Ziber, II.

tem et imaginationem: ita quod materia isti mun
di est illis principijs subordinata ad recipiendum: nati-
ter illa forma: que ab illis principijs intenditur: et
hec non tantum ptoeordinat et domina corpori huma-
no cui appropriata est: sed, si materie generabilii et
corruptibilii ita ut hec materia plus sibi obediat et
costrarijs trastmutantibus ergo ex hac subordinatoe
náliter ad imaginatione sequitur realis transmuta-
tio corporis proprii et alteri? et in humoibus: et in re-
bus no partisstibus vita sive concursu alterius rei
transfutamatis nisi merio talis aut imaginationis aut
cogitationis aut existimatiois: et est hoc dominu taz
levt p volutatè talis ale quant pluie sferilitates et ho-
mo deijicatur ab equo et infirmetur et sanetur. Sup-
ponit primo Auicèna imaginationem: cogitatione:
desiderium: iram et similes dispositiones eê dispositiones
principaliter anime: sed qun est in corpe. Sup-
ponit se cundo et tam ex illis motibus ale contingit
corpus alterari et contra exalteratoe còtingunt illi
motus. Supponit tertio et alteratoes corporales q: se
quunt illos motus anime immediate ab illis ale ac
cidentibus procedunt: no em videtur: q: est illud q: me
diat iter imaginationez cadèdi et motu deozius. Sup-
poit qroto et ille forme ipsele i aia imutât materiæ ei
pens est aia: yfi h: forma fuerit (inqt in aia mûdi
imutare poterit vniveraliter materiâ corruptibilis: ei
aüt in aia pticulari imutabit materiâ particulariter
illi subiectam: q: pleris et videmus er imaginatione
immutari materiâ corporis cui aia peest. Supponit
quinto aliam humanam non esse impreslaz materie:
sed esse pionidentem illi et appiatam sclet nanta na
ui. Et istis vt verbis Neotericorùz vtar posset sic ar
gui. Quelibet humana anima corpora sano eksten
te sufficit immutare materia corporis proprii: quia
sibi dominatur: ergo anima humana nobilita et fortilfima propter costellationes poterit transcende
re ad operandum in corpus alienum solam ima-
ginationem sive alieno medio. Secunda Auicène, p
batio est et p experiëtiâ fascinatoru q per solâ imagi-
natione fixam: vt ipse vult: posset alienu corpus al-
terare. Et hic no yritur Auicenna argumeitis et fup-
positionibus Jacobi de Forluiuo: id enim vt verbis
neotericorùz vtar ad nimia ducereit in coueniëtia ei
dicif tertia eius suppositione: q: ma modi est obedié
tio: nobiliu principio & minus nobili: et arguat: q:
cotraria agëtia sunt minus nobilioza anima ele-
nata: ergo magis obedit materia mûdi tali ale & co-
trario. certuz est q simili forma argueret: q anima
asini p suâ imaginatione forzi calefaceret & ignis.
Auicèna no existimavit a priori demòstrare: vt neui
tabiliter nist a posteriori cœurrensuam viâ: et affi-
sado causam effectus quos putabat p se notos: vi
suz est ei no posse aliter colorate dicere: vnde in hæc
opinionem incidit Isigonus et Ephodorus teste
plinio in vii. nális historie libro capite. ii. tradut in
Aphrica q: dâ eê famlias: quæ landatòe intereât
pbata: arescant arborees: emoriastur infantes. Ese
eiusdè gnis i Triballis et Illiyris adijcit Isigon: q
visu q: effascinât et kerimât: quos diuti? intueâtur
iratis pripue oculis: et hos pupillas binas in oculis

habere: süt vt alút huiú his femine in; Scyllia Bl-
thye appellate. Ue hec no imagnatiòib: sz vel ha-
litui ous pestiferò: vel vapori venenofo q: er oculis
prodat acribenda: sicut accidit in his qni pestilen-
tia sunt infecti. eorùm nanq anime conskat vim in-
esse mortiferam: que et in alios contagio seutens: et
multiplicatione sui inualescat et serpat hi nimirum
qui effascinàdi vim habêt nescio quid simile patiu-
tur: sibi in noxium aliis letiferi. Et ne videatur im-
possibile huinsmodi venenosos humozes intra nos
sigit: subiciam que plinius libro vii. naturales hi
storie capite. xy. de mestruo mulier: ex quo húiana
corpoza ccreantur: enarret. Sic enis inquit. Nihil
facile reperitur mulierîn profunuo magis monstrifi
cum: aceciút superectu musta: sterilescut; tacte fru-
ge: moziuntur inita: exuruntur hortoz germina: e
fructus quibus in sedere decidut: speculozúz fulgor
apectu ipo hebetur: acies ferri prestringit: ebo-
lisq: nitor. Aluei apum emoriuntur: es etis ac ferruz
rubigo protinus corripit: odors durus aera: in ras
tem aguntur gustato eo canes: atq: insanabili yes-
neno morus inigitur. sic plinius. Aitut etiam mede
ci nostri pestilentiam non semper contigo sier: sed
humoibus atq: spiritibus in homine vitlatis diruz
illud morbi insanabilis genus enasci. Quos süt no
omnia in caufas naturales fed quedam etiam inde
mones quedam hoc est ea que vera sunt in bonos
angelos et in deum sult referenda miracula. Potus-
igitur: fide miraculum & ex miraculo fides effici-
dicit enim chilbus. Si habueritis fidez sicut est gra
num snapis et dixeritis monti huc transit hinc tran-
sbit. fides autem vt quidam medici tradidere spe-
q: non dubia spiritum hominis iam ita percitum fl-
sit in spiritu aereo penitus atq: firmat. Q: si quem
admodum hippocrates et Salenus docent egrotan
tis am: fideq erga medicum inferiozem immove
ro fiduciam hanc Auicenna plus inquit efficere &
medicinam. Ters autem fides duas peperit filias
mortalem vnam: alteram immortalem. Spes mora-
talis est. Charitas immortalis: que sic er fide oriam
stur vt ex vita scientia. necq enim iperari aut amar-
posset que nesciuntur. Spes et charitas in amoie
consistunt et ambe sunt habitus rationalis appet-
tus que voluntas dicitur. ambe circa idem intente
eodem fere opere excentur. amant enim ambe et
idem sed non eodem modo prosequuntur. Spes
premium respicit. charitas bonitatem. Spes erat
que dicebat inclinat, cor: meum ad faciendas in-
stificationes tnas ineternum propter retributio:
nem. Charitas retributionem non respicit. amar: si-
beraliter et mercedis respectu non habito et nihil so-
licita pro premio bona celestia que nec oculus vidit
nec auris audiat nec in cor: hominis ascendit. nec
per scientiam capi nec per opinionem sic persuade-
ri valent vt sperentur celum enim sive fide quis spe
ranerit? Nec etiayt vt diligantur. dilig autê voco q:
nó solú animo còplectamur sed operatione quoq
psequamur qui ardens et efficat amor appellatur.
De credendis autê scientia non habetur opinio: no
sufficit. fides que inter vtramq sita est haber enim

4

Secüde partis cribinationum

firmitatem cum scientia et obscuritate cù opinione
communem ( cum sit in enigmate) sufficit ad ea per
faadenda que sperari debent et amari. Et quatenus
firma est adheſiōnum ea immortalis est: quatenus
vero obſcura est mortalis est. cum enim facie ad faz-
ciem deuſ videbimus omnis toletur perplexitas:
omnis incertitudo omnis obſcuritas: et reiſtque ſidei
tranſeuntis in scientiam ſiſe ſupererunt. Non miruſ
ergo ſi ex matre que duplici constat natura duaruj
ſiſe procreent: mortalis ſe licet et immortalis.nam
aliter ſieri nec debuit forſe nec potuit. oportet enim
ſimilem eſſe parentibus partu et efficiens omne ſoli
cituſ est ut ſibi quoad potest effectu affiſumet. Sed
qui ſieri potest inquies: ut ex imperſecta matre. Nuz
mancuſ et imperfectum quidam est ſides) generetur
charitas que matrem et ſotoem dignitate precellat:
tpia nãos Paulo attefante non occidit. At ſides et
ſpes vertentur in aliuſ. Spes in rem, ſides in ſcien
tiaſ. Respondeo id ira ſieri posſe perspicuus eſt: ut ex
imperfecto ſemints corporulo arbozu furgat tanta
proceritas: quâta est in quercu acere et populo. et id
ſenus alijſ arboibus. Acer populus, vel ſi hoc no
placet ſicut ſieri potest ut ex ſiſu: qui est brutus com
munis et homini generetur prudentia ſine qua non
conſiſtit humana societas. Quod autem Auicenna
dicit omnium miraculorum in natura rerum causas
inueniri de veris miraculis falſum dixiſe credimus
quoniam ſimus mira quedam a deo: a ſpiritibus
etiam malis eque ac bonis: et a natura quos ſieri
posſe: et quum ſunt a quo potiſſimum ſiant ſemper
ambiguum: concludimus ea que Auicenna mira-
cula vocat non vera miracula eſſe: ſed potius ſignu-
fallat: quem admodum et color in viris: et in vultu
obſcuritas: vt pote que a pluribus canſe prouenire
ſolent: et a quibus proueniant: raro compertum. Te
nemus enim antichriſtum dogmatum ſuorum im-
pietatem miraculis robozaturum: quibus quotti-
die ne ſidem adhibeamus admonemur quo inutu-
tur posſe et miraculis licet non veris ſed quoad nos
veritatem pie ſe ferentibus aſtruſalſitatez. Quod
autem Christus dicit feciſe ſe quedam que nemo
alius vnque ante fecerit. Ideo vt iſque dicit: qu alij mira-
cula non proſita: ut homines: et ſi proſita non diu-
na ſicut ipſe fecit: virtute feciſſent. non ſuit ergo
miraculoz exhibitio ſed vis exhibendi ſingularis
in Chriſto.

Cleritas ſidei detegenda est non per
inanes fabulas còtra Auicènam Erra-
tum Quintum.

Pud eundem Auicennam multiferiâ et qua
ſi ſaltuatim atque ex internallo occurrent
errores prope infiniti in theologia, in his
bis qui metaphysica inſcribitur: qui
bus membraſi metaphysica decurrit: p
peram legitur. Non debet autem legiſlator: dicere vul
so ſe occultaſse aliquid q[ui]e eis non renuelanerit quia
nòs oportet eſi eſe ſacire ad dicendu eis aliquid de iſis im
no op[ut]i vt iſſinuet eis gloriis deu magnitudine ei
aliquib[us] nutrib[us] et pabolis ſumptis a reß q[ui]e ſunt aps
eos gloriſe et magnifice et cù hec dicat eis q[ui]e non est

ſibraliquid aliuſ compar vel ſimile. Similiter eſt
oportet vt affirmit eis id quod dicit de promitto
ne taliter vt potuit imagiſtart eius qualitatem et de
ſcant i eo aſe eorum vt felicitatis et terrores indu-
cat exempla per que ipſa intelligunt imagiſtantur,
de eis veritatem autem huius non detegat eis niſi
aliquid commune ſcicicet q[ui]e est aliquid quod nec ocu-
lus vidit nec auris audiuſt et quod illis est regnum
delectationis marime et dolus est error eterni hec
Auicenna. Sed mirandem est de ipſo Auicenna d[omi-
dicat de legislaſtore q[ui]e veritatem non detegat legisla-
tor. Iſitur falſus erit legiſlator: non propheta: q[ui]e
poſsiſible est inſit Ambroſus prophetam falli. Sed
quia Auicenna quedam de ſuo legislaſtore maho-
meto inhoneſta et maligna ſcripſit nolo mireris cuj-
ſcias hoc eſſe opus ſemper diabolivt ſeruus dei me
daci]o laceret et (vt inquit diuus Cyprianus) opiniò
bus falſis gloriſiſi nomen infamet vt qui conſcié
tie ſue luce clareſcunt a lenis rumouribus ſordiden-
tur. Q[ui]e et de mahometo et de Aui. quecunque
tur nec audies ſ facile nec credas frater. Ergo in Al
corano mahometi et Auicenna mendacuſ est i eccle-
sia veritas. hanc tamen veritatem habuit primo ſy
nasoſa que habebit eloqua deu. Eſt enim veritas
et in veteri testamento que ſuit ante populo indeo-
rum Notus enim in indea deus: deus autem veri-
tas est. Ergo in Judea veritas. ſuit iſitur veritas
in patribus Woyſe et Jesu nane: in Samuel: in Da
uid helia helifeo: et in illis septem milibus viroum
qui non curuerunt ſenua ante Baal. Sed quia
poſterio: soboles indeo rum a patrum moibus de
uiuut receſſit ab illis veritas et ad eccleſiamyenit re
ceſſit enim ab illis quando dicerunt de domino Jes-
ſu. Tolle tolle cruciſe eum. Tradiderunt enim ve
ritatem et elegerunt iniquitatem. Omnes ergo alie
generationes veritatis exortes omnim[us] hereticorum
et mahumetensium Generationes non tenent
veritatem ſola eccleſia veritatem pio affecta polli-
det quia generatio indeorum que ante eam polli-
debat amſiſt. Dicimus ergo et quod dicimus credi-
mus ſidem chriſtianam non per mendaciavt maho-
metica ſecta non per inanes parabolæ vt vult Aui
cenna non per varias promiſiones et corpoſeas vo
luptates vt alcozanus non per fallaces ſimilitudines
non a ſyderibus vt astrologi ſonniant iz adeo
per mediatorem dei et hominum deum etiam et ho
inmem Chriſtum iſeum conditam ab apostolis, p-
mulsatam miraculis confirmatam veritatem ſub
nitem preditam honestate ſultam ratione. Hanc er
so vt teneas hortor et moneo et repetens iterum q[ui]
monebo hec enim vit[ui]a est in celum recta et q[ui]
breniſſima ad illa ſempiterna bona que dculus no
vidit nec auris audiuſt. Alie vero deges ambages
ſunt et fabulationes ſicut dicit psalmus. Narraues
runt miſi iniqui fabulationes ſed non vt l[ui]er tua et
alibi. Non fecit taliter omni nationi et judicia ſua no
manifestavit eis.

T[am] liceat dare libellum repudijs. et
de diuortio contra Auicennam Erra-
tum septum,

Liber I.

In decimo tractatu capite quarto libri secimi, sive
metaphysice in seiffinssime peccat Auicenna, sic enim
sit: Coniectu non fit nisi divina familiaritate:
hec autem firmitus debet esse ex parte mulieris ne
habeat potestatem discendendi a viro quando vose
nuerit. Ipsa enim facilis est ad irascendum et concus-
piscendum: vnde oportet ut liceat viro aliquando
dimittere vrozem aliquotin multa damna pionu-
ent. poterunt enim talis nature esse coinges: ut quo
masis cognantur simul manere magis odiant se et
proueniet inde maximum malum: aliquando enim
erit aliquid iter eos quod abhorreat natura: et hec
compellet eos querere alia coniugia: quoniam vo
luntas naturalis est. Aliquam vero continces erut
tales qu non adinnant se ad generandum: sed fit con-
tunguntur alij generabunt. vnde oportet ut inter-
ueniat ibi separatio: sed oportet ut hec difficile per-
mittatur: ut nec eorum duoſi fuerit multioſis sen-
fus et magis peruenus non habeat hanc potestatc.
Relinquatur autem arbitrio indicus quoniam cogno-
scat cauſa discorde et tunc separentur ad hec vt
vir persoluat aliquid mulieris: et prier hec quod me-
lius est reliquere paci loci: et vt difficilibus ſic ut post
ſ dimissa fuerit non posſit reuocari niſi paus alij
nupſerit qu cum ſcierit vir ſiet et difficile vrozem di-
mittere niſi fuerit vils homo qui paruipendit vere
cundiam piopter delectationem aliquam sed nos
non curamus de huusmodi hominibus. Justus est
autem vt mulier custodiatur: est enim parui ſensus
et deceptibilis et magne voluptatis ex cuius commu-
nione prouenit ignomonia et verecudia maxima. Et
communione verovir non prouenit ignomia: sed in
uidia et ideo debent custodiri porte et corline. hec
Auicenna. Et quo apparet qu in lege mahometea li
cet virovzem dimittere et ei dare libellum repudi-
Jubet ler. Moſi mulieri displicenti viro dari libel-
lum repudi: et dimitti eam et secundum illam legem
licet viro vt altera ducat. Jurta hunc ſensum vt ſcri
bit Origenes intellige accipientes indeos libellum
repudi: omnino derelictos a domino vbi enim taz
apud eos propheta: vbi ſigna virtutum vbi manife
ſtatio de: non templum: non victime: non alius qui
libet cultus voluminibus legie expressus. Ejecti ſut
de regionibus suis atque ita dedit dominus libellum
repudi: ifrael. An liceat vero nunc viro vrozem di-
mittere: an vrozi dimittere virum? Quid huic petis-
tioni respondendum fit: er verbis salutatoris apud
Mattheum: ſatis cognoscitur: ſic dicentis. Omnis
qui dimiserit vrozem ſuam (excepta fornicatioſis cau-
sa) facit eam moechari. et qui dimittam duxerit: adul
terat. Et apud Marcum. Quicung dimiserit vro-
rem ſuam et aliam duxerit adulterium committit ſu
per eam. et ſi vroz dimiserit virum ſuam et alij nupſe
rit moechatur. Et similis sententia apud lucam ha
betur. quapsopter adiungit Paulus apostolus. j. ad
corinthi. viij. ijs qui nuptijs sunt addicti non ego pie
cipio sed dominus: Wulher a viro non separetur: qu
ſi separetur maneat ſine viro: aut viro reconcilietur
et virvzorem non dimittat. Et quomodo separari po
testykoz a viroynica cauſa fornicationis est quod er

domino cognoscurit. Si vir fornicatorum cauſa3 ha
bet vroz ſe separandi a viro: ſed tunc non alteri nu-
bat: ſed fit fine viro niſi cum proprio viro reconcilia
tio fiat: ad quem liceat ex verbis apoſoli redire. pe
nitere enim eum potest: et immaculatum postmodi
conferuare thozum. Similiter ſi vroz fornicatur cau-
sam habet vir dimittendi eam ſed fine vroze fit: il-
la fine viro niſi reconciliatio fiat: et vir propiſ vro-
rem ad ſe reuocet: penitere enim eam potest: et ſide-
lem postmodum in maiores humilitate: obseruantia
et subiectione viri: inuiolatum cubile ſeruare. his er
so qui matrimonio ſunt conjuncti priecepit domi-
nus ne separentur. vnde ſcriptum est apud Mat-
thenz Quos deus conjunxit homo non separet. Di-
ceret forſtan aliquis: contrariu videtur dicere Am-
bioſus in epistola ad corinthi. j. cap. viij. cum inquit
Ideo nan ſubdit apostolus de viro ſicut de muliere
qui licet viro aliam vucre: qui inferio: omni non
no hac lege ytitur qua et ſuperio. Respondeo cum
magistro ſententiarum et dino Thoma a falſarijs
esse appostum: et ideo nullatenus est tenendum ſep
tem cauſus ſunt eodem Thoma testante in quibus
vir non potest ob cauſam fornicationis vrozem di-
mittere. Primus quando ipſemet eam profituit: Se
cundus quando ipſe cuz alia fornicatus fuerit Ter
tius quando ipſe et occasionem fornicandi dedit: ut
puta quando non vult reddere debitum. Quartus
quando ipſa credens probabiliter virum moſtum
alteri nupſit. Quintus quando violenter ab aliquo
oppreſſa ſuit. Sextus quando ſub ſpecie viri ſui ab
altero cognita ſuit. Septim9 quando ſuit aviro poſt
adulterium manifeſte depreheſum nihilomin9 re-
tenta. Solam ergo fornicationem ercepit dominus
ceteras omnes moſestiās iubet pro ſide coningijſo-
titer ſultineri. Dederat enim inde deus piopter in
credulitatem cordis eorum. libellum repudi, ſic et
dedit Mahometes arabibus piopter ipſius incon-
tinentiam libellum repudi, viderat inſi Origenes
deus prieuariationez ifrael prieuariatrix inda que
non ſeruauit pactum quod cum deo fecerat. Et vi-
dit quoniam de omnibus in quibus mechabatur
comprehensa est illa generatio. Dimiſit eam deus et
dedit ei libellum repudi. Et cum deberent Arabes
er his que illi paffi ſunt ſeipſos ad meliora conuer-
tere: et inſpicere qu illi piopter peccata ducti capti:
et interfecti ab inimicis: et cimitates eorum igni eruſte
sint et piopter illa datus eis ſuit libellus repudij. Cu-
itans vt dirimus hec in ſeipſis deberent arabes re-
putare quia ſi deus naturalibus ramis non peper-
cit: quato magis nec arabibus parcet? Si illos qui
de patriarcharuz genere deſcendebant: ſic piopter
peccata dimiſit et dedit libellu repudij, quid arabes
neceſſe ſit vocatos et Sentibus et idololatris pati:
nihil hozum reputant. Si autem illi tanta paffiunt
quanto magis ipſi peccuerunt et iora patientur in
quibus mechabatur habitatio domus ifrael? Qua
piopter legant arabes: legant et qui Auicennam in
ſequuntur veteris testamenti historiæ: prophetas
et ſi quos inſtificatos innenerint: imitentur ea per
que illi inſtificati ſunt. Legant evangelia et omne

† 85

Secüde partis cribrationu

nonum testamentum, legant apostoli Pauli epistolas vnuerfas; et scribant in cordibus eorum videntes iuxta precepta celestia vt non tradatur amplus ei libellus repudi: sed coheredes efficiantur cum chriito Jesu. Cui est gloria et imperium in secunda seculorum Amen.

Cessatum septimum Anicennæ in perſectione fideium et chriatianorum.

Nec decimo Metaphysice ſcaturiunt mende in perſequendo chriatianos unde capitevimo inquit. Si autem aliqui fuerint inter eos qui in alio a lege discordent prius corrisgantur vt resſiſcant: quid facere nouerint: occidentantur. Debet autem

tem intertemperare penas grauſſimas & cœtumelias non obedientibus regi in hoc mundo. Non enim omnis homo dimittit male facere propter id quod timet in futuro pro eo quod nocet. hec Anicenna ex alcozano deprompſit. Sed dicito mahumetes poſtque deus vt aſſeris totiens tibi dirixi vim nequaquaſt propter leges inferas in cap. xxv. alcoza nt ab increduſis quidem niu mali ſeu contumeliar书 illis inferas: licet illi per iram et inſcientiam de deo male loquantur. Cuius nancb Gentium ſua ſi pla cita formoſa[que] videri fecimus: recede: ad deuam tem cum redierint. opera ſua deo pandere cognoscent. et capitu. xix. alcozari dicitur quod ſunt sètes cogende ad ſidem quia niſi deo volente ſemo crebere poterit: qui malos et indiscretos in ſua ſoſdicie dimittit. ibi de hoc plura. Et capi. lix. Nullam illis caſtigando vim inferas: ſed tantum illis alcozam er plana. et in alijs pluribus locis quomodo contra deum tuum qui tibi hec ſuaſt prieſumis dicere deu precepiffe vt increduſos capias iterſcias et ſpolies cogas credere aut tributum ſolueret deo magnam facis iniuriam et contumeliam apud quem coacta ſeruitia villas ſunt ideo vult ſeruitorces ex ſua liberæ electione ſibi ſideles et credulos. Tu dicis cap. xix. deum tibi diriſſe. Contradicentibus dicito: ubi ſibi ſua ſint negocia. tibi tua: non dicit quod violentiam eis inferas. Alibi ais tales contradictiones in deorum chriatianorum et aliozum in dievltima diffimiri. Ali bi introducis deum te laudantem de pietate et man ſuetudine quomodo te talem facto non manifestas et dei testimontum falſiſcas? quid est hoc deum tuum totiens ſlbüſi facis aduersari quotièns ſen tentiam mutaſtis. In cap. xxy. ais poſt ſidem habitaſt increduſus vi coactioneſ factus ſidem legemus cor de ſuo retinens non damnabitur sed hec ſponte faciens et c. Scis enim chriatianos ſidem vnius dehabe reſi ſine participe ſeu alio deo. et ideo ſecundum te creduli ſunt: ideo et ſi coacti tibi videntur confentire corde tamen chriatiani manent. tecum ergo non damnabuntur. Cur igitur chriſto in chriatianis in tantum aduerſaris: quod eos perſequeris quos non negas in ſua lege salvari? Fuerunt chriatiani ante te:

et Chriſtus poſſedit in ſuis fideiſibus huius munen di magnam partem constantiſtima obediencyi vſag ad mortem inſinitorum dei martyrum. Cur perſequuntur tui ſequaces chriſtum: vt auſerant acquiſtum populum? Conſoſtamur autem per eugeſium cui poſt tot approbationes inuriar is: ubi ait Chriſtus. Beati qui perſecutionem patiuntur propter iſtitiam: quoniam ipſo[que] est regnuz celorum. Beati eſtis cum maledixerint vobis homines et perſecuti vos fuerint et dixerint omne malum adjuſtum vos mentientes propter me: sandete et erultate quoniam merces vestra copioſa est in cœlis. Sic enim perſecuti ſunt prophetas qui fuerunt ante vos. Ecce hec est consolatio nostra in omni tribulatione et angustia quoniam de morte tranſerimur ad vitam eternam. Sed poſtque mahumetes vidit se deficere in veritate et mendacia que er testamento et enangelio allegabat tuci et ingozanti populo non poſse diu occultari chriſtianis et indei hoc verum negantibus: cum nec in ambabus nec in altero librorum ſiue testamentoſorum allegatorum mentio fiat aut nominetur. Wahumet: ad arma se tranſultit et populo dixit: Jussit deus me gentes gladio erpenſare donec testiſicentur: quod non est deus niſi deus et quod ego ſum nuncius eius: quod ſi hoc fecerint conſestim ſaluabunt sanguinem et pecuniam ſuam. Terrore igitur perculſi multi mandato paruerunt et salut facti ſunt a ſanguinis effuſione, et rapina, et nominabuntur ſalutati ſeu muſſelmanni. Et attende quomodo ſepe ſe ſolium nativum arabinum nuncium qui prius prophetam non habuerunt abſerit. Deinde generaliter dicit capitulo prophetarum deum dicere non miſimus te niſi ad vnueriſitatem Gentium in hoc vt in alijs contradictioſ nem deo ſuo tribuens. Est igitur vltima reſoluſtio probationis omnium que in Alcozano leguntur gladium. Sic enim in capitulo prophetarum in alchoram ſcribitur de Wahumet. Diriſtis ſonnia et blasphemias concinnaſt vel forte poetizas. veniis ſaltem cum miraculo vno quemadmodum nuncij ptores. Respondit destruimus inquit deus ciuitates ante eos que non crediderunt. nec etiam vos miraculis crederetis niſi per gladium et. moſere ſuo deum iſtiffe dicens violentiam hominibus inſerit faciens deum quem ſepſiſme ſcribit: coactionem et violentiam talem ſibi inhibiſſe muſtabilem. varium et mendoſum. Concludamus igitur. Alcozanum eſſe obſcurum inordinatum te neboſum mortiſerum et iſtoliculi nature abhominabile licet bestialiati et animaliati que est de hoc ſensibillt mundo ſapidum videatur.

CLiber ſecundus. Annotationum in Anicennas ſ continens in medicinis dubia in quibus a doctioribus non tenetur medicis.

Ziber.I.

C Dubili primi de natura piperis et Scamonee.

Pud Auicénam multifariam et qua
ſi saltuatim atque intervallo oc-
current dubia prope infinita: ex qui
bus insignia quodam maximeq no
tabilia opere preciuz fit attigisse. In
ſecundo canone inquit pancum pi-
peris pronocat viniam, et multum

eius soluit ventrem ſecundum contrarium ſcamo-
nee. In oppoſitum ſunt Serapio et Arisſoteles, vn
de Serapio aggrägator: libro questionum. Si quis
vitur multum pipere pronocat vinam: et ſi vtatur
eo parum facit humectare ventrem: ſed ſcamonea
est contraria in hoc, propiorius enim actus piperis est
pronuocare: ſcamonee vero ſoluerè. Unde Arisſote-
les. Aut quia vtrum et vtrout est mobilius: piper
quidem diureticum: ſcamonea vero deoſum ferè
impropiorius autem actus piperis est ſoluerè et ſa-
monee pronuocare in quos etiam alteratis poterit
quantitatibus. Ita multum piperis pronocat pa-
rum autem ſoluit ſecus vero euenit in ſcamonea. p
pter ergo huinſmodi rationes dicendum et Auicè-
na aut præue ſeu mendaciter eſtat erpoſtus: vel et
aliter multam et pancam audiuſt Arisſoteles eti-
tatem diuerſificando ſecundum mediocrem et ma-
pimam.

C Dubium ſecundum Auicenne
de ſebre ſanguinis.

O ſebre ſanguinis Auicèna contra Salenum
gratius prouteruit, non enim sufficit ei hunc irra-
tionabiliter reprezhendere. yerum et ſermonem eius
mendacium continere ait purum. Et simile in ipfum
adducit nono animalium eum inquiés olleciffe me
dietatem vnifluicinque rei et sciufſe multum de ra-
misfed radices ignoraffe scientie. Cuibus quideſe
ſe rem quarto prima opinat est Salenus non fieri
ſebrem ſanguinis ab eius putredine: eo et ſanguis
cum putrefat ſit colera et non permanet ſanguis. ſit
ergo tunc ſebris colerica et non ſanguinea: ſitque
can
ſon et tertiana et curat ipfam curatione cauſonis ter
tiane. Deinde Auicèna ſermonem impugnans con-
trarium fore hippo, et veritati non conuenire. Assu-
mit enim hanc ozationem. ſanguis quando putre
ſit ſit colera. Et dicit et ex ea potest duplex capi intel
lectus. Quorum vnus est et post putredinem iſa ſa
tam ſanguis convertatur in coleram. Altervero vt
in ipfio fieri putredinis hoc contingat ſicut nomè ſa-
pit hic magis alterationis et putredinis. Testo: quo
q[ui Auicénam minus sufficieter considerasse ac ſupſi
cie tenus ſermonem Sal. et ideo magis gratis ipfum
codemnasse non enim simplicitor id eſſe aſſerit Sale-
nus: ſed cum modificatione quodam, iſe enim ar-
ctius ſuſcipit ſanguinem et Auicenna: ſquare celeri?
potest in coleram permutari. Anuſr. licet occultius
idem videtur cum Saleno dicere in tertio nasci col-
liget cap. de ſebre ſanguinis. ſebres inquit ſangui-
nis ghantur piopter ereditum extra naturâ in qua
titate aut qualitate: ſed eius eritus in qualitate de
bet eſſe paucus: quoniam quando erit multus: ſuc
debet eſcritudo attribui nomini illius egritudinis

ad qua declinat et illi cui dominatur manifeſſe hoc
eſt quia quando nimis inflammatur debet attribui
colere. De hoc quoque quarto einſde ſebris ſangui
nis inſit. Typum non habet eo et ſanguis ipfam ſa-
ciens eſt in venis. Excepto ſi fieret piopter aposte-
ma nominatum ſegmon: quod in mebiotu aliquo
fozet generatum principalium: velut in epate et via
phragmate. Tunc enim in hac ſebre parorſi mi erut
tertiani ſimiles colere paroſi mis: quia quando ſa-
guis ſupercalefacit ad naturam colere declinat: et
ideo in tali ſebre non eſt differentia inter ſebrez co-
lericaz; cuius materia eſt intra venas et iſtaz niſi in
magis et minus. Dico ergo iſe et cum magis et mi-
nus ſpeciez non variet et iſta ſebris ſanguinis erit iſa
dê eadè ſpè cum colera: cum ſanguis fuerit couer-
sus in coleraz. Dicit et venuo. Et verba Saleni va-
ria ſunt in ſebre ſanguí, quia aliquando dicit et eſt
colerica continua et aliquando et eſt alind a colerica
ca et et non debet attribui colericè niſi quia non ha
bet putrefactionez perfectam: quoniam natura illsus
ſebres eſt media inter ſebrez diei et ſebrem putridaz.
Septimo ſiquidem colliget capi. de curis ſebrium
arfaruz: due ſunt species ſebris ſanguinis vna di
ſanguis nondum eſt putrefactus: et alia dum ſan-
guis iam putrefieri incipit. Signanter eniž dicit di-
incipit putrefieri quia procedens in putredinē trāſ
mutatur in coleram et eius ſebrem. Sic igitur velut
et ſanguis non multum in putredinem mutates ſe
brem cauſet ſanguineam, cum vero vehementer in
coleram convertitur ſebrem inducet tertianaz. Sic
ita eſpoſita eſt recta Saleni intentio quam Auer
rhous imitatur. Et defectus vt doctiffime scribit
Aponensis manifeſtus eſt Auicenne qui fortaſſis
fatyrico intellectu alteram ſolunr resperſivityolens dê
te leonino lacerare medicorum principem Sal-
num licet in pluribus locorum ipfum ſe illius fates
tur interpretem.

C Dubium tertium Auicène de
Conio vt Cicuta.

Auctores medici in dictione Cicote potiffime
ad nuicem diffensere et marine Auicenna
cum Saleno. Cuius quidem fortaſſis duplex po-
tuit eſſe cauſa: vna quidem quia piozum pauci ve-
dentur Conion cicutam audire. Arabes vero plus
res ipfum iuſquiamum eſſe putant. Unde primo
tertio pharmacorum vbi in coniſcreco conion ha-
bet Arabi iuſdam tranſnlit; et vbi ſecundum Ara
bem habet Salenus in predictis et iuſquiamus eſt
ci us urdis et hominibus venenum: Auicenna
ſecunda prima napellum ſu scripſit Quarto vero
ſexta amplius heſitans inquit Salenus dicere et
in simplicium tertio et Faras: et eſtimo ipfum eſ-
ſe napellum aut venenum interficiens, interſicit
enim homines et non turdos cum piopter ipſo-
rum venarum angustiam ad eorum coida non per
neniat niſi vehementer alteratus: in homine aus-
tem ſecus cuius cauſa vera notatur complexio:
num tertio ex proportione agentium adiſicê et pa-
tientium: et ideo Auicenna hanc ab eo ſecundam
ſuſcipiens cauſam ſibique tanquam ſutine attribu-
s

Secüde partis cribrationu

tam scat de priori. Et dicoq ut modus est quidā
tinnues quasi Sal. defectu. Quam quidē caufazha-
kabbas.v. quires practice arti no nocer quoniam ci
cuta ybi grece scribitur conion hoies infrigidat: ut
nemerulos infrigidet: illis enim cibus. Sicut no erpe
dit elleboru.cum cibus fit curdorú hoies etā: eſse:
ybi Cōſtantinus tranitulit inſquiāmuſ no occidit
pafferes imo eos nutrit: non e necesse hoies ex elle
boro ſue veratro nutriri ſicut coturnices. ynde Sa
le.ij. cōplectionum cùus conatur ſeriē interpretari:
Comiū laro quidē idest turdo cions pharmacis ho
homini et ouitis elleborus cibus pharmacum vero
homini. Qo diſſone igtur ſeriē interpretatur Sale.
ſimuliter Auicen. recratis multis oppoſitis opinio
nibus de ſuccarā quid eſt atandē conidit cu dia
ſconde in conion ſermones recitans einſde. De quo
equidē haltiabbas practice ſebo. Succaramu eō dit
mitans leate ex frigiditate ſiqs ex ipſo in vino mo
dicum accipiat ſoporat. Dicunt etiam quidā q. ſuc
caram est ſpés inſquiāmi ſicut dicunt ſuſtide conto.
Quicquid tamè ſit ipſum frigidum videtur et venе-
nosum. de ipſo vide petrum aponěſem tertio pble
matum: et in conſiliatore ſoria. cl. pariter de cicuta vi
de eundē ſoria ead eā nā conſtātinus ponit eā caſidā
et ſicca in tertio gradu. Simuliter Auerrhous colli-
get.ij. Aponēſis vero dict q. acuta terreſtris cala
eſt et ſicca et illius opinionis ſuere cōſtantinus et cir\cca inſtans plateari. Democritus cicutā eſtimavit
eſſe modum inſquiāmi quēdam et ponit ipſam frī-
ſidam. Cicuta vero aquatica mdubitanter eſtvene
nosa xpeſuſera quā putat Aponēſis frigiditate ma-
gis occidere p caliditate.

CDubium Quartum in Auicénam de natura Coriandri.

Auicénæ de coriádro tæ q. est frigidum et aridu. Salen? tamè hippocrates Iſaac et Auerrho. v. colliget ponunt ipſum calidum compositù ex ſub ſtatijs contrarъ: hoc est er ſubitantia amaræ: ſub ſtantia aqueæ: ſubiptica: et ſe cundu hoc facit vinerſas operationes. et ſic Auerrhous tenet cum Salen no? Iſaac contra Auicennam. Proprietas coriandri est prohíbere vapóre a capite: et propter hoc ponitur in cibo patientis eſpítentiam ex vapóre ſtoma chi et confert etiam vertigini facte avapore colerico et flegmatico. Multa tamè eius comestio gnat tenebroſitatem viſus confert tremori cordis calido est tarde digeſtionis et confortat ſtoma cum calefactus et ſedat eructationem aridam poſt cibum Aliqui er nouitijs auctoribus doſant cortandrum ac i. Frannis ad decem in auctore ſi famoſo non legi.

C De saphati et remedijs ipſius Dubiſi Auicennæ Quintum.

Auicenna iſſé remedijs vtitur ad ſaphati qui
bus paul? egineta ad lichenas ſue ipetiginé
ſtercore ſculicet lacerti et ſtercore turdorum proprie
comedentium Oiizam ſuis paulus aues illas ve
ſcentes oriza non turdos ſed sturnos potius nomi-
net de quo Arabum ac precipue Auicenne errore
turdos prosturnis ſepe ponétium ſuperius dixim.
Qo vero Auicéna etiam ſaphati pro tinea non mo

do ſicca velut aliquando Rasis ſed etiam humild
tucia ſculicet clima et chimolea charta comuſta cu
aceto et Summi pui cum balaſtýs et aceto toleo ro
faceo. hec enim omnia ſere paulus eſmeta ad fac-
ui idest cuisdam speciel tince humide ita nomina
te adhibet curationem. Apud Auicennam omnes
saphati ſpecies ſunt cutis capitis paffiones.nam ſa
phati incipiens que est (yt Aui.inquit) bothor par-
ue ſive lenes diuſe in numeratione locorum.dein-
de exculcerátes nihil alio ſut nifi eráthemata idest
pustule quaſi ſcrib it paulus rubidè eſſe coloris et
aspera ſummā capitis partem exculcerantes. Siren
gi vero que est ſpés ſaphati humide apud Auicen
nam est ſauns apud grecos ad qua (yt dixim?) Aui
cenna ſcribit eadez remedia que Paulus in ſirengi
apud Auicénam eſſe deſpianata. ſicut forte in bal-
ciati ſue vt alij ſcribút Kaciati alterā ſaphati ſpés.
Sunt autē vt paulus atq. Alexander exponét pu-
ſtule ſup cùc capitis eminètes.

CDulta nomina herbarum deſpianata aps
Auicennam Dubium Sextum.

In secundo Auicenne volumine ſcribitur cho-
chium prophoca idest vittulo marino. Cheiché
pro caucamo idem summi quodaz odozato. Alra
ſicus p[ro] afteratticus idest herba inguinaria baes
the p[ro] beco idest tuſtilagine. bilonium p[ro] pelio
bebili p[ro] peplo herbis earſidem virum. Altera
tamen portulace hortenſi altera ſublilibus:
quequers p[ro] cencho idest milio ſucutum p[ sym-
phito idest confolida herba. Tefiſſe prothapſia et
imile alie grecoz[one] verborum coruptiones inue
niuntur quas vir p[uto] intelligi poſſe ſine auctori
Sgreconum qui medicinam poſteris tradere cogni-
tione quando et Auicenna tantus alioquin medici
magiſter in eis caligat aliquando vt cum tefiſſe
idest ſummi ruthe agreſtis quid nufſ[er]iuenitur er
ponit. Scutum vero ſemperuimam: vel ſpeciem ſe-
minis mandragose ſecundum duas opiniones vtræ
q tamen ſalſam interpretatur. Qua quidem nomi
num obſcuritate neſcio quid poſſit eſſe in medicine
opere periculosis: quando ex ea non modo altep
p altero morbum curari: fed alia etiam p alij re-
media exhiberi contingat. Quo circa num[que] ſatis
laudari poſſent Alexander Benedictus veronéſis
noſtri amantilímus et Nicolaus Leonicenus vince-
tinus viri non minore inſenio: P doctrina: qui ſua
industria omne grecon[is] ſapiètia philofophia oza-
totiam et medicinam etiam in numerſis volumi
nibus curant impuſèda.

C De Altoim bubone Dubium. vii.

Auicennam voſſiſe libro quarto ybi de altoſ
ſcribit de hoc tumore agere qui ſcipue in in-
suibus nafſci ſ facile coniectur abitnr vnus quiſo
qui inuicem verba Auicenne de Altoim et paulide
bubone contulerit. ſunt enim quaſi eedem medi-
cine quibus Auicennaurat Altoim et Paulus bubo
nem nifi q. paulus multo rectius eandem curatio
nem diſtinkit. Nam cum dupler ſit bubo: alter qui
ſit a cauſa pruimitina (vt vtæ) verbo apud medicos
ſuniores peruſitato) atq. ideo ex ſanguine non ne-

Liber. II.

teffario maligno: alter qui fit ex materia venenata
tempore prefertis peitilentie: in pumo quidè buboe
icho ante paulus ytitur refrigerantibus atque adstrin
sentibus medicamentis: yetuti spondia ex pufca 2
lana et vino: 2 oleo acerbo yel rosaceo: vel mellino id
est pomo vel lentissimo vel myrrhino: nullum enim
ex his in tali bubone periculam immunet: ut quid
liber medice artis peritus intelligit. Auicenna vero
nulla adhibita distinctione hec eadem remedia: 3
uis ex reimentibus adhibet in principio altoim:
id est bubonij peftiferi: quibus nulli possit esse in
hoc malo periculosus. Neq; vero illud satisfacit:
quod nonnulli de hoc senere medicâdi dubitantes
dicunt i Auicène exfulatione 4 videlicet Auicen-
na voluerit non super ipsu3 Altoim: sed potius par
tes ipsi vicinas: ne corruptio perambulet eas quas
diximus imponti medicinas reimentes. Ego enim
in hoc senere morbi preſtare temper opino: 5 soli
ad locuz affectum: fed etià porima tabem peſtife-
ram 6 cum fieri possit euocare. Si enim a locis circa
ſtantibus repercutiatur: 7 cum extrinſecis partibus
hoc est ignobilioribus mali depelletur: tantum ad
intrinſeca: 8 plerant 9 letalis detrudetur: cum illud
quod 10 in peſtilentia ſit obſeruatus quanto plures cu
tis exterioris partes afficiuntur tota vinoria foras
prodemente: tanto minus ſubſe periculi: ſicuri vbi
num soluz locum carbunculus occupuerit: egri ſa
ſuus pene est deſperata. 11 Neq; vero Auicenna 2 et non
in curandi ratione: saltè in eo cuz paulo conueniat
q; sicuti hic bubonuz ab anthrace ipſe Altoim a pzu
na ſeiuuixit: non tamen aque conſtat apud Auicen-
nâ ex qua materia pruna: vel ignis perſicus oriatur
cus videatur quando: 3 Auicenna non soluz a pau
lo atq; Saleno 5 za ſeipò pariter de hice morbis ſcri
bens diſſentire.

C[ae]de anthrace 2 igne perſico dubiu; viij.

6 Alennus quem paulus Esinita sequitur ait An
thracez ex ſanguine melancholico ſernente se
nerar: atq; ideo a pultula aliquando incipere: alio
quando ſine hac: deinde quandaz attolli pustulam
qua diſrupta ſimiliter vlcus cruſtoſum fit. Eadem
ſere de pruna: vel igne perſico quodaz in loco ſcribIt
Auicenna libto qtro inter initia ſen tertia capite de
apoſtematibb: 2 pustulis in hunc modiù. At vero ex
ſanguine grosſo malo ſiunt ſpecies exiturarum ma
laramina3 ſi eius malitia vehemens fiat: 4 ipſus co
bustio prioneniet heriſpila: 5 euenet combustio: et
crasta: 7 deterior est 6 ignis perſicus hoc in loco Au
icenna de igne quidem perICO videtur cum Saleno
conſentire: ſiquidem 4 isnio p[er]ſicus in idem ſenus
coit cum anthrace de quo Salenus agit libto. viij.
artis curatue quemadmodum ex ipſo conſtat Au-
cenna: qui libto quarto capite de vlceribus at vlcus
corrosionum ignem perſicum a Saleno nominari: vt
etià ex multis translationibus conſtat: que anthra-
cè ignem ſacri: vel perſicuz interpretantur.

C[ae]de heriſpila 2 p[u]ſtulis corrosuſis,
dubiu; 3, 4.

Eheriſpilla Auicenna aperte a Bat
leno diſco: dat: qui vult heriſpitan
non ex ſanguine crasso: qualis est me
lancolicus: ſed potius tenutissimo se
nerari: vt constat ex eius yerbis libto
ſecundo artis curatine ad glauconè
de vero heriſpilate ſcriptis. poſtmo-
dum vero Auicenna in eo quarti libri capite quo de
pruna: atq; igne perſico tractat: licet eadem ſere
notas in pruna: atq; igne perſico ſcribat: quas pau
lus, ac Salenus inanthrace: ſine carbone pustulas
ſ. corrosuas ſacientes accidere eſcaram: qualem fa-
cit accidere combustio: 2 cauterium: vult tamen tam
prunam: 3 ignem perſicum ex colera citrina ſenes-
rari: que ſi verba eius attendamus ex ſanguine co-
lerico originem traxerit. Materia! itaq; pruna vel
ignis perſici apud Auicennam eſſe coleram citrina
ex colerico ſanguine ſentitam indicant ipſus Au-
cenne (vt nuper diſimus) yerba que ita ſe habent.
Et vnusquid[em] amborum tam ſcilicet pruna: 4 ignis
perſicus est de colera citrina aduente permiſta me
lancolie.

C[ae]de phlebotomia 5 y[us] ad ſyncopem
in cura heriſpile ignis perſici 2
prune dubiu; 3.

12. cura ignis perſici prune 2 heriſpile
Auicenna precipit fieri phlebotomiam:
aliquando y[us] ad ſyncopem: vt ſanguis
colericus euacuetur: qui quidez curatio
nus modus neſcio quantum rationi vel
etiam ipsi Auicenne conueniat: qui ſanguinem eſſe
frenum colere vbiq; inſinuat: 2 primo libto cauen-
dum eſſe admonet: ne ſuperflua ſanguinis inſiſto-
ne egrum ad humorum colericorum ebullitionem
perducamus. Quare ſi eius alij in locis doctrinaz
sequimur in mo[bo] ex colera ſuperante: ſeu ſangu-
ne colerico facto phlebotomia non competit: vel no
tanta: vt ad ſyncopem y[us] perducat: nam 2 Sales-
nus ipſe qui tam audaci remedio astipulatur: non
nifi in tribus diſpositionibus y[us] ad animi defectu
ſanguinem detrabit: vel ſcilicet in maximis flegmo-
nibus: vel ſebibus ardentissimis: vel dolobibus ve-
hementissimis. Quarum nulla aſſet in eo: de quo
differimus mo[bo]. ſi enim ſanguis colericus ſit ſu-
perabundans: quod eſſe in igne perſico inuitt Au-
cenna: non ſlegmones faciet: ſed potius heriſpilas
etiam exquiſitas: vt inqui Salenus ſecundo ait: 4 cu-
ratue ad glauconem: y[bi] inter ſlegmonem: atq; he-
riſpilas ponit differentiam veri autem heriſpilatis
calo: immodicus: vt Salenus ſentit libto 3, 4. artis
curatue non aliter 3 aqua frigida epota curatur.
Sic 2 quecunque ſebes ex colere vel per ſe vel
ſanguini miſte ſernore ſenerantur nullum magio
p[re]ſentandum habent remedium 3 frigide aque
potionem, vnde Auicenna tam in curatione heriſis-
pile: 5 etiam cauſonis y[us] est dubitare: an in eis
ſanguinem mittere oporteat: nedum inſerit ad ſyn-
copem y[us] profundi: hoc enim remediu; in his ſo
lum ſebibus conuenit: que ex multo ſanguine vel
ebulliente: vel putrefcente ſenerantur: quales ills

Secüde partis cribrationum

sunt: que proprio nomine synochi nominantur: sed nec propter intolerabiles dolores (hi enim in hoc morbo non absunt) tanta sanguinis detractio est, fa cienda: quod si etiam adessent: distingnendum forte: ut inquit Salenus in expositione aphorismi. Que ege runtur non multitudinem considerare oportet an phlebotomia: vel potius purgatione sedati debe reht: nihil aliud ex his verbis infinuans: nisi quib i humo: alius a sanguine faceret sua vel qualitate: vel quantitate dolorem purgationem esse preferen dam: quod videmus eundem Salenum in omnium morborum precipue colericoium curatione vbiqo bferuasse adeo ut in commentariis libri secundi de humoibus etiam in pleuritide: cum fit er humore colerico damnet phlebotomiam: quam tamen plus in hoc quod in vlo altero morbo alioquin videtur pio bare. Apparet enim et ipsum quemadmodum etiam Auicennam numquam humorum colericoium inflam mationem vbiqo euitare quid hanc ignis persici curatione Auicenna non caeruit doces aliquando in ea vobis syncopè sanguinè euacuare.

De scalpellatione in pruna vel igne persico dubium.ri.

Auicenna in pruna vel igne persico prohibet scalpellationem profundâ: quando materia est decluius ad cole ram his eni et ipse vititur verbis: et ta men capite vbi agit de formica snase rat er Saleni consilio extirpare formicâ cui aliquod quod sit sicuti embu la: spectreminatis pene: aut alteri rei: cuius extremitas sit acuta: quaz possibile sit deglutire formicam. At qui hec extirpatio formice si diligenter inspiciimus: multo est violentio: ☞ scalpellatio: ut si hanc timet Auicenna: quando materia est decluius ad coleraz: multo magis tale aliquid facere debuerit formida re in morbo er materia non declui ad coleram sed mera colera vt ipse opinatur procreato. Ego quidem puto Auicennam modo salua tanti viri reuerentia dicere liceat morbis etiaznatura distantes: atq: eo rundez curaciones plerungs confundere: vel vt eis dem vtar verbis: que ipse solet aliquando in alioru5 repræhensione vurpare: capituli in capitulo pone re: quaz quidem confusionem videtur in tribus capitibus de herisipila de formica: et de igne persico se con sequentibus precipue fecisse.

De tribus capitibus videlicet herisipila: formica et igne persico male ab Auicenna ordinatis dubii.rii.

Auicena capite quo agit de herisipila inf ceteras huius morbi notas hâc et pôit: quodurit: et suavirulentia vesicat, hec autem (ut ita dixeriz) vesicatio magis propria est alteri morbo. de quo agit in sequenti capite: quem ipse formicam miliarem Paulus vero ac Salenus herpetem cenchriam: id est miliarem ea potissimum nominant ratione per script: atq: in cule vesicassine puftulas milio similes excitat. sed etiam medicine ipse quas adhibet Auicenna ad he-

risipilam super cutes exis tentem sunt que a paulo riscibuntur ad formicam miliarem sive (ut eius vtar verbis) ad herpetem vesicolum: ut pustulolum, hec enim sunt Pauli verba. Ad herpetem vesicolum sive plumbi ex vino aufero contrita mor illuta catas plasma ex foliis Bete in vino secotis superimpone. Auicenna autem ad Pauli (ut videtur) imitationes ita scripfit. Et si fuerit herisipila super cutem curetur ex foliis catambi cum vino pontico: cum foliis sicle bullite cum vino. Wodus autem loquendi Auicenne non paruam potest diligenter inspicietibus facere dubitationem: cum enim inquit: si fuesit herisipila super cutem videtur ex his verbis inuenere posse etiam aliter ☞ super cutem fieri herisipilam. Atq: Auicenna superi inter flegmonem atq herisipilam faciens differentiam ita scripserat. Et apostema herisipile non fit nisi in eo quod apparet de cutes. Quare nisi hec dubitatio soluatur: non parua suspitio relinquitur qu medicine: quas hoc in loco ad herisipila scribit Auicenna: alteri potius morbo hoc est formice militari conueniunt. Sed et verba sequentia Auicenne hoc ipsum apertissime monstrant. nam statim subijsfert. Et curetur cum eo: in quo est resolutio et ericcatio fortis cux frigidatio ne. Nemo autem nefcit nisi qui tritum illud in medicina principium etiam ignorat: contrariu5, scilicet contrarijs curari: herisipile morbo calido et sicco fortiter ericcantia non competere. Quod ipsum sulginas Sentilis animaduertens inquit Auicennam hic dupliciter intendere qu ponit absolute medicinas que competunt in statu secundo: quod hanc medicinas: que competunt in herisipila ylcerata: que sunt nimis fortis ericcationis. Nos vero ex hac ipsa responsione illud confessum habemus: quod contra Auicennam probare nitebamur: eas sciliz que hic ponuntur ab ipso medicinas non herisipile: de qua agit in hoc capite sed alteri potius de quo tractat in sequenti formice. scilicet vel miliari: vel corrosione conuenire. nam herisipila ylcerata nihil aliud est: nisi herpes excedens apud Salenum vt idem Salenus libro, riij, artis curatue testatur, herpes autem comedens est formica corrosiva sulte ylcerata apud Auicennaz. Quod vero non vif ferat herpes comedens de quo agit Salenus a formica corrosina de qua scribit Auicenna videre licet er his que Auicenna quidem de formice corrosione. Salenus vero de herpetis comedentis curatione eadem ambo precipiunt. hec enim sunt Auicenne verba. via autem, secundum quam curatur formica est ut ea: que ex ipsa est corrosina alienetur ab huc mectatione quam iam administrafi in herisipila: humectatio enim non est conueniens in ylceribus. Salenus quod a quo sumpsit Auicenna in eandem fere sententiam scribit libro secundo, artis curatine ad Blauconem in hanc sententiam. Herpes tes quidem ibn ad totius corporis curationem simili modo: quo herisipilata curare oportet. Etum vero ad locum ipsum affectum non etiam similiter onanes, qui enim exest sunt refrigerari quidem. deside

Liber, II.

tant sicutiz alij atque herisipplata non tamen ea me-
dicamenta que pieter id qo refrigerant etiaz hume-
tant patiuntur sed ea sola ex refrigerantibus que
simul ericcare posuit admittunt. Hic Salenus si-
cuti Auicenna in cura formice corrosive ita in cura
tione herpetis comedentis prohibet humectatiuez
quaz tamen in herisipilatis probat atqo ideo idem
Salenus subiungit. Non igitur neq[us] lactuca[m]i:
neq[us] polygoniuz: neq[us] er stagnis lenticulā vel palu-
stre lotuz: vel anthyluz: vel psiliuz: vel portulaca[z];
vel intybu[z]: vel semperinuaz: vel tale aliquid quod
posuit humectare que herisipilatis erunt opportu-
na oporret adhibere. Sed hic non paruus remāet
scrupulus quia has ipsas herbas vel magnaz earū
partez in principio formice corrosive probat Auicē
na ita scribens. Et administra in principijs eius sci-
licet formice corrosive sicuti lactuca[z] et venupharē:
2 semperinuaz volubiles 2 portulaca[z]: vt videatur
Auicenna sibūpsi manifeste repugnare. Si enim vt
ipse paululu[z] supradixerat ea que debetur herisipi
le humectatio fugienda est in curanda formica cor-
rosina cur postmodu[z] lactuca[z] semperinuaz 2 portu
lacaz quas Salenus lib[riiij] artis curatine ad he-
rifispile quidez laudat curatione[z]? Libro vero secun
do ad Slaucone[z] propter earu[n] humiditatez in her
pete excedente cenſet enitandas statiz Auicenna in
formice corrosive principio comendat vel iubet ad
ministrari. Non solas inquit Sentiſis qui hāc inver-
bis Auicenne repugnantia viſus est animaduerte-
re sed cu[us] alij ericcantibus mixtas vputa lenticu
laz que est frigida et humida cum semperinuia que
est frigida et ſicca: ſi idem Sentiſis non de formi-
ca corrosina ſed ambulatina in qua ſicuti in quali-
bet alia formice ſpecie ſecundu[z] ipsu[z] aliqua est vt
ceratio atq[us] ideo humiditas que debet ericcari mo-
neat dubitatione[z] Quapropter non puto q[ui]en-
tilis crediderit euz ſuisse Auicenne intellectu[z] quez
excusare nititur: illud nunc probabſe ſufficiat Auicē
n[az] herifispilaz pro formica et formica[z] pro herisipi
la non ſine magna confuſione acceſſe quando-
quidez que erant herisipile remedia refrigerantia
ſculicet atq[us] humectantia eadem formice corrosive
accommodau[que]t que vero formice cōpetebant vel cor-
rosive vel millari multu[z] ſculicet ericcantia hec reu-
lit ad herifispilaz. Huc vero taz multa que diximus
de Auicēna multos ſvnu[z] morbos q[uod] ſundete oſa t[em]
bātvt ostederem[us] ſi[mi]z alio[que] maiore[que] i p[ro]
na jate[que] ſgne psico ſu[n]z ſuisse q[uod] ſuſiōne neq[us] ſorte ſu-
ſpicietur nos in taz longe digressionibus ea que ni
hil ad propositu[z] nostru[z] pertinerent conquisiuſſe.
Necessariu[z] tamen habuimus ante[que] ostendere q[
non conſtaret apud Auicennaz quid eſſet igni[que] per
ſicus. aliquando eni[que] ex ſanguine crasso et melan-
colico inquit generari yt etiaz antea admonuimus
aliquando vero ex colera permixta melancolie: et
nunc igne[z] perſicu[z] idez Genus facit cu[us] pruavt ei
inquit: hec duo nomina forſaſſe absoluta ſunt ſuper
omne[que] p[u]ſtulā corrosiu[z] veſicante[que] aduendem:
faciente[que] accidere escar[que] quæſtio facit accidere co-
bustio et cauteriu[z] nunc vero diueraſſicat vt cu[z] in-


quit pru[n]s e[que] maſis melancolica[m] i[n]e[n]z vero p[ra]
cum maſis colerica[z] quando[que] trahit ipsu[z] ad for-
mica[m] comestiu[m] ut cum ita ſcribit et quando e[que]
abſolutur nomē igni[que] perſici de illu[que] ſuper u[que]
ilic p[u]ſula de genere formice comestive adurens ye
ſicans, quando[que] ad formica[m] transfert milita[rum];
yt cum ſcribit in hunc modu[z]. Et quando[que] ſunt cu[z]
formice ſpeciebus et miliaris male ſebres vehemē
tis caliditatis pernicioſe. Quaſi apud ipſum Auicē
nam igni[que] perſicus et formica[m] miliaris non diſſe-
nant neq[us] multu[z] referatvtrum igni[que] perſici vel fo[z]
mice miliaris ſigna manifeſtet et ſane diligens
intuenti formica[m] miliaris et igni[que] p[er]ſicus nihil aut
parum admodum diſerunt apud Auicennam ſunt
eſſin in tro[que] vesſice milio similes veluti Raſis. Pan-
lus: atq[us] Salenus lib[riiij] artis curatine cenſen-
tiunt. Q[ui]s Auicennam ſequimur non modo fo[z]
maſi[que] et nateria eadem in ſobus morbis reper-
tur: quoniam tam igni[que] perſicus etiam formica
miliaris ſecu[d]i Auicennā ſunt ex colera permixta
melancolia.

De elephantiāſi et lep[ra] Dubium des
cumūtertii.

Llud admonend[us] est alínd morbi ges-
nus ſignificari verbo elephantiāſi in
libris arabum alínd in libris grecozu[z].
Auicenna ſiquidē atq[us] rāſis elephātias-
sim p[ro]mo[br]o accipitunt. in quo pedes
et crura ſupra modu[z] intumeſcunt. Paulus[ac] Sale-
nae: omneſq[us] greci auctores in eodē verbo morbi[z]
intelligi[que] Auicēna 2 medici iuniores lep[ra] ap-
pellant. Ut igitur ad rem ip[am] p[ro]prius accedamus.
Elephātiasim apud grecos: eſſe apud arabes: 2 in-
niores medicos lep[ra] ita: demonstraſt. Elephātias
auctore Paulo est cancer totu[que] occuſās corpor[u]s: yn-
de i[d]e Paulus eſgineta inquit. Si cācer vn[u] tantu[z]
mēbrum inſeſtans tamē com[] hippocratis ſentētā
inſanabilis est: quāto maſis elephas qui cācer qui
dam est vninerſalis omnem curationem ſuperabit.
Eandem ſententiam ſcribit lib[ri]o quarto Auicenna
h[uius] verbis. Et cum cancer qui est lep[ra] mēbrivniu[s]
de illiu[que]ibus non est ſanatio: q[ui]d dicemus 3 lep[ra]
que est cancer totiu[que] corpori? Idem dixerat Aui-
cēna circa i[n]itia eius capit[i]s: in quo agit de lep[ra] q[
videlicet lep[ra] e[que] ſicuti cācer cōmunis toti capit. Sz
4 e[que]dem humo[rum] vitio generari elephātiasim
Paulus cenſet 2 Auicēna lep[ra]m et qu[em] admodum
Paulus minus malam elephantiāſis ſpeci[que] ſtatuit
que ex c[om]adam veluti ſece ſanguinis ſupassa ortu[z]
habet alteram: que a ſlana bile aque retrorida ſit
deteriorem: ſic 2 de duabus lep[ra] ſpeciebus quaru[z]
altera itidē ex ſece ſanguis: altera ex ſlana bile ma-
trā p[ter] aſſationē conuerſa generat Auicēna des-
cernit. Neq[us] vero alia[que] Paulus elephātiasim aliās le-
p[re] Auicēna adhibet curationē. Neq[us] eti[que] Salen[us]i:
ſcribēs de elephātiasim ſecundo lib[ri]o artis curatine
ad Slauconē minus 3 Paulus cu[z] Auicēna ſcribē
te de lep[ra] co[cordat]: inno[mo] vero omnia illa Auicen-
ne verbat q[ui] lep[ra] multiplicat. p[ter] caliditatem
aeris: malitiā cib[que] leu[n]s eſſentiās ex genere p[er]ſicu[z] 4

Secüde partis cribrationiij

carne salita, et carne groſſa; et carni bus aſnoſ; et len
tibus. Omnia hec Auicenne verba hisus barbare
scripta ſint et Saleno capi, de elephantia ſi tamen
deprompta ſunt. Quid et nifi Salenus per Elephâ
tiaſim morbvm quem dictimus in tellexerit; illud et
quetur absurdum. Salenum medicorum facile p[]an
cipem qui tot de medicina volumina tam acurate
tam copioſe conſcripti: nullam de eo morbo: qui re
liquos omnes magnitudine ſuperat quem nos vul
ſo lep[]ram appellamus; in ſuis libris ſeciffe mentio
nem. Saleni autem libros intelligo: quos idem au-
ctor in pp[]zia ſigua scriptos reliquit. Nã i his: quos
vel et greca: vel ex arabica ſigua tranflatos habe
mus plurima est in hoc ybo lep[]ra abiguitas. Quo
niam aliquando tranflato: ybi Elephantiaſim in
greco Saleni codice ſcriptum inuenit lep[]ram est in-
ter: p[]er: et atus: ybi vero lep[]ram: nihil immutant: ſed
eodem vſus est verbo cum apud grecos auctores
alius morbus ſit lep[]ra: alius Elephantiaſis. Lep[]ra
enim (yt inquit Salenus in libro de tumorbus Ion
tra naturam) paſſio ſolus cutis est: q[]o de Elephan-
tiaſi dici no potest. Cum in eo morbo qui Elephan-
tiaſis a grecis nominatur: non modo cutis: ſed car
nes etiam: atq[]s offa: vt Cornelius quoq[]s testat: ple-
ſusq[]s vittantur. Nomen autem Elephantiaſis tractu-
t[]a ſimilitudine Elephâtis: q[]m (yt inquit Salenus
lert[]o de cauſis accidentium) qui hoc morbo labo-
rant carnem habent nigram et tuberibus plenam:
qualis est cutis elephantum. Nonn[]i Elephâtia-
sim ob morbi magnitudine; qui null[]i ſere remedio
succubit dictam exſtimentant. Quidam ob id et s[]cuit
Elephas pie ceteris animalib[]9 diutissime viuit: ita
h[]ic morbus l[]og[]ſſimus est: que quidem omnes pro
p[]ietates null[]i alij morbo magis connenient: 3 illi
quem nos vulgo lep[]ram nominam[?]. Auicena 4 ele
phantiaſi libro tertio tractat. de lep[]ra vero agit in
quarto: tanto ſellicet internallo vt videatur elephâ
tiaſim diſtinctum omnino genus a lep[]ra putauſſe
cum p[]reſertim id et Auicenna elephantiaſim non vti
Salenus inter figure morbos ſed quantitatis poti[]9
libro primo collocarit.

De hac dictione Chironia apud Auicennam. Dubium. xiiiij.

Origamus apud Auicennam qualiſ traſeunter
dictionem inſtituſſimâ Charonia: que dictio cuſ
ſutilis ſit et nihiſi: pro ea ſubſtitues Chironia. ſunt
aut[]e (yt Beroaldus Bononiæſis inſit) Chironia vl-
cerâ inſanabilia: non tam er eo dicta: et Chiron ea
ſanauerit: 3577 paſſus ſit. Fuit quid[]e Chiron in me-
dicina p[]l[]atâſſimus vt p[]ote qui herbariam et medica
mentariâ innenerit: a quo C[]etauriò et Chironiò her
be cognominâtur. Huic olim cu[]i h[]erculê suscepiffet
h[]ospitio atq[]s armaherculanea p[]tractaret: ſagitta et
cidit in pede: ex quo vulnere factum est vlcus inſa-
nabile atq[]s ita obiſt mortem. Unde p[]ionerbi Chi-
roniò vlcus de vlceribus inſanabilibus. Plinius in
x[]v. autunat Chironê ex eo ſagitte herculee vulne
re c[]oualuſſe. Curat[]us eſſe herba c[]etaurio: quam
aliqui ob id Chironiuz vocanere. Ouidins in ſaſtis
memorat Chironê occubuſſe ex ictu ſagitte: q[]er at

inſecta lernee ſanguine echidne: et ita receptis in ee
lum factum eſſe ſagittarium: inibi q[]omeminit hi
ſtorte his verſibus. D[]uq[]s ſenex tractat ſqualenția
tela venenio. Excidit: et leuo fixa ſagitta pede eſt. In
Semuit Chiron traritq[]s a corpore ferru. Et semit al
cides h[]emoniuſq[]s p[]uer.

De Luto ſigillato quod in codicibus
Salenti dicitur terra ſigillata. Dubium
Decimum quintum.

Narremus id quoq[]s quid ſit apud eum dem Auicennam Lutum ſigillatum: cuſus tam frequequens mentio eſt apud medicos: tam m[]ultiſer vſus in medica mentis: tam efficac vis in antidotis que in medicina tam preclara res habetur. Scito igitur eſſe quâdam ſpeciem rubit: quâ terrâ Lênîayocât toloſe minyo primâ. Que in influla lêno nafcebat vnde et nomen Wultum antiquis celebata vt inſt plinius in. xxx. venundabatur hec non niſi ſignata: vnde et l[]phragidem appellauere ſue ſignilâ: ſue ſignaculum. Hinc interpres Auicenne lutum ſigilla tum interpres Salenti terram ſigillatam parum ſeliciter verterunt. Cur autem dicat plinius ſignataḥ h[]anc rubicam Lêniam venendari solitam: no erit ab re id ſuſus explicare: vt tribus pariter ſcriptoribus: Saleno: Auicenne: plinio vna opera opem ſeram: a tenebricſolis locis lumen infundam. In influ la lemno ſacerdos Diane rubicam terram er antro quodam effuſam reuerenter poſt peracta ſacriſcia deportat in vibem eamq[]s aqua admixta p[]inguê ac lntofam efficiens vbi eſt diligenter concinata ſigno Diane ſacro obſignat: a mor ita venundatur. Dia ſcorides refert in quinto: terram lemnizâ misceri c[]u ſanguine caprino. Eamq[]s ſignari imagine capre: et ob id ſphragida vocari. Salenus libro nono ſim[]plicium memorat le ſphragidis huinſce noſcende cauſa nauiſſa in influm lemnion qua in re ſequutut est vestigia magnorum philofophi[]us qui diſcendi cauſa luſtrabant ob[]em terrarum: penuſi ſimaq[]s atq[]s ignoratiffimas gentes penetrabant. ſi cut temporibus pr[]iscis pythago[]ras Empedocles: Democritus et plato ad maſiâ diſcendâ nanigane re p[]eregrinationibus suscep[]tis: quâ reuerit p[]iedica uerunt atq[]s in arcanis habuerut confimiliter Apol lonins ille et yaneus symnoſophiſtus in[]do[]p[]hilof[]ophos ethiop[]i: ſacerdos e[]gyptior[]u accenſit et inſperit et collocut[]e est. N[]a vt inquit veriſſime Seneca homini tâdiu diſcendu est. 3581 diu nescia: imo diu viuat et vt canut muse grecoq[]s. Nil dulci[]9 eſſe: 3582 ch[]eta nouſſe. H[]oſes em natura ſcire desiderant: inſi tuſq[]s mor talibus e[]mo[]z: c[]ognitionis et ſitis quedâ inerplebilis no tâ magna 3583 noua diſcendi. Salien[]9 ergo cu[]i eſſet: vt nemo no nout: eruditiſſim[]9 ac poly hiſt[]or: id est multicius: reruſq[]s maxime ad medicinâ p[]tinentiſi peculiariter curiſus merito constitut[]e non innuſere: vt quod didicerat er mutuſt auiſ mas[]g[]ſtris: id p[]ſens videret contéplaretur q[]phragida hoc eſt rubicâ lemnizâ ſigillatâ. Cuins in medicina mirabiles ſunt effectus. L[]éon phragis p[] lemnia ſphragis mendose ſere ſemp leſitur apud eundem.

Liber II.

Annotationū domini Symphoziani cham
perij in Auicēna liber tertius De Nil Lap. 1.

Aucēna
Huis vires potins
ac proprietates plā-
tarī enarrare & ear
effigies indi-
care studuerit, quum tī
ipſe quo-
que de ifatide tribus in locis ſub nil
yocabulo scribat: merito ſuſpitione
aſſert ſe etiam tibubasse atq. ancipit
ſuisse quid nam eſſet iſatis: nam in littera n. eadem
de nil ſcribit: que ǒ ſatide diſcozides: quoniam eodē
modo diuideat in ſatiuā atq. ſiluſtrem atq. eſdem
ſere vires ac proprietates herbe nil tribuit: quas ita
tidi Diſcoſ. Iz rurſus idez Auicenna in littera g ita
ſcribit guaſmein eſt ſoliuſ nil. et quedaz alia ſubin
fert: que in littera n de eodē ſolio declaratione: ynu
tantummodo addit ǒ capillos inſcit: non tīn in his
neqъ a ſeipſo neqъ a diſcozide ac veritate ipfa yides
tur diſcrepare. ǒ Graio eminil ita ſcribit. Franu nīl e
cartamū induz: deinde multas proprietates ſubin-
ſert que nihil ad ifatidem pertinent pro qua nil ſiue
nigel idez Auicēna in n littera retulerat. Aſſue que
q huc errorem aliauertens: ybi de cartamo ſcribit.
Dicit quosdam falso putasse Cartamū eſſe granum
nil.nec minor est apud matheuſ ſiluatici in ſuis pā-
detis in eſdem rebus nominuſſolluio quare
apud illu leges nifi pen ocuzi licet.

Erratum ſecundi de herba tinctozu & ly-
ſimachio.

Aucenna ſen. xvſ. tertij: cap. de excoſationevilce
arū de quadam herba meminit: quā herbā tin
ctoſu & citrinā noſat cui? ſuccuz bibituz & cluſteriza-
tum ſcribit prodeſſe vleribus intetinozu neqъ pu
to ipſum aliam herbam inuenire & lyſimachiuſ cu-
ins piter ſoliuorum ſuccuz aut epotum aut per dyle
rez inieſtī dicit Diſcozides prodeſſe dyſenterics
Sētilis Auicenne interpres magis ſtudet auicenne
verba ſcindere in partes: eximaz ibi ſecundā: ibi ter
tiā & eozum ſenſuz quod magis ſoſet ex vſu medico
ru declarare: neqъ hanc herbā tinctozum citrinam:
neqъ alterā quaz statim poſtea tanſe eundem habē
tem effectu Auicē. ſubiungit: 2 pedem alacohen di-
cit a quibuſda z yocari: ſe autem exſiſtimare ǒ ſit pes
corui huis alij ante euz vt ipſe teſtatur dixiſſent hyp
pocratē per alacohen ſolia ficus intelluerſe: quare
has herbas ſentilis ſua intacta expositione prete
rijt ac ſi pumn afferret, earuz notitia vtilitatis.

Erratum Auicenne tertium de memite.

H
erbam tinctozum quidam auicenne nouns ex
positor: memitem eſſe dicit cuins ſucco ytun-
tur tinctores. de qua etiam memite dicit testari prin-
cipem ǒ est frīgida 2 ſicca in pumo 2 ǒ multa hā-
bet stiſticitate: 2 erponi in ſinonimis Auicenne ǒ
est chelidonia: ſed non eſſe verum teste ſimone Be-
nuenſi.nonne hic expositor: ignotum per ignotius:
ant ſaltem equē ignotum nobis oftendit: cum her-
bam tinctozum memitez eſſe dicit: non autem quid
ſit memite ſed quid ne 2 ſit magis edocnit. ſcio enim
veram memite quam Diſco, Slauclum vocat: 2 ad

vitia oculor landat a noſtre etat: medicis ſere ob
ignozari: qui p[ro] ea vtutur herba altera ſimili quidē
ſed non eandez habente viz quā vocant latini papa
uer cornutī. ſed facerā memite: aut glauciu eſſe: no
tu tamen n[oe]t: aut autores arabes de memite aut
ſcrei de glancio: ǒ ſit hec herba: tam inſu infectoruſi
& etiam medicorum quicquam returuerunt: neqъ q[ui]
Auicenna scribat memite eſſe frīgida: 2 ſicam i p[ra]
mo hoc fatis efficac argumentum ad probandu. me-
mitez eſſe herbam tinctozu: de qua Auicenna facit
mentionez ſen. xvſ. tertij: capite de excoſatione inte-
stinozu. p[ic]ures enim ſunt herbe tales habētes qua
litates quas tamen p[ro]pterea non dictus eſdem.
eſſe cum herba tinctozum atq. citrina ab Auicenna
nominata: neqъ etiam eſdem habere in medicina
yſus exſiſtimus.

De pede alachoon idest pede corui erratum
quartum.

De herba ab auicenna vocata pede alacohen
Exposito: Auicenne ſcribit exſiſtimare ǒ ſit
herba a medicis vocata pes corui de q[ui] dicit de pe-
de coruino ǒ radix huius herbe cum de coquitur coſ-
fert ſolutioni antique: ſed radicez huius herbe qua-
nostri aromatarij vocant pedem corui eſſe cauſtiza-
vlceratimaz: 2 de ita non loqui principem hic qui pri
ceps dicit ǒ aliqui dixerunt ǒ per alacohen hyppo
crates intellexit ſolia ficus: que in nullo ſeruut ca-
ſut preſenti: quia pungunt & excoſiant per laciniimi-
occultatum in eis: hec omnia ſere ad verbī nouns
exposito: Auicenne qui ſua expositione non imagis
hanc & etiam p[ro]totem nobis herba declaravit. ſo-
te autem ſit illi minus pudēdu hanc ſecunda ſicilicet
pedem coruinu de quo Auicenna loquitur ignoſaſe
que quando 2 ipſe Auicenna tantus alioquin medicis
ne auto: vel dubitavit yel etiam n[ef]sciuat quid eſſet:
yt plane in multis alij[us] herbis ipſemet ſua fatetur
inſcitiam: yt etiam ſecundo canonis delhac ipfa her-
ba: que pes coruin? nomiatur non modo ambigua:
ſed eriā contraria loquitur. ſunt autez hec auicenne
de pede coruino inbi verba: pes coruin? medbia er
pulſiōis. Radix hui[us] herbe coſert ſolutiō antiq: 2 de
xeruſi. pauli: 2 alij ǒ ſert colice: 2 eſſic opatione
hermodactiluſ absq[us] n[oc]umento. Ego aut[em] n[ef]scio
quomodo radix pedis coruini p[os]ſit prodeſſe ſolu-
tioni antique: 2 facere operatione hermodactiluſz
qui ſut fatis in ſoluendo potentes: n[ifi]o forte Auicen
navult hoc loco ſolutione curare ſolutione: qui tamē
alibi p[ec]ipit non eſſe faciendam ſolutionem ſuper
ſoluticēez. ſen autez. xxij. tertij: capite de ſolutiō de po-
dagre pedē coruinu n[ò] colīce ſed podagre poti? ex
ciuſdē pauli auctoritate Auicēna prodeſſe teſtatur.
Dixeruſt pauli? 2 alij ǒ confert colice 2 eſſic opera-
tionē eoq[us] abſq[us] n[oc]umēto. Weinde ſubiungit: radix
pedis coruini quē nos hic habem? ab extra apofita
rodit: 2 pluries hāc feci ſup pedē illiuſ q[ui]ſtari ǒ habe
bat i inguine bochiu epidemiale: ptin? ſurgebat am
p[ulla]: 2 rupta exibat virus venſoſuz: ynde alij ſana
batur ſed hāc dare p[os] n[ifi]o auſus ſum: 2 ſciā alij
q[ui] foris adhibita veſicant 2 yicerant: 2 comestia n[ò] y[]
alleat cepe.

Secûde partis cribrationi

Erratum Auicenna quumque napello.

Onne idez Auicêna si qâ tâ fatui et hebetes sunt
qui et veintan oibus credere: scribit secundo ca
nonis, et apellu esse venenuz pernicius et tam po
tari suadet cum potsea subvigit. Delet albaras linu
tum et bibitum. Uenenuz autê quod nostra etate na
pellu ab herbarys noiatur: a conitum a grecis: atq
latinis vocatur: de quo. Uergilus miscet aciona no-
uere: ut tam appareat Auicennam non tâ tyrâni ?
etam nouerce imitari mores.

Erratum Auicenna sertu in radice pêtaphylî.

Radicem pentaphylî a dioscoride cömendatam
Auicêna advenena morufera: upe secundo ca-
nonis scribit esse medicinaz pernitiota z adeo vt Sa
uonarola medicus nostro tépore clarus: no aut fit ea
in quartana dare: non alia ob caufam: nifi quia dam
netur ab Auicenna. Tantâ habet apud medicos no
ftri têpores et maxime apud papiêes nostros et mo
tipedanos autoutatem vt medicina moruferam fa-
ciat salutare: sicuti pedem coruubî: salutare autê per
nictiam: veluteli radice pêtaphylî yel eius succù. Na
7 Jacobus de Dôdis cognomêto, Aggregator hui
radicis succù inter venena perniciosa ex Auicenne
auroutate numerat. Forte autem quatum ad pe-
dis coquinat attinet radicem: non tam Auicenna 3 me
dici ipfis: no recte Auicênâ intelligête sunt rephêdêdi.

De caffiafstula.

Erratum seprumum.

De caffiafstula et manna iuniores medici ad
molliêduz aliu vtuntur. Hreci tamè (deveteri
bus loquò) de neutra fecerit mentione: vel quia ip
fas no nouerit: vel forte in vfu medicine nô proba-
uerit. liquidê Salenus simile caffieftule fructum:
qo a grecis Ceratia: ab arabibus corrupto (vt puto
vocabulo carnubiu noiatur: oino imptobat adeovit
libto fecundo de alimêtis optet vel melius esse opine
tur: qo nunq ad fue gêtis homines et locis in quiz
dus naficitur; deferetur. quozus occafione verboru
mihi subit admirari quomodo Autê qui se Sa. fa-
tetur interpretetem: illu2 tamen perperam alleget dicè
tez: quod hic fructus nô defertur ad alias regiones.
Fruitra enim Sale. optasset: ne deferetur ad Qos:
si ad alias regiones ex solo in quo signitur nô defe-
rebatur. Diri autê Cerasia esse similez caffieftule
fructum: quoniam et color corticis idem: et medulla
etiam dulcis: sicuti caffieftule: et pieterea similibus
ferminibus eadem medulla distinguitur: vt non soli
sensus fed etia ferapionis probat autoutas: qui ca-
pite de Cafliafstula inquit: quod intra cannos cal-
sie sunt lamine er carne nigra: et parietes duidentes
inter eas: et inter laminâ et laminâ sunt grana: sicuti
Srana xilocaracte et eiusde magnitudinis quozum
color est inter glaucedinê et ruborem. per xilocara-
cta vt leonicenus afferit debemus intelligere fructu
quê greci: tu2 ceratia: tis etiaz xilocaracta nominât:
latini filiquâ dulce. Arabes autez carnubiu. sed et ea
dez est filiqua dulcis: que etiâ caffieftule. pprietas.
nâ vtrius medulla cí recés est larat vêtrem: cí yo
ericcata poti9 contrahit. Quod de filiqua dulci di-
fordes Sale. et paulus ac plinius quoq testantur

apud nos. De caffiafstula autê còstat medicop ex
perientia. hic tîn medicos iuniores commonefacere
opoftet etia in libris grecop de caffiafstula legit: sed
no de illa de qua tu queris: que vim habet a lui mo-
liendi atq ideo a quibusdâ recetiorib9 filiqua phar-
macentica noiatur: sed o quadâ specie caffie lignee q
fistula ab eifde grecis noiatur. Quapropter diligen
tina aduerêdî: ne cu3 in libris grecop caffiafstulâ
scriptu iuuenimus: alterâ putemus intellige: de qua
rabes autores loquitur: q cortice caffieftule araz-
bace medicine ad, citâda mestrua vtutur: et caffiam
ligneaz potius ad eandê vfu2 debeât recipere ex sa
leni et alior medicop autoutate. nâ greci alterâ ca-
fieftulâ vidêtur neglerîfe: sicuti et alios arbovm
fructus: qo autores arabes: et medici iuniores. illos
feqntes ita frequêt vfu habêt oino despexerunt.

De mâna Erratu Octau.

De manna que fuerit apud Dioscoride opinio,
si simonis genuêlis probarê sentêtiâ qui in lit-
tera m capite demelle aut antiquos grecop non haz-
buie zuchari notitâs uti vtuntur in variis cò-
positionib9. dicerê quid ille loco allegato in suis ver
bis inſinuat; manna apud Dioscoride eſſe zucharu
ab eodê Dioscoride i capite de mellem noiatâ, veq cu
leoniceno aliter ſentio fachaz apud iuſi: ſicut etia
apud salenfi eſſe id qo nos vulgo zuchari noiam9
zgrecos veteres de facharo ſue zucharo qo spâlier
quâda specie mellis eſſe dixerut. De mâna autê gna
tim tâtûmodo: no aûr ſpeciatim ſuſſe locutos licet
Weſues falio gallenfi tribus in locis alleget de ma-
nâ loquêtes: ſic capite de mâna et capite de ſcamo-
nea et capite de confectiône mâne er inuètione sale-
ni. Wâna eſi apud grecos autores nô est medicina
molliens ventre: ſed potius abſtrigês: 4 frequêtius
mâna turis: que mâna simpliciter noiatur. nâ: vt in
quit galenus lib. xij. artis curative) ea que mânavo
catur: est cœciffio turis: que paruã quâda2 vim ab-
ſtrigêsi participat: atq ob id ad quedâ melioz est ip
ſo ture. hoc em viz ſolâ ſuppurâdi habet: 2 qo minis
me ſkipticu eſſit: maximeq illud qo pinguus est: 2
colore albius quêadmodu qo hoc flauius est: ma-
gis ericcat. illi autê que mâna vocatur: paru quod-
dâ er cortice turis admirti est a quo vim ſkipticâ ha
bet. Quid ſit mâna turis apud Dioscoride alibi aût
dixi autores grecos de manna caffieftule còparari
medicina: et si nô ſpeciatim: saltê generatim scribere:
quoniâ pòt hec mâna vêtrem ſoluens: ad caput de
melle fererit. ſicuti etiaz a galeno ponit: hec em ſunt
Dioscoridis o facharo hba: vocat aût quodda ena
facharu: species mellis eſſêſes: qo in india cœcreſit
et in Arabia felici mu2 nutur in calamis: ſimile ſom
ſubſtâtia ſali: et ſub dêtibus inſtar ſalis pringis: licet
ſimon genuêlis fachaz hoc de quo Dioscoridez nô
zuchaz nobis dictu: ſed quâda mâne specie eſſe pu-
tauerit: vt hac vna timratione Weſues poſſit excusa
ri Sa. allegas de mâna scribêtê. Si p mâna fachaz i
telligit quod Diſco. atq Sa. specie mellis arbitêrur.
Wâna eniz o q arabes autoree spâlius loquit: pap
differt azuaro2 melle: ptys t6 autontate Auicenne
tu et serapiôis quiu yn9 Tereniabin q est spêſ mâne

Ziber. II.

mel rois appellat. Alter yo z3 Auicenna zucharfi
haoſcer máne ſpecies eſſe dicit. Neq obſtat q6 mel
ſere ybiq naſcaſ: et ſit apſi opus: mána aſt paucis
in loci: et ſit nãe tîn munº. Quonia ſi hec r6 valeat
ad pbãdi mána n6 debere ad caput de melle redu
ci: etiã de sacharo pbaret. q6 tpe Diſcoridis in in-
dia tîn et felici arabia inueniebat in calamis et tîn
inter ſpecies mellis n6 ſolú a Diſcoride ſed etiã a
Saleno connumeratur: qui duo autores eodem ca-
pite devtoq scripserút: ☞ Buicêna yideſ falé idſu
(de quo Diſcoſo.) non ſolú a melle: et êt a zuccaro di
ſtinxiffe.

Te zuccaro candi et ſale indo Erratum
nonum.

Auicêna canone quarto zuccarî tabarzeth et ſa
lê pariter indu inter remedia noiat que ad lin
gue faciut aspitate. ſed zuccarû tabarzeth cum hec
asperitas er viscoſitate puenit: falé aſt indu: cuſ ex
ſiccitate Aideo vt appeal Auicen. falé indu: alio eſſe
a zuccaro tabarzeth exſtitmare p falé tîn indu expo
ſitores Auicêne prout Hêtilis et herculanus zucca
rû cãdi intelligút. ſed vere illuor expositio verbis
Auicêne repugnat: ᶜrto canonis de aspitate lingue
ſeblicitatiu: inquiétis falé qui aspotaſt ex India eſſe
in colore falis: et dulcedine mellis. itelligit aſt Auicê
na ſicuti et Paulus a quo Auicenna hoc remedium:
hisdê ſere verbis accepit de ſale albo: qui p còdimê
to cibus admiceſt zuccap: aſt cãdi noiatum non est
colore albû oino: ſed potus ſublutesi: illud pterea
queri ab Auicêna et ei9 exponitoib9 exposit: cur zucca-
rû Tabarzeth: ad aspitate: que er visco ſitate: puèit
habeat efficatior: zuccap aſt cãdi ad altera: q6 ſit exſic
citate cu zuccap tabarzet: eodê Auicêne auctore. ex.
cano. vim habeat lenſediq6 zuccaro cãdi nulla cò
stat autoritate: aut ratione niſt p zuccap cãdirubri
intelligam9: qm fl com Auicênã Suimenû et rubiüve
hemêtioris ſunt lenſicatiôs. yep zuccap cãdi a zuc
caro rubzo: etiã apud medicos iuniores diſtinguif:
zuccap tîn cãdi res eſt factitia: cui9 mã eſt zuccap al
bû. Illud poti9 eſt inueſtigatiõe dignû: nûqui duc-
cap cãdi òbeat ſeblicitatib9 ad ſitiſedãda exhiberi
i ote retinêdu: vt pleriq faciut. Q6 tîn nulla ſpêszuc
cari còpetat ad fitiz ettinguêda nifi forte zuccarum
haoſcer q6 eſt quedâ ſpês máne p3 autoritate Auí
cenne qui ſebo canone ſcribit hec yba. De zuccaro
haoſcer enô facit fitiz ſicuti relique ſpês zuccari. qm
eius dulcedo eſt pna et eſt bonû stô et epati. Et qui-
bus ybis duo colligere posſum9 zuccap haoſcer q6
eſt mána cadêſ sup alufer: eſ ſicuti fruſtra falis: tuż
zuccap: tû etiã mána z noiari: et reliquas ſpês zucca
ri facere ſua nimia dulcedine. Iaſz: excepția ſa zuc
cap haoſcer nûcupaſt. Quare cû zuccap cãdi ſit mo

dus zuccarî dinerſus a zuccaro haoſcer: n6 videtyl
laz ad ſtim ettinguêda habere efficatior: et i vey fa
teri velum9 Môtegniana male citat Auicênâ pu-
ma quarti capite de cura ſitis in ſebri9. in eo enim
capite nulla yba ſunt ex qbus aliqd de zuccaro cã-
di posſim9 colligere q6 ſit inter alia remedia ad fitz
extinctionê patiêta ab Auicêna nominatû.

Te cameleòie ixa et mezereon Erratus
decimum.

Auicêna ᶜrto canone accidêta atq6 remedia q
chameleòtis nigri radicivenenate a Paulo as
ſignâtur: ipe ad mezereô ideſt chamelee ſubſcribit.
Et hoc eſt q6 p[ćipue] p[bare] inſedim9: eodem modo
erraſſe Auicêna ixô. i. viſcu p ixiaveneno ᶜrto cano
ne inter venena numerâdo ſicuti eodê in libro p[ro]
chameleonte nigro mezereô ideſt chameleã itidem
nominûp[pi]qultate decept9 accepit. ſed ſicuti Aui
cêna de mezereô in plurib9 locis ſcribens ſibîp[li] nô
côſtat q[ur] aliq[ui] facit chameleotê albû et nigrû e[pe]
ſpecies mezereô et de ipsis vna c[ui] chamelea: eodê capi
te agit. Aliq[ui] ſeor[sum] de chameleôte albo et nigro
p[tra]ctat ita ixiâvenen[ui] ᶜrto canôe ad diuera capi
ta refert. Alteſ p[ro] viſco alteſ p[ro] thephilia quâ g[ui]
ruthe m[ô]tase interp[ra]t. hic q[ur] multis ſele errozib9
ip[li]câs. Primus erro: eſt ſal[ſe] exponitiôs qui etiara
ſebo canone inuenit capite de Thephi. vbi theph[]
ſiã pariter g[ui]mi ruthe filueſtris exponit: qu[em] etiam
errore9 er p[re] ſecutus eſt in quodâ comêto Monta-
gniana in quo homini leproſo p[er] ſulit et iubet appli-
cari remediſi ex ſerpête nigro factu c[ui] quo theph[]
ſia humida ideſt recêſs coniungere. Thephilia aſt
erponêſq[ur] d[omi]gniana. ait q[ur] e[pe] rutha filueſtris que
ſi deſt vice eius ſatiuã ſue domêti[ca] ruthâ appo
ni p[ri]cipit yep ſi m[ô]tagniana capite de thephilia ſech
do canôe c[ui] capite p[ro] tapſia ap[ro] Diſcoridê p[ri]liſ-
ſet p[er]culdubio i[te]lletiſſet h[or]nomê thephiliſa e[pe] ap[ro]
Auicênâ deprauatû: et p[er] tapſia ſcribi thephiliſa: vn[
]de ex errore ſcripture e[ct] ſal[ſa] exponi[ti]o habuit ori-
ginê. Alius erro: eſt apud Auicênâ q[ur] quos effect9
Diſcozi. pauluſq[ur] irie veneno tribu[n]t: e[con]dem
i[pe] thephile ideſt ſummi ruthe agreſtis attribuit.
Tertias erro: eſt et quidem multo porib9 Grauio: qm
Auicêna i[pe] ſibîp[li] in thephi. còtradicit nam ſecun
do canone capite de thephilia ſcribit q[ur] i[radice] e[pi]
est ſolutio. quarto autem canone de eadem theph[]
ſia dicit retinere ventrem q[ur] ſunt effectus còtrar[ſi].

Chinſi librorum in Errores et
castigationes Auicenne Domi-
ni Symphoriani Camperiſequi
tis aurati.

["Terminus arabicus Anicène latinamstrālto?", "Cinapiunt vocabula\nArabica a Æno sympho\nriano camperto hic nu-\nperrime addita.", "Cde lra. A.", "Acalnna thutia.\nAserebû piàbû.\nAnzerotî sarco colla.\nAletiû anis nota.\nArhemedû litû.\nAquehelû anthimomî.\nAleuanî vîne velviscus.\nAbelheliu fauina.\nAlliafi memthe lef me\nunthe.", "Azerotî vitriolum.", "Aflaquî armoniaci.", "Adequarû squinâtû.", "Areticii.", "Aferafum affodillus.", "Alica avena.", "Bychari glâdis cupulle\nAquefutî cuſcute.", "Aterengû citru.", "Abrugû ligni aloes,", "Achuanî cotula fetida.", "Aneſi filix.", "Auesſu rubus.", "Adanecfara auri mure.", "Abanir thuthia.", "adulbi ſpès caſſis lignee\nAfroſelinu ſpuma ruthe\nAlbem granu nul.", "Alacum glutem.", "Aleſi mel.", "Aleu lunatia.", "Alamas myztus.", "Altacodû ſticados.", "Almatû abſinthiu.", "Aurafri ypericon.", "Armaci corter bugie.", "Acuſati squilla.", "Aleſori affodilus.", "Amelegi emblici.", "Aſſaru crocus ortu.", "Aſſaso aſſaru.", "Articafariam portulaca\naſgreſtis.", "Adanar radic artanite.", "Aconis patromos es.", "Acauanu vehuè.", "Atria tortella.", "Afrègemescum.", "Azura zarur.", "Ardenesi amaracſi.", "Azamarzaracî amaraci\nAmelegum mirabolant\nniger.", "Adrionirigerô squinatû\nAlcabath terebinthina.\nAnd afraxis atripler.", "Cde litera B\nBeremafetû artemefia.\nBadunegû camomilla.\nBusadum corallus.", "Brichali Bace.", "Bugdari, idem", "Belelagi bellrici.", "Benacü been.", "Besbesa macis.", "Bersanfanî capill ye.", "Banum ben.", "Buracü baurac.", "Barû affodilus.", "Badenerbma berbena.", "Bubulêgeri abcinthiu.", "Bucharmaria artaſnta.", "Baudarediernu.", "Bezeragi pſilifi.", "Bachala olus benedis.", "Bethurtapsia.", "Baccala blitis.", "Badaragù ſtercus.", "Bordaca auellana.", "Bezeheri lapis lactens.", "Beneſſegù viola.", "Basalû cepe.", "Bustabezeu bethonica.", "Bubas rapa aſgreſtis.", "Beledap anacardus.", "Bederabin meliffa.", "Bezaredû salbanû.", "Bederungü bedarügi.", "Bachali polium.", "Babalustü glans.", "Bedemanu melògia.", "Bendaca auellana.", "Benacü ben.", "Bhera megü.", "Baticum melon.", "Balustä quercus.", "Buca geminica eruca.", "Cde ltera.C.\nCardamü naſturtiſi.", "Caslemü leniſtici.", "Colcotap colocotar.", "Colcadaneſi calcadis.", "Candap olibanu.", "Catranu laitrâ.", "Carnebû caulis.", "Cubegü perdir.", "Calcü cardamo.", "Caruhe carni.", "Cantauriù cètaurea.", "Caleti milii folis.", "Carathû calamus aro-\nmaticus.", "Creu ordemni.", "Cafemü bantia.", "Cadesum id ê", "Cabatû squamma.", "Calèſebinü melofatü.", "Catchema altea.", "Cabezi cubebe.", "Cufimazagù sandalum.", "Calcharahani tamariscii", "Cocolla cardamomuz.", "Cardamum ſizmbiſi.", "Camachü ſalmora.", "Lalquenegi allrelèſi.", "Caziresü abrotanü.", "Cataſü atriplex.", "Corúday bugloſſa.", "Camedriu camekreos.", "Camepiſtrum camepi-\ntheos.", "Corathipozrum.", "Cacabú tribulus.", "Chibezenicberi malua.", "Cafcalum papaver.", "Caracti ypoſticios.", "Camarelcay finula pa-\nfloris.", "Caquia acatia.", "Carbatú elleborus.", "Cafekezet skolopédria.", "Carbú eukorbifi.", "Calefum ſalix.", "Carba carabe.", "Carpifion cubebe.", "Cardellú napo.", "Culeyanú galàga.", "Canoffenobap pinus.", "Calezi malua.", "Charabi ſpecies caulis.", "Charaha cucurbita.", "Catar citrulus.", "Canazarchare caſna zuc\ncari.", "Cumethera pira.", "Carnubidu xilocaractay\nficus.", "Combar9 careiembia ca\nmubatia.", "Calata chabifum.", "Catapſü", "Citraciſi, pultes.", "

Liber.I.

2

Liber canonis primis quæ priceps aboali abincseni de medicina edidit: translatus a ma gistro Berardo cremonensi in toleto ab ara bico in latinum. Uerba aboali abincseni.

In primis deo gratias aga mus: sicut sui o: dinis celfitudo: et beneficii ipsi? multudo meretur: cuius miscordie sup omnes prophetas ex:nt. Et postea dicam q:uidam de melioribus ami:cis quos habere video: cui in omni bus pro quibus me deprecatus fuerit satisfacere de beo: de re quam poſsum me rogauit vt ei librum de medicina faciam: eius regulas vles et particulares taliter comprehendentem: vt explanatio cum biuie tate in eo coiungatur. etiam plurimum afferam quan tum est eſſerendum de declaratione in verbis pani:sis: quod equidem conceſſi. Et mihi placuit: vt in primis loquarer de rebus communibus et vniversa:libus vtriusq: partis me medicine: teo:zice videlicet et pria ctice. (Postea vero loquar de vniversalibus iudiciorum virtutum: medicinarum simplicium. Et post hec de particularibus eo:zundem. Deinde loquar de egritudinibus que in vnoquo: contingunt me:bio. Pr:us tamen incipiam ab anatomia illius mem bri: et eius iu:namento (de anatomia enim simplici:ui: m embroziorum: et ſimiliter iu:nentis in libro primo vniversali iam tunc locutus ero). Cum autem mem bri anatomiam consumauero: in Hpluribus locis demonstrare incipiam quomodo eius conferuetur sanitas: deinde ſermone absoluto oftendam eius egritudines vniverſales et cauſas et ſemitas cognos:ſcendi ea:q: vias e:as medicandi in ſermone etiam vniversali, post: autem has res vniverſales erple:nero ad egritudines redibo particulares. Et in H:pluribus earum etiam demonstrabo in primis indi cum vniverſale in eius diffinitione et ipsius cauſis et ſignificationibus. Deinde ad judicia reuertar par ticularia. Postea oftendam regulam vniverſalem in medicando. Deinde deſcendam ad medicandu:z particulariter, cum vnaqua:q: medicina simplici aut composita. Et illud autem quod p[ro]ſus dicam de iu:namento medicinarum simplicium in egritudini bus in libro medicinarum simplicium in tabulis p[ro]ctis quas bonum est fieri sicut in discipline modo alp[ic]ies cum ad ipſum peruenies non reuertar ad dicendum niſi modicam rem. De medicinarum quo q[ui]o: compositarum que mihi videbuntur in antidota rio melius ponende in iu:uamet:q: tis et quomodo mi:ſceantur vſo:q: ibi loqui dimittam. Cplacet autem mihi vt post: hunc librum consumauero: alium librum componam de rebus particularibus in quo ſit proprietas nominandi egritudines: que cum ac:cidunt non ſunt vnt et eidez membro propue.in quo etiam de pulchritudine loquemur: et vt in hoc libro eo calle procedam quo in libro particulari: qui est ante ipſum p[ro]ceſſi. P[ro]uod ſi mihi deus aurilia:us fuerit hunc consumauerolibrum adda: postea

in yno libro antidotarium. Non est autem bonum in vt huus libri plurimum no: ſit apud vniqu:q: et in eius memoria: qui huus doctrine nomine vocari et per eam luerari deſiderat: munus n:q: q[ui]o: medico necessarium est comprehendit q[ui] vero ſuper ipſum additi: est incomprenſible est q[ui] ſi deus menz plongauerit termini: et ſecunda ſuccerit fortuna: me ad alia preparabo. Hunc autem hunc c[op]onaz librum quem in quinq[ui] sic dividam libros.

Ib[us] primus De rebus vniversalibus scientie medicine.

Liber ſecidus de medicinis simplicibus.

Liber tertius De egritudinibus particularib[us]q[ui] que fiat in membris hominis a capite vſo:q: ad pedes ma nifestis et occultis.

Liber quartus De egritudinibus particularib[us]q[ui] que cum accidunt non ſunt vnt et eide[m] membro ppue et de decorazione.

Liber quintus De componendis medicinis et ipſe antidotarium.

Ib[us] primi ſunt quatuor ſen.

ſen prima de diffinitione medicine et ſubiectis et rebus naturalibus.

ſen ſecunda De diuſione egritudinum et cauſar[us] et accidentium vniversaliſt.

ſen tertia De conſeruatione sanitatis.

ſen quarta De diuſione modorum medicationis

ſi:rm egritudines vniverſales.

En prima ſer ſunt doctrine.

Doctrina prima de ſubjectis medicineri et eius diffi: catione.

Doctrina ſecunda de elementis.

Doctrina tertia de complexionibus.

Doctrina quarta De huiuoribus.

Doctrina quinta De membus.

Doctrina ſexta De opati:q:ib[us]: et ſpiri:q:itib[us]; et ſytutib[us].

Ca.2. De ſubjectis medicine.

Octrine ſecunde est vnum capitulum.

Cap.1. De elementis.

Octrine tertia ſunt tria capitula.

Cap.2. De compleſione membroziorum.

Cap.3. De complexionibus etatum.

Cap.4. De medicina dentium.

Octrine quarta ſunt duo capitula.

Cap.1. est ad inquirendum quid ſit humoz et quot ſunt eius partes.

Cap.2. De generatione humozum.

Octrine q[ui]nte ā vnui capitn et quin:q: ſummef.

Capitulum est ad inquirendum quid ſit mem brum et ſue partes.

Ommam p[ra]ma p[ra]ma ā de offi:q:ib[us]q[ui] ſunt. xxx. capitula.

Ca.1. et locutio v[er]ſis de offibus et iu:u[n]cturis.

Cap.2. de anatomia cranici.

Ca.3. De anatomia ei q[ui]q[ui] de capite est ſub cranico.

Cap.4. De anatomia offi:q: m[ad]ibulap[us] et narii.

Cap.5. De anatomia dentium.

Capitulum. 6. De iu:u[n]mento d[or]ſi.

Capitulum. 7. De anatomia ſpondilium.

3 2

Ziber. I.

3

Cap.7. De iudicijs cōpoktionis anni.

Cap.8. De impreſſioe mutationiū aerearæ accentaliſis
que nō ſunt cōtrarie curſui nāli.

Cap.9. De impreſſionib9 mutationiū aerearæ malarū que ſunt cōtra curſum naturali.

Cap.10. De ſermone de naturis ventoſiū.

Cap.11. De locatione in eis que accidut ex locis ha bitabilibus.

Cap.12. De eis que accidut ex motu et quiete.

Cap.13. De eis que accidut ex ſomno et vigilijs.

Cap.14. De eis q accidut ex motibus aialibus.

Cap.15. De eis que accidunt ex eis que comedutur et bibuntur.

Cap.16. De diſpónibus aquarī.

Cap.17. De eis q accidut ex reſtione et inanitione.

Cap.18. De ſermoe 8 cauſis q accidut corpi et nō ſut necellarie neq no cune.

Capitulum.19. De eis que accidunt ex balneo et ſatione in ſole.

TSumme ſcöde ſunt.29.capitula.

Cap.1. De caleſacientibus.

Cap.2. De inſrigidantibus.

Cap.3. De humectantibus.

Cap.4. De deſſeſtibus.

Cap.5. De corſupentibus figarī.

Cap.6. De cauſis opilatoſis et ſtricture foraminum.

Cap.7. De cauſis dilatatoſis foraminiū.

Cap.8. De cauſis asperitatis.

Cap.9. De cauſis lenitatis.

Cap.10. De cauſis diſlocaſiō.

Cap.11. De cauſis malicie vicinitatis cù ppingtate.

Cap.12. De cauſis malicie vicinitatis cù elogatiōe.

Cap.13. De cauſis motu nō nālium.

Cap.14. De cauſis augmenti quātitatis et numeri.

Cap.15. De cauſis diminutionis.

Cap.16. De cauſis ſolutionis cōtinuitatis.

Cap.17. De cauſis vlceris.

Cap.18. De cauſis apſotematiū.

Cap.19. De cauſis doloris abſolute.

Cap.20. De cauſis vninfuinſis dolori.

Cap.21. De cauſis ſedandi dolorc.

Cap.22. De eis que pueniunt ex doloz.

Cap.23. De cauſis deliciarum.

Cap.24. Quomodo ex motu puenit dolor.

Cap.25. Quo puenit dolor ex humorib9 malis.

Cap.26. Quo prouenit dolor ex ventoſitate.

Cap.27. De cauſis retentionis et inanitionis.

Cap.28. De cauſis fastidij et replectionis.

Cap.29. De cauſis debilitatis membrorum.

T Doctrine vero 3 ſen.2. ſunt.11. capitula et due ſumme.

Capit.1. Sermo vniversalis eſt de accidentibus et ſignificationibus.

Cap.2. De ſignis differentie inter eſtrudines pioſuas et que ſunt in communitate.

Cap.3. De ſignis complexioni.

Cap.4. De compreſhensione ſignorum equalis cōplexionis.

Cap.5. De ſignis eius qui egreditur ab equalitate ſuperslue.

Cap.6. De ſignis ſignificatib9 repletionc.

Cap.7. De ſignis quibus ſignifica qn quilibet hu morum est ſuperans.

Cap.8. De ſignis ſiſntib9 opilationes.

Cap.9. De ſignis ſiſntibus ventoſitates.

Cap.10. De ſignis ſiſntibus apſotema.

Cap.11. De ſignis ſiſntib9 ſolone cōtinuitatis.

T Summa prima doctrine tertie ſen ſcöde est de pulſu cuius ſunt.14.capitula.

Cap.1. Locutio vniversalis de pulſu.

Cap.2. De pulſu equali et inequali.

Cap.3. De ſpeciebus cōpoſiti pulſus.

Cap.4. Que ex ſpecieb9 pulſus ſit nāliſ.

Cap.5. De cauſis ſperum pulſus.

Cap.6. De his que proueniunt ex cauſis contentis ſolummodo.

Cap.7. De pulſu etatu masculo? et feminar.

Cap.8. De pulſu cōplexionum.

Cap.9. De pulſu ſeponum.

Cap.10. De pulſu regioni.

Cap.11. Quid opeſt in pulſu q6 comedit et bibitur.

Cap.12. Qnſd agat ſomnus et vigilia in pulſu.

Cap.13. De iudicijs pulſus exerciti.

Cap.14. De iudicijs pulſus eoq qui balneati ſunt.

Cap.15. De pulſu qui est mulieru proprius et e pulſus pregnantium.

Cap.16. De pulſu dolorum.

Cap.17. De pulſu apſotemati.

Cap.18. De iudicijs pulſus accidentiū animalium.

Cap.19. De mutationib9 reſ q ſunt etra nām et ſo: ma pulſus cù ſermone vii.

T Summa. q. de vina et eſestione cuius ſunt.13.capitula.

Cap.1. Sermo vniversalis vīne.

Cap.2. De ſignis colorum vīne.

Cap.3. De ſignis ſubſtātie vīne et ſlitate eius.

Cap.4. De ſignis odoris vīne.

Cap.5. De ſignificationib9 que collisgunt ex ſpmate

Cap.6. De ſignibus ſperum hypotafis.

Cap.7. De ſignificationib9 multitudinis vīne et ipſus paucitatis.

Cap.8. Sūma ſermonis de vina diſeſta ſanatina.

Cap.9. De vina etatum.

Cap.10. De vina viroſu ac mulierum.

Cap.11. De rebus vīne animalium et quomodo est diuſera ab vina hominis: quib9 pban medici.

Cap.12. De rebus liquis q vīne ſites eristut et diſſentia inter eas et inter vinās.

Cap.13. De ſignificationibus eſestionis.

Capitula ergo ſen 2º ſunt.99.

T ſen autem tertie est capitulum vnum et doctrine quinç.

Capitulum ſingulare. De cauſis ſanitatis et eſritudinis et necessitate mortis.

Doctrina prima. De nutrisione.

Doctrina secunda. De regimine in communi alba legin.

Doctrina tertia. De regimine ſenum.

Doctrina quarta. De regimine cujuſlibet corporis cujuſ cōplexio nō est bona.

3

Liber I.

Doctrina quinta. De mutationibus.

Doctrine pime q eò nutritione sunt. 4.
capitula.

Ca.1. De regimine infantis ex quo nascitur, ut quo
incipit ambulare.

Ca.2. De regimine ablatòis mâmille et ante.

Ca.3. De egritudinibº que accidut inſatibus.

Ca.4. De regimine infantium cum peruenerit ad
pueritiam.

Doctrina ſeba. De regimine qo est cœ
albaleshin: cuius. 17. ſunt capitula.

Ca.1. Summa ſermonis de exercitio.

Ca.2. De ſpeciebus exercitiij.

Ca.3. De hora incipendi exercitium et menſurâdi et
ordinâdi ſipsum.

Ca.4. De fricatione.

Ca.5. De balicatione et nominatione balneop.

Ca.6. De ablutione cum aſ frigida.

Ca.7. De regimine comestionis.

Ca.8. De regimine aque et vini.

Ca.9. De ſonno et vizilia.

Ca.10. De eo qo oz vt poſtremeſ ab hoc loco.

Ca.11. De confortâdis membus debilibus.

Ca.12. De laſſitudine que ſequik poſt exercitiij.

Ca.13. De alicibus et oſitationibus.

Ca.14. De medicatiòe laſſitudinis exercicialis.

Ca.15. De alij's dispositionibus que exercitium ſe
quuntur et alij's.

Ca.16. De medicatiòe laſſitudinis q p ſe aceidit.

Ca.17. De regimine corporum quo complexiones
non ſunt bone.

Doctrina tertia. De regimine ſenù cui
ſunt. 6. capitula.

Ca.1. Sermo vſis de regimine ſenum.

Ca.2. De comestione ſenum.

Ca.3. De potu ſenum.

Ca.4. De operatione opilationis ſenum.

Ca.5. De fricatione ſenum.

Ca.6. De exercitâdo ſenes.

Doctrina quarta. De regimine cuinſſi
bet corporum quorum complexiò non est
bona: cuius ſunt. 5. capitula.

Ca.1. De rectificatione complexionis: cuius calidi-
tas est ſupernua.

Ca.2. De rectificatione complexionis cuius frigidi
tas est ſupernua.

Ca.3. De regimine corporum que cito incurrut egri
tudines.

Ca.4. De ingrossatione macri.

Ca.5. De extenuatione groſſi.

Doctrina quinta. De mutationibus: ca-
ins est vnum capitulum: etna ſumma.

Ca. est de regimine temporis cù rectificatione aeris.

Summa est de regimine iter agentium
cuius ſunt. 8. capitula.

Ca.1. Ad succurendum et quod pronosticat egritus
dines.

Ca.2. Sermo vſis de regimine iter agêtij.

Ca.3. De cautela a calore in itineribus et quomodo
regendi ſunt in hora caloris.

Ca.4. De regimine eius q iter agit in frigore.

Ca.5. De custodiçidis extremitatibº a frigore.

Ca.6. De custodiçndo calore in itineribº.

Ca.7. De custodiçdo iter agentè ab impedimento
aqrum diuerſarum.

Ca.8. De regimine iter agentis in mari.

Capitula ergo ſen terte ſunt. 4.2.

C[hen] vero quarte ſunt. 31. capitula, et eſt
de diuſtione modorum medicationis ſm
egritudines vniversales.

Ca.1. Sermo vſis in medicâdo.

Ca.2. Ad medicâdu egritudines male côplexionis.

Ca.3. De vbi et quo et qn opz vt fiat eſiatio.

