Tractatus

Ispafmo muscò:u mádibularæ.vapores itaq. gros
fimelácolici faciá boc.nò níc flegmatici: cù non
sint tâte grossitiet et ficcitatis. Et ideo subdit: nò
sicut in flegmatica. Ipzo quo scendiù qôd duplex
eſt strido: dentiù.níue conſequa: concuffione eòr
adinuicè qualis accidit in rigêtibus.níue ſequa: eòr
ofricatione pòt dici strido: Quidam prie
lumptus. et e: strido: ille q. coſequit coftricatione
dentiù.strido: aŭt còſter sumptus potest coſequit
oèm feb:em factentê rigere.ſ. colericâ flegmatica
melácolica: vt ſupertus ſuit dectatu de intentiðê
Zut. et Bal. colericâ facere intenſiorem rigózê q.
flegmaticâ aut melancolicâ: licet br euſorè:qô ta:
men nò placet. Auer. Quartana vero ſuxta mentê
aucto: et vt dictat experiëtia facit intenſiorem et
polizio:ez rigozem quâ flegmatica. et ſic facit ma-
torez strido: eòr quâ flegmatica. fed de hoc strido: eò
nò eſt fermo bìc. Sed bìc eſt fermo de strido: prie
lumpto qui coſequit conſtricatione dentius: et bìc
app:op:zatur quartane. q. bûo:u melácoli
coz vapor terreſtris ficus et ſtipticus mouet pà-
niculos lacerto: et neruos ad quâdam inſpiffa:
tionè et cop:zellionè còtinuâ notabili tpe: qô non
facit vap:or alterius. bûo:is.níſi participet de ma-
teria melácolica. flat ergo mádibularû còſtratto
côſcricando dentes adinuicè. fed flegma nò facit
boc ppter ſua bûiditare lententê. Lôlera vero nò
facit boc:q: licet vapores ſut ſint ſic:et non tamen
ſunt groſſineq. ſtipticí potêtes facere cò tra:ctio:
nem muſculo:z mouentium mandibulas: et p:du-
cit illud. ſ.còſtratto talis. et cauſa ſua q. eſt malus
motus in muſculis têpo:ralibus ad deblitatê vi:
sus còſitate eòr ad cereb:us et neruos obtícos. vel
p:opter còſtatê mandibule ſuperioris et dentius
confricantiu: partib: oculi. veru leut:er. ſ. frigus
apud olgellionez. ſ. materia calefacta. et marîme
verificatur.de frigoze sequente frigiditatê mate:
ric:q: per olgellione calefit non aŭt verifica: de
frigoze sequente reuocatione calo:zis intus. vel le
nitur contractio dentiù. q. materia mel'ca olige:
sita non e:ta terreſtris ſtiptica. et ideo nò facit tan
tum aut ita verum strido:ez. ideo dicit: q:mi malitia
mínózatur parup respectu eius qô ſuit in princi:
pio. ſ. malitia ſui frigo:zis et malitia ſue ſtipticita
tis. Dicit aŭt paruper: q. digestio mel:ea nò oino
rectificat materie frigiditatê nec:q terrestreitatem
aut ponticitatem. Jôtra sequitur cp in statu vli
de debet eſſe minus frigus qua: in principio còra:u
peritus determinata. et fil: debet e: mino: strido:
dentiù contra experientia. C. Repòde:oupler e: frigus. vnù frigus sequês frigiditatem materie. aliu:q sequês veloc:emot:u eius ſupra mébræ ſensi
bilia aut maio:z quâritatê eius. primù frigus eſt
matus in principio. q: materia eſt frigidio: ſcom
mat:in statu. q: materia ſubtilia:ta velocit:u moue:q.
et forze eſt pluris quâritatis. Similiter duplex eſt
strido:z. vnus sequens materie terrestreitatê et pon
ticitatem. et bìc eſt maor:z a principio. alius ſequis
motum veloci:zem aut forze maio:zem quâritatê.
et bìc eſt maor:z in statu.

Cet de signis quartane sunt caufe ei9 an
tecedentes ex feb. que p:rolongate fuerunt.
et ex splene aut doloze.

Ibic ponêſs ſcom genus ſignorù dt.qôd ſignis
quartane ſunt ſeſzes antecedentes p:rològate t.
grossitites ſplenits aut dolo: eius.

Cet de signis quartane etiã ſunt dispo-
sitio còpòonis et significationes melanco-

Decura.

lie: et etas: et têpus: cibus et forma et con-
suetudo: et que ſunt his similia.

I. Tertium genus ſignozum còpò ſupple melan-
cola q. ſigna domi:ij melie et etas. ſ. p:mi ſeni:ij. 7
têpus. ſ. aut:u:nus. et cibus. ſ. melácolicus. 2. forma
quta ma:clenta cum ſuſcedine. et còſuetudo. ſ. pa-
tiendi quartanam. 4. ſimtilfa. ſ. ars multiplicatua
melancolie adurendo bumozes.

Cet periodius eius eſt. xxxiiij. borarum.
I. Quartù gen: ſignorù eſt paroxism. xxxiiij. borazp

Cet multotiens eſt feb. tertiana in eſtate
quidem, et fit quartana in hyeme.

Ibic ponit canones. quozum prumus eſt. multo/
tiens fit feb. tertiana in eſtate et quartana in bye/
me bumozibus colericis adultis et per calo: eſta
tis in melácolia conuerſis. poſtea putrefactis in
byeme. ſ. in tempore frigido opilante poros et re-
tinente vapores qui re:eti ſunt cauſa. putredints
ſtius melancolte que eſt genita per aduſton em.

Cet multotiens perducùt feb:es duerre
ad feb. permi:xtas in quib: non eſt ordo p:
pter duerſitatem residiu: humo:z remanè
tium poſt feb. Lù ergo ſtatus còſirmatur
ſcom cinereitatis additionè confirmatur
ſuper quartanam.

I. Secùdus canon. multotiens ſebres duerre ad-
minucem còpofite ſicut due tertiane aut eritrite:
et similes perducunt ad ſebres permi:xtas in qui/
bus non eſt ordo. quta paroxi:mi còfunduntur di-
mittètes ordinem ſu: p:opter duerſitatê, reſidu:
bu:zòris re:eti poſt ſeb:es. qua:do ſeb:es p:ze-
cesserù aduritur bumozes non equaliter ſcomya-
rationem earu: diſpositionum. p:opterea còfun-
duntur paroxi:mi. Lum ergo ſtant et continuant
ſcom additionè cinereitatis. q: ſunt veri:q in melá-
colía tunc confirmàk ſup quartanã et faci:ut quar
tanã cù p:rius feciſent ſeb. in:odinate vagàtes. et
ile eſt fermo Hyp. liij. p:nonostico:z. ibi. ſebres in
ozdinate. t:q. Et ibi dicit Galenus. Lum ergo e:q/
tur egritudo in omnibus venis cù victoria colere
nigre accedit tunc ſeb:us quartana.

Cet illius quidè que eſt a flegmate adu-
to ſunt paroxi:mi longio:zes. et accidit eis
frigus ſcom plus ſuccellio:e affiduationis.
et eſt ſudo:z tardio:z. et v:zina gros:z or du-
rities yeu:ar:u min:z. et ſit ſcom plurimum
succellione ſeb:zù flegmaticarù. Et illam q:
eſt a ſanguie aduſto antecedunt ſigna ſan-
gunis et ſeb. eius et rubedo v:zine. et signi-
ficant ip:ſam forma et etas et têpus. et po:
taſſe erit poſt ſeb. ſanguineas. et in illa q: eſt
a colera aduſta eſt pulſus vehem:ctoris ve
locitatis et frequentie. et incipit cum h:zori
pilatione z frigo:ze in carne et ſiti z ſudo:ze.
Et qua:do:q fit ira et ſudo:z et inſlámio: z
significant ip:ſam forma tempus et etas. z
quando:q: significant ip:ſam cp ip:ſa fit ſuc-
cellione ſeb:zùm colericarum.

Cin parte p:ſenti ponit ſigna ſpecierum quar-
tane et primo quartane ſlegmatice dt.qôd illius q:
ſit a melancolía genita per aduſtonem flegma-
tis ſunt paroxi:mi longio:zes. qua: p:ro:tervico-
ſitatem flegmaticam tardatur resolutio in cineri:
tio materie

Secundus

tio materie paroixmantis, secundo frigus in p[]n-
cipio paroixmozum diutius durat: eo quod tar-
de infiammatur materia p[]ropter groſſitiam me-
lancolicam et est fudo: tardior p[]ropter eandem
caufamrizina groſſio: etiā qua in quartana a me-
lancolia naturali: q[] ratione būditatis flegma-
tice est aptū magis diffolctu c[]ui vina. et ratiō vii-
sſoſtitatis magis remanet fe. cum permixta, p[]
proterea vina magis ingroſſatur. Melancolia au-
tem naturalis licet fit groſſio: nō e[] tamē ita apta
diffolctum nec iātum de eorōmanere p[]miſta. sed po-
tius ſua gravitate terrea peti[] fundi, et est duri-
ties artertarū minoz. et succedit ſcom pluritūmi ſe
bribus flegmatiſcis. Signa ſanguinei: i. que ſit p[
]aduſtione ſanguinis rubedo vīne. Et[]e ſignificat
ipſam ſoſma et babitudo carnoſa cum colo[]re ru-
beo. t[]e]pus. f. ver etas adolescētie et aliquādo ſes
quitur ſebē ſanguineā. Signa colerice ſunt pul-
fus multu velox et frequens et magis qua in cete-
ris. non tamen maio[]t quā in ſanguinea. et paro-
ximt incipunt cum boripratione: imo et frigo-
re: t[]e]rigo e]pter fugā calo[]ris intus et ſitt et fudo
t[]e]cit citi[]us feltināte quā in ceteris. et quādoq[]b adest
furo[]t rati infiammatio. et ſignificat ipſam ſoſma. f.
macilenta c[]ui colo[]re citrino et as. f. iuueniutis et t[]
]p[]us. l. efficium. Item succedit ſe. colerici. Dic nō
p[]ont signa quartane melacolice. q[]r quatuor: p[]
]mi ma ſigna generalia maximi ſibi accōmodantur.

Et p[]ulſus in quartana e]decliuis ad du-
nitiē p[]ropter ſiccatiē h[]uōris. Ap[]ſe e[]mi tra-
bitur ad i[]terio[]ra. quaſi ip[]ſe eſſet p[]ulſus ſe-
nis et ad equalitatiē dum nō mouetur. et ſi
moueatur diuſerſat p[]ulſus valde p[]
]ropter groſſitudinē ſuperfluitatis. et ſit mun
diſcatio eius apparens apud tepozem. et
est ſignificatio cōpleta ſuper quartanam.
Et multotiens accidit in ea dyastoles ine-
qualis et ſistoles v[]ehementis neceſſitatis
ſcom contrariu[]t eius quod est in tertiana.
Et p[]ulſus quid[]e quartane meli[]o[]t e]pul-
ſu f[]legmatice in paruitate et frequentia.
sed eſt ſimilis et in tarditate et apud in-
ſationem paroixini additur tarditas ſua et
frequentia. et diuſeritas eius est mai[]o[]z di-
ueritate reliquiarum ſebzium. deinde inci-
pit magnificari et fieri velox et frequentis.

D[]ic ponit qued[]a ſigna ſpecialia. qu[]a q[]ubu[]s
dam rebus ſpecialibus ſumpra. p[]mo a pulſu. ſe-
cu[d]o ab vina. tertio a ſudoze. quarto, a ſiti I[]z aliq
intermiſceat. partes patent. G[]n prima parte di-
cit: q[]b[]us pulſus quartane vel in quartana est decli-
uis ad duritiem p[]ropter ſiccatem. m elacolie in
durantis arteriā. ip[]ſe e[]mi trabitur ad i[]terio[]ra q[]ui
ſit pulſus ſenis. q[]r arteria indurata nō potest ele-
uari et eſt decliuis ad equalitatiē qu[]a nō multum
duuerſus dum nō mouetur. f. materia ad faciend[]u
paroiximt. b[]oc eſt d[]u n[]o eſt in p[]rincipio et ſi mo-
ueatur ſic. f. in p[]rincipio paroixini diuſerſica[]t pul-
fus valde p[]ropter groſſities ſuperfluitatis bumo-
ris melancoli[]et. et ſit m[]üdiſcatio eius. ſ. quarta-
ne maniſſeate apud tepozem. i. in die quietis. et in
b[]oc diſſert a quartana c[]orinua. i[]de ſubdiſt q[]b[]us eſt
ſignificatio cōpleta ſuper quartanam. ſ. interpo-
latā. et multotiens accidit in pulſu dyastoles i[]cq
liis respectu dyastolis tempore ſanitatis. sed fito

Quartane periodi. Fo. cxxxiiij.

les est v[]ehementis diuſeritatis. ſed contrariu[]s bu-
tus accidit in tertiana. G[]p[]ro quo notand[]u: q[]li[]es
in omn[]t putrida ſistoles ſit veloci[]t et ma[]tōris vi[
]ueritatis qua[] dyastoles ſi[]rta dicta ſuperius: ta []
men in quartana respectu tertiana plus b[]oc acci-
dit. qu[]a b[]um[]o[]t eſt multu groſſus v[]ebementer in-
citans ad ſistolem. ſed in tertiana qu[]a b[]um[]o[]t eſt
ardens ſubtilis eſt econtra. respectu quartane. Et
p[]ulſus quid[]e tertiana eſt meli[]o[]t. i. non eſt ita p[]
uus nec ita frequens ſicut pulſus f[]legmatice. S[]s
d[]ictum ſuit ſuperius in cap. de f[]legmatica. et eſt
ſimilis et in tarditate. q[]uātum facit in ſeb. f[]leg-
matica ad tarditatem debilitas virtutis. vnd[]e re
cuperat per frequentiam tantum facit ad tardita
tem pulſus in quartana min[]o[]t paruſtas quam in
f[]legmatica. vnd[]e per magnitudinem ſive min[]o[]t
paruſtatem recuperat in quo deficit per velocita[
]tem. quare ambo in velocitate equantur. et apud
]ceptione poroixim adi[]t tarditas ſua c[]ui frequentia
qui textus ſivolumus sequi. B[]al. q[]b[]o de crisi d[]icit
quod ſeb. quartana cum incipit ponit pulſum ba-
bentis qu[]a[]tus ip[]ſe p[]ro oleſſes ſcom diſpoſitio[
nem eius qui e[]t in v[]litima diſpoſitione senectutis
debet ſic intelligi q[]b[]us pulſus quartanarij cum in
]c[]ip[]t eſt tardus et frequens respectu ſui. ſant. n[]a t[]uc
necessitas eſt pauca p[]pter frig[]dita[]t e]bomo[]zis et
virtus eſt debilis qu[]a p[]reſſa a materia groſſa et
arteria dura in[]obediens n[]o p[]otest fatiffacere ne
ceſſati per magnitudinem et velocitatem fati[
]ſacit per frequentiā. b[]abent e[]mi pulſum paru[m]
et frequentem respectu ip[]fo[]z iuuenum. Et quod
bec expositio ſit bona oftenditur: qu[]a non potest
intelligi quod fiat tardus? et frequens respectu pul-
fus f[]legmatice. nam statim diſcit quod affini[
lantur in tarditate. nec potest intelligi quod fiat
tardus et frequens respectu ſui ip[]ſus et in tem
]po[]ze sequenti c[]ui statim diſcat oppoſitum. nec potest
intelligi q[]p[]er tardus et frequens respectu colerice
aut ſanguinei: e[]ſu de illis b[]c n[]o faciat m[]ettonē. et
ſic eſſet falſum. quare relinquitur q[]b[]us fit tardus et
frequēs respectu ſui ſant. nec b[]oc alici[]t debet ap-
]parere mirabile. nam ſicut fit paru[m respectu. ſui
]ſant in p[]rincipio quartane et etiam f[]legmatice in
]qui[]bus eſſet pauca neceſſitas. q[]uid p[]bibet q[]ui
]ſat tardus et neceſſati fatiffaciat virtus per fre
quentiā? Nam f[]legmatica et quartana in parui[
tate parificantur. D[]ic omitto alias expositions
et multas ambages alio[]tus: que magis obſunt q[]
]p[]sint. Deinde d[]icit q[]b[]us diuueritas eius e[] meli[]o[]
duueritate reliquiar[]q[]b[]us virtut magis oppreſſa
a groſſitte materie et instrumento magis duro et
inobediente. et in b[]ac diuueritate pulſationis ap-
]parét ma[]no[]zes qua[] in f[]legmatica. Deinde p[]ulſus
]incipit magnificari veloci[]tari frequentari aucta
]necessitate et virtute n[]o tant[]u] oppreſſa.

Et v[]rina in quartana eſt ſimilum h[]o[]ra-
rum in priuatione diſgestionis p[]ropter fri-
gus materie et groſſitudinē eius: niſi ap[]
ſtatum bonum. verum diſpositiones eius
et colo[]zes eius diu[]erifican[]t. et illud i[]deo.
quin[]iam melancolia generatur ex humo[
]ribus diu[]erſis.

D[]ic ponit ſignum ſumptu ab vina. d. q[]b[]us eſt ſi[
milium bo[]rarin in priuatione diſgestionis. i. lon
go tempore indiget a p[]ropter frigus materie et
groſſitiam eius niſi apud statum bonu[]t. i. salubrē.
tunc e[]mi apparet manifesta diſgestio. f. in augmen

## Tractatus

to et complete in statu. Et nota qvod zina in quartana non apparet modo subtilis modo groſſa ficut in flegmatica, quia nō eſt buōr tāre multitudinis et viſcoſitatis außerher geneitatis. Ideo nō ſic diſoſtiter mouetur nūc ad opilatiónē nūc ad aperſionē opilatiónū. Veru diſpoſiſtioēs ex parte moſtu diuſe et coloſis diuerſiſtatur in vīna ſcom diuſerifatē ſpeceru melācolie et ſupple etiā aliquā do ſcom diuſerifatē tempoſi. Maior tamen vnitoſtitas apparet in vīna quartane quātū ad indiſgeſtionēn in principio quam in flegmatica ppter materiā et eſſe magis ſpofemē et vnitoſtiter opſatē ā materia flegmatice. Itez maior diuſeritas apparet in vīnibus quartane cum fit ex bumoribus aduſtis aut ſequens ſeb. inordinate vagantes ā in quartana de melancolia naturali pțopter maſtoſes diuſeritateſ in materia illius quam in melancolia naturali.

Et de signis diſgestionis quartane est le uitas tremoris. Arina autē in principio est alba adviriditatem decuſis cruda cui non est diſgestio. Et poſt principium diuſerifica tur eius diſpoſitio pțopterea qō plurimus melācolie est generatum ex humoribus diuſeris. Et apud declinationē nigra.

Ibic de citoq de signis diſgestionis materie ārta ne eſt leuitas tremoris. Lōtra quia in statu ārztane rīgo: et frigus magnificant vt ſuperius dictum ſuit in ca. de tertiffica de intentione Lōmena. Primo epidimiaru. Et Rasif. xyf. continētis. ca. de quartana tuſta finē de citoq. quod poſt prolongationē dierum ſubtrabi būo: et ſpigit per mēbza ſensibilia et tunc eſt vebemens rīgo: et boc eſt boſnum signum in bac ſebe. Significat eſi finem diſgestionis in materia. I. dicendu ā diſgesta materia frigus et rīgo: ſequens materie frigiditāte re mititur. quia materia frigida per diſgestionē caſleft. ſequēs autē motum materie per mēbza ſenſi bilia augetur. et vtrūcis de facto potest contingere re qō aliquādo in statu materia diſgesta ſit mino: rīgo: et aliquando maior ſcom qō velocitas materiali in statu plus faci ad intentionē rīgoſs quā remittitur frigiditatis ad eius remittentē aut econ tra. et aliquādo rīgoſs principi et status erut eſque: vt patet ſupra. Arina aſt in principio aliquā do eſt alba albedine tranſluente et subtilis advi rīditatem decuſis cruda cui nō est diſgestio: qoia kiunt ppter frigiditāte melie grosſitie et opilatio ne, vnde bec oia maxime verificant in quartana a melia naturali. in alijs autem factis a melācolijs aduſtis nō dec oia ita apparet nec tādiu. Et poſt principiui diuſerificatur diſpoſitio. in vina. quia coloſatur et ingroſſatur ſubtiliata. materia et apota opilatióne: et apparent tunc maſtoſes diuſeritate ſampenes moduſe quāpenes coloſes poſter diuſeritateſ melācolie: cu p[ro]m melie generētur ex buōr ib: diuſeris vt dictu ſuit ſupra. frequētius eſi fit p[ro]mutado ex alijs ſeb. qua incipiendo et apud declinationē est vina eius nigra materia p[ro]diſgesta cu vina expulsa. nō credo tamē per vīnam solā poſse cōp[re]bēdi quartanā p[ro]pter cōuenientiā magnā quartane cu flatica in vina et maſime in principio. cuius opinionis marie ſuit Bilbertus anglicus p[ro]mi practice ca. de ārtona repbendēs quodā inſanos loqees q[ui]e p[er] ſpitiem cognoscere oſes egritudiees p[er] vina ſicut m[u]t[er] medici lom bardi boc pe boim illuſores q[ui]t aſtunt oſes egrifludines cognoscitur p[er] vina etiā putridā. q[ui]n cu

## De Lura

ſunt p[ro]ſentes et oia ſigna considerant pauca cognoſucut.nā vt dicti magiſter Richardus oim docto[rum] doctilim? et expeſilimus aspiciens garrulos et in dicto[rum] vina[rum] glifos in multiloquio facundo in ratione exiles et mutos in vinan[rum] ſuo excellentissimo tractatu cu[rum] doctrinā singularē et nullu[que] p[er] l[ex]iſiſque dicti ſecutu bis ybiu p[er]batilimis redarguit.qdā garruli et arrogātes ultra metam debitam excedut variatc[que] doctrinā c[ui] regulis p[er]p[er]ia auctoſitate inuētis. ſed deu teſto: et numina celi: q[ui] nec cura nec arte de p[er]ceptio muleris nec de epidimia nec de ārtona potui inuenire cognitiónē certam per vinā solam. eſt eſi fallax nūc? et equiucus.

Et ſudor in quartana est plurimus per cōparationē ad flegmaticā et nō multipli catur per cōparationē ad alias. et fitis mi noratur in h[ac] ſebez nifi ſit a melācolia corerica.

Ib[un] ārtona ſudor e[ſ] plurim[us] in p[er]patio: ad flati: cam: q[ui] in flatica e[ſ] maſto: opilatio. Ite groſſities flatis et viſcoſitas magis p[er]bēt ſudore: qua fo[la] groſſities melie. et nōn eſt mult? in p[er]patio: ad alias. q[ui] alia[rum] būores ſunt subtiliōres. veru i ſan guinea raro accidit ſudor nifi fit cretic? et fili i cau ſone. et fitis minozatur in bac ſeb. in cōparationē ad alias p[er] flatica nifi p[er]deat a melācolia cole rica in qua fitis eſt maſto: qua in ſanguinea et forſte q[ui]a in certa colerica.

Unſideretur in h[ac] egritudine an ſit melancolia flegmatica: aut melancolia ſanguinea: aut melacia colerica: aut melia melie.

Deide rege vnam quatu[rum] earum cum eo q[ui]e eſt e[ſ] cōueniens de illius que dicem?

Ib[ic] curat ārtona. p[ro]mi ponit curā et c[os]em tam cōtinue ā p[er] interpolate l[ux] magis p[er]ueniat iterpola te. ſco[bo] p[er]bāl b[ac] curam applicat ad p[er]tinuā. ſco[ba] ib[us]. Diſp[ut] but? ſeb. p[im]a i duas. p[ro]mi ponit cu[ra] p[er] medicinas q[ui] de dicta. ſco[bo] p[er]capit p[er] ponit c[iba]ria iſtis p[er]ueniētā. ſco[ba] ib[us]. (Recti.) P[er]ia i duas p[ro]mi ponit vnde ſumit[que] diuſeritas in cura ārtonane. ſco[bo] p[er]ſequ[que]. ſco[ba] ib[us] (Cleru in oib? ſp[eb]?). I[bi]n p[er]ma p[re] dicti. p[er]ſiderēk in cura ārtonane p[er]deat a melia ſanguinea aut a melia flatica aut a melia colica aut a melia melica. i. naſali aut gēſta p[er] ad uſitionē e[ſ] deinde rege vnāquāch[que] c[ap] cu eo q[ui] ſib[que] magis p[er]uenit de illi q[ui] dicem?. b[ic]a uſt voluit in telligi diuſeritāte cure ſumpta ex parte reſpoſi[que] p[er] ea q[ui] dicta ſunt i ca. de flatica. ambo n[am] cōicāt in boc q[ui] n[am] b[ab]ēt admitti[ra]t subtiliātia en p[u]ocan tia ſoſtia nifi alijt p[er]diſgesta materia. E[mi]k non debem ſoluere regulariter nifi p[er]diſgesta materia. de boc etiā alijt q[ui]d dicti i p[er]ſelu. expeſicaut a[n]t v[er]uſerificat curā ſcom ſp[eb] melie. q[ui] melia magnā diuſeritāte recipit i ſuis ſp[eb] ſcom quaru diuſerit tatē oſ curā ārtona[rum] diuſerificari c[ui] opor[ate] v[n]tufuit uſque quartane caufam p[er]ius abſcindere.

Et Cleru oib? speciebus ſuis ſunt iudicia i quibus cōmunicant. et illud eſt q[ui] p[er]mi nu[tu]tur in principio. quare neceſſe eſt vt at[end]atur an ſit ſanguis dominans in ca. et p[ro]prie quando quartana eſt a melancol[ia]a ſanguinea. tunc eſi flebothomek et ex[tr]ahatur ſanguis ſcom quātitatē neceſſi

tatis

Secundus

Quartane perio.

Fo. cxxxv.

tatis et fortasse erigit multitudo eius ut ex
trahatque de eo resplurima. Et quando nō est
necesfaria flebotomia tunc flebotomia est
nociau inquantu debilitat et inquantu edu-
cit cōtrariu melancolie: et inquantu mouet
humores ad exterioria.

Tn ista parte prosequit curā, et babet tot partes
quot ponit canones, ptes patebūt legêdo textum.
Tprimus canō nō in omnibus speciebus quartā
ne funt iudicia in quibus cōncant: et per iudiciu in-
tellige aliquā determinatā noticiā aut electionem
aliquid faciendum aut omitiendum, quōrnam iudiciorum pri-
mum est et oēs minuātur in principio si adfint con-
ditiones faciētes necessaria est minutionē quare
in quacumque specie necessesse est ut consideret an san-
gnis fit dominās et proprle quādo quartana est a
melancolia fanguinea, tunc flebotome et extra ba
tur quātitas sanguinis necessaria, et fortasse mul
titudo erigit ut extrabat de eo res plurima. Scdō
dicit quod quādo nō est necessaria flebotomia est
cognita inquantu debilitat: et inquantu educit et
trarium melācolie. Ttē inquātum mouet bu
mozes ad exterioria. JNotandī quod munfoit fit
ſcoz plurimū ante alías eūones. quia est eūno ma-
gis cōls et securl? et cū minort nocumēto et mafor-
tiuamēto fit in princip. quā cū postponit: et pri-
cipii intellige tēpus in quo egritudo paru p[ro]cef
ſt. ſicut expeſt gratia yſc ad tres poroſtimos et
fit ad minorandī et vt crescat proportion virtutis
ſupra residuī materie. b[ic] autem obferua cōdito-
nes ſepe dictas: quod ſc peccet fanguis aut melā-
colia cū sanguine mixta et nō fit multi, distās a na
tura sanguinis: quod marie cognosceat ex virina ru-
bea groſſa: et p[r] virtus et etas consentiut. Scdō
notandī p[r] tria nocumēta tangit quādo flebotbo-
matur flebotbomia nō exſtire necessaria: q[ui] neq-
fanguis peccet: neq melācolia est sanguinis mixta.
Tprimu quia debilitat: vt prz. JScōm q[ui] melāco-
lia ex boc magis maligna: quia euacuat sangui-
nem quia melancolā rectificat cum fit fibi cōtra-
tius et boc etiam notum est.

Sed dubitatur de tertio, vtru flebo/
thomia mouet būno/
res ad exterioria et ratione buijs fit noctua. JPr
solutiōe buijs dubii notandī quod flebotbomia
alicut? vene trabit materias a locis qui cōicat ad
ipsam et ad venas fibi propinquas. 'Unde cum ve
ne de cōtter flebotboman cōmunticēt mēbriu in-
trinſecis et extrinſecis trabet ma terias ad venas
que flebotbatur et ad venas fibi ppinq[s]. Es q/
bus inſerit p[ro] ip[ram] fiōmtā ſferre in a[patibus
mébroz] exteriori minózado et diuertiado materiā
ei eis niſi vena flebotbomata fit p[ra]ia mébroz apo-
ſtemato. Ad ip[ram] em traberet materiā a[pra] ip[ram]
augeret marie corpe exſiſte pleno. JScōdo sequi
tur ipsam nocere in moſſib? venenoſo[ri] trabendo
venenu interius. JScqur tertio ip[ram] nocere in
variolis quādo p[ra] magna parte materia petiuit ex
terioria: et fit nocet in ſcabe et lepta: quor[u] mate-
ria, p[ro]mafori p[ro]te eſt extra. Uu autē nōdu[m] exiut aut
pauca optime ſoſert. 2. 10 in lepta aut ſcabe q[u] ma-
teria ſā exiut nō funt flebotbomade niſi vene par
ue per cutim ſparfe aut ſcarificādo: aut ſup eis ſan
guſugas applicādo aut p[pe]e q[u] etiā ſoſert flebo
thomia in veneno bibito. Trabit em materias ad
cpar et mébroa nobilia. ſoſert aut[em] flebotbomia in

a[patibus] mébroz intrisecoz minózado materiā
et diuertiado c[æ] exteri[ad] venā flebotbomata: c[æ]
fert in quartana q[u] peccat fanguis aut melācolia
est fanguint admirtā: q[ui] simul c[ui] sanguis euacua-
t melācolia. necet a[ut] quādo nō est fanguint admi-
nata, q[ui] mouet ipsam extra verſus venā q[ui] flebotbo/
matur et facit ipsam magis diſtare a locis a q[ibus
faciiter p[ot] euacuari: et c[ui] boc nō euacuat ipsam
ſed potius sanguinē qui corrigit ip[ram]. JPr o
ſcendē est et melācolia p[ra] magna pre continetur
in ramis vene porte, per quos iſefer[t] melācolia ab
epate ad splenē. J[tem] ptinek in splener etiā in ve-
na c[ilatis] et invenis fibi proximis. J[lla] c[æ] q[ui] transit
c[ui] sanguie ad nutriu[n]que autem ptinek in vena
porte et eius ramis facile p[ot] expellit per meferat/
cas ad intetina c[ui] mefera ce oziatur a vena porte
et iſta que ptinek in splene facile expellit ad stōm
per venā q[ui] deſert melancolias ad os stomachi ad
famē excitandā et facile c[ui] vomitu expellet. J[lla] yo
que ptinek in vena c[ilatis] facile p[er] venas emulgen/
tes expellit ad renes et veſica et c[ui] virina educitur.
Pr[ot]erea odicit Autic[æ] p[ra] virina de nigræ: et
o. f. melācolia c[ui] virina expellit. nunc aut[em] q[ui] ſit flebo/
thomia melia trabit ab alij[s] locis ad extra ad ve-
nam q[ui] flebotboma: et ab e[n]o c[ui] ſit faciliis euca
vt cuatio niſi per cutim c[ui] ſudo aut inſenſibiliz.
b[ec] euacuatio nō est apta fieri niſi in lōgo tpe. vii
bec attractio quātus facat eam magis a corde di-
ſtare. tamē magis necet qua cōferat faci[do] ip[ram]
elōgarit a vijs ductu[n]. J[ex] b[is] facile solui p[ro]tra-
tiones q[ui] cōtra bunc textus fieri ſlueuerut. Alium
a[ut] ex dictis est qu[uo] flebotbomia materſas q[ui] ſunt
exterius trabit intra: et que interius trabit extra: et
in quibus cōferat et in quibus no ceat.

Et si op[5]t vt euacue[t] a principio de h[uo]
re faciēte ſe. aliquid ad alleuiādum et mūdi
ficandī. J[llud] em apud digestione est ſcoz
q[ui] innuā ad ip[ram] et ſit p[ost] porſim[u] per die[]
J[bi]c est ſcoz canō de euacuariōe c[ui] solutiuſs. o,
ſi op[5]pter multitudinē melācolie aut maligna
tem eius aut p[rin]quitate ad alij[os] mébriu nobile
euacue[t] a principio de b[uo]: faciēte ſebre[di] ad alle
uandī vt virtus fiat poterio: ſupra refiduus et
ad mundificandī. ſco materialis cōes q[ui] in k[ō] et iſteſi/
nis cōtinetur illud. l[em] euacuatio ſilla apud digeſtio
nem. l[em] materia est maniſſeste aut cōpletedigesta
ſcoq m[ui] innuā ad ip[ram] ſc[em] tēpus in quo erit maniſe
ſte aut cōpLETE digesta. S[cdō] dicti: q[ui] c[ui]o d[u] c[æ]
poſt poroſim[u] per die[] ſc[em] in die tertia a die paro-
ſimi q[ui] est dies a[n]e sequentē paroſim[u]. J[notan
d[u] q[ui] quartana cōiter nō est morb[em] repleiona/
lis f[ic]ut flegmatica debem? ſco[mi] pluri l[u] tardio
res eſſe ad euacuandī in quartana q[ui] in flegmati/
ca. et d[u] ſco[mi] plurim[u] debemus in ea expectare no
tabile digōne ante q[ui] ſoluam? et in ſatica frequen
ter expectam? solā occulta digōne q[ui] est in principio
attamē in p[ri]cip. q[u] materia eſſet multa: aut mali
gna aut valde nocēs mébriu nobilib[em] coacte ſolu-
mus in p[ri]cip. q[u] apparēt occulta ſigna digōnis
nō expectata maniſſesta digōne: ſed boc est rariffi/
m[u] et tunc melius est ut medicie eligētes miſſcean[
ch[ui] mediciuſis lentientib[em] f[ic]ut. J[.f.] c[ui] J[.f.] ſene. et.
tij. gra. 3. 1n3. J[notādu[m] ſco[mi] p[ro] declaratio ſco[
dicti q[ui] due ſunt potiſſime cauſe quare in quarta/
na debemus ſoluere die tertia a paroſimo et non
die ſc[em]. P[ri]ma q[ui] virtus debilitata er p[re]cedet pa-
roſimo est magis ſo[ſ]omata in die tertia q[ui] in die
ſc[em]. S[cdō] q[ui] materia melācolia est magis cumu

2

Tractatus

lata in die tertia et preparata pro scó parosímo
et magis terrans virtuté in die tertia quâ in die fe
cunda. et rône buius facilius est euacuabils.

Et non opoztet vt flat prouocatio in pri
mis cum foztitudine.

Et cest tertius canô. o.nô opoztere fiet puoac-
tionê. s.virine in principio: fs cù foztibus. nam auxa
superius victa opz ante administratione puocan
tium foztii precedere digestione notabiliem mi-
nozatione.

Et opz administretur mollificatia.

Quart? canô opz vt administret mollificatia:
idest bumectantia ad materie digestione.

Et si tibi nô videtur bonû yti potiōibus
administra loco earû clisteria cûueniēta:fs
opz vt sint lenia z nô cceditur cōfoztatio eo
rum nifi quâdo ſequit egritudo statû.

Iguintus canô. z s tibi nô videk bonû yti potio-
nibus ad educendû materias cōes contêtas in flo
macbo et in intellinis grossis: q forte eger abbor
ret: aut nô cötênk educêde nifi in intellinis grossis.
administra loco earû clisteria diuretica: sed opz vt
sint lena: sed nô cōcedit vt sint foztia nifi qn egri/
tudo cōsequitur statu. t. quâdo est in statu aut ppe
statu quo ad digestione. I. dic nota clisteria acu
ta eriguntur digestione cura regulari. rvf. tertij cap.
de cura colerice passionis.

Et si medicus iam prefumpserit et solu-
tione eduperit melancolii in principio ali-
quotiens forzit et pohibuit egritudine pe-
nitus sed est rectum ab errore.

I. setus canô. et si medic? prefumpserit côtra ca
nones datos ab autostb? cp nô dô fier euo in prin-
cipio cù forzib? nifi materia fuerit multa aur furio
ſa: z solutiòe eduperit melacoliâ alìquotiès solutio
ne forzi: z pibuit egritudines penit. est teme ipe
vel opus eiusrectu ab errore. t. ab electiòe erronea
nâ quâuis bac vice ſibi successerit: qua forte mate
ria erat in vijs ductuï forte in centu casib? ſibî nô
succedet. potius ergo ex bac operatione vituperâ
dus est quâ ilaudandus.

Et opoztet vt pohibeat in die parosí-
mia comestioe et principia ieuinii et phibeat
ab aqua frigida illa die. Et est necessarii in
reliquis diebus yti carne taiegi aut pulli in
primis taiegi vſſa ad tres vel quattuor pe-
riodos. deide pulli. tucf emi pullus ê melioz.
I. septim? canô. oz vt pibeaک in die parosími a
comestioe et ieuener. et ea dê die pibeaek ab aq frig-
gida z in reliquis de leb? taſt carne taiegi. i. autcula/
râut pulli. fs in primis taiegi vſſa ad tres aut qf/
tuor periodos deide pulli. tucf emi pullus ê melioz.
Dd in pria pre vicit. intelligi dô costante virtute z
quartanario nô erit enve illis qui famê tolerare nô
pint. de quib? in ca. de cibatiorc febzicitantü dictu
fuit. Lôis tîn mos i tpenrò est vt dek alidq i declis/
natiorc porilimvel poſtq decliauit. obserua tîn eta
tem z puetudinê. pibetur aŭt aqua frigida non
solum in die parosími fs in quocubc die ne igroſs/
ſet et ierudet materiâ. Explicuit tamê die parosími
mi qz videk bac de magis convenire rône eſtus fe
belis. I. altimo notandû cp q: materia quartane
tn princip. est amplior terrestrio: z magis grauati
ua ōtutis: nec expecta crifis de eppinquo: z status
est remotus. Autc. potius ordinauit ofeta tenuê in

De cura

princip. ppter caufam dictâ attendêß dispoñt tuc
pnti speras ppter lôg inquitatê stat? cp poſſum at-
tenuant poterit iteru ingrosſare et poſtea pcedere
subtiliádo vſſa ad statû. doc em nô dictâdo natu
ranô grauata cibo in princip. melius vacabit dis-
geſtioni materie. poſtea virtute refoluèt attendeſ
cù dieta grossiòi. poſtea iteru subtiliabî dieta ſz
exigentiam status.

Et ſit medicia in die parosími gelenia
bim confricatum cùs aqua calida in die bis
aut ter. ſintq. 3. iii. geleniabim. cum. 3. deceſ
firupi acetoſi.

O ccauus canô. ſit mediciina in die parosími ge
lentabim: ideſt tuleb autuccaruz roſ vel mel roſ.
disſolutu cù aq calida. z exibeaک bisaut ter in die
dando p vice. 3. iii. geleniabim. r. x. 3. firupi acetoſi
ſimplícis mixti. f. cum aqua calida tate quâritatis
vt bibi poſſit. I. estra. qz ſuperi? in cura ghait pu
tridarû pibuit aqua ozdet in boz parosími zuc
carû z tuleb. J. Ampli? acétu nocet bis q babet do
mintu melacoliæ, tertio regiminis acutoru. ter. cò/
menti. I. ad primu dícendu qz bic pot? dô dari in
die parosími nô autê in ibora parosími nifi forte
in declinatiorc. Dícendu etia cp bic porus est ma/
gis medicinalis z minus nutritiu? quâ succa. z aq
ozdet vykuleb. ppterea in bac mixtiorc ſit multu de
aqua in còpatiæ ad geleniabim z firupû acetoſus
et ſit parù nutritiu? z multu medicinalis. I. ad fo-
cundu dô cp lícus acétu ſit ſm còplexionê ſike melan
colle z rône but? auget z foueat ipſam: ſua tîn ma
litia rectificatur per zuccarî. Et ſit bic potus bo/
num digestiuâ aliquibus diebus in principio. con
fert emi abſtergêdo et incídiêdo.

Et tu quidè ſcis cp quâdo melacoliæ est
colerica: tuc opz vt administref in ea qò sol
uat ea et genere mirabolanozû z violè. Et ſi
est flegmatica opz vt administref in ea ali-
quid in primis in quo ſit virtus polip. z epi
thimi et similii. Et ſcias cp aqua caſei ê bo-
nuz vehiculê ei qò administra de virtutib?
predictis et fortaſſe confert administra-
tio eius ſoli? quâdo è calitas violêta. nam gele
niabim z aqua ei colata cù decoctione ſua
forti est loco ipſius. proprie quâdo est in flo
macho debilitas aut est illud qò vincit hu-
mor frigidus.

