis mēbrorū eſt bene
ſe hab& ad diſtempata magis ḕad
temperata:tēperatē con plexioni
tēperatu: mittimus nutrimentu:
calida calidis gubernantur: ſicca
ſiccis:frigida frigidis:nocētur ue
ro immoderato uſo ualde affinis
hūanæ naturæ calidis gubernātur
nec nocentur a frigidis uſu raro &
moderato:frigida quidē cōplexio
& ſicca quia calidioribus extranea
rectificatur frigidis gubernatur:
& nocere ab eis uſu continuo ad
remotionem oppilatōis ē primus
uias aperire & āpliare & habilius
dura labitur materia. facit autem

hoc omne quod generat gaudiu:
& lætitiam cordis aſſe & liler mo
tanum antimonium magnes lapis
lazuli præparatus eſt ex maxime
remouentibus oppillationē exer-
citium moderatus delectabile eſt
de iſtōſe primi modi huius curæ.
Dixit: G. ægritudines melancolica
nō niſi forti medicina remouētur:
uelut neruō materia hoc pōdus
cibi & potus quod aliumūt hodie
aſſumant cras. Dixit Aſſrani aqua
in qua decocta eſt radix iris remo
uet oppilatōes omnino antiqua:
& eſt fortis operationis. Dixit: G.
decoctio ab ſin hii & cētaureæ mi
noris eſt medicina maxima in re-
mouēdo oppilatōes ſpleis: educit
utrā:q: coleram & maxime aduſtā:
aperit uias: adæquat materias ad
expellendum: & fortasse confortat
mēbra mittētia materiā in ualore
oppilatōis: & eſt de intentione rei
ſecundæ ad ſtomacū & epar. Medi
camen magnum diſſoluens ſplenē
duruz attenuās eius magnitudines.
R. arōatici: 3. iii. florū camemillæ:
florum aneti: florum tamarīdi aſſ.
3. i. radicis capparoru: carui: grano
rum baſſami: granorum tamaricis
rubex aſſ. 3. ii. ſqllæ aſſatæ: 3. iii. ſco-
lopendriæ: arithologiæ ro. aſſ. 3. ii.
conficiantur cum melle: & dētur
ex eis: 3. iii. cu: aceto ſic præparato
ſpartanæ: 3. ii. mittantur in: vii. 5.
aceti boni: & bulliant uſq: ad: iiii.
5. Sit dolis in medicinis: 3. ii. uſque
ad: iii. cum: ii. 5. huius aceti in hora
dormiēdi egreditur uirtus huius

medicaminis uſq[us] ad profundü: &
abſconſas materias huius membri
melācolicas aperit:attenuat & cō
ſumit materiā rebelles & ſepultā.
Sirupus ex ſuentōe noſtra uiolās
& debellās pſidas oppilationes &
antiq[us]:ponēs materiā matrē oppi
latōs in uiā expulſiōis ímo expel
lit eā:mebra rectificat:&eſt potēs
in omni oppilatione nutriuoruz
mēbroru:cuui hæc e[]descriptio.
R[ex]abſinthii:radicis iris:cētaurex
mioris ſcolopēdriex:radicis cappa.
& fructus eius:&fructus tamarifci
eupatorii:halſce:iſopi montani ñn.
3.ii.ariftol.lōgæ & rotūdæ:corticū
praſſii:ditamiflorum camemillæ:
aniſi ñn.5.1.ellebori ni.5.1.5.masti
cis:ſerapini:galbani:oppopo.lapi
dis lazuli præparati:ſquamæ ferri:
myrræ electæ:gūmi hederæ:laudāi
ān.5.1.garioſ.cubebæ:macis:galā-
gæ cynnami ñn.3.iiii.cu[us] qbus aro-
matizetur ſirupus in fine ſui epi-
thimi:ſene:agarici ñn.5.5.ſucci ra-
dicum ebulorum:ſucci cucumeris
aſſi ñn.1b2.1. magnetis.5.1. aceti.5.
iii[ii].zucari.1b2.iii[D]oſis.5.1.ulſque
ad.iii.cu[us] aqua ſcolopendriæ in ſto
maco uacuo quādo itur dormitū:
& maxīe ſi oppilatio fuerit cu[us] diu
turītate tēporis figurata í mēbro
ſanat hæc mediciā:ſi deus uolue-
rit. Democritus dixit fructus he-
deræ ſolia & gūmi eius a proprie-
tate remouent oppilatiōes epatis
& ſplenis ātiquas:& fit ex puluere
folioru tragea laudabilis quæ aſſiu
mitur in cibo & omni hora. R[ex]