Ca.4. De regulis cōmunitibus vomitui et inanitioni et quomodo vomit? aut medicina solutius altra hat ſupernufluatem.

Ca.5. De inanitione vêtris et regulis eius.

Ca.6. De ſupernuflate medicine solutius et eins ó
ſtrictione.

Ca.7. Ad succurendi dispoſitioni illius in quo vire
tus ſupernuflit catartici.

Ca.8. De eo q bibit cat articu et nò moueſ ab eo.

Ca.9. De dispoſibº medicinæ ſolventium.

Ca.10. De eo qo est inquirêdu alibi de hoc capitulo.

Ca.11. De vomitu.

Ca.12. De eo qo opz facere eſ qui vomit.

Ca.13. De inuamentis vomitus.

Ca.14. De impedimento ſupernufluivomitus.

Ca.15. Ad succurrendum dispositionibus que acce-
dunt euomeni.

Ca.16. De eo in quo ſupernuflit vomitus.

Ca.17. De cluſteri.

Ca.18. De epithimatibº vel ſimpaffmatibus.

Ca.19. De embrocis ſiue votuleth.

Ca.20. De minutione.

Ca.21. De ventolis.

Ca.22. De ſanguifusis.

Ca.23. De retentione eſiationum.

Ca.24. De medicationibus opilationum.

Ca.25. De medicationibus apostematum.

Ca.26. Ad aperiendum apoktemata.

Ca.27. Ad medicâdu putrefactiòes membri.

Ca.28. Ad medicâdu solutiòes còtinuatis.

Ca.29. Ad canterizâdum.

Ca.30. Ad ſedâdum dolores.

Capitulum. 31. A quibus medicationibus est nobis
incipiendum.

Omnia iſit capitula huiº primi libri ſunt. 265.

Tractatus I.

4

Capitulum primi ſen prime doctrine præme ubi uti sunt: de diffinitione medicinae. Incipit feliciter.

Ico q medicina est ſcia quę humum corporis depoſtiones noſ cuntur er parte q sanatur vel ab ea remouncur:yt habita sanitas conferetur et amilla recuperetur. Cpotest autem aliq dicere q medicina dimidium in theoricaſ 2 practica:13 tu totaz ipſam polui ſti theoricaſ cum dixiſt q est ſcia.14 Nos autem rindebimus tunc:2 dicem q artium quædà eit que est theorica 2 practica:2 de philosophia q ê theorica et practica:2 de medicina dicitur q est theorica 2 practica.15 In vnaq 2 aut harum diuſionum alid volumus dicere cum dicimº theoricâ:2 alid cum dicimus practica:non ſi nobis necesse est declarare differentateq inter eas exultit nifi in medicina.16 Cum 2 de medicina diximus qo eius est theoica 2 ex ea est practica:non est exilimiſdù q velimus dicere qo vna diuſionum medicina est ſcare et altera opari quæ admodi multi hanc loci ſeruātes exilimâr.17 18 debes ſcare q illud qo volumus est alid:2 q nulla duarù diuſionum medicina est nifi ſcia: sed vna ea rù ê ad ſciendi ſcapia:2 altera ad ſciendum opandi qnitatê.nos vero p[ra]mâ ear]noie ſcie aut theoicæ approptiaunt¹⁹,2 altera approptiauntus nole practici.19 per theorica[ta] no ipſus volumus q qn e[rae ſcire rim¹⁹ ſciam t[in] acqremus ita q in declaratio qnitat[ia] operationis nos no[rum]ttem¹⁹: ſic ut 2 i medicia q ſna febrinſunt tria:2 comp[l]ones ſunt nouè.2 Et p[ra]p[ra]ctica: ipſus volum¹⁹ non operatione in effectu:neq la[bo]re motionu corporæ ap.13 diuſione operationis medi cine:q cum e[ra] ſcenerimus auſtabiſt nobis ad inq[red]e dum ſiam (vel ſiam 1) :2 ipſa ſcia erit in qualitate operationis. Sicut dicim¹⁹ in medicina q a[patibus] ca]lidis adhibenda ſunt in p[ri]ncipio q repellant et infligi dêt:2 inſpittent:2 poſſea repellètia cum resoluentib[us] t[ra]bimus:2 poſt ſtatun poſita in declaratio: ſufficienter molificatia resoluètia: p[er]ter[ſ] in a[patibus] q ſunt de materijs q[ui]s me[br]a expellunt p[ri]ncipalia. I[ec] igitur doctrina in ſcia tibi auſtabiſt:2 hec ſcia est de claratio qualitatis operationis.19 C[ui]q duarum diuſionum qnitatê ſeneris i[ra] ſcialeſ:2 ſciam opatiam adeptus eris:2 ſi nunc opatus ſueris. Neq 2 etiaq aliq dicere p[ot] q disp[on]es corporis humani ſunt tres egritudo sanitas.2 eſpoſſitio:q non est sanitas neg egritudo:cum tibi due ſuffecerit poſtibile n[am] q est vt c[ui] humusmodi dicto:2 b[us] considerauerit non inueniat vn[da] duarù reruz affirmatê: h[ac] trinitatê ne q negâtê.2 A[mplius] ſi hec ſititas necia fuerit:qo dirimus tibi remouncer[ati] ſanitate colluſet in firmitatê:2 e[ſp]disp[one] tertiam qu[à] non h[re] ſanitatis diſſutio n[é] poſuerunt:que est habitus aut e[ſp]dis[po]r et q opatio n[es] ſub[ie]cti ipſi? ſane p[uen]iant. Neq h[ui]t⁴ diſſutio n[is] oppoſitum:nifi ſanitateſ diſſinierint qu[à] admodi desiderauerint et poſuerint in ea c[ó]ditione qua non indiget. P[r]ieterea c[ui]z medicis in hoc non litigem¹⁹. Neq n[us] ſuz q c[ui]z eis 1 h[uius]modi diſputare debeam: neq litiguz hoc eis neq illis qui 2 eos ſunt in me²

auxiliab[it] h[ui]n rei certitudo al[que] doctrie p[ri]ncip[is] p[er]tinet. C[ui]q hec iubicctus medicina. Cap.11.

Quoniam me² corp[us] humanu er p[er] vnde ſanaſt a ſanitate remouncer[at] q siderat q cuinſoq rei ſcia no[d]acqrit neq 2 p[le]ct c[ui]s c[as] habuerit nifi p[ri] ſi c[as] ſciaſ:2 debem¹⁹ in me¹ 2 ſire ſanitatis 2 egritudis c[as]. Et q[ui] sanitas 2 egritudo 2 ear]c c[as] p[ler]uq s[ú]t mani felte: p[ler]uq occu[ate]:q no[ſen]u neq nifi p[ri] ſi g[rit]uDES accidenti q p[ri]eh[ed]unk. debem¹⁹ et i me¹ 2 ſire accidêtia q in ſanitate accidunt 2 egritudine. C[ui]s a[ſt] decla ratu ſuit in ſciètis veridicis q rei ſcia no[d]acqrit nifi per ſciètis c[as] 2 p[ri]ncipioq ip[er] c[as] h[uer]ite p[ri]ncipia aut no[d]acqlet nifi ex p[er] ſcièdi e[ſ] accidêtia 2 c[ó]comi tâcia eſſentialia. C[as]p[er] qo q[ui]toq ſunt ſp[es] m[á]les, efficiètes: ſo[ma]les: 2 finales. C[as]e qo m[á]les poſite in q[ui]bus sanitas 2 egritudo m[é]surant ſunt: p[ri]subiectu q[de] p[in]quu m[é]br[us] aut ſp[us] 2 p[ri]subjectum q[de]lon ſinquu humores:2 eis longinq[ora] ſunt elemètæ:2 hec duo ſunt ſubiecta p[ri] poſitione¹ 13 ſunt c[ui] alte ratiòe In cuiſoq autem rei composizione et alt era tione q ſic c[ó]ponit ad aliquâ h[ui] puenit vnitatê:2 et hec vitas ad qua[] h[ui] reuencit multitud[em] aut est c[ó]plexio: aut forma: c[ó]plexio vero est p[ri] alteratione:2 forma p[ri]m composizione.2 P[er] efficiètes a[ſt] c[as] ſunt caufe p[mi]tuâtes 2 ſeruâtes humani corporis eſpoſſiones ſicut ſunt a[er]es 2 que eis štinuant:2 come poſtiones 2 a[ſ] q pot¹⁹:2 q eis štinuant:2 et euacuatio: et reſtio:2 regiſiones:2 c[it]uitates:2 loca habitabilia:2 q eis continuant 2 motus 2 q[et]es corpori 2 a[ſ]iales et e[pi]e eis ſunt ſomn¹⁹ vigilie 2 alteratio in e[ſ]atib¹⁹ et din ſitas in eis.2 et in ſi[nd]ib¹⁹:2 in artib¹⁹:2 in mo[ub]ib¹⁹:2 in re bus q in humano ſupuenit[ati] corpe ip[er] tangenti b[us] ſiue ſint p[ra] natura[ſ] ſiue no[ſ] ſint contra naturam. P[er] ſo[ma]les qo c[as] ſunt c[ó]p[on]ones 2 p[ri]tutes q poſt e[as] euenit[ati] 2 e[po]ſi[on]es. P[er] c[as]e aut[es] finales ſunt operationes. Et ſcia q[de] operationi est ſcia p[ri]tut[em] p[cul] dubio 2 ſcia ſp[ui]m qui ſunt p[ri]tutu ſubiecta qu[é]modum nos declarab[im]¹⁹. C[he]c ergo ſunt ſubiecta doctrine medicinalis. ynde aliq[us] inq[rit] q corpe humano q[ui] ſanaſt aut infirmat[em]. C[ui]p[er] a[ſt] inq[uti]tionis p[ef]ctione e[ſ] q vt sanitas conferneſt 2 egritudo remo[u]ca: op[zi] etiâ habere p[tes] ſim iſt[ar] du[ar]q e[po]ſi[atio]n[is] 2 ſu[or]q inſto[or]q c[as]. Et h[ui]q[de] cauſa e[re] ſim[é] c[ui] comestione 2 potu 2 electio acris 2 me[br]a motus 2 q[et]is 2 medicatio c[ui] medicina 2 medicatio manualis. P[er] aut[é] totum apud medicos e[ſ] p[ri]m tres ſp[es] ſan[or] 2 e[gr]ox 2 medi[or] quos modo no[mi]nauim¹⁹. 2 dicem¹⁹ q[ui] inter duas diuſiDES inter q[ui]s. p[er] dubio no[ſ] e[ſ] mediu media vocentur. C[est] poſt[er]q a[ſ] diniferimur has demon[ar]ationes tunc i[ra] collectum e[ſ] nobis q medicina tractat de elementi q c[ó]p[le]rionibus:2 h[um]oribus:2 m[é]b[us] sim[pl]ieb¹⁹ 2 c[ó]poſiſis:2 p[ri]itibus:2 p[ri]tibus e[ſ] naturalib¹⁹ 2 a[ſ]ialibus 2 vitalibus:2 opationibus:2 di[sp]onibus corporis. 2 ſanitate 2 egritudine 2 medio 2 cauſis earu¹⁹ e[ſ] comestione 2 potu 2 aeribus 2 a[ſ]s 2 regionibus 2 motibus 2 qu[ie]tibus corporis 2 animalibus:2 e[ſ] etati bus 2 ſeneribus 2 extrinſcus accidentibus que co[ſ] poru eueniant er rebus extraneis 2 regimine c[ui] co[me]ſuòb¹⁹ 2 po[ti]b¹⁹:2 medicis 2 manuum opatio²

4

Liber.I.Fen.I.

nib[us] ad sanitatem seruandæ et ynæs quæ e gritudinem medicandæ. That[us] no reprez dæz sunt de q[ui]bus medico nihil aliud est agendum nisi ut quid sint t[em]n essen tali for[atione] isformet: et utrumque sunt de q[ui]s in sua arte rocinari d[ur]que earumque sunt sint: et vtrius sunt vt[em]n o[n]s fit docto et iapientie phisica[is] credat. Et earum sunt de q[ui]s in sua arte rocinari d[ur]que earumque sunt sint: et vtrius sunt vt[em]n o[n]s credere d[ur]que earumque sunt: et iapientie p[ro] particulariis p[ro]p[er]nicia credita recipiuntur: et in aliis scietijs q[ui]s in ordinem sunt ante eas rocinant: et ita fit donec sciau o[n]us p[er]nicia ad phisiam: primæ: et metaphysica[is] nuncupat: et eleu[ctur]que aliis medicorum loquie incipit et affirmare elementa et coplonem: et q[ui]s ita sequuntur: et eis q[ui]s scie n[ati]s subiecta existens fuerit errabit. I[no]que in sciau medicine mittit q[ui]s e[n]non est: et errabit: ut se aliq[ui]dæ declarasse existimabit cu[n] nihil declaraverit. C[um]s ve ro de quo medicus formare d[ur]que fit: et vtrum sit vel n[ui]s fit cuius e[n]non est manifestus: credere hec est s[uma]. Elementa an sint et quot sint: et q[ui]o sint: et q[ui]s sint. Et coplones q[ui]s sint: et quot sint. Et h[ui]ores an sint: et q[ui]t sint: et q[ui]so sint. Et ritutes vt[em]que sint: et quot sint: et spiritivirum sint: et quot sint: et vbi. Et quæq[ui] mutatio habet dispossunt: et e[mi]ta m[ora] h[ui]o c[am]: et cause quot sint. Et debita aut et e[mi]que instrumenta senſu et anathomia discernere d[ur]que. Et ea autem de q[ui]s formado rocinari d[ur]que sunt egritudines: nec e[mi]que c[ase] particulares: et e[mi]que signa: et qu[ili]ter e[mi]qui t[udo] remoneat: et sanitas c[omo]seruatur: et cuius c[um]que ea t[em]s eſſe occultus fuerit ad ill[us] declarandus demſatione aſſerre d[ur]que i[ps]m diuino[d]edoo n[ui]erado et ſplendo. Et Salina, n[am]s c[um] demſatinus argume[n]tatione ſup[er] diuisione prius m[à] facere aggreſſus e[n]no d[ur]que aggredi inquatu[m] est mediæus: et iquatu[m] est ph[is]ic. In ſciau.n.nali d[ur]que loquie sic Alſach: et q[ui]s aſſurmare aggreſſus fuerit q[ui]s coſtitate ſe de beret: nec n[ui]s d[ur]que loqu[em] de hoc inquatu[m] est alſach: et iquatu[m] ip[s]que mutacheli: medicus e[n]in quatu[m] est medicus: et alſachus inquatu[m] est alſach: non p[er]t[em] de hoc rocinari: q[ui]s non pernemiemus ad circuitionem.

Doctrina ſeſa e. De elementis cuius e[n]n[u] cap[im]. Lementa ſunt corpora ſunt p[er]tes prime corporis h[ui]anis et alio[rum] q[ui] in corpora diuinaſura ſub formar[em] diuidi minime p[er]t: ex quorum commutatione ſp[er]s diuere ſhanon ſiuerit. Et de die e[n]t physico credere d[ur]que ſi ſut q[ui]no et n[ui]s plura: ex quorum duos ſunt leuia: et duo ſtanuia et leuia ſunt igniæ et a[er] ſtanuia terra et a[que]. Et terra e[n] corporus simpler: cuius locus n[ati]s in medio tot[em] existit in quo n[ati]niter manet q[eta]: et ad i[ps]m c[ui]s ab eo ſepata fuerit n[ati]n[m]r monet: et hec q[ui]de eius n[ati]s gravitas exiſtit. Cuius q[ui]s n[am]s fr[est] est et sicca. Ipsa.n. talis exiſtit q[ui]s dimiſſa fuerit neq[ui] altera res exiſtrisca e[n] Louertetit appebit ex ea f[ritas] ſenſibilis et ſcicitas. Et e[n]que e[n] in gh[atis] iu[n]am p[ra]ſtat ad retentione faciendæ: et fixionenæ: et ad ſeruandas figuras et formas. Et a[n]que aut est corporus simpler: cuius n[ati]s locus est: et ſit circundæs terræ: et circu[i]data ab a[ere]: c[u]s in ſuis ſitib[em] n[ati]bus p[er]maſerit: et hec q[ui]s est ei[mi] GRAUITAS aparatiuæ: fra est et h[ui]da.e[mi]s n[ati]s exiſtit: et ſi dimiſſa fuerit ſic est neq[ui]s v illa e[n] ca exiſtrisca ei[mi]ta fuerit appebit ex ea fr[istitas] ſenſibilis: et dispo[q]que h[ui]ditas: et i[ps]a q[ui]que e[n] ge neratio i[ creatione] ſua q[ui] reddit e[n] apta ad spargen d[ur]que et ex[te]ndedus pro q[ui]libet re [que]n[u]s ſit p[er]paucæ: et recepit

o[n]s e[mi] figuræ q[ui]e e[n] no retinek. Cuius e[n] in gh[atis] iu[n]am tot p[ra]ſtat ad figurandas formas q[ui]s in ſuis diuisionibus aliq[ui] figurare volut: et ad figurandus et ad lineandus et t[em]perandus. Et h[ui]dus.n. i[n] cito formas figuras amittat cito t[n]eas recipi: ſic[que] ſiccus d[ur]que e[n] duriter simplerat duriter t[n]e retinet eas. C[u]que h[ui]dus et ſiccus ſe aduiſent c[em]t pauerit adipiscer[que] ſiccus ab h[ui]do vt cito simplerat t[em]ſionem et ſacile figurari possit. Et acq[ret] h[ui]dus et ſicco vt retineat firmit[em] q[ui]s eo[n]t accit ex rectificatione et e[que]tione et pp h[ui]dus phibe[k] ſiccus a ſua ſepatiœ: et pp ſic[que] phibe[k] h[ui]dus a ſua ſluribilitate. C[her] aut e[n] corpus simpler: c[ui]s n[ati]s loco[rum] ex ſit ſup[er] aquæ et ſub t[em]sne hec.n.e[n]e[mi] leuitas patina. Ipsa.n. e[n]m n[am] calet e[n] h[ui]da de ſeb[us] regulæ qua[n]t[em]. Cuius q[ui]s e[n] in gh[atis] in nat vt rarificent: et alleuient: et ſubtilienk: et ad ſupponer a eleuent. C[ignis] ho e[n] corp[us] simpler: c[ui]s n[ati]s loco[rum] ex ſup[er] o[n]es eltarias exiſtit p[er]tes: et q[ui]s c[u]na c[eli] ſup[er]tives. Ipe[n]que ad celi puenerit. Et hec q[ui]s e[n]e[mi] leuitas abſoluta. c[ui]s n[am] calet e[n] sicca. et e[n]e[n] in gh[atis] p[ra]ſtat iu[n]am totu vt maturet: et ſubtiliet: et p[er]miſeat: vt et e[n]i penetratióne currat p[er] ea ſuba a[ere]: vt et duos eltop[us] gravinjs ſp[er]o pura[que] fr[ate]gat: et vt o[n]t eltaria p[er]petate ad c[um]p[onalitat]e redeat. Duo at g[ui]na p[er]n[u]t ad mem bi[que] gh[atione] et e[mi]que q[eta]: et duo lenia p[er]n[u]t ad gh[at]onom[us] et motos d[ur]que e[mi]que ad mouéda meb[ia] h[ui]s motor n[ui]s ſit n[ati]ſi a[ia]. hec ſunt elta.

Doctrina tertia. De corporibus. Ca. I. Omo[pl]o e[n] q[ui]s e[mi]q[ui]s et e[n] actio[n]e adiunicem et p[ar]tio[n]e ſi h[ui]an[que] q[ui]litatu[m] et e[mi]tis in et alio[rum] p[er]tes ad t[em]tata p[er]utate redacte ſe vt c[ui]nque e[n] e[mi] p[er]plim q[er]tigat: p[er]lim alteri p[er]utem. Cuius e[n] adiunice agitur et patinam ſuis h[ui]tutib[em] accit i[n] earum ſuma q[ui]litas i totu e[mi] filias q[ui]e e[n] p[er]plones. Et q[ui]m n[ati]tutes p[er]me q[ui]s ſi et e[mi]tis p[er]dici ſi quod: calitas: ſfritas: h[ui]b[us] d[itatas] et ſcicitas: et c[ui]s manifeſteth: et q[ui]s p[er]lones in corporibus gh[atis] et coru[n]ptis ſe p[er] eas. Et ill[us] q[ui]s e[n] ſim q[ui]s diuisione r[on]alem c[ui]s ſideratio[n]e abſoluta abſque vela ſepatiœ ad re aliq[ui]ta et e[n] duob[em] m[o]s. Quo[que] v[nus] exiſt ſit p[er]pl[om]o e[mi]latis: itat q[ui]s e[mi]titates q[ui]litatu[m] ſi h[ui]an[que] p[er]plonato ſint e[mi]les.n[ui]s ſup[er]antes n[ui]s ſup[er]ate: et ſit p[er]plonates in medio e[mi]que. Altero et modi[que] e[n] vt n[ui]s ſit p[er]plonates in diuisione e[n]que inter calitatem et frigi[ditatem] aut in ſrietate q[ui]e inter h[ui]ditatem et ſciclatem aut inter vtrisq[ui]s. Q[ui]s aut in doctrina me[n] ſiderat e[que] le aut e[n] e[mi]q[ui]s e[mi]tate n[ui]s hoc neq[ui]s ill[us] e[n] medie[m] physico credere d[ur]que e[mi]que ſim h[ui]c intentionem qua[n]t[em] diuino[d]edoo imposſible est aliquo m[ò] inueniri. Q[ui]to magis vt fit hois p[er]plon. aut mébriz h[ui]an[que]. Debecte aut ſaire e[n]que le de quo medici in p[er]ſis inquisionibus tractat, n[ui]s est denominat[em] ab e[mi]q[ui]litate in q[ui]s e[mi]q[ui]litatas c[u]s pondere e[mi]q[ui]liter exiſtit ſed denomina[n]t[em] a ſinſtitu[i]o in diuisione et hoc e[n] q[ui]s in cop[on]ato in p[er]mis attédiſte ſine ſit corpus totu ſine ſit mébriz v[n]si vt ſit in eo de e[mi]tis cum ſuis quatu[m]titatibus et q[ui]litatibus menſura qua[n]t[em] h[ui]ana natu habere d[ur]que ſim melio[em] p[or]positionis et diuisionis e[mi]q[ui]litate. P[er] accit aut e[n] vt hec diuino[d]io c[ui]s ho e[n] h[ui]erit vere equalitati qua[n]t[em] p[er]imam diuino[d]ius valde ſit p[er]minus. Q[ui]nque vero e[mi]q[ui]litati que ſim humana attendit tur corpora. Et q[ui]s est in corporatione aliq[ui]ta q[ui]s h[ui]c non h[ui]t

Doctrina. III.

5

equalitātē neq hīnt p[]pinq[]tātē e[]q[]litatis quā p[]ri9 noia[]nus quā h[]rō homo:octo 2 s[]fideriōn acn[]t modi. Aut e[]n erit h[]z sp[]e[2] p[]ata ei q[]ab ea diu[]erifica[]t 2 est alia ab ea. Aut ſm sp[]e[2] y[]el aliter ſm vnā maneriem sp[]ei 2 paratā ei q[]o est diu[]erſuz ab ea ex eo q[]o ī e, ea. Aut erit h[]z alio[]quā p[]re sp[]ei 2 patā ei q[]o ab ea diuerſum e[]ſiſit: 2 est e[]r ip[]a[]z 2 in ei sp[]e[2] Aut erit ſm parte[] sp[]ei coparatā ei q[] dinerſuz ē ab ea ex eo q[]o īne ei p[]te ſue sp[]ei. Aut erit ſm ſingulare coparatū ei q[]o est diu[]erſuz ab eo 2 e[]e[]r ip[]m. Aut erit ſm ſingulare com paratū ſuis diſp[]onib[]9 q[] in ip[]o ſunt. Aut erit ſm m[]e[]br[]u copatī ei q[]o ab eo diu[]erſuz e[]rifiſit ex eo q[]o e[]r ip[]z 2 coipe ſuo. Aut erit h[]z m[]e[]br[]u patu ſuis diſp[]oni-bus i ſeip[]o. C[]p[]rui9 mod[]9 e[]q[]litas q[]i hoie atreſi[]t 2 p[]atione alio[]p[]nato[]r: 2 e[] res magnā h[]nī latitudi nē q[] diffōne minime p[]ot 2 p[]h[]di:neq e[]t q[]iterc[]q[]t in gat e[]ſiſit: h[]z iter m[]kitudinē 2 paucitate[]z duas obti- net e[]tremitates: ab yna q[]rū c[]u e[]sreſſa fuerit nō po erit e[]ſu h[]uana 2 p[]lo. C[]s[]c[]s h[]o mod[]9 e[]medialis q[] inter duas e[]trēcitates h[]ate cop[]lōn ex[]p[]ns inu[]eit in indiuduo q[]o ī y[]ltio e[]q[]litatis ex sp[]e[2] q[]e i fine e[]q[]litatis. 2 in e[]tate in q[]o aug[]m 2 ad ſu[]n p[]uenit ſinem. 2 hec q[]o e[]q[]litas est h[]z nō ſit e[]q[]litas certa quā in h[]p[]capi p[]n[]o noia[]uiu9: eo q[]e h[]ac inu[]eri nō e[]p[]ole. e[]n ſi p[]pin q[]e 2 h[]ic e[]t h[]o e[]q[]litati nō q[]lrc[]q[]b vicin[]9 e[]ſiſit: h[]z h[]zu ſu[]n m[]e[]br[]u alſatione e[]vel coalatione calo[]p[] ſic cor: 2 fr[]on: ſic cerebr[]u: 2 h[]uیدو[]velut ep[]: 2 s[]ſco[]p[] ſic oſſa. C[]u g[]p[]oderabunk 2 e[]q[]b[]k e[]rityvicinus e[]q[]litati certe. C[]n 2 s[]fideratione h[]o cuio[]s[]m m[]e[]br[]u non: n[]iſi y[]ni9 q[]o est cu[]t qu[]e admodu poſtea dicemus. In cop[]pōne aſt ſp[]uiu n[]m m[]e[]br[]u p[]ncipaliu in po[]le e[]p[]m h[]uic certe e[]q[]litati e[]e p[]pinqu[]n h[]z e[]gredite ab ea t[]edēs ad calita tē 2 h[]uیدi[t]atē. C[]ute. 2 n[].n[]p[]n[]m ſut cor: 2 sp[]us: q[]o q[]do abo vehemēter ca[]la e[]rnt ad ſup[]fluitatē declinantia: 2 vi ta q[]o e[]ſi[]p[]t in calitātē. 2 aus[]m p[]huidi[t]atē: 2 et caladi tas in h[]uیدi[t]ate e[]ſiſit. 2 ab ea nutriſt. C[]p[]rui9 e[]bria vero p[]ncipalia ſunt tria ſic declarabim[]: 2 ex e[]ris q[]o e[]vnu ſtrm q[]o e[] cerebr[]u: C[]s fritas non pu[]eit ad cordis calita tē t[]p[]sādā. 2 ex e[]ris vnu9 e[]ſicc[]: aut ſiccati p[]pinqu[]n: 2 ip[]m e[] cor: h[]z ei9 ſicitas nō p[]uenit ad h[]uیدi[t]atē cerebr[]u 2 e[]p[]is t[]p[]sādā: neq[]s e[] cerebr[]u tm e[] fr[]m: neq[]s cor: tm e[] ſicci: h[]z cor 2 p[]atoe alio[]p[]n duo[]p[]n e[] ſicci: 2 cerebr[]u alio[]p[]n duo[]p[]n q[]pōne e[]ſt ſtrm. C[]p[]rui9 h[]o tertij latitudo angustio: e[] latitudi p[]mi m[]o[]l. e[]q[]litati p[]ſalis: latitu dinē tm h[]z magnā: 2 e[] p[]lo q[]i alicui g[]ētiu9 grna e[]rifiut ſm cop[]pōn e[] alio[]p[]n clatis 2 alio[]p[]n aeris. Jndi n[]a q[] cop[]lōn h[]int if[]liq[] 2 ſani ex[]p[]ri ſclani alio[]p[]n h[]iint p[]lo nē q[] ſani deg[]ut. 2 vnaq[]q[]b e[]p[]o cop[]pōn ad ſu[]n sp[]em ſue sp[]ei cop[]pōne e[]t p[]ata: q[] cop[]pōne alio[]p[]n non e[] t[]epa ta. C[]p[]rui9 n[]a q[]i idich[] ſm c[]oplōn e[]clani q[]le fi[]et: aut i- firmabi[]t aut mori[]t: 2 ſir c[]u ſclani complone idi q[]le redd[]e: erit cop[]p[]s diſp[]o h[]ria. Que q[]i ig[]r sp[]es i terra h[]itabili como[]ratiu h[]e[]b it 2 p[]lōnem eis p[]p[]ri aeri ſui climatis 2 n[]c i[]cētē 2 h[]e[]bit latitudinē. e[] q[]o latitudo h[]z duas e[]trēitates m[]kitudis 2 paucitatis. C[]p[]rui9 ōt mod[]9 e[]mediu q[]e e[]iter duas e[]trēitates latitudis complōnis clima[]t: 2 ip[]z e[] p[]lo 2 p[]lōnis sp[]ei patio[]r. C[]p[]rui9 h[]o 2 q[]nt[]e e[] angustio: p[]o 2 3[]o e[] c[]oplō q[]uā d[]h[]e h[]e indiudu deſignat[]u q[]i vnu9 2 ſanu repi[]t. Que e[]t latitudinē h[]z ad quā due terminan[]t multitudinis 2

paucitat[]r e[]trēitate[]s. C[]hebes e[]ſt ſire q[]o e[] indi-viduān d[]z h[]e q[]p[]lōn ſibi ſolīmo p[]pam q[]i alio[]d e[]t aſociari e[]p[]ole. C[]s[]ept[]9 a[]t mod[]9 e[] mediu q[]o e[] inter iſtos duos termios: q[]o e[] p[]lo: qua[] c[]u h[]uerit indiuduān du[]i erit meli[]o: 2 p[]lōnis e[] p[]im e[]ſse op[]3. C[]p[]rui9 odus e[] ſe ſeptim[]9 e[] comp[]to qua[] vnaq[]q[]b m[]e[]br[]u sp[]es h[]re d[]z i q[] alind diu[]erifica[]t. E[]t q[]litas n[]a[]q oſſis e[]v ſicitas in eo plus ab[]ſi[]det: 2 cerebr[]u h[]uیدitas in ea pluris m[]u ab[]ſi[]det: 2 cordis yt i eo ſit p[]l[]o cali[]tat: 2 neru[]zōu yt in eis p[]im ab[]ſi[]det fritas. C[]p[]rui9 a[]t octan[]9 e[] com p[]lo m[]e[]br[]u singularis qua[] c[]u h[]uerit erit meli[]o[]ris diſp[]onis qua[] h[]re p[]ot. C[]c[]u a[]t sp[]es 2 s[]fiderauer[]m 9 ine n[]iem ho[]iem certe e[]q[]litati p[]pinq[]orem. C[]c[]u9 reſiones atreſi[]rim 9 certificatu[]z nobis erit: q[]i fuerit loc[]e q[]i h[]abitati[]r ſub e[]q[]tiōe diei: neq[]s alio[]q de rebus ſrenis obui[]s do ipedierit. h[]z moſtes aut maria: op[]or tebit ibi h[]abitātes e[]q[]litati certe p[]piq[]o[]res e[]ſiſtere q[]i aliciu9 regionu[]. C[]c[]u a[]t n[]o[]b a[]ſirmat[]u e[] q[] opio q[] ac c[]ip[]t e[] excreſſus ab e[]q[]litate e[] c[]p[]pinq[]o: ſolis: e[] fal ſa. Rectitudo.n. ſolis ſup capta min[]9 ibi malu opa- tur 2 min[]9 mutat aer[]e q[] rectitudis p[]piq[]o[]res apud n[]o: re a[]p eo[]s q[]e k[]n maiotatitudi e[] nos: h[]z re[]ctitudinē n[]o h[]eam[]9. C[]mpli[]9 a[]t o[]es diſp[]o[]es mo[]rā tiu9 i ſinea e[]q[]noctiali k[]e diſp[]o[]es nobiles ſiles: n[]a[]r ibi i[]pedi[]t ipedim[]co ſensibi[]l h[]z eo[]p[] 2 p[]lōnib[]9 sp[]e filis. 2 ad h[]ac h[]niaco a[]ſirmāda iam fecum[]9 dicti[]em. C[]p[]oſi iſtos a[]t q[]i q[]rto mo[]rā[]t clitate mag[]ſtp[]ati e[]rnt non.n. a[]duru[]k pp mo[]rā[]t rectitudis ſol ſup eo[]p[]a capta neq[]e els[]a[]t ab eis p[]a[]z: qu[]e a[]t m[]l[]t a[]t clate 2 3[]o. n[]z 2 g[]elan[]t ſic 2 tingi[]t his q[]i e[]trēitate q[]nti clima[]t: hita[]t 2 q[]o h[]z latitudinē k[]e r[]e[]tio[]res: p[]pea q[] sol ab eo[]p[]a capit: 2 e[]t remot[]9. C[]n m[]e[]br[]u h[]o i[]a maniſeit ſuit q[]e m[]e[]brā p[]ncipalia n[]o ſut e[]q[]litati certe multu p[]piq[]o. J[]mmo o[]yt ſcias q[]o caro e[] m[]e[]br[]u illi e[]q[]litati mag[]ſis p[]piq[]onu9 c[]e[]ka m[]e[]brā. Cutis tm carne p[]piq[]o: q[]e: q[]i ſtr n[]o n[]o pati[]k ab a[]q e[]q[]l[]r t[]pata cui[] medietas ſit n[]a[]r altera medietas ſit a[]q ſern[]e[]s. 2 for[]ſitan calitas yena r[]u 2 ſanguis neu[]o p[]ritati i ea e[]q[]tur. ſir quo[]q[] non pati[]k a corpe q[]o b[]n t[]patu e[]rifiut ex p[]ſic[]o[]nib[]9 c[]oz poti-bus 2 h[]uیدi[]o[]nib[]9 c[]u i eis e[]q[]lia fuerit. E[]t nos q[]o ſim[]9 q[]o n[]o e[]t c[]a q[]re n[]o pati[]k n[]iſi q[]o n[]o ſentit iſſo: neq[]s e[] tale q[]e i[]ſſo: n[]iſi q[]o pp ip[]m n[]o pati[]: n[]iſi.n. tale e[]t q[]e i[]ſſo: pp i[]ſo patere[]. R[]es.n. q[]i y[]ni9 ſunt origi[]s 2 i na turis oppo[n]unt: vne ab alio[]s pati[]k: h[]z ab eo q[]o e[]t q[]litate c[]oicat res non pati[]. C[]p[]rui9 a[]t in cute mag[]ſis e[]rifiut t[]patu e[] cutis man[]9 2 q[]o i cute man[]9 t[]patu e[] e[] cutis vole. 2 t[]pati[]k ei9 q[]o q[]b e[] ſup diſgitos. 2 t[]pati[]k ei[]e q[]o e[] ſup idicēc. 2 q[]o t[]pati[]k ei9 q[]o q[]e i pulpa e[]trēcitatis eius: 2 i[]llo e[]t meli[]o[]ris ſenſibilitatis: 2 q[]o in cute mag[]ſis e[]rifiut t[]patu e[] q[]o i diſto[]p[]r e[]trēcitatib[]9 iu[n]eit q[]p p[]ertremitates diſto[]p[]r alio[]p[]n q[]i induces e[]rnt q[]lita t[]n n[]a tactuali[]n: d[]z.n. de[]clatio indici[]s e[]q[]lis e[]ſiſtere ad vnā qua[]q e[]trēmitatuis: o[]t e[]grefi[]nz ab e[]q[]litate 2 a medietate c[]pia[]t. C[]hebes a[]ſt ſire v[]lra hoc q[]o ſciu[]niq[]p c[]u dicim[]9 de medicina q[]e t[]pata: nolus mus dicere q[]e ſit t[]pata certe: q[]m illud e[]p[]ole: neq[]s volum[]9 dicere q[]e t[]pamito h[]uano i ſua c[]oplōne ſit t[]pata. S[]i.n. ita e[]t: t[]uc eſſet ex ip[]famet huma[]na ſuba. P[]s[]z volum[]9 q[]u c[]u pp calo[]re n[]a[]l[]e q[]i c[]orpe e[]rifiut h[]ua no pati[]k q[]litate a[]ſicie[]t q[]ho[]s q[]litatē n[]o sup e[]gre

Ziber.I.Fen.I.

dik i alijq duap extrēstātū eglitātē excedētūn. ſo ſi in
ipō opabit effectū qilitātē excedentē: 2 sideratioē igt
ſue opōnis in corpe hūano ēqulīs. Cst ſirr cù dic-
mus q ē cała: aut trā nolum9 dicere q i ſui ſuba ſit i
vltio calitat; aut fritaſt; aut i ſui ſuba ſit calio: corpe
hūano aut frido: i.n. ita ſoſet cut9 complo eſt ſut
hois coplo eſt tpatu. Fz3 volum9 dicere q pp ıpaż
in corpe hois puſt calitas: aut fitas maior illa qua
er se hēbat. Quapp vna medicia pleruq est frā hua
ni corpis copōne: 2 copōne corpis scorpionis cała: 2
hūanti corpis copōnē cała: 2 frā corpis ſpétus copōne
Immo qnq et vna medicia eritit cała compōne cor
peris petri magis compōne corpis pauli. Fos q por
pik eis q medicat vt chupłonē mutare voluerit. avna
adhiverint medicinā q non 2 tulerit ab ea diſcedāt.
Cpoſtqg igt de 2 plone těpata q dicēda erant 2 ple-
umus: ad loquēdum de 2 plonib9 distěpat9 redea-
m9. Cdicem9 itaq9 cöptones distěparas eſque ē fi
aut chōpśederis ſz copōnē ſpeli aut ptis: aut ididu:
ue měbi: q ſut octo. 2 ſut oſe cōcīates i hoc q 2 plo-
ni tpatē ſut oppoſite. 2 he octo puſtui 2 eadmoduz
dicem9. 2 ē q egrefſus ab eglitate. Aut eſt simpler q
eglitatē nō exceſſit nifi ſm vnā ſzietatē. Aut e 2 poſt-
tus q eglitatē ſz duas ſzuetates exceſſit. Et simplic
q dō q ſm vnā exceſſit ſz hūietatē: aut e exceſſus ſm
ſz hūietatē agente: q ē aliq duon mōr. qm aut ē calid-
o: ſz d3: ſz nec e 2 hūidior: n3 ſiccior: aut frido: d3: ſz
nō hūidior neq: ſicctor. Aut ſz hūietatē patiēre: e 2
vno duon mōr. qm aut e ſiccior: d3: ſz nō ē calidior:
n3 fridior: aut hūidior: ſz nō eſt fridior: neq calidior.
Cſte ſi āt quor: nō diu pmanēt. Calitas nāq maior
ſz d3 reddit corp9 ſicq9 op3. Et friditas maior: d3
ſz fa corp9 hūid19 op3 hūitate eſnea. Et ſicctas
maior: d3 cito reddit ipm frid19 op3. Et humidi
tas maior: d3 ſi valde fuerit ſupſna velocitas reduc
cit ipm ad fritatē ſicctas maior. Que si plurima
non fuerit ſeruabit ipm pliriori tpe: ad vltimuz 2o
reddit iſz frid19 d3. Ctu ſi er hoc itellige q egl
tas 2 fanitas maſſi ptenit calitati ſfritati: 2 he qd
ſunt simplices qnoz. CComposite ăt ſut in qbus ſit
eſgrefſus ab eglitate ſm vtraſq hūietates: velut ſi ſit
coplō calidior: 2 hūidior: ſi d3. Aut calior: ſicctor
ſi d3 op3. Aut frior: 2 hūidior: ſi d3. Aut frior: ſic
cior ſi d3 op3. No.n.pot e e 2 frior: 2 calior: d3. Neq
ſicctior: 2 hūidior: ſi. CUnaque ăt hāp. octo 2 plo-
nu. Ant e fine ma: qd q ē cù coplō corp9 ąglitate ſolū
mō afficit ita q corp9 hanc ąglitate nō afficitā: pp huo
rē i iſz penetrātē d hāc hēat ąglitatē ad qua imuta:
corp9. n3 ſiat nifi ſic cù calitate ei q caleſit. A ignem
aut fritate ei q ad niuē iſrāt9 ē. aut e cù ma qd qd e
cù corp9 nō afficitā ąglitate h9 coplōnis nifi pp vicini
tatē hūoris i iſz penetrātis i d hec ąglitas ſupabun-
dās eritit quēad™ corp9 hūanu cā vitrei fegmatis
infrāk aut cā colici hūos preſſint caleſit. Tu ăt in li-
bio: 3° 2 4° cuinſa: rvf. coplōni exēplu ſuicēs. C Et
ē tibi ſciēdu q 2 plo cù ma duod9 est mōis. Mēb2.n.
qnq erfi: 2 a ma madeſactu ē c. 2 qn3 ma penetrat 2 re
tinek i ſeaib9 2 včtriculis ipi9. 2 ē cù receptio 2 pene
tratio eāhans. 2 e cù nōDEC e de 2 plone dictio. Ne
dic9 aſt phytico credere d3 ſz ſemitā poſtōis. qdōn

ē ei māſteſtū pſe. Cde coplōnib9 měb2or. Ca.3
Jco q de9 cuq aſiali: 2 cuq měbo: do
donait ex complone qd magis meret: 2 qd
eius actiōbus 2 diſpōnib9 ſm puſſibili-
tatē melius eritit. hoc ăt certificare phi
est i nō medici. Donait ăt hojō coplō
nem p[atio]cē ē in hoc múdo eſſe eſt pole cù ſuaru
štutu cōuuentia qbus agit 2 patik. 2 ννικιαμ mě
bio donait de complone qd meret. p[os]ut ē qdam
ex měbris calidiora: 2 alia fridiora: 2 alia ſictora: 2
alia hūidiora. Qd ăt i corpe ē calid9 ē ſpuls q coru
p[oc]edit. Dein ſanguis I3 i epe gheq: q.n. cù corde cō-
tinu9 eritit ab eo plus acqrit calor9 ſe p[er] hēat: poſ-
ea epar: q e 2 ſic ſāguis 2 gselat9: p9 qd ē caro q mior9
eſt calor9 ſe epar p[pe]a q nernuor villi i ea mixtus ſit
ſunt fri. Dein k muſeli q mior9 k calitat9 ſe caro ſim
plex pp ılld qd ſo neru9 i ligamți ei admicel: poſtea
e ſp[el]e pp ılld qd ē i eo de ſece ſanguis: poſtea reneſs
eo q nō mlt9 i eis eritit ſāguis: Dein ariap tvice nō
pp ipa[]z nernuosa corpa: ſed pp ılld qd recipiunt cale
factioē ſanguis 2 ſpuls q ſut i eis: poſtea ſunt venar-
nō pulſatiliu tvice pp ſāguine ſolū: poſtea cut9 yole
těpate. Cfrius 2o qd ē i corpe ē flegma: poſtea puli
dein os. poſtea cartilago. p[ot] ligam9: deinde
da:p9 p[an]icul9: din neru9 p9 nucha9 p9 cereb: dein
adeps: poſtea p[igued]o: poſtea cut9, Chūdi9 2o qd
eſt in corpe ē ſla. p9 ſāguis: poſtea p[igued]o: poſtea
e poſtea poſtea nuch9: poſtea caro ma
mullar9 2 testicior9. p9 plmo. p9 ep: dein renes. p9 mu-
culi. p9 cut9 2 hie qd ē ordo q 2 Hal. v[sp]ōt ea. C[es]
tn ăbdes q plmo i ſui ſuba 2 na nē hūid1 vehemti
miditate. Ois.n. p[ot]o měbo nālis ſilis e ei q nutri-
si ſm ſua accntalē 2 plone similat ei qd ab ipo ſupfuit.
plmo ăt nutriu califfimo ſanguie 2 mlre admittu do
cere. 2 hoc q ipſem. N. nos docet. In ipſo yo mu-
ta hūiditatis ſupfuitas colligi[re] pp ılld qd ad ipfum
ascědit de vapore corpi: 2 pp ılld qd ad iſz 2c[ed]at
ex catarri. Cpoſtqg igt ſic e re: es multo magis bu
hūidius ē plinōc hūiditate nāli: 2 plmo maq9 e ma
defact9 i3 hūiditat9 mora iſz i ſui ē ſuba melioſſe
cerit: 2 diſpōnes flat9 2 ſāguis ita itellige: de ſut. flat9
nāq h[ui]ſeatio e 2 ſz mōm madeſca iendi: 2 ſāguis bu
mectatio ſz mōz i ang9 maſi: di ſua. I3 ſta näle aqūs
pleruq: ſit maions hūiditat9 ſe ſanguis. e[ra]guen.
cum ātū diſeri d3 vigerik: multum hūiditatis e[re]o
resoluik q erat p[ati]s nālis aq[ui] qd ad ipm uerſum
fuit. In ſequētib9 ăt ſcieq q i fa näle ē ſāguis qalig
uuerius eſt ueruſiōc. CRes ăt ſicciot q ē i corpe ſunt
pili: ſunt.n. er vapore ſumoſo q eleuca. R[of]oſutu n
q3 ſuit qd i eo de vapore mixtum erat 2 pura ſumoſi
tas c[oe]ſelata: poſte: k os. ipm nāq3 olb9 měbi: dur9
eritit: hūdi9 i n pilis e. Oiſis nāq: g[hi]atio e ē ſaſqui
ne e q ſit9 eſt ſit9 q h[ui]ores nāles ericcar locatus i eis.
Quapp os mīta nutri t aſialia. Pili 2o nullu: c[or]nu-
trīſt: aut foſtasse ſi nutriu: er eis aliq q valde e[ra]n
e[re]neum ſic eritimant qdā qve p[er]tulićes e[re]diſa
t in eis delecten. Nos ăt cum duas q[rit]itates oſſio:
pilo: i p[ō]dere e[qi] affumpſerim9. 2 ea: i cucurbita
alēbico ſuppoſito diſtilanerim9 e[re]diſt: er ofſe plus
a[q] 2 pl9 olei 2 remāebit min9 fecis: os g p[ilo] h[ui]di9 2

Doctrina. III.

6

P' os ſt ſicccitate e cartilago. Posſea ligaſtii. P' chozda. Posſ pāniſc. Posſ arterie. Posſ vene. P' ſu di nù accit res q ipſztinguat. puer náſ angeri no cſeſat. ſz cſeſedo ſdik nec adhuc ſtetit nedſiqiā retrocedat. Junæib'no nihil accit q eor caloſz augmèctet inarű n z et aliqd q ipm extinguat. I. ille calor in eis ſerauā hùiditate minoſ ſpítat? et q liſtatis ſit dœc ad declinatione pueſtat? n z hui hùidatits dimutiò et adhuc dimutiò calitatè reno poffit? n z niſi q augmètù facere nò v¿q si hu miditas tâta erat pns q duas res facere poterat cu ſtodire v¿ caloſe? et ſupeſſe et ad aug" facièdum. ad vliſiui no ad hoc deueniet. q neutræ duaræ reſſi cere valebit. oſ g vt in medio talis exiſtat q poffit vnâ re efficere n no alteræ. Falsi aſt et vt dicam? ipſaſ poſſe augmètare n no poſſe retinere caloſe inna tû. Quo.n.ire augmètù pſtare pòt q radicè non v¿ cuſtodire? Reſtat g vt dicam? q caloſe cuſtodire p¿ t n corpe augmètù pſtare nò p¿ t. ſcitu q hec è etas iuſuerit. Qb aſt dixit ſa ſecta q augmètù q è in pueris nò è niſi pp hùiditate t n pp caloſe: e dictio falsa. hùiditas nàq augmìti è mā. t mā h patik p se nee p se creat. Immo apò opationè ytuſt, i è agè tis. H' aſt hoc agès è aia aut nà pcepto dei.nz agit niſi cu ilſto t illò è calor inat? Qb aſt dixerit et q veheſtiori nò è i pueris nò è niſi pp fritatez q p[lonis eor e dictio falla. cu malo nàq ſiderio q è pp fritatez q p[lonis nò puenit ilſibze n3 nutrimètù. Pn[erò.n.ſtibre melior: ſjeè p¿ t in plib'horis. neq in eor corpib? niſi ſoſet pp hoc q de pmutatioè e[ qo comèdi plus puenit q fit ilſo q diſſoluï pp qo crescùt. P Aliqh'no accit eis malitia ilſibre pp eor ſulofitate t q coſtîſes eozmalis diſpoſit quodibò q comèduſt res malas t hùidas t multas q sup ma lis mouenک motib? P Quapq de ſupfluitatib? plus i eis adunank'vnde purgatioè idigèt q p[icipe eor pulmòes. Joq eor æhelit? e p[ilſio: q velocior: ma: guſtudinè t nò hz eo q eor ntus nòdſi ad q[plemè tum puenit. hec eſt dictio de q[plone pueritè n inuè tutis q[admodù. S declaravit cui nò nos ſum? iterp[tes. C[petereca ſcièdi è q calitas poſt tps q[ſiſtadi minut incipit ppea q aer circuſās mâm eius q eſt humiditas ericcat. Calo: quocq innatus qui è itus ad hoc adiunat q labor: pueniès er motiòb'corpeis q aſialib? q nečie ſunt in vita. q defect? nàe ad reſſitè dû illi toti ſemp. Oeſ em ntutes corpee ſunt finite hoc aſt ratiocinatù ſuit in ſcia nàli. e[ ergo opatio nò ſemp exiſit in māijs. C[mpli[hi hec ntus ſinſe ta ſoſet q temp pmutatioèz in corpe faceret eius qo diſſoluï eglr t vno modo diſſolutio t vno mò non eſſe. into ſemp quotidie angereſt corpns diſſolutio nem tolerare nò poſſet q diſſolutio humiditatez fi niret q[to magis cum due res ſe inuent adminoſa: tionem faciendam t retrocedendù. Et poſſe ſic eſt oportet necellario vt materia destruak et calor: exti guatur q precipue cum ad eius extinctione adiune tur p[er vel q p[ter materiei defectum. C[lia cau: ſa. q illuſt humo: extraneus qui accidit affliueq p[terea q cib? puak digone t adiunat ad eſtiguenc[ dum ipm duobus modis vno ſuffocando t tegens

Tates oës ſut q[tuor. Etas adoli[di q vocatur
E etas adolescètie è e' ſere v¿z ad. p[er. ânos. Posſ ea è etas q[ſiſtèdi q vocat etas pulchutudis. è e' ſere
v¿z ad. 35. aut. xl. ânos. P Et etas minuèdi cu h't'nò
amittik q hec è etas ſenectut? q fere e'v¿z ad ânos. lx.
Et è etas minuèdi cu maſſeta ndut? obilitate: q h'qo
è etas ſenu? q finis vite. C Adolescètie yo etas didid
i etatè ifſtie. hec qo è cu mébza pueri nòdù ad mo
tiòes q abuladù ſi apta et etatè dètiu p[àtatinã q è
p'abulat ionè q anh's ſit for? i illò è cu nòdù sigme
ſut oib'detub? replete. Posſea è etas q[ſeffiòis qo qo
è veheſtiori q natiuatè dètiu q anh's poluſt. Dei
de è etas algulemati vel algaui: et rehac. i. cu eo
eſdiq p[ma q è q[usq barbeſcaſt. Posſea è etas forſi
tudis q è dœc ſinat creſcere. C Infantiu yo ſolú ab
ifáta v¿z ad iuuenutè q plò ad caloſe ſere k[pato t in
hùiditate ſere ſupſuna exiſtit. C Wedici aſt àtiq inſ
ſe diſceptanerùt ò duab'calitat pueritie iuuenut.
C ſuerut. n. eor dàq d[à d[à dixerit calitas pueri e[ ma
tor. q pp illà pl'crescit. Joq oës ei' opònes näles de
ſideri q diſonis ſi maioreſ viunt? duràtes: q[ui ca-
lo: inat? q inest eis ex p[smate mag[è aggregat? è t
minò? tps. C Et eis ſuerit q dixerit q calor: ina
tus iu[nèib'è valde forlio: q[ui eor ſaguis è maior-
ris ſp[titat? q mag[ Spiffus. Joq accit eis flut? ſaguis
er nàriq pl'q forſi? q eor pl'q pl'q ad coleræ d[li-
nat q p[uenor q pl'q pl'q declinat ad ſla q q iuuenes
veheſtiorq motionu exiſt mot? ko nò è niſi pp calo
re è iſi è et veheſtiori? iſtimbe exiſt q ſunt melioris
diſonis. q h'èr caloſe. Desideriu nàq h è ex caloſe
ſz er fritate. Joq cám appettut er fritate ſepi'digit
P Signu aſt q veheſtioris ilſibre iſi exiſt at: q
n3 naſea accit eis n3 vòit? n3 ſalidiu q[ea[modù
q[tingit puer pp diſgestie eor malicià. P Et signuz
q eor q pl'q mag[ colere ptinct è q oës eor eſtritu-
dies ſunt caſe: n[fe ſebz tertiana q eor vomit? tot? eſt
colie? Egritudies at plime q puer q enuenit ſut frè t
hùide q eor ſebzes flatice: q pln q vomit è ſla. et
augmètù qo è i pueri nò è pp ſoſtitudinè calitat: eo
rù: nee q è niſi pp multa ip[or]hùiditate: maximu etiæ
eor qeſideriu ſigt calor: eor diminutionè. he dèd
ſunt duaræ ſecta[? ſnie q ip[ar vònes. CS. yo abab
ſectis q dicit dicit. n. q eor calito: es i radice ſt e[qles
ſz p[uenor calitas è maioris ſp[titatis q minoris q[li-
tatis. ſ. acutatis. q iuuenu calitas è minoſ ſp[titat.
q maioris q[litatis. ſ. acutatis. C Et hui? qo declara
tio ſic ipè dicit è vt opinemur vnâ ſolà calitatè i mè
ſura: aut corp'subtile calm vnì in ſtitate q q[litate
in ſubam humidà multà ſemel penetraſſe. ſicut a[q.
q alia vice penetraſſe in ſubàq ſiccà q paucà ſent la
p[is: q cu ſic ſuerit inenem' calitatè aqaz maiors: F-
titatis q molioris q[litatis q calitatè lapideà mino-
n[9 ſp[titatis q acutioris q[litatis q ita òbes agnosces

re calitatè q è in pueris q iu[nèib? P p[ueri.n. h[ue
rùt gnati niſi ex p[smate q è multu calm: q h[uc calo
ri nòdù accit res q ip[z]tinguat. puer náſ angeri
no cſeſat. ſz cſeſedo ſdik nec adhuc ſtetit nedſiqiā
retrocedat. Junæib'no nihil accit q eor caloſz
augmèctet inarű n z et aliqd q ipm extinguat. I. ille
calor in eis ſerauā hùiditate minoſ ſp[titat? et q liſ-
tatis ſit dœc ad declinatione pueſtat: n z hui hùid-
atits dimutiò et adhuc dimutiò calitatè reno poffit: n z
niſi q augmètù facere nò v¿q si hu miditas tâta erat pns q duas res facere poterat cu
ſtodire v¿ caloſe: q ſupeſſe et ad aug" facièdum. ad
vliſiui no ad hoc deueniet. q neutræ duaræ reſſi
cere valebit. oſ g vt in medio talis exiſtat q poffit
vnâ re efficere n no alteræ. Falsi aſt et vt dicam? ip-
ſaſ poſſe augmètare n no poſſe retinere caloſe inna
tû. Quo.n.ire augmètù p[ſtare pòt q radicè non v¿
cuſtodire? Reſtat g vt dicam? q caloſe cuſtodire p[
t n corpe augmètù p[ſtare nò p[¿ t. ſcitu q hec è etas
i u[uenut. Qb aſt dixit ſa ſecta q augmètù q è in
pueris nò è niſi pp hùiditate t n pp caloſe: e dictio
falso. hùiditas nàq augmìti è mā. t mā h patik p se
nee p se creat. Immo apò opationè ytuſt, i è agè
tis. H' aſt hoc agès è aia aut nà pcepto dei.nz agit
niſi cu ilſto t illò è calor inat? Qb aſt dixerit et q
veheſtiori nò è i pueris nò è niſi pp fritatez
q p[lonis eor e dictio falla. cu malo nàq ſiderio q
è pp fritatez q p[lonis nò puenit ilſibze n3 nutrimètù.
Pn[erò.n.ſtibre melior: ſjeè p[¿ t in plib'horis. neq
in eor corpib? niſi ſoſet pp hoc q de pmutatioè e[ q
qo comèdi plus puenit q fit ilſo q diſſoluï pp qo
crescùt. P Aliqh'no accit eis malitia ilſibre pp eor
gulofitate t q coſtîſes eozmalis diſpoſit quodibò
q comèduſt res malas t hùidas t multas q sup ma
lis mouenک motib? P Quapq de ſupfluitatib? plus
i eis adunank'vnde purgatioè idigèt q p[icipe eor
pulmòes. Joq eor æhelit? e p[ilſio: q velocior: ma:
guſtudinè t nò hz eo q eor ntus nòdſi ad q[plemè
tum puenit. hec eſt dictio de q[plone pueritè n inuè
tutis q[admodù. S declaravit cui nò nos ſum? iterp[
tes. C[petereca ſcièdi è q calitas poſt tps q[ſiſtadi
minut incipit ppea q aer circuſās mâm eius q eſt
humiditas ericcat. Calo: quocq innatus qui è itus
ad hoc adiunat q labor: pueniès er motiòb'corpeis
q aſialib? q nečie ſunt in vita. q defect? nàe ad reſſitè
dù illi toti ſemp. Oeſ em ntutes corpee ſunt finite
hoc aſt ratiocinatù ſuit in ſcia nàli. e[ ergo opatio
nò ſemp exiſit in māijs. C[mpli[hi hec ntus ſinſe
ta ſoſet q temp pmutatioèz in corpe faceret eius qo
diſſoluï eglr t vno modo diſſolutio t vno mò non
eſſe. into ſemp quotidie angereſt corpns diſſolutio
nem tolerare nò poſſet q diſſolutio humiditatez fi
niret q[to magis cum due res ſe inuent adminoſa:
tionem faciendam t retrocedendù. Et poſſe ſic eſt
oportet necellario vt materia destruak et calor: exti
guatur q precipue cum ad eius extinctione adiune
tur p[er vel q p[ter materiei defectum. C[lia cau:
ſa. q illuſt humo: extraneus qui accidit affliueq
p[terea q cib? puak digone t adiunat ad eſtiguenc[
dum ipm duobus modis vno ſuffocando t tegens

Liber.I.Fen.I.

do.alio ſtitati obuiſo hic.n.huo: est flatie fridus et hec est moris nālis cuius ididuio desinata ſim ſuam p[mi]ma 2[plon]e[voſ]s ad terminu qu[em] iua pot[eta]tia h[us] ad ſua humidat[ē] 2[ern]u adā, 2[ni]ſu q[od]b[us].n.eor[] terminu p[ſ]h[ar]u h[us] q[ui] ididuus diuſſiſcat[ur] pp. 2[plon]u diuer ſitat[ē]. et hi de ſunt termini nāles. Sut ho et alij ter mini abbruiat[ati], totu t[hi]dinino p[uenit] p[cepto]. P[ro] ergo er hoc acſiſtum est et p[ro] p[uer]o[]z iuuenu corpa h[ar]u ad ſitutat[ē] ſunt caſa: et corpa ſenu et decrepit[or]o ſunt krida. Sz p[uer]o[]z corpa e[qu]li ſunt h[ui]sidiota, pp[er] ausm[ē]t[u]: et h[us] q[ui] nobis ilinuat erpim[ē]t[u] q[ui] 6 mol litie oſſiui e[ra] n[er]nuo[]vel me[br]o[]p i[po]z, et 2[]ſideratio, q[ui]n paru: est exquo fuerut ſp[ina] et i[pi]rit[ur] vaporalis. PSenes a[ut] et decrepiti p[pe] p[er]t hoc et ſunt frigi- diores adhuc ſunt ſicciores. Et hoc q[ui] ſa[ſ] erpimen to q[ui] q[ui] h[us] de duritia oſſiui e[or] et 2[]ſpitate cutis coru: et 2[]ſideratio[e]. Eo et p[li]uxi est i[ps] exquo fuerut ſp[ina] et ſa[gn]uis et p[pi]s vaporalis. Et in p[uer]is q[ui] et iuuenib[us] igneitas est e[glis]: Sz in p[uer]is plus abu[da]t aeritas et a[qi]tasa et ſenib[us] et decrepitis plus abu[da]t terreſtri tas 2[er] in illis duob[us] et est in decrepitis plus. P[er] Junec[us] a[ut] h[us] 2[plon]e magis e[glis] 2[plone] p[uer]i. C[ō]pa- tiōde t[hi] p[uer]i est eius c[ō]p[er]io sicca et ſenis et decre- puti c[ō]p[ati]oſe est humida. P[er] Decrepit[ur] ho est ſiccio iueneu et ſene in mé[br]us ſimplicib[us] et h[ui]sdi[or]s vtris[que] humiditate ex[ne]a made faciēte. T[Sc]om ho d[in]erſi- tat[ē] c[ō]p[lon]u g[ni]: ſemine frigi[di]oris exiſtat c[ō]p[lo] nis. Ideoq[us] ſunt in creatura minores maſculis. Et ſunt humidiores. ergo pp. c[ō]p[lon]u e[ar] frigi[di]itatem multi p[li]cian[ک]t e[ar] ſup[flui]tates: et pp. paucu e[ar] exerci[t]i: et ſuba carniu: est rario: Sz viri caro ex p[erte] 2[plonis] ei[q]b[us] et admifcek ſit rario: Sua n[ā]q[]p[li]s c[ar]p[le] p[li]phib[ek] in ip[az] penetrare q[ui] a veni 2[ern]o[]p[ villis] ad e[ſ] p[flui]t. T[Qu]i ho terras inhabitat[ur] ſeptetriōsa h[ui]s humidiores ſunt: et qui artes expec[t]e aque e[as] hu midiores ex[er]t: et q[ui] ab ilis diuſerſiſcant diuſerſi ex[er]. Signa a[ut] 2[plon]u narrabimus ybi y[ni]uerſalia ſi- ſna et p[ti]cularia referemus.

T[he] Doctrina quarta. Q[ui]da ſit humo[]r et eius diuſio[n] nes.

Amor est corp[us] h[ui]sī liq[ui]d[u] i q[ui] in p[mi]s nutriés [ou]ertur. Et ho est h[uo]r bon[us]: et est illo de cuius pp[er]tate est vt fiat p[er] ſube nutriti ſol[us] vel cu alio: et alio: et aſſi miliari ei ſolus vel cu alio: et in ſuma mā restauratiōs eius q[ui] ex e[ca] diuſſoli[ur]. Et ei[q]p[er] ſup[flui]tates est humo[]r mal[us] et e[q]b[us] istud asere n[ò] ſuenit. Aut raro in bonu [qu]ertik h[uo]rē. Un[an] tea a corpe expelli et p[ici] b[us]. T[Di]cim[us] et Jo et h[ui]s- ditatu corpis q[ui]d[us] ſunt p[ime] q[ui]d[us] ſc[oe]. p[rim]e ſunt q[ui] tuor humores quos paulop[ost] noiabim[us]. P[ro] c[ō]pa- vero due ſunt diuſiſiones: aut enim ſunt ſup[flui]tates aut n[ò] ſup[flui]tates. ſup[flui]tates vero iſeq[ui]tib[us] n[ò] minadimus. T[est] q[ui] ſunt n[ò] ſup[flui]tates ſunt humo- res qui a p[ri]ncipali diſp[one] c[ō]uerſi mé[br]us delegati fuerut: Sz n[ò]du alicui[mi] mé[br]o[]p simplici[us] opat[io]de p[er] ſecta p[er] effecti ſunt: qu[or]o[]z ſunt q[ui]tuor sp[é]s. Una est h[ui] mori et fora[mi]nibus ertremitatu p[ua]r venar[] con tentus mé[br]us ſimplicib[us] pp[in]qua[]p ibib[eti]u e[ca] vel e[ſ]. P[ro] Alia est h[uo]r: poia ſimplicia traſiſes mé[br]a: ſiut

ros q[ui] in nutrimet[u]t 2[u]ert[ui] est apt[us]: c[ui] corp[us] nutriment[us] caret: et vt mé[br]a humectet c[ui] alij c[ui] fortis motus aut alia ea exercau[n]erit. P[T]ertia est humo[]r q[ui] p[er] a[g]elat[ur] ſuit: et e[mi] nutrimet[u]t q[ui] in ſuba mé[br]o[]p er p[te] 2[plonis] 2[uer]ſum est. Sz er p[te] e[entie] 2[plete] et fili- tud inu: n[ò]dum 2[uer]ſum ſuit. P[Qu]arta è humo[]r est inu: n[ò]tus simplicib[us] a p[ri]cipio natuariſatis et qu[em] p[ri]tu: e[or] c[ò]tiniuitas exiſtut cuius p[ri]cipi: est et ip[er]matu. Spratis n[ò] p[ri]cipiu est et humo[]r. P[et] dicimus et et humo[]r es humo[]ro[]s bonu et ſup[flui]nul n[ò] ſup[flui]t q[ui]tuor continent g[ni]bus. S[he] sanguinis o[bus] illi melior exiſtut: et g[he] fleſmati: a g[he] cole re rupee: et g[he] colere nigre. T[S]anguis vero natu ra calidus exiſtit humidus. Cuius ſunt due sp[é]: nāli: s et n[ò]nāli: s. Nāli: s a[ut] est cuius color è rupe[]ma lo car[es] odores et è valde dulcis. P[ro] N[ò] nāli: s ho ſunt due diuſiſiones. Alu: n[ò] qui a [pl]one bona ſuit mu tatus: n[ò] p[pe]a: q[ui] alijq et admifu: t[er]t: q[ui] est p[le]xio in le vittata ſuit: et h[ui] g[ra]: q[ui] aut ſuit inſrigi- tus aut c[ale]ſact[us]. T[et] è aliu: s qui n[ò] ſuit muta[ri]n[hu]ſi pp[er] h[uo]rē malu: q[ui] et admifu: ſuit. Q[ui] est m[ò]duas diu- liones: aut em: ad e[mi] humo[]r deſo[]ris venit et p[en]tra uit in ip[az] et corru[pi]: aut in ip[omet] ſuit g[ra]: h[um]o[]r et h[ui] g[ra]: alij ei[q]p[er]utuit et eius subtile in coleram bea: et p[li]ſum in coleru: nigra 2[uer]ſum è: et remane runt abe aut vna e[ar] in eo: et h[ui] q[ui] diuſiſiōs p[ies] ſim u[lo] q[ui] et admifcek et ip[er] sp[é]s de sp[é]bus flegma tis et sp[é]s colere g[ni]bus et ſub rupee diu- lificant: et aq[u]oſitas ei[q]: p[er]lu: ergo ſit turbiu: aliq[ui]n ſit subru: s: et aliq[ui]n n[iger] multa infectus nigre dine: et q[ui]n albus: ſirt qu[o]b[us] in odores ſui et ſapore muta: ſit n[à]q[ui] am: ant ſalſus aut acſotus. Fle: g[ra]mati a[ut] alij è näle: et alind n[ò] näle. H[ä]le è q[ui] est apt[ui] vt in aliquo t[pe] fiat ſanguis: q[ui] est ſanguis n[ò] plene coct[us]. Et è q[ui] d[am]us dulcis flegmati: q[ui] n[ò] valde exiſtit frigi[du]: imo corpis compatione frigi- tatis p[ance]: ſanguinis n[ò] compat[io]ſe est et colere ru bee est frigi[du]. P[et] est etiā flegma dulce q[ui] n[ò] est näle: q[ui] è flegma ſap[or]ē n[ò] hab[ē]: q[ui] noiabim[us]: q[ui] ſit c[ui] accidit vt c[ui] eo ſanguis miſcea: nāli: s et q[ui] multot[us] est in rheumatismis: et in ſalua ſenit[us]. P[Dul] cis n[ò] nāli: receptacul[u]. Dixit Sal. naturu: n[ò] ſecit ſe mé[br]um p[pr]im: qu[em] admodu[]s duabus ſecit cole ris: hoc n[à]q[ui] flegma ſanguini pp[in]q[ui]b[us] h[ui] ſimiliu dinē: et eſet eo mé[br]a omnia: i[de]oq[us] ſecit n[à]t vt cum fanguine yadat. P[Di]cim[us] a[ut] et h[ec] indig[ia]tia epp[er] duas res: vna est neceſſaria: et al[er]a inu[n]atua. P[he] ceſſaria n[ò] est pp[er] duas res. Una est vt fit in[ta]mē b[ra] ad hoc: vt c[ui] mé[br]a nutrimet[u]t q[ui] ad ip[er] ſue- ut venire admiserit: q[ui] è ſanguis bonus pp[er] reten tion: m[à]et ei[q]b[us] a n[ò] ſit et e[pat] pp[er] aliq[us] c[as] q[ui] acce- derut openk in e[or]tutes näles e[or] et coq[u]t et d[ige] rāt: et nutrirenk et eo: et ſic[ut] calor: innat[ur] d[ig]erit et rectificādo facit ip[er] ſanguinē: ſimiliter calor: er- neus ip[er] p[er]lu: q[ui] putrefacit et corripit. Ch[ac]e vero neceſſitatis p[rt]e n[ò] hab[ē]t due colere. Due n[à]q[us] c[as] le re fleſmati in hoc n[ò] c[ò]icant et calor: n[à]li: s ip[er] e[ti]citat et facit et eo ſanguinem: Sz in hoc c[ò]cent eo calor: accidētalis ip[er] mutat et facit et eo r[é] putrida: et corruptam. C[Al]tera est vt ſanguini admifceatur.

Doctrina. IIII.

7

Ut ipfus aptus reddat: ad mebza flegmaticarum com
plexionu3 nutriēda: in sanguine quorù qui ea est nu
triturus op3 flegma actualiter esse ſim menſurā no
tā ſcut est cerebrū: et hoc qo in duab9 est repertū co
leris. P' Junatina yo eſt: ut humectet ſuncturas et me
bza que multe exſent motiōs ne ſicitas eis accidit p
pter calorem q ex motu prouenit et fricatione: et hoc
est ibnunametn flās in terminis neceſſtatis. CN
no nālis aŭt flegmatis Alind ā ſupfluitas dimerſe eem-
tie vſeg ad ſenſum: et istud ā mucilaginosum et alind
est in ſub a eſſle in ſenſu: et in veritate dimerſum et
est flegma crudu. P' Alind est valde ſubtilē et ipm āq-
sum. P' Alind est valde groſſu3 albu, v3 et illud q6
vocaſ gipſen3, et ipm est cuius ſubtilē ſuit resſolutu:
ideo q in foraminib9 et inſcuris diu ſuit retentn3: q6
oibus erſitit groſſus. P' Et er flegmate ā qodā q6 ā
ſalſum: q6 oibus flegmatis ſpeciebus acutius est et
ſiccus et leuins. P' Omnis vero ſalſuginis cauſe est
ut aquato humiditati pani cſaporis: aut p[ainate eo.
terree ptes aduſte complonu3 ſicca[3 et c[aporis ama-
ri eſqui ſeperamento miſcean[3. Si eni multe ſuerint
armus ſapo: p[u]enit. et er hoc q6 ſir ſunt ſales et
a[]q false. Et ā etiā c[ui] ſal ſit ex ciere alchali: et calce et er
alijs cum in a[]q coquunk: et colan[3] et coquiſ illa a[]q do
nec in ſale co aguleſt. P' ſi[]r qo3 flegmatice tenui
q6 ſapo[3]e nō h3. aut cui[3] ſapo: adeo est pu[3] q6 nō ſu
perat cum colera ſicca nā ſe miſcuerit aduſta a[]qilita
tis admikiſe ipſum facient ſalſum et caleſiaci. hoc
ing ſlegma est colericiu3. C[al]. Ho dirit ſlegma hoc
ſalſu3 fieri: pp ipſus putredinē aut aquoſitatez 3 q ei
admiraſta ſuit. et inſo q6 dicimus putredinē ipm ſalſu3
eſſicere: q6 et ipso aduſtatione ſacu et cinereitatem 3
q cu eius humiditate comſiceſt. Sola aŭt aquoſitas c[ui]
ei admicſet ſalsedinē in ipſo efficere nō v3: cu ibi villa
alia non ſuerit c[ui]. C[et] mihi q6 v[]r q6 ita: aut non p[
mutationis est: ſed 2inuitatis: t[]ſic eni locutio copl-
ta erit. C[et] et er flegmate q6 est acetoſum et quæad-
modu3 dulce est ſim duos mōs dulce p ſuā eſſentia3. et
alind pp re extrananea 3 q ei admiraſta ſuit. ſir acredo
ſlegmatis acetoſi ſim duos contingit mōs. Uno io q6
res extræa ei admiraſta ſuit q ā colera nigra acris quās
in ſubſequenti notabilimus. altero pp c[ui]m q in ipſo-
met cōringit: et illud q6 est vt flegmati dulci q6 diri-
mus ipſo dulci exſiſte. accidat ſic accidit alijs ſuccis
buleib9 q p[us] bulliunt et poſtea aceſſut. C[et] ei alijs
ponticiu3 cui[3] diſp6 ā quæadmodu3 hec diſp6. ſoſtasse
eni erit eius p[ō]ticitas p[pe]a q colera nigra p[ō]tica ei
admiraſta ſuit. et ſoſtasse erit eius p[ō]ticitas pp c[ui]m q
in ſe vehemēti inſtratione inſraſtu ā adeo q eius ſa-
po: ad p[ō]ticitate[]c ſit conſerus. ioq ei9 aquoſitas c[ō]
gelata eſt: et ad ſiccitate[]paru3 et [re]ſeritata[]c alterata
eſt. et neq] ſuit calor] debilis q ipſum bullire faceret et
conuereret in a[cre]dinē neq] calor: forſis q ipm co-
queret. C[et] est f[leg]matis ſp[es] vitrei ſp[ini] groſſi vi-
tro liq]ſacto filis in ſui viſſoſitate et p[ō]deroſitate. q6
p[ler]uq9 est acre: et p[ler]uq] ſapo[3]e nō h[eb]it. et v[]r q6 illib
er eo q6 ā groſſum ſapo[3]e nō h[ui]s ſit crudu: aut 2uer
tik in crudu. hec q6 ā illa f[leg]matis ſp[es] q in p[in]9 rei
er atio a[ſua fr[ra]q neq] p[u]ntrit neq] res alia ei ad-
mi]tca ſuit: ſed ſic p[ra]manſit recōdita donec ſuit igroſ-

ſata: et fritas ſuit et addita. C[am] iſt declaratū est
q corupti f[leg]matis modi ex p[er] ſap[or]u ipſus ſant
q[]tuō: ſalſu3: acre: p[ō]ticiu3 et ip[is]du3. Et ex p[ie] ſue eem
tie ſunt q[]tuō: aquoſum: vitrei: mucilaginosu3: z ip
ſeu[m] crudu3 yo in collectiō mucilaginosi 2tinetur.
C[olera] aſt rubea alia est nāliſ: alia ā q ā ſupſu[n]
tas nō nāliſ. P' Nāliſ ā ſp[ia] ſanguinis: cui[3] colo: eſ
rubeo q[lar]9: et ā leuſis acuta: et q[ui]to magis ſuerit ca[
]erit ei[3] rubedo mator. q cui i. corpe g[na]t in duas diu
ditur p[tes]. q[ru] vna c[ui] sanguine vidit: et altera 2i ci-
ſtim trāſmittik ſellis. C[illud] yo q[do] de ea vadit cum
fan. c[ui] ea penetrat c[ui] necessitatis et ibnunaméti. N[ec]es
ſitas yo ā vt ſanguini admicſea[]t ad nutriēda mem-
b[za]: in quo[]ri c[ō]plonib9 magnā colere rubee p[te] e[]
op3 ſim modu3 qu[è] mereſt de diuſiſſe ſic pulmo. S[]
ſuna™ ā vt ſanguinē ſubtiliet: et in itinerib9 ipm pene
trares: faciat. C[uo] yo de ea colatu3 ad c[ist] trāſmittik
fellis c[ui] necessitatis trāſmittik et vtilitatis. C[ne]ceſſi
ſitas aſt: aut est ſim totu3 c[or]p9 q6 est ipſum a ſupſu[n]
tate mundare: aut ſim vn[ui] ip[ſu]m med[ri] q6 ā ſel nutri
re: vtilitatis yo duo ſunt ibnunamēta. vn[ui] ā intestina a
ſtercoric et f[leg]mate viſcoſo ablueræ. et alind intefin-
tis et ani munſculos p[ſ]igere: vt q[do] ſit ei neceſſarim ſen-
tiat et egōnes emittat. I[deo] q[pe] ſepe accidit colica c[]
opilationis q[it]in foramine q6 a ſelle deſcettid ad c[]
in ſtestina. C[]lō nāliſ yo colera alia ā q a nā egreditur
pp cam extranea3 q ei admicſet. Alia ā q a nā egreſ-
sa est pp c[ui]m i ſe: qt ei p[u]ba ā nō nāliſ. C[partis] p[ri]
me est alia q[est] ſeita et famosa. et ā illa cui e[]ſneu3 illo
q6 ā admixtū est ſlegma. Cui9 g[na]tio magis ā in epe
et alia ā q[em]io[]ris fame et est illa cui e[]ſneu3 q6 ād-
mi]tik ā melita. N[ota] aſt et famosa aut ā col[ea] citrina:
aut ā col[ea] vitellina: ſlegma nāq cui admicſet colera
q[ha]q ā tenne et g[na]t ide p[ina]q[ha]q ā groſſu3 et g[na]tur
inde ſeba. I. colera q ono[]p vitellis filis exiſtit. P[ Que
aſt ibnunomis ā fame ā illa q colera vocat aduſta: q[ui]
quo duo[]p g[na]t modo[]p. vn[us] ā vt colera i ſe adura
tur et accidat in ea cinereitas: I[]z ei9 ſubtilē in ſepare
tur ab ip[ſu]n cinereitaz: imo cinereitas in ea ſcontinua
tur. Et hec q[do] ā p[eto]r. Et al[ui]9 ā vt colera nigra exi[]trin
ſec9 ad e[]a veniat. et cu ea miſcea[]k: et hec q[do] ā melio[]z.
Huinu3 aſt p[ſei] colere colo[]r ā rubeo: ſed nō est clarus
neq] p[lo]rid9: imo est magis filis ſaguini: I[]z ā tenu[ui]9. et
p[ler]uq]s a ſuo colore pp aliq]s muta[]k cauſas. P[ Que
yo in ſui p[u]ba extra n[am] est alia est cui9 g[na]tio ſepi9
est in epe. Alia ā cui9 g[na]tio magis est in ſto. Et illa
q6 cnius g[na]tio magis ā ab epe ā vna ſp[es]. Que est
c[ui] q6 in ſanguine ā ſubtilē adurik cui9 sp[u]ſtitudo co-
lera eſt nigra. Et q[ui] in ſto magis g[na]t duas h[]p[tes]:
p[ra]ſinu3. I. viridez vt erugo eris. P[ Et] mihi q[do] v[]r q[]
p[ra]ſina er vitellina g[na]t cum aduritur. C[ui]. n. adu-
rik aduſtio in ea efficit nigre dinē: et q[ui] c[ui] citrinitate
mi]tca g[na]t viriditas. C[in]aria vero videtur mihi q
g[na]tur er p[ra]ſinu3: c[ui]z t[im] adurik donec ei9 humo[]z
ſitas ſicca[]: et al[be]dinē redire i[ci]pit pp ſui ſicata[]
tē. calor: nāq in humido co[]p e ip[mi]s nigredinē eſi
cit. deinde denudat ipm nigredine: q[ui] ei9 oino ſinit
humiditata[]: et q[ui] ſup[flui]t in eo ipm albi[]cito. et hoc
q6 in lignis attēde q p[ri]9 in carbonē ā tunkt: deinde
in cinerem. Calor: n. in h[ui]do efficit nigredinem: et in

Liber.I. Fen.I.

el? Œrio albedinē, a fritas in humido albedinē opat
a nisredinem in el? Œrio, hec tīn duo judicia qī ptaulī-
na, et zinaria indicavit estimativa sunt indicia. P[hec]
aut spès qō dīr zinaria oibus colere rubee speciebus
calidior eritit et peior et magis pernicioſa: et dōr qē de
ſub ſua venenop. T[colere] aut nigre alia e nālis alia
nō nālis ſuprfluitas. P[]nālis est domi ſanguinis ex
[que] turbulētia et ſupfluitas in copatione ad ſanguinē: q[ui]
oſ humores dicunt ſupfluitates ad copatione ſan-
[que] ſuis.cui? ſapō int dulcedine et ponnetatē eritit.
Que c[ui] in epe g[na]t in duas ſepat ptes: grūzyna in
ſanguinē penetrat et alia ad ſplenem transmittitur.
[Co]pars aut q[ui] c[ui] ſanguine penetrat yadit cui eo c[ui]
necesitatis et vtilitatis. P[]necesitas h[o] e[nt] ſanguis
ni admiceat eomō quo d[ur] in nutrimēto cuiusq[ui] mē
b[ro]z in quor[em] cōpōlīb[em] magnā melie ptē e[que] op[er] ſic
ſunt oſſa. C[utilitas] h[o] e[nt] ſanguinē reſtringat et c[ui]
ſoſtet et inſpiffet ip[m]. Et ps e[ui] q[ui] ad ſplenē transmi-
dit est illud quo ſanguis nō indigit q[ui] ad ip[m] va-
dit c[ui] necessitatis et vtilitatis. P[]necesitas h[o] aut e[nt]
ſm corpori fotu. i. et a ſupſultate müdeat aut ſ[ib] yn[u]
mēbrī q[ui] eſt yt ſplenē nutriat. C[]utilitas h[o] io acci
dit: q[ui] in os toſi q[ui]ſt mulgendo p[lu]ſt. Et hec q[ui] vtili
tas duobus est modis: vno q[ui] os toſi stringit et 2 for-
tat. et inſpiffat. Alio vt in ore toſi c[ognō]mōtionē faciat p[]
acreditem et exercit ad famen et faciat deſiderium.
C[]debes aut ſcire q[ui] colera rubea q[ui] ad c[ut]im tranſ-
mittit ſellis est illud quo ſanguis nō idiget et illu q[ui]
a ſelle egredit ē illu q[ui] q[ui] ſel nō indiget: et ſi colera nu-
gra que ad ſplenē transmittit ē illud quo ſanguis nō
indiget et illud q[ui] a ſplene egredit ē illud quo nō in
diget ſplē: et qu[em] ad modu[m] illa colera rubea poſtrema
enigilat ſtutem expuſi[n]us inferius: ſic colera ita ni
gra poſtrema ſtutem appetitua[em] enigilat iup[us]. Un
ſit deo oib[em] melioru factoribus laus. C[]melancolia
h[o] nō nālis nō e[que] ad modu[m] hypostatis et ſecis: imo e[
]ad modu[m] aduſtio[s] et cinereitatis. P[]res n[os] humi-
de c[ui] re[b]9 terrefri[bi]9 admicent: ſepa[k] terreſtritas
ab eis aliquo duor[em] mo[n]p[er] aut ad modu[m] hypostatis:
et tale q[ui] illud e[que] de ſanguine est melia nālis: aut ad
modu[m] aduſtio[s] q[ui] e[que] c[ui] reſoluſt ſbtle et ſpilu[m] rema
net et tale q[ui] illud e[que] de humo[ribus] e[que] melia ſap[nu]ſes
et ita q[ui] q[ui]e vocatur, colera nigra: et neq[ui] h[ui]t hypo-
ſa[m]in n[isi] ſanguis. Et f[lie]gmate.n[pp] ſui viſcoſita-
tem nihi[]l descendit ſicut ex oleo. Et ex colera rubea
pp[em] ſui subtilitatē et ſue terreſtritatis paucitatez et ſui
mo[pt]9 affiduitate. Et p[]pea[q] illud q[ui] de ea a ſanguine
ſepa[k] in corpore e[paru[m] nō deſccedit res de q[ui] ſit cura[
d]u: neq[ui] e[que] c[ui] ſepa[k] mora[k] n[isi] pa[pe]: ſ[ib] p[ut]ne[fit] aut a
corpore erpeſlit. et c[ui] p[ut]reſcit eius ſubtile reſolu[n]t et
[spilu[m]z remanet et ſit colera nigra aduſta et nō hypo
ſa[m]ina. C[]melia a[ut] q[ui] e[que] ſup[nu]ſes alia[q] e[que] c[ui]n sis cole
re et q[ui] de ea aduſtik q[ui] e[que] amara inter qua[n] tīn et c[oli]
rubea[que] qua[n] aduſtā vocam9 eritit d[omi]: q[ui] illa e[que] cola
rubea cui c[ui]nis hic ſuit admiri? hec h[o] nō e[que] n[isi] ci-
nis p[er] ſe cognit? cui? ſubtile ſuit reſolu[n]. C[]alia eſt
q[ui] e[que] c[ui]n[is] f[leg]mati[s]: q[ui] de eo aduſt[u] ſuit, et ſi f[leg]ma
valde ſubtile et aq[u]o[n]z ſuerit ei[que] c[ui]n[is] erit ſalſus et
ſi non trahit ad acredinem aut p[ō]ticitate. A[]t Alia eſt
q[ui] e[que] c[ui]n[is] ſanguis: et q[ui] de eo e[que] aduſt[u]: et hec q[ui] e[que] fal

ſa ad p[an]ca[tr]ahès dulcedine. C[]alia eſt q[ui] e[que] c[ui]n[is]
mete nālis q[ui] ſi ſubtilis ſuerit erit eius c[ui]n[is]: q[ui] de
ea aduſt[u] eſt: e[que] valde acre ſic aceti q[ui] c[ui] ſup[er]t,
terre faciē cadit ebullit; et ei[que] odo[q]e acris a quo mulce ius
giunt et alia: et ſi groſſa ſuerit minoris erit acredi q[ui]
p[ō]ticitate p[an]ca. C[]wale igiſ colere nigre sp[es] ſi
tres coler a rubea c[ui] aduſtik et ei[que] ſubtile reſolu[n]. et
due alie diuſiones q[ui] poſt e[que] dixim[que]. C[]delia vero
ſlegmatica est tardious i[ped]umenti et malitie. A[]melia
colerae e[que] q[ui] e[que] ſoſtioris malitie et velogenicus
comptiōs verumt[em] est ſusceptibili: curōnis q[ui] ſa. De
alijs h[o] duab[em] diuſiōb[em] q[ui] magis acris e[que] deterior
eritit. Si tā in ei[que] p[ro] auxiliu[m] p[ro]to ſuerit c[ui] med-
cationē recipiet. C[]teria h[o] q[ui] min[que] ſup[er] terrā ebullit:
et min[que] in mēbra penetrat tardi[q] p[er]miſ: ſ[ib] ad reſoluē
du[n] et ad maturand[us] et medicatio[d] recipiēdu[m] magis
eſt eſſrenis. He ergo ſunt sp[es] humo[ri]n non nāliu[m]
ſup[er]fluēntu[m]. C[]naqt Sal. q[ui] dirit q[ui] humo[ri]nāliu[m] ſolur
mo[que] eſt ſanguis: et alij[us] humo[res] ſunt ſup[ra]flutantes qui
bus nō egem[que] nō dirit veru[m]. P[]si.n[]ſolus ſanguis et
ſet humo[ri] q[ui] mēbra ſnutrit oia et iuſis cōpōlīb[em] aſſel-
tijs ſi k[ia] forct[er] os nāq[ui] carne d[uri]n[que] non eritit n[isi] q[ui]
ſanguis cui ſub[a] dura melia ſuit admira[t] ip[m] nutri
uit: neq[ui] cerebru[m] molli? e[que] carne n[isi] q[ui] ſanguis qui
ip[m] nutriu[n]t ſub[a] molli[s] ſlegmatica ſuit admira[t].
Iph[m] quo[q]s ſanguinē alij[us] inuenum[que] admixt[ur] h[umo]
rib[q] q[ui] ab eo ſeparant. C[ui] eni e[ſh]i[n]t] et ordinatim pos-
nik in c[ati]n vii[li]u discernit q[ui] ſepa[k] in p[re] q[ui] e[que] p[ra]p-
[em] q[ui] e[que] colera rubea: et ptē q[ui] e[que] ſicut fer[er] et res turbidia.
eit melācolia: et ptē q[ui] e[que] ſic albume o[n]u[q]e q[ui] e[que] ſlegma
et ptē aq[u]oſam q[ui] e[que] aq[u]oſitas cui[que] ſup[ra]flutas in vii
n[am] e[ſu]a[k]. Aq[u]oſitas n[am]q[ui] nō e[que] h[um]orub[em] q[ui]
neq[ui] e[que] n[isi] er eo q[ui] bibiſt et nō nutrit neq[ui] e[n]ecca[n]
ria n[isi] in nutrumenti attenuatio[d]e et penetratio[d]e hu-
mor[n] n[am]q[ui] e[que] q[ui] er eo q[ui] bibiſt et comediſt e[que] nutriens.
Q[ui] a[ut] dico nutriēs volo i[te]lliſi q[ui] e[que] in potētia ſle
corpo[ri]. Q[ui] a[ut] in potētia corpori. i[]humant filutudi
n[em] h[ui]z e[que] cop[ri] comi[n]t[u] nō simpler[]. Et a[n] q[ui]de[que] ſim-
plex. C[S]unt a[ut] q[ui] d[am] h[ui]n[zi]q[ui] opini[n] coprije t[ur]u[n]
ſanguinis ſeq[ui] multitudinē et ip[m]s debilitate[em] ſed e[ſi]
paucitatē ſed n[ō] e[ſita]. Q[ui] h[o] att[ed]e[d]i[q]e dispoſito e[que]
q[ui]ntatibus q[ui] de eo cop[ri] ingrediſt. Et ſunt q[ui] d[am] q[ui]
[op]n̄an[tu[n]r q[ui] c[um] humo[res] aucti fuerint aut diminuti.
Post[em] corpora humana ſim c[ō]parationēn[em] ſuerint q[ui]
debent in q[ui]ntitate vn[em] ad alteru[m] sanitat[er]it ſercon
uata. ſed n[ō] eſt ita. humo[res] n[am]q[ui] p[er] ilud m[el]tura[n]
in q[ui]ntitate q[er]nuatā h[re] debét n[ō] in c[ō]parationē[m] al-
ter[t] humo[ri]: imo et i[que] c[ui] custodia m[el]surationēs qua[n]
h[ui]nt in c[ō]parationē[m] vn[em] ad alteru[m]. Adhuc q[ui]e rema[n]
ſerunt de rebus humo[ri] q[ui]tiones que non medicis
ſed i[mi]n ptinent p[hi]ſo[q]e e[ſ] pretermi[n].

C[]de ḫlitate g[na]tio[s] h[ui]o[q]. Cap.ij.
C[]triens maſticaſtio[e] alij[us] h[ui]z digōnē. ſu-
ſp[ic]ies.n[.]o[ris] ſup[er]ſicie i[]toſi contigua erit
i[mi]: imo eſt ac ſi vna e[que] ſup[er]ſicie: e[que]
totus digestua er ip[os]. ch[ui] maſticaſtus i[que]
tur falina acq[ita] p[er] digōnē in q[ui] cadit calo[n]i[n]. 36
q[ui] triticiu[m] maſticaſtui i[] matrato[d]e ſurſiculor[em] a[eritua-
r[u] opa[k] q[ui] n[ō] opa[k] triticiu[m] c[ui] aq[ui] trut[n]: inſi q[ui] c[ui] aq[ui]

Doctrina.V.

8

coquif. Et dixerit quid aq. ligni oſtèdes nobis a maſticatu iā paſz i eipit digeri è q. nec pm odò nec pèmu lapò i eo inuenit. Deide poſtis stōm igaſtit iſtegra digerit digōne: no pp stōi caloſt m: 13 pp caloſt mébroz q. ipz cirdidat è a vertra q. epar a ſi niſtra ſplè. Splè nāq calefacit no pp ſut ſubaz: 13 pp arterias q. venas multas q. i eo ſut è ab anriou q. è zirbū adipinu q. cito ſuſcipit caloſe cā adipis è ad stōm reducit è ſupi q. qo cor mediāte diaphragm ate ab eo calefacto. Cúq nutriens in pīmis digerit ſit ſua eſſentia i multis aialu auxilio ei q. è ei admifce tur de eo q. qo bibit pleruq chil è ſubā liqda pitſa ne i ſpilitudine ſilis. Deide ei ſub tile a stō i iteſtis attrahit è p vias venar q. meſeraice vocanq ipellik q. ſunt venè subtilès dure oib iteſtis 2 tinue. Cúq p eas ipellik ad venā puenit epatis q. porta vocaſt et penetrat in epar in diuifiſib q. ramis porte iſtrātib q. ſe minoſtib q. ſubtiliātib ad modi capilloz oc currentib q. oſtificijs diuifionu radicis venè q. a gibbo eſp is ascèdiit. Et nō facit ipaz penetrare in illas coaſ uſtationes nſi melio comixtio aq. bibite ſi id qo in diget copq. Cā iō iſtaq vespā villi viduicit ſit qualiſa epar totalr tāgat huip chilı totalitate. 2 pp illud tūc ei q. op è vehemèmtoz i ſoſtioz i velocioz i tūc coquik. Tn of aſt decoctioq q. eh' i est res q. è res q. è ſic pèuma è res q. è ſic hypoſaſis è res ſoſtaffe erit ch eis: aut q. ad aduſtione pīnet ſi q. decoctio ſupflua fuerit: aut res q. nò è bīn cocta ſi decoctio fuerit mino: q. 3 bet. P P pumà aſt è colà rubea q. hypoſaſis è melia q. ñábo iſ kàles. Aduſki yo subtilè è mala colà rubea et ei q. groſſum è melia mala nò nālijs q. qo nò bīn coctijs ſla eſt. Qo aſt de hoc toto res colata è q. è res bīn cocta eſt ſanguis q. tī q. 3 din è in epate ſubtilioz: exiſt it q. 3 pp aquoſaz ſupfluitate q. pp re qua dirim q. est necia. Iſtum vero qo de ſanguis cù ab epe ſepat ab aquoſitate ei ſupflua ilico miſda: q. necia nò nſi pp cām quaſdā q. iā ſublata è. Eſhik ergo aquoſiſtasia ſanguine in venas que ad renes deſcen dit; et ſet ſecum ſanguinem quæ renes nutriendos ſua ſtitrate è q. ſtitate bon eſtitit. Nutritq renes vnctuoſitas huiq aquoſitatis i ſanguinoſitatis: deide alind qo remanet ad vesica têdit et poſt ad nōs. Sangnis aſt eſſentie bone p. venā magnas ad gibboſitatem epiſa ascèdetè vadit è têdit p. venas q. ab ea vt rami ſepanک. deide in gedeguil venar poſtea ſedenechi gedeguill poſt ſugetiſb ſeguechi. deiſn in ventis q. ſut ſicut villi capillarib q. ſiles. poſtea ſanguis ab earum oſtificijs ſudādo labiſ in mebda ex pite diuina. Csa guinis ergo cā eſſicie calor eſt tpatus: cā mālis è q. qo de nutrietib è tpati è de potib q. bōis i formaſis cā ipi'è decoctio noua. ei cā malis vt nutriat cor pus. Eſſicieſ yo colere rubee cā è igne calo: ſup flu q. ppe in epe: ei q. cā mālis eſt q. de nutrietib è ſt subile calm dulce vnctuofum è acutu è ei cā for: malis è decoctione ad ſupfluitate pcedere: è ei q. fi: nalis cā eſt nečitas è vtilitas q. noiauimus. Eſſicieſ aſt flatis cā è calitas attenuata: ei mālis cā eſt q. qo de nutrietib è groſſum hamidu viſcibi è frigidu. cā formaſis è decoctiois attenuatio: ei q. fi: nalis cā è nečitas ei q. vtilitas ipius q. noiauimus.

Celle aſt hypoſaſte q. d ca eſſicie è calo: tpa tsa. Sz cā eſſicie aduſſe è calita: q. ab eſtitate est egreſſa è ei cā mālis è qo de nutrietib vehemèter groſſum paue hüdiſtatis è eor calm è fori illo et cā ei formaſis è fer hypoſaſina ſm vnè duoq mos do: vn neq labiſ neq resoluſt è et cā ſinalis è neceſſitas ei q. iuamètu ipi' qo noiauim'. Celle aſt ſit multa aut pp calitatè epiſ: aut ſplens debili è aut pp frigous vehemètia cogelātis: aut pp conſtrictijs pſuerâtia: aut pp egritules q multe up lixe fuerit: q[ui] pp illud huozes factuſt cineres. Cú q. cā melia multiplicaſt è iter stōm e par ſat ſanguis è bonon humon ſhatio cù ea minota: ergo ſaguſis minuet. Webes aſt ſire q. ſhatiois humon cāe calitas è fritas cù alijſ eſitut cātis: 13 calitas eſſis ſanginè ſhat: ſupfluès colerà signit rubeà: mul tuq ſupfluà melà ſhat pp ſupfluitate aduſtione: fritas qdè ſlegma ſhat. è multu ſupflua ſhat melà colià pp ſupfluitate q. gelatiōis. Webes aſt atten dere viutues paſtuas cù ſutu actinap eq diſtatià. neq oq vt ſit credulitas q ois q[ul]o ſibi ſhatiſte et cù ſui ſubi p accens: 13 nò ſit p eſſentia. Còploni eſ multoriés accit vt ſubi ſhet. frida nàq q[ul]o è ſicca p[er]ſuq ſhat humiditare e'tneà: nò pp coueniétiam 13 pp digestione debilitate: è h' i qdè q[ul]onè h[ui]s est homo macer cuſiſture ſunt laxe è eſt leuſis è ipe è timoſus: 2 fridus tactu: 2 ſauſis: 2 vene 3ignſte et similat huic qo ſhat ſceniuè de ſlate. 13 certe ſeny cò p[er]tio frida ſit è ſicca. Webes aſt ſire q ſanguis q. q[ui] cù eo labiſ tertià h[ui] in venis digestione: 2 cù p mébda diuidiq vt vnq[ui] q[ui] ſuſi recipiat nutrimetuq h[ui] digōne q[ar]tā. ſupfluitas igi[que] digōnis p[ine] q è in ſtò p teſtinonq egredit vià: 2 c[um] digōnis q[ui] ſit un epe ſupfluitat: pl[ui] cù via egredit. Qo aſt de ea remaner ad ſplenè è ſel têdit. Duap n[ou]o digōnu remšnen tui ſupfluitates p resolone q no ſentit è p ſudoſe et p ſoſditiè e[tr]inſecà egrediunک. Cuip[os] eſt q p fora: mina egredit ſensibilia ſicut p nares è inſtr[um] audi: tus: aut n[ou]o ſenſibilia ſicut p poros: aut e' n[au]q ſicut p apata cù apinuk: aut qo nafciſ ex additiōib q[ui] copi: bus ſic p[ili] q vngues. Webes aſt ſire q ſaliciuq h[ui]o[res] subtilès eſiſt at e[or] c[ui]o e[ui] debilitat. cui ml tujo necot in ſui ſoſtitudine ſuon q[ui] poro: ampliſto ppea q resolone ſequi debilitas i q h[ui]o[res] ſubti les ad e[ui]anduè re ſoluèdu ſunt faciles. qo aſt ad re ſolanduè è e[ui]anduè è ſ facile ſp[ui] ſ facile associari p[ot] in ſua resolone. cù eo igi[que] ſoluſt. C[ui]t debes ſire q qu[em]admodu humo[res] iſtu in ſuis ſhatioib cās h[ui]t ſic q[ui]n ſa[ſ]s motib q h[ui]t cās. Wot q n[au]q è res valde calide ſanguinè mouèt 2 colerà rubeà è ſoſtaffe mo neub[ui]t me[ui]am è forſe facièt e[ar] q[ui]o q[ui] ſlegma forſe reddit 2 aliq[us] melie p[es]: 2 etià p[emet] estimationes mouèt h[ui]o[res]. 3 bi ſia. ſanguinè e[ui] mouèt res in: tueri rubeas. quapp phibem q[ui]l[ui] et cui q[ui]narib q[ui]n guſis ſuſt res ſplendotè habètes rube[us] afpiere et hec q[ui] de dicim q[ui] de humo[ri]b q[ui] e[or] ſhationib. Loq vero còtra p[ter]nos è deuantes debent ſapientia: opifices è non medi.

Doctrine quinte ad ſciendum quid ſit medrum
et ſue partes. Ca. 1.

Liber.I.Fen.I.

## Embra

sút corpa ą er pª húorù
shan't 2mirtiøe quæad
nodù húores sút corpa ą er pª ciborù
shan'k comirtiøe sic cibit er pª 2mirtiøe
shani elorç. Mèbrop aùt alia sút ą funt
tumpucia alia funt ą 2pofta simplicia qò sút quòz
quacùs ſeli bilè allſupersi prè i noie 2diffiutioe erit
toti còicàs ſic caro in fuis ptibº 2 os in fuis ptibº et
nerui in fuis ptibº 2 his ſikia. Jòq filiùvocan't ptùi.
P Còpoſit ayò sút illa 2q 3cùs accepi prè i noie
2 diffinitiøe toti còicàs no erit ſic manº 2 facies. ps
em faciei no è facies neq ps manº em manº vocan'k
mèbra inſtràlia eo 4p funt ale inſtrà ad 2plèdù motº
2 opatiòes. primà mèbrop filiù è os qò duz. è crea
tùi: qin ipm è corpìs funt damètu 2 ſultèaculum mo
tuù. Pòſt ipm yo èk cartilago 2 offe exiſit molliò:
Jòq flecct pòt 3z è oiaº aliy sèbus durio: cu'una
mètu 1 creatiøe ſuit vt offùi ch corpib' mèlibb 2 ip-
fam melior: kièrèt còntinuatio 2 vt duz ch molli non
absòs medio 2ponerek duro em' molle lederek 2 pci
pue in hora pculſiòis 2 còſtrictiòis fi no eèt còpò 2o
dinata ſic è i offe ſpatule 2 hypocòdrio: 2 offibº
còſtar 2 ſic è epiſlotalis cartilago 2 illud qò è ſub
to: ace 2 vt p 3paz etiàs fozt melior: iſturaz se adin
uicè ſricanti vicinìes ne ſua duritie rùpen't 2 et vt
ch aliqs muſcul'le ex'tèdèdo ad aliqò puenerit mè
brozum in quo os no eriſtat cui initak 2 a quo 2foz
tef ſic palpebray muſculivt et ibi ſuſtèaculò cord'
eoq 2 defen ſio 2 plerùq 2 et in multus locis è neè re
aliqua rei aliciui ini't q no sìt dura in ſultimo ſci epi
ſloti. P poſtea ſunt nerui 2 funt corpa a cerebro 2o:ta aut a nucha alba ad flec'tèdu molla: 2 ſepandum
dura ad hoc creati vt p eos mèbra ſensum habeat
2 motù. P poſt nervos sút chorde 2 qdè funt corpa
2 ab extremitati9 muſculo: oriun'k 2 neruis filan'k
2 ad mèbra tèdètes mobilia plerùq ſua reſtractiøe
retrahùt mèbra pp muſculi 3ctionè 2 3gregationè
2 pp retroſum reductionè 2 qnòs relarát laramèto
ſui ppea 4p muſcul'9 dilatak ch ad ſuhi redit ſitù aut
ſupra mèſurà qua ei'z3 logitudo 2 ſupra dispònem
qua hz ch in ſuo nàli eriſit ſitu addit ſicut in qibus
dà videmus muſculis 4 qò fin plm ſunt composiſti
ex neruis 2 ad muſculà tèdùt 2 ab altera pte egres-
diunt 2 er corpibus de qibus poſt chordaz: relatio-
nè tractabimº 2 hec quidè funt 4 ligamèta vocan'k
etia'ym viſiù 2 tactù nervosa exiſit 2 ab offibº ve-
nièta ad muſculà vadùt 2 fiùt filà ipa 2 nerui in eo
qò em est ſupra prez muſculi voca'k caro 2 qò ab eo
ſepa'k 2 ad incturà vadit 2 mèbrì motù colligit in
ſeipo 2 pmuta'k chorda. P poſt eas aſt sùt ligamèta
4 pdirimº 4 et funt corpa neruo ſikia quòz qdà sùt
2 absolute ligamèta vocan'k 2 qdà funt 2 noie ala-
hacab vel alchaab appropan'k. illud yo qò ad mu-
sculù extèdi'k, no voca'k nifi ligamètù. Et illò qò ad
muſculùs no extèdi'k 3z tin qò iter duo extrema offùi
tücture 2tinuat. aut iter alia mèbra 2 vnà re aliy fir
mi't anectit pp qò ligamètù voca'k 2 qnòs noie alaha
cab vel alcaab appropan'k. ligamètù yo null' ſenfuz
hàduit ne pp motù multù 2 fricationè doleret. Ju-
quamètù aùt ligamèti ex eo qò pmiſſuz è ppèdik. P et

poſt ligamenta ſunt arterle 4 funt corpa 4a corde
nasfètur 2cana i logitùdinè ex'tèſa nervosa 2 in ſui
ſuba ligamètalia hùntia motiòes dilatàdo le 2q 2pیرin
sèdo 2 er qetibº discernitur. Que qò ad hoc fuerù
create vt cor enètetur 2 fumusus vapor ab eo 2 expe
la'k 2 spùs mèbus corpìs diſtribuak. P poſt ſunt ve
ne 4 arterijs ſiles ex'nt 3z 4t ab epate 2 ſut dète. Que
qdè fuerùt create ad hoc vt sàhnis mèbus 4 funt in
corpe pria'. P deide sút pànìculi 4 sút corpa 4 filis
nervolis no ſensu pceptis tertà quòz spìſitudo te
nuis erit ſuft dilatata alioq corpùz ſupſicies coppi-
tia 2 còtinètia ea pp uamèta ex quibò è vt ſumm
eorp in ſua figura 2 factura cultodiat 2 et ex eis et ea
ab aliy corpibus ſuſpedat 2 eis ânectat mediàbì
nervo 2 ligamèto 4 filà facta fuerùt er qò 2tert fu
rùt ſic renes dozfo 2 et eis èyt mèbra ſim ſui ſubam
ſensum no hùntia p ipos habeat ſupſiciè ſui enſiunt
nemètoq 4 ſentit qò ei occurrit ſentit 2 accidètaler
fentit 4p in corpe accit qò eis inuolutù è. Et hec qòs
mèbra ſut ſicut pulmo epar sple' 2 renes hec em ſua
ſuba nullo modo ſentit. 3z neq ſentit illud qò et
pculſionè facit nifi quod de pànìculis ſup ea exiſit.
Chig in eis accidit vètus ant aпа ſentik. Sz vèth ſen
tit pànìculus accidètaler pp extèſionè 4 còmingit in
ipò aha 4o ſentit pànìculi pànìculi 2 el appòſìque ac
cidètaler. Jòq mèbrum apatis Grauitate acatur.
P poſtea è caro que è loco: vacuòs impletio que'm
hor mèbrop ſitu in corpe exiſtunt 2 ipòs fortitudo
qua ſuſtak. 3n in vnoqoq 3o mèbro èt em' natu-
ralis qua ei res nutrimèti còplek 2 hoc qdè è nuris
mètù attrahere 2 retinere 2 assimilare 2 vnire 2 ſup
fluitakè expellere. C et poſt hec quidè mèbra viner
ſikicatur ſunt em' eorù qdà 4p ter hàc virtutè inſug
alià virtutè habèt 2 ab eis ad alind. pcedit 2 àdam
sunt eorù 2 hoc no habèt ali'qdaz eorù ſunt 4p ter
hàc virtutè inſup virtutè habèt 2 eis ab alio inſuìt
2 ſunt eorù qdaz q no. Cù ergo còpò ſiet ſeùr què
mèbrùz ſuſcipiès 2 tribùes 2 mèbrùz tribùes 2 non
ſuſcipiès 2 mèbrùz ſuſcipiès 2 no tribùes 2 mèbrùm
neq s ſuſcipiès neq tribùes. P de membu autè tri-
buètis 2 ſuſcipiètis inuèctione no dubitamus. 3n ce
rebro nàq 2 epe oès cònenerùt medici 4p vnùqòs
eorù virtutè vite ſuſcipit 2 caloè naturalè 2 ſpinitù
a corde 2 vnùqòs eorù pàncipùi habet virtutis qua
alìys tribuit. Sz cerebro 4 qdè pèbet ſensum ſim quòs
dà ab ſolute 2 ſim quofdà no absolute 2 epar 4p cnd
pium nutrimèti ſcom quofdam absolute 2 fecùdum
quofdam no absolute. P de mèdi autè ſuſcipièns
2 no tribùtis inuètiøe no dubitamus ſicut caro est
que ſentièdi virtutès 2 vite ſuſcipit 2 no est aliciuº vir
tutis pàncipium quam aliy vlo modo tribuat. P de
alìys vero duabus diuſiòis ptibº 4vna eap medica
maqno phorùm dìnerſiſicati ſunt. Phoruz nàq ma
Sanus dirit 4 mèbrum tribùes 2 recipiès est cor ipm
enim est oium virtutum pma radir 2 omnibus alìys
mèbrùs ſuas tribuit virtutes quibus nutrìntur et
viuùt 2 quibus comp'endùt et quibus mouèt. de
dici antem 2 quidam pmoùum phorùm has virtùs
tes in membrùs ptiti ſunt 2 non direrunt 4p fit mems
brum tribùes 2 no ſuſcipiès. P et philosophi qò ſer
mo cum

Doctrina. V.