Monus canô. cp in melacoliæ colerica soluatur
ſes cù mirabolans. ſes citrinis et indis z violis. ci
trint emi educut colerâ. nigri melacoliâ aduſtâ. vfo
le aût ſoluti colerâ z cù boz infrigidat? z bunectat
et ad soluendu opz de tiftis dare multa quâritatê:
fed si est melacoliæ flegmatica opz in primis qua-
do ſes materia nô est nifi diminute digeſta: soluere
cù virtute polipodij et epitibim et similii ſicut ſes
ne.nâ in primis nôvebem? cua cuare nifi cù medi-
cina debilt. per virtutes ergo ſtaru medicinaru in
telligit aut doſes paruas: aut earu inſuffones aut
decoctiones. Et ſcias cp aqua caſei est bonu vebis
culi. z bene vebit ſtrutes medicinaru ſoluenti me
lancoliâ qn ſecu permitſetur: ſue ſolû infundan-
tur cù ea: ſue corpoza earu iſceanê: et forze ipfa
ſola administra còfert quâdo caliditas est vio-
lenta: et al geleniabim z aqua eius colata decoctio
ne ſua forti: ideſt quâdo geleniabim multum deco
quitur in aqua z poſtea colatu in loco but? f. aque
cafet ppter

Secundus

Quartane perio.

Fo. cxxxvi.

caset pprze quâdo stomacbus est debilis et domi-
natur bumoù frigid? Q[ui] morădă si a caſet ſi ſue la-
tis: licet ſit calida et ſicca et solutua moribus co-
leriæ aduſt et mixta cù soluètibus melancoliâ tu-
uit ipſus solutioë et optime vebat virtutë earum
contra melancoliâ: attamê rône quarundâ partiu-
frigidarû et dumidarû nocet stomacbo frigido. p/
pterea bonu est in hoc casu vt pprze dominâte bu
more frigido ſicut melacolîa flegmatica vice eius
capiur aqua decoctionis mellis roſ. que cù hoc
q[ui] confortat stomacbu est bonu vebuliculi medicina
rum soluentiù melancoliam.

T[he] et vomitus iteru et pprie ante cibum et
poſt cibû et est cûnientio: et pprie in die
deparorimi et ante parorimi; et pprie quâdo
melancolia est flegmatica est de rebusiuuâ
tibus, inlea et nò in principio tim: immo et in
omni h[ora].

J[Decimus] canò, vomitus ante cibû et poſt cibû
est valde conueniens et, pprzeu in die parorimi ma-
time quido melacolîa est flegmatica et de rebus
tuauâtibus in ea non ſuſt in princip. imo in ei boza.

Dubitatur, an in die parorimi coueniat
vomitus: et argutq[ui] non qua
in die parorimi non coueniat euacutio. ergo nec
vomitus, tenet còsequëtia, et antecedès est Autc.
in cap[itu] de cura putridarû in gnali. I[sc]do vomit
accelerare facit parorimi et facit ip[er]m acutioem:
ergo nò couenit, antecedès pbatur: q[ui] agitat ma-
teria febris: et nò educit et vomitua ſunt vebemen
ter calc factua. I[sc]tio medicina solutua vêtris
nò puent ant parorimi ergo nec vomitua, te/
net còsequëtia: q[ui] nò apparat ratio diuferitatis et
antecedès est manſtkeſt q[ui] cò modo operand.

Quarto melancolici nò ſunt euacuadi ſuperius
ſed inferius: ergo p[ro]questo falpa [p] parte affirmati-
ua, et a[n]s ponit: iui. affo. affo. et Ad melácolicos vo-
inkfer? et. In oppoſitù est bic Aui. I[pro] decla-
ratione dubi p[ro]mittendu[que] vomitiu duplici vo-
mitiuo poſse, puocarli, forſt ſicut cù clebozo: aut de
bilt ſicut cum decoctio e rapbant. I[sc]do p[ro]mitt-
dum q[ui] in quartanarijs babètibus stomacbû debi
lem materie flegmatice et aliquado melácolice in
eo continen[que] p[ro] paularim in stomacbo conſeſte
aut alunde vertuare per vía colligantè os stomac-
bi cum splene: que quâuis nò ſint materie pprie
quartane: inſklamate tamê a calore ſeb. ſouèt quar-
tanà et auget. I[sc]tio p[ro]mittendu[que] materias quar
tanarum maxime aſtites in venis splens aut ſibi
ppinquis t[in]terit et eas p[ell]i ad stomacb[ui] perve-
nam colligantè splenê, ozi stomacbi. Contingens
eſ tamem bas aut earu partem pulſas ad venas
poſt e[par] diſtates a splene in ſeb. interpolatis mo-
ueri extra venas. in continuis vo[rum] mouerit de venis
magnis ad paruas. I[sc]ibus p[ro]mittis ſit bic p[ri]
ma cò cluſo, nunq[ui] regulariter in die parorimi an
te parorimi per vomitiu[n] forſe eſ fortis vomit?
prouocadus. pbatur: q[ui] ſtud agitat inquietat ac/
celerat porimi debilitatutute q[ui] iteru futura è de
bilfor p[ar]ororimi ſecutur. I[sc]do c[ap]lusio in die
parorimi ante cibû et poſt cibû p[er]uenit vomit? cù
leut vomituo, pbatur. nam fi corpor de facili vo-
mat fine p[re]miſſione cib[ui] concedi p[ot] ad diuſio[
nem melácolie que p[ell]i debet ad loci minere pu-
tredinjs et ad trabendu melácoliâ a splene ad ſto-
macbum et cum vomitu euacuer. Nd fi nibil it[ur]
ſiat saltè materie in stomacbo ptente ſouètes ſeb.
enakuabitur. Si aſt vomat difficulter melius est

cibum p[ro]mittere vt vomitus kaſtiter. I[sc]tia c[ap]
cluſo vomitus forſtis cù yomitiu forſt couenit in
die quietis materia preſideta in corſip apſis
vomitiu et c[ap]uſets vomitu purgat maxime natu
ra ip[er]m tentate, c[ap]lusio p[ts], cù per vomitu materia
melácolica ſit, optime apta purgare et eſ de inten-
tione Aui. in parte ſequett. I[sc]uara c[ap]lusio, qua-
cumque boza natura entante vomitu ſue in parorim
mo ſue in quiete materia digesta aut non digesta
eſ adiuuadus saltè cum lenibus, hec c[ap]lusio eſ de
intentiòse Aui. in ca[sp]g[na]l curatiòſtæ ſebu[ri] putu-
darù et in p[er]ſenti yte. Et ex bis p[ts] solutio ad duas
primas rônes. I[sc]d tertiu d[ic]ic ſim Bentile. q[ui] nò
eſ ſimilitudo de vomituo et solutuo exibito an
te parorimi; q[ui] non p[otes] regulare farmacu tu[n]
et dicere agas hoc anteq[ui] parorimi ſupueniat.
I[sc]p[otes] p[re]cipere vt agat in bumo[ſe] motum et
nò in alium: immo aget in totu. Et fiet magna c[ap]
motio que nò deberet cum farmaco còуроје: ſed
tut? eſ in die quietis solutiu[n] exbibere, yomitiu
aut exbibet c[ui] materia in stomacbo existit vt ad
p[er]ſum attra cta educa nec aget ulterius. I[sc]p[eter]
e ca[tra] dicta inſtatur q[ui] ſuperius in cap. cure pu-
tride in generali dictu ſuit q[ui] in die parorimi non
fiat en auq[ui]o gratia, cauſe p[iu]ncte: q[ui] in la mouet
motu c[ò]trario farmaci. nam tam vomitiu[n] qua[ſo]
lutiu[n] trabit a c[ir]cùferi[i]s ad centrú: et bic dicst
Autcens. q[ui] in quartana fiat vomit? vt diuariat ma-
teriam a parte ſui motus ad stomacb[ui] et intellina.
I[sc]ndet Bêtilis q[ui] materie que ſunt diſtates a ſto-
macbo nò debent nec forſe posſent diuerti ad ſto[
macb[ui]; q[ui] illud nò fiet fine forſt motu debilitate et
violatate: c[ap]currente tamê motu porimi. ſed mo[
stu materier q[ui] ſunt p[ro]pe stomacbo p[ro]ſunt vo[
mitu facto nò c[ui] forſt farmaco diuerti marie qua
do melacolîa est flegmatica, boza a[ui]t iſtus vomit
rus debet eſſe p[ro]pe parorimi tu[n], q[ui] aliqua c[ap]
motio incipit in materia et hoc eſ p[or]boz[ia] ante pa-
roorimi vel circa. vel forſe in co[bo]te parorimo ſe
cundu[q] q[ui] tib videtur et hoc e[n]i fit ad educendum
materas que ſunt in stomacbo et p[ro]pe stomacb[ui]
et qua boza parorimi c[om]ouenti ſunt tunc faci-
loſo[ſeductiòſt. I[sc]d quartu [o] q[ui] melácolia ſup-
flue et ſe[con] totum repleſt regulariter et electiu[n]o
ſunt euacuadi cum forſt farmaco ſurum: do c[or]ſum
plurimi melancolía declinante deo[rum].

T[he] portet ergo vt nò labo[ſ]e in principio
et in principijs digestionis v[or]s ad euèctum
complementi digestionis in euacuando ſu-
perfluitatem cum eo quod caleſacit c[ui] forſ-
titudine: neq[ui] cum eo q[ui] ericcat cum forſt-
tudine ex medicina et dimiſſione cibozum:
neq[ui] c[ui] eo q[ui] debilitat ex solutiòv[er]t neq[
]iterum cum eo quod debilitat in principio
et subtilisatione regiminis.

I[sc]decimus canon. op[er]s vt nò labo[ſ]e. ſex in p[ri]
cipio c[ui] materia eſ cruda. neq[ui] in principijs diſe-
ſtioni: id est c[ui] materia eſ occulte digesta: ſed di[
]mitte v[or]s ad c[om]plementu digestiòſt in euacuado
melancoliâ c[ui] eo q[ui] caleſacit c[ui] forſtitudine ſicut
di]tromp[ite]pereon, nec cum eo q[ui] forſiter ericcat ex
medicina ſicut dy a[cul]pbur et ex dimiſſione c[bo]
ſex niſtil exbibêdo. neq[ui] cum eo quod debilitat in
parorimo ex subtilatiò de regiminis ſicut eſ de ieta
propinqua tenuſtìme que eſ niſtil dare, qu[ui]n c[ap]
coſtiam babees in ſera p[one]. v[or]s. b[re]utarii. ca[sp]. xv.
de cura quartaneque dicta ſunt c[ap]tra quod[da] im[]


T. ij

E[bd]perius.
A[til]itimim? a[ut] eſt vomitus er
p[ro]tuita et bile
omita nò crat
ſus euomit, vo
mitus e[n] q[ui] m
nuomikti com-
poſitio nò ſut
malt: nam vita
les q[ui] laceratio
nisi difficulta
tis exeudit indi
ces ſunt: c[ui] hoc
tiàs ſignum eſ
dominari solà
bile. Aeru va-
rios quos cul-
pes etià vomit
us vt liquidos
et níngros et po-
races: ſunt na-
q[ui] bi pernicio-
h[.

Tractatus

peritos profitentes se curare oſes quartanas quos aliqui parum ante paroximù dant paru aque vitis, aliqui dant tria grana pipertis et febrem auget materia dilatât et perimicentes malum cum bono sunt cauſa alterius quartane. Illi autem qui dant exccantia ficut sulpbur resoluut subtrite et reliquum dimittunt neptum digestionem et euacuationem, quì vero nibil cibi exbibet aut modiciflimu debilitât virtutè. Quì vero dant medicinas exoluentes edu, cum bñozes no educodos agitât et permittet mozem melancolicu cum bono qui ab eo corruptur et compundant quartanà cum quartana et debilant virtutes. Nec tamen exbibita in declinatioæ digesta materia et minozata frequêter curant quar tanam vna aut bina exbibitione.

Et scias quod quando incipit quartana in estate aut hyeme:tunc opoſtet vt in potu detur in primis de aqua ord ei et secantiam vt aperiat vias opilatas piopter prouoca tionem et consumatur velociter: et illud est poſt periumod antecedentem tribus horis aut quatuor. Et cuz accidit quartana in hyeme tunc non est modus vt deni k potu trocifci.

JDuodecimus canon, et scias quod quando fit quartana in estate aut in bieme bonu est vt detur in primis: id est in prierijs de aqua ord ei et secantiam: id est frupo acetoſo mellino aut zuccario simplicit aut compoſito fecundu exigentias vt ape riat vias opilatas vt materiam prouoandà conſumant velociter: et sec ventur poſt finem periodes per tres aut quatuor: boras. JSecundo dicit quò quando accidit quartana in bieme non debent da ri trocifci, ſunt enim stiptici et ſicci comuunter opti lantes: fed opilatione maxime vitare opoſtet po tus autem ſupra ſcripti ex frupo acetoſo cuj aqua ord ei datur ad bumeandù: ſubtiliàdum aperien dum et ad prouo candum pioſtrie. In estate ſit zuc carinus cum aqua multa: fed bieme mellinus cum aqua paucior.

Cet scias quod res frigide et humide faciis digestionis boni chimi ſunt conueniètes huic egritudini inquantum febris: et hoc quod ſunt contrarie vni duarum quali tatum melancolique est ſiccitas. qre opoſ tet vt administretur iterum vbi no timetur nocumentum digestionis, et non ſit quanti tas er qua timetur nocumentum in digestio ne. aut miſceaf cum eis aliqd qo earu frigidatem temperet et non minuat earum hu miditatem, et iſte ſunt res calide cum equa litate, et alienetur omne frigidu et ſiccum, et res frigide et humide huic egritudini couenientes ſunt ſicut endiuia et lactuca et me ion et perſica quandoq. Et non opoſtet vt deuientur huiuſmodi niſi aut piopter vehemettiam frigiditatis, et est inuentu ſicut in lactuca: et non eſt inuentum ſicut in melone dulci. aut piopter vehemettiam prouo cationis perducentis ad ingroſſatione ſan guinis, et illud est inuentum in melone dulci. aut piopterea qui p[re]parata ſunt ei q[ui]d permiſceat putredinem: et illud est inuentu

De Lura

in perſicis, et opoſtet vt obſerues huiuſmo di. Libi vero calidi cum equalitate cum ad ditione in humiditate ſunt tuantes valde et pioſtie cum volunt equationes caliditatis eo[rum vbi non diligitur vt per ea fiat iu uamentum ad digestionem cum frigidis et humidis ſicut commixto ficuum cum endi uia. et no est malu in primis ſumere ea in qui bus est ſalfedo et acredo et inciſio cum non timetur crementum caliditatis, in fine aſt egritudinis no est excufatio illius.

JDecimustertus canon, et scias quod res frigide et bumide faciis digestionis boni cbimi ſunt conueniètes in cura buiis egritudinis inquantu ſeb. p[ueni]tut etià ratione cauſe in hoc quod contrarià tur ſiccati melancolie: fed op[3]s vt bec adminiſtre tur vbi non timetur nocumétum digestionis: qua frigida debilitât et digestio, nec ſint in multa qua[titate] piopter eandem cauſam: aut ſi timeatur eo[rum frigiditas miſceatur cum eis aliquid q[ui] tem] peret eo[rum frigiditat]e et no minuat bumiditatic. Jſta autem ſunt remiſe caida vitetur omne frigidum et ſiccum. Et res frigide et bumide p[ueni]tates patiètibus bane egritudine ſunt ſicut endiuia lactuca melon et perſica quâdoq. no debet vt vtari niſi p[ter]t vebementià frigoris ſicut in lactuca q[ui] est frigida in ſcò: et no est in melone dulci be ne p[empaſato]ut alioq vitatur ita p[ter]t vebementià puocatis p[duc]etis ad ingroſſatione ſan guinis eductis partibus subtilib[que] remanètibus groſſis: et illud ſe[3]p[u]coatio è inuèt[u] in melone dulci maxie q[ui] comedit cu[] feminib[que] ſuts et partib[que] ſibi primis: còpeteret etià cu[] feminib[que] ſuis melàcolia digesta. Perſica a[ſt] ſibi p[ueni]t[u] ſi decoquan[que] aut ſi dentur coſuets inſuſa in paucò vini puri q[ui] res] c[onic]ificat ip[ſa] in ca. de perſicis et griffonilis. Libi vò calidi no multu ſed notabil[em] bumidi tuat valde, etip[ro]p[te] c[ui] yolum? moderat caſeſacere ſicut in melka fecali et in melka flegmatica, et in ſumma in oi ſpecie melàcolie quâ no intendim? digere re cu[] frigidis et bumidis ſicut est melka colerica. melan] colia fanguinea et melàcolia genita per aduſtione melàcolie melice. In bis eſi p[ueni]t[u] frigida et bu mida. Exempli calido: ſu[rum] bumido: ſcut ſicus cu[] endiuia tura p[ingu]a pulli bene p[ingu]es, similia. Subdit tamè q[ui] no est malu in p[ri]ncipijs ſumere ea in q[ui]bus est ſalfedo et acuitas et inciſio cum no timetur caliditas ſuperflua ſicut in melàcolia na[turali] et flegmatica. In fine autem egritudinonò est excufatio ab ea: ſe[3]ſal[ed]ine et acutate. Morat[em] dum quod ita ſalſa ſunt ſcut almuri, acuta ſicut ſi na[]p[er] inciſua ſicut aceru coueniunt a p[ri]ncipio ali[qua] digestione appaientem, nam rectificante ſtoma c[ibus] p[re]parat materias: et quandoq[ui] eis vtimur ad vomitu digesta materia et miozata, bis vtimur c[opi]ſiſus ad kintendu et resoluendum materias.

Cet trocifci de abſinthio iuatiui ſunt vſo[]s ad finem egritudinis.

JDecimus quartus canò, trocifci de abſinb[io] co uenunt a maniſeta digestione vſo[]s ad finem egritudinis. qua ſunt aperitiui et conſoſtatiui, tempo re tamen nostro bis non vtimur ſed aliqua conſe[ctione] eiusdeſ intentionis loco eo[rum] ſicut aroma t[ic]um ro, electuaru regum et similia.

Cet de illis quibus fit iuamentu est ſel[fi]o in aqua caida dulci ante cibuz omni die et balneatio

Secundus

Quartane perio

Fo. cxlvij.

et balneatio que humectat et non facit suda-
re neque excitat caliditatem et continuatio de-
litiarum et quietis et abhorrere exercitium
et motus corporoseos et animales.

Decimusquintus canon: et de tuatibus est seffio
in aqua calida dulci Romacho et ietuno et balneatio
que humectat et non facit sudaare nec excitat ad cali-
ditatem et continuato delitiarum et abbozrere ex-
ercitium et motus corporoseos et animales. Illu-
tandùs q[ui]a principio non digesita materia concedi-
tur balneu parue more ad bumectanduz et poros
o dilatandum digerit enim materiam melancolica:
et non agitat nec per corpus eam fluere facit: sed
digesta materia et minozata convenit balneu lon
gloris more ad resoluendum. idco in principio mo-
tus abbo remus corporoseos et animales qui ma-
gis in fine conveniant.

Et omnes iste febres indigent humectatibus et diversificatur in quantitate infrigitationis etcalefactiosis. et necessitas sua qua indigent ericcatiuis est propter illud q[ui] est in eis de virtute incisionis et abstersiois et solutionsis et non propter ericcatione.

Decimusfectus canon. et omnes iste feb. indiget
bumectatibus et diversificatur quantitate calefa-
ctionis et infrigitationis. Laufa autem quare in
digent ericcatiuis non est propter ericcare: sed q[ui]
in ficco est virtus incisionis abstersionis et soluto-
nis quibus indigerunt in bac egritudine.

Et opozet vt obseruet Romachus cu
emplaftris bonis confoztantibus que sunt
inter virtutes caliditatis et subtilitatem eius
secundum quod erigit dispositio et obferue
tur splen et epar et regantur vt non induren-
tur et apostementur.

Decimusreprimus canon. et opozet vt obserue
tur Romachus cum emplaftris confoztatibus que
sunt inter fortem caliditatem et remissam secundi
erigentiam dispositionis et obseruetur splen et epar.
et taliter regantur vt non indurentur et apostem
entur. Lauenendum est itac[ia] grossius et viscosus: vt vê-
dum est subtiliantibus incisuis absterliuis et
aperitius.

Et foztasse est necessarium ad p[ro]ouoac-
dum vomitum vti aqua raphani cum semi-
ne suo que misceatur cum firupo acetofo.
Et foztasse tuatur cum antecedence come
ctionis sicle. et eius quod salitum est de p[er]
bus et finapis et his similium ante ipsum. Et
adiuatur post illud cum potu aque multe
deinde fiat successio cum firupo acetofo et
euomat. Et de illis que conferunt ei est fu-
matipsum in die parorismi. Deinde euomat
super ipsum et securitatem facit a nocumen
to febris quod est propter frigus et rígore
et acuitatem febris si fumat allia et mel et bi-
bat firupum acetofum mellinum et implea-
tur cibo. Deinde fumat aquam calidam et
euomat. Cum ergo cofumitur parorismus
cenet rem paruam et balnectur in mane. Et
fumat ante parorismum quin[que] horis ci-

bum vt euomat foztasse tuabit illud: licet
non euomat. Et vomitus ante parorismum
quicunque humor sit aut alleuiat parorismu
aut eradicat ipsum.

Decimusoctauus canon. de vomitu et foztasse ne
cessarium est ad p[ro]ouoacndu vomitui vti aqua: fs
decoctionis aut expr[essionis] r[ap]bant cum semine
suo que misceatur cum firupo acetofo zuccarino
aut mellio. expr[ession]io t[em] rapbant est forto[ff]o decol-
tio et s[ic]t semen r[ap]bant est forto[ff]us qua radix et?
et foztasse tuatur vomitus et facultatur prius co
medeò blitem et aliquid fallit; p[ri]fces. s. n[am]p[er]
et similis ante[que] vomitui detur et bibendo mul-
tam aquam: et post banc comectione et potum fs
per bozam detur firup? acetofo cum aqua rapba-
ni. Secundo d[ic]it: q[ui] de illis que c[ó]ferunt ad vomit-
tuum est vt fumat voomituum in die parorismi:
deinde euomat. Et tertio d[ic]it: quod securitatem
facit a n[oc]umento sequente frigus rígorem et acui-
tatem eius: fs rigors si p[rim]o fumat allia et mel et
bibat firupu acetofum mellinum et ipleatur cibo.
deinde fumat aquam calidam et euomat. Quarto
d[ic]it: quod cum consumitur parorismus cenet rem
paruam et fi fumat ante parorismu quin[que] horis ci
bum et euomat foztasse tuabitur valde licet etiam
nò euomat: quia nutrietur ex cibo fumpto. Quinto
d[ic]it: quod vomitus ante parorismum quicunque bu-
mo[]s fit: alleuiat parorismum aut eradicat quando
materia propt[ia] est pauca et p[er]p[er]qua Romacho.
vomitui enim educitur.

Et de regimine bono est quod ienunet in
die parorismi si non est quod p[ro]hibeat: et
non fumat cibum donec consumatur paror-
ismus; et ingrediatur balneum die fecun-
do. si quidem fuerit digestio secundum descri-
ptionem; et si non fuerit digestio non fiat in
eo nisi effusio aque calide quantitate quam
delectat corpus et humectat minus qu[ia] vt
perueniat ad hoc vt liquefiat ex ea humoz.
Et in die tertio administretur vomitus pro-
pter illud quod sup[er]fluit de cibo et quod re
soluit balneum. qu[ia]uis opozet dat ut admini-
stretur vomitus in die parorismi iterù.

Decimusnonus canon. de regimine bono est vt
iununet in die parorismi nisi fit aliquid quod pro-
bibeat ficut est etas aut timor causis virtutis et non
fumat cibum nisi finito parorismor ingrediat bal-
neum: fs in die f[é]so ad refolüed[ui] reliquitas mate-
riorum. Quod si materia fuerit digesita fiat balneu
secundi dispositione supple o[di]n atam transeun-
do per casas vt deferibitur f[é]sa p[rim]i. et trabédo
sufficiletem mo[]am in eo. et si materia non fuerit di-
gesita non fiat nisi effusio aque calide p[er]itate que
delectentcorpus et humectet. et non perueniat ad
hoc vt liquefiat per eam bumo[]. et in tertio die qu[ia]
est ante parorismu sequentem administretur voin-
tus per illud quod superfluit de cibo. f[us]p[er]canduz
est enim quod Romachus babeat aliquas sup[er]
fluitates per indigentionem multiplicatas et bal-
neatio aliquas materiais calefacit et mouet ad ko-
maebum. et hoc est p[re]ceptrum Rafis. xvij. contin-
tis capitulo de quartana autozitate. Constantint.
Dicit enim. Quare vero balneus spargit superflui-
tates ad Romachum et c. nec cessarius est vomitus in
tertia die, non tamen vult Aulcenna proptervomi

T in

Tractatus

tum factum i tercia die tu excuseris a vomitu quar
te die que est dies paroxisimt.

Quod si materia fuerit sanguinea iuua-
bitur, cu5 flebotomia er basilica. Deinde per
euacuationem subtilè cum eo in quo ponun-
de mundificâtibus sanguinê sicut virtutes
suchaa: et bedeguar: et polipo. et fumiterre.
et mirabolanozum Izebul. et hoc quidem ge-
nus velociter recipit curationê. Et si fuerit
melàcolia colerica. et tibi inest ut admini-
tres infrigidationem et humectationê viti-
mas er medicinis et cibis; et administra aquâ-
temperatam sedendo in ea et abluendo. et
fiat lenificatio nature in principio cum eis
que sunt sicut illud quod fit ex violis. et qò-
sit ex aqua caeli cum virtute polipo. aut si-
rupus acetoſus cum epitîmo. et firup'ro-
ſa. et aqua iuleb. et caſſieſ. At vero solutio
eius integra ſperaß poſt viginti dies. quo-
niam digestio apparet in eo. s. quando ma-
teria est melàcolia colerica. Deinde fiat gra-
datio ad illud quod subtiliat et incidit. Et
ſi neceſsaria est rectificatio ſtomachi; tunc
fiat cui inunctiòb? et oleis et epit)imatib?
que non pertranſeant, virtutes camomille,
abſintb. et melliloti. et similium. Et ieniunù
plurimum vſoſ in die periodi; et quandoſ-
iterum est ex eis que non commuunt ei et ſi
ſit vt in die periodi ſufficiat eis de cibo pa-
tum modicum. Et de mundificantibus iu-
uatiuus ſunt ea in quibus est decoctio mira
bol. et epithimi. et ſene in firupo acetoſo in
quo decocte ſunt viole. et forſtasse ſumitur in
potu ante in eo aſſa in ieniunio proſpze i die
paroxisimi et euomat ipſum ſi naueat cum
anima eius. Et si fuerit melancolia flegma-
tica redeat ad firupum acetoſum mellinum
cum aqua apij et ſeni. et ſimiliij. Et ſi neceſſa
ria fuerit lenificatio miſeatur cui eo in prin-
cio virtus solutia flegmatis de virtutib?
turbith. et polip. et fiat gradatio pauca ad
virtutem agari. et fiat vt vomat cum firu-
po acetoſo mellino de ſemi. et his ſimili-
bus vſoſquo incipiat digeri. et fiat vapora-
tio ſtomachi. et eius emplaftratio cui eo qò-
est forſtius: ita vt cum dactilis. et ficubus et
similibus: et similiter inunge ipſum cum
oleis calidis perueniendo vſoſ ad oleum de
costo: et forſtasse est neceſſarij in eo prouo-
care vomitum cum firu. acetoſo. et ſit in eo
virtus ſinapis. et ellebozi al. Immo forſtasse
est neceſſarium vt in potu detur ellebozus
cum dispositione ſua cum non timetur debi-
litas dispositionis virtutis. Et si fuerit me-
lancolia melancolica pura de genere fecis
fang. tunc rectificaſ solutio eius in primis
cum aqua lubleb. et penidijs. et est conue-

De cura

niens administraio geleniabim mellini et
zuccarini. et in fine eius euacuetur cum eis
que ſunt sicut decoctio mirabola. citri. et ni
grozum. et fumiterre et paſſularuz. Eum er
go egritudo digesta est: tunc bonum est fle
bothomare er basilica. et adminiftretur vo-
mitus ſuper cibum cu fortitudine. aut leui-
ter ſecundus hoza et neceſtitatem. Et opoz
tet vt affiduet ipſum quomiam est radiq ad
euacuationem cum medicinis et clisteribus
foſtibus. et medicine que administraſtur in
huiusmodi hozs ſunt epit)imù et polipo-
dium. et agari. et ſticados et lapis arme-
nus et lapis laſuli abluti et no abluti. et ſuc-
cus ſolioru centauree cum firupo mellino.
De iec specialius ponit curam ſcom vnàquaſs ma-
teria. ſcoò ponit curà faciendà poſt euacuatioſes
factas poſt digestionè. Tertio describìt meſtas me
dicinas. ſcoò ibi. Et babeas filium. tertia ibi.
(Et de trocicibus.) Prima in quatuor: ſcom quat-
tuo: ſpecies melancolie faciètes quartanas. par-
tes patent. In prima parte dicit: cp ſi melàcolla
fuerit sanguinea: iſſe ſanguini admixtavel er ſan
guine facta: proſpina tamè materſe ipſius: iuua-
bitur cum flebotomia er basilica. ſes dextra ſi epar
fuerit cauſa vt per calidita ſeus ſupergradu ſan
guis in melancoliá puertaک. Si aŭt ſplen eſſet tu-
mídus et melàcolia repletus flebotomatur basili-
ca ſinſtra. Deinde iuuaſt p euacuationè subtilè. i.
leuè cui mûdificatib? sanguine sicut solutiuus i quo
ſunt virtutes ſueba bedeguar polipodij ſumiter
tre mirabolanoz Izebul. Altimo dicit quod illud
genus: ſes quartana sanguinea velociter curaک in
cóparatîde ad flegmatici: 2 fecalè. Dicit aŭt dein
de cp neceſſarijs eſſitibus flebotomia 2 solutioſe
ventris incboandù ſt a flebotomia ſcos plurimù
quarta primi ca. iiii. Mundificat aŭt ſanguinem
quecùs extrabut ab eo biòs eſſicîctes ipm et qò
factùt citius ſubſiàtia clarà et iuſſuè que ſunt ſita
et eorum virtutes. Nota ex ſepe dictis: licet mi-
rabo. Izebul euacuèt plus flegma: tamè etiam eu
cuant melancoliá. 2 do ſi fuerit melàcolia colerix
cu administra notabiliter inſrigidâta 2 bumeectâ
tia er medicinis et cibis et ſedeat in aqua téperata
et balneèn in ea. est enim ceteris calidio: vende om-
nia que administraſtur debent eſſe magis frigida
aut minus calida potentia aut actu: et leniſicetur
venter in principio cum decoctione facta ex violis
2 polipodio 2 aqua caſei. Et administraſtur firupus
acetoſus cum epitimo. aut firupus roſ. cum tu-
leb et caſſieſ. bec enim inſrigidant et ventrem le-
niunt: et duo prima er bis aliquiditer soluèt melà
colíá. puentùt iſtur duo piza cu aliq appareat bi
gelſto: ſis illa puentùt ab inſtrio: aut solutio eius in
tegra. ſ. cui medicinis forſtioſb? párka poſt duos
dies qù materia est colerica. tunc eſt còplete vi
gesta. citius enim digeritur quam flegmatica: ſe
calis. Sed de sanguinea forſte eſt dubium. Deinde
ſes poſt minoationè fiat gradatio ad ſubtiliàtia
et inciſentia. 2 quaſo magis pcedit digestio 2 mi
nozatio tanto cu forſtioſbus est ſubtiliandù 2 inci
dendum. Et ſi neceſſarta fuerit ſkomacho cóſtoa-
tio fiat cu5 vncionib? ex oleis 2 epitibatibus qù
no pertræſeut virtutes camomille et abſin. et melli-
loti 2 ſimiliij que ſunt calida in pio gradu et ſeu
nium plurimùs in die paroxisimi quaſoſ no conue
nit: Immo

Secundus

Quartane perio.

Fo. cxxxvii.

nt:immo in die paroکسیمت detur in cibo paru.naz
co:poza que incurrut quartană colerica sunt aptis
fima resoluit multu apta ledi ex ietunto.Et de mû
dificantibus eft:decoctio mirabolanoz.f. indorù
et epítibimt sene cù firupo acetofo.i. quovio!. eo
cete sint. soluit eſi melancolía colerica. 2 forſtasse ſu
mik in potu.fz vomitiuì aliqo in quo fit alla ſto/
macro ietuno op抽ie in die paroſimi.et eomit
ſpium:fz vomitiuì cù bumozib:epitêtibus in ſto
macbo ſi naueat aia:ideſt os ſtomacbi eius. cum
eſi ſom ſtomabi naueat matime puenity vomitiuìi
Bonuramè eſt cù ſit notabiliter calidù cù alioqu
frigido têperek:ideſt cù aqua ordei. Quod ſi me/
lurcolia fuerit flegmatica readeat ad ſirupo aceto
ſum mellinù cum aqua feniculat a piſsimilu subſi
liantiuì et aperientiuì. Dicit aŭt readeat q: itta dige
ſtua ſuperius poſita fuerunt in flegmatica. Bis
tamen non eſt vendùs niſi aliquiditer digesta mate
ria et minozata:fed in principio vtendù eſt orimel
le cum aqua zuccarata pro digestio nu poſtea venſe
dum eſt ad doc. Et ſi fuerit neceflaria lenificatio:
ideſt lenis ſeu lewis ſoluto miscea in pricip.ez
cu eſc firupo acetofo mellino virtus ſolutua fleg
matis ſic utrus turibit 2 polipòdiy. et ſiat grada
tio pa rna ad virtutem agarici.

Contra. quia
agaricus eſt debilio: 2
turbitb. Dicendùs inſka/
tiam còcludere niſi doſis agarici augeaſt in còpa/
ratione ad doſim turbitb:et ſote agaricus ſolus
eſt foſtio: qua aggregatus er polipodio 2 turbitb
ceteris paribus 2 er parte quaſitatis. Nam aggre
gatum ex intenso 2 remittè eſt minus intenſus quâ
solü intenſum: vt ptz in queſtio nostra de copoſi/
tione medicinarii. 2 ſiat vt vomat cù firupo aceto/
ſo mellino de ſeminib? 2 ſilibus ſicut radicib? ſub
tilatib? vſquequò incipit at digeri manifesti? Ma
ſa complete digesta materia erit opus forſtibus me
dicinis vomitiuìs. et ſic vapozario ſtomacbi et eius
emplastratio cù magis calidis quâ ſlla que cùne/
niunt in quartana colerica; ſicut cù ſicubus dacti/
lis 2 ſilibus perueniètibus vſos ad ſcom vel tertiu
gradu. Unde ſubdt 2 vngatur ſtomacb? cù oleis
calidis vſos ad olei de costo. Et forſtasse eſt neceſſa
riu puocare vomitù cù firupo acetofo i. quo ſit vir
tus finapis 2 ellebori albi qn ſc ſlegma ex quo ge
mita eſt melàcolia fuerit valde groſsum 2 viſcoſum
immo forſtasse eſt neceſſariuìs 2 detur ellebo? cum
dipositiòe ſua. 1. ſubſtàtia cùs nò timek debilitas
virtutis. Adefue tamè in cap. de ellebozo ſubet al
bum vitart. q: preſocatiuì? eſt. ſi ergo nò detur niſi
in parua doſi: ſc circa. 3. ſ. Et ſi fuerit melàcolia
que eſt ſer fanguis pura. q: nò alteri bumori admi
ta. Et ſub bac còpzebèditur melàcolie cura genti
te ex melàcolia fecalis per adſuctione ſiat ſoluto in
principio cum aqua lubleb que lubled eſt ſpès vo/
lubilis de qua ſpecie dictu eſt. et pendiſis ad lenie
dum et educendu que in ſtomacb 2 in intetinis
còt menk: 2 tunc eſt ſuenès administraio gelenia
bim.f. còditi de roſis cù melle aut zuccaro ad ſto/
macbi còfozatione 2 lenitione quàdam ròne mel
lits 2 roſ. recentiuì. 2 in fine.i. in pcesu euacuaſt cùs
de coctione mirabolanoz citrinorù 2 nigroz fumi
terre et paſſularu ptiz ad lenicdu ptiz ad educùdu
materià aduſtà. Lù 2 digesta è egritudis materia
ſiat flebotomia eſt baſſica dectra aut finitra ſcos
origenſtà. Et bic nora quod flebotomia aliquan
do negatur in principio que còceditur in proceſu
quando materia per digeſtionem ſubſtrata eſt ad
miſta ſanguin: 2 tunc viva efficitur rubea groſſa

Et doc dictum eſt quarta primi cap. de flebotbo/
mia. et a Bal. in libro de flebotomia. Et admiri
ſtretur vomitus ſumpto cibo forbius aut debilis ſe
cundù bozam. qua in principio aut paru digesta
materia leuſor. ſed magis digesta forſtior et necessi
tatem majorè aut minozè ſcos 2 melàcolia eſt ma
forbis quaſitatis aut minoris. 2 difficilius aut, faci
lius educabilis a splene ad ſtomacbi. Et opz vr af
ſiduet vomitù quoniam eſt radix in curatiòe quarra/
ne. et affiduet etia euacuationes cum medicinis et
clisteribus forſtiter eroluètib? Mediceine aŭt que
admiſtratur in bac boza: ideſt in statu. digesio/
nis ſunt epitibimu 2 polipodiù. agaricus. 2 itica. 2
lapis armenus 2 lapis lauſi ablutis 2 nò abluſt?
et succus folio:u centauree cum firupo mellino.i.
melle roſato aut okimelle. et forſtasse eſt neceſſar?
elleborus niger. melius tamè eſt quod iſe medici?
ne ſint correcte et 2 foliate ſcom 2 expedit ſicut dof
cet. Adefue in ppiujs capitulis.

ET forſtasse inſundùtur in colerica ſene.
et fumus terre: cum epitibmo in firupo ace
toſo.

Et bic incideſter ponti ſolutiuì còueniens in melà
colica colerica: et dicit q: firupus acetoſus in quo
fuerint inſuse ſene. fumus terre epitibimù facta bo
na expeſsione cùnenit etiam ſi borù ſubſtàtia deſ
tur cum firupo acetoſo.

Deinde habeas confiliu tunc apud eu
 cuationem. et da in potu, flegmatice et me-
lancolice ex ea tyriacam et metridatum. et
 medicamen de aſſa. et ſulfur. et piper ſolum
 bibatur in aqua. Et de illis eſ finapis que
 administretur non affidue: immo in omni-
bus tribus diebus. et in primis 2 ante illud
 in spacio longioze; et ſimliter dyapipereon
 et ſimilia illis de electuariis. 2 nò festines cu
 aliquo horum ante digeſtione. 1. Pà ſi tu de-
deris in potu tyriacà 2 ſimilia illi in primis
còpones quartanà cù quartana. 2 forſtasse
 attrahes egritudines alias 2 prope in hie
 me. Et ſin fine neceſſaria fuerit flebotho-
mia aude ſuper eam.

In bæ parte ſuperius diuſa curat quartanam
poſt complementu digeſtionis 2 notabilè euacua-
tionem. et babet duas partes. In prima facit q:
dictu eſt. In ſeunda ponit cura Bal. còba i. (In
quit Galenus). In ſecunda parte dicit. Deinde ba-
beas confiliu apud euacuatione.i. poſt euacuatio-
nem: nò tamè multu diſlater: 2 da in potu, flegma-
tice et melàcolice tyriacà 2 metridatuì 2 mediamè
de aſſa et ſulfur. 2 piper ſoluz bibatur in aqua. Et
de illis è finapis que nò administra quotidie: im-
mo in omnibus tribus diebus ſimul. 2 administra
tur in primis.i. ante omnes medicinas bic dictas.
vult eſi 2 finapis 2 parata qualiter 2 para: cuſ ſit
moſtarda poſset dari ante medicinas tam dictas
cum ſit minus ca lida ceteris: non tamè debet dari
tunc niſi in tribus diebus ſemel. et ante id. ideſt an
tequà ſit facta eu acuatio multotisè iterata in ſpa-
cio longioze: ſicut expeſi gratia, omnib? quattuor
diebus ſemel. nam quanto materia eſt magis di-
gesta ideſt magis minorata buiufmodi forſtiter ca
leſacietia frequèt? età minori quâtitate dari poſ-
funt. et inter buiufmodi forſtiter caſeſacientia de
bemus incipere a minus ca leſaciente ſicut eſt mo-


T llii

Tractatus

Karda inter bas. et similiter danduz est diatripti pereon. Secundo dicit quod non festines cum aliis quo isto cum ante digestio nem. si dederis in potu tyzicam et similia illi in primis cōpones quara tanam cum quartana et fortaſſe attrabes egritu diines altas ſicur febzæ colericas et etbicas et ſimil les ſequentes inflamacione et materie diſſolutio nem et p[ro]p[iet]e in bieme. quita in ea propter potum opilatonez vapores a materiacale facta eleuati non poſſunt educi. nec etiam ipfa materia ſu doze educitur et retenta auget febzæ que tempoze calido poſis apertis educerek. Tertio dicit quod in fine eius ſi neceſſaria fuerit flebotomia aude ſuper eam que neceſſitas p[ro]ſot[er]e e[mi]ſter inſiā mationem ſanguinis et ebulitionem ſequentē bu tuſmodi calidozii administraſonē. Et ex bis infer tur quodam profitentes ſe curare omnem quarta nam cum buſuſmodi calidis ſudorem p[ro]ouocanti bus nō babere consilium de quo b[ic]o loquitur Aut cenna cum indifferēter exbibe eāt buſuſmodi calida in omni ſpecie quartane et omni tempore ipſus tam tempoze calido quam frígido: cum Autcenna buſuſmodi ſolum exbiberi precipiat in flegmati ca et melancolica et complete digeſta materia et pro magna parte minozata et nō in bieme. ſibi er go plurimum accidit quod component quantum cum quartana: et interdum egros intertimunt, nec autem ſecundum Autcennam ministranda eſſent tempoze quietis. Si tamen velles facere aliquam experientiā quam vid[ui] sepe succedere aliquod itto rum exbibe incoante paroxismo. f. 3. j. aut. ii. tyzia ce aut metridat[ati] cum maluatici. 3. ii. aut. ij. aut. 3. ij. diatricon ſpereon cum maluatico. et poſtæa ipſum p[ar]nnis bene cooperat vt ſudet. vid[ui] e[mi] ſepe ipſos in bina aut trina exbibeſtione ſoſe ſanatos.