pulueris prædicti.5.ii. aniſi.5.1.li-
maturæ argenti5.5.auri boni.3.iii.
ambræ.5.1.magnetis ſubtiliſſime
puluerizati.3.ii.garioſ.cubebæ:ma-
cis.22.gūmi hederæ ññ.3.1.zucari
boni.1b2.ii. & bibatur poſt imedia
te parum boni uini uetuſtiffimi:ē
medicamen regum & magnorum
dominorus.1re:picit cor & mēbra
principalia:generat gaudium:& eſt
medicamen diuinū in remouendo
oppilationes cum gaudio naturæ.
Pillulæ reſoluentes oppilationes
epatis & ſplēis & hydropilis circa
principiū. R[ex]rauedeni.3.v.armo-
niaci:ſerapini:bdelii ññ.3.viii. lac-
cæ.3.1.oppopo.3.iiii mezereon.3.v.
turbit:ſpicæ:polii:aloes ññ.3.v.ma-
ſticis.3.ii.omnium mirobalanoru[
ññ.3.iiii.lapidis lazuli abluti:epi-
thimi:ellebori ni.1ſalis indi ññ.3.ii.
ieræpigræ.3.x. diſſolue gūmas cum
uino:& forma pillulas. D[omi]nis.3.ii.
cum aqua caſei. Vnguentus exptus
ad dolores & oppilationes ſplenis
& duriciem in eo & dolorem ma-
tricis. R[ex]b delii:maſticis:galangæ:
armōiaci:aloes:colophoniæ:mellis
ān.5.iii. terebintinæ.5.ii. 1erapini:
ſtoracis liquidæ ññ.3.viii.cæræ ci-
trinæ.5.iii. ſucci ciclaminis: ſucci
abſinthii ññ.1b2.1.olei camemillini
1b2.1—butiri.1b2.5.terenda terātur:
& liqueſiant liqueſacienda:& icor
poretur unguētum quo ungatur
ſplen cōtinuſis diebus:mollificat
ipſum & rectificat & reducit com
plexionē eius & cōſicitur cæratū:
&rēouetur a mēbro dieb[us] multis.

227

Dixit Diaſcorides ciclagen ſecu
dum oem modum adminiſtratōis
eius ſuper membruſ ſt medicina
probatiſtima:& experta in ſedādo
oppilationes:& mollificat & atte-
nuat ſplenem inter oīa medicamīa
ſuccus eius cum tantundem aceti
mellis & cæræ partes.iii.i ad ſpilſi-
tudinē mellis & cæræ bullituz ſt
medicamen probatum in oppila-
tionibus antiquis ſplenis.

DE HYDROPISI ET EIVS
SPECIECVS.

Ydrops & ſpectes eius dixit
Gal.oës uniuersaliter gene-
rantur errore uirtutis: ſanguinis
generatiuæ cum ceſſauit ab actiōc
proprie:& deeſt ei complemētum
eius: uelut eis nocumentū in uirtu
te accidit ſtōaci digeſtiua ſortaſſe
paruum: ſortaſſe magnum: ſimul
etiam eſt in epate: & nocumētum
accidēs in epate eſt ex cauſa in eo
etiam & in ſtomaco.hæc eni3 duo
mēbra cū alii quod accidēs recipiūt
qa naturæ inſtrumēta ut nutriāt
cōplexionem corporis & curſum
mutant naturæ.Et dixit Hip.Hy-
droſiſ nafcitur exiliis & lumbis
& eſt eius propriuæ accidēs fluxus
uentris: neq p hunc fluxuæ detu-
meſcit ueter nec dolores ſedātur
ilium & lūbo: & hæc eſt fallacia
uenarum guedegui: cum eni3 non
ſeruiūt epati more ſolito propter
debilitatez & oppilatōez acqſita:
reman& cibus i eiuno & minutis
inteſtinis: quæ cū grauantur cibo
expellere iſpli moliuntur penitus