9

mo cu subtili certificat e: acio. S3 medicoz fmo i
p minus cu attedik e mag manifestº. postea i alia diu
fios pte diuerificati füt medici iter se e phi iter se.
Una ei secta dirit qoollar caro no setieta eor sitia
no pdarat nuli ptutes ppas qut ieuq n: ad aliis
pincipijs eis iflurerüt. S3 p illas ntutes cu nutri
bis tradimitik sibi sufficit: neq ipa alj rei ntutem
tribuit neq et alio mebrü eis alia tribuit ntutem.
Alia yo secta dirit qo ntutes iste no füt.eis ppe: sed
ab epate e corde i gnatios pnis eis iflurerüt: in eis
qete pimaferüt. Medico tîn no attinet vt iſeqndo de
môlstratina pced at argummetat: ne de his duabº
duiversitatiº ad vitate erit pueniat:n3 p3 ei semita
ad hoc i ctht e medic neq hoc ip3 i aliq fuaz pseru-
tationi i fuaz actioni ipedit. D3 aut scirez crede
re i duiversitate p3 qo no e ei curadû: vtq cor: sit pn
senti di e motionis cerebro ntut nutriers epati aut
no lit. Cerebry n3q sive se p se fine post cor: heat: pn
sialiu actionu eruit copatios alioq medbroz. Et ep
fir actioni naliu nutrietiuz pnº existit alioq mem
broz patiote. Et o alia qde diueritate dz scire et
cregere q ne o curadû vitri n3 nal i talio qle e is en
pnº gnatios ab epate venerit: aut eap suamet qplio
ne mercr aut nihi sit eoq. S3 dz credere q hec erp
ad ip3 nò pfluit nili apate: na si iter ea via clau-
darek: et os nutrimetû apta hêret: ei actio ßliruret
quêadnodû fit i senfu e motu. cu neru q puenc it a
trebro stringik. nt3o illa offi nal fc: e dû ei pmase
coplo. Et sc qde explanabre i diuifious habi
tudo er videbit mebra principalia q füt: et mebra pnci
palibº d seruienta: et mebra no principalia abiqs fuitio
mebra no principalia füt mebra q pina ntutü q i cor
pore exnt q ad hoc füt neeie: vt ingulare: aut ip3s
durét principia hent. PS c3y3o singular durabilita
te funt tria principia. Cor qde e pnº ntut vite: a cere-
brü qde e principi ntuci douchi: et carp
qde e principi nutriù. S3 f3 spesi durabilitatê si pn
cipalia hectria et ei alid qrtu qo spesi eritit pp3: e
funt testifici q ymi rei füt necari: e ad re alia tunati
ui. Necessitas § e ad spina gñandû q generaliòs
sferuat. Junametit: ho e ad hoc vt còplemetu for
de: et coplo masculina e femmina serueret: q specie-
bus aial accitia fùt ieprobata: nec funt ex rebº in
sialitats, effentiæ isgrediétibº: medbroz: no deseruen
tiu alia funt q fuitute desfuit þparatoria: alia q fer
uiùt fuitute latona. Et þparatoria qde feruit voca
tur vtilitas. Latatoria ho fuit abſolute vocat. Serui
tus aut þparatoria est anq principale ope: et lato-
ria feruit post pricipale opat. Cordis ho fuiés
þparator: e sicut pulmo: ei fuiés lato: e sicut arte-
tie. Cerebra ho fuiés þparator: e sicut epar: et alia
nutrimeti mebra e custodie spüs: et lator e sicut ner-
ni. Epatis ho þparator: fuiés e sicut fidus: et lator
e sicut vene. Et testiculor qde fuiés þparator: fùt
sicut mebra q anq ipsi gñant spina. S3 eoq fuiens
lato: e yga in viris q vene q funt iter eos i ipaz: e in
mulieribº fir funt vene q spina ad loci cceptiòis i-
pellut: e mulieres inſup hent mricê p qua spmat: co
ple: vtilitas. Sal aut dirit qo medbroz. Alia funt q
operationu tîn efficere hent. Alia q iuuañtu tîn i alia

fùt q operatione i iuuañetu hnt. p3 è sië cor. 23 è sië
pulmo. 33 sicut epar. Dico aut qo p operatione oz i-
telli illò qo cù re solùmò opatiosz i vita singulari i
srediétiu 2ple: aut i spesi pmanetia sië cor i gnatios
spüs. Et p iuuañtu oz itelli illò qo spat ad alſus
mbri operatione suſcibiè: e tunc erit opò 2pleta ad
dadà singulari vitã aut spesi pmanetiá: quæadmodù
plino aerê þparat. I3z ho epar 23 m ſua pſicit pio
digone: e digoni 3c e 4c appatù pſat i n: in digon-
nè 23 adco pſecta efficit qad ſanguis ad ipnumet
nutrièdu ſit bonº actione opat: e r ctht up opone efficit
q i alia expectata opatòe auxilia i uuañetu effic. Et
et ònuo diceinº q mebroz: alia fùt q gñant ex spma
te: q funt filiù ptiuq mebra pter carnè e adipè i alia
funt q er ſanguie gñant: sië adepz i caro: qo eîn est
pter hec duo er duobº gñat spmatib: masculor sp-
mate e spmate mulie. S3 fin monon eiº q de sapie-
tibº vificauit: ò spinate masceli gñat sicut gñat case
de coagulo: ò spinate mîeres gñat sië case gñaz
tur de lacte e sicut pnº coagulatios ei coagulo ita
pnº coagulatios forè ei spmate viri. Et sicut pnº
coagulatios ei lacte ita pnº coagulatios forme. f.
7tut patièt ei i spmate mulier: e quæadmodù yni
qod duoq: coagulivizlact: e ps ſbecasei q fit ex eis
ita vnugòq duor spmati è ps ſbe ebzis. Ioc aut
nò bû no pàmo imo mktù bis ha. e 3rii. Sibi nàs vq
e cuiq duoq spmati inest ntº coagulatina et virt
coagulationu ſucićiés: e ppè hoc no se phibet qn
dicat q virtus coagulatina i masculis è forzio. Uir
tus coagulatione ſucićiés è forzio i feminis. Qua
liter aut fmo in hoc certificet wuenik nîſs libi: q fùt
de sapietijs radicalib. Postea ho ſanguis q in tpe
mêtrizò a muliere ſepabat: fit nutrimetû. S3 alia
ps ei est q in silitudine quertik ſbe spmati e mebro
rum q e co gñant: e erit nutrimetû anginétas ip3.
Alia ps ei est q no nutrimetû fit adhuc: I3 è zueniés
vt coagulek a diplêda loca medbroz pmo: yacua et
ſit caro e adepz. Et alia ps ei supkuitas q nli haz
rum duaz reru e bona e remanet yfoq ad horã ptus
qo vptote na ſupfu: erpelt. Cûq ifans naficitur
ſanguis quê ipi: epar gñat huq ſanguis vices ſup
plet e gñat er eo q ab illo ſanguie gñabak. Et caro
qde er ſanguie gñat spido quê calas e ſiccitas coa-
gulat adepz no er eius adſitate e vntuofitate gña
tur qua fritas coagulat: ioq ipam calitas resoluit.
Cm ebra aut q er spmate ſunt creata cù solutionez
2tinuatis patiunk certa 2tinuitate no restaurantur
nifi pauca er eis et in paucis habitudinib et in eta
te puerite: sicut ofſa e ramirenaz pui no eîn maſni
neq arteriaru. Cuz eîn aliq eoq ps ſeiungik nihi lo
co ei9 naſcal. e hec qde fùt sië ofſa e neri. P illa yo q
er ſanguie ſunt creata renaſcunk poſt pditione ſua:
2tinnuank tali ſuba qlis ſunt ipſa sicut caro. Et il-
lud qde qo est creatu er ſanguine in quo adhuc vir
tus eritit spmatis dum no duz iter ipin e spina tps
iterceſtit nifi paruum: illud mebrü, qn tollik ite: na
ſci pòt: sicut dètes in etate puerite. Cuz aut ſaguis
ad aliæ quersus fuerit in còplectione no iteruz rena
ſcek. Et dicemº et q mebrozum ſentientiâ mobiliâ
pleruq inot et ſensus ſumul principi est vnneru et

b

Liber I. Sen. I.

t pleruſo ſepanſt: et erit p[er]m[uius]que virtutem neruſus. Et et dicem[que] o[uius] iteriorum p[er]p[er]tut aut vêtrem consciptiùs naſſerit. S[ic]z eo[rum] q[ui] in p[ectore] ſt p[er]p[an]iculorum o[uius] so fuit diaphragmat[que] venar[que] et arteriar[que] et p[imo]nis est et p[an]iculo iteriore q[ui] costas tegit et meb[ro]p[que] q[ui]t venar[que] q[ui] ſunt in vêtre p[an]iculi orant ex ſiphac[que] iteri[que] vêtris coopit muſculos. (O[ia] q[ui] med[ia] car noſa ſunt aut villoſa ſicut caro q[ui] e[re] in muſculis: aut villis car[ea]tia: ſicut e[par] et null[q]q[ui]de mot[que] ſit niſi p[er]villos. Uolitari[que] vero mot[que] c[av]illo[rum] q[ui] ſunt in muſculi et n[ati]nals: ſicut mor[que]nſicis et venar[que]. Et c[ap]oſit ſicut mot[que] trâſglutenci[que] ſit villis pp[er]ijs p[er]ſo[ma] er ſitu lon g[itudinis] et latitudinis et trâſueriſiōs. Attractori[que] o[ui]s ſunt villi q[ui] in l[og]itudine pt[ed]dunt et expulſorij villi q[ui] in latitudinê têdut. C[ô]ſtringeſtes et reſetori[que] villi q[ui] ex trâſuerſo vadit. W[eb]zor[ui] a[ui]t q[ui] vnâ h[ui]t tunicâ: ſicut venar[que] et ves[ſice] tres villor[ui] ſpes adinuicê ſut texte. Et meb[ro]z[ui] q[ui] ſunt duas h[ui]tia tunicaſ Villi q[ui] in latitudinê têdut ſp[er] in extrinſeca er[nu]t eo[ui] tunica et alij duo in tunica eo[ui] inſtrinſeca. Ilii t[em] q[ui] in l[og]itu[m] dine pt[ed]dunt ad ſupſicie mag[que] declinat[que] extrinſeca. Qui tal[que] no[mi] creati fuerut niſi ne attrahêdi et expellê di villi ſit exiſtât. Immo meli[q] est vt villi attrahêdi et retinêdi ſunt ſik: niſi itestinis. no[mi] em multa idigêt re têtioê: ſed attra[ctio] et expulſioê. Et dicem[que] et q[ui] meb[ro]z[ui] neruoſor[ui] corpora ſui ſo[ra] aliena t[em]tinciuſt alia ſunt q[ui] vnâ h[ui]t tunicâ: et alia q[ui] duas. Que aut[em] duab[q]q[ui]ſtút tunicis no[mi] tal[que] creata fuerut: niſi pp[er]tumamêta multa. Quo[ui] vn[ui] est multa nečitas inſi: te custodie fortitudinis ſue corpeitat[que]; ne ſind[ar] ča for[]titudinis mot[que] ei[q] q[ui] t[ine]t et eis ſicut arterie. (Sc]om est multa nečitas multe custodie in re corporis q[ui] in eis est rec[ò]ditu[m] ne resoluat[que] et egredia[que]. Resolutiōdis jo[mo] timor p[u]nent ča ſue et raritati[que] ſi vnâ h[eri]et tunicâ. Et exit[que] timor est i[q]o p[er]tuer hoc et ad ſcundêdu[e] e[n]t apte: et hoc q[ui]de corporis q[ui] in eis est rec[ò]ditu[m] e[ſic] ſp[er]ijs et ſanguis q[ui] in arterijs ſunt rec[ò]diti in q[ur]rum cultod[ia] valde est ſtudêdu[m]: et de q[ui]b[em]tume[n] ne p[er]nihiло rec[ò]dât. Sp[er]ijs q[ui]de pp[er] resolutione et ſanguis q[ui]de p[er]titer ſiur[que]: er hoc n[aq]maximam tunec malu[m]. T[er]tius est q[ui] c[ui] alicui meb[ro] fuerit neceſſariu[m] ſit ipſijs attractio et expulſio motu vehemi[m] ſan[que] v[n]icuiq[que] earu ſingul[er] inſtrin[que] fine p[imit]tiōe et hoc est ſic [fl]ouſis et itestina. Quartus est q[ui] c[ui] voluſas fuerit vt vn[q]q[ui] med[ia] tunica opati[i]o[q] e[ſ] c[ap]p[pa] ſit p[ra]tata: et vn[q]q[ui] duar[ui] opati[on]u acciderit. pp[er]p[lerion]e ad alte r[em]opatiōis p[er]p[le]tiōe diu[n]er[a] ſuit meli[q]iter e[ſ]as diu[m]i dereſic[ut] ſtōns in q[ui] ſuit voluſas ſenti[d]i etut[que] eſſe q[ui] q[ui]de no[mi] ſit niſi in meb[ro] neuroſo et d[ig]erendi q[ui] ſi ſir[que] no[mi] ſit niſi per meb[ro] carnoſuſ. Unicuiq[que] iſi[que] ha r[ui] duar[ui] rer[a] tunicâ posuerut p[er] ſe: tunicâ neruoſa[que] virtuti ſenti[d]i et tunicâ carnoſam diſon[i]i. et na[q]q[ui]z i[tr]inſeca tunicâ fecit neruoſam: et extrinſeca carnoſam. P[ot] na[q]q[ui]z d[ig]erentijs opatio ad id q[ui] digeſtû ſt in potentiá ſine occu[n]i p[uenire]. S[è]tues vero id q[ui] ſenti[k] na[q] p[ot] ſentire niſi obniu[ſo] ei ſensu[m]. y[3]tac[que]. Et dicem[que] et ei[q] ſunt q[ui]de med[ia] q[ru]z c[ô]p]le[rio] ſan suini est p[pi]nag[que] no[mi] ſi d[ig]et ſanguis in eo[ui] nutrimento multoniés c[ô]verti ſicut carniſ: qu[am] in e[ca]z

neq[que] ſo[ra] ſca ſuerunt: neq[que] vêtriculi in q[ui]b[em] aliquato t[em] nutrimêt[que] q[ui] e[li] d[ig]erit imo[re]: et deinde caro ex eo nutriat[que] imo[lic]o c[ui] e[li] nutrimêt[que] occurrit u[n]p[er]z quertat[que]. Et ſunt et meb[ro]s q[ui]de q[ui] c[ô]p]le[rio] ſa[gu]s c[ô]p]lexio[de] valde est remota. I[os]q[ui] c[ui] nece fuerut ſanguinê ea nutrire op[or]tebit[ui]t in ſtitudinê ſi e[que] e[or]um multis p[er]uertiſi[b]e ordinatio[que] p[u]ertak[que] ſic o[mi]s. C[ap]o[rum] in creatione a[n] vn[ui] politi[que] ſut foſamen q[ui] e[or]um nutrimêto t[ato] t[ine]at t[em] c[onto] illi et i[n]s ſtitudinem p[u]ertak[que] ſic[ui]n oſſe curis et adutout: aut ſo[ra] multa in ipſi[m] diuſi[a]: ſic[ui]n oſſe m[â]dibule le iſerious. Et memb[ro]s q[ui]dem q[ui] ſic ſunt nece e[ver]t trumento ſp[or]io[r]i q[ui] eis t[ui]c ſit necesse replean[ſt]: vt paulatim et paulatim, p[ced]a[t] illud in ſui ſtitudinem p[u]ertendo. W[em]bra a[ui]t for[ti]a ſuperfluitates fuas ad membra debilia ſibi vicina ſp[er]p[ellunt] ſic cor[que] ad aſcellas: et cerebrum ad loca q[ui] ſunt poſt auri culas et e[par] ad inguina.

E[s]ume p[re]me doctrine q[nte]: et est ſermovniuerſalis de oſſibus et t[un]turis.

Dicemus

q[ui] oſſi[n]u[q] ſut in c[orp]e: alia ſunt q[ui] ſut ſic funda[m]: q[ui] ſup[er] ea q[ui] e[cor]pus fabricat[ui] ſicut sp[ò]diles dorſi. S[pondiles] n[am]que corporis ſunt funda[m]: ſup[er] q[ui] ip[er]m fabricat[ui] eſt: qu[em] admodu[m] nauijs ſuper lignu fabricat[que] q[ui] ea p[er]p[on]tum. Et alia ſut q[ui] ſut in c[orp]e ſic clupe[q] ad tuend[ui] ſic o[mi]s cranet: et alia q[ui] ſut ſic arina q[ui]b[b]ellatores ume pediétes repellunt[ui] ſic oſſa q[ui] vocat[que] ſimenta: et oſſa q[ui] ſut ſuper sp[ò]diles dorſi ſut ſp[er]a et alia ſunt q[ui] p[ü]ctur ar[um] vacuitates replen[ſt] ſic oſſa ſifan[ia]: q[ui] iter oſſa digitorum er[nu]t et ſunt alia q[ui] ſut ad copa ſup[endenda] q[ui] ſusp[é]ſi[que] idigêt ſicnt in ſande alluni latu[m]: q[ui] est muſculi gultut[que] ligue: et alior[ui] ſupenſo rum. O[ia] a[ui]t oſſa corporis ſuſtentacul[u] ſic et erecto. Et oſſa q[ui]de q[ui] ad ſuſſet adu[m] t[em] ſunt: aut defendend[ui] z[ad] med[ia] monéda nečia no[mi] er[nu] ſolida ſca ſuſtuerit ſi[n]t et eis vacuitates et ſo[ra] p[u]a q[ui] q[ui] ſuerut nece[n]t in eis eſſe. E[or]um vero q[ui] pp[er] mot[que] et nečia ſuerut in c[it]titate c[au]itati[que] ang[m]: ſem[que] ſut in ip[er]um c[au]tatas in medio eo[rum] poſita ſut: et vn[ia] ne corporis q[ui] receſſe p[ra]cul[ar] nutrim[i]t paru[m] ſe p[ar]a[t] idig[er]et q[ui] lap[ſi] inde fieret. Immo duru[m] ſem[que] et ei[q] corporis q[ui] est medala in ei[q] interiore est a[gg]regat[ui]na[m] iſi[que] additiōis c[au]itati[que] i[tr]inſeſe eſt vt fit lene: et i[n]ua[m]: v[n]nitati[que] c[au]itati[que] i[tr]inſeſe eſt vt ſit corporis ip[er]dui[q]r[em]tici et ſui corporis inna[m]: eſt ne ei h[ora] for[til]limo rum motu[m] rúpa[ſt]. Et inna[m]: medulle q[ui] eſt ei[q] vt nutriat[ui]p[er]: ſicut a[n] declarau[m]: q[ui] ſemp[er] mollificet ne frága[que] i[n]o[q] mot[que] ip[er]m ericcat[que] vt fit vêtrem h[ui]s et forte et ſolidu[m]. C[ô]caut[as] vero mi[o] est e[mi] cum ſirmitudo mag[que] eſt nečia: et eſt maio[m] cum plus nečia eſt leuſas. Oſſa at[que] por[os]a ſca ſuerut ſicen nu trin[i]tati[q]o[n]oia[m]: c[ui] pp[er] additione z[ec] necessitat[que] ča rei alicui[q] nece eſt vt in ea penetret: ſicut odo[r] qui c[ui] aere attrahit[que] iſ ſe collato[rio]: fili[q] c[ere]ctu[m] ſup[er]fluitates q[ui] p[er] ip[er]m exp[ell]unk. O[ia] vero oſſavi[c]na ſut et p[er]ſi[n]ta[n]z iter aliq[us] o[mi]s et o[q] et o[q] ip[er]m ſed[ma] g[nu]n exiſit ſpati[u]. Inſi aliq[us] t[em] eo[ui] i[n]en[i] ſpati[u] p[er]uium q[ui] cartula sin[os]a impl[et] et Lagnahic[que] aut cartula[que] sinib[s]iſi[a]: que pp[er] inna[m] creata ſuerunt pp[er] q[ui] e[ca]z

Doctrina V. Sú. I.

10

cariſtagines. Et vbi qò de inuamento illo nò è cura duca iuctura iter ea i fine laiculata. Et yacutate ſea ſuit ſic i miſdibula iſerior. Uuicuitates yo qiter offa erunt iutq; ſut modis ſut.n. offa quor; vicitas è vicini ſap tunccture lave; ſut alia quruz vicitas è iuncture nò lave n3 intu; ſtricte; ſut alia quoruz vicitas iuncture miſu iſtricte è vicitas ſire aut elòdrusu: ant miſahat. Et iuctura qò lara è c' vnù offiu; ſuor; ſuis motibus ſacile pòt moueri ita q os ſi mouetur ſic eit iunctura raſete cu aſeid: i iuctura dura nò valde stricta è illa c'vni; offiu; moq p se nè ſe faci; n3 est nifi qòdaſ modici ſic iuctura qèiter raſet; pectinè: aut iunctura q est inter duo offa pectis. Cjunctura yo valde stricta è illa cu19 nullu; offiu; villo mo; moueri pt ſic iunctura thorac;:r fixa qò est cu19 vnù offium h3 addita¹¹ al alind h3 foramè i q figiſt illud addita; mentu; ſiriòe i q nò moueſt ſic dentes i ſuis origib; q almodr; qò est cu19 vnù qòq offiu; h3 vacuitates i dentes ſicerra: q dèctes vnus talr ſunt pàpiti q alte r9 offis vacuitates igrediu; quèadmo¹¹ errarij eri; tablas còponút; q hec qèdè iunctura vocaſ serenſu adorè: ſic ſut iunctura offiu; cræi. Et miſahac qò alia è q i lògistudine eſt cònera ſic iunctura q est iter duo offe aſeid. alia è q i latitudine pìtuak ſic iuncture spòdilub; iſerior; er spòdilub; qòſi: earq.n. q ſupi; ſut iuctuſ n valde ſk ſtricte. C[æ]de anatoq cræei. Ca. ij.

O nu; qò offiu; cranet iuua¹¹ est q funt vt clýpe⁹ cerebr; ip5 coopietà et ab ib' malis defen dienta. iuua¹¹ yo q mtla creaſe ſuerù: a nò ſu夫nù t'm os. In duas ptík ſummás. qrum vna 2sideraḥ h3 res q funt in còparatión eipí¹ offis. et alia 2sideraḥ i copatòde eí q ipm⁹ os colligit. píu² yo ſuma in duo diuìdiſt iuameta. vnù eſt q fi cranee impedi¹¹ ivna ſui pte enenerit fracture: aut putrefactionis nò erit toti craneo c'cìs: quèadmodu; effet ſi vnuz ſoſet os. ſedc' eit ne i ptib¹ vnus offis diuerſitas in duritù; mollitie i raritate i spilſtudie i ſubtilitate i ſgìſtie hèaſt. q hec qò diuerſitas eſt neíta pp intentòez quà i, p[rio] dicturi ſum¹. C[æ]sùe yo² i uamita ſut q p adorè 2plentk. Quor; qàda ſut q ſut i còpòe ipi¹ cere bu. vapores.n. gſli q ab eo refoluti egredi nò yalent ſi eèt vnù os: egrediendi hùnt viſi in adorè q ab eo ſepàt vt cerebr; pp refolutiòez múſdificet: q alioq è i 2pòne eí q de vill neruor; a cerebro egrediq q p mèbra capit; vadùt vtvià hèant. Et ſut alia duo iuamita còia iter offa; iter alìs duas resvnù è i còpòe venaruz; arteriarù q iteri¹ ingrediu; i capite vt vià hèant: q alioq eſt i còpòe duu; mris spille q 2guisvt alioq eí ptes q u adorè teneàt q a cerebro eleuèt ne ei gra uamè iſerat. C[æ]t h2 qò nàl; figura offis è vt ſit rotùduz pp duas res: duo iuamita: vnù pp còpòne ad iteri¹. figura n3q7 rotùda è major¹ diméſiòs ea quà recte lince 2phèdunt figure cù capprichèſiòes eſques ſuerit: et alioq è i còpòne ad erterius qin figu- ra rotunda pp ipulſiòes nò patik quèadmo¹¹ agu- los hùnes patiùtur: q ip5 qò h3 ſit rotùdui lògistudie t'n ſem est qin origines neruorù a cerebro in lògitu die ſut poſite. q ſic oz vt nì coagulèt: q duas h3 emi- netas a'n retro vt nernos òſendat qui descendùt ad fròre q ad nuchà. Et h qò figura tres qas hab3

adorè q duas h3 médoſas: q ipm⁹ vna adorè fròtìe còſica arcuál hoc mo. C. q vocaſ coròal. et alia adhe reſt q adorè: q directe tràſiés i lògitudine didit capi i duo meq q p se 2siderata vocaſ Sagittal q iſtù; è còti ſua coronaliyocaſ nerual. chòi q figura arcui filatè i cui9 medio ſiea recta ſue ppèdicular; è erecta q è hoc mo. Et adorè q7 iter occupat q basi ipi¹ cois eriſi- fit. cui9 p[ic]to cu i[pa ſit h3 figura 2guli extrétas fa- sittal q timuak q vocaſ adorem laude: eo q laude ſi'e grece filis exisfat q est ita. A. C[ui]q duab9 odorè q9 pus noianum9 2ugisfit figura talis. Due vero ado rez mendose ſin capitis lògitudine ſiſupèſe vtrque equidiftates Sagittali q p[uf]nditate ítegra in offib9 nò p[u]ſiſa. Et he due corticales vocaſ. C[æ]non natu- rales autez capitis figure ſunt tres: vna eſt vt ante- rior eminentia minuatur et propterea de adorè ad- nuttatur adorez coronalis. Et alia eſt ut posterior mi- nuatur eminentia. et ad hoc de adorez perdatur ad- rem laude. et tertia eſt vt ytreyq perdantur emeni- tie. q ſiet caput vt sphera lògitudine et latitudinem habens equales. de hac qèdè figura ſum9 medicorù Sal. dirix. q ppea q diméſiòes in ea ſut eſques opor- tut ſin l[iqu]itate vt diméſiòes adorè eènt e[q]les: h3 diu- ſiòes adorè q ipm⁹ erat tres i lògitudine: q due i la- titudines: erit itaq in hac adorè vna in longitudine filr adorè vna in latitudine. Et erit adorem quidem latitudinalis adorem medio latitudinis ab aure ad auréſcut lògitudinalis adorez i medio lògitudinis. Dirit q ſum9 medicorù. Sal. ipoſibile è caput aliaq figuſa quàt[s] nò naturalè habere. ſita vt ſit lògitu- do minoz latitudine nifi 2vètriculis cerebra aut q ip si9 còpe aliq minucreq qò qò vitè e h3i; q còpòs phibès bòitatè. Et hic qò pm1 medicorù hip. dicta còſeſit q dirit capitis figuras q[ui]to: tm erſitere.

C[æ]de anatomia eí qò eſt ſub craneo. Cap. iii.

A[put] poſt hoc qùn h3 offa qoruz q[ui]to ſunt pariétes. q vnù eſt ſicut basi: h[à]st pariétes cù eo facti ſunt duiriores eo q caſus et percuffiones ad eo ſim p[li]m tendàt et q necſeſe ſuit vt cranèu; eſſet raruz; factuz è medituluz; filr raz pp duas res: vna è vt vapores ide egredianq q refoliatur: q altera ne grauamè cerebro iſerat q de pariétib9 qò posteriori: durioq fcùs è eo q a ſelus custodia è remot⁹. paries ipm9 eſt os fròtis cui9 ſupioq termin9 è adorez coròa lis q iſerior adorez q ab vna extremitate coronalis p ueniens tràſit ſup oculos apud ſupercilia q timuak eí finis alij extremutati coronalis. Alijvero duo pie tes q a dertra ſunt q a ſiniltra ſunt offa i qb9 ſunt au res q v[an]t petroſa pp ſui duritiem. Quoruz vnuz qòq7 terminat ſupi⁹ ad adorè coròalis q iſeri⁹ ad ado- rè q p[uen]it a ſumitate adorè leude q p[et]dik yſaq ad coròalè q ab iteriori ps coròalis q posteri⁹ ps adorè laude. Quartuz q[ro] pariétè terminat ſuperi⁹ adorez laude q iſeri⁹ adorè q è cois iter caput q parilluq q iu sit inf duo extrema laude. Basis àt cerebu è os qò oia alia ſuſinet offa q vocaſ basilare quod eſt durù propter duo iuamenta ſuit creatù. vnù eſt q duri- ties ad portàdui iunat q alioq qò duruz miq9 ſuſcipit putrefactione ſup[fl]uitatuq: q hoc quidè os ſub ſuper fluitatibus q ſup ipm⁹ ſemp descendunt politum eſt.

b ij

Liber.I. Fen.I.

ideo fuit meli¹ ipz eê duz. Cn vnaqq prterea duo
rû tporû pte sunt duo ofsa dura q coopiuut neruum
qui transit in tpe. Quoq situs est fin longitudinem
tpis ex transfuero z vocantur hec duo ofsa paris.
De anatòia offiuî mădabulazr auriuî. Ca. uij.

Ossium qdê mădibule et pis numeru declaraz
bimq adorê mădibule declarădo: et dicem q
superiorê mădibulă terminat fupius adorê cois in
ter ea z fronte: transiès sub supcilijs a tpe ad tépus
Et inferi¹ terminat ea dètiu origines. et auab¹ ptı
b9 adorê q a pte aurisvenit cois eiter eaz os basila
g re qê è retro post dètes. Dein alia extrêitas q e cui
finis v3.qi eminêdo ad domestica parup dclimat. et
eft adorê q didit inf hec et adorê: quâ noiaiuim9: q e
illa qi loğitudie sup palatû fecat. Isti qô et1 fût ter-
mini. Adorê yo terios ei9 igrediètiu qdâ e q fecat
in loğitudie qô i palato e fupimû. Et alia adorê e q
lcipit iter duo supcilia yadit ad oppq m qe inf duos
dètes duales et e adorê q i pn9 icipit hul9 adorê et
de scèdèdo dclinat ab ea ad oppofitôez q eiter qdru-
plu9 et caninuî a dtra: et alia qlis illa a finistra. Ex
his qô trib9 adorê. f.media et duab9 extremis et iter
oppônes originu dètiu pdcôp fiut duo ofsa triagu-
la. Sed triăsuloruz bases no fût apd dètiu origies
f3 an h9 fit i medio adorê fecas circa basim nariu-
tres.n. adorê hâc fecat et locpdcis träfeut et fiut sub
duob9 triagu1 duo ofsa: quoz abo hox triăsulor z
origines dètiu còtinèt bases. et duas ptes adorê ex-
 tremap. z vnû os fecat ab alio illô qôve media ado
rê descèdit. In vnoquoq s illoq vuor offiuiz sunt
duo anguli recti apd hâc adorê fecâtê. et acut9 ei¹
apd duos caninos et expâsus ei apd nares. F et de
adorê mădibule fupioris et adorê qdâ q descèdit ab
adorê còi spiori et ad ptê dirigiç ochi et cû puenit ad
orbitas i tres fepat Ramos: qrn vn9 pgrediç fue ado
rê q cû frôte e cois et sup ochi orbitâ donec supcilio
côtinueç. Et alia adorê e sub ea: et filr còtnuak pter
q orbitâ no igrediç. Et alia adorê z³ filr etinatur
postq orbitâ igrediç. Et qcqd de illis iferi9 exisit in
coapatde adorê q e sub fupcilius lôgi9 e loco q illud
fupi9 tâsit: os yo q adorê pimâ triu1 fepat est mai9
t post illud qô seperat feca. Cnasi aithunamenta
manifefta funt q funt tria. P unû e qin cui foramie
qô est in eo i odoratîoë iunat donec plus aeris i eo
côtineak: et et tpei vi9 ch in cerebz penetret. I3 eim
p1n aeris q airahit ad pulmonê vadat: magnâ tîn
eius ps ad cerebz eit redit. Et cû aeris et attractioë
cü qs odorare vult multi9 i vno loco aer corg instro
adorat9 adiüsit: vt fit apbheflo: pl9 et coplofioz. In
vno igik iuamêto fût hec tria iuamenta. P scöm
aût eqd ad lfas iunat diſliguêdas: vt ad earuz eri
tus fit facilis i incifioë. et ne tot9 aer apd locu cui lfa
ruz accit incifo q pmaik f3 fin menfurâ: et hec duo iu
uamenta in vno q flibut iuamêto. et tîn e qô facc na-
fus in mëfuratîoë aeris hag lfaq ptû illô qo facit
foramê pforatuz abſolute post fistulâ qo nihil obtin
rat. P Tertiu9 vo e vt supfluitates a cerebro esgredie
tes tegim9 et defenſioë a viſib9 hêant: et eînſim
iuatiuî ad ipſas eruciendias cû eruſflatîoë. Et
offiuiz qô naſi còplo ex duob9 e oflib9 ad modu duo

rû triăsuloruz: qûn duo âsuli fupi9? cùrrunt et bases
apd vnû âsuli se tisant et i duos ſepanf âsulos: et
vnûq do duorû offiuî vnicuicq duaru adorê luppit
etrearû q noiaiuim9. et fup duas coûns iferiores et
trèitates ſt due cartulages molles et iter eas fin lo-
gitudine adorê medial e cartulago: cui supioprs ſe
riu9 e durio: q tota alij duab9 cartilaginib duriu
eritit. h9 yo medie cartilagis iuamêtu e vt naſiu
duas ptiaq nares: löyt cû ad cerebruz: supfluitas de
ſcèdit f3 pt3 advnâ earuz dcliet: et no torâ atrahedî
ereviá obturet q ad cerebz aerê ſdert q i vii8 ſp
exisit euêtat. Duaz9 yo cartilaginu extremu in
uamêtu tres res erit. Una e iuamêtu oib9 cartila-
ginib9 q sup oes offiuî exent extremitates cõe q tam
executi ſum9. Et 2ª eſt vt erpâdatur et dilatenî fine
cesse fuerit aerê ſupſlue attrahere aut expellere. Et
tertia e vt ad vaporet erucièdû cu5 fuo motu qdque
tremoret iuuet cû eruſſlauerit. Et duo qdê narum
ofſa ſe fuerunt minuta et leuia: qm1 leutas mag9
hec necia ch firmitudo et pçipue qa a mébroz 2tnui
tate ſunt ſepata q nocumêta ſunt recipièta 2 fit po
ſita cum cultodia ſensus. COſsumy mădibule et
feriorz forma z iuamêtuiz ſcita ſunt. Ex duob9 nags
2ſuit oflib9 q stricta ſub méto 2nectit iunctura. Et
summitate cuiusq duonq alioq extremiq eoq ſec-
do ſe eſt fratura curua q cû z additamento einge
miofe pparato cónponit. qô ex ofſe naſaik qô ad cam
pucent qrum vnaqz lisamentis ſuit ligata.

De anatòia dètiu. Ca.v.

Oentes qdê ſut. xxryj. Est tî cû tigit qdshôios
no hre neguesidij q ſunt qtuor extremizuntur
nô erunt nifi. xxviiij. Eon9 yo duo ſunt duales et
du0 qdrupli fupi9: et totid eiferi9 ad incidêduz: et duo
caini fupi9: et duo iferi9 ad frâgêduz: et molares ad mo
lenduz ab vtraq supiores et iferiores qtuor aut qnq.
E thui9 toti9 ſumma. xxryj. aut. xxviiij. qtnor dua-
les: et qtuor: qdrupli: et qtuor canini et octo molaresc
qtuor: neguesid: et neguesid qdê fm pt3 naſcunf in
medio pis augmèti et hoc qdê est poſt ſpatim emi-
fion: et an2 ſiſtentiá: qm1 ſiſtentiá: est circa. xxx. an-
nos. Jôq dentes iſti ſensus vocâtur. Et dentes ena
hût radices et capita acuta q in foramib9 ſungunt
offiu duar mădibulaz i qb9 2ſiſtút. Et ſup marge-
nê cuiusq foramis additamêtu magnû rotûdi ouf
qô dentê: circu dat: strigit vt ei9 foriora ſunt ligamè
ta. Unusq fqlq7o dètiu pter molares vn1 h3 cap. Sj
molarizii in iferiori mădibula fixor qfls ad minus
duo h3 capita: et eſt et cû h3 plura: et pçipue negue-
sidij q qtuor hût capita. Sz fixor in mădibula ſur-
piori qfls ad min9 to a hût capita et foratasse plura q
priæ neguesidij q plura hût capita. capita 7o mola
tiu ſe ſunt: qin ſunt magni et qin eoq op6 e matov.
Et supiorib9 qdê additamenta ſunt eoq ſunt ſuppe
ſa: et q ſuitas facit eos ad oppônez ptis ſuor capi-
tum decinare. Inferior9 yo pôderofitas inſerioi eo
rum no erisit 3ia. Nullu1 pterea offiu vlo no ſen-
tit pter dètes. S.n. dirit q expimêtu nobis ômôſtra
uit eos ſensuz hre: de q na follicita ſunt: a fec iuph3
cuz3 tute q a cerebro. pucit. I carcort iſpi eit iter calz
et fri. discernât. De iuamêto doſli. Ca.vi

Doc.V. Sú.I.

II

Orsum pp q̣tuor iuus sult creatiūn. Unus est ut sit nuce femuta q̣n p[ro]manetia aihalis est neeia pp illud q̣b in suo loco deuche muameto clare narra bim¹, ², ³, ⁴ duc aut sūmā aggregatā o eo ³ferem⁴. Et h' est q̣n ſnerut oſſa cerebro nascerent est neciuz ca put multo maiq̣est q̣b sit; et sic ſnaret ſupra totu coz pus. Neruo q̣b est necessariu grade p[ra]ſtre iapatu ², ³ loſſu donee ad extremon ſiné p[er]uent: et eſt no- cumétis expositu², ³ ad inadédu: et ei q̣dem loſtu- do ipſi², ³ debilitare forzitudine: et attraheſdu mébra ſua ad iporù pn¹. Iosq de q̣ui nomè lit būn dictuz miſericordiſt egut faciés p[et] cerebru q̣b est nucha ad i- feriora corpi ³icedere ſicut canales a ſote: q̣ten⁴ ex ca neruorú diuſiòes a duobq̣uſuis lateribq̣b eius ex tremo ſin oppositione ², ³ vicamaté cum mébus egre diant: poſtea ſem est doſum ſemita ei², ³ cultodia. Et ²m quidem est: q̣ui doſum est cultodia ², ³ clu- peus mébro² nobilium: q̣b ſunt posita cora ipo: loq̣b in creatioſe facte fuerunt ei ſpine ², ³ simenia. Et ³t q̣b de doſum creatu ſuit vt fit aliorum offiu², ³pn¹ sicut lignuz q̣n erordio nautis p[ino] p[on]it cum alia ligna inſignit ², ³ ²sneantunt. Iosq doſum duarum creatum ſuit. Et ⁴m est vt poſit h[uius] ſtare: et ad mi- ts ſe mouere p[es]tus. Iosq doſum sp[ò]dilib² ordina tis ſem ā no de olle vno: nq de offibq̣ magus iucture q̣bq̣ iter sp[ò]diles facte ſit n[on] lare: q̣ui ſtādi poten[ia]z debilitaret inſyvalde ſtricta: q̣ui phibere[rt] incinare. De anatomia sp[ò]dilium. Ca. viij.

Sp[ò]dilis est os in cui² medio est foamè: per q̣b nucha trāſit. Et est c[ui] sp[ò]dil q̣tuor h[uius] addita- menta a destra ², ³ a ſiniftera², ³ a duobq̣ lateribq̣b for- minis. Et ea q̣de q̣b ſurſum tendunt ſurſum aspicien- tia d[ui]r. Et q̣b ſunt inferi² t[ê]dentia inferi² aspiciatia ², ³ inuerſa. Et est etiis q[ui] c[ui]z additamèta ſunt ſer q̣tuor ab vna p[te]: et duo ab alia: et est c[ui] ſunt octo. In his vero additamétis eſtit iuamentu² vt p[er] c[ui] ſinu- tas q̣b est inter sp[ò]diles i[nt]utate i[nc]turali ordineſt cum q[ui] cauſatibq̣b in q[ui]bſudq̣b earu², ³ capitibq̣b bucellis ſiſibq̣b in quibſudq̣b. C[um] ſterea ex sp[ò]dilibq̣b alia h[uius] additamèta: no q[ui] p[er] hoc iuamentu² ſb, p[er]q̣b de- ſenſione², ³ chipeu², ³ repulſione² ei q[ui] p[er]currit ², ³ ſup ex terun[que] horum additamento[rum] ligamèta: ², ³ ſunt olia ſpla², ³ dura² ſin sp[ò]dilium loſtudine[que] posita. q̣b autè er eis retro posita fuerunt ſp[ine] vocan[que] ſi simenia. Et q[ui] er eis a detris ², ³ ſinifteri² ſunt posita vocan[que] ale. I[ps]a vero ſunt ad defendendu² illo q[ui] do in loſtudie corpi², ³ nervi², ³ musculi², p[uf]undiq[ui] ipa ingrediſt. Et q[ui] d[am] ex alis q[ui] ad parté costarui tendunt: alud, p[ri]p[ium] h[uius] iuamentu², q[ui] d[am] est vt in eis creen[va] cuitates quibq[ui] capita g[ibbo] mirabiliter ligentur. In vnaq̣b em ala er eis ſunt due vacuitates. ², ³ in vnaq̣b q[ui] costa ſunt duo additamenta g[ibbo]ſa. C[um] ſterea ex alijſ q[ui] duo h[uius] capita ², ³ ale duplici ſiſant: et hoc d[am] est in sp[ò]dilibq[ui] eritit colli. cui² iuametu² nunc notabim¹. C[sp[ò]diles q[ui] p[er] foamè mediu alia h[uius] fora², p[er]t illud q[ui] ab eis egredit de nervi: e q[ui] do in eis egredit de veni², ³ d[am] aut illo[rum] foraminu² ſut q[ui] c[oplent] in vna q[ui] sp[ò]dilib eminetia: et ſunt q[ui]dam eorum que c[oplent] inter duas sp[ò]diles coſi. Et loc² earam est c[ôs] teriniq[ui] inter eas eſtitit. Et pleruq[ui]

est cum istud a duabq[ui]ptibq[ui] supi² q[ui] ſeri² exſitit. Et pleruq[ui] est in vna p[te]: et c[ui] in vn[q]q[ui] ſpondili est ſe- micarum: et e[ui] in vna earu² est maſtor: et in altera miu²: et hec q[ui] d[am] fora² a duobq[ui] lateribq[ui] sp[ò]dil posita fuerut ², ³ no retro pp deſenſiòis ſſectu² illic eius q[ui] egredit ², ³ ingredit: et q[ui] p[u]cſuſiòibq[ui] c[et] expo²m¹. ², ³ fuerut posi- ta ſteri²: et in loci² c[ênt] ad q[ui] corpq[ui] ſua n[am] p[ò]derofi- tate ², ³ fuis et volutarijs motibq[ui] deſclinat loq[ui] motus debilitarent. Et no ſuit poſe vt e[ênt] stricti ligamè ti vt ſteri² egrederent: et poſtea retro rediret ſuit im poſe: q[ui] declinatio et e[êt] ſup nervo[rum] egresiòes q[ui] eis faceret coſuſatione² nec ocu[n]tu². C[his] aut ad ditamèt: q[ui] deſenſiòe erit ſuppoſita fuerunt liga- méta², ³ nervi² leuia ſca fuerut² lubrica ne tactu car- ni ſerat necu[n]tu². Addita[nt]o² q[ui] c[ui] iucturaliu² n[am] e[ui] h[uius] s[út]. n[ad]inuic[que] forit ligata ligam[to] vehemt[ui] vndiq[ui] verut² n[on] ligatura a ſterio²: e[ui] pl¹ stricta ², poſte: n[or]io pl¹ l[axa]q[ui] ſteri² c[nu]rari²: et p[lect]i e[ma]gne c[en]siu² e[que] poſteri² p[lect]i ², ³ caruari²: et p[pea] q[ui] ligamèta q[ui] ſunt poſteri² ſca fuerut² l[axa]² ipletua ſuerut² ſp[atia] q[ui] ibi² p[er] culdubio ſunt humo[rb]q[ui] viscoſis. C[sp[ò]diliu² autè q[ui] d[am] ſut q[ui]valde b[ui] ligant² c[ui] atq[ha]chib: ac ſi e[ênt]nu² os creatum ad fixionez² et q[etez]², ³ q[am] ſunt q[ui] ſunt la- ra ac e[ui] eſſent oſſa multa creata p[ter] motum.

De iuamto colli ², ³ anato² oſſui² ei². Cap. viij.

Collu² ſuit creatu² pp trachea² arteri² a trachea² q[ui] d[am] arteria ſuit creata pp illo² q[ui] narrabim¹ ³ de creatiòe ei², ³ iuamto² in suo loco. Et p[pea] q[ui] sp[ò]di- les colli ad ſumu² ſupiores ſunt delate ſup e[as] q[ui] c[ui] ſint Dorſi² ſunt ſub eis: op[tu]it vt ſuſſent minores. Q[ui] n[ad]eſt deſeréte leuii² eſſe ⁴oq̣b in placuerit vt moq[ui] q[ui] d[am] ſunt ſapie ordine[n]. Et q[ui] nece ſuit iu[n]tii nucce grosliq[ui] eſſe ², ³ inat[ui] s[ic]t q[ui] cauſatu² pn¹: eo q[ui] il ſunt q[ui] de diuſiòe nervo[rum] ſupine p[ti] e[ſt] p[um] q[ui] e[pl] q[ui] eo q[ui] est p[um] ei q[ui] est ſteri² oportuit in sp[ò]dili- bus colli fora² magna ſpla ſore: et q[ui] p[uitas] ², ³ fora- minis ², ³ a[pl]uto dea² attenuauſt c[orpa] oportuit fir mitudinis intentione² ibi affuſſe: q[ui] illud q[ui] due res q[ui] narrabim¹ ³ debilitauerunt emendare[rt] oportuit iſſe q[ui] eis oibq[ui] alijſ sp[ò]dilibq[ui] duiores creari. Et q[ui] c[am] p[er] sp[ò]diles earum cop[pi] ſuit ſubtilere creata ſue runt eorum simenia parua. ², ³ a[gn]a² n[si] creata fo- rent sp[ò]diles eſſent expositi rupture² necu[m]et: eo q[ui] earum ſimeneis res oocurrerut ſoſtes: et q[ui] earu² simenia fuerunt parua²: ſce ſuerunt ale earum ma- s[ane] duo duplicia h[ui]tes capita²: et q[ui] moq[ui] mag[ui] ſuit neceſſari²: q[ui] fixio: eo q[ui] ip[er] no multa ſuerut oſſa q[ui] admiu² ille q[ui] ſunt ſteri² l[axe]² ſce ſuerunt sp[ò]diliu² earum iucture c[ô]paratiòe iucturaru² earu² q[ui] ſut ſteri²: et q[ui] c[um]tum deſuit eis ex firmitudine pp lari taté t[ê]mde recupera[rt] aut pl¹ eo ex parte ei² q[ui] eas circu[dat] et ſuper eas ſidu² de nervi² et musculi² et ve- nis¹: no ſuit neeia multa firmitudo iucturis: et q[ui] no ſuit neceſſariu² multu² firmare iucturas: et ſuſ- ficit eis méfura que ex ea attributa eis ſuit: no earu² additamèta ², ³ iuctiòalia ſurſum aspicientia rurſuz in ſumma no ſuerunt creata magnæ ², ³ multe latitu- dis: quæ admodu² illa q[ui] ſiunt ſub collo. C[er]u[n]t[ui] ea- rum bafes poſite ſut loſgiòres et eara² ligan[ta] lario² ra. Et neruorúz egresiòes i eis poſite ſuerunt c[ôes]

b 3

Liber I. Fens I.

sicut dixim¹; qum no fuit poie vt i vnàqq illam spòdi
lum eo q fit iubtil et pua et foramè p qo tràlit nu-
cha àplin cét ppe nifi et illis qas d'clarabim¹; qur de
mostrabim duipones. Nûc aŭt dicemus q spòdiles
coli septè sunt nuero, pec nàq mèsura i loſtudie
entiero fuìt equls et qos eap oia; i spòdicta hùnt addita
méta pter pma. s. simenia et duas alas et qtuor addi-
tamèta pìuctòalia fursum afpicièns; et qtuor iferi¹
apientia. et vnaqq ala duos hz ramos. et circulus
egresſiòis nerni iter oes duas spòdiles didik i duo
media. pria aŭt spòdi et 2ªqsdâ hùnt ppetates qs ñ
hùnt ale. In pmis ho e cibi faeùd qu mot capit qas
et dektri et a finistr fit iuctura q e iter caput et spòdiles
p²³. Et ipi¹ mot àteri¹ et posteri¹ fit iuctura q e iter il
la et spòdile 2am, e igf nob de iuctura pmi i pmis lo-
qndù. Dicem⁴ igif q sup laboriòam ptè spòdi¹c a
duob⁴ ptibq qut fapius create fuerùt due vacuita-
tes ias duo ollis capit additamèta igrediuk. Et cù
vnú coz eleuaf et altez depmi declad caput ad de
pflum; et qo in hac spòdili alia fit iuctura ipole fut.
Ibì igif alia fcà fuit spòdi¹p se q e2a er q creatora a
pte eius àteriore q est ad iteriora additamèta lògù
duz oiri fecit qo ptrafit et igrediik foramè ppe corà
nucha forè iter eas còi. s. forè qo a posterioribus ad
àteriora e lògius q a dextra et finistra: qin iterpoſe
rius et àterius ſunt duo ingrediètia q maiorem occu
pât locu q vnú er igrediètibus occuparet: latitudo
aŭt mèsura fm vnú igrediès qo est maiq; h qdez
additamètù vocaú deus a q qo occupata ſuit nuha
ligamètis pribi qutenas dènis extremitas a nuche
extremitate ſep acf ne dens ſuo motu nucha percu
tiat et ei coasùstatiòez faciat: deinde additamètum
h¹ spòdilli p³ eleuaf et vacuitate q est in capit, ofſe
ingrediik qovacuitas q in ofſe exiſt capitis àterius
et posterius circuìat. Et is qde dens no ad interius
fuit factus nifi pp duo innamèta: q2 vnú èvt fit am
plusi custoditù. et altez vt latus spòdi¹qo est magis
subtile fit iterius² no exterius. Et p³ qde spòdi¹ppe
tas e ne simenia hcat io ne ei iferat guamè e ne pp
ipaz nocumèt fit exponita: additamètuz nàq qo re
pelit inſtuz e fortius ipz et fracturà et nocumètù af
fert ei qo est debilius et èt ne musculos et nervos ml
tos q in eius circuitu ſunt positi ledat. Et q et pax
Idigemus hic pnis custodièub hec em spòdi¹e qfi
submersa et sepulta custodijs 2º ipaz a nocumèt¹
custodiunt et pp has qo itentiòdes no ppe ei fcè fuer-
runt ale. Nernuq eie musculos ples i duobus e¹
lateribus positiòde spilla positi ſunt ppea q in¹ ſunt
ppinq. Jocq ale locu no habuerunt ibi. Amplins er
pprietatibus huins exiſtit ſpondilis q nerni ab ea
no p duo eius egrediunf latera: 13 p duo fora q i ea
posterius ad partè ſedùt ſupiorè. Si.n.eius nervo-
rum egresſiòes eſſent vbi duo capit additaonta ori
ſicis ungunſ wuſ; et vbi motus eop ſunt vehemen
tes wehemèti ipèdimèto capit ipediref. Sìlr qas fi
eènt vbi 2ª deglutit ad deglutiòem ſua additaonta
q igrediunk in ipza er ſuis duobus additamèt q ſu
per e incesit; et vbi iter e ca et iter 2am iuctura fit la
ra i àterius mouet et posterius: neq fuit queniesyt
àterius et posterius egrederèt pp cas qas i d'claratio

ne cæ aliam spòdiliu demòstrauim¹z a duob¹late
ribus pp ollis ibi exiſtens subtilitè cæ dètis: apò
pter ſuit nece vt pax subiunctura capitis eſſet poſte-
rins a duabus ptibus. s.in medio eius qo eſt iter id
qas e pomeri¹z latus. Oportuit igif vt duo fora cènt
pua: qpropè nece ſuit et nervos ſuiffe puos. Quo hui
spòdiliu 2ª ipole ſuit nerno⁴ egresſiòes fupius ſuit
ſe. ſicent ſint ipole in hac eo q fi in ea eènt nervous
fuon⁴ egresſiòes ſicint in p³ timerec ne q àſſarenc e rú
perenk motu p³ spòdi1 ſup eã cù caput anterius ant
posterius mouer. N3 et ſuit polevt àteri¹egrederèt
et posteri¹pp illòs dixit. N2c ſuit polet a duob¹
egrederèt latibqin fi eèt ita: eèt cù p³ cois³ qo iter
eas oureک eèt valde subtile: n3 pinoz corigerèt pui
tatè. et qo qhêderèt eènt parla debilia ſul lucta et fi
cù p³ eèt cois i eim coaguin⁴ cám p³ aq eèt corruptio
ſi eà a duob¹pfozarent lateribus g oportuit fora i
ſcda eſſe an duo latera ſinenij et duobus p³ oppoſi
ta lateribus qin corpus p³ eis associabif no ledet
eos: et dès qdeq e r 2º ouif bì p³ est ànexus ligamen
to forti: et iuncture capitis cù p³: ûbe cù 2º ſunt lato
res qe ap spòdiliu iuncture. io q motus quip eac
ſiut valde ſunt neceſsarij et iuctura: vt eſſent firme
manifeste ercú caput mouer vnius spòdi¹ alia mæt
inſepabilis in alia ſua iunctura ſicut oppoſite facie
ta facie: et cum caput anterius mouerat posterius
fiat cum pma spòdilli ſicut ſi ambo eſſent vnú os et
cum ad duo latera ſine tràuerſiòe moueſi spòdi¹
p³ cum 2ª ſicutynum os. hoc eſt quod de ſpondiliu
bus capit et eap pprietatib¹narrate volum.

De anatomia spòdiliu pectoris et coru² in
namentis. Ca. 1.

Spòdiles pectoris ille ſunt cum chus iungunt
coste et attractionis aeris mébza còprehendit.
et ſunt spòdiles. ri. simenia hirres et alas: et vna que
alas no h3. Sunt igif. ry. spòdiles. T Saru ho ſume
niano ſunt eglia. Que.n.er eis ſunt coas mébus q
ſunt nobiliora maiora ſunt et foriora. Et spòdiliu
qdem pectoris ale alijx duriozes exiſtut pp q a
eis coste iunguntur. Septe aŭt ſupinaz spòdiliu
simenia ſunt magnæ. Et ipaz ale groſſe vt cor ſout
ſime tneak. Et io qe ap corporæitas in hoc ſuit de
minuta facta ſunt ipaz additamèta coiunctionalia
curta et lata illarù quidè ſupra decè additamèta co
iunctionalia que ſurſum tendunt ſunt illa in quib¹
eſt vacuitas bucceller illa que inferius tendùt ſunt
illa in quibus egrediuntur gibboſtates que vacui
tates egrediunt quæ simenia ad inferiora curuan
tur. P Decime aŭt ſimeniù eſt rectù et no curuunum
eius additamenta coiunctionalia vtrius habet va
cuitates que cois bucellis exiſtunt cum ſupernis e
inferius ſinul bucellarù ſit receptio: poſtca vero il
laru q sub decima exiſtunt bucelle ſunt ad ſupiora
et coru² vacuitates ad inferiora et ipaz simenia ad
ſupiora curuani: et nùc hui¹ toti¹ ſunamètù notabi¹
mus poſt. Duodecima ho spòdilis alas non h3
qun neceſſitas multa ò coſtarfi cù inerat iis eſ tunc
nuta: ſi firmuimo alio mo eſ ingeniata in quo fir
mitundo cù alio tungif muamento. Et hui¹ qdem
exiſt ut declaratio q spòdiles alchatim numia iu

Doctrina.V.Sü.I.

12

disguerunt magnitudie et iucturæ multa firmitudine. quæ ferant totum q[ui]b[us] sup[er]a i[ps]as. J[oh]s necesse fuit ut in ioncurtis vacuitates et buccelle plures nuero fierent; q[ui]re iucturæ ear[que] additamèta duplata fuerut et furit necesse ut in quod decime q[ui]b[us] p[er]t[ur] illa[que] fit milis illius fieret. q[ui]que ear[que] additamèta p[ro]actio alia du[que] plata fuerunt. C[ui]n his i[sc]ut additamètis delecta fuit res ex q[ui] digni erat ut ale fieret p[er]t[ur] h[uius]pluſiune fuit dilatata: et q[ui]b[us] er ea ampliatiu fuit fereale ſi e[mi] ſit. Duo i[sc]it unamenta ſit in hac creatura contum c[ata] fuerit. et hec q[ui]dem duodecima est illa cum q[ui]dis-phantas mati u[n]ſi extremitas. C[elle] a[ut]q[ui] sup[er]a h[uius]c[ui]t sp[ò]dilem non hac indiguerunt firmitudine in multipliòſe additamèto comnionalium. Imo q[ui]eis da[n]que ſimenijs et alij[s] magnificatum fuit. q[ui]que ear[que] cop[us] ad hoc occupat[ur] fuit: et p[pea] q[ui] p[ecto]-ris sp[ò]diles matores erunt sp[ò]dilib[us] colli no[que] fuerut posita foramina iter duas sp[ò]diles c[ó]sa e[que] diuina ſed p[al]aui patulinus fuerunt ordinata: q[ui]m in illis q[ui]b[us] ſunt perius ſuit factu ang[m]em[mi] et ei q[ui]b[us] ſunt iſeri[que] ſuit feci diminuto d[oe]c totu foramè i[na] vna remaſſit: et h[uius] q[ui]de finis in decima eruit sp[ò]dili. C[elle] q[ui]b[us] q[ui] sup[er]iib[us] p[ec]tous remanèt: et sp[ò]dilib[us] alchatim corpora tolerare potuerut et dertris et a ſinſtris vt in eis fiat foramè 2[plet]ui ſi ſunt ſterg in sp[ò]dilibus alchatim fuerunt et dertris et foramen a ſinſtris: propterea vt neruus egrederetur.

### De anatomia spondilium alchatim.
Capit.
X.

Super alchatim y[ui] sp[ò]diles ſunt ſimenæ: et tale late, et ip[os] q[ui]de additamenta colu[n]ſionalia infe riora dilatant: et affulmanlant alis defendentibus. Et sp[ò]diles ille ſat q[ui]n alchatim y[ui] cum alhatiz est ſicut basis totius d[oe]ſt. et i[pe] q[ui]de ſuſtinet et deferunt os femoris. et ſunt a[q]bus nerui pedis oruntur.

### De anatomia alhauſis.
Cap. x[vi].

Osſa alhauſis ſuit tria: q[ui]magis inſenioſe ſuit c[ó]t ùctura q[ui]e oſſ sp[ò]diles: et ear[que] iucture ſunt firmio res: et i[ps]ap[us] ale ſunt magis ſ[ap]le. et neru[que] q[ui]de q[ui]de fo ramine in eis erente egreditur no[que] erit a rectitudine vel certitudine duo[que] late[que] ne anche iuctura ip[ro]m c[ó]p[ri] mat: ſed e[m]ag[is] remot? et i[nto] p[er]l[que] ſp[ò]ſus ad an[rio]ra et posterioria et oſſa q[ui]de alhauſis ſilia oſſib[em]erunt al chatim. De anatomia alhauſis.

A[li]ohos est c[ó]p[osit]u et trib[us] sp[ò]dilib[us] cartilasi noſijs q[ui]b[us] h[uius]t additamèta. et neruis q[ui]dem a[ſo]ræminibus illarum c[om]muniſb[us] oritur: ſicut est in coilo propterea q[ui] ſunt parue: ſed a[ſo]ræmine tertie neruſs ergreditur unpar. C[ui]n quo est ſermo q[ui] est ſi cut finis de iuamento d[oe]ſt.

I am locuti ſunus de oſſib[us] do[mi]ſi vba modera ta. H[ui]s a[ut] de toto do[d]o: vba loq[ui]mur pt[ini]n[em]2 summa. D[ic]em q[ui]g[ui] totu d[oe]ſt q[ui]b[us] ſi ſic resvna p[pi]na h[uius] ſi[g]ura alij[s] ſi[g]uris melio[ſi]q[ui] e[que] c[irc]ula-rijs. hec n[am]q[ui] ſi g[ura] remotior e[que] a receptio no cume to[mi]r e p[cu]ſiſio vel ip[ul]ſiio euenentiu[que] q[ui]e oſſa alie figure: et pp[er] h[uius] q[ui]capita e[que] q[ui] ſunt p[er]ſu[que] ad inferioria fuerut curuata: et e[que] q[ui] ſunt iſeri[que] ad ſup[er]ia et colu[n]ſerut ſe ap[ro] medijs q[ui] e[que] decima. hec q[ui] ad null[am]a curuata ſuit p[er]t[ui]o vt p[er] ſe[que] due ſimul conueniant c[ur]uitates. Et decima q[ui]dem inter ſimenæ non ſin

numeru[que] ſed l[ó]ſitudine media exiſtut. Et q[ui] q[ui]b[us] est necesse d[oe]ſt ad alij[s] duo[que] curuari alte[que] et ſit ut no[que] ſit n[am]i vt decinet mediu[que] ad h[uius] pt[is]i: decinet illu[que] q[ui] est ſup[er]a ip[ro]m. et ſub ip[ro] ad alia[que] p[er]t[ur] ac ſi duo extrèa d[oe]ſt ad ſibi obu[n]ſi[n] dectinaret. Et p[ro]terea in medio no[que] ſacte fuerut buacelle: ſyacuitates tât[ui]. Et ſacte fuerut buacelle ſup[er]iòres et iſteriòres ad ip[ro]m decinates. ſ[up]er]iòres deſeſd[et]es et iſteriòres aſſeſ[tes]. Jo[u]t ear[que] ablatio ad h[uius] pt[is] dectinat[i]oſis faci l[ui]s ſit: et ſub ſup[er]iòres curuetur ad iſeriora et iſteriòres ad ſup[er]ia. De anatomia cost[ar]. Cap. x[iii].

Oste ſunt tutamètui ei¹ q[ui]b[us] iſteri attractionis ac tris et ſup[er]iòb[us] instru[n]tòtoru[que] nutrimètui circu[d]at. Et i[pe] q[ui]de no[que] ſacte fuerut y[ui]n os ne grauaret et ne ſi alij[s] accideret nocu[m]tui ſo[ſet]e: et ſi faci le c[et] dilatari cu[que] necellitas addit ſim illu[que] q[ui] est i[n]na: et implétur iteriora nutrimèto et i[ſ]latio[que] et i[di]ſet lo[co] magis amplio: et p[pter] acerq[ui] a[tr]ahir: aut vt iter eas muſculi p[ect]oſus q[ui] in opat[i]ibus attrahédi ac[er]tuiu[n]: et ei¹ q[ui] de tinau[n]t c[ui] ip[ro] incideret: et p[ro]terea q[ui] p[ect]oſus circu[dat] pulmoné et cor: et q[ui] de est cu[que] eis ne-cessaria ſuit cautela vehein[ct]imina in e[que] decenſio ne: q[ui]m no cumu[n]toru[que] ip[res]liòes q[ui]eis accidut ſint ma[i]iores et cu[que] hoc e[que] munitio vndiq[ui] no[que] ea anguſtat neq[ui]eis necet. Et i[que] ſepte[que] coſte ſup[er]iòres create fuerunt p[in]tinetés illud q[ui] est in eis ſibi ap[ro] caſu[li] ob u[n]ſates et mebriu[que] circu[d]ates principale ab oibus pt[ib]u. C[elle] q[ui] que exiſtut in parte iſt[or]u[que] nutrimètui crea ſuerut ſicut poſterius minute: vii[bi] ſensu[que] no[que] p[ue] nit viſus. Sz anterius no[que] ſuerut 2[in]uate. Imo pau latim ordinat[em]e ſuerut cu[que] ſectu[de]. Fuerutq[ui] ſup[er]iòres p[qi]nquinus h[uius]tes ſpaciu[que] iter duo extrèa egredieta q[ui] iſteriòres l[ó]ſinquiu[que]. et iſtud oino ſuit vt cu[que] caute la mebriu[que] nutrimètui. ſ[ep]at[que] et ſpleni[que] et alio[ſ]us am plutudo loco ſto[ma]chi uingere[nt] ne cum ip[er]et n[u]-tri[et]ib[us] et i[ſ]latiòibus copriu[que]. C[September] co ſte ſup[er]iòres p[ect]oſis coſte vo c[an]iſque ab vnaq[ui]b[us] parte ſunt ſept[em]. Sed due q[ui] ſunt i[sc] medio ſunt ma[i]iores et longi[os]es. et ille q[ui] ſunt in extremitati[que] ſunt b[re]uiores. hec.n. ſi g[ura] vt c[ó]p[re]henſum vndiq[ui] c[ó]p[re]hendat melior exiſtut. Et coſte q[ui] ſi[ne] in p[im]is ſu p[ra] ſui. g[ib]b[os]itatez ad inferioria inclu[n]ſtur: deinde redeundo ad ſup[er]iora inſedunt et i[ſ]tuantur cum thorace ſicut noinau[n]mus poſtea. J[ó]vt ſit earu[que] com p[re]hésio in locis a[pl]ior. Duo p[ter]ea cuinq[ui] earum additamenta duas p[u]ſunds ingredi[n]u vacuitates que ſunt in vnaq[ui]a: al[ia]q[ui] est ſup[er]a sp[ò]diles et p[ne]nit iuctura dupla. Et ſi[ſt] exiſtunt ale ſepte[que] cu[que] oſſib[us] thorace. C[ui]q[ui] autez curuata q[ui] remaſerunt ſunt oſſa posterioria et coſte falſe: qua[que] capi[ta] creata ſue ſunt cu[que] cartilaginib[us] 2[in]uata: vt ſint ſecure a fra[ct]ura cu[que] p[cu]ſiòes affuerut: et ne occurrat mebrijs lec[nib]: et diaph[as]mati cu[que] ſua duric[ie]: ſ[oc]currerſt ei in corpe q[ui]b[us] inter eas et membra lenia exiſtat medium et inter duriciu[m] et lenitatem mediocritatez habeat. De anatomia thoracis. Cap. x[vi].

T horar ex ſepte[que] oſſib[us] c[ó]p[osit]u. E[ry]no a[ut] oſſe no[que] ſuit p[er]c[reat]: p[pter] inuamètum q[ui] alij[s] lo c[is] ſeu[n]iſt: et propterea vt ſit l[ax]us. vt conueniens ſit ei quod colligitur: ex membris attrahendi ac-

b 4

Ziber. I. Sen. I.

rem in dilatatio. Joq creata fuerut nò solida. Cus cartilagibus 2tnua vt in ipòr interior motu adu iu:z Isf inturcione eoq firme. Que est iuque creata fuerit fin nuerù costarç q cù eis iungunt. CCû infe- riori ßterea pte thozac os cartilagiofuz latum 2th- nuat: cui9 iferior extreitas rotunditati attinens vo nuca: epiglotalis eo q epigloti fit filis: et ipm qd est tutautum oris stomachi. 2 medium inter thoracem et membra lenia: 1ò vt continuitas duri cum leni fit melio: quem adino9 multotiens dirimus.

C[ap.](Cap.)(Cap.)
De anatomia furcule.

H[uc]rcla est os positùz sup vnàsùq duarptiù
lei9 q[ui]s in thorace est fùpùn curuatù coz àp[ar].i.
loco q[ui] est in iferiori pte sule. 2 pp sui 2cautatez ac
cidit foramen: in q[ui] penetrat vena ad cerebrum su-
biens 2 nervi ab eo descendentes: 2 odinat ad ptez
filuestrem: 2 tinatur cuz capite spatule. Et cù ipso
spatula ligatur 2 cuz eis àbobus adiutorium.

C[ap.](Cap.)
De anatomia spatule.

Spatula fuit creata pp duo iuus². Unum est vt adiutorium 2 man9 ab ea fùspèda: ne 2 adiuto riù cuz pectore fit 2tinuò: qin facilitas mot2vniuſcu iuſo duaruz manuò ad alterà 2ſtruerez 2 coſugusta to fieret. Ipa yo creata fuit a coſt separat 2 ptes motuum ad illà ſnuer àpliate 2 alterz est vt fit 2ſen ſio firma membroz q itra pect9 exisunt: 2 vt eleuek in loco ſimeniorum ſpòdiliuò 2 alarum iparuz ybi nò ſunt ſpòdiles 2 pcuſiones repellàt: n3 ſensu q eas percipiast. C[spatula]o a pte filuestri ſotiliatur. 2 a parte domestica inſſaſt: 2 ſuper extremitatez ipi9 ſil uestef ſit vacuitas p[unda] 2 ſuo moneaſt lo co: alio è iteri9 ad inferiora q[ui] est phibet ne caput adiutoriuò diſlocek. poſtea ſine intermiſione dilatak ſtutu pl9 ad ptè incedit dœſticà: io vt ſit ei9 d[2]p[2]eſ- ſio pl9 d[2]ſendens. Et ipa q[ui] dom h[2]a supia ſui doruò addita³¹ h[2]z fi[2]c triàgulù cui9 basi9 est ad ptem ſilaestre: 2 ip- ſins águlus ad ptè dœſticà ne doruò ſupſicies frice tur ſi e[mi] ſoiet basi9 ad partè dœſticà eleuare: crent. Et cù percuſiones adeënt efficeret dolorez. Et h[2]o q[ui] additamentuò est ei fi[2]c simenia ſpòdilib9 creatus ad defendendum 2 vocaſ ocu1 spatule. P[ultia]o yo ſpa tule dilatatio est ybi est cartilago cum q[ui] 2tinatur cui9 extremitas est rotunda q[ui] cum ea continuatur quam in alijs divinus cartilaginibus.

C[ap.](Cap.)
De anatomia adiutorij.

Adiutorij os rotùdu fuit creatu vt a nocumen- torum receptiòe magis forzet rem otum. Cui9 q[ui] supior extremitas est g[ib]bosa: vt spatule vacui- tatem inſrediaſt cù iunctura lara nò valde firma: et laxitati[que] cù iunctur h[2]o accidit ei frequent viflocatio. C[inua]³ yo q[ui] in hac exiluit laxitate ſunt due res necitas 2 ſecuritas. Sed necitas est facilitas motio nù ad o[di]s p[tes]. Et ſecuritas est q[licet] adiutorio fit ne cùiu vt o[mi]ersis motiòb9 ad p[tes] polit moueri di nersas. motides nù iſte neq[ui] ſunt m[ite] n[3] perdurât q[ui]ſo tieaſt ne ei9 rumpaſt ligamenta 2 diſlocentur

imo adiutoriuò i plibò d[2]ſpònib9 c[ui]t: u alio q[ui]s est e[mi] manu e[mi] mobile: 2 pp hoc alie ſuture firmiores ſee ſunt q[ui]s adiutoriuò. Adiutoriuò yo ſubturã q[ui]s àple ctunt ligamèta. Unu eoq est dilatatuò pànculareu cù turã circundãs ſicut o[di]s alie circuïant ſuturez duo alia ligamèta q[ui] a rolſto comi deſcedùt: quòſi vnuz h[2]z extremitate dilatatã 2 circundat adiutoriuò extremuò: 2 alterz est mai9 2 duri9 deſcedens cuz 2rìo q[ui]s est deſcedit ab additamento rozrali in temutatez eis p[ar]atã quòr n[3]gura ad latitudinè trahit. Et p[ie] p[ie]e cum adiutoriuò t[as]unt ipa q[ui] solent occulare ſub adiutorio 2 tinuari muſculis q[ui] in ei9 interioe: extenſi ſunt ſequentes adiutoriuò. Adiutoriuò ſterea a pte domestica est 2cau9: 2 a pte filuestri g[ib]bofi vt pp h[2]oq sup ipm er muſculis 2 venis 2 nervis de- ſponik affirmek: 2 vt ho b[ui] àplectaq[ui] q[ui] vult àplicet: 2 q[ui] vna man9 ad alterà p[uen]at. Sup iferiorè autè adiutoriuò extremitate duo additamèta continuata composita fuerunt er quibus illud quod est ad iute riora est lògi9 2 ſubtili9 cù nulla re h[2]is ſuture: q[ui]n n[3]s est n[1]i: n[1]ernoz 2 v[en]an deſenſor. S[3] cù eoq est ad exteriora còplek ſuctura cubiti p[er] buellà q[ui] in ip[om] exisit km modu9 qu[em] no[tab]n9 2 iſer ea. p[ca]uldbu ſubtilitas exisit. Et i[nt] 2 naub9 q[ui]deh[2]z h[2]b[u]ſubtilitat: extre mitatib9 due ſunt vacuitates ſup[pi]9 ad a[ter]iora 2 iſe- rius ad poſteriora. Et ea[pi] supior domestica 2cau- tas est lenificata: 2 n[3]o exisit ſup e[pi] s[ep]atio h[2] filu- est 2 cautatez est maiu9 eis. Et q[ui]s ad fine filuethr[2]o cautat[que] t[édit] n[3]o est lenificat[ui] n[3]z est ipi9 ſupforatio rotuanda: h[2] est fi[2]c pies rect[2]y t[ec]t[2]iavt cù additamè to aſeid in ipa[ad] ptè moneaſt filuethre 2 ad e[pi] p[ue] nit ſtet: 2 nos q[ui]s dectatiòs necit: e[pi] c[ui]to akere muus. h[2]a yo 2cautates duas vocat hyppo. duos limites.

C[ap.](Cap.)
De anato³ aſeid.
A[seid er duob[2]ofib9 in lògitudine ſiucte: e[pi]so
ſituò 2 vocaſ focilia. Supi9 yo er eis q[ui]s ad poli
c[ui]tè t[édit] est ſubtili9: 2 vocaſ focile ſupi9 2 iſeri9: er eis
quod vadit ad auricular[em] est g[iro]ſinus q[ui]n est deſe-
rens 2 vocaſ focile iſeri9. Supi9 yo focil iuuanè
tum est q[ui]s p[oi]m est mot[2]aſeid ad ſe torquenduò et
reſupinàdu[m] ſi[feri]9 focil iuuanentuòs e[pi] vt p[oi]m
ſit mot[2]aſeid ad 2ſtringenduò 2 dilatàdu[m]. Cuiſoſ
yo ip[om] mediù, attenutatuò fuit: q[ui]n ſiſtudie n[3]o iſi-
ſet. pp[er] illò q[ui]s er muſculis g[iro]s p[er] ipa t[ace]t ip[om]
rum duo extrema 2g[iro]ſata fuerut, pp[terea] q[ui]s p[er]
ipa multa ligamèto[2] origo e[pi]s eis nec i[da]: q[ui] freq[ui]n ac
cidut àbera 2 pcuſiòes forres cù mot[2]e iuncturaz
2 pp[terea] q[ui]s carne denudaſt 2 muſcul[em]. Superi9 vero
focile e[pi] rotuò q[ui]s veniat a parte domestica 2 pauiuòlù
torzuòſe ad partè filuethre g[ib]bofi ſtat: 2 iuuanen
tum in hoc exisit ſp[er]amenti bonitas ad mot[2]e tor-
quèdi. S[3] focile iſerius est rectum. q[ui]n hoc ad con-
ſtringendum 2 dilatandum melius exisit.

C[ap.](Cap.)
De anatomia ſuture cubiti.

C[ubiti]o ſuture ex ſuturem focilis ſuperio
ris et inferioris focilis ſuturea cum adiutoz
rio còponitur. C[superius] quidem focile in ſui er
tremitate vacuitate l[igen]osam ſedim h[2]z in qua[2] bu-
cella filuethris extremitates adiutorij ingreditur: 2
ligatur c[ui]s e[pi]s[ui] circituì 2 vacuitate illa p[ue

Doctrina.V.Sú.I.

I: B

nít mot? resupin? et tortiōsis. Inferi? st fœcile duo
h3 additamēta iter q eristit teutas q ſime ſee ſke ſi
mulatur et est ita. C. Et h? qdem tenuitatis 2 torq?
tur ſupſicies illa qe? et iſi? q cauitate vt bīn ſit fact? ei?
introit? et cauatiſt q est in eſtredō adiutoriō q 2 ca-
um eriſit. ſed ſue cauatiſt figura ſibboſitati cir-
culi ſiſkatnr. Ex bōa iſr ingreſſiō ſubtilitatis q int
duo fociis ſiferious additamēta eriſit et illā inferio
rē tenutatē ſunctura 2 pōtur cubiti. [Cum q tenui
tas ſuper tenuitatē ad poſteriora mouer? et inferius
tenditur man? et cum parietalis tenuitas ā reſre
nat a vacitate bucellā tenēte t3 eā et phibet a dila
tatōne ſupflua. Stāt iſt adiutorium et aſeid h3 recti
tudinē. Cū yo vna duar? tenuitati ſup alīſ ad ante
riora et ſupi? mouer? costringitur man? donec aſeid
tāgat adiutoriō ad partē dōſticiā et ab ſanioribus.
Et duo qdem focilia ſuperi? ſit iūſtūtur ſi e res vna
t accidit in vacuitas 3pla cois cui? plūmum in foci-
lit eriſit inferiō. [O5 ōt ſupfluit ab hac vacitate
remāct ſibboſu lentificati vt ſit lōgiqūn a nocumē-
torù replectiō. Et poſteri? qde er vacitate focil ſe
rious ori? additam̄tu q ad lōgiudinē quāſdā tra-
hit. Et 6 hui? tor? iuam̄to loqimur ſi de voluerit
[De anatomia rafete. Cap. xriij.

B. Aſter a crmiſtus est cōpofita offib? : ne nocu? m? ſi
accideret cōe fiat. et p ibam plāſa cōcauari pos
ſit. cu corpora rotunda 2 tinêdivoluntas ſaſuerit. Et
cui likda curaunit reiueri voluerim? et hec qd? of-
sa tincture ſue firmiter et bīn adinuicem ſunt ligata
ne ſeperent et plāſa debiſ illud teneat q colligit et
q q3 t3; ita vt ſi cutis plāſe ecorciareſ inuenirentur h^
o offa q2 tinua quop[]epatio a ſensu ſit lōgiſq. et cī
h? lōſamentum firmiter ſtringit vnuz cum vnoſed
in eis eriſit obedientia ad paruā cōſtrictionem er
q puent vt interius plāta cōcaue. Crſaſete yo offa
ſunt septem et vnū additū: ſed septem radicalia in
duab? conſiſtunt aciebus. vna acies eſt ad partem
aſeid cut? offa ſunt tria, qn ppea q eſt ad partez? aſe
id oportuit vt eſſet plus ſubtilis. Et alterius acie
offa ſunt ātuo? q ſut ad partē pectis et digitor? : vnū
ppter h? oportuit vt eſſent magis ampla. Et tria
qd offa ordinata ſuerunt. Lozi.n. capita q ſunt ad
partem aſeid ſubtiliora ſunt et melius adinuicē colle
ta et plus 2 tinuata. Et ean qdē capita q ſunt ad par
tem aciei alteri? ſunt latiora: et min? bīn collecta et co
tinuata. [Octanu? yo os nō 2 ſitit in duab? rafete
acieb? : ſed ſuit creatum ad defendendū nernu q eſt
in plāta. Et aciei ſcde ſit extremitas ex cōſiunctione
capiti offi? ei? et ingrediſt vacuitate quā notauim?
q eſt in extremitate duor? fociliu. ſit & inſectura dila
tatioris et 2 strictiōsis. Addita ſentum yo pdcem q
eſt in focili inferiori vacuitate offi?z rafete ingrediſt
et ſit inde tortiōis et resupinationis ſunctura.

Tde anatomia pectinis plāſte.

Cap. xriij.

Oſſa pectinis plāſte ſunt 2 qnuor: pterea cū 2 qnuor
cōtinnuātq digitis: et ſut 2 inuncta a parte q e ad
raſaſt: iuō vt cū offib? q ſut ſic ſenera et pincta bī ſti
nuentur. ā in pte digitoru parup dilatant vt cū offi
bus q ſunt dilincta et ſeparata bīn 2 tenuentur: a ſue
runt ad interiora curuata: ppter illd qd iaz ſciuſti.

Crſaſete yo ſunctura cū pectine cōpom̄tur per 2 ca-
uitates q in extremitatibus oſſium rafete: conſiſtant
in quas bucellae oſſium pectinis que iam: cartilagi-
nibus inueſtite ſuerunt ingrediuntur.

Tde anatomia digitorum.

Cap. xriij.

Ogiti ſunt inſiſa q ad colligendī re euiuāt. Et
iſi qd no ſuerut creati carnet ab oſi b vacui: et
ſi cum hº diuerſis motibus poſſent mou eri queād
modu multi ſmiu? et piciu? po debili moentur: et
hº io ne eorum opōnes foſent debiles: et e debilio-
res ī ymis: in et in vno creati fuerſt offe: et eorum
opōnes foſét difficiles queādimo" accidit patiutib
cuſez. Et iſi qd tria ſuffecerut olia qm in eorum
nûero addereſt in augmèto motu? nueri ip[]o q una
rēt: 3 debilitas pculdubio itêdêdo illd qd ip os iſu
pflua firmitudie oz tenere: pueniret. q ſi eri yaucio
qrib q trib) creati ſuſſent queādimo" ſi crea: ſuſſ-
fent eruonb offib? eſſet firmitudo maior: 3 ſ mot?
minuerent ab eo q ſufficit: et nos qdē pl? induzem
motib? diuerſis ī augmèto firmitudis terminu] trâſ
euntis. Et iſi yo creati ſueret er offib? qu[]o ba
ſes ſut latores: et iporù capita ſunt mag[]tenuia: q
eis ſut inferiora ſut maiora ſin ordinē: iravt q et iis
ſubtiliora ſint extrêritates anemul. et hº qd epp de-
cozatiōez patiōis q inter portātē eriſit et portatú.
[Spor] ōt olia creata fuerſt rotunda tunnoze nuco-
mentoy. Et ſca fuerſt dura no h]ntia qcauatiſt neq
meduſa vt ecent fortilo? et ad 2 stringendu et ad fiſe
dù in moib? et attrahc[n]. Et fuerſt creata interi? cur
ua: exteri? gibbola: ptereavt illd qo tenêt meli? reſi
neat q meli? fricent et meli? p[]ināt illd qd fricat et p[]
mút. Et inter vnū qd[]oq et alio? no ſuit i medio qcau-
tas n3 gibboſitas vt b[]n tan[]b res vna 2 tenuent cum
nećitas fuerit vt er eis iuamētū q[]si vni? offis h[]caſ
[Cor] ōmo? yo extremi ki po[]ler et auricularis gibbo
ſitatem ad ptē in q no eſt digit? h[]nt: vt ſit eor? ſum-
ma c[]i applicātur filis figure rotude: q a nocumen-
tis ſuſt: et intrinſeca co[]u? ps ſuit carnoſa: vt ſuſ etet
eos et vt cedāt ſibi obuiſtib? c[]ui ea strinkerit. A for[
]o? no talr fel fuerſt: me ſuarent et vt pugnum eſt ar
ma dolorē faciés. Ueru[n] in anemul pl? carnis poſi
tum ſuit vt b[]n ap[]o 2 curſum q[]si 2 iuncta applicen[
]k. Et medici ſi qdē er lōgiqoub? fcus ſuit iuncturis. Et
postea ſinularis. Deide ider et postea auricularis.
]o? vt eorù extrêritates ap[]o 2 p[]reh[]ſionem equentur
et no remaneat aptio. et c[]ui hº vt digiti et plāſa ſup ro
tunduz cōcauenc: c[]ui colligif. C poler yo oium q[]tu
or digitoru justicia eriſit: q ſi no i ſuo p[]oere[]t loco
ei? inuam[]e" deſrueret. S.n. intus in plāta ponere
tur pl[]m op[]onu q[]s p plāſa h[]em? deſrueret in no[
]bis. et ſi ad pt[]e ponere[]t auriclaris: vna man? ad alia[
ad tenêdu[m illud in quo iunguntur no p[]ueniret: et
]h[]ic qdē remotus eriſit: q[]si retro ponere[]t et pecti-
ni poler no alligare[]t longitudo inter ipſum et alios
digitos no cōsgustaretur. Cum ergo alij 2 qnuor digi
ti rem aliquā ab vna pte comp[]ohenderent et poler
ab alia parte adinuaret: po[]le eſet vt plāſa re ma-
snā cōp[]ehenderet: et poler ab alia parte eſet ſcut
applicās illud q[]s planta conſtrigit et tenet. et aurie-
cularis et annularis, ſcut coopertorium poſterius

Liber.I.Fen.I.

Tōmnia autem digitoruſ offa continuata fuerut
cum tenuitatibus et concavitatibus intrantibus in-
ter quas humor exiſtut viſcſus: quoniam tuncuras
lisa menta cōp̄e hedunt forția: que ſibi obȗiant cù
pannicanis cartulān ofis: et vacuates quidem un
plent que in tuncuris exiſtunt, ppter augmentum
firmitudinis offa minuta que ſilamina vocantur.

T[he] u[n]u[m]ent[u] o[n]gu[s].

Cap. xxiij.

A[sguis] ppter [qtuor] ſuit iuua[m]ta creat[ur]. Unu
est ut carnis extremitatis digitoru[us] podiu[que]
ſi at ne c[ui] ſup aliquā p[re]ſſerit rem debilitatur. P[er]
alud vt [di]ſit] per e[ſa] res minutas p[ol]li[t]t cape. P[er]
3[im] vt per e[ſa] valeat scalpe et mundare. P[er] 4[im] vt
q[ui]n[que] ſit arma. C[tria] d[ur] p[er] ſp[er] h[ui]ane dignus co-
ueniunt. Et 4[im] ceteris a[li]alib[us]. P[er] t[he] u[n]gu[s], q[ui]
er TREMITAS ROTUNDA CREATA FUIT PP[.] ILL[.] Q[.] REIS. Et ip[er]
er offib[us] creata ſuit lenib[us] vt ſub e[ſis] ſlecter[em] q[ui] ip[em]
[pr]cutiunt ne ſcinderek. P[er] t[he] u[n]gu[s] q[ui] creati ſuit p[er]
creſcētes, p[er]terea q[ui] ſut apti vt fricēt et radiat.

T[he] a[n]a[tomia] o[ſ]i[um] ſem[or]i[s].

Cap. xx. v.

A[tris] q[ui] in medio ſirma cōtinnant[em] tuncura. Et
ip[er] q[ui] ſunt ſic[ui]n ſupior[us] oſſium fundamentu[que]. Et
p[or]tatio[rum] mutāta localit[em] inferiora[que] yn[u] quodq[ui] a[ut]
[ip]o[rum] in [qt]uor diu[i]dit partes: ill[.] q[ui] est ad p[re]ſiue-
stres vocatur alharasa et os illij: et illud q[ui] est ad an-
teriora os vocat[ur] ſemor[is] et illud q[ui] e[ſ] ad po[ſ]teriora
vo[ca]tur os anche: et d[oeſt]icam q[ui] est ad ſupiora vo-
cat p[is]cuis core: q[ui] in ip[er] e[ſ] c[au]itas qua[que] caput core
gibboſum igredit[ur] et ſup h[ui]o[rum] os m[é]bra poſita ſunt no
bi[lio]tiora: ſicui]t y[ef]ica et m[atri] et ip[em]s receptacula
in viiſiis et ſicteris et intestinum rectum.

T[he] s[er]mo a[gg]regat[us] de iuua[m]to riſi[le]. Cap. xrvij.

H[oc] u[n]u[m]ent[a] in duab[us] q[ui] ſi[ut]t]u[re]b[us]. v[n]a est fi
gere et ſtare et hoc est p[edem]t. altera mutatio
equalis aut ascendens, aut descendens: et hoc ſit p[er]
corā et p[er] crus. C[ui]s pedi n[oc]ui[m] acciderit ſtare et fi-
gere difficile erit. Sed mutari non niſi t[in] qu[at]um
ne[ſ]ia fuerit mutatio multe fixi[di]s que est ad v[n]um
pede[que]: cum a[ut] muſculis core: aut cruris n[oc]umentu[que]
acciderit figere erit facile: ſed mouere difficile.

T[he] a[n]a[tomia] o[ſ]i[um] ſeru[m] core.

Cap. cxxxij.

P[er]mi[n]t[em] er offib[us] riſi[le] est cora: et ip[em] q[ui]d[em] est os
ma[li]q[ui] q[ui] in corpe eriſi[t]ut: q[ui] ip[em] est deferens il-
lud q[ui] est ſupior[em] ip[em]: mutāt[us] ill[.] q[ui] e[ſ] ſub ip[er]o. Cui[us]
supior[em] extremitas ſuit ſca[ta] rotunda vt in p[ir]idem an
che b[ui]n ingrederek. P[er] ip[em] q[ui]d[em] est g[ib]boſuz ad po-
te ſilueſtre: et cur uat[ui] ad p[re]t[em]o[m]esi: et ad poſ[er]
[ri]o[ra]. Si. n. ip[em] for[et] p[oli]tum ſin recturdiu[m] et p[iri]
dis: eq[ui]diſtāt[us]: accideret inde aliq[us] claudicationis
mor[em]: et qu[em] ad mo[m]mo[m] accit ei cu[mi] talis est creatio: n[3]
b[ui]n defendere et muſc[ios] magnos et nervos et venas
n[3]e h[ui]o[rum] toto recta res g[na]ret[em] n[3]e ſed[é]di ſo[m]na effet
b[ou]na. P[er]mpti[em] q[ui] et curu[n]z ad p[re]t[em]o[m]esi n[ò] ſuſſet
reductu[m] p[u]niret inde alteri[us] modi claudicatio[n]. n[3]
[ſ]tatio illi multa for[et]: et ſic[ui]t ei c[ò]is declinatio: neq[ui]
effet e[ſ]que. et in ip[em]q[ui] extremitates iſeriori ſut additam[é]
ta duo p[er]t[em] poplitis t[un]cturam. Nos t[in] prius de
crure et poſt[ea] de t[un]ctura loquemur.

T[he] a[n]a[tomia] o[ſ]i[um] cruris.

Cap. prxyij.

A[]r[u]s est qu[em]admo[m] aſe[ci]r ed duobus oſſibus
c[ó]poſi[t]u[m]. Unu[que] mai[n]t[em] q[ui] l[ó]gi[m] et ip[em]q[ui] e[ſ] do[el]niu[m] et
vo[c]a[t]u[m] c[am]na magni: et aliu[m] ei mi[n]t[em] q[ui] b[em]ui[n]n. n[ò] p[er]
uenit viq[ui] ad cora[mo]: imo ab ea b[reui]a[t]: i[n]feri[em] t[in] que
mi[t] ad locum ad quem, p[te]ndit m[atus] et y[oc]a[t]: can-
na mi[or]. P[er] Cr[us] et h[ui]s g[ib]boſitat[é] ad p[re]ſiueſi[r]e:
poſt[ea] ap[os] extremitate[em] iſeriori e[ſ] h[ui]s g[ib]boſitate[em] alia[us] ad
p[re]tem do[el]niu[m]: p[pe]ca vt e[ſ] a[m]mo[li]t[em] ſit ſtatio: et c[á]na q[ui]
m[i]ato: e[qt]ur q[ui] p[er] certo e[ſ] cr[us] et mi[or] creata ſuit q[ui] co-
pp[er] q[ui] ill[.] e[pe]ca p[er] adu[ncte] ſuſet res pp[.] e[ſ] ei in ma-
gnitudie ſuit add[é]du[m] et h[ui]o[rum] est figere et ſórre [e] q[ui]
eſt ſupra ip[em]. P[er] res pp[.] q[ui] ſuit add[é]du[m] et i pu[tate] e[ſ]
faci[itas] ad motu[m] et res c[ó]na maſi p[ueni]t[em] ſut ien
ti[ó]p[er] q[ui] ſuit ſem[] cr[us] min[em], et res p[er] p[er] i[n]tend[i]o[m] p[er] ſuit
ſca[ta] cora major. T[he] duo a[ut] cruris offa ſunt e[qt]uras
tp[ata] adeo q[ui] ſi v[n]u[m] os adderek accideret de debili
tate et duric[ie] mor[em] ill[.] q[ui] e[ſ] accit h[ui]nti elephantiam et
varices: et ſi v[n]um munneret accideret de obvitate et
duritie mor[em] et de ip[er]o[em] ſórre di[m] ill[.] q[ui] e[ſ] ſupra ip[em] il-
lud q[ui] accit crura h[ui]ntib[us] de n[ò] subtilita. et p[er]t[em] h[ui]
totu[m] ſuſſet a[ti]ta ſuit et for[em] q[ui] ſem[] et c[á]na mi[oe]. P[in]
c[á]na p[ter]ea mi[oe] alia eriſt[ut] iuua[m]eta ſic n[ò]ernos
et venas q[ui] ſut iter e[ſ] co[op]ire: et c[ó]itas c[á]ne mi[ous]
in ſu[ct]ura p[edi]s: vt velor et for[em] ſiat ſu[ct]ura dilata
ti[ó]sis et torti[ó]sis. T[he] a[n]a[t]o[m] poplitus. Cap. xrr.

T[he] ſu[n]ctura poplitus p[uenit] p[er] p[er] iſ[re]ſu[n] duobus ad
ditamentu[m] q[ui] ſunt ſup[er] extremitate[em] core i duas
vacuitates q[ui] ſunt p[er] capite oſſis cr[us]: q[ui] firmata ſuit
l[is]amento c[ing]ente: et alio ligam[é]no in p[er]fundu[m] ten
dente: et duob[us] l[is]amento[s] for[ib]us a[du]bus p[ri]bus
cui[us] q[ui] d[é]ps a[n]tior[em] b[ui] ſca[ta] ſuit c[ui] r[as]gai. i. patela h[ui]
est oc[io] poplitus: et e[ſ] os ad roti[n]dita[em] p[er]mi[n]. Cuius
inua[m] est reſrenare ill[.] q[ui] tume[k]: c[ui] e[ſ] ne[ſ]e ſuper di-
gitos pedum curuatu[m] ſtare: et ſuſp[er]u[n] ſedere er ru-
ptura et d[u]loca[tio[n]. P[er] ſu[ct]ura q[ui] labo[ri]oſa ſuſſe[
]tata ſuit p[pe]ca q[ui] ſuo motu ſoſet c[or]p[em]: q[ui] p[oli]t[em] ſuit
locus ei[em] et ad a[n]tiora: q[ui] p[li]m q[ui] e[ſ] accidit de labo-
re inclinato[is] e[ſ] ad a[n]tiora: n[ò]n. h[ui]s ad poſteriora
inclinato[is]e[ſ] labo[ri]oſa: ad duas t[in] p[tes] r[é]modi[c]a
declinato[is] h[ui]. Tota [vo] ei[em] declinatio est ad ante
riota[em] et accidit et ibi labo[ri] in hora incendi: ſtadi
ſuper digitos pedis cum aliquis qualiſ p[u]ſpenſus
curuus ſtat et horu[m] ſimuli[m].

T[he] a[n]a[tomia] p[edi]s.

Cap. xrr.

P[er]s creat[em] ſuit vt fit i[n]ſi[mi]n[em] figendi et ſca[ta] ſuit fs-
gura e[n]s ad a[n]tiora vi figura l[ó]ga vt i[n]ſtan-
do et q[esc]endo ſuper ip[em] auxili[em] p[ear]t: cu[n] in parte
d[oe]ſt[ica] tenutas creata ſuit vt fit p[edi]s declinatio
in hora ſtadi: et p[pe] yaclat[i]i ad parté [y]u[n] parti p[ez]
dis eleuati: q[en]t[em] ref[ren]et illud q[ui] o[ſ] d[ef]ringi ex in
n[ir]u ſuper partem b[ui] eleu[n]di p[edem] eleu[n]tui: et vt
[ſt]atio ſit temperata: et e[ſ]i[em] vt fit facile calcare ſuper
res e[re]ſites et abſa[ſ] magni[]o doloz[em]: vt pes b[ui] c[ir]ci
det illud q[ui] ſradib[us] et extremitatib[us] e[or]p q[ui] ſit aſſe[
fio] ſi[m]ula[t]. T[he] p[es] q[em] e[ſ] mult[em] offib[us] c[reat]em]t[em]
p[er]t[em] iuua[m]enta e[ſ] q[ui] est vt b[ui] retineat et circu[n]
det illud ſuper q[ui] incedit ex terra cum ne[ſ]e ſu[n]er.
P[es] n[ò]q[ui] p[ler]u[n]q[ui] tenet ill[.] ſuper q[ui] incedit: qu[em]
modum manus retinet illud quod recipit: et cume[n]
nens p[re]paratur yt mo[u]eatur fais partibus ad alii

Doctrina V. Sii. II.

14

Cap.f.

quæ forsumt ut p[ro]eui retëctio fiat melior erit melius ideo
v[er] totus fit vnæ frustus:ne figura post figura figuret.  
Et eis est unmentus toti c[um]e c[um]us olla sunt multa  
C[ed]edis vero olla sunt vigintifer. C[ah]ab p[ro]q[ui]tutura pedis c[um] crure c[om]plect. Et calcaneus q[ui] est suſſetamentu[us] ſiriòs. Et nauculare p[ro]q[ui] est tenuturas.  
Et qu[ui]o: olla rafete c[um] quib[us] p[ecte] c[ot]inua[que] quor[u]z vn[us] est os gr[ad]inofuz eragono ſile posit[us] ad p[tem] ſiluстрè pp[ro]q[ui]s illa ſup terræ b[us] ſit et q[ui]s p[ecti] nis oſſa. C[al]cahab vero humanu[m] magis ſubtilatu[m]  
ê ad exteriora et magis igr[ati]atu ad iteriora ideo alca-  
hab o[m] alio[que] alatiu[m] et ip[m] è q[ui] ſi nobili[us] oſſib[us] pedis  
in motu inu[n]tib[us] ſic calcane[us] è nobili[us] oſſib[us] pedis  
in ſingendo adiu[n]tib[us]. Et alcahab qui[que] in[ſ]uo er  
trema polita è a duab[us] c[ainis] egredi[et]ia ip[m] a ſuis  
ptib[us] circu[n]d[ia]tia. S[tra] ſupmo ip[s]i è a ſuo loco è a dua  
bus ſuis ptib[us] ſiluстрi et domes[ica]: et ei[que] duo extréa  
in duas vacuitates q[ui] ſi in c[ainis] ſike igr[edi]tutur. Alca  
hab p[ter]ea in[ſ]crus et calcaneu[m] mediu[er]it p[ro]ip[m].  
n[ati]o: q[ui]na[que] et ſuctura in[ſ]a firmat[que] et ſecura  
fiti et diſlocati[que] et ip[m] q[ui] p[ro]certo i medio è politu[m].  
[er]i: ſtimèt q[ui]d[am] ideo ad domes[itic]æ ſit decimùs p[ter]  
[ca]utatis tenuitat[que]. C[ad] alcahab h[ui]o os nauculare ab  
anteeriorib[us] 2[unction]ialiter ligat[que] h[ui]o q[ui] do nauculare  
c[um] calcaneo p[oster]i q[ui]tua[que] et annu[m]i, c[um] trib[us] oſſib[us]  
raſete a p[te] ſiluстрi. Os h[ui]o gr[ad]inofuz è illu[q]s ſi-  
[ma]czus vocat os p[oster]i: et ſi volueris p[ones] q[ui]tus  
oſſi[m] raſete. C[alc]aneu[m] autem ſub alcahab posi-  
tus è d[ur]o[rum] rotu[d]o ad p[oster]iora vt p[er]culionib[us] et n[or]  
cum[em]tis refiſtere valeat: et iſeri[que] lenicat[que] vt melinus  
calcet: et p[es] meli[que] coo[piat] illu[q]s ſup q[ui] q[ui]c[es]t cu[m] ſtat  
è 2[ habit] as magna ſe[m] ſuit vt corp[us] p[ortare] q[ui]t et ſuit  
ſeu[m] tri[ga]lula[que] et l[og]itudine[m] et ſubtili[do] paulatim  
p[et]c[er]è doec finia[que] et annihile[t] cora[que] tenuitate ad p[et]  
ſiluстрè. 16 vt ſubtilitatis c[oc]auitas ſit ordinata ſu-  
peri[que] ed ſu[m] me diu[m]. C[ra]ſeta h[ui]o a palme rafete è di  
uerfa: q[ui]m hec è vna acies illa due acies: et q[ui] c[ui] è oſſa  
ſe n[uer]i multu[m] minoris: et in hoc q[ui]d[em] amu[em]t[u]i, eriſit  
q[ui]m in palme motus ſuit plus neceſſarius et compre-  
hensio 2[ in pede]: et maui[m] unu[mentu[m] q[ui] in pede q[ui]  
ſiſit et ſigere. M[ulti]plicare 2[ in] diuſiſiones et ſucturas  
in reſtinédo nocet et in coo[pi]rado illu[q]s ſup q[ui] ſta[que] p[  
]terea q[ui] p[uenit] inde laritas et aptio multa. Qu[em]  
admodu[m] ſi nulla ſo[re]t ibi laritas noceret p[ter]erea 2[  
dilatatio equalis q[ui] è c[ou]neniis deſeffet. Ia[que] e[m] ſat[ui]  
fuit 2[ circ]undare et reſtinere cum eo q[ui] est n[uer]i ma-  
[no]tis est melius et bene ſtare et bene pos[se] deſerre cu[m]  
eo quod est numeri minoris et maioris 2[ habit]atis è me  
lus. C[ed]edis vero p[ecten] de quic[um] oſſibus ſuit crea  
tum vt cum vnoqu[ui]o ip[s]orum u[n]ſos digitoru[m] qui  
sunt quin[que] conſtituti in vnæ acie continuetur, q[ui] i  
eis ſuit plus firmitudo neceſſaria 2[ compre]henſio  
ac circu[n]datio 2[ in] oſſib[us] man[que] ſuit neceſſariu[m]. Quic[]  
2[ a]t d[ig]iti[que] p[ie]ter policem ex tribus c[of]ſiſit oſſibus.  
Jam de oſſibus loci ſumus quantu[m] ſufficit et hec  
quidem oſſa cum computata fuerint erunt d[u]centa  
2[ quadr]agita octo: p[ie]ter ſilamina et p[ter] os q[ui]s lau-  
de littere g[re]ſſe ſimilatur.

C[um]mei[que] Doctrina v[er] est verbus
universale, de neru[m] musculis ch[ord]is

et ligamentis.

Aoniam

Aoniam mot[que] volutari[que] mem
bis in c[ople]cti n[im]us tu
te a cerebro eis mediatib[us] neruis adu-
ni[te]: et neq[ui] erat quen[i]es vt nerui oſſib[us]
tinuarent: et p[ro] certo ſe m[é]b[ro] nobiliu[m]
radices i motu pp[er]it[é]tione p[im]a: et oſſa ſi dura et ner
ui ſe b[iles]: p[pe]a clementer egit de q[ui] et oſſib[us] rem
neruo ſiles e[rit] et q[ui]n[er]io et ligamentu[m] vocat: et ip[m]
neruo adiunxit: et er eis rete faciendo q[ui]r[em] v[n]na effe c[que]
Et p[ter]ea 2[ corp]us q[ui] er nervo et ligam[eto] c[ó]poni[k]
p[us] ſuit ſubtiler: q[ui] corporu[m] nerui et angui[mi]tu[m] c[ui]
ad mébr[i] p[uenit] no è t[em]: et ab ip[s]i c[orp]us et groſſit[ie]
c[ui] est in ſui ortu remouea[k] t[ata] l[og]itudie de q[ui] ſit cu
r[á]d[u[m]. C[um] neru[m] no c[ó]ſeq]tur augmentum faciés adi
p[ici]e corp[us] ei[que] perueniens ad membra p[ec]utionem
longinqua[m] ſuper corp[us] ſu[m] motu ſui in ſua groſſi-
tie: c[of]secutione de q[ui] ſit cur[á]dum. Et ei[que] corp[us] c[ui] est
ei[que] ortu[m] è t[em] q[ui]t[u] ip[m] cerebra[m] corp[us] et n[ucha] et capi-
tis c[an]itas: et n[er]u[m] egresſiòes tolerare p[ut]t: tunc.
n[im]s neruis membro[que] motus affirmare[k] ip[s]i in ſua
corporitate poſſibili ex[n]titib[us]: et p[ry]ze c[ui] diuſi[n]k[unt] et
p[ia]tum et ramifican[k] i membru[m]: et ſit illu[q]s q[ui] er eis v[n]i
acca[dit] membro multo ſubtilus 2[rad]ie: et c[ui]za ſuo
p[ni]que ortu el[ó]ga[k]eſſet in hoc corruptio maniſeta.
Sua iſi[k] p[api]tia dens ip[m] subernauti: groſſitie ez
attribuèndo q[ui] p[uenit] p[ter] corporu[m] er eis et ligam[é]
to c[ó]poſiti y[ill]or[que] c[of]ſu[n]c[ione], qu[o]rum vacuitates car
e n[iple]uit: et hoc ip[m] p[á]ni[culo] text[que] et ip[s]i medio p[
]édicatu[m]e ſicut] megar[que] ſub a[ner]ui p[os]uit. Et hu[m]
ſumma facta è mébr[i]u[m] er nervo et ligam[eto] et e[cor] v[i]l-
li[s] et carne ip[lete] et p[á]ni[culo] coo[pi]cte c[ó]poſitiu[m] q[ui]
q[ui]m membru[m] est musculu[m]. et ip[m] est qui cum colligit
trahit ch[ord]a[que] er ligamento et nervo c[ó]poni[k]: u[m].
q[ui] ab eis ad mébr[i]e p[et]r[á]ſit et colligit ad membr[i]u[m] at-
trahendum et cum dilatatur l[ar]atur ch[ord]a et elon-
gatur membru[m].

C[oe] de anatomia musculorum mouentiu[m] qui
sunt in facie. Cap. iij.

Ex eo q[ui] s[af]t è q[ui] musculi faciei ſi ſi n[ue]r[u] mébro
arg[ui] mobilis ſi ſi in facie. M[edi]b[ra] ſat mobilia q[ui] ſi
facie ſi frons et oculi et palpebre ſupiores et marilla ſi
c[ó]itate c[ui] labijs et labia ſola. et du[que] auriu[m] extremi-
tates et mádibula[em] inferior.

C[oe] de anatomia musculorum frontis. Ca. iij.
R[ons] ſat p[ro]musculu[m] tenuè dilataturu[m] p[á]ni[cula-
r[é] moner[que] q[ui] ſub cute fr[ó]tis dilatatur. et c[ui] ip[s]
adoe musce[er] doec ſit q[ui] ſe[n]tie curi[s] p[es] et ſiat ip[s]ibi
le ip[s]a et ea erco[zi]ari. Et méb: o q[ui]d[em] q[ui] ip[m] moue
tur ab so[ph] ch[ord]a obniat. C[ui] illu[q]s q[ui] p[er] ip[s] moue
est cu[m] dilatata lenis et mouere tale q[ui]e ip[m] è p[or] ch[ord]a
no è bonum et h[ui]o q[ui] musculi motu eleu[n]k[que] ſupcilia
è ê cum ad claudèdu[m] oculum inu[m] p[ter] ea p[or]
v[irt]utum dimu[n]tòm et ſui l[ar]itatem.

C[oe] de anatomia musculorum oculi. Cap. iij.

Musculi h[ui]o oculum mouèctes ſer q[ui] q[ui]tn[or] ei[que]
terib[us] p[er]ſunt ſurſum et deo[ſ]ur[m]: et duo alme-
cheni. vnu[ſo]ſa[que] ei[que] ad ſu[m] p[et]r[é]monet c[um]t duo
musculi et r[á]ſu[n]ſo 2[ic]idèctes q[ui]r[im] rotu[d]itatè monèt.
C[ab] oc[lo] h[ui]o p[oster]i[que] musculi q[ui] neru[m] p[an]um

Liber I. Sen. I.

que poſt noſi abin? ſuſſétat ppea q cno eo miſſetur et  
tinuaſt et eſenat ipſz et phibet ipſm a laitature et q p[.  
uſt alh ob: ppea q retiſet ipſm cſi ſiſte et uſtek et h? qde  
muscli i jāniſtic ligamétalib? accit er diuſiſſe: vn in  
ei? cſe a d dubietatc puenit. Sūt nāſſer anatomicq  q  
tenet q ? est vn muscul?; et ſe er eis qui duo et ſe er eis  
qui tris quocunque tmo ſit et cap vnum exiſtit.

C[.E] de anato? musculorum palpebr. Cap. v.

Et
A[.E] ſo iſerio: motu no idiger: itétio nāq pue-
nit et cōplec motu ſupior; solum. et eo 2plec ochi
da] asura et aspect? q fit itète. Clelūtas em] dei ſuit. vt
u? k[ra āto p[] pole ſuerit ſint paucia c[n]o p[]uene
ri et ip[]edimem]: qin i m[]tlicplicatiœ eor] p[]nenit er nocu
v. iet: ill[]o q[]e ſuitur pole q[]de cratut palpebr[ia] ſupior:
[]eta m[]aeret: et iſerio: eſt mobil. Sz factor] yolutas
eſt vt p] op]ones ſuis ap]p[]oriment p[]napiu]s et c[]as ad
ſuos fines eleuer t[]epation] via et rectio] ſemita. Su-
pior at palpebr[ia] nervu] origini p[]p]nqor eriſtit: vn
neruui c[]i ad ip[]am t[]edut ſerirei]o et buroliſtus ſi
i]nd et q[]i palpebr[ia] ſupior] duob? idiget motib? elena
tiōis c[]i apit och? et ch[]p]liōis c[]i claudit: et clausura idi
get muſcio trahète ad iſeriora pp q[]do ſuit nei]n vt
muſcul? ei adueniret ad iſeriora d[]c]linas et ipellings
Et ſi vn] ſuſſiz: et ip[]ole ſoſet: vt 2tinuare] ſiti aut c[]
extremitate palpebr[ia]: aut c[]i ipſi? medio: et ſi c[]i pal-
pebr[ia] me? 2tinuare] coogiret pupill[] c[]i ad ip[]az ele-
uare] et ſi c[]i extremitate palpebr[ia] 2tinuare] ſi 2tina-
re] ſiti c[]i extremitate vna: et ſi p[]ueniret palpebr[ia] co
optura e[]li] ſi trāſuerare]: q[]i clausura in p[]te vbi e[]t
chord[ia] 2l[]rigeret p[]c: et ab alia oblitare] p[]te c[]o
p]tura no e[]t e[]quis ſi ſiſſe]t cooptu]r palpebr[ia] homis
tor]tur pati]ct: pp h? ei no vn] c[]reat? ſuit muſculus
ſuz q[]do ip[]ib] duon] almechenit nafscies palpebr[ia]
ad iſeriora ſiti deponut attractiōe. In op]one at pal-
pebr[ia] vn] ſuſſiebat muſcul? q ad me? m[]e] pu]e]re]t pal-
pebr[ia] et ei] ch]orde ex]t]eritas ſupp alpebr[ia] dilatare]
[]xtre]itare]: et c[]i ip[]ere]t apire]t et pp ea adh? vn] c[]reat]
ſuit q[]m rectitudine iter duos] ōſcendit p[]s]niculos
et dilata] et c[]i]tina]t] corpore cartilagini ſili: et ex]p[]ad]ik
ſub pilo]um palpebr[ia] origine.

C[.E] de anatomia musculorum marille. Ca. vi.

M[.E] arilla duos h[]z mot? vn? ſe seqn]s motum m[]adi
bule iſerior? et al[]c ei c[]i labio c[]dis. Wot? ant[]e
c[]a qu[]e h[]z motu] alter? m[]e]bi ſeqnt[]e k[]t muscli ill? m[]e
bri. Et mot? qu[]e c[]i alio m[]e]bri h[]z c[]oem c[]a est muſcu-
lus q[] est ip[]si? et illi] alter? c[]oiter. C[]t ille q[]d muscu-
lus i] vnaq]s marillaz gena vn? eriſtit lat? : q et h? no
mine ſa]k. Unuſq]ſa] at eor] ex]tuor] 2poſit? c[]pibus
q[]m villus a]tuo]c ei aduenit locis. Unius ongo] c[]
ſurcul q[] fines c[]i ertremitate labior] ad iſeriora co
tinua]t et trah]t os iſer? et trāſuerſo. C[]t ſcos ongo
eriſtit iter th[]orac]c et ſurculania duab] ptib? et ip[]o]
villi trāſueri ptendunk. Et ille q[]a d[]e]tris oru]c c[]i eo
g[]o a] finiſtris n[]a]ſa]t trāſuerando iung]ſi et penetrat.
Et 2tinua]t ille q[]a n[]a]ſa]t a] d[]e]tris c[]i iſerio] p[]te ertre
mitatis ſinſtre labi]: ille q[]a finiſtris n[]a]ſa]t e]5. C[]
q[] villug] ille colligi] ſug]n]at os et ip[]z ad anteriota p
trahit: ni]e i] bursa efficit cor]ſi]a q[] bursam claudi. Et
tertius oru]c ab oſſe q[]o roſtro coru] i] spatula ſi]a]k et
2tinua]t iſer? 2tinuitate illi? muscli: et trahit labi] in

duas p[]tes attracti]o]e ſi]i. C[]t q[]rtus oru]c a ſimene]
coli] et trāſit circa terminos auru]i et 2tinua]t cum fine
marville: et mouet marill[]a motu manuſto que ſequi
labiu] et forſaſſe y]alde ap]p]orimatur loco: vbi eſt
aur] ingreſſus in p[]leriſq] hoibus et c[]otinuar] cum
ea et mouet auremi.

C[.E] de anatomia musculorum labiorum. Ca. vii.

Et
A[.E] musculi 2]o labi] ſi]t quos d[]im? ei et ma
rille c[]o]es e[]re]x musculi e[]t k[]f k[]f ip[]i? p[]p[]i] et p[]p[]i]t
muscul] 2]tuor] parvnu] aduenit ei a ſupioru] rectiu]
dine dua] gena] marillaz et c[]otinua]t p[]pe ip]ſuer
eri]tate] et duo ab iſeriori. Et hi q[]de q[]ra]t: ad h[?]v
sol] labiu] moue]k ſuſſic]t vnaq]q.n. p[]s eor]z cum
moue]k et pt[]e ill[]a mouet. C[]u]q] duo ad duasmonen
tur p[]tes ad duas dilatantur p[]tes. Aſdunt i]g]tur ei
ſin] c[]omplementum motas ad quatuor] p[]tes: mul]b
motum n[]iſi uſtos. In hi] s[]g[]t 2]tuor] a]deſt ei ſuſſic]en
tia: et ſiti] q[]dem 2]tuor] musculi et ſumma musculorum
2]enun] cu]z c[]o]pe labiu] miſcentur taliter q[] ſenſus
a] subſt]atia labiu] p[]ma ip[]o]s discernere no] v[?] p[]ter]
ea q[] labium est m[]e]bri molle carneum os no] h[]g.
C[.E] de anatomia musculorum naſſi. Cap. viii.