Inquit Galenus ſanaui gentem plurimam a quartana ita. Dedi eis in potu poſt digestionem ſolutuum: deinde dedi eis in potu ſuccum abſint. Deinde dedi eis in potu tyzicam. et dico quod aſſa et piper ſingularia ſunt iuuaſtua valde quando apparet digestio et peruenit ſtatus. Et ciba ilum ſahane et ebune et heniculi capparis et ſinapis et almuri et omnibus in quibus est virtus ſolutua cum ſoſtitudine. et fortaſſe erit tibi neceſſarium vt des ei in potu poſt quadraginta dies omni mane quantum est nabacayna de eis que ſunt ſicut me dicamen de aſſa. et omni ſero similiter cum ſebzis non fuerit acuta et materie radix nō fuerit colerica.

T[he] dic poſt[ut] curam Bale. diſcens ſe ſanaffe pluriſmos a quartana doc modo. Dabat eis pr[im]o in potu poſt digestio[nem] ſolutiūn et poſt ſolutiūn ſuccum abſint bij. Deinde poſt illi tyzica[]a. et ſub illi g[it] quod aſſa et p[ir]iper ſunt ſingularia: iſſet quod bet de per ſe ſunt iuuaſtua valde quando apparet digestio t[he] p[ro]uenit ſtatus: ſciliſet quo ad digestio nem: et ly p[ro]uenit est p[re]teriti[que] perfecti[que] temp[io]ſis. Et ciba cum ſabane iſſet cibatione facta ex p[er]ſicibus ſalitits nucis ſp[er]cibus et oleo. et ebune: iſſet alto ſimili cibo facto et carnibus ſalſis: et heniculi de capparis iſſet cōdito de capparis et ſinapis iſſet moſtarde et almuri quod eſt ſalſamentum ſe pe dictum: et omnibus in quibus eſt virtus ſoluti

De cura

na iſſet resolutua forſtiter et fortaſſe erit tibi neſſeſarium vt des ei in potu poſt quadraginta dies ſciliſet quando materia eſt complete digeſta t[he] mi norata quantum eſt nabaca que eſt et uſdem maſtitudinis cuſus eſt granum vue de eis que ſunt ſi cut medicamē de aſſa etiam omni ſero cum ſebzis non fuerit acuta et radix materie iſus non fuerit colera. Fere omnia bec a Baleno dicta ſunt cōſtorria dictis Autcen. ſed magnā excellentiā ſucci ab ſint bij in quartana non intelliſco.

Et de trocificis iuuaſtuis in h[ac]h[oz]a et apud declinationem ſunt trocifici ſecundus h[unc] modum. Recipe ſucci empato[ri]j et crociāmbo[rum] ana pondus 5. ij. ſcolopen drie arſtologie et lace et reubarbari et ſp[od]ij omnij[ui] ana dragmas quinč[us] et ſeminis ace toſeet ſeminis poſtulace et roſarum et ſp[ice]t ſeminis cufcute t[he] ſeminis anſi t[he] ap[ri]t et rac[icum] capparis t[he] granozum alben t[he] ſem[ni]s ſeniculi omniu[us] ana dragmas t[ag]gus conficiantur cum aqua ap[ri]t t[he] ſiant trocifici et dentur in potu cum aqua ſeniculi t[he] endiſue t[he] cufcute: et hec quidem medicina iuua t[ia]na eſt modis pluribus.

T[he] dic e[des]crib[et] p[ri]mo nouem medicinas compoſitas non ſolutuas. Secundo e[des]crib[et] ſolutuas. ſecunda t[ib]i (Rebulozum) Dicit p[ri]mo q[ui] de trocifici iuuaſtuis in h[ac]h[oz]a et apud declinationem iſt de i[n] fine ſtatus et declinatione ſunt trocifici buſuſmodi. Recipe ſucci eupato[ri]j croci ana dragmas tres ſcolopendrie lace arſtologie reubarbari et ſp[od]ij ana d[ia]gmas quiſ[que] ſeminis a c[eto]ſe poſtulace et ſp[ice] ſem[is] cufcute anſi t[he] ſem[is] ap[ri]t radic[em]s capparis granozui alben t[he] ſunt grana albent ſunt ſolutua ſeminis ſeniculi ana 3. ilij. conficiant tur cum aqua ap[ri]t ſiant trocifici et dentur in potu cum aqua ſeniculi endiſute et cufcute. et tuuat plus pluribus modis. ſciliſet a[per]ſendo conſoſtando e[par]ſplenem et omnia nutritha p[ro]ouo cando et reſoſuendo de materia.

Et si digeritur materia tunc fiat istud. Recipe myzrlb. 3. 39. ſp[ice]. 3. xiii. agarici costi flozis ſquinianti omnium ana dragmas quinč[us] petroſſinl[ui]. 3. xv. anſi dragmas decem conficiantur cum vino antiquo t[he] cum melле et 3in5iſbere.

T[he] d[ic] eſt digeſta materia. bec eſt ſecunda. exbibe et l[ui]d mirre dragmas quindecim ſp[ice] dragmas tre decim agarici costi flozis ſquinianti. ana dragmas quinč[us] petroſſinl[ui] dragmas quindecim anſi dragmas decem conficiantur cum vino antiquo et mel le 3in5iſber. buſtendo mel in quo conditum ſuit 3in 3[ui]ber cum vino ad vini consumptionem et reliqua ſecum miſcendo et fac electuarium et magis ap[ro]p[ri]ſatur flegmatice.

Et quando[que] datur in potu in fine et conualeſcentibus et apud paucitatem nō cumenti in ea et multitudinem caliditatis cum ſubtiliatione materie medicina huius modi. Recipe ſeminis iuſquiami albi man dragore amborui ana filiquāj. et aſſe circiter tertiam fabeynius.

I[he] d[ec] eſt

Secundus

TDec est tertia que datur in fine quartane et con/
ualescentibus et apud paucitatem documenti in
ea. quita in vltimo est declinationis et multitudi/
nem calitatis q remâsit in médis tam. subtiliata
materia. R. iuquiamt albi mandragoze ana fi/
liquam vnam que est pondus quatuor granozum
ozdei aſſe circiter tertiam partem fabentium. Dic
temperat per caliditatem iuquiamum et mandra
gozam. aſſa ponitur ad rectificandum malittam
eorum et eſt doſis vna.

Cet de hoc genere êvtt sumatur iteru ca
lamenti domestici. aure.iiiij. et seminis yzti-
ce aure.rr. et epithimi aureus vnus fiant
trocisci parui valde et ſit doſis.3.j.

Quarta medicina est de hoc genere quod con-
uenit apud declinationem. R. calamenti dome-
sitici aure.iiij. seminis vztice aure.rr. epitribimi au-
re. vnum. fiant trocisci parui doſis.3.j. ſuuat ape-
riendo p[ro]uocando refoluendo, et ſoluendo.

Cet ex eis que bona sunt eis est vt admin-
nitretur post apparitionê digestionis vſoſ
ad finem eius istud. Sumatur passularum
de semi. aut de alacoen et allij filueſtris et
múti recêtis omnium ana pars vna. et de-
coquātur in aqua dulci postp infusa ſunt
in ea; deinde buliant exquiste et coletur et
detur de ea. vncia. j.

Quinta medicina est ex eis bis que bona ſunt poſt
apparitionem digestionis vſoſ ad finem eius. R.
pasſular[que] de ſemt. aut ala connum. t. illarum regio/
num. aliter allacoen t. matricarie allij filueſtris
miri recentis. ana. partem vnam buliant in aqua
in qua p[ro]tus infuse fuerint exquiste ſicut ad con-
sumptionem quarum partium aque et coletur et
detur de ea. 3.j.

Cet iterum seminis apij et anifi et cozdu-
meni omnij ana.3.v.ozigani filueſtris eu-
patozij omnium ana.3.vij. ameos.3.iiij. ſu-
chaja.3.iiij. paſſularum.3.r. decoquantur
in tribus libris aque vſquequo redeat ad
libzam vnam.

TSepta medicina. Et ite[rum]. R. seminis apij anſi
cozdumenti. i. cardamont. vel ſe[com] Boá. ſerapio/
nem cui credendus est dicitur carui agrete. ana.3.
v. ozigani filueſtris. eupatozij. anj. 3. ameos. 3. tij.
sucbaba. 3. iiij. paſſularú. 3.x. decoquátur in l[í]b. tij.
aque donec redeat ad vná lib. et conuenit in quar-
tana de materia frígida.

Cet de illis que bona ſunt eis est vt su-
mantur ameos spice et calamenti omnium
ana.3.r. et carui. et anifi. amboruſ ana.3.vij.
et aſſe pondus.3.v. et 3ins[ib]er pondus.3.iiij.
et caſſie pondus.3.iiij. conficiantur cum ſu-
ficiëtia mellis. et ſit doſis eius pondus.3.j.
cum aqua apij et ſeniculi.

TSeptima medicina est de illis q[ui] ſunt bona eis.
R. ameos spice calaméti. ana.3.x. carui anifi. ana
3.vij. aſſe.3.v.3ins[ib]er.3.iiij. caſſie ſcili3 lignee.3.iiij.
mellis quantum ſufficit doſis.3.j. cum aqua apij
et ſeniculi. et valet in materia frígida aperiendo
et ip[ro]uocando et reſoluendo.

Crocisci hu[us]inodi. Recipe succi eu-

Quartane perio. Fo.cxlx.

patoziij.3.r. scolopêdrie. spodij. ſeniculi. spí-
ce. croci. omnium ana.3.v. lacie et reubar-
bari omnium ana.3.iiij. ſeminis cucumeris
et ſeminis poſtulace omnium ana.3.vj. fiát
trocisci cum aqua apij et ſumantur in potu
cum ſirupo acetoſo.

TRecipe succi eupatozij. 3.x. scolopendrie. ſenicu
li. spodij. spice. croci. ana. 3.v. la ce. reubarbart. anj.
3.iiij. ſeminis. cucumeris ſeminis poſtulace. ana.3.
vj. fiát trocisci cum aqua apij. et ſumantur in po
tu cum ſirupo acetoſo et valent in ſanguinea. est
enim temperate caliditatis.

Cet iteru ad flegmaticam mirre.3.xrrxy.
croci petroſilini amboruſ ana.3.v. spice.3.
plv. caſtozei.3.iiij. anifi.3.iiij. ſ. ſeminis apij et
carui amboruſ ana.3.iiij. amomi corticuz
caffe ſtozacis omnimum ana.3.iiij. z tertiá ſi-
ſileos adriani confectionis omnijus ana.3.
j. et tertiaſ duas.

TNona et iterum ad flegmaticam mirre.3.xxxv.
croci petroſilini. ana.3.v. spice.3. plv. caſtozei.3.iiij.
anifi.3.iiij. ſ. ſeminis apij et carui amboruſ ana.3.
iiij. amomi et corticis caſ. ſ. lignee ſtozacis. ſ. ca-
lamite. ana.3.iiij. z tertiam. ſfileos adriani. ſ. confe-
ctionis descriptio ne. Nicolai et Apuicen. ana.3.iiij.
z tertiaſ duas. z et ex bis poſſunt kiert trocisci miſce/
do cum aliquo liquore. potest etiam kiert. electua[
rium] miscendo cum melle.

Cet quando vehemens fit rigo[rum] êvomi-
tus c[ui]na aqua tepida et ſirupo acetoſo ad il-
lud inuatuuum. Q[ui]s vi[ritutes] eius n[ò] obe
diunt: tunc cum eis quorum rememoratio
deceſſit ſe[com] hozá. Et fiat vapozatio cuſ
embzocha in qua decocta ſunt ſchea ſan-
donicu[rum] et camomilla et similia. homie coop-
to cum p[àn]is laneis aggregantibus caſe-
factionem.

TDioccurans rigo[rum] dicit in eius vebemêtia c[ui]
enuire et conferre vomitum cum aqua tepida et fi[mi]
rupo acetoſo. quod ſi virtutes e[mi] rigo[rum] n[ò] obe
diunt. t. non ſedatur per hoc: tunc curetur c[ui] bis
quorum rememoratio p[re]ceſſit ſe[com] bozam. ſ. oſi[
gestionis materie. 3[ap]ſa enim eſtiret degeta poſ[
fumus fortioza medicamina adib[ere] tam vomi-
tua qua[ſ] resolutiva aperitiva et p[ro]oucativa: et
vbi minor est digestio dentur remiſtoza. Secundo
dicit q[ui] euapozatio cum embzocha. ſ. decocti[re] in
qua decocta ſunt ſchea que est ſpecies abſintbij.
et putatur q[ui] ſit ſandonicum id est berba lumbriz-
co[rum] camomilla et similia. homine cooperto p[à]
nis laneis aggregantibus ſupple caſeſactionem
tuuat.

TRememoratio solutiuorum qui[rum] indiget poſt
digestionem. Lapitulum. l[iv]s.

## Tractatus

Ihebulozum. 3.vj. epithiz mi abstinthij ambozu. ana. 3.v. mirabolanozum citrinozum succi eupatозij em blici. omnium. ana. 3.iii. se minis apij. et anifi. et seminis fenicii omnium. ana. 3.ij. fiat et eis decoctio et soluatur cum eo cum facilitate.

I'ecipe hebulozú. 3.vj. epi'tbimt ab'intbij. ana. 3.v. mirabolanozum citrinózú succi eupato:ij em/blici. ana. 3.iiij. seminis apij. anifi fenicii. ana. 3.ij. et fiat ex dictis decoctio et soluatur cum facili/tate, sec enim medicina erit levis. et posunt dar't de ea quatuor aut quinçh. 3.

Aut sumatur abstinthij pondus 3.x. mi
rabolanop hebulozú. et epithimi oim ana.
3.vij. et fumit terre pondus 3.vij. et suchaha.
to centauree maioris. ambozu. ana. pondus
3.vj. eupatotij. et radicis squinăti ambozu
ana pòdus 3.v. decoquătur cum quinçh li-
bris aque donec reheat ad lib.j.

T. Secunda medicina abintbij. 3.x. mirabolanozú hebulozú. epi'tbimt. ana. 3.viiij. fumiterre. 3.vij. su/cbaba centauree maioris. ana. 3.vj. eupatotij ra/dicis squinantf. ana. 3.v. decoquant in lib.v. aque donec remaneat vna.

C. Pillule leues. Quando administrantur in omnibus quinçh diebus semel sunt/iuua'tes in ea: et sunt experte. Recipe epithimi et turbith ambozum. ana. 3.x. carui. anifi. ambozus. ana. 3.vij. ameos. 3.vij. feminis apij. et fenicii ambozum. ana. 3.iiij. polipodij. 3.vj. agarici albi: quod facile teritur. 3.viiij. fa/lis indi. 3.v. yere pigre. 3.rv. fiat pillule cuz aqua mente. Et fit dosis. 3.j. f.

T. Tertia. Pillule leues quando administrantur in omnibus quinçh diebus semel. R. epi'tbimt tur/bitb. ana. 3.x. carui. anifi. ana. 3.vij. ameos. 3.viiij. se minis apij. fenicii ana. 3.iiij. polipodij. 3.vj. agarici albi: facile frangibilis. nam be sunt bone eius conditiones. 3.viiij. salis indi. 3.v. yere pigre. 3.rv. fiant pillule cum aqua mente. et fit dosis. 3.f. 5.et sunt prestantes marine in flegmatica.

T. Et cum materia est flegmatica còferùt iste pillule. R. epi'tbimt agarici ameos oim ana. 3.viiij. feminis apij. anifi fenicii omnii ana. 3.iiij. sal. naptici naptici 3.v. yere pigre turbith) ambozum ana pondus 3.x. dosis pondus. 3.ii.f.

T. Quarta et cum materia est flegmatica còferùt iste pillule. epi'tbimt ameos. agarici. ana. 3.viiij. se minis apij. anifi. fenicii. ana. 3.iiij. salis naptici soluentis flegma. 3.v. yere pigre turbitb. ana. 3.x. dosis. 3.ii.f.

T. Et quando est cum dolore splenis iuua
tur hoc medicamine et soluit eui cù facilita
te. I'ecipe fcolopendrie. 3.rv. agarici. 3.rii.
mirabolanozú nigrozum yere. ana. 3.r. he-
bulozum: abstinthij omnium ana. 3.viiij. su-

Decura.

Chaha bedeguar camepith eos succi eupa
toziij omnium ana. 3.vii. fructus tamarisci.
radicum capparozum ambozum ana. 3.lv.
feminis apij. anifi: feminis fenicii omniu5
ana. 3.iiij. fiat confectio aut pillule.

I'Quinta, et quando est cum dolore splenis iuua tur hoc medicamine et soluit faciliter fcolondizc 3.rv. agarici. 3.rii. mirabola. indozum. yere. f.lim/plicis ana. 3.x. hebulozum abintbij. ana. 3.viiij. su/cbaba bedeguar succi eupatotij camepith eos ana. 3.vij. fructus tamarisci radicu capparis ana. 3.lv. semi. anifi. apij. fenicii ana. 3.iiij. fiat confectio permiscendo cum melle aut succaro: aut fiat pillule. et hoc aperit opilatòses splenis. et in eloctuario posunt dar't. 3.viiij. et in pillulis. 3.ii.j. posttisme valet in frigida materia. Et fi bene consilieres oës iste medicina sunt leues. Ex quo Autc, nos facit intelligere in curatione bumozis melan colicti esse vtenduì leubus: quod etiam debet obferuari in curatòe cuisufuncbumozis groflì. de bent enim esse medicina fores et debiles ficut pre cipit Autcèna in capitulo de cura tertiane note. I'ibatio patientium quartanam. Lap.lxvj.

Ectius est ut inclinetur regi men eorum in primis septima nisvscb ad tres septimanas ad subtilizationem quandam pzerterc destruunt virtutem. et illud est ut abstieat a carne et alzumet. hoc enim in minozat eozum materias et alleuiat eos et abbrzeuiat Spacium egritudinis eorum. Et post illud necessarium est virtutem viiufica re cum eis que sunt sicut pisces alcatradie et oua forbilia et pulli et altaiegi. Cum ergo peruenit ad tempus in quo sequuntur in ea alzumet et non minozatur egritudo tunc necessarium est custodire virtutem et cibare cuz eo quod est fortius ex carnibus gallinarum et pullozum et arietum et edorum et auin mollis carnis sicut sunt pulli et aduragi et pisces domi qui non sunt magni.

I'lic ponit regimè cibandi quartanarios. et pri mo ponit gradationè regiminis in quartana. sed cundo tangit conditiones et proprietates cibozú ipsozum. tertio ponit canones in cibatione obser uandos. secunda ibi. (Et scias quod còditto.)ter tia ibi. (Sciuſiti iterum.) In prima parte dictit rectius est ut dicta subtilietur a principio vscb ad tres septimanas alìqualiter: ita tamen vr non ca dat virtus. quapropter hoc tempoe abstineat a carne et vncntuofis. dec enim subtiliatio diete mino rat materias: alleuiat egros: et abbrzeuiat Spacii suarum quartanarum. Secundo dictit quod post hoc tempus est necessariij fortiſicare virtutem cu cibis pluris nutrimenti sicut pisces alcatradie. f. parui petroſi: in colerica oua forbilia et pulli gal linearum et columbozum et alta iegi. f. aues parue. cum ergo peruenit ad tempus in quo sequitur in ea alzumet. f. debent sequi cibaria vnctuosa. f. carnes pìngues et ſimilia multi nutrimenti: et nò mi nozatur egritudo. immo ſupple videmus ſtatum eſse diſtantem: tunc necessarium est custodire virtutem et cibare eum cù eo qò est fortius. f. pluris nutrimenti sicut ſunt carnes gallinaz pullozú arte cum. f. agnoz

["Secundus", "Quarta,perio. Fo,cl.", "tum f. agnozum et castra tozum tuenum et edosù et autum mollis carnis ficut sunt pulli. f. colúbo tum et aduragi. t. turturum. et pices bene condit ionati qui nò sunt magnet in specie sua. quia sunt difficultioris digestionis et grossioris nutrimenti et magis viscosi quâ pices parut. In notandù q. in quartana et in aliquibus alij sæb. aliquando in principio subtiliamus dietâ: et poitea ingroſſus famus multis ex cauſis. Primo quia dietam alij quando ſom prefentem dispositione et nò in reſatione ad statum et in hoc caſu quandoq. a principio subtiliamus ppter multitudinè materie et poitea ingroſſamus timore caſus virtutis. Scò quando ignoamus egritudine a principio subtiliamus vt natura cibo nò grauata se totam conuertes contra materià egritudinis ſuperet ipse aut saltè manifeſtet. Tertio quando egritudo ter minatur per paulatinà consumptione materie et materia continue paucificatur. Quarto quando ſtatus est valde lòginquus ſicut in quartana a principio subtiliam: ſed nò multù vt natura nò multo cibo impedita ſele melius conduertes contra materiam ipfam subtiliet et digerat. Iſperam eſt q. poſt tres ſeprimanas poterim? ingroſſare die tam donec virtus bene restaurata fuerit. et poſtea subtilando procedere vefp ad statum. Unde ptoſter aliquas aut vnà ex iftis cauſis. 3. Isaac in tercio ſe. in cura quartane dicit abſtineatur a pullis gallinae ceis ſtarna et perdice per tres bebdomas. das inſtitutans febis: ne cum vnctuofitate carnis caeleſtat et nutratur febis: quia vnctuofum in ſe bræ est quasi oleuz in lucerna. Et quiibus inſerq. Alzumet que probibet Autc. in principio ſunt ciba tia fic facta ex carnibus vnctuofis et lardone. aut ex carne et p[ic]ſibus conditis cù oleo ſicut est mos faracenozu et omnia valde vnctuosa. et alioquò per alzumet intelligunt panem ſuper quem cadit p[ing]ueto carnis cù affatur: licet tamen valde vnctuosa etià non puentùt in p[ec]ſu. verù ius galli ne p[ing]uis: non tamè valde vnctuofum. et ſimilia: immo ipfa gallina magis cùuenſt in p[ec]ſu q. in principio et bec eſt mens Autc. I. Secundo non tandem q[ui] Autc. b[ic] incipit regimen subtile fine carnibus poſtea dat carnes cum ingroſſat dietâ, et in hoc ſe confert 4. 4. ſuperius autem p[ro] subtili dietâ incepi: ab aut? minutis et in p[ec]ſu in grossando ad pullos. et in hoc non eſt pro dictio quoniam vtræq. gradatio eſt p[os]ſibilis in diuerſis boibus et in diuerſis dispositionibus vnthus bo minis. et cum mutatur quartenarius ab abſtine n[ati]a a carnibus ad carnes incbandum eſt a carnibus minòzis nutrimenti. 2. procedendum eſ paularim ad carnes pluris nutrimenti ſicut de auibus paruſs ad pullos et edos. Et econtra ingroſſata dietâ et conſoſtata virtute procedè doverſus ſtatum procedat còrtue magis ac magis attenuà do dietam.", "C[it] et scias q[ui] còdito in eo er quo cibatur habès quartanà eſt q[ui] ſit aggregans p[ro] p[ri]etates: quarum vna eſt vt non ſit crudù: immo resoluès cruditatè quam facit acciderem melàcolia et ſeda eſt vt nò ſit grosliu: immo subtiliàs grosſum. et tertia eſt vt nò ſit conſtrictiù: imo ſolus ventrè. et quarata vt ſit ſanguis ex eo generatus laudabilis et plurimù quidè eſt ita illud q[ui] habet caliditatem et humiditatem.", "T[he] p[on]it quatuor conditiónes cibor patien tum quartana. Primo eſt q[ui] non ſit crudus. t[em]a tertiam incrudans aut generans materiam crudâ immo deſtruat cruditatè quâ facit accidere melà/colia. Secûda eſt vt nò ingroſſet: ſed p[ot]us subtiliet grosſum. Tertia vt ſit lenitiuſus ventris. Quar ta vt generetur ex eo ſanguis laudabilis et ſcom plurimù cibi calidi et bumidi ſunt tales vt patet diſcurrendo. Id autem calidi magis conuenſunt in melancolia frigida quâ calida: immo in multù calida non conuenſunt licet bumidi in omnibus ſpeciebus melancolite conueniant.", "C[it] et tuam ſciuſti q[ui]o cibem ante porimù et p[ro] quòt horas et quare illud. et i[ci]nuſti iteruz q[ui]o quâdoq[ui] necessarius eſ cibus in parotifino et p[or]imo eius p[pter] caufam predictam. verù rectius eſt vt eueniat febris ventre vacuo vt nò occupeq natura cù materia alia nifi cum materia egritudinis donec expellat eam. et vinum ſit purum subtile.", "T[he] p[on]it canò. tuam ſciuſti in capitulo de cibatione febricitantù quomodo cibentur ante paroxismum et per quòt poras q[ui] quare cibantur. Et iterum in eode capitulo q[ui] quandoq[ui] necessarius eſ cibus in parotifino et in principio et p[or]imo caufam ibi dictam. Attamè melius eſt vt occurrat febris ventre vacuo vt natura non occuperat cum materia alia p[ie]ter materiam egritudinis donec expellat eam. I. Secundus canò. et vinum ſit purum subtile maxime in quartana frigida et p[os]p[zie]t in p[ro]cessu. ſed in quartana calida melius eſt vt ſit aliquateniter limpbatum et matozem in ea debem? expectare diſeſtionem anteq[ui] ducet q[ui] frigida. et debet eſſe clarum subtile et vnthus anni tantum vt bumectet.", "J[ura] quartane continue. Lap. I. kviij.", "I[ſpo]ſitio huius febris eſt ſecù dum q[ui] enûciauimus ante ipfam. q[ui] canon in ea eſt h[ui] omoge neus canonì quartane iterpo late et nò diuſerſificatur ab ea nifi in rebus paucis. De illis eſt q[ui] decina tio in illa ad equalitatem in caleſcientib[us] et ad infrigidatione in h[ac] eſt melio: p[ro] p[ter] adherentiam febris: q[ui]are opoſtet p[er] administra tur in curatiòe eius ea que ſunt ſicut firupus acetoſus cù ſeminibus et ge]leniabim q[ui] aqua de radicib[us] equalis q[ui] ſup[po]ſitoria cù melle. Et de illis eſt q[ui] ſlebo]thomia in h[ac] eſ magis necessaria: q[ui] ma]teria eſ magis còp]zehènsa in venis. Et de 4. 4. 4. 4. 4. 4. 4. 4. 4. 4. 4. 4.

Tractatus

P[ro]mo quod declinatio ad calefaciendum equa[\]s
liter: id est fecundu[rum] exigetiam materiet et reliqua[\]rum circunstantiarum in interpolata, et ad frig[\]gandum vel minus calefaciendu[rum] in bac est me[\]lior propter adberentiá febris, quare 03 vt admí
niftref in curatiòe but? ficut frupus acetoſus cí
femintibus, ſenkenti[que] petroſilim et gelenſabim,
ideſt conditiu de roſis et aqua de radicibus equa[\]liſ: ut p[ro]tua ſenkenti et petroſilim qui bus forſte ad[\]dan[que] capilli veneris et forſte endiuia et ſimila ſim
erigentias. Sed bis ſere bonum est ſemp addere
boraginem et bugloſam. Œt fiant ſuppoſito[ra]
ci melle et nò ita acuta: ficut in interpolata. Se[\]cùda differència q[ui]d in continua magis cùuenit ſle
botbomia et 0 materia est contéta in venis. Ter[\]tia q[ui]d liberius conceditur carnes in interpolata
qua in ōtinua. Laue hoc id est obserua hoc. et id[em]
de vino, oleta debet eſſe magis tenuis in còtinua
qua in interpolata. J[]ura eius nouè exigit inten[\]tiones. Prima est debi[tu]r regimen ſex rerum, ſea[\]ſt materieru ſuninu[rum] eductio. tercia est flebotbo
mia, quarta è euacuatio p[ra]zia et ſepe iterata p[re]ce
dentib[que] digeſtius ſcom plurimù, quinta est p[u]o[\]catio vomitus. ſexta prouocationine, ſeptima est
eductio materie p[ro]pozos cutis inſensibliter, octa[\]ua m[é]brazo: ſpoſtatio, nona accidenti[que] correctio.
Et dic ficut in cura reliquarù febriu posuſ flebo[\]tobomim p[ro]tercia intetione quaui sub quarta
includatur, quare flebotbomatur còtter in bac ſel[\]be negligitur: que tamè est p[ra]ſantissimù remediu
ſi ſiat vbi opoſtet et ſcom 0 opoſtet. et econa est
multu nociuà ſi ſiat vbi nò opoſtet et ſcom 0 non
opoſtet. J[]pro prima intentione regimè declined
ad bûmidù. ſed in quartais a melacolita, flegma
tica aut fecali declined aliquiditer ad caliduz. ſed
in reliquis aliquiditer ad frigidù. Dieta a princi
p[ro]p[ro]vq[as] ad tres ſeptimas debet eſſe tenuis: ſed
non multu, quap[ro]pter aut dimittant carnes aut
vtantur paucis carnibus et modici nutrimenti, ſed
tèpoze nostro melius est vt vtantur carnibus ficut
autibus paruis, poſtea pullis, deinde groſſorib[']
et pluris nutrimenti, et poſtea ſi videbit stat? ſecu
turus cù ſeuſ accidetibus, vt quia paroximi[que] cre
ſcant intenſue et duratione Dieta paulatim atte-
nuerur vſat ad statu[rum] incluſue. Si vero nò: còtinue
tur dieta tam dicta. Libi autè ſui babeat quatuor[\]conditiones. Prima q[ui]d nò ſint crudit: immo refol[\]uentes cruditatè qu[ui]c facit melacolita intelligédo
ſcut dicti[que] est in expositio butus paſſus, ſea ve[\]ro q[ui]d nò ſint groſſi: immo ſubtrillantes, tercia ſint
lubricatiut ventris et nò p[ra]ſtrictiui, quarta ſint ſint
geratutu[rum] bont sanguinis et ſcom plurimù calidi ci
bi q[ui]d bûmid[que] ſunt tales licet calidi magis p[ueni]at
in frigida. imo i notabiliter calida ficut in coler[\]ca debent eſſe frigidi. bûmid[que] autem conuenit in
omnibus. Libi autè frigidi et bûmid[que] aliquando
mifceatur cum calidis remittentibus frigiditati[']e
et nò bûmiditati[que] ficut lactuca que forſe eſſet mi[\]nus frigida miſceretur cù calidisnon mouëtibus
bumiditat[que] ficut cù ſicibus aut cù temperatis in
caliditate ficut boragine ant bugloſa. Libi vero
acutu ſali in fine p[re]ceditur prop[ite] in flegmatica
vitentur ficca inquàtum ficca, vinu[rum] ſit purum ſub[\]tile: in calida tamen aliquiditer ſimpbari debet.
ſommus ſit longus: quies animalis et corpoza
conuenſunt, vitentur motus labo[ſi]o[ſi]. Lenatur
venter ſexta ſeunda intentionè cum clifterib[que] aut
ſumptis per os ficut est caſſia, et est bonu[rum] vt cum
bis lentettibus ſit mixtum alioquod leuiter, educes

Decura.

melancoliam ficut ſerum capitnum cù caſſia aut
de octuo: epítibi[mi] cum eadem et ſimilia, et vomi[\]tus etiam adjuuetur cum leibus in principio ma[\]ſime natura tentante, et bonum est etiam vt ma[\]terie còmunes que ſunt in venis educantur cù leu-
ter prouocantibus vi[n]nam et ſudoem. J[]ebo
tbomatur ſuxta tertiam intentionem cum vi[n]na è
groſſa reliquis consentientibus ſcom plurimù in
principio, et aliquando in procesſu conuenit li[\]ſet a principio non conuenerit, ſed maxime con-
uenit quando melancolica est sanguinea, et fi non
eſt magna indicatio de flebotbomia dimittatur. J[]sed de euacuatione materie prop[ite] cum solu-
tiis ſuxta quartam intentionem bonu[rum] est vt pre
mittantur digestiuà qu[ia] bumo[ſt est valde inob[\]diens nifi melancolica ſit nimis ſuperau, aut for[\]te eſſet in vijs ductuum et digestiuà acco[m]moden[\]k
bumo[ſt] melancolico facienti ſebrem, et in princi-
pio digestiuà ſint minus ſubſtituantia incidenția
p[ro]ouocantia et aperientia in procesſu magis. 2
euacuantia ſint prop[ite]a contra materiam: et etià
contra bumo[ſem ex quo genita est, et còmuniter
eua cu[et]er in die ante paroximi[que] digestiuà autes
cùmunia ſint ficut ſirupus de pomis ſirupus de
epítbimo aqua boraginis et bugloſſe. ſerum ca[\]p[ri]num, et multa poſita ſunt ab Autceſi, valentia
in omn[ui]a materia, ſed in procesſu bis addatur ſiru
pus acetoſus mellinus aut succarimus ſcom eri[\]getià et balneu aque dulcis parue mo[re] ſuua ad
digeſſionem, et euacuantia ſunt ficut ſene epitbi[\]mù polipodium et ſimilia, forſta vero ficut la[pi]s
laſtui la[pi]s armenus elleborus niſer. Œpoſita
reperſutur multa debilia et forſta. ſed còmuniter
vtendum est leibus et leuioa competunt in pr[ni]ci-
p[io] cum apparet digestio. ſo[ſt]ioa còpleta di[\]geſſione competunt. J[]p[ro]ouoceturvomitus ſumitus
quintam intentione p[ro]imo cum leibus ad edu-
cendum materias còmunes que ſunt i[st]omacbo,
poſtea materias p[ro]p[ra]tias antecedentes et con[\]ſuctas, et debet eſſe ſo[ſt]io: qu[ia]to magis p[ce]ſi,
ſerit digestio. Et qu[à]do[ſ]s ſit in die paroximi[que] pa
rum ante paroximi[que] quondo[ſ] in die quiete: ſed
maxime tentandus est natura adjuuate et in qui[\]bus est difficilis vomitus p[cedat] cibatio cù mul-
to potu viniut aut aque: aut amborum ſcom eſigen
tiam materie et conſuetudinem. Multa autè vo[\]mitiuà poſita ſunt i textu debilia ſo[ſt]ia et medio[\]cria. J[]p[ro]ouocetur vi[n]na ſuxta ſextam intetionem
in pr[ni]cipto cum leibus in procesſu cum ſo[ſt]io[\]ribus magis aut minus calidis ſcom erigentiam
matere et temporis egritudinis: qu[uo]m copta[\]s
babuſtui in p[re]cedentibus capitulis. J[]educatur
ſuxta ſeptimam intentionem materia per pozos
cutis cum ſudoe, et inſensibliter cum fricatione
que ſit ſo[ſt]io[ſ] in procesſu qua[ſ] in principio. J[tem
cum aqua ozdefi vino ſubtili admixta. J[tem cum
ſuffumiſgijs que maxime ſiunt natura tentante in
dozem. ex ſo[ſt]io[ſ]ibus vero que vantur materia vi[\]geſta et notabiliter mio[za]ta ſunt ficut ty[ra]ca me
tridatum dyatratn p[ir]pereon medicamen de affia
et ſimilia cum vino p[ore]nti, nam bec eribita in
pr[ni]cipto paroximi[que] actu calida p[u]oanc ſudoe
et aliquando educut to[am] materiam mar[ı]tme in
declinitio[ſe, et debet poſt bo[mi]m ſumptione: pan
nis cooperit. Sed bec valde calida non ſunt ad
miniftràda niſi in flegmatica 2, fecali, balneu. Ho
in o[bi]n[que] ſp[eb]us cùuenit. J[]onforſte[ſ] ſuxta octaua[\]itetionè cor cerebru [que] me[]bza naturalia cù electua
rio regum dyamuſco 2, ſimilibus magis aut min[\]que
ca[li]dia

Secundus

calidis scöm exigentiam. I. Lorrigantur acciden
tia iuxta nonam intentionem scöm o portet.

JDe febze sextana septana et similibus. La.lxix.

Et nominatur phitamos et qui
dam nominant huiusmodi fe-
bzes reuolubiles. Jste generan
tur et materia homogenea ma-
teriei quartane; sed est minoz et
grossioz. Et plurimum quidem sunt ex me
lancolia flegmatica.

In hoc capitulo aucto:z determinat de quibus
dam febribus anneris quartane. Et primo inue/
stitutat possibilitate earu opinione propriata et alto
rum. fecundo ponit cura. secunda ibi. (Appropin
quatur.) Prima in tres. primo notificat bas febzes
ratione nominis et materie. fecundo ponit opinio
nes Hypo. et Bal. de possibilitate et impossibili
tate dictarum febrium quintane sEXTANA et septa
ne. Tertio pertractat banc materia scöm opinio/
nem propriata. secunda ibi. (Sextanã auté.) tertia
( Et ego quidc optinoz.) In prima parte dicit istas
febzes nominari phitamos et quosdam nomina/
re illas reuolubiles. fecundo dicit bas febzes gene
rarer materia nature confirmitis materie febris
quartane et eam scöm plurimùs esse materia fleg-
maticam. Notandùq Aulcehi. tria dicit de ma-
teria baru febrium. Timum quod earum materia
eft eiusdem generis vel speciei cum materia quarta
ne. Lulus ratioiet. quia est materia melancolica.
sed grossitie et paruitate tardat motu. Secundo
dicit qb barum materia è grossio: et paucio: ma/
teria quartane. propterea tardius mouetur qua-
materia quartane.nam grossitieis et paucitas re/
tardant paroximùs. sicut ecstra subtilitas et mul
titudo ipsum accelerant. tum quia tales subtilles
et multe facilius mouetur. tum quia magis timu
lant virtutem. Tertium dictu. qb quâus. sint mul
te species melancolie. tamen vt plurimùs sunt ex
melancolia facta per adustione flegmatis. et dic
eftitermo Rafis. xvj. continentis capitulo fecundo.
Dusus autem tertij dicti ratio: est. quia melancolie
ex alijs bumoribus cum pueruentur ad malozem
ingrossationem per calidum adurens ad paucita
tem tantum incinerantur et paucificatur quod ci
nis ille non potest amplius putreferii. et si putre
fit non potest deferre calo:z actualem ad coz suf/
ficientem ad febzem. non entm est illis bumorib?
bumidum tenax. sed flegma. quia babet multam
vifco statem potest comburi et fieri melancolia q
faciet quartanam. et si amplius comburatur et ter
refrificetur facet et quinam et sextanam. na ad/
buc remanebit bumidum qb potest putrefere et
euaporando portare calozem febziem notabiles
ad coz. sicut carbones facti ex lignis viridib? ma/
gis emitunt flammà quam facti ex lignis ficcis.

Sextanam autem et septanam et q sunt
post illas hypocra dixit.

In hæc parte a gens de possibilitate aut impof
sibilitate barum febrium. Primo ponit. opinione
Hypo. scödo Bal. secunda ibi. (Et Bal.) In prima
parte dicit quod sEXTANam et septanã et que sunt
post illas. f. octauanam et nonanam dicit Hypo.
in libro epidimiarum keri.

Et galen dixit. ego non vidi in vita mea

Quartane conti. Fo.chi.

aliquam ex eis; neq: vidi quintanã nudam
fortem et neq: est feb:zis nifi quasi occulta.
Inquit et non est longinquin quin sit causa
in septana. per bi gratia. et nouena regumé
qò quâdo administratur et curritur ſuper
ipsum facit febzem. nã iteratio facit necel-
fario in huiusmodi hozã illam febzem et ſi
dimitteretur et rectificaretur non faceret.
Est ergo causa in periodis eius et in ipsius
iterationibus reiteratio regiminis et perio
di eius non ſunt periodi materie que effun-
datur et eius reditiones. Inquit oportet vt
obseruetur in experientia huius egritudis
hec intentio itavt non accidat erroz.

Ine primo ponit opinionem Bal. fecundo affu
mit intentione eius. fecunda ibi. (Quaisuis Bal.)
In prima parte dicit Bal. dixisse in primo de oſi
derentijs febrium quarto capitulo. sed polifictus
in còmèto epidimiarum fe nunc aliquam vidisse
ex eis. f. sEXTANam nec: seftanam aut aliam ex fe/
quentibus: immo nec: quintanam nudam. f. altert
non associatam fortem. f. manifeetam: immo non
vifa eſt ab eo feb:zis nifi occulta quidem. f. cù alijs
complicata. Item quia remiſſa. Secundo dicit
quod non est longinquum. f. a veritate: quoniam
causa seftane et nonane fit regimè quod quando
administratur et currit ſuper ipfum. t. continuatur
facit bas feb:zes. nam alteratio regiminis còſmi-
lis priori regiminif quod fecit primum paroximùm
facit, necefario i. bm:io: bo:z. f. in die correfpòdecti
illam febzem. et ſi illud regimè dimitteretur et recti
ficaretur idcet fieret regimen: conuenſens contra/
ritum primo non faceret feb:zem. ergo cauſa perio-
do: et reiterat: onus ſtill: feb:zis. f. reiteretur regi-
mis primum. et periodi: buſusmodi feb. non ſunt
periodi materiet que effunditur ad locum mine:
re putredinis eius. Et non ſunt eius. f. materie re
ditiones que. f. exisſes in aliquo cumulo pellatur
pars post partem ſicut fit in tertianis quartanis
e ſimilibus secundù naturam materiet: immo per
malum regimen continuatum cuſuſe: paroximùm
materia de nouo generatur. aut forze aliquis bu:
mo: preeſiſtens putrefit: forze: pribitua tranſpi-
ratione. et forze nunc vnus nunc alius. I. Tertio
dicit Bal. dixisse quod obseruetur in experientia
buſus egritudinis an pendeat a regimine malo
continuato an a materia que effunditur per par-
tem post partem et non fit erroz in regimine. imo
supple ordinetur regimen: contrarium primo.