ad ſeriora:quare ſit ut accidat flu
xus uëtris:& corruſitur cibus &
conuertitur in colerā malitia mē-
broruſ apoſtemato: apoſtemate
calido habētibus hāc diſpoſitōe:
& ſit mordicatio uehemens mor-
dicans eā continue ad expellēduz
retentū in eis:& ueter illo: totus
eſt apoſtematus:& ē dolor fluxus
eoruſ propter apoſtema calidum:
uëtris íſlatio propter uëtoſitatē
retentā:& eſt cauſa hox accidētiu
doloris & uentolitatis íſlāmatōis
error & debilitas uirtutis digeſt
uæ & expulſiuæ.G. hydropiſi3 ſim-
pliciter epaticā hæc accidentia nō
ſequuntur: nec attrahitur fluxus:
led ſortaſſe accidit in fine: cu3 fæx
cibi moratur i corpore eius: cuius
ratiōe inflatur uenter eorū multū
propterea qa pars eius reſoluitur
& reſpirat propter decoctionem
tātæ aduſtōis.Et dixit Gal. ſe ipli
prouoc& ad tuſiſim habēs hydro-
pilim epatis: & cum non iuatur
abſtineat a tuſi. Et dixit Hippo.
Hydropicus cui accidit tuſiſ pro
pter exuberātiam multæ materiæ
nutritiuoruz uſq ad ſpiritualia &
canales pulmonis propinquus eſt
morti. Hydrops cum ſe. & ſe. cum
ea multum facit ad maiorē errorē
uirtutis ſanguinis generatiuæ. Et
ſunt. iii. hydropiſiſ ſpēs propriis
noibus a medicis appellatæ: aſcli-
tes: timpanites: & hipoſarca. & qua
rūlibet ſpecierū cauſa eſt defectus
& malitia uirtutis epatis ſāguinis
generatiuæ: Ḟ hoc a ſplene magis

q ab epate cauſetur;& hoc ab iliis
magis q ab epate. Ad hydropiſis
conſumatõe: epar: ſtomacus: ſplen:
& alia adulterantur:& conſumunt
eius ultimum gradũ;& conſumüt
ipſa malitia epatis ſtomaci guede
gui & ſplenis:omino cõcomitatur
in onere ſlegmatis & cõtrarii cõ-
tinuantur ad ſe inuicē hæc mēbra
& eade: regione cū ipſarū uirtutuz
digeſtiuaru: ſtomaci & epatis cor
relatiua pditio:& hoc accidens ſe-
qtur fluxus quali quālib& ſpēru:
hydropiſis maxime in ſine:illā au-
tē prius ex iliis falſitate guedegui:
& uirtutis ſanguis generatiuæ nō
attrahentis nutrimentum ab eis
ſecundu: præteritā cōſuetudiem.
& ſequitur hanc ſpeciem uſque ad
mortē: uelut umbra corpus. Scri-
plimus aute: in tractatu epatis &
ſplenis magnā partem huius ægri
tudinis curæ maxie circa pricipiūn.
nam quorum iam conſumatus eſt
hydrops cum diuturnitate tēpox
in corpore inſignuratus aix: grauat
officia: ſpiritus extiguit ardorem:
debellatur natura regens cuſtodit
corpus reliqmus: neq onus illox
curæ ſuſcipiendum eſt: maxime cū
ſpiritualia læſa nō dubitas: quox
ſe: non ſepatur: & mala accidentia
iam ūualuerunt: & inimicatur cibz
& uirtus appetitiua: & continue
languent bibere aquam frigidam:
eſt res non recipiens curam. Cura
huius ægritudinis eſt primum in
uita laudabili. Secunda coarctat
materiā: tertia abſcindit eā: quarta