C[.E] un extremitate 2]o lepo]nis duo p[]ui c[]otinua]t
m[]usculi for]tes paruitas at] exiſtit ne] ſup] alios
muſculos plus neceſſarios co anguſtatio]a]t: q[]m] m[]
b]z]o]z marille et labiu] motiones plures ſunt nume-
ro: et frequentius ſunt: et p[]ſeuer]t plus et plus ſunt
nec]ſarie q[]m] mot? extr]itatis lepo]nis. 2]o]ſores at] crea
ti] fuerunt vt eor]u] fortitudine illud q[]o ei ſout pp] q]
ſiſoſect? eme]de]: qu[]o]z] aduen] eſt ap]te gena]e
p[]ille: et miſce] prius c[]i villispomi marille no] at] a] par
te gene marille aducti fuerunt n[]iſi vt ip[]ſum ad eam
moue]nt. C[.E] de anatomia musculorum m[]a]dibula
rum ſuperius et inferius. Caput.

M[.E] andibule iſerior] ab]q] m[]a]dibula ſupior] mo
tus] pp[]rie attribut] ſuit pp] tu]na]m]ta] er q[]b]ek
q[] lenio]q] motus eſt melior. Et er eis q[] di]m]ittere ad
monend] ſupior]e]z m[]e]b]ra nobilit]a] c[]p]rehend]e]t]o]
q[]m] mot? i] ip[]s no] c[]um]ſu] effici]t digni? et falub]q. Et
er eis et eſt q[]i ſupior] m[]a]dibula tali] mo] e[]t vt ip[]i]
motus faci]s ſo]ſet no] fieret i]n]ctura q[]e i]ſter ip[]i]
q[] caput firma. C[]p]tererea i] m[]a]dibula i]feri]ou mo-
tus] p[]les q[] tres no] ſu]re ne]ca]ry. Wot? ap[]edi] os. k[]
mot? claud]edi ip[]i? et mot? maſt]c]edi et mol]edi. Ape-
ri]es at] m[]a]dibula] ad iſeriora] deſcend]e fa]c. Et clau-
dens ip[]am eleu]at. Et molens ip[]az circuitu] fac]t ad
duas p[]tes declinare. A]ntef]am eſt i]g[]q]o]vt mo
dus claud]endi ſit per muſculos qui] a] ſuperi]ub]s
descendunt et ad ſuperiora] refuſsunt et a]p]erendi
e]s]rio et molendi c[]un tranſuerſi]o]e. Qua]p]roter ad
claudend]u] duo creati fuerunt muſcu]i qui] du] ip[]i
musculi] vocan]k. Ip[]o]q] ſtitates in homine parne] fa
c]te fuer]t: q[]m] m[]e]bri] q[]p] eos moue]k i] hoie]pue eri
ſit q[]titatis in medio vacuitates h[]n] eſt in p[]onde
re] leue. N[]a]q] motus qui] h]nic acc]nt] memb]p] hos
duos venientes muſculos magi]s ſunt leu]es: in c[]e]te]
ris at] animalibus inſerio] mandibula] eſt major] gra-
nior] q[]s] fit in hoie. Un] p[]eos moneri in motu mo]de]
di] et res c[]o]ced]edi du]s: et i]nc]di]e] et erad]icand]e]t
d]iſſic]i]q. Et hi] q[] musculi] duo ſunt mo]ſes ]p]terea

Doctrina.V. Sú. II.

15

q iurta pn"m exntqo est cerebr qo e corp" in vltio
molle; neq e inter ipos et cerebrn nifi vnú os:vń tű
pp hoc:tú ppter illud qo tume:t ex societate cerebru
cú eis in documentis si acciderent: e in doloub" si
euenire:t adeo q ille cui accidunt ide ad phrene
sün pueniret; e ad eas q süt siles eis ex egritudib".
Csepeluit eos creator apd ipo e originê e egref-
sionê a cerebro i olle pis et ipos penetrare fec i co-
optura q filis e canali e est opfita er duob" oflib"
paris: e torturis foraminú p q trâfit q cù eis vadunt
eoz yestictes extrêa magno spatio donec par ptran
seât vt eoq suba paulati iduretur: e a leco vbi orti
fuerút paulati elôsent. Cunicuis ait duon horuz
musculorú magna snaí chorda q sup mădibule in
ferious icedit extremitate e ipaz cuz ſhitur eulenat.
F Et hi qo duo musculi ab alijs duob" adiuti fuerú
musculis q in iferiorib" bucces icedètes ad mădibu
lă ofcédút iferioe i fornice: qm i eleyado graue e
nececarli ipz igenioſe regere e sollicitari p ipo q
pl" hêat fortitudis. e chorda et q ex iftis duob" na-
sfcit muscul er ipoz ort medietate e n ex eorùz extre
mitatib" pp firimitudinê. C Et chorda due naſcètes
er iftis duob" muscul pcedit ex medio eoq e n ex
eoq extrêtitatib" pp firimitudinê. C Musculorùz yo
apiendi e mădibulă ofcédere faciétu villi er addi-
tament, naſcuf adhubiréti q ofcédet adiutato: duo pos
ita fuerú e ofcédunt e vnifit e ſüt vn" muscul": poſt
sepanf s funt chorda vt firimitudinê auget, deide
iteruz ramifica: e carne reple: Et ſit muscul" ne pp
fuft tefion ad no cumenta recipêda ſit parata: de-
inde mădibule reſſero méto obuat: e cù ſhit trahit
mădibulă retro of ſcédit pculdubio. E ppea q nă-
lis granatas in ofcédêdo adiutato: duo ſuffeer e r
ad iutorio eguerunt. C Masticâdi yo musculi ſunt
duo. Ab vnaq:q em ptevni muſculo triáſulato cuz
ei" caput poſitu ſuerit triáſul: q er fuis âgulis in
facie 2ſitut duo ptédunt latera: vnú ad mădibulă
ofcendit inſerioe et alteru ad ptô paris ofcédit:
et inter ea basis 2tinuak recta: e misceſ q[ui agulus
ei qo an ipm eriſit. ppea vt musculi ille diuerſas
in ſhendo hêat ptes: e nô ſit ei mot? egl: fed diuer
ſis poſit inclinari inclinationibus: ideo vt per eas
molitio et maſticatio compleatur.

C De anatomia muſculorum.

Aput mot? hz. ppos: et mot? cí qnq colli p[ô
dilibus cœos: p q[ui est mot? apofit? er declina-
tioe capit e declinatioe colli ſimul. C Unusq[ui yo
duo? motu, l. ppri? et cois: aut erit curuſs âteri"
ant curuſs posteri? aut inclinás ad derterâ: aut ad
ſinifra. Et iter ipos q[ui e sm c[ui c[ui dâdi foraz motus
snaí quersuiois. C Musculi ait q caput ad iferiora
p[pe curuát ſunt duo musculi q a duab ofcédút p[
tibus q cù villis ſuis miscetur retro p[ô aures a ſupio
ribus: e ab olle tozacis ab iterioub? e eleuanc ſic c[ò
tiui. C Est eti cù q[ui erisunat q sint tres musculi
duo n[òq vn[ì eorum extrêa ramifica: e duo capita
ſuſt eis. C Cúqvn" eoq mone: caput ad iferiora cur
ua: e cù abo mouen: caput ad anriota tATE curua
tur. C Musculi yo q caput e collu ſim[ anteri? cur
uát ſunt par ſub meri poſitu qo ad ptem ſpòdiis

p[ec e 2c vadit: e cuz eis misceſ. Cúq[ui ps ipſi? q est ad
ptêmert ſhit curuát caput sol e li ps cuz duabus
ſpòdiib? etnuata opa: curuat ad anriota et collu.
C S3 musculi q solu caput ad posteriora curuát q-
tuor: ſut paria ſub pib? q noiaum? po ſita: e hoz qo
piú origo ſupra iuctura erit et ex eis et ſut q ad ſime
nia pueniunt e ipoz origo e lôginqo: medietate q e
posterius: e ſut er eis q ad alas pueniut qruz origo
eſt a medio. C Ex iftis ſut par qo ad duas p[ec ſpòdi-
lis alas puenit ſup par qo ad ſeem puenit ſimenú
e par cu? villus er ala p[ò out e vadit ad ſimenium
ſco. Et ei qo p[petas e v[tabi]q clinationê cù ipz
curatur ad nâle eleuet dispositionum ſui trâſuer
ſiòe. C Et ex eis par q[rt]a qo a ſupròib? mcipic[us pe
netrat ſub 2º cù trâſuerſiò: e ad ptê ſiluerê e co-
mita: p[ec ſpòdiis alá. C Duo p[ò paria caput poſte
rius fine declinatioe: aut cum clinatione modica
curuát. E t3m declinatiois rectificat torturâ. E t4m
trâſuerſiò maîſesta ad posteriora curuat: e q[ui]
tertij e q[rti solus clinauerit iclinabit caput ad ſua
ptê. Et cù abo retrahen[que] mouebit caput ad poſte-
riora quersuſ abſq[ui] clinationê. C Musculi yo q ca-
put c[ù] collo curuát ſut paria tria p[ú]ſa: et par vnú
coopiés vnq[ui]q[ui] par eoq e triáſul" cui] basis e po
ſteri? os cerebr. e qo er ea remanet ad collu ofcédit
fed pariz p[ur]iz ſub eo erp[à]ſuz vnú ſup duo latera
ſpòdiúi ofcendit e alio multu declinat ad alas et
alio p mediú trâſit iter duo ſpòdiúiz latera: et duo
p[er]træ la[pa]. C Musculi ait q caput ad duo iclinat
latera ſut duo paria capitis iuncturâ 2comitantia.
Um[] paris eoq loc? e anrius: e ipz e qo iter caput et
p[é]ſpòdi] etnuat ſc[ò]az: cui? vnú ipar e ad q[ot]râ e alte
rú ad finifra. Et par 2m eoq e cu[ui] loc? e posteri? et
còiugit iter p[é]ſpòdi] p[ú]ma e caput: cui? vnú ipar icedit
a[ò]tra: et altera e finifra: e q[ui]q[ui] vnuz er iftis ſhe
caput caput clinabit ad ptê ip[ò]i cu[ho]râuerſiò: e q[
]cuq[ui] duo abyna p[é] ſhêt 2clabit ad eos caput abs
q[ui]râuerſiò: q[ui] anriòzes mouebunk iuabunt in
curuádo caput ad iferiora si posteriores moebúk
ceducut caput ad posteriora. Et si oesv[ò]t q[uo]t: ſim[
]mouebunk ſtabit caput recte. Et hi q[ui]d[è] q[uo]t: mu-
sculi alijs musculis ſut minores. Uerútn eis loco:uz
ip[ò]z bonitate: e q[ui] ſub alijs ofcédunt musculis re
ſtauratu: ſuit q[ut]u alio p magnitudinê h[ui]nt. C un
cٹurea capitis due res nee: cufuer[ò]bus due
intétiòes ſhie erat oportue. Una e firmitudo: et hec
qo p[é]det ex affirmandâ iuctura: et vt p[ar] motibus
obediat. et altera e miltudo nüeri motu: e hec p[é]
dét ex ſacilitate iucturay e laratioe eap. F Jactuz e
isig[ut] vt iucturar[ui] latitas p[ra]ſiret eplemétu firmitu
dis q pp musculos mk[os] q ſut cigètes ea et circun-
dâtes acq[ri]t. due isig[ut]ctiòes et acq[ui]ſite fuerunt. vn
deus oibus factoribus melior fit bûdictus.

C De anatomia muſculorùz epiſlotis.

A p[ig]lotis e med[ú] cartilaginofuz creatu: vt vo-
cis ſit inſtrin: qo q[ui] er trib? apofitú e cartilagi
nib[ui]. C una eſt cartilago qu[à] ſenſus c[ó]phêdit corâ
gula: eſt ſub mento q voca: peltalis et clip[ál]is: q[ui]
eius venter eſt c[ó]can? e voruz sibboſuz p[elt]i filis
et clipco paruum e[ui]. C Et ſc[ò]a eſt cartilago poſt il

Liber.I.Fen.I.

Lā posita ad ptē colli cum ea ligata:zvocaſ q. nomē
nō hſ. Et 3a ſup ulſa coopieſ q. cum ea q. nomē
nō hſ 2 unuaſ: et obutat peltau abſq. 2 tinutate et in
ter ipaſ 3 ſua q. nomē nō hſ eit 2 cymbaria dupla pp du
as vacuitates ſunt i n pſa i q. duo additaſta non
hntia nomē decenq igredunt cū eis ligaſt 2 nequa-
t vocaſ cooptoralis 2 cymbalaris. Et ppterea q.
peltalis q. 2 adungit nō hnti nomē q. qnq. elōsaſ
ab ea ȇpiloglotis 2 plitudo et ei9 coaſgultatio. Et
ppea q. cymbalaris coopt clipeale: et ipaſ 3 comitaſ
t ppea q. ab ea ſepaſ ȇpiloglot aptio et clausio ipi9
Ubi ăt est epiglot 2 corā ipa ȇ os trāgulat ā landa
vocatum q.6 laudā gracā ſa3 ſignāt et est ita. C3n
creādo 2o os hui9 eruſt innaſtuſt vt sit ongo et ipm
et q villi muſculor9 epiſlotis oannt. Episloti pie-
terea muſculi ſuere necerarij 2 clipeale nomen nō
hnti applicet: et muſculi q. cymbalarē applicet ipis et
eas cū ea cooptaſt: et muſculi q. cymbalarē ab alijſ
ouab9 elōget vt epiglot 2 apiaſ: Et ex muſcīs 2o epi-
gloti apiētib9 ȇ par q. ab olſe laude nafaſt. et vadit
ad ariōria peltalis. et 2 tinuaſ et erpādiſ sup ipaſm. et
cu3 2 hīſ trahit cymbalarē ad iteriōra et ad iſeriōra
2 dilataſ epiglotis et par. q.6 numerāk iter muſculos
gule ad iſeriōra trahites: et nobis q. do vi9 vt ipm nu-
meret iter eos q. iter eas ſunt cōes 2o ongo est iſe
tius i thorace et vadit ad peltale. Et 2o multoruz
ataliū motu alio affoiaſt par. in et duo pia qra vnū
ad cymbalarē puent poſteri9 et 2 tinuaſ cum ea. cūq
q. 2 hūntur ad cymbalarē eleuāt et eā ad poſterio-
ra trahunt et ſepatur ab aplicaſioe ſui cu3 peltali et
dilataſ epiglot. Et alteri9 pis muſculi ad duos cym-
balaris margines veniunt: q. cu3 2 hūnk ipam a pel
tali ſepant et i latitudinē crētédunt et i dilatāddo epi-
glotiz adunāt. Et muſculā ōt q. epiglotim coaſu-
ſtat est par q. ab pte laude venit et 2 tinuaſ cum pel-
tali. poſtea dilataſ: et cigitur ſup illa q. nō h2 nomen
donec duo extrema duop iparii ipſi9 p9 illa q. nomē
nō h2 vnāt et cu3 2 hīſ coaſgufat. Et er eis ſunt q-
tuor: muſculi et forſtasse eruſtuaſ q. ſint duo dupli cō
tinuātes peltalis extrētates cū extrēitatibus eius q.
nomēno h2 q. cu3 2 hūnk iſeriōra epiglotis coaſgufat
Et ſunt q. eruſtuaſ q. do vnā par iporū ſit occuſu3 tal
teruz māiſekū. Et ex ſitib9 2o muſculorum q. clau-
dunt meliōr ſunt vt i iſeriōb9 epiglot2 creati ſuſſet
ita vt cu3 2 hūnt cymbalarē ad iſeriōra traherent et
eā claudēdo coopire facerēt et pp hoc par creati fue
runt q. de radice peltalis nafaſt et eleuatur iteri9 ad
duo cymbalaris extrēa: et ad radiceſ ei9 q. nomē nō
h2 a dertra et e ſinistra: et cu3 2 hūnk tuncuſi i frum-
sunt et epigloti tali clauſura clādunt q. muſculos pe
tor2 et diaphragmatis refrenare valeat in phibēdo
aeris attractoēz. Qui q. do pui creati fuerit ne iterioz-
bus epiglot2 coaſugitatō3 facerēt et fortes fuerit crea
ti: vt eor9 forſtitudinē cū ipediti fuerit i claudēdo epi-
gloti et phibēdo aer attractoēz ſeſect9 multus coriſa
tur q. eis er puſtate aduicit et ipor9 via ȇ h2 rectitudi
nē ascenditui cū diſlatioē pua pp qua9 ſit 2tina9 cō-
ueniēs iſer peltale et nō hātē nomē. Et ē est cū duo iue-
niunq muſculi ſub cymbalari poſiti q. hoc p[dc]in par
tuāt. De anatōia muſclore2 gutturis, Ca.rij.

O Œtik i ſuma duo h2 pia q. ipm ad inferiora tra-
hunt: ynum eozi i par q. do iā caplo epiſlotis
noianum9: et alterum ȇ par et er t2 orace nascens q.
eleuaſ et cū lauda cōtnuatur p9: poſtea cum guttu
re et trahit ipm ad iſeriōra gutturis 2o muſculi ſut
duo muſculi gutturoſi q. ſunt duo muſculi apud gu
lam poſiti in tranſlutiendo adjuuantes.

De anatomia muſculorum laude. Cap. viij.

Audæ 2o muſculos h2 q. ſibi ſunt ipi9 et muſca-
los i. q. b9 alio mēbrū cū ipo cōicat. C3z q. lau-
de ſunt ppi9, tria ſunt pia: ynum par venit a duob9
mādibule margib9: et cum linea recta q. ſup hoc os
eruſit 2tinuaſ: et ip2 eit q. do ipm ad mādibulā trahit
et par q. do ouſ sub mento et ićedit iſeri9 ſub līgua ad
liguā: et ad extremitate ſupioſe hui9 ofſis et ilb9 chtā
trahit hoc os ad pte3 mādible: et alio par ouſ er ad
ditaſtis ſiſamis q. ſunt apd aures et 2tinuāt et extre
mutate inferioe linee recte ſup hoc os. 3l1t vero q. 2s
habet cum alijſ cōes tam no iati ſunt et noiaibūr.
De anatomia muſculorum lingue. Cap. viij.

Musculi 2o lingua mouſeſt ſut nonē duo ſunt
latitudiales ad additaſtis ſiſamis venientes
cum duob9 ipſi9 laterib9 2tinuāt. Et duo lōgitudi-
les a ſupmo ofſis laude nascentes q. cum medio lin-
gue 2tinātur. Et duo q. eā i trāſueri moont et na
ſuntur a latere q. est iſeri9 er duob9 ofſis laude la-
terib9: et penetrāt i liguā iter lōgitudiales et latitudi-
nales. Et duo muſculi liguam refupinātes et quercu-
tentes eā drum loca ſb 2 h2 oruz locis q. noiaibum
erunt: et ipor9 villi iā erpāſi fuerit ſub eis i latitudie et
cum toto olſe mādibule 2tinuati fuerit. C3n ſimma-
terea muſculorum ligue noiaueſt q. dā muſculis ſo
litarium q. iter liguā et os laude 2tinuāt: q. ynum ad
alio trahit: et nec ȇ lōge qn muſcul9 q. liguā ad exte-
riōra in lōgitudinē mouont moueat eā sic. Inſeit em
yt in extensioe in ſeipſa moueatur quemadmodum
inſei vt in curatione in ſeipſa moueatur.

De anatomia muſculorum colli. Cap. vii.

Musculi q. collu moueſt ſut duo pia. Unuz par a
dōxtra: et alteru a ſinistra: h2 q. cunq. eor9 solus 2
hetur colluz ad ſua pte3 trāſuerē traheſt: q. cunq.
duo eor9 q. ſunt ab vna pte ſil 2henk iclinabit. collu
recti i pte illa nō cū trāſueriſde: imo cū rectitudine.
Et cū oſi3 q. to: ſil erit opō: ſtabit collu abſop9 dina-
tioē aliq. De anato² muſclore2 pectori. Ca. vii.

Musculor9 q. pect9 moueſt q. dā ſunt q. tin dilataſt
ip2 2 no2 strigut: er q. 2e muſculi diaphragma
tis iter membra aere2 attrahendi 2 mēbra nutrime
ti diſtiguētis: q. poſtea noiabim9. Et par ſo ſur-
cula poſitu3 a pte nſaſt q. ad capur ptēditi ſpatule
dq poſtea noiabim9: et 2tinu3 cū coſta p9 adkra2 a
a ſinistra: et cū ipo vnik par vnū cu2 vnūq do3 ipar ȇ
duplās ip2 2 diuide2 ip2 duab9 pſib9 2rūq ſupiorȗ
collo 2tinau: et ip2 moueſt: et iſeri0 e2 moueſt pect9
et miſce2 cū muſcul0 ei9 quē nē noiabim9: et ipe ȇ ille q
est 2tinu9 cu3 coſta q. nta e2 ſerta. Et par q. do est i loco
ſpatule 2cano iſu3 cu2 q. do par 2tinuatur q. ad p[do]
dilib9 ad ſpatulā 2ſcendit et ſi2 ſid muſculus vnus 2
cū coſtis 2tinaſt poſteriorib9. Et par 2m q. do nafa2
a 6a² p[od]ilium colli: et a p² a² p[od]iliu2 pectoris e

Doctrina, V. Sū. II.

16

cōtinauā cū costis toracis. iftī ſi muſculi dilatantes. (Musculor hō pectъ cōſtringētū alij ſk q pectъ i la tutudine, 2trīgūt et diaphragma cū deſcut. (Alij ſk q ſin eſtīntiā et er iftis ā par q sō radicibъ costar supiopъ eъ ertelijъ c opō eſt 2trīgere et aggregare. Et er eis ā par apō extrēitates iftī cū thoracevel adherēs thoraci int epiglotale et furculā cōtinauā. Et cōtinauā tur cū muſculis vētris q er recti: a alia duo paria q ipz cooipiūt. (Adiutori hō q ſił cōſtrīgūt et dilatāt ſi muſculi q k inf costas verutīn pſerutatiōe i cōſiderādo cōſſaſt q cōſtrīgētes alij ſk a dilatātibъ. Inſ oēs em. duas costas ſt er cīs qtuō perte muſculi. Lz qdaſz existimēt q ſit vnъ muſculъ. Et hic qō qin vnū cultu-māt muſculi er vill q textъ e trāſueros: quorъ qdam ſk 2trīſea q dā q cooipiūt. Eorq q coopiut q dā k q ſut ad ptē extrimitatis cartilagoſe coste. q dā k q ſut ad ptē alkъ 2trēritat q e forit. Qo hō iteri9 existit to tū i ſitu a cooipiete e diuerſuz. until q dē i extrimitate coste cartilagoſe diuerſum est in ſitu ab eo q dē ſup aliā 2trēritatē. Et qn qd hic qtuō hńt villi nuero o3 vt muſculi ſint nuero qmoq. q er eis k ſupi9 pofiti hō dilatātes. q er eis k 2tiferi9 pofiti k 2trīſētes. per hō taq sīt oiz muſculor pecto? nuerъ. Ixxryj. muſculi et e et cū muſculos pecto? duo alij muſaſt muſculi q a ſurcula ad ſpatle caſ veniētes ad pmuzei9 2tinuanț latъ et ipm ſurſum eleuāt 2in dilatādo pectъ adiuonuāt (De anato? muſculor mot9 adutorij. Cap. rvij.

Ex muſcul mot9 adutorij. k illi q monēt ſpatu-ale iſtrurā k tres muſculi q et a pectore aduenut. et ipm mouet ad iferioza: et muſculъ q 2tiferi9 ſub māmilla oruъ c ſi pte adiutorij ante 2tinau apd ańtē ptē margis cartilagis 2cautatъ: et ipe e c adiutoru2 ad pectъ applicat cū costate q ſpatula ipm ſequъ. 2mu muſculus q a ſuſmo thoracis naſcaſt et efficit vt domesti-cū caput adiutorij cooiat et e applicās ipm ad pectu cū ipſiſſo pauncā. (Et muſcul 2duplъ magnus q toto oru2 torace 2tinau c ſiſmo aſceſſiōs adiuto-riъ c q opaſk cū villo q i ſupiorъ. ptē ei9, adiutoru2 ad pectъ ducit ipm eleuādo. c ſi alia pte ducit illud ad ipm faciēs: ipz ad iferioza deſcedere. c ſi eis am bobъ duč ipm ad pectъ f3 2ctitudinē. alij duo muſculi q a pte naſcaſt ilij magъ iteri9 2tiuati q ſit 2tinui-tas magni in muſculi q a thoracu asſcedit. (Cun9 eozuz e magnъ vēiēs a loco q apd illuъ a costis posteriori bus. 2trahit adiutoru2 ad costas posterioriēs directe 2aſk e ſbōſtī q naſcaſt acute ilij: c ſi ab ei9 oſſe: 2 dōcliat magъ ad medietate q ille. 2tinau cū corda illi9: q a pte māmille asſcedit et pſundaſt. Et hi qd opōnē pop9 efficiut f3 moz adiutorij: f3 tī ad posteriora parump 2dlināt. Et v. muſculi q ab oſſe ſpatle naſcaſt vnъ muſculъ: zeon9 oſtus āb oſſe ſpatle et iplet illb q d inter ſepās et costī ſupio: e villъ 2 penetrat ad ptē ſupioez capit adiutorij ſilueſtrē 2dlinās parup ad domesti-cā. Et ipe et cū 2clinationē penetrat ad domesti cam. (Et duoz muſculor er iftis qnoz orizo e a latere ſupiore ſpatle: quorъ vnus e maior: et villi ipius, vadut ad iferiores ptes ſepātēs: et iplet illb q d eſt ſepans et latus 2feringi et 2tinuaſt valde cū capite adiutorij ta pte ſilueſtri 2 penetrā cū 2clinationē ad ſilueſtre. Et alij e cū hoc p9 2tinuns adeo q e qſi eius ps et pene-

trat cū eo 2 ipſius opone efficit. Iſte hō no multi pē det a ſummo ſpatule et eius 2tinuitas e f3 trāſuerio nē i maſſeto adiutorij et declinat ad ſilueſtre. Et qrs tus e muſculus q locu2 cauun oſſis ſpatle iplet cuus chorda cī ptibus inſioribus later2 doſestici capitъ ad iutorij 2tinuaſt. et eius opō e efficere vt adiutorij poſterius circueat. Et alſi muſculus e q ab iferiori extre-mitate lateris ſpatle 2ferio? naſcaſt cuus chorda ſupiu2 2tinuaſ k3 2tinuitate magni ab ilio asſcedētis. et eius opō e trahere ſuſmū capitъ adiutorij ad ſupioza. (Adiutoru2 pterea alij h3 muſculz duo hńtē ca pita q duas effic opōnes 2 opone cōez. Et ipe qd ſub ſurcula veit 2 a collo deglutie capitis adiutorij bus-cellā 2 puēt vſoq urta locu2 2tinuitatis chorde muſculi magni a pectore asſcedētъ. Cuidā ſt dimerit: q vnū capitū ipſius inſius e ſup māuſelbъ ſpatle apd eius ifimū et decliat ad 2erioza cū trāuerſioe paucā: et cū opaſk cū duabus ptibus elena2 f3 rectitudinem (Cſit pterea hoium qdaſ q duos addiderit muſcu-los: muſculi puu q ad māmilla veit 2 alij q in ſpatu le iunctura eſt ſepultus: 2 forſatte ponūt cubiti muſculos: cū eis hre, cōtateam.

(De anatomia muſculor brachiij. Ca. rvij.

Musculor brachiij mouetiu alij k ipm 2hunt alij k ipm dilatāt: 2tist posiitis ſint ſunt adiuto-riuā. alij ſut q ipz gurāt. alij ſut q ipz resupināt: anō eki ſut ſup adiutoru2. (Dilatātes hō ſut par vnū: cutъ vnū ex ſuis iparibъ cū declinatione ad 2erioza expan-ditъ: q ei9 ortъ e ſuplъ ab aſceſſiōe adiutorij 2 a latere ſpatule iuferioz: et cōtinauā cū cubito illic ybi ſut ptes eius inſiores. Et ipar 2m expādi2 ad inſiora cu2 declinatione adiutorij qin ab adiutorij collo puenit cū e 2trīſeis cubiti ptibъ cōtinauā. Cūg abo opaŋk pculdbuio f3 rectitudinē ertêdūt. (Coltrīgētes hō ſut par alis: e2vnū iparq d e mainus trahit ad 2iferioza cū declinatione: qin eius orizo eſt a margine cartazaginis ſpatule inferioz a roſtro vnicuioq quoruz pprie ineſt caput 2 cōtinauā chorda ipiu2 q e neroa cū pte focilis ſupioris 2iterioza aſcedēte. Et ſm i par trahit cū declinatione ad 2erioza q eius ortus eſt a maſſeto adiutorij poſterius e ſt muſculus duo carnoſa hns capita: quorū vnū eſt i posteriori-bus adiutorij 2 alteru in anrioibus 2 occultan2 hi d un in ſuo inſelu paruſer donec ad aſcedēte ptez focilis inſertioris vadāt. Et cū eo qdeīs cōtinauatum ſuit q ipm inclinat trahēs inferius ad 2terioza cū e0 q3 idinat trahēs ſupius ad 2iterioza vt ſit tractio meliorъ. Et cū ift duo muſculi i ſuis 2iunguſt opuni-bus ſin 2ctitudinē ſtāt pculdbuio. Et duos qde2 muſculos dilatātes vesſit muſculus q, os adiutorij circuſat. Et ſilius eſt vt ſit ps alterius muſculi 2irit gētъ. Faciētes hō brachiij iacere ſupinu k par e2vnū er iparibъ e pofitū i 2erioribъ 2noz focilii 2 obuiat ſoci ſupiori abſoq chorda: 2 alter q sōtile plogatu2 na ſcaſ a ſupiori pte adiutorij ab eo q et māiſeſt ſequē et maior p5 ei9 vadit i 2aſeid 2 penetrat doēc ppiquu2 fiat ifſicture raſete: 2vēt ad ptē occultāſo cīl ſupiorъ 2 2tinuaſcū eo chorda pānicularъ. Hyzātes 2s ſut par pofitū erki9 cui9 vnū er duobъ iperibъ a ſupremo do meſtico capitis adiutorij icipit 2 2tinuaſ cū ſuperoz.

Liber.I.Fen.I.

inestico capitis adiutorij incipit et 2tinuaſ cu ſupios
ri focil ſub iunctura rafete: et alter e magis curtum
ipo et ei vill9 ad latitudinem declinuſ ſi ei extremis
tas e pl9 nervosa et capit ab ipomct ſupiori focili et cœ
tinuaſ cui ei extreritate ſupiori apò rafete iunctura.
CDe anatomia muſcolorum rafete. Cap. vii.

Musculorum 7vo iuctura[rum] rafete monent: qda] ſut
q]strigètes: et qdam dilatates: et qda] gyrates: et
qda] refupinates] ſup collu. C[st dilatati]b9 vo] e] vn9
muscul9 cui alio 2tunu ac ſi abo vn9 cœnt muscul9] et
ſtil9 q] de] origo e] a medio focili ſiferioris: cu] 2chor-
da cui police 2tinau] p què poler ab idice elogat. Et
alter9 origo e] a focil ſupiori cu] 2chorda cu] p9 oſſu]
raſete 2tinau]. ſ. poſito cora] police cumq]tili duo ſi]
mouen] dilatât rafeta] cu] gyratOE paucæ. Et cui ſe-
cund9 ſol9 moueſ facit ipam iacere refupinâ. et cu] p3
mus moueſ ſol9 plôgat inſ policê et idicê. Et muscul
lus q] ac]tac] ſup focile ſup9 a] pte filuſtri c9 or9 e] ab
ſkteri] pte capit] adiutorij a q] p[cedit chorda: duo
hûs capitæ: quò] vnû cui medio pectis cora] idice et
medio cōtnuaſ et alſ] capit] chorda e] caput ſiferius
ſup focile ſup9 apò rafeta] et dilatat rafeta] erpâden
do cui syratOE. C]c]strigèſ aût musculi k[ par ſup
lat9 brachy filuelire q] inferior incipit ab ſ anteriori
duonq] capitij adiutorij et puèit et pectine cora] auric-
ulari. Et ſupior] vtrorujq] incipit alio9 ille et puenit
ib] et e] cui eis muscul9 q] ac]pit ab ſiferiorib] adiutorij
ptib9 loca] pdc]p medias q] duo h3 extræq] ad mo
di crucis trâuerant] et poſtea cu] loco q] e] inf] policê
et mediuj 2tinnu]t: cui] abo moueſ] 2strigut. C[st 2ſti
q] 2strigètes et ipimet dilatates gyrationè efficiut et
refupinationè cui duo oppulti et eis ſin trâuerſion-
nê] mouen]t. CS3 muscul9 cui pectie 2tinnu9 cora] auric-
ulari cu] ſol9 moueſ gyrat plâtâ. Et cu] muscul9 poli
cis què noianum9 ipm adiuuat plêarie plâtâ refupi-
nâ] lacere facit. Et cui ille q] e] cu] rafeta 2tinnu9 cora] po
plice ſol9 moueſ gyrat ipaz parûp et cui auriculari què
noiabim9 efficit gyrationè còpletâ. C[De anatomia
musculorum mot] digitorum. Ca. rr.

Musculorum 7vo digitos monent: qda] k[ q] k[ i] plâtâ
qda] k[ q] k[ i] brachio: q] k[ i] oes i] plâtâ p[ugenerent
pp carnè multa] granare]: q] ppea q] illi q] k[ et eis i] ra
feta a digitis elogati fuer] chordæ ipso] necio fuer]t
lōge. Wunite g] fuer] p[aniculis q] eis ab oib9 adue-
niut ptib9? et ipon9 q] de] chordæ rotûde et fortes] create
fuert et n] dilatât nifi cui ad mebruz pueniut. Ib] g[ist
dilatant] vt meb[ motu] bâ] c]phedât. C]c]s] at] mu
sculi digitos dilatates] ſuper brachiu] k[ poſiti: et filtr
ipos ad ſeriora] mouêres et er dilatati]b9 q] est] mu-
scul9 q] i medio mafesto] brachij] poſit9 nacait a pte
ſupma capit] adiutorij ſiferioris: et 2qtuo] digitis] choz-
das q] ipos] dilatât mittit. Ex eis] no q] eos ad ſiferio-
ra] icinât tres adiuicê i pte 2ſbi] k[ 2tinut. Quonvn9
a pte madia capit] adiutorij filuelris iter duo ipſi9
additamèta] oriz et duas] chordas auriculari et annu-
lari trâſmittit. Et vn9 a ſumma duonq] musculorum] du-
plor9 q] k[ duo et eis] trib9 oriz sub duob9] additamen
tis adiutorij] ſiferi9 et a margie] focili ſiferioris: et duas
trâſmittit] chordas] medio et idica. Et tertius eoruz et
e] ille q] remâſit: oriz a ſupimo] focili ſupioris et chori-

da] polic] mâdat. apò hâc] iuncturâ] e] muscul9 q] est
vn9 duonq] musculorum] in] musculos] motus] rafete no-
latorij et nacait a loco] medio] focili ſiferioris cu] 2chor-
da] policê ab idice] plôgat. C]c]strigètij et qda] e] sup
sup] brachiu] c[]t: et qda] q] ſup] volâ] plâte. Et illu q] d]
k[ ſup] brachiu] k[ tres] musculi: quò] vn9 fin aciem
in] medio] ſup] aliu] e] polit9. Ex]bus nobilior] et 2ferius q]
ſiferi9 e] sepult9 et cui] ofſe] focili] ſiferious] 2tinnu9:
q] q] opò] exiut] nobilior. Quapp] opò]tuutiv] ei] loc] mag]
eet] custoditus. Cuius p[mm] e] a medio] capitis] adiutorij] filuelris ad 2iterota]: de]ide] penetrat] et dilataſ] e] chorda] et i] q] ptib] chordas: q] q] ad 2iterota] digi-
tiv] puenit. Illu] q] o] q] et 2tuo] pueniut q] i] iucturâ] p
ma] ipfus] 2stringit: et 2tertia, primâ] nô] po]terea q] e]
ibi] ânexa] ligamèto] q] ſup] c] e] cinctu: et 2tertia] p[pt]
e] q] eius] caput] puenit ad e] et 2tinau] cui ea. Que
ât] ad policê vadit eius] sc] az] et 2tertia] 2stringit] iuctu
râ: q] nô] 2tinau] nifi] cui eis. Et sc] q] d[ musculus q]
ê] ſupra] 2ſub] e] minor] ipo] et incipit a capite] ingeriè:
q] e] vnû] er] capitibus] adiutorij] et cum] focili] 2ferioræ
parump] 2tinau] et 2trâſit p] terminuz] c] c] in] la
tus] filuelire et domi] ſer] e] ſupior] 2ſupificas] chordas]
ſupioris: et cui] ad 2pè] puenit] policis] declinat] parum]
per] ad 2iterota. Et iuncturis] medijs] 2tuo] 2digi]to]
chordas] mâdat] vt cos] 2stringat. Ad policê] q] nô] p]
uenit] nifi] ramus] paruus q] nô] est] cor] chorda] eis] im-
tum q] est] a capite] focili] ſupioris] et ſiferioris. Et ſet]
cundi] origo q] e] a capite] focili] ſiferioris. Facti] e] q]
poler] vno] musculo] in] ſit] 2stitutiè] ſit] 2têtus. ſi] qua
tuo] duobus] 2stringut] muscul9: q] m] nobilior] et opò]
nibus] 2tuo] e] 2strictio: et er] opò]nibus] policis] nobi-
les] evt] dilatet] et ab] indica] eloge]. Tertius] e] muſa]
lus] nô] est] ad 2c]stringê] d] sed] eius] chorda] interiu]
plâta] penetrat] et dilata] de]sup] ad hoc] vt in e] adiut]
ſet] faciat] ſenſam. Et i] ſentiendo] iumentum] 2beat]
et] pilos] in ea] nacſi] phibeat: et ad ſustêtandum] illud
q] est] in 2interioribus] plante: et vt] ſoſtis] ſiat] ad fuas
actiòes] pagendas. hi] q]dem] ſunt] illi] qui] ſup] rafetaſ]
erent. C]d]usculi] vero qui] ſunt] in planta] ſunt. vii]]
duabus] aciebus] ordinati] adiuicem] ſibi] ſuperoſi
t] vna] acies] est] ad 2inferiora] et interius] et altera] acies]
est] ſuper] cutem] exteriorièm. Qui] autem] in acie] ene-
ſunt] inferiore] numero] ſunt] ſeptem: quò] un] quinque]
digitos] ad ſupero]a] inclinant et qui] er] eis] delege]
tus] est] polic] a p[mm] oſſis] rafete] nacetur. Et ſeruſet
curtus] et latus: cu]ns] vilus] est] tranſuerſus] et ipfus]
caput] pendet a pectine] mann] donec] perueniat] in
rectitudine] medij. Cuius] chorda] cui] police] cōtnuaſ
et ipfum] ad 2inferioris] inclinat. Et ſeptimus] est] apud
auriculari] incipiens] ab] ofſe] pectinis] quod] in eius]
rectitudine] exiut] et ipfum] ad 2inferiora] iclinat. Aul
lus] vero] hozum] ſeptem] ad 2constringendum: sed] q]
q] ſunt] ad e]len]anduz: et duo] ad flectendum] inferius
C]illi] vero qui] ſunt] in acie] ſupero]e] ſub] musculo] ſu
per] plantam] expanſo: qui] quidem] est] musculus] què
solus] cognout] Sal. ſunt] musculi] vndecim] ex] quibus]
ſunt] octo: quò] duo] cui] prima] iucturarù] 2digi-
torù] cōtniuat] k[ v]nus] ſuper] alium] vt hanc] conſtrin-
gant] iuncturam. Sed qui] e] eis] est] 2inferior: c]c]strun-
git] cum

["Doctrina. V. Sú. II.", "17", "sit cù deſſiſiòe et reſſeriſe. Et ei qui est er eis ſupior; est ſtrictura cù modico elenatiòsis et ad ſupiora afſeſiòs. Cunq[ui]puncti fuerunt directe eor[que] tres, polici ſunt p[ro]ij qu[or]io[rum] præſtringit iuncturâ et duo 2.3.4.5.6.7.8.9.10.11.12.13.14.15.16.17.18.19.20.21.22.23.24.25.26.27.28.29.30.31.32.33.34.35.36.37.38.39.40.41.42.43.44.45.46.47.48.49.50.51.52.53.54.55.56.57.58.59.60.61.62.63.64.65.66.67.68.69.70.71.72.73.74.75.76.77.78.79.80.81.82.83.84.85.86.87.88.89.90.91.92.93.94.95.96.97.98.99.100.101.102.103.104.105.106.107.108.109.110.111.112.113.114.115.116.117.118.119.120.121.122.123.124.125.126.127.128.129.130.131.132.133.134.135.136.137.138.139.140.141.142.143.144.145.146.147.148.149.150.151.152.153.154.155.156.157.158.159.160.161.162.163.164.165.166.167.168.169.170.171.172.173.174.175.176.177.178.179.180.181.182.183.184.185.186.187.188.189.190.191.192.193.194.195.196.197.198.199.200.201.202.203.204.205.206.207.208.209.210.211.212.213.214.215.216.217.218.219.220.221.222.223.224.225.226.227.228.229.230.231.232.233.234.235.236.237.238.239.240.241.242.243.244.245.246.247.248.249.250.251.252.253.254.255.256.257.258.259.260.261.262.263.264.265.266.267.268.269.270.271.272.273.274.275.276.277.278.279.280.281.282.283.284.285.286.287.288.289.290.291.292.293.294.295.296.297.298.299.300.301.302.303.304.305.306.307.308.309.310.311.312.313.314.315.316.317.318.319.320.321.322.323.324.325.326.327.328.329.330.331.332.333.334.335.336.337.338.339.340.341.342.343.344.345.346.347.348.349.350.351.352.353.354.355.356.357.358.359.360.361.362.363.364.365.366.367.368.369.370.371.372.373.374.375.376.377.378.379.380.381.382.383.384.385.386.387.388.389.390.391.392.393.394.395.396.397.398.399.400.401.402.403.404.405.406.407.408.409.410.411.412.413.414.415.416.417.418.419.420.421.422.423.424.425.426.427.428.429.430.431.432.433.434.435.436.437.438.439.440.441.442.443.444.445.446.447.448.449.450.451.452.453.454.455.456.457.458.459.460.461.462.463.464.465.466.467.468.469.470.471.472.473.474.475.476.477.478.479.480.481.482.483.484.485.486.487.488.489.490.491.492.493.494.495.496.497.498.499.500.501.502.503.504.505.506.507.508.509.510.511.512.513.514.515.516.517.518.519.520.521.522.523.524.525.526.527.528.529.530.531.532.533.534.535.536.537.538.539.540.541.542.543.544.545.546.547.548.549.550.551.552.553.554.555.556.557.558.559.560.561.562.563.564.565.566.567.568.569.570.571.572.573.574.575.576.577.578.579.580.581.582.583.584.585.586.587.588.589.590.591.592.593.594.595.596.597.598.599.600.601.602.603.604.605.606.607.608.609.610.611.612.613.614.615.616.617.618.619.620.621.622.623.624.625.626.627.628.629.630.631.632.633.634.635.636.637.638.639.640.641.642.643.644.645.646.647.648.649.650.651.652.653.654.655.656.657.658.659.660.661.662.663.664.665.666.667.668.669.670.671.672.673.674.675.676.677.678.679.680.681.682.683.684.685.686.687.688.689.690.691.692.693.694.695.696.697.698.699.700.701.702.703.704.705.706.707.708.709.710.711.712.713.714.715.716.717.718.719.720.721.722.723.724.725.726.727.728.729.730.731.732.733.734.735.736.737.738.739.740.741.742.743.744.745.746.747.748.749.750.751.752.753.754.755.756.757.758.759.760.761.762.763.764.765.766.767.768.769.770.771.772.773.774.775.776.777.778.779.780.781.782.783.784.785.786.787.788.789.790.791.792.793.794.795.796.797.798.799.800.801.802.803.804.805.806.807.808.809.810.811.812.813.814.815.816.817.818.819.820.821.822.823.824.825.826.827.828.829.830.831.832.833.834.835.836.837.838.839.840.841.842.843.844.845.846.847.848.849.850.851.852.853.854.855.856.857.858.859.860.861.862.863.864.865.866.867.868.869.870.871.872.873.874.875.876.877.878.879.880.881.882.883.884.885.886.887.888.889.890.891.892.893.894.895.896.897.898.899.900.901.902.903.904.905.906.907.908.909.910.911.912.913.914.915.916.917.918.919.920.921.922.923.924.925.926.927.928.929.930.931.932.933.934.935.936.937.938.939.940.941.942.943.944.945.946.947.948.949.950.951.952.953.954.955.956.957.958.959.960.961.962.963.964.965.966.967.968.969.970.971.972.973.974.975.976.977.978.979.980.981.982.983.984.985.986.987.988.989.990.991.992.993.994.995.996.997.998.999.1000.1001.1002.1003.1004.1005.1006.1007.1008.1009.1010.1011.1012.1013.1014.1015.1016.1017.1018.1019.1020.1021.1022.1023.1024.1025.1026.1027.1028.1029.1030.1031.1032.1033.1034.1035.1036.1037.1038.1039.1040.1041.1042.1043.1044.1045.1046.1047.1048.1049.1050.1051.1052.1053.1054.1055.1056.1057.1058.1059.1060.1061.1062.1063.1064.1065.1066.1067.1068.1069.1070.1071.1072.1073.1074.1075.1076.1077.1078.1079.1080.1081.1082.1083.1084.1085.1086.1087.1088.1089.1090.1091.1092.1093.1094.1095.1096.1097.1098.1099.1100.1101.1102.1103.1104.1105.1106.1107.1108.1109.1110.1111.1112.1113.1114.1115.1116.1117.1118.1119.1120.1121.1122.1123.1124.1125.1126.1127.1128.1129.1130.1131.1132.1133.1134.1135.1136.1137.1138.1139.1140.1141.1142.1143.1144.1145.1146.1147.1148.1149.1150.1151.1152.1153.1154.1155.1156.1157.1158.1159.1160.1161.1162.1163.1164.1165.1166.1167.1168.1169.1170.1171.1172.1173.1174.1175.1176.1177.1178.1179.1180.1181.1182.1183.1184.1185.1186.1187.1188.1189.1190.1191.1192.1193.1194.1195.1196.1197.1198.1199.1200.1201.1202.1203.1204.1205.1206.1207.1208.1209.1210.1211.1212.1213.1214.1215.1216.1217.1218.1219.1220.1221.1222.1223.1224.1225.1226.1227.1228.1229.1230.1231.1232.1233.1234.1235.1236.1237.1238.1239.1240.1241.1242.1243.1244.1245.1246.1247.1248.1249.1250.1251.1252.1253.1254.1255.1256.1257.1258.1259.1260.1261.1262.1263.1264.1265.1266.1267.1268.1269.1270.1271.1272.1273.1274.1275.1276.1277.1278.1279.1280.1281.1282.1283.1284.1285.1286.1287.1288.1289.1290.1291.1292.1293.1294.1295.1296.1297.1298.1299.1300.1301.1302.1303.1304.1305.1306.1307.1308.1309.1310.1311.1312.1313.1314.1315.1316.1317.1318.1319.1320.1321.1322.1323.1324.1325.1326.1327.1328.1329.1330.1331.1332.1333.1334.1335.1336.1337.1338.1339.1340.1341.1342.1343.1344.1345.1346.1347.1348.1349.1350.1351.1352.1353.1354.1355.1356.1357.1358.1359.1360.1361.1362

["Liber.I. Fen.I.", "c乎 poſterio: capit: cove pte 2tinnuſt. 2 et ců vno tra\nerit extremo ců decimato: ad 153 dilatabit: 2 et ců\ndob: 2traverit extremus 15 recutudine quatab. 1. Et\ner eis eit muſcul: q er toto oſſis tij ſupſicie oan:\net ſupmo maiors: additamèn: 2 tinuat: 2 voca: carcha:\nmetra maiors. 2 pay ad afteriora 2ertèdi: 2 ců ocuina\ntiòe ad domine: 2vilata: 2 Et est al: 2alis 2quis iite\nq in p[mi]s ců ſumo additamèt miors: 2 tinuat: 2deinde\ndescédi: 2 illi: 2 op[ne]s opat: Ueratn[us] er eit puà dilata\ntiòez 2 multà efficere decimatione c'ongo eit ab in\nfimo ſupſiciei oſſis ilij. Et eit er eis muſcul: q ab in-\nſimo, oſſis 2ache ouſ ad poſteriora decinás: 2 dila-\ntat ip[as] 2 eã ad poſteriora par[up] decinare fa: 2ad\ndomeiciti: ſuſſienk ocinare fac: 2 Ex muſcul: 2o co\ner 2nictur 2stringetib: 2 muſcul: 2vn: 2 ců decina-\ntiòe ad domesti: 2 pua 2stringit. Et eſt muſcul: rect[\nq a duab: 2descédi: origib: 2qra vna ců fine, lu[do]p: et\naltera ců oſſe ilij 2tinnuak. Et iſpe qo: ſunt ců mito:\naddita: 2doelico 2tinnuã: 2 Ex muſcul: 2qdc ab oſſe\nfemo: 2nacit ců c[ui]mo additamèn: miors 2tinnuak:\n2 muſcul: ad duo latera ius tráſuerſe extensus q eſ-\nficunt par: maiores. Et q[ui]t: 2 a re p[pat]a itat[re] poſt:\noſ ilij ouſ 2 iſpe et cru: 2hit colligèdo corã. Ex muſcul:\n2o q ad anriòza deciare faciut iã q[da]s no iati ſuaſt\nvbi dilatatiòis 2 2strictiòis méno: n[ex] fecim: 2 hec q[do]\nmuſedi ſp[es] 153 muſcula: qui ab oſſe nacit: femoris\n2 adeo ſt lògus vt ad policè pueniat. Decliare: 2o\nad exteriora facentes ſant duo muſcul: van: eonu:\n2 ab oſſe venit lato. 23 circuite faciètes ſant duo mu-\nſcul: 2gru van: a filuſtri femoris 2 alter ab ip[ri]ouſ\ndomeitico: 2 cum ſibi obuiat: tráſuerſa: 2 ſunt car\nnoſt apud locum ſ fundum circa poſteriora addita\nmatione maiors. Et quic[us] eorum ſolus tráſerit co-\ntam ad ſui partè cum paucà dilatatiòe torq[bit].", "C[æ]de anato:¹ muſculo: 2 mouëtium 2nicturã 2cruris 2 poplitis. Ca. xviij.", "Ex muſcul: aut 2nicturæ poplitis mouëtib: ſunt tres in an[ri]toub: core politi: q muſcul: i ip[am]et cora positi ſunt maiores. 2eo: op[ò] est dilatare. 2vn: aut h[or]p[ri]k[ui] est ſic: dup[]l: 2duo h[ui]s capita 2gru vnum ab additamèto i[cap]it maiore: 2 alk[us] ab iterio: core 2 duo h[unt] extrema 2gru vni: eit carno: ſum 2 c[ui] raf[sa] an[ni]s chorda: 2 fiat 2tinnuak: 2 alter[us] eſt p[an]iculare c[ui] domesti: ca duar[us] extremitat[us] core 2tinau: 23. Alio rum 2o duos: vn: eſt ille q[ui] iter cor[ã] 2tringentes no: ianu: m: 2. a ſepante q[do] e i: oſſe ilij nacſes. 2 alk ab additamèto filuſtri q[do] e i: cora ouſ: 2 2uli q[do] 2duo c[ò] tinuſt: 2 vniuſt: 2 2nata: ex eis chorda vna. 2q dilata: 2 et circu: utat raf[sa] 2 ip[as] c[ui] eo q[do] e ſub ea p[uen]t: eſſir affir mat deide c[ui] capite crur: 2 2tinnuak: 2 policè dilatat 2 crus 2ertendit. Dilatatio: 2o vn[ui] 153 muſculum qui ab ouatiòſe oſſis femoris nacit: 2 i: c[ic]edèdo descédi: in latus core domesti: c[ui] 153 tráſuerſion: c: deinde c[ui] pte ven: ofa ſup[me] ptis crur: 2 tinuak: 2 crus oc: dinass ad domesti: c[ui] dilatat. Et muſcul: 2 aliu: in quibufda: anato: 2 lib[ris] e: i]op[os]iti: in p[te] filuſtri qui i[cap]it ab oſſe ſic: 2 i: p[an] tráſuerſion: e: in lat: filuſtre t[é]dit d[œ]c ad loci: p[uen]it ven: ofu: 2 2n: e muſcul: 2maioris tráſ ueru: di: 2i: c[ui] decimatione ad filuſtre dilatat. et c[ui] abo: dilatat: eſt dilatatio recta. Ex eis: 2o qui cru: s", "2d[ui]t e: vn: muſcul: 2 2nata: 2 153 qui ab oſſe ilij ouſſe femoris circa origi: n[em] dilatãns i: d[red]ies a ſep: t[ate] q e: i medio ilij: deide 153 tráſuerſi: 2d[oe]z penetrat ad inſi ra duarã extr: eit: at: 2 poplitis polita: egredit: erh: 2 et vadit ad emin: t[ui]a q e: in loco poplitis ven: e: 2o c[ui] ea vn: i: Et iſpe quid: e: q 2r ad iſeriora tra: bi: d[ec]ie nãs c[ui] pede ad p[te]i: gais. Et tres muſcul: domine: 2 filuſtris 2 medi: 2 153 domesti: 2 medi: 2 c[ui] oc: dinatiòe ad filuſtre: 2d[ui]t: 2 filuſtris 2d[ui]t c[ui] oc: dinatiòe ad domesti: c[ui]. Et domesti: 2 quid: e: ouſ ab are oſſis 2ache: o: eide tráſuerſe i: cedit p[o] poſteriora core d[œc] pu: n: at ad loca: 2cruris v[œ]oſu: 2 i: p[te] domine: 2 vni: c[ui] eo: c[olor] advir: itat: e: tra: bi: alio: 2 ou: c[ui] o: u: ab are oſſis 2ache 153 oc: dinat: vt c[ui] loco v[œ]o latis filuſtris 2tinnu: 2n: n: n: n: n: poplitis e: muſcul: 2 i: c[ui] ro: n: n: n: n: n: n: n: n: n: n: n: n:

Doctrina. V. Sú. III.

18

pín⁠: elegatí mérút; opérunt vt subſubtarenk¹ ſupína aſſirmátioe a muicul forſib¹ q eos tegát vt pânculi a corpe c¹ečntia mſeraúcartulagmê e media ſili ei qo corpi nerui accit cù torqú¹ Et illud qò e ex trib¹ locus¹ qru vn¹ e apò epiglotz¹ Et còs cù ad costarú¹ radices veniút¹ Et terti¹ cù pectoris locum tranſeút¹. Cſactu¹ e aſt yt alij nerui a cerebro¹ pgrediètes i q bus exprovitulariis m ſentièo unanítú pútrae penetra¹ rèt a ſui pín¹ ſm rectitudinè ad mèbrú ad qò dirigúſt¹ qm rectundo ad ic ad qò dirigúſt, ppinqoze defertur via¹ a illic ex hò¹ e ipíno q manet ex pín¹ forſio¹: ppea q¹nernis ſenſibulib¹ n qriſt de duritie q facit neſſesitatê elogádi a ſuba cerebrú cù circuitòe; ppterea vt ad ſui ſiltudinè i lenitate ordiatum elogêctu in mèbrus qriſt mot¹imo quaſtopl¹ fuerút leniozes¹ pl¹ fuerút Šutê ſentièdi dátes¹ Sz factû e vt motui ad id ad qò dirigúſt eſt poſt circumtioes i qb¹ ipi¹ icedút pptereavt a pín¹ elongen¹ i duritie ordinenk¹. Cn vnoq³ et duoz modox¹ ad id qò ex duritie e molutie i ipo e neciú adnuuerút ortú ipozſube¹ pluni nãs¹ eo rú q senum tribuſt ab aſcenceſione oruſt cerebrú¹. Et ptis qèd q e cerebrú aſcenceſio e ſenti ečntia molliſo¹: plu rumi eoz q motú pôbêt a poſtreò oruſt cerebrú¹. Et ptz¹ que e cerebrú poſtreſmú ečntia eſt magis ſpilla.

C¹de anatomia neruóz egredientium a cerebro e eorum vys¹ Capi.ij.

A Cerebro.vij.neruóz paria oriúntur. Pumipar⁠: rispín¹ c¹ ex ſuſdo duo²vètriculóz cerebrú aſce nè dètín apò duóz¹ additamétor² vicimátê máſimalp² extremitatib¹ ſiliuq³ qò fit odorat¹. Et ipim qò e puñ ventre² hús¹. Et ille q a ſinítra ouſt dextrat¹. Et ille q a d extra ouſt ſiníſtra: deide ſibi ſup ſectione crueſe¹ obuúſt: poſtea ille q a d extra ouſt ad pupillá dextrat¹ penetrat¹ a q nafuſt a ſinítra ad ſiníſtra pupillá: qrúin adeo dilatant¹ orificia dœc húo² e vocat vitreus co prechédát¹. Cuidá² yo qui nò eſt. Sal. dixit q ad ſectione crueſa ſine reflectioe penetrát¹. Et dixerút q i hac ſectione tria eriſtút tunaméta. Pumú eſt, pperea ne ſpúſ q ad vnaú currit pupillá ad altera²re¹. Phibæat cù acciderit nocu¹m¹: a pp hò vnaqueq² duar² pu pilláq cù alq claudíq oculis i vidèdo ſit forioz¹ a clau²: q ipamet eſſet ſi alka nò iruente intuereſt. Et pp hò foramis vuci dilatatio augmétat cù alter claudi tur ocula²: a hoc qdè eſt ppea q píſusvchemenfyadit ad ipim. CScám vero eſt ppea vt duo oculi vnú ha: beáſt differéq qo viſi ſilacru eis aſſerat² ivibntaſt. ſit duob¹ videc² oculis vnú vider² ppea q ſimlac² i ſinio vnú còi. Jóq³ laſcis accit vt ex re vnayideat vnas¹ cù vna pupola ſupius eleuak ant inferit¹ depreſſu²: deſtritur rectitudo penetrationis foramnis ad ſectio nem a ſon dem terminú accidit termin¹ toſture nerúi. Et z³ eſt vt vnusq² duo² neruóz ab alio ſuſte teſt a illi inmítat¹ a kiſt ac ſi ad pupillá er ppinquo ve nirent¹. CScám aſt par neruóz a cerebro¹ pceden¹ tiú nafuſt poſt oruz² pmi paris¹ a b eo ad filuſtrem decinat¹. Et a ſoſamine qò eſt in orbita que totus qo prehendit oculum egreditur a in muſculis partitur oculi¹ a hoc quidem par valde eſ groſſum Sdeo vt eius groſſities ſue parificetur molliciei quam habe re deſuit¹. Cpiopterea quod eſt circa principium,

c 2

E¹x muſculis ²o pedis digitos mouétib¹ q ſunt cò aſtringentes muſcili ſut miti¹ ex qb¹ eſi muſclus q`a capite câne filuſtrí ouſt¹ e ertéus ſuper ipaz de ſcendit¹ a chorda² vná tráſmittit q in duas vidit ptes q mediu² ſtringunt¹ e idicc¹. Et alq iſtop mioc¹ orúus eſt a poſtreò crurſ¹: chorda cù ipz tráſmittit in duas vidit chorda² q idice² ſtringunt¹ e minumum. C¹et vidit ab vnaq² duaz ptius chorda² q cùm eo qo ab alta vidit ptuaú¹ a kiut chorda vna² q ad poli⁠ce puèit a ipz ſtringunt¹. Et z³ chorda quaú tâ noiaúm¹ a ſuinetri duaz extrétatu² q i câna eprú dœciti ca ouſt¹ e int duas dſcedit cãnas¹ e ex ſe pte tráſmittit ad pedez² i trígésúq² e ppe ad p³¹ os polic¹. C¹et hoz² qo muſculo² digitos mouétuz q²s noiaun² situs e ſup crus² e poſterí¹. Illu²o qz sit¹ e ſup pláſa pedis p³k muſculi in hò² qo anatòici decepti¹. ſuerú. ſz ptius q itú ſamit ſutit Sal. Zpi²o cù qnq² ptuáúq distú². I. cù ynoq³ duo lacerti a dextra² a ſiníſtra² a mouétvt ſtringát ſz rectitudinè ſi ſil monerint² e vt decinat ſi vn¹² mouerit¹. C¹et ex eis qò kq tno² ſup rasétá² q² vins vnícuq² digito dlegat¹ e: a duo q ppe k ad cò ſtrindendum policé² e minumú¹. C¹et iti² qo muſculi aſeo ſut pimutart cù viu² eor² accit nocu¹¹² puèit inde vt reliq² opò oblitere² i eo qo eor² eſt ppp²: vt vicem iti² aſt alq mò gerat¹ i eo qo huc eit ppp¹: e hac de c¹a diſſicule ènvi¹ diſitor² pedis ppe abſq aliy² ſtrigéſ. C¹et er muſcul qo pedis kq qin² ſupra pedè politiq² ad filuſtré oſciare ſolét¹. q qb¹ ſb eis poſiti qzynuq q²s digitú ad illo q ipm keq² trahit a pte dœcítca² e ipm cù motu ad pte eleuat dœſticá. Et iti² qnq² ſunt cuz duob² q polici² e minumo ſunt ppz² ſim ſili dinúne ſeptez² q ſut in płaſa pedis² a płaſ decem pími. Omnes iſk corporus muſculi ſut qnſenti² e viſuti¹. C¹sùme.ij.doc.v. e e fino vls de neruís ppe. Cj.

## Unamétoú.

Unamétoú¹ neronu² alia ſunt q ſunt ſin eſſentú: alia ſunt q ſunt p accus¹. C¹o² qo eſt ſin ečnti¹ eſt q cè rebz eis mediátib¹ oibus aliy¹s membz¹ tuam¹ pſtat qdóto eis ſenſuz² a motu². Sz¹ e p accus¹ eſt ad hò² vt caro corroborec² q corp¹ poſtus fiat¹ e ex eis eſt p: cípe id qo ex nocuńt¹ membus accit ſenſu carenti bus ſic eper ſpſe² a pulino¹: I².n. mébrá iſta ſensa nò hóat ſup ea¹. inictorú² poſtuz eſt nernoſu² a pánicu² lo tecta ſueſt neruoso² q cù apáta ſueſt ant yentoſi² tate tensa, puèic apòſi ſuedo autventoſitat² ptitio² ad dictorú in ipi¹ radiſe²: a accidet eſt e ſu ſuedie attra² catio²: a vétotitate ertentio²: a ſentiet ipaz¹ a nervu² q pín¹¹ ſm modú ſitum eſt cerebr². a illo ad qo iſtop p uenút extrema e ſupſicíes cut¹. Cù cute.n.villi inſcenú miuti¹ a ipa² nerui ptúíq² a ei a mébrá² ipi¹ vici náſt aduénit¹. C¹o² qo cerebrú² cérnuoz pín¹¹ exiſtit duob¹ e modis: qm² qruá dœor² e pín¹¹ ſim ſui ečnti¹ a aliorú² e pín¹¹ mediáte nucha q currit e co¹. C¹er neruís qò q a cerebro egrediuq² nò tuuáq mébrá in ſentièo² e mouèdo níſi capit² a faciei mébrá² e vſeop interioú². alia² qo mébrá hec unanítá nò húnt níſi a neruís nuche. C¹et Sa. qò iã oſondit nobis solicitu² dínez magná² q neruís a cerebro ad vſcera dſcedé qib¹ e ppa². Creator¹.n. d eorú mútitho² ſollicat¹ aliter ipos múuiit ch alios neruós: a illud e qm² ppea q a

Liber.I. Sen. I.

Et fortek in facièdo motu: et pripne cù adiutoriè non
habeat cù tertii par fit quersiù ad mouendum ma
Snù mèbrì qò est mâdbila inferior. Quare ei nò re
maset superflutas imo adiutore alio a se indiget sic
mò referem. Et Tertii yo paris oigo est a termino
còi inter anceslionc cerebrì: et ipsi postremi. f. ab in
fimo basis cerebrì qò pò cù 4° pari paulisp miscek:
deinde ab eo sepatur et in quatuor ramis ramificatur.
Ft Un' ram ab iesreu eſdik venè subetie quâ post
ea noiabimus et deſcendendo ſup ceruicè vadit do
nec diaphragma ptraſeat: et i visceribè qù ſut ſub dia
phragmate particul. Et ſcè qùê ptis egreſſo è a ſo
ramine qò in offe eritut tpis qú cù egredit cù nerno
còtinuaq et a qnło diuide par. cutqno noiabimus
dispone. Et ram tertus i foramie deſcèdit a qù ſz
egredit par: qin ip ſi9 directio è ad mèbra i anioriu:
bus facici posita. et n3uit quenies: vt i penetraione
pmi paris vêtrez hìntis penetraret. qù nobilio: ner-
nòz coauguataotò faceret et ipm 2pimerit et via co:
opirek. Et hec qò ps cù sepaſt in tres ſoltribuit ſe-
ctioes. Et Quar vna ad pte lachrymalis declinat et
vadit ad muſculos tpo2i et maſticatu2i et ſup cili: et frò
tis et palpebre: et ps 2a p foramie vadit apò ocios
creatu2i et inde ad nasi tendit iteriore ſupficie et in tu-
nica ſpſik qù i interioribè nasi est erpanſa. F pars q2s
tertia est ps nò pua i còcautate deſcedens brachì qù
in offe marille eſca et duob ramiſicaſ ramis. Un9
yadit ad interio2a cauaitatis oris et in dentibè ſpſik.
sed illud qò inde pinetet dètibè è manifesta: è nò yo
de alijz pinet est viſui et occultu2i et in siguma etiam
ſpſik ſupioze. Alter at ram9 i mèbro2s ſpſik ſupſicie
bus qù ſut ibi ſic cut marille et extrètatis nasi et labij
ſupſuioſis. he qù ſur ſectides ptis 3a pis tertii. Et
Quar ts aut ram9 tertij paris vadit penetràs a foramie
fuo qò i mâdbula exerit ſupioze et vadit ad ligus et
in ei magnifica diuide tania et tribuit ei ſensum
ppum qù egult9 et illò qò remanet et dètius tecis inſe
riorius et i ipoz sigius didit et i labio iſerioriu: 3s ps qù
puenit ad ligus subtilior est 3neru oculi. qin ille9
duricè et illi9 mollitiè têpat groſſities illi9 et ſubtij:
tas ilti9. Quarti yo paris oigo est p9 3m 3z adce
rebi basim est magis oblius: et cù 3 quæadmo: di
rim9 miscek. Snde ab eo sepaſt et ad palatu vadit et
dat ei ſensum: qò qò est puu: 3c è plus duru 3m 3q
palatu et palati pàniculus durior è ligne pàniculo.
CO3 vnugd3 paris qanti ipar cù duob9 nafici ne:
dus fm dupli forma. 3mo multi illox tenet 3 ynb9
qòs ipſi9 ipar est par: cui qò origo a duob9 è cere
bui laterib9. Et ps qò pina cuiusq ptis ipſi9 ad pan
niculi vadit q in interiorib2i ilti7 audit9 è dilatat9 et i
eo diak to9 et h9 qò diſiòis origo pculdbio est a
pte cerebu posteriore et p ipam è andicè di ſensu fed
2a diſio è maior 3. 3pa nàq egredit a foramie qò
in offe pfoſatu è petroſo: et ipe qò è q vocat monoci
lus et cee9. ppea qú mktu torquek et ei9 vie i obliqoni:
bus icedut9: io q volutas affuit plonsà di ſpacium:
vt ei9 ſinis a pn9 mouerek: ppea vt neru9 anſh inde
egrederek a pn9 èt lòginquis io9 vt durities ei ide
acqrerek. Cùs egredit cù nerauis tertij paris miscek
quorum plurimi ad marillam et ad palati vadunt

musculi et qò remæt ad muſculos ptêdiſepouz,
Sultus aut in 4° creatus ſuit nerno: et anditus in
qin itiro anditus ſuit neeiuvt èt discopptu ne aeru
via ad ipz clauſa forzt: itiro ſultus ſuit neujt vt
èt miutu ppea oportut vt nerui audit9 cènturo
res. Et to origo eorù cerebrì poirèo ſuit apiporers
ocli muſcul vnſuffic neru9 et muſclore2u poru neru
miſticati fuerit niq qu forami ocii mita necia ſut
aplitudo: ppea q nerua 3utè aſſerè vifus mita
idiguit ſtitudine: to q ei neiciu futvèrre hre no gò
q ad apreheſdèdu ochm è pfoſatu ocii mita ſonare tole
rare potuit. Tpis yo neruis mita ſuit durinecne
ſz ſtitudie mita ni ignere imo ſtitudo èt facies
mot9 diſſicultate è et egreſſo qua i offe duro petro
ſo huit pt ſoramina tolerare mita. par yo 6m a pos
itro orit cerebrì cù 5ptinu2 et cù eo pànicul et ligam
tis ligatu: ac ſi èt vn9 neru9: deinde ſeparat ab eor
ergredit a foramie qò è i extremitate adore qò lau
de ſi: et ipz qò anſe 3t ires duibus ſuit ptes qù oes ſi et hò egrediu2i foramie. Una earu
ad sule muſculos ſuo ptêdiſit itinere et ad lingue ra
dicè ppterea vt par 7m in ipforzu adinuet motu.
pars 2a ad muſculos deſcèdit ſpatule et eius qò èar
cæ ca e. et ipius plin in muſculo spargilìato qò è ſuper
spatulà: et hoc qò pars è magne qutatit et ſupſcè pa
netrat òoc perueniat ad qò dirigit. pars 3o9 qù
maior è ex tribus partibus advicera deſcèdit aſſe
ſiòe venè subet: et è illi ànexa et cù caligata. ex qu
in rectitudine è epiſlotz: ſeparant rami q in muſcos
los venut epiglotales: dru capita ſunt ad ſuperos
ra q epiglotiz et ipius eiuæt cartulages. Cugc epe
slotiz pertraſeut er multa afcedùt rami q ad muſcos
yadut capita ad iſerio2a hìntes: et ipſi ſunt qò ad cpm
balarè clandèda ik neacari cum ad iſerio2a trabere
neeiu2e q et ppf hò vocat nerui retro redeuètes. hìk
neruis retro redicès no egreſſus ſuit a cerebro: nò
a mucha: niq ppterea q il a mucha afcederè ab ip-
ſor pn9 ſubiret tràſueri et nò recti et ad iſerio2a at
tractio cuz eis no puenuret ſz actionè decète. Et ipi
qò nò 6° pari creati fuerit niq ppterea q illò q er
neruis è molle: aut molli vicinu. f. illò qò ſuit er eis
anſch6m2i et muſcul facici et capit2i et eo qò eſim eis
fuit diuibiz. Et 7m èt nò ſm rectitudine deſcenderet
quæadmo7m6m deſcèdit i no pculdbio tràſueritas
eos comitarek: et ppterea qò illò qò afcedit et redite
qunc indiget re firma cui initak ad ſtitudine ergui
li: vt ſuper ipam renuola: afcedès: et ex ea adinuen-
vt ſit ſitus ipſus rectus et durus: et forz et leus et in
rta poſitas nò ſuit ibi ad hò idoneum ſicut artena
maior. Et illud qò ex ipſis ramis a ſinifra afcedit
hàc innenit arteria ipa recta: groſſa. ergo ſaper ca
reſfectik nò multa indigès firmitudine. a destra9o
afcedèti hic non vicina: arteria ad moduz pimeſed
vicina: ei poſtqia accidit ei paruitas ppter ramos
rum diuifionè q ià er eo egreſſi fuerut et ià de
fuit rectitudo in ſitu: q tràſueratus ſuit ad aſſeſa
decinado: ſuit ergo neeium vt ipſi et alii affirmas
renk cui initterent cum ligamètis in dibus ramis fir
ſerentur: ideo vt peripsoz illud qò deſuit er rectum
dine et groſſitie in ſitu corigeretur. Et ſapienta

Doc.V.S.ii. III.

19

dè in hos redeútes ramos elósado è vt talis qúlis
t hec ſupéſio prum ſiàt app elósationèz a p'nº forti
tudinè heant e dorutètè. Et nervus autè redeútibus
fortiori è iile q in duobº musculòpæ epiloglotis ſpìſtur
tumcas cù alijus neuoræ adnuaútiù ramis poitea il
lud qò er h'remàet neruo deſcedit a q raimusepan-
tur q in pàmiculis ſpgunk diaphragmatiæ pectoſt
in muſcul iſpi'g in corde e in pulmòe e venis: e i ar
terius q ibi ſunt. Illò qo qò renkane ſenetrat i dia
phragma e affoaciat ei qò er pte 3'deſcedit e in p an-
niculis ſpìſt vifecæ puenit ad os latù. C Septimi
aút pis or go è in termio còi q ëiter cerebrù unuchã
cui plim incedit ſe in muſcul ſpgèdo lingùa mouëti
bus e in muſcul iter peltale e os laude còib'q e cù
iſpi'g refiduìus in alijus ſpìſt musculis q huic muſculo
ſunt vicinumò t'n ſemp è titud: e, ppterea q alij ner-
ui ad alias reducti fuerùt ne citates: e n3 ſunt bonù
vt foramina in anhiorab'9 n3 in inferiorab'9 multiplica
renk: ſuit meli'g vt ad lingue motuz neru'ab h'olo
yéiret qua iſpius ſenſus tam ei ab alio venit loco.
C De anato'neruonu nuche e colli viijus eoq. C. uij.

Nerui er nucha nafcètes q p colli vadùt ſpòdi-
les octo ſunt paria. Uni' pis egreflio a duob'
est ſpòdi p' foramib'qò in capitù muſcul ſolù ſpìſi
eit parui minutù qunq meli'g ſuit vt loc e q egredit
ſit águſt quæad'm in ca'd ofiib'dixum. Et lcoi qdè
pis egrefio è iter ſpòdiile p' am.2.3 am. s. foramèm in lo
co vel ca'd ofiib'd noiatù: c'pl'm capitù tâgèdi ſenſu
defert. trâſuerè eim ad qd in ſpòdiub'g eit ſupinù
aſcedit e ad anhiora reflectik. e ſuper tunicà extrinſe
cà aurium ſpargi'. Et q par p'm'min' faci, ppter ſui
putitarez abbreviationè ob qua evpàdi expedite nò
poterat e dilatari in locis qui sequunq ipin còplete
emendat. Qo aút er hoc remàet pari ad muſculos
qum ſunt in posteriorib'colli e ad muſculù latum ve
int e eis dat motù. Et paris tertù origo e ipi'egref-
io eit a foramine qò eit inter 2 am.3 am. Et ynusq-
q coù in duos partik ramos. Abvno ramo ſpargù
sù raim in p. fundo muſculòq ad ſunt ibi e ppe ca
put cum collo mouètù: deinde ad ſpòdilium aſce
dunt ſpinas: e cum in earum rectitudine veniùt ad
radicess tenenq earuz e poſt ad iparù eleuani capi-
ta e euz ligamètis miſcen pàmicularib'g ab illis na
ſcun ſmentijs poitea ad partè aurium reflectendo
penetràt e in oi hole ad aures pueniùt e auriu2 mu
ſculos neuèt. Et ram'g' ad anhiora vadit donec
ad muſculù puenit latum. Et cum hoc quidè p'm cuz
nafcait miſcent venè e muſculi qui ipm cooptùt: po
pterea vt ipispo ſit fortiòr. e eſt e qn cum muſculis
miſce'tepòz: e cù muſculis auriu in beſtùs. Pluri-
mum t'n ſparfòis iſpi'g'nò eit p'li in muſcul marilla
rum. Quartiv'o paris egrefio est a foramine qò iter
3 am.4 ementit. 4 am. 2 partik ſicut ille qui eſt aí p'p pre
aſcedète e pte posteri'g ſe qnte: ſed pars ei'q aſce-
dit eit parua: e iò cù 5' miſce't. Et quidà ià dìrerunt
q ab ea penetràt rami ſient aranee tela eſtèſi ſuper
vena ſubeti: donec ad diaphragma pueniunt ſepa
rãs ſuper duo latera diaphragmati pect' in duo me
dia partiètis incedètes. Sz eius pars maior ad po
ſeriora reflectik e in fundo muſculòp. ſpundaſ do

nec ad ſimentia vadit e muſculà matram: q inf
caput e colli ſunt còes: e de ide itinere ſuo ad anhior
ra reflectèdo vadit: e cum muſculà marille e aurium
in aliaib'2 tinuak: e dìrerùt qò ab eo ad dozor de
ſcèdit ram'. Quinti aút pis egrefio est a foramine q
est iter 4 am.5 am: qò èt in duos partik ramos. Un'°
ram'g. iste q est aſcedens e ìpe est minor ad muſcu
los puenit marillaq e ad muſculos q caput aſteri'
curuàt e ad alios muſculos q capiti e collo ſut còes.
Et ram'g'in duos diuidit ramos. Un'° ram'g iter p'm
e iter ramù 2'm est medi'g puenit ad ſpatule ſupmuſ
e miſce't cù eo quidà ſexti e septimi. Et ram'g' cù ra
mis qnti e ſexti e septimi miſce't e ad me" penetrat
diaphragmatis. Par hò 6'm.7'm.8'm ab alijus k3 or
dinè egrediuk foramib'g 3 octaui egſſio è a ſozamie
còi iter finem, ſpòdiliù colli e iter p' am ſpòdiliù dorſi
e eorù rami vehemèti 2 miſcen't mixtura. Sz pl'g ſer
ti ad ſpatule puenit ſupſicie: e ps ei' maiò pte q est
er 4' e minor pte q est er 5' puenit ad diaphragma.
Et plim septimi puenit ad adiutoriu l3 ſint qdà er ip
ſius ramis q ad muſculos capitù e ad colli e ad dor
ſi cum ramis qnti affoaciat vadùt e ad diaphragma
pueniunt. Sz 3 octaui poſt comirtionè e societatè
oès ad brachiù e aſeid pueniunt: e n3 est aliqs eoz
qui ad diaphragma pueniati: e t'i lele qui er 5' ad p-
tem man' tèdit nò trâſit ſpatulà e r 7' nò trâſit ad
inſtoriu ſed ille qui ad ſpatulam puenit ad brachiù
est er 8' mirto cuz p' ramo qui nafcait er ſpòdilibus
e ad dozorùvadit. Nerui aút iti in diaphragmate
ptiti nò fuerùt nifi nerui nuche: ppterea vt ad ipm
veniès ab alto ſoſet deſcedens loco iò vt eí ptuio i
ipſo eèt melio: e p' cipue q p' a eoq. directio ſuit p'n
pàniculi pect' per me diu partiètis. Et ipole qdem
erat vt nerui ad ipm a nucha directe venire't abſo
fractura cum ásulo. Et ſi oès nerui q ad diaphrag
ma deſcedunt a cerebro, ptèderenq ipfoz plòſarek
inceſſus. Et neq eorù neuorù 2 tinuitas cù me'dia
phragmati poſita ſuit nifi ppterea q nò ſuit còue-
niès vt ipſo f3 iſticiæ e cèlitate ſpserenq fi aſ extreme
mitate e nò cù me'd tinuareni: aut ſi cù tota 2 tinua
renk circuitiòe: e eèt hoc ſui vie q est nečia: qn mu
ſculi nò faciunt aliqd moueri nifi extremitatib'g ſuis
pppea illo qò er diaphragmate moue' e illo qò e cir
cu' esoptuit g vti ipo ſinrenk nerui e nò vt ipſo ići
pent. Et qn nečium ſuit eos ad me" venire opez
tuit nečio vt penderent. Opoſtuit ergo vt ipſi defen
derenq e pàniculis cù munitòe tègerenq. Tecti ergo
panniculis fuerùt cù munitòe ſen dète, in qua eis
aſſocià pàniculus qui pect' per me" partik ſuper
què miſti perreerunt: e q hui'membri opatio ſuit
hobilis facta. ſuerunt nervis eius principia multa ne
eius operatio, ppter aliqd deſtruerèk nocumentum
qò vni accideret principio.

C De anatomia neuorùm nuche ſpondilium que
ſunt in rectitudine pectoris. Cap. uij.

P
Rumi ex parib'iporù egrefio è iter p'am ſpòdi-
lium e 2 am pectoris qò in duas diuidik ptes q
maior i oibus muſculis spargik costarù e muſculis
dorſi. Et qò remanet ſuper pimas costas ertensum
pcedit: e 8' nernorù colli obniat e ſinnl ad manus

c 3

Liber I. Sen. I.

ptenduntur donec ad adiutorium et spatulam pueriant. Par eho a foramie egreditur p[ro]dem securitur foramen cumque ad adiutorium tendit. Suppliciæ dæs ei senfum et ipsius residençii cum aliis ptib[us]q[ui] remāserunt aggregātur et ad musculos spatule q[ui] sup erant posti descedunt ipsius monentesucturā et ad musculos pueuntur. Qui igitur ex nervis utiis spòdaliis pectosioriunt et ramus q[ui] ad spatulam non p[re]cedunt ad musculos dorsi vadit et ad musculos q[ui] utiter costas pueras in posteriorb[us]pectosus postitas. Qui non ex ipso dilibus falsa[rum] nascunt costas ad musculos veniunt qui sunt inter costas et ad musculos vêtris. Cui u[er]toru[n] nervorum p[ter]erea ramis arterie et vene d[omi]cete currunt et nuchæ egrediuntur p[loca] iferiora v[n]n ip[er]us egrediuntur.

C[um] de anatomia nervorum nuche alchatim. Ca.v. Nerui alchatiz in hoc cœicat q[ui] ps e[or] ad dorsi musculos p[uenit] et ps ad musculos vêtris et ad musculos q[ui] sunt in dorso expanſi. Tria aut suprora cum nervis muſcen[que] qui a cerebro ſunt descedentes et no alia. C[um] duo p[ia] inferiora ad p[re]crurium mulbos træſinnuntur rainos cu[que] q[ibus] rami tertiæ paris et ramus nervi p[ro]mi er alhauum muſceſt: ſi ſi duo ramus ſcie no træſeunt uncturâ. ſi in ip[er]ſpargunt muſculis et illi eos p[tra]ſeut incedêdo ad crura. N[er]nu[que] a[ut] cruris et pedis ſorma a nervis manu[rum] paraſt in hoc q[ui] no o[mi]s p[ungunt] et declinat subfueri incedêdo ad occulta no e[m] ſt forma p[ro]tinutatus adiutorium et spatula ſicut forma p[ro]tinutatus core cu[que] anch[as] n[ec]i p[ro]tinutatus cu[que] origine ſuoru[n] nervorum ſicut p[ro]tinutatus ip[er]ſi c[ui] ſuor[ur] nervorum origine. Et illi quidem nervui ad partê cruris diuſeris têd[ur] itinerib[us]. S[ui]t e[m] er eis qui occultantur: ſunt er eis q[ui] manuſſantur et ſunt er eis q[ui] submerguntur ſub muſculis cooperti. Et q[ui] muſculi que a[parte] oſſis ſemoris o[mi]nivias ad vtrosq[ui] pedes no habnerit ad posteriorib[us]corporis: neq[ui] ab occulto cora[que] p[pea] ſut ibi muſculi m[uti]t et vene: factu ſuit vt ps nervorum q[ui] ſut p[pru]j musculorum q[ui] ſunt in pedib[us] cùrreret: p[en]entraret in forzami ne q[ui] ad teſticulos descedit donec ad muſculos va dat ſemoris: et descendat ad muſculos poplitis.

De anatome n[er]nu[que] nuche alhau[n] et alhafos. C. vi. R[in]ui par er alhauum muſceſt c[ui] nervis alchatim ſicut dirixi. Alia[vo] paria et ip[ar] q[ui] ab er tremo or[it] alhafos in muſculis sp[argunt] flecteris et ip[er]ſus h[oe]z in muſculo veſice et m[ricis] et in p[an]iculis vêtris et in partib[us] domiſticis interiouribus oſſis ſemoris et in muſculis q[ui] nascunt ab oſſe alhauim.

C[um] summe quarte doctrine quinte. Et est ſermo de forma arteriarum.

Tene pulsatiles ſunt atierie: q[ui] create fuerut p[er]ter vn[am] earu duas h[ui]ntes tunicæ: q[ui] durio: est occulta: q[ui] ip[er]ſa e[lla] q[ui] pulpatiòi obunat et forti motui ſube ip[us] q[ui] celari voluit: et ip[er]ſi recep[ta]nulum custodiend[ui] et corrobors[ui] ſuit. C[Arte]siarium aut or[it]o: est a ſiniftero vêtriculo duor[u] ventriculorum cordis q[ui] dexter e[orum] epati est. p[pin] quior: q[ui]propter oportu[n]tut ip[er] ponere[]t occupatus in attrahendo nutrimentum exercendo ip[er]sum.

Q[ui] de anatomia arterie venalis. Ca.ij. Uod in p[mis] a ſiniftero or[it] vêtriculo due ſunt

arterie. Una ad pulmonem vadit et ip[er]pti[que] p[pe]a vt aer attrahat et ſanguis q[ui] pulmonem nutrit a corde veneferat q[ui] træſit? nutrimenti pulmoſis e[ra] corde: et a corde venadit ad pulmonem. Et h[ui]q[ui] de p[ro]tus or[it]o: e[ra] p[ro]tus corde: subtilior est ybi vene ad ip[er]penetrat. Q[ue] est vn[am] h[ui]ns tunicæ ab oib[al]ijs arterijs vuerat: et pp[ro]h[ui] vocat ip[as] arteriæ venale. Et vna aut creaſt ſut tunica vt ſit molior et lenior et ad dilatand[ui] et ad ſtringend[ui] mag[que] obediens. Et ad refudationem e[ra] faciebant dum q[ui] ab ea ad pulmonem refudat ex ſanguine ſub tili vaporoso q[ui] ſic pulmoſis mag[que] e[ra] p[ro]uenios ſit apta ſez q[ui] q[ui]p[lem]eto diſonis in corde v[n]a p[pin]q[ui] ſut. Et neq[ui] est ei necia ſupruitas diſonis ſic ea idigeret ſeuis q[ui] in vena currit vêtre h[ui]nte qu[am] mo[no]iabim[us]. Et p[pe] q[ui] e[pi]loc[que] iuxta cor et vadit ad ip[er]virus cala ſ facile digerês: et q[ui] med[ui] et q[ui] pulpatê e[ra]rur et no timek c[ui] pulſauerit in illo raro. Et p[ca]ſuerit q[ui] ip[er]durecies ei no ceat: et pp[ro]h[ui] in corpe ip[er]s no t[in] viderint c[ui] ſuit ne c[ariu] q[ui]to alie idignuerut arterie: q[ui] ſut mebus dur[us] vicine. Uena aut arteriæ q[ui] dic[er] ip[er]mòt ſit vicina: no t[in] ei vicina[que] n[ec]i ip[er]p[ost]remus a p[re]dorsi. Et q[ui] arteria venalis i ancedète pulmoſis p[re]te sp[argunt] et in ip[er] ſubmergunt q[ui] v[n]a d[ide] i p[tes] et ramos diſa e[ra]. Sz c[ui] iter duas h[ui]rte q[ui] arke ne c[it]ates copat[ur] ſuerit q[ui] attedunt c[ui] firmitudin[em] lentate q[ui] facere v[n]a dilatione facile et strictio[n]em et refudation[em] e[ra] q[ui] ab ea refudat iuenei[que] p[er] lenitas mag[que] e[ra] necia q[ui] pulpatu dor firmitndo. Ali[s]a aut arteriæ q[ui] e[ra]mo[ra]t Arno cat or[ithi] in p[mis] cu[que] ad corde or[ithi] c[um] duos træſinnuntur: et er quib[us] maior in circuitu corde: renoluit et in ſuis quertik ptib[us] et m[io]n[re]noluit et in vêtriculo sp[argunt] dextro. Q[ui] ſuit post duos remæt ramos cu[que] ſepat et duas didi[que] p[tes]. Una p[es] mo[ra]t et ad venenê d[ed]ui apta: et alia e[mi]o: et e[ra]pta ad aſcedêdûrui est apta ad descedêdû creata ſuit et ſp[er]titate ſui ſup alia[que] addês: q[ui]n ad meb[ria] têd[it] q[ui] n[u]ero ſut p[ura] et iſp[er]titate maioria. Et hec q[ui] ſut meb[ria] q[ui] ſub corde ſut p[ost] ta. Sup or[ithi] aut e[n]q[ui] vt egressi o[n]res tres d[uri] ip[er]tut p[an]iculi ab anſiroib[us] ad posteriora. S[in]n. v[n]a[que] duo ſuſſent no p[ber]et una[que] q[ui] eis q[ui]r[it] n[ec]i ip[er]ſi tate: aut ip[er]ſi ſtitrates magnifici: dor fieret motus pp[er]ios difficil[em]. Q[ui] ſi e[n]t q[ui]tor et fierêt valde pu[et] deſtruerec una[que]: et ſi ſuis q[ritatib]us magni ſie rêt vià cos[ust]arêt. Uena[que] arteria duos h[ui]p[an]iclos ad iteriora declinates et duo q[ui] ſuffecerut: q[ui] no est ibi t[in] nec ita[que] b[ina]ſaciendi for[it] et h[ui]s est h[im] ſubiti liſdo h[ui]o est ibi p[li]ne c[it]rat. I[n]d[io]t vt ſumefum vapores erpellere ſit facile: et ſanginem ad pulmonem e[n]ſtein partê or[ithi] q[ui] er duab[que] ptib[us] est aſcedens.

C[um] de anatomia arterie or[ithi] aſcedêntis. Ca.ij.

P[ars] aut q[ui] a du[no] or[ithi] ptib[us] e[ra] aſcedê[s] i duas vidik p[tes] q[ru] mai[que] ad p[re]lebriati aſcedêdo têd[it] deinde ad partê træſuerat dekr[us] d[oe]c ad car n[em] lat[ar] mo[zo] ſile[que] peruenit q[ui] est ibi. Et in tres vidik partes: q[ru] due ſut due arterie q[ui] ſubetent vocant: et ad dekr[us] et ad ſinifter[us] c[ui] duab[que] aſcedê[t] guides, ptib[us] diſq[ui] poſtea noiabim[us]: et in diuide[do] cum eis allo cant: c[ui] ſicut poſtea referem. P[ars] aut e[n]q[ui] in thorace sp[argitur] et costis p[mis] et in ſer p[ondilibus] collis in p[ioribus] et in ptib[us] ſurcule d[oe]c ad caput p[uen]t u[n]a

Doctrina. V. Sú. IIII.

20

tale: poſtea erinde ad manunz p[ra]ſtit mébria. pars
h[ro] m[no]n: ex p[ar]tib[us] outhi ascendens ad parté asſel
le vadit: et dimitt[ur] sicut pars tertia maiors partis.
De anato[rum] duar[um] ar[ter]ia q[ui] ſbetem vocat. Ca. IIII.

N[am]q[ui] duar[um] ar[ter]ia q[ui] ſubetem vocat et cu[sa] ad colluz p[er]ueniunt in duas ſepa[n]k p[tes]: pt[em]e an[rio]rez: et p[o]ſterio[rum]: Anterior: pars h[ro] in duas ſeq stratur partes: occid[us] q[ui] ad lingua t[em]dit et ad muſculos occid[us]: q[ui] ſmusculi m[ad]ible iſe[rioris] et ad parté q[ui] m[ais]ſeſtak: et aſcédit ad ill[us] q[ui] es coruab[us] aurib[us] et ad muſculos t[em]por[us] et p[ra]ſit eos poſtib[us] in eos reli q[ui] r[ar]os miſtos: et ad capit[us] c[ac]umét t[em]dit et obuſt[ur]t ſibi ßtre e[am] eru[n]tes c[ui] eru[rit]atib[us] ſinuſt[ur]. Pars a[ut] p[o]ſterio: i duas vidit p[tes]p[o]ſterio: ibi t[em]io: pl[us] ad p[o]ſterio[rum] e[lu]a[n]t c[ui] i muſcul[us] q[ui] capit[us] ſt[em] c[oint]entes ſunctur[us] sp[ar]ſiſt. Et q[ui] et q[ui] ad b[as]ſiz poſtremi cere bu t[em]dit in ſo[ra]mè inſdiés magnuſ q[ui] es coru adorez land[us]. M[ai]o[rum] coru h[ro] ſo[ra]mè in ſo[ra]mè petroſo ad rehet[em] igreditt: imo rethe ex ea teriſt. ſer v[em]is et t[em]uis ſup tuic[as]: et r[ug]i ſup r[ug]as: ita vt nemo et eis vn[us] ſola[rum] ap[ph]endere poſſit: niſi c[ui] alia q[uin]tu[n]a et eis ea ligat[us] ſic[ui] rethe et ſp[ar]ſi ad an[rio]ra et p[o]ſterio[rum] ad d[er]tr[us] et ſinuſtr[us]: et vadit p[ot] totu rethe: diu[n]s agere s[atur] ex ea p[te] ſic[ui] erat an: et p[ra]ſa[rum] ei p[an]ciuſus aſcédit ad cerebro[rum] ſp[ar]ſi in iſo p[an]ciuſo t[em]bili: poſtea interi[us] in cerebro in ſuis v[etr]ictris et ſi p[ha]c ventriculi op[us] i[pi]i[us] et r[ar]osuſ no[ſ]o[ra]ſiſic[ia] ſibi obuſt[ur]t q[ui] ibi aſcéderunt qu[ac]admo[rum] ramor venaruz or[ſi]fic[ia] ſi p[ra]ſati t[us] q[ui] eſcendert. Cr[as] o[mi]t ſac[ui] ſueſt ita aſcendentia: et illa eſcendentia: niſi pp[ter]ea q[ui] illa ſut rig[at]ia et ſun d[entia] ſaguinè: q[ui] melio[rum] er ſitib[us] no[ſ]o[ra]ſo[ra]ſi r[is]tuus e[bt] et e[or]uz e[re]t]i[ta]t[es ſint cap[ita] ad iſe[rio]ra h[no]t: ſi ita iuua[n]ta p[ra]ſat i d[ar]do ſp[ari]. Et ſp[ar]ſus q[de] est ſubtil[us] ad ſup[io]ra[m]obil. Et n[ze] neſe no[ſ]o[ra]ſo[ra]ruſa cap[ita] ad inſerio[ra] reducere do[ec] fund[at]: imo ſi h[ro] ſieret miſta id pa[re]t[em] eſſuio ſagu[n]is q[ui] et affo[cia] tur et diſſic[ta]s mot[us] ſp[ar]ſus i eis: q[ui] i[pi]i[us] mot[em] ad ſupe r[io]ra e[fac]i[tor]i: et pp ill[us] q[ui] et ſp[ar] erit ex motu et ſubtili litate ſuſſi[que] eo q[ui] et iſo ad cerebro[rum] vadit ill[us] q[ui] neſe vt caleſaciat i[pi]m. Et ſub cerebro q[ui] non ſuit erp[ar]ſuz rethe niſi vt redeundo i[ced]at ſagu[n]: q[ui] es in ar[ter]ia. Et ſp[ar]ſus q[ui] et ea e[xi]ſi[tr]ip[er] on[olic]erebrui diſeſtio[es] ſiſetur: indein ſin ordinc[em] ad cerebro[rum] vadat. Et ſtre the quid[em] inter os et p[an]ciuſul[us] durum est poſitum.
De anatomia partis outhi eſcendentis. Ca.v.

P[er]s aute[rum] outhi eſcendens p[er] ſuſ rectitudinez p[inc]edit do[ec] ſup q[ui]t[us] mitt[ur] p[ra]ſodil[em]: cui[us] ſitus capit[us] coris diſitu[i] est op[us] i[pi]i[us]. Et ibi q[ui] est pulmo ſic[ui] accubitatio et ſuſtěta[rum] iſi ad h[ro] vt inſi p[er]mi[n] et oſſa do[mi]ſi ſepation[em] faciat. M[ori] q[ui] cum ad h[unc] p[er]uenit locum ab eo ad d[er]tr[us] c[lin]atin: et n[om] ſim recti tudinem t[ra]ſit: dein cum p[an]ciuſulis appenſus inſe[rit] dit cum ad diaph[asm]a p[uen]it ne i[pi]m coanguſtet.
Et hec do[ec] arteria deſe[ſ]dens cum ad p[ra]ſodil[em]: v[er]p[er]uenit ad inſerio[ra] trahitur expand[em]do ſe ſup[io]ra do[mi]ſum donec ad os p[uen]it: q[ui] est ex alhauim. Et c[ui] es in p[ector]i rectitudine t[ra]ſit ide et dimitt[ur]t ibi ramum ſubtil[es] p[er]mi[n] et diſp[ar]ſi in recept[ato]ro. i. i vafe pl[om]oſus q[ui] est ex p[ecto]re: et p[uen]it et extra p[er]mi[n] ad ča[n]nam pulmonis et ip[er]a q[de] no[ſ] c[ess]at dimitt[em]do i oib[us] p[ra]ſo[di]l[em] q[ui] v[ad]it ram[ui] q[ui] iter coſtas et n[uch]i ica[di]t.
C[ui] p[ra]ſa[tr]it p[ect]er ea due vidid[n]k arterie que ad diaph[asm]a p[uen]it et in ip[er]a de[re]t sp[ar]gunt et a ſinuſtra. Deinde dimitt[ur] arteriā c[ui] rami in ſt[em] et e[pa]te et ſplene sp[ar]gunt: et ip[er]i[us] rami ab e[pa]te e[gre]diun[tur] et ad veſic[am] vadit. Et poſtea o[mi]t arteriā q[ui] ad se deſuil q[ui] ſunt in circuitu minuato[rum] intelin[no]rum et col[us] vadit. Deinde poſt h[us] tres ab ea ſepa[n]k rami quo rum minori ſeni ſinuſtro p[er]mi[n] est: et in ip[er]i[us] sp[ar]gitur fasciſus et in corporib[us] que ip[er] circu[n]dāt et eis iuua[m]è t[em]bet d[ar]do eis vit[as]. C[ui] l[ui] at duo de uos vadit renes: o[mi]t et eis ren ſanguinis aquositatez trahat q[ui]n multot[i]es a ſt[em] et intestinis ſanguinè trahunt n[om] p[ur]a. C[po]ſtea h[ro] due ſepa[n]k arterie q[ui] ad teſticulos vadunt ſi q[ui] ex eis ad t[est]icuſ[us] p[er]uenit ſinuſtruſ p[er]aſſociat q[ui] ad rene p[uen]it ſinuſtruſ. Immo forſitā eſt cu[sa] n[om] eſt illud q[ui] ad ſinuſtr[us] p[er]uenit teſticuli niſi t[em] ex rene ſinuſtro. Et ei q[ui] ad d[er]tr[us] p[er]uenit teſticuſ curibus o[mi]z o[mi]z ſemp er maio[re] arteria et raro contingit vt cu[sa] aliquo ei[q] q[ui] ad d[er]tr[us] p[uen]it rene affo[ci]tur.
C[po]ſtea ab h[ac] arteriā maio[re] due ſepa[n]k arterie: q[ui] in v[is] venar[us] ſp[ar]gunt: q[ui] in circuitu recti ſunt in teſtini et rami qui in nucha ſp[ar]gunt in ſo[ra]mè spon d[iliu]z e[gre]diun[que]t: et vene q[ui] ad duo vadunt illa: et alie que ad teſticulos vadunt. Et iſt[us] a[ut] ſumma par[ia]egredi paru[n] q[ui] ad vuln[us] vadit p[er] ill[us] q[ui] no[ſ]a[n]biu[n]s poſtea. Et iſtud eſt in viris ac mulieribus et miſcenct c[ui] eis vene n[om] pulſatiles. C[po]ſtea hec ma iu[to] arteriā c[ui] ad finè p[er]uenit ſpondiliu[m] dimitt[ur] cu[sa] vena n[om] pulſatili[q] s[ibi] affo[ci]at c[ui] ſic[ui] dicem: in duas p[tes] ſuſi[til]udinè laude in ſcriptura GREa hoc m[ö]. Una pars e[ra]d[er]tr[us] et altera ſinuſtr[at]: q[ui] vnaq[us] ſup os alhaui e[qt]at v[ad]es ad coras. U[er]utui an[ch]as ad coras puemiat vnaq[us] ip[ar] ven[ar] dimitt[ur] q[ui] adve ſic[ui] t[em]dit et ad ſumè et ſibi apud ſumè obuſt[ur]t et i n[am] na[mi]n manifeste appen[t]: ſi i c[opl]et: e[am] e[tre]t rema[i]ſe c[ata] ſueſt et radices remaſere e[am]. Et ab ip[er]i[us] q[ui] diaid[n]k rami q[ui] in muſculis ſp[ar]gunt q[ui] ſuper os al h[au]i ſunt poſiti. Et illud q[ui] ad veſic[am] p[er]uèit er eis i ea p[art]it: e[ct]rema p[uen]it et ad n[ug]a[q] et ip[er]i[us] ſefid[n]i i mulierib[us] vadit ad m[ir]ic[q] et e[par] paru[n]. C[Due] h[ro] ad pedes deſe[ſ]dètes i coris i duos dimidun[n] ramos magnos. i ſiluèſtr[em] et domesti[n]ic[em] et in ſiluèſtri et eſt de clinatio ad domesti[n]ic[em] et ramos in muſculis q[ui] ſut ibi poſiti dimitt[ur]: poſtea deſe[ſ]édit et declinat ex eo ad in ſe[rio]ra ram[us] magn[us] inter policem et indicem et q[ui] re m[ais]it occulta[t]. Et ip[er]e q[ui] do[n] plimo p[arti]uſ p[edi]s pe n[etr]at t[ene] ſub ramis venar[us] n[om] p[ra]ſatili[q]s poſtea noiabi[q]. Et h[is] at p[ra]ſatili[q]s ſunt q[ui] n[om] p[ra]ſatili bus n[om] affo[ci]an[t]: ſic[ui] deq q[ui] ab e[pa]te ad ſumè i c[or]porib[us] n[om] natu[rum] p[er]ueniunt. Et ram[us] p[ra]ſatili[q]s n[om] pul ſatili ſiſi[q]s et p[ra]ſatili[q]s ad ſpondilem penetrat q[ui]ta[ze] et aſc[é]dès ad l[ale]bl[as] et o[cl]inās ad aſcell[as]. Et due ſube teni q[ui] ſp[ar]gunt in rethi et in ſecundin[a]. Et illa q[ui] p[en]etrat vel q[ui] p[er]uèit ad diaph[asm]a et illa q[ui] ad e[pa]r cu[sa] ſuis penetrat ramis et illa q[ui] ad ſtoma[n]c et e[pa]r et ſple nem et intestinave[n]it: et ille que de mirach ventrisde ſeendunt et vene que ſunt in oſſe alhauim d[olum]mo do. C[un]q[ui] alteri[am]e affo[ci]atur n[om] p[ra]ſatili ſu[n]per deo[or]ſuz equitat arteriā ſup[ven]a n[om] p[ra]ſatilem:

c 4

Liber.I.Fen.I.

ppterea vt ignobilis¹ cor sit ſteres nobilus. In me-
bus st măſſeſtis arteria ſub vena non pulſatili ſub
merſk: 10 vt ſit mag: coopta 1 magis tecta: 1 ſit ve-
na no pulſatili ſic dypus ei. 1 Arterie aŭt no ſue
runt venis affociate ppter duas res. vna 6t vt ve
nne pănculicis ligenſ q ſunt cooperientes arterias: et
queſcant vene in villis meſzorum inter q vadunt.
Et altera eſt vt vnaquez illarum alteraſ umbibat.
Summa.v.de venis: q qno continet capitula.
Summe.v. De mövenar: no pulſatilium. Ca. I.

Onin
aŭt venar, qetarūn, oſoſo eſ
ab epe. qoſ in pris ab epe
orit ſſ due vene, vna a pte ipi q
cana ori
tur: e maip ei uua m i attrahendo ad ep
nutri m et vocat porta. Et alia orit a pte
eip sibboſa: e e uua m nutri m ab epe medb, ſolle r
voca vetré hns. De anato veno voca porto. Ca. y.

In
Acipiemus vene q porta vocatur anatomiam.
Et dicemus q porte extremitas q in epiſ sub-
merſitur ventriculi in piniis i qno diuidit partes: et
ramos a ſe emittit: donec ad gibbosas puepit
extremitates. er q b vna vena ad fel tendit. Et iſi q
dê rami ſunt ſic arbous radices q ad fundu ougis
iſar vadunt. Extreitas yo e q ei qcaitate ſequik
qu ab epe egredit in viij. didik ptes: qº due ſe pue:
q cun veniuto maiores. C Et vna qb er duab miorib q
p te intefini 2tinau: qo duodenuz vocat: ad h° vt ab
eo nutri m attrahat: 2 ab eo et i diſi ſueft rami: qui
sepati ſueſt in corpe qo vocat encharas. C Et ps 2a
in inſeriorib q didik stoi apb portanari: qo e os stoi
iuperius: 10 vt nutri m trahat. C una aŭt ſex remane-
tium ad pte stoi latâ têdit ad ipi q supſiciê măſſeſaz
nutriendu. Occultu nasc stoi p nutri m qo e ipso
tâgit: 2 et eo p tactu nutriſ. Et ps 2a ad pte peruenit
plesis ad splenê nutriêdu a q anq q ad splenê nutri-
du pueniat sepaf rami q copq q enchar as vocaſ
et clariore ei q pte qo ipo penetrat ad splenê nutriſt
dein pueit ad splenê. Et ex ipa cú eo 2tinua reuertif
ram magn q lat stoi ſinuſt ad ipz nutriêdu ptk
qu illo qo er ipa penetrat i splenê in medio poitur
aſcedit er ea ps: 2 deſcedit er ea ps. Et er aſcedente
dq sfgit ram i medietate stoi ſupioze ad nutriêduz
iſar 2 alfa ps i splene ad ipz nutriêdu. Et ps altera
egredit doced ac stoi puëit gibboſitatez, dein i duas
ſidik ptes. ynaps i măſſesta ſiniftri stoi sfgit: 2 alfa
ad os stoi submerſk ad ſup ſuitalê pôticâ acetoſa
cole nigre ibi piciêda q cui ſup ſuitalibus egredit:
2 os stoi titilicat titilicatibe ſideriu3 eritate: 2 iâ
ipsam aß noiauimus. pars 2o er ea deſcedens in
duas et didik partes: vni 3rû rami in inſerioro ſple
nis medietate diuidunk ad ipz nutriendu. Et altera
ad recticulú vadit 2 ipo ad ipz nutriendu. Et ps
2a er ſer piniis ad lat q vadit ſiniftrü 2 iibus viſye
nau q in circuitu recti pſiſtunt intestini sfgit ad su-
gedú illo qo er reliqis nutriniſt est in ſtercore. C
pars 3rta er ſer ad modni capilloz sepak: er qb 10t
q in măſſesto dextra gibboſtatis stoi oppoſiti parti
q in ſinktro ad pte ſplenis ad euz venit spargunt: 2
er eis ſunt a dertra reticli pte vadit 2 in ipo spar
gunt oppoſiti ptq 2 ad ipm a pte ſiniftra venit ex ra-

misvene splenetice. Quinta: vo er ſer i geseduip f
ſik p ſut i circuitu itelimi colo ad nutri m er ea ſume
du. Et 6q eſic hic i ipi plin i circuitu ieuim ſpgit
qo remat: i circuitu tunicar: munutar 2 cu monio
lo 2ntuaq 2 trahit nutri m. C De anato vene hnt
bis ventre 2 eius q er ea aſcedit.
Ca. vii.

Sed ventre hntz radix in piniis in ipomete apre
ſpgit in ptes q ſunt ſic capilli ad attrahêdu nu
tri m a ptib poite q et ſic capilli ptunk. partes nove
tre hntz a gibboſitate epaſ ad ipiſ yvêtre ſunt venen
tes. Et rami quidê poite ſunt vententes a 2cautate
epat ad q vêtre poitea ei 1ipes apb epaſ eleuaq
gibboſitate: 2 in duas diuidit ptes vnq aſcedete: 2
altera deſcedete. Sz deſcedêς ex ea ruſit diaphrag
ma 2 penetrat in ipin: 2 duas in diaphragmate or-
mutit venas q in ipo spgun: 2 dat e nutri m: deſe
cassule chod: opponit cui multo straſimitur ramos
qui ad mo m capilloz diuidunt 2 eā nutriuſt. Et poſt\ ea in duas diuidit ptes qvna q e magna puët ad
cor: 2 in ipz penetrat apud dextrâ cord aure. Et hec
quidê vena venis cord: 2 major exuſit: 2 n6 eſt hvena
alijs venis maior: niſi ppea q alie ſunt ad aerê attra
hendu: 2 hec eſt ad nutriêdu: 2 nutri m ſiſt est are
o poitur ſgt vt ei9 penetratio eet âplio: 2 uld in q stat
eet mai: 2 Et huc quidê cu eis igreat: tres creat pă-
niculi qo ſuſure ſut ab erterioib ad auriota ppea
vt cor: attrahat cu trahit ab eis nutri m 2 poſea non
reuerat: cu dilatabi. Et hi q de pănculi oib alis
pănculur diuiores ſunt. hec aŭt vena i opposto cor
dis apud extenſionê ei q tres diuittit venas qvna
vna ea ad pulmonê vadit apud arteriaru oſigna na
ſcenis iuxta ſiniftrâ 2 in vêtriculo dekto ad pulmo-
nem reſſecri: 2 ipa quidê iâ creata ſunt duas ſic ar-
teria hns tunicas 2 io eā arteriale vocatvena. puing
aŭt iuname m in h° exuſit vt ſit illo qb ea reſuadat
ſanguis i vtimo subtilis pulmois ſbe ſilis paqom
paq est er q ſanguis h a corde eruit: 13 in eo talis
erit digô: qis est ei qui ad arteriâ effundit venalez
Et 2m exuſit iua m yt in ea ſanguis multu digera.
Scôa no ex hns trib partib 2 circuitu cordis renul
nutur poſtea in interiorib ipsi9 igredit ad iphu3 nu-
friend. Et hoc quidê est cum ſere vena ventrem
hns venit vt submergat apud aurem dextrâ intrâs
ad cor. Sz sp 3a in hoibus ppue ad ptem decinat
ſiniftrâ: deinde vadit ad 5 am spôdiluz pectos: 2 ſup
eā accubitâk 2 in octo costis iferiorib sfgit in eo
qo ipſas ſequik er muſculis 2 alij coribus. Ex ea
nô q er hnte ventre poſt tres penetrat partes: cum
parte pertrāſit cor: dis aſcendendo spargunt in ſup-
mo pănculi pect per me m partiétis 2 in ſupimo ca-
fule 2 in carne lara moz vocat partes capillares
poſtea apud ſurcule ppin quitatê duo ab ea ſepant
rami: quozú ab ad partê ſurcule trāſuerse 1cedus: 2
qstucus plus vadunt adinice elogan 2 fitnuſulôs
ramus er eis duo rami ſc3 vnus inynoqno latere
deſcententes ſuper extremitate3 thoracis a dertra
2a ſiniftra: donec ad epislotim peruenunt 2 in ſuis
itineribus ramos diuittunt qui in muſculis spargie-
tur qui inter costas exuſtunt. Quorum oficis ve-
narum obuiant oficijs que in ipſis penetrant: et

Doctrina. V. Sū.V.