Quaisuis galen? fit quasi negans aduen
tum harum febrium. et quasi qò fit necella
rium vt fit huiusmodi feb:zis alia radip. Te
rum hypo. iam verificauit ſermonem in in-
quentione septene et nouene. et non est illud
manifeetum mirabile neq: manifeſte ipſi-
bilitatis. ita vt fit necefariu in eo redire ad
administràdum. Et ſermones quidc quos
locut? est hypocrates in capitulo haru fe-
brium ſunt qò septena est ploita et non è
mortifera; et nouena est logio:z ea et nò est
mortifera. Et dixit qò quinta:na est de-
rio:z febrium. quonu: fit ante ptoſim et post
ipsum.

## Tractatus

Hic Autem, aliummit intentionem Bal. dicęs q
Bal. est quasi negans aduentu barum febrizium.q
nò absolute negat eas: sed negat eas accidere sì/
cut accidunt alie febres paroſtimales. i. fin natu
ram bumosis per periodicis quottidie sicut fleg/
ma. aut de tertio in tertiù sicut colera, aut de quar
to in quartu sicut melanolita, cultus negatiòis ra/
tio est. quita si darentur de febres: tunc darek alia ra
dix. i. alius bumoz a quatuor generibus bumorù.
sed hoc est falloz, consequentia tenet. quita bumoz
faciens bas febres non potest esse melanolita que
mouetur de quarto in quartu nec colera nec fleg/
ma propter similem causam nec sanguis. q. facit
motu continuò. ergo necessario erit alius bumoz
diſtictus ab illis. Et hoc est quod dicit Rasis. xy.
continentis viitimo caplo. dixit Bal. i. in lib. epidi
miarù. Mon vidi feb. currere per septè et diſplicet
mihi dicti Hyppo. hoc affirmàtis. q. imposſible
eſt ut dicit de quo bumoz eſt. Aliter potest expo-
nirad alia ab buòzali. q. radix butus febres nò
est aliquis bumoz qui ſom natura ſua facit bæc
feb. ſed ſolum malitia regiminis. I. scòo dicit q
Hyppo. dixit cum veritate inueniri septanà i. no/
nuan. et boc non est manifeſte mirabile aut ma-
nifeſte imposſible. itat ſt neceſſarium in eo redi
re ad administrandù. i. ad inuenendum aliquas
causas occultissimas. Wysteria enim ſunt res oc
culte ſoli deo cognite vt diſſicillie cognite. I. Ter-
tio dicit q. ſermones quos locutus est Hyppo. in
caplo darus ſeb. ſunt q. ſeptena est prolika: ſed nò
mortifera: et nona longior ea: ſed non morzike /a
ra. et dixit q. quintana est deterior: febres: quoniam
ſit ante ptifim aut poſt ipsam. Et dixit in ea Bal.
vt ſeitis in commèrando textum illum ſatis dimi
nute et parum ad menſe Hyppo. quarè text. ille id/
get exponiſt. Textus autem de quo est ſermo bic
in primo epidimarum ſic ſacet. Quintana oim
peſſama. etenim ante ptifim et iam ptifim patien-
tibus interſicit. Lommentu Bal. est boc. Qui pt/
ſim patiuntur etibica ſebit locutus febze nunquam de
ſi nente. Euentus namque eius ſicut et aliarù omnius
ſam didicift in libro de differentis februm. et ea
que per tertia aut per quartam diem paroſſima/
tur: ſicut dixit Hyppo. eam ą per quintam. de qua
quintana eſt times causam dictam a nobis quod
de ſeptenis et nouens paruſ ante audiuit. Dixit
autem Bal. in comèto precedèti non reperiri bas
febres niſi casualiter. Ex quibus verbis aperte li/
quet Bal. in commentando textum illum ſuſſe de
minutù et parum declarasse mentè Hyppo. Eget
ergo ſermo iſte expositione, ppria Aut. intendèntis
ter. illum declarare et ponere opinionem ſuam in
bac materia dixit.

I. Ego quidem opinò huic ſermoni mo-
dum quèdam, et eſt ut ſit ptifis ſignificans
ethicam. et ſit ſermo ei quintana ſubiectus
propositionis indefinite nò ſignificat is cò-
munitatè. Ergo è quasi dicat qò de quinta
na est vna ſpecies deterior: februm. ergo è
significatio huus ſermonis eius qò cù ſe-
bres prologantur et permiſetur et diuerſi
ficatur perueniùt plurimù ad inflamandù
mèbza principia et ad ethicà. et depprie-
tate harum ſebiù eyt ſtent in fine ſuo ſim
ozdinè vnù. et plurimù illi ſup quartanà.
et ià testificati ſumus eam quintanà. veru

## De febre.

ipsa perducit ad quartanà quando in huo
ribus è exuberatio et in hùiditibus mul-
titudo. Eùsque liquefactio ias multiplicatur
et evacuationes senſate et inſenſate frequè-
tes ſunt non remanet in hùoribus cinerei
tas niſi illud qò minus eſt et groslius. et il
lud facit eſſe neceſſarium vt ſit paroſſinus
tardior et fiat illa que ſuit quartana quin-
tana. Et in huius modi quidem diſpoſitio-
ne forſtate erit corpus preparatu vt inſlà-
metur et fiat ethica.

In parte preſenti Auicen, pertractàs banc ma-
teriam primo exponit tertù Hypo. in primo epi-
dimarum. et declarat mentem eius. scòo còſutat
ratiónes ptra Hypo. et remouet quàda inſtantiam,
tertio ſummis laudibus eottill Hypo. dicés ſue
auctoritat credèdum eſſe. quarto dicta Hyp. con
firmat ex relatu et viuſ. scòa ibi. (Et nò oporèt vt
negetur. ) tertia ibi. (Amplius non est quarta ibi.
( Et iam reſuſt. ) Prima in duas. In prima often
dit quomodo quitana è q est deterior: ſeb. alijſi an/
tecedit ptifim ſue etibica. Scòo ondrit qùo alijſi
subſequitur. scòa ibi. ( Et iterum etibica. ) I sed
pro notitia prime partis est ſcitedum qò Auicen.
Intêdens declarare dicta Hypo. primo epidimia
rum et martime illud quintana est deterior: ſeb. qui
ſit ante ptifim. et poſt ipsam premitit ſer propo-
ſitiones dicés. I Ego opinò: buie ſermoni Hyp.
eſſe modum quèdam. i. quèdam intellectum veru;
tunc ponit primam proſpositione que eſt q ptif-
ſis ſignificat etibicam. i. conuertitur cum boc termi
no etibica. et non accipitur bic ptifis pro etibica. ſe
quente vleus pulmonis. I Secunda propositio è
v ſit ſermo eius quintana ſubjectum propositio/
nis indefinite non ſignificat is còmunitatè. ergo
eſt. quasi dicat. quintana est vna ſpecies deterior:
februm. i. qò ſubiectu butus proſpositionis quin-
tana est deterior: ſebris est ſubjectum propositio/
nis indefinite: cum in ea ſubjectatur terminus cò-
muntis fine ſigno. vnde ſignificat qò aliqua quin-
tana è deterior: ſebris. I Tertia propositio. ergo
eſt ſignificatio. et verificatio butiuſmodi ſermonis
eius quod ſebres cum plonganè t permiſetur et
duuerſicantur perueniunt: vt plurimù ad inſlam
mandum mèbza principia et ad etibicam. i. q fe-
bres permiſte duuerſificate prolongate. et duuer-
sſicate. i. ſacte inordinate vagantes in ſuis paro-
ſuginis inflamàrt mèbza principia. et proprie cor
et ducunt ad etibicam et dec propositio nota eſt ex
dictis. Balent in comento tertij pronomittorium.
I Quarta propositio eſt de proſzetate baru ſe-
brium. et eſt ut ſtent in fine ſuo ſ odiinem vnù
er plurimum illius. i. ordintis tràſit ſuper quarta-
nà. et iam testificati ſumus eam quinlanam. i. ſeb.
inordinate vagantem propter diſſormitatem in
aduſtione bumorum a quibus pendent. tandè re-
ducitur ad vnum odiinem. q: tranſeunt in quar-
tanam et aliquando in quinlanam que ſecundus
plurimum ſequitur quartanam: aliquando non.
Laufa autem butus eſt. quia bumozes a quibus
pendent butiuſmodi ſeb. inordinate cum ptius eſt
ſent diſſormes in aduſtione tandem reducunt ad
vniformitatè cum ſunt veri in melanolitiam. pro/
terea factum ſeb. vnſus modi ſecundum forma-
zæ et proſzetatem melanolie que eſt quartana. et
aliquando eſt quintana: quam ſecundu plurimus
preceſſit quartana aliquando vt ofſtendetur.

I. Quinta

Secundus

I
Quinta p[ro]positio verus ipsa f. febris inordinata percutit ad quartanā quando in buōzib: est exu/ beratio, etin. buīditatib[us] multitudo. Lū aut liſque ctio tā multiplicatur et euacuationēs senſate freqn[es]tes ſuerint no remanet in buōzib: cinereitas niſi illius q[ui]b[us] est, eſt minus: et illius q[ui]b[us] est groſſus, et illo facit q[ui]b[us] necessaritū vt p[ro]ſim: ſit tardio: et fiat illa q[ui] ſuit q[ui]rtana q[ui]ntana. I. febris inordināte vagās p[ro]ducit ad q[ui]rtana q[ui]n buōz: melācolicus è mult: nec valde ingroſſatione p[ro]aduſtionē. Lum aut p[ro]cedēte aduſtione et liquefactione et multiplicatis euacuationibus ſenſatis aut inſenſatis buōz: melācolicus pa[ci]ficatur et ingroſſat p[ar]o[ſim] ſit tar/dior: et fit tranſit: ex quartana in quintanā. I. Se/ rta p[ro]positio et in but[us] quidē dispoſitione forſtasse erit c[or]pus: p[re]paratu vt inflāmēt et fiat etbica. I. c[or]pus eſtens in b[ac] dispoſitione erit paratum ad etbicam. vnde sequitur etbica quintanā et eius cauſas.

Cet iterum ethica quando antecedit nò
est lōginuō quin faciat accidere in humo
ribus cinereitatem quādam propter par-
uratem ſuam in poſtremis ethice. et acci-
dit illi cinereitati putredo: quare accidit
febris.

Ibidc declarat duo. Primu[m] qu[ia] quintana aliquan
do sequit etbicam. sc[om] q[ui] ip[sa] est mala. sc[oa] ibi.
(Et la deſtruxit. Primu[m] p[ba]ſt. ſic. Etbica aliquā
do caufat cinereitate i buōzib: i. buōze paucu ter
reu[m] melancolici genitu ex buōzib: per aduſtionē
ab ip[sa]. aduſtione facut cu[i] buōzii aduſcit putre/
do. igitur caufat quintanā. ſha tenet. cum quinta
na t[ia]t ex putredine buōris melancolici paucu ter
rei groſſi.

Et iam destruxit febris ethica c[or]pus.
eſt ergo mala ex hoc q[ui] ip[sa] est signu[m] adu-
tionis humoris de quo n[ò] remāſt niſi pa-
rum; et fit aduſtus paru[m]; et ex hoc q[ui] ip[sa] è
c[à] additionis febris et duplicationis eius.

Ibidc p[bat] sc[om] f. q[ui] ip[sa] ſit mala et moriſtera.
Tā ip[sa] est mala p[er] viā ſigni q[ui] p[er] viā cauſe. iſt[ut]c.
tenet ſha. et p[ima] p[ar]s p[ra]b[at]nā etbica tā destru-
rit. c[or]p[er] ergo q[ui]ntana q[ui] est effect? et è mala p[er] viā
ſigni eo q[ui] ſignificat buōris aduſtionez ex quo n[ò]
remāſt paru[m] aduſt: et ſignificat c[or]pis extremas
consumptionē. Sz q[ui] ſit mala per viā cauſe. p[ba]
tur. quia quintana veniſes poſt etbica est cauſa du
p[lic]ationis ſe. et augmět etbice.nam p[rimo] erat
ſoli etbica.nunc vero quintana est addita etbice.
et ſic ſunt due feb[res]. quarum vna auget alteram.

Bic cadunt dubia

dificillione vi-
gna. Primus q[ui]

est materia febris inordināte vagantū ſequentiu
ſeb[res] cópoſitas plongatas. Dicendu[m] q[ui] ſeb[res]
multe adinutic[em] cópoſite ſic[ut] tres tertianē note et
due tertianē cum vna flegmatica q[ui]n babet ma/
terſas babentes modos ſuſe et quantitateſ ſuis
formis propor[tion]atas babét per[dos] o[dina]
tos ſuis formis et p[ro]p[ri]etatibus propor[tion]a/
tos. E[um] vero putredine et aduſtione diu p[ro]ce/
dente bi[] bumo[ſes] ſunt p[u]erſi in melācoliā faciut
quartanā vn[us] aut duas o[dinate] de quarto in q[ri]
tum affligentes. in tempore autem medio quādo
ſi[mi]t bumo[ſes] ſunt multum elongati sc[om] qua[t]ita
tes et modos ſubſtāt[e]a quantitatibus et modis
ſubſtantie ſuis formis p[ro]po[ſ]tionatis: vt quia ſunt

Sextana et si.

Fo. clij.

notabiliter paucificati aut igroſſati: retinēres in
ſuas formas subſtantiales et proſp[er]tatēs: t[ur]c fa-
ciunt feb[res] inordinatas et vagantes. quia ma/
gis tardantur paroſimi quā conueniat formis et
proſp[er]tatibus bumo[ſi] illo[rum] et cum boc retarda
tiones ſuorum paroſism[or] ſunt diſſormes: eo q[ui]
diſſommiter buōzes illi ſunt paucificati et ingroſ-
fati ipſis diſſommiter refiſtentibus caliditati pu-
tredinātī eos paucificanti et ingroſſanti. materie
itaq[ui] feb[rium] inordinatarum ſunt materie diſſo-
mitter magis paucificate et ingroſſate per putre-
dinem et aduſtionem quā conueniat formis ſuis
subſtantialibus quas ad buoc retinēt. Et ex b[us] in/
fertur ex feb[re] ſanguinea poſſe ſkier feb[res] diuer-
sas: poſtea inordinatas: poſtea quartanā aut q[ui]
tanam: quod patet ex dictis b[us] et in capitulo de
finocba.

Secundum dubium

vtrum c[ui]
deuenitur

ad quintanā precedingē etbicam aut ſequentē ſit
necesſaritū p[re]uenire quartanā. Et arguitur q[ui] ſic.
quia ad groſſitiam ma[i]o[rem] et paucitatem maſo
rem non est deuenire niſi per groſſitiam et paucita
tem minorem. ergo p[ri]us erit materia incinerata
groſſitie et qua[t]itate proportionata quartane q[ui]
quintane. In contrarium est Autce[n]. iſicens q[ui]
licet plurimū ſuper quo ſtant feb[res] inordināte ſit
quartana tamen reſtificatur ip[ram] ſuſſe quinta[
nam. Dicendum sc[om] Bentlem q[ui] ſicet sc[om]
plurimū ante quintanā ſit quartana c[ui] antecedit
etbicam aut ſequitur: n[ò] tamēt eſt: necesseſtuar: cu[
tus] ratio est. quia bumore facto melancolico non
est ne[cess]arium ip[ram] putrefier. ergo non est ne[
cessarit] ſkier quartanā. et iteru[m] dum putrefit
p[oteſt] ſkier groſſior: et paucior: qua[rum] p[ro]po[
tionalis q[ui]ntane et poſtea putrefier. ergo p[oteſt]
eſſe ante etbicam et poſt etbicam quintana quam
non antecedit quartana.

Tertium dubium

vtrum quintane
et f[er]tane et reli-
que p[os]ſt[ui]t ſkier n[ò] precedinge alia ſeb[re]. In quo

dubio sc[om] Bentlem tenenda est pars affirma-
tua. Nam bomine remanente in apparente lati-
tudine ſue ſanitatis p[oteſt] bumo[rum] melancolicus
paulatim ingroſſari et paucificari. et tardius mo-
ueri quā per quartu[m] ergo p[oteſt] moueri per quín
tum diem aut aliquem ex ſub ſequentibus.

Quartum dubium

q[ui] ex dictis Aut

c[ui]b[us] de intē-
tio[d]e Hypo. videk[em] poſſe p[ro]clu[i]di ſextanā et ſequentes
eſſe d[eter]io[zes] quintana.q[ui] ſic[ut] quintana est de/
terio[rum] quartana. quia bumo[rum] p[ar] aduſtione est ma-
gis paucificatus et ingroſſatus ita ſequentes ex
eade[que] cauſa ſunt d[eter]io[zes]. p[er] Hyp. qui d[et]
kit quintanā eſſe d[eter]io[zes] ceteris. C[or]po[s]oluto-
ne.buſus dubij p[re]miſſendu[m] bmōt ſeb[ur] dupliciter
poſſe ſkier vno modo e[po]rroſe regi[mis] ſic[ut] p[ra]
cuit Bal[que] sc[om] modo ex aduſtio[rum] p[ar] paulatim
buōzes melancolici paucificante et ingroſſante
ſue antecedant etbicam ſue ſequantur. terio[rum] ex
ſuccesſua paucificatione et ingroſſatione bumo[
ris] non quidem per aduſtionem ſeb[ri]lem. ſed ex
actione caloris naturalis et continentis paula[
tim bumo[rum] melancolici et flegmatici pauc[
ficante et ingroſſante bomine remanente in lati-
tudine ſue ſanitatis aut neutralitatis apparētis
cui buōzii taliter paucificato et ingroſſato poſtea
ad caſidat putredo. P[os]ſet etiam melia p[ut]refier et
ingroſſari per frigiditatem cōgelantem et exprimem

Tractatus

De febre.

tem buſiud:et poſſa putrefieri, qno premiſso dicl
tur qoſi be ſe ſe ſuendi at p[ro]mo modo certu eſt qoſ
q[untana] eſt ſterior: et ſe ſtana et ſe ſtana ſeptana:et
ſic deinceps eo q[ui]ntana frequetius afflitig, ce/
terſis ergo paribus eſt ſterior: et ſimiliter ſe ſtana
ſeptana. Si ſo bmōi ſe ſes fierent, ſe]o modo ex
aduſione ſebili ſuone paucificāte ratio facta in
p[n]capto[d]oij] coſluderet ſe ſtana et ſequētes de/
terioſes quintana, ſed non eſt veriſimile per adu/
sſtonē ſeb, poſſe corpus tantu] ſumt vt bumozes
ita paucificut et inſtantur et, ſaciant ſe ſtana
et q[ui]de nceps quin p[rius] accidat, mo]z. [ideo] by/
po, diſt q[ui]ntana eſt ſterior: c[ui] non c[ó]paravei/
rit eam niſi ad quartanā et ſe, in]o]dinaſtas q[ui]llas
ſceſſerut, et dato etiam q[ui] et etricus nō mo]rezet
melacolia tamē boc modo incinerata non poſſet
a]p[lius] ſerre calo]z[que] putredina]e ſuſcientē ad ſeb.
Si vero bec ſe, accidat, tertio modo dicendum eſt
quintanā eſſe ſterior]o]z: ſe]ntana: et ſe]ntanā ſeptan]
na: et ſic de]inceps. Primo per eandē rationē qua
p[cluſum eſt quintanā p[imo] modo]venientē eſſe de/
terioſe ſe]ntana. 3t[è]ta poroſimus eius eſt inſi]
ſto: q[ui] p[re]cedēte] relolutio]e]t]nue] remanēt partes
terreſtrioſes et mag[is] frigi]de: et a quib[] paucioſes
vapo]zes e]u]e]n]c, tertio]ta poroſim] q[ui]ntane ſunt
longioſes veriſimiliter qua] poroſimi ſe]ntane c[ui]
p[è]deant a pluri] materia. Et ſimiliter dico de pa/
roſimo] ſe]ntane in c[ó]paratione ad ſe]ntanā, et ſic
de]inceps.

### Contra nouana
eſt long]or] ſe]ta/
na, ergo poroſim]
nouane debet eſſe long]or] poroſimo ſe]ntane
ten p[ro]n]a, q[ui]ta ſicut ſe babet tota ad tota ita paro/
rimus ad paroſim]m, a[n]s a[ut eſt Autce]n, in littera
de int]t]ſo]b]yp. Et confirma]r, q[ui] groſſites mate
rie plus operatur ad longitudine] qua] multitudi
eus vt ex textu colligi] poſſet. J[ad] boc d]icitur ne
gando p[riu]m]a p[re]ſequit]a, cauſa e[m] quare nouana
eſt 15]g]or] ſe]ptana eſt, q[ui] t[ard]e] poroſimat, vnd[em
in]equi]t]e]po]ze] minus de materia eius consumitur.
Et quo tamē non sequitur q[ui] poroſimi ſint lon]
g]to]zes, nec sequit] groſſit] plus operatur ad longi
tudin]que multitudin]que p[re]cipue in materiis val]
de terreſis que per putredin]e ſunt apte cito incite
rari: quanto e[m] materia eſt groſſo]r] et terreſtrio]:
tanto eſt vicinio]r] incineration]t. Forte tamē in ma-
teria non ita terreſtri poſſet eſſe veru], male tamen
groſſites materie poſſet multitudini eius c[ó]pa/
rart in facendo longitudin]que vnius ſe]b]ris totalis
aut poroſimi fi quis bene consideret.

Et nō op]o]tet vt neg]e]tur egr]itudines
quas non c[ō]tingit videre in t[é]poze quodā
et quadā regione, nam hoc genus non c[ō]
]p[re]chenditur per multitudin]e, neq] iterum
op]o]tet vt dicatur p[ro]ſi eſt quintana; t[uc] ne
ceſſe eſt vt ſit materia quinta, nam melaco-
lia generat quintana]s nō p[ro]pter hoc p[ri]m
quod ipſa eſt melancol]ia; immo p[ro]pter ea
q[ui] ipſa eſt pauc]a groſſa, et iam non plon-
gatur quin ſit in corporibus quibus]da me-
lancol]ia groſſa pauc]a cui accidit putredo.
In parte p[re]ſenti Au]ice]n] p[ri]mo c[ó]putat ratio/
ne] Ba]l, ſe]co] remouet in]ſtit]iā, ſe]co] t[bi]. (Et non
c]o]uenit.) Rationes Ba. fueru]t]ue, p[ri]ma p[ro]ſe
nō vid]it in vita ſua aliquā illa]z que ſunt poſ] q[
]ntan]a nec vid]it quin]ta n]uda] for]e. ergo nō ſunt
pon]e]de, ſe]co] ratio, q[ui]ta ſi dar]etur eſſent d]ad]i]ali

b[uo]zes p[ter] quatuor: J[ad] p[ra]ma rationē n[hi]d]t Au
ce]n], neg]ado] ſ]nam, nō e[m] op]z vt neg]e]tur egr]itud
nes quas nō p[re]tinge videre in quod]a tpe] et i] q[ui]
d]rige]t. D[oc]e]n] gen] nō c[ó]p]re]bend]t p[er multitudi
d]in]e. i[q] multot]ies eu]n]tate]r, c[ó]tinge]t e[m] bmōi ſe,
in quod]a tpe] et i] n]q]da] reg]te] vid]eri et nō in o]ibus
et ita vid]eri ab aliquo, n]to] ab o]ibus. J[ad] ſe]da]
rationē ſimiliter neg]et n]ham d]icēs, nec op]z iteru]
vt d]ica] p[ro]ſi ali]q] e]q]ntana p[ro]ſi nec]ſe] p[ro]ſi ma-
teria q[ui]ta, i[q]t]b]u]z]n]a] mel]a] g[hat] q[r]tan]a, al]
q[r]tan]a n]o pp[ro]ſi ip[ra] ſit mel]a] im]o p[pea] q[ui]
p[ca] /groſſa, t[ia n]o p[lo]ga]k, i[n]e] ip]ke] q[ui] ſin q[ui]b[
d]a c[ó]pib]e] mel]a] pauc]a /groſſa cui accidit putre
do. D[ic] ter, apte eſt a] p[re]B]til]e: qui yult p[lo]tica
tionē eſequi p[re]p]etate] e] forma] sub]t]at]ale] b[umo]t]s
acte p[oc]urrentis ad motu b[uo]zes i] deter]ato tpe] p[re]
pue p[ro]ſi text] d]ica] q[r]tan]a ſicut c[ó]t]er rep]it: 15] B[et]
li]s inuat b[uc]ter, eſſe] m]alignatu], t[em] inantiq]s lib]s
inuentur quin]ta]n]a, apparuit e[n]i et b[uc]ter, n]on
bene fonare p[ro] op]in]ione ſua.

### Motandum
f[m] gent]il] p[re] declaratio]e
p[ri]mi dicti] ſue] rōntis p[ro]ſi ali]
q[u]do] p[ra]n]ſit] magn]a] no]z] reuol]utio in q[ui] n]o] vi]
d]en]t ali]q] egr]itudines ſicut Bal, non vid]iti] ſuo tpe]
l]apidē ab int]e]tis vt refer] ſexto iter]to]: qu[em] tam]
B[ettilis] bis eſ vid]iſe] v]ic]t, et ipſo ſcrib]ete] b[ac] le-
ct]ionē] laudabilis vi]r mag] Jo], J[uli]nt]e] de for]i]
u]t]o miſt ad ip[m] lap]idē] ad q[ri]tat]e] nu]ci] vomitu
expul]sum poſt] dol]o]z] ſto]i] erat t[ill]i] lap]ids] dur]
q[ui]ſis e] d]ur]ic]es g[ip]t] vi] figura lap]ids] erat ro
t]uda] obl]oga], i[ſi]g]u]o]al]s, t[em] b[oc]n]o] ſuit] vi]ſuz] a
p[re]de]ceſſo]: lb] n]ri]s, n]on t[hi]z] neg]ar]t: im]o lb] c[ó]ce
di] ſicut mon]tru] raro] veni]ſes. Ego et] meo tpe] vid]
vna c[ui] mag]ro B[ro]h]i]ctio e]gr]ie] do]cto]e] ver]one,
a]pa] in] ig]uie] cu]t]u]da] mulier]s i] quo er]at] lap]ides
tres ad q[ri]tat]e] caſt]ane] ſorme] t[ed]entis de] rotund]
dum] d]ur]it]e] g[ip]t]q[ui] q[ui] a]pa] me p[re]ſit] ſeu]ci]. 3t[è] ve
na medena multi]p]ica]n] medena clu]tate] qua]s
Bal, n]p[ro]vid]it, tertia q[ri]t]e, cap, p[po]. Item tpen]o
pauct aut nulli] vid]i]t] ver]mi] re]p]etate] ſub c]ute, qu[em]
t[hi]n] Au]e]so]ar] q[ui]da] ſap]ete]es by]pant] pon]t], non
ſunt ergo bec a nobis] neg]ada] : im]o p[ot]i] n]fa i]nd]
t]er]est b[oc]p]a]ſaufa] i]ue]li]gare] t[em] o]m] pol]i]g]o]n]g]
]e] in natura] ſicut recte] ſen]ſit Au]er, p[ri]mo colliget.
Ego, n, credo cauſam material]e] lap]ids] de q[ui]
ſup]a eſſe] k[la] groſſu] t[vi]ſo]su], c[am] a[ut] effici]t]e] eſ
]calo]z] loci in quo] gener]atur vna c[ui] calo]z] mé]b[ro]
rum c[ir]cuſt]anti]s c[ui] ad]i]uro]z] et]a] calo]z]s] conti-
n]e]tis qui] calo]zes et]a] resolu]e]do partes b[umi]do]
res] reſidui] in]p]ſi]ant et indurant. fig]ura]tur en]im
et colo]z]antur ſ]om] fig]ura] et calo]z] mé]b[ri]n] in quo
gener]tur, b[inc]e] q[ui] lap]ides renu] ſunt longi] ro/
tund]t] rub]et. fig]ura] et]a] aliquando in locis am
pli]s ſ]om] fig]ura] f]eg]matis q[ui] ibi] rep]itur, aug]
tur aut]e] p[pter] additionē] f]eg]matis: q[ui] ſicut p[au]
lat]im] add]ik] et in]u]ſcatur c[ui] p[rie]ſek]ſi]ſte] : ita paup]
lat]im] indu]ra]. Laufas] a[ut] ver]mi]t] vide, x]ſ, tertij.
cap, p[pr]io, et in pler]tij] locis. Sed c[á] cur rep]tant
ſub c]ute] eſt e]o]z] sub]tilitas] et] ag]ilitas. Laufam au
tem] ven]e] med]ene] vide] ab Au]ice]n], loco allegato.
J[]not]a]ſ]e]co] p[ro] declaratione n]hi]ſi] p[re]ſe]co] p[ro]
t]ex. Au]t]c, d]ic] p[ro] mel]a] g[hat] q[r]tan]a n]o pp[ro] boc p[
]ipſa eſt mel]a] im]o p[pea] q[ui] ipſa eſt pauc]a /groſſa
ſicut c[ó]t]er rep]it: eſt mult]a]tra opin]ione] B[ettilis
p[one]t]is p[iod]icatione eſequi p[re]p]etate] b[umo]p] et
form]a] spec]ifi]ca] eſue], 15] g[ip]t] e]n] di]ere] c[am] mel]a]
gener]at quartan]a in]p[ri]t] mel]a]: t[em] forma] p[ec]i]
ſic]a] t[re]p]o]ſ]etate] eſue]. B[lo]fat t[hi]b]unc tert]i], p[ra]
lute] ſue] p[ro]op]ini]o]s p[ro] mel]a] n]o] fac]t] quartan]a] soli]
in]qu]atu]

Secundus

Sextana et si.

Fo.cliij.

inquantù melancolìa, sed inquantù melàcolìa cù
determinata grossitìte et quantitate. I Pro cuus
intellectu nota, q. Bale et Aut. viderunt, et periodi
catio colter et yt in pluribus inuenta lequitur for-
mam specificà buminù, nà, ex grossitìte et qualità
te in buòze impossibile est inueniti bas decermi-
natas periodos plùmù inuètas cù iule dispositio
nes sint in infinitù variabilés: vt dictat altas seve
clarasse. Et affirmat Bal. doc sensitè in cò, epidi
miarum,DECIT, EN differentia est inter bos viros, q.
politq. B. cœccit et periodicatio sequitù formam
specificà buòzum nò potuit còcedere et esset dare
quintanà et sextanà; et feb. bmòt. q. sequitq. et esset
dare altùn bumozè. Si eſt periodus quinua est san
guis quotidiana flegmatis, territa colere, quar-
tana melancolie, ergo quintana erit quittibuzòris.
Aut. EN vidit q. 15 periodicatio sequatò formas ſiue
naturas specificas: EN eſt de ß huc ut de alijs actio/
nibus naturalib, q. ſequunt eiº formas cù determi-
natis accitibus vt attractio ferri, sequitur magne
tem in determinata quàtate et qualitate, vnde ſi
alio vngakno barit. 13.º, tertij. Et in. 5. pibſico
ru, dicit Auer. 15. tgik melia principall moucatur in
quarto a pprzetate: EN requrit determinatà quan
titatè et modùn substantie quib? pmutatis nò pòt
seruare ſui modu: EN cù posuit in aliqua substantia et
quàtitate putrefiert et pellit tgitur aliquo tpe mo
uerit poterit EN nò qu quartù, decunt dicta BE. Ego
tni credo. B. et Aut. voluſſe formas specificas bu
morù et ſuas pprzetates còcurrere ad periodica-
tionem: fed, nò eo nò què ponit. B. volès eas cò-
currere actiue, nà ſequereq. q. forme substantiales
et pprzetates buminù, eſſent date eis in pniciem
et corruptione: qò nò ſane mentis diceret: cù a na
tura ſint date buòzibus et oibus in ſtitis ad ſut cò-
feruationè et ad refiſtendus causis corrupeſtibus:
sicut et còpicio, refiſticè ergo quàtù pìnt mèbzs ex-
pellentibus buòzes extra locu ſui naturalè, verbi
gra: de itra venas ad extra venas et cuuſtibus et bu
moris per indicatio inſequit bác ppoportionè potè
tiarummèb: quòz moentùs buòzes ad ſuas refiſtè
tias. Et q. melia per formaubuſtantialè pprzetà
tem modùn substantie et còplexionè magis refiſt
mèbzs expellètibus ch. colera: et colera ch. flegma:
r. kla ch. ſanguis ipfa tardius piodicat c. ch. de
quarto in quartù; colera ò tercio in tertiu: kla quot
tidie: ſanguis ch. tünie. Et bec oia ſunt ampliſime
declarata in qòne de periodicatione. Et bác op-
nionè voluit. B. in comè, epidimitarù, et Aut. pria
quartì ca. de fermò e vli in febrib? putridis. S. illo
Et ſi te quidè fe. quib? ſunt parorimi eradiſatio-
nis et tepòzis: qnòq. dimittunt ordinè ſui, ppter vi
ueriſitè materierù in multitudine et paucitate et
grossitie et tenuitate: r. ppter diueriſitè in eis in
genere: ita vt pmutent quedà materie: et ſiant de
genere alteri? que diueriſicant in eis in ſpecie et
nò in multitudine et paucitate et tenuitate, et groſ-
ſtie tni. Et nota illas particulà, que diueriſicant
in eis in ſpecie et nò in multitudine et paucitate te
tenuitate et groſſitie tni. Tè in ca. de feb. apatù vnt-
cuiq. buminò: inſt periodus: que ſibi còuenit: po
nende ſunt itaq. forme specificæ et pprzetates in
bumoribus facientes ad determinatas periodos
fed nò ſicur Ben. qui posuit ipſas active concurre
tes ad motus buminù: immo debent pont refèt
tes mèbzs expellentibus buòzes nò tam dicto.

Et nò conuenit alicui vt dìcat posìbile
est in flegmate vt fiat ei parorimi alij quæ

do ingrossatur et minoratur qnì concesſio
est res ampla et raro fit posìbile vt neces-
sario sequatur eius contradictio.

Idic Aut. solutus inſtantì que posſit ſiert contra
solutionè rónis ſcde. B. extra Hyppo. cum argue-
bat ſi daretur quintana et, tunc darecnt quunt buoz.
Rińdet Aut. negàdo ſi nà, q. melia facit quitanà
et que deinceps: nò inquantù melàcolìa. I. solù: 13
inquantù est pauca et groſſa. q. paucitas et groſſi
ties faciunt ad retardationem parorimi et tanto
magis: quàto magis augenè. Inſtânia est ita. ſeq-
tur q. qnì flegma paucificaet et ingrossaet deberent
eius parorimi retardari et ſtertianà quartu corpora-
tanà quintanà: et sic deiceps. Ridend Aut. eſſe poſſi-
bile ad qò deducit. Subdit poſtea posibilitas
est res ampla et raro fit posìbile: vt neceſtario ſe-
quatur eius contradictio. Luius text? prima, pars
ſic declarat. Nnam qòdam est posìbile vt in pluril
bus: vt ch. flegma faciat quoritanà: melia quarta
nam: qòdam vt in paucizibus. I. ch. flegma et me
lancolìa faciat quintanà ſextanà et ceteras. q. bec
posibilitas est res ampla: 13 prima fit amplio: et
multa ſunt posibilità que nunqъ erunt: nec ponur
tur in eſſe. Et tertio posìbile equaliter: ſicut apò-
plexia minò: in doc vt fit salubris vel moralis. et
ch. babètes ventre bumidù: aut ſicui in ſuuentue
ſe babent et tratto nò in senectate, et materia pìa
ma indifferens ad formas contrarlas et voluſas
ad còtradictoria. Icòa aut pars textus non 05 in-
telligi vt verba ſonant: immo nnqъ est posìbile
ad qò sequitur còdradictio. fed est modus loquen-
di. q. d. q. si cœcellero ch. flegma posit facere quinta
nam aut ſextanà er reliquas. 13. illud nunc euenat
aut difficille erit vt ducatur ad còtradictionem.

Amplius nò est diſpositio in conceſſio:
ne quod nunqъ videtur et non auſt: nec
egi de quo testificatur experimentato: aut fa-
piës ſicut conceſſio eius quod testificatur
qualis Hyppo.

Idic ſummis laudibus extollit Hyppo. d. q. nec
cocedere illud qò nò videt: nec còcedere illud qò
nò auditur: nec còcedere illud qò diceret aliquis
expertus: nec còcedere qò diceret quidam pbs est
tale quale est còcedere illud qò testificat Hyp. cò-
cedere ergo illud qò testificat Hyp. est còcedere re
vifam auditam experimentatà et pìbice probatam.

Et iam retulit mihi fidelis quidà ſevi-
disse nouenà, quintanam vero nos multo-
tiens vidimus; et nò cogimur propter hoc
dicere ch. illic fit alius humo2.

Idic còſirmat opinionem Hyppo. d. farì bmòt
febres ex relatu et viſu. d. q. ſibi retulit fidelis q/
dam ſe vidisse nouenà et ſeſpium iam vidisse qn/
tanam multotiens. et per bmòt nò cogimur dìceq
re ch. dek buò: alius pìeter quatuor bumozes. Et
dicit Ben. ſe vidisse quintanam et feb. inuaſtendè
de decimoquinto in decimùquintum in Bernadi
do debonaueris de peruſio. inuaſtentes aut ſemel
in menſe: affirmat Rasis. 16. còſtinentis et quàuis
ab bis aucto: ibus nò fit facta mentio de octaua-
na 05 subintelligi. Et referit Bèt. q. magiſter Ja-
cobus de fermo babuit pluribus annis vnus poſ-
criſtum ſemel in anno. Ego vero magnificat dìnam
Latbarnà de lamrandula vidilaborátem quin
tana pluribus menſibus a qua tandè ſanata ſuit.
J. Lura ſpecierum buis febris. Lap. Ix.

Rasis.

a

Auerois.

Tractatus

De febre

Apzopinquat huius febris cura
cure quartane flegmatice.

Ille auctor: curansектanâ et cōsimi
lesis præmittit consequentia inter
quartanâ flegmatica; etектanâ quantâ ad curam.
ſco ponti regimè per dietâ, tertio tangit regimè
per vomitua et solutua, quarto p. puocâcia ſudo
rem. ſeda ibi (Et indigeç in curatione.) tertia ibi
(Et de curationibus.) quarta ibi.(Et cōſert tunc
ſudatio.) In prima parte dicta φ curaектane et
aliaruz appzopinquat cure flegmatice quartane.
Et notanter dictu ſuit appzopinquat: q; nò eſt oi
no ſimilis materie quartane flegmatice et ſextane
et ſimilum cujus materia fit paucior et grossior,
eſt eſi opus in bis forti ori subtilante.

Cet indigetur in curatione eius ſupfluo
ieuniu et subtilitatione cibi et regimis et ſom
no digere et reſoluatur per illud materia
grossa et digeratur et iterum indiget ingroſs
latione regiminis vt no destruatur in eo vir
tus et ſunt ita ſicut duo cōtraria. et ppter:
a φ fed. iſte non faciunt accidere leſiones
virtutis no curamus ſi subtiliemeds regimè
et faciamus egruz vi eiunio vno tpe. et ſuc
currimus illi ſicut oft edimus; ita vt cibem
q; ei eo cibus ſum est nutrimentu; et velor
fit et multiplicatur et in quo no eſt ingroſſa
tio materie: neq; additio in ea.

In hac parte ponens regímen per dietam dictam
primo φ indigetur in curatione ſextanæ: et aliarum
ieuniu ſupfluo, 1. multo. 1. in principio vſch ad tres
septimanas: aut quatuor: 2. ſubtilitatione cibi. 1.
cibus ſubtilitantibus et generantibus bumeze ſub
titem no groſſus: 3. viſcum: melancolíum: et regí
minis. 1. φ reliquíu regímen ſex reru non natura/
lium et regímen medicinale ſe ſubtiliatur et ſom
no digerente et ſolumente vt resoluatur per ſpſum
materia grossa et digeratur quapropter ſonus 15
eſſe tantus vt bone ſiant digestiones ſcilitet píz-
tma ſecunda tertia et quarta. non tamé ſuperfluus:
ne p[ro]bíbeatur ſuperſuitum resolutio. ſit ergo
ſeptim aut octo bezarum in adultis. et indiget ite
rum ingroſſatione regiminis: vt non destruat cuj
ea. 1. ſultima ſubtilitatione virtus. et ſunt ita duo 15
ſut contrarita: ſed fa. vere contrarfa. 2. contradi-
cio eſt oppoſitio vníus et elſu dem no nominis tä
tum: nec rei tantú: ſed nominis et rei ſimul ad idee
ſecundum illud: 3. in eodem tempo: e ſed ita regí-
mina no p[re]cipiuntur eodem t[em]po: e ſed debet p[]
cedere regímen ſubtile: poſtea ſequi groſſum. Et
poſterea φ ſtke ſeb. loquêdo de bis q[ui] no eſtece-
dunt: nec ſequuntur etbícá no faciunt accidere leſio
nem virtut. 1. no ſunt acute debillantes virtutes
non curamus: ſi subtiliemeds regímen et factamus
egrum vi vno t[em]po: e ſefunto. ſuccuramus illi no
cumento. 1. ingroſſando: ſicut oftendimus in capí
tulo de quartana. 1. cu eo nutrimêtum eſt multum
velor et multum in quo no eſt ingroſſatio materie
nec additio in ea. 1. materia melancolíca. Que au-
tem ſit differentia inter nutrimentu bonum velor
et multum eſt fatis notum. In itis ergo ſubtiliam
ad minózámud materia: ſicut in quartana: poſtea
ingroſſamus deinceps. quia materia no referua/
tur ad vnâ creticam expulſionem: immo paulati/
ne consumitur. et etiam ſi ſeruaretur: et status eſset

futurus cum accidentibus foſtibus poſt ſubtili-
tionem factam a principio poſſumus ingroſsiare.
Et poſtea ſubtilando procedere vſch ad ſtatum inſ-
duſque propter longitudinem egritudinis.