rectificat mēbra mādātia materiā:
& maxime uirtutem ſanguinis ge-
neratiuam: quorum malitia coacta
fuit ægrotare. Quinta corrigit ac-
cidentia: & ẹ hoc aliquādo propte
rea ut obuietur piculo accidētiū.
Primum autē eſſe complét admi-
nistrationes regiminum in. vi. ge-
neribus rerū de qbus eſt elegātior
cibus ſiccus uino calido affinis &
cōtrarius cōpoītus ſebricitātibz:
& aer ſine paludibus & aquis &
cadaueribus mortuorum. Cibus
conſyderādus eſt in quanto & qli
& proprietate ſicut proprie cibz
boni nutrimenti & pmutabilis nō
generatiuus uentolitatu: nec ſuma
tur ſecundum appetitum. Inquit
Dialcorides puluis ilopi attenuat
uentre hydropici. Pifces & omnia
liquidorum genera ſint eis mole-
ſta: & diligāt corporis exercitius:
& carnes uulpinæ & caſtratinæ p-
dicum & caponu: dilectæ: & quæ
hoc curſu procedūt panis cū aqua
pluuiali cōfectus ſalita inſt macer
galifta eſt efficax. Vinum ipmiſtu:
ſubtile odoriferu: & ſtipticitatis
& ponticitatis paru habēs: & eſſet
elegantius uinū ebulatum & uinū
cum ſene: ſecūdum doctrinam no
ſtram dulce & croſtum eſt malum:
& li deb& pmilceri affocietur aq
mellis. Vitēt aūt potu: ſup reple-
tionem & potum omēm aquæ: &
fugiant aquam tanq̄ basiliſcum: &
elegantius ei reiunum repletōne:
& abſtinere ſuper ſitim & famem
ē bonum: primum & noc& quies

228

ante & poſt cibum: & mandatum
eſt ſecundū legem cibum & potū
certo pondere eis propinari angu
ſtia:trifſitia dolor: & solicitudo la
borioſa:uitetur eupatoriū: & ruta
eſt eis cibus medicinalis. Secunda
rem cöplent quæ materiam cöple
xione & proprietate adaptant: ut
eius facilis fiat expulſio: qualia ſut
oximel ſquilliticum narcoticum
aqua lactis bullita cum epitimo
& ſene ſuccus ſe. maturo: ebulo-
rum reſolutus cus pulpa caſſix &
proprie hydropiſi ex cauſa epatis
& ſirupus eius: cuius hæc eſt cōſe-
ctio. ſi ſacei ſe. ebulorum ſe. matu-
rorum ſabbucoru añ lb2. iiii. ſucci
eupatoriis ſucci en diuix añ. lb2. ii.
pulpæ caſſiæ: tamarin doru recetiū
an. s. iii. zucari. lb2. iiii. arōatizētur
in fine ſui cù hoc quod galāgæ:
garioſ. zedoariæ: maſtícis: croci an.
3. iiiii. Dofis eſt. ii. uel. iii. s. cus aqua
mellis ſquillitiæ i matutinis oxi-
mel de pollipodio: aīſo: & agarico:
& eſt efficax medicamen: & ponens
materiam in neceſſitate expellēdi
& ſimilia. Tertiam rem complent
euacuationes decentes habentes
prærogatiuā proprietatis maioris
educendo hæc materiā quaſ: fama
& mēoria rememoratur. Clifteria
leuia & acuta ſuppoſitoria &ēpla-
ſtra ſuper umbilicu & balnea lau-
dabilia ſalita: & ſulphurea: & caute
ria prouocatio hemorrhoidarum &
menſtruorum: euitēt omne genus
ſlebothomiæ: & forte in fine pur
gato corpore & poito i uia ſalutis