21

egredit ide collectio ad muſculu pectoru; extrinſecu. Cūſ ad epiſotate puſtut eſdit ab eis exteri; col lecio ad muſtos 2 cicatos ſpatulā mouſtes 3 ſpar gibus 4 eis 5 alia collectio ſub muſcul rectu; 6 ſcendit ex 7 in eis ſpgunt ptes 8 extręcitates cupib; 9 ascēdē- tibus cōtinau, vene alhauzaک quâ mò noiaibum. P. Scōt āt vnuscuinuſros eor; 9 āp ar vnug; 10 youor; 11 piu; 12 qnq dimittit ramos. vn; 13 ex eis in pectore ſpgit 14 tquno: upiores nutrit costas. Cst alter ramus ad muſtos ſubmerſos vadit q ſunt in collo ad nutrien diu eos. Cst alſ ram; 15 penetrat ad foramib; ſer pōdi liu ſupior; 16 ſut in collo: 17 inde ad caput trāſit. Cst alſ ram; 18 magn; 19 q illus eriſtit oib; 20 maio; ad aſcellā ab vno; 21 yadit laſe; 22 iqtuor; diuidi; ramos. 23 prum; 24 in muſcul q ſup thorace; 25 pargit; 26 ipſi qo; ſut ex illus q ſpatulā iucture mouent. Cst ſcos in carne lara; 27 in pāniſt q ſut in aſcella. Et terti; eor; 28 ſcendit ince; 29 des in ſuppino pectoru; ad mirach. Cst qrt; 30 oib; 31 il s e major; 32 i tres didit ptes. Una ps ſpgit i muſcu lo; 33 i 2 cauitate eriſit ſpatule: 34 alſa pars in muſclo magnu q āi aſcella; 35 3 e maior; 36 iſis oib; 37 ſuper ad- iutoru; tendes ad manu: 38 i paſt q aſcellata vocaſt. Cst ullo; 39 q ex ramis remanet pmiſ; 40 vn; ex ipe rib; 41 i mktas partu; fuerat ptes: ad pte; colli aſcēd; 42 anſo; 43 iſt aſcedat in duas didit partes. vna e guidez māiſta: 44 alſa e guide; ſubmerſa. 45 guidez qo; māi- ſeita ulico cu; a ſurca aſcēd it in duas didit partes: q 46 rú vna ilico ſe ſeparat ad anriora; tendit 47 ad lat; 48 alſa vadit p; 49 ad anriora; 50 ſcēdedit. 51 poſtea aſcēd it 52 reuoluſt ſuper ſurculā: dein eleuaf. 53 māiſta aſcē- dit ſup collu; doec ad pma; ptē pucit; 54 mſceſt cu; ea; 55 fit ex eis guide; māiſta q e ſeta. Uerutn anſo; cu; ea 56 mſceaf ſepaſt ab ea due partes: 57 qú; vna ad latitu- diné tédit. dein ſibi apd ſurcula duap obuiationu; obuiſt in loco. pſundo. 58 2 i collo māiſta ſtraſ- uerſatur 59 i duo ei; iparia no h; ſibi obuiſt. Cst ex- iftis qo; duob; iparib; 60 rami ſeparātur araneales q 61 ſenſu no ſubiacer. Cst ſuma; at ramo; 62 iſi; ſo; pa ppe; tres vene iā ſeparate fuerſt ſenſu pcepte 63 ti taté hńtes 64 alie k nò percepte ſéſu. vna yo hap ve nap; ſup ſpatulā extědik; 65 i pa e yocaſt ſpatular; 66 er q e cephalica. Cst due ad duo iſi; 67 ſpatular; 68 latera iſa; 69 vſos ad caput ſpatle ſil comitātes. vna yo eap ibi foraſt vt ſpens 70 nò ptraſit eſ; 71 imo ibi spargit; 72 73 anrior earu eā ptraſit ad caput adiutoru; 74 ibi ſp- situr. Cspatular; 75 q eas 76 ābas ptraſit ad vtimu; 77 qo; e in mau; 78 h e. Csuidez anſt māiſta poſt; ei; 79 duo iparia miſcent in duas didit ptes: qú; vna occl taf; 80 ſeparātur ex ea rami pui; 81 i mādibla ſpgunt ſu perioe. Et alij rami iſtu; maiores iftis in mādibla inſerioe ſpargunt. Cramou; 82 duon; mò; ptes in circuitu lingue ſpargunt; 83 in māiſto partu; mu ſculo; q ſt ibi positi; 84 ps alſa māiſtaſt in loc; q ſe quutur caput: 85 anre; spargit. Csuide; yo ſomerſa cōtatur meri 86 aſcēd it cu; eo directe 87 in ſuo itinere dumittit ramos q miſcent cu; ramis q a guidez mani festaveniut; 88 oes in meri 89 i epiſlori 90 in oib; 91 parti b; 92 muſco; 93 pſado; ſpgunt; 94 penetrat extremu; ei; ad finé dozem laude. ſpgit illic rami a dextra q in mè bis ſpgunt; 95 q uſt in pòdi; 96 pma; 97 ſcoa; 98 i ide vadit

vena capillar; apò iucturā q eint caput 99 collu a q rami ſepaſt q ad pāniſcul vêutit q e coopiſes crancu. 100 vêutit ad locu;bi duo emigrāciu; ſibi obuiſat ſbmer gūtur ibi in cræo. Cto; at poſt haruyca; trāſmiſ ſiōſe remanet ad cræi vêtre penetrat in fine dores. 101 laude: 102 inde ſpgit ram; 103 in duobus cerebru; pāniſcis ad nutriu; eos 104 ad lusādu pāniu; duru cu; eo qo; 105 eſt in ipi; 106 circuitu. 107 circa ipm poſtea eſdit ad ektio ra 108 pāniſcul q coopit cræuz nutrit: deu; 109 a pāniſto ſbtili ad cerebru; 110 ſcēdedit 111 in ipo ſpgit; 112 ſic arterie ſi ſpgunt; 113 qo; eo; pāniu; 114 ſi; replicatio stringit; 115 eas ad locu; 116 āplu; q platea vocaſt 117 ôſert in què ſanguis fundit 118 119 gresa; deu; ab eo ſepaſt int; 120 duas replica tiōdes 121 voca; tozlar. 122 Iſtus q; ramis 123 cuz ventricu lo medio 124 ppinq ſunt e nece vt magne fiat vene 125 zer tozlar iugat 126 er fuis vijs q ab eo ſeparat; 127 oin a vê triclo medio ad duos anriozes větriclos tenduntur 128 arterijs ad locu illud aſcēdentibus obuiſt: 129 teri- turpanniculus qui rethe vocatur ſecundinum.

Cde anatomia venarum manuum. Ca. 133.

P. Rimi; at qo; ex patlari didit vêa q e cephalica cu; in rectitudine fitu; adiutoru; 134 in cute; q p- tes muſco; 135 ſpargit māiſtaſ; poſtea iurta cubi; iuncturā in tres diuidi; partes 136 qú; vna eſt brachy funis 137 q ſup māiſtu; ſuperio; 138 focil extědik; 139 inde ad ſiueſtre incliaſt 140 ad focil inferio; 141 gibboſitatem 142 oſcinās; 143 in eo qo; 144 iſerio; 145 ptib; 146 rafete ſiueſtr; e ſpargit. Scöa at ſt ad cubiti flerio; 147 tédit in māiſto aſeid 148 ramo aſcellar; 149 miſcetur 150 fit inde vêa nigra. P. Tertia at ſomerſitur 151 in p fundu; et cu; rão etia; 152 aſcellar; 153 miſcetur. Cst aſcellar; 154 o ipmi; cu; oziur pcedut rami q i adiutorio ſomerſu; 155 in muſcis q ſunt ibi ſpargitur; 156 ibi finiſt ecepto yno eor; q p- uenit ad aſeid. Cúſ aſcellar; 157 circa cubiti peruicit tu; cu; 158 scitur in duas vidid; partes: 159 q; vna ſomerſu; 160 rão cephalice 161 tina; q pſuſa; cu; q parup 162 icedit: 163 poſt ea ab eo ſeparatur 164 oclinat vna eap; ad doſeticum doœc ad auric; 165 arularè peruicit; 166 ad medium medij; 167 ps eleuaf; 168 i ptib; 169 man; 170 extrinſec; q tāsunt os didit. Cscöa at partu; aſcellar; 171 apò aſeid in q 172 tno; 173 partit rão; 174 q; vn; 175 in inferio; 176 aſeid didit 177 ad rafeta tédit. Et ſcos diditur ſupra diuſiōnes pmi; 178 cu; 179 diuſiōnes ſut ſic 180 illi; diuſiōnes. Et terti; 181 ſil diu- ditur i medio aſeid. Quart; 182 yo e maior; 183 eo; 184 ipe e ille q māiſtaſt 185 e lena; q pcedit ram; 186 q ad vnuz cephalice peruicit ramu; 187 fit ex eis vêa nigra: 188 reſi du; 189 eſt bafilica q et occulta; 190 ſomerſitur alia vi- ce. Cua; at nigra a doſetico incipit 191 ſ supi; 192 foci- le eleuaf; deu; ad ſiueſtre puenit; 193 i duas ad laude grece ſiutudiné diditur ptes: q; ſuperio; 194 ad extre- mů; 195 lupio; 196 focil tédit 197 vadit ad rafeta; 198 i in policis dotu; 199 ſpargit 200 in ipi; 201 idice. pars at ei; 202 inferio; ad extremu; 203 focil inferious vadit. 204 in tres diuidentur ra- mos. q; rú; vn; ram; 205 ad locu tédit: q eint mediu; 206 idi cè; 207 rão q ad idice; a ſupiore pſicuſa; pte cōtinau; 208 ſit inde vena vna. Ckam; 209 yo ipius ſcos 210 ipe eſt ſeel; pcedit 211 int mediu; 212 annularè diuidi. Et pte- ditur tertius ad ānularem 213 minimu. Et iſi; poſea coniunguntur 214 i in digitis ſparguntur.

Cde anato; 215 yene vêtre; hńtis 216 ſcēdētis. Cap. v.

Liber.I.Fen.I.

mkti rami in core spüdo sparsunk. CQ ăt p hò totu remăet p[ro]p[ro]p[ro]p[ro]luctur. c[ur]parum copit in tres didit ptes. çrù filuestr sup cànà ertèdit miorù v[os] ad calcæi c[ur]tur. P[er] ip[ar]p[ar] media i flerùde po plut[us] extèdit òscèdès i lacert[us] occuti crucis fac òsce dere råos i in duas diditur ptes. çrù vna occultur in eo q in interio: crur[us] p[er]tectit. Alka vadit inter duas cànàs ertèlas ad an[riò]c[ur] pedis c[ur]ras filuestr miscetur q[ui]noiaum. C[erta]tia yo q[ui] ipa est domè stica ad locu crur[us] v[os]ò dèlat i ertèdit i ad chamb ad extremitatè cànè maious gibdosam i ad pedis dòesticum òscèdit: i ipa q[ui] ò caphena. Iste yo tres fìcè fuèst q[ui]no: çrù due suiests ad pedè veniù a p[re] cànè miorù. Et duarù dòesticarù vna s[pe]dè ince dit i in supimo ei q[ui] a p[re] minimi sparsik. S[co]do yo illa q[ui] c[u]z dòestico rão filuestr miscetur partis qu[as] noiaum.9 Et sparsunk âbo i partib[us] inferiorum. 3li q[ui] sùt venarù nùeri. i tâ q[ui] dò mb[ro]rozù 2 filùs h[ui]tuæ partes anatòiaz 2 pleumum. C[ò]positarù yo ilfaluins cunusq[ui] anatòia noiabum. i dictò q[ui] eòritus dilpòes i medicamţa 2 phendit. N[ò] de 2 ntutib[us] loq içipiam. C[Doctrina]v. cut[us] est sùma vna i vnù capitulum. C[S]ùma est de virtutibus: cuius ser sunt capitula. C[S]ùme q[ui] est dictòs ferte q[ui] i dictòs p[ie] q[ui] dède g[hibus] 2 ntutù f[im] s[im]onè vnineralem. Cap. 1

T[ut]utù 2 operationuz adinuicem alieer alij[us] cognoscuntur. Ois em[è]r[ò] operatiòis erit initii: n[og] alij[us] op[ò] p[uenit] nifi er v[ert]tute. J[ò]s vtrasq[ui] i vno posum.9 caplo. C[urtutum] aŭt s[ha] i op[ò]s er eis p[uenièti] ap[ò] medicos f[it] tria. C[um]que s[unt] gen[è] 2 ntutum vitaliù: i gen[è] 2 ntutum nălinù: i gen[è] 2 ntutù a[ial]iu. C[et] m[ilt] q[ui] d[oh]phòs er medicis oib[us]: 2 p[ic]puec. S[v]r q[ui] vnaq[ui] 2 ntutù mem brù p[ri]cipale h[3] q[ui] ei q[ui] eritut minera i q[ui] c[ui]ms p[ec]dunt op[òes]. C[et] v[er] eis q[ui] 2 ntutis a[ial]is s[ed]es fit te rebrù: i p[si]t[us] ab eo p[ueni]t op[òes]. Et q[ui] 2 ntus nălis duas h[3] p[es]: i vna p[es] est cu[1]i finis est cu[1]odine indiudu: i 2 seruare i[pm]: q[ui] ministrat inre nutrùnti i crescit qu[us] ad finè crescente ei q[ui] nutriat c[oy]p[us]. 2 h[ò]q[ui] p[es] i sedes i op[ò]nù i p[si]t[us] p[ces]t[us] 2epar. C[al]tavo p[es] est c[ò] finis è sp[em] 2 fuare q[ui] è m[il]tràs inre s[ha] tiòis: 2 p[er]at er humo[ri]b[us] corporis p[mat]i: fu[am] dein h[3] i format f[ui] creator: p[cepto]. C[et] h[ui]t[us] q[ui] v[ir]t[us] è illa q[ui] p[us] è c[ui] p[er]nat q[ui] s[ens] i m[ot] 2 v[ir]t]iculù eritut i h[3] reddit aptu ad eòrù impfùdes re c[ip]iendas c[ui] ad cerebrù p[uenit] i facit i p[im] potèm d[à]di vità ybicumq[ui] erp[à]dik. i h[ò] q[ui] 2 ntutis s[ed]es i op[ò]is i p[si]t[us] p[ces]tus è cor. C[ò]ib[us] aŭt p[his] matou. A[r]istoleli v[er] q[ui] oim istarù op[ò]nù p[in]m[im] eritit cor. h[3] p[marù] op[ò]nù ear[is]n[is]ifestatio in his p[ac]dis eritut p[ri]cipùs: qu[æ] ad mod[us] ap[ò] medicos cerebrù è f[en]tù di p[in]m: 2 h[ò] q[ui] c[ò]s sen[s] h[3] m[è]brù i q[ui] ei q[ui] p[cept] op[ò]. C[p]rekea q[ui] p[es]iderât sic d[è]t i certificat unue niut r[è] sic v[er]. A[r]istoteli: i n[og] qu[æ] ad mod[us] i p[is] v[er]i[n] ueniu[ti]r tracat: 2 suos c[er]tos er p[y]p[on]ib[us] sufficiènb[us] i n[ò] nee[ci]s i q[ub]è n[ò] assequnn[ik] nifi q[ui] er reb[us] p[cept] 2 Medico aŭt in[ò]stù medie: n[ò] attiet vt consideret q[ui] fit harù duarù s[ni]arù 2 vitas: i s[ill]òs c[ò]siderare p[his] aut ph[ys]ic[us] d[os]. C[]Medicus aŭt cum c[edit]ur i m[es]

I am q[ui] c[ò]pleum[us] simonè de p[te] vèrre habètis aſcedente q[ui] c[u] duar[pti]n[us] ip[is] m[ior]s. P[te] v[er]o desſcendete p[im] q[ui] viditur ilico cum o[n]tque ab epe an[ç]s 3 d[or]suz appodict: eit rami capillares q[ui] ad fascias d[extr]i remis vadút i p[sg]itur i eis i eo q[ui] circa eis erit ad interiorib[us] ad nutrièdi ea. C[p]oslea p[ced]ut ab ea q[ui] due q[ui] magne vene q[ui] emlgères vocatur i ad re nes vadunt ad ſanguis aſq]itatem col[á]sà. Sen e[m] n[ò] trahit nifi nutri[us] ſui q[ui] est ſanguis aſq]itas. A [ſi] nistra [s]t venarù emulgétiù due. p[ced]ut vene q[ui] ad niſtrum mas[cl]or: 2 ſeiarù testiculù vadút ſin modù qu[es] in arterijs dirim: n[ò]n. alterat i h[ò]: n[3] in h[ò] q[ui] p[er] diuuntur due q[ui] ad duos i[ced]ut testiclos. Et illa q[ui] ad niſtruz t[è]dit sp[ra] ſinistra h[ar]um duar[pt]us accipit ramù: 2 forſasse i[da] in alijb[us] tota e[lor]igo erit inde. Illa yo q[ui] ad d[er]trù t[è]dit raro a d[or]tra istarum duaruz emulgéti[n] accipit ramù: i mo[pe] ſepe n[ò] ei n[mi] ſecetur n[3] in eo alterat q[ui] a rene puèit ad testiclos: 2 in ſoramine in q[ui] ſp[ra] digeritur i albiſica: cu[]p[us] e[rit] rabêde: pp[ri]miſtudinem i tortuſatipe ſuarù vèra i revolutionòs ſuarù. 2 q[ui] ad eas èt puèit a corde. Et h[ym]o q[ui] vene plin i h[ra]s i in collo m[ic]ſi: ſinittur qu[æ] admo[n]m in arterijs deſlauim. C[poſt]h[us] q[ui] do emulgentes ear[ar]i nafcuf[ér]t vèrre vicino s[ò] d[or]suz appodiaſt a[ſ]cendere i[cipit] a q[ui] cor[á] oi sp[ò]dui ſepa[ſ]k ram[us] i ea eſſitur i p[sg]itur i i muſcul[us] ap[ò]s eus c[as] ſun positi. 2 ſene ſeparâtur, q[ui] ad duo ten[nu]unt illa i ad vèrtr[us] muſclos vadút. Poslea vene q[ui] p[or] ſoramina sp[ò]duili inſdiunt ad nuch[á] q[ui] c[ui] ad extre m[ui] puèiunt sp[ò]duili i duas didunt ptes: q[ui] vna ad d[er]tr: 2 alfa t[è]dit ad ſinittur: 2 vnag[ui]q[ui] ſiarù ad vnà vèt[è]dit cor[á]. Ab vnag[ui]q[ui] ſearù an[ç]s[] ad cor[á] p[ueniat] decc[er] ſeparâtur t[ù]ice: q[ru]z vna ad duos t[è]dit renes. C[]s[ce] yo earuz p[tes] ſubtices ſ[us] i capillares q[ui] ad inſeriora pt[i]u ſphac t[è]dunt. T[erta]t a[ſt] i muſcels p[sg]it q[ui] ſup core os erit. Quarta p[ar]gik i muſcul[us] q[ui] ſk in ano i i m[à]ſesto er alhaui. Q[uit]a yo ad colluz m[ic]ſics m[li]erù vadit i i p[ò] ſp[ar]gik i eo q[ui] ei ten[nu]tur i ad vesica tendit. Sed illa q[ui] ad vesica vadit in duas diuviditur partes: quarum vna in vesica ſpar[ur]t alfa ad ip[is] t[è]dit collu: i h[è] q[ui] p[si] i v[is] è val de magna pp[er]sá: i h[3] in m[li]erib[us] è p[ua]. C[]octa[ro] ad muſclos ſup os femor: positos vadit. C[et] ſeptia ad muſclos tendit q[ui] i rectitudine corporis ſup ventrez ſunt positi. C[et] he q[ui] vene c[u]z extremitatib[us] venar[us] 2 tinuatur: q[us] in p[ecto]re dirimus ad miracyventr[us] òscendere. Et er harus q[ui] vèaruz radice egrediunt in m[li]erib[us] vene q[ui] ad inſicez t[è]dunt. C[et] a duob[us] q[us] laſib[us] venaruz q[ui] ad inſice t[è]dút didutur: vene q[ui] ad m[à]millas aſcedant: p[er] q[ui] m[à]mille m[ic]ri affo[ci]an tur. C[]octaua yo ad viruz[us] i ſeiaruz receptaculuz vadit. 2 nona q[ui] p[uenit] ad muſclos ei q[ui] i in cor[á] è occulti i p[sg]itur in eis. Decia yo a p[te] emſgentis m[à]ſesta veniès ad duo t[è]dit illa i c[ui] extremitatib[us] venaruz òscèdiētiu: 2 tinuat q[ui] p[ic]pue eis q[ui] a p[te] m[à] millaruz òscèdiùt: 2 fit er eis p[er] magna q[ui] ad natium muſclos vadit. C[ò]s[ce] yo er iſlis remæet ad cor[á] ten dit ybi puèiut rami: q[ru]z yn q[ui] i muſcels diuidiq[ui] ſu p[ra] an[ç]edètè: core p[te] q[ui] ſiſtùt i al[is] i muſcels ei q[ui] in cor[á] inferi[us] est i in ip[is] domèstico p[ſunde: i al[ìy

Doctrina, VI.

22

bria hec ſnoiata ista[rum] tutus p[ro]nicipia exiterere no[rum] c[it]rat in eo q[ui] de e[rum] medicato[rum] ſiderat: an ex alijſhen-ank p[ro]nicipijs q[ui] ſunt ip[s] p[or]sa: vel no[n]z illio ex eis exiſtut que phus no[rum] ei leuta facit.

C[it]De virtutib[us] n[am]lib[us] quibus miſtraſt. Ca.ij.

T[ut]urut[us] yo n[am]hui: alie ſt k[ui] ſt miſtraſtes: alie ſut q[ui] miſtrate. Et miſtraſt a[rum] q[ui] duo k[ui] g[na]n[ui] ges-nus miſtrat i re nutriet[us] ad h[ui]t idui[n]du remane-nus gen[us] miſtrat i nutriete ad h[ui]t remaneat sp[es] q[ui] et in duas diu[i]tik sp[es] in g[na]tu[n]r formatiu[n]. C[ui]tib[us] yo n[am]tua[rum] e[lla] q[ui] q[ui] nutriens i quertit ſiutudinenc[ui]t vt p[ir]s[ui] restauratione ei[rum] recupet q[ui] dissoluto ſuit. C[ui]tib[us] at crescitu[n] e[lla] q[ui] toti[rum] corporis diame-tris addit ſz p[or]tio[alit]ate n[am]le q[ten]i p[ir]s ad fin[em] au-ginti p[duc]at p[ir]s i p[ir]s ex nutriete i d[ig]i[n]. Nutritiu[n] yo n[am]t crescitie ſuit eo q[ui] nutritia q[ui]z affert nutriens ei q[ui] dissoluitque e[que] q[ui]m[ui]n[us] q[ui]q[ui] p[ls]. Sed crescitu[n]a no[rum] e[n]iti c[ui] q[ui] d[eg]ridi p[ls] ſuerit eo q[ui] dissoluit. No[n]t to[n]t u[n]t q[ui] ta[ir] exiſtit e[cr]crescitu[n]. Impinguari.n. post macredinenc[ui] et iate q[ui]ſlitettie e[que] hui[ui] ſecte no[rum] tamem eſt crescitu[n]: no[n]c[ui]n. aug[ment]i n[am]le i[li]llo q[ui] ſim n[am]le p[ro]portio[alit]ate i e[que] p[ir]s ex diametris: q[ten]i ip[am] ad cre-scentie perducat c[op]lent[i]nus. Deiceps yo p[ir]s h[ui] nullo-mo[n] eſt i[bi] crescettia: i ſi ſit i[bi] impingnatio: Qu[ead]mo[n] a[n] ſi ſlitettat[us] no[rum] eſt i[eri]t et aritutas: i ſi ſit i[bi] ma-credo iz illio l[ogi]q[ui] exiſtit et a[n]e čo eri[es] mag[is]. C[it]Et nutritiu[n] q[ui] op[or] trib[us] p[iti]nlarib[us] p[er]leq op[or]ib[us]. Un[am] e[per]mutat[i]onis ſube p[er]h[es]io q[ui] e[que] ſanguis aut h[ui]oq[ui] e[ſt] et i[po] p[in]q[ui] p[in]q[ui]na i[que] ſilis i[n]bro. q[ui] q[ui]z fallit que[que] admoz[i] e[gr]itudine p[tingit] q[ui] atrophia vocat[us] q[ui] e[ſt] nu-trimenti p[ſect]. C[it] Et alia e[que] adherentia q[ui] e[ſt] vi[ui]q[ui] re-ciput mi[tr]utemt[i]n c[op]lento e[ſu]c efficiat. ſi vt m[eb]iis p[si]at. q[ui] p[er]l[u]q[ui] fallit qu[ead]mo[n] in hydropiſi p[tingit] carnoſa. C[it] i[mi] q[ui] e[ſt] ſilliudo q[ui] e[ſt] vt h[ui] receptu q[ui] i[am] ſim e[que] p[ar]mb[ui] poat ei q[ui] d[eb] p[ir]s q[ui] p[il]s ſile v[af]q[ui] e[n]i[mi] q[ui] colore. Q[ui] q[ui]q[ui] fallit qu[ead]mo[n] p[tingit] in baras et morphea. C[as]biui.n. et adherentia i[am] i[bi] ſi repta iz ſilli-tudo no[n]i: inuenti. Et h[ac] q[ui] op[or]q[ui] e[ſſic]t i[mi] immu-natia q[ui] e[ſt] yna, de virtutib[us] nutritiu[n] e[ſt] in ho[ic]vna in g[na]e i p[ni] p[or] i[zi] in membi[us] ſilli pt[i]ui dinersiſicat, in vnoquolq[ui]n.m[eb]i[ro] e[ſi]tut virtut i[mi] ei p[or] c[op]l[oz] q[ui] nutrimet[i]nus in ei p[or]tuit ſiutudin[em] d[iner]fa a virtutie q[ui] nutrimet[i]nus in ſiutudinenc[ui]t p[mutat]. Immutas-tina yo q[ui] e[ſt] i e[ſe] op[or]q[ui] e[ſſic]t toti corpori q[oe]z. g[na]tine yo n[am]tutis due p[ir]s[es]: yna e[ſt] q[ui] in masculis i[mi] ſe minis p[ir]sma g[na]. Altera e[ſt] q[ui] diu[i]tud virtutes q[ui] ſunt in ſpermate i[mi] permiscet e[as] t[ep]erado ſim q[ui] ynuic[i]q[ui] p[uenit] membro d[ais] neruo c[opoly]nionc[ui] p[ri]amet et oſſi c[opoly]nionc[ui] p[ri]tui: h[ui]t to[n]tui p[uenit] de ſpermate ſilli pt[i]ui i filis p[mi]rti[i]onis i h[ac]q[ui] virtut[e] vocat[us] me-dici virtut[e] imutatiu[n] p[mi]s. C[ui]tib[us] yo iſformatiu[n] imp-mens e[ſi] illa ex q[ui] p[cepto] ſui creatoris: p[cedit] m[eb]i[ro]z] lineatio i ip[or]s p[ig]uratio i p[ca]uitas i forma[ia] i leituras i aſpitas i e[or] p[ir]s i ip[or]s p[iti]nutras: i adyltimi op[on]nes q[ui] e[ſt] ſinib[ui] dim[ef]ionu e[or] p[ed]eſt. Et hui[ui] q[ui] h[ui]t i miſtraſtes k[ui] q[ui] re[n]utrimet[i]n miſtraſt ad sp[er]cus c[usto] diend[as] i ſunt virtus nutritiu[n] a crescitu[n].

C[it]De n[am]tutib[us] n[am]lib[us] miſtraſtib[us]. Ca.ij.

miſtraſtes k[ui] miſtraſtes: q[ui] ſunt q[ten]to[n]u: n[t]utes: attractiu[n]. reſt[itu]na digestiu[n]: a erpulſiu[n]. Attractiu[n] yo ſunt creata ad attraheſdu nutrumentu[n] muatiu[n] q[ui] opa-tur h[ui] villis m[eb]u i q[ui] ſim latitudin[em] p[et]ſis. C[et] reſt[itu]na ſunt creata vt i[nu]matiu[n] reſtuneat.d[u] n[t]utes ip[am] muu[n]tes in eo op[a]t[us] q[ui] ab ip[or] alumemt[i] ſuſciant: q[ui] deq[em] efficiat villis: q[ui] ex tráſuerſo p[t]endun[k]. Et eſt et c[ui] ylii q[ui] ſim latitudin[em] i[ced]et aux. probent C[it] Digestiu[n] yo e[ſi] illa q[ui] a[tr]actiu[n] attracti[ur] i reſt-nut reſt[itu]na e[enti]a quertit apta[rum] tutu[n] i ea p[muta]-tionu[n] facientu[n] op[ati]i o[pl]om[i] q[ui] versi[]n[em] nutriens in effici e[ſt] p[et]ens. H[ec] e[ſt] n.ei[rum] op[or] i nuatino q[ui] vocat[us] dig[os]. Li[ui] vero, operatio i ſuperſkutatibus eſt vt ſi pole ſuerit e[as] i h[ac] mutet dispo[ſ]q[ui] et vocat[us] dig[os]. Aut vt e[ar] egresione[za]m[bro] i q[ui] reſt[ete] faci-lez efficiat: c[ui] erpulſi[em] earu attenuado e[enti]a ſi q[ui] p[hi]b[us] ſuerit groſſities: aut igroſſando ſi q[ui] vetat ſuerit tenuitas: aut i[c]ed[uo] ſi q[ui] p[hi]b[us] ſuerit yſcositas. Et h[ec] q[ui] operatio vocat[us] maturatio. Eſt t[n] c[ui] dig[os] i maturatio ſinonyma dicunt. C[er]pulſiu[n] at eſt illa q[ui] ſuperſkutate[] ſeppellit ex nutrumento resſidu[m] que ad nutriendu[n] no[rum] eſt q[ueniens] i aut q[er]cedit menutu[n] ra q[ui] ſufficit ad nutriendu[n]: q[ui] no[rum] eſt necc[ia] aut e[ui]at in receptaculo ſibi apto ſicut vi[n]s in y[el]ſca. Et h[ec] q[ui] n[t]e has erpellit ſuperſkutaties: aut per partes q[ora]ma n[ui] q[ui] e[ſt] p[ar]a[ta]: vel ſi no[n] fuerint i[bi] forma[n]a p[parata] a nobili erpellit ad ignobile i a duro ad la-tu: C[ui]q[ui] in parte erpulſi[onis] ſuerit declinatio meni ſuperſkutat i n[am] quertit e[ſi] n[t] erpulſiu[n] ab illa ſemis-ta i n[om]t[i]u] poſe ſuerit. C[his] at[n] q[ten]o: n[am]tutib[us] n[am]lib[us] q[ten]o: p[ine] ſu[n]t q[uit]itates. ſi caliditas i frigiditas ſic-citas i h[ui]ditas. Sz calitat[us] ſu[n]t i o[ib] q[ten]o: p[er] c[er]to e[ſt] q[oe]. Frigiditas vero e[ſt] c[u] alicui earu: p[uit] ac-entat[ur] i n[em] ſential[ur]. Q[ui] n. frigiditati, inſert eſentiali-liter e[ſt] vt i[po]q[ui] virtutib[us] ſit ſi: q[ui] oim virtutu[n] ope-rati[ones] per motu[n] e[ſi]n[ut] i h[ui] q[ui] q[ui] in attracti[em] e[ſp]liſ[em]e manifestu[n] e[ſi]tut. Sz in dig[one] eti: q[ui] dig[os] c[op]leq per partes ei[rum] q[ui] ſuit ingroſſat[ur] i inſpilſat[ur] p[si]tiendo i adiugendo ei q[ui] attenuat[i] ſuit i ſubtilitat[us]. Et h[ec] q[ui] mot[i]ones k[ui] ſeparate[us] i temperaſtes. Reten-tina yo opera[tr] villos mou[edo] tráſuerſos ſz figu[ra]q[ui] p[er]h[es]i[onis] b[oe] c[af]z. Et fritas q[ui] e[ſ] paralitici faci[es] i mortificá[us]: i ab i[po]q[ui] p[hi]b[es] op[or]ib[us] ad reſt[et]q[os] t[n] faci[ed]s ac[en]tai[ur] i ſert q[ui] villos ſim b[oe] p[er]h[es]i[onis] ſi g[ura] t[zi] d[os] ſin op[or]ib[us] n[am]tut[i] effentiali r ingredi[t]: iz-tali p[ar]a[tr]at inſl[iz] diſp[one] q[ui] ip[ir]s ſua custodit op[or]q[os]. Et erpulſiu[n] q[ui] a frigiditate i una[tr] p[pe]a q[vent]oſitat[us] p[hi]b[us] ſieri diſſol[oz] q[ui] ad expellendu[n] iutau. i q[ui] in ei[rum] auriliai g[ross]itue i p[pe]a q[ui] villus q[ui] ſz latitudin[ez] p[re]tedit erpimèt[e] ſhit i inſpilſat ip[ir]. Et h[ui]q[ui] e[ſt] et inſtrin p[pare]: e[n]o[n] e[ſt] i ip[am]et op[or] auriliu[n] ſerre. Et frig[ui]n i[mat]r at in ſuitu[n] h[ac] virtutu[n] niſi p[ac]c[n]s. ſi.n.in ip[ar]a met ingredere[q] op[or]ib[us] noceret i mot[i]ones oblitaret. Siccitas vero i tru:z virtutu[n] operationibus necc[ess]aria e[ſi]rit: que ſunt due mutatine localiter i reſentiu[n]. Duabus vero localiter mutatuis: que ſunt altra-citu[n]a erpulſiu[n] piebet ſiccitas auriliu[n] eo q[ui] multá-eis e[ſ]ſic]t ſubſentatione[ſ] que in motu[n] e[ſt] necc[ess]aria motu val[us]. ſpirituus qui has virtutes ad suas desert operationes impulſione[ſ] vehementi[que] i talem qua-

Liber.I. Sen.I.

lis est ipsa humoralis phibet fluxus cù in indibita
tuerit spùs: aut inari sed retentue pp restrictionem.
Digestiva aŭt pis idiget hùditate. Capit hec aŭt
cù inter quilitates actuas a paissus coparaneris in-
quætum iste vutes eis indigent repies virtute retè
tiuæ pl? idigere siccitate ch caliditate:eo q tps i quo
qescere dz villus retètive mator est tpe in quo moue
ri dz villus qui fin amplitudine tendit ad còstringe
dum. Nas tps qo est mouendum est illud q calidita-
te indiget: est breve et totum reliquii tps eius ope-
rationis est ad tenendum et ad qescendu. Et q. puero
rum còplexio pl? declinat ad humiditate:io virtus
hec in eis pis est debilis. Attractiva yo plus indi-
set caliditate ch siccitate:qin caliditas adnuat i at-
tractioe in eo q major ps sue opatiois est mouere:
plus necesse est ei mouere ptes sui inſtri ch qetas
facere et cù siccate stringere. Hec em ùtus no tni in
diget multo motu: iz pleruls et motu idiget vehemè
ti. Et attractio qde fit:er virtute attractiva quem
admodù magnes attrahit ferru: aut iplendo vacuù
sicut aqua trahit in azaracha: aut caloze sicut i lápa
de attrahit oleu: iz hec pars tertia reduca: necessa-
rio ad iplendu vacuù apud certificates imo est ipsa-
met. Cum ergo virtus attractiva caliditatis hùerit
aurilùs forti: erit attractiva. Expulsivo ayo minus
indiget siccitate ch attractiva retentiva. No em idi-
get z restrictione retètive: neq infeparabilitate attractive
et z restrictione eius et circudatioe attracti tenendo ptes
inſtri: donec ad úlas alterus ptis attractio pueniat
Et advikimi nullo mò indiget expulsiva qete iz mo
tu et inſpiliatione pauca q ad expumèdu et ad erpel-
lendum tali adnuit menfura: qtenus p ipsaz rema
neat inſtrm figurà expeſionis et coſtrictionis ſeruans
quem admodù in retentiva tps longi et in attractiva
tps breue est necessarùi donec ptùi attractio vnà
applicet alij:ideoq siccitate pa:z idiget. Que aŭt
plus eis oibus idiget caliditate est digestiva q sicc-
tate no indiget. Iz humiditate vt nutriés efficiat et ad
penetrandù in foramina et ad figuras recipidas ap
tum reddat. Neq pòt alijq dicere q si humiditas
in digerendo eſset inuattua pueri posſent res duras
digerere. No em puenit pueris no poſse iſt: iuue
nibus poſſe ppter h? iz ppter homogenei et hoge
nee elogatione. Q. n. er reb? duruz eristit còploni
pueroy n è hògeneù. Vurtutes iga: digestive corá eo
n opant: n: iz ſcipiu: retètine: iz cito iz3 expeſiùt er
pſiue. Juueno yo o plonib? è iduenies ad eos nu
trièdosuenies. Et er h? qo collecti è q retètiva indi-
get z restrictione et figuray z restrictionis fixione le:go tpe
et pauco motionis adiutozio. Et attractiva z restriction
ne indiget et fixione et coſtrictionis tpe breuiffimo et
in motu multo idiget aarilio: et expeſiue est ne:ium
ſtrigere tni fine fixione de q no est curàdu. Et indi-
get adiutozio ad motu facièdu. Et digestive è ne:ciu
eliqre et tépare: ioq virtutes iste quilitates illas qtuor
ineqìr opari faciùt: et eis ineqìr indigent.

De virtutibus animalibus.

Ca. iiiij.

Antunes at aiales intelligi volut p illas vutenz
ilia è cù in mébrus recepta fuerit pparabit ad
recipìduè vutute ſensus et mot? et opònis vite qibus et

admiſcent tunor, et ire motòes ppea q i eis reperire
dilutione et z restrictione: q accit spui q huic còpat? est
hutu. Nos at erplanabum iumma hæc et dicem
q quæ admodù ex humon spìntudine fm alia: com
plòz ſuba ghaf spilla q eit membru: aut ps mébru:ta
ex humon vapoud? eo:z subtilitate fm alia: còplò
nè ſuba ghaf subtuts q est ipsa. Et sicut apud medi
cos epar pme gnationis est principiu: ita cor: zationis
2 puncipu: erutut. Et hie spùs cù ſin plòplò pue
nit quà dz hre ad hac vutute recipièndà pparat. dei
die oia alia pparat mébra ad recipièndu oàs al:tes
aiales: act reliqs. Vurtutes eqd: aiales in spu
qde et in mébris no pueniùt nifi poſt chec vitalis pro
uenit. Jo q lztutes aiales alie: unébu destru:
tur: viuù tni mébru adhuc erisit nifi hec v? i eo ſue
rut deſstructa. 3one vides q mébru: ſpidu: aut pali
ticu vnqodq f3 hitadinè c: no hns ſensum n3 motu:
aut pp còplone q phibet ipm cos recipe: aut pp op-
pilatoz q accit inſk cereb? et iz3 in neruis q ad ipm.p
ueniùt. atn ipm eſt viuù. Et membr: cui accit moi:
est no hns ſensum tni motu et accit ei vt putrefiat et
corupat. In mbro g paralitico è v? q ei: cuſtodi
tà: donec cù remotu fuerit qo phibet pſuat ad ipm
v? ſensus et mot? ipm nàq pparatu: erat ad ſuſe
pienù: eà pp vut vitalis ſanitare: in eo. Prohibis
eim no phibuit nifi vt no eà in effectu recipet ſi mé-
bru: no ſic est mortuù. Et pparas no est v? nutri-
di tni ita vt dicam q chri diu: vitandi affuere vi
uum erit: et cù deſtruec erit mortu: qin hoc ipm vere
bù vutis afferem? nutritive. Forſtasse eim plerùgim
aliq ei? opò destruerec et mébr: viuù remanebit: ſot
tasse plerùg remàebit ei? opò et mébr: tèdit ad mo-
tem. Et ſi v? nutritina in qua:tu: est nutritina est
ipsa v? q pparat ad ſentiendu et mouèdu vegetabi
lia pparata forèt ad ſensum et motu recipiendu. Re-
ſtat v? vt pparas alia res q ppa: ſequa: compl-
nem q vocat v? vitalis. Et ipa qo eſt pina virtua
q in spu: puenit cù spùs er subtilitate humon pedit
dein spùs ſin phm. haz p eà recipit ſcapiu: pimz
et aliam pma: er q alie pfluit vutes. Chaz yo vtu
tum opònes no ab hoc pueniùt spu: in p? rei: ſic
et ſensus visus apò medicos no puenit per ſpm ala
lem q eſt in cerebro nifi ad chryſi alloidez penetret
aut ad lingua aut ad alia. Cuz q ps spùs inventria
lum peruenerit: cerebu còplòz recipiet et erituenies
vt er eo pueniàt virtutu: opònes q in eo pimo reper
te ſunt: et ſilr in epate: et ſilr in testiculis. Et apòme
dicos quide: nifi poſt ch spùs in cerebro ad alia: con
uertik còplòz no pparat ad recipiendu anima: q est
principium motus et ſensus: et ſilr in c:pe: iz prima com
plò iam inuerit ad recipiendu virtutè primà vitalè
et ſilr in vnoquoq membro: apud eos em vn:uod
ex operationu: genus alia: hz alam: neq: è alia vna
er qua virtutes iste pfluit qin hui: ſumme aggræa
tio est alia. Et ſi quidem prima còplò taz adnuit ad
virtutem primà recipiendà: tunc tam dedit vitalè vbi
puenit spùs et virt? q ſunt eius perfectio. Hec aŭt
virtus apò eos no ſola sufficit vt spùs per ipam oòs
alias ſuſciat. vutes nifi: ppria: puenerit còple:
Cpieterea dixerunt q virtus hec pieter hoc quod

Doctrina.VI.

23

ipfa est ſpās vitſ; ê et mot? ſube ſpualis ſubtil ſinm¹¹ ad medra i ſinm¹¹ strictiōis et dilatatiōis aeris attra cti et pulſus. Affert eam adutouru i patiōde vite. qd è paſſio et in ſpōne opónuſ aie et pulſus p[]bct auriliu qò est actio. C[]Et hec q[]dō ſtus ³tutib⁹ nāliu? filat idōs q[]n volūtate, p[]n pluſit et filat? ³tutib⁹ aialib⁹ pp opónu eap[]dueritatare. ipa.n. dilatat et c[] stringit innu[]monet. q[]duo? motib⁹ ³iys. C[]Phi aſt cnz a[]ia3 dicut a[]ia3 terrenā dicere volut p[]ſectio n[]e corpiſ nāliis inſtrahis. Et volut dicere ſinm¹¹ ois ³tutis er q[]metip[]ſ mor? p[]ueniut et opōnes diuerſe. E[]rit ig[]hec ³tus ſz ³phoz ³n[]ia3 a[]ialis: ſic ³tutis n[]ales q[]s noianum⁹ ap[]cos ³tutis vocan[]t a[]ia-les. Q[]s fi nouerit dicere a[]ia3 ſz h[]ac itention[]e: ſz vo lant dicere ³nt te q[] est ſinm¹¹ prehenſiſedi et mouedi q[]d er aliq[]p, p[]uenit prehenſiſde voluſtarie. Et n[]alem volut dicere q[]si virtute er q[]op[]d p[]uenit in ſuo cor pe ſin h[]p[]r forme diuerſitatac[]e n[]o erit hec ³tus a[]ialis: ſed erit n[]alis et altioris o[]dis q[]d ſit virt? qua medici vocat n[]alem. C[]Et fi naturalem vocauerint illa q[] re nutrumenti ministrat et ³uertit: ſiue ad hoc vt rema reat induidiu[n]m: ſiue vt remaneat ſp[]c[]s n[]o erit hec n[]alis ſed erit tertiu[]s ſenus. C[]Et q[]r ira timo[]r et filia e[]or h[]p[]r ³tut? ſunt paſſiōes: t[]ic ſz e[]or p[]n¹¹ ſint ſenſus et eriſtimatio et t[]utes ap[]h[]eſt[]etes huic t[]in c[]oſparate ſunt tertiu[]s. D[]i ³tus declarationu[] rón[]e certi- care et an ſit vna an plures ³v vna in ſap[]ia ³tinetur naturali que philosopie pars eriſit.

C[]DE ³tutibus a[]ialibus c[]o[]prehenſiſtib⁹. Ca. v. ³N virtute a[]t a[]iali due copul[]ſtur ³tutes: ³rqr ipa est ſicut gen⁹: vna è ſicut ³t? prehenſiſua: et altera ³tus motia. Et prehenſiſua q[]d est ſic duar[]u ³tutu[] gen⁹. Una ³ct? prehenſiſua m[]aſſeste: et alte ra ³t? prehenſiſua occulte: ³t? q[]d manifeste prehenſiſua è ſenſibilis q[] è gen⁹ ſin ³ſa[]dā q[]n[]o ³tutu: et viij. alios. Q[]s ſi d[]erim⁹ q[]s ſint v[]erit ³t? vinen di: ³tus audiſedi: et virt? ³nſtādi: et virt? t[]agendi: et virt? odora[]di. Et ſi d[]erim⁹ q[]s ſint. viij. erit h[]ui? c[]s q[]p[]līb⁹ certificato[]r ³v q[]tactas ſit p[]les ³tutes. Iq tuor et ponut p[]pe vn[]q[]s q[]tuor: gener[] tactus ³nt te p[]f e[]li: z in med[]ro ſenſibilt ſint coia ſic ³nſu? et tactus in ligna: viſn[]s et tactus in oclo: h[]o a[]ut certificare est p[]hi. et virt? q[]d prehenſiſua occulte et n[]o ſentiſés è ſicut genus q[]n[]o ³tutu. Una è ³tus q[] voca[]t ſenſus cois et ph[]aſtasia et ap[]o medicos q[]dè ſunt vna ³t? ſz ap[]o certificātes q[] ſut er p[]h[]is: due ſut ³tutes. C[]S[]ſus n. cois è illa q[] oia ſenſu p[]cepta recipit et p[]pter e[]or formas pati[]q in ip[]a copul[]ſtur. C[]ph[]aſtasia ³v è illa q[]e as custodit poſt[]que tung[]u et retinet e[]as poſt ſenſus h[]ntia. Et q[] harpuaz est recipiens alia est acu ſtodiēte. Soc a[]ut certificare è p[]hi. S[]z qual[]c[]uq[]s ſue rit eius ſedes et opatiōis eius ſinm¹¹ est anteriò: cere b[]i ventriculus. C[]Et ſco a[]q[]dè est virtus qu[]a medi ci vocat cogitatiu[]na. S[]z certificato[]res vocat q[]h[]z ima g[]inatiuam: q[]n[]o cogitatiuam. Si e[]m impauerit eis virtus eriſtimatio a[]ialis qu[]a poſtea no[]iabimus et ip[]s[]m et ad ſua p[]eruenit op[]n[]e vo[]cāt e[]s imagi nati u[]a. Et ſi virtus rón[]alis ei impauerit et ra d[]uverit e[]s ad illud p[]deſt vo[]ca[]t virt? cogitatiu[]na. C[]Quocunq[]s t[]n m[]o p[]uerit inter h[]ac virtut[]e et p[]mam eriſit vo[]ſia q[]

p[]a est recipiens et custodi[]es id q[]d ad e[]s p[]uenit des formis ſenſu p[]ceptis: et ita è illa q[] se exercet in eis q[] in imagina[]tioe recōdita ſunt exercito []ponedi et di iudici: et ſinglas p[]ap[]it formas qu[]c[]admo¹¹ ad e[]s p[]ueniut a []ſenſu: et a[]lias formas ab eis diuerſas ſic hoiem q[] in monte volat ſinaragdino. S[]z ph[]aſtasia n[]o p[]òit ante n[]iſ q[]t[]u recipit a ſenſu: et h[]q[]d ³tutis ſedes est v[]etriculus cerebru medi⁹. Et hec q[]d virtus est iſtriu[]t ³tut? q[]pculdubio i a[]iali è occulta c[]o[]ph[]eſua et è eriſtimatio: et ipa q[]d est ³t? q[] a[]iali indicat q[]lup⁹ è mimic⁹ et fili⁹ è dilect⁹: et q[] a[]nona[] p[]bere co ſuecit è amic⁹ a q[]n[]o è ſtugiſi[d]u. Et h[]o iudiciu[]s ſin modu[]s eriſit n[]o rón[]ale. a[]miſcita. n[]e unimicita non ſenſu ſut p[]cepte: n[]z ſenſus e[]a ³p[]h[]eſit: n[]z de eis in dicat n[]iſ ³t? alia: et l[]n[]o ſit c[]o[]p[]h[]eſio rón[]ale: e[]t t[]n p[]culdubio aliq[]p ap[]h[]eſio n[]o rón[]ale. Ch[]ò et p[]leruq[]ytu[] h[]ac ³tute i mult[]s no[]z iudici[]o[]r et p[]cedit i hoc qu[]c[]admo¹¹ a[]iali n[]o rón[]ale. C[]Et hec q[]d ³t? didit a ph[]aſtatica: q[]m ph[]aſtasia ſenſu p[]cepta retinet: et hec in p[]ceptis ſenſu i[]t[]eſiōes discernit n[]o ſenſu p[]ceptas: et ſepat ab ea q[]s imagina[]tiu[]n vocamus et cogitatiu[]na: q[]m illi⁹ op[]ones nullu[]q[]s ſeq[]ui audiciu[]n: et ³ſi⁹ op[]ones n[]o ſol[]u iudiciu[]n ſz et iudicia sequunq[]e illi⁹ ope ratiōes ſut in ſenſu p[]cept⁹ ap[]ositione facere. et iſtus op[]r in ſenſu p[]ceptis iudicare i[]t[]eſiōes e[] ſenſum et qu[]c[]admo¹¹ i a[]iali ſenſus è iudicās de formis ſenſu p[]cept: ſi[]r eriſtimatio a[]ita est iudicās ⁹ it[]eſiōb⁹ illa[]z ko[]ſaruq[] q[]d eriſtatiu[]o[]ez p[]ueniut et ſn ad ſenſu. C[]Qui d[]i s[]t hoim ſut q[]p[]fumut et h[]ac ³tute imagi[]nati vocat ſz n[]o ide curam⁹: q[]r q[]d noib⁹ ſi disputamus: ſz i[]tatiōes et o[]ſias itelligere debem⁹ et medico q[]d n[]o è curādu[]t vt h[]ac ³tute ſciat. Impediu[]nta n[]a[]g[]ato opatu n[]i eins et ip[]ediu[]nta opónu alia[]z ³tutu q[] ſk anteq[]s ip[]a ſec[]ntia ſut ſic ph[]aſtasia et imagi[]natio et m[]eoral[]k qu[]a poſtea no[]iabim⁹: et medic⁹ q[]d n[]o curat n[]iſ de ³tutibus er q[]b⁹ c[]i ſuis ip[]edim[]et accit leſio p[]uèit egritudo. Q[]d ſi leſio accit op[]n[]i aliciu[]n? ³tut? c[]s im p[]edim[]eti q[]d accit pu[]r opatiu[]i alterius virtut[]e q[] ei. p[]uerit[]s ip[]edim[]eti ill[]d ſecut[]i malitiā c[]oplōnis alio- ciu- n[]us m[]ébu aut corrupti[]o[]ez ap[]onis suſſicit medico vt ſciat ip[]edim[]etu illud pp maliti[]s c[]oplōnis mébu: aut ſue ap[]onis corruptione accidisse: ad hoc vt c[]u medicia ſubuenat aut ip[]m ab eo custodiat: et n[]o cu rat[]ſare disp[]ónem virtutis cui q[]d accit n[]o accit n[]iſ alio mediſte poſt[]que ſcinerit disp[]ónem et eius cui ac c[]idit ill[]d q[]d accit ſine medio. C[]Tertia ³v illa[]z q[]s noiant medici è q[]nta aut q[]rta c[]i certificauerimus q[] est ³t? ³seruatia: et m[]eoral[]is: è theſaur⁹ ei⁹ q[]d puèit ad eriſtimatinu[]a de i[]t[]eſiōb⁹ i p[]ceptis ſenſu e[] forma[]s e[]o[]n ſenſu p[]ceptas: ſic ph[]aſtatica è theſaur⁹ eius q[] puèit ad ſenſu[]z er formis ſenſu p[]ceptis et eius q[]d loc⁹ è poſteriu[]r cerebru v[]etricul⁹. C[]h[]ic[]vo, è locu[]s q[]ſideratiōis p[]hyſice: vtr[]u ³tus ³sernatia et m[]eoral[]is et virt? q[] reduciut ill[]d q[]d è abſens ad m[]e tia[]z er eis q[]b ab eriſtimatina ſut poſita ſit virtus vna aut virtates due. Medico t[]n n[]o è inde curādu[]t: q[]m nocum[]eta q[]e eis q[]lrcuq[]s ſint acci[]nt ſut homoge nea: ſut.n.nocum[]eta q[]i v[]etriculo cerebru poſteriu[]r acci[]nt: v[]l de g[]ne ap[]lōnis v[]l d[] g[]ne ap[]onis. Virtus ³v c[]o[]ph[]eſiua q[] è vna de virtutib⁹ a[]ie c[]o[]p[]h[]eſiua e[]t

Liber. I. Sen. II.

humana rónalis. Et quæ medici virtute eustinatius
nòs ſiderauerunt, ppier czà quæ dixim: nò hæc vur-
tutè nò ſiderauerunt. Non em fuit cop. ſidcratio
niti in operatibus tria virtutum tamen nò in alijus.

C[ap. vii.] De virtutibus alialibus motuis.

Nonna vero virtus est illa q[ui] chordas ſhit et la-
rat pp q[ui] mouenç mébra et nucture dilatatoë
lia et flexioe. Et eius q[ui] penetratio est i in reruis q[ui] ſut
cù lacertis junut. Et è genus q[ui] ſim specificatione
p[ri] capi[ui] moru[n] speciſica[re]. In vno q[ui] ſigit musculo est
alia nà q[ui] eit ſeqnis indicum eustinatue a qua pro-
uenit communis consenſus.

C[ap. vii.] De opatioribus.

Ac postremus huines doctrine. Acem? q[ui] opónu ſingulari alie ſunt q[ui] ab yna
[plen] virtute, verbi gr[ia] digo. Alie q[ui] duab?
coplen[que] virtutib? ſic cibi desiderium q[ui] [ple]t a vir-
tute náli attractiva et a virtute ſensibili q[ui] e ore stòi.
Attractiva yo opat[que] er h[uius] mout villum q[ui] ſim lo-
situdin[que] ptendit retinendo illò q[ui] attrahit et ſugè
do er h[uius] obibus q[ui] e libi p[ro]pum. Senſibil[que] at opat[que]
h[uius] hæc ſentit paſſione: et q[ui] ſentit modicationem
coler ingre q[ui] est ecaſtās desideriù q[ui] eſſe noiaum.
Et hæc q[ui] opónenò vicem? duab? [pler]i virtutib?
nifi ò q[ui] cù ſensibili acciderit nocu?¹¹ desſruet i[te]to
q[ui] vocat fames et desiderium: n[sp]s ſiderabili cibus l[ui]
eo corpus idigeat. Et ſi[rum] tráſglutiendi op[ò] duabus
c[om]plek[que] virtutib?, yna è attractiva nális: et altera eit
attractiva voluntarie, et p[ra]ia q[ui] ſu[n] [plut] op[ò]nque z p[ro]
villù q[ui] ſim lògitudin[que] ptendit q[ui] e ore stòi et isopha-
so. Et ſcède [ple]t op[ò] pervillù lacerti tráſglutiendi.
C[Cuius] vna duap[que] virtutu [ſtra]ſtrueq[que] tráſglutiendi op[ò]
durik p[uenit]: l[uius] nò fuerit [ſtra]ſtrueq[que]. S[ui] cum illa nò
opata fuerit erit tráſglutiendi op[ò] diſſicil. Nòne vi
des q[ui] cum [ſtra]ſiderium nò recte p[ced]it durik p[uenit]
op[ò] tráſglutiendi illò q[ui] nò ſiderat: imo in ab-
horemus aliquá re n[am]ſea nobis puocabit. et cum
c[ui] poſtea tráſglutire voluerimus et territa fuerit ab
ea d[ur]tus n[am]a attractiva a desideratua dura erit op[ò]
volútarie tráſglutiendi. C[etr]aſt[que] q[ui] nutrimen[que] p[ra]ſic
virtute mébr[que] ippeſt: a [que] p[ced]it et attractiva mébr[que]
ad q[ui] accedit. C[est] ſi[rum] ſup[fl]utatu[rum] egressio q[ui] ſit per
duas vias. C[est] p[er]ſtās plu[m] eriſtit op[ò]nis p[ro]nùm¹²
duirtutes. f. a[li]sis et nális. et forſtasse p[er]lu[m]s eriſt c[uius]
c[ui] virt[que] et [q]litātās: ſic ifridatio q[ui] phibet más et inuat
erpufu[n]a in paritate ſup[fl]utatu[rum] q[ui] [ſcè]dunt a mé-
bro: et vitat[que] et facie[rum] reuerberat. C[est] fritatis q[ui]e[q]
litas p[pter] duas phibet res. f. c[ui] eſſentia ſub[ab]e ei[q]
q[ui] eſſundit inſſando: et co[ſu]ſtado poros. Et res
tertia q[ui] est per accens q[ui] est q[ui] calitas ertinguiat, attra-
cina. et [q]litas calitat[que] attrahit per illud q[ui] iſtis op[
]ponitur modis q[ui] p[er]diximus. C[est] calitatis q[ui]e[de]z [q]
litas et nečitas vacui nò attrahunt in p[er]mis nifi illò
q[ui] e ſubtil[que] et poſtea quod eſt p[ra]ſſum. C[ui]t? yo
attractiva nális nò attrahit nifi q[ui] eſt ei magis c[ò]
ueniens: et q[ui] n[am]e eius e [pr]priu[que] attrahere et p[er]lu[m]
q[ui] e magis p[ra]ſu[n]z e magis p[ra]ſu[n]z et magis p[er]ueniès.
C[ap. ij.] Sen. libu[m] p[er]mi canonis ip[er]it: e ſut doctrine. ij.
C[ap. ij.] Doctrina prima est de eſtrudinibus.

C[ap. ij.] Doctrina ſecunda est de causis.

C[ap. ij.] Doctrina tertia est de accidentibus,

C[ap. ij.] Doctrina primi ſunt octo capitula.

C[ap. ij.] De doctrina cæ [e] eſtrudinibus et accensis.

Acemus quæ causæ

in libris medicorum et id q[ui] primo est et
er q[ui] p[uenit] intentio alicui[que] dispónis in
corpe humano ex q[ui] opón[e] ef
ſential[que] p[uenit] nocu?¹³ p[u]ctu p[ro]mo. Et eſt aut p[ro]
xio n[ò] nális aut c[ò]pón n[ò] nális. Et accidens eſt res
q[ui] hæc ſequr dispónem q[ui] n[ò] nális ſue ſit n[ò]liu[que]
ria ſicut dol[ò] in colica: ſue n[ò] ſit ſua ſicut rubedo
multa marille in p[iple]nionia. C[æ]cæ exemplu[que] est
putredo. Eſtrudinibus exemplum eſt februs. E[re]pli
accidentis eſt ſitis et dol[ò] capitis. C[æ]cæ q[ui] exem-
plus est repl[ò] in receptaculis q[ui] ad ocultum deſen-
dunt. Exemplum eſtrudinibus opilatio in vuaq[ui] eſt
eſtrudo inſkalis vel c[ò]pónalis. Exemplum accensi,
est deſstructio viu[s]. Exemplu[m] eſt c[ò]pón est rubedo ábaru marillay
et g[ib]boſitas vnguiu[m]. C[æ]c[n]s aut vocatur accens
reſpectu ſue eſſentie aut c[ò]pón e[ui] c[ui] accit et vocat
ſignatio respectu c[ò]ſideratiòis medici ad ip[ro] p[ro]
c[ion]eſions euis ab e[ui] ad ſcien[ti]am eſtrudinibus eſen
tiá. C[et] est e[ui] cum eſtrudo ſit alterius eſtrudinis c[à]
c[ui]ſet colica ſincopis aut p[al]iſis aut epilep[ie]. C[æ]
c[ion]es qu[o]s plu[m] est c[à] eſtrudinis ſic in colica do
lor forſtis q[ui] ſit c[à] vt accidat ſincopis: et ſicut dol[ò]re
hemens q[ui] ſit c[à] ap[ati]s p[er]terea q[ui] m[ere] ad locu[m]
de ſcendunt dol[ò]ris. Et p[er]lu[m]s et i[ta] ip[ro] accens eſt e[gr]
tudo: q[ue]admo?¹⁴ dol[ò] capitis q[ui] ex ſebre accir: am
q[ui] g[ib]ſik[que] et t[à]diu[m] ſit mansiſuns donec ſit eſtrudo.
C[et] est et i[ta] cum vna res c[ò]pón[e] ſui et rei q[ui] eſt ante
ip[ro]m: et rei q[ui] eſt p[or] ip[ra]ſe q[ui] eſtrudo: et e[gr]
tudo et accens et c[à]: q[ue]admo? q[ui] verbi gr[ia] ſebus ethica: q[ui]
accens ap[ati]s pulmonis: et eſt e[gr]itudo ſin ſe: et c[à]
de]b[ilit]atis stòi. et ſicut dol[ò] capitis q[ui] accit er ſebre
q[ui] dol[ò] ille g[ib]ſik[que] et eſt accens ſebus et e[gr]itudo i[se]
et p[er]lu[m] p[uenit] er e[co] ſe. et ſit ip[ro]nus c[à].

C[ap. ij.] De diuſionibus dispónum corporis humani et de generibus eſtrudinum.

C[ap. ij.] Corporis humani diſpoſiţiſes l[ui]s. ſunt tres. C[ap]o[n]itas q[ui] eſt disp[ò] p[er] qu[à] c[or]p[ò] hois in ſui c[ò]p[ò]lone et c[ò]pón[e] tale e[er]itit vt er eo op[ò]nes euis o[es] p[uen]t[am] in columns. C[et] e[gr]itudo q[ui] e[ſp]ò in corpe hois huic ſua et disp[ò] q[ui] eſt ap[ò] e[ui] neq[ui] ſan[ti]as n[eg] e[gr]itudo: aut i[ui] q[ui] n[ò] eſt ſanitas i v[it]mo aut e[gr]itudo in v[lt]io q[ue]admo?¹⁵ corpora ſen[ú] n[ò] ſualic[que] tu[rum] et p[uer]or[ú]m: aut i[ui] q[ui] ábe res i vno t[pe] in duobus ſunt copulate m[é]b[us] ant in vno mébro ſed in duo- bus generibus remotis: ſicut q[ui] eſt in p[ro]lone ſanu[m] et in p[ò]none eger. e[re]p[li] c[à] aut i vno mébro duobus ger- neru[m] p[pin]quor[ú]m: ſic[que] eſt ſan[ú] in figura et non ſanu[m] in c[it]itate et ſit u[m]: aut q[ui] eſt ſan[ú] in duab[que] q[lit]atibus p[er]ſinis et n[ò] ſanu[m] in duab[que] q[lit]atib[que] actu[m]: auti c[it]itudine duar[ú] rer[u]m i duob[que] t[pi]b[que]: ſicut q[ui] ſana[que] in h[ym]e et i[n]ſura[m] in ſe. C[es]trudinum vero alie ſunt q[ui] ſunt ſimplices alie ſut q[ui] ſunt ap[os]ite. Simpli- ces a[ut] ſunt que ſunt vna ex p[er]ſcb[que] e[gr]itudinis p[le]

Doctrina I.

24

xiōis aut vna er spèb egritudis 2pōnis quâ poſtca
noiabim'. Cspolite 2o ſunt i qb' due spès aut ples
2iüſtūtur er qb' vna 2pontk egritudo. CIncapiem'
ſigc pa' loq de egritudinb' ſimplicab'. 4 dicemus q
egritudinû ſimplicab gna ſunt tria. Cpumù è gen'
egritudinû q mébus 2pant quorptes ſunt ſiles et
ſunt male 2plopis spès et ipe qò no ſunt 2rate mem
bris quorptes ſunt ſiles: iſi qò in pnis et cénța-
liter ptib' accênt ſilibb': 2p cas mébus accênt 2poſitis
ita vt pole ſit imſaninæ eas 2prehéſas et reptas eſſe
in quocùq mébro2 volueris quorptes ſunt ſiles et
nò in 2poſitis. C[st 2m] sen' è egritudinis membro
rù officialiù q fant egritudies 2polite q mébras 2po
tis accènt q er mèb: 1s 2ponunt quorptes ſumilatur.
20 2b2 àſ officialia ſunt oponùn inſira. C[st 3]m'èiſ ge
nus egritudinù còium q mébus accènt, quorptes ſi
milanç 2 accènt inſſralib' inſtiru ſunt inſitalia: ita q
nò sequaſt eas inſſralib' accidere ppea q ſimplicab'
acciderat 2r he qb' ſut q 2inutat: ſolo vocat 2 impis
dissoluto. Solo eim 2inutatis p[]im accidit iucture,
ita q ſimplicibus mébus er qb' iuctura ſuit 2poſita
nullo mò accidit. Et plerùq accit nervo aut oſſi aut
venis ſolùmò. C[st ad vltumò qò egritudinù tria ſk
gna egritudies q 2cloponts ſequaſt malicab': egritu-
dies q malicab ſequuq 2pōnis. 2e egritudiesq 2inutat-
tat: ſolone ſequiſt. 2o is egritudo qvna h[]ay ſequ[]t p
e[]a eriſtit ei 2paſk. Egritudies at ſclopontis ſcute ſk qk
rvi. 2s noiaum'. C[]de egritudinb' 2pòis. Ca. iij.

Compònis egritudies 2ato[]r 2pôhdêſt gùb':
Egritudies creature: egritudies 2titat: 2r egritudies nueri: 2e egritudies fitus. C[]st creature q[]de3 egritudies 2qno[]r 2pôhdêſt gùb'. Egritudies figure et è vt figura a ſuo curſa nàli muter: 2r er ei' motu p[]ueniat i opòne nocumèt: ſicut è tortura recti: 2recci tudo torti: 2dratura rotùdi: 2 rotùditas 2drati. Cuisinòtì è capit: 2rotùditas cù latudine cù p[]ueniat 2de ipedi'nm. Et multa stòi rotùditas. 2r vt in crisallo idè nò ſit pua latitudo. C[st 2]m' è egritudies viaruz q[]p'kres 2pès: 2q ſunt dilatàſt: ſicut dilataſt occlus 2r ſi cut ſebel 2r varices aut còſtrisùk ſic 2[]strigit ocl' 2r pe netratio attrahêdi aerê 2r meri. Ant claudùk ſic opitzatio foraizvue 2r venan[]e pis[]r. alio[]p. Etis 3]m' è egritudies receptac[]lò 2r vêtriculo[]2 q[]p'fut. 4[spès. C[]st aut fiut maiora 2r dilatàſt: ſic teſticulò[]2 dilataſt ſolicti lus: aut miòzàk 2r 2[]trisùk: ſicut miotatio 2r 2strictio stòi 2r 2ſtrò vêtric[]2 cerebri cù è epilia: aut opilan[]k 2r 2pleſt: ſic opilat[]k vêtridi cerebri cù è apoplexia aut euanç 2r deserùt ſic euanç vêtridi corbis ſanguie cu2 mltù sandiù pnitosùs ad est aut ml[]p' tio[]2 pnitosùs. Et 4' è egritudies ſupſicie[]r mbio[]2: 2r k[]q' aut ſit le ne qò d3 e[]spe[]r os stòi 2r itest: 2r cù leniut aut eras: 2pa[]k qò d3 e[]s lene ſk trachea artia q[]n eraspa[]k. Egritudinù at 2[]titat: 2ue ſk spès 2q aut ſk er gne augmèt i ſic est elefantia 2magnitudo n[]ge et est egritudo q[]vocaſt cherſin'. Aut ſic accit cuidà h[]òi q vocabatur. Nicòach' 2 ola[]mbra adeo crener: q[]p se mouereñ potuit. Aut ſk er gne dimiutioſis ſic ſicitas lingue 2r pupille aut vt ptib. C[]nueri q[]3 egritudies aut ſk er gne augmèt. Et h[]o' qò augmèt: aut est näle ſic dens addit? aut digit? addit? aut è nò näle ſic glàdula

aut lapis: aut er gne dimiutioſis 2dimiutio h[]o' aut è
nàli ſic cù alicat 2n creaſt digit': aut n[]àli ſic cù alicui
abſcidit digit'. Egritudies q[]o ſit: 2p'qò 2p. 5. 07. 2
loco 2r d[]f p ſocietate k[]f. 4. E[]rit mébru 2 iuctura ſua
gut vt a ſuo moneat ſitu ita q[]n egrediaſt ſic ſullura
q copaſt 2reſtis. Aut moneat ſbito motu i eo n[]h[]z cur
ſum nàli n[]z volutariu ſic tremor. Aut i ſuo ſiga[]t lo-
co 2r n[]moneat ab ip[]o qu[]caddomu accit ei cù iuctu-
re in egritudie podagre idurant. Egritudies vero
ſocietat: o[]e2 colluſt 2pò[]z qu[]s h[]z mébrum 2pòne
ſua ad alio q[]ò ſibi vicinu exi: ſue ei a[]pproinquet
ſue ab eo eloſe[]r n[]im curſum nàli 2 est duap[] sp[]e[]
vna è vt accidat ei phibitio mot? ſui ad ip[]m. Aut vt
durik ſit poſtò[]2 pole erit ſic digit? cù ſibi tâgere vic-
nù phibe[]k. Aut cù accit e[]vt ab eo moueri phibeak:
aut vt ſepe[]t ab eo poſtò[]2 erat pole aut ſit difficule ſi-
cut palpeb[]e lavatio 2 iuctura[]2 laxatio i palys[]i dik
ſicultas apiendi manu 2 apiendi oculi.

C[]de egritudib' solutioſ 2inuitatis. Cap. iij.

Solutioſe q[]o 2inuitatis egritudo plerùq ac-
cidit cuti: 2r vocat exconatio: aut ſcarification: et
plerùq accit carmi q[]e et p[]pimq i q[]nodù ſem è pus: 2r
voca[]t plaga. Sz cù pus ſit ibivoca[]tyleus. ſit ât pus
in ea ppea q[] supſulitates i e[]s euanç co q[]e debilis:
2e ppea q[]e ſui nutrime[]m digere re nò valet 2 sup[]r-
tas i 2p[]r 2uerti[]k plerùq t[]n d[]f plaga: 2vle[]2 ſolo còti-
nuitatis q[] accit cuti 2r n[]o carmi. C[]n[]q[]s èt accit oſſi q
ip[]m i duap[]r ſisit p[]tes: aut i p[]tes magnas: aut puas
aut è cadés 2p[]r lògitudinè c[]ſides 2p[]r aut 2tinsit vt ca
dat i cartilaginib' 2fm tres dimenſiòes aut vt accidat
neruſs. Sz 2[]i latitudi acciderit voca[]t iſcio. 2[]i acci-
derit ſim lògitudinè 2r ei' n[]uer? n[]ò fuerit mult[] voca-
tur ſculura 2[]i ei' n[]uer? fuerit mult[] voca[]t contuſio.
C[]plerùq èt ſit i ptib' musch[]i in extremite ccide
rit musch[]i voca[]t attritio: ſue cadat in numero. ſine l
chorda: 2[]i ſin latitudinè musculi. p[]ueniat voca[]t ſe-
patio. Et 2i acciderit ſim lògitudinè 2r fuerit ei' n[]uer?
pu[]r 2r fuerit ei' 2cautas magna voca[]t 2[]plifica'. Et
li fuerit p[]tes ei' m[]lte 2r dilat[]e[]t 2r cau[]e[]t voca[]t attri-
tio 2r dissoluto. Est etiam cum dicitur dissoluto. 2r at
tritio 2 liqueſactio omne quod in medio musculi ac
cidit q[]uocùq 2tingat. C[]q d[]f in arterijs: aut i vêis
acciderit voca[]t aptio 2[]i 2tingat ſim eius latitudinè
voca[]t iſcio 2r ſepatio 2[]i p[]cellerit ſim ei' lògitudinè
voca[]t ſiffura: 2[]e èt c[]h[]o' 2tigit 2p[]r modù aptòis orifi
cio[]q e[]p[]r voca[]t p[]fozatio. C[]q ſi arterijs acciderit et
n[]i clauſula fuerit 2r er ea ſaguſis ad ſceptaculù q[]d ip[]
circuìat ad ererit d[]e[]c ſceptaculù illò 2plea[]t 2 c[]p[]miſ
ad arterijsrenuerta[]k voca[]b[]r m[]r ſanguis: alij t[]n holes
o[]e2 ſaguſis egreſſio[]2 ab artijs m[]reſ ſanguis voca[]t.
C[]debes ât ſci[]r q[]n o[]c méb[]r i p[]tes diffolonè toles
rat. Cor. n[]n tolerat q[]p' pu[]r accit mo[]s. C[]q ſi l[]p[]ni-
culis cadit 2r diaph[]agmatib' voca[]t ruptura. Et n[]ò
iter duas p[]tes mébru 2pòiti cadat 2r vnà ab a² ſepat
ita vt mébro ſimplici n[]i accidat nocum[]m' ei' ſepàs cò
tinuata[]2 voca[]t ſepò[]r diſloca? 2[]i acciderit nervo. q[]e
de ſuo loco remou voca[]t ruptura. Et q[]n[]z èt ſit i ſora
mib' 2inuitat: ſolo 2r dilatan[]k. Et plerùq fil[] locis
vbi n[]i ſk ſo[]ramina: 2r ſac ibi ſo[]ramia q[]n n[]ò fuer[]t i ſolo
q[]ò 2inuitat: 2r ylcerà? 2r his ſilia cù i m[]b[]o fuerit d[]e

Liber.I. Fen.II.

cōpōnis cito sanātūr. et cīn fuerint in mēbro male cō
pōnis lōgo reſiſtūt tpe. Quāto plī cū in corpib? et i
sīt eorq patiūtur hydropoſiſz aut ſtrictiōis malitā
t lepiā. Cst debes iure cē qvūvulera itta ſut ſtricta
puenit et eis herpes estiomen? et tu iuēnies in li-
bus p[ic]icularib? p[ic]rutatio[n]ēz rei ſolōnis ſtinuitatis
dimittam? g vſp[.] ibi. C[]De egritudib? ?politi. C.v.

In egritudib? aŭt cōpoſtus dictionē, p[er]feramus
vniuersale. q Dico ergo q cīn egritudines dictioni
mās cōpoſitas nō q[]subet egritudines iuictas itelli
ſi volum? ſz egritudines ex qv? oib? c[]uiſet p[ue]
nit ex eis res q est vna egritudo. et hec q[]dez est ſiut
a[]pa. et eminčia in cute et ex gne a[]patis. Emi[n]ēti.n.
funt a[]pata p[ua]na ſiut a[]pata ſunt eminenta magna.
C[]t i a[]pate q[]de oia egritudinu gna repiuntur. In
eo nāq[]repit egritado malitie c[]p]onis. Nullu n[]a[]q
accit a[]pa n[]ſi ex c[]p]onis malitia c[]ui mā. Et in ipo et
iuenitūtur forme t c[]p]onis malitia. Nullu n[.]i[]t a[]pa
q[]n c[]u eo p[uenat]ut leſio i figura et in dimēſiōe. et p[le]
rūq[]s et a[]deſt c[]u eo egritudo ſi[]t. et iuenit i ipo egr-
tudo c[]ōis q e[]t]nuitat[] ſoſo. Nullu n[.]accit a[]pa n[]ſi
mc[]p[]culdbio t[]inuitas ſolat[]r: c[]n in mēbro a[]pato māe
euānt ſupfluētes: et iter p[tes penetr]āt i[pi]? et ſep]ōnez
itervnas faciut et alias t libi loca capiut. C[]Apa p[]ter
e a[]mbrus accit molliq. et c[]t c[]u oſſi[]b et accit res q
a[]pati ſimilat p qua er igroſſat q[]cautas. et ei angu-
ta[] h[ui]iditas. Neq e miſi yt ſit ill[]q d nutrimēti re-
cipit anguſtī ſupfluitatē recipiēs c[]u in ipo penetra-
ntur: aut i ipo acciderit. C[]t o e[]q a[]pa q[]b c[]s c[]u nō
h[]z m[]aſſetā et ei c[]a corporis moſtrat mām d vno i[]mē
b[]ro ad alio q[]b e[]ſb eo ſuſiue mutatā vocat[] catarus.
C[]t e c[]u c[]u malis er q[]a]pata t eminčie g[na]nē e in
alijā submerſa h[ui]rib? nō ſm ſuas i[]pediētib? q[]lita-
tes. C[]uq[]h[]uores illi b[]ōi aliquo e[]batiōis m[]o poſtea
ſe euāuerit aut nāli ſic mulierib? accit c[]ui pariut: aut
non nāli ſic eis accit q[]vulnerant c[]u egredit ſanguis
bon? reman[]t h[]uores illi mali puri ſinglāres et ipe-
di[]p cos nā et expellit eos. et e c[]u erpulſiōis mod[]eſt
ad cut[]e et faciut a[]pata: aut bothor. A[]pata h[]o diuer-
si[]s differ[]ut differētij[]: h[]q mag[]ſ t[] ſiderāde t d[]rīe
d pp eor erit c[]as: q d[]s t[]mae er q[]b? ſhan[]t a[]pata.
C[]D w[]e h[]o vn ſiut a[]pata k[]f fer: h[]uores q[]tuor: Et a[]q
ſitas: et v[]et: q a[]pa q[]b aut erit calm: aut n[]o calm. Ne-
q[]s eritumāduē e q a[]pa calm ſit ill[]q d er colera aut
fangue g[na]t t[]n: h[]z er q[]c[]uq m[]a ſue ſit c[]a]l pp ſuā
e[]entiā: ſue accidat ei calitas pp[ut] putrefactionē l, et
hec g[na] ſm ſp[ei] diuſionē c[]uiq[]s m[]ae diuicant: di-
gnt? t[]n ei a[]pātib? vt ei eis p[]ſalis p[]fera[]t dictio. C[]st
ſanguineuq d p[]uq fleſmonē appellare p[]neuerunt
t q[]b er colera rubea et p[]ura h[er]iſipilā et eis c[]o[]p[]oſi
tu noie ſposito ſup[]a]t p[]pone[]do nomē: q[]nq[]s em fle-
g[]monē h[er]iſipillar[]e d[]nt. q[]nq[]s h[er]iſipilā fleſmonicā
t c[]u q[]gregat vocat eritura. C[]uq[] eritura i carnibus
ſit latis et ſub aſcellis: et poſt auriculas t iuq[]guinib?
et er g[]ne corrupto q[]b i suo p[ic]iculari loco no[]i]abimus
vocat ta[]n. Et a[]pata q[]b c[]a]l h[]nt pn[]m i quo h[]s[]or ad
erterioza eſREDIT[] et apparet q[]cautas auſet. Dein
de capi[]citas c[]u eo auſet et er[]t ediſk: poſtea ſtat, cum
egritudo ad maiore p[]uenit ſtat[]u in quo e[]c d[]z poſi-
cipit minui et maturat pus: et decinat ei eſſe, aut ad

reioſone: aut ad puris collectionē: aut ad quertet[]re
in duritiē. N[]o c[]a]l a[]o a[]pata k[]f aut de m[]a melica
aut ſtatica: aut aquofa: aut ventofa: inter u[]llo[]p d[]ez
q ex m[]a k[]f melica tria k[]ſ g[na] durities t c[]aſer quou
pluma k[]f acuta t glādulay gen? ex q[]b? k[]ſ scroſule et
nod[.] Inter gen? h[]o glādulay: et inf alia duo g[na]s
eſ t d[]rīa. So q[] g[na] glādulay k[]f ſepata ab eo in quo
ſtati: ſic glādule pure aut ſup[]ici ei? k[]ſ reſete ſin[]ſicut
ſcroſule: h[]z ita alia k[]f murta t inſuſa in ſuba; memby
in quo ſi[]t. C[]t inter c[]a]cr[]t et d[]uritiē est d[]rīa: q[]n
durities ā a[]pata q[]etu ſed datu deſtruens ſensum et
manēs in membro in eo d[]e statu c[]u quo n[]o eſt dolor
a c[]aſer ā mobilis addens ledēs t h[]z radices ineras
membro. 3 e[]q o[]z vt p[]im deſtruat ſensu n[]ſi elon
gatu fuerit ei t[]ps t morſicet ei? m[]eb[]tu t deſtruat
ei? ſensu. Neq m[]tu diſtat q[]n d[]rīa inter c[]a]cr[]t et d[]
ritiē eriſtat p[] accenti in ſepabilityi a n[]o pp d[]rīas ſuba
les. C[]Apa t[]o d[]ura melica p[]leruq[]s a p[]n? ſue g[na]
tiōs i[]cipiut c[]u duricē t p[]leruq[]s in duritiē mutant: a
p[]pe ſanguiea. et e c[]u hoc q[]h[]z t[]ingit i[]tatis. C[]ſa
tiut q[]o a[]pata genus in duas diuicid ſp[]e: a[]pa la-
xu: t glādule molles et he q[]de differ[]ut q[]m glādule k[]ſ
ſepate et inuolate in cooptortu. t a[]pa laru ā miu[]m t
non ſapatu. C[]Apa p[]terea h[]yemis p[]leruq[]s k[]f ſi
ca itat illoq d[]s ſunt calida i[]nt colos albi. C[]t glā
dule q[]d et h[]is ſi[]ta a neruq[]s differ[]ut nodofiſtā: eo
q[] noſoſitas magiſ ſit in ſu o[]co m[]aſtua et ei t[]ac[
]t
ſent[]t no d[]oſus: et c[]u sig[]edo tāgi[]t p[]ſi[]t: eredit ad loci
fu[]s. Et c[]u forti medicina l[]ine a[]b[]ſ p[]coſhōſiē
nō redit. et p[]lin ei? accit pp] labo[]rē t deſtru[]k pp] po-
derofiſtā ſicut plu[]b[]u et ei? ſilia. C[]t tib[]u q[]d ſceldi
q e] a[]pata ſtatica diuicida ſin diuicida ſentit ſatilo
ciei t[]ſatis: et molliac i[]p[]ſi? et ei[] p[]ubtilitate t lautatem
i[]p[]ſi? t duritiē: ita vt q[]nq[]s meliſis ſint ſilia t q[]nq[]s vi
dean[]t ventofa. C[]ſlegna p[]terea ſbtilē multo[n]iens
d[]ſcededit i rpeumatifi[n]i et yacuitate q[]e ei v villis ner
no[]uq ita vt p[]uenat ad muſculos q[]ub epigloto et ad
e[]ſ q[]unt ſub uſis. C[]Aq[]uofa a[]ſt a[]pata ſunt ſic hy
dropiſis et hernia aquofa k[]ſut a[]pata q[]b accit in cra-
neo de aquoſitate et h[]oz ſilia. C[]t v[]etofa q[]b a[]pata
ſm duas diuicida[n]t ſp[]e: vna ā c[]aſeia: alia e iſa
tio. C[]inter c[]a]ceſi a[]o t ilationē est d[]rīa duq[]b mo
dis. vn? est e[]cēntia t alia e commitura. Et deca[]tio
i[]ſi? est q[] vent? h[]ui?, i. i c[]aſeia i m[]eb[]tu ſuba ā admis-
tus: ſed inflatiōe est a[]gregat? et ſepat? et n[]o admis
tus membro. t c[]aſeia q[]de innenit ſenſum molle: S
inflatio ſenſui reſiſtīt reſiſtientia multa aut pa[n]ca.
C[]Ampli? bothor ſunt ſm n[]ue[]r a[]p[]atum. e[]or.n.alie
ſunt fanguinee ſicut variole: Alie ſunt er colera ru-
bea pura ſic eſſere colice et deſudatiōes: et alie ſit er
eis miſte: ſic mo[]blu? et ſo[]miica et clau[]t et ſaſies et ve-
ruce et h[]oz ſilia et p[]leruq[]s k[]f aquoſe ſic a[]pulle: q[]nq[]
v[]etose ſic iſlature. Tu a[]t i li[]o[]4° inuenies diſiſionē
q tib[]i diſp[]onib? ſuſſicamt a[]pata[] t bothor q[]b quen[
ens est vt in ipo ſit ſi de] voluerit.

C[]De rebus que cum egritudinib? n[]uera[n]t e n[]o eri
ſunt egritudines. Cap.vi.

Qued[]a res ſunt q[]e egritudines eri[]nt et c[]u ei
a[n]t numerant: et res q[]dem iſte ſunt que in deco
ratione ingrediunt. Qua[]p alie conſiſt[]ut in p[]ilis alie
in colo[]re.

Doctri. II. Sû.I.

25

in colore alie in vodoe: alie in figura post colorê. Et egritudinû qô pulopç & gen? silit in alopitia: & ôtrû catioe & paucitate: & vt sint curtî & vt scindant & sint subtiles & gîn & multa crititudie & multa lentitatez & canitie & coloz: alkatio & cûcû mò fuerit. Et nocu? coloz: qtuor? tene? snib? & unû ê gen? mutationis ei? ppter malitiâ plonis cù mâ sicut icteritia: aut sîne mâ sicut syplentas q fit colore pp plonêvalò frâz & citrinitas: q accit ppr plonê valde calaz: & genus mutationis ei? ppr cas maîfestas quêcad? sol & frig? & vit? mutât colore. Et gen? erpâtiois corporû colo res hûntiû eîkeos sup cutê q colore? defert: sicut mo? pheâ nigra: aut q ibi naſcutur sicut lêtignes & ma? cule. Et gen? vestigiorum q, puemût ex solidatiœ so lutiôs & tinituitat? q accit sic variolarû veſtigia & vl- cerum foramia. Et nocumêta figure post colore? sunt aut macies ſuperau aut grossiæces ſuperau.

De horis egritudinum. Cap. viij.

Cure debes q egritudinû plime qtuor? hûnt ho- ras. horâ pncapij: & horâ augmêti: & horâ stat: & horâ declinationis. Que yo ex uſtas ſunt de horis ſunt ſanitat: Cûq diam? horâ pncapij horâ augm- ti: nò volum? itelligi duo extrema in qb? egritudis nò maîſſeſt: dispô: iz ynûqôq eorû hz tps: pceptuz ſenſu q, pruj hz udicij. Et horâ qô pncapij è tps in q egritudo apparet & ei filan? dispônes: & n3 ap- pared in ea augmêti eu? Et horâ augmêti è tps in q egritudis maîſſeſt: [strictio oi horâ post horâ. Et horâ stat? è horâ in q egritudo in oib? ſuis partub? 93 vnâ manet dispône. Et horâ declinationis est tps in q ei? appet diminuto & qth pl? pcedit ei mino- nio to est maç? maîſſeita. Et he qô horê qiz attêdûtur ſin egritudinê a pn? ei? vlsq ad finc ei? in ſuis pori- mis & vocât hore vlès. Qnçs q siderâtur f3 ynûque q parorismum & vocâtur hore particulares.

Ad coprehendendû ſermonê de dispositionibus egritudinum. Ca. viij.

Egritudines mult mòis fortiuntur noia. Aut a mebris in qb? ſunt: ſicut illa q est later? & illa q est pulmòi. Aut a ſuis accitib? sicut epilepsia. Aut a ſuis cas: sicut dicum? egritudinê melicâ. Aut a ſui ſiſtitudine: ſicut dicim? egritudinê leonmâ & egritu- dimê elephâticâ. Aut copate ei cui pò accidisse dic- tur sicut dicam? vlcerâ balchie. Aut coparate ei cui? ſama ſunt medicâdo eas cur abat ſicut dicam? vlce- ra chironta. Aut ſui ſba qeentia: ſicut dicam? ſebus? apâ. Cinqt. Egritudines. Aut ſunt maîſſeſte q ſen ſu coſſcunt. Aut ſunt occulte q facile est coſſcere: ſicut dolores ſtot & pulmòis. Aut qz difficile est coſ- ſcere: sicut egritudines epat? & cainalium pulmòis. Aut nò copreheſe nifi cum eſtatione: sicut egritu- dines q in vijs accit vme. Egritudines qôq è cuz ſunt ppe: & est cù ſunt ſim ſocietate. Et medrû q deme alij mèbzo i eſtindie ſua affoiaک. Aut qr nà ſut: t- nua iter & aliq qtinu? itra. ſicut cerebrû & stôus pp & tinituitate nervopiter ea: aut mîris & mânille pp co- tinu? tatè venarî iter illa. Aut qr vnuz est via alteri? ſicut inguina apatis curris. Aut qr ſunt vicina ſicut pulmo & cerebrû. Oe eim mèbrû q alteri affoiaatur & ppe cù vnû eorû alteriyicinû debile ſuerit ſociij ſui

trecipit ſupſuitates: ſicut aſcelle cord? Aut qr vnuz est pn? râdir opationis alteri? ſicut diaphragma pulmòis in atrahêdo acré aut qr vnû ſeruit alteri ſicut nerni cerebzo: aut qr alij 3° membro affoiank ſicut cerebrû affoiaک reni. pperea q vnûqôq eor- affoiaک epati & est cù societas puenit ad casuz quê admodû cerebrû cù egrotat q affoiaک ei stôus des- bilitare em tuc ei? digô & mandat ipsi stôus vapores malos & nutri? nò digestu: & auget ipsi cerebru egri tudinê: & ſic ex hac egritudine puemût patiètes ad durabilitate & circutione. Corporum 7o ordines inter ſanitate & egritudinê ſunt ſer. Corp? q est in yl- tumo ſanitatis. Et corp? qô est ſanû nec egrû quêcad modû dicut. Et corp? egrotatuin qô egritudinê cito recpit. & corp? egri qui paruâ hz egritudinem: & cor- pus egri qui hz egritudinê in vltumo. Oes 7o egr- tudines aut ſunt ſanatие aut nò ſanatие. Et ſana- tina qdê egritudo est q nò hz q phibeat qn medi- ce? vt d3. No ſanatina yo est cù q est aliqôq phibê: & neq cedit medicovt. medice? ſicut d3: ſicut dolor capit? ſi fuerit cù eo rehumatism? Cet est tibi sciè- dum q egritudo ppontôalis 4 pleriòi etati & tpi est minous tumor? ea q els q n,ppontiona. No eim acci dit hec nifi, ppr çae ei magnitudinê. Webes aut ſire q dsq egritudinû ſunt q ad alias mutant egri tudines & dekruñt ipſe: & in hoc còſtitit bonitas: et est vna egritudo alteri? egritudinis medicamêtum ſic qrtana ex qua multotîces ſana? epilepsia & poda- rca & varices articulòv dolores. Et qdâ est ſanatur a spafino ppter scabiê pruritû & botho? Ulcèter qôq ſit ſana? ppter oculòv egritudinem. Et lyèteria ſa nat apâ lateris. Et ſiir ant venarû aptio oibus con ſert melàcolicus egritudinib? & doloub? ſcie: q dolou- bus renû & mŕicis. Cet est cù egritudines in alias mutant egritudies & ppter hoc ſit dispô maiors ma- lice ſicut cù mutat apâ later? in apâ pulmonis & ſic- cut cù mutat phrenesis in lethargiâ. Cet et pterea ex egritudib? qdâ q de vno ad alij tràſit ſicut lepza: & kables & variola & febris pellitètalis & apâta pu- trida & pçipue cù dom? ſtricte fuerint: & ſiir cum vici- nus fuerit ſub vèto: & ſicut obthalmia & pçipue ei q oculis ei? intue: & ſicut qgelatio cù imagina? aliq- q acetoſum illud opet: & ſicut ptis & albaras. Cet ſunt egritudinû qdâ q in ſemine hereditan? ſicut al- baras alba & tinea nàlis & podagra & ptis & lepra. Cet ſut egritudinû qdâ q ſunt gînales q ſunt alicui sèti. ppe: aut in aliq regiòe morâtib? aut in eis mul- tû abudât. Webes pterea ſire q medròv debili- tas còplons ſeqtur malitiâ & solone fabricatiôis. (Doctrina ſea. fen. ſeòe. Cunis ſunt due ſumme. Csumâ. j. è d reb? q accidut abvnaquaq câp còiù. Cui? ſunt. xix. capitula.)

Cap. pmû est 4bum vle de causis.

Aufc
dispônû corporis: grû iâ. ßmi
sum? narratione. ſ. ſanitar
& egritudis & dispônis q iter eas me
eruſit: ſut tres ançedètes & prútine et
piuète. Cañcedètes yo & iunire còi-
cât in h° q àbe ſk res corpee. ſ.humo-
rales aut 2ploales aut 2pôales. Primitie? yo ſk q eſ-

Liber.I.Fen.II.

corpis erunt ſb.az aut er pte corpora, extrisecor: sic q
er eueratiòe accit et er calitate aeris; et er cibo calot
frò q corpi adueniut; aut er pte aie, aia.n. alid est a
corpe sic q accit pp ira et tiorc e filia. Et caequò aince
dètes q pimittive còcati et h'q iter eas et dispònes qs
noiauum aliòd erit mediù. Et cae pimittive et iuicnte
qbis còcati et h'q iter ipas et iter pdcàs dispònes no
iteruenit mediù. Ancedètes qo cae a piuìtù differùt
eo q cù cis ancedètib'nò aduèit dispò: ſz iter eas
alie erunt cae q et dispòni, ppinquiores antibus. Et
cæe antes differùt a pimittuis i h'q ipè k' corporales:
et iter ancedètes et iter dispòez, pculdubio iteruenit
mediù ſi cãis pimittuis no è h'neèiù. Cæe qz iuun-
cte a pemitis differèt i h'q k' corporales: et et ipè iter cãs
piuìctas et iter dispòez no è mediù. In cãis yo pimiti
uis no è h'neèiù imo due res i eis fùt poles. Cæe ſ
autes differùt a pimittuis q sùt cae corporales. ſhùo-
rales aut 2plòales: aut 2pòales. Et q ipè k' er qb'
duèuit dispò no p' aduèitu: ſz aduenit er eis aliq me
diàte. Et cae piuìcte k' cae corporales er qb'dispòes.p
ueniùt p' aduentu. k' abdqg medio. Et caufe pimit-
tive k' cae no corporales er qb'd pueniùt dispòes aduèi
tu p' aut no p'. Erèplù cæp aintù è replò febr? et re-
plò: receptaculòp oculi vt aq i ſbɔſcèdat. Et m cæp
piuìctan è putredo febr? et hùor q ad foramè ſcèdedit
oplòni et opilatio cecitati. Et m cæp plimitu: cè cali-
tas solis aut foritudo mor aut trifitia aut vigilia.
aut còedere re calefaciète sic allea. et h'tin febrì aut
pcuſsio dilatatiòi et deſcufui aq ad oculù. Oeis autè
cæa aut k' cae ſb centiſ: ſic pìp cù calefacit et opiu cù
iſrât aut k' cae ſb àns: ſic aq frâ cù calefacit ppea q
iſpilat cutim et ſz calitatè et aq cala infridat ppea q
refoluit et ſic camptis cù iſrât: et io q hùor è expellit
calefacièt. No ois yo c' q corpi aduèit i pſz opak:
imo pter h'tria fùt neàia. foritudo. k' fue ntut' agè
tis et foritudo ntut' corporis ppative. et politas pmit
tèdi vnù tägere aliud tato tpe vt in talì qele illò pos
ſit ex vno puenire opò in alud. Est aùt cù cæp die
ſpònes diuerſifican k' co q puenit er eis. Et ei cù
er c' vna i corporb diuerſis diuerſe. pueniùt egritùs
dies: è cù ei opò diuerſiſca k' debili et forti k' forti
ſenſus et debil ſenſus. Cæp pterea alie ſunt q funtvi
carie alie q n. et vicarie qd k' qn cù ſepant remanet
affectio. No vicarie yo k' er qz sepatiòe puenit ſa-
nitas. Dicem' et q cae q mutat dispòes corporis etille
q zfuat aut k' neeie a qb'ipole ehòies egredi itoto
tpe fue vite: aut ſi neeie. Et neccariarù qd ſer k' gna.
Ben' aer: circu dat: et Sen' ei qd comediz bibib'ge
nus mor' et qet corpee. et gen' motuì aialù et genus
ſoni et vigilie. et Sen' eonis et retctùonis. De gne ùs ae
ris est nobis pùus loquendum.

De affectiòe aeris q circundat corpora. Ca. ii.
Aer e' elemètù nfor corporz et spùum. et pter h'
q e' elemètù nfor corporz et spùum èt emana
tio nris aduèiès spiritib' et è c' sà melioratiòis coznò
tm fìcut elemètù: ſz et ſient faciès. k' trans. Jaz autè
deckanm' et his q pesserùt ad dèvelim' itelli cù spim di
cim'nò.n. dicere volumè illò et pbi alazvoçât. Et h'
qò dètpamètù q er aere nris aduèit spiritib' er dnab'
pèdet opòib' qk mûdificatio et euètatio. Euètatio

hò è tpaṁtu 2plòis spùs calì enz ſupfluit pp 2fris-
ctionè: ſb plz et pp alid tpaṁtuz. k' ſpamentuz: qk fit
tpaṁtuz relatiuizq sevintù. Et h'qò tpa"m attribuit
not aers attractio a pulmòe et a pous: euètioque pt
ſus q k' cz arterijs etinui. Aer aut q nos circundat
valde è frid' et 2pione 2patiòe spùs inat cto plus
2plòis q accit ppt 2strictione. Cùs aer ad pìz pue-
nit ipellit ipz et misceſt cù eor phibet ipz ne ad uonei
tatè 2quertat 2strictuâ er q ipè ad malitiù puèit cò-
plòis p qua remouèk a ppatiòe ad affectiones rei
piendu aïales i ſe q è cà vite et ad refolonez ſuenet
ſbe vaporat humide. Nùdificatio hò è pp sòcieta:
tè ipi' qn reuerti faè ăhelit' ills q ei attribuit h'pè
patina er vapore fumoſo. cui' pò ad spim è pò hu
mo: ſupfluit ad corp qn aer expellit. Tpaṁtu èi
è ppea q spùn aduèit aer cù attrahit et mûdificato è
pp ei' exitu cù expellit. Aer ei q attrahit et pims cù
egredì ad tpàdu nece èvritit i effeù frid' pòſtiguer
tut ad qlitare spùs pp calorè lògitudie more ſiruit
ei' unna"m et no idiget eo et è aer nou' necessarit' qìgre
dia: vt illi' alteri' suppleat vices. Oż igìk necessario
bt egrediàt ad h'vt ſuo vicario locu euacuerit: et vnt
mose ſupfluitates ſbe spùs cù co erpellank. Et aer
qò dù è patè et clar' neq s iba cènea 2pòli nพ یا
ei admiscef è sanitareè ſanctiès qz pèruas et cù mi
tak sue opònis ſuò opak. Acri pterea accit muta-
tiòes näles et mutatòes ſimnàles et mutatiónes curſus
egrediètes näle: ei qie. Nàles et mutatòes k' ma-
tiòes tpales: qm ynvo qh tpeaer ad aliam quenert
2plerionè.
De naturis têpoz. Cap. iii.

Debes autè ſcire q tpa ita ſz medicos. alia ſuit
ab eis q ſunt ſz astronomicos. Quatuor nàg
tpa ſm astronomicos ſunt mutatiónes ſol in vnaq
qdra circuli sigrù a pùcto icipiètes nàli. Còsm
medicos hò ver in terris tpatè eſt tps in qno ſi ſut
necessarie res calefaciètes ppt fris" vt ide ſit muli
curàdu: neq euètatio ppt calòc. Et in ipso qdc est
p'n'm fròdèdi arboxes. et ei' tps est tps erks inter eàli
tatèvnanè aut an ipz apz donec ſol ſit in me' thau
ri. Et autùn' est huic oppòſit in talib' qles ſunt no
stre terre. In alij s hò terris est pole vt pcedat vere
tardef autùn' et estas qdc est totu tps cali: et hyems
totuz tps frisiduz. Unuqòq igìk duozum têpozum
veris autùni est magis biene ſm medicos ſynviqd
q duorù têpozum eſtatis et hyemis. Et hyems qdem
est tps eſtati op"m aut min' eo aut mai' eo ſm terras
et vt q ver ſit tps floz et initij pomoz: et autùn' ipz
mutatiónis coloris folioruz et p'n"m caſus eorum: et qd
est pter istud est hyems et eſlas. Et dicemus q vers
compleio est: tpatas neq est ſicut qda erititùm at cali
da et humida. certin care hò istud multa iuèſtagio
ne est in pte nàlis phe. credere autè debem" qver
est tèperatu. Et eſlas est calida. ppterea q sol oppò
nt capitum est p[]inqu' et foritudo erititù radi qui
ab eo, p[]luit qui imaginaik còuerti retro. i estate aut
ſuper angulos valde acutos. aut ſuper feim in li-
neis in quibus penetrauit. ppterea in p[]lita radi'.
Huius vero ca pio certo eritit co q caſus radìj ſol
alius est qui est ſient caſus axis colùne et piramidis
ſicut ſra centro corpori ſolis penetret ad illud qd est

Doctrina. II. Sú.I.

26

el oppm. Allí? è ç, è sic supficiet, et circuferétie: aut q è
ppinquis circuferétie: et ei qò d't, eritit in aſe: eo
q ipfio aduenit ei ab oibus extréis ille ko è q ei pte
eremorè è mag? debilis. Nos âi estate ſumq'cadè
tes i are aut circa ipz: 2 pdurat h'q tps ſup nos q in
ihiis moramur latitudibò. Et i hyemea ſunus circa
circuferêná. Joq? i eitate lumè eritit magis ſplédi
dù l3 ſpaciuq qò è a n'fo loco ad locu solis ſit lògins
cu sol circa ſua exi augè. Iſtì qò lògimqtatè 2 ppi
qtatis qpò i pte alironomica ptis disciplinalis phie
dclaratè 2 certificatio ſonitudis caloiz et ſonitudis
lumis mòſtraf i pte nális phie. Et estas pter h'q
est ca'la est et ſicca pp resolone h'noq fit i ea a mul
ta calitate, 2 ppter resolone ſube aeris 2 ipius ſilitu
dinç cum nà isnea, ppter paucitate et qò cadit i ea
de rore 2 pluina. Et hyems qò frà est et hùnda pp
harum ca? hùna. Cn autuño ro ià calo: dumit? fuit
2 fritas nòdu puenit ad 2plem'tù. Et ſile erit q
ià i me? stam? lògitudis q è iter arè qnoiaum? 7
iter circuferêná, ppinqui? igit eritit tpamèto qò in
ter calitate eritit 2 fritate. Cn humiditate ât et ſic
citate no eritit tpatus. Cuo.n.hò cefet cu sol ià ſic
cauerit aerè 2 nodù acciderit er càis humectàtibus
qò fit ericcatiòi cæ ericcatis opm. Cidpò qz q èſt
ad infridàdum nò eſt quçad? ea q èſt ad humectà
dum: qm querio q èſt ad irfridàdu 2 leuïs: led cò-
uerio q èſt ad humectàdu nò eſt tâ facilis: n3 et cò-
uerio q fit ad hüiditatè ppter frigus: ſic couerio q
ſit ad ſicitate pp caloq. Conuerio nàq q fit ad ſic-
citate pp calitate est facilis: qm qlibz calitas ericcat
ſed nò qlibet fritas humectat: imo plerùq qlibet ca
litas fortiòr exiit in humectàdo cum mâm iuenit ſi
ſt q libet fritas i eode q libet in cálitas euapozatio
nem ſacit 2 nò resoluit: ſed qlibet fritas nò ipiſat et
costringit 2 adunat. Joq? nò eſt diſpò q faciat rema
nere ver in hüicidat hyemis ſic èſt diſpò q facit re-
manere autunnum i ſicitate estatis. Ueris ein húi
ditas tpaí i tâto tpe pp calitatem in qinto nò tatur
ſicitas autùni ppter frigiditatem. Et yf q hume
catio ita 2 ericcio fìles ſint opaticibus habitus
2 pinnatioris: 2 nò duor? hiorù opònibus. Ericcio
nàq in h'q loco nò eſt nifi ſube humide deſstructio: 2
humectatio nò eſſe ſube deſstructio: ſed ſube hu
mide acqſlitto. c6.n.in h'q loco dicim? aerè humidu
2 aerè ſiccum nò intelligim? ei9 forin: n3 ei9 qlibtatè
nàlè: neq? de hoc i h'q loco cogitamus ant multum
folliatamur. Et cum aerè dicimus humidù nòvo
lumus intelligere nifi aerè cuius àmirti fuerint yapo
res mìli aquofi: ant aerè cui9 ſpilfitudo quersu fuit
a ſilitudine vapous aquofi: 2 qem dicimus ſiccum
aerè vz er q resolútù fuit qò de vapòribus aqſis ei
erat àmirti: qm ſe quersit ad ſilitudine: ſub isnis
ppter resolone 2 cù q àmirti fuerit terrestrea ſumi q
terre i ſua ſicitate ſillanç. Suppluitas igit humi-
ditatis hyemalis minuit er he ppter chz l3 calitatez
q in ipo accit ppter qò ſol oppòni capitù ppinquus
erit. Autunno ſuba nò ppter qlibz fritateq i ipo
accidat hüectatè. 2 cù h'q coſscere voles q siderabì an
res ſicce i acre frò tâ cito humectantè chito res húi
de i acre calo ericcanç, poſſpòes firni i fritate ſua

ſic calm i calitate ſua fere. Cú h'n. siderauerz iuc-
nies rem iter ea diuerſa. L3 h exisit res alia maio-
rita: et c q hüiditas i acre calo et frò ſil n pmanètni
ſi pp emanatioris pmanètù ad eas veici: iz ſicitas
idiget nulla emanatiorè. Joc ât q hüiditas nò pma
net i corporib aeri diſcoopt: et i ipo aere nifi ppter
emanatiorz: nò e nifi ppea q aer nò d'è fortis frita-
tis nifi q ponèc n'noq corporo: n3 ei9 fritas puèit apò
nos i terris hitat: tâta qn aliq nò refoluat. Immo i
oibus resoluit diſpònib pp illò qò i eo exisit devir
tute ſolis et stellar. Cú ſaſcundik emanatio et per
durat resolo cito aduicit ſicitas. Cn he aùt qò
res ſoluit è plseò qò euaporat. Et h'qò cä è eo qua-
poratiorz due res efficiut. vna è calitas ſubtilis pa-
ca in eo q er spatio maſſestù erit et calitas fortis in
ter ea abſcòdita er q ad terre ſupſicìeres pfluit sub-
til. Qò e'm de fra occitù ē i hyemevehe'mti calore ea
lidù erisit: qućadmodù i ſapietijns nàlib q'pnci alib
9 delecti fut et è calitas aeris paucà. C'neue igit res
ad hüectàdu 2 uſungq 2 ſunt ſublimatio: et inſpittas
tio: et qto magq et fritas i ſuba ipſi9 aer opaí ipſi
ſtitudine 2 uersionè ad euapozatiorz. Cn he àt res
ſoluto aer è magq fori9 chq eius euapozatio, et calo-
q abſcòdiu? occit? valde minuit et appet er eo qò ſupſi-
ciei terre aduicit ſubito res q è foriò: q vaporàs aut
alie pueniut cæ pter eas qs noiaum? Camplus
ât nò eſt ibi mâ multa q illò qò fuit ſublimatù et ſub
tiliatum restauret. Et ppea oz vt nà veris trahat ad
equltate iter hüicidatèt ſicitatec ſic tèpàtu iter cali-
tate et friditate: l3 nò phibeam? qn pni" verrà trahat
ad hüicitate quàda: et tîn nò è lòsinquin ab eſtitate
ſicit è ſicitas autùni ab eſtitate. Cieterea ſi n in-
dicauerim q in autuño ſit forbis eſtatis inter calidi-
tate et frigiditate nò erit ab eſtitate longinquin, eius
ein ptes diei q 2 ſunt ante meridiè et poſt ſunt eſtive.
Aer nàq autinalis eſt fortis ſiccitatis et valde apt?
ad recipièdui caliditare et quertit ad ſilitudine ignei
tatis ppea q estas ipm ad hoc pparaunt. Et eius no
tes et eius matutina ſunt frà pp ſolis lògittindè in
autuño ab oppòne capitù: et ppea q subtile resolu-
ti forni recipit opòne et qò یرat. Cuer ât magis è
circa eſtitate in diab q'litatib: io q aer ipſus nihil
recipit er cä q cæ q è in autuño filis eritit. I. illò qò
recipit autùn? er calitate et fritate. Eus igit nos nò
multu lògè è a die ſui ipſi9. Cqò ſi alij's diverit qua
ròne nor autùni eſt fridior nocte yis cù oporiteretv
er aer e't calidior: eo q sit magis ſubtilis. CRûdes-
bumus et dicem q aer q eſt fortis raritatis citius re
cipit calitate et fritatez, et filr aq fori9 raritat: ioq cù
tu caleſecer: aqù et volueris ipaz q gelare citi9? qge
labit ch frà: ppea q fritas in ipam penetrat pp ei9 ra
ritatè. Corpa ât nò tîn ſentiut er fritate veris q'tum
ſentiut er fritate autùni: eo q corpa i vere ſunt eveñ
tia a fritate ad calitatez q uetsà in fritate: et in autun
no ſunt ad h'q hria. l3 autùn? ad hyemè tedat: et ver
ab eo recedat. C'st tibi ſcièdu q tempòz diuerſt:

D 2

Ziber. I. Sen. II.

tas faët2 monerit in vnoq3 climate aliquë eſtudinuz mò3. Et medic6 dz h° in vnoq3 climate coßſcere ad h° vt in ipo ſint ſtructe custodia 2 reg5 pimtio: est et cuz vn9 dies alicui tporu3 ſiltis existit: 2 nò alij. Et nàq3 er dieb9 q° eynal: 2 er eis q° eſtinal: 2 est et eisq° eautinalis q in die vna caleſacit 2 infrigidat. C[æ]de iudicijs tporum 2 eoruz mutatiòib9. Ca.uy.

O[ne]ne tps q[plonez] h3 ſan[ta], p[po]tio[is] h3 p[po]tio[ale] diuer ſiccat ab eo. h3 cù mìta ab eſtitate eſſino acciderit p[po]tio[ale] 2 n[ò] p[po]tio[ale] ab eo diuerſificabit: io q[re]v9 ebilitabik. C[un]h3 q[he]t tps q[ploni] eſrote 2ueniés ipſi9 3[uum] est. C[un]q[uo]t tpa a ſua eſſa fuerit nà 2 fuerit eoruz erit? 3[ui]9 n[ù]z fuerit ibi ſuperfluitas lòga: qu[é]adino m[] fi fuerit hyems meridiana 2 ſuper nenerit et ver ſeptentrio[ale] erit aduent9 ſci ſup p[mi] còſerens corpi9? 2 ipa temperàs eo q[re] ſeptentrio[ali] tas 7vis est oppoſita meridiòalitati hyemis. Et ſiſt fi hyems valò ſica fuerit 2 er fuerit valde humidì: tunc ver hyemis ſuccitatez tempabit: 2 ſi humiditas nò fuerit mìta n[ò] p[lo]gabit tpe mìto n[ù] mutabit illò el9 temp[à]m in humectatiòe impedientè. C[æ]mutatio p[ter]ea tps in vno tpe est min9 aſſerens mortalitæ 3[è] et mutatio in mìtis tpibus. 1 mutatio adducens mortalitæ: 2 nò est mutatio emendàs illò q[do] p[à]t atul mutatio: ſic dirim9. C[et] er q[plonib] aeris de 3[mi]no[vt] uertacra[]t ad putrefacto[ez] est cali 2 h[ù]idi aer[] còplo. p[lm]o 7o q[re] accit aeris mutatiòes est in locis diuerſo[]p[]tina[]z: 2 h[um] p[undit]a[ti]b9 valli[]n h3 in colli b9 2 in alt[us] paucè p[pe] erùnt. Et est 2ueniés vt ſic tpa debent p[ueni]st: vt ſit estas cala 2 hyemis fr[à] 2 ſi[lr] vnüq[og] tps. Q[do] ſupleru[]q[] n[ù] ita fuerit erunt cæ ma laq[] eſtudinuz. C[ann] p[ter]ea in q[ò]ia et p[ma] tpm vnà eueniùt q[lit]atè: àn9 est mal9 qu[é]ad m[] ſi tot9 àn9 fuerit h[ù]id9: aut ſicq[]t aut cálus aut frid9. Ann9.n.q est ſic est m[]tka[]z eſtudinuz ſue q[lit]ati p[po]tio[aliz: q[ò]t tpa poſte a erunt p[li]ra. Unu[]z n[à]q[ps] tmlu[]z cò mouet egritu dinè ſibi p[po]tio[ale]m [p]to mag[] tot9 àn9. Tps.n.frim cù corpi9 iuèit ſlatici 2 mouct epi[le] p[li]ſa 2 palifiz 2 apoperli[]a 2 tortar[à] 2 p[af]mùn 2 filia. Et tps calm cù inuèit corpi9 colicu[]z 2 mouet man[]s 2 ſebres acutas 2 ap[ata] acut[à]p[]to mag[] ſi tot9 àn9 ſim vnt9 tps n[à]m incedit. C[am]plu[]9 cù cito p[uenit] hyems cito hye males aduèut eſtudines. Et cù c[ato] p[uenit] estas cito eſtive aduèiunt eſtudines: et mutat[ur] eſtudines q[er]at an h3 indiciù tps. C[ù]q[] aliq[ò] p[lo]gat tps ml[]te et p[ui] ſunt eſtudines 2 p[pe] estas 2 autun[]n9. C[æ]de[s] àt ſcire q[re] eſſe[]t mutatio nù tporu[]z n[ò] ſi pp c[à]z tps: vn9 èt s[ò]: p[ter]ea q[cu] eo mutata q[lit]as magnàs eſſic op[è]z i mutatiòib9 diſ p[ò]nùn. C[si]lr q[ò]s fi aer i vna die mutat[ur] de calitate in fritat[è] mutab[]k h3 eas corpa. C[et] i t[plib] q[do] ſani9 existit vt ſit autun[]n9 p[lu]noſus 2 hyemis t[ep]ata n[ò] ſit n[ò] fritat[è]h[ù]n9 n[ò] ſit plima i [p]òne region[is]. P[et] ſi ver p[lu]noſus fuerit 2 estas n[ò] abs[ò] p[lu]nia erit ilind qui sanitas eſſe p[ote]ſt.