Et de curationib[us] cōſerentib[us] ad illud
eſt vomitus cujus ellebozo et ſemine raphani; et
raphano et ellebozo; et ſemine attriplicis; et
nuce vomica; et euo cujus peris: et poſt illud ad
ministratio tyſiace et eis ſimilus. Et cōſert
tunc ſudatio cujus medicinis et cujus balneo cali
do abſch administra tiōe aquez abſch admí
nistratione humectantium.

Ille curat p vomitua et solutua. d. p[ro] de cura
tiōbus magis cōſeretib[us] eſt vomitus cujus ellebozo
et ſe. raphani. 3te cujus ellebozo et raphano: et ſe. at-
triplici. 3te cujus nuce vomica que eſt fructus ſche
ſp[er]i tintimali carſiceti apud Dyaſcozidê. 13 apud
quosdá voca: caſtanea indica. Serapio in lib. ag-
gregationi cap. leu. albæ auctoſitate habile facit
vomere forſiter. Eúus calo: eſt inter albedinem et
glaucedinem: eſt paru maior auellana: ſunt in ea
nodi q[ui] 2. 3. de cortice eius teruntur et crizatur: et
miſcent cujus duobus auſ. anſi trit: aut ſe. fenctuli
cu melle ſuſcienti et bibitur cujus aqua calida mo-
nuent vomitus et expellut superfluttates cronicas
et ſlegmaticas. et vomitua alia ſupraſcripta eu-
cant materias ſlegmaticas et melicās: vōs et
modus preparandi illas patent in ca. de quarta
na. ſco: dicta φ eúatio cujus elyris eúantibus flegma
et melancoliá quaſi vide in antidotario cōſert: et
poſt illud administra tio tyſiace et ſimilu: ſicut me
tridatum dyatri p[ere]con ad p[ro]foſtandú medbza pi-
cialpa calefaciendú et ſoluciendú reſiduï materi-
ieru: que no ſunt etbibéda: niſi poſt eſiones vſes.
Et cōſert poſt ború administratione ſudoris p[ro]
ovocatio cujus medicinæ: et balneo calido. ſ.potent ia
liter et actualiter abſch administra tioe buéctatú
ſicut ſunt balnea aerea et ignea terme: et balnea
eiusſde intentiōs artificialia. itellige ſemp q[ui] eſt
v[til]imata int[ér]to exſcatiōs et ſolutiōs. 2. no in
q[ui]ntana: aut ſextana p[re]cede: eut ſequeture ethicam.

Serapio.

Aia inxra

Aia inxra
intentione Auic. in
boc ca. be ſeb: eſch
pendet ab buóibus multis paucifí/
catís et igroſſatie: loqundo de bis que
no antecedet etbícá: neq; ſequunt: cu
rantur ſicut quartana flegmatica: to: itentíos ſu
pe rúis poſte in cura quartane ſunt bis accómo-
dande et medicine cōuenſères in quartana flegma
tica cōplebunt bas intétiones. ſi qua erit differ en
tia: poſte erit: q[ui] in bis opus erit magis ſubtilan
tibus. Aut. 1. pro cura baru multú cōſidit in regi
tiné ſex reru. 2. ponit in boc cap. regíme vtrúq[us]. ſ.
ſex reru. et medicinale fatis diffíntecte itavt ex textu
collige: poſſis tä itétiōs curatiuas. q[ui] ſlla cu q[ui]
illa perficiuntur. Sed in bis que antecedet etbícá
aut ſequunt opus eſt multú buéctare. tu: róné ſpa
rum: tu: róné etbice ſed op[er]t p[er]ter etbícá dimitte
remultú calefacientia et etiá ſubtilianta. 3tem
exoluente: et: forſiter puo cantia vomitú et ſudorè
immo q[ui] etbícá, et p[er]t: ſche ſp[er]i eſt maior: morb[
]e et etiá p[ra] magna parte cá illarú. Et inxra canones
Aut. quarta p[mi] caplo v[til]imo maior intentiōs
eſſe ad etbícá: q[ui] ad quятaná aut ſextaná: illis en
no neglectis q[ui] eſt poſt opus ſolone et vomitú
fiat cu ſuebus et miſtis eum buéctanibus ſicut
ſene epitíbum cum ſure pulli p[ro] ſoluendo: aut
aqua ordeſ

Tertius

aqua,que,dei cum orimelle prouocando.

Tractatus tertius de etbica.

Lap. I.

funturæ.

Am sciufuit φ in mèbris sunt hu-
miditates diuer sarù spérù de q-
bus sunt humiditates prepara-
te ad nutriendù et humectandù

Champerlus.
Etbica febris
nomnatur cu5
in tantâ immo
derantiam con
tra naturam p-
venit sebris vt
in babitu soli-
s de effentie fit
s milium partiù
corpos cor ip
suz.Ob doc dif-
ficulter bec do-
structio diffol-
uitur.
Adarima
quoç et indu-
bitata cogni-
tio nature ipfì
fit bò ingesto
nutrimèto ca
loz incenditur:
pulcus capit in
crementum ac
celerio vt vt
bis ppemodù
enientat vt et cal
f exaſſis exuſtif
t in que ì frigl/
gidillimam in-
fundas aquam
multo calidio
ta cuadunt va-
pida in bis ca-
liditate ab bu-
mida apſa ef-
sentia: quo ad
igif centie but
decqptas mo-
do custodietur
etbica dūtarat
est febris.

Postò in pso tractatu busus sen prima quarti
egit de egritudinib. ſeffimeris que pendet a ca-
leſacto eſſe ſpinitu. in ſebo ſebu būozalib
que pendet a ca leſacto eſſe buòum cu putredine:
auf fine putredine. In hoc tertio agit de etbica is
ſunt feb. mèbzales: q: ſive et in mèbris babitate.
etbica eimi ab etbyinos grecce idè ſonante lati-
ne qo cofuetudo per cofuetudnè eſi figl i babi-
tatur in mèbris. pperea ſebo de differètiis ſeb.
dr etbica: q: ſolidas nostri corporis ptes posliuat.
i. in ptate babeat. Diuſtik ifte tractatu in duas
partes. in pria determinat de etbica febrili. in ſe
cuda de etbica non febrili. i. de etbica senectutis.
ſea ibi. (Lurrit ſuſutores.) Prima in tres. in piz
ma ponit ſpès ſe. etbice modù diſtinctis et cæs.
ſebo ponit ſigma. tertio cùrra. ſea ibi. in pno ſeqn
i. in capit (pulſus) tertia i. in pni. 4. capit. (Intettio)
Pria in duas. in pà ponit ſpès. in ſea cai zà ibi.
(Etbica quidè qnoç.) Prima in duas. in pria pze
miittit diſtinctione ſea bûidatu: que ſunt in
nobis. ſebo ondìt quid ſit etbica: et diſtinguit ſm
illas bûiditates ſpès etbice. ſea ibi. (Et cu in
flammam.) Prima in duas. in pria ponit ſea bûidar
bumiditatu diſtinctiones: et declarat illas deſerf
pſiue in ſea declarat illas p ſimile. ſea ibi. (Et
ſimilitudo bûidatatu primarù.) pria in duas. piz/
mo pzemittit quandà diſuſionè generalè: ſebo nu-
merat et declarat mèbza diſuſionis. ſea ibi. De
tilis ergo est illud. ) In prima parte dicit. Ja ſciu
ſli. ſi. prima pmi: doctrina quarta φ in mèbris ſunt
bûiditates. f. quatuor: diuer sarù spérù. ſnomè nò
babès ros cambiu i gluten que oes intra ſe diſſe
runt ſpecie: de qutbus ſunt bumiditates prepara
te ad nutriendù. ſ. nomen nò babens i cambiu et
gluten. quèdà ſunt preparate ad bûectandù ſuctu
ras ſup. alia mèbza cù aliqua cà foſtis eas eric
cauertis: nucit ſecto mèbza motus bec bûiditas or ros.
fints eius p[.]nicipalis a. rozis est bûectare ſucturas
non nutrire nifi cù nutrimentù deficit. J[.]t nota
φ inter bumiditates preparatas ad nutrimentum
eſ nuerandù gluten. nà iz ſet cùuerſum in ſubtan
tiam mèbzi et ſit ps eius: th adbuc aptum natum
eſ nutrire mèbza cù deficit actus tertius virtutis
nutritive qui eſ affinilatio.nondù eimi eſ factum
ſimile oino parti cui e appoſtù et vnitiù. deficit
igitur aliquid nutritionis per ipm perſiende.

De illis ergo est illud quod est reponiti
in venis.

Ibic notificat quatuor humiditates ſe còas. et p[.]ri
mo notificat primà humiditare. ſebo ſeam redeui
ad p[.]rimà. tertio tertia. quarto quartà. ſea ibi
( Et de illis est illud q[.]est. tertia ibi. (Et de illis
sunt humiditates.) quarta ibi. (Et de eis ſunt bu-
miditates.) In p[.]ria parte dicit φ de illis. ſ. bumi-
ditatibus ſcòis est illud quod est repositum in ve-
nis. ſ. ſnomè nò babès q[.]o genera in extremati/
bus venarù que ad mèbza terminat Immediate
er ſanguine. licet non diſferat ab eo ſpecie. nam
dealbatur et ingroſſatur: cum bec diſegito proce
dat ingroſſando.

Ethica.

F. client.

ET de illis est illu q[.]o eſpsum in mèbris
sicut ros; et ifte ſunt ſunt due diuſiones.

Iblic declarat ſeòam bum iditare. ſebo redit ad
primà. ſeòa ibi. (Et prima earù.) In prima parte
dicit φ de illis. 1. humiditatibus ſeòis est illud q[.]
eſt ſparuz i mèb: 1. ſiſcut ros ſpar uz: q[.]o: nò rect
pitur in poro cà nutrien di: ſicut cambiu: 1. ſe par/
gitur ſuper mèbza ſicut ſpigit ros ſup folioziu ſu/
perſicie 3 cà humectandù: 2. ifte due ſunt diuſiones
ideſt duo membra diuſionis. 4. nomen non babès
et ros. Et nota φ ſnomè nò babès immediate tráſ
mutatur in rozè et cam diu: in rozè quide ſm ſubti
llorem: in cambiu ſim partez groſſo rem: neq: res
traſimuta in cambiu nifi cù deficit nutrimentu
ſic ut ilius in epate immediate tranſimuta in ſan-
guinè et. ſlegma: neq: traſimuta f legma in ſangui
nem nifi cum deficit nutrimentum.

ET prima earù est materia ſeb. putredi-
nis: aut ſeb. ebulitionis: ſicut ſciuſt i, cu nu-
trimentu totu nò expanda: q[.]i est: immo re
manet de eo illud q[.]o è in ſemita expandèdi
et remanet q[.]o est in ſemita recondèdi.

In iſta parte dicit φ prima earum. ſ. bum idita/
tum. ſ. ſnomè nò babens est materia ſeb. putredis
ſe5 cù putret aut ſeb. ebulitionis. ſ. cù ebult abq
putredine: ſicut ſciuſt. ſ. in ca. de febze ſanguinea
et hoc supple accidit φ flat ſeb. putredinis et ebu-
litionis: cu nutrimentum. ſ. iſta bumiditas futura
nutrimentu nò totu expandik q[.]e ſt. ſ. in venis ex/
tra venas: immo remanet de eo. i. de ea ſemita
te q[.]o est in ſemita expandèd i. ſ. aptu couerti in ro
rem qui per mèbza expandit et remanet. ſ. invenis
q[.]o est in ſemita recondèdi. ſ. pars apta couerti. in
cambiu aptum recondi in poroſitibus membro
rum ut nutriat.

Pro busus

partis declaratiæ nota p[.]ri
mo φ prima humiditas cu5

ſit formaſt fanguis per eius putredine facit fino
cbam putridam. ſed per eius ebulitione abq pu-
tredine facit finochà nò putridà. T[.]sèo notan-
dum φ cà quare remanet in venis e nna: aut plus-
res: aut q[.]o nò est couenèis ad nutriendu memb: u
aut ex impotentia expulſie venari: aut ex impo-
tentia attractiue mèbzo: uat ppiter oporationè
in pozis mèbzo: per quos oz pellit ad mèbza. re/
manens ergo in venis età nò tendès in finè a na-
tura institutù derelictùs: a regimè cùs eius altera:
a caloze extraneo et ebulti cù putredine: aut fine
putredie: et facit ſpès finocb: vt dictum eſt.

ET de illis sunt humiditates porimi
tempois coagulationi: et ſunt humidita-
tes: que ſiunt actu nutrimentu. ſ. attracte
ad locu: φ est permutatio eius q[.]o est de eo
resolutum: et ſiunt additio in eo similis illi.
verutamè tempus curſus earum p[.]pinquu
est. ergo ſunt nò coagulate.

Ibic notificat tertia humiditates dicta cambiu
q. φ de eis. ſ. humiditatib? ſcòis ſunt bûiditates
primi tpiis coagulationi. t. que denouo coagula
te ſunt: 2 ſunt bûiditates q[.]i ſiunt actu nutrimentu
i. primù: ita immediate: vt nivbi inter ſpsum et mè
buzum mediét. ſ. attractione ad locu. i. attractione
ad poru mèbi q[.]o oz nutrige: q[.]o ſ. nutrimentu est
permutatio ſeu cábi: eius. ſ. bumiſdi q[.]o est a mè-
bzo resolutu. 3. ſiut. ſ. humiditas ita additio in eo
ſc5 membro ſimilis illi q[.]o resolutu est. verutamè

A i

Tractatus

tempus cur夫s earum ad poros illius membri est
pr oper quinque, t. parui: quare no sunt coagulate. t.
nuissitate: taliter vt sint animate. sed parum post
animabuntur: et erunt pars membri.

Cet de eis sunt humiditates cù quibus
còtinuant, partes médzorùs similium partius
a principio creatiòs; et per ipfarum destru-
ctionem perueniunt ad separationem.

Globc notificat quarta humiditatem dictâ glutæ
dicens q de eis. cum humiditatibus feci sunt bumi-
ditates cù quibus còtinuant, partes médzorùs fi-
millum partiu. t. quozù partes sunt eiusdem deno-
minationis cù toto que fuerunt facta a principio
generationis, et per istarù bumiditatu destruclio-
nes veniunt ad separationem. i. soluatur et discò-
tinuatur. be ergo humiditates sunt partes mem-
bi. et còtinue médo cu vnote sunt. sed cабium ex-
quo immediate facte sunt erat còtiguus.

Cet similito humiditatu primarù est
oleum lucerne effusum in lucerna. Et simili
tudo scòarum est oleu imbibitu in corpore
lichini. Et similito tertiane hùiditatis
est humiditas cui continuantur partes co-
ti: de quo factus lichinius.

In pte preſenti declarat bas bùiditates per it
mile. d. et similudo primarù tumiditatum. f. ro-
ris est oleu effusum in lucerna. et similito scòa-
rum est oleu imbibitu in corpore lichini. et similu-
tudo tertie humiditate. f. glutinis est humiditas
cui còtinuatur partes coti de quo factus est licbi-
nius. Similito aùt pìme tumiditatis quam
omittit. q. dictit ex ea fieri feb. sinocbas ſunt vacu-
la in quib? oleu continetur aquib? oleu fundit in
cu lucernam. Ael poſsumus dicere q oleum effusum
in lucerna est similudo ouarù primarù tumidit-
tatum. f. nomè nò babentù et rois. Similudo
autè ita vt dicit plufq Lòmentato in de lignis
epatis nò est oino ppria. q. per oleu imbibitu in
corpore lichini non restauran, partes lichini. fi-
cut restaurantur partes membzorùm per cambiù
receptum in poris membzorùm.

Cet cù inſlámantur mézra radicalia: et p
prie cor est illud ipſa egritudo que est ethi-
ca fm q sciuisti. Et caliditas quidem epa-
tis: quando quod pducit ad ethica: veru nò est
ipſa ethica: immo ethica est illa que est cau-
ſa cozdis: et fil est diſpoſtio pulmoïs stòi.
Ibic cù p[remittit] diſtinctione scòarù tumidita/
tum ondit primo quid ſit etbica. scòo ſpecies ſue
modos etbice diſtinguit penes scòarù tumidita
tum diſtinctione. scòa ibi. (Cerù dû ipſa.) In p[]
ma parte dicit q cù inſlámantur. i. babent iláma
tum eſſe mézra radicalia que ſunt pprze membza
ſpermatica. Iz in etbica tâ carniſormia q [ſpma-
tica babeat inſlámatu eſſe: et pprze cor est illud in/
flámatu circa etbica. Scòo dicit q caliditas epa-
tis quâuis ſit cá etbice: ipa thî nò est etbica: immo
etbica est caliditas facta in corde nò caliditas fa-
cta in epate: aut pulmòe aut stò. Et eſi cor primù
subfectù ſeb. ita vt nulla caliditas pòr dict ſeb. ni
ſique est in corde: aut pendet a caliditate cordis.
Sed in bac materia dixit in principio buius ope-
ris ſtum opportunus est in qone de subjecto ſeb.

Cerù dû ipſa permanet finiendo hùidi-
tates que ſunt in digestione prima in mem

De febre

bzig: et pprze cordis sicut finit cādela oleu
inſufum in lucerna: tunc est gradus primus
appropziat? noie generis qo est ethica: et
grece ethicos cum nò habeat in speciebus
fuis nomen.

In p[ri]nti ponit diſtinetonez sp[er]um etbice. et b[]
tres partes. in p[ra] pont diſtinctione ſue diuſio
nem sp[er]u etbice ſeb. penes diſtinctione humid-
tatum scòarù. in ſea remouet dubiù. in tertia po-
nit ſim opinione alioru alia intentione sp[er]u ſeb.
etbice. ſea ibi. (Et bec q[ue]s egritudo.) tertia ibi
( Et quid[at] d[er]uerunt.) prima in tres. in prima po-
nit ex quarù humiditatu còſumptione fiat prima
p[er] sp[er]es etbice. in ſea ex quarù bùiditatu còsumptio
ne fiat. ſea p[er] sp[er]es. in tertia ex quarù humiditatum
còsumptio eſe fiat tertia p[er] sp[er]es. ſea ibi. (Et cù finit
bumiditates.) tertia ibi. (L[ui] ergo finiutur ite.)
In prima parte d[ic]it nù caliditas extranea finit
bumiditates diuſionis p[r]ime que ſunt in mem-
b[is] et p[pr]ze cordis sicut ſlama finit oleu effuſus
in lucerna: tunc est gradus appropzat? noie gene-
ris: q[us] est etbica. et grece etbicos cù nò habeat in
ſp[er]ebus ſuis nomè t. nò oibus speciebus etbice ſit
nomen impositum. ideo prima p[er] sp[er]es b[us] nomen.

Cet cù finit humiditates q[ui] ſunt diuſio-
nis p[r]ime et incipit resoluere hùiditates q[
]ui ſunt diuſiòs ſcòe et finire ea sicut finit flá-
ma oleu cùatum in lucerna: et incipit finire
imbibitur: et i co[pus] p[er] lichini erit gradus
ſcòs et nominatur dubulen et fozoſimos et
h[ui]z latitudinem et principiù et mediù t sta-
tum. Amplius nò rectificatur ille qui cou-
sequi statu adubul et paru recipit curatio-
nem nifi deus velit et p[pr]ze quando perue
nit ad hoc vt caro minuatur.

In ſta parte ſcòa d[ic]it q[ui] cum caliditas extra/
nea finit humiditates. q[ui] ſunt diuſionis p[r]ime et
incipit finire bùiditates diuſiòs ſcòe. f. cambiù
sicut ſlama finit oleu effuſum in lucerna: et incipit
finire oleu effuſum in lichinio erit gradus ſcòs: et
noiatur dubulen. i. arefactio et fozoſimos vel ma-
raſmos. i. tabes: et b[us] latitudinem. f. principu mediù
et ſtatum. ſcòo d[ic]it q[ui] ille qui peruenit ad ſtatum
adubul ſue dubulen paru recipit curationem nifi
deus velit. f. nifi traculose: et p[pr]ze q[ui] peruenit
ad hoc vt caro minuatur. f. valde ſuperflue. et per
carnem intelliſe mézra omnia mollita ſciliſet p[re
ter oſſa et cartilagines.

C[um] ergo finiuntur ite et incipit finire
humiditates que ſunt diuſiòis tertie sicut
incipit fláma adurere co[pus] lichini et hu-
miditates eius radicales est egritudo gra-
dus tertius et nominatur curuatiuus et al
mulzaſi grece.

In ſta parte d[ic]it q[ui] cù finit ſtque ite. f. ros et cam
bium incipit finire humiditates diuſionis tertie
ſez gluten: sicut incipit ſlamma adurere co[pus] li-
chini et humiditates eius radicales. i. còtinuan-
tes partes adnuic[et]e: est gradus tertius. c[ap]ella-
tur curuatiuus: q[ui] totu corpus contrabit ad curua
tionem. et almuzaſi grece. i. in quo apparet fo-
ma que est in decrepitis: quantum ad calo: et ſic]
citata. est eſi infrigidatum et exirecatum: sicut co[
pus decrepitozum.

Pro dictorum

Tertius

Pro dictorum declaratioe cadut tria dubta. primu vtrù sic: ut ex ebulitione prime humiditatis fi ebuiat, cum putredine generat, feb. putri. finocba putrida, et fi ebuiat, fine putredine generat, finocba pu: trida: ita ex ebulitione ro: bis cābi glutinis, cu: pu: tredine, et fine putredine poslunt feb. putride: et no: putride generari. IScorn dubiu vtrù tres mo: di: fìue spès ebice ab Aut. posite sint vere species ebice. IZertus dubium, vtrum sint tantum tres.

Pro horum dubioru declaratione et so: lutione. primo premittent: dum tuta cœm opinionem primâ humiditatem de fecüdis esse formaliter sanguine, quartâ vero esse aiatam: et parté corporis baniâ, sed scòam et tert: iam ab bis differre specie: et differre specie et ias inter fe. Ipremittendu: scò o: q: sicut prima bûdi: tas pot ebuires: et inflamari fine putredine: et cu: pu: tredine: ita relique tres: imo medra ipa quic: inflà mank: et putrent. I quic: inflamank: no: putrent.

His premilis rindetur ad primu du: bium: cp ite tres bû: ditates putreant et sufficienter cor inflament fac: iunt feb. putridas: differères: tâ a fe. bnmo: zaltib? Quod em: faciant feb. putridas est latis man i: fe: stum cu: earu cä còjuncta fit putredo. Dò aŭt sint differentes a fe. buôzalibus est etià manifestus cu: res putrentes que imediate faciùt bas feb. dif: ferant ab buôzibus: denominan: aŭt 4 specifica: tur moze medicozum o: es: feb. a caufis còlinctis earu præter etbicas. cùus ratio est: qu: o: es: feb. præter etbicas sunt fientes et depèdètes a caufis suis còlinctis. etbice vero sunt feb. facte et independètes. Si vero ite tres bûiditates inflamentur fine putredine et euapozantes ad cor: factunt calidita tem in corde senbili: ledent: faciùt feb. no: putri das differères ab buôzalibus effimeris et etbicis pria ps-pz: ex diff: òne fe. Dò aŭt sint no: putride p3 cu: no: pèdeàt a putredie. Dò aŭt differat ab bu: mozalibus et effimeris pt3 ex fundamento supz: posto. Dò aŭt differat ab etbicis: est etià manife: stû: cu: etbica fit fctà: ille yo: fiètes. Et forzitan bas feb. in tellexit Auter, tertio colliget de feb. in mem: briz: tertie digestiòis. Et si forze instare: cp plura: cy: tria essent genera fe. dic: cp aliquo mo: reducunt ad aliq: illo: p. Ael. dic: cp medici distiguètes feb. in illa tria prima locuti: sunt de feb. còiter euentientibus: na: eedè rônes fieri poslunt de feb. puentientibus a putredine vermi: ra: a putredine bùli lactis et similium. de bactamen: materia: lo: cutus sum in principio butus operis.

Pro decisione scú dubij tenendè est: istos tres modos etbi: ce no: esse veras species etbice: etià moze medico: rum: qu: si ynus calo: remanens vn? et idèque in tenfus a p: n: vsc: fin inèn in med: bis fixus còsùme: ret manifestus prio duas primas humiditates: et scòo cambiu, tertio gluten erunt i: ti: tres modi etbice. ergo si i: ti: tres modi etbice fumank: fm va: tius modu: fe bûdi et: eludè calor: is ad humiditates med: zori: et fm variâ ip: so: cò: sump tionè: no: est aŭt dicendu: calo: manens idè numero indepè: dens: et eque intenfus migret de specie in spèm: fi: cut etià in ex: epi: Autc. in eade: flàma accenfa in licbino: primo manifestus cùmeret oleu in lu: cerna effusum: deinde oleu imbbitu: in licbino: et tertio humiditate imbbità coti et quo factus est licbintus. et no: migrat de specie in spèm: cp: autes calo: in med: bis posset manere eque intèfus faltes

Ethica. Fo. clv.

Iprâma spê et parte scò: no: est negandù: ls in fine scò: e: in tertia minozef,pter defectus humidit: i: cut minu: calo: cu: fit tranfitus de tuuentute ad fentum. sed fi: deberent fieri tres spès etbice moze medicozio: opor: eteret cp: per ebulitione dubioru pria: rum humiditatu: fieret caliditas in corde et c: scò: feru: arek: et per ebulitionè tercie fieret alia caliditas et alia per ebulitionem quarte. sed fic: etbica effet feb. fiens contra Autcen. et reliquos auctores.

Pro decisione tertij dubij nota aucto res poslufte tantum tres ipès etbice. primâ in qua 13 o: es: bûiditates cò: si: mantur: et præternatural: resolunt: manifestus in: solum: pria et scò: aut saltè: 2. a: ros. In scòa vero spê etbice tam còsumptis pria et scòa aut fal tem scòa manifeste consumit: tertia. f.cambiu. In tertia vero specie tâ còsumptis bis tribus: aut fal tem duabus. f.roze et càbio maniſte còsumik: glu: ten. Eà butus gradati pceſus in còſumptiò: ba rum bûiditatu: e. qu: p: me: une bûiditates: aut saltè ros est subtili: to: isubstâte cy: tertia. f.càbi: u: ter: tia cy: quartta. f.gluten. ppterca p: rior: manifestus còſumunk: due p: rime: aut saltè scò cy: p: tertia et ter: tia cy: quarta. Dixi aŭt notanter p: rime une: aut scòa, ppter varlas opiniones. Quid: e: di: cu: in prima spê etbice còſumi: pimas duas: qua: opinto: nem credo eſſe còfozmem dictis. Aut. marime cu: dixit. p: rior: gradus b: modu: etc. cu: no: baeat in spèbus fùs nomè: species a: ſut: ſue no: poslunt n: fi: stum duarù humiditatu: còſumptionem aſſignart. Quid: a: vero dic: cu: in prima. spê ſol: maniſſte cò: ſumt scòam. p: rior: qua opinione ſunt rônes magis apparentes: ſicut ſtati: apparèbt. Et c: butus gradate còſumptiòs e. qu: gluten ex: od: ine: natu: re: g: natur ex: c: abio: et c: abiu: ex: roz: te: neceſſatis ros a: ſut et ſimiliter cambium non ita facili: p: ſit generart ex prima que in veni: còtinek: cy: medra: debilita: ta no: poslunt ip: ſum faci: er ex venis extra bere ne: q: vene ip: ſum expe: llere cu: poz: venarù ſunt valde stricti et stricti: ex cy: poz: med: zori. Ex: epi: a: ſut Aut, ad butus rei declaratione deferuit, nam oleu: e: ri: in licbino: p: bibet còſumptione: bûmi: ditatis còtinuantis cotu: ex quo fact? est licbint? et oleu: e: ri: in lucerna paulatim imbbit: in licb: n: i: sicut oleu: e: ri: in ip: o: paulatim consumit: a: flàma: no: t: e: ponèda vna species etbice in qua consumitur ſanguis maniſſte. cy: ſanguis p: pter multitudine: ſu: invenis et groſſi: e: ſubſand: tie et denſitatè venarù no: facile cò: ſumik. imo fre: quêter boies incurrut: primâ et scòam speciè etb: ce cu: notabili quantitate ſanguis in venis. p: pter ea auctores diſtiterut species etbice in quib: mu: tatur corporis habito: ad maciè penes cò: ſum: p: tionem illarù bûiditatu: per qua: p: ſenti: stat bo: na habito: ut puta debita groſſites cu: ſuffi: c: ienti pinguine: ad earu cò: ſumptione: ſequi: macies et extenuatio. bec: a: ſunt quatuor dicre: ſed magis tres poſtreme: no: a: ſut ſanguis: stat em: multa macies cu: preſentia multi ſanguinis tres ita cy: ſunt modi etbice: no: plures ſue primu: mo: dum etbice attendamus penes cò: ſumptione: dua rum primaru humiditatu: ſue penes cò: ſumptio: nem rozis que est bûmiditas ſecunda.

Cethec quidè egritudo est ex: fe. que no: habèt por: imos: neq: hoz: paror: imoz:.
I: n: preſenti parte remouet dubiu: d. q: bec egri
tudo est ex: feb:bus que no: habèt por: imos: neq:
bo: za: poror: imoz: um. f.pri: cip: t: augmentu: ita:

A iij

Tractatus

tum:et declinatione,et hec nota sunt cum noſt
feb.bumozales paroxſmantes ſin motum mate
rie ad minerum putredinis.

Tet quidā dixerūt ſe.ethice aut pendet
cum humiditatiſb'ppinqui tpsis cù coagu-
latione:aut cùs eis que ſunt ſicut caro:aut
cum medzis radicalib'duris ſicut ſunt ſunt
ſa et nerui.E ſt ex ſermone ito intelligitur
p pendent ſin ſemitā p finiut qo in eis est
de humiditate ra radicali cōtinuata eis erit
hec.Ent interio pria equalis;et ſi ſignificat
p primu;qo finit ethica est humiditates
p2opinqui temporis cum coagulatiōe nò
erit ſermo sanus.

In parte pñti ponit alia diſtinctionēs ſperum
ethice.d.q. quidā,ſ. B. 10.teraſp.vltimo c.2 ſequa
ces eius dixerut.feb.ethice:aut pendent cù bumi-
ditatiu ppinqui tpsis cum coagulatione.i.feb.
ethice aut ſpeciſicaſpenes cōſumptioneōe bûdi-
tatum nup coa gularatu que ſunt molles:ſicut bu-
midita adipis et pingudivinis:aut cù eis q ſunt
ſicut caro.i. aut ſpeciſicaſpenes cōſumptionem
bûditatu q ſunt caro que eſt duri0 et difficilicus
cōſumitur:aut cù medzis radicalibus duriſ: ſicut
ſunt,offa et nerui bumiditatu;quaruz diſſicilma
est resolutio ſi primo modo eſt pria ſpès etbice.fi
ſedo moſ eſt ſcoa.i. ſterto moſ eſt tertia ſpès etbice
ſedo dicit p fi intetio ito: ſic dicenti ſit p. quā
do cōſumum bûditates cufuſcuq mēbrl.fed ma-
niſſtus:et citius bûditates mēbrozú mollium:
ſicut eſt adpeſ:et pinguedo eſt prima ſpès etbice
et qn cōſumum bûditates ſpilſiſos.f.carnis:
et ſimilu tam cōſumptis bûditatib' alijs mol-
liozibus eſt cōſa ſpès etbice.et qn cōſumum bûs-
ditates mēbrozú duri0: ſicut ſunt offa et nerit tā
cōſumptis alijæ bumiditatiſb eſt tertia ſpès etbі-
ce:erit bec diſtinctio bona 2 similis prime.Sed ſi
ſignificat p pmu qo finit etbica eſt bumiditates
molles:et nibi cōſumant de bumiditatiſb alioz
mēbrozú nò erit ſermo sanus.i. verus. calo: eſi ap
plicitus bumido cōſumit ipsum in quocunque mě-
bro ſit: ſed maniſſtus et citius bumidu mēbrozú
mollitú. deinde magis durozum. postremo duriſſ
morum que ſunt nerui cartilagines et offa.

Cet ethica qde quâdoſ accidit poſt ſe.
effi. et quâdoſ accidit poſt ſeb. putri. et apā
tum: et longinquu eſt vt accidat ethica inci
piendo: qre ſunt mēbza radicalia 135 inſla-
mata: et nò inſlāmat huo: neq: ſpùs ante
illud. immo op5 vt calefiat illa in pmis. de-
inde ſcom pceſſionem dieruz caleſiant ita
nifi accidat cauſa forſtis valde.

Iblic ponit cauſas etbice que ſunt cauſe in fieri.
etbica eſi cù facta eſt: eſt indepêdens. Et pria po
nit quada ſeb. eſſe cauſas et p. ſcò oclarat, tertio
côplet cas etbice. quarto ponit canòes. ſcò a ibi.
(Et cā quidē vna). tertia ibi. (Et ſeb. quidē putri
das). quarta ibi. (Et qn cōponitur.) In pria par
te dicit etbica qnq. ſequit ſeb zê effi. qnq. ſebre pu-
tridā ſupple nò apolum: qnq. ſeb. apatum. ſcò
dicct qar iriſſime accidit etbica incipiendo. ſ.nul-
la alia ſebre precedente: quaſi mēbza radicalia. i.
ſpermatica: ſupple et alia ſint inſlāmata, et non
ſit inſlāmatus huo: neq: ſpùs ante illud.imo op5
vt caleſiant illa pria pùs. deinde poſt alijos dſes

De ſebre

caleſiant mēbza nifi accidat cā valde forſtis. ſ.alte
ra duari: aut maxima mēbrozú diſpoſitio aut cā
agena forſtis que figat caliditatem in membris t
non in bumo:ribus aut ſpiribus.

Erquibus
apparet solutio ad dubium
bic ſolitù queri an poſſit in-
cipere ſeb.ethica nò precedente effimeræ aut bu-
mo:ali. Ad qo: dicendā p illud rarissime accidit: 13
ſit poſſible. Primā partē butus cōſulſiōs decla
rat Aut.q: valde facilius inſlāmantur būzes et
ſpùs q mēbza.tù 2 subtiliōzes.tù q: minus ba-
bent de frigiditate refiſtente. Scòa vero p. p: b:ak
q: boc pōt eſſe ppter cam valde forſe que eſt mě-
bzozum diſpoſitio ad acquitrendu caleſiat eſſe: 2
nò bumo:zú ſpùuz: vt puta ppter membrorú are
factonem ex fluxu: aut longa abſtinetia et ſimili-
bus: qui? mēbza poſſunt areſiert: et nò ita ſpùs:
aut bumozes.vn cā caleſaſiens prima:ria figet ca
lidi:tem in mēbzs et nò in bumo:ribus aut ſpiri-
bibus. 13 forte citius caleſacer et būzes et ſpùs q
mēbza. Scòa cā ppter eſſe cam valde forſiter ca-
leſa:ientem que figer caliditatem in mēbzs ppter
denſitatem ſue ſub ſhate: c: nò in būoribus aut ſpiri-
bibus.q: ſunt nimis tenuis ſubſtantie in cōpara-
tione ad mēbza. ynde caliditas nò figit in illio: ſi
cut figitur in membris: ſicut fulmē agit in ferruz:
et res denſas: et nò agit in veſles et ſimilfa.q: ſua
calidita eſ excessiu in ipſis nò retinetur: ſed reſine-
tur et figitur in re denſa et dura. Dicit in Ben. ſe
nunq vidiſſe aliquè eſſe factu etbicu in cipiendo.
Ego t: n: credo vidiſſe aliquos p[iticos] e: vlecre
cruſtoſo eſſe factos etbicos nulla p[re]cedente effi-
mera aut putrida. ſkr aliquos eſſe factos aſmati-
cos primo. poſt ea: etbicos excicca re ſuperflua
ppter puluerè lapidi: quos terebat in agro vero/
nenſi pro vitro cōſicando. Et quod[que] eſſe factos
febiles ex etbica ſenectutis nulla effimeræ aut
putrida p[re]cedente.

Cet cā quidē vna quâdoſ est cā febriſ
ethice: et quâdoſ est cā febriſ effimeræ ſe-
cundum veh ementia ſebris et veh ementia
mutationis ſue et debilitatê ſuſpensionis
ſue ſicut ignis.naz ipſe obutat lignis ſcòm
duos modos: quozú vnus eſt ſcòm modu-
q caleſacit ea et finiat in eis; et ſecùdus eſt
ſecundu ſemitam inflammationis.

In parte preſenti declarat q[ui] statim of[rit]it nifi
accidat cā forſtis valde. Et etias dicit q[ui] n[am] vna
cauſa eſt cā etbice ſup. et non effi. et qnq[ui] eſt effi. et
nò etbice ſim q[ui] ſoſe imitatur et agit ſupple: aut
debliter. et ſim debilitatem ſuſpensionis i. fixio/
nis ſue.i. ſim q[ui] ſ facile figitur aut difficulter. et de-
clarans in ex[ep]lo dic: t: sicut ignis.ná ipſe obutat
lignis ſim duos modos: quozú vnus eſt q[ui] ipſe ca-
leſacit ea et firmat in eis; et ſa cit e ca firmare et nò
inflāmatur. ſcòs modus eſ ſim ſemitā inflamatio-
nis.i. q[ui] ligna inſlāmant: et remanet ſlāma in eis
in abſentia ignis inflāmātis. P[ro] cu:ns decla
ratione ſciendú p[ra]mo: q[ui] n[am] erat ita diſſicile q[
]vna cā inſlāmans poſſit facere etbica c: et nò putri
dam: q[ui] p[ut]re factio eſ t paſſio determinati modi
que n[am] eſt ap[ta] fieri a quocunque inflāmāte: immo
iuterdu per cam valde caleſa:ient p[er]bide: ſicut
eſ diſſicile ab aliqua cā inſlāmante fieri etbicaam
e nò effimerā. Z[ui]c, bic p[er]ſiccaut cám alíq[ui]
inflāmantem poſſe facere etbica e nò effimeram
derelinquens quaſi notu q[ui] poſſit facere etb[eam]
et non

Tertius

et non putrida? Immo etià difficius est posse facere etebiçâ et non effimerâ ? et�i. et non bumozales est ne putredie. ISciedù scö q ad esse cuiscunque se. requiritur q caledatù est. et. ip caliditas est fit. et in aliquo subiecto nostri corporis. aut in mébis quo ad etibias aut in spiritibus quo ad effi. aut in bu moze el yapo ze quo ad bumozales. non effi sufficiet sola caliditas siens. nam sic vno febrizente vno genere febrizus febrizet quocunque genere febrizum. Ibis ita præmitis dicendu est q caüss alta forter calefaciens occurrens alicii corpori sicut sol: aut balneus calidu valde quâuis calefaciat mem/ bia bumozes et spius: porti in figere caliditatem in mébrio et non in bumoziibus neque spiritibê. tum q1 mébza forte erut arefacta paratissima ad etibiam. tum q2 sunt densa substantie facile retinensia caliditare sibi impressam in absentia agêtis: non aŭt sic bumozales aut spius merito tenuitatis sere substantie: immo in absentia agentis remouef ca liditas sibi impessa et redeut ad dispositione sibi naturalem: sicut in exemplo de fulgure dictus est. I Et ita ex odè fundamento dicendu est aliquas cám inflamantem posse facere bumozales et non effimeram. Lausa aŭt leuter inflamans faceret effimeram et non bumozales nec etibicam: 13 tanta posset et esse dispositione passi q ipfa citius faceret etibiam q1 bumozales et bumozales effimeram. De caufis aŭt còiter occurrentibus corpori hûano fin plurimù effimeræ est apta pcedere bumozales: bûzaus etibicæ: et sic ethica rarissime fit incipiendo.

Cet fe. quidè putredinis et apanis primatur multotiens ad ethicam ppter vehe mentiam febris. et vehementiam subtilia tionis cibi in ea et phibitionem aque frigi de, paucitatem obseruatiois lateris cor dis cum vnctionibê et emplastris et epithi matibus et przie in egritudinibus mem brozum vicinorum cor dis: sicut dyafragmatis Et multotiens facit cadere in eam necessitas medicorum ppter caSUM virtutis et frequentiâ sincopis ad dandù in potu vinum et aquam carnis et medicinam de musco et his similia.

Ibid. coëpens causas dicet q etibica aliquado se quitur putrida: non apanas ppter vebementiæ ea rum. It ex errore medicorum cuss nimis subtiliant dictam et. pribent aqua frigidam: et non frigidat regionem cor dis przie in egritudinibus membro rum vicinorum cor dis. cor dis. dyafragmatis: qun. f. apatur aDATE calido: et multotiens facit cadere in etibica necessitas medicorum quâdo cognitur dare in potu vinu et aquam carnis dyamuscum et similia cali da pproter caSUM virtutis et frequentiâ sincopis.

Cet quâdo còponitur ethica cù fe. putredinis et apanum: et ethica quidè in principio rei est difficilis cognitionis et facilis cu rationis; et in fine sui est facilis cognitiòis et difficilis curationis; et finis adubul non recipit curationem penitus.