aperitur ſaluatella. Cauterius non
appropiātur ſpeciei timpanitis:
nec aſclitis penitus. nam illud eſt
mortale quando tu ias medicatus
es hæc ſpeciē hydropiſi tipanitis
cum medicinis rememoratis & re
memorandi: & non conſequeris
curationis effectu. tunc conſydera
ſi infirmu conſecuta eſt debilitas:
aut e. cù eo infirmitas aliq. præter
hydropiſi: aut ſi ſit cum eo tuſſis:
aut uētris ſolutio: aut ſimilia illis:
tūc caue ne mediceris ei cù ferro:
quoniam illud eſt timor. Si aūt eſt
in uia ſalutis aperiatur ſaluatella:
& ſi car& omni ægritudine præter
q. ſola hydropiſi. ſi aūt nō eſt puer
neq. ſenex tunc modus cauterii e
dilectus: & elongari cù ſectōne ab
ùbilico ſi hydropiſis fuerit ex pte
iſteſtinoru quantitate. iii. digitoru
ad inſerior ad directo eius ſup pe-
ctine. ſi propter ægritudinē epīs
ſit ſectio tua ſinistra ab umbilico
iii. digitoru: ſi propter ægritudine
ſplenis ſit ſectio in latere dextro
eadem quantitate nec iaceat ſup
locu, ſectionis infirmus ne currat
humiditas plurima ad locu debile
& perfora cute: & euacua ex aqua
in hora quantitate mediā: quoniam
ſi maiorē partē euacuares in hora
fortaſſe moriretur iſirūs propter
reſolutiōe: ſui ſpūs aīalis aut acci
dit ſincopis uicina morti: ueq. ta
men euacua ex aqua ſecūdu quod
ſignificabit tibi diſpoſitio iſirmi
ex uirtute pulſus eius & ex boni
tate fortitudinis corporis: tunc

extrahe instrumentu: & retine aq̧m;
& itera cus instrumento die altera
li uides infirmu toleratem extrahe
quatitatem paruam: & fac diebus
aliquot: tamen propter timore li
times luper infirmu ut dimittas
ex aqua quantitatem magnā cura
ipfus cus lepultura in arena calida
& lude multo balneo & sole: &
spectet luper litim: & cura ipfum
cum medicinis exiccatiuis donec
lanetur: & cauteriza li expedit luf
stomacum epar & lplenem: no cu
ratiue fed aduſtiue. Quartam rem
coplent stomaci & epatis uirtutu
rectificatio digestiuaru & retenti
uarum & mundificatio uenarum
guedegui: ut ſeruiant epati: & epar
attrahat ab eis & aſsimil: & nec præ
termittas confortare cor & lpūalia
ut repellant nociu[m nutriciu[m
materix: & respicias matricē ſecu-
dum oem uia: ſui adiutorii & uia:
uiuificationis: & rectificatōis sto-
maci & epatis: ſicut ſcire te feci-
mus. confortamus stomacum cum
maſtice ſecundum omem modum
admiſtrationis eius: & eſt medica-
men dilectum ſtomaco cum oleo
maſticino lupa[pergēdo puluerez
maſticis & myrthi & aliis ſecūduz
quod diuerſæ ſunt uētris naturæ:
ſic diuerſa ſut genera medicaminu
dilecta: lup quibus euigilātislime
tua euigil & ſolertia. Medicamen
cōe quod hunc morbum deſtruit:
alteri ſimili uires addit: & fortaſſe
quædam uirtus continuo curat: &
in diuerſis naturis lætificare epar

facit: clarificare ſangüez eſt potē-
tiffimus in cura huius ægritudis.
Subtile & maxime odoriferu uinuſ
bibere eſt ex maxime facientibus
hilaritatem cordis & epatis: & mū
dificat ſanguinem a colera: & for-
tasse facit ſanguinem furioſum &
coleicum: & facit etiam mineram
ſpirituum: reddit irradio[rum cor-
ut influat & irradiet calorē p mē-
bra: eſt pabulum cōplexionis qua
uita conſtitit: & corrigitur pane
aſſato polito in eo cuius poros ua
poro[rum ingreditur. Vinum autē
subtile & auara manu bibitū con-
fortat uirtutē aſalem & ſpiritualē:
& illuminat potētias ſenſitiuas &
omnia instrumenta aſæ & cordis.
qui primus uinum de uitibus mo
litus fuit educere iter ſapiētiffios
eſt cōputandus. Nā ſicut lupinoy
amaritudo aqua iniecta tollitur:
ſic aſæ noſtræ alperitas uino ebibi
to in dulcedines eſt mutata: & fa-
cit contrariu eius plus & eſt ualde
dilectu i malitia guedegui. Quitas
rem complent ſitus tolerantia no
quia frigida ualde: & aqua lactis
capra[ est dilecta in hoc & quæ-
cunque in proprietate & natura ſpi-
rituali respiciunt: & repellunt ac-
cidentia & mitigantia dolorē epis
& lplenis & uentris accidentia cū
emplaſtris & cliferibus: & fortaſſe
cum balneis ualde ſtipticis & cō-
lumptiuis corpore mundificato.
Dixit Diaſcorides balneum de ſe-
& foliis iuniperi ē efficax. Tyriaca
magna cū uino decocto[is betōicæ