C[æ]de aere bono.

Cap.v.

A[er] b[ò]de ſuße est aer cui n[ò] admifec er vapori bus: n[ò] er ſumis res eſkean: 2 q[re] est discopertus celo: n[ò] est inter p[ietes] 2 tecta còſtrict9. Cum 7o in

aere acciderit putrefactio còis diſcooptus tunc erit ip[]az mag[] recapti[es] q[re] 2 3[rit]ct9 2 occulta[]: al[]r aut t[re] coopt9 melior 2 exiſtit. Et h[] q[de] bon9 aer p[im]set clau[n]t cù eo vapores miſce an[]t lau[]n9 2 ſtagno[]n9 2 p[u]l ditatu[] aqua 2 tin[]e[t]u 2 ɛ̃ taru[] q[do] ſut laze: 2 loco[]vi yna n[af]ca[]t olera: 2 p[ic]ne vbi talla q[les] ſi caules 2 eru[] ca oru[n]t 2 arbores viſcoſe 2 arbores malaru[] p[lo]n[]t cù ſohat 2 n[uc]es 2 ſic9 2 odores putridi: 2 pp q[do] h[ù] n[re] moue[]t ab eo v[èt]i b[ò] 2 ſufflat er terra alta aut e[]li. Et aer h[ic] n[è] reſtè[]t 2 i terra p[u]da q[do] caleſt c[it] sol oru[n]t 2 cito iſtrida[]t cù occiderit n[ò] 2 strict9 ier p[ietes] q[pa]rù 2 er q[re] fuerut 2 ſtructi c[it] ſeherſi: 2 h[ò]u[]na ſlò n[ò]du itegre ad ſicitat[è] p[ſecta] p[ueni]t: n[ò] obſiſt attractiòi aeris ſicut q[uttar] stringit. Et tu q[do] ſemi[]t q[re] mutatiò[n] aer[] alie ſut nàles alie ſut n[à]e 2 ſue alie ſuntq[do] n[ò] ſunt n[à]les n[ò] e[]n nam. C[æ]de[s] àt ſcire q[re] mutatiòes aer[] q[do] ſu n[ò] h[ù]z n[à]z ſue ſint eſſue ſue n[ò] 2 ſue q[ui] eueniùt h3 circuitu[]t 2 q[ui] n[ò] ſu[]t acridi c[it]or9. Et ip[]o[pi]b9 q[de] t[ep]orù] ſan[]t9 2 vt exiſtati p[ar] h[ù]z ſu n[à]z q[ui] eorù mutatiòes aſſerùt egritu di[n]es. C[æ]de mutatione qualitatum aerum 2 eis que erit p[or]ibus p[rouen]tum.

C[æ]de calid9 diſsoluit 2 larat. Et ſi ei[]calitàs p[ar]ca fuerit t[pa]t in rubificabit colorè eoq[li]ui n[è] ad ex[]tiora trahit q[re] ſi m[ì]ta fuerit colorè eſtici er in t[ri]nù p[pe]a q[re] ſoluit illò q[do] attraxit. Ipe h[]q[ul]m eſt ſicat ſudore[] 2 minuit v[ri]n[à] 2 diſonè debilitat 2 ſitum ſacit. Frisid9 7o aer q[re] stringit 2 diſonè forto[]nù: ſerit 2 v[ri]nà eſtici efficit multu[]id q[re] humozes stringit 2 p[ter]ea q[re] in ſudore[] parù resolu[n]t: 2 h[ù]s ſi m[] n[uit] egonè p[pe]a q[re] muſeli ant ſe ex[]p[]mùt 2 io q[re] adreſſi itestinù p[u]z obedit. ſim pp 3 ſtructionè obedieneſte ſter[è]n[ò] deſeſcut multu[]id 2 et ei[]aſtias i vi n[à] resolu[n]. C[æ]er 7o h[ù]id9 cutè lenit 2 corpi9 hume c[at]. C[et] ſicc9 exiſcat cutè 2 denigrat corpi9. Et aer turbat9 trifiſticat a[]i]a[]z et c[on]ſicet humozes. C[æ]er 7o turbat9 al[]i[]ſt ab aere g[lio] Aer er em g[li]ſus è eſſe q[ui] in turbatiòe ſre eſue ſi[ra]k. Sz turbat9 est ille q[do] cum pri bus miſce[]r g[li]ſis. Duarù[]o reruz ſiſto[]t eo q[re] ſiel le minuta parù app[è]t et sp[le]d[or] ei[]q[re] er ſtelli ſins ſicut ei9 q[re] ſcintullat parù resplèdet. Et ei9 q[do] c[à] eſt vapozes m[li]t et ſunu m[li]t 2 v[èt]i b[ò] p[auc]i. H[ù]s at[]li l[ù] ſmonè ad h[ac] ſducem9 it[è]tionè. 2 q[pleb]um9 ip[]s q[ui] de mutatiòib9 aer[] q[re] est p[ter] n[à]m tractab[]in9: et io q[de] tps q[re] p[uenit] ſim q[do] di[]udicia h[]p[pa] et ſim q[de] cuiru[]s tps p[ni]t[ps] q[do] est poſt ip[]m in indicis duorù t[ep]orù còdiat 2 in egritu dinib9 [p]orù. Uer a[]t cù c[à] ſim ſu[]a 2 p[lo]nè è meli9 tps et est p[po]tio[ale] c[ò] p[lo]n sp[us] et ſanguis: et l[]z c[ù] ſua exiſtat e[]q[it]ate qu[à] noianum9 ad [p]atè t[en] subtilè declinat parump ſopit[à] et ad humiditat[è] n[à]le et rubificat colorè q[re] ſaguinè attrahit t[ep]ate et n[ò] p[uenit] ad resolu[n]t du[]z qu[é]ad m[] estas p[uenit] eſtinal. In 7e q[ò] m[ou]ct egritu di[n]es ch[ri]ſice: fa[]c e[]m h[ù]ores q[do] ſunt eti] currently et eliſt eos. I[ò]q[] meli[]a pati[]tib9 melia c[on]ſou[n]: et ille i q[mi]ltrudo erhuberat humo[]n[]z hyeme pp ei9 sulofiſatè et ereru[]t ei9 p[uit]atè ſit i vere egritu di[]b9 apt[è]q[re] er illis c[on]ſou[n]t mai[]s q[do] q[re] ver e[]s reſoluit. C[un]q[uo]t ver p[lo]gat 2 et t[ep]era[]t eſtine egritu di[n]es p[au]ce ſunt. C[er]is aut[]e egritu di[n]es ſunt ſanguis

Doc. II. Sú. I.

27

egd et flur? sanguis ex narib? et melie ebulito: qð ó ná
eruit colere et spata et carbúculi et fináces et sút pln
pnicioſe et alie eſtiture. Et in ipso multú ętingút ve-
narú ſculſure et sputu sanguinolétú et tuſtis: et ppe in
eo qð ex ipso est hyemale et hyemi ſilat fiut eoú di
ſponés male qð has húnt egritudines et pprie ptifim
et ppterea qð ipz in flegmatici mám flegmatic moeu
c accident in eo apopleria et palſis et ſuncturarú dolo
res. Ex eis ó qðducut ad hó est aliqæ forſt mot? ex
motub? corpeis et aialib? et comeſto et rerú caleſací-
tium eo q aeris adiuuat nám. Nulla aút res ê ita
tueat ab egritudinib veris quæad m flóia et manitio
et diminutio comedédi et augmétu bibédi et debilita-
tio poriebrátis et ipfus diminutio et tpamétu. Uer
pterea puer? è quenícës et eis q it circa ipſos. hyems
óo ad deſerédu est melior pterea q frigus caloris
ſnati ibam apreheóit. ûn forto: efficat et nò diſoluſt
et io qð fruct? ſunt pauci et sens nò comedit nifi leuia
nutriens: et qð hoinz mor post replectione est púus.
et qz ad loca igrediunt caleſaciëtia. Ipa qð coleram
plus debilitat óð oia tpa ſua fritate et ſui diei brieuta
te et ſue noctis. pluritate. Et ipfa est magis ę stringes
más. Et ipſa est plus necessariu alſumere ea q inci-
dunt et subtiliát. Egritudinú yo hyemalium plume
ſunt flegmatico in ipſa flegma ſit multú: et pln qð
est in eo qð yomitu expellit est flegma. Colores qz
spatú i ea ſpizh ad albediné trahút et i ipa abúdat
catarr? cicipit catarr? cu aer autúna! mutat quæp est
ea ſequunt apá lateris et apá pulmôis et reaſcedi
dolo: guttur; deinde accit doló lateris ipſi et doz
ſi et nernorú nocuméta et capit doló chronie: im
mo apoplexia et epilepsia. Et hó totu, ppterea q ma-
terie corſingunſt flegmatico. Et qz multiplicantur.
Senib? yo nocet hyems et eis filr qui eis filis exnt
ſz mediis ſinua? pſtat. In hyeme pterea hypoſtatis i
yina multitudo erit ęparatio: eſtatis et ei exſi-
tas est maiu: et minuit in ea ſanguis et auger? fleg-
ma. In eſtate yo auger? coler a rubea: ſp poſtea i eip
ſine colerá nigra auger? ppea q subtile resſolutur et
groſſum retineſt et colſingit. Et inuenics ſenes et q
eis ſilant in etate fortores. Et eſtas qð humores re
ſoluit et ſtutes debilitat et opatiónes náles cá mul-
te resſolutis: et citrinat colóre. ppterea q resſolut il
Ind qð er ſanguine attrahit. Egritudinú qz tpa i ea
abbvienſtur. ſi en? forto fuerit aeré iuemiet ad
ſſoluédu jadiuamté et ad egritudin máz maturádu
et expellet eaz er. Qo si debilis fuerit caló aeris ei
addet debilitaté ppterea q latat et deſtrueit et mo
riet eſer. Ampli? eſtas cala et ſicca cito icidit egritu
dines humidayo est maſticæs an suarú egritudinú
tpa. plógan: ioq plnvicerú ad herpeté eſtomenú
puéit. Et accit in ea hydropiſis et lyenteria et lenit
ná ad hó toru adiuat húores multi qá ſuploubus
ad iſerioz descedut et. ppe a capite. Et ſine óo egri
tudines ſunt ſicut ſebres teriane et finoch? et cau-
ſon et corpís erténatio. Et ex doloub? dolous auris
et obthalnia et in eá multiplican: ppe cí no fuerit
vétosa herisipilla et bothor q funi eip náe cui? e ipa.
Cú óo eſtas fuerit ónalis erut ſebzes bone dispoſi-
tuóis nò hńtes aspitaté et acuitaté ſicca et multipli

cabit i ea ſudor et expectabit i crisib? ppterea q cal
tas et hüiditas huic ppositionát: qm calas resſoluit
et hüiditas latat et poros dilatat. Cúq eſtas fuerit
meridionalis multiplicabunt in ea mortalitates et
egritudines variole et morbilli. Septétrioál: yo eſtas
ê ſana: ioq expirédi egritudines i ea multiplicát.
Egritudines aút itas exprimédo ſunt q pueniunt
ex cursu măei pp calóre occluti aut măifeſtu cú pu
tit eú fritas măifeſta et pmit. Et he qde egritudines
ſunt ſicut reumatíſmi et q ipos ſequunt. Cúq eſtas
fuerit septétrional: ſicca: katic: qfert et mulierib? et
colerá hüntibus rubeá accidet obthalnia ſicca et ſe-
bres acute lógi tsip et puéic et ex adustioë cole et stria-
ctio et colere nigre eruberatio. Autún? Komitap ex
egritudinú: eo qð in ipo hó ſub sole calo multú ice-
dit in nocte puenit ad frig? et ppea q fructu ê mkt
titudo q húores ſiut mali. et pp diſolutionê tutus i
eſtate. Húores pterea ſiut in autúno mali pp mala
cibaria et pp subtil: refolónê: et q remaét spínuz et
pter ei? adustionê. Cúq aliqæ hüor ebulierit ppea
q natura ipm vult expellere et resſoluit reduit ipfuz
frig? ad stringédu. Sanguis qð in autúno multum
minuit: imo ſanguini in ſua plone hó erit. Non û
ad ipm snandú iuatu. Et et resſolo is pcelit q eſtas
ſanguiné resſoluit et ex ipo minuit. In ipſo aút accre
ſunt ex humoib? colera rubea reſidua ab eſtate et
nigra ppea q húores in eſtate ſiut cimin: et io in ipſo
cola multiplicát nigra qm eſtas adurit humores et
autún? facit ex eis cinerê: et pn? qde autúni ſenibus
aliq mò quenícës erit et eip finis eos ipos matio im
pediméto. Autúni aút egritudines ſunt ſcabies q er-
coriat et ipetigines et cãcri et ſucturar dolores et
ſe-bres comirte et ſebres órtane pp colere nigre multi
tudinê: et pp illud qð de ei opone declarauim: ioq
ingroſſat iplen in eo et accit in ipo vt vina guttatum
emittat pp illò qð veſſe accit ex diuerſitate plois
iter calaté et fritaté. Difficultas qz accitvune qð pl-
accit: q vina guttatim emittat: et accidit i eo ly-
teria. Et hó qde est ppterea qð fritas expellit illud
qð ex hüoib? ad iterioza corpís est ſubtil: et ſit i eo
ſcia et accit in eo ſinácia acuta colerica et in vere fleg-
matica qm pn? cuinſcuq humoris earp est ex hüo-
re qde efficit tps qð an ipm ſuit et in ipso et multiplic
caí illiaca ſicca. Et eſt cí in eo accidit apoplexia et
egritudines pulmoís et dolores dosi et corap pp mo
tu plupluitatu in eſtate pm: poſtea earp restrictionê
Et multiplican: in ipo hmes in vère pp debilitaté
étutis in digerédo et expelédó. In ipo et pprie in
ſicco multiplican: variole et papiue cú an ipm fuerit
eſtas cala: et in ipso et multiplicát mania pp humo-
rum colerico: malitiá: et qz colera nigra eis commi
ſee. Autún? pterea est tps qð in pulmóe hńtib? apá
est deteri? qui ſunt hńtes ptifim et ipe detegit occu-
tum in ſua dispóne. cí an ipſum initiú habuerit nò
bín manifestabaí. Ethicá qz hńtib? singularé est ipe
deteri? tps cí ſue exiccatiois. Ampli? autúnus est fi
cut nutritor: reliquaz egritudinú eſtatis. Et autum
nus qui melior exſit et qui est magis humidus et
pluioſus: et deterior est ille qui est ſiccus.

De indicijs dispositionu áni.

Cap. viij.

d 3

Liber I. Sen. II.

Acum hyemini meridionali ver supuenerit septentrionale qo& poſtea eſtas sequi& valde yapozo lae et multiplyate fuerint aq&; et ver ſeruuerait más vſoq ad eſtate multiplicabatur in autuino mortalitatiis puueris et multiplicabunt in eo diſſingeria: et intelſis nozylcera et tertiana no plura. Cujus hyems multa? rum fuerit agn& aboriotet ille qe se in vere pituras ſpe rabat abſoq ca. Qo& ſi peperint erit qo& pariet debile aut mortuus aut grâde hûs malitior: et in hoid9 multi plicabunt obthalmie et ſanguinis eſoq. et catarri tunc multiplicabunt, et prie in ſenib9 et descendet in meſtia eoq& occulta: et qnoq& morte moruerit ſubita: ioq qe vie ſpùs ſubito er multitudine opilant. Et cui ver pluioſum et meridionale fuerit ipſumq hyemi ſu quenit septêtrionali multiplicabunt i eſtate ſebres acute et obthalmia et mae ſoloq et ſanguinis eſoq ipſoq hoz9 oim pûnget pp reumatímos: et ppeaq flesma qo& in hyeme adunatûs ſut ad foramina descédet oc culta eoq ipfum mouebit calor: et prie in húidas hyn tub9eplones ſicunt mulierib9 et multiplicabunt putre factio et ipfus ſebres. Qo& ſi in ali quor9 eſtate euene rit pluota tpe q canis eleuat: et poitea venerit yent9 septêtrionalis boni fiducia habebit et resoluèt egritudines. Quib9 aut plus nocet h9ips ſunt multeres et pueri. Et q er eis euaſerit ad ārtanas dueniet pp humoq aduſionê: et ſut cis: et poſt ārtanas pue niet ad ydropíſim et ad dolores ſplenis et ad epatis debilitate pp h9. In ſenib9 aut et in corpe in q est timoq frigors et ei9nocumet pù: Cui no eſtati ſicæ ſe septêtrionali supuenerit autuus pluioſus meridionalis ſparabunt corpora ad vt veniant in hyeme dolor capit: et tuſis et rauciſe coru guttura et ſiuer: qun9 oriza multu accinet eis. Et ſt ſul cum eſtati ſicæ meridionalis supuenerit autuus pluioſus septentrionalis multiplicabatur et i hyeme dolor capit: et poſt reumatísm9 tinnit9 et raucedo. Et cui eſtati meridio nali autuus9 supuenerit ſaptêtrionalis multiplicabunt tur in eo egritudines erpmedi et stringedi. Et i3 ſeu iſt h9. Et cui autuus9 restas in h9 quenutiyt ſunt ambo meridionales humidi multiplicabunt humores et cum venerit hyems veniet egritudines erpmedi qnoiaum9. Neq est lóge qn ad ſtrictione et măeru ſculatione puentat: eoq p ſunt multe: et q vapores no hent vn egredian vt ad putridas pducat egritudines. Neq fallet qn hyems ſit ifirma ppea q ueziert malas más ſtrictas et multas. Cui ho ábo ſue runt ſicci septêtrionales innuabt eſi: cui nocet humi ditas et mulierib9 et q est talis qles ipſe ſunt accident obthalmia ſicca et catarrlo9 loſi ptis et ſebres acute et melia. Hyems aut q est frá pluioſa ardoem efficit vine. Et cui eſtatis calitas forſt fuerit et er9ſicitas, p ueniét ſinčie pnicioſe: aut noq pnicioſe: et q aperient aut q noq apienk: et ille q apienk: aut erut iteri: aut ex teri9 et vario la et mingedi difficultas: et morbill9 et ambo erunt salui: et obthalmia et ſanguinis corruptio: et trifuria et meſtrnoz9 et ſpuni reſtítio. Et cui poſt hyemé ſicca fuerit yer ei9ſiccu erit malú. Ampli9ei9 moritalitas corupit arbores et vesetabilia ioq corúpſer alialib9 qe ca eſedit: et ioq holes qe eis vescur corúpſer. Cde accntib9 aeris ipreſſiob9 q no valde cur

ſun nãe ſue exiſtut.

Ca, viij.

Non aut victioſe oplere debem9 de alij muta tnoib9 aeris noq náliq n3z hyns nãe: qo& ſiz ſes celeſtes et res tarretres euemut. Et ioq mlas earui in num9i narratioſe tepozú. Iſle hoq qes ſe quuſt celeſtes ſut ſic ea q stellaru cã accnt. Eſt em cù mite er ſtelliis i vno zúgúſt loco et zúgúſt ſoli: et puent er qeleſactio multa eis qun̄ capita ſunt ipſis opp9: aut loc9 q ſunt circa eas. Et eſt cui ab oppone capitú m'ta remouèt lógiudie et minuſt caleſactio. Imſſolus em rectitudis capit: et caleſaſiêdo nò eſt ſic ipreſſo durabilitat: rectitudis et ppiuqtat: Keru aut terre ſtruı alie ſut q ſut propſ cãz latitudinu terrarù alie ſut q ſut pp altitadinc citatu9 et pp earu pſundate: et alie ſut q pp cãz motu: et alie ſut q ſunt pp mariu cãm: et alie ſut q yetozu cã ernt: et alie ſunt q ſunt pp cãz terre. Iſle aut q ſunt pp cãm latitudinu: ſunt q ſi tra fuerit q ſit circa reuolntioez capit: cãcri et ſeptiproſe: aut reuolutione capit: capcom i meridei erit mag9 caſa q uilla q elogabit ab ea ad p[re] lmeo eqno noctial: aut ad septêtrionê. Credere hoq debet eco ſmonê q yq q vò terca q eſub circulo eqnoctal dierêr circa eſlquitat: qun cã celeſt: caleſacíes ibi cã e vnaq eſt ſol oppo capit: et hic q oppo ſola: noq magnas efficiat ipreſſone. Qo aut magná efficiat ipreſſone eſ ſol durabilitas oppoſis. Joq calor immediately hore octave è major calor q me9 diei: q ppea cui ſol e in poſtremo cãcri et i pn9 leòis è maior calor q e e ſut in ſue decline diions. Et ioq ſol a capite capit c[ap]ecedit ad alind q è minoq decline diions q ipſe e p[ra]coru maior q ſit cui eſt in tâta decline diions: è nodù peruenit ad caput c[ap]cri. In terra ho vii è ſinea eqnoctial: noq oppoq capit niſ pauc: dieb9: ip poſſa cito elogat. Anginétu nãos ptui decline diions apud duos mòs mktu erit mai9 p[ra]gum9. qoq erit ap[bo] tropico: imo forſtasse et duos tropicos noq opabat mo tus truı dieru aut q[u]tuor aut pluriu ipreſſione ſenin p[re]cept: deide ſol morat ibi in latitudie vna aut circa lógo tpe: et icesan cal eſacit. Quapp p[er] ſnia tenè dum è qo& terre ſrú latitudes ſunt p[pi]nque decline diions toti oib9 terrs ſunt calidiores et poſt ipas ille q ab ea in duob9 elogant laterib9 ad p[re]tes duox polo rum q[ui]titate. rv. 5daú. In ſinea eqnoctialno eſt calor illi9 ſupfluitat: qu[ar] facit oppo circa reuolone capit: c[ap]cri in locis habitat. Fritas aut in terr[ia]d septêtrionê lóge ſunt ab ita reuolntioe è maior. Et h9 qdè est illud q è p[er]ſideratú ſoq latitudies terram ita tu vt in oib9 alijá diſpònib9 ſiles eriſt. Iſlq hoq qo& est ſm terre ſitum eſt qo& qnoq in alto q[ui]ſit loco qnoq in p[u]ſundo. Et ioq qdè p[u]ſund9 eſt calidio. Et loc9 alt9 ſemp fridio. Iſlud em q è circa terràq[ui]th9 spacio in q ſum9 è calid[ia] p[pea] qo& ſol radi9 circa terram ſit forto: et qo& ab eo ad terrà alt[á] elogat ema gis frigidat. Et ei9 qdè cã in p[re]te nálus p[re]icè tmetur. Cuj[us] p[u]ſundum p[er]t hoc multu fuerit imum p[re]chêdo radiu et eſt magis calidus. Iſlud vero q cã mòtium eriſit ſi eſt illud in quo mòs eriſit ſm intène habitatioe eſt iſgreſiòis et inſitione q[ui] noſa nim9. Et ſi eſt illud qo& eſt ſm intètione vicinatius è id de quo loq nuncyolum9. Dicemus ergo q mons

Doctrina II. Sú. I.

28

in spatio duobus opací modis. Un9 è er pte vn sup ci
uitate solis radios reduc: aut ipos ab ea tegit. Et al
ter è er pte vn vétu phibet et ei9 eruberatio9 refre
nat. Cprum9 at è sic li a pte septentríosis alicui9 regio
niiq sút septentríales fuerit mōtes: et eleuen sup eaz
sol i sua revolutio9 reflecte9 ipi9 calefactio ad regio
nè calefaciet eā I3 regio sút septentríalis. a filr cum
mons è a pte occidēt, a discoorit ab oriente. Et cum
mons erit a pte oüet min9 e9 illò i lac itetòe. Sol
nags cí mouet et sup mōte illu eleva9 in oi hora ab
eo elogat: et radi qítas se miorado pcedit q ab ipo
sole ad illa9 tendit. Cú yo mons est ab occente nò est
fíc. Sol.n. qos hora ei appropinqii incedit. Pwodus
at vétu phibédi è q mons ant claudit a ciunta
te flatu véti septentrío al ifridšt: aut mltipica9 flat9
meridíol calefaciet: aut è cuitas in duo caciunia
mòntu9 sút a detecta obulationi alicui9 vèti: cu9 eruf
flatio ibi forti9 erit cy sit in terra plana. solet.n.aer
cui p vià in cedit asgultá tractiz pederec et nò cessarez
sirr aq et alia. Et h9 qò cáz nálib9 èفتá. Cciuitates
ho magis tpane ex pte mòntu súe sint cooperte súe
discooperte sút q ab oriente discooperte sút a se-
ptentrione. Et cooperte ab occente et meridie. Cx
marib9 ho affidue pcedit citatib9 q súnt eis vicine
huiditat: augm. Qd si maria fuerint a parte septen
tríos erit h9 adinuas ad ifridádu eas pp ruolutoz
vèti septentrío al q in nà sút frid9 exisfit sup aq faciez.
Et si a pte fuerit meridiei pueniet ex eis gſtítie me
ridiòalis augm.: ppè sì penetràdi locuz nò inuene
rit: ppterea q mons ſibi in facie reſſut. Et cù a par
te fuerit oüet, erit hüectatio aeris ab eis maior cy si
in pte fuerit occenti. Sol.n. fine celatióne reſolonez
angebet cyto plus appropinuerit: sed in occentalib9
nò ſic efficiet. Ad ſummò ho ex mar9 vicinitate p
ueit in aere hüiditas poſtea si fuerint venti miti ſi
bi succedete9 qns nò reſſauerint mòtes erit aer ma
gis a putrefactio9 salu9. Cb si vèti eruflare neqerit
est putrefactio9 spate: et vt huores putrefcat. Cn
hac at itétio9 vèti q sút meliores ſunt septentríales
p9 orientales: poſt qns sút occentales et dteriores sút me
ridiòales. Csermo9o de eo qvèvétor cã snàk duo
bus modis erisfit: fino ylis absolút9 et fino ſim illò
qò vniciuq ciuitati. pp9 exit. Ullis ho ſimo est q me
ridiòal ſim plimas ciuitatu calus est húid9. Sed
calid: pterea q a pte ſol vicinitate caleſca venit: et
húid9 ppea q p[im mariu a nobis est meridiòale: et
p[er hec q ſunt meridiòalia opat in eis ſol fortiter et
euapóſt ex eis vapores q vèt9 amicèt: et io meridio
nalesvèti ernt laxstes. CSeptentríales yo sút fri:
eo q sup mòtes træſeut et ſup fræ fràs mltar niuui
et ſunt ſicci. ppea q eis n[ui m[iti affociſk vapores. q[ui
reſolo a pte septentríosis ſit min9: n3 træſeut ſup aq[us
marias. I3 træſeut ſim p[im ſup aq[us 9gelatas aut ſup
deſta. Et orientales qò in[calitatè e fritatè sút tpa
ti. sed sút occentalib9 ſicicenses. Septentríales nags
orient min9 húnt maria q septentríales occenti. Et
nos pculdubio septentríales ſum9. Occidentales
ho par9 plus ſunt hüidi. q[ui ſup maria træſeut et q[ui
sol eos ſuo diuſerſicat motu. vnusofq.n. horu duo
ru3. s. ſolis et ipòr alſi ſuo motu q[ui ſi 2a9 exi[to. Joq[uo

tín resoluit eos sol ch[ui] orientales resoluit vétos. et p
pie q[ui] maior: orientaliu eruſhato9 eí in9 diei. et io occitales mi-
ris ernt calitat: ch[ui] orientales. et magis ad friditatè de-
clinates. et orientales maior: calitat: I3 ambo opera-
tio9 vétor meridiòaliu et septentríaliu: ſint tèperati:
Cnq[ui] xò i citatib9 vétor inducia ſim alias res mn
tan[.] Est.n. q[ui] i q[ubus]a cuitatib9 còueniens vt ye
tan: et meridiòales fridiores ſint cù circa eas mòtes ſue-
rint niuosi meridiòales. et còuertè ſe venti meridio-
nales ad fritatè. io qò ſup ipos træſeut. Et è cù sept-
triòales meridiòalib9 calidiores exnt. cù circa eos 6
ferta fuerint adusta. Sz affanialyz aut ſuntyè q per
deserta træſeut valde cala aut k[ui] vèti de gne ſumoq
q in spatio ſiſ efficiut torretaciët filia igni. q[ui] c[ui]
k[ui] ſues ibi accit eis ſic ancessio et duſtio et subtile ſe
para[ak] et q[uo] ſue è descèdit i quo ernt adustiòis et ig-
neitati: reliqe. q[ui] oés vèti fortes ſicè v[ér] ſapietib9 ph[or]o
nò iapienit níſi a superiori. I3 n[æ]ce o[ra] pn[im] ſit ab in
ferior. prin[im] nò motu[n] et eruſlationi et turbis e[or]o
est a ſuperiori. Et h[ui]o aut est judiciu cœ aut ſim pln
et hec certificatio in parte nális ph[ie] tine[.] Et nos q[ui]
núc n[ot]aibam[] cap[im] iſti[ui] m[òi] et loc[iti] hitaris. Cciunta
tu yo diuſerſitates ſunt sz terrà q[ui] ea[ra] alie ſunt lu-
tose.alie ſunt petroſe.alie ſut arenoſe alie ſunt limo
ſe feteres. aut cenose.alie ſunt ſuper q[ui] terrà è ntus
metallia ſuperàs. et h[ui]o totu[ui] ei[ra] aere et aq[ui] operatur.
C[ui]e im[or]ſſionibus aerear[ui] mutationu[m] malarum
cursui naturali contrariarum. Cap. ir.
M[uta]tiones n[ò] n[à]z egredièctes ſunt. aut ppter co
uerſlo[]i ſuba aer: fc[as]z. Aut ppter 2uerſlo[]i in
q[litatib9] ip[si]9. Q[uo] yo in ei[ra] erit ſuba est vt ei[ra] ſ[ra] ad
maltin[à] puertat[.] n[ò] io q[ò] aliq[ui] ſup q[ui] q[litatú] valde fo-
tior ſca fuerit sz ausgntú vel diminuti[ez] et h[ui]o est pe
ſülétia. Et è putrefactio q accit aer[ui] filis putrefactio
ni aq[ui] remollietis fetide. C[ios] n[à]q[ui] c[ui] aer[è] dicam9
volum9 dicere aerem ſimplicei nud[ui] q[ui] ipe n[ò] è aer
q[ui] nos circu[da]t. et ſi inuèt fuerit par[9] fortaſſe erit al[ir]
J[pyse].n. et vnüq[do]q[ui] ſimpliciu[n] nud[or]o n[ò] putrefe[nt]. I3
aut in ſui q[litate] aer[ui] ſui ſuba et i alioq] ſuertit ſimpler
ſicut aq[ui] ſuertit in aer[è]. C[ui] aŭt aer[ez] dicim9 nolum9
dicere níſi cor[pi]9 i ſuba ſua comiru[.] Et è cor[pi]9 comiru
tu ex aere certificato et partib9 aq[ui]s vapóroſis. et par
tibus terreis in ſumo et nubibus ſurgentibus et par-
tib9 igneis. et nos n[ò] dicim9 illu[er] aer[è] níſi q[ui]o dicim9
aqu[as] maris. aut lacu[n] aqua. I3 n[ò] ſit aq[ui] plura ſim-
pler I3 mirta er aere et terra et igne. I3 ſuperàs et ea est
aq[ui] b[ic]c[ui] aer putrefcit q[ui]s et ſuert: ei[ra] ſuba ad ma-
litià. ſicuiq[ui] lacumaru[3] putrefit et ſuertit eius ſuba
ad e[á]. C[peſtilentia] aŭt et aer[is] putrefactio ſim pln
euenit in poſtremo eſtatis et in autu[n]. Et nos qui-
dem no[mi]abimus accńtia q[ui] er p[es]tilentia in alijs locis
puenient. Q[uo] vero in ip[si]9 exisfit q[litatibus] eſt ut I3
calitatè aut frigiditæz ad q[lititate]z perueniat in
toler abilè intu[ui] vt per ip[sum] mesſes et g[ni]atio coru-
pătur. Et hec q[em]dem eſt: aut couèrſio högenea ſicè ra
biositas eſtatis c[ui] forti[or] fit. aut couèrſio 2[ui]a s[ic]ut
frigoris malitia in eſtate q[ui] ppter aliq[ui] ene[mi]t accis
C[es] aere vero cum mutatur prouenient in corpo-
ribus accidentia, C[um] enim putrefcit putrefacit

d 4

Liber.I. Sen. I.

hüores et icipit hüoſe putrefacere q̄ a corde circuſa, tus e:q̄m ad ipm ppiq̄ accit q̄b ad aliȗ ſi fortȗn ca leſit iſtucturas laxat et hüores resoluit. g i ſiti auguſtē tū pſtat et resoluit ſpum et deijat ntutes et phibz diſȏnē: ppea q̄ caloſe inatū occtȗ res resoluit q̄ e inltrin nāe. et caloſe effic citrinȗ: ppea q̄ hüores resoluit ſa guieos caloſe rubificātes: et q̄ corerā alios ſa ſit ſu pare hüores et cor q̄ caleſa caloſe nō inato et ſacit hüores fluere et ipos putrefač, et ſbert eos ad q̄ cauſ tates et mēbza debilia et corpib q̄ sanis nō e bon? Et ſi tū cù hidropicus ſaſt et palitc et alcuzē frō et spaf- mo hüido et toſture hüide. Aer yo frid q̄ calorem inmatȗ ad iterioza redire ſac ybi talē aſapt fuerit fortitudinē p quā ad iterioza ingrediaq h̄ nāq e moz tificās. Aer pterea frōs nì mtȗ phibz māeru flurx et tmet eas et ſac catarx et ſobilitat nervos et tracheaſ arteriā magno ledit ipedmcto. Et cù n fuerit fortis digōnē efficiet fortiſe: et oes occitas opōes efficiet fortiores et exercitabit appetitū. Ad vlti" yo e magis ſanis qucies q̄ aer mite calitaz. Sz ei? q̄ nocumē ta ſut er pte oponu q̄ ex neruis pčdēt. Et io q̄ clau- dit pozos et q̄ ſimit illo q̄ itus i offib exi hüid yo plib q̄ plonu e bon? et colorē efficit bonu. Et cutē et reddit eā molle et pozos dimittit aptos ſz ad putre- factione pbarat. Et ſice q̄ de huic exi contrarius.

### De naturis ventorum.

Cap. r.

In ventoſpónes narrauimus in ca. muta- tionu aeris.noiatiōe alij. Nunc yo eis ſimonē yolumus pferre aggregatiȗ ſm aliȗ ordinē cù inci piemus a ſeptentrionali.

### De vento septetriōali.
Septetriōnalis coroborat et idurat et q̄ manife ſte fluſt, phibet q̄ didit pozos et digeſtinā ſo- tem efficit stringit ventre et idurat et puocat viņaž et aerē putridȗ peſtilētālē ſanat. Cúvero meridio nalis septetriōalē pčedit et ſequit cù septetriōalis ac acidit a meridiōali flurx et a septetriōali expilio iteri? et q̄nq. puenit us de ſciffura ad exſtioza. Jozq multi plicat tunc flurx māe p capit q̄ pectoris egritudines. Et egritudines q̄dem septetriōales ſunt dolores neruoz de quibus ſunt vesica et matriſi difficultas mingendi et tuſis et coſtarum dolores et lateris et pe- ctous et horripulationes.

### De meridionali vento.

### De meridionali ventis.
Eridiōalis laxat fortitudinē et apit pozos et turbas humores et mouct eos ad exteriora ab in terioib q̄ in ſenſib efficit ſuitatē. Et ipſe est ex eis q̄ erituras corripunt: et egritudinȗ efficit recidivātiōez et debilitat et ſup eriturā et podragā, efficit pum itȗ et mouct epilepsiā et affert ſonnum et facit ſe- bres putridas: ſed non eſasperat guttur.

### De orientalibus ventis.

### De orientalibus ventis.
Enti ıſi ſi in poſtremo noctis et in pnº diei ſla- uerint: veniēt ab acre q̄ iā ptatus e pp ſolez et ſubtilat? et ei? hüiditas iā ſuit inutata: ioq sù ſic- ciores et ſubtiliores. P. Qd ſi in fine diei et in principio noctis ſlauerint: erit res contraria. P. Orientales tīn vinnerſaliter occitalibus ſemper erit meliores.

### De occidentalibus ventis.
Enti ıſi ſi ſlauerint in fine noctis et in pnº diei Ayenient ab aere in quo ſol operatus non ſuit,

Spilſiores igitur grossiores erit. P. Qd ſi in fine dieiet noctis pnº ſlauerint erit res uraria.

### De his q̄ puenitūt et habitationȗ locis.

In caplo mutationȗ aeris iā noiaȗm diſpoſi- tiōnes q̄sda locoq hitabiliȗ. Nunc yo et i eis ſer monē yolum q̄ pferre copcdoſi um ſm aliȗ ordinem nſe nobis curādȗ ſi aliqd ex his q̄ dixun? reiterem.

### De locoq habitabilȗ iudicia.
Az ſcuitȗt q̄ locoq hitabiliȗ diſpōſi eis copq̄ diu diversificāt. Cā altitudinȗ et p. fundiataq iipis. Et cā diſpōnis eoq q̄ eis vicinaſt cù h̄ er mōtib? et diſpōib terre ipſi ſi ſi lutoſa: aut hüeſca aut cſoſa, aut ſi e i ca h̄ mierez diſpōnis mk̄tudis aq̄ri aut paucitatq ean. Et diſpōnis eoq q̄ eis vicinaſt: ſic aro- borȗ et minerarȗ aut ſoueap aut cadauap aut aroa filium. Et ſcuitȗt q̄ aerȗm coplones er latitudib ciuitatȗ cognoscu[n]k et ex terra iparuz et ex moruſis et marin vicinitate quā h[uius]t cum eis et ex vētis earu. Et nunc q̄de dicem ſummatim q̄ ois aer q̄ cito iſri gida[que] cù ſol occidit. et cito caleſit cuz ipſe ouſ c[ap]uſt lis. Qui yo huic est ſi[rum]us est ſi[no] deinde oib a[er]ic bus deterior: e ille q̄ et q̄ stringit et aeris attraconem angustat. Pos[it] hoc diu idem nunc cuinſubero et habitabilis diſpoſitionē.

### De locis habitabilibus calidis.

In oca hitabilia cała nigriſcăt capillos intȗt et crispāt q̄ eos cù colligau[n]k pipi ſiles efficiu[n] digeſtinā debilitātes et cuz in eis maxima fuerit ſoſo et minuet humiditas cito aduenient ſeniuſ ſic in terra nigroruſ. Illis nāq q̄ ibi morau[n]k aduenient ſeniuſ annis trisinta q̄ eoruz corda ſut timida ppea q̄ ipſu multȗ res ſoluit. Corpa pterea in locis habitabilib calidis morātum ſunt magis leuia.

### De locis habitabilibus frigidis.

In loci hitabiliq[us] fris morātes ſunt fortiores et audacie maiu[n]k et melins dige[re]tes ſic ſauuſi. Que ſi fuerint humida erunt ibi morantes crafi et carnoſi: et multa abundātes adipe q̄ vene erit p[er] funde et iuncture occulte et erunt ipſi teneri et albi.

In loci hitabiliq[us] morātes hüidis pulcharum ſunt facieru. Quoruz cutes ſunt lenes et cù erer citat[que] cito adućit eis laritas. Et eoruz eſtas nō multu[m] caleſit. N[ec] hyems valde iſraſt. et eis adueniut ſebres multe moſe et v[ê]ter et iſguis mult erit er melruis et emoroidib: et multiplicat in eis emoroides et vylerca putrida et putrefactio et multiplicat et eis epi lepſia.

In loci hitabiliq[us] ſiccis moratuſt ericcat q[ui]plo- nes: et ipzoq offuſca[n]k cutes et ericcat. Et eo- rum cerebi cito adućit ſiccitas. Et eoruz eſtas e[val de cała] et hyems q̄de multum frigida.

### De locis habitabilibus altis.

In loci hitabiliq[us] alt[que] morātes ſunt ſani et ſo- tes labores multum patiētes et viuunt diu.

In loci hitabiliq[us] p[er]ſuq morātes in vaporoſiataq te erit multa et epaſt debilitate et aq[ui]s abunde- dat n[on] ſris: et p[er]p[er] ſi fuerint ſtātes aut aq[ui] lacu[n]k aut itagnoruz: et quæad[em]n[que] ſcuitu[n]k eoruz acres ſunt mali.

Doctrina. II. Sui. I.

29

De locis hitabilib* petroſis et diſcoopertis

Or aeris in estate ſunt valde cali et in hyeeme
H. nituz fri. Et eor corpa ſunt dura et ſolida et
mton capillor ſortia ſuturemãſſe: et vicit in
eis ſiccatas: et ſut multu vigilatæ: et ſunt malor mox
et inobediètes ei eis belloz ſonò et ſolertia i artib? et
acuitas. De locis hitabilib* motuſis et niuſis.

De locis motuſis niuſis moratiudicum est ſicuit alia terram terram et eor terre ſut vêtoſe. Et dui mora ſhan in eis boni vêti: 15 cí resoluſi ſi motes hút vêtos phibeat ſunt vaporosæ.

De locis habitabilibus marinis.

H. Or tépank calitas et fritas pp ſue humiditatis
ad paſſionc inobedièntiæ et ad recipièdu illud
qo in ipa penetrat. In humiditate yo et ſicitate p[]cul
dubio ad humiditatem declinat. Et si septentriona
lia fuerint erit maris vicitas et habitationis p[]fundi
taxi magis temperate in eis. Et si meridionalia ſue
rint calida erit econtrario.

De locis habitabilibus septentrionalibus.

H. Or hitabilu locor hoium iudicu êsicut indi-
cu citatu et t[]p[]or fr[]o[]z i q[]b* m[]tipleuq erp[]m-
ep di et colstringêdi egritudines. Et m[]tipleuq i eis hu-
mores i occro corpis grescat: et solet i eis ê c[]e dige-
stine boitas et vite logitudo: et m[]tipleuq i eis eritus
ſäguis er narib pp m[]t[]a rep[]lone et refoloni pa-
citatè: vene g aliq[]n ſciduq. Epilepsia vero n[]o eis
accit ppterea q[]s ſint interi? ſani: et q[]i calor eor inat*
est m[]t*: q[]s i acciderit erit for[]: q[]m n[]o eućiet n[]iſi pp
forte, c[]am. In corpib pp [terea eor] vlcera cito ſanat
pp eor fortitudine et ſanguis eor bonitatè: et pp[]ter-
ea q[]s erten? n[]e c[]a q[]e laret aut ea ôtegat. Sed pp
m[]t[]u calitat: cordiu eor ſut eis mores lupini. P[]du
lierib pp [terea eor] accit ne a m[]ſtruus p[]ſce m[]denek
q[]m earu m[]ſtrua n[]o sufficiët fluut curfu pp viar[] co
ſtrone q[]s n[]e ibi q[]s ipa faciat curret et laret. Et pp
h[]o direſt q[]d[]a[]p ſut ſteriles q[]r eap m[]ſices n[]i k[]m müde
h[]o t[]n diverſum e[]b eo q[]s in ptor[]u terris videmus.
E[]ſo at dico q[]p calo[]z i inati earu for[]tudo p[]ſicaq
et q[] minu[]t er c[]ais q[] fluere faciu[]t et la[]r[]at exterio[]r-
bus. Et direſt q[]raro accit eis: vt abortu patiāt. et
h[]o q[]dè dem[]rat q[]r tutes moratiu i iſi hitabilib? lo
eis k[]r for[]tes. q[]p aduocit eis dur? q[]m inb[]ra earu pie-
di ſut stricta et ſolida. Q[]d yo abortiāt f[]z plin ſit pp
frig? Earu q[]b lac paucu ê et g[]ſſuz pp frig? n[]p mittes
penetrare et currere. Eſt êt c[]i h[]ac tra accit et p[]cipeu
dbiles h[]ntib? d[]tutes vt m[]tlerib? ceuz e p[]thiſis et
eis, pp[]e q[]p ſiut accit eis p[]thiſis et ceuz freqn p[]pea q[]
vehem[]t se erp[]m[]t er duritie pt? Uene g[]p q[]s ſunt i p
te p[]ctor? ſciduq et p[]tes aliqt er geru? et vill. Ex p[]d[]iſr
accit p[]thiſis et er 2º ceuz. Wirach d[]q ventris p[]re-
kat? eſt ad ſcindèdu ap[]d vehem[]tê erp[]ſiom: et p[]ue-
ris accit ramer aquosæ q[] ab ei remoneq c[]u crescu[]t et
puellis accit aq[]vêtriu et m[]ſicu: q[] c[]i crescu[]t recedit.
Obthalmia yo raro accidit eis. 15 c[]i accit eſt for[]tis.
De locis habitabilibus meridionalibus.

H. Oru judicia ſut judicia terrar[]u et t[]p[]or calo[]z:
plin at aq[]r[]u q[]s ſut i eis ê salſuz et ſulſureu. Et ca
pita moratiu in illis ſut p[]lca h[]uیدis m[]a[i]js: q[]m me
ridies h[]o op[]ra. Et eor vêtres ſut soluti pp illud q[]s

ex eor capitib? ad st[]o[]s ôſcedit. Et d[]bia q[]e eor[]u ſut
laxa et debilia: et ſensus ip[]or[]z ſues. Et deſideria co
medêdi et bibêdi debilia: et q[]b vino ſuan[]t: pp q[]s eo
r[]u capita et st[]o grauia erp[]nt: vlcera quoq eor[]u duri
ter ſanank et molliſcant. P[]ulierib? vero accit mul
tum ſanguis m[]eſtrui erit? 15 q[]stringik n[]iſi cum diffi
cultate et frequêter abortiu[n]t ap[]ter multitudinem
egritudinu eap[]r n[]o ab alia c[]a. C[]uiris n[]3 accit ayê
tre ſanguis erit? 2 hemoroides et obthalmia humi
da q[]o cito ſanank. P[]senib? yo q[] traſeunt q[]nq[]sinta
ános accidit p[]alyſis pp eor catarros. et accit oibus
eis ppterea q[]s ſut eor[]u capita plena aſina: et tortu-
ra et epilepsia. Et accnt eis ſebres i q[]b? calitas et fri
ditas q[]ugunک et ſebres lóge hyeinales et nocturne.
Acute yo ſebres paru accnt eis p[]pea q[]s eor[]u ven-
tres m[]tú resolu[n]t et diffolu[n]t ſotile q[]s ê eor h[]u[]or-
bus. De locis habitabilib? oriétalibus.

Juitas q[]b oriète ê apta i et opp[]one posita eſt
ſana et boni aeris. Sol.n.i p[]nº diei ſup e[]s ele-
uaq et aerê e[]p clarificat. Poltea recedit ab ea aere i[]a
clarificato: et exuſſant ſup ip[]am vêti ſubtiles q[]s p[]
mittit e[]s ſol. deide i[]pemet eo ſe[]q: et p[]ueniu[]t ip[]or[]z
motus. De locis hitabilib? occntalibus.

A. Cuiitate q[]b occidente eſt diſcooperta et ab
oriète coopta n[]o venit ad e[]s ſol n[]iſi tarde. Et
ilic[]o c[]i venit ad ip[]am incipit elongari ab e[]: q[]r non
ei appropinq incedit. N[]o g[]e i[]p subtilit aerê: neq
ericcat: fed dimittit ip[]m humid[]u groſſum et ſivétos
et mittit: mittit eos ab occidête i in nocte. C[]ud-
icia ergo t[]p[]orum ſunt iudicia c[]uiitatu humidar[]u
t c[]opl[]onum calitat[]e h[]ntiuq t[]p[]at[]a groſſam. Et n[]iſi
e[]t ap[]ter ill[]o q[]s er sp[]illitudine puènt aeris eor[]z
n[]a veris n[]e filis eriteret. P[]saitas yo in eis min[
]erit q[]i terris oriétalib? c[]u diminuti[]e multa. P[]ne
qt audièda ſunt v[]ba e[]us q[] dicit absolute q[]r virtus
huiu terre e[]t h[]o veris p[]ône alar[]u terrar[]u valde bo
naru. P[]n q[]o yo i ea vehem[]eter erit malu ê q[]s ſol n[]o
aduenit e[]i n[]iſi poſt c[]a tualuerit ad caleſacièdum
clima. Jo q[]r ê alt? ſup e[]s ig[]i poſt frisus noct[]: ab h[]
ſubito eleuq. Sed pp h[]uیدitate plonis aeris e[]us
ſunt voces hoium raue: et p[]pe in autu[n]o propter
reumatímos ip[]or[]zum.

De e[]ligêdis locis hitabilib? et eis pp[]andis.

Q. Ut loca eligit hitabilia: coſſcere dz terrâ c[ui]
tat: et q[]uo erit et? diſp[]o ſin altitudine et p[]ſüdi
tate et diſcoopturâ aut coopturâ et ei? aq[]b et ſubaz aq[
ip[]i? et q[]uo erit f[]z ei? p[]pa[]lato[]e[]z et ei? diſcoopturâ: aut
f[]z ſui ocſtati[]e[]z et ip[]i? p[]ſüditare: et ſi ſit vêtis erpo
ſita aut terra p[]ſuda et dz coſſcere vêtos ibi flâtes
ſi ſint ſani fri. et q[]d ei ſit vicinu ex marib? et pelagis et
m[]otib? et mineris: et dz ſcire q[]lis ſit terra ſin ſani-
tate et egritudines. et q[] egritudines illic como[]rati-
bus euenire ſoleat. P[]et dz coſſcere illic 2 moratiu
fortitudines et eor[]u d[]sideria et digeſiuæ: et nutriu[n]
tor[]u eor[]u d[]bitate. Et q[]uo erit at c[]us strictura: et ſi
ſit âpla sp[]acioſa: aut ſint ei? introit? âguſt[]i et locus
v[]n vap[]o e[]gredi ſit 2 strict? P[]oſt h[]o op[]t ſene-
stre et porte ſint oriétales. C[]sit[]o ill[]o vn magis ſol
licitari ôbes vt vêti oriétales stricturas inſredi va-
leant. et yt ſol ad ynumque locum intrare queat

Ziber. I. Sen. II.

qui ibi eritit qum ipse est qui aerem rectificat. Cui-
mitas q[ui] a[que]rum dulcium mobiliu[m] currentium mul
tar[ui] et mund ap[er]: et q[ui] hyeme infr[ant] et estate
calefiat et diuere ab eis q[ui] occitan[em] est res quenien[s] et adiuto
riu[que] p[er]b[us]. Et i[que] d[um] lo c[ui]tuiu[m] de aere et loci hita
bilib[que] h[us] erpoſtorioru[s]. Nunc at loqu[em] debem[que] de catis
que iſta sequunt[que] cum eis numerate ſunt.

C[ap]ex. et eis q[ui] p[en]u[n]unt er motu et quiete. Ca.rxi.

M[or]it op[er]i in corpe humão diuertiſſicaſt: i[que] ſe for-
tis aut obiſt: aut pauc[em] aut miſt: ut p[er] illu[m] q[ui] ei
er q[ui]ete admisſet. Et inſo[m]q[ui] ap[er] ſapientes est diſpo[rum]
ſe. Et p[er] illu[m] q[ui] in ip[er]cent ho[ies] er ma[n]i. Et mo[t]
q[ui] q[ui] ſoſtis et mult[us] et pauc[us]: et c[ui] q[ui]ete mir[que]
o[d]es c[omo]icat in h[ui]o yt calo[re] efficiat ſoſtior[em] h[ui]o ſoſtis
no miſt: differt a multo no[que] ſoſt: et a mlto q[ui]et admirato: q[ui]m ip
ſe vehe[m]ter caleſa[que] corp[us]: et ſi resſoluit p[er] ſoſolut.
2. Mult[us] ho p[ar]ulati resſo[n]uit plus[que] caleſa[ciat]. Et c[ui]
q[ui]s[que] e[zo]m miſt: erit inſra[que] p[er]terea q[ui] vehe[m]ter ca-
lo[rem] resſo[n]uit n[am]e et i[que] ericcat. Sed c[ui]ſp[er] in ali
bit op[er]o[m]: et p[er]lu[m]q[ui] facit q[ui] ip[er]am dimiuit. Et bi[que] ſi
mo[t] fuerit mo[t] artis ſulonu[m] p[en]u[n]iet er ea in ſrita
t[em] h[ui]ȗiditate aug[m]. Et i[que] mo[t] fuerit mo[t] artis fer
rariorium accit er ea in calitate et ſiccitate aug[m]etu[m].
C[ap]ex. ho ſp[er] it[vid]an[is] p[er] p[u]ato[d]viuſiſcation[is]
caloris: et p[er]t[em] restrictione q[ui] est ſuffo[c]ans et h[ui]me
tans p[er] defectus ſoſutionis ſuperfluitatum.
C[ap]ex. et his q[ui] p[en]u[ti]t er ſonno et viſi[gu]l[us]. Cap.rxiij.

S[on]m[que] q[ui]t vehe[m]ter filis erit. et viſi[gu]lie valde
ſunt motu[rum] ſiles. Ambob[us] t[em] e[por] poſt h[ui] ſunt
pp[er]petates q[ui] ſunt ſtidera[de]. C[Dicem] q[ui] ſon[em] o[d]
op[er]des n[am]es ſoſtes effi[c]: p[er]terea q[ui] calo[re] ſo[n]tinet in
natu[m] et h[ut]ut[em] laxat a[ial]emo[n] q[ui] cordis vias h[ue]ctat et
eas laxat: et q[ui] ſp[er]s ſub[am] turbida[que] efficiat et phibet il
lud q[ui] resſo[n]uit. C[lar]itudinis ho m[os] o[d]es remo[n]uit et
ſoſtes reſinet e[n]iones. Mo[t] n[am]e o[n]q[ui] ad c[urr]e[n]duz
aptu[m] est c[urr]edi ad auget h[ut]ut[em]: niſi ſint m[ae]q[ui] ad p
[em]t[em] cu[n]t: eriſt[at]. C[Sōn]m[que] n[am]e[que]z ad exp[ell]edum e[as] in
n[am]t: p[er]terea q[ui] calo[re] i[n]ſi[m] ſo[n]tinet et nuſt[ur]m[que] in corpe
parti[t]. et exp[ell]itu[m] illu[m] q[ui] est i[ar]tua[que] cu[n]t: p[ea]q[ui] illu[m] q[ui]
est l[oe]ge ſtrigif[em]. U[gu]lie ho h[ui] p[ls] efficiunt h[ui] ſon[em]
p[ls] efficiat f[udo]re q[ui] viſi[gu]lie. Sudor n[am]e q[ui] efficiat
ſon[em] est h[ui] mo[d]z eruber[ati] m[aur]z: et h[ui] h[ui] mo[d]z resſo[n]utio
miſubtilis q[ui] ſon[uiu[m]: et a[st] i[que] ſonno miſt[ur] ſudat null[as]
h[ui]s c[am] nutru[n]to plen[em] erit q[ui] tolera[que] neq[t]. C[Cu-
q[ui] ſon[em] m[aur]z i[n]enit apt[us] ad dirig[em]a[m] et matur[em]a[m]
ad ſanguinis n[aur]z: e[que] ſu[er]tit et c[aleſa[que] ip[er]am et traſſit
calor[em] corp[us]: et c[aleſa[que] corp[us] calo[re] n[am]i. C[D]o[m] ho
h[ui]u[res] i[n]enit cal[os] colericos et p[er]duara[n]it ei[que] t[em]
caleſa[ciat] eos vel corp[us] calo[re] e[re] neo. Et i[que] i[n]uenerit
vacuaitat[em] inſtridabit: pp[er] hoc q[ui] resſo[n]uit: aut h[ui]u[res]
q[ui] virtuti diſgestive ſit i[ob]edi[c]es i[ra]ſabit pp[er] illu[m] q[ui] erp[em]
d[em] de eo. C[ui]ſilie ho h[ui] mo[t] h[ui]n efficiunt. Cum
a[em]t ſut mlte c[ō]plerion[em] c[or]r[u]punt cerebu aliq[ui] ſiccta
tis m[os] et debilita[t] ip[er]m] et c[om]ſic[et] r[ō]nem et a[du]r[u]t h[ui]o
res et e[gr]itudines faci[t] acutas. C[Sōn]us a[ut] mul-
tus h[ui]o[que] efficiat h[ui]n. Opa[t]em e[n] h[ut]ut[em] a[ial]im obtufionem
et capitis grau[n]edime[n] et e[gr]itudines fr[as] et illud est
p[er]t[em] illu[m] q[ui] ſp[er] i[ne]ſe in reſo[n]ulone phibet. C[ui]ſilie ho
deſiderium aus[get] et fam[em] efficiunt p[er]t[em] illu[m] q[ui] de

m[ai]a resſo[n]uit et diſgestua minu[n]t p[er] illu[m] q[ui] de h[ui]s
te resſo[n]uit. C[et] inſomnietas q[ui] inſi viſi[gu]liar[em] som[em]
num in oib[us] diſp[ō]nib[us] est mala. C[D]o[m] at er diſp[ō]ne
ſon[em] est ſuper[ās] est q[ui] in ip[er] calo[re] oc[te]n[ar] et f[ra]tis
m[a]ſiſta[que]: et p[er]t[em] hoc oib[us] m[ē]dibus tāta ne[ci]a ſunt
opi[n]ita q[ē]ta in viſi[gu]liar[em] no[que] ſunt ne[ci]a. P[ro]de i[n]di[c]as
ho ſon[em] et de eo q[ui] de ip[er] q[ui]s[er]a[que] i[ps] diſp[ō]nib[us]
ver ba multa i[n]uenies in libris q[ui] ſequunt ſi de] voluerunt.
C[et] his q[ui] p[en]u[n]uit er motu a[iali]. C[api]ex.

O[p]n[ia] a[ie] acci[n]ta ſequunt[em]: aut eis aſſo[n]ciar[em] mo[
t]iſiones ſp[er]i[n]tus? aut eriſtus? Et i[que] aut erit ſubi-
to: aut p[ar]ulati: et ei[que] mo[d]o[m] ad exteriora ſeq[ur]i[ta] f[ra]tis
eius q[ui] interi? erit: et forſat[ie] ſup[fluit] illu[m] q[ui] resſo[n]uit
Subito q[ui] ſtra[que] erterius et interi? et ſeq[ur]i[que] ea ſincopis
aut mo[r]s. C[et] mo[t]u[m] q[ui] ei[que] ad interiora ſeq[ur]i[ta] f[ra]tis
eius q[ui] est intere[que] et calitas interior: et e[que] c[ui] mlta coa[
s]uſat[i]io[e] ſtringiſt et inſra[que] i[n]ſi[m] et erterius: et ſinco-
p[is] magna aut mo[r]s ſeq[ur]i[que] h[ui]s. C[et] mo[t] q[ui] ad erte
riora[que] aut ſit aut ſubito: ſic[ur]t ut c[ui] ſeq[ur]t ei[que] at ſit leu[n]it
et paulatim: ſic[ur]t 2tingiſt c[ui] ad ſunt deli[te] et ſaudium
t[em]peratu[m]. C[D]o[m] ho ad inſiora[que] aut est ſubito ſic[ur]
cum timo[rum] a[deſt]: aut est leu[n]it et p[ar]ulati[que] ſic[ur]t cum
a[deſt] ſeq[ur]it ſtritua[m]. C[et] ſuſſocatio q[ui] de resolo[] p[dc]e[n] c[ui]
q[ui] ſequunt niſi illu[m] q[ui] ſubito enenit. Diminuto h[ui]
et p[er]ſis näe n[um]q[ui] ſequunt niſi illuq[ui] de leu[n]it et p[ar]
latiu[m] venit. C[Cu]s d[im]inuto[d]o intelligi[que] ſuſſocat[
]to[m] q[ui] ordinatim et p[ar]ulati[que] accit et no[que] ſubito. Et c[ui]
d[ico] p[er]ſiſiz näe intelligo resſo[n]em q[ui] ſit leu[n]it: et p[ar]
lati[m] et no[que] ſubito. C[et] e[que] c[ui] accidit vt in hora vna de
duas m[onea[que] p[tes] et a[que] acen[s] duo c[om]mitant[em] acen-
tia ſic[ur]t e[n]. Est. n. c[ui] accit c[ui] ea ira et trilittia v[or]
uerſiſicant duo mo[t]e[que] ſic[ur]t heſcidia q[ui] ſit p[us] ſu[n]ri
c[io]tio ad inſiora[que] dei[n] ſed i[que] ſu[n]riu[m] et dilatatu[m] illud
q[ui] e[que] ſtrictu[m] et e[gre]diſt erterius et rubiſicat calo[re]z.
C[et] e[que] c[ui] c[or]p[us] pati[m] pp[er] aſſe[ci]tiones a[ia]les, als ab
tiſis q[ui] no[ia]b[ui[m]n]. ſic[ur]t im[ag]iſation[es] a[ia]les: p[im].n.
im[pi]n[u]t[em] res n[am]es q[ue]ad[em] accidit vt p[uer] ei ſic[ur]
cui[que] ſo[n]ma imagina[t]a ſuit c[ui] ſuit coniunctio et vt ſit
ei[que] color p[er]q[ui]nus color[em] ei[que] v[ide]runt c[ui] ſit ca
ſus. Et iſke ſunt res q[ui] ho[ies] credere abhorre[n]t q[ui]
ficiliſis diſp[ō]nis n[em] nouerit h[ui]tudes. C[illi] ho q[ui]
f[api]am dilu[i]g[ui]t no[que] neſa[t]t e[as] q[ue]ad[em] nega[t]res q[ui]
n[em] p[ui]nt. C[et] h[ui] q[ui] g[ui]n[em] est mo[t] ſanguis et ſecutio
ei[que] q[ui] p[ra]que ad e[n] c[ui] m[ilt]u[m] i[n]t[em] fuerit ad ſp[ider]a[n]
d[ui]s res r[ube]as. C[et] iſti[m] capli e[que] c[ō]gelatio dentium
p[pe]a[que] q[ui] al[ia[m] a[cre]din[em] comedit et i[n]e[m]re dolores m[ē]
ba p[pe]a[que] q[ui] tale q[ui]e illud dolent aliq[ui] c[ui] de eo cogita
uerit. et iſt[ui]s capli e[que] mutatio c[ō]plōnis p[pe]a[que] e[ma]
sinatur de re qua timet ne cadat in eam.

C[et] his q[ui] p[en]u[n]it et his q[ui] c[ō]de[n]iſt et bibu[m]. Ca.rxiij.
Q[ui] od comedit et bibi[m] in corpe h[um]ano trib[us]
o pa[t]em]mo[r]is. Aut.n. i ip[er] ſola ſui ſi[gl]itate opera-
ti[on]e effici[t] aut ſui m[ai]a: aut op[er]o[m] faci[t] tota ſui ſuba,
et forſaſſe res q[ui] er his tribus intelligunt verbis p[io]
p[in]que erunt ſim lingue c[ō]ſideration[em]. Sed c[ui] de
his loq[ui]mur int[et]o[d]es exp[er]mere volum? q[ui] m[ē] no[ia]
bimus. C[Sui] ho[m]e[que] ſon]ui in ſtrāt: et c[ale]ſa[ciat] cali-
ſolet: c[ui] est in corpe ho[is]: aut inſra[que] et c[ale]ſa[ciat] cali-
tate ſua: aut ſfrīſe [que] ſua ſfrīſe: ita q[ui] non ei aſſi
mil[ar]. C[et] ſui q[ui] operans m[ai]a est illud quod a[ui]

Doctrina. II. Sú. I.

30

quertik nā: et recipit forma alicu? diſiōs mībroz hu
manor: iz ei? mā iz forma illā recipiat et tī cù accidit
vit aliqua ſuaq diſitatu q̃ hebat q̃ ſuo mō fortio: erit
q̃ hūanti corporis diſtatis i ipfa remanere eā faciat a pīn
cipio rei: vōc epleat consulatio et assimilatio ſic ſan
guis q̃ ſnaſt et latunc: q̃ i̇n i ipo ė p[is] friditatu q̃ ſit in
q[oplōne] hois: iz ſit c[ui]s ſanguis et ſit bon? ad h[ō] vt mē
bu hois p[is] fiat et ſanguis q[ui] er aliys q̃ ſnaſt huic erit ſi
ri? C[ui]o ſub opans e formu ſui ſpecifica ages
q[ui] est illa q[ui] ip[im] eſt id q[ui] est et nō quitate ſui p[er]t q[ui] co[pi] ſiſe fiat aut fiat ei ſiſe corp? C[ui]s dico q[ui]tatē
vnā q[uo]z diſitatu intelligo. Qualitate igr̃ ſua opan
tis mā i ope igr[es]ium in h[ō]. C[ui]a igr[es] opās mā e il-
lud e[mi] mā c[ui] de ſubōa q[ui] hebat altera[]t alteratione
quā ea facit h[ō]t q[ui] est in corpora restaurat illu q[ui] er eo
fuit diſolutu q[ui] et accèdit calore inatī ppea q[ui] in ſan
guie fac[que] auſtum[us] ſeo. Et e[mi] c[ui] opa[ra] p[er]us q[ui]litarib q[ui]
remāſeru[er] in ipso tertio. C[et] ſua q[ui] opās ſubōa est il
lud q[ui] forma ſue ſp[ei] o[pa]t quā acq[ui]ſuit poſt c[oplō]p
poſt c[oplōne] pp corporis p[atione] q[ui] est de ſim-
plibus c[oplōnib] q[ui] ip[as]et c[oplō]p: q[ui] nō e[mi] calitas
n[iz] friditas: neq[us] ſicitas: n[iz]h[ui]ditas n[iz] ſimplices: n[iz]
cōmictu: eſt e[mi] big[us] color aut odo[ri] aut aia: aut alia
ſora d[ui] n[ui] p[cept]i ſensu. C[et] iſt[ui] ſo[re] q[ui] ſnaſt er mā q[ui]
q[ui] e[ſecto] paſſio ab aliis c[ui] hec forma est h[ō]t paſſi-
ua: et n[iz] q[ui] est e[mi] p[er]fectio facere et n[ui] alia: et c[ui] hec
forma est h[ō]t agendi et n[ui] alid. S[ui] c[ui] est agens et
n[ui] alid: q[ui]ns est eius actio in corpora hois: et n[iz] n[ui]
Et h[ui]q[ui] q[ui] forma q[ui] poſt c[oplō]p, p[uenit] aliq[ui] accit, vt
fit p[er]fectio paſſio ab alio c[ui] fuerit hec forma h[ō]t paſſi
ua. Et n[iz]q[ui] accit vt ſit p[er]fectio ei[mi] i alid actio. Et q[ui]
accit vt ſit hec forma h[ō]t f[up] op[ō]s in alid. et q[ui] h[ui]e uen-
nit vt ſit hec forma aduina[as] ſup op[ō]s in alid. C[sed]
c[ui] fuerit opatrit in alio: aliq[ui] euenit vt ſit ei[mi] op[ō]s in
corpora hois aliq[ui] n[ui]. Et ſi est h[ui]tus in corpora hominu[m]
ages: aliq[ui] efficit op[ō]z quenietē corpor: q[ui]z op[ō]m n[ui]
quenietē. Tota ſat op[ō] hec n[ui] p[uenit] ex ei[mi] c[oplōe]:
imo er ei[mi] forma ſpecifica adueniēte poſt c[oplōnem]
Tui pp hoc vocam q[ui] h[ui]o op[ō]s a tota ſubōa. C[ forma]
ſpecifica et n[ui] quitate. f[nui] aliq[ui] q[uo]z diſitatu. n[ui] eo q[ui]
est e[mi] cōm[irtio]. Cōueniēs n[ui] est ſic p[e]onie op[ō]
q[ui] deſtruit epilep[ia]. N[ui] quenietē ſat c[ui] ſic h[ō]t napelli
q[ui] hois corru[pi]t ſub[az]. C[Red]iem n[ui] c[ui] dicem q[ui]
c[ui] dicim q[ui] res q[ui] cōcedit, aut q[ui] ſit inſuctio est cala aut
fr[ā]volum q[ui] dicere q[ui] est ſic in po[ā] et n[ui] in effe[mi]. volu
mus dicere q[ui] e[n] in po[ā] p[is] cala q[ui] corpa n[ui]a aut p[is]
fr[ā] q[ui] corpa n[ui]a. Et c[ui] h[ac] po[am] dicim q[ui] volum q[ui]
dicere h[ui]tutē c[ō]ſiderat[us] p[op]o[]z corporis quā n[ui]a corpa
in ea efficiuſt. q[ui] c[ui] ei[mi] poſtitora [a] calore inato q[ui] e[n]
in nobi[pat]ieſt accidet in ea t[ui]c illud i effe[mi]. Et etiſ c[ui]
h[ac] potentiā dicim q[ui] volum q[ui] e[mi] alia dicere. Et eſt ut
ſit po[ā] c[ui] inſtiotio b[ō]ſitatis aptitudis ſic c[ui] dicim q[ui]
ſulſur est calin in po[ā]. C[ est] est c[ui] dicim q[ui] res e[calā

aut fr[ā] et accèdiu[m] illu q[ui] e[mi] c[oplōne] ex q[ui]tus: eli]
p[ui]s est magis ſuperās. et n[ui] p[enderam] op[ō]z quam
in n[ui]s efficit corporib. Eſt eti[mi] c[ui] de me[mi] dicim q[ui]
e[n] in po[ā] ſit c[ui] fuerit ei[mi] po[ā] in intentio habitus ſic
po[ā] ſcribe q[ui] dimuſit ſcribendi operationem, et tīn
h[ō] in ſcribendo po[am], qu[é]admodu[]n[icim] q[ui] napel-
lus in po[ā] est corumpens. C[inter hoc] vo[mi] p[am]
eritit oria: q[ui] p[ina] n[ifi] poſt q[ui] corp[us] c[ouer]ſiōe mani-
festa e[a] cōuerverit n[ui] ererit ad effectu. Iſto a[ut] aut
aut ſipamet obviatione ſict venenum vipera[]z aut per quaſilibet c[ouer]ſiōem in ſui qualitate ſic na-
pellus. C[et] inter potentiās quidem primas et inter
po[am] p[rimā] quā nominau[nus] est aliq[ui] po[ā] media
que est ſicut po[ā] medicinarum veneno[]farum. Pre-
terea dicemus q[ui] medicinaru[m] Gradus iam q[uo]z po-
siti ſunt. E[t] po[ad] q[uidem] primus est illud q[ui] c[ui] co-
meditur et bibitur et quo ſit inſuctio efficit in corpora
ſua q[ui]tatate operationem n[ui] perceptā. ſicut c[ui] calefa
c[it]: aut infrigidat: et n[ui] percipitur neq[us] ſentitur calor
aut frigiditas: n[ifi] poſt q[ui] reiteratu q[ui] fuerit. et multum
ſem fuerit. C[et] po[ad] ſcos est vt ſit operatio forti[]o-
ita. ſed tīn n[ui] peruenit ad impendiendu[m] operationes
manifeſtue: neq[us] curſum e[mi] natural[em] mutat n[ifi] per
acc[n]s aut c[ui] multot[ies] aduenit et eſt multu[m]. C[et] ter
tius quidem Gradus est vt ex operatione ei[mi] ſentia-
liter p[ueniat] impedimentu[m] manifeſtui: n[iz] n[ui]dō tīn p[er]
uenit ad moriſicandu[m] et corſu[n]pendum. C[et] q[ui]tus e[
]gradus vt illud ad moriſicādu[m] p[er]ueniāt et cor[rum]
pen[que] q[ui] hec quidem est p[ri]ctas medicinaru[m] veneno-
[arum]: hoc est illud q[ui] eriſit per q[ui]tatem. C[ui] totu[]
]vero ſui ſubōa moriſicās eſt venenu[m]. C[D]icemus a[ut]
denuo q[ui] totu[m] illud q[ui] corpori aduenit q[ui] est ex eis
inter que carrit agere et pati. Aut muta[]t a[] corpore et
n[ui] mutat ip[im]. Aut mutatur a corpora et mutat ip[us]
Aut n[ui] mutatur a corpore et mutat ip[us]. C[ui] do[vo] mu-
tatur a corpore et n[ui] mutat corpori mutatione: aut
quertik in ſilitudinez corporis: aut n[ui] cōuervert. C[it]
]llud ſat q[ui] in ei[mi] cōuertik ſilitudinē nutrumentu[m] est
]absolute. E[t] illud q[ui] n[ui] in ei[mi] quertik ſilitudinez est
]me[mi] temperata. C[ui] do[vo] a[] corpore muta[]t et ip[us] mu-
tat n[ui] eſt pole: q[ui] aut ſi c[ui] muta[]t a[] corpora mutat cor-
pus: et poſt corp[us] mutet ip[im] ad vtimu[m] et deſtrauq ei[mi]
]mutatio: aut n[ui] ſit ita: n[iz] ip[im] mutet corp[us] ad vtimu[m]
]deſtruat ip[im]. C[et] p[er] q[ui] diuſi[o] aut querte[]t in fili[
tudinem corporis: aut n[ui] cōuerte[]t i ſilitudinem cor-
]p[ous]. Si i corporis querte[]t ſilitudinē, erit medicinale
]nutrimen[mi] et ſi i corporis n[ui] querte[]t ſilitudinez, erit
]me[mi] absolute. S[ea] a[ut] diuſi[o] erit me[mi] veneno[]a.
C[ill]o[vo] q[ui] a[] corpore nullo m[ui] muta[]t et ip[us] muta[
]e venenu[m] absolute. C[C]u a[ut] nos dicim q[ui] a[] corpo-
]re n[ui] n[ui] muta[]t n[ui]n[ui] dicere q[ui] n[ui] caleſiat in cor-
pore p[op]o[]z inatī caloris i ip[o]mo plu[m] veneno[]n[ui]
]o[pa]t i corpe u[ſi] caleſiat p[op]o[]z calo[]z inatī q[ui] ip[so]
]S[y]olum q[ui] dicere q[ui] n[ui] muta[]t i ſui ſora n[ā]li. imo nec
]ceſſat ab op[ō]ne ei[mi] h[ui]tute et ſora manetib q[uo]c]e corp[
]coru[pat. Et e[mi] q[ui] c[ui] n[ui] e[cal]a et adiuuat t[em] ſu[mi] p[
]petate[n] e[mi] ad resolu[n]du ſp[im] ſicut veneno[]ipar
]n[ui] napelli. E[ſt] e[mi] c[ui] n[ui] e[ſt] fr[ā] et adiuuat ſu[mi] p[eta]
tem n[ui] e[mi] ad c[ogel]ādu ſp[im]e[]r debilitandu[m] ſi[ve]nem
]sc[orpionis] et inſqui[a]mi. Totu[]h[o] illud q[ui] nutrit in fil

Liber.I.Fen.II.

ne rei nāli mutatioē corp⁹ mutat. et calefacere qūn
cu i sanguie quertit pculdnbio i calefacēdo augmē
ti pber:ita vt lactuce i cucurbite talr calefaciāt qlr
ti stb calefacere exit. TC uro calefacere dicim⁹nolu
m⁹ calefacere itd:z sz illb q ex ōlitate rei puicēt ei⁹ re
manecte spē: et med⁹ qo nutriés a corpe p sui mutaſt
subaz. et mutaſt ab ipo p sui ōlitatē:z sp⁹ mutaſt i sui
ōlitate i alia qo mutaſt⁹ i calitate i calefacit ſic al
lea. Et et alia q mutaſt⁹ i fritate i ifrāt ſic lactuāle.
TCüg⁹ ei⁹ querfio i sanguie zōplee plm opōis ei⁹
e calefacere:ppea q i ſaguie augmēt effic. Quo.n.
n calefacit cu ſu ſca ſit cala i ſua fritate se expoliane
rit. Sz vnicuiq ear et aliqd inate ōlitatāz ſociatur
p⁹ querſoſi ſuba:qin i sanguie q gnaſt ex lactucis
aliq remāet ifrāt: i i sanguie q gnaſt ex alleis aliq
calefactio: z ch⁹ vſoz ad tps⁹ fiat querſio i mbruz.
TMediciaz pterea nutriert: alia ēq medicatō ma
gis erit ppiq: alia ēq nutrumto ēvicimor. Queadm
ipoz nutriertu alia ſk quop. nā vicimor: ē substantie
ſaguſis: ſic vinu i onoypvitelli i aq carnis: alia q pa
rāp k loſiquioru ſic panis i caro. Et alia ſk q ſk vald
loſingq ſic nutriētia medicinalia. CAmpli⁹ dicem⁹ q
nutriés mutat corpis dispōz qualitate ſui ōlitate.
Quali vero quolitate ſui mutet i ſciufiut. Quāti
tate at qin aut ausintabit i puicēt er eo ad fastidiu
i opiloes i postea ad putrefacto: aut minuet i pue
niet er eo ad ptisiz. TSz augmētu in ōlitate er nut
trieta ſp e ifridās: nifi puenat er eo putredo i cale-
factio q calefacit: ſut.n. putredo no accit nifi pp ca
loz: extraneu: ita pp ipz⁹ et calor accit extrane⁹. ADi
cem⁹ et q nutriés alid⁹ e subrile: alid⁹ e spiluz: alid⁹ est
tpatū. Et subtile qo ē illd er q sanguis gnaſt subtilis
et spiluz er q sanguis gnaſt Grosius: ynuſcuinſb: at
haz divisonu aut ei⁹ nutrumtu multu: aut paucu.
TCe™ subtilis i mli nutrienti ē aq carnis i vinu i
ga ſorbiale caleſſa: aut treſtia. Jita.n. mli eruſnu
triumt: qin pln subſtātie ipoz i nutrumētu quertitur
TExeplu spilii i pauci nutrimēti eſt cae⁹ i caro ſali
ta i melogia: et his filia. Res.n. q ex eis i ſanguinem
quertit ē pauca. TExeplu subtilis i pauci nutrimēti
eſ tulep i olera q in subſtātie ſui tēpata erit i i ſui
ōlitate. Et ex fructib⁹ maciana et mala granata: et q
eis ſimilank. ET exeplu spilii mli nutrimēti eoua li
ra i caro vaccina. TCuinſcoq⁹ et haz dictionu alie
sunt q ſut bōi chimi alie ſut q ſut mali chimi. TExe-
plu subtilis mli nutrienti boni chimi onop vitelli i
vinu i aq carnis. TExeplu subtilis pauci nutrienti i
mali chim: plno i caro anaguaid. Exepli⁹ spilii ml
ti nutrienti bōi chi oua lira i caro ōnualis agni. erē
plu spilii mli nutrimenti inali chi caro vacia i caro
anat i caro aqna. TExeplu spilii pauci nutrienti ma
li chi caro falita. in hac at ſuma iuenies těpamētuz.
TDe dispoſitiōbus aquarum. Ca.rvj.

A
Qua vnīvit elementoq sola inter oia elementa
hſz ppriu vt in eo q comedit i bibik ingrediak
nō io yt nutriat: zq nutrimtu penetrare facit: et ei⁹
rectificat subſtāciā. LNo at dicim⁹ q aq nō nutriat
nifi q nutriés in po⁹ eſt ſanguis: et in alia po⁹ lōgio
re ita eſ po mēvu hois. Corpus vero ſimpler non
quertit ad foram ſanguineā recipiendā neq foram

medu huani nifi cōponaſt. TSz aq eſubſtātia q ad
inuat ad liſqaciedu nutriés i subtiliādu: ut cito cur
rat: penetret i vēasz i foramia: nſe eſt abſob h⁹ ane
xilio ei⁹ plemetu rei nutriunti. CAmpli⁹ aq univerſi
ficat: ſi ſoli i ſba aqitati: vez⁹ et z sz illb qeis admufeet
et z ōlitatē q i eis eſ supās. CAq vero q ſk alijg me-
liores ſk aq fonti. Hn tis oiz fonti nifi ſoti fre libe
re in e' fritorio nlla dispónu ōlitatū extranearu ſupe
rat: aut aq q ſk petrose: qz ſk digniozes ne frekri pu-
trefactioē putrefcat. Illa tis q eſre libeſ melio: eſ pe
troſa: nſz ex oi fōte ſre libeſ: sz illa tīn q pter h⁹ e' cur-
rés. C13ois curreſ nifi curreſ q eſoli i vēt discoo
pта: hec nāq ex eo q curreſ nobilitatē acqrit. Non
curreti vero e cui acqrit pp discoopturā malitia taſ
qūlis ſi acqrit pp. pſunditātē i coopturā. C13 omois
curreſ discoopta: nifi illa q ſup lutu icedit. et debes
ſciq q ſk lutu vadit melior eſt ea q ſup petras fluit.
Lutu.n. muſdat aqz: taufert ab ea res extraneas ſibi
admiſtura qz i ſi e colat ipaz z lapides i facu illd
O3 aŭt vt lutu p qoq trāſit ſit libez: i ſi ſit ſetiudiu neq
lacunosuz nſ alio. Qo ſi hec aq fuerit mltat ſoni cu
currerit curſu: q pp ſui mktitudine illd qo ei admifee
tur i ſua quertat, natur: q ſu curſu ad ſolē ſad
ſat. ad orictē: e ppe ad ei⁹ estiuu erit melio: aqſ. et q
to mag: cui mktu a ſuo elogabit p̂n⁹. Ctp⁹ hancq
ad septetrioalē vadit. Illa nāq q ad occidetē tědit
meridie: e maſ: e ppe cui meridiāles exuſtuaſteri
ti. ET illaqo q a loci ōſcédit alt: cui alijg boitati⁹
eſt melio: et illa q eſic e qni dulc: q vulc: e imagina
tur: nſi vinu tolerat vt er ea ſibi admifeeak nifi pa-
tū i e i pōdere leuix: et cito ifrāk i cito caleſit: ppea q
eresoluta frā i hyeime i cala i eſtate: i q nollo nō capot
ſupat aliqis: nſ aliqis odo: i cito ōſcédit ab hypoc
drus: qz i ea coqut i cito diſoſul. De
bes at ſcire q pōd⁹ ex expuimt: e adiuuatib⁹ ad coſ
ſcédu aq dispōz. Aq nāq q e ſeuio: i pluīnis dispónu
ē melior. ET at cui coqſciit pōd⁹ p meſurā: cui coq
ſciit ſi i duab⁹ aqdis univerſis duo pāni aut duo cotta
vni⁹ pōder: madefiāt: poſtea veheinter ericentid
inde pōderenk: q: aq e' coctu fuerit leuix erit melio.
CSublimatio pterea a diſillatio aqſ rectificatia ma-
las: et ſi istb nō fuerit ōctoctio rectificat. Aq eim cotta
ſic testificati fuerit ſapiētes maios: e iſlatiōis i velos
cio: ōſcěſiōis. Et tozidi qo medico: eruſumt q aq
cocte ſobile ſoluak i upſi⁹ remāeat spiluz vni i coqis
do ipaz n̄ erit iuuańtu: qin ſpilitudine in aq augm
tat. Œri at obes q aq i ſue aſitati: diffinitio eſt er
ptib⁹ i ſelititate i ſpilitudie ſilib⁹: qz e ſimpler: hno
iſpulat: nifi ppea q frigo: q ōlitas ſup eſ pualitaut
pp forſe treltriu pōu ōmiſtoez q ob h⁹ q ſunt puilſi
me ab ea nequnt ſepar: nſz ōſcédere i ea: qz n̄ ſte
eqitati: vt ſtiuitatē aq ſcidere valeat i ea ōſcédere
ob mltā puitatē. O3 g vt eis accidat ōmiſto cui ſuba
aq. Cpoit h⁹ deoctio ſpilitudine remouet aq pter
frig⁹ accit pmo. deide pres aq veheinter rariſcatvo
nec ſiat subtilio: ſuſe vt poſint ab ea ſeparari par-
tes ſues trestres i ei⁹ ſpilitudine reſtetē: aſtringat
eā ōſcédetes: epp ōſcensum ab ea ſeparent i rema
neat aq pure i ſimplici: ppinqua i erit illd qoq pp ca
leſfactione z ſuit ſepatu hōſencuz ei quod remanſi

Doctrina. II. Sú. I.

31

et nō loſginquù ab eo:q; cù aq; a 2múxto ſepaſ ei'p par
tes in ſubtilate ſilur:ntur: mìlmtur: interest inſ illo
qò ſubit: et in illo qremãet. Decoctio ſn nō ſubtiliat
aquã nifi. ppterea q; auſert ſpilitudinem frugos; et
q; ſac; φ ei 2múxtum eit ſcſcendere. Et h'ò dì ſignifica
tio exire: qùm cù aq; ſſſe dimittunt logo tpe nò ſcend-
dit er eis res de q; ſt curàduſ. ß cù coquunt ilico ſcſcè
dit er eis res mìkt: et fit aq; q remãet in pòdere leuix
et clara. Et deſcensiòs qò dà cèt ſubtilitas q; ex deco-
tioè acqrit. Tnone vides φ aq; magnòz fluminuz
ſic fluminis glon. et ſcipie ille q; in poſtremo ei'p ſu-
munt ilico cum ſamuntur veheinter ſunt turbide: et
poitea in bceut tpe in vna receſſio ſubito ita clarifi
catur. φ si alia vice reſidere faceres: nò ſcſcèderet in
eis res de q; eſſet curàdum. Sunt aſt q; aquã nifi
maruma laude ektollunt et ei'p bonitates in quò: ſh phendunt. In lògitudine manatois eius et bòitate
locorum p q vadit. et q; in curu fuo a meridie tendit
die ſeptetrìeſtubtiliãs illud q; ipò currit er aq.
In mìltudine yo ſui alie còcàct ei. Cën aqùs autez
aliis ſi qttidie eas de yno yase in alio mutares qti-
die māiſſetā videres ſcensiòſe ſic in mìmis. Et þter
cito nò deſcèdit er eis φ ſcendere ſuèuit nifiſpau
latim et nò cito. et cù h'ò nò pſecte clarificanſt. Et hui'
qò cã eſt φ 2mìntiòes terrestres leuiter a ſuba ſub-
tili deſcendunt in q; nò eſ ſgìſtudìo nì vifcositas in
nuctuòſitas: ſza ſpìſo nò tã facile ſcſcèdunt. Am-
pli' decoctio ſube acqrit ſubtilitate et p' decoctioèz
còculus. Ex aqùs q3 laudabilib' ſunt aq pluome. et
pili ſubili q; in eſtate euenint et er nubib' cum q-
bus accènt tonitrua. Turbidatio at vapouisvn ſhan
tur vètri maximi cum nubib' veniètes turbidât nu-
bes er qb' venit plunia: iòq ei' ſuba eſt falſa et non
pura. Sz tîn aq; pluniali cito aduèit putredo. licet ſit
aq melio: ppterea φ eit valò ſubtil' et q; in ipa corri
pès terreù et acere cito opaſt et fit ei' putredo cã
co ſubtrefcèdi hùzes et ipedit pect' et voce. Cuidà at
dikerunt h' cám eè φ aq pluome ſhanant ex vapore q
ſunt ex hùiditatiib' diuerſis ſublimat'. Sz ſi h'ò eſſet
cã aq pluome vitupabilis eſt: et nò laudabil ſed nò è
itã imo þpter mìkta ſue ſube ſubtilitate: qm ois ſub-
tilis ſba pìs recapit paſſion: φ ſi aq pluome ebulierit
ei' receptio ſubrefactiois minueſt. Acetofa q3 cuz
comedunk te cù nece fuerit yti pluniali aq opponu
tur putrefctòi et ab ipèdiunto ei' ſecuritate faciant.
Eſpueozum yo aq et aq ductuì: ſut male apatòe
aqq fontiù. ſk.n.aq 2ſtricte terrestreitates logo: reci
piètes tpe iòq eè nò p't qni eis aliq ſit putrefactio
qm eſcte ſuèit et 2mote 2tute cogèste: et nò 2tute q ſit
in eis 2dinatè ad h' vt māiſſetemt et expellat nifi in
senio et arte: qz via ppiuq eis ſuit adhibita p quâ i
cessèrt. Et er eis tîn ille k 2teriores qb' ex plùbo vie
ſce ſuèit qm er ei' 2tute aliàd affumùt: vn fre 2nter
ad diſinterià ducùt. Câq ât paludis 2terioz aq pu-
tei exire: q manatio aq putei acuit pp illo qd de ipa
eſhut: vn pdurat ei' motus et nò mìtu mozaſ in 2stri
cţiòe.n3 măet et loci vn manat logo tpe. Aq yo paln
q pptererea q logo tpe mozaſ et foroib' terre ſpure
facièt: et ei' mot' i manàdo i 2gredièdo eit mot' tar
dus q nò puenit ex fortitudie ſue expulſiòis þpter

largitatè mæ iſi': nè est nifi i terra corrupta et putri
da. Cnouſe yo aq et glatiales ſk ſſſe. Et aq itas
lacunales p[icpue] discoopte male ſk et ſnues: q; i hye
me nò inſtrà nifi pp nuces: iòq ghant flegma et cale
ſiùt in eſtate pp ſolè et putrefactòz vn ghant coleraz.
Et þpter ſpilitudine qò iparuz et 2 mixtòz terestriù
cum eis et pp reſolòz ſubtil eap ghant i eis q eas bi
bunt splenes: et eop mirach ſubtilat: et interioza ipo
ru inſſlanſt et eop extrema macreſſat et humeri et col
la: et comedèdi ôſideriù ſupat i eis et ſitis et 2strisun
tur eop vètres et difficile vòmere pht. Et è et cù pue
nue t ad hydropilis ppterea φ aqitas i eis reſtine.
Et è cù pueniut ad apa pulmois et splenis et ad diſ-
finterià et ſicſaſt eop pedes et man? et ipòp apa ôbili
rant et nutri'meop minuït pp splene: et ghant i eis ma-
nia et hemorïotides et varices et apata lara et p[urie] in
hyeme et miieres durit ipſanſt et cù difficultate pariut
et pariut pueros apòsos: et freqnt fit i eis mola et ip-
sgnatio médoſa: et eop pneri ſepe patiù patemi ramæ
sni varices et cruriù ylcera: n3 eop plase ſanant et a
creſcit eop deſideriù et soluït durit. Et è cù nocumè
to et apatib' in itestis et 2rta nis abùdat et i ſemb' ſe-
bres ſiut adurètes pp ſiccatate nàp iporuz et vèrit.
TAc yo n currètes q cù mò fuerit ito nò 2ſeſt tu
aiciu qò ei' q er cànalib' haurik è udicui aq nò cur
retis. Et tîn melio: aq nò cùrète ppterea q nò lon
so tpe i yno mozaſ loco: et cù nò currit pcldubio ali
q et ea erit ſuitas et forțalle in mìtus earù erit ſupri-
citas et couerſut cito ad calefacièdu. iòq nò k[]t viles
ſebres hùib? et illus in qb' colera ſupat. In egritu-
dinib' yo i qb' retètio et maturatio k neece ſut me-
liores. TAc þterea qbus ſba miſceſt metallina aut
no s file. et aq 2ſusifugales oes male k[]t. In dbuſtá tîn
earu erit nutri'm. Illa.n.in q yt[] ferri ſupat iuaa'm
p stat ad hoc yt interioribus forſitudo tribuat et vt de
res phibeat et et 2rutes ôſiderative oes p[]cedât. et
nos qò ei' diſpòz noiabinus et ei' q è qùls ipa poſt.
Tir yo et aq glatial cù munda fuerit et nò 2mìtka
alij rei 2utè hnti malà ſue ſoluaſt et fiat ex ea aq ſc-
dit. Qò ſi aq glatialis ex aq malis fuerit aut fuerit
nir 2utè ſhès malà et e'neà a loci in qbus cecidit
erit meli'vt cù ea ifreſt aq q ab iti? 2mìxtòe ſit occita
TAc þterea t[]pate frâ fanis melio: è aq sibus. I3
nernos ipèdiat et apa i interioib' hutes ledat. Ipa
eim apperùt exercitat stòm forſè effic. TAc yo cala
digone corripit et fac natare cibù. n3 lico eſtiguit ſi
tum. è cum ad hydropilim adduc et ethica et cofu-
mit eop. TAc ât caleſca cù fuerit tepida ſac nau-
ſea: et cù fuerit calido[]r hec et i eiunio bibita fuerit
mìtotiès stòm lanabit et vètre ſoluet. è tîn freqnt bi
bere è malu q stòi debilitat 2tutem. Illa yo que
mìtu è cala è cù colica reſoluït splenis vètoſitates
fràgit. Et illi qò db' aq cala 2uaa'm p[]ſita ſunt
epipilis hutes et melàcolà et capit[] dolòre frìdu-
et asina et obthalmià et botor in gutture et ſiccatate et
apa p' aures hutes et rheumatímos et ylcera i dia-

Liber.I.Fen.II.

phragmate et iparis solōz i pte vectoris. Menstrua
pterea, puocat et virun et dolores sedat. C[la]q yo sal
la macrescere fac[]t er ericcat et p[]o fac[]t ventre fluere pp
viz rad[]edi q[]i ea erit. poftea refrigit y[]etre i'fine pp
siccitat[]e q[]i e[]i n[]a corri[]pit s[]agun[]e g prurit[]u g[]hat
et scabi[]. C[la]q yo turbida lapide g[]hat et opilat[]iones:
i[]oq poſt ipam res comed[]da e puocatua l[]y v[]etrez
h[]ui pler[]us c[]oferat ip[]a: o[]e s[]eliq aq grolle e gra-
ues ppterea q[]i eius v[]etre tenen[]: n[]z cito descedit:
er e q[]o d[]o tyriacis er[]nt res vnctuose e dulces. C[la]q
át falis armoniaciy[]etre resolut ſi i ea federit: aut er
ea biberunt: aut er ea ſem fuerit cliftere. C[la]q p[]ter
ea alimioſe meſtruo[]z ſupfluitat[]e currere n[]o p[]mit-
tut: n[]z ſpuere ſanguin[]e: t phib[]et illud q[]e de hemor-
roydibus egredit: ſ]a corpora q[]e ſebub[]u[]t apta fortiter
ad eas p[]ducunt. C[]st ferre q[]o ſplen[]e resolut[]n e n[]
coire valètes adiuuát. C[]ree yo corruptioni [pl]oſi
vtile er[]nt. C[C]uq aq d[]uereſe e bone e male amſce-
bunk fortio[]z ſupabit. et nos q[]o declarab[]im reg[]imen
a[q]e corruptar[]i in ca. de reg[]imie iter ag[]et[]u. Et q[]e de
indic[]ijs aq et suis pp[]ettaib[]e n[]o ms ſua[]p[]p[]neta[]tuſ
remankit in ca. aqque q[]o est in medicinu ſtump[]ab[]q
nominamus ſi deo placuerit.

C[]de eis q[]u p[]ueniut er ret[]eni[]o e e[]uone. Cap. xvii.
B[]ret[]io et q[]u n[]a[]r e[]uari d[]z: aut est er debilitate
[]utu[n] expellu[n]a; aut er fortitudine n[]utis re-
tentie: u[]t retin[]e ab ea: aut pp[]obilitat[]e []utu[n] dige-
ſtuar[]: v[]h el[]oga[]t mora rei in receptaculo: i[]o q[]e rei
n[]et e[]i ibi []tutes näles v[]oec dig[]o complea[]: aut pp
v[]ia[]z co[]agustat[]o: aut pp[]oiloes q[]o ſunt in eis aut p[
]ter ſſtitudin[]e materi[]e aut pp[]e i[]p[]i[] viscoſitat[]e: aut
pp e[]i multitudin[]e qu[]u erpul[]ina neq[]t ſupare: aut
pp []dcem ſenti[]di u[]llo q[]e nece e[]p erpelli qu[]e admoduſ
accit i colica i[]eritata: q[]ui e[]t c[]i []tus volutatio ad-
uuat i expell[]edo: aut q[]i []tutes näles ad alia[] pt[]e te
d[]iut ſic[]i eriſibus accit re[]t[]enio v[]ine aut ſterconu p[]o
terea q[]e e[]uatio cretica[]e e i p[]te al[]a. C[]Cuq re[]t[]enio
e[]i q[]e e[]uari d[]z acciderit p[]ueni[]t egritudines. Que a[]t
ſut er egritudin[]b? poſit[]u ſut opil[]o[]z i lavitas e [pa]ſin[]
h[]uidus e q[]e eis ſilia er[]nt. S[]z ex m[]o egrititudinu m[]o
c[]plonis ſut putredo e caloris innati []strictio e i[]p[]i[] in
igni[]itat[]e qu[]ersio e caloris inati erictio er. pli[]itate
c[]oſtric[]tis e i[]p[]i fortitudie q[]pp e[]a fris[]g[]e q[]e[]t i ſup[]a
tia e h[]u̇litat[]i ſup corp[]q. Coes vero egritudines ſut
receptaculo[]z ſiſura e conj[]ruptio. C[]ſaſtidiuq[]o
est v[]na er c[]a[]s deteriorib[]e h[]a[]z egritudinu: t p[]pe c[]i
euenerit poſt[]oq ſueuit eu[]cire vacuitas: ſic accit i
mi[]ta ſaturitate i [a]nis ſerilitat[]e p[]e ſupfla[]a fam[]e: e i
[]a[n]is ſterilitat[]. C[]r egritudinib[]e yo c[]o[]poſit[]u ſut ap[]
ta: e both[]o[]. C[]ſuatio e[]t e[]i q[]o d[]z retu[n]eri est aut pp
fortitudin[]e []utu[]r expellu[n]e aut pp[]obilitat[]e re[]t[]eni:
aut ppterea q[]e m[]a nocet ſuitate pp[]ui m[]litu[n] din[]e:
aut diſt[]enio pp[]y v[]etofitat[]e: aut pp[]e mori[]cation[]em
ſui acrim[]oia e acuitate: aut pp[]t materi[]e ſubtilitat[]e
q[]i fiet ſic[]i ſut q[]e eli[]q p[]e. U[]n[]a ad erpell[]e[]du ſic[]t faciliſ.
C[]st e[]t c[]i []pa[]z vi[]a[]z iuua[]t []splitudo qu[]ead[]m accit i
cli[]q. ſpma aut p[]pea[]p i l[]ogistudie find[]u[]r. aut i[]cidiu[]r
in latitudie aut e[]a ap[]i[n]t orificia ſicut accit i eri
tu ſanguis er narib[]. Et e[]t c[]i accit h[]a largitas pp[]ca[]z
q[]e er[]teri? accit, aut i[]teri?, C[C]uq e[]uo eius q[]e re[]tme

ri d[]z acciderit, p[]ueniet pp[]i[]pa[]z [pl]oſis fritas pp[]eis
t[]o[]ez m[]e[]i q[]e erat apta ad acc[]édend[]u er q[]e calor: nutri-
innat[]e? et fortalle p[]ueniet in[]de calor: [pl]oſis c[]i il[]lo q[
e]uab[]it [pl]oſis ſuerit fr[]e: ſicut legma aut fuerit circa
eq[]litat[]e [pl]oſis: ſicut s[]agun[]s q[]al curu[]d calo[]ze ſupabit
ſupfluo ſicut colera e aleca fi[]e[]t. Et er ipa q[]o ſp[]aci
d[]ef s[]icitas eſſential[]r. a e[]i c[]u er ipa p[]uenit h[]u[]dita[]s
ſ]i [pl]iderat[]o q[]u s[]noiau[]m? i acc[]entalitate calitat[]
C[]Et h[]o e[]t c[]u humor ſic[]as e[]uab[]it n[]o ſupſine e pp[
]calor[], inati deſem q[]u nutriſs p[]ſeere dig[]ere non[]v
Un f[]egina accreſit. hec t[]i humi[]ditas [pl]oſi n[]o con
fert inat[]e: n[]z e[]i inata ſicut calor: ille n[]o e[]t innatus.
C[]OS ſi ſupſine e[]uaf ſeq[]u[]t ip[]a[m fritas e s[]icitas in
ſuba m[]c[]rop[]e i eop n[]: l[]z aleni ip[]o[]ſu[] calor: ac-
dat e[]neq[]e? h[]u[]ditas: n[]b[]a. C[]eſtritudines q[]o inſira
lesq[]e e[]uon[]e ſequu[]t ſup[]flu[]a ſut opil[]o pp[] ſup[]flu[]a e[]na
vena[]p s[]icitat[]e e pp[]e ap[] co[ar]ta[]to[]z e ſeq[]u[]t e[]a p[]a[]ſin[]
e cuze[]z. C[]ret[]enio yo e e[]u q[]i ſt e[]q e[]les i[]ille q[]e h[]o
p[]ueniut q[]e est ne[]e q[]e ſerentes ſut e vit[]uq []cruerat[]as fa
n[]a[n]t: et i[]s q[]o locuti fuimus de rebus q[]u ſua g[]halitate
ſunt neceſſarie: n[]z ſut c[]i p[]lm ſuar[]u ſp[]eru non e[]t ne-
c[]essariu. N[]unc ergo ad alias c[]as procedamus.

C[]sermo y[]l[]es de c[]a[]s q[]u casu[]r corpor[]i acciduntu
n[]o ſunt ne[]cie neq[]u i[]pedientes. Ca. xvij.

A[]d[]oqmu[n] n[]uc de c[]a[]s n[]o neq[]u n[]o i[]pedientib[]o,
[]sunt q[]u ſua g[]halitate n[]o ſunt näles n[]i nä[]ze. E[]
tiſte q[]o ſut c[]a[]e corpor[]i obui[]a[]tes p[]ter aerem q[]e est
neq[]u: ſicut balneatio fric[]adi p[]es e alie. C[]na-
p[]iemus ſat e[]i dirum q[]e c[]a[]e q[]i co[pe] hois ſunt a[]g[]
tes e[]r[]i pp[]o obui[]a[]to[]z du[]o[]b mo[]n. Opan[]
e[]n in ip[]o aut penetrat[]o e illus q[]e er eis ſabiliu[]r in
po[]ſi p[] []ut[]e penetrat[]iu[]a q[]e ip[]a[]s. Aut q[]e m[]b[]a
bi atrah[]u[]t e[]a por[]os fuos: aut i[]o q[]o vn[]u[]ſo[]b al[
]tero iuua[]. Al[]k yo mo[]q e vt nulla open[]i m[]itua[]t
ſed g[]litate pura []nert[]e corpor[]: e i[]s[]t q[]o e: au[]t i[]oq
hec q[]litas aut e[]i effe[]c[]i ſic[] epithima i[]frat[]u i[]effe[]c[]i q[]
fr[]a[t]: aut empat[]i c[]aleſciu[]n e effe[]c[]i q[]e c[]aleſac: au[]t pp[
]e a[]q q[]litas hec e[]i po[]: ſ]a calor[] inat[]e q[]e i[]ef[]t nobis co
monet []utat[]e ag[]ete i ea e adduci p[]am ad effectum
aut pp[]p[]etta[]e. ſút ſat e[]r rebus q[]o obui[]a[]do mutat[]
e c[]i c[]i[]grediu[]n[]t corpus n[]o mut[]a[t]: ſicut cepe cum er-
terius ad modum empla[]stri corpor[]i ſupponen[]tur
vulnerant: ſed i[]n[]q recepte n[]o vuln[]erat ſut e[]r e[]b[]
alie q[]e ad hoc ſiue huic er[]n[]: ſic ceru[]a q[]e c[]i bibit ve-
he[]mter mutat: ſed c[]u er ea ſit epithima nihil er hoc
opa[]. Et ſut er eis q[]o n[]ullo ho[]p. du[]o[]n mo[]n opa[].
C[]Et h[]o q[]o d[]a c[]i diu[i]ſione p[]a[]na fer re[]reri erit. Una q[
]c[]i tale aliq[]d q[]le cepe i[]gredit[]e corp[]e h[]o q[]e dig[]eſtua i[]
p[]it fr[]isere ip[]a m[]o c[]ito mutat e[]ins [pl]oſe[]e n[]o debilitat
e a[]e n[]o d[]imittit e[]colip[]ume n[]a[]to t[]pe vt i[]tali[]e: ills
po[]ſit effe[]cire ſua o[]p[]on[]e e interi[] vuln[]erare. e alia e
q[]e ſim p[]lm comed[]i[]t i[]m[]t ac c[]u re alia. E[]t 3[]e q[]e com[]
ſecur[] in receptaculis nutri[]tis aliu[]s h[]u[]ditanibus q[
]ip[]a[m ſubmerg[]u[]t e i[]p[]i fr[]as[]g[]ut fortitudin[]e. E[]t 4[]q[]
c[]u e[]r e[]teri? e v[]no p[]o[]ſi[]tu: ſ]u i[]n[]q n[]o q[]eſit ſe m[]on[]
do. Et q[]inta est q[]e er[]teri? multu []tricte tenen[]i ſed inte
rius t[]a[]g[]it non adherendo. Et ferta eſt cum eſt i[]n[]
rius: [p]pation[]e eius ip[]a h[]o n[]alis regi[]t e c[]ito e[]p[]i er
p[]ellit ſupfluitat[]e e donu[]i ſanguin[]e qu[]ertur. C[]sino
y[]ero q[]o e[]p ceruſe disp[]one diuſerſiſic[]a c[]a eſt quod

Doctrina. II. Sú. I.

32

ceruſa est groſſe näe 4 groſſarptiú: qpp cú est de fo
ris ſo penetrat in poris: 4 ſi penetrat no puenit ad
poros ſpùs ſz ad mébta p[]nicipaliza: 13 cú comeditur
est res huic ſria. Et et nä venenofa q est i ea no effi-
cit ipreſſionem ſi ipreſſioe ſupſluana calore inato q-
in nob i ea qh qo no acqrit ipa obutatiode extrinſeca
2 nos forſtalle reiterabim? tibi in liº de simplicibus
medicinis ſaba modi ſtius. De eis q paenient
et balneatiode 2 fricatiode ad solem. Ca. xir.

Q. Uidem ornate loquutus dicit er balneis melius
ēc? fabrīca est antiq: 2 cº aer ampliāt. et cui? aq
est onlicis. Et alī? addidit vt balneus ignē ſumm
mensuret ſim cōplōnē eiº q ipm vult ignedi. Debes
aſt ſcere q opō nālis balnet est caleſacere ſuo aere
2 hüectare ſui aqua. Et p[]a caſa e[]nfrans 2 humectās
Et ſeóa caleſacíes 2 hüectās. 4 3º caleſaciens 2 eric-
cas. Et n[]z attěděa ſunt ſaba illi? q dirit q aq no
humectat mébta interiora cú bibit aut cuz ei obua-
tur. Sz pleruſos er balneo poſt illò q noianimus 6
ſus ipreſſiōibus 2 mutatioibº alie accut mutatioes
Quar q[]da ſunt p[]acnis 2 q[]da per e[]nntiá. Et ſa n[]a-
q cú accit balneo fu ſu infrigidet aere propterea q
mkt caloris resſoluit inati: 2 vt mébroz et ſubas eric
cet proterea q vehemter hüoſes resſoluit näles lic-
eſneos augeat hüoſes. Cúq eiº aq multe est calita
ſut catis ex ea horripillat 2 ipiſanct eiº poiri. Quare
eiº hüiditate niſi vadit ad cop[]p nec b[]n resſoluit. Et
ſt n[]i eiº aq caleſacit 2 e[]c e[]nfrat. Sz eiº quidc cale-
facere est ioº cú multú est caſa 2 cú ipſiº calor pn? est
min: 3 tepide inſrat 2 humectat 2 pp colſtrictione
cú fuerit fra q[]calorem conſtingit q er eiº aere čha-
bitus 2 p[]ingit ip[]m visceribº cú obuiaueret corpori
ip[]a eruſa ſte. Et eiº yo inſiare erit cí i ea alii qe mi-
tu balneanerint duobº näq inſrat mois. yn? est q[]m
a[]q nä in vltimo rei fra exit: 13 caloze accitali caleſa-
ciat q no p[]manet: 13 tolli[]ſe 2 remanet op[]d nális pp il-
lud q[]o er aq penetrauit in cop[]p 2 e[]ſ ratio: 2 e[]t q[]aq
ſue ſit caſa ſue fra čhúida. 3o cú multú hüectauez-
rit: calo[]c e[]ſtrigit inatú pp m[]kt s[]ui hüiditaticc 2 e[]x-
tinguet ip[]m 2 inſrat. Et e[]t cú balneu resſolone ca-
leſacit cú inuenit nutrimêtú qo no ſuit digeſtú: aut
inuenit hüo[]z firm q non ſuit maturat? Illud.n. di-
gerit 2 hüic maturat. Et ſt p[]terea cú ingreditur bal
neu ip[]fo s[]icco 2 ericcat 2 ſert hydropisim h[]ntibº et
laxitaticc 2 est cú ingrediunk ipm eo hüido 2 hüectat
est e[]t cú in ip[]a diu morant 2 ericcat tur resſolonc 2 fu
dor[]c. Et est cí in ip[]o pa[]p mo[]tur ip[]h[]flectat cum
corpº ab eo ericca[]t an[]q egredia[]t ſudor. Et est cí
balneum ingrediunk iemni 2 vaci 2 vehemeter eric
cat 2 macrescere facit 2 debilitat. Et est cí ipm in-
s[]grediunk ilico poſt ſaturitaticc 2 impinguat proterea
q m[]am ad exteriora trahit corporis. Uerutu opilatio-
nes efficit pp q[]d ſui c[]a 2 ſomaco et ab e[]ſe mutrimc
tum ad mébta trahit n[]o coctú. Et est cí in fine p[]ri
me bigónis 2 an[]q adſit vacuitas ingrediunk 2 ſert
2 impinguat mediocriter. Qui aſt balneu ingre-
diunk proterea vt humectentur s[]icut ethic[]s p[]atičres
faciut: debent in aqua mergi n[]ifi debilitent: 2 poſte
ex oleo mungiut in humectatiode fiat angin[]m et vt
teneat aqueitas que in poris penetrauit 2 c[]oſtringa

tur inter cute? c[]no longa ibi mozet mora? et loci eli
sát temperatú 2 in balnei terrá multá, p[]ciát aq: 16
vt vap[]or elargie[]t 2 aer humecte[]t. 2 a balneo deferan
tur ſine sollicitudine 2 labore que eis accidat ſup le
tur: 2 iungant yel odozen[]t ilico c[]u egredium[]t ex b[]n
redolentibº fris 2 dimittat in domo in q hoies denu
dant hora vna donee eis attractio aeris temperata
ad eos redeat: 2 ad potádu tribuat eis pa[]r er h[]ie-
ctantibus ſicut aqua ordei 2 lac asfine. Q[]o ſi q[]s e[]coru
multa in balneo facit mora timet ne ſupuenat ei ſin
copis. p[]pea q caleſit cor 2 c[]omouet ſincopis. C[]n
balneo p[]terea c[]u multus eus iaumæctis adſunt no-
cumēta. ſacit.n. ſupſlaitates ad membra in q[]bº est
deblitas leuſi deſcedere: 2 laſat cop[]p 2 impedit ner
nos 2 resſoluit calo[]c inatú 2 comedéi deſideriú de
ijcit 2 coeundi debilitat 2 tute. [Balneu 63 d[]rías h[]
a p[]te aq[]rú q in ip[]o ſluſt. Si.n. fuerit nitroſe: aut ma-
rine: aut ſulfuree: aut cineritie: aut ſalfe nä: aut inge-
nio. q[]p in eis alid h[]oz apponat: aut in eis coqua-
ficut staphisagria: aut ſicut bacc[]e lauri: aut ſic ſulfur
aut his ſilia resſolnet 2 ſubtiliab[]t 2 auferet laritaticc
2 phibeút hü[]p[]o deſſeſionc 2 ad aſata: 2 vená h[]nti-
bus ciu[]le c[]oſerent. C[]ere yo aa 2 ferree 2 ſalfe et
iunant in egritudinibº q[]ſk et fritate 2 hüiditate 2 in
doloubº articulò 2 podagre. et p[]er ſut laxitati 2 af-
mati 2 egritudinibº reni 2 fracture reanourationc 2
forte efficiut: et p[]er ſert carbúculis 2 vlceribus. Et nec
enee q[]dc ori p[]er ſut et vulne et oculo laro et h[]uidita
p[]tibº auris. Ferre yo ſlo[]z iu[n]t 2 iplen[]c. Et nitroſe
q[]d 2 ſalfe capitibº et pectoris auxiliu[]t p[]b[]t q m[]as re-
cipe ſolét: 2 p[]er ſut ſto hüido 2 h[]ntibº hydropisim et
inflationc. C[]as aluminofis et attractionalibº bal-
nari e[]ſert ſp[]uto ſanguineo et egrediuni ſanguisab
ano et menſtruis et naſsee et vomitui ſine c[]a et cace
ſie et miſo ſudor. C[]sulſuree yo aq neruos m[]üdi-
ſicat et dolores diſſeſiòs et ſpaſini ſedát et corporſu
p[]ſicie 2 bothor 2 vlceribº malis antiq[]s et ſignis vi-
loca[]es m[]üdiſeát. Et a p[]ano 2 morphea et albaras 2
resſoluit ſupſluitates ad iſucturas et ſplen[]c et ep de-
ſcedètes et vulue duriciei p[]er: 13 ſlo[]z larát 2 ſſide
riu 6[]ciút. Marie át aq caput eiº q[]i eis balneat re
plent. 13oq 2 i eis balneat caput i ip[]ſis p[]oere n[]o d[]z:
et i eis p[]e q[]p t[]ps c[]or caleſiut p[]loes et p[]pe m[]atri
et vesicca et col[]o. et io o[]c[]s k[]f male et graves. Qui át
in thermis voluerit balneari op[]robit vt balneat in
eis q[]ete et ſuaniter et ordiati et n[]o ſubito. Et nos
forſtalle reiterabim? in caº de p[]uatioe ſanitatis ſer
mon[]e d[]e balnei et ſtinu[]d[]u erit q[]d ibi dicemus ei
q[]d h[]a n[]diq[]m? et ſi[]r loq[]mur q[]n de potu aq friside
tractabim? De his q[] paenient vt v[]n sol. Cap. rr.