Ibid. ponti tres cañ. primus q quâdoç còponitur etibica cù fe. putredinis: et fe. apanum. scö q etibica in principio sui est difficilis cognitiòis. q2 parù permutat corpus a disposittione sua natura li. et est facilis curationis. q2 corpus est facile tole rans infrigidatione, sed in pcellu suo est facilis

Ethica.

Fo. clvi.

cognitioris corpora mult permutata. sed diffici cilis curationis: cù virtus fit facta debilis: cum multum humidu: fit depeditum q6 difficile est relaura rare. Tertius canon: q finis a dubul. t. scö speciei non curatur propter nimiam consumptionem: et nimiam virtutis debilitatem.

J. Signa.

J. Lapitulum. ij.

Alfus quidè est minut? durus fre quens debilis fixus fin habitudi nem ynam.

I Primo ponit signa etbice absolute 13 multum accômodenk prime speciei. scö ponit signa scö spesi. scö ibi. (Signa vero adubul.) prier ma in tres. prio ponit signa ipfius fin se. scö ponit signa tranfitus ex effi. tertio signa eius copioste cù putrida. scö ibi. (Et de significationibus permutationis.) tertia ibi. (Et de significationibus copoſtitioris.) Prima h3 tot partes quor sunt signa primum fixus luititur a pulſu: q2 est minu tus. t. parus ppter debilitatem virtutis. dur? ppter exiccationem arterie. et in bis est gradus debilitatis: et duricet. manifestio: est enis virtutis debilitas et urticis in proceſu maſo: q in principto frequens vt recuperet defectum magnitudinis. debilis fixus finvna habitudine. t. dispoſitio nem: q2 non h3 paroxílimos necq tini eff fixus fin ba bitudine vnâ quin permutetur in cibo potu et fi milibus et somno et vigilia.

Cn actu vero est illud quod sentitur de caliditate min caliditate finoch: et ei similium inflamatarum in materia: et in pniccio dum tangit est magis ſuaus: et cum remanet ſuper eû manus hora. j. apparet cum forzitudine et modicatione: et non celſat augmentari: et est calidius quod est in eo locus yenarum et arteriarum. Et est eo rum caliditas similis non eîn minuitur veru ipfa quando ſuperuenit ei cibus augmêta tur velociter et fit fortis pulſus valde: et incipit magnificari. Et propter illud accidit ſtultis medicorum q phibent eis cibû ppter illud q6 accidit eis de eo er accidentibus quare perdut eos: sicut augmentatur fláma ppter iniectione olei et ſartago cù effunditur aqua ſuper eam. Et ſi te quidem ſignificationes eius ſunt fortes. Et cib in reliquis quidè febribus peuldubio non incendit hac incensione sicut inuenitur huc: quâuis necessario faciat diuersitatem per mot nature: et hec inflamatio non est sicut incensio reliquarù ſeb. poſt coartationem necq fin periodos notas: imo cù comedunt et in quncunţ hora ſit. Et est habes egritudinem non vehementer discernens illud q6 est in eode de caliditate: qn: q facta est complerio membro conueniens: et iam sciufi in libro primo qualitatem dispositionis in huusinodi: veru5 ipfa apparet apud ſiſce optionem aliciuus ciborum propter vehe mentiam ſuam.

Ibid. est scöm ſignum ſumptum a tactu. et primo dicit q caliditas ſua ad tactu apparet mino: ca

A iij

Tractatus

De signis

littitate finocb: et ei similium inflammaratuſ in ma-
teria pendentiū a materia calida: ſicut tertiana
cauſon et similes. ſo dicit q in principio du tā-
gitur, caliditas eius ſt magis ſuauiſ. ſed cu reti-
netur manus ſuper etbica 3 aliquādo apparet ca-
lo: forris et mozdicans: 2 augendo pcedit, tertio
dicto q locus calidio: in eo eſt locus venarū et ar-
teria: quarto dicit q eorum caliditas eſ simillls: q2
no auger neq minuit: ſicut paroximales nifi p2o-
pter aliquā cam primitiuā. 3o ſubdit qn cibank
augmentatur velo citer. i. notabilr creſcit in puo-
tpe: et fit forris pulſus y alde saltc appenter et in
cipit magnificari: et ppter boc ſulti medicorui p:
bibent eis cibu: q2 vident poſt cibu eius accitita
auger: 2quare interſicunt eos nā ppter abſtinen
ta a cibis qua faciut auger ſe, et exccatio: q poſt
ea qn cibant eos per cibu a ſumptu calo: eozum
augmenta: ſicut augmenta: ſláma cu oleu ponit
in lucerna: 2 sartago augmenta: in caliditate: qn
eſſundur ſqua ſup aca caleſa: q2 ſentimus ea3
ſtridere et ſumare. 2 iſte ſunt ſignificationes fo:
tes e? .s.etbice. et cibus quidc in reliquis ſeb.p2o
culdbusto n incendit tanta incensione chta videt
incendi in bac ſeb. quauiſ necesserio in quauncb
ſeb. faciat duueritatem quandam: 2 aliquaſiter
incendi: ppter motu: nature. i. calo: is naturalis
quinto dicit q inflamatio n6 ſt cufi inčeſio reſu-
larum poſt quartatu: q2 pulſus nec ſim p[odos
notas. l. quotidie aut de tertio in tertii: aut de 4°
in quartu. timmo du comediit excreſcit calo: i qua
cunco bo: ſint. ſexto dicit q etbicus n6 diſcernit
caliditatem eius. q2 etbica eſ facta cōplexo mé-
bro c6u entens. Et iā ſciuſiit p2io lib. ſen. ſeda ca.
de cauſis dolo: 2 qualitates diſpositionis in bis.
2. quare n6 ſentiā caliditare ſua. veru appet. i. ſen
titur ab eis cu ſumt aliquem cibum p[ropter ve]
bementiam ſuam. i. qua excreſcit.

Primo notandā p declaratione p[mi]t dicti
et vt ſolua: dubiu: ſolitu: quert q[is]a-
lo: est maio: an etbice: an ſeb. er qua facta etbica
ca: q2 calo: ſeb. buo: alis ex quo facta est etbica eſt
maio: quaſtitatue. q2 pendet a p[li] b[um]ido vapó-
roſo. vn p[ri]mo de diſſerijs ſe. finocb hab[eb]t flā
mam obuante: manibus tangētis: ſm vero etbica
cas ſeb. nec multitudo obuia: calo: i. Ex quo ap-
paret q in etbicus remanēte manu plus apparet
calo: qui statis n6 appuſt defectu vapó: multo:
oppositum au: cotingit in b[umo]zati. J Sc[do]o d[i]
cendum q calo: etbice in nulla p[po]rtione eſt intē
ſio: aut remiti: q2 calo: ſeb. ex qua imediate eſt
genti? cu nulla latitudo ſubito acqri poſſit aut de
p[di]t. J Z[erto]io dicendu: q calo: etbice in p[ce]ſu mi-
nuſ: gradualiter 2 quaſtitatue, p[pter] defectu: bu:
midit: 2 p[ri]ſe cu deueniitur ad finem ſecunde p[pe]
cet: et per totam tertiam speciem.

Pro notitia tertij dicti p[rem]ittendu: eſt q
p[lo]ca arteria: ſunt illa in
quibus ſunt arterie magne. ibi etiā ſunt venenòs
tabiles cu ſim plurimù vena ſuppona: arterie: ni/
cut in manibus pedibus et timpo[ri]b: vbi mani-
feste pulſus ſentitur. bec eſi loca appent calidio/
ra q2 relique p[tes] extrinſece nò arterioſe: th q2 in
veritate ſunt calidio: q2 ſicut q2 etiā eſt alij]s parti
bus inſtricctis calid? a quo arterie o[ſ]tūtur. T[re]
mittendum ſco: o. p[]s in ſeb. p[ut]ridis bec loca ſint
calidio: q2 relique partes extrinſecenò arterioſe
th in etbicus caliditas loco: ſu arterioſo: ſu: maniſe
ſtus excedit caliditare loco: nò arterioſo: q2 in
p[ut]ridis. q2 in p[ut]ridis vapores p[ut]ridi p[ar]ſi p[ro]

vntuerum c[om]pus faciunt apparere in oibus par-
tibus ingent[em] caliditare: ſed in etbicus in q[ui]bus
alie partes nò ſunt calide ex p[re]ſentia vapó: ſu
p[ru]trido: ſup p[ar]ridis: ad q[uo] adiuuat q[ui] cali-
ditas arida in etbicus facit ſanguin[em] arterialem
et venale: cuius multa eſt quaſtitas in locis dictis
euap[or]are magis q2 in p[ut]ridis: in q[ui]bus calidi
tas nò eſt ita arida. Et q[ui]b2 apper in illis parti
bus exceſſum caliditatis ſup aliaru ptii calidita
tè eſſe maniſſet: q2 in p[ut]ridis. J Z[erto]io notan
dum b[uc] exceſſum caliditatis lo c[o] co: arterio: ſo: ſu
ſupra calidita tem aliaru parti: nò arterio: ſarum
dum ſol[ui] apparere in etbicus: i: mm o in p[as]matis
et litargicis: vt ſumik tertio canone. ſen. ſo: cap.
de p[as]pimo. et in c[oh] pulnuiu. c. de pulpu litargico
rum. J deo. B. de d[in]tijs caute d[ix]it b[oc] accidens
nò inueniri ſim alias ſe. et nò d[ix]it ſim alias egr[is]
tudines. ſed c[ao] q[ui] b[] apper in p[as]pimate e[n]t: q2
p[ter] tensione arteriaru nò ſit debita e[n]tatio
p[ro]pterea in arterijs cal[ita]ras excreſcit magis q2
in alij]s p[ti]b[us]: ſed in litargicis b[oc] accidit. i: n[hi]r in c[oh]
gelatis: q2 pp b[u]o: frigidos p[tes] vbi nò g[ul]
tus calo: inſtrigdan: q2 ſicut p[tes] non venoſe neq
arterioſe. ſed loca venaru 2 arteriaru p[ter] p[ri]tia
ғanuis et p[pi]s nò p[hi]t ita inſtrigdan. et nò in c[oh]
paratione ad alias notabiliter apparent calide
et bec eadem ratio p[ò]t accōmodar[em] p[as]pimo p[en]
denti a materia frigida.

Pro notitia quartij dicti notandu: p [l]s
q[ib]2 in alij]s ſe. Incêdat alt
qua incênd]o pp motu: calo: is naturalis q2 p[ri]o eſt
ſuffocatiuus: deinde dilatatiu: cu vapores c[iba]
les p[cor]us sp[arg]unک. ث[eh] c[eteris] p[ibus] nò incen
dit tanta incêſione in alij]s ſeb. q2 ta incêd[it] in etb[
ca. in o[ta]q2 ſe. fit ex c[ibo] aliqua calo: is c[ô]fo:ra
t2 augmenti: n[hi]bò fit in diſp[ô]ne valde extra
nea: aut morti: p[pi]nqua. J Sc[do]o notandu: q2 if[la]
matio q2 fit in etbico a c[ibo] nò eſt inflamatio p[o]
[ri]ſimalis: aut ex c[er]batiua. q[ui]s. n. in p[ni] f[um]pto
c[ibo] calo: aliquid ſuffo c[ce]: ſicut ſuppo[ri]t l[ignis
poſtea dilat[et] et ampliſt: c[ibo] caleſi: q2 ſim al[is]
qu[à] p[te] in vapores c[ô]uerło. n[hi]boc n[co] n[co] eſt ſim p[ri]
po[rt]ionê ad aliquid di[ec] ſicut in ſeb. p[iod]icis. ſed
b[it] q[ui]ncunq2 ſumik c[ibus]. J Z[erto]io notandu: q[ui]
q[ui]s ſit c[ô]o ei[2] ſeb: ſup c[ale]ſi: er a c[ibo]: n[hi]boc q[ui]s ap
p[ri]p[io]ta q2 etbice: p[q]b ab alij]s viſtinguik ſeb: q[ib]
p[ri]mo q2 c[eteris] p[ibus] etbicus magis ſup c[ale]ſit
et c[ibo] q2 alij] ſeb: q[ie]tēes: pp ſua calitare arida faciē
tè c[ib]u magis euap[or]are c[eteris] p[ibus] q2 cal[itas
alio: q2 ſeb: q[iet]u: q nò eſt ſic arida. ſc[do] q2 d[ato] q2
equal ſup c[ale]ſierer et c[ibo] cu alij]s ſeb: inſentibus
immo magis: n[hi]boc q[ui]s etbicus e[pp]roſi: q2 mutan:
d nò ſenti[do] calitare ad ſenti[du] ſ[am] notabil: ſed alij ſeb: n[hi]b[es] nò ſic mutan: q2 p[ri]o
ſenteb: q2 ſua calitare: etbict v[erc]o n[hi]s. q2 etbica eſt
facta cōplexo méb[ro] c6u: eniēs. L[ou]en[i]es quid[es]
q2 nò ſentit etbicus in p[il]ſionê cali: d[it]atis etbice.
eſ e[mi] k[ta] et ſib[] c[ô]ueta. quare nò ſenti: ſed al[ie
ſeb. ſenti: q2 ſunt fiētes nond[ui] ſuere. J E[ri]b[is]
inſer: q2 calitas in etbico repta poſt q[ui] eſt inflamá
tus a c[ibo] ex[n]s in eod[em] ſub[ie]cto adequato eſt c[ô]
poſita ex duab[pt] p[ut]bus incêndiu: quarui vna eſ t[ai]
eta. l. p[re]e: n[is]: altera fiens. l. de nouo inducta a ci
bo. E[qu]o ſequi: q2 alij]s effectus puta in]mutatio
tactus p[uenit] ab vno gradu caliditatis qui: n[hi]p[
uenit ab altero ſecu: in eod[em] ſub[ie]cto c[ext]enſo:
ſup[us] determinata in. q[one]. vtrui ſeb: is ſit calo:
additus. ibi. n. determinat: eſt ſeb: eſſe totu: ca/
lo[em] in

Tertius

Feb. et hice.

Fo. clvij.

lorem in feb:ſte rept:u:q: no eſt effectus q: pue/
nat ab vno gradu calioſ q: no puentat ab noſ/
ſecu in eode:ubjecto extenſo. T. Forze:or:q: p adi-
tion:e buius noue calitatis a cibo caliditas pze/
exiſens actiutur et permutatur ab eſt inſenſu:
li ad eſſe ſensibl:evnde vtraq immutat tactum.
T. Contra ſequeretur q: eadem caliditas numero
ſim eandem partim inſe:ſuam ſepe eſſet facia:et
ſepe ſiſes in puo tempo:re: ſepe dependes: et ſepe
indep:edens: et ſoir q: habit? eſt qualitas de facili
mobilis:be:cc ſunt in:conuenſtia. Quap:opter di-
t:u: et q: ſola caliditas de nouo inducta a cibo ſen-
titur.c:á aſtuar q: perſiis no ſenti:q: no eſt ſe pte ſui
c:u ſ calactione: ſua inducit calitas de nouo
inducta:inducat eti:ia calitas perſiis tan:q: pticula
re agens:ed defect? eſt et pte organi cui calitas
pze:erſiis eſt affueta.ois ergo effect? q: p: ſe induci:
ab vna:inducit ab altera p: ſe.i. quatu:u: eſt rón: ſui
T. E:phr dic:ed:u:q: p: no tota calactioni ſua ſenti:
ab eo.:q:uis ſi ſenfatio calactionis ſenſui comu-
ni vel cogitatiue pt:ineat cutus organum pót eſse
aſſuefactum ill: calactionem.

Hic Bêtilis mouet duo dubia. Primu:u
quo: etb: pót fieri meb:ro
conueniens. Et in ſuma dicit ſim communem mo
dum caufam buius eſſe quia eſt facia: et eius non
ſentitur imp:essio ab etb:ico ſic ut a melia còple:
ne ſiueret. Et dicit quod quonſo:q: ex forma que erat
in ſubjecto: illa que acquitritur non ſit vna for:
ma eſt comple:to ſiens et eſt extranea:q: stat actio
er paſſio.q:ui aſt illa q: acq:ri:q: illa q: eſt i: ſub to fa:
ciut vn:á forma:t:uc illa extranea ſeta e: puentiés q:
q: eſt cayna:u nuro: cu illa que erat c:ouenies. I:dc:it
q: p:ec dicta ſunt p:ufus. T. Lôtra b:ac opinione: no
lo inſtare ne p:lius ſim. Sed bzeutter dico p:nu:
nc e calo:q: etb:ico p:ro:er ſiuen: et dependens:et
no aptus er ſe c:ôferuar:imo deducta c:á côferuas:
te q:pmu in cipit r:edere ad no eſſe nunc eſt factus
q:fixus et babituatus taliter q: deducta quacunq:
cauſa conferuante ſeipfo in ſubjecto poterit con-
feruari. et quando ſic eſt calo:q:ile taliter membro
conſuetus dic:it comple:to c:oz:zi:conueniens.
q: quanuis corpus fit ſensibl:e le:datur notabi
liter ab ea:n: no ſenti:ri inocumentum eius:ed melia
comple:to ſiuen: non dicitur c:oz:zi:conueniens;q:
ſentitur inocu:etum et eius imp:essio. ſed de bac
materia: alias dic:et vberius.

Secundúm: u:u:quare etb:icus ſup:caſe:ſit
a cibo:q: q:es cib:q: etb:icu ſu
percaſe:ſacit. I:po c:uius deſſione ſc:lendum q:
B. primu: de differentijs ſeb:zium dicit cám buius
eſſe quia omnis caliditas arida irro:zata bumido
magis manifeſtatur: ſicut caliditas caſcis aque
irro:zate. Et:bi:co:zum autem caliditas eſt arida in/
rozata: ita:q: cibo manifeſtari debet: couerit: enis
cibum in vapòre: calidum totum c:oz:pus caleſac:ie
tem. Auer. aut 4:° colliget deridet b:ac cám. d: eſſe
fabulas. Dicit e:mi: no eſſe poſſible calo:q: c:oz:pi
b:uiant t:atu extraneari: vt c:oz:ripat cib:u ſicut ca:
aqua:q: veru: eſt de toto cibo aut magna eſ: p:te:
ſed q: aligua:q: pre:ſubtril:q: in vapòre: couerat c:oz/
p:us caleſac:ie: n:ó eſt tr:rr:onabile: imo ſi:ſim:u:q:
aliqua caliditas putride ſe. eſt magis arida q:ca:
lidit as p:ime ſp:el:q: vt p:uta cauſonis: ita vt c:oz:pus
exic:cat:u: tal'r p:ducat ad ſed c:oz: sp:es etb:ice n:ó tráſ
eundo p:pmá: ergo p: cib:u in bac d:3 magis mani/
ſeſtari caliditas q: in p:ria ſp: etb:ice c:u magis ci
bum in vapòre: couerat. Ad banc credo. Ba:rh:de
ret negando p:ham.ná l:3 forte in bac magis e:cre

ſcat caliditas per cib:u q: in p:ria ſp: etb:ice. n:ó t:n
magis m:afſeſt:ar caliditas q: in p:ria ſp: etb:ice.
q: no permuta:q: de n:ó ſentiendo calidit:ate ad ſen
tiendus ip:ſam:u:ſicut permuta:q: in p:ria ſp: etb:ice.
Auer. aut 4:°. colliget reſdés q:u: b:am dicit cám
eſſe quia etb:ica calo:q: eſt fixus. ſed in putrida n:ó.
nib:al i:ud voluit dicere l:3 in obſcuris: et in còſue-
tis verbis:vi:cat n:it:q: etb:icus babens calidit:ate
fixam que n:ó ſentitur permutatur per cib:u ſum:
ptum de n:ó ſentiendo calidit:atem ad ſentiendus
ip:ſam. ſed patiens putridam n:ó.l:3 forte per cib:u
amplius ſentiat.q: p:rius ſentiebat caliditatem
fuam.n:ó permutatur de non ſentiendo ad ſentie:
dum eam. I:tem permutatio ex parte medi:ci tan:
gentis.nam cum ſenttret in etb:ico caliditatem
fozmé ſumpto cibo videt eam. I:excreſcere et pul:
ſum. velocit:art: magnifica:ri: frequentari. ſed bec
permutatio in putridis n:ó eſt apud tactum medi
ci cum etiam extra bo:as cibationis ſentiret b:ac
diuerſitatem in calo:ze. I:ad ſecu:dam parté dubi:
dicendum q: in cibo intrante ſtomacb:u eſt dupl:
cem dare partem vnam ſubtil:é rozalem que cito
transit ad mébra ſes in duabus bo:is poſt cib:ato
nem vel circa. illa pars eſt ex qua etb:icus ſentit
caliditatem. Et q: motus buius partis: diuerſi:
catur. ideo quidam auctores dicunt duabus bo:
ris poſt cibum ſentire calidit:ate. quidam a:ut tri:
bus. quid:az a:ut vna bo:za. Altera aut:es pars cib:
eſt groſſa cutus mora eſt in ſtomacbo plurib:q: bo:
ris q: duabus: et vadit ad epar gradamiz et fit ſan
guis: poſtea bumiditas prima: et cambium et nu
trit: et totum boc videtur fieri ſpacio nouem bo:ra
rum. vt Auer. ſexto colliget in fine: et in praſtica
cantico:zum. 12. c:omento. Et an iſte cibus calefa:
clat etb:icum eget consideratione. quia n:ó eſt de-
terminatum. Et cum boc debet ſ confidenti: illa
pars rozida que transit vere digeratur et fiat cib:
lues: aut ſanguts: an n:ó vere nutr:iat: bec Bêtilis.
Lum boc tamé credendum eſt aliquam partem ci:
in vapòres conuerit qui: c:oz:pus caleſa:unt. et
buibus modi: calefactionem credo fieri c:itius q:u: ſim
modum p:redictum.

T. et de significationibus permutationis
fe.effimere ad feb:zem ethicam eſt yehemc
tia forſtitudinis caliditatis in tertio valde
nam ſin plurimum incipit ſeb:zis poſt duo
decim horas declinare. Lum ergo pertran
ſit ſeb:zis duodecim horas et n:ó apparent
ſigna de:linationis: immo continuatur vſo:
ad tertium omni die: et fit for:ti:;tunc illa
est ethica.

T. dic:ponit ſigna permutationis effimere ſtic:iz
yere in etb:icam. et eſt dictum Bale. p:rimu: de vi:
ferentijs ſeb:zium. Et dicit quod vebementia ca:
liditatis in tertio die ſignificat boc.n:az ſe:com plu
r:imum effimera incipit declinare poſt duodecim
bo:as. Lum autem n:ó apparent ſigna declina:
tionis: immo continuatur vſo:q: ad tertium: et fit
for:ti:;tunc illa eſt etb:ica maxime ſi n:ó bableat di:
formitates et excreſcentias in boc t:epo:q: q: i: ba
beret e:as poſſet eſſe putrida.

T. et de ſignificationibus compositionis
ethice cum ſeb:zibus putredinis eſt remi:
ſio caliditatis ſicce poſt finem declination:
nis: poſt ſudorem exuberantem: et additio
in areſactione et e:ptenuatione ſe:com illud

Tractatus

quod facit necessarium illa egritudo et vn-
ctuofitas in vina et egestione. Et si fuerit
ethica illud quod apparet et occultu aliud
significat ipfum coartatio accidens in pa-
roporis: huiusmodi enim non est inuentu
in ethica omnino.

Ibide ponit signa compositionis ethica cum pu-
trida, et est remanło caliditatis scilicet febrilis cu-
sicitate post finem declinationis et post fudose
uberrantem. Item additio in extenuationem et
arefactionem scorn et facit necessarium in etbica
Item vnctuofitas in vina et egestionemanifetke
apparens. Et si fuerit illud quod apparet etbica
ideft si etbica fuerit manifesta: et aliud ideft si etb-
ca fuerit occulta significatur per coartationem. fl.
pulſus et caloris accidentem in paroxismo putri
de: et non est inuentum in etbica: quia non habet
paroxismos.

Et scias qu quando incipit ethica re-
tenta cum stomacho: quare corrumpit co-
pletionem epatis per vicinitatem.

In parte preſenti ponit caufam: quandoq
incipit etbica retéta in stomacbo. qua corrumpit
complexionem epatis p[ro]pter vicintates. 5. P[ro]
quo norandum: et ethica retinetur in stomacbo:
vel qu[que] incipit ab eo ſcilicet a mala complexio ſic
ca ad quas ſequitur ariditas: et ex ista cauſa ſequi
tur etbica: et talis malitía stomachi ledit epar per
vicinitatem: et quia magis exccat ebilum ? fit
oppoztunum. vel etbica retinetur in stomacbo:
quia etbice conſuingitur stomachi malitía que no
cet epati.

JSigna adubul.

Lapitulu5.tij.

Jgna vero adubul ſunt qu[que]
do ſeb. erpellitur adubul yehe
mens fit duricies pulſus et ei
debitas et paruitas ipſus et
eius frequentia. et proprie qu[que]
do cauſa caſus in ethicam est ap[ost]ema q[ui]
non resoluitur. nam illud ſez frequentia ad
ditur valde: et ſimiliter velocitas: et fit pul-
fus eius de genere eius qui nominatur cau
da muris. Quod si fuerit ex potu calidivini
erit loco caudef muris acualis: et n[on] erut ac
cidentia adubelati vehementia valde. non
enim dat et spacyn vſo[ſ] ad huiusmodi. Et
apparet in vina vnctuofitas et petala et in
cipit occlus proſundari. Luſ ergo adubul
peruenit ad ſtatum fit fortiò: proſundatio
amborum oculozum et multiplica[rum]ippitu
do ſicca et creſcunt extremitates offiſz om
nis membri et in facie planantur timpova
et tenditur cutis frontis et deſtruitur colo-
cutis: et fit quasi fit ſuper eam puluis: qui-
dam ex aduſtione ſolis et perducit ad gra-
uedinem eleuandi ſupercilia: et fit ocul-
lus ſomnolentus et clauſus abſo[ſ] ſomno et
ſubtiliatur n[aus] elongantur p[ili] et appa-
rent pediculi et videtur venter iam minora
ri et adherere c[ui] do[ſo] quasi fit cutis ſicca
que iam attracta est: et attrahitur cum ea

De Signis adubul.

cutis pectoris. Lum ergo curuamt vngues
et arcuantur: tunciam venit ad statu et in-
cipit têdere ad occafuz; et c[ui] incipit têdere
ad occafum liqueſt cartulages.

Ibide ponit signa ſecunde ſpeciei que cu[que] ſunt re-
mifla ſunt signa prima ſpeciei etbice: cum vero in
tenia in viltimo ſunt signa tertia ſpeciei. Ila babet
bac pars tot partes quot ſunt signa. Primus qua
do fit tranſitus ad fecunda ſpecie etbice: ſiue ſiat
et prima: ſiue ex alia cauſa n[on] tranſeundo per pi-
mam vebemens fit duritieſ ſcilicet pulſus p[ro]
pter multam exccationem arterie et debilitas et
paruitas p[ro]pter deſtitutatem virtutis frequen-
tia eius vt recompenſet defectum magnitudinis
et velocitatis, et p[ro]p[er]ſe ſunt bec quando cauſa
cafus in etbicam est ap[ost]ema: quod non reſolu-
tur, sed vel induratur: aut rumpitur. nam frequen-
tia additur valde: et ſimiliter velocitas: et fit pul-
fus de ſenere eius qui vocatur cauda ſoricina p[ro]
cedendo de paruo ad minozem: et de frequenti ad
frequentio[rum] qu[ue] ſoq[ui] accidat. Quod ſi fuerit ex
potu vint calidi erit loco caude ſoricine pulſus
acualis ſiue ſußalis. qu[ue] p[ro]pter calo[ſis] confo-
ratio[ne] vino poſt p[ro]ſuffiones paruas ſicent ali
que magne, deinde redibit ad paruas. et bic pul-
fus dicitur ſußalis ad ſimilitudinem ſußi. et dic-
tur acualis ad ſimilitudinem acus cum qua ſo[
tulares] ſunntur. qu[ue] bec duo ſunt groſſa in me
dio et verſus extremitates ſubtiliando p[ro]cedut
Sive ergo ista etbica ſit ex vino ſiue mutatio pul-
fus ſit ex vino: po[ſ]rett imaginar[em] mutatio pul-
fus ſit ex vino tunc imbibito.

Cet non erunt.

Ibide textus p[oteſt] dupli[c]iter exponi. p[ro]io quod quando caſus in etbicam ſit ex ap[ost]emate adu- belet non erunt accidentia a dubelet vehementia valde. non enim dat et spacyn vſo[ſ] ad buiufimo et etbica[ſ] vel pulſum talem in etbica: qu[ue] etbica p[ri]us occidit ? ſi at finis ſecunde ſpeciei etbice: vel ? ſi at pulſus buiufmodi. Aliter p[oteſt] exponi qua[ſ] do caſus in etbicam est ex potu vint calidi non ap- parèt accidentia a dubele[ve]bementia de quibus ſunt pulſus vtcauda muris finitua[rum] non enim q[ui] ſi apparerent accidentia valde vehementia non darent spacyn vt fierer pulſus acualis. Et ſi ap- pared in vina vnctuofitas ſcilicet natans in ſu- perficie et petala iſſe corrupuſcula parua deſi- fa per liqueſactionem cum fit tranſitus adubelet et incipiant oculi eius profundari bumido con- ſumpto. Lum ergo adubul iſſe ſecunda ſpecieſ etbice peruenit ad ſtatum fit fortiò: proſundatio ambo[rum] oculozum. et ly peruenit eſt preſentis temp[or]iſis et multiplicatur lippitudo ſicca bum[mi] do conſumpto: ſez in augmento ſecund ſpeciei: et c[rem]ſcunt extremitates offiſi in omnibus méb[ris] reliquis partibus p[eter]oſſa consumpti. et in ſa- cie applanantur timpova carnibus cozum c[oh]ſum ptis et tenditur cutis frontis bumido eius c[oh]ſum p[ro]to et deſtruitur calo[ſ] frontis: ideſt têdit in ſuſcu calido natura[li] moriſcato. et eſt q[ui]a ſuper eam fit pulſus quidam ex aduſtione ſolis parte ſuper- ficiali ab eo exiſſacat: vt fit q[ui]a pulſus in eius ſu perficie. et perducitur ad grauſitatem eleuandi ſu perculia facta in virtute impotenti ad contrab- dum muſculos eleuantes ſupercilia: et fit oculus q[ui]a ſomnolentus et clauſus abſo[ſ] ſomno, non enim eſt ſomnus: ſed in potentia vigiſlandi: p[ro]io de differentijs ſebzium. et ſubtiliatur n[aus] carn[bi]

bus consumptis;

Tertius

Decura ethice.

Fo.clviiij.

bus consumptis:et elongantur pili:ideft appa-
rent longiozes consumptis caruntur:et ad in-
tus preſa aut:et ad hoc facit corrugatio ſiue con-
tractio cutis: quia pili eriguntur et apparent
magis:et ſimile est quod ſumitur octauo proſle-
matum problemate. 21°. cum aſſignant caufam
quare pili rigentium eriguntur. Aliter posſimus
imaginari q[ui] pili elongantur prooptera in ſtilis ex
calido aduſtuo multiplicatur materia ſumſa
que est conveniens ad pili generatione et augime-
tum.prima tamè cauſa est melioz. apparent pedi
culi p[ropter] corruptionem nutrimenti. primo em
generatio est ſub cute:deinde creunt. et videtur
venter eius tam minorari et adberere doz[io] quasi
ſi cutis ficca que tam attracta est et attrabitur cu-
ca cutis p[ectoris] cum babeant adinuicè cōnſutu-
tatem. cum ergo curuantur ſngues et arcuantur:
tunc iam peruenit ad ſtatum. et ly peruenit est ſe-
poris p[eter]erit[ur] perfecti et incipit tendere ad o cca
ſum ideſt mortem. et cu incipit tendere ad occuſuz
liqueſiunt cartilagines.

J. Lura ethice.

Capiſulum. t[ui]ij.

In tentio in curatiōe feb. ethice est infrigidatio et humectatio. et vnaqueſ earum completur cuſ
app approximatione ſuarum cauſa-
rum. et expulſione cauſarum ſui contrarij.
Et forſtasse est cauſa vnius earum cauſa cō
trarij alterius ſicut cauſa infrigidationis.
Ipſa enim quaſoq est cauſa ericationis
que est contraria humectationi. ſicut inſtri-
gidatio cum trocificis camphoratis et illis
que ſunt ex ſpodio et h[is] ſimilibus. Et for-
tasse humectatio iterum est cauſa caleſa-
tionis que contraria est infrigidationi. ſi-
cut vinum.nam ipſum humectat: ſed cale-
ſacit. quare opoſtet vt obſeruetur illud. Et
ſi neceſſitas vocat ad forſtem infrigidatio-
nem ſo erit niſi cum re cui cōndigitur: aut
quam precedit: aut cuſuccedit res in qua
est virtus humectationis. Et ſimiliter cum
vocat neceſſitas ad forſtem humectatione
velocem in ea ſicut aqua carnis et vinum.
tunc opoſtet vt adiugat ei aut antecedat
eam; aut ſequatur eam illud in quo est in-
frigidatio. Et ſi fuerit cauſa ethice apofte-
ma aut leſio in membro: tunc neceſſarium
est curare ipſum in primis.

In ſuicennæ p[ro]mo ponit curam etbice. ſe]o ſuc/
currit quib[us]da disposi[ti]onibus sequëtibus etb[]
cam. ſe]o a]bi. in p[ri]ciptò quarti capituli. (Et de
illis est ſincoptis.) Prima in duas.ná in prima et
p[li]icat curá magis general[á]. ſe]do magis ſp[ec]ial[é]
ſe]da in p[ri]ciptò sequentis capituli. (Ille vero.)
Primum capituli diuido in duas partes.in p[ri]
ma ponit intentiòes curatiuas etbice et docet vi
tare quendam error[em]. et ponit canones in curan/
do etb[ic]am sequentem altas egritudines. in ſecu
da ponit in generali ſita per que complentur in-
tentiones dicte. ſe]da a]bi. (Et qui diligit copone/
re.) In prima parte dict tria. Primum q[ui]nt[io]
in curatione ſeb. etbice est dupler ſez infrigidatio
et humectatio. et vnaqueſ earum completur cu

administra tione ſuar[ui] cauſar[ui] et cultatiōe cauſa
rum ſui cōtrarij. ſe]do d[ict] q[ui] cauſa vnius earu] for-
tasse est cauſa contrarij alterius ſicut cauſa inſtri-
gidationis est quandoq[ui] cauſa ericationis:que
contrariatur bumectationi. ſicut trocificè de ſpo-
dio. et campb[oz]a et similes infrigidantes et ex]ic-
cantes. Et forſtasse cauſa bumectans est cauſa ca-
leſactions que est contraria infrigidationi ſicut
vinum.nam ipſam b[ue]necat et caleſact. quare op]z
vt obſeruetur ſtud vt adminktrentur tuuātia que
non noceant quantuz est nobis p[oss]ible. qu[ap]
po]ter ſi neceſſitas vocat ad forſtem infrigidationes
non ſiat niſi cum re quam p[re]ceſſit aut cu] coniug-
gitur aut cui succedit res bumectans. Et ſimiliter
cum vocat neceſſitas ad forſtem bumectationem vt
veloc[em] in etbica ſiat bumectatio que fit cu] aqua
carnis ſez ericationis decoctiōis aut diſtillatio[
nis. et vinum ſez dulce vnius anni tamen paucife
rum aut mediocris viuositatis. tunc opoſtet vt ad
tunga]q]eis aut p[æ]cedat ea; aut ſequa] illud in quo
est infrigidatio. T[ertio] d[ict] q[ui] ſi fuerit cauſa etb[]
eſt apoftema vel leſio ſe]ſicct alta in membro ſi/
cut v[ic]us: t[unc] neceſſarium est curare illud p[ri]mo
opoſtet enim v[n]ſucuiuſq[ui] cauſam p[ri]us ab ſcinde
re: deinde ad eam que ex ea facuta eſ egritudinem
deuenire, t[ertio] t[eg]ni. Et boe] ſe]t verum in cura re[
gulari.nam alíquando p[ro]pter forſtitudíne]z egrí
tudínis opoſtet et magis attendere q[ui] cauſe: ſed
p[ro]bo] vide Aut[ic]. quarta p[ri]mi v[it]imo capiſtulo.

Et qui diligit componere regimen eius
er dueris modis cōuenientibus eis in quo
feb. fit vehemens valde: tunc neceſſarium
eſt vt incipiat. et det in potu trocificos cam
ph[or]atos. et que c[urrunt] curu] coz[um] cu]
ſyzupo acetoſo diluculo in orzu ſolis. ſicut
aqua ordei in cancris ſi no abho]zret eos et
cum iuleb et aqua granatoz[um] et ad man
ſionem mucillaginem p[li]ij. ſi non fuerit p
hibens aliquid p[ro]pter stomachus et alia.
Tunc ponit regimen complens bas duas in-
t[é]tiones. et p[ri]mo ſimul. ſecundo ſelunctim. ſecun
da ibi. (Et regimen infrigidans.) In prima par-
te d[ic]it quod qui vult componere regimen etbice
er d[ic]tis modis dueris cōuenientibus et in quo
feb[.] et b[ica] et webemens valde ideſt ſimul ipſum
infrigidare et bumectare dat ei. in potu trocific
campb[oz]e. et similes infrigidantes notabiliter. vt
p[u]ta]z.f. mixtos cu] ſyzupi acetoſi. z.f. in diluculo
ideſt cum incipit auroza et in orzu ſolis: q[ui] difſan
ter ab aſſumptione trocifici. per duas bozas det
aquaz ordei cu] cancris ad bumectand[ui] ſi non ab
bo]zret eos. vt p[u]ta]z. ordei mundi. z.f. cancrozu]z
fluviatium er]coz]ticatorum. z. iiij. buſiant in lib. t[ui]j.
aque quouſo] ordeum ſit apertum. et cum ſuleb ex
aqua ideſt vino granatoz[um]. ſit autem ſuleb ex
aqua et z[uc]baro vt ſepe dictum eſt. et p[os]ſunt ad
tnufce] miſceri. vt p[u]ta]z. ſuleb. z. iiij. cu]vin]t granato
z.f. et ad manſionem ideſt in meride] vel dum ma-
net calidit as imp[er]ſſa a ſole de]tur mucillago p[li]
liij. et potet miſceri cum aqua granatoz[um]. et do
ſis amborum in p[ro]poſtione que videbitur ſicut
z.f. vel circa ſi non fuerit aliquod prob[ib]ens p[ro]
pter stomacbum. et alia ſicut eſt laſſitas stomacbi
et lubizitas inſteſtinorum. Et manſiſetum eſt p[ri]
mam ex] bis notabiliter inſrigidare. ſecundam no
tabiliter bumectare reliquias ſimul inſrigidare
et bumectare.

Tractatus

Et regimen infrigidans est per illud qoſ
ſciuſtide potibus infrigidatibus et de ole
ribus infrigidantibus et trociscis sicut tro
ſciſi de camphoza.et emplaſtris: et vnctio
nibus et his ſimilibus. et infrigidatione ae
ris eoſui ita ſp in byeme. et ſi non tolerat al
lenietur ab eo ſignis. Infrigidatio nãſque ae
ris eoſum est meliores et sicut vestre eus
cum sandalitiset caphozatis et facere ipſi
odozare illud in quo ſunt roſe. et campho
ra et sandali et fructus frig. et schefabre et li
ſium cum aqua roſ. et vapozatio cum ſudo
re et balneo. Et opoſtet ut non p[]rologetur
retentio emplaſtrozum infrigidatium val
de ſuper membra proſpqua membriſis an
helitus. ſoſtasse enſi infert illud anhelitui
et voci nocumentum magnum. Et opoſtet
ut declinet ad quietem et ſomnum et tranqui
litatem et gaudium et custodiatur eger ab
eo quod facit ipſum iraſci et quod facit ip
ſum tristari. et quod facit ipſum anguſtari
et a fame et ſiti longa. Emplaſtra infrigidat
ia quibus opoſtet eos vti ſunt aromatica.
nam ipſa ſunt proſpinoquiſis iuuamenti et
proſpice ſuper pectus et que sequuntur ipſus
et ſint infrigidata et nò ſit in eis stipticitas.
Stipticitas enim cum hoc ſp ipſa facit ac
cidere exiccationem p[]rohibet virtutem me
dicine p[]rofundari. Et opoſtet ut affiduetur
permutatio vt non remaneat medicamè et
caleſiat cum obſeruatione vehementi infrig
dationis eius. nam cum ipſus infrigidat
vehementer non elongatur quin debilitet
membzum. Et quando est p[]rope membza
anhelitus non est longinquum quin impe
diat oyaſragina et alia ab emſione anhe
litus cum facilitate. Et de regimine hume
cſtare ſunt cibi leues et fructus et robub et
vniptiones et emplaſtra et odozamenta et
caputpurgia et ques et traſquillitas et ut non
inferatur et violentia in fame aut ſiti.