229

est medicamen benedictum in fine
rei & poſt exitū:balnei in teſtina &
epar calida oīum mitigāt dolores
iliorum epatis & uētris & hydro-
pilī.Oleum de camemilla coctum
cum cymmino & ruta clifterizaū
mitigat omēs dolores uentris ex
uentofitate & croſſo flegmate cre
atos. ſuccus plātaginis ēmedicina
magna & efficacillia hydropicorus
ſedat in eis magnu fluxu:& remo-
uet ſe. extinguit apoſtemata in te-
ſtinorum: attenuat uentrem ſitim
mendofa delinit:& cōfert hydro-
pilī cauſa epatis propria natura &
aliis ſpeciebus hydropilis.nam &
a proprietate nobili hab& ſpirare
bonu aerem:& ē ex maxīe iuuātibz
i cura huius ægritu diſ. Medicamē
Orzelei magnu cōtra hydropilim:
& reſpicit ſpiritualia. RL.iris: ſucci
marubii: arifto.ro. & lon. laccæ pō
dus æquale: conficiantur cuz aqua
decoctionis iris & melle: & detur
cum aqua decoctionis gentianæ.
Inqit Ga. electuariū iris ē multa
utilitatum: & ē efficax & mirabile
ſupra hydropilim & debilitatem
epatis. prouocat urinam & laxat in
teſtina humores diuerſos. R.ari-
ſtologiæ lon. & ro. laccæ: ſquinanti:
marubii aēn. 3. iii. ligni aloes: ſpicæ
ān. 3. iii. turbit. 3. v. zz. 3. i. agari.
3. viii. ſenæ. 3. ii. iris. 3. iii. conficiantur
cum melle bono dentur ſecundu
uirtutem cū aqua calida decotōis
ſpartanæ & ſaturegiæ. Agretius
Electuatium cōtra hydropilim &
frigiditatem epatis: & est efficax

citrino colori: & rectificat digesti
onem epatis & ſtomaci. R. agarici:
radicum lilii cæleftis: laccæ: arifto.
lon. & ro. ſucci ſticados: ſucci ma-
rubii: olibani: ſucci came dreos: ca-
me pitheos: cynnaōmi aēn. 3. ii. folii:
gariof. aēn. 3. iii. reu barbari: aiflī aēn.
3. v. ligni aloes ad pondus omīum.
D. ofis est. 3. iii. ſanat: flī deus uolue-
rit. Sirupus ex inuentione noſtra
adæquans materiam & ponens eā
in neceflitate ad expulliōez: facilē:
& reſpicit epar & ſtomacus & ſpi-
ritualia: & est efficax in omni mate
ria. R. ſcolopēdriæ: capillo. uen.
aſparagi: bruſci: api: uel haſcæ: iſo
pi: epi chimi: radicis cucu: alini: eu-
patorii: iuæ: marubii: aſſari: ſtica-
dos aēn. 3. ii. tamari ſci: cappa. gümi
hederæ: ſqnanti: ellebori ni: radicu
ebulorum. gentianæ: ditami aēn. 3.
iii. antlī: pollipodii: agarici: aroma.
maſti: galangæ: ſerapini: mezereon
aēn. 3. ii. uiol. ro. ſe. coſum: endiuiæ:
portul. coriandri: florū boraginis:
ſe. abſin thii: lapati: fumiterræ aēn.
3. ii. aceti. 3. v. mellis quod ſufficit.
D. ofis. 3. ii. cum aqua iuæ i matutis
est uirtuolus flī deus uoluerit. Di
aſcorides dixit magnetis. 3. ii. cum
mulſa propinatum attenuat uētre
hydrop. & educit humiditates mu
cillaginolas: & ponit concordiam
membrorum dilectam. Gümi he-
deræ cum mulſa datum remouet
oppilationes: ſedat dolores: & ma-
xime affert iuuamentum hydrop.
flī deus uoluerit. Continua ſuper
umbilico butiri unctio fortis est