In arena ſeperi[]liri et volutari i ip[]ſa et in oleo bal
n[]eari et ſup faci[]e aq rozari: et i sole calo fricari
[]t[]cipue ſe mon[]e[]do: et []to p[]l[]s ſe mou[]e[]do motu for-
ti ſicut c[]ato e[]ndo et ſali[]e do est e[]r eo q[] sup[]luitates
vehementer resſoluit et diminuit et ſudor[]c effici: et
inflationc egredi faci[]et et ſoluit aſata lara et h[]ydro
p[]iſi[]z: et p[]er i aſmate et i aer []attractiode i q[]c[]i ne[]c[]
alas t[]édere: et resſoluit dolo[]re antiqu[]u ſim. c[]apit[]z et
cereb[]p q[]e q[]plo fra forti? effi[]c. C[]cu át q[]d e[]n ſub eo
n[]fi ſiet l[]etú 13 r[]eanebit eiº loc? ſic[]c p[]er ſert dolo[]bº ſcie

Liber.I.Fen.II.

et renù et dolorem lepere suffocatiòib mnicis et müdificat mnicè. Qod si alii si sole stererit ispissabit corp? et indurabit et exiccabit is, quæaduim carniu paura po poz orficia et phibebit refolone. In sole at invno lo co morari è dectius i adurèdo cùte et ipso abulare et ê pis phibès refolone. Et arene qo in desiccado hüores st fortiores i pte cut, st arene marie, et ê cù fupe as calidas exnèses ledèt et ê cù i eis sepelitur. Et ê cù sup corpº paulati aspessi et resoluit dolores, egritudies pdcas i caplo de sole. Ad vitiº ho vehemen ter exiccát corpº. Semecupiu vero ingredi plenuz extali èle è oleu est cù stert laxitudinem hútibus et febres patièntº lògas frás et eis q cù februbº dolores húnt nervus et articulorº et húntibº spasmus et cusez et vitne retetòez, et ozyt oleu ex balneu sit calefactu. Qod sì i ipo vulpes cocta fuerit aut daliòr sem snerit què admoº noiabum: erit medicamè meliº qo è cù potit dolore húntibº tucturam et podasrâ. Calefaci yo ma defacere et sup ipam aqua rozare ytutè vinificat qe laxata a nocumº et inflamatio sebuiù cù adeft sancopis, et ppeue er aq facere et aceto, et è cù desidetio medicat et ipm erisit et obest rheumatismos patiètibus et dolore frigidù capitis habentibus.

Csuma.ij. ad nuerâdu vnàquaçs cám cuinsç acci dentiu corporaltùque, xirit, continet capitæ.

C De causis calefacientibus.

Capi.f.

Alefaciètiu multe sùt cæc. ex qibus funt nutricemtù i qutitate têpatur mot têpati et qvò igrediunt exercitia têpata et têperata fricatio et têpata copfioz vêtosap absçsa fecitatione positio. Que.n.cú scarificatione è infrât pp eslationeç. Mor et q parupptinet fortitudini multitudini: et nè supfiuº nutrimentù calidù et medicina calar balneu têpatu sicut sciuisti qo suo acere et aq ca lefacit. et artifici calefaciès. et nò supflue calefacien tiu obviatio sicut aer, et empor, et visigile caleşles. et solnus têpatur fin òditioez pdcas. Et ira fin oez disponeq tristitia cù nò tâta fueritv infridet sandu têpatu Et è et putredo cur ppietati èt calitatè extra neà eneire faciat et nò ampliº. Et ei qo opò è alioz a calefactiòe absoluta et ab adustiòe. Calefacere nà q minº è pculdubio ç adurere mitotiès. n. accidit è n efficit putrefactione et cù an putrefactione accit putrefactioni.n. sepe accit cù i corp remanet. postq ab ea cù cènea calefaciès sepat. et calitas cènea i má húida accèdiert. et ei húiditare mutat ab eo còploni sube in q è erat quenies ita eo eà ad alia còplonum spàliu nàliu no quertit. Et nàq cù calitas et húiditas mutat ab hº eo vni còploni quenitù et kiut alij còploni nàliu grue. qo qo nò est putrefacere fì dige; rere Adure no èt vt suba húida et sicca sepekt suba: ita eo illa sublimerè ita descedat. Calefacere aùt simplr èt vt oës hüores fin suas spàles remæcât nàs fì pis kiut cali. et de calefaciètº qo è spilitudo supfie ciei corpis. calefac.n. ppea eo vaporè retiet et raritas int. I. corpe: q calefac ppea eo vaporè dilatat. S. aùt has oës cãs i qnq sribº cophèdere suneuit. f. motu nò supfluo. et obviatione ei qo nò supflue calefacèt má cala q corpi aduenit. et spilitudine et putrefactione,

C De infrigidantibus.

Ca.f.

Infrigidatù et multe st spes. f. motº supfluo et qo lorè inatù supflue resoluit. et qes supflua: qe in adunat et claudit calore. et nutrimentu multu et sup funz comeftu aut ebibitu. Et eiº superflua paucitas et nutrimentu frum medicia frà. Et obuare ei qo supflue calefacit ex aeribº et emplis et aqð ther map. hec. n. larât corpº et resoluit ab eo calor inatù. Et obuare ei qo temperate calefacit logo tpe sult multa in balneo mora: qin calorez suffocat inatù. Et obuare ei qo fin potentiá infrât et in piti hoz caler estiàt. Et retentiòis superfluitas: qin calore suffocat inatù. Et in eslatione superfluitas: qin inat calouemam destruit ppea eo spùs eà et opilatiòes qunt superfluitatibº sequunt. Et de illis è vehemèter tristere mèbia et vt stricta pmaneât qin ifrât ppea eo qibus via claudit. Et trifftia superflua et tumon nimù et gaudiu nimù. et delitie supflue. Et artifici in frans et cruditas q putrefactioni est opposta. S. ho medicorum pnceps eas in sex solet comprehenendè causas. f. motu superfluo et dete superflua obviatione eius qo infrât aut qo vehementer calefacte resolat et multe infrans et vehementia spilitudinis et nimia nutrimenti paucitas.

C De humectantibus.

Cap.ij.

Humectatù multe sunt cæc. Et eis nàq est sicut qes et fomnº; et illud et retiere qo eari solebat et húorec siccate eúare et nutrimentum multu et huc etans nutrimentu et medicina húectàs húectantibus obuare et papeu balneo et post comestione ppeue. et obuare ei qo ifrât: qin humore retinet. et obuare ei qo calefactiòe tenui calefact: qin humoë current facit et gaudiu temperatù. C De desiccantibus. C. iii.

Ossicantia quoq sunt multa: velut motus et vi silie et vehemèter eúare: et er eis est coitus. Et nutrimenti paucitas et vt sult sicca. Et medicina officiàtes et motuæ aualium frequentia et desiccantibus obuare. Et ex illis est in aquis balneari puptios est eis et frigat qo ògelat: qin phibet membui fibi nutrimentu attrahere. et ppterea eo ipm còfringit qare opilatiòes in eo accidut q nutrimentu penetrare nò pmittut et er eis è obuare ei qo è caloris vehemètis q supflue resoluit donec er eis è multu balneari.

C De causis figurà corrupentibus.

Cap.v.

AUX causis figurà corrupentibº sunt cause que in finº creature acciderunt ppter qo virtut in matiue: aut digestione que sunt in spermate sue operations complementum deficit et er eis sunt caufe que accidunt cum a matrice separatur et er eis sunt caufe que accidunt cum infans, ligatur et cum teneatur. et alie caufe pimitiue que extrinsecus aduenit sicut causis aut per cussio et er eis sunt caufe que accidunt propter ea se vult monere stecq membra quod reprecant et anteß ambulare polit et er eis sunt caufe egritudinales sicut lepia et pthisis et spasmus et etc. tensio paralyſis et est cum prouenit propter pungere dinem nimiam et est cum accidit propter furfium maciem. et est cum propter apostemata. et est cù propter infirmitates fitus et est cum accidit propter consolidationis ylcerum malitiam.

C De causis

Doctri. III. Sú. I.

33

De cāis opilatioīis et consustatioīis canali. C.vj.
O pilatio accit. Aut pp čaz ĕrnea či čanali cadit et hoc aut erit ĕrneu i suo ſne sicut lap; aut eſnei i eſtrate ſui sicut fer multa aut eſnei in ſua quli tate: et hoc erit aut pp ſua groſſitiē: aut qr ě gelatū ſicut ſangnſuga illa q ągelata eſt. He qde ſunt ptes ei q opilat ppea q i canali cadit: er qb ſut q in ſuo loco i canali ſira manēt: et eſ ex eis q in ſuo loco eſt mobile. Et eſt cù accit opilatio ppea q clausu ſuit foramē pp vlcer; ſolidationē qo in ipo factuz ſuit: aut pp nalcetiā addite rei ſic carnis verrucoſe clau dētis. Aut qr canalis pp aſatis cōpumētis vicinita tě cooſit: aut pp ątrictionē q fit pp ſorte fris aut ppter velhemēt eicitatē q ppter ſlipticātia accit: aut pp ątutis retētive fortitudine: aut ppter ligaturas. 3n hyeme q3 multe ſut opilatioēs: q ppea q ſupplui tates multu retinen: et ppterea q fris stringit.

De cāis amplitudinis canali.

Ca.vij.

Annalis aſpliak: aut ppſ reſtative debilitatem: Aut pp ſorte eſpulsive motu. Et er h qde mō eſt aſhelitū retinere aut pp medicinas apietes: aut pp medicinas larātes calidas ą humidas: et čana les qo er 3us ap čap coagustāt ą pp opilatioēs.

De causis aspitatis.

Ca.viii.

Aspitas accit. Aut pp čam me q vehementer abitergit ſua incſiōe ſic acetu i acetose ſuper fluitates. Aut ſua resſolone ſicut pſua mar i ſuper fluitates acute. Aut ppter čam ſlipticā q erapſak ppter ſua ſiccitatē: ſicut res pōtice: aut fre q erapſant ppterea q ąstringuſt: aut ppter res terrestres q ſup mèdrium iacent sicut pulais.

De causis lenitatis.

Ca.ir.

Enitat: cā aut če glutinās pp ſui viſcositatem aut ſubtilit ſolućes q māz ſubtiliat i ipaz cur rere facit i ſpilitudine a mèbri ſupersicie remouet.

De cāis diſlocatioīis et separatioīis a ſitu.

Ca.x.

Amba remontio e aut pp ſtertede: ſicut cù ąlEQO ątrahit mèbri i ątědiſt donec diſlocatur: aut ex motu forti ſuper inſionē q mèbri a loco ſuo remouet: ſicut cum aliciuq pes fleſtir: aut cā larās i humectās: quæad accit in ramice: aut pp čam liſameti ſbain corriuſte ipm corrodeo: aut putrefa ciado: aut laxi reddedo: quæadmodiū in lepra accit i sciatica.

De cāis malitie vicitat q ſepone phibet.

Ca.rj.

Aua ei q aut ſſlities: aut viſcositas: aut spaſmus: aut laritas: aut hùus ſiccitas in inctu ra: qz ibi ſit lapis: aut cù q natus ſuit.

De cāis malitie vicitat q dilationē phibz. C.riij.

Pſius cā eſt vt groſſities: aut yestigiū incarna-
tiōs vlcer: aut spasm: aut cù q nascit.

De cāis motuī no nālium.

Ca.rij.

Hoc cā e: aut ſiccitas debilitās ſicut tremor: ſic-
cus: aut ſiccitas spasmicās ſicut cā ſingult: ſic
ci cā spasmi ſicci. Aut superficies caleſiētes. Aut
supſicies inſrigidātes. Aut cāe ątutis viā clauden-
tes mèbro ſua. phibětes penetrationē cù opilatioē.
Aut ſupernfluitates q nocēt: aut ppter ſua frigidita-
tem ſicut rigó: aut ppter puncturā ſicut horipilla
tio: aut pp ſcalo: inati ſubmersionem: aut pp ſui

pancitatē: et ppter illā acſt in muſculo ſupſicde
ſitas: et puenit vētoſitas q valt reſolui: et eſire ſicut
ſalt. Et nunc qde dicem q hec noxina mā aut erit
vaporalis pauca i accidet ppter eam alices. Aut
erit plæa: et ątinget pp ſipaz laxitudo penaliſi ſue
qe ete aut pueni e alie laxitudis ſpſ q noiaubm
ſi fuerit mobiſ. Qo ſi fortio: fuerit accidet ide hoa
ripilatio i ki fuerit mag ſoſt, pueniet inde tremor.
Et mā qde ventoſa cù in muſculo tenet, puenit ppk
ipsam pulatio.

De cāis augmēti magnitudis i nſueri.

Hoc cāe ſut māei mlitudo i ątutu i attractinap
in ſeipſi ſoſtito aut ątutu i attractinap forti
tudo ppter fricatioīis adutoriu i caleſatioīis cum
empſis: ſicut cù emplō de pice i qo ei affilaſt. Et h
qde eſt magnitudini ppiu3 i no numero.

De cāis diminutionis.

Ca.rv.

He qde ſunt q aut in pnº puenerit creature ſic
māei diminutio: aut ątut latrici error: aut ei
qde debilitas aut nocumēta q qunq extrinſec adueniunt
ſic eſiſo: aut pcoſſio: aut corupſio qua ſecit frisq et
qunq ątrinſec ſic herpes eſtiomen: aut putrefactio.

De cāis ſolonis ątimutatis.

Ca.rvi.

Iste qo ſk aut ątrinſec: aut extrinſec. Que yo ſiut
ątrinſec ſunt huo: comedes i ąburés i hucetso
i larās: aut ſiccās i findés: aut ſicut repletlovetoſa
pugés: aut humo: ątědés: ppea q ſe ątrigede mo
net: aut penetrado in corpe. ppea q forti mot ipm
sepat aut huo: pugés. Et he qde oes: aut k ppk mo
tus ſoſtitudine: aut ppk māei multitudine: aut ſicut
fortitudo mot erpultine no ſm nālē curſum i ſicut
mot ſup repletionē. Et de his q eis filant ĕ vor for
ţiis i ſalit q ąc aſpati aptio. Cāe aſt q extrinſec ſiut
ſut ſicut corpº ątědés vt funis q pōdera: aut q ąci-
dit vt enſis: aut qo adurit ſic ignis: aut qo ątūdi ſic
lapis. qm hmoi i vacuī tuenerit ątūdet aut ſi reple
rit receptacula findés: aut ſicut corp q ppoſat vt ſa
gitta aut qo pugit: aut mordet ſicut can rabid: aut
viva aut ho. De cāusis vlcep. Ca.rvij.

Aufe vlcep ſut aſa qo apit aut plaga q facit
pus aut botho: q se comedunt.

De cāusis aſatum.

Ca.rviij.

Hoc canſarum qdam ſunt ex mā i ēdā ſut ex di
ſpōne mèbri. Que 7o ſut ex pte māei ſut reple
tiōes ex ſer reb pnoiat. Et q er pte diſpōnū mèb:
rū i ſicut ąt mèbri expellēt i debilitas mèbri reſi-
piet: qo q eppati ad ſupnfluitates recipicēdas autp
pter ſbe māz qm ipz ſit creatu ſicut cur: aut ppk ſui
laxitatē ſcut caro lara q ĕ in tribº reſleriob. I. poſt
aurē in collo i in aſcella i in inguine. Aut pp ſviaz
q ad ipz pueniut dilatatioez i eaz q ab ipo vadunt
coagustationē: aut ppterea q inferiº poſit ſi. Autp
pter ſui puitatē qm illud qo ex cibo ad ipz venit col
ligere no vz aut ppter debilitatē ſui: qm illud qo ad
ipz venit ex cibo digerere no pōt ppk no cuq qo ĕn
ipo: aut pp ſpuffionē q māz i ipo retinet: aut ppea
q reſolo eſdeficit et qo ab eo reſolui ſolebat ppter
exercitiu aut ppk calo: ſuperflui q ĕ in ipo vn 3b
tur. Etille qo calor. Aut e nāliu ſicut carnis. Aut nō
nāliu què dolo: euenire facit, aut mot yalde ſupers

c

Liber, I. Sen. II.

flus, aut aliud ex calefaciètib9. Fr fractura 33 per
uenit aſa pp vnæ ex ilſis reb9 q5 prdirim9 ſicut 4uſ
ſio et mebi 2pſiio et ertéſio cù ipm os restaurat. In
dète 4q plz ſit aſa qm nutrimèt recipit augm7 infu
ſionè et putrefactionè ergo recipit aſa.

De cauſis dolours abſolute.

T. ca. p[er].

Et qm dolo: ê vna ex dispoſib9 nò nàlib9 cor-
po[ur]ia ala'l accin': in cãis ei9 ſimonè faciem, v lem
(Wicem) ig[er] 9 dolo: ê ſelibilitas rei ſiue. Oe's 7o
dolo? cãe in duob9 2p[he]du[n]k snib9. 1. ſhe mutatio
nis 2plònis cito ſee. et 7 malitia 2plòis diuere; et gne
ſolòis 2tuitat. 4per malitià coplòis diuere ſcelli
Jim9 vt mbra ſui 1ba 2plòz habeat măſiuã. dei[n] ad-
ueit ei9 2p[lo]e[nea huic] ſua. ita vt ſit calior aut frio[
] ſerit et 4t[ê]ſibil rei aductu ſentiat ſiue et ſiet dolo:
q[ui] dolere nò ê nifi ſiue rei ſiuetate ſentire. 4) alitia
aút 2plòis măſiue nullo9 efficit dolore n[3] ſentik. ve-
luti ſi 2plò mala q iã ê i mèb[or]2 ſba măſiuina coru-
pit 2plòz p[ncipale] et fea ê ac ſi ipa eet p[ncipak]. Iſta
e[m] dolore n[ò] efficit. q[ui] ipa n[ò] ſentik. O3.n. q[ui] ſenti-
tes ab illo q[ui] ſeytik patiank. Res n[à]q n[ò] patik. pp[er]
disp[oe]z măſiuã q ipaz n[ò] mutat. imo n[ò] patik n[ú]
pter 2iu[u] adueniès q[ui] e[ra] mutat ad illò q[ui] n[ò] erat.
P[ro]q[ui] ethica h[ui]s n[ò] t[em] ſentit il[à]mationis c[pt]u h[ui]
ephimerã aut tertianã. I3. ethice calor calore tertia-
ne ſit mai[or]. Calor.n. ethice ê măſiu9 et 1ba mèb[or]
2p[ncipali]n iſic9. Et tertiane calor: ê yehemê[s] a vicini
tate v[ê]iès cali h[ui]or? et mèb[ra] i q[b] adhuc n[à]l ipo
ru[2] plò[ra]ta p[ſu]ca ê q[ui] h[ui]or receſſer mebi[u] i ſua
rem[æ]ebit 2p[lo]e:n 3 calor ille i eo ſige[n] n[ú]i egritudo
i ethica mutata fuerit. Et 2plò q[ui] mala n[ò] diueraſa
n[ò] ſit măſiuina i mèb[ro] n[ú] ordia[ti]z. Et êt c[ui] dispo-
n[em] ſanitat: t[uen]i et h[ò] itellectui primu[] et h[ò] ê q[ui] e[ra]
ſe i hy[em]e balneat ſi ſe c[ui] a[q] cala i mo tepida lauat
accit ei ex ipa horripilatò q[ui] corporis e[ra] q[litas] ab
eo ê l[og]inq et ei ſiua. poſtea 7o vt[ic] ea et delecta[]k
er ea. et ita ordina[]k ad res[olu]tione frigo[]q[ui] q[ui] ipo
erat ag[è]s. Deinde a[ut] c[ui] aliq[] hora i c[asa] balnei iterio[re]
federit ſiet corp9 ei9 a[q] illa cali9. Et c[ui] illa ead[]a[q]p
rep[è]te eo 4ſcio ſup e[ra] p[ic]ie[ct] horripilationem ab ea
patie[]t et ſentiet ex ea friditare. C[ui] ig[er] h[ò] ſciunt[]i dice
mus q[ui] 13 yn[]u ex snib9 c[ar]2 dolo[]z ſit malitia 2plòis
diuere: n[ò] t[em] ois malitia 2plòis diuere: imo calni
c[en]tialr et fr[im] e[en]tialr: et ſicc[ui] accentalr: et h[ui]du[n] n[ul]
lo m[ò] dolo[re] faciut. Calor e[mi] et ſritas ſunt due q[li]
tates ag[è]tes: et ſiccitas et humiditas ſut due q[li]tates
patiètes: a[q]tutates n[ò] ſk vt p[ea]s corp9 iprimat i cor
pus: vt p[ea]s corp9 a] corpe ipmat. ſiccitas 7o p
acc[ns] fac[]dolo[re] q[ui] alki9 g[ni]s e[ra] ſeq[]t c[ar]2 ê c[en]tui
tat[]s ſolo. Et c[ui] n[ò] ſiccitas pp[er] ſue 2ſtricti]ſis for[ti]
dinè fit c[ar] solòis 2tinituat. Ha. n[ò] c[ui] 2]ifica it[è]tio
ad h[ò] e[ra] reducit vt e[en]tialr c[ar] dolo[]z n[ò] ſit n[ú]i ſolo
2tinituat: et n[ò] a[pli]9: et q[ui] cal[3] dolo[re] n[ò] ſacit n[ú]i p
[pt]erea q[ui] 2tinituatê ſoluit: et n[3] et fr[im] dolo[re] efficit
n[ú]i p[pea] q[ui] 2tinituat[]s ſolo ip[3] comitat: pp[mi]ta n[á]
q[ui] 2p[il]titudinè c[ar] ſacit et coaduationè ip[3] p[cul]dubio
ſeq[]t vt p[es] ad loci[] trahant vbi sp[il]lan[]k vt a loco
ſepen[]k a q[ra] trah[ut]. Et i q[da] suor]2 lib[or]2 f[3] h[ac] sni[3]
tin p[ce]ſit d[œ]c op[ia]ri fecit q[ui] ola[] senſibilita nocu[]m
faciut. pp[] h[ò] i v[3] faciut nocu[]m pp[ei] ſepationè aut

pp] coaduationè c[ar] ſepatio ſeq[]t n[ú]r ita[]q i viſibili
bus dolore efficit pp] ſui coaduationis fortitudinem et
alb[us] pp] ſue disſreluiòs vehemètis: 4 amar[] ſalum
et acetoli n[ui] ſultatione dolore efficit p[pe]a] ſonit oſp
g[út] et p[ò]ticu[]lò q[ui] vehemèter ifr[ar] et coaduat q[ui] p[er
dubio ip[]ſio ſeq[]t in odo[ra]tis filr. Et pp[] h[ò] 2p[or]th[]m
ſot dolo[]z q[ui] 2p[os]ſut pp] mot9 ac[er] ſonitudines
c[ui] ſibi obu[]tat. Certa a[ut] dictio in h[ò] m[ò] et 2plòis
mutatio p[oa]t sen[er] q[ui] dolo[]z e[en]tialr pu[er]t: c[ui] eo
2tuitat[]s ſepatio 2tigat h[ò] t[em] delectat 2ni[cat]a i me[te]
n[ò] 2t[ie]t h[ò] i p[te] ſapie n[à]l[]i: n[ò] ad n[à]l[]i pa[]p[ue]
mus. Dicem[] ig[er] q[ui] c[u] dolo[]z ê ſiliu ptui n[em]b[or]
lête et 2t[ui]nitat[]s ſolo n[ullo] m[ò] ſiliu erit p[ui]: 13 dolo
r[è] et 2p[os]ib9 i q[b] 2t[ui]nitat[]s n[ò] erit ſepatio n[ò] 2nugit
iu[er]i pp[er] 2t[ui]nitat[]s ſol[3]2 imo pp[er] 2plòis malitià.
Et ſeq[]t fr[ig] facit dolore ybi 2strigit et coaduat et oinovbi
ifr[ar]. Et ſolo q[ui] 2t[ui]nitat[]s n[ò] ê ybi ifr[ar]: imo i et rei
tat[]s 2p[or] 2c[or] ifr[ar]2. Ampli9 dolo[]z p[cul]dubio ê 2iu[
subito ip[er]ſor[è] ſentire vn[]pe ê 2iu9 et dolore faciens.
Nòne 4[ides] q[ui] ſi q[ri]s fr[ig] 2plòz coru[]pês ſen[er]t v[ak]
2plòz coru[]p[it] et fuerit ſicut n[ò] acc[ns] pp[er] ip[3]2 t[ui]niu
2p[er] ſepatio 2p[or] ſetire an erit 2iu[u] i an dolore faciens.
Et h[ò] ita[]q scie[ns] q[ui] mutatio 2plòis ſubito c[ar] erit d[u]
lo[]z: qu[ed]am[] solo 2t[ui]nitat[]: et dolo[]z q[ui] calitatê turbi
dat et ſit for[ti]z dolo[]. Et êt c[ui] poſt dolore remanet
res q[ui] ſen[ú] dolo[]z h[ò] nec t[em] ê dolo[]z cert[é] ſe c[ar] ſuma
rep[er] q[ui] p[er] ſe resolu[]nt. Et tor[pi]d9 q[ui] i medicado labos
rat et nocet ei. De c[ar]s cuinſubet dolo[]. C[ar].

Olo[]z sn[ha] q[ui] noia h[ui]ta ſut p[er]priutia? apati-
nus: p[ug]itiu9: 2p[ri]sin9: 2c[ul]in9: fr[is]in9]
laratiu9: p[or]atiu9: acual: stupe factin9: pulatin9: 2s-
natin9: fatigatiu9: mor[ic]aticu9. Iſta q[de] ſunt quidem
sn[ha]. C[ar] aut p[ur]itiut dolo[]z et ſe humo[] ac
sus aut fallus. Et dolous asperatini c[ar] h[ui]o af[.
Et c[ar] dolo[]z p[ug]itiui ê humo[] q[ui] p[àn]iculiz et rei d[it]
latitudine: ſic[ui] e[ra] ſepans 2t[ui]nitatê. Et ê c[ui] ſen[ú]
ê e[ql]: aut p[pea] q[ui] 1]ur q[ui] p[er]e[ut p[àn]icul9] au[ri]
li9 ex eo q[ui] ineſtitu[]t ê p[tes] i durite et lenitate n[ò] ſub
ſiles ſicut ſurcula p[àn]iculo q[ui] ſup coſtas e[ne]ſit[]c[ar]
a[pa] i pleuresi ad ſupior[è] e[ra]trahit p[re] aut n[ò] ſi p[]
[pe]s i ſuo motu p[es] ſic[ui] diaphr]asma illi p[àn]iculo
aut p[pter]ea q[ui] p[tes] corporis m[èb]u n[ò] ſi[an]t: aut pp[
]n[á]z: aut pp[er] n[oc]umètui q[ui] alicui accit ſua[] ph[ui]
et n[ò] aliys. Ext[é]ſiui dolo[]z c[ar] ê v[è]tòſitas aut h[ui]o[?]
neru[]s aut muſculu[] ertendit ac ſi ip[3]z ad ſuas trahat
extremitates. Et dolo[]: q[de] c[ó]ſp[ini] c[ar] ê m[à] q[em]
bio ſu[3] co[ag]uſtat locu[]z aut v[è]tòſitas q[ui] ip[3] coan-
guſtat: et ſit q[ui] deſuper c[ó]pumerê[]t et p[ò]tudêrê. Sed
c[ar] coro[siui] dolo[]: ê m[à] q[iter] ſu[3] muſculu[] 2 ſu[]m
p[àn]iculuz res[olu]t i p[àn]iculuz ert[é]dit et 2t[ui]nitate[]z
ſoluit q[ui] iter p[àn]icul[]u erit et m[èb]r[]. Et c[ar] dolo[]: fr[is]
gitiui eſt m[à] aut v[è]tòſitas q[ui] terpon[]i media iter os
et p[àn]iculu[] q[iti] tegiti[]p[im]: aut fr[is]q[ui] illu[] p[àn]iculu[] 2fo[]
ter ſtringit. C[ar] vero dolous laratini eſt m[à] q[arnê]
muſculu[] ert[é]dit et n[ò] ip[3]z: cord[à]. Et h[ic] q[de] neq] vo-
catus eſt laratiu9 n[ú]i p[pter]ea q[ui] muſcul9 n[er]uo la-
xio[]z erit et p[àn]iculo. Et p[er]fo[]atiui dolo[]: c[ar] eſt m[à]
sroſſa aut ventoſitas q[ui] reſine[]t iter tunicas membi[
duri] et groſſi ſicut inteſtini colon que inſeſtanter ip
ſum r[ú]pit et in ip[]ſum penetrat ſtimulando q[ui] ſi te[]

Doctrina. II. Sú. I.

34

redello p[ro]fóreſk. Cacuti aſt dolours cã eî p[ra]eade
en h[mo]i mb[ro]: iz e[ret]e in h[ora] ç rúpit. C est ſtupu
ſactui dolours cã eſt aut for[is] frig[or]is c[ó]p[er]io aut
por[or] penetratio[is] ſp[us] ſenſibilis q[ui] ad m[eb]r] v[é]it
clauſura cù ligatura aut receptaculorum repleurio.

C[as]o dolours pulſatiui eſt apa[cal]m 2 non fr[im].
fr[im] eni q[ui] c[ui]s mo[ſuerit] ſiue ſit du[que] ſiue ſit molle
dolore[]o n[ot] efficit n[ut]i 1 calm quatu[er]. Neq etis dolor
pulſatiuus ex apa[te] calo accit m[och] mo[ſ]. c[ui] apa[
co]tigeret. 2 m[eb]r] q[ui] e[]i vicu[n] fuerit ſentiens circa
q[ui] ex[pi]r arterie q[ui] ip[ra]pulſant. C[ui]n.m[eb]r] ſan[ui] fuerit
arterie m[ot] n[ot] ſentie[]t pp[ur]i¹ p[u]ſunditare iz c[ui] infir
ma[er] 2 apa[er] i¹] p[uls]atio dolore[]o effic[]. C[st] dolours q[
de] ſuatiui c[as] e[]a apa[ i] mébro n[ot] ſenſibili ſic[ui] pulmo[de]
rene 2 splene. I[llo]n.ap[ra] ſua ſuitate trahit inferi¹ 2
m[eb]r]n inferi¹] trahit p[ens]ibil[é] ſaſciá ip[ri]¹ circular[é]
2 ſu p[es]foru[á] a q[ui] or[ia] faſcia: 2 faſcia q[ui] 2 ſuſpenſo[uz]
ſentiut q[ui] inferi¹] trahit. Aut apa[ in mébro ſenſibili
cui ſenſuz ip[ra] egritudo 2 aſt] deſtrurit: ſic[ui] c[acer in
ore ſto[ri]: cui¹] p[onder]oſitas ſenti[er] nec t[in] d[olo]re[]o effi-
cit p[pea] q[ui] ip[ra] ſenſuz deſtrurit. C[fatigatiui] at[olo]do
ris c[as] eſt aut lab[or] 2 voca[]t lab[or] iſte fatigatio lab[or]
roſa au[ho]i ſend[ed]o: 2 voca[]t q[ui] accit ex eo fati-
gatio extenſua aut v[ét]oſitas: 2 voca[]t illud q[ui] accit
er ea fatigatio inſatiua au[ho]i mor[ic]a: 2 voca[]
illo[] q[ui] accit ex eo fatigatio viceroa. C[st] er ea q[ui]
puenient c[ó]p[ó]es qu[e] admodu[] eas i locis ſuis de-
clarab[im]¹] q[ui] ſunt eis p[ri]ij. Et er ſuma c[ó]p[ón]u e[]a-
tigatio q[ui] ap[ofa] voca[]t q[ui] e[] q[ui] poſita er extenſua 2 ilce
roſa. C[st] mor[ic]ato[is] dol[or] est e[] ip[ra] ho[ze] q[ui] q[ubit]e h[]
acut[á]. C[de] c[ais] ſedandi dolorem. Ca. xxi.

Aula q[et]is dolours eſt aut q[ui] c[ae] ex q[ui] p[uenit]
C[er]it ſu[ra] 2 ip[ra] eſu[er] ſic[ui]n anet[ui] 2 limi ſem[]e c[ui]
sup loci dolent[em] e[ris] ſit em[plim]: au[tr] c[ui] quo molli
ſic[ar] 2 ſit ſomn[¹]: ſenſibilis h[ui]t ad ſua] ſedit op[oz] ſi
cut mebru[st]ia: au[tr] c[ui] q[ui] inſra[]t 2 k[up]idu[]z efficit ſic[ui]
oia narcotica. C[ed]a[ſ] t[in] certum eſt p[ri]umum.
C[de] eo q[ui] p[uenit]e r[ed]oloe. Cap. xxiij.

D[olo]r]tuté diſsoluit 2 membra 2 auis p[ri]p[ui]s
o[pen]ibus p[ro]hibet: adeo vt mébro ip[ual]ia ab
neris phibeat attract[oe] aut ei¹] deſtrnat op[onez]: 2
facit eu[n] interſect[ui] aut freq[tem]. 2 oino n[ot] fin n[á]
lem curſum. P[er] eſt c[ui] im[pi]nis caleſat[em] membra:
poſtea inſtridat p[ro]pter illud quod resoluit vt vin
cit de ſpiritu 2 vita.

C[de] cauſis delitiarum. Cap. xxiij.

D[el]itiar[us] q[ui] cauſe inuob¹] ſunt q[he]nſen[se] generi
bus. Unum ip[or]o[]ſ est genus q[ui] ap[on]em n[á]lè
ſubito reducit ad hoc vt ip[ra] ſentiatur. Et alterum
eſt illud quod natural[é] c[ó]t]uiutatem ſubito redu-
cit. N[ulla]n.res que n[ot] ſubito venit ſentitur. n[ot] deli-
tie er eo habentur. Eſt n[am]s delitia ſentire conuez-
niens. P[er] omne q[ui] de ſentire per virtuté eſt ſenſibi
l[é] 2 ſentire eſt p[pter] p[aff]ion[é] ſui. P[er] C[ui]s ſentire ſue
erit c[ui] c[ó]uente: au[tr] c[ui] c[ó]ueni[ct]e: erunt delitie aut
dol[or] ſin illud q[ui] ip[ru]mi[]t. Et p[pea] q[ui] tactus oibus
ſenſibus eſt p[il]ſior[] 2 in[ag]is retn[ic]es illud quod reſi
p[it] e[pi]ſſione c[ó]ueni[ct]: au[tr] c[ui] c[ó]ueni[ct]: iſco e[pi]
ſentire illud quod eſt p[ueni]es c[ui] natura ei obuiat e[]
maio[]z delitiar[us] 2 ſentire q[ui] e[]i c[ó]ueni[es eſt d[ter]ioris

dolours q[ui] illo q[ui] alij[s] t[ut]ib[é] erit p[ri]u[ni].

C[ad] ſciend[ui] q[ui] mor[]¹] dolore[]o effic[].

C[as]. xxiij.

M[or] dolore[]o effic[] pp illo q[ui] c[ui] eo accit ex extélio
ne ſua] aut c[ó]culio[]e aut ruptura.

C[ad] ſciend[ui] q[ui] malí humores dol[or]o
res efficiunt. Cap. x[rr]v.

H[um]ores malí dolore[]o efficiu[] aut pp ip[or] calita[]
t[é]: ſic[ui] c[ui] m[ord]ication[é] faciut aut ſua] multitudi
ne ſic[ui] c[ui] eſt[ed]un[]t: au[tr] p[pea] q[ui] v[ra]gúns[]g.

C[ad] ſciendum quomodo v[é]tosita[]tes
dolorem efficiunt. Ca. x[rr]v.

A[nt]oſitas dolore[]o efficit pp e[rt]éſion[é] 2 ventoli
tas q[ui] e[rt]éd[es] aut erit i] mébro] 2 cau[]itibus
2 ip[or] v[é]tricul: ſic[ui] iſtatio i] ſto[ri]: au[tr] i tunicis mébro[zi]
2 e[or] villis ſic[ui] i] colica v[é]t[ofa]. Au[t] in tunicis muſcu-
loru[] 2 ſub p[an]icul[er] 2 ſup oſ[la]. Au[t] in circuitu[] muselo
r[u] iter ip[os] 2 carne[] lax[á] 2 cut[é]. Au[t] occlata[] i mébro
ſic[ui] muſct p[ector]us k[ui] occlat[ia. Et ip[ri]¹] q[ui] resſolo] ſiue
ſita[] 2 ſi ſine milto mo[ſe]t t[pe] ſin m[ilit]udin[é] ſue m[ae]
2 ip[ri]¹] p[auc]itat[é] erit: au[tr] ſſſuti[]e ſue m[ae] 2 ſubtilitat[é]
ip[ri]¹] au[tr] ſp[ilit]udin[é] mébro[ri] au[tr] ip[ri]¹] raritate[é].

C[de] c[ais] e[pi] q[ui] reſtine[]t e[]u]atur. C[xxvi]ij.

R[é]tiot[is] e[]u]ation[is] c[as] ſicre erit e[pi] ſi faſcile q[ui] c[as] c[ó]
s]iderauerit q[ui] de reſentiot[em] d[ix]im[em] 2 e[]u]atiot[é]. I[l]
lud iſ[ig]t ibi legat.

C[de] c[ais] faſtidiu[]t 2 repletiot[is]. Ca. x[rr]vii.

H[é]q[ui] aut ſt e[tr]ſeſe 2 ſt p[imit]iu[]e ſic[ui] c[ui] alij[s] re-
s[ie] vt[ér] vi[n] m[ita] pu[è]it h[ue]ctatio 2 e[or]p[ri]¹] ſind-
get h[ue]ctatio[]e cib[í] 2 p[or]q. Et i[ò] c[ui] h[é] duo s[ú]icta ſue
r[im]t ſi] multiple[ic]i]k[í] 2 e[or]p[em] m[á] 2 c[or]rump[é]r op[ó] n[á]
i ip[ra] ſic[ui] m[lit]ot[ies] igredi balneu[] 2 p[ic]ue p[] com[er]to
n[é]. Et resol[on]é phib[é]tia ſic[ui] q[es] 2 dimuttere exercitiu[]
e[]u]né. Et i] com[éd]o 2 bib[é]do i[port]unitas 2 e[]g[is]
malitia. Au[t] i[tr]inſe[]ce 2 ſt ſic[ui] t[ut]i] digestiu[]e v[é]bili-
tas q[ui] n[ot] digerit: au[tr] debilitas t[ut]i] erp[il]ſiue au[ t]
reſt[em]e t[ut]i] for[tt]uſtudo: q[ui]p[er] remaneb[út] h[u]o[res] 2 e[]
t[er]i¹] ſi] erib[út]e: au[tr] c[án]al[u]n co[sg]uitatio.

C[de] cauſis debilitatis membro[pr]o.

Ca. x[rr]v.

A[us]a d[ob]ilitat[ia]t: au[tr] erit veni[es] ſup c[or]p[ri] mébro[ri]:
au[tr] ſup p[ur]q[ui] e[rit]t]ut[er] lator[] q[ui] in mb[ro] p[po] erit eſt
au[tr] malitia ap[lon]is m[ak]ina 2 p[pe] e[ra]: h[et] ſit c[ui] ca
lo[ri] ill[ò] efficit i[ò] q[ui] e[pi] op[o] f[rit]at[ri] op[on]i 2 krup[oe] ſiſſis
erit: p[pea] q[ui] cor[ú]pit 2 p[lo]ez ſp[us] qu[e]admo[]m] accit
e[pi] q[ui] m[ita] i] balneo mor[á] fac[]imo e[pi] cui aduenit ſinco
pi[is] 2 ſic[itas] p[ter]e[a] q[ui] t[ut]es penetrare phib[ri] i[ò]
q[ui] ip[ra]ſat. 2 h[ui]riditas ap[ter]e[a] q[ui] laxat 2 op[ila]t au[tr] alí
q[ui] e[gr]it]udib[ri] q[or]p[is]. Sz[á] e[pi] illis m[ai]or[é] p[pe]tate[]
h[]z ne i] h[el]appeat n[] z]ocu[m]n] e[gr]itudo n[] d[olo]:
eſt raritas t[er]tú[ri] ill[er] menbr[í] i] ſuis neruis. O[es] n[á]g
op[one]s n[á]les 2 vol[ú]tarie p[villos] 2 ip[or] ap[lon]e] c[ó]
plen[í]. D[is]o[ri] q[ui] b[ó]a 2 ne]cia e[re]t[é]e h[]z 2 gr[ú]sa disp[ó]ez
Eth[ri] q[ui] p[villos] erit. I[llo] h[o] i q[ui] e[ca] p[ur]i, p[pa] e[ra] au[tr]
ap[] p[lon]is malitiá: au[tr] p[pi] resol[on]é eſione ſca[] q[ui]
e[pi] p[pa]: au[tr] h[]z mo[]z ſeq[nd]i e[]u]iones alteri[ri]. C[et] illud
q[ui] e[rt]ut[ri] p[ur]u[]z e[] op[on]u] m[ilit]udo i] ip[ar] reiteratio
q[ui] h[ut]ez d[ob]ilitat h[]z ſp[us] resſo[lo] e[pi] c[ui] e[]ſo]g]ie[]t q[ui]
admo[]m] affo]cia[]t c[ui] vnaq[ui] c[as]. C[ú]q[as] ſin alíu] 2 ann
merauiu[]m] mo[]z 2 remota[]s c[á]a c[ui] eis miscuerimus q[
]com]iſtur[ar] c[á]p[er] ex[pi]t c[ae] inueniemus e[pi] eis c[á]p[er]

e 2

Liber I. Sen. II.

malitia 2plonis: 2c5 ex corruptioē aeris 2 aq 2 co-
mestiois. Et ex eis süt 2 ipm eutant 2q nulla seto-
ri 2 e filis 2 pici pue setori aq 2 venenos 2 ytutn 2 expā
sio in aere aut in corpe. Ex súna cāp 2 pterea 2 dßli
tatís süt 2 ex eúone pèdet 2c sanguis erit? 2 vêter 2
ppè i subtilib 2 húorib 2 aq hydropicoz 2 iceſioe pa-
téſis eſcta cí ei? 2ctitas mkta subito eſhit: 2 pfora-
tio magni apatis cú ab eo mktú pus subito exerit ſi
ue ipm 2 p se aperia 2 fudò mktus 2 exercitium plin.
Dolores etis ipm resoluít 2t et 2 plonè pmu-
tèt. 2 ex súna istop 2 q dolop süt 2 maioris ernt im-
preſſiōs: 2 ſic dolo: oris stòi: ſine ſit extéſuus ſue
mordicatu? Et ois dolo 2 q e cú 2 ppiqate pti cor-
dis. Cefebres 2q süt ex eis 2 obilitatè faciut pp reſo-
lutionè 2 eúonè ſanguis 2 spus 2 plonis mutatio-
nè. Amplitudo 2q porop 2 ex eo qadh 2 adiuat:
yt debilitas resoluès accidat. 2 mkta fames h? erit
mòi: 2 etis cú toti? corpis obilitas vnì mèb: 2 aut p-
tis mèbu ſequit obilitat: quæad m corpis debilitas pp
malitiā 2 ori stòi accit 2 tâta eyt ei? 2 nt? resoluat: 2
cum aliciu? cor 2 cerebr a qiz nocumentaliu vehe-
mèter patit erit hò h velocis eſtuationis 2 q e pucanæ
resoluít cā. Et e cú cā obilitat: erit mktuado tole
râtie egritudinù: 2 est cú aliqò mèb in creatioè eſt
debili? quodā aut alio obili? erit. ſic pulmo 2 cere-
brù. ioq erit recipiès qò forti? nà a ſeipo expellit. lo
cus.n. cerebri ppi? ſi alt? nò eſt er tali mò res pue
niret ch tolerare nò polſz.nz ei? nt? cú ipo reancet.
Docrina tertia. ſen. ſecunde. cuius ſunt. 2x. capi-
tula 2 dne ſumme.

C de accidentibus 2 significationibus. Capit. 1.

C cidentia

2 significationes 2q

ynáquòs triu p-
dictar dispónu yná triu oclar at signi-
cationá; aut rè pnte de q dicit. S. q soli
coſert iſirmo i eo qò facere d3: aut rè pte
ritá de q dritit. S. q soli pdeſt medico: qm declarat
ipm in ſua arte excellèt e ei? 2 ſillo magis credunt:
aut rè futurá: ve q dritit. S. qvtris q 2 ſert medico yo
2 demóstrat ipm in ſua ſcia excellèt: 2 iſirmo: 2q de-
móstrat qlr ipre ſit regcéd. Significationu sanarú
qda funt 2 aplonis ſiſnt qlitatè qns in ſuo loco noia
bimus. Et qda funt q ſiſnt coequlatè 2pónis: er 2q
bus funt ſubales q 2 vi gra ſut vt ſic fora 2 ſit? 2 chí-
tas 2 nuer? 2q 2 qo 2 he qde dispônes diſe ſuer: 2
er eis ſut accntales ſic 2 coratio 2 pulchritudo. 2 er
eis ſut finales: 2 ipe ſut er 2 plemto opónn: 2 q inc-
dèdo 2q pſectiòez pueniút. Ó c.n.mèb c'opò 2 plet
est sanú. D od? at er opónib 2 coqſcèdi: 2q mem
broz principaliú dispônes ſm cerebr 2 q e p dispônes
opónu volutariar 2 p dispônes ſensus 2 p opônes
existatiòis. Et ſin cor 2 qò eſt p pulſuz 2 p anhelituz.
Et ſm epar qò e p esonè 2 vina loture recentis carnis ſiles sequuntur.
Accentiú aſt que egritudines ſiſnt òdam ſunt q
ipam demóstrat egritudinè ſient diuerſitas pulſus
in festinatione ſui in ſebre. Ipe nacq ipaz ſiſt ſebre.
Et qda ſut q egritudis ſiſnt locu 2 ſic pulſus ſeri-
nus cui in pte pector 2 fuerit dolo: qm ſiſt q apa eſt
in pàniculo 2 i diaphragmate: 2 ſic pulſus yndofus:

qm significat q apa e in corpe pulmonis. Et qda ſe
gnificat egrudis cáz sicut ligţiões replentôs vi-
uerſitatè ſuaq dispónu: 2q qlos mod? ali què reple-
ris modu 2 sigt. Ampli? accentiú qda ſut pdeunca
2 cú egritudine iepiut 2 ſinuntú ſicut febi acuta 2 do
lor pügitan? 2 coqulatio 2 helit? 2 tuſſus 2 pulſus
erin? cú apate later, 2 qda ſut q notà horà nò hút et
egritudinè qnz ſequunt? qnz nò: ſicut dolo: capitis
cú febre. Et ſut qda q in fine rei euendi: de qvunt
significationes crisís 2 maturitat: significationes 2 ſi-
gnificationes phbitiòis maturitat: 2 ſigna morit, ha-
rú aŭt plime ſut i egritudib 2 acut. Significationu
pterea alie ſut q in eo qò de mèbris appet ſiſnt qf
er eis ſumpte q ppe ſentint ſicut coloz dispônes
er dispônes tact? in duricie 2 mollicie 2 in calitate un
friditate: 2 in reliqs aut er his q coí ſentintú. Et ſut
ea q ſut ſupta ex forma mèbroz 2 ipor ſitib 2 moti
bus 2 qete. Et forſtasse illa significabut ipor dispò-
nes occitas ſicut labij salt? vomitú. Ipoz pterea q-
titates augmètate ſi fuerint aut diminute 2 eoz nu
meri forſtasse occultor dispônes significabut mèbro
rum quæad mbruentas digitoq epar 2 puaita ſigre
ezio. Et cognitiòes qde dispónu eoz p egone ſi eſt
nigra aut citrina 2 ſuper qò ſiſt ſut res viſibiles. Et
er rugitu ſup inſlationè 2 malitius digerèdi eſt audi
bile. hmoí qz funt cognitiòes per odores 2 ſapores
oris 2 reliq. Et cognitiòes ptisí 2 ethice per vnguiu
gibbositate ſuntyſibiles: 2q funt de caplo eoz 2 qen
trunt còit. Est aſt cúq majeſte ſentit ſerſi ſolgit
tá quæad m rub o: pomi marille pulmois ptedit apa
2 gibbositas vnguis vlc pulmois. Et cognitiòibus
yo q húk ex motib? 2 qetib? traheit res qua mò nare
rabim? Significationes yo q ſumitú er mò qet ſunt
ſicut apopleria 2 epilepsia 2 ſincopis 2 palyſis. Et q
er motu ſumit ſut ſicut horripilatio: tremo: 2 ſingl
tus 2 sternutatio 2 ofscitatio 2 alices 2 tuſſis 2 fall?
2 spafm cú iepit spafnari. Et ear qdá q. puenunt
ex opône nàc accntalr: lic lingtr? 2 qua q pauciit er
opône nàe accnalr: ſicut spafm? 2 tremor. Et earum
qda ſc volútarie pure ſicut eſtuationi 2 reuoluto 2 la
tere ad lat? Et qda ſut 2 oposte er nàli 2 volutaria ſi
cut tuſſis 2 micr? 2 ego. 2 istar qò qda ſk i qb? nà in
pat volutatè ſicut tuſſis 2 qda in qb volutas ſupat
náz ſicut micr? 2 ego cú volutaria nò cito vult eſice
te. Accidentiú aŭt a nà ſine volutate pueniétus qdas
ſut q demóstrat ſensus ſicut horripilatio: 2 qda qf
ſus nò demóstrat: qm nò ſentiút ſicut salt? 2 hí aute
mot diuerſifican. Aut ppè diuerſitatè ſuaq cënta
rum: qm tuſſis i ſeipa forto: erit ch salt? Aut ppër
duierſitatè nervor motor: qre ſternotatiòs nervo
rum motor ples ſut ch motor tuſſis. Tuſſis em còs
plek motiòe mèbroz pector: 2 ſternutatio complec-
2 iuctioè motuſi mèbroz pectoris 2 capit: ſimul. S3
2ctitas timo: in eis qm mot singul: ſicci malois
eſt timoris ch mot tuſſis: 2q ſit tuſſis forto: 2 per qò
aſt nà iuuaک eſt cú qnoz adiuat p inſtrn eëntiales
2 principale ſicut cú iuuaک in erpелèdo ſtercus a mu
ſculis vetris: e cú per inſtrn iuuaک eëne: ſicut iu-
uaک in tuſtèdo ab aere. Principiorum vero eap. di-
uerſitates: aut ſunt ex mèbris ſicut tuſſis et naueſat

["Doctrina III.", "35", "aut er dimeritate & tutu agētiū qum saltūnme nāle, tullīs p[er]meāiāte. S[ic]3 p[er] materie dimeritate: qum tutuē ab excreatiōe saltū a vētoſitate. He g[ra]ſiſtions ſiſnt i eo q[ui] m[eb]ri]t apper. Et p[uma] eo[ra] demōlitrato eſt ſz diſpōes māiſtatis. Et t[em] n[ote] occultas demōlirat diſpōes ſicut rubedo pom[mi]rille ōpimōis apa de clarat: et ſignis et it[que] eſtritudines demōlirat occitas q[ui]pp[er] o[mi] illu q[ui] eſtritudines vult coſſere occultas vt anato notinā adeptus it[que] ad h[oc] v[it] saltū aſcia ibe cuninque cuq[m] mebru acq[ra]t ſi e carnosu aut n[ote] carnoiui et cuninque tuſmo[d]i eit et fora i v[it] ſciat. Ueberbigſa ſua[pa] h[oc] q[ui] h[oc] h[oc] h[oc] h[oc] h[oc

["Liber.I.Fen.II.", "Tclpżvo qd er eo ad memoriā reducit e cù opónū ipe'maſideraſ. Cùgopónū ipe'miuenerit aſiis iudica bit qe eſtudo illa e affoſata: Iz qdā mebroz ſint ta: bilta q plin dispónu iponū eyt ſint eop eſtudies alto rū mebroz egritudines ſeqntes. Capit: eim sz plin ſuaq dispónu ſe egritudines p societate ſiō. Sz ulud 2uernere e ppaq.7 Et nos qd cora tuis mātb'pone m'ſigna 2plonū principalib 2 accitalibisz m2m2c2ez. Que yo vniciuq mēbro ſe ppe i ſuo diceſt ca'. Que cuq aſt ex ſiſationib egritudinū 2pónis māſſeste fuerit ſenſus diſſcet. Sz q occlite fuerit ercep: reſplōne 2 opilōne 2 aſatib2 2 ſolone 2 tinuitat2 i dictio ne vi2 pheſdere e diſſicile. Et ſiir illud qd ex replōtibus 2 aſatib2 2 ſolone 2 tinuitat2 yniciuq mēbro p[ra]puni erit. Weli2 igitur e vt h2 totu dictiōbus referet pticularibus. De ſignis cōplerionu. Ca.ijij.", "S\nJ\nS\nN\nO\nP\nQ\nR\nS\nT\nU\nV\nW\nX\nY\nZ\n\nq\nb\nq\n\n2\npl\no\nn\nu\n\nu\nq\ns\nf\ni\nq\ns\nf\no\np\no\ns\n\nſ\no\np\no\ns\n\nſ\no\np\no\ns\n\n

Doctrina. III.

36

Et eburne9 fritatem sigt flaticâ cum pauca cola ru
bea. Et ſim plin qô mutatâ calo ppr epar ad subuf
fedinez 9 albedine: 9 pp splene ad subruſedine 9 ni
greſdine. Et in egritudib9 hemoroidar ad subruſſe
dme 9 viditatê. h9 tîn no est ſp imo e cû mutat. Coß
ſcere ho er colore ſigne 2 plôſe nôi 9 itenitôr9 è diſſic
le. Et forſtasse est cû in vna egritudine duon colun
dinerſitas in duob 9 tinsit meb9 ſic cû albeſt lin-
gua 9 nigreſcit facies i vna egritudie quêad9 icteri
tis 9 pp veheſtiâ acutatâ cole rubee accit. (Quic-
tu 9 ho e sen9 sig9 er fora mbro9 ſuſtop: qin 9 plô-
nê caſaz ſequi9 pector9 âplitudo 9 extremitatu ma-
gnituſto 9 ipar9 2plem in ſtitate eon abſon coagu-
ſtati9oe 9 fine curtitate: 9 cipсу manu9 9 pedu9 9 ve
nap âplitudo 9 ean apito 9 pl9 magnituſto 9 forti
tudo i9i9 9 magnitudo muſco9 9 ppitqas eon er
iuctur: qin opôes augiſtative 9 2poſtive ſoſe cali
tate 2 plet. Et fritate ſequi9 oiuz ho2 ſria: qin ppr
ea mio2a9 ntutes nãles 9 no 2 plet opôes natuities
9 creatot. Et 2ploone ſicca 9 caſe ſequit alperitas 9 cur-
uitas 9 iucturay maſſeſtatio 9 apitio cartilaginu9 in
epigloti 9 naſo 9 er ſaſus e9l. (C67 ho e gen9 sig9
ſuſtop er velocitate paſſionis inbrop. Wêbrû.n.cum
cito caleſit abſon diſſicule 9 caſe 2ploinis: qin 2uer
ſio in gne pportiòali est facilio: 2uerſiöe ad ſiûri. 9
ti cito inſrat res erit e5io. Qô si aliqs dixerit 9 op5
ytres ſit huic ſrie. Nos nãs p certo ſim9 qô res ſi
pati9 nifi a ſuo ſiûo 9 ï a ſuo ſili ſed er h9 yo qô tu
pmiſſi. pucit vt pa9 a ſili ſit vignio. Crnſio erit 9
ſile a 9 no pati9 res est ill9 9 âlitas 9 2pitas ill9 qô
ei ſile erit e vna ſpe e nã. Qô caſi 9 alio no e9 ſile
ei qô est min9 calm: imo duo cala q2 vnui est calidi9
duinerſiſa9: 9 illo qô 9 e min9 calm 2pône ei9 qô est
calidi9 est ſrım. Pati9 gê er ho cyn est ſrım copône ill9
9 no caſin. Patieſ etis ab eo qô est ipo frigidius 9 a
frô. vnui tîn eon i9ius 2litatem auget 9 pbz ei ausm9
qô est in ipo forti9 9 altere9 9 minuit 2litate. Jpſi9
9 alteratio ad id qô in ſui 2litate pſtat ausm9 9 mutat
illud qô in ipfo est ſoſtius erit facilior: li9 ſit h9 alia
câ q aliciu eon q2 in 2litate còicât est ppria 9 2dicit ſi
ſi ill9 qô in ſui na ſalide exi2 plôois no9 cito reci-
pit in ſe cali opom : nifi ppterea 9 calitas deſtruit
opô5 ſiûq qô est ſrım co9 reſrenat ill9 qô 2plô cola
vult efficere de aug9 9 caleſactôe. Cû g9 ſibi 9 occurrit
9 phibens deſtrai unat se 5abo i caleſaieò 9 eon
adutioru9 ſeqi9 duar 2litatu foritudo còpleta. Cuz
ho extrinſeca calitas 2litatê deſtruere voluerit ca
lo9 inat9 qô est it9 erit res ſoſtior: 9 refiſtêdo adeo vt
venena cała no ſrefrenet 93 expellat: n2 ipor. coru9-
pat ſubaz nifi calo9 inat9. Calo9 a9s inat9 näe e in-
ſrım qô calo9 enenient ſpelling nocu9 ppterea 9
ſpùz monet ad ip3 expellêdu9 9 ad ei9 vapozê remò-
uêdu9 9 ad ip3 resoluêdu9 9 ipi9 maz aduredu9. Et fri
êt adueniêt: nocu9 p 2hûa ſpelling. Châc ho ppeta
tem no9 h3 fritas no9 ei ipugnat 93 ſrefrenat nifi adue
niêſe calitatez per ſiûn tîn q2 no impugnat aduenie
tem fritatê. Et calo9 do9 inat9 e ille q humores nãles
tuei ne eis calitatez e9nce dônem. Calo9 näe: inna-
tus cû est ſoſt9 pt nã ipo mediâte 9 hüo2b9 miſtrare
ſ3 môm mat uràdi 9 digerêdi: 9 custodi di9 eos 2fani

tate 9 mouet hüoſzes ſ3 môz miſtratiòis i9i9. 9 pho
bêc moueri ſ3 môz miſtratiòis calo9 e9nei qêre û pu
trefut. S3 cû calo iſte è obilis fatidê na a regimie
ho2 abſtinet pp iſti debilitatê qin iter ipaz 9 hüo-
res è medi9 9 itat: 9 calo9 e9ne9uenit hüoſzes no9 im
peditos ab miſtratiòe. Còphêdut 9 ab eo9 9 facit
eos obediètes 9 motu e9neo ipos mouet 9 accit pu-
trefactio. Calo9 i9r inat9 2ytutu oiz è inſtr: 2f fritas
ê ei in coûueniês: 9 n3 pdeſt nifi acantâr. Joq2 dî ca-
lo9 inat9 9 no9 2r fritas innata: n3 ap2 fritat in cal-
codria còpvis ill9 9 opa2 calitati. (7-mât gen9 sig9
ê 9 ſuik er cogitatiòib9 9 a reb9 mltu desiderat a na
hois q2 pl2 apphêdit 2r9 9 opa2 filitudine 2litatu9 ſi
cut dicem9 in ſonis io9 9 corp9 e inſtr3 aie. (C8-mât ge
nus e9 ſuik a signis oponûn. Cû.n.opôes ſ3 nälem
curſu pcedut plene 9 pſecte ſiſant còplôis 2litatez.
Qô si a pte ſna ad mot9 muret fupſuos ſiſant 2plô
nis calitatê. Et ſikr ſi ppauerit: qin calitatê ſiſat ſic
ausntivocitas 9 natuitat2 capillo9 9 natuitat2 de-
ti9. Qô è obilitet 9 ocioſe ſiat 9 a tardèt ſiſant 2plôis
fr itatê. Est tîn cû eon 2obilitas 9 ocioſitas 9 tarditas ſi
cadètes ppr còplôs caſa9: 1z ill9 e9 no polit abſomu-
tatiòe a curſu nãli cû debilitate. (Et est èt cû ples
nãliu opon9 9 ſkiciut pp calitatê: 9 minuſt ſicut calo9
qin forſtasse est cû 2struit: pp calo2 còplôis caſe aut
minuit. (Et ſikr est cû augen9 aliq difpona9 nãlium
pp fritatê ſie ſon9: 1z tîn no erut er ſuma copôn9 non
nãliu absolute imo9 2diţiòair 9 p cam. (Sôni näs
nećitas invita9 9 ſanitate no9 est nećitas abſoluta: im
mo ppea vt ſps ab ipediètib9 sepeſt pp illud qô ei ac
citid in latitudine: aut ppea 9 eſt ei nečiu incubere
pp. digô5 cwi9 9 ppea q2 no9 pt duas res. Sôni iſitur
nećitas no9 est nifi er pte alici9 ipo9 9 est erit9 a neči
ate nãli 1z ſit erit9 ille nãlis ab co9 vni est neči9. nãl
em dîr ò necio còitate nois. Firmior ho ſiſatio qua9
h9 nomê h3 n9 e nifi vt dicat er 2plôe e9li 9 illud è vt
opôes ſeqni9 2plea9. (E2 ho ſiſatio ſup calitatê
fritatê 9 ſiccitate 9 hüilditate est ſiſatio. pbabil. (Ex
ghe ât opon9a ſoſtiu9 q2 calo2 e9i ſiſant est acuitas evocis
ei9 ſlitudo 9 loqndi velocitas 9 i9i9 2inuitas 9 ira9
9 festinatio motionu9 9 palpeb2 citatio: 1z ſit cum
iſta adueniut n9 pp ca2 c6ez imo9 pp cam mebro opa-
tionis. pp3a. (C67 ho gen9 e explio ſupfluitatu9 a coz
pore9 2litates eon9 q2 expellûr. (Eplſio e9 cû n9 au-
ferit 9 illud qô er ſterco9 9 zina egredik 9 ſudoze9
e alijs est acutu h3ns odori9 ſoſt 9 tincturâ er eis q2 tin
curâ hre9 2sueuerut 9 adnitionê 9 2coctionê er illus
q2 affationê 2 decoctionê ſoſet hre9 est calm. Còho dî
uersum eit ab h9 est ſrım. (Et gen9 2dê decimu9 è ſui
ptâ er diſpositionib9 2ytutu anime in ſuis opationib9
9 paſſionib9 ſic ira ſoſt 9 eſtuation 9 cceptio 9 intelle
citus 9 audatia 9 verecundia 9 ſuſpitto bona 9 bona
ſpes 9 impictas 9 impisritia 9 mor2 virilitas 9 pauca
ocioſitas 9 parup pati ab vnaq2 re ſiſat calitatem
eon9 ât ſi2 aia frigiditate 9 pſeuerâtia fernor 9 et maz
ſuetudinis et imaginari et rememorari et reliquio9
ſignificat ſiccitate. (A paſſionib9 ho cito ſonoueri
significat ſiſicat. er hac 2dê ſecta9 è inſomnietas
et ſonu9i. qin ille in cui2 ploone est ſonu9 calitatê vi)
det ſe quali9 ad i9nê caleſieri aut ſicut ille 9 ſedet ad

e 4.

Ziber. I. Sen. II.

solc. et ille in cplplöe e fritas dñans videt se ficut eest
in nine aut dtili in aqua s mittereſ frás. ăpli vnusq[ui]
huorè hns dñante videt illo q[ui suo ptiet huoq que-
admo mi dicsit. hoc at totu q[ui noiaum]9 aut p[ul]m ei[
q[ui] de m[ö] ſiſſionu plplöuz p[ri]ncipaliu q[ui ſunt ab initio
 creature. C[opl]oiz uo exneap accntaliu q[ui eſt acu
ta ſiſt inflàmatözi in corpe nocibilè ſebres p[cedetè]t e
 ſonitudis ſstructöz apd mot] rebellione calitati z[ui
tijs ſupfluæ z aduſtioſe in ore ſtoi z amaritudinei in ore
 z plu[us] q[ui] laxituci attinet z velocitati veheenti z freqn-
tie z cui oia caleſacietia i regime adhibita nocet q[ui
 inſtrantia curat z c[dis]p[olt]i eſtate malra erit. C[opl]
 nis at fre[n] n[ä]l ſiſ[que] pa[er] digerere z ſit[que] pauca z iu-
 cxtura laxitas z er ſlate ſebres mlte z cui reumatifiſmi
 n[ö] nocent z inſtrantia i regie adhibita z vt p[ra]caleſa-
 ciëtia curet z vt i hyeme malas h[æ]at diſp[olt]o. C[]sina
 jo h[ui]ridat[us] n[ö] n[ä]l ſe ptinëtia ſignis frát[us] eit cum
eis laxitas z ſalire flur] z mucilasis z vêtris ſolo vidi
 gerendi malitia z iped[us] q[ui] q[ui] e regie q[ui] de h[ui]ridu
 ml[us] ſon[us] z inſlatio palpeb[iar]z. C[]s[ui] ſiſ[que] ſiccitat[us] n[ö]
n[ä]l ſut aſperitas z vigiliæ z macies acțentalis z leſio
 a ſinsine i q[ui] e ſiccitas z malitia diſp[olt]o is autunnoz cu
 rari p[er] id q[ui] h[ui]riditat[em] eſſic curatio p[er]s per aqua ca
 lid[us] z oleum ſubtile z ſonſt receptio eorum.

C[]de 2[.]pheniöe ſiſtru plplöez h[ui]ntis eq[]lem. Ca. 111.
2]sina ei[] aggregata accepta de alijs q[ui] dimim[
ſut eq[]litas tact[us] in calitate z fritate z ſiccitatez
h[ui]riditate z molliſtie z duritate. Et eq[]litas color[us] in al
bedine z rubedine z figure mediocritas inſ ſiſſitiæ z\maciez q[ui] t[n] mag[que] d[]clinet ad ſiſſities z i[pi] ſunt venet
inſ b[]mersfas z ſuper carnez p[]cedetès q[ui] ſut ſeparate
z eq[]redientes z capilli inſ piloſitate z lenitatez z crif
p[]tudinez z p[]laitiez. z in tpe p[]uervitie trahat alioſtu
liu ad rubedine z i[ne] tpe inuèut[em] ad niſd]inez alioſtu-
l[us] z eq[]litas diſp[olt]o ſoni z vigiliar]z m[]b[]ro[]z in ſuis
motib[us] qu[em]ientia z ſaitas z ſonitudi in imaginatöe
z itellu z memoria z in motib[us] mediocritas inſ p[]ſu-
fluitat[em] z dimiutöz y[]z. inſ ml[us]t[us] audaciæ z tior[em] z inſ
tr[us] z patiètiæ z p[]ietate z mi[]a[]z z inſ itabilitatez z p[]ſe-
ueratiæ z i op[]ib[us] oib[us] p[]ple[us]. z ſaitas z b[]oitas au-
gmeti z velocitas i ip[]o z p[]cer[us] ſtat[us]. z eſt i[pi]s[] ſonia
b[]lectatia z p[]ſe[]b[]o[]z faciëtia er odoub[us]b[]o[]z ſonjuſs
b[]lectatib[us] z palatijs nouis z h[ac]q[ui]d h[us] plplöez fa-
ci[em] h[ilar]e amabil[em] z iocu[n]da h[è]dit. z erit t[]epat[em] z i[pi]
derio c[]oedèdi: z bib[è]di z erit b[]öd iſtibre i st[]o z epe z
v[]eis z aſilatöe in toto corpe z t[]epat[em] i erpèlledo ſu-
perfluitates a se er c[]analib[us] q[ui]lòs efficere z ſueuer[em].

Iste ê c[]plplöes m[]b[]ro[]z n[ö] ſik[an]k: inb[]o fortasse
mb[ra] i[pi]z p[ri]ncipalia in eritu ab eq[]litate ſibi z[]
ria er[em] z vn[ui] co[pr]z ad vn[ui] egredit plplöez z alio d[]
ei[?]z[ui]a. C[]u[]s ei[?] c[]op[ò] diſſilis fuerit: erit mal[us] z in-
genio sui z intellu: ſic ille q[ui] magn[ui] h[]z ventrez z di-
sitos curtos z faciez z caput rotundu z statur[am]a:
Sn[ä]: aut ille q[ui] h[]z paruſi caput z in facie z fr[ò]ste car-
nis m[]kitudinez. z et in collo z pedib[us] z eſt ei[?] facies
medie ch[ie] filiis. z i[pi]i[pi]z m[]a[d]ibule magne fuerit erit
devalde diu[er]ſus: z ſult ſi caput z fr[ò]s rotunda fueriz:
h[]z facies valde rotunda z collu[us] vehe[]mter grossu[]z
z in ocu[]l mot[em] h[ui]erit tarditatez: erit hoib[us] oib[us] z bo-

nitate remotior. C[]de ſignis repletion[em] ſiſſantib[us].

B[]plö h[]z duos erit m[ö]s e[.]n. replö ſin C[]vi.
2]sina i[] e pl[]ö h[]z tuté. C[]replö[ho] h[]z forania
eit vt ſint h[ui]ores z sp[us] z i[ne] ſuis q[]u[]litatib[us] b[]on ex
ſt at iſtitate ſui ſupſlui adeo q[ui] forania ipleuerit
e[]p[]tèderint h[]a[t] h[us] h[]z timor[em] mor[erit]. Eſt n[ä]s c[]
replö veas ſacidit z ad ſuffocatia ſit flur] z accit ſuffo-
cio aut epilatia: aut apopl[exia]. C[]q[ui] d[]o ſanatio e[]t ci
to c[]u] minutiòe succurra[us]. Sz q[ui] pp malitiæ q[]u[]litate
huor] z i[]tingi u[]pos n[]ocu[us] facere t[em] z i[]n iſtitute i[]vi
cit[]ytuté. C[]s[]c[]h[]z tuté n[ö] replö e[]t h[ui]ores q[]u[]litate
te ſui n[]ocu[us] n[ö] faciát[em] h[]z malitiæ q[]u[]litatib[us] ip[]or[em] q[]pp
h[]z tuté malitia ſue q[]litates vin c[]ut z ſiut inobediètes
ad digere[n]z. z ma[n]t. z h[]q[ui]d h[us] er e[]g[]tudib[us] ier pu
trefactiòis. C[]replö[us] n[ö] ſi[]g[ur] k[] m[]b[]ro[]z Guſtas:
z in motib[us] p[]griſtia, faciei rubedo z venar[em] inflatiòz
cut[em]t ert[em]no z p[]eitudo in p[]lu[us] z tinctura in vina et
sp[]uſtudo z paucitas d[]sideri[us] z viſus ſobilitas z ſom
niq[ui] q[ui] e q[u]uitate p[re]tudet erit ei[?]q[ui] videt se e[]ſi mouere[n]
poſſe aut on[?]g[ue] ſervere aut loq[em] n[] poſſe: ſicut vid[em]
ſe volare: z motu[n] velo[]citas h[ui]ores ſi[]g[]tubilet et
in iſtitute t[]epat[em]. Et replö[us] q[ui] h[]z tuté ſi[]g[em] k[]d[]g
uitas z p[]igritat[em] z d[]sideri[us] paucitas q[ui] e i[] p[]replö[em]
c[]oia. Sz c[]u] replö h[]z tuté e[] simpler n[ö] k[]vene adeo
iſlate n[] cut[em]t vehe[]m[èt] e[]tèn[]o[]ſis n[] p[]lu[us] adeo p[]le[
]magn[em] z vina m[]lu[us] ſſla n[] color: valde rube[]d
]cuitio q[ui] z laritudo n[ö] p[]ueni[em] in eo n[]i] poſt mor[em]
z inſe[n]ſus. z videt in ſonis p[]arit[em] z mor[]daticioſes z
et c[]efion[em] e[]dozes fetidos. h[ui]or[em] d[]o]nans c[]ofic[em]
z iſi[]g[]tiones i[pi]q[ui]s noiaib[em]. Et h[]z p[]lm replö ſin h[ui]
té g[]hat e[]gritudin[em] a[n]c[em] ei[?]plean[em] ſiſationes.

C[]de ſignis d[]niu cuinſlibet humor[us]. Ca. vii.

S[]nguis ſiſatiòes c[]u d[]n[ä]nt ſiſiato[]ib[us] replö[us]
2]sina foramina vicine er[em] z p[]p[em] h[]o[] accit ex ſonio
ei[?] ſuitas in origine oculo[us] p[]pe z in capite z p[]tib[us]
z alices z ofscatiòes z naufea z domitio m[]l[us] z iſe
nib[em]pturbatio z in intellu tarditas z laritudo abſo[
]p[]cedetè labore e[] d[]ulcedo in ore p[]ter ſolitu[em] z rube-
do in lingua. z ſonſasse in corpe appeb[em]t ad menemul
z in ore bothor[em] z ſaguis flur] z accit i[] loc[em] q[ui] facile ſim
du[em] ſicut narib[em] ano z singiu[em] z e[]t c[]u] illo d[]mòſtrat
2]plö z regiu[em] p[]terit[em] z regio z etas z t[]ps z ſuſtudo
z t[]ps l[]og[em] a miutioè. Et ſonia q[ui] illud ſi[]g[]ant c[]ufr
h[]o[em] in ſoniu[us] res videt rubeas aut ſaguin[em] m[]lu[us]
fuo corpe exire aut se in ſaguine natare z filia. D[]niu
]ho[em] z ſat[em] ſi[]g[]tiones k[]albedo in colore: ſupflua laxi-
tas z mollities z fritas: z ſaline m[]kitudo q[ui] ſit viſco-
ſa z ſit[em] paucitas n[]iſalnu[]z fuerit z p[]cypne in ſene-
ſutute z digere[di] debilitas z vor[]remia tvine albedo
z ſomn[em] m[]l[us] z ocio[]ras z m[]b[]ro[]z laixitas z p[]griſtia
z p[]lu[us] l[]eitas q[ui] tarditati z raritati attinet. Amplius
etas z ſuſtudo e[]t regiu[em] p[]terit[em] z aer z regio. Et
ſomnia in q[]b[em] vid[em] a q[ui] fluia z n[]ines z p[]lunie z fri
gu[as] dem[ar]nt illud. C[]si[]gationes a[ut] d[]niu co[]re ru-
be ſunt color[em] z oculo[us] citrinitas. z o[]ris amarindo
z lingue aſſutas z i[pi]i[pi]z ſicctas z n[]ariu[em] ariditas c[]v[em]
to fr[ò] diſlectari z ſit[em] m[]l[us] z p[]lu[us] festinatio z d[]ſides
riu[em] c[]oedèdi debilitas z naufea z vomit[em] coleric[em] z vi[]r
d[]i]enter mor[]daticin[em] z hori[]piliato ad modiu p[]a-
cture acuum. Amplius p[]ceedens regimen z etas

Doctrina. III. Sū.I.

37

et ſplō et ſuſtudo et ſgio et hora et ſps et ars: et ſonia i
qb9 videnſignes et verilla citrina et videſres qn ſut
vitne citrias et videre icaſſoſe aut caloſo: bālnei at
ſol aut his filia ſiſant illō. (Dnij ho coſe nigre ſi-
ſatōes ſut corpiſacies et vt ſit ſuſc9 et ſaguinis ni
gredo et ei9 ſiſties et ſ vigilie mite et mlta ſollicitudo et
ardor ois ſiſi et ſdideriui mēdoſi et vina ſuſca aut
nigra et ſſla et vt corp9 ſit nisq et piloſuq: qm cola ni
gra raro ſnaſt in corpiſ9 albi et lenib9 et vt freqnſk acci
di morpheua nigra et vlcera malta et egritudines in
ſplene. Et p[er]h9 etas et ſplō et ſuſtudo et regio et ars
et hora et ſps et ſigmen p[ro]m. et ſonia t[ro]ſe facientia ex
tenebris et cruciatu et reſb9 uigris et terroſibus.

De ſignis q[ui] opilatōz demoſtrant.

Cap. viij.

A. Cum mācpiugunt et ſignes eas demerant et ſen-
tiut extenſio et ſentient ſiſatōes replōis in toto
corpo[re] opilat[iones] p[cul]dubio[] ibi adſſe intelligi
tur. Uerutn[us] guitas in opilatōib9 ſentient cum opie-
latōes in canālib9 erunt p[er] q[ui]s mitas currene mās eſt
neſce ſic in opilatōib9 q[ui]n eſpe ſuſt: qm c[ui] illō q[ui]s ex
cibo ad epar puèit opilatōes penetrare phibuerunt
colligeſt ex ea res mlta et retiebiſ et ſguabit yehemnti9
ſa]pa] et discernet ab apate p[er] mlta guitatez et ſebris
puatōz. Cu[mi] opilatōes in alijus fuerint canālib9 nōn
ſentient guitas. Iſ ſentient ſentient penetratōis ſiſguis
et ertetio. Ampli9 plimi opilatōis i vēis h[uius]tio coloſe
h[uius]t citrinu i] ſiſa]p[us] p[or]ſata sua ad cut[ur] ſupſicie n
n]ccedit. De ſignis q[ui] ventoſitates ſignificat. Ca. ir.

A. Entoſtates coſſeſt p[er] id q[ui]s er dolozib9 acceit
mēbris ſenſibus. et h[uius]t q[ui]s ſeqi] illō q[ui]s ip[er] ex so-
loſe t[in]uitat efficiat et, coſſeſt p[er] ſonu et coſſeſt p[er] so[n]os et coſſeſt p[er] ta-
c[t]u. W dolores at[que] ertendentes ventoſitates ſiſaſt et
p[er]cipieſ ſi veheſmes ſuerint. Q[ui]s ſi illici permutatō
er dolore fuerit i] ſi ſiſatio cōpleta erit. et h[uius]t q[ui]s non
erit n[isi] cu] t[in]uitat p[er]oſo in mēbris ſuerit ſenſibili-
b9. In eis q[ui]t ſut ſic i] ſa]p[us] ſu caro glādosa nō
appet h[uius]t p[er] dolore. C[est] t[ui] cu] i] ſolib9 fi]ut vētoſita-
tes q[ui]s oſſa r[ú]pendo fr[as]ſut vbi i] ſe dolores n[isi] ſequens
puncturā q[ui]s os fractu illō q[ui]s e] cora ip[o] fr[as]ſit. C[co]
S[ni]tōdes at[que] vētoſitatu et motib9 mēbroq n[isi] cogni-
tōes ex ſalut acciſte ex vētoſitatib9 q[ui] ſnan[ti] et moue-
tur ad h[oc]v[it] exerſt et resoluit. C[er] ſonis at[que] coſſeſi
tur q[ui]m ſonu aut erut et i] p[er]is eſſe] c[u]ſit ventr]i rugiſt et
eis filia: et ſic ſonit et ſplene cu] ei9 dolos ex vētoſita-
te ſuerit aut ſon9 et eis ſiat p[er] c[u]p[u]ſiōes qu[ae]d] diſs-
ſeit hydropiſis inſa]ſtite et timpāſite p[er] c[u]p[u]ſionez.
C[er]a]t] cogniſtōes ex parte t[act]9 fi]ut. n. g. q[ui] t[act]
discernit in] flatōz et t[io]ſe] cu] h[ui]orib9: p[pea] q[ui] infla-
tio est ibi cu] exteſiſe et cedit p[il]liq] et n[oi] no in ma] fluiſa
et liq]da: aut h[ui]ore v[ic]ſoſo: ſenſus. n. t[act]9 inſa]t di
ſcernit. C[er] d[ia] q[ui]s in] flatōz et vētoſitatez n[oi] est
in ſub: in]mo in forma mot9 statiōis et cop[essionis].

De ſignis apata declarantibus.

Cap. r.

A parentia q[ui]deſt apata declarat ſenſus et p[h]itia.
T occultor] ho c[ala] demerant ſebris comiſas
ea: et guitas cu] dolore p[ú]ſituo si m[é]brui apat[ú] ſen-
ſum h[uerit] et eis et q[ui]s ipa] declarat aut declarado
inuat est nocu]m in op[on]ib9 illi9 mébrui ingrediens.
C[et] ex illis qua ap[á] yehemèt ſiſant est ſentire in]

ſlatōz in parte illi9 membi] si ſenſus ad ip[ro]m ſenitaz
h[uerit]. C[er]mi] at] dolos p[er]dubio] n[hi] comitax c[v]lia fi
ſa]m]kare è diſſicile. Que it faci]ca ſa] fuerit neceſ
ſario erut t[ed]ioſa. M[eli]9 ſ] e] vt ſmo de eis p[oster]i9
ad dictiōes cuinſq[ui] mébrui p[ic]tak[ares] reſuſet. Q[ui] at]
h[ui]dcum est q[ui]s ſentient guitas in dolos: et ſuerint cu]
eo ſignes d[ui]j f[leg]mat] exiſtand[ui] erit q[ui]s ſl]aticu]
et cu] eo ſuerint ſi]g d[ui]j mlie erit melicu] et p[pe] cum
t[ä]get et erit duq. Durities n[ach]e] q[ui]s ſu]enietiorib9 ſi
ſn[ati]citatib9 ad ip[iz] o]ca[n]. Cu[mi] apata cala i] neruſi
fuerint erit dolos yehem[us] et ſrebies fortes q[ui]s cito ad
e]p[ter]ſiōes et turbatōes i]tellect] p[ducet] et i] motib9 di
latatiōes et 2ſtrictiōs faciet nocu]m. C[ampli]9 oia in
terio[] apata in mirach t[enu]itare et macredinè effi-
ciut. Cu[mi] collecte]z faci]t apata in viscerib9 et Iſ] eri
ture ſenit[us] p[esser]int inſe]tabit dolos yehem[us] et ſe-
bris et e]s]p]abi]t lingua valde et ſ vigilie fortes ſient et
acci]tia augmentabunt et accrescet guitas et fortaſſe
ſentient guitas et i]ſto. Eſt et cu] i] corpe ſubita appet
macies et i] ocui] repentina 2cauitas. Cu[mi] q[ui]s
colllect]e] c[it] matuq] ſebi] forſitudo et dolos] et p[lu]s
ſeda]t et loco dolos] res aduenit q[ui]s e]cuit p[urit] et] fi
rubedo et durities ibi affuerint minorabit rubedo et
mollificabit durities vt p[il]liq] cedat et ſedabunt ac
centia oia dolore faci]tia et guitas ad ſui ſinè pu]ciet.
Cu[mi] apie]t accidet p[er] tre]o] m[ord]icati]o] ſaniei ſes-
q[ui]s deinde appebit ſebi] p[pe]t exi]n] materie] et erit
p[ul]ſus yacuitati et diuerſitati apt] et i]cedit fi]n viam
de]bilita]t et rarit]t et pu]titati et tarditatis et in deſi
derio appebit caſus et ſepe caleſtui p[er] ip[ro] extrema.
C[wa]t] at]pe]llic]t per ča]ſe ſue p[er]t aut i] t[ine]p[u]di
aut miſedi: aut egrededi. C[er] ſi]g q[ui]s b[oa] p[er]
ti]o]ez est vt ſebi] et toto q[es]cat et anhelitus ſnat faci-
lis et h[uius]t viuſicet et ma] cito i] p[ete] ſua] egredia]t. Eſt at]
cu] in occi]t]a]p[ati]b9 ma] de mébro ad mébrui mutak.
Eſt et cu] h[uius]t muta]9 e]b[oa] et e]c] cu] emala. B[oa] at] est
cu] de mébro nobili ad ignobile mutak mébrui: ſic cu] de
a]p[ati]b9 cerebi mutak ad id q[ui]s e]p[]a]ures: et d] ap[]
tib9 e]pi]s ad iguia: et malac] cu] d[em]b[ro] i]g]bili ad mé-
b[ri]e]o nobili9 mutak: aut q[ui]s min] p[os]it tolera]t illi
q[ui]s ei] acce]t: c[ut] cu] ap[á] later] et p[et]e] cordi]s aut pu]
m[ò]is mutak. mutatio p[ke]a occi]tor] a]p[at]u et i]clat]oſes
maſ]p[]a]p[at]u et supi]o]a aut i]feri]o] ſign]e]h[ui]. Na
ſi] in motib9 ip[or] ad i]feri]o] o]clauerit et ypo]co]dr]s
appe]b[ut ertetio] et guitas: et i] moti]e] fui ad supio-
ra] d[]c]inauerit d[im]r]abit illi] nobi] disp]n]is anhelitus
malitia et ei9 co]agni]tatio et i]p[er] difficultas et p[ectoris]
2ſtrictio: at]dor] ab i]feri]o]b9 incipies et ad supio-
ra] t[ed]es et guitas in p[te] ſurcula et capit] dolos. Et eſt
et cu] ſignu] appet in adiutio] et aſe]ct: et illud q[ui]s q[ui]
ad supi]o]a] d[]c]inat si] cerebro ſuerit i]ſtr]u] erit malu et
t[er]refaci]es. Uerutn[us] fi] ad carne] la]p[er] q[ui]s a]ures de
d]c]inauerit ena]ſi]o]s] fiduci]a i] ip[o] erit. C[flur]9 p[pea]
ſi]guis et narib9 i] talib9 a]p[ati]b9 e]ſignu] bonu] et i] of
bus i]terio[] a]p[ati]b9. Tu at]t ad h[uius] in]d]rendu] expe-
eta i] eo q[ui]s p[oster]a] dicturi p[um] vi] monè de a]p[ati-
b9 in]estigabim et disp]nè] cuinſq[ui] occi]tor] mébro]
no]i]abim. De ſignis ſol]onis t[in]uitat]. Ca[ri]t.

S]olutionè t[in]uitatis ſi] in mébrui] acciderit ap[er]
pen]tib9 ſenſus declabit. C[qu]s ſi] mébris accis

Liber.I.Fen.II.

derit occatis dolo: eã demabit p[or]statin aut pungi-
tu, aut corosinu, et p[ic]ipue si n[ò] c[ui]o affuerit febi,
Et ip[as] q[ò] ml[ot]us comitak humo; sp[illi] c[ui] san
suine erit ad al[itude]nem descedetis: purnulente
merere egremio si p[] significationez a[pat]u fuerit et
eor maturatoz. Que at e[]p[]a[pat]a est c[ui] si[gt] a[pat]is
aptiòz c[ui] maturatoe: et c[ui] n[ò]. Si yo c[ui] ma[ta]t[oe] fue
rit febus c[ui] aptiòe q[ef]cit et e[]sabik pus et q[ef]cet Sui-
tas et alleuabik. Q[ò] si n[ò] ita fuerit dolo: fiet maior et
aus[mi]tabik. C[est] et c[ui] et i[ui]tuitat solo er mbri di[lo]sa
tioe a fuis loci et receſiòe mbri a suo loco et si n[ò] diſlo
c[et] ſic ruptura diſſciſc. C[est] est c[ui] ipa cog[ſci]t reten
tiòe ei q[ò] q[ò]e uari p[]fuerat er c[ain]ibus: q[ui] forſatte
ad c[ain]ales aut al[itude]nem qua[]tui[ra]t solo fac[] de
ſcendit et n[ò] ſz n[ò]ale ſepa[]t vià qu[ead]m illi [t]ingit cui
intestina r[ú]p[ut] c[ui] e[so] for[as] erit illi p[]hibe[]. Et e[] c[ui]
et i[ui]tuitat solo n[ò] app[et] n[ò] p[]ſi] cog[ſci]t vi[la] q[ò] noia-
ta ſk. yn ei q[ò] diſlocat[oe] diſlòes p[ic]lres ſk ne[]c[ie] e[] ſk
ſz ynq[ù]os mb[ri] et h[ò] q[ò] erit vt mb[ri] ſefu[]n h[ea]t et c[ò]
ph[ed]it h[uo]re et currit q[ò] e[] in ip[ò] p[]culdu: et ſepa[]t a
loco suo: et n[ò] ſu[ſ]eta[]k sup mb[ri] et ſep[et] p[] diſlocatiòez
ei q[ui] h[u]erit n[ò] h[uo]re ſuſcept q[ò] ab eo eſſuat n[ò]; a
suo loco moueri poterit et alij m[eb]zo n[ò] adheſerit e[]
diſlocat[oe] monea[]. Et tu q[ò] ſcire òdes q[ò] a[pat]a et c[ò]
tinuitat solo q[ò] ótiora h[unt] accênita ſut q[ò] i m[eb]z ex[]nt
n[ean]o[is] q[ò] ſu[ſ]to[] ſenſus q[ui] e[] c[ui] ſu[]p[]nicioſa: ſz fin-
copis et sp[af]m[] ea sp[] comitak: ſincopis q[ò] pp dolo[]
fortitudinê et sp[af]m[] pp m[eb]ri nervoſitate: dei n[ò] q[ò]
ſut ſk i[]ucturas: q[ui] tarde melioratoz p[ic]iut pp[]vehe
m[è]te i[uct]us motu et p[]pea q[ò] a[pl]itu[] q[è] ap[]o[]nctura
eſt ap[]a vt m[à] ad ip[as] òscendat: et q[ui] p[]ſus et v[]rina
erit er ſignib[ò] diſp[ò]nu]z v[ib]ò: de eis ig[]t loq[]mur.
T[]Súma p[]a, dicţiòis ſc[]e et p[]ulsa: e[] ſunt. r[ic]r. capla.
T[]De p[ul]sa et eſt ſimo v[il].

Alſus

est mot recepta[or] sp[us]
ex diastole 2ſtoſte 2poſit
ad ſe[]dui p[]ſu p[] aer e[]tractu. Conſidera
tio at q[ò] attreſit i[pl]u aut e[]vlis aut p[ic]iu
tat ſz ynq[ù]as e[]gudie[]. Et nos q[ò] h[]
de v[il]b[ò] r[il]s ſcie p[]ſus loq[]mur: et p[ic]lare ad loq[\]ni ò e[]sgritu[di]b p[ic]lari[bi] et p[]oſt[er]iorib p[]ſuabini[.]
Dicem q[ò] q[ò]os p[]ſu est 2poſit et duob[ò] motib[ò] et
duab[ò] de[]tib[ò]. Ois n[ò]q[] p[]ſus ex diastole et 2ſtoſle e[]
2poſit. q[ò] h[è] yo ne[]ce e[]t vt o[]c[]s duos ſi[]rios mot[]
q[è]s i[nt]euat. Impo[le] e[] n[ò]q[] q[ò] mot[] vn[ò] alij motui
2tinue[]t poſt 2p[]atio eo[]p applica[]t i[mi]nu et extr[è]ita-
tes i effec[ú]h[ò] t[ò]n i ſcia n[àli] oc[]labik. Poſt[]i[]g h[è] ita e[]
i[]p[ole] eſt q[ui] tvnoq[ù] p[]l[]u an[]g ali[] q[ò] ſe[]g[]t q[ò] uor infue
niſt p[]tes.i[]m[ot] duo et q[et]es duo.i[]m[ot] e[]lenato[is]
et q[è]s i[]n ip[as] et 2p[]oſſionê et mot[] 2p[]oſſio[is] et q[è]s i[]p[as]
et e[]lenato[ez]. Dep[]ſſio[is] yo mot ap[]o plimos medico
t[]u n[ò]l[ò] mo ſenti[]k: ſz ap[]o alios e[] c[ui] aut in for[ti] p[]lu
sua for[ti] ſenti[]k aut i[pl]u ma[]g pp eleuato[]m ſui: aut
i duro pp m[]t]a ſui refrenato[]ez aut i tardo pp l[]öſin
d[ra]t[ate] p[]tis ſui mot. S. q[ù]z di[]e l[]ogo t[]pe n[ò] ſui ſollicit
et de[]p[]oſſio[]. poſtea yo n[ò] q[è]ui t[]sâ[]g[è]do d[]oec ex eo alij
id per[epi] et poſtea il[]lo 2pleui.n[à] poſtea poſte pul
ſus mihi ap[]te fuerit. Qui yo ita ſlu duerit vt ego per
cipiet il[]lo et 2p[]ecut[] ſui et ſz ſit ita vt d[]icit: i pl[]imis t[]u
di[]p[]oſion[] dep[]ſſio n[ò] e[] ſensu p[]cepta. C[à] yo ob qu[à]

statutu fuerit tâsere veas brach[ú] et facilitas [p]b[è]di
ip[im] et q[ò] h[ò] n[ò] ſollicit[ò] vt ip[ò] diſco[]giat et rectitudo
lit ip[ì] p[]p[]t al[itude]nem cordi[]z et e[]i q[ò] e[] iuxta ip[ò]; et
o[]3 q[ò] vt ſit tact[] manu ſup lat[] ex[]nte: q[ui] m[]l] manus
ſup yola plâte ext[]cda[]t et al[itude]n aug[]m[]p[]b[] et ex ele
uat[oe] dimiut[ò]z fac[] et et dimiuit ex l[]oſtudie et p[]de
i macil[]et a refa[]tus aug[]m[]eta[]t et e[]lenato[]m et l[]oſtudie.
O[]3 p[]terea vt tact[] flat i hor[]a q[ò] ille e[] p[]ſus e[] ſit
ab ira re[]ot[] et saudio et exercitio et oib[ò] pa[]liolb[ò] n[à]
turitate q[ò] e[]uedinê fac[] et fame diſp[ò]ne relin[]qui d[]o
ſuotudes et ſnona[]di y[]ſus. Et o[]3 et vt ſut ex p[]l]u e[]p[]im[]m[]t pa[]t i nobil[] ita vt ali[] ei c[ò]pe[]k. C[]mpl[]p[]u
d[]cem q[ò] s[]na e[] q[ò] medici p[]ſus diſp[ò]ne cog[]ſci[]k ſz
q[ò] ip[im] e[]reſt ſk. r[]uis e[]s fuerit ne[]ciu vt poſuſſent
ea nou[]e. Sen q[ò] q[ò] e[] ſüptu ex q[]ntitate diastoles.
q[en] q[ò] est ſüptu ex q[]litate p[]cuſſo[]is vene i diſlòs
t[]en q[ò] e[] ſüptu er tpe cuinſo[]q mot[]o[]is. t [gen] q[ò] e[]
ſüptu ex e[]cn a[]ſtrit. t [gen] q[ò] e[] ſüptu ex e[]t e[] c[ui]o ne[]tus aut
replone. t [gen] q[ò] est ſüptu ex calitate tact[] ip[ò] aut
fritate. t [gen] q[ò] e[] ſüptu ex tpe q[et]. t [gen] q[ò] e[] ſu
ptu er p[]ſus q[]litate aut diu[]eritate. t [gen] q[ò] est ſüpt
ptu er eis ord[]iatio[]e i diu[]eritate ſui aut iord[]inato[]r.
t [gen] q[ò] e[] ſüptu er p[]òdere. Sen t]o q[]titat[] p[]ſus
ſi[]g[]ak et q[]nitatib[ò] fu[]o[]r t[]riam diametrop q[ò] ſut ip[ò] l[]o-
situdo et latitudo et ei p[]ſu[]ditas. ſk ſi e[]o nou[]e p[]ulc-
roſp[]ones p[]ſiſtes et p[]oſtate. t [nou] e q[ò] p[]ſiſces
et l[]og[] cur[]t et medioc[]r. L[]og[] at ille e[] e[] p[]tes in
l[]oſtudine p[]f]i[]t et n[ò]c]tus q[]n]al]e abſolute q[ò] e[] p[]certo q[ò]
p[]l[]o[]ſe h[]z pa[]t[]a: aut n[ò]k q[è] e[]i haic e[] pp[]iqu[ò] et e[]
p[]at] cui e[] p[]p[]u[]s et tu q[ò] l[]a p[]f] scuiuſt di[]ria e[]n eos. cur
tus h[ò] eſt ei h[]u q[ò] et i[n] eos e[] medioc[]r. et tu q[ò] indica
bis ſz h[]ac r[]a[]zi et ſer q[ò] remaſſer. C[]p[]oſtata[] h[ò] er
his p[]ſiſcib[ò] q[ò]da ſut q[ò] nomê h[]nt q[ò]da q[ò] noie car[]t.
I]le.n. q[ì] l[]oſtudie et altitudie et latitudie e augmen
tat voca[]t magnus: et q[ò] in his oib[ò] e[] dimiutus vocat
p[]nuſ: et q[ò] i[n] eos erit p[]at us. Qui h[ò] in latitudine et
altitudine eſt aug[]m[]tatus voca[]t groſſus: et q[ì] eis e[]
miutus vt ſubtil. et q[ò] e[] in eos e[] e[]glis. Sen[]e r[]t q[ò] er
q[]litate p[]cuſſo[]is vene in diſlòs ſüptum eſt tres ſut
p[]ſes: for[;]t et p[]e e[] q[ò] ap[]o diastolê tactui ſubſit. et 2b[]
q[è] eſt ei oppoſit et e[]glis q[è] eſt i[n] eos. S[]h[]n[]s q[]q[ò] er
tpe cuinſo[]q mot[]o[]is ſüptu eſt tres ſut p[]ſes velor et e[]
q[ò] motu in breni tpe 2p[]let: et t[]ard e[]i h[]u: et e[]t i eos
er[]n[]s. S[]h[]n[]s h[ò] q[ò] er e[]cn a[]ſtrit ſumi[]t tres k p[]ſes: mol
li[]s q[è] recipiens rectitú ad inſi[]o[]ra: et 2p[]p[]ioe faci e
du[]rus q[è] eſt ei h[]u[]ns et i[n] eos e[] medioc[]r. S[]h[]n[]s at q[ò]
eſt ſüptu er eo q[ò] 2tiet tres ſut p[]ſes. plen[] et p[]e e[]
fentik ſic ſi i e[] fora[]e e[]t h[]u[]o: ip[]lès de q[ò] ſollicita[]n.
e[]t vt pu[]r e[]c[]et. et v[]gu[]o e[]i h[]u[ns et iter eos medioc[]r.
Et ſh[]n[]s q[ò] q[ò] er suo tactu ſüptu e[] tres ſut p[]ſes. cals
et fr[]us et p[]tat[]e. S[]h[]n[]s h[ò] q[ò] e[] ſüptu ex tpe q[et] p[]ſes ſut
tres. Freon[]s et p[]e e[] q[ò] p[]ts ſen[]fat[]o q[ò] erit i[n] duas p[]
cuſſio[]es e[] breue q[è] et voca[]t 2n[]s et p[]ſi[]p[]t[] et ei h[]u: r[]ar
q[è] et d[]r]ax[] et resolu[]t et i[n] eos medioc[]r. et h[ò] q[ò] p[]
eſt ſz q[ò] er 2ſtoſle cog[]ſci[]k. Si h[ò] ſtoſle n[ò]l[ò] mo c[]
ſignita fuerit erit p[]ts q[ò] i[n] eos duas diastoles 2n[]na
tur. et ſi i[]da cognita fuerit erit fm duo p[]ta duo[]n: er
tréo[]p[]. Senus h[ò] q[ò] e[] ſüptu ex e[]q[]litate et d[]iner
ſitate eſt aut e[]gle aut diu[]er[]uſ. l[]ineq[]le, et h[ò] q[è]e eſt

Doctrina M. SULI.

38

p apòez filitudis: aut diffilitudis pluſu: aut ptiuvnº plv aut vniº pt plv i qnq rebº: magnitudie et puita te aut fortitudie et debilitate et velocitate et tarditate spilitudie aut rarritate uranie et mollitie dòvec sigitt q vnº plv è postremº ſue diaſtoles cuº pp yheuènte calorè: aut debilio: ppè debilitatè. Qo si volueris vi latabi: ſmòez et siderabis i eglitare et diuerſitate in tribº snibº pdcis als ptes. ſz siderationu foritutio ad itas reducta eſt. C plv 7o egl'abſolute è ille q i obº è egl'q si i aliq evor solo ſuerit eò co ſolo dicet egl'ſicè ſi diceremº egl'icè ictute ant egl'icè et velocitate et ſiuerus è ille q ñ è egl' aut abſolute aut i aliq re: gen' at qo er ordiatioè i ordiatioè ſuptù è duas hz spès diuerſe ordiatº et diuerſe iordiatº. Ordina tus òt è ille cº diuerſitas hz ordinè ſpatuò ſup què tràſit. è ſm duos mòs: aut ordiatº abſolente: è cuz totù illò qo er eo puenit no hz nifi tì diuerſitatem vnà: aut ordinatº q è ppè et ipe è q hz duas diuerſita tes aut ples ſicè ſi ibi eòt circulº et aliº circulº ab eo di uersus: ſz ábo ad ſuì ſdirèt ordinè ſicè ſi eòt vnº circu lius: et iordiatº è q est ei ſizº. Cùc certificauerº tuicues q hò 7m senº è ſicè eèt noni snis spès itràs ſub ineq li. Cè debes at scure qi plla repit nà muſice: qm què ad m'ars muſice pèlèp p adiùciòs ſononº fm ppoitio nè còit àte eos int acutatè et ſuitatè p círculos casuì et tpoz qf cè inf eòzpcuſiones: ſicè dìpò pluſus: q: p portio ſuon tpoz in velocitate et spilitudie et debilitate: i in ch'tiº è qo ppoitio adiùctuonº eiº. q quæd m'ps ferìcì et ch'titas ſononº eſt cu fè quenietà i eſt cu nò fè quenieº. ſilr è cu ibi diuerſitates ſk ordiate et eſt cu in ordinare: et ppoitò è dìpò pluſus in fortitu dine et debilitate: i et ch'tiº è cu è quenies i è cu n'ì: imo diuerſa è q h'qo è egrediens a gne plideràdi ordinez C Sa. at vq id qo pt ſetiri er ppoitòalitati bpòdei ris è ſz vnà ppoitòuz muſica: noiatap: aut fi noia tap. 7o noiatap: 7o aut ſz ppoitòz totiº: q: q è ppoitio triplici è ppoitò dupli adiuncta cu ppoitioe ad: de't medietatè q ipa è q vq ppoz q qnq. et ſz ppoitòz q è p to'm'è è dupla: et ſz ppoitòz q è p qnq. et ad des medietatè et ſz ppoitòz q è p qto'z: è e addès ter tià et ſz ppoitòz ad de't qtrà poſſa i ſetif et ego q de'miro: quo ppoitioès ilte p tactu discerni pnt dico tì q ei è facile q i Ædu tâgedi pſuent et ppoitioatur ſo nos p artè pòſtò erit ei po cogscedi muſica acqſitâ et q pabit ſim p notas. ho è ite cu ſua ittìoèz ad pul ſuz reducerit h'ì potit discernere ppoitioès p ſenſu C Senº qo qo er pòdere è ſuptù è p còpònez ppoitòis ch'ti'm ppoitòz qtuor tpoz qf duobº motib' et duabº qetibº. et ſi ſelus totù h'q discernere no pò't: tì è p apòez ppoitòis ch'ti'm ppoitio nalìu tpoz diaſto les ad tps qo è int duas diaſtoles et ad vln'ti' tps i q è motº ad tps i q è qes. Qui atut ponùt h'q ca cò pòpòs nè tps motº ad tps motº et tps qetº ad tps qetº mit'tút capl¿ i ca'l: 13 h'q miſio ſit tolerabil et ſit icouènìes: ſz tì nè dòba. Et pòdº qo è illò i à ppoitòes muſica: cadùt et dicemº q plvº aut è bòi pòder: aut mali pòder. Et illiº qo q è mali pòder: ſt tres spès. U'è illiº c pòdº è mutatu i eiu' pòdº et ilte è c pòdº è pò d' etat¿ à è inx etatè illiº cè plvº. ſicè e inuenes hìnt pòdº pulfuì pueronº et alfa è ſepati pòderſicè cu pue

ri hnt pòdº pulfº ſicè ſenù. Et z³ è egrediens a pòdei t ille è c pòderi pſus hois no ſilat et multa egreſſio pulfus a pòdere magnà in diſpòibus ſigt mutatòez Cè de pulfu egl' et diuerſo. Ca. i: y.

O Jcùt q diuerſi p[]l[]v diuerſitas: aut è i multis p[]c]uſiòib[]aut i v pluſu. Sz q ivº plu diuerſiſcat aut i mlti diuerſiſcat ptibº. I. i loc[] p[]e]ſatis i qbº ca dùt diſiti: aut i v¹ p[]te. I. i loco vniº diſiti et illi qo q in mlti diuerſis exit ptibº est diuer[]p[]s atq[]e]r atq[]e]r cur rens et ipe qo est q ab vº icipit p[]lu]s et p[]mutat[]r ad ma torez eo: aut ad minorez et p[]cedit ſic h[]z h[]ac regulam dòec puènit ad finez in diminutiòe aut in angìndo p[]filez ordinez: ùn interſeят et ad p[]mà magnitudinez ſdir: aut ſdiens ex p[]uitate ſua ſili reditu in àb ab]vìſ pòibº ad p[]am regula: aut diuerſiſiàs p[]oſtòv]venerit a p[]nº qo eſt h'q ad finez q eſt h'q et eſt cu ad finez pue nit. et eſt cu inſeſca[]n ùp[]m et eſt cu addit ſi p[]h[]z donec inſeſca[]n medio ceſſado et eſt cu agit ab h'q diuerſu illò eſt yt in meº ſui inſueniat motº. Et p[]l[]v qo cefla tiòz h[]ns eſt diuer[]pº in q expectat motº et venit qes. et ille q in ſui medio[]h[]z motu eſt diuer[]pº in q expectat q es et venit motº. Diuerſitas qo p[]l[]v umlt: ptibº vniº p[]l[]v aut è i ſitu ſua[]p ptuì aut i motu ſua[]p ptuì: ſz diuerſitas q eſt in ſitu ſua[]p ptuì è diuerſitas p[]poitio: nìs ptuì vene ad ptes. et qm pt[]es ſt ſer erit illò qo in eis cadit er diuerſitate ſilr diuerſitas aut q è i motu aut è i velocitate et tarditate aut in ſecutio e p[]uen tioe. et vt moue[]at ps e'q an h[]o]rà ſui motu p[]er: pt[]i vniº qè eo iterſeят q reſtituì q[]tinuº. In terſect àt è ille q inf pt[]e]tnà cù p[]uo motu p[]er: pt[]i vniº qè eo iterſeят cu qete et è cu duo extrèa diuer ſiſic[]k et velocitate et tarditate et i ſilitudine. Redituoq h'q è vt p[]l[]u magn[]o reſcùndo ſiat pu q]vna p[]te deſin reditu ſubtrili redit. Et h'q qo m[]o' è ille c qdàs sp[]e]p i alis. Igrediunk: et h'q è vt litv[]nº p[]l[]uſis ſic duo pp diuer ſitatè: aut duo ſic vnº p[]pea q alie in als ingrediuk. et itq[]o qo è ſm nitam eòz q i h'q n quenert. C[]onti nuº àt è ille c diuerſitas è ordinata et i[]tinnitate n[]en ſen ſu p[]cepta p[]ep[]o i eo ad qo ip[]sa mutat ex velocitate ad tarditate aut e[]aut ad eglitatè aut ſeqlitatè eis aut er magnitudie aut p[]uitate aut egl'icè i eis ad aliq qo eòz ad qo mutat. et h'q qo è cù ſm ſilitudinè ſui p[]ce]dit. et è c accit yt cu [t]innatiòe ſua ſit i aliq qbº ſua rù partiù plus diuerſitatis et in alìys minus.

Cè de spèbº p[]l[]uſus diuerſi q noia h[]nt ppria. Ca. iij. y
A x eis è gazellàs q è diuerſus i vna p[]te cù fuerit
tardatº et d[]i n[]k fecat et ſit velor. Cè et eis e]vn-
dofas: et ipe qo q è cè diuerſus i magnitudie partiúve
ne et e[]ar p[]uitate et elcuiatio e[]p[]ar ad ſupiora et in la-
titudine et i p[]ecutioè e p[]ceſſioe i p[]nº motº p[]l[]uſus cuz
mollitie q è i p[]a: et ipe qo qo n[]o è valò puº et h[]z latitudi
nè q[]uàda[]r et alila[]t vn[]dis q alie. al[]s ſequi[]k ſi recti-
tudinè cù diuerſitate q eſt inſeas in elenatiòe earuq
ad ſupiora et deſeſliòe ad inſeriora velociate et tar
ditate. Cè et eis è ymiculosus q è e[]i ſuſi ſed eſt

Liber I. Sen. II.

paruº mlte spiffitudis: cº spiffitudo eritiatelocitas
bis nò ê. Cet formicås q e valo miorz vehemèntior spif
litudis. et ymiculoli qò et formicants diveritas i ele-
uitioæ ad suptora et pœsliòe et 2ecutiòe i tensu ê ma-
nitefio: ipòz diveritate in latitudie: imo qili nò ap
pet id. Cet ê ex eis serinº q vndolo in ptiiu diverita
te filat et i elevatioæ ad suptora et latitudine et pœslio
ne et 2ecutiòe: iz duriot et cù duritie ipiºptes in duri
tie diuerse erunt. Et serinº qò ê pulcus velor spifus et
dur: cº ptes in magnitudine diastole diuerse erunt in
duritie et mollitie. Cet er eis ê cauda soucina: et il est
le q ordinaf in diveritate suar ptiiu er diminutione
ad angº aut ex angº ad diminutòez: et cauda qò so-
riana ê cui êm plibò mltiº et ê cui êm vº plu in ptibus
mlt aut ipte vº. Et er diveritas ppà e illa q ex ma-
gnitudine pèdet. Et ê cui et copòne velocitat ad tar
ditatè aut foritudis ad oblitatè. Cet ex eis ê me-
saliº et ipe est q er duniutiòe pcedit ad aliquè eminu
in augº postra reclinat inferiº ad suu ordinò donec
ad pº finim dimutiòis puciat. Et si gic due caude
doucne q 2tiaf apò maiores eiº extrètates. Cet er
eis ê bispufans et i ipo qò discordati k' medici. Sùt
n.qdâq et ipm vº plfus ponut diverfuz in pœsliòe et cò
secutioe. et k' alioq et ponut ipz duos pflus qæ vº aliu
q2eque et ad yliiº iter eos û erit tps qò dilatèt ad col-
ligeni. skolè deinde diafolè:nò.n.oeq er q 2equutur
due poffides: oz vt sint duo pflus. alioq nùlle cº
ei fecat diafoles: et deinde redit e'et duo pflus.nz et oz
vt sint duo pflus nifi cui incipit et fit diafoles et postra
redit ad fundu facièdo skolè deinde redit ipe: via
folè fac. Cet eis k' qetet his et cadès i meº qæ pidi-
tim. Sz d'ria iter cadèt i meº g Gazellatè ê q Gazel
latus 2º anveit qæ còpleat pº sz cadète i meº ê pflus
q eit et tpe qet cù et splet pœslio pº. Cet er ilfus qe
capitul k' pflus spafimofus et tremulº et retorit q filo
qò tozgur affilaft et ê er caº diveritat ipcellioez còs-
ecutiòe et in situ et in latitudine: cò cordofus qò est er
fumma retoft et filat trèulo: sz tini trèulo diafoles ê
magç occida: et sfr erit ab equtate sitº i elevatioæ ad
suptora ê in retoft occultiot. Sz tèsio i cordofo ê maït
festa: et ê cui eiº tozsiòe ad vnà ptez tni. Cplm ho ta-
tes accnt ûles ifsi.f. cordofus et retorit ad vnui lat'de
clinàs in egritudinò ficec. C'pulfuì yo copofitoruì
spès quasi infinite funt: et neq hîntes nomina.