Inſunc facit quod dictum est. primo ponit regi
men infrigidans. ſecundo bumectans. ſecunda ibi.
(Et de regimine bumectante.) In prima dictit ſp
regimen infrigidans completur per ea que ſciu
ſti de potibus oleribus et trociscis infrigidanti
bus ſicut de capbola et emplaſtris vnctuoſis et fi
milibus ex infrigidatione aeris. ita ſp in byeme et
ſi nò posſunt ſtare ſine igne alleuſetur ideſt nò co
cedas igne magnum. nã infrigidatio aeris est me
ltores cum immediate ad cor inſpiretur. et con
fert vestire cum vestimentis sandalitis et camph
ratis ideſt in quibus ſtererunt sandali et campho
ra. et olacere roſas et campbozam et sanda os
et fructus frigidos et ſebefabre. ideſt granatus 1. et
lilium. ideſt nenuſar aſperſa cum aqua roſ. et eua
pozatio cum ſudoze et balneo ideſt aſpergatur
corpus cum aqua tepida aut frigida vt appareat
af miles ſudanti in balneo. verus nanc[]o ſudo nocet
et nò p[]rologetur emplaſtra infrigidantia ſuper

De cura.

pectoræ eo[rum] ne for[]te noceatur anbelitus. et vok
et opoſtet ut do[]miant et ſint traquiſt animo et cor-
poze. et custodiantur ab ſra anguſtia et fame et ſiti
longa. et butuſmodi ericcantibus. et que ponuntur
ſup[]a pectus et partes proſpinaquas ſint frigi-
da ut poma odozilera actu frigida et non ſint ſiti
p[]tica: quia ericccant et non ſint virtutem me-
dicine p[]rofundat ſiti for[]te baberent partes or[]
ſo[]mes quaſi ſamſclicet ſubtiles que p[]rimo actua-
te in pozoſitaribus membrozum p[]rofundarenk:
deinde actuatis partibus stipticis fieret matoz
pars ſubtilium frigidarum aut bumidarum p[]ro-
ſundat ut sicut olerum roſ. hoc modo magis bu[]
mectat ſ[]oleum comune, tertio de simplici medici
na. et medicine applicite debent permutari. nam
cum diu remanent caleſiunt et corpus caleſaſiut
caveatur tamè vehemens infrigidatio qu[] debil[]e
tat memb[]um aliquando impedit dyragina ab
anbelitu. et de regimine bumectandi ſunt cibi bu
midi et fructus robvniptiones. emplaſtra. odoza[
menta. caputpurgita. quies. ſcz corpozis et tran-
quillitas ſclicet animi. et non pattantur kamem et
ſtim longam.

I Remozato medicinarum infrigidantium
cos. Lapitulum, v.

Ne levo que de eis ſunt infrigidantes aut humectantes oſones ſunt nutritiue aut vincit in eis nutribilitas. ſicut aqua ordei de cocta cum cancris er parte cancri. Et opoſtet ut euellantur extremitates cancrozum er pedibus et corpozibus ſuis et abluatione cum aqua frigida et sale bono cum cinere vicibus tribus et ſupza. donec mundificen tur et purgectur a gravitate ſui odozis; deinde decoquant in aqua ordei et sicut aq[]uctis vaccini de quo extractum est butyzum et sicut ſucci oleru elipatozu[]z p[]redictozu in capitulis ſebzium acutarum ſicut mucilago p[]ſilij. In aceto autem est vehemens ericatio: et virtus resolutionis, quare opoſtet ut bibatur cum eo quod reſiſtut duab[]p[]ro p[]rietanibus ſcz per com[] mixturem aque multe: aut cum quibusdam humectantibus et lenificantibus. Et p[]roſimum quide[]z ut lac asine ſit cum humectati[]o eua infrigidans ita vt quidam faciant melio[]c infrigidatio nem eius ſuper infrigidationem lactis vacini de quo extractum est butyzum. verum ipſum conuenit ei qui non habet ſeb. perio dicam neq[]s materiam: neq[]s humo[]zem p[]reparatum ad putredinem. et opoſtet ut caueatur sp[]iſum lac. Et de illis que conferut eis est ſucharum et cum ſenſeris putredinem accidentem ex lacte: tunc solue cum faſilitate. et ſi timueris caleſactionem, tunc abſtine ab eo aliquot diebus: et cura in ea cum trociscis et aquis fructu[]z: deinde ite ra lac.

In ſunc Aut. magis in ſpeciali ponit curam etib[]i
ce. et primo per infrigidantia. ſi[]ko per buectatia
tertio per cibos. ſecunda in principio ſequentis ea
pituli ibi.

Tertius

Decura etice.

Fo. clix.

pculi ibi. (Illa rum. )tertia ibi in principio tertij
capituli. (Postet.) Primum capitulum diuidi
tur in duas. In prima ponit res infrigidantes et
bumectantes. In secunda res infrigidantes et nò
bumectantes. Secada ibi. (Ad Medicine vero.) Pris
ma in tot partes quor numerat medicias. In pis
ma parte dicit omnes medicine infrigidantes et
bumectantes sunt nutritive, et per medicinas
matime intelligit cibos medicinales infrigidan
tes et bumectantes non qualitatine tantum: sed
substantifice, in bis emi nutribilitas vincit infrigi
datione sicut aq od dei decocta cui cæris ex pte ca
cri sup. est magis nutritiva in frigidatua. 2 op5
vt cuellantur extremitates ideb partes corica/
les ex corpore et ex pedibus cancroz: q: sunt eric:
cantes et abluantur cum aqua frigida fale bono
et cinere miscèdo nec simul vt, cæris purgen: a gra
ui odore fuo 4 a quibufdà partibus nitrosi. Sed
vltimo debet lauari cum aqua frigida sola. 2 post
ea decoqui cu aqua odet ponendo p vnaquaç li
bza aqua od dei. 3. J. cæcrozum. Et sicut aqua lactis
vaccini de quo extractum est butyrz que multu bu
mectat per partem aquosam: et modicu b3 de se
rositate excicante: fed aufert butyrum: q: inflama
bile. Dicit tertio succos. 1. decoctiones olerum fri
gidorum predictorum in capitulis febrzu acutaz
et fuit mucillago pfilii. acetum auit: q: resoluit et
excicat doz misceri cum bis que bumectant 2 reso/
lutionez pribent ficut cu aqua multa 2 reb? alijs
bumectantibus et lenſetibus: ficut oleu amigda/
larum vulcum. et lac afne couenit: q: infrigidat
et bumectat et magis et meltus infrigidat 2 lac
vaccinum de quo extractum est butyrz. tum q: fri
gdius. tum q: magis subtile verum no competit
babenti febrem putridam aut babenti bumorem
paratum putredini. 2 caucaetur spfilum lac: quia
no ita facile convertitur nec ad extrema corporis
facile penetrat. 2 zucbarum et conueniens: fed doz
eſſe mixtum cu aqua vt frangatur eius caliditas
et augcaetur eius bumiditas. bumectat emi qualit/
tatие et subſtantifice: 2 ſi ſenſeris putrere lac q6
maxime rugitibus copreبدetur: solue ventrem
faciliter vt la c et ebilus corruptus educatur. Et ſi
timuceris caſeactionem etbice: q: ſit nimis inten-
sa abſtine a la cte aliquot diebus et cura cui troci
ſcis 2 aquis fructuum ſicut vino granatorum et
ſimilibus.

Medicine vero infrigidantes que non
habent humectationem sunt ficut trocisci
noti narrati ſcilicet trocisci camphorati et
trocisci de dactilis ſuccis frigidis: et ficut
trocisci huiusmodi. Re. spodij. boli armeni
ana. 3. iiij. roſ. 3. vi. ſemi. poſtulace et citruli
et cucurbite et harabe omnium ana. 3. iii.
ſiant ex eis trocisci et ſit doſis pondus. 3. ii.
et ſunt doni valde et iterum alij primi eis.
Reci. arnogloſſe amili et gummi draganti
omniu ana. 3. iii. boli armeni spodij. ambo-
rum ana. 3. iii. papaueris. 3. v. roſ. et ſe. cu-
curbite et citrulli et poſtulace omniu ana.
3. v. granozum citoniozum ercozicatozum
et ſemi. melonis et cucumeris omniu ana.
3. vii. ſuc. liquiri. pondus. 3. r. conficiantur
cum mucillagie pſilij. vnctiòes vero et epi-
thimata et emplaſtra infrigidantia, et odo

ramenta et caput purgia infrigidâta ſunt
illa que tu ſciuisti. Et melioſes vnctiones
ſunt cum oleo de cucurbita et papauere et
de nenuſare et ſalicibus et violis. ſtratus
autem infrigidantes et humectâtes ſunt
qui ſunt plani valde de corijs aspſis aqua
ta. aut de lino de genere eius quod fit in ta
bzaſten. et ſit impletio eius illud non caleſa
cit: immo ſit de genere lini pectinati et reno-
uetur asſidue. Aut ſit ſtratus de corijs que
iam ſunt inpleta aqua. poſt ſint ſup ea re-
ctificationes que applament aquam bene
et ptohibeant eius inequalitatem; et ſint
proprie ſtratus aque curiis earum et ſub
eis folia arbozum frigidorum et humido-
rum ſcilicet de ſalicibus et ſempuie et ole
ra humida et odorifera frigida sicut roſe
et folia arbozum frigidorum et preputia vi-
tis et his ſinilia.

Medicine no infrigidates que nò buèctat ſunt
ſicut trocisci de cápboz de dactilis ſicci: q: da-
citi maturi recentes bumectant. Et ſicut trocisci
butuſmodi. Re. spodij. boli ar. aii. 3. x. roſ. 3. v. ſe.
poſtulace. citruli cucurbite. 1. z. arabe aii. 3. iiij. ſiant
ex eis trocisci quorù doſis ſit. 3. iiij. cu aliquo liquo/
re frigido et bumido. Et iterum primi eis in vir-
tute ſunt. R. arna gloſſe. amili draganti aii. 3. iiij.
boli arme. (spodij. aii. 3. iiij. papaueris. 3. v. ſemi. cu
curbite citruli poſtulace aii. 3. v. granozum cito-
nzorum ercozicatozù. ſemi. melonis aii. 3. vii. ſuc
et liquitricie. 3. x. conficiantur cum mucilagine pſi
lij. et bi ſunt pzeſtantozes ceteris. Anctiones ve-
ro 2 et emplaſtra et epitimata infrigidâta ſunt
illa que ſciuisti in cura februm acutari. et melio-
res vnctiones ſunt cum oleo de cucurbita de pa-
pauere de nenuſare de ſalicibus de violis. ſtrat?
autem infrigidantes et bumectantes ſunt illi qui
ſunt bene equati de corijs aspſis cum aqua roſ.
aut ſint de ligno ſicut illi qui fiùt in tabrastè idest
in boſpitali illo famoſo. et impleatur pánus ille
de lino et eo q6 nò caleſcat ficut eſ linum: et ſit
bene pectinatum vt ſit molle: et renouetur asſidue
vt ſit molle et equetur. Aut ſit ſtratus de corijs
plenis aqua 2 ſint bene equata. 2 ſint ptope aquas
ſtantes vel currentes. et ſub eis ſint folia arbozus
frigidorum et bumidoz ſcilicet de ſalicibus ſem
peruie et odorifera frigida ſicut roſariz et folia
arbozum frigidorum et prepuciorum vitis 2 bis
ſimilia.

Rememoratio medicinarum bumectantium
eos. Lapitulum. vi.

Elarum quidem que ſunt cui in-
frigidatione rememoratio tâ pze-
terijt. Et restat nunc considerare
in qualitate vâdi in potu genera
lactis et lac de quo extractum est butyrum
et in qualitate administrationis tine 2 bal
nei 2 administratione vngu entozi 2 oleozi
et epitimati 2 reliqui regiminis. Et nos
quidem iam docuimus modi dandi in po
tu genera lactis in capitulo ptis 2 ſicita
tis stomachi: quare op5 vt ſit illud canon.

## Tractatus

Et nō est lac post lac mulieris sicut lac afine. postea lac caparù: cujus pascua opotest esse er herbis et oleribus frigidis humidis sicut scis. nam ipsum et pprie lac afine eradicat ethicam si fuerit ei eradicator: et non est electio super ipsum nisip2ohibeat putre do accidens: aut expectatio materiei coppe hensc. Et lac quidem iuatiuīn est eis a principio ethice vſoſ ad finem eius. Et lac mulieris suggendo sumptum cōueniētius est oibus. Et canon in dando in potu lac de quo extractum est butyzum est primus illiterum. Et melius quidem est vt incipias a 5. x. vſoſ ad. 5. xxx. et quod est supra eas si fuerit virtus adiuuās et tibi inest vt cōmisseas cū ea aliquid de trociscis infrigidātibus et tibi inest vt addas supra summam predictas in portione prima. et postrema si fuerit virtus potens super digestionem.

In parte preſent et ponit medicinas bumectantes vt lac tīnam et vnctiones etc. Habet duas partes. in prima parte ponit intentionem et regimem per lac. cibo ponit regimem per tīnam balneum et vnctiones. ſcda ibi. (Tina autem.) In prima parte dicit: iam eſse memora: atas medicinas infrigidantem et humectantes. Restat nunc dare modum eribendi in potu genera lactis. et lac de quo extra cum est butyzum. et modum administraionis tīne et balnei. et modu administraionis vnguento rum et oleorum et epitibatum et reliqui regiminis. et dicit se docuſſe ſcilis. 12. a. et 13. a. tertij moſum vandi in potu genera lactis in capitulo ptifis et exccationis ſtoma cbi: square illud fit p parę canón. Dic per tīnam in ſtellige vas in quo ponuntur ad balneandum. Balneum vero est dom? babens tres casas in qua tam est tina. et post lac mulieris preſtātus est la caſine. post lac caparù pascua debent eſse ex oleribus et berbis ſupple et folijs frigidis et humidis. nam lac et proprie afi ne eradiſcat et�icam: ſi potest eradiſari. et nullum est preſtantius ipſo nifi ſit putredo accidens ex la cte aut expectata materiei comprebēſe ſcilicet in corpoze. que 15 nōdi putreat: est tamē apta putre et lac est cōueniens in etbica in principio vſoſ ad finem et lac mulieris suggendo sumptu est pze ſtantius oibus. Et canō dādi in potu lac de quo extractu est butyzū est filijs caſi. dādi in potu lac de quo nō est extractu butyzū et meliſ est vt incipias a pondere. 3. x. lactis paulatim augendo vſoſ ad. 3. xxx. et supra. ſi fuerit virtus digestiva potēs et cuſ lacte potes admicere aliquid de trociscis infrigidātibus. Et potes augere ſummā predictā in portione prima a qua incipias ſcilicet dare supra. 3. x. et postea cſi supra. 3. xxx. ſi digestiva fuerit potēs. Et nota vt tollatur cōtradictiolapparens cp lac multe: e magis confert c̃ lac aſinum propter proportionem currentem inter induidua buma ne speciei: ſed aſinum magis confert: quia magis infrigidat et humectat: et est ſubtilius. propter ea quando virtus est foſtis et magna necessitas in frigidandi magis: confert lac aſinum: ſed quan do est debilis et minore necessitas in frigidādi: ma gis confert lac mulierum.

Tina autē illa est meliſo: que est tepida in qua nō est caliditas multa: et est cū hoc

## De cura.

cum virtutibus olerum etherbari infrigidantium et humectantiuīt: et nō ſit ita vt rasiſicet nedum cp ſudare faciat: et nō licet vt vapōz tine ſt calidus.

Dic facit quod dictum est. Et p[rimo] ponit regi men per tīnam. ſecundo per balneum. ſcda ibi. (In gressio autem.) prima in duas. p[rimo] ponit regi men per tīnam absolute. secundo ponit regi men per tīnam comparando ad alias res. ſecunda ibi. (Et ſi ſumpſit aquam ozdei.) prima in quatuor p[tes] sicut ſunt qua tuor canones: aut dicta eius p[ripalita]. p[rimum] dictum. tina meliſo: est illa que est tepida babens virtutem olerum infrigidantum et humectantium virtualiter decoctarum in ea: et nō ſit ita calidum vt rasiſicet d[est] notabiliter bumidum euapozare faciat nedux cp ſudare faciat: et nō licet vt tine vapō: ſit calidus: immo ſit minus calidus c̃ aqua quia inſpiratus ad membra ſpiritualli nīmque acaſeſeret. hoc autem fiet si tina non ſit in aere valde calido: cum enim exibit ab aqua notabiliter infrigidabitur ante: c[um] inſpirretur.

Et si nō eſſet q[ui] phiberet administra tionem tine frigide nō eligeretur ſup eam: verum q[ui] phibet ab hoc est debilitas corpo[rum] eonȗ et eonȗz extenuatio. in primis vero rebus fortaſſe ſanat eos istud. verum debilitatem corporis ſanat iam illud cum infrigidatione pauca: qua facit in complexione eius que posſible est vt curet. Quod ſi fuerit debilius illo timetur cp cadant in ethicam ſenilc: et illud fin minus. verunta men cum illo tardatur magis t[ep]us moſtis: et fortaſſe viuit cū ea t[ep]oze cui est qua titas. et multotiens quid[em] eſt rectio: per mutatio eius ad illam ethicam.

Dic ſecundo d[ic]t cp si non eſſet dic. p[er]bībēs ad] ministrationem tine frigide nulla eſſer eligibili: ea. verum p[ro]bībet ab ea debilitas corporum et eonum extenuatio inter que duo est differentia no ta. et propter quālibet iſtarum diſpositionȗ aptȗ est corpus ledi ab aqua frigida: ſed in p[ri]cipio c[um] corpora non ſunt extenuata neq debilia fortaſſe aqua frigida ſanat ea. verum debilitatem corporis ſcilicet paucam ſanat iam illud ſcilicet balneȗ et aqua frigida c[um] infrigidatione pauca: d[ic]t e[n]on ſuperaſſua: quia corpus exſiſens parum debile reſſiſt ne ſuperaſſue inſtrigdetur: ſed ſolūmo] do tantum infrigidatur eius complexo quantum suſſicet ad ſalutem eius qui potest ſanar[.] Quod ſi cor]pus fierit debilius eo] et timetur quod cadat in etbicam ſenectutis q[ui]et ſicitas fixa in frigidita]ta: te aut ſaltem absq caliditate ſebiſt: illud tamen raro euenit: veruntamen eſt eligibiliȗ: quia cum etbica ſenectutis magis tardatur moſz c[um] etbica ſebiſt: immo c[um] etbica ſenil[] viuit l[ogo] t[em] poze et notabil[]t: quia non ita corpus exccatur. vnde multotiens permutatio etbice ſebiſtis ad etbicam ſenilem est recte facta.

Illud autē in quo ſumus de relatione tine rectius est vt fiat inceptio in ea cuſaqua que est calida ad terminum. et fiat gradatio ad frigidam et temperatam frigidam tolera bile. hec effi gradatio facit corpo[rum] fuſceptibile

Tertius

Et dice. Fo.ck.

sceptibile aque frigide cum leſio non fiat
per aduentum contrarij in completione ſu
bito. Et iterum coſpus acquirit ex aqua ca
lida ſimilitudinem tenereitatis et tolerat
cum ea frigidam.

Tertium dictus est ex rectius est id qo domi
cum eſt de tina. 1. et fiat inceptio cum aqua calida
vifc ad terminum. 1. temperata et fiat gradatio. 1.
paulatinus tranſitus ad frigidam temperate que
poſt it bene tolerari. dec eſi gradatio facit coſpus
ſusceptibile aque frigide fine notabili no comen
to cum leſio no fiat niſi per aduentum cōtrarij in
complecte ſubito. Et iterum coſpus acqurit ab
aqua calida tenereitatem: 1. coſpus fit mollius et
poſt magis aperiuntur. licet no fiat ſubstantiſce
būdius per nutritionsē que est vera tenereitas: et
cum ea tereneſtate tolerat aquam frigidam per
paulatinam inſtridationem. inſtridatur itac
magis: 1. poſis apertis frigiditas aque magis
penetrat. et cum boc frigiditas aque melius tole
ratur. modus autem quo debet fieri iſte gradatus
prceſus vicetur cum curam odiinabo.

Et si iteretur tina in die tribus vicibus
erit rectus. Et opoſtet vt adminiftretur cu
facilitate vt non cadat virtus.

It est quartum dictum et si iteretur tina ter
in die 1. ante prandīn in meridie et ante cenā erit
rectus vt bona fiat inſtridatio et bumectatio. Et
op oſter vt adminiftretur cum facilitate: 1. non fit
multum calida nec diu mozetur in ea. et vt deferā
tur ad eam ne virtus debilitaretur.

Et si ſumpferit aquam ordei aut tīnam
ouabus horis erit cōueniens. Et si p[er]miſt
tat tīnam poſt emulſionē lactis ſuper coſ
p[er]us eius ſecundum q[ui] dicemus vt dilatet ti
na meatus cibi: deinde ſuſcipiat aquam or
dei et que ſunt eius ſimilia. poſtea expectet:
deinde adminſtretur aqua tine vt dilatetur
cibus erit bonum.

Iblic ponit regimē per tina cōparando ad alias
res. et babet ſex partes ſin q[ui] ſex ſunt dicta prīnci
palia. Pr[im]um dictum ſi ſumpferit aquam ordei
vt puta. 1. 3. ante tīnam ouabus boris erit con
uentens. et ſi p[er]miſtat. 1. aq[ui]e ordei poſt emulſio
nem lactis ſſelicet q[ui] p[er]imo fiat emulſio lactis ſu
per coſpus. exempli gratia. per vnam boras ante
tinās: deinde fiat, tina. poſtea detur aqua ordei est
cōueniés. dilatabit enim tina meatus nutrimēto
futuro ex aqua ordei. ſumpta aqua ordei expectet
per duas boras. 1. donec aq[ui]e ordei fit digesta p[ra]
digestione: deinde egrediatur tīnam vt dilatetur
cibus id est vt attratur nutrimentu ſcullicis aqua
ordei ad omnia membza erit bonum.

Et adminſtretur poſt tīnam et balnei
inſuctio cuſ oleis inſtridantibus et hu-
mectantibus ſicut oleo violato pprie qua-
do est factum ex oleo de cucurbita ſimiliter
oleo nenukarino et oleo de cucurbita.

Ib[ic]o est ſecundum dictum poſt tina et balneum
adminſtretur vnctio cum oleis inſtridantibus
et bumectantibus ſi cut oleo de violis pprie quan
do facti est ex oleo de cucurbita ſculicet buliendo
in oleo de cucurbita violas. et fil[ui] cum oleo nenu
karino et oleo de cucurbita.

Et si permutek poſt tinas ad illud q[ui] est
decluius ad frigus parum tolerabile: dein
de inungatur.

Ib[ic]o est tertium dictu. si permutetur poſt tīnam
tepidam ad tīnam declinatem magis ad frigus
tolerabile tamē: deinde vnga[que] erit rectum. vnctio
nandes ſua viſcositate diu retinebit aquam in poſ
ris que retenta magis inſtridat et bumectat.

Et si p[er]miſta[que] in ſu[n]ctio et ſestinſt: dein
de ingrediatur aquā frigidam parum erit
rectum et illud ſin tolerantiā: et no est ma-
lum gradari in eo: et meliō[que] quidem h[uius]que
actionis est poſt digestio[nem] cibi.

Ib[ic]o est quartum dictum si p[er]miſtatur vnctio et
ſestinetur. 1. ad vngēdum ipsum poſt balneum aq[
]tepiſe: deinde ingrediatur aquam aliquantulum
frigidam erit rectum et illud ſin toleratiam id est
ingrediatur aquā tīmi frigidā quanti[b] ſene tolera
de potest. et non est malum gradari in eo id est fun-
dendo ipsum in aqua paulatine frīgida. debent
e[nim] ingredi paulatine et no ſubito vt fiat affues
factio. Et meliō[que] boarum buti baleat[i]o[s] est
poſt digestio[nem] cibi. 1. p[er]ſimam et ſecundam.

Et si poſſible est vt ſubmergatur poſt
tinam calidam in aquam frigidam ſubito
absque gradatione est magis viſtum ex par
tecure et magis forte ex parte timo[ris]: et
eſſuſo eius cuſ facilitate est minoris timo-
ris q[ui] ſubmerſio inſirmi in ea ſubito et mi-
noris iuamenti: et ſit frigus ſin quantita
tē frigoris aque eſtatis que [e] inter tepida
et illam que est yehem entis frigoris.

Ib[ic]o est quin[tu]z dictum, si poſt est tolerare vt ſub
mergatur poſt tīnam calidam in aqua frīgida ſu
bito absque gradatione i. absque boc q[ui] ingrediatur
aliam aquam mediam inter calidam et frīgida[z].
Aliiter absque gradatione i. q[ui] ſubmergatur ſin to-
ta[que] persona. et no paulatim est magis viſtum ex
c parte cure: 1. q[ui] ſoſtiter inſtridat et magis forte ex
parte timo[ris]. 1. timo[ri]em affert ne ledātur neru-
em et ne extinguat calo[ri]natus aut ne incurrat etbi[
]ca
ſentlem et alia talia no documenta et effuſio et?
cum facilitate id est paulatim est minoris timo[ris]
q[ui] ſubmerſio inſirmi in ea ſubito et minoris tuā[
]menti: 1. no ſit for[mi]s inſtridatio et calo[ri]s ſebzi
li[s]is extinſto. et frigus eius debet eſſe ſin quantita
tem frigoris aque eſtatis que propter caleſa[ctio]
nem a ſole est media inter tepidam et illam que est
yehem entis frigiditatis.

Et si p[er]miſtatur emulſio lactis ſuper
membza ſua si non fuerit debilis: aut eius
quod miſtum est aqua ſi fuerit debilis: de-
inde adminſtretur tina: erit rectum. nam
emulſio lactis ſuper coſpus est yehemen-
tis humectationis. Et genera quidem la-
ctis bona ad emulgendum ſunt p[re]dicta. et
op oſter vt emulgeatur ex vbere. Et digni?
est vt fiat firio ſuper inuſtitionem fricano-
do ex medicinis p[re]dictis corpori toti et
inſtuturis.

Ib[ic]o est ſextu[que] dictu. si p[er]miſta[que] emulſio lactis ſup-
mēbza et bici si no fuerit debilis: aut emulſio lacti
admiſtiti aq[ui]e ſi fuerit obilis: deinde ſequat tina rectu

Tractatus

est. Næ emito lactis sup. corp. etibici est. vebemêtis
bum ectionis, quare si volumus bumectare mul
tum præmittamus emulsionem lactis tine. Si v/
ro maiorem operationem pozorum præmittamus
tinam emulsioni lactis. Postea dicit, genera la/
tis bona ad emulgendum sunt predicta scilicet bu/
cmanum, a minimum capzimum et debent mulgert
ex obere, postea dicit couenienis est ut fiat bona et
foztis fricatio quâdo vnctiones corpori etibici ap
plicantur, ut funde virtus est, par. penetrat, ut præte su
per functuris, nam cum sint sicce indigent multa
bumectatione.

Sed dubitatur

cur lac debet mulge
ri solu cum virtus est

foztis et admitti aque cù virtus est debilis, vide/
tur eſi er bis dictis quæ lac debilitet. J. Dicendu quæ
lac est vſeſum et, p[ro]b[itu]bet vaporem transp[ra]ſatio
nem necſeſiari in quocumque et�ico; quod reſet,
tio virtute existente debili forze duceret ad putri/
dam: non a ōt tantum optat fi admixtum fit aque
Huc responsio ōn bene ac quæſcit animus me?
fed aliam non babeo.

Ingressio aŭt balnei non conceditur ei
nifi fuerit ita ne ſudare faciat neq[ui] igniat
neq[ui] alter et anhelitum; ut fit calid[us] aq. eius
minus calido ſui aeris, et fit caliditasque eius
ita vt delectet et nò ledat et nò faciat
ſudare et quâdo nò est in corporæ eius ma-
teria preparata putredini et præſe cù illud
est et nò digestus est cibus, immo opz vt fit
illud cù voluntas est vt erp[ā]datur digestus
eius in corporæ et nò p[ro]longet mora eius
in eo: imo ſeparatur ab eo velociter; quâ
do ſeparatur ab eo ſumat aliquid de humi
ditatibus et de sofb[itionibus] que non no-
cet et factis ex oſdeo et lacte; et quando ac
cidit ei in balneo ſitis ſedet eam cum aqua
oſdei et aqua araib et lac fit lac afine.

Inſi dicunt: regimen per balneum, et primo do/
cet quale debet esse balneum. ſc[ui]do modum vſus
eius, ſcos a. 1. (Et opoſtet vt fit.) In prima parte
dicit quæ balneum quod conceditur non debet esse
multum calidum: immo teſp[er]t—ne ſudare faciat
nec inflammet corporæ nec alteres anhelitum: ut fit
caliditasque eius mio: caliditate ſui aeris: ac
næq[ui] calidus licet magis noceat quæ aqua eque ca-
lida quando ſp[er]e inspiratur ad ſpirituallia: atta-
men fi non inspiratur: ſed ſolum obutet corpori ſi
con aqua minus calefaceret: qua caliditas est eſt
in ſubjecto magis denſo in quo eſt plus de multi/
tudine caliditatis, et caliditasque debet effeita
vt delectet, et nò ledat nec faciat ſudare. Et debet
balneum adminiſtrari quando in corporæ non est
materia putrene: neq[ui] parata putredini, et debet
cibus esse digestus. ſi digestione prima et ſecunda
digestione quando scilicet cibus digestus prima
digestione expanditur per corpora ad ſu[n]tueria mé-
bza, et nò debet ſtare in balneo nifi paruo tempo/
re vt puta a quarta boze vſcos, ad mediam et plus
et minibus ſim [p]tolerat et delectatur; et quando ſe
paratus est a balneo et aliquantulum queuitur ſu-
mat de sofb[itionibus] que nò nocent eſt factis ex
oſdeo id est farina oſdei et lacte conjunctim vel ei
uſim ſim appetitum [p]ſi dum est in barneo ſitiret
bibat aquam oſdei vel aquam lactis acetoſi q[ui]
ſit lac afine.

De cura.

T[he]t op[ze]t ſit introitus in balneum: dein
de ex[utus] eius ab eo ſim modum, ut nò ſit la-
bor in eo oino, et iam eniciauius illud
in locis alijs et iterabimus de illo conditio
nem. Op[ze]t permutetur ad balneum in le-
cto poſtato in quo ſunt strati ſtratus inge
mole ita vt perueniat cù ea ad primam do-
muz et permutetur ad illud q[ui] ex duobus
pannis factum est plenum lana vel coto, et
dicitur grec[ia] pedetolene quod couenienis
eſt balneo et exuatur vestimêtis ſuis in ea
aut in media ſi nò fuerit calida; et nò moze
tur in aliqua earu nifi quatitate permuta-
tionis et anhelitibus paucis et iam ex[utus]
vestimêntis: deinde ingrediatur ad domuz
ſecundâ et tertiâ, veruntamc[ui] nò ſit vebeme
tis caliditatis; et ſtet in ea quantitate qua
tolerat tinam. Hoc est illud q[ui] dictu eſt q[ui]
magis eſt dilectu mihi eſt ut ſit tina eius in
domo media tempata. Lu[z] ergo ſeatur a
tina frigida cooipatur mantili; aut farcha
habente duas tunicas et permutetur ad ſtra
tum ſu[n]i et lecti cù ſua fabana et ex[ic]cetur
ſudo[rum] eius cù mătili et imunga[rum] et cibetur.

In b[ac] parte docès vſum balnet dicit tria. P[ri]
mum q[ui] introitus in balneus et ex[utus] ab eo debz
ſieri ſim modum vt eger nullu modo laboret, et di-
cit se d[omi]ſſe de b[ac] in alijs locis. ſ. ſecunda primi,
capitulo de eſi q[ui] p[ueni]t ex balneatione et ſe iſte/
rum dictur[em] de b[ac] ergo op[ze]t vt eger porțet in le-
cito in quo ſint ſtrat? c[om]ode facti ad primi caſaz
balnet, et iſidem permutetur de lecto in quo erat
ad lectum alium factum ex duobus p[an]nis plenuz
lana vel coto, ex bis eſi duobus p[an]nis est facta
culcitra que est plena coto vel lana vt ſit minus ca-
lida q[ui] lectus in quo poſtatus ſuit: q[ui] forze erat ex
plumis. ſic eſi eſt necessarium vt prima caſa ſit ca-
lidio: q[ui] locus in quo p[ri]mo erat, et b[ic] lectus qui
est balneo couenienis dictur grec[ia] pedetolene et
eruax vestimêtis ſuis in ea. ſ. prima domo aut in
media ſi p[ra]ma nò fuerit ſufficieter calida et nò mo-
retur in aliqua illar[um] nifi tanto tempo[que] q[ui] poſſit
permutat et anbelitibus paucis. q[ui] t[em]pus ſit ita
paucum q[ui] nò dabuerit nifi paucos anbelitus, et
iam ex[utus] vestimêtis in p[ra] caſa porțet ad ſc[ui]am
et ad tertiâ: que t[ui] nò ſit vebementer calida. q[ui]
ſe in ſecunda vel tertia caſa ponatur in tina. q[ui]
ſtet q[ui] titate qua toleret bene timam. q[ui] b[ac] est q[ui]
dictum est alibi. ſecundo d[ic]it q[ui] ſibi videtur meli?
q[ui] tina ſit in caſa media temperata. eſt entim p[ri]
ma minus calida q[ui] opoſtet: tertia magis ſed me
dia eſt temperata. cum ergo ſeparatur a tina. q[ui]s
cta balneatione cooperatur mătili. q[ui] p[á]no linco
aut farca magno habente duas tunicas. q[ui] farca ſi
lud est ſicut linteamen onplum et permutetur ad
ſtratum ſuum quod ſtratuſt eſi ſua fabana. L[reo]
er modo lo quend[ui] Auticen. q[ui] sabana eſt ſtratus fa-
cus ex duobus p[an]nis ex quo immediate miteſt,
batur in balneum et in quem exiens a balneo imè
diate pon[em] debet vt gradatim tranſeat: nec imme-
diate veni[at] in lectum plu[m]oſum, tertio d[ic]it ſu-
do[rum] ſuum ſicca[nd]um eſſe ſi ſudare c[ó]tigeret vel
melius ſiccetur ſudo[rum]. q[ut]gut aque similes ſudor[em]
que remanerunt in cute ne vebementio[rum] et p[ro]
fundio[rum].

Tertius

fundозен faciant infrigidat'onem tam precede
te infrigidatione debita, et inganguntur et cibetur
cui aliquantulum in proprio lecto quieuerunt.

De cibatione babentium etbica. La. viij.

Postet vt separetur in eis ci-
bus et non cibentur in saturita
te eorum vice vna.

Ibicum agit de cibatione etbicozu et c6
tinet partes duas in prima ponit regimen gene-
nerale, secundo speciale per potum specialem: fec
aque frigide, fecunda ibi. (Aqua vero frigida). Pri
ma iterum in duas, nam primo ponit canonem ge-
neralem in cibatione, secundo ponit cibos specia-
les, feca ibi. (Amplius melius) In priza parte vi-
cit cibum opoztere diuisti et n6 cibari vice vna vis
ad saturitate, na virtus est debilis non pot6s mul
tum vna vice exbibittum digere.

Amplius melius quo cibantur est aqua
ozdei et ozdeum et panis triticii abluti in
fus in aqua frigida. Et genera lactis cui ab
eis non prohibet aliquid eorum que dicit?
Et lac vaccinum de quo extractum est buty
rum; et quoniam est plurimi nutrimenti et
almes et cucurbita; et de fructibus melo-
nis palestini et sunt arachij cognominati
apud nos indi; et quando sentit rectifica-
tionem: tunc no est malum cibare ipsum ca
seo humido non salito. Et si virtus debil-
tatur non est malum vt cibetur iure iffide-
geti cum coziandro humido decocto cum
eis que sunt sicut aduragi et altaeiugi. et fo-
tasse opozet vt detur eis in potu aliquid vi
ni subtilis permixti cum aqua multa. Et fo-
tasse necessarium est vt cibes cum mosos ex
carne aduragi et altaeiugir aleobugi et pul-
lis et bosine acetofo aut congelato aceto-
so ex carne edi aut carne vaccina quâdo est
illie for titudo virtutis et acetum almosos;
et congelati est iuuatium eis et conforta-
tium in hac dispositione. Et fortafse non
est erucatio ab aqua carnis permitta cum
sirupo de fructibus acetosis frigidis aut vi
tello oui sofbilis. Et quando p2olongatur
cum ea debilitas ad sincopim est necesfet
cibentur aqua carnis accepta ex lateribus
edi cum sale pauco que coletur et fundatur
super eam quantu totum eius de aqua ma-
lozum; et quantu est decima ei de vino odo-
rifero et potetur.

Ibicum ponit cibos dicens quod aqua ozdei et ozdeum debite coctum et panis triticii ablutus et infulus in aqua frigida et genera lactis cum eis nisi pro obit beat quod diximus: fec putredo p[ens aut fu]tura et lac vaccinu de quo extractus est butyz: quin plurimùs nutrit, et almes: idest robilie in vulgari veroneni bixt; et cucurbita conuenunt. et de fructibus melones palestini arachij babentes collu5 lo-gum vt cucurbita, et apud nos cognominati indi, de bis loquitur 3saac. cij, dietarù particuariù, ca-pitu, f. de melonibus dicés. Est alium genus melo-nis qui palestinus vocatur et vulgariter faracenus culus bumiditas est minoz ceteris. Et quautis con

Ethice.

Focri.

uenant: q[ui] frigidi et bumidi. tam p[ro]uocando vi
nam et proprietatem parte intrinsecâ nocet. Et q[ui]
sentit rectificationes: q[ui] virtus digestiva forfifica
tur caseus recens mollis non saltus confert. Et si
virtus debiletur cibentur iure iffide begeti: idest
brodo facto ex rebus frigidis et bumidis in qui[
bus] fit coziandri recens coctum cum eis que sunt
aduragi. i. edi et altaeiugi. i. agni. licet aliqui dicat
quod sunt aues parue. Et fortafse opus est ut dek
parum vint permixti cum aqua multa, bumefacit
entem qualificative et subf tantifice. Et fortafsee
ceſſe est vt cibes cu[mo]ſos. i. cibo acetoſo ex
carne aduragi. i. turturis. Et altaeiugi est ſimilus
perdi ci sicut coturni: aut fraquillinus: aleobugi. i. per
dix. et pullis. i. gallinis et ſimilibus in ſua ſpecie, et
bosune acetoſo: idest ſure aceto so vel cum agreta:
vel cum vino granato[rum] aceto et ſimilibus: aut ace
to coagulato. idest gelatina ex carne edi aut vitulſi
quando digestiva est forſtis: et acetum almoſos id
est ciborum acetoſorum: ſicur apud nos c6poſtella
guaceto ſoffrito et ſimilibus. Et c6gelati: idest gel
latina est tuuamentu et cis et conforzatiu in etbica
et fortaſſe no est excufatto ab aqua carnis: idest ſuc
co mixto firupo, de fructibus frigidis ſicur de li[
mone citris et ſimilibus: aut aqua carnis miſceat
cum vitello oui ſoſbilis. Et quando ſincopis time
tur ex aqua carnis accepta ex lateribus edi parus
ſalita, que coletur et miſceatur cum succo malo[zu]
siſt poromum ſicur apio[rum] que ſunt cordiaſt. et
ſint ambe equalis quantitatis et quantum est de
ſima de vino odorifero. Et potetur tepidum: idest
debite calidum.

Alqua vero frigida que non est valde ve
hemêtis frigoris non est malum fi in potu
detur eis fi non fuerit debilis aut aliq[ud] p[ro]
hibens et illud p[ro]hibens aut erit apofe-
ma sub h[yp]ocundijs: aut erunt in co[pr]oze
toto chimi putridi et chimi crudi qui o[n]nes
digestione indigent et non apparet ſignum
digestionis. quod ſi appareat timo[rum] erit mi-
nor et ſimiliter ſi fuerit ethica permutata ex
ſirſen aut birſen. nam cum h[ac] melius est vt
interdicatur potus aque frigide quam cu[z]i
alijs. Ethica em cui ſuperuenit egritudinib
deſtruentibus virtutem mollificantibus ea
areſcientibus oſſa et carnis ſuperuenit de-
bilitati. Eum ergo coniungitur et ſuper de-
bilitatem poſt ſumptiones a que frigide no
moratur qui[n] cadat in genus alterus ethi
ce que comunicat huic generi in ſiccitate et
diuerſificatur ei in calo[ze] et frigo[ze] et nomi-
natur ethica ſenectutis et ethica ſenij. Et il-
la quidem est egritudo ſeu in qua innatus
calor iam deſtructus est. Et ſimiliter aqua
vltimi frigoris et plurimi nocet eis in omni
dispositione et co[r]rumpit innatum calo[ze]m
memb[or]o[rum] e[or]um radicalium: et fortaſſe
festinat cum eis aut permutat eos ad mo-
dum alium ethice.

In hac parte agit de potu aque frigide dicens.
quod aqua frigida que non est vebementis frigo-
ris non est mala fi potetur quando non fuerit p[ro]
bibens. et ſup[ple]o no est mala quâdo no apparet fi
gnuz digestiòis: quia in etbica ſimplyc[ia] tale ſignu

x

## Tractatus

non curatur cum fit morbus immaterialis. Icæ ap-
parente signo digestiónis sit mino: timor dare in
potu aquæ frigida. Nam dato quod ethica fit im-
materialis cum apparet digestio bumo: non tis-
memus leſionem per aquæ frigida ficut ſi eſſent in
digesti. Bufe iſconſo diſam vide ſerio regimins
acutorum. cœmen. r. tij. illus partis. Screatus op-
portunus. Probibens autem aquam frigida aut
erit apoſtema ſub ypo. cundrijs aut bumozes pu-
tridi in toto corpo aut bumozes indigesti et mari-
me groſſi. nam aqua frigida incruſado materias
magis necet quæ conferat infrigidaando et bume-
mectando etbicû. Similiter necet etbica sequens
ſirſen: iſeſt apoſtema cereb: 1. byſen. i. apoſtema
pectoſis. nam in boc melius eſt ut priermittatur
potus aque frigide quæ in aliis etbicis: quæ ſuper
uenit egritudinibus deſpimœtibus virtutè: laxan-
tibus eam:areſa ciëtibus oſſa et carnè. quare ſup-
uenit cum corpus eſt debile. Eum aſt deblitatur et
extenuationcō lungitur potus aque frigide non
moloratur quin cadat. i. cito cadat in etbica ſenectu
tis que eſt ſicitas abſe caliditate febrili que eſt
egritudo ſeu a in qua calor naturalis tam deſtru-
cus eſt. i. notabiliter paucificat? Similiter aqua
valde frigida: vt plurimùs necet omnibus etbicis
corpoendo calozem innatum membo: radica-
lium. iſeſt nobilius. et forſtasse festinat cum eis ad
moſtem. i. cito interſicat piopter eſtinctionē calo-
ris innat: aut permutat eos ad alium modù etbі-
ce: ſeſ senectutis cum qua posſunt notabili tempo-
re viuere.