medicina benedicta laxans uentre
line turbatione naturæ & maxime
ſi iungatur cum eo aligd colloqn.
rapit proprium humoræ. Cliftere
efficax educēs materiâ globoſam.
R. radicuz cucu-alint ebul. Æn. 3. ii.
uiol-lupulorum rutæ foetidæ: cen
taureæ mîoris Æn. M. 5. butiri. 5. iii.
aceti. 5. i. ſalis. 5. ii. mellis. 5. ii. olei
uiol. 5. iii. præcedant hæc leuiora.
Succus uerbenæ bibitus cum a-
qua lactis caprarum eſt ultimum
medicamen in prouocando urinâ:
& ſedat tortu oſit at e uetris dextri
Cæratum attenuans uetre croſſus
& tumefactum. R. ſalifgêmæ ſul-
phuris uiui: butiri Æn. 3. ii. cæræ te-
rebintinæ Æn. 5. i. rutæ abſinthii: ci-
neris quercus: myrræ: maſticis: oli-
bâi Æn. 5. 5. urinæ uaccinæ: olei cois
Æn. 3. iii. eſt utile ſi deus uoluerit:
Pillulæ maiores de mezereon pur
gantes omnes hydropicos educût
tlegma croſſus coleram hâc & illâ:
& euacuant aquâ citrinâ: corrigût
accidentia expugnant effectuum
cauſam omnino extirpant iuuant
mebra mandantia tuuamento ma-
gno quaru: uſus reſtituit ſanitati:
ſi deus uoluerit. Cōfectio. IX. miro
bal. i. genere abſinthii: agari: electi
3. iii. reuubarbi. 3. ii. ſpicæ nardi. 3. i.
mezereon triduo i aceto correcti
3. viii. ſerapini: oppopo: maſticis: lac
cæ Æn. 3. i. myrræ electæ: ſâguîs dra.
Æn. 3. 5. aloes boni epatici ad pôdus
omniü quædam gümi diſſoluātur
cum uino & informentur pillulæ
paruæ. D. oſis e ſpillulæ. XI. i. matutîs

magnis. Sirupus magnæ præroga
tiuæ proprietate & complexione
côtra hydropilis & cofert paralyſi:
ſi deus uoluerit. R. ſe. rutæ dome
ſticæ: origan: i. ſopi: epithimi: macis
pêtaphilon: zedoariæ: herbi: acori
folia ſalicû: herbæ paralyſis Æn. M. i.
chelidonix: myrræ: chimi: fumiter
ræ: eupatorii: lapati: cicoreæ: por-
tul. corian dri: gentianæ: altilia: eu-
fragiæ: ditami: radicis ebulorum.
cucumeris agreſtis: brioniæ: elle-
bori nigri Æn. 5. i. bugloſæ: uerbe-
næ: arnogloſæ Æn. M. 5.eminus apii
le. cōmunium: ſabbucoruz: tamarî-
mezereon ebulorum omniu Æn. 3.
5. macis: myrræ: magnetis: ſerapini:
armoni. laccæ: ſpicæ: gümi hederæ.
gariof-galangæ Æn. 3. iii. tamariſi
lb2. 5. aceti. 5. iii. zucari. lb2. iii. Do
ſis eſt. 5. ii. in matutinis cum aqua
eupatorii & maſticis educit humo
res diuerſos uilcoſos & cōpoſitos
& e ſicut bezaar huius ægritudis:
& aliarum ut eius cōpoſitio oſtê-
dit. Balneum laudabile. R. aquæ
currentis olei oliuorum æquo pô
dere: arenæ gipſi ſalis Æn. lb2. 5. ſul-
phuris lb2. 5. baccharus lauri uiol.
rol. florû rorîſmarini Æn. lb2. 5. nia-
gis côſuit q. diſſoluat. diſſoluit &
reſoluit uentoſitatem: ſupcaleſa-
ctionem refrigerat-infrigi datas ca
lefacit. rareſacit flegma ibibitum
in neruis confortat ſub ſtantiam
hydropicos omnino extenuat: con
ſyderetur uirtus morbi. & e utilis
ieinuno ſtomaco.