Cet illo q er speciebº pflus est nàlis. Cap. iiiij.

C. Aliusqæ gener pnoiatori i q e supfluitas augim
nti v dominiùsis nàl e cùlus nifi forzi: qm nàlis in
eo e augimtate. et i aliq alioq siniu n augm pbonerit
nifi foritudis augm seqns i feci fuerit maiº v. g. ipe
erit nàl ppf fortez. Alioq yo gener q n3 ausm n3 di
minutiòz tolerat nàl est mediocr et ordinat q est
bòi pôder. De cãis spêz pflus pôcâr. Cap. v.

C. Ausar plibòdâk koçes ne'cie effentiales in2stò
cne plib inſdientes: et vocat tentiue et qdâk in pl
2stòde plib n inſdientes: et hag qò aº k' ſepabiles qæ
pmutatiòe pimutaft iudicuì plib: et vocat cæ infepabi
les: et k' ſepabiles q vocat mutates absolute. Con
tentiue yo cæ k' tres. Uirt vital q est in corde mo-
uens pfluz et tu qò ià ſciuisti eã in.c. de ûritub: 2a
est inſtriz: et esbyene p'latiles qa ià ſciuisti cui nùerani

mus mbræ et tia est ne'itas extinguendi: et est ad
niens p 2titatez notà extinutiòis q rnoaf in timo
calor5 oppaº i fuo incendio aut. extinctio aut equtas
tua: et hag qò cár 2tentuap opônes mutat hz id
qò adiùsit eis er cãis interabibº et mutatibº abòlute.
De his q puemut er cãis q 2tetis soluº. Ca. vii.

C. Am inſir fuerit obedienc iu lentate et hº for-
tus et ne'itas ad extinguenc vehemès erit plus
magnº. Qd i htr fuerit obil plib puitas eã, pculdi-
ſeq. Et i cù hº inſtrz fuerit duz et necitaspauca erit
mnoz est et cù durities efficit puitatez. Sz tîn puitas
cº cã eit onrittes ſepat a putate cº cã eit debilitas
hº q est durº et in debil et breuitas eº, p. funditas no
eit mala ſic eit cù eit htr debit. Pauca qº necitas p-
uitatez effic hº oblitas ibi erit. et n3 aliq hag tru
q pis efficiat puitateq debilitas. et puitas qò duræ
tieci cù yttute pis ê ch puitas pnutiòis necitats, cù hnt
te, ytr nac cù puatioæ necitatib niut mitu er cèl-
que diatolè phibcte n h3 et n3 diadi ad hº vt mitu
sup tpa'm addat nifi io q hmt h3z necessitatê. Siho
necelitas mlta fuerit et htr forzi: et iliz obediés ppf
fuò duritiè magnitudi in potit eè qn fiat velor et ve-
citoit fìrauret id qò eet deefit er magnitudine. Cac firiv
tus fuerit debilis et pflus no potit magnificari velo
citas i eo nò opata fuerit h potit eſse qn fiat spifu qua
spifitudie restauret illò qò ei deefuerit er magnitudi
ne et velocitate: et mite vices tenebút locu2 vnº vis
ſufficiëtis et magne aut duar veloci: hº qò eè ſcuit
cù hoi necesse e ferf rê pôderofaz. qua ſi potit v'vice
tòra ferret: si hò idet eis nù i duas ptes hò fererabit
nò in mltas ptes ipaz diſtribuèt et feret quâs prem
quotiis mo potit cù spaciòitate aut velocitate. del
de nò ceflabit ite qhiz duas onerat as e' fit in eis
tardat k' mite fuerit debilitat. ſtabit e feret eaz
ſestine et redibit cù tarditate. Si at htr fuerit forti et
inſtrz obediés hz necessitas erit maiò foritudine et
perata htr augmtabit velocitate: velokat cù magnitudine.
Et nifi necessitas fuerit: fortoit erit cù magnitudine velo
citate spifitado. CL. 2gitudinez q3 magnitudis cæ
p certo efficiut cù anid phibês amplitudinez pohi
buerit et elevatioe ad superiora h pimiferit fieri ſicuit
durities inſtrix. g. q amplitudinez pohibz et veniſ-
tas cornis et cutis q furfuz eleuari h pimutit. Csed
est etiã cù in 2plitudine addit macies. et 2plitudimez
qò efficit aut venaz vacuitas vt p ipaz tuica ſupio:
sup inſiroe decliet et dilatetur: aut mlta inſir lentas.
Spifitudis at cã eò debilitas aut mlta necessitas aut
caltas. Et raritat qò cã e htr q necessitatê magni
tudine ſupat aut fritas multa dumituta a necessitate
aut numia iecìso htr adueri pòditiori prum. Cæno
oblitat plib ex mutatiòib qò k' feduì 2 vigille et zuo
macies et huo2 nociuº et exercituì ſupfluì et hìomz
motº et ipor obuioº mebr, forti seneº aut cordividis
et to'm illò qò vehemèt rfoluit. Et duritiei plib cæ ſit
ſiccitas corporis venæ: aut ei plor, extèsio ant vehebis
frisº 2gelas. et est cù plib in crifib dureſcit er forti
tudie pugne ppea qò mbræ p ipam extendù ad pte
ipflsiois nàe lenitat: qo cæ ſunt cæ nàles molliſcä
tes ſnut cnicæ 2egritudiales molliſcîcæ ſic hydro
pik: et letarg aut ea q neq ſunt nàlia n3 egritudina

Doctrina. III. Sū.I.

36

lia sicut balneatio. Et dinerfitat qò cā cuż pseue
ratia ātut est ſugitas māeī cibi aut hūo. Et cùz de
bilitate ātut ē pugna cāe 7 eſtritudies. Ex cāis ąż
dinerfitat ē repletio véap ex ſanguie: I3 qò huic est
ſile remouet minuto. Et plām qò fit dinerſitas cum
ſaguis ě viſcosus ſuffocās ſpim q7 moueſt i arterijs 7
appe cù deſitas fuerit cir ca cor. ex cāis ſterea iſius
q7 eā i breui efficiut tpe ſut stōi replo 7 tristitia 7 cogi
tatio i aliq. S3 cù i qò mal̄ fuerit hūo 7 ſe celſabit di
uerſitas: et forſtā ex eo puenet tremor cordis 7 fit
pſus tremui. Et ſtrim q7 p[]oſus cā e diuerſitas ei9
qò i corpe vene ě ſuſi 7 putrefactioe ſui aut iſi9 cru
ditate aut ſui maturatioe aut dinerſitas dispōnum
venap i duritie ſua 7 mollitie aut aſa i medi7 nervo
ſis. Bispulſant 7o cā e ātut fortitudo 7 plurima
nečitas 7 durities inſtri: ě re nò obedit ei q7 ſtutes
ipsi p[]cipiunt de diaſtole i vna vice ſic cù ąqult vna
p[]culſioc aliqd incidere 7 nò obedik et: adiuuā ab
aliq 7 p[]cipe cù nečitas ſubito augmčtaſ. (Sorici
ni 7o p[]ulſus cā q[]h5 ē 7t9 debil q7 de labore ad qetè
ordinate p[]cedit 7 de qete ad labore: I3 ille q in vna
pmāet dispōne plus ě ātut debilitatě ſignificans.
Et cauda qò ſoſicia 7 q7 eis ſiſis erit est plus ſignifi-
cas fortitudin ě aliquā: 7 q debilitas nò ě in fine I3 ě
defior cauda finitua. deinf mâſua: poſtea cauda re
ditua. (Cadēt 7 at i medio cā e t[]utus laſtitudo 7
ei9 defect aut acciſs ſubito veniens ad qò aia 7 nà
ſubito redeut. Et sp[]aſmoſi qò p[]ulſus cā ſut mot9
nò nāles inſtut ě aut malitia i eēntia inſri. Cpulſus
aŭt tremul9 p[]cedit ex fortitudine 7 iſto duro 7 neces
ſitate forti. fine ilſis. n. nò pućit trēo. (Undoſi aŭt
est cù ei9 cā erit ātutus debilitas ſim plim 7 non p[]ot
ſieri diſaſtoles niſi paulati 7 paulati: 7 ě cù inſri le
nitas ei9 cā erit I3 7t9 nò ſit valde debilis. Inſtrim
nāq molle 7 hūdi ſu cullioez 7 motu nò recipit q in
vnàqua ąq7 penetrēt ptē qu[]eadmo9 ſiccū qò ě duzre
cipit: q[]m ſicctas cōculſiō 7 ě apta 7 tremori. Et du
ri qò ſicca anis ſui p[]cipiij motu moneſt: mollis vero
hūdi ptē poſe est moueri 7 aliā ptē motu ipi9 nò pa
ti p[]pea q7 cito recipit ſepōz 7 feriōz 7 diuerſitate in
figura. Et d[]miculofi qò p[]ulſus 7 formicātis cā e
fortis debilitas: ita vt tarditas 7 sp[]illitudo 7 diuerſi-
tas in ptib9 p[]ulſus 2 iugāt q[]m 7t9 iſtr3 in vna hora
dilatare nò y3: I3 paulati 7 paulati. (C[]c uāt p[]lſus
mali p[]oderis ſi p[]lſus qò fuerit i disp[]oib9 tp[]is qetis
est aus9 nečitatis 7 ſi i disp[]oib9 tp[]is mot9 fuerit e
aus9 debilitat aut nečitatis p[]nutio I3 p[]ulſus tp[]is
mot9 pp velo citatě diaſtoles ali9 ě ab h. Et cā q
dè p[]lei 7 vaci 7 cali 7 fri eleuati ſurſu 7 ſomerſi iſe-
ri9 māiſeste ſut. De p[]ſib9 etatūg mafclon9 7 ſeiaz
M Asclon9 p[]lſus maiores ſut 7 forſtiores. Ca.vij.

M
valde pp vehemtiā virtutu eoq 7 nečitatis ip
ſotu 7 p[]pea q eoq nečitas magnitudie cōpleſt 7 est
eoq p[]ulſus tardio: pulſu mulicex: 7 rario: ſim plim.
Et ois qò p[]lſus in q p[]ſeuerat ātus 7 e sp[]iſus o3
p[]cdubio q sit velor. e.n. c[]ui aſt velocitas sp[]iſ
ſtundo. pp h. 0ſi ſic p[]ulſus mafclon9 e tardio: ita est
rario. P[]ueron 7o p[]ulſus e leior pp h[]uiditate3 7
est debilior 7 sp[]iſior: q[]m calor e forſtis. I3 7t9 non est
fortis eo q nòdu ſut cōpleſt. P[]ueron 7o p[]ulſus cō-

patone 7[]titat is c[]orpi eoq ě magn9 q[]m eoq iſtr3 ě
valde molle 7 i[]p[]or nečitas ě valde forſus 7 eoq vir-
tus 2 p[]oē p[]uitat is c[]orpi i[]p[]or nò ě pue 7[]titat. Ueru-
ti n[]oq p[]lſus 2 p[]oē p[]lſus cōpletoq ě nò magn9 I3 ě
velocior 7 sp[]iſior pp nečitatē. In p[]ueri nāq multi-
plicaſt vapoz fumoli collectio pp mitā digōnē eoq
7 freqntiā e19 i eis. Et pp h. 0 valde ě nece i3 exhere
7 calor e i[]p[]or inatū eúare. Juueno 7o p[]lſus ě m[]
et magnitudis: 7 nò e[]miſte velocitāt: imo in ı[]pa eſt
valde dimiut9 7 i sp[]illitudine ě ad raritatě tendēs: 7
illoq qò p[]ulſus q i p[]n9 iuuetut9 e[]rnt e[]maior. Et eo-
rui q ſut i medio iuuetut9 e forſtior. P et nos qò iam
declauim q calor i p[]ueri i iuuenib9 ſere est filis: g
necesitas i eis erit ppinq: I3 7t9 i iuuenib9 ě augmen
tata: hebiſ g ex magnitudie q in ip[]ſis restaurat qo
defuerit ex velocitate 7 sp[]illitudine. Et p[]n9 qò rei
v[]n pu[]it magnitudo e 7t9: I3 nečitas ě appetēs 7 in
ſtrim qò e adiuuās. C[]senu 7 at p[]lſus ě m[]io: pp obi-
litate: 7 miōris velo citat i pp h. 0 e[]t: 7 pp diminutiōez
necesſitatis 7 pp hoc est rario: 7 p[]ulſus qò ſenus q
iā, p[]eſserunt in annos est paruus 7 rar9 7 tardus
7 e c[]u est molli: pp h[]uores extraneos 7 n[]p pp nāles.
De p[]ulſus complexionum. Ca.vij.

P[]ulſus caſe cōp[]lonis vehemtis est nečessitatis.
Qò ſi 7t9 qu[]enerit 7 iſtr3 erit p[]ulſus magnus.
Si g vn[]u eoq d[]inerſicabīt erit qu[]eadmo[]m dom e
in p[]cedētib9: 7 ſi c[]alitas qò n[]o male fuerit cōp[]lonis
imo nāliſ erit cōp[]lo forſt 7 ſana 7 virt9 m[]tū forſtis.
Et neq exſitunes q calor inat9 ſi fuerit forſtis 2
[]tucuiq[]ui ſit minat ex virtute: imo ex eo p[]uenit in fua-
ſi p[]ſus forſtitudo 7 in aia audacia. Calor: vero cōp[]lois
malitiā ſeqn[]a top[]is augm[]itat9 fuerit t[]ato i []rute
p[]lſes debilitatē ang[]mabit. C[]cōp[]one yo fr[]a deſci-
nat p[]ulſus ad part[]e diminutiōis ſic[]ut, p[]pe est p[]uitas
7 p[]pe tarditas 7 raritas. C[]uq inſtrim fuerit molle
latitudo ei9 augm[]itata erit 7 ei9 ſi[]t tarditas 7 rarí
tas. Q[]ò ſi du[]z fuerit erit min9 h. 0. Et debilitas q[]de
qu[]a mala 2 p[]lo fr[]a hereditate facit maiot eca qu[]az
mala c[]o p[]lo ca[]la facit hereditare: q[]m c[]alitas. ſ. calo
ri inato mag[]is e 2 ueniēs. C[]cōp[]oez 7o h[]uید ſeq[]
inundatio 7 dilatatio: 7 ſicca q[]ò ſe q[]t coāgustatio et
durities. C[]ampli9 ſi virt9 fuerit forſtis 7 nečessitas
m[]ita accidet bis p[]lſans 7 sp[]aſinoſus 7 tremul9. Tu
7o deiceps cōp[]one 2 p[]ušda p[]n9. Et p[]terea cum
vni ho[]i accit vt d[]no: p[]ater, ip[]li9 diuerſiſicet c[]o p[]lo.
Erit g vn[]u i[]p[]or fr[]im 7 alte[]p cal[]h. 7 accidet vt diuerſi
tate q, p[]ućit ex calitate 7 fritate ho[]p duo 7 late[]p.
p[]lſus diuerſi ſiāt. Eritq p[]lſus cali later p[]lſus caſe c[]
pl[]onis: 7 lateri: fri p[]li9 2 p[]lōis fr[]e. Et ex h. 0 q[]d[]e iſt
q p[]li9 i diaſtole ſua 7 ſistole n[]o e: ſm mo[]z accenſiōis
7 receſſiōis cordis: imo I3 mo[]du diaſtoles 7 ſistoles
ip[]i9 c[]orpi arterie. De p[]ulſu tempor. Ca. ix.
I N de q[]ò e: c[]u p[]ulſus e: p[]u9 n[]o t[]n i oi re e: est in
fortitudine augm[]itat9. C[]n eſtate yo eſt velor
7 sp[]iſus pp nečessitatē. 7 pu9 7 debil pp virtutis re-
ſo[]lōnē e: eſt pp reſo[]lōnē p[]uſs q[]it pp calorem e[]te-
riō: e: diuante ſup[]p[]uſ. Et in hyeme e: maiot: rarita
tis 7 tardious debilitatis: 7 c[]u h. 0 e: pu9: q[]m virt9 de
bilitat 7 i q[]b uſda c[]orp[]ib9 accit vt calor i p[]fundo te-
neat 7 aduneat 7 yirtus forſtior fiat. 7 h. 0 c[]u cōplexio

["Liber.I.Fen.II.", "cala est dñans et refrenſes frigus et nò per ipm patiens nſs fritas ad fundu yadit. Cn autuň aut est pulſus diuſers ſt trahit ad ōbilitate qùad: iz ipi9 diuſitas eit pp multitudinè ſueriòis còplexionis accin̄ta i autuň nùc ad caloè nuc ad fritate. Cst ipi9 qò ōbilitas è ctt pp hò; 2plò.n. diuersa sp deu9 eſcit nocu m9 filis et eGLYPH<11>lis iz fit mala. Et q2 autun9 eſt tps nre vite Œu: qm calo i codè ōbilitat et ſicctas ſit forioz. Tpoz yo pulſus q9 ſut int pta tpb9 po portòan9 ſut circa ipa. Cde pulſu regionu. C.r.", "B Regionu qdā ſut tpatë vernales et qdā ſunt ca-\nlide eſtine: et qdā ſunt frè hyemales: et qdā ſic-\nce autumnales. Judicia igr pulluum erunt in eis f3\nmodum quem ſimuli de pulſu temporum.", "Cde pulſu q9 puenit ex abo et potu. Cap.rj.", "Exteri9 corpi adveniètia adipſed pulſus dispòz mutat ōlitate ſui et ōſtitate. C3z qli\ntate qm ſi ad caleſaciuè delimauerint aut ad ifrân\ndum mutabùt ipm ſin illò. Cst ōſtitate qdc qm ſi\neGLYPH<11>GLYPH<11>GLYPH<11>GLYPH<11>GLYPH<11>GLYPH<11>GL

Doctrina, III. Sú. I.

40

glie et diuerſa hnit indicia: cù.n.dormiés enuiglabit
nà ſui dèlinabit p[luſus ad magnitudinè et velocitatez
ordiate.dein ad ſua nàle redibit dispòſ:z.ſubita. cà
enuiglatio accit vt p[luſus ei⁴ ulico cù a ſomno remoue
tur q[escat: q[ui ⁴وت] q[ora eo q[uo ſubito enuent victa] ⁴. et
dein p[] ⁴ h[]o redibit ad e[u p[luſus maq]n⁴ velox sp[il]ſus et
diuersus ad tremorè. et q[ui mot]⁴ iſe e[u ſilis violento
t[]o n[+] inflàmat et ip[]m. et q[ui ⁴وت]⁴ ſubito mouët ad repel
len[+]nàtr illò q[uo accit g[]mot]⁴ accidùt diuerſu et t[+]rùm
p[luſus: z[] ſu ſin h[]o n[+]o logo p[]ſenerat t[pe]imo ad e[qu]
tatè cito redit: q[ui]z. l[]e⁴ c[à] ſit q[ui]ſt fortis ei⁴ t[+]n durabi-
litas eſt paucà et cognitio destruções ip[]ſi⁴ e[]velor.

C[]De indicijs p[luſus] exerctij. Ca.rvi.

I. N p[]n⁴ q[]o ererctij et d[+]u e[]t p[]tate p[luſus] fit maq]n⁴
et for[]t: z[+] h[]o q[]o pp[ra]g[ui]ntà calo[]z inati: et for[]titu
dinè ip[]ſi⁴ et ſit et velor et sp[il]ſi⁴ valde pp[ra]ſſuà neceſſi
tatè qua[]ſa c[]ſe mot]⁴. Q[]do ſi p[]ſeuerauerit et fuerit plu[]ri
aut l[]z fuerit b[]zeue erit n[+] fortitum d[+]truet: q[]do er for[\]t
p[]n[+] diuer[]t e[]p[]tate et d[+]bitud[+]a p[]luſus: z[+] ſiet pu[]z⁴ pp[ra]ſolòſ
calo[]z inati: z[+] i[]pe ſiet velor et sp[il]ſi⁴ pp[ra]uas res: q[ru]z
vna e[] aug[]n⁴ fortitudis et nečitat: et alia e[] q[ui ⁴وت]⁴ re-
trahit ne magnitudi ſufficiat: p[]ſtea velocitas icaſſa-
ter minu[]t et ſp[il]tud[+]o aug[ui]ntà p[]luſatè e[]q. q[]do e[]
t[+]rute d[+]bitatè dein ad v[]li[]m⁴ ſi exerctiù pdurauerit et
d[+]bitauerit ſiet p[luſus] formicàs pp[ra]d[+]bitatè et p[]ſi-
ſtitudinè for[]tè. p[]ſtea ſi maq]ſis ſr[]ſuùn fuerit et e[]r ip[]ſo
q[ui]ſ ad mor[]tè p[]uena[]t efficiet q[]o o[]ia faciùt resoluètia
et reducet p[luſus] ad h[]o vt ſit d[+]miculofus, dein faciet
ip[]m d[+]clinare ad raritatè et tarditè cù d[+]bitate et p[]s-
uſitate. C[]De indicijs p[luſus] balneato Cap.rvi.

B. Alneatio aut erit cù aq[] cala in p[]n⁴ p[]ueniùt ex ea fortitudis et
nečitatis indicia. C[]m[]tù resoluerit debilitabit pul[]ſu z[]s. q[]z dirit erit t[]e pu[]z⁴ tard⁴ et rar⁴. C[]Dićem⁴ ſ
q[]d[+]bititas q[]o p[]uitas p[luſus] p[]c[]ludio exer[]t. l[]z aq[] ca
lida c[]u i[]iterio[]b⁴ c[]orpis p[luſus] caleſſet calo[]z ac
c[]ntali for[]tasse n[+] durabit l[]z ad ſui nam q[]e i[]ſandi re
didit et for[]tasse durabit et p[]m[]aebit. Q[]do ſi accen[]tàl q[ui
tat[] indiciù supauerit ſiet p[luſus] velor et sp[il]ſu. Et ſi
supauerit q[]o ex n[+]a ſui p[]uenit ſiet tard⁴ et rar⁴. Et ſi
e[]q[ui] calefactio accen[]tà ad t[+]at[+] ⁴ tut[+] resolòſ p[]uenerit
vt ſincopi ſit p[]ppin[+]q[]et et p[luſus] tard⁴ et rar⁴. C[]Sed
balneatiòis c[]u aq[] fr[]a ſe[]ſriditas ſi penetrauerit d[+]bi-
litabit p[luſum] et faciet pu[]n⁴ et efficiet raritatè et tardita
t[+]e: t[+] ſi n[+] p[]etrauerit imo calo[]z co adunauerit aug[+]m
tabi[]t for[]titu do et cresſet p[]a[]z⁴ m[]uiè velocitas et sp[il]
ſtitudo. C[]Er aq[]s ⁴o i[]thermis exer[]tib⁴ q[]e i[]reccàtes
duriti[+] e[]p[lu]s aug[ui]nt[+] et ex ei⁴ magnitudine minu[]t
z[+] c[]alefaciètes velocitate in pul[]ſu augmentat: ſi aſt
n[+]utem resoluerint erit q[]o dirimus.

C[]De p[luſus] q[ui]klerib⁴ e[]p[]p⁴ e[+] p[]l⁴ p[]g[ui]ntiù. Ca.rv.

N. Eſcitas q[]o i[]eis e[+] m[]lta pp[ra]coitatè flui i[]tractio
ne aeris. J[]pe.n. q[ui]duab⁴ attrahit nečitatib⁴
et duab⁴ aeris attractiòb⁴. S[]z ⁴وت]⁴ p[]culdubio n[+]o au
ſmi[]ta: n[+]z et minu[]t n[+]iſi q[ui]t⁴ oz pp[ra]laturudinè p[]nac[]z
q[]p[]uenit ex p[]òdere p[]g[ui]ntiòis: pp[]h[]o i[]g[+] indiciù tu
tis medie[+] nečitatis for[]tis v[]icit et aug[ui]nt[+] p[luſus] et
fit velor et sp[il]ſus. C[]De p[luſus] dolor. Ca.rvi.

O. Olo[]r inutat p[luſus] aut pp[ra]fortitudinè ſui aut q[]
⁴i et m[]b[+]o principally, aut pp[ra]lòg[+]a mor[+]a ſui. Et do-

lor q[]o c[]u i[]ui p[]n⁴ fuerit faciet n[+]utè ebullire z[]moue
bit ip[]m ad reſiſtèn⁴. reſren[+]d[+] u inflàmabit calite
tem. K[]iet g[]p[luſus] maq]n⁴ velor⁴: m[]aior[+]is p[]ſillu-
din[+]s: q[ui]n fixio magnitudinè faciet et velocitate[]. C[]
q[]o dolor⁴ a d[+]in[+]e ſue for[]titudis puenerit: p[]pter illud
q[]o dirim⁴ d[+] modis p[]cedet m[]ior[+]ado et redibit ab in-
feriora d[+]oc magnitudinè p[]dat et velocitate et vic[]e ea
r[+]u p[]sſubleb[+]t p[]ſilludo for[]t⁴ p[]uitas et formi]da[+]o
n[+]ui]milaſt: q[ui]ſi aug[ui]nt[+] fuerit adducet ad raritatez
et perdiuonem. C[]De p[]luſus] a[]pat[+]i. Ca.rvi.

A. P[]ſtematu[]n q[]o alia q[]f. q[]e ſebres efficiùt. et h[]o aut
p[]pter e[]p[ra] magnitudinè: aut p[]p[]t nobilitatem
menbr[+] i q[]f. r[+] p[]luſu z[+] in toto cor[]p mutat[+] ſin muta-
tiòz, ſebus p[]p[]a⁴. a nos ip[]a² dicem⁴ i lo co ſuo. Et alia
ſunt q[]e ſebres n[+] faciùt et mutat p[]luſu m[]br[+]i q[]f. p[]p[]u
p[]c[]e]nti]a et e[]ſt et c[]u reliq] cor[]p p[]luſu mutat p[] accni⁴
ſi. p[]p[]t h[]o q[]e ap[]a. l[]z p[]p[]t h[]o q[]o dolor[]e effici. A[]pa ſt
q[]o p[luſu] mutat: aut ip[]z mutat p[]p[]e]z ſui aut p[]tu s[]p
et p[]ſtitate: ſu[+]aut p[]m[]br⁴ i q[]e: a[]ut p[] accni q[]o les
qui[+] ip[]m et c[]oita[]t. Q[]do n[+]o p[] ſp[]e]z mutat e[]ſi c[]e ap[]
caſi: er q[] p[] ſu[+] p[]e]z, p[]uenit vt mut[+]e p[]luſus ad fr[]
n[+]i n[+] ad tremor[+]e et horripilòz et velocitate et p[]ſillu-
tiùnè n[+]iſi ei] žia ſit c[]a h[]ue c[]tâs q[] p[]p[]etate ſrini deſtrau-
t et vice ip[]z⁴ v[]ndofiſtatè ſupplere faciat. veri]t[+]n tremor
et velocitas et horripilòz et p[]ſilludo ip[]z p[] coita[]t. ſi q[]
admod[+] c[]ap⁴ q[]d[+]a q[]f. ſrini p[]p[]etate ſp[]luhen[+]k[+]i ſilr
q[]d[+]a e[]a[]q. q[]rini p[]p[]etate aug[ui]nt[+] et ip[]a]z, ap[]pre
fa-[
]ciùt⁴. et mol[]e q[]de ap[]a plu[+]i ſac] vndofu[+]z et ſi fuerit val
de ſi ip[]m efficiet tard[+]u et raz⁴. d[+]u q[]o ap[]a p[]p[]etate
ſrini ang[ui]ntat. In eri]a ſt c[]u ſit collectio ip[]a plu[+]i co
uerit de p[]p[]etate ſrini ad vndofi p[]p[]etate p[]p[]hu]di
tat[+] e lenitate q[] ip[]a]z ſequi]t⁴: et p[]bet aug[]n⁴ i[+]duerita
te p[]p[]u ſu]tate. velocitas ſt et p[]ſilludo alleuia[]t
p[]p[]calo[]z accen[]t q[]etez c[]a ma[]ta]tio[]s. Wutatio n[+]o
ip[]z⁴ c[]a ſuor]t[+]o]z e[] q[ui]n d[+]u cal[+]a ap[]a erit i aug[+]mo p[]
p[]etas ſrini et q[]e]q[]s dicum⁴ ſi et aug[+]mo et e[+] durities
ip[]a ang[ui]nt[+] p[]pter extéſlon[+]e q[] auget[+] et i tremor[+]e pp
dolor[]e. C[]uq[]s ad ſtat[+] puenerit oia aug[ui]ntat accen-
ti a[]p[]ter illò q[]o for[]titudinè ſequi[+] ip[]m n[+]a]q[] debilita
tur i pul[]ſu et p[]ſilludine et velocitate aug[]n⁴ p[]bet: deis-
de ſi p[]lòg[ui]bit velocitas deſtrau[+]e et redeu[+]o ſiet for[
]micàs. C[]u aſt minu[+]e et resolu[+]e aut ap[]ie]k ſiet p[lu]
fort⁴, p[]pterera q[] ⁴وت]⁴ exonerabit a pondere et ceſſali
ip[]ſi⁴ tremor⁴, p[]pterera q[]o dolor⁴ extéſiu⁴ minu[+]e. E c[]
q[]p[]titate n[+]o ſui: q[ui]n maq]num facit vt ſint iſe dispoſes
maior[+]is et maq] mag[ui]ntate. et pu[]n⁴ vt ſint rario[]zes par
uiòres. Et l[]z m[]br[+]i q[ui]n ex m[]br[+]i neuofus p[]uenit au-
sm[]t[+] i duritiæ p[]luſi⁴ et i p[]p[]etate q[]h[]z ſrini ip[]ſi⁴: et
er neuofus q[]o p[]uenit aug[]n⁴ i magnitudie ſua et ve
he[+]ntia et diuerſitas m[]lta et p[]capue ſi q[ui] eis ſup[]aſes
fuerint artie ſic i splene et plinde et n[+]o durabit h[]mo]
magnitudo n[+]iſi q[ui]t p[]ſeuerauerit for[]titu do: m[]b[+]a
h[]ueſca⁴ et lenia ip[]m faciùt vndofu[+]z ſie cereb[+]i⁴ pul-
mo. Wutat[+]o n[+]o q[]e ap[]a mutat p[]luſu alioq mediàte ſi
cut ap[]atis p[]lmo[]is q[]o facit p[luſu] tremul[+]i ſicut ap[]
ti: ap[]atis q[] facit ip[]m m[]ictualè et a p[]ſtemati]s. reni⁴
q[]o facit ip[]ſum stranguirialem et ap[]a m[]èb[+]i for[]tis ſen
ſus ſicut ſlomaci et diaphragmatis facit ip[]ſum. E paſ-
mosum et s[]incopizantem.

C[]De indicijs p[luſus] accidentium anime, Ca.rviij.

Liber.I.Fen.II.

Ira qo ppea qututè fernere fae i Spin subito di
latat; pulius fae magnù ad supioza se elevaſtez
veloce i Spilluz i q no oſ diuerſitare cadere: qui paſ-
fio erit filis nulí timo; ei admíſeaq: q vna vice ſupet
i h° alia ſupet vice: ſiſt fi hecúdia ei admíſeaq aut
ſtrietas ab itellu q tacere p[]cipiat et ne ſerueat ad ma-
lù inferèdu illi cui iraſcaſ. Et ex delitiùs q ppea q
ad erſkoria paulaſtui moſet no puèit ad illud ad qo p
uenit er ira myeloſitate i Spillitudine: imo è cù cui'
magnutoſu sufficè necitati i è tard° i rar°. Et ſi ſt
pilius letitie: q[ui]e ſe ſit p[]magn° ſin plin cù ſitate i at
tinet tar ditati et rar itati. In tristicia yo ppea q ca-
loz ſuffocaq i ſomerſit i foritudo obilitat: o[]y ſit pl'
fus pu° q debil rar° i tard°. Cio[]r yo qfbitovcit pl'
fus ſa fa velocè diuerſu io[]zdiatù. S3 qfuet q ordia
te puèit mutat p[]luz h3 mo[]z mutat[i]oſis ſollicitudis.
De ſuma mutat[i]oſis re[]qriar]a näe e[]n° p[]l°. c. xir.

Abeis ſit mutitio: aut pp h° q accit d eis ex ma-
litia c[]plois. et tu q[]de ià ſciuſt pl[]luz cuiuſq[]do
p[]luis. Aut p[]ppea qututè a[]ſtrigut et puliuz faciunt di-
ueriuz. Et li []ſtrictiovalde fuerit for[i]tis erit sine o[]di-
ne re abſs[]pòdere. Et []ſtrictòz q[]do faciés è ois mális
miſtudo: ſiue ſit apaſiue no ſit apa: aut p[]ppea q[]tu
tè diſsolut et ſacit p[]luz debilè. et oia hec ſunt ſic do-
loz: for[i]t et e[]gritutions a[]lales q ſunt for[i]tus refolionis.

T[]ſuma.2. do[]ctie.3.fen.2. d v[]ria e egone e è t[]inèns
13.capla. Csermo v[]lis de v[]rina. Cap. j.

A
Te significationis diſpónu v[]rie no oſ credere aut
poſſa[]tòs obſeruata ſuerint. O.3.n. yt v[]ria
q[]siderat ſit p[]mavrina q i mane colligit. Et no p[]ma
neat l[]ogo tpe. et no ſit er nocte refuata. P[]n ſit ille
q[]e q[]aqua no b[]ibit et cibu no comedit. Et no ſit q in
cibo aut potu rè tingètè accepit ſicut crocu et caſſiſki
ſulat: q[ui]m v[]nà t[]ingèdo ad citrinitatè rubedinè mu-
tat: et ſicut olera q t[]ingèdo mutat et viriditatè et al
muri q[]do ad nigredinè: et v[]nù q[]do mutat v[]nà ſin ſuſi
colorè. Neq[]s ſit q erſkoria ſut retingète infecerit ſicut
alcàna: q[ui]m cu er ea aliq[]ds tig[]it forſatte ei v[]ria ex ea
inſicit. Neq[]s ſit q re q v[]ria aliquè h[]uòz erpeuit
alluſp[]it: ſicut q[]do colora aut ſla erpeuit. P[]n ſe erer
cut motib q[]p[]ris: aut op[]nib: aut diſp[]nib q[]s e[]t
curſu näe q v[]rue colorè mutat: ſic eiuniuè aut viſi-
lie aut labo[]z aut ira aut t[]ioz. Oia.n. h[]v[]nà tig[]ut ſin
citrinitatè aut rubedinè. Et coit v[]nàv[]alde ip[]guat
Et ſic v[]omit q e[]no: q[ui]m hec colorè mutat et ſubaz q i
v[]ria e[]c o[]z. S[]iſt cu ipa mult pmàſerit horis. Quapq
d[]erut q[]da q p[]p fer horas inſpicièda no è. q[ui]m ip[]
significatione debilitat: et color mutat: et hypotafis diſ
ſoluſt: aut mutat: et ſit p[]ſpior: q[ui]uis ego d[]icaz q nec
poſt hor[]vna. P[]una p[]terea tota integre colligèda
est in v[]nali magno ne er ea aliq[]d effuſa[]t. P[]et ei'
q[]do diſp[]o ilico cu mig[]it no è q[]sideràda: neq[]s n[]ſi poſ-
t: et ſepatio al[]s significatione c[]p[]leat: no. n. deſcèdit ilic-
co cu mig[]it: n[]z i vt[]tio fine maturatiòis. P[]et no colli
sa[]t i v[]riali in q alia fuerit v[]ita n[]ſi p[]ri fuerit abluti[]z
C[]mplus v[]rue p[]uer op[] significatione est p[]ua. et p[]ci-
p[]ue infanti[]z: p[]pea q lacte nutriunt: et q[]do m[]a t[]ingèns
in eis est q[]ſeſens. et ſubmerſa: in e[]p[]r q[]h]z näe: exit ex de

vulitate et mita dormi[]tioe q[]do maturitatis significatione p[]nectat. Et ist[]rım q[]do colligi[]di v[]nà e[]p[]cor
pu[]n fu[]o[]z h[]s nitidam ſic vit[]r]a clau[]z aut c[]risciluus.
C[]sias ât q[]vria q[]topi[]s e[]a tibi approxi[]mas tâf
ſpilitudo augm[]etaq. et q[]topi[]s el[]gas e[]a te augim
taq i ea claritas: p[]p h° diſſert ab oib q[]ſalitibus q[]
k[]n in ea: q[]b[]d medici expiu[n]t cu eis o[]liu[]d[]t. C[]t cu v[]
na i v[]riali colligit custodièda est a mutat[i]oſe v[]trui
et sol i v[]éti. Et o[]y vt in lumine alpiciat qa ſup cu
nam na i v[]riali colligit custodièda est a mutat[i]oſe v[]trui
no cadam radi: i]o ab ip[]o tegat q i[]c i ea inducitur de
accntib q[] in ipa apparèt. Scito et q[]p h[]i signification
qu[]a v[]ria h[]z è de diſp[]one e[]p[]riar]a a[]qitat et ſup di
ſpones ve[]ar q eis mediätibq alias demat e[]strudis
nes. Firmi[]o: tu ei significatione è illa q d[]e p[]erit q
pe de diſp[]one g[]ibboſitat ip[]i. C[]mplus signification
nes q er v[]nìs h[]en[]t ex sept[]e k[]t accepte g[]hib q[]ne co
lo[]z et g[]ne ſube: et g[]ne claritat et turbulètie et g[]ne hy-
lètie i t[]e p[]ticiate q[]p p[]ticiate et multitudine: q[]ne
nere odors q g[]ne sp[]ue. S[]ut yo q[]da q iter hec g[]na po
nùt gen q[]tact q gen s[]ap[]os. C[]t c[]u[]s dicim gen s[]o-
lo[]z i t[]e i t[]e g[]nò viu[]s in ea ſentit e[] colo[]b.
salbedinè aut nigredinè aut q inter eos eriſtut. Et
c[]u ſube gen dicim i t[]e i t[]e g[]nò di p[]roſum
dine aut tenuitate et c[]u dicim gen q[]n claritat et turbu-
lètie i t[]e i t[]e g[]nò i t[]e p[]enetratio q[]p penetrat e[]n ea q[]faciis aut
no è. C[]nter h° ât gen q gen ſube eriſtit d[]ria: q[]
plerùq è ſuba g[]roſla et clara: ſicut albumè ou[] et glu
tè p[]ſciu liq[]tu et vit[]r]a liq[]tu et oleu et p[]lerùq ès ſub
ſub ſube turbidæ ſic q[]da turbida q[]de mag[]num t[]enue q[]
albumè ou[]. C[]turbulètie ât c[]a est p[]mitio ptui cos
lores h[]tùi ex[]neos ſu f[]cos aut aliq[]s colorib: iſtores
q[]do ab alpiciète senſu ſen p[]tunt p[]cepti et p[]h[]ibèr p[]uèraut
et no p[]e p[]cipiun[]k. C[]nter e[]z yo q[]h]ypotafum erit
d[]ria: q[]ui m[]vus p[]lerùq cognofit hypotafism. et inter
ip[]am et colorè erit d[]ria: q[]ui color p tot[]a h[]uòz ſubag
predit cu maiòi p[]mitione.

De significationib coloris v[]rue. Ca[]li.

Ex colorib q[]rie ſut ġdus citrinitat: ſic p[]alean[]
Dein citrin: p[]p flau: dein ruff: p[]ofea citrin[
laris poſtca e[]ne: q t[]incture croci affillat: et ip[]e q[]
est veheſter citrin: p[]ofea croce: q affilaſt capillu
3ahafar: et ip[]e q[]do è q[]ue vocat rubeu clau. Co[]
aſut q ſunt poſt citrinuè calitate significat. ſi h[]z ſi
diuerſiſan[]k ġdus. Et è q[]do c[]u accnt p[]terveheſt
tiâ mot: q pp dolores: et p[]ter famè: q pp q[]b[]dine
tiâ. C[]poſt iſtos yo g[]dus p[]d co[]s ex[]nt g[]d[] rubedisfis
cut roſe: q rube obscur: q rube puluerulè: et o[]
q[]do ſanguis d[]niu significat. C[]et i oib: q q[]do e[]
hafarão attinés è significatione d[]niu cole rubee. Et i o[]
bus q pluèrulèto attinèt è significatione d[]niu ſanguis.
isne q[]do mag[]n significat calo[]re ġ rube: q pluèrulen
tus: ſic col[]a in ſe calidior: è ġ ſanguis et calo: q[]do v[]
ne i egritudib: acut i cid[]etib trahit ad colo[]re zaba
farani et igneitatè. Q[]do ſi ibi fuerit tenuitas aliq[]as ma-
turatiòis ſiſt diſp[]one et q ip[]a ȋcepit et ſi no[]e appear in
ſuba. C[]si a[]ſt citrinitas for[]tio: fiat et v[]ſos ad igne-
tatis puèt at f[]minu: et ad ſin[]e i ea ſiſt q calo: ic[]ſtant
p[]ceſſit: et iſte q[]do è ſinis citrinitat. C[]o[]s ſi i[]no clau-
ritas augm[]eta calo[]r iâ ſm diminutòs incedit. C[]tè
p[]terea cu in egritudinibus acutis ſanguinei v[]nà
ſic

Doctrina. III. S. III.

41

sicut ipse sanguis mingit aptiœ vene ibi eritæ: et siſt
replone supſuſa q. il paulatius miscèdo mituit et est cu-
odo rema ëſiſ tioris: et timec ex ea ne sanguis ad
loca ſuſo catio ſutus diruec et peior qò ea è cù ſub
tilis in colore ſui et diſpòne. Cù aſt ex ea multu mingi
tur è cù è ſiſ boà i feb:ib9 acutis et còmictis.qm è cù
è ſiſ crisìs et ſanitatis:nifi i pn9 ſubito attenuec añq
ſit hora crisìs qm tuc erit recidutãſis ſiſ: et ſir fi te
nuitas p9 crisìs ordiata in ſuerit. In icteritio no cu
vt is adeo fuerit maiors rubedis doec ad nigredine
trahat et pânù talr tingat ne removerit polit: et to-
plus fuerit erit ſani? qm cu viza i ipa fuerit alba aut
rubea pance rubedinis ictericia in ſua diſpòne ma-
nete timec ex ea hydropisìs. Tames q5 è ex eisque
vina vehemter tigut et ipaz valde acuìt. Cpoſt yo
ſk ſd9 viriditati kiè viza e color colou ſikicòp atinet
din c9 color è filis colori eruginis eris: poſtea illa eè
color filis colori ireos. din c9 color ſilaſ idico: poſtea
q filis è ſucco porri. Cifticalis no ſiſt fritatè et ſir
oes i q9 exit viriditas pter ex ea q eruginis eris aut ſuc
co porri ſilat et hec nãq vehem's ſiſnt icèdiu. Ueru-
ti ſucco porri filis ſanio è ea q erugini eris ſimilat.
Et illa q9 erugini er: ſilat poſt labore kiſt spafinu
Cliridisno i pueris spafinu ſiſt. Que no colore ireos
h3 fritatè vehemète fm pln ſiſt et an ipam ſcedit vii
na viridis. Et qda dixerit: et ſiſt venenù i potu ſuſſe
hanſti: et ſi fuerit in ea hypostasi pès erit vite: ſe
no timec ei. Pheruginiyo eris filis vehemèter ſiſt ſt
 ditioez. Graduò aſt colous nigri ali9è niger qd ad ni
gredine tendit fm via3 colo: ex croci ſic in icteritia:
è ſiſt colere rubee spiintudinèr ei? adſuctione, et colo
ra migrà q accit ex colera rubea: et ſiſt icteritã. Et
ali9 è q er ſuſco pucnit ad nigredine è ſiſt colerà ni-
grà. Et ali9 niger q. pucnit ex viriditate et colè idio-
co ſi: et ſiſt colerà nigrà purà. Et ad ſummù ddè
vina nigra ſiſt aut vehemès icèdiut: aut ſorte frig9
aut moſte: aut calous nàlis ſupatione: aut crisì et ex
pulſionè nãe è ipfa colere nigre expellit ſupfluitas.
CQb aut er icèdiò è coſſicèr qm illic est forſtar
dor: et an ipaz ſuit viza citrinavel rubea. et hypostaf è
diuulfa et inequiis et incòtina: et no est vehemètis ni-
gredinìs: imo trahit ad colorè croci et citrimitatè aut
ad ſuſcatate: et ſi ad citrimitatè trahit ſiſt multà icte-
ritã. Ueruti9 q9 er fritate fit cognofat vt an ipam
hèanèt vina q ad viriditatè trahat aut liquidatem: et
est ſedimè pancù iſtùc ac ſi eſſet ſiccù et nigredo i ip
ſa est purio. P Et est et cù inter duas còplones d'ia
notat: qm qn cu vina nigra ſoſtis odo fuerit ſigni
ſicabit calitatè. Et cù fuerit cu ea odous puatio: aut
fortitudinis ei9 debilitas ſignificòt fritatè. Cù em
nà valde fuerit ſupata odo no erit in vina. Cilb
aſt q er caſu colous accidit innati cognofat ppea
q ipſuz ſequr fortitudinis caſus et eius diſoluto.
Ct illud odez qò accit fm modù purgatiòis crisìs
cognofat: ſic qò accit in fine quartanap: et cù ſplenis
egritudines resoluſtur: et dolores dorsi et mificis: ſe
bres melice et nocumèta è ex meſtruo: ac ſent reten-
tio: et retentio ei9 qò er ſangue fluere ſolebat per
anu: et ſcipue cù nà et ars in puocando muat: et ſi-
cut accidit mulierib quap: menstrua retinenk, et no

retinet nà sanguis ſupfluitatez, ppterea q an ipam
pescilizvina indigesta, aquo: q prea q poſt ipaz ad
ueniet corpi aleniiatio et erit ipi9 titas maria co-
piosa. Co li no ita vina ſuerit nigra ſignu erit malu
et ſcipue in acutis egritudinib9 et toplus ſi eius q
titas fuerit pauca: qm er ſua paucitate est ſciendù q
hùorem ià destruxit adultio: et tomasis ſuerit groſ
ſa erit deteri9: toſomagus fuerit tenuis erit mino:is
malutie. C est et q dem cu accidit vt vina nigra aut
rubea obſcura minsat pp vini potione q9 hui9 h3
coloez cù nullo mò natura alid in eo opata fuerit
et erierit fm snà diſpòne: sz in h9 no è tio: Et cù boe
crisìs ſiſat9 exat et acut esgritudib9 sicut ſleger eſ
tenuè mingerit et fuerit in ea ſuspècio iptibus diuer-
sis. Ad ultoties em ſiſt ſonit capitis et vigilias et ſur-
ditatè et desipientiæ ſcipue ſi paulatim eà mingerit
et in longo tpe fuerit ſuipenfa et fuerit eius odo acu
tus et fuerit cu febribus: qm tuc vehemètè significa-
but capitis ſonitù et desipientiæ sz qn affuerit ibi ſonie
tas et ſurditas et desipientia et ſonitus capitis ſigni-
cabit sanguis fluxum er naribus. C est et cù erit
cà lapidis in rene. Ruffus inquit vina nigra bona è
e egritudinib9 renu et egritudinibus lapidis q er huo
ribus puentunt groſſis: et ſt ſignificato mortaliz
in egritudinibus acutis, dirit èt q vina nigra est maſa
in egritudinibus renu et vesice cu vehemès ardo ibi
adest. C fidera 8 alia ſiſ. Curià nigra in senibus no
est bona propter illud q6 ſcis neq: venit et eis nifi er
corruptione maſa. C est ſir in mulieribus vina ni-
gra poſt labore ſignificat spafinu. Ad ſummù yo
vina nigra in pn9 ſebrii è pniciosa: et ſir in eapè fine
qn no cù ea fuerit aleniiatio neq: ſignificauerit cris
ſim. Curià aſt alba fm duas intentiones est ſic:
da. Una eapè cù ipfa est tenuis tràſlucens: qm vul-
gus q6 tràſlucens est albù vocat ſicut est vitrum q6
est clarum et crystallum clarà vocat albà. Et altera
est q pro certo est alba cuius color est diſgregatiuus
vifus ſicut lac è psamenù: et ilta quidè non tràſlucet
vt vifus in ipfa penetret. tràſlucentia.n. p certo non
est nifi oinm coloz3 puvatio. C albù igit fm inten-
sione tràſlucens ſignificat frigiditatè oto et auſe
rès diſonis kducia: et ſi cù groſtitudine fuerit, ſigni-
ficabit ſla. Csz alba p certo no erit nifi cù groſitu
dine. Et eius quidè alia est cuius albedo est: muci
laginofa et ſignificat multitudine fleſmat: et humo:
crudi. Et alia è cui9 albedo est vnctuosa. et ſignificat
adipis liſq: factionè. Et alia est ei9 albedo est filis al-
bule et ſignificat fleſmat: liſq: fationè q accidit aut ac
cidet. Et alia è cui9 albedo è filis albedini q è in fun
go cù tenuitate et ſanie et ſignificat exituras vlcero-
ſas in inſtris vrine. Et ſi abſq: ſanie fuerit erit pp fu-
perationè mae multe crude nò matu: et è cù est cù
lapide vesice. C est alia q ſpmati ſilat9 q est cù fle-
smaticòp aſpatù adest crifus et laxitas iterior: et esri
tudinu q ex fleſmate ac ſent vitreo. Cù yo vina ſper
matis filis eritit et no è fm mo:11 crisìs neceſſ po: apà
ta fleſmatica immo cù in pòmis puenerit, pròſica-
bitur apoplexi aut palysim. Et cù in oib9 hou: ſe-
bis alba ſupu eneritvina cito in quartanà puertet.
Et plùbia q6 fine hypostasi èvalde mala. Et lactea

k

Liber.I.Fen.II.

êt in acutê egritudinibê ê pnitiofa. Talbedo ûterea
vime in februb? acutis ûnque mû fuerit post tinctu-
râ q p[erest] fit q cola rubea ad aliq[us] medrû. decla-
raut q[ui] ap[ar] aut ad fluruyêtris et q mag[us] f[ist] q de
clinaut ad caput Et s[ur] cuyina rubea eit in februb? deinde
subito fit alba f[ist] despientiâ. Et c[ui] vina i
sanitate p[feu]er auerit in colore albo f[ist] puatôz di-
sois. Et albule filis q laci filat[que] acetofo in februb? acutis
morte f[is]abit aut p[hi]siz. CS cito at q pole
est vt vina sit alba et c[ô]plecio cala et colerica: aut vii
na rubea et c[ô]plô frida flatica. Colera.n.rubea c[ui] de
clinat a via vime n[ò] no admiceet vime remanet vina
alba. Debes ergovinâ alba c[ô]siderare q[ui] si fuerit
eius h[uius] mult? et luminosus et ipf[us] fedim[em]ktum et
grossum et ei[que] suba c[ui] hoc trahit ad grossitudinê: de-
bes sce q albedo ê er f[ritate] f[legmat]î. CSz c[ui] vii-
na n[ò] fuerit luminosa clara nec ei[que] sedim[m]tus necq
puia et albedo ad f[us]cutate traxerit: sce d[es] q cola
rubea est occultata. Et si i egritudie acute fuerit al-
ba et fuerit i ea f[is]tîdes salutis ex q[ui] n[ò] timet p[he]
nesi et q sunt sic ipm. debes sce q cola rub. declina
ut ad alii c[ân]aleq[ui] ad intestia: accidet ei c[ô]strictio.
CCa h[uius] ob q[ui]a v[ie]t exit rubea in egritudinib? fris
eit vna h[uius] reç. Aut fortitudo dolores q coleram ru
bea et solut sic i colica accidit frâ aut opil[us] q scâ f[us]
er supratîo[que] f[legmatis] in c[ân]ali q est inter fel i inte-
stia: q[ui]q[ui] fel ad intestia n[à]rê n[ò] descedit sic f[le]b[at]. i-
mo vime societas ê ei ne[cia] c[ui] q egrediat: qu[ê]admo
d[ui] accit i colica frâ. Aut pp debilitate epi[s] et f[ue] vir-
tutis defectus q inter aquositâc[que] f[anguin]e f[epat]ioz
facere n[ò] v[iz]c[ui]t accit in hydropisi frâ i in egritudi-
nibus debilitatis epi[s] fm pln q[ui] pp eas vina est
f[ili]s loture carnis recetis: aut pp c[ô]strictioz quâ opi-
[ô]ones fecerut: q[ui] mutat[que] col[ore] f[legmatis] in venis pp ali
quâ putrefactioz q[ui] ei accit: et ei[que] q[ui] d[ign]us est aquosif-
tas vina: et ei[que] fedim[em] fm mo[]z qu[ê] divim[que]: et ei[que]
tictu ra e tinctura debilis n[ò] luminosa. Colere e[mi] rubea
tinctura e luminosa. Urina q[ui] multot[es] i p[ni]q egrì-
tudinî erit alba: Sz postea f[iet] nigra et f[etebit] sic accit
in ieteritia Ampli[que] vina post comestione albe scit: n[ò]
sic c[ess]at doec digo fieri i[ci]piaț. t[unc] e[mi] incipit vina
tingi. Et pp h[uius] v[ine] vigilat[i]ui k[ui] albe: et adiuut ad
hoc calor: inati resfolo: Sz n[ò] luminose: imo attinent
f[us]cutati pp puatôz digôis. T[act]ura rubea i egrit.
acutis melioz est q[ui] aquofa. Sz rubea q[ui] e s[angu]inea
maior: et fecurit: Frubea colica. Frubea q[ui] cos-
lerica n[ò] tâti e timor: c[ui] cola q[eta] manet. Sz si epi-
stat mobil[que] mag[mi] est timoris. Ampli[que] vina rubea in
egritudinib? ren[ê] c[ui] mala: q[ui] sz plz cal[iz] fi[sh]at ap[ra]
et dolorem: capit[que] despientiâ portedit. C[ui]q[ui] vina i
egritu. acut[que] rubere cepit et sic p[mi]sâerit et n[ò] inferius
defecest: fecerit p[edit]io[sis] egrì tiorê affert et ren[uz] apa
fi[sh]abit. Q[ui] si c[ui] rubed une fuerit turbida et tal[que] pmâ
serit: apa i epe i calor: inati fi[sh]bit debilitate. C[Am-
pli[que] col[ore] vina k[ui] q[da] c[ô]positi er q[ui] c[ò] color: q car-
nis recetis loture affilaț: q etiâ s[angr]ini i aq[ui] dissoluto
filis e[mi]. Et ê er oblitate epi[s] et q[ui] et ê er m[it]tudie
s[anguis]. Uerut[n] sepi[que] erit er oblitate epi[s] ex q[ui]
q[plô]one supuenerit malitiavicente quâ d[iger]eti oboli
tas omrabit et r[ut]ut[que] dissolutio. Q[ui] si h[uius] for[si] fuer-


rit n[ò] erit n[ù]si er s[anguis] m[it]tudie et e[mi] augmêto
vitra m[ur]a qua[ny] diſgregatua p[em] ſepat n[ù] ſuſic.
Et ex eis et et color oleagin[que] et e[mi] curritas cu ad-
mita: e[mi] ſiclitat[que] col[ore] et ſila pp vifcostat: e[mi]
ipor trâliucetiâ c[ui] nitore adp[io]: et c[ui] plêdoze ſube
adq[ui]da sp[it]utudinê trahat. Et i plib[que] diſp[ò]b[que]
lú aut n[ù] ſi[ſt] bonú n[ò] ma[ato]z n[ò] meloatôz. Sz fo-
tate raro m[à]e[pr]vntuosat[que] e[ato]z sz[no]m[ò] cru f[is]i,
et hoc q[ui] n[ò] e[n]iſi c[ui] post ip[as] aduèt req[ues]. Que v[ere]
er ea e[pr]nitioſa e[li]a q vntuositas e[ſetida et p[he] et
la ex q p[ua] mingit [p]titas. C[ui] h[uius] ei aliq[us] milſet q[ui]
e[ſi] ſile lotu[que] carnis rec[et]us e[de]terio: Et h[uius] q[ui] pl[os] et
tigit i hydropili et ptili et colica malat e[que] oleagia p[er]
nigrâ ſeq[ui] vina q p[er]ſit: et t[unc] q[ui] e[ſi]atio b[oa]. Da-
ins a[ui] q vina ſi[ſt] oleagia e[que] q i die q[rta] idicat e[mi]
i die septia morut[que] in egritu. Sz acut. Ad summi
h[uius] o[leagie]: v[ie] tres ſk[que] ſp[es]. Alia.n. er ea e[que] tota e[li]
a[deps] et a[que] e[ſi]eri e[que] t[in] a[deps] et alia e[que] f[ui]e] et
a[deps]. Er ea e[que] i ſuo col[ore] t[in] e[leagia] ſic et
ptili et p[he] et ſui p[ni] aut i ſui suba t[in] aut in e[mi] v[iri]
quæd[que] e[mi] egrì. ren[è] i p[er]ſictio pt[ui] et ei[que] fine. Et
eis e[que] carmini q[ui] mal[que] et p[nit]itius: q[ui] vtrulq[que]
cos e[de]t aduionit: et q[ui] e[que] col[ore] ſi c[ui] currit n[ù]
do et ſi[ſt] febres c[ô]positas: et febres q[ui] ex grossis ſi k[ui]
fluitatibus. Qui ſi clario[que] fuerit et nigredo ad ip[ui]s
summitate declinauerit apa [ſignificabit lateris.

E De ſignificatiòib[que] ſube v[ie] i quâtate it[que] et in
dlaritate ſui aut turbulentia. Cap. iiij.

Substâcia v[ie] ê aut tenuis aut ſilla aut medio-
cris. C[ui] h[uius] t[em]s i o[ib] diſp[ò]nib[que] maturatio-
nis ſi[ſt] puat[io]z aut i venis opil[oes]. aut epi[s] debile
tate et c[ân]aliu v[ie] q n[ò] attrahút n[ù]si q[ui] tenne ê. Aut
attrahút ſi e[que] n[ò] e[ui]ciu[n]i n[ù] si q[ui] na subtile erit. Aut
multâ aq potat[io]z aut vêch[em]t: f[ritatis] sp[il]os c[ui] ſe-
citate. Et i acutis q[ui] egritudinib[que] ſi[ſt] v[ut]t, diſeſt-
ue debilitate et m[atur]atiòis puatione. C[et] e[que] cum
reliq[ui] ſi tutâ tâta ſi[ſt] oblitate v[t] nullom[ò] i aq op[em]
tur: imo quæd[que] igredit ita labi[que]. Et vias q[ui] tenuis
val[que] ſi h[uius] mo[]z öterio: e[que] i p[uer]i i uuenibus: q[ui]
nális puero[que] via sp[il]ioz e[que] vina uueni io q[ui] ſut hu
midiores et quod e[or]um corpora plus attrahút p[er]
miditates p[pe]a q m[à] ſupflu[es] e[que] eis ne[cia] cauſa an-
gm[èt]. Si g[ui] e[or] v[ie] i februb? acut[que] multu[ſt] t[ennes
iâ val[que] el[og]ati erut a ſua n[à]li diſp[ò]ne. Et ſi hec i aq
p[feu]er auerit n[ù] ſi[ſt] bit n[ù]ſi p[edit]io[sis] q[ui] c[ui] p[ur]at ſi[ſt]
p[edit]io[sis] n[ù]bi b[oa] ſint adiuncta ſigna et ſi tut[que] m[atur]i-
tas t[unc] e[mi] eriturâ ſi[ſt] q accit et p[he] inferi[que] ſub p[re] epi[s].
Et ſi hec i ſanis p[mi]sâerit et ſe n[ò] p[uer]iter ab eis
ſi[ſt] bit apa q diſaccidet illic v[bi] dolore[que] ſentiu[que] ſi pln
accidet eis vt c[ui] h[oc] i alchati i i renib[que] dolores ſen-
ti[que] et ſi[ſt] aptitudinê ad apa. C[ui] q[ui] s[oli]t: ſi g[uit]as
vni med[ro] p[pe] n[ù] fuerit. imo ſunt o[es] ſi[ſabit both[es]
et variolas et ap[ata] q corpori erut c[ò]ia. Tenuitas q[ui]
v[ie] i crifi fine ordie recidiut[i]o[sis] p[no]ſtica[que]. C[ui]na
a[ut] m[t]u sp[il]a ſim pln ſi[ſt] m[atur]atiòis puat[io]z, ſi
min[que] h[uius] grolle ſube m[atur]at[io]z. Erit g[ui] i ſtum hu-
mo[sp]a[que] ſebriu[que] i in apt[oe] adat[que] ſi pln q[ui] q[ui] in ac-
tis ſi[ſt] egritudinib[que] e[mi]l[um]. Uerut[n] t[en]nitatis dura
bilitas pp [ſignificat] malum. Sp[it]itudo n[ò]que
dam ſignificat diſgestioneq[ui] q[ui]d e[ſub]ſtâcie p[er]ſert in

Doctrina. III.

42

eo q discōne significat: et virt expellit h3 poten-
tiā cē id in quo fnducia hīr: in quātāu materie signific-
cat corruptiōez et ei multitudine et maturatiōis pro-
hibitione sferantis ad fundu descēdentis significat
matu. Quid āt ſit illud q6 inter duas res ſupran-
tus et cognōcit ex eo q poit eam aduenit ex reque
aut succedit ex debilitatis anginēto. Et vinarum
d6 spiliaruz in febubus santoz erit illa de q multus
subito euaſ. Illa vo paulatum euaſ multo2 humo
rum est significatua et debilitatis ſtutus et p9 illam
d6 q vtilitatez affert ſeqit mediocra vina ſit cum re
de. C6 auſ tenuis vina et acut egritudib9 ad ipſa-
situdinez cōverti poſt non aduenit reque significat
cat uqfactionez. C6 uſ in ſano vina pfeuerauerit
spilla et in pte capitis doloſe ſenſerit et qualificationē
indicabit et ſebrem. C6it t6 c6 h9 erit ſupſua e p
pulſiōe: aut aptiōe aut vlcerib9 in ptib9 via2 vane:
n6 auſ ſubtilitas et ſpilitudo vtre q6 maturatiō is ſi-
nificat puaſtiois et ſuſi: q2 maturatiom ſube cōita2
mediocritas. Spuſe ergo maturatio e vt digerêdo
ad tenuitatē muterit. Et tenuis maturatio e vt coquē-
do muterit ad ſpilitudinem. Amplius vina spilla
quæadmod6 p5r dum9 q65 c6t clara trāſućes q65
eſt turbida. Uerut in ſpilla2 trāſuicentē et tenuem
erit vōta: q2 ipſa trāſućes c6 motu iundaſ n6 ſiut
ptes ip1 undate trāſućes. Et ſi tectura n6 est et ea accit
vīn et ei mot9 ſut tardi et c6 spuma mult apullat9 et
ipſus spuſe n6 cito rūpunt. Et q d6 h9 erit ex ſla
te gnaſ bene digeſto in cola vitellina ſi e in ea tin-
tura ad citrinitate trāſućes. Et ſi tectura n6 est et ea ſiſt
ſlegmatis vitrei refolōne: et h9 d6 in epilepticop vii
nis mkt erit. In tenui ati q mita erit tictura ſeit
ticturan6 n6 c6 pp digone. Alioq in digo et ipmis n6 ma-
sis opaſ subam q6 colo2is pmi2t6ez: ppa nāq digo
nis op6 e ſubaz efficere: deide ipa2 tingere. Et digo
d6 in ſuba melior e6 i colore. Et pp hoc c6 via te-
nuis i acuta egritudie pfeueraſt ipſ malu et q y6
tus digestiua e ſopita. C6 auſ vina videris tenuē in
cui ptib9 rubedis et citrinitatē fuerit vineritas la-
borez coſſces inflāmātē. Et ſi tenuis fuerit fuerit
q2 i ea res q6 it ſic furſures egritudie in vesica ſn exi-
te ſignu erit h9 e6 pp ſlegmatā aduſtione. C6 spilla
aſt vina in ſebub9 acut ad ſumu2 mltos ſiſt huo
res et ſoſtasse ſiſt uqfactiōez. C6 ipa q6 c6 c6 y4
pmanet hora2 gelaſt et ipſuſa2. Ad vlii6 do turbule-
tia vie e pp terretateſ c6 vētofitate q6 aſſitati admi-
sceſt: er iſiis nā q6 c6 admiscēt, puēit turbulētia et er
ip6o2 abuicē ſepatiōe, puēit claritas. Ampli9 tres de
bes attēdere dispōee. Eſt nāq cum tenuis mīngi6 et
deinde ipſuſa2 q6 ſiſt q6 nā labo2at i maturādo: h3 n6
du mā et vndiq obediuit ex patiēz: et ſoſtasse e c6u
mēbro2 ſiſt uqfactiōez, aut mīgīt spilla e poſtea cla-
rificat et ſepe2 ab ea grossu2 deo2u2 ſiſa2 et ſiſt q6 nā
tā ſepauit māz et ipa2 maturauit. Et 4to maior fuer-
rit claritas et maior descēſus iſeri9 et c6i9 ſiſbit ma-
turat63. Aut e disp6 me2 al p4m et alka2 er q6 c6 per
durauerit et nā fuerit forſi9 et h49 ſira ſciec q6 tunc ad
maturat63 puēit iſesrā. Si h4o h49 ſira n6 fuerit erit
timēm: ne peditio ſuicat māt63. C6 at pdurauerit
et tio2ola sig6 n affuerit ſiſbit capit6 doloſe: q2m ſiſ-

cabit ebullitiōez vētofitates vapóras. Illa vo q6
extenuate ad turbulētis puēit ſic pcedit mtor illa
eit q6 ei turbulētia pmaſt h3 ptumas horas. Urina q6
q6 multotieſ ſit ipiuar e hoc pp caſu ytuſus et n6 pp
nāe erpulſionē. C6z vina q6 aſſa mīgīt et aſſa re-
manet iſnu e puaſtiois maſationis penit. Et va-
na spilla laudabito: e q6 eritu eit facili et multe ſe-
paratiōis il. Et h4 nāq ſanaſ palytis et q6 est ei ſi-
mule. C6 via grossa mīgīt et dein pcedědo q6 ordi-
ne attenuat ſi mita e 2uēiens erit. Et c6 ipa q6 spis-
si2 et turbida: et paucā ſeqt e signu bonu et h4 q6 c6,
spilla q6 turbulēta e apit q6 mīgīt paulati et h4to ide
multa facile mīgīt vina c6 hāc e6m multotieſ refol-
uit egritudo ſine ipa ſit vna ſebriu acutarū ſine ſit
vna alarū egritudinu er replone pueniētu ſine ſit
repletio e q6 n6 du māſetta accit egritudo et iste q6
vzine mod9 eit e4ne9. C6n c6 via nāliis color2 sup
flua eit ſpilitudo pleruq2 ſiſt bōitatē expiliois ml-
ta2 māep cut exeuīdi aſſociā facilities et pleruq2 si-
nificat pditionē ppea q6 huo2 siſat multitudinē
e2 ytuſus vbitatate et hoc q6 omitat egrediēt diffcul-
tas et paucitas e1q6 egredit. Urina q6 spilla bona
eit q6 eit curis egritudis splenis et ſebriu pmixtaru2
in q6 n6 expecta2 eſtutas q2m nā in expellendo impe-
dit. Urina ad vltum2 turbulēta ſiſt huo2 uſtitu-
dine et nām ab eis occu patā in maturādo e2. Uri-
na spilla in q6 ſedimē erit aren ofum ſiſt lapide. Uri
na ipilla q6 apatu2 ſiſt aptiōez coſſaſt er eo q6 ei ad
miscoſt et ex eo q6 pceſit. Et eo e6 m6 q6 admiscoſt sicut
pure q6 mal9 odo2 omōſtrat et exeuītib9 q6 e pēpa2
tur sicut petala alba et rubea aut sicut furſur aut a2
ab iſi9 p4uſt ſiſatio apatis aut vlceris in vesica aut
rene aut epate aut in ptib9 pectous et ſiſat h9 apat2
aptionē ſi an ipam vina ſuit ſilis loture carnis re-
cētus q6 eſt ex gibboſitate epi9. Et ſi eg6 tal ſuit apa-
tis q6 eſt in e19 cōcauitate et n1 alpe19 co aguſtatio p-
ceſit et tuſſis ſicca et dolor in mebris pectous pugiti
uus tunc apa q6 eſt aptu eſt lateris et eruit a pte ar-
terie matoru2 et ſi in pure illo eſt maturatio pueniēs
eſt. Et eſt c6 san9 euacua2 q6 exercitiu2 relinſt mungit
vunā ſic pus et h4 tenue q6 ip19 purga2 corp9 et ei9 au
fert laxitas qua2 exercitiu2 dimuſiōe pceſt eſt. Et eſt
et c6 in epate aut i eo q6 e cora2 ipo ſiut opilōnes et
pleruq2 ſiſit vt e2a2 aptiōe ſit vina spilla ppea q6
eanu egrediet mā. et hica2 tSpilitudo n6 e pus. Sed
in ipa q6 poſt apatis aptionē e pus. Et c6 hic vina
fuerit c6 ſpilitudie et ad nigredinē trarerit et c6u ea
fuerit in latere finiſtro dolor erit tunc er pte ſpleis.
Et h3 hāc p5ideratiōez ſi ſemur fuerit auti ſumita
te vēt4 erit t6 er pte ſi6. Hoc t6 ſe19 e2er pte epatis
et cānaliu2 vie. Urina turbulēta mltotieſ ſiſt ca-
su2 h4ut. C6 n6 h49 cecciderit fritas ſupabit q6 erit ſic
illa q6 erteri9 iſrāt. Uria turbulēta q6 malo viō ſila
tur aut aq cicer est vina p5gnātīu aut h4nti apata
cala lōgi2 tpi2 i iteri0b9. Urina q6 vis aſinorum
aut aialiu2 aſſiatur et eſt qua2 mulachla2ppea q6
eſt mult turbida corruptionē huo2 cop2 signiſi-
cat q6 t6 maz2 ſiſt e flegma crudīi et alia2 calitas
opata ſuit et ip3 c6 grossa vētofitate ebullire fecit; et

f 2

Liber.I. Fen.II.

pp h° plerügs siſt capitº dolozeyentuz; aut alaba
chal c渾 perſenerat ſiſt lithargiæ. Curiæ q colori
alicæ méda ſiſtã cù pdurat eſtrudinê i illo mébro
ſiſt; r dà direſt cù ciferiori pte vme fuerit alid
qò pulueri fit ſile aut fumo plôsabiſ eſtudo i ſi in
tota pdurat eſtudie pnoſiſat mortè aut ſla cruſd
qò a puro discernit fetof. Curiæ hùs ptes diuerſas
ſignificat q chtopl° ptes i ipa fuerint maiores tâto
pl° näe opò eſt kudioſior cù nà pl° potens e pou pl°
apit. Curiæ in q videnq° ſi fila adjuicez mixta ſi-
ſiſticat q fuit miſta poſto coitus fuit completus.
Cde ſignificationibus odoris vme. Cap. iiii.

Juerunt qò de nùſ vidisse egruz q vme odor;
sit ſic odoz vme ſani. Cet nos qò dicemus q
cù vina n'lo odorez h3 plôis fritatez ſiſt i ſuper
ſua crudelitatez, et plerùq è ſiſt in acutæ eſtrudin-
nib9 mortez näe. Cù ſt odorez hüerit fetidù i matu
ratòi ſiſtoés in ea fuerit erit ipi9 cas ſcabies aut vlce
ra in inſtris vme q uis cognoscenti ſign. Qò ſi ma-
turatio nò affuerit polè erit vt ſit er h° et pole vt ſit
ex putrefactòe. Cùq hec in febrìb9 fuerit acut, i nò
fuerit cas mbroz vme erit ſignu malu i cù ad acre-
dinè traperit ſiſbit putrefactòz q è i huorib9 fràz hñ
tib9 ſubaz q calo paupait eſne9 ſub ſbit mortez ca
lor9 nàl et dñiu fritat9 i nä cù calore exneo. CDozor
hò q ad d'cedinè trahit ſaguis ſiſt dñiu9 q mltù è
fetida eſt colica. et fetida odiz ad acrediez trahès è meli-
ca. Cùq vina fetidi odoz i faïs pfeueraſt ſigni
ficabit febres q ex putrefactòe accnt aut miózatoez
putrefactioſis q i ipis è retèta. h° qò demirabit ſi ili
co alleuiatedo7 hüerit. Cn acutæ eſtrudinibus cùz
fetò vina còtabit et poſtea ab ea remouebit fuerit
q ablatio h° subito et poſt ipsam nò coſecuta fuerit
requies ſignificatio erit caſus virtutis.

Cde ſignificatiòib9 vme er spuma ſuptis. Ca.v.
S puma accit ex hüiditate et ventositate pietæ
in vinale cù pietioè vme. Cuentositas hò
cù vina egrediens auxiliu sculdbio pßz in ſuba
vme: et pçipue cùventositas in corep ſupaueru: què
admòz invina accit opilatoèz hñtiu i q mlte k'apul
le. Cet spuma qò qnù cù ſuo ſiſt colore ſic ſigni-
cat ſua negredine e ruffedie in icfitia. Cet è cù pui
tate ſui et magnitudie ſignificat: qm ipi9 magnitudo
ſiſt vſcositatez. Sui hò mktudie et paucitate: qm
ipi9 mktundo ſiſt vſcositatez et mltà ventositatem.
Cet ipa qò ſiſt p rupturà ſua7 spullaz cito factà
aut tarde. qm ruptura ampullaz tarda ſignificat vi
ſcositate. Et pue qò àpulle remanètes i eſtrudibì
renù ſignificat ventositatez et vſcositatem. Cad ſü
mù hò huor vſcosus i eſtrudibus renù eſt malus
et ſignificat hsozes malos et frigiditatem et illud ſi-
ſnificant granula que nominauimus.

Cde ſignificatiòibus ſpem hypostasis. Cap.vi.
In pnis dicem q medicorum quenietà i vſu
nois hypostasis et ſedimis ià receſſit a via co-
sitæ. Dicunt.n. hypostasis aut ſedimen nò illud
tin qò inferi9 descèdit 3 oem ſubam q chpifloris erit
eèntie q aſſitas et è ab ea diviſa ſue ſit ſupêſa ſue
ſit ſupra. Cdicem9 igik q hypostasis mktis coſſicif
modis. ex ſuba ſuiq ititate: q litate: et ſitu ſuaruz

ptiùr et loco ſuirtpe et qlitate ſue pmictiois. Cigniſt
catio hò ei9 ex ſuba ſui è qm hypostasis aut erit nà-
lis landabit demans digonè et maturatioez nàles;
hec erit alba et descendès inferi9; et eius ptes etume
et files et cèles: et oportetibityt rotudà hùs ſuguram
eqlis ſubtilis filis hypostasi aq roſacee. Et pposti
ſue ſignis ſup maturatiòem mæ i toto corpe è ſic p
torio ſignis mæe puris albi leis filis eèntie ſup ma-
turatioez apatis. Sz pus è spulluzh° e ſubtilè. Et
hypostasis qò et ſedimè ſignes ſk bòe 13 tictura deſ-
ciat et cèlitas. Uepe cèlitas apò átiqæ mollior eſt in
ctura. eſquis nàq qò nò tin è alba 13 rubea è melior al-
ba q è alpa. Amplius plurime hypostas fum co-
lorè vrie erit: 13 ex eis q diuerſifica alba eſt melior,
poſt illà rubea et poſt ipaz citrinar poſt eà illà è vtr
arfenicù malitia qò a lètinosa icipit. Ctu aùt non
attèdas illò qò alij dicut.nà albedo erit qnùq nò pp
maturatioez. et cèlitas nò eſt nifi pp maturatioez, et
de albedie è q è pp vehemètè vètositaq cominiònæ.
Cwale æthyposita iscòtuitas melioz et qnùq 2inuitas. et
hypostasis qò mala è quæ enicmoſtæ. CBòa aùt hypostasis de qo loqmur puri allimilat et
ſlati crudo cù tèuis fuerit. Uerutnù pus ab ea differt
p fetòre, et ſla cruſi ſepat ab ea còculcatioe ſua7 pè-
tiù. Et ipa abvtrisb differt subtilitate et lèitate. Cet
hec qè hypostasis nò querit nifi i egritudinib9 qm
im ſanitate nò reqrit: et illò è qm nò dubitat qn i coz
pore eſri male retète ſint mæe invèis ipus q nifi ma
turèt poſtedùt corruptioez. Inveris aùt ſani nò ſemp
oz è e huorè q ſit executidè: 13 si è meli9 è q hoc ſigni
ficèt ex eis ſupfluitas q in eis ſupfluit ex cibo ab
sone puate. Deinde ſupfluit ſupfluitas q in vina ſit
hypostasis ſue matura ſue nò matura. Cet in ma
cilètis qò è ſedimè paucù: qò descèdit ſim paucitæ
dispòez et prie q exercitio vtunt et artib9 ſe ercentor
laboriosis: et n multiplicaq h° i hypostasis nifi in cor-
pozib9 pinguì ocioſe viuètiu9. et pp h° è t viis egroz
macrop nò eſt expecta dæ hypostafis tin chtu invus
egroz pinguì: qm eorq eſtrudo multoties recedit
ita q nil descèdit et multoties hypostafis in eoqvis
nò puenit ad hoc vt descèdat 13 tì plerùg è modicu
ius i eis natàs ut pèdesè. Cet i mult qò v minus by
poſtasis ilico cù mingit descèdit nifi i eis que valde
mature k'imo in eis pa7 expecta dù è. Et plures ex
hypostasis colorib9 ſk fm:plin ſim coloreè vrie: 13 me-
lior ex eis q diuerſificanè è alba. poſt quæ è rubea de
inde citrina. Nonàlis hò hypostasis alia eſt filis ra
fure itestior corticalis q è furſurea aut herbina aut
familagenea aut filis arsenico rubeo: aut ei qò val-
de citrinu: alia eſt carnoſa: alia eſt adipina: et alia eſ
faniosa et alia è muchlaginaſa: et alia è q è filis frutu-
fermèti i aſ soluti: et alia è ſanguiea ſanguisugala
capillar, et alia è arcal gràofa: et alia è cinerita. Si
milis hò rafure itestior corticalia alia eſt petaloides
magnæ ptii rubea7 aut albaq q ſignificat 13 pln
q sepat euerut ex mébris q funt ppinqua mébris a
qb9 diuidùv vrie: et albe ſi ſant q funt eveseppa vi
cera q funt i ea aut ſcabiem aut corroſioez. Crabee
aùt carnoſe ſignificat q funt er rene. Cet er peta-
loidibus quidem ſunt que ſunt coloris ſusci et obſen

Doctrina. III. S. II.

43

ri:aut squāmis p[ic]iui ſiles: r h[.]c ê vchemēter mala r
oib[.] sp[eb] hypostatis q[us] noianim[?] d[eteri]o: siſt pe-
talor meb[ro]z radicali[rum] rasurā,vez duo p[ina] ip[ſi]p
ši nullo[?] ip[edi]t:imo p[ler]uq vesicā mündoing ſa
nāt:et d[irer]ut q[da] cuidā h[ui]o ſe i potu tribuſe c[ui]
tarides q[ui] cortices albo[?] q[ui] venenoſos mirit q[ui] c[ui] i
aſſitate f[ric]a[b]an[?]r refolueban[?]r tingeban[?] tinctura
rubea q[ui] ſech[?] c[ui] ſan[?] v[ir]it. et ex ea q[ui] c[ui] ſic rasu-
ra inteitno[?]e q[da] q[ui] m[oi]zis latitudinis q[ui] due p[dc]e
t[sp]iluriuq ſub[ec]e q[ui] s[fi] rubea fuerit vocatur [her]bina q[ui]
rubea non fuerit vocatur furſure: et [her]bine quid[que]
ſi fuerint rubee partes p[ler]uiuq ſunt partes e[pi]s
aduſte r p[ler]uq e[pi] s[an]guis i eo aduſt[?]r p[ler]uq e[pi]
er rene. Sz[?]c ê ex rene eſt m[ai]or[?] ſtinuitat: carnoſa:
ale: h[ui]o due p[il] ſu[n]c i q[ui] n[ò] c[ui] carnoſa: r fracturas e[pi]
maſis recipie[ns]r c[ui] vchemēter trahit ad citrinitate
eſt ex rene p[cul]dubio: q[ui]n illa q[ui] e[cr] e[pe] ad rubedi-
n[è]n trahit ſuſe[que] q[ui] q[ui]s allo[ca]r ei in h[ui]o illa q[ui] e[cr]e-
ne. C[f]urſurea h[ui]o hypostatis q[ui]q[ui] e[cr] ſcable veſi-
ce: r q[ui]q[ui] eſt er liq[ua]ſtioe meb[ro]z, et d[ria] inter eas eſt
q[ui] c[ui] illuc in radice m[edi] fuerit p[ur]uitus i [efet]: erit
er veſica r. p[pe] c[ui] p[us] p[us] m[ict]u] fuerit: et p[ic]ipue c[ui]
alie ſignes vane dem[ra]uerint maturationē r fuerit
vene ſupiuſos ſane p[ol]ionis r n[ò] fuerit in eis macu-
la:imo in veſica. Sz[?]c i inflamati]o fuerit et [fr]utus
deblitare: et meb[ro]z min[è]di i columnitate r color[] fu-
siati attinuerit erit t[unc] er liq[ua]ſtioe h[ui]o[ris. Ex cru-
n[ò]s: d[ui]o p[im] eſt er e[du]ſtioe ſanguis c[ui] ad rubedi-
n[è]n trahit. Et multotie[s] e[cr] liq[ua]ſtioe meb[ro]z et e[or]u
rasura ſi albedin attinet. Et q[ui]q[ui] e[cr] veſica ſcabio
ſa fm min[?]r. et t[ibi] t[ib]o p[ole] e[cr] vt mod[ui] d[rie] iter eas
telligas p[illi]g d[ui]o i[sa] ſciuſi. Si a[ut] mis[red]ini attinet
eſt er ſanguinis aduſtioe r p[pe] i splene. Co[ſ]e p[ter]
ea petaloides hypostases q[ui] n[ò] ſunt er c[ui] q[ui] ſit in veſi
c[ui] rene r c[àn]alib[?] v[ine] in egritudin[?] acutis ma
l[ui] ptend[ut] p[ni]ciosum. Et tu q[de]i i[sa] ſciuſi er h[ac] p[ui]
ma carnoſe disp[on]e[que] q[ui] p[li]n eius eſt er rene: et q[ui]q[
]p[ia] n[ò] e[cr] rene. ž[à] er rene n[ò] e[n]iſi c[ui] caro e[cr]e:
carnoſitatis r n[ò] eſt in corpor[em] liq[ua]ſtio: et v[ina] q[de]
matura venar[?] siſt ſanitare: q[ui]n renu] egritudines ma
turato[?] ſi, phib[et] v[ie]: q[ri] p[ia] supra, ip[os] eritit. h[yp]
ſtatis vero adipina adipis r p[ing]u[n]dini]r et carnis
ſignificat liq[ua]ſtio[n]e v[ea]p[ei]o[?] c[ui] aur[ia] aque ſi[ra]
Duo a[ut] ip[ri] p[nc]ipia cognofunk[er] paucitate r mi-
tudine r com[ri]tioe r ſepatioe: q[ui]n c[ui] eſt multa r eſe
p[ata] erisima[]t q[ui] ſi er p[te] renis r pp[] liq[ua]ſtio[n]e ſue
adipis: et ſi e[mit] min[?]r m[ai]or[?] com[ition]is e[ft] loco
magis remoto. Et e[cr] c[ui] in v[ina] fruſtrui al[ui] grana
ti grano ſile viſum fuerit r erit er adipe renis. C[sa]
n[i]oſa h[ui]o vl[ens] siſt q[ui] apt[ui] ſuit c[pe] in meb[ro] min
gendi: et p[ri]cipue ſi ibi fuerit ſed[ui]nem laudat[ui] ad ſü
dum desc[è]d[es]. Et mucilagin[osa] q[ui] siſt humorez
sp[il]uiuq crud[ui]r aut q[ui] eſt in corpor[em] mult[?]r aut er [ſtr]
vane egredi[es]: aut cr[is]im apt[ion]is vene sciatic[em]: aut
dolores iuncturar[ui]. Et hoc q[ui]s cognoſci[er] allenia[]
ti]o[e] que post ip[am] ſequi, p[ler]uq.n. ſubtilia[]k et at-
tenua[]r et p[uta]k hypostatis laudabilis. Quapropter
in acutis egritudin[?] n[ò] eſt c[òſ]fidend[ui] in eo q[ui] ap-
paret ſin ſuſtudinem laudabilis hypostatis c[ui] n[ò]
d[ui]r fuerit maturation[?] h[ora] nec p[ites] fuerit q[ui] siſt:

nes: et eſt c[ui] vchemētē c[ò]plonis renis f[rit]aſt: ſiſt
C[]inter ſanioſam h[ui]o r crudā erit[ia]: q[ui]n ſanio-
sa erit e[ſi] ſebre r p[cd]eſt: ip[am] ſignes a[ſp]a[n]t ei[pi]
ptes faciles ſunt ad c[ò]iung[è]d[ui] ſeparand[ui] r q[da]m
er ea eſt que c[ui] aquoſtate vchementer miſcetur: et q[
]da e[ca]que ſeparat ſez crudāe r turbā r p[iffa]r et n[ò]
facile c[ò]iung[è]t nec facile ſeparat. Et v[ina] quid[que]
in q[ui] plurima mucilagin[osa] hypostatis apparet q[ui] eſt
eruberans c[ui] in fine podagre apparet r dolore ar-
tetic[em] p[ic]t[on]d[on]. C[]capillaris a[ut] eſt p[pea] q[ui] h[ui]
occultus c[ò]solidat e[cr] calore in ip[im] agente q[ui] q[ui]eſt
alba q[ui]q[ui] eſt rubea r ei[pi] q[olidatio] eſt in rene: et ſeſt
q[da] q[ui] in ei[pi] longitudine p[ler]uq p[al]ini meſtura iue-
nitur. Que a[ut] fermēt iſuſi fruſtulie filis erit[ui]t 8
b[ilitat]e[que] ſiſt ſt[oi]r i inteliu[?]no[?]r diger[è]di maliti]r in ip
ſis: et eſt p[ler]uq c[ui] e[pi] com[edere] lac i c[ase]um. C[]re
n[ò] ſa e[pi] ſemp ſiſt lapide[que] q[ui] q[olidat]r aut c[ò]solidado
c[ped]it aut q[re]ſolui[n]. et que q[de]e eſt ex eis rubea e[cr]
rene: et q[ui] n[ò] eſt rubea eſt er veſica. p[lur]im[ui] ſt. que
cineritia eſt ſlegina ſiſt aut p[us] cu p[pter] l[oga] mo-
r am accidit coloris mutatio: r ſectio p[ti]i: e[cr] q[ui]q[
]p[ter] aduſtio[n]e que ei accidit. C[s]anguisuga[]r h[ui]
hypostatis ſi vchemēter eſt mixta e[pi]s debilitatem
ſi ſi minus h[ac] ſignificat vulnus in c[àn]alib[?] v[ie]
et c[ò]tinnitatis solutionēn in e[pi]s. Et ſi fuerit ſeparata
plin eius erit in veſica r in h[ui]a r nos q[de]m perſeru
tabimur hoc in particularibus egritudin[?] i ca[] de
mectur ſanguis. Et ſi v[ina] fuerint ſicut ſanguige
rubee iſirno splen[em] hab[ete] resolue[n] vel areſet. C[]pl[]
ip[ſi]us. C[]sito a[ut] q[ui] in egritudin[?] veſica n[ò] muſ-
tes egredit ſanguis: q[ui]n q[ui] vene mirte ſunt in ip[ſi]
corpore calcate r anguſte r paue. C[]hypostatis, h[ui]
ſignificatio e[cr] titate ip[ſi]us ſumpta multitudine q[
]dem ſui r paucitate declarat caufe ip[am] efficientis
multitudine: aut ei[pi] paucitate. Et er ſtitates q[de] ſui
in magnitudine: aut p[uitate] ſui eſt qu[e]admodi] diri
mus in hypostati mucilagin[osa]. C[]ei[pi] a[ut] ſiſt e[cr]
litate ſui eſt er colore q[de] ip[ſi]: q[ui] q[ui] e[cr] nigra e[ſi]
[Sn]ificat mal[ui] ſinuſiſi[es] q[us] noianim[?]. Que tamē
er ea ſanior eſt illa eſt cu[pi] hypostatis eſt nigra r aq[
]ſitas n[ò] eſt nigra. et rubea q[de] ſanguinis ſiſt p[pi]e-
tatem r fasti[di]: et citrina q[de] ſiſt calore ſoſt[?] e[gr]
tudinēn]iſiſi]o[n]. Et ex ea q[de] q[ui] alba eſt q[da]ſt eſt
bona ſicut dirim[?]r: et q[da]ſt eſt mala ſicut mucilagin[osa]
a[ut] ſanioſa: aut p[um]oſa maturationi [h]ia. U[di]s q[ui]
ſemita eſt ad nigra. Et dolore vero ei[pi] eſt qu[e]admo
d[ui] dirim[?]r in his q[ui] p[miſa] ſunt. C[]er ip[ſi], h[ui]
situ et
er lenitate q[de] ſui r dinuſi]o[e]: q[ui]n lenitas r eſſitas in
hypostati laudata eſt melior: et in n[ò] laudata e[de]te-
riòr. Sz[?] dinuſio ſiſt v[eto]ſitates r diger[è]di debilita
tem. C[]eius a[ut] ſiſatio e[cr] loco ſui eſt: q[ui] aut eſt na
t[as]r et voca[]r n[ubes]: aut p[è]d[es]: et h[ui] q[de] e[cr] me[pi]
q[ui] e[ma]ioris maturationi[?] c[ui] p[ina]. Et p[è]d[è]te illa me
lior eſt cu[ni]s ruge r ſimbue ad inferio[?] d[ol]inat aut
ad fundum descendens eſt melioris maturationis
hoc quidem eſt de hypostati laudata. C[]n[ò] laudat:
ta h[ui]o q[ui] lenior eſt melior erit[ui]t ſient nigra r h[oc] in ſe
bubus acutis ſi[ri]r ſi humor eſt ſlegmaticus: aut me
l[ec]olic[em]: q[ui]n ea que eſt vt n[ubes] melior[?] eſt ea q[ui] infe
rius descendit. ſiſt.n.eius ſubtilitatem n[ifi] cum cau

f 3

["Liber.I.Fen.II.", "ſa natationis fuerit multa ventoſitas. Et ſi no fuerit ita natāſ c melior: ſ pèdèſ: et iſerit descedèſ: de deter or. Et cā qò natāti ſupi: qè calitas cù qè est acuitas et vètoſitas. Chy poſtatisa ſut dinuſa in groſſa ſupins natat: et pè cù ſit leuſ et in tenut deſcèdit inferuſ: et ppue cù ſit grauſ. Cùq in pînº egritudis appet pè: dens et natāſ poſtea pèfuerat: ſiſt qcrisīs cù eritu veniet. Ad acilcort: yo egritudo pleruq: remoueſ ſeduimè bono natate aut pèdeſte: quæ ad m' dimuſus in pèce dètibº. Et cù iter nephili: et enormia et hypoſta: ſiz fuerit aliqd ſile tele arance aut deſitas erit ſignu malu. Et multoties qò natāſ ſedimè no bonu appet er qù puemit terror. Sz ıſto erit pînº maturatiòs et p: mutatio ad bonitatè. poſtea pèdebit: deide deſcèdit et erit ſignu no malu. Còd ſi poſt ipm male puene: runt hypoſtates timo: què in pîmis habebamus fiet ne cariº. ſiſtio yo hypoſtaſ ex ſuo tpe eit qm si ve: lociter poſtis minſt: deſcèdit è ſiſtio bòa ſin matu ritatè: et cù tarde deſcèdit è ſiſtio p: uatiòs maturatio nis ſz ſiſtitat ſue diſpònis. C[ſiſtio aſt forne com mixtionis ipſiº est ſic dirimº] cù de mictu ſanguis et adipis mentionè fecimus.", "C[de ſiſnibº] multitudinis vrie et pancitat: ipſiº]. C. viij.", "Urina q paunce erit ſiſtitatus ututis ſiſt oblitatè. Et illa qè minº eo q bibik resolutionè ſiſt m: taz et ventre hſe et aptitudinè ad hydropisiz. C[illa vero q est multe ſiſtitatus quncq: ſiſt liq: ſaſtionè et ſupſuita: tui q: ſi: facta: i: corpe in via: eunonè et nos qò d' oria: int ea: coſſcere poſtum] 15 hùut diſpònè. Urina ma: li colores malu ſiſn: q: to: plura fuerit to: at erit ma: gis falutis nùgis et cù isterſca: fuerit plus malitã ſiſt: bit ſic nigra et groſſa. C[uria diuerſa] diſpònù que quncq minſt: m: ta: quncq pauc: et quncq: retine: è ſiſtio pugne et labonis nac: è c: ſiſtio mal: a. Urine multi: tudo in acutis egritudinibº: cù no poſt ipam aduèit reque: è ſiſtio ethice et ip: asmi er inflamatiò: et fil: su: dor. C[uria q in acut: egritudibº] suttati inuolita: rie m: g: m: fit in cerebro nocumèt: qò nernis accidit et muſcels. Et ſi febris q: etia fuerit et ſiſ affuerint ſalu: tis p: n: p: n: p: n: p: n: p: n:

Fen. III.

44

tè qǔ húorè nò fùsit; et qǔ nè pp capitis reumatimùs
aut qǔ còcitiòz ret qę egònè bùhtat. Cò àut i húi
do vitcosù ç plerùq sìgt liqfàctiòz et hò è cù fètoze;
et plerùq sìgt malòp húorù i vìcosòp multitudinè;
et hò nò cù multà exìt leuitate; et plerùq sìgt nutrien
tia vitcosà qù comeita fuerùt et nò pauca cum caloze
forti in còpòle et nò fuit út ea digò bòa. Cz qò er
da est spumofuz foritùdis caloù sìgt ebullitiòz aut
muta vètòsitatuì pùrtoz. Cò àt er egòne est fìc
cù aut laborè sìgt et reforonù; aut multà vie, pùea
tiòz; aut ignèu calorè aut nutriètiù sìcatatè; aut ml-
tà mora i itestis; fiic i suo dicem? ca'. Cùq hùnditas
fìcso qò è duq admisceç sìgt q'ei sìccutas è pèa q'
mùlti fuit reçeta in hùiditatiòp ìpaz exire, phibenti
bus; et pp pùatòz fell pùgèt; et fèrtunât; et hù ibi nò è
loga reçtio nec hùnditar; i itestis adfùt lièsnes càn i
ìpa è supfuitat; sanoſe et pùgèt effusio q' ab cèpe flu
rit i co qò è corà ipo et sua cùone nò cèut donec cò
mìſceret. C'et est et cù colore ſui diſſciſ egò; ei' yo
calor nàlis igne' è leuì erùs igneitats q' ſi augmen
tak felli sìgt multitudinez et ſi mmuìt sìgt cruditatè
e maturatiòis pùatòz; et ſi alb' flat qùz è ei' albedo
pp opilatòz in cànàlibù sèllis; et hù ietcrity; et ſi
cù cuabledie è vir' ſaniei hùs odorè maſnt apatì sìgt
aptiòez. C'an? qù q' nò exercitaſ multotiès eſerit
virus et ſaniei q' est ei purgatio et eùo laudabilis: qm
pp hoc remouèt ab eo laturas et ei pp pùatòz exer-
ciù acciderat: què admodù diim' in vina. C'pre-
terea ſcito egò colòre ignèu vehemènt supſuum
hùs multotiès i hora ſimù egritudinè ſiſt maturati-
nòre; a multotiès sìgt diſpònis malitià. C'et nigra
qò sìgt talut qùk ſut vie nìgre sìgtiòes. Significat ei
aut aduſtionè forſte aut egritndis mele maturatiòz
aut nutriès tingsens aut poſtionè rei q' melam eu-
cauat; sed p' est mala; et illa qò è pp purà melià nò
ſufficièter cogſcat er colore ſui: ſimo cognoscedà è er
eracredine ſui et pòiticrate i bullitioè terre er ìpa. Et
est mala ſine ſit egò ſine vomit? et er îpì' pprietati-
bus est q' i ſe lumnoſitatè hz. C'ad vltimù yo hso;
melàcolicè pur? puncàs è fì pln cù cègredì. ſ. è mo-
tis ſignificatio. C'chimi yo nigri erit? multotiens
còſert; et illud est qm melie nàlis erit? vltimà corpìs
aduſtionè sìgt et hòiditatuì îpì' pemptiòem. C'uri-
dis at egò calozi inati sìgt extinctionès; et ſil rùſca.
C'egò quòq plerùq er ſui cognoscaì ſoſa ex abſen
tia inflatiòis ſue aut er inflatiòe: qm inflata ſicut ſter
cus vace sìgt vètòſitatè. C'et est cù er hora ſui co-
gnoscaì: qm cù egònis erit? festinat et hora q' egredi
ſolebat antecedit lignè ſmalù; et q: fellis sìgt multi-
tudinè et òtut retètive debilitatè; et ſi ei' tardàr eri-
tus digestive sìgt debilitatè et itestinòp frigiditatz.
Et hùiditat et ſomni multundo vètòſitates sìgt in-
flatias. C'colores quòq eſnei et dìneri mali erènt
et nos îpos in libro noiabim? pticulari. Que yo er
egeſtioè è melior è iucta q' è filiù ptù et in q' aquoſi-
tas siccitati est vehemèt admixta; et cui? spiflittudo è
cut mellis spiflittudo et cui? erit? è facilis et nò pùgit
et cuius color attinet citrimitati et nò est multi fetorùs
neq? è pùata fètoze. et nò hz gurgulatìoz nì rugitù et
nò hz spumà; ei' exit? è ihora in q' ſolet; et ſim pèttitatè

q'ei qò comèdiè ç ppinç inſtitate ſui. C'et ſcito q
nò ois egònis eſlitas è laudabil: nò is erèlitas q'
qùz et pp vehemèt maturatiòez i oi pte ſiles; et qùz
ſunt pp aduſtionè e liqfàctiònè ſiles; et tunc qò ſk er
deteriòub? sìgatiòb? C'et ſcito q' egò q' è tèpate ef
ſentie q' è ad tenuitatè nò è laudabil nifi cù nò ſunt
cù ea rusit'nz vètòſitates nì ſui exut paulatiz in-
terſeca; et ſi nò po'le èyt ei' exìt? ſit pp vir' moleitàs
qò est ei admixtù; et nò pnmittit vt zwingat. C'est aſt
pleriqs ſollcriti fuerunt ò sìgntib? q' i ſudore et alij
appent reb?; verutnè de ıpſis loq, ppri? è in ſmòe ptı-
culari. In ſmòe qò pticulari ſiſt repies expositionis
augmèrum in re egònis et yme et reliquioz.

C'fen tertia, cuins est caplm vnuz et doctrine qnq.
C'Caplm ſingulare dictiòis tertie de cauſis sanitat-
tis e egritudinis et neceſſatis mortis.

## Edicina

ipò diuſione i duas di
uicif ptes i ptè theori
ca; et ptè practica; q' tì oës ſunt ſcie ſpecu
ladi. Qò aŭt noie theorie ppe deligna
tur è illò qò i demòſtràdo ſihas tì con
ſert ita q' i dòmratioè opòis nìlo mò auxilium pèbt ſic
ps i q' res ſciunt ap'lonù et húorè virtutù i spèſ egrì
tudinè i acceńtù i cáz; et illud cui nomè pprìſi practi
ce attribuit è qò in demòſtràdo opònis e regiminis
q'litatè auxilabiit ſic ps q' nos tunat ad dòmradùqo
ſanitaè corpìs qò i illa et er illa diſpè exer cùſtodia
mus; et qùo corp? qò talè hz egritudinè medicemur
Et nè erùs q' ps qò; practica ſit opò i actio: ſc è ars
qò docet nos qùo ſit apàdui et agèdui et nos qò ià dècla
um? et hò in his q' ſunt pìmilla; et poſtè pì erplentù
mus diſtionè p' am i 2am in his q' ſunt ptis me q' est
theòicavls: ergo nìrm studiù nunc reducam? i dua
bus q' reiàferunt ad ptè ipi? practica pì ſin modum
vnuersalem. C'pars aŭt ipi? practica i duas diſtri
buipt ptes. Qua? vna è ſcia reſèdi corpa ſana qùr in
ſui remaneàt ſanitate. et hec q'dè custodièdi ſanitate
ſcia vocat. Et ps ei? 2a est ſcia reſèdi corp? egrù qìlì
ter ad ſanitatis redeat diſpositionè e vocat ſcia me
dicàdi: et nos q'dè ićiemi? e ſcribem? in hac dictioè
ſerimè q' pèdiòsum de custodienda ſanitate. C'et
dicem? q' ppterea q' ghatiòis nfor? corpo? pìn? res
due fuerunt: qua? vna est ſpina viri cui? cèntie cer-
tius est q' locum tì z factoris. et altera est ſperma mu-
lieris et ſanguis méſtruus cuius rei certus est q' lo-
cum tì inaei. et he due ſube in hoc còicant q' vnaqq
earum est ſluda et humida. Iz poſt diuerſicent. Et
aqueitas et terreitas in ſanguine et iſpermate mulie
bu più abundàt. et aereitas et igneitas in ſperma
te virili ſuperat. C'Opòpuit autè vt coagulationis
ho? duon? pìn? effet coagulatio humida Iz terrei-
tas et igneitas ſint tuncte in eo q' er eis ſuit. et ter-
reitas cù eo qò in ea exìt de duritie et igneitas cum
eo q' est in ea er òtute maturàdi iuuerint ſe et coa-
sulatà duz ſecerint et coagulationè quàda ei attri
buerint et duritie. Uerutnè hoc ad termini coagula-
tiòis duon? corpo? nò pueniſtuc lapides et vitru-
ita q' er eis nihil resoluat; aut resoluat qò nò ſèu p
capit: tunc nàs? ſecura eènt a nocomèt? q' ppaffidnàz
accadèt resofonè e lògissimà: Iz res nò è ita. Quapp

f 4

Liber.I.Fen.III.

corpa ſtra nua duabº nocuſtoz ſpfbº ſunt expofita: ap
vnaqoq cám hz intriſeç: a cæ extriſeç: a vna qd no-
cuſtii ſpés húiditati: reſoſo ex q creati ſum? et hec q
dê ordiate viciet. a ſeó a húous putrefacio et eiº cor-
ruptio et iſpiº alkatio: vn fomêovite quenies no est.
Ethic qd a p? mò cè ali? lz ſua iſpi? malita ad: ſic-
tatê adducat: ppea q corpi húiditaticc plus ericcari
facit: et ex eo q nis quenies è corpibº corrapit: dem
de ad vili? m a putrefactione reſolu: qm putrefacio i
pmis corúpit húiditate: poſtea ipam reſoſuit et rem
ſicca dimittit cmerit. Thec iſr duo nocu? ab alijs
nocuſtii ſut aliéa q pp alias accint cãs ſic frigiditas
agelatua venena i ſpes ſolonis tinnuitatis pnitio
ſa et reliç egritudies. 4 Sz due p[]dicte ſpes huic n[]ſre
inuenſationi ſut ppinqores i digniores.q[]e ap mu
tatio è er dispone fanit, et vnaqoq ipas aduenit er
cauſis extriſecis et cauſis intriſecis: et extrisece qd cæe
ſut ſient aer diſolués. 2 putrefaciés. et intrinſece qdê
cæe ſut ſicut calor inat? q in nob exit n[]ſas reſolués hu
miditæz calores cènei in nob a n[]ſis nutrientibus
ſnati et reliç n[]ſas putrefacienta húiditates. (Oes
rò cæe Ìſe ſe adinuicê tuat in ericcedo nos verutu
p[]ſectio et integratis n[]ſa et po? p[]ſicidii opònè cè Ì n[]
fi pp multâ ſiccatateq nob accit. deinde ſicidas inſe
ſanter p[]cedit donec nos p[]umat hec iſik ſicitas que
nob accit res cènob necia. Nos ſiqdè a pnº rei i]vl
tima q[]ſiſtim húiditatev[]n pcaldubio op[]zyt calo e[]
supet: q[]m ſi n[]o i[]pa ſuſſocarei: p[]cedit iſr pcaldu-
bio i ipam alſidine ag[]do i ipam sp ericctado incedit
(To d t[]n er e[]r ericcatione app[]et in pnº e[]q]litati atti
net. deinde c[]u n[]ſa corpa ad t[]pate ſiccitatis p[]uicunt
terminuº calore erite vt erat n[]o è ſicitas ſz ſue ſic-
tatis p[]me ſtitutatcimo fortiò q[]m m[]a est minò: pp
hoc è magis recipie[]s. Inde pcaldubio ſeqitur vt ſic-
tas ſupra ſiccatate t[]epatâ auſſente[]r n[]o cèſtabit. p[]
caldubio q[]n alſidine auſſtù ſumat: donec húidita-
tes ſumat. Calo iſr innat? è cæ extinguèdi ſerip[]m ac
cidetau p[]pea q[]p ſit c[]a ſui iſpi? m[]am q[]pumèdi ſicut la
pidia ſlâma q[]p[]ertingui p[]pea q[]p ſu[]z ſumit m[]am et
q[]toplus ſicitas ſim auſ[]mètù p[]cedit calor inat? ſim
diminutionè icaſted q[]c accit defecti? nunq[]s ceſſans v[]ſoq
ad v[]l[]tum q[]c è defecte] restaurãdi húiditaticc loco eius
q[]s reſoſuſi ſuit: defect? iſik ſemp auſe[]. 3 ſicitas
q[]duob? auſ[]mèta[]r modis. vn? eoq è pp diminutio-
n[]c potètie recipie[]di m[]am: z alter minozatio húidita-
tis in ſe pp caliditatis reſoluti[]dem. Augmentatur
iſik calores debilitas: p[]pea q[]p ſicitas in méb[]roq sub
ſtâta diſat: z pp n[]ſalis húiditatis diminutione q[]uè s[]c
ſcut m[]a et ſcut oleu flâme lâpadis. Flâma n[]ſa q[]
as h[]z húiditates aqua z oleu: vna quaq q[]ſiſit et al-
ter a extinguit: ſi[]r calor innat? in húiditate q[]ſiſit n[]
li? et ab auſ[]mèo extranco ertinguit: q[]pueniter debi-
litate d[]igerêdi è eſt ſicut a[]h húiditas flâme. Et cum
ſicitas ad c[]omplementu accedit calor innat? ertingui
tur z mo[]s ſub ſequitur naturalis. 4 Corpus a[]t n[]o
p[]manet t[]pe quo pdurat n[]ſi p[]pea q[]p iſpi? innata hu-
midities p[]ma reſolutioni reſiſit calores mundani et
caloris ſui corporus in n[]a ſui. et e[]p q[]d er motib? acci
di ſuis h[]ac t[]lâ ſolgare restone. q[]m i[]p e[]nt ea in cèntia
ſua debiliores. imo ip[]m stare n[]o facit n[]ſi illud q[]d re

taurat illud q[]d eca reſoluſt et est nutriens. Cum
p[]nus nos t[]am declarandum q[]p virtus n[]o opat q[]
tar co n[]li v[]ſos ad terminum. Et ars q[]d sanitate
citodiciat n[]o eſt ars q[]d a morte ſecuros nos faciat: ny
corpus ab extriſecis nocumêtis muniat: n[]y n[]uq[]m
q[]corp? ad v[]l[]tum a vite lògitudinê p[]ducat q[]d eſt
hoiem abſolute: ſed de duab? reb? ſecuritaticc p[]ben
putrefactionis p[]enit? p[]hibitioe et deſenſi[d]ez húidita
p[]tus ne cito reſoluſt. Et c[]n ip[]ſius q[]dein fortitudine
cosſiſit vt i[]p v[]ſos ad o[]bru t[]p[]a ſi m[]u ſu[]p m[]a c[]oplòſe
p[]im anere faciat. et hoc q[]d erit pp regimè rectu: rei
ratioris q[]ſit in corpe loco eius q[]d reſoſuit ſim c[]utitãs
t[]e poſibilite: et pp regumen. p[]hibens v[]ni[]d caru lice
tate accelerare faciunt: erceptis c[]a[]s q[]facut ſicita
t[]e debere eſſe: et p[]regunê cultodiens a g[]nato: p[]ut-
trefactionis pp tutel[]s corpi: s custodiâ p[]tâſte calo
ris extranet extrinſeci aut intrinſeci: q[]m o[]ia corpora
no ſunt e[]q]lia in fortitudine húidutatis radicalis et ca
loris inat: i[]mo corpa in his e[]n[]t o[]nfera. C[]n[]uq[]m
q[]p t[]ereca corp? terminu[]h i[] q[]d reſiſtat ſicita in[]ce
c[]oplòne ſua: calore ſuo innato. et ſtitrate ſue inate
húiditat, a q[]d n[]o remoue[]. eſt t[]n c[]u ante aduenunt
in cauſis ſiccatate adu[n]iſtes aut aliq[]m p[]mecſtes. et
multi q[]dê hoiu[]z d[]nt q[]p i[]ſi ſunt termini n[]ales et
t[]ere mini accita[]tales ſut ali[]. Et q[]p[]i culto diendi fanate
ars erit illa in qua corp[] h[]uarii ad n[]âle p[]ducat ter
mini et c[]uentio c[]os[]erate. 5 Duin[]s a[]t c[]ustode
admiſtrationi due attribute ſut v[]tutes d[]bus defer
uit medicus: vna ear[]p eſt n[]âliis et vocat nutribatua
restaurat illud q[]d ex corpe reſoſuit c[]uſa ſub rei
reitati et aq[]ecitati attinct. et altera eſt alatis et ipa eſt
virtus puliatiua q[]restaurat q[]d ex corpe reſoſutur
cu[n]us ſu[]b ea eſt a[]erea et i[]sne q[]p[]pea q[]d nutriens non
fuit ſile nutriti n[]li in potéa. to[]s creata ſuit virtus
imitatua q[]tenus nutriatica mutet i[] siltudinê nume
toriz in effectu. z vt p[]certo ſit nutriens in effectu. et
ad hoc creata fuerunt i[]n[]tia et c[]snales q[]p ſunt ad a[]
trahend[]u et expellend[]u et retinend[]u et digerendum.
T[]d[]icemus q[]p habene rei in arte culto diendi ſane
tat[]e q[]ſiſtut in e[]q]ultate c[]ap p[]dicta q[]côtantu[]t. C[]lle
t[]n in q[]rù q[]litate mai[]z necia è follicitudo ſunt ſepre
res. E[]qutas c[]oplòſis: et electio eoq q[]comedun[]k et bu
buntur. Et purgatio ſupfluitatu[]. et cultodi a[]cónips
q[]rectificatio e[]p q[]d p[]nares attrahit et cultodiata tan
g[]étis et moderamen motioni: c[]orpore ap[]t alium.
Interd[]u et i[]n[]noq? et vigilie quodâ modo numeris.
Et tu quidè t[]a ſeuſi[]li i[] bis q[]p ſunt p[]inſa q[]n e[]
litas vn[]u h[]z terminu[]h n[]ſitas in aliq[]m c[]omplexi-
bus in hoc ingredit q[]p ſit aliq[]m ſonitas aut aliq[]e q[]
tas in aliq[]m t[]pe: e[]ſt id q[]d ink duas res e[]nit. C[]n[]
ap[]piemus iſik in p[]mis declarare regimen infantis q[]
in v[]l[]tuma complezionis e[]qualitate conſiſt.

C[]Doctrina p[]uma d[]ictionis tertie. q[]est de nutria
tione qua[]tor c[]ôtineu: capitula. C[]le regimie
infantis er q[]uo n[]aſſi q[]vsoq quo incedat. Capit.

Regnantiu

a[]t regimè e[]n
liu[]r e[]p[]t ſunt
vicme i[] dictionib[]e ſcribem e[]p[]ticularib[].
Infantis ſo t[]pate c[]oplònis c[]um n[]aſſi
pleriq[] sapientu d[]ixerunt ymbilicum in

["Doctrina.I.", "45", "primis ſbere ići diſup qtuor: digitos: 2 cù lana ligari\ninuſa: q bù i subaſt ſit retona talr ne doleat: 2 olm\ncu pano ſup ipſo e poned: 2 pp vmbilic: iſion e pce\nperut vt vêzup citrinay ſan. dia. ſarcolole e cymi\nni v vinee e myrrhe ptes ſuaſt eſles e trite vmbili\nco ſupponaſt: 2 ſe ſinuſd ſe ad corp⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