230

DE DOLORIBVS VENTRIS
ET INTESTINORVM.

Vra huius ægritudinis ı.ii.
partes sufficiëter diuïsa eſt.
Prima eſt ſolicitudo ſestina circa
accidentia. Secunda res eſt müdi-
ficare materiâ ſi humoralis eſt cuz
adæqtiōe ſi poſſibile fuerit quod
fugat dolores & cauſam:& e cōtra
maxime cum humoralis eſt iliço
facienda ſunt genera medicaminū
quū tarditatē non recipient lōgā.
Regimen credo nō ſcripſimus ıaz
& fortafſe aliquid medicinale reci
piunt. Regimen erit ſubtile & fa-
cilius pmutabile abſq. uētoſitate
immo mordicans & mouens uen-
toſitatem oppilantem croſſo fle-
gmate natam incidēs & ſcordeon
eſt de elegantiori & incolendiori
medicamine medicaminū in aliis
laboratoribus & aliis cōplexione
croſſis. Primā rem conſumant bal
nea appoſtiones uentofarum ſup
loco doloris. & clifteria acuta ſe-
cundum partem cathartici laxans
cōplexione & proprietate hūores
ſlegmaticos: ut agaricus cui.zz.eſt
aſſociatus ē medicamē ſublime &
eſſicax. Tyriaca magna cuz optimo
uino eſt ſatis dilecta Inquit Hip,
baccha lauri puluerizata cū æquo
anifo eſt medicamen remouēs oēs
colica: & alibi ſcripſit & laudauit
flores nucū caducos cōtra colicā.
& oēs dolores interioſx uētriculo
ruſ propinari cū uino calido paſx
miſto in colica aut cum cā ſiplici
ter. Cliftere educaſs ſlegma cru du̐

& croſſum: expellens uentofitatez
extendentem intestinum: & ſanat
ſi deo placuerit glorioſo. R. rutæ
M.i. ſcordeon. 5.ii. cymini: aniſi am.
5. i. baccha: lauri. 5.5. aſſæ foetidæ
3.ii. mellis: falis indi am. 5. i. bulliant
in oleo oliuay: & paretur cliftere.
Et uomitus non eſt res extrīſeca
a cura huius ægritudinis cuz aqua
raſani & raparum ſemine: & eſt me
dicamen quod colicis occurrit.
Balneu aŭt ſi nō times nau fragius
uirtutis præcedit cliftere. pōatur
in balneus ſcordeon: anilſu: baccha
lauri: camemilla: ſpica nardi: & quæ
hoc procedunt curſu. Confectio
mirabilis contra colicā: & abſcin-
dit materiā: & remouet accidētia:
ſi deus ſublimis uoluerit. R. aſi:
cymini: zz. ſeniculi: galangæ: ſcor-
deon: aſparagi am. 3.ii. aſſæ foetidæ
3. i. piretri ultra marini. 3.iii. ariftoł.
ro. 3.iii. ditami. 3. i. myrræ: maſticis:
olibani: ſanguinis drac. am. 3.5. opii
thebaici. g. 1. baſami. 3. 5. agarici. 3.
ii. mezereon. 3. vi. ellebori nigri. 3.
ii. turbit. 3. iii. diagridii diſoliuti
cum maſtice & repreſſi in pomo
3.iii. aloes boni. 5.ii. 5. zucari ſuffici
ēter. Dolis a. 3. i. uſq. ad. iii. Vnctio
ſæpius repetita: butiri aſſociati cū
colloquint. ſuper umbilico ſoluit
uentrem: & remou & colicā ſi deo
placuerit. Cliftere benedictus 3 pro
nobilibus cōplexiōe cū ſuauitate
edu cens ſlegma & melancolicum
humorem remou: & oēs uētoſitare:
& ſanat colicam ſi deo plac: & R.
aniſi: croci: pollipodii triti am. 5.ii.

231-234 4 leaves missing

234b.col.2. Colophon.

PETRI APPONI MEDICI
CLARISSIMI IN LIBRVM
JOANNIS MESVAE ADDI-
TIO FELICITER FINIT.