### De succurrêdo disposicionibus
sequëtibus etbica. Lap. viij.

Et illis eſt ſincopis etiam diſpim
regimen in hoc multotiens. Et
de illis eſt fluxus vêtibus. et opor
tet vt curetur et succurratur ei.
nam in ipſo eſt timo2 magnus;
et de curis eius in primis eſt ut sit aqua or-
dei eorum aqua ſauich et ponatur in aqua
ordei eorum milium tozrefactus et gummi
aut lentes elerate iterate aut lac decoctum
cum lapidibus: aut cum igne ſolo donec co-
fumatur eius aquositas et pprie cu milio.

In hoc capitulo curat accidentia sequëtia etbica cam: et omſſis diuſionib: dicit p[ro]io quod de bis accidentibus eſt ſincopis. et iam dixit regimē eius multotiens. i. in cura ſeb. ſincopalis: et dum cura/ut accidëtia ſeb. 2. x. tertiij. Secundo dicit quod de illis eſt fluxus ventris cujus oporſet succurrere. nā in ipſo eſt timo2 magnus cum addat in debilitatem et extenuationē nec: in aliquo potest ſuare cum etbica ſit mo:2 immaterialis. Et de cura eius eſt ut aqua ordei ſit ſauich: iſeſt ſita aqua ordei tozrefacti et ponatur ad bulſendù milium tozrefactum et gummi arabicù et lentes tozrefacte.. ſe ſemel aut iterate ſemper abiciſedo aquam vt amouetur ab eis pars ſubtilis nitroſa solutiuæ: bec aq: eſt ſkifti ca etinuſſcatiuæ: aut lac decoctum cum lapidibus fluitalibus aut ſupple cum ferro ignito: aut cum igne ſolo donec cofumatur eius aquositas que eſt solutiuæ. et convenit hoc lac et p[ro]p[er]tæ cum millio facto ex ambobus kferulo.

Et potêt hos trocicos. Hecipe boli ar-
meni. 3.v. castanee tozrefacte roſ. omniuſ

## De Ethica.

ana. 3. quattuor. spodij karabe ambozum
ana. 3. iii. ſemi. acetose excozticati granozuſ
berberozum omniuſ ana. 3. vi. fiant trocici
cum ſucco citonio: et detur in potu aqua
pirozum in mane et apud somnus; et detur
in potu p[il]fillum tozrefactum. et similiter ſuf
ſuſ de spodio in quo eſt bdellium de mecha
eſt iuatiuum valde. Et ſi peruenit ad exco-
rationem curetur excoziatione cum clisteri-
bus que ſeſi: quoniam illud eſt cœuineni.

Ibide ponit regimê medicinale dicens quod potent hos trocicos. R. boli ar. 3.v. castanee tozrefacte roſ. ana. 3. quatuor: spodij karabe ana. 3. tij. ſe. acetose. excozticati granozum berberis ana. 3. ſer. fiant trocici cum ſucco citoniozum et dentura 3. ſ. vſa: ad. 3. Item detur in potu aqua. i. ſuccus p[ir]or zum in mane et ante ſomnum vt ſimul ſomno et ſuc ci ſkifticitate stringatur et detur in potu p[il]fillum tozrefactu: vt ſkifticet et infrigidet: et similiter ſuſ ſuſ: iſeſt puluis de spodio in quo eſt bdelliu: de me ca: ſub quadruplum ad spodium tuuat valde ſi t[ic]pando: ſed magis ſnuſcando. Et ſi peruenit ad diſſinteriam curetur cum clisteribus que ſeſi deſi: maſketa tertij. capitulo de fluju ventris cum excoſatione intektozum.

### Exerigit tres intentíones. Prima eſt infrigidatio et dumectatio. ſco: eſ reſumptio. tertia ac cidentium correctio. Iprima intentio magis debetur etbice prime ſpecier quæ ſc: eſ. ſe cunda magis debetur etbice ſc eſ speciel: 2. tertia 3. prime cu: in eis ſit facta m[ā]kæ ſumptio. 1. nò ſit cu ra poſſibilis in tertia ſp: nee: in ſtatu ſc e: nih: de? voluerit 1. p[o]t ſieri quia ſiueratia vitæ plongatio. P[ri]ſma intètio 2. maxie inſrigidatio diueraſſica: ſc 3. di ueritatae intenſionibus etbice et toleratia frigidozum non aſt: 1. diueraſſica: dumectatio. Prima aute: 3. intentio dupli: còpletur regimine: ſe: ſer rerù: nò naturali: et medicinali: De p[ro]io ſit p[ro]io ſermo. ac ſit frigidus 2. bumidus boni odoris: 2. cauenda eſ accenſio mult: ignis in camera etià ſepòze b[ie]ſis. et vestes ſint propoſſionate a: eri nò mult: ca leſacientes. in quibus aliquado ſkterint sandali: 2. capb[oz]a et similia frigida boni odoris. E[bi]i et po: tues ſint frigidi: 2. bu. mult: nutrimêti et aliquiditer viſcosi facilis digestiónis nò p[ro]ouo[c]ates: 2. ptien: di ſunt et magis in ſco: ſpecie 2. tertia cum ſit vir: tus debilio: quæ in prima et vinu: pauciferu: 2. me/ dio cris vinofatatis ſcom tempus: 2. còſuetudnem vius tam e: anni mult: aque admíktu: p[er]ſert bume atando qualitatiue et ſubſtatiſſe lac aſinu: 2. ca: p[ri]nu: et bumanu: ſumptu: et ybere eſt p[ro]p[er]tæ quæ do non e: bumor: putrens nee: paratus p[ur]redint. Nec obſent conditiones de q[ui]bus in. affoſimo. lac eſt dare caput dolentibus 2. c. et aqua non mult: tum frigida confert quando non obſtant par[ti]cula res c[ò]ditiones. ſct: licet frigiditas et bumor: gros ſities nimia debilitas extenuatio et ſimiles 2. ma: xime conceditur conſuets. Somnus longus conſert et maxime nocturnus. et in mane educatur ſuſ perflutates naturales perconuenentes regiſdes. Et ſi venter eſſet ſiccus clisterizetur lacte oleo vi: lato zuccaro rubeo: et ſimilibus declinantibus ad frigidum et bumidum. caueatur tamen magis lu: bricitas quæ ſkifticibus vitetur coſtus: non exercitetur exercitio notabili: ſed deambulatio. et bu: iusmodi

Tertius

Ethica Senectutis.

Fo. clxij.

tusmodi exercitia leuta conceduntur: fricationes quod leues completa prima digestione et scöa cö ferunt trabendo nutrimentu ad membra. Sit spe rans et gaudens, omnia accidëtia corporis extenuã ria vitanda sunt. Regule: in cibado sunt vt et come dat precedètis cibi digestione celebrata, non tole/ ret famè neqo sitim longam: non multiplicet ciba/ ria in mena vna, partiatur cibum ita vt cibum ne cestarium comedar in pluribus vicibus quâ cösue uti. et quanto est debilioz tanto magis partièus est cibus comedêdo paru pro vice. Regimè autem medicinale coplens primâ intentione est vt fyzupf aque confecções et electuaria et similia que siumun tur sint infrigidâtia et bumectâcia qualitatue et substatantifice: similiter que applicantur capitii doz: so et functuris pectori marie ex directo cordis epi ti sint frigida et bumida et przia mêbro cui appli/ cantur et iteretur scöm exigentia. Item tina et bal neun faciendu modo infra scripto et balneario in tina que est vas in quo balnearur flue fit posita in balneo quod est domus diuſſa in tres casas: qua/ rum tertia est calidio: scöa et scöa prima; et sint omnes pauce caliditatis nò inſiámantis flue fit posita in camera in qua cubat eur d5 eſſe plena aqua teptidâ decoctiſis rerum frigidarui et, bumidarum in qua etbicus eſtens ſentiat potius ſe calefieri qùa inſrigidart: fed nò multu. vas autez debet eſſe taliter fabcat: icatu vt in eo domo poffit ſedere et cuż sedeat aqua attingat vſo ad mentu. et debet pont in ea ſtoma chio leiuno: cum tamen eger ſumpferit púſus alíquid qò iam digeſt ſu prìma digestione et scöa: ſicut aqua oz. vel lac: vel ptisanâ: vel panes lotum: aut aqua carnis: aut còſtum et similis ſtet in tina comunter a quarta boze vſo ad mediâ: et cum ſteret paruz in aqua inſunda: in tina vna ſi tula decoctiſis rerum frigidarui: deinde paru posſu vna alia. et ſic deiceps donec aqua tine fit facia frigida ſicut aſ frigida tpe eſtatis a ſole calefacta. et prima die balneef ſemel. scöa die bis. tertia ter. et ſic còtinue quouſc Sanatus ſit aut quouſc ſense ſit e ſuarii balneando ſe qualibet die ſemel aut plurſes. Regimè autem balnei non differt a regi/ mine tine nifi qula opozet ponere tinâ in casa me diaut tante caliditatis quod cù exuitur vt ingre/ diatur tinâ non ſentiat ſe calefieri aut inſrigidart ab aere balnei et debet ad illam ſuper lectica quâ/ dam pozarti et còmode repoztari: et cù egrediaf a balneo pano lìneo tepido cìrcuvari. poſtea inúgi ſi fuerit expedients cum ol eo de cucurbita et ſimi/ libus. et aliquando cum est in lecto poterit lac ſu/ per eo mulgeri. I Secunda intëtio. ſez refumptio que ſimul cum prima exequêda est completur cum cibi et potib: iam viciſt spargendo cos et inter cetera vatur electuarìo infra scripto ſumêdo de eo inter p[and]iù et cenam cum opotuerit. et etiam in p[r]incipio p[and]ij et cene scöm et voluerit: R. pul/ paru caponu yel fasianoz. 3. iij. amigdalaz. ppa/ rataru p[ine]arù p[ep]ataru an. 3. 5. zucbari trùm coctarù. 3. v[.]f. liq[]iſtat zucbarum cum aque roſ. et brodi caponis vel fa/ ſiani macri ana quátum ſuffic. ſiat electuarùr co/ operiatur folijs aurì. posſet tamè reduct ad forma: solidam diminuendo carnes et reliqua bumida et addendo ſeu diminuendo zucbarum. et conficien do cum aqua ro. et posſet addi parum muſc et am bze ſi non abbozret et parum croci. I Tertia inten/ tio: ſez accidentu: correctio completur scöm eorùz

exigentiam inter cetera corrigătur ſincopis et delectio appetitus. vitgile et omnis euacuatio ſuper/ ſlua ſicut flurus vêtris vomitus ſudo: ſanguinis flurus per quacumque regione que qualiter debet curari perquiratur ex capitulis proprìs. ſuperius positis in regime accidentiu. nimis eui prolius eſſem ſi omnia proſequi vellem.

I De etbica senectutis.

Laç. x.

Acurrit: confuèndo vt dicant ethicam senectutis poſt febrem ethicam: et nos etiam incedamus via confuèa.

Ibic agens de etbica senectutis primo ponit qò rei et qò nois et que corpora ſint paratiora: causas scöa ſigna. tertia curam. scöa ibi in princip. ſequè/ tis capituli. tertia in principio tertij capituli. Pr[.]i/ mum capitulum in quinç: in p[ui]a ponit qu are bic determinet de etbica senectutis. in ſecun da ponit qùid rei et quid nomiſs. in tertia que corpora ſint paratiora. in quarta causas. in quinta p[ro]ſticum. scöa ibi. (Intëtio) tertia ibi. (Senes quidè.) quar/ ta ibi. (Et cum faciens. quinta ibi. (Et bec quidè egrito.) In prima parte dicit quod confuèndo est a pud reliquos medicos vt poſt etbicam ſebi/ lem determinet de etbica senectutis quais nò ſit feb[.]z. p[ro]pter boc volens incedere via cösueta bic determinat de ea.

I Contentio itaq[]s ethice senectutis est do/ minium ſiccitatis ſuper complezionê, abq[]s febze: et quandoq[]s ſit cum equalitate in ca/ loze et frigoze: et illud est ſecundu minus. Et quandoq[]s ſit cum frigoze et nominatur hec dispoſitto senectus et ethica ſeni: quonia[]z corpi accidit in h[ora] ſeni illud q[ui] accidit in illa h[ora] de adhubul et ſicitate.

I In bac parte deſcribens etbica senectutis di/ cit q[ui] est dominiu: ſiccitatis còplexionalis abq[]s febze que quandoq[]s licet raro est cum equalitate caloriz et frigozis: quandoq[]s est cum frigoze: et bec dispoſitio dicitur ſenecrus flue etbica ſeni: q[ui]z[] poſt accidit in h[ora] ſeni: ideſt decrepitatise: quod accidit in illa etbica: et de adhubul. ideſt de p[ro]ſum ptione et ſicitate.

I Et ſenes quidem ſunt velociţijs caſus in eam quam iuuenes: et iuuenes veloci- ris caſus in eam quam pueri. licet accidat in iuuenibus et pueris.

I In bac parte oſtendens que corpora ſint para/ tiora de b[anc]e febrem dicit quod ſenes velocius ca dunt in eam q[ui]a iuuenes et iuuenes quam p[ueri]. licet raro accidat iuuentibus et pueris.

I Et cauſa faciens cadere in eam: aut est caliditas que resoluit et liquefacit humidi tates: quare caliditas innata debilitatur et ſuccedunt frigus et ſiccitas: aut est frigus dominans cum debilitate corporis: quare p[ro]bibeſt viututê nutritiuam ab operatio ſua integra ſicut accidit iterum in fine vite.

I In parte p[er]ſenti ponit cauſas eius. Prima quia c[à] faciès accidere in etbica est caliditas resoluès et liquefaciens bumiditaires: quare caliditas in/ nata debilitatur: et paucificatur notabiliter ſubſe c[um]tum ſu: p[er]culius diminutione notabilè neceſſa

X ij

Tractatus

rium et ipsum diminut gradualiter et quantitati/
ue ficit in senibus; et sequitur frigiditas et siccitas
Secunda cauſa eſt frigus dominās corpori debilt
probibens virtutem nutrituā ab operatione sua
Integra. 1. restauratiuè bididi tante quatitatis qbd
poslet corpori in eade[m] grossitie 2. bididate etbabi
tudine ſeruari ſicut accidit in fine vite in quo bo
mines ſuperflue macrifiunt 3. extenuatur.

Et de hoc capitulo est potus aque frigi
de non in hozza sua aut ſuper debilitate cori
poris cum ſebze aut in dispositione aut ſue
celſione exercitiij ſoluerentis virtutem 2. ape
rientis pozos et quod vocat ad attrahêdu
aquâ frigidâ ad viſcera ſubito.

Tangit tertiam cauſam dicens q[ui] de hoc capit
loſſo cauſarum etbice est potus aque frigidæ non
in hozza ſua. 1. debita: aut ſuper debilitatem corpo
ris cum ſeb. 1. quâdo corpus est factû debile ex ſeb.
aut quâdo exercetur aut quâdo exercitatu[rum] eſt exer
cito for[mi]t resoluere virtutê: deſt ſpùs et bumidus
et aperiente vias. 2. quod vocat: deſt propter om
nem cauſam vocantem et attrabentem quam frig
gidam ad viſcera ſubito ſicut potusque poſt bal
cum et poſt coitum.

Aut vapores mali frigidi qui eleuantur
ad cori et infrigidant complexionem eius.

Et dic potit quarum cauſam dicens quod vapo/
res mali frigidi qui eleuantur ad cori et infrigidat
cōp[er]tonē eius: que frigiditas ſuncta cum ſicca
te eſt etbica ſenectus. 1. el melius etbica ſenectu
ris et siccitas conjuncta cum frigiditate ſunt cau
ſa buijs etbice. bi autem vapores eleuātur a fleg
mate vitreo aut a revalde frigidâ corporæ vel in
corpo[rea].

Et quandoſque ſequitur euacuationes.

Et dic ponit quintam cauſam etbice ſentils que
quandoq[us] ſequitur ſuperfluas euacuationes calo
rem innatum debilitantes.

Et quandoq[us] attrahit banc egritudine
ſuperfluitas in infrigidando patientes ſe
bzes cum eis que bibuntur et emplaſtrant.

Et dic ponens ſextam cauſam dicit q[ui] quandoq[us]
ſuperflua inſtrigidatio ſebientu[rum] cum ſumptis et
appicitis attrabit banc egritudinem.

Et hec quidem egritudo quando con-
firmatur non curatur et ſi eſſet ei ingenium
eſſet morbi ingenium.

In b[ac] vit[ima] parte p[noſtica]k. d. q[ui] bec egrit[ia]
do quâdo confirmâ no cura[k]t: 1. ſi eſſet ei ingentiu
eſſet morbi ingentiu. 2. 1. pro quo notâduq[ui] per etbica
cam ſenil[è] confirmata intelligit eam in qua facta
eſt manſtelaſa ſumpto humiditatis glutinoſe
et ſi eſſet illi ingentiu eſſet ingentiu ſenectuti: 1. per
conſequens morbi. 3. 1. notand[us] p[ro] declarati]o p[er]
me partis q[ui] antiqui medici ſicut Serapio. vii. bræ
utarit. 4. Raß. xv[]. continêntis imediare poſt etbica[2]
ſebil[è] determinauerunt de etbica ſenili tribus de
cauſis. Prima quia cōtrariātur: cu[ju] etbica ſebil[li]s
ſit morbus calidus. et etbica ſenili ſit morbus frig
gidus ſe[m]plurim[us]. 5. cōtrarfor[que] cadit eadem ſcire
tia in eodem loco. Secunda q[ui] ambe conuenit[em] in
eo q[ui] vtræs eſt morbus ficus. licet tam etbica ſe[
bilis] ſit ſormaliter calor[em] et etbica ſenili ſit for[
maliter ſiccitas et propter banc conuenientia de[
bet eſſe ſermo de vtræs in eodem loco. Tetta cau[
ſa: quia quidâ medici nominauerut etbica[3] ſenectu[5]

De cura

tis ſebre: de quib[us] ſuit Altabas. viij. etbeorice. 4. Sera
p[ro]vi. ſub tractatu diluic[em] etbica cam in calida: 2. frigidâ
. 1. ſenil[è]: illa tam e[n] nominatio eſt im[pr] op[ria]: cu[ju] ſe.
vicatur a feruoc[em] et etbica ſenectutis ſecundi plus
rimu[n] est morbus frigidus. Sed v[er] dicit: Raß. dec[
mo]ſexto p[ro]tinetis ſe[co]s quandâ filitudine] appella
ſeb. 2. ſicut ſeb. eſt torius caliditas 2. p[ri]mo cordis
ita etbica ſenectutis eſ toti? siccitas 2. p[ro]mo] cordis.

Dubitatur

pro declaratione ſecundi dicti.
vtrui etbica ſenii poſſet eſse cō
functa ſeb. Et argutur q[ui] no[rum] 2. autem, diffinitt[em]
etbica ſenil[è] dicti q[ui] eſt dominum ſiccitatis ſuper
complexione absque ſebze. 3. In oppoſiti argutur
qui ſenectus naturalis poſſet eſſe conjuncta ſeb.
vt notum eſt ergo et etbica ſenii: conſequētus t[em] 2. q[ui]
fere omnino aſſimilantur 2. no[rum] eſt differentia: quia
vna eſt naturalis 2. alia p[ra]eter naturam. Item pro
bac parte eſt Gale, in libro de tabe cap. primo.

Pro declaratione buijs dubius ſe
quentiui premittēt
duq[ui] per reperitur iſt[em] termini etbica ſebil[li]s: etbica
ſenil[is]: tabes: maraſmus. Etbica ſebil[li]s eſt cali-
ditas fixa in corde aut mébrijs a ſiccitate coridis de
p[é]dens: et etbica ſenil[is] eſſicitas fixa in corde aut
mébrijs a ſiccitate coridis depédens. Unde ſi ſicci-
tas alicutus membri vel totius p[ro]uenient ab alio
quo mébrio alio a corde no[rum] diceretur etbica ſebi[
l]tis. I[sc]dem diceretur de frigidate q[ui] etbica ſenili allo
ciatur: quâuis b[oc]it voluntarie dictum. Adar[as]i
mus aut[em] eſt consumptio humiditatis ſubſtantia
li naturalis flue glutinato: 2. tabes eſt terminus ſi
bi finonimus. 3. ſi timunt marco ap[ro] Altabat[em] octa.
b[ec]tbeorice. I[sc]p[rem]ttrêdum ſe[co] q[ui] ſicu et etbica ſebi[
l]tis babet tres ſpecies flue modos penes consum[
ptione] humiditati ſecundarum facta] ca]litrate:
ita etbica ſenil[is] babet tres ſpecies etbica ſenil[is]
distincras penes c]om]sumptione] humiditatum fa[
tam] a]ccitate.

His premiſſis dicendû[n] noſſe dubius
q[ui] cum qua c[um]que ſpecie
etbice ſenil[is] potest eſſe ſeb. cuſuſc[u]ch generis eſſi
mera: quia ſpirituſs poſſunt acquiſtere caleſa]ctum
eſſe. ſaltem a cauſa extrſeca bumo[ra]li: quia bumo[
res poſſent acquiſtere caleſa]ctus eſſe. Etbica quia
potest caliditas pendê[s] a caleſa]cio eſſe bumozus
2. ſpiritu[n]u figi in corde 2. in mébrijs. I[sc]ed bene eſt
dubius vtrui acquiſita] alia qua ex ſebibus ſupraſcr
ptis ſiccitas que eſt in mébrijs que ante aduèntu ſe,
diceb[ae] etbica ſenil[is] ſic debeat appellari át alio
nomine: p[ro]pter textu[rum] Aut[em] qui diffinitt[em] etbica] ſe
niij dicit q[ui] eſt dominu[n] ſiccitatis ſuper complexi]o
ne ab ſe[co]q[ui] ſebze. I[sc]d ad quod dubium dicit B[ec] q[ui]
citas in t[ar]to gradu in qu[ato] reperitur in qua c[u]ch
ſpecie etbice ſenil[is], verbi gratia, ſicctas q[ui] eſt c[ó]
ſumptio 2. defectus humiditatis glutinoſe mem[
b]zalis p[ò]t]iungt ca]litati]p[er] v[al] ca]litati]q[ui]
eſt ca] illi? ſicctatis eſt vel ca]tati]tus illi accidétaliter c[ó]
functe: no[rum] t[em] vt ca] 2. ſi quidê] ſicctas ſolidó[rum] méb[ro]z
con]ſungeretur ca]litati] que fit ſua cauſa. tunc vel
eſſet fiens vel eſſet facta. 2. ſi quidê] eſſet fiens. tunc
talis ſicctas dicitur tabes que idem eſt q[ui] maraſ[
m]us conjunctus ſebib[us] colliquatiu[n]s: 2. ita cali-
ditas dicitur ſebiza] colliquatua] c[ó]iuncta maraſ
mo[ſ]ne ſiuet tabi]. Unde Balenius p[rimo] de differentijs
ſeb[ri]um dicit. I[lle] cauſones que omnem coridis c[ó]
sumpſerunt liquo[em] no[rum] etbice ſunt ſed ſolus ma
raſmones vel tabide. ſi[no] taſis ca]litatas fit facta
tunc b[oc] aggregat[us] ex b[ac] ca]litate] p[er] c[ó]a]ccita
et etbica tertie ſpeciet i[sc]e ſunt quoniam earum
eadem eſt

Tertius

Etbice Senectutis.

Fo. cxiij.

eadem est diffinitio. Etbica enim tertie speciei est calo: preter naturâ factus in corde et in mébris cis cōsumptione ultime bumiditatis. Ita etiá diffinitio est diffinitio pre supposito siccitatís. Si yero talís siccitas dicta etbica senectutis p[]luga caliditati accidetaliter que no[]t fit sua caufa tunc est du p[]lex egritudo. et quilibet babet fu[n]i nomē et vna ab alia no[] dependet. I[]d ter. Autc. resp[]o d[]et q[]uá do dicit: q[]u[]d etbica sentilis est dominium siccitatís absq[]s feb. n[]o intelligit q[]u[]d posset fibi coniungit: sed voluit q[]illa prope d[]ict etbica sentilis distincta ab etbica febriliq[]a principio est abq[]s febre. J[]o tra acipio caliditaté facta consícta accidentali[]ter etbica sentilis q[]u[]s speciei quod est possibile. vt su[]perius determinat[]u fuit: et etiá de intentiôse Bal. tunc certu est q[]u[]d illa est etbica febrilis c[]ui fit feb. fa. ca et n[]o fiens: q[]u[]s n[]o potest d[]ict q[]illa fit etbica pr[]ime speciei neq[]s q[]u[]s cum nomē non babēs ros et cambi[n]u penes quor[]u distinction[]e cōsumebatur pr[]ime due s[]pecies etbica tam sint finite mo[] Autc[]e ne et modo notabiliter consumatur bûiditas quar ta per ipsam caliditaté facta. I[]t et confirmatur ex tertio Aut. Lu[n]s ergo fini[]tur i[]t[]i et incipit finire bu miditates que sunt diu[i]sísis tertie ficut incipit flá ma addurree corpus l[]icinij[]a bumiditates eius ra dicales est gradus tertius. I[]f. etbice febrilis. L[]redo ita[]s banc est de cendá etbica cum tertie speciei cum fibi competat diffinitio eius. Et consequeret d[]ictur posse fieri etbica febril[]e tertie speciei n[]o p[]rece dente pr[]ima nec q[]u[]s speciei n[]o aut[] d[]icetur etbica senectutis: quita fibi n[]o c[]o perſt etius diffinitio est. enim s[]icitas illa cum feb. augente ipsam. I[]t et confirmatur. quita debet curari cura etbice febrilis in/ frigidádo burmectádo n[]o cura etbice senectutis. P[]roterea Gentilis ſup[]erius in queſtione vtrum etbicus ſup[]ercaleſtat a cito concedit in caufoni/ zante aliquado fieri tranſitu ad fecundá ſpeciem etbice n[]o tranſundo per prima quâdo caliditas non fijtur níſi cōlumpta prima humiditate et ſe/ cunda a caufone. tunc caliditas facta cōſumus c[]a b[]ium d[]icif[] etbica ſc[]o e speciei quâuis n[]o consum[]p[]erit pr[]imas bumiditates. ergo níſi yelit eſſe con trarius fibi debet c[]o cedere in cau[n]o nostro calidita/ tem illam fixam consument[]e humiditate glutino. ſam eſſe tertiar[]i speciei etbice q[]uá n[]o p[]recesſi p[]rma neq[]s ſecuá. et n[]o eſſe etbica ſenilem. Et tert[]ille Aut. Etbica ſenilis et dominu[m] s[]iccatísis ſup[]coplectione abq[]s febre. intelligit debet abq[]s febre. facta n[]o aut[]e abq[]s ſiende. Aliqui dicut[] q[]u[]y abq[]s febre intelligit abq[]s q[]u[]s ſebris includat[] in quiditá te etbice ſenilis. et ſc[]om b[]unc modu[m] opor[]et. c[]o[d]edere quod ſere cuiq[]s etbice febr[]i contiſtur etbica ſenilis. quod non est bene conſonum mentibus automum.

Secundum dubium vtrum etbi
ca senectu/
tis p[]oſſit e[] cum equalitate in calore et frigoſe. Et
arguitur q[]u[]s quita talís eſt diſpoſitio etbice ſen-
lis qualis eſt diſpoſitio ſenij et ſenes ſunt frigidi
et ſicil. ergo re. Secu[d]o q[]u[]n etbica ſenectutis non
nutriuntur particule: ſed quâdo n[]o nutriuntur in/
frigidatur. And nono terap[]e, certiffime eſi[m]nu/
tritionibus infrigidatur particule. I[] Preterea in/
frigidato fit in nobis defectu bumidi q[]u[]d est cali/
dinaturalis subi[]tui, ſed hoc fit in etbica ſenili, er
go re. I[]amplius in bac parte rabi moyſes qui ter
tia particula affo. miratur de Bal. dicente cu[]i tan-
ta excellentia ſeculatque etbice ſenectutis in
calore et frigoſe. I[]n oppoſitum e[]t bic Autc. et

Bal. nono terapen. et in lib. de tab. ca[]p. p[]rimo.

Pro solutione butius dubij est p[]rimite
dum q[]u[]puler est tem
peramentu[m] in actuís. iuſtitiale et graduale. tem
peramentu[m] ſuſtituale est optinariu[m] operationu[m] p[
]ductu[m] merito p[]portionis inter qualitates actu-
uam tam ſc[]om gradu quá ſc[]om multitudiné necno
debita p[]portioné ad paſſuas et reliqua facientia
ad perſectioné operationis. Sed temperamentu[m]
graduale babet solu[m] p[]portioné gradual[]e actu-
rum. I[]Quo p[]remitto pro soluti[d]e butius dubij te
nenda estDEC coſclusio. licet etbica senectutis ſt et
cundu[m] plurim[u] c[]ui frigiditate p[]ot tam eſſe alio[n]
cum t[]eperaméto graduali in actuís.DEC p[]rimo
est de intenti[d]e Aut. in hoc ca[]p. et Bal. loco allega
to. I[]tem pars prima declarat[] et p[]roba[k] per r[]ones
immediate p[]cedet[]es q[]uotidiana experétia. Sed
ſeda pars de qua n[]o est paru[n]i dubiu[m] bis p[]batur
ratu[m] ontib[q]uá vna de cauſis faciés cadere in etbica[
]fentile[] apud Autc. et reliquios est caliditas ſeſo/
uens bumiditates: quare caliditas innata debili[
]tatur et succedut frigus et s[]icitas: ſed n[]o p[]ot fieri
trántus de calore ad frigus per calire ſolutiones
facta níſi per medi[n]u. ergo alio[n]i erit s[]icitas c[]ui t[]
peraméto graduali actuariu[m] q[]u[]d certum est babere
latitudiné. I[] Forte dicere[] Banc r[]onem hoc p[]lus/
dere[d]ed in hoc temperaméto n[]o permanebit cum
ſemper ſit in tráſitu rati[d]e ſumptiò[s] bûdi ſem
per p[]cedet[]is que est c[]ui frigidat[i]o[s]. J[]o tra c[]ui
est in t[]eperamento graduali p[]ot applicari c[]a cale
faciens equipot[]es in caleſaciendo ſicut reſolutio
bumidi in infridádo. ergo corpus ſllud poterit in
cadem méſura graduali actuariu[m] ſeruari. a[n]s p[
batur: q[] poſſet applicari c[]a magis pot[]es caleſa/
cere quá bumidi ericcatio infrigidare et minus po-
tens. ergo equipot[]es. I[] Preterea ſi ſuperfluttas in
infrigidádo febrítes c[]ui eis q[]u[]d bibi[]tur et applica-
tur est c[]ui vt flat etbica ſenilis c[]ui ónio frigiditatis
vt d[]icit Aut. et ceteri. ergo mi[d]o: infridato q[]ui fit il[]a
p[]ot eſſe c[]a etbice ſenilis c[]ui temperamento graduali
actuaru[m]. Tertio p[]ovaliq[]s p[]pter debilitat[]e d[]ge
ſtite e[]q[]epli g[]ra. ſequent[]e raritat[]e texture ericcar[]
t[]e n[]o gradual[]r inſtrari. I[]c. bis q[]u[]m il[]b[q] con
cluditur veritas c[]oſclusiò[s]. I[]c[]q[]o c[]o tra p[]rimá p[]res
p[]lussiò[s] et eius fundamétni inſtate. ſequit q[]u[]s ois
etbic[q]e febrilis anteq[]u[] mori a[k]t fieret etbicus ſenilis
o[n]s c[]o tra autores et expertienti. I[]s p[]na p[]batur. q[]
bûdi ſumptio est c[]a etbice ſenilis. ſed in mori en
te ex etbica febrili ſumik[]u bûdi vſo[]q[] ad o[]limum
gradu[m] c[]ui quo n[]o statyita. I[]t e[]p[]rima: q[]u[]t s[]ic bo
mo natural[]e decurrés per etates p[]pter er bûdi et
cationé infrigidat[]e: ita hoc o[]s fieri p[]t ſumptio
nem p[]ternatural[]e bumidi c[]ui in vertoq[] equalis flat
bumidi ſumptio vſep ad gradu[m] cum quo non ſat
vitá. I[]e r[]ones ſunt apparéter cluſet[]es o[m] etbica
cam febril[]e fieri etbica ſenil[]e ante mo[]tez. I[] Forte
resp[]o d[]etur in nullo etbico febrili p[]rter ſolá bûdi
di ſe resolutioné calo[]zé diminut gradual[]e ſed ſolum
quaſtitatie. I[]a cum ſit factus flat vſp[] affixus ſuo
ſubo níſi occurrat c[]a frigida ip[]m extinguens. I[]ec
r[]nio est p[]rio etra Bal. Aut. et ceteros autores.
I[] Preterea sequit e[] c[]a calo[]zé natural[]e n[]o debere
diminut gradual[]e er decursu etat[]iu[m] c[]ui non ſit m[]
nus affixus ſubo suo q[]u[]l calo[]z[]e etbicus. cu[]t ſignu q[]
b[]o fan? n[]o magi ſentit ſu[n]i calo[]z[]e q[]u[]b[]i etbicus ſu[n].
I[] Preterea ſi calo[]z[]e natural[]is diminut gradual[
]e er decursu etat[]iu[m] c[]ui calo[]z[]e etbic[]e ſit c[]o p[]oſit? ex ca[
]lo[]ze natural[]e p[]erſtít[]e et calo[]ze addito ſicut d[]icit
coſis op[]tio op[]s etbic[]e gradual[]e diminut. Dicen

x iij

## Tractatus

dum est ergo ὁ actio caloris resoluētis bumidū ad culus diminutionēque ſeuque diminutio caloris, i, gra, du est ouplex, nā aliqūi magis ppositionabilr resol uitur bumidū quā calo: gradualiter minuā: ſicut exépli gra in etate iuuetutis et pueritie, aliqūi econ tra: ſicut in etate senectutis, hoc autem accidit ſeom duuerant dispositione paffiz aliaru reru actue co currenti: ad resolutione bumidi et caloris diminutionem naturalē, cù ergo in etbico febzili pluspo: ppositionabiliter minuā: bumidum quā calo: gra: dualiter minuā: tunc remanet etbicus febzili. b5 enim calo: nimia ppositione ad bumidus, cù vero est econtra fit trāſtus ad etbicas senectutis. Et ex bis patet solutio ad duasrōnes ſuadētes contra: rium. J ad primā d: q licet in utroq: sc etbico ſe/ bizei et etbico senectutis diminua: bumidum vſo: ad gradu cum quo nō stat vita. stat tamen in vno plus proportionabiliter diminutum bumidū quā calo: ſt in alto econtra. J ad fecundā dicte: q5 tam in etbico tendēre ad moſtē pzeret naturaliter quā mo ſiente naturaliter calo: gradualiter mino: a: cum quo tamē stat quod in etbico continue crescat p[ro] portio caloris ad bumidū aut remanet eade: et ſp remanet febzēs: et in moſtē naturell decrecat p[ro] portio gradualis caloris ad būſduz et ſic p[ro]tinue infrigide: et ſikri etbico senectutis: b5 de bis fatis. J morandú vltimo p declaratio tertie partis q: pueri merito gradus ſue būdiſtaties v ligo: e nutri tive ſunt remotiores a cauſi in etbica ſenilem quaſ tuennes: ſed merito bumidi multus apti ad euapandum paratios ſunt ad etbica quā iuuenes. li cet ab ea facilibus releuentur.

J Signa. Lapitulum decimum.

In istis videntur signa ad hubul et excitationis et nō vide: in eis incensio et inflamatio: immo forſtate inueniutur frigidi tactus. et eo[rum] pulſus nō est ſicut pulſus habentiam ſebzes etbicas: immo est paruus tardus et rar? nifi forſtis fiat debilitas. q[ui] tunc incipit pulſus fieri frequens et pr[ate] in illis quibus aduent hoc ex potu aque frigide. Et quādoq[ui] est virina eorū alba ſubtilis aquoſa. et ſunt in dispositionibus ſuis ſicut senes.

J[in] p[ro]e[ct]ion signa etbice senectutis cōta tam illi q[ui] est cù frigidityate q[ui] illi q[ui] est cum temperam[ē]to actuarum et paffiarum. P[er]im[us] signu: q[ui] in istis appa[rent] signa ad hubul. l. cōluptiōs et excitat[i]ōs et ſi nō apparet in eis inflamatio: immo forſtate. l. aliq[ui] inueniutur frigidi ad tactu marie q[ui] etbica est conjuncta frigidityate. Scorn p[er] pulſus eorū nō est ſicut pulſus habentiam ſeb. etbicas: immo paruus tardus et rarus nifi forſte flat debilitas quoniam tunc pulſus incipit fieri frequēs vt recuperet p[er] ſquentiam in quo deficit per paruitate et tarditate et pr[ate] est pulſus paruus tardus et rarus in qui[bus] accidit etbica ex potu aque frigide. J[en] qua[doq] est virina eorum aquoſa alba ſubtilis p[er]titer frigidityatem et ſicitatē et impotentia expellet[em] ſu/perflua cum virina. D[ict]it autem quandoq[ui] qua: cù expelluntur ſuperruca cum virina ingroſſa: Altimo d[ic]it: quod ſunt in dispositionibus ſuis ſicut ſes p[er]es decrepit[em] qua: frigidi et ſicci cōtracti.

J[in] L[aturio] etbice senectutis Lap[er]i.

## De Febre.

On adhibetur hec cura nifi cum nondù confirmata et ſperatur q[ui] no cōſoſmet: et cum confirmata eſt ſperatur vt postpona: perdi: tio par[ui]per. Et canō quidēn in curatiōe eor: est caleſtio et hūectatio. Et ex humectatio ſunt balnea ſe[ſ]d: q[ui] ſcuiffi: que nō ad ministrētur nifi poſt digeſtionē. nā ſi ipa ad ministrēn: ſuccellio: ecomest[i]ōs faciunt ca dere virtutē: et clifteria facta ex capitibus et pedibus et cicere cōtrito et ficibus cù mel: le: et camomilla de quo admistref: qua[ti]tatis medie lib. cum vncijs. ii, olei ſilamini et ali: quantulo olei de been. Et administref: frica tio ſuper c[iv]ationē: et lac coctu cum lapidi bus est vehemētis iuamentis eis. et mel est vltimi: in iuam[ē]to eorum. ſicut est vltimi: in nocum[ē]to habentiam ſeb: et h[ui]o ci bus humectās faciunt penetratio: velocis deſcensionis in quo non est viſcositas ſicut aqua carnis et vitelli ouo[rum] ſozbili: et vi num ſubtile odoriferu parue qua[ti]tatis est vehemēter cōueniēs eis. Et op[er]t obſeruek humectatio predicta in ca. etbice. et miſcea tur cum ea q[ui] no calefaciat ex odoribus et em: plaſtris et v[nct]iōibus fricando et cibis alijs.

J[in] p[re]ſenti parte o[m]nifiſis diſtutionib? d[ic]it: q[ui] cu ra bis etbics nō est adbtěda nifi cù etbica nōdu: est cōſirmata. Sc[que] per notabili[ſ] p[lu]mptione būdi tatis glutinofe. Et ſpera: quod nō p[er]firmef: q[ui] va: to q[ui] nō eſſet notabili[ſ] p[lu]mpta bumiditas glu: tinoſa: imo d[ato] q[ui] eſſet etbica p[rim]e p[er]ſe: ſi nō est ſpes q[ui] nō cōſirmef: mon d[oz] curari. q[ui] eſi babe: mus cauſam eudentē q[ui] debeat cōſirmari d[ato] q[ui] nō ſit cōſirmata: v[er]pita q[ui] eſſet magna et fixa frigidiſtas in cozde et in mēb[ris] aut magnus defect? virtutis nutriſtue nō debemus ea: curare. nam mo rituri ſunt ſoli p[ro]nſticis imitredi. Et tu medice nota quod nō est bonu: aggredi cura e[gr]ituſdum que nō ſunt ſanabiles. nō eſi tibi deſicet ſe:دادُو d[ato] q[ui] p[er]miſeris p[ro]nſiticu: p[er]terea Bale. M[ol]ite malaru e[gr]ituſdum cure onus ſuſcipe ne mali: me: d[ic]t nomē ſubeatris. D[ic]it in q[ui] nō cù cōſirmat: p[er]ſatur quod poſtponef: mo:is par[ui]per. l. paru[n]i p[er]cium retardado actione cauſarui excicantiam. J[en] cundo d[ic]it: quod cau: in curatiōe eorum eſt caleſtio et bumectatio: quod veru: est ſeom[ui] plurimi. q[ui] ſi fuerit cum temperie actuarum. et t[é]p[er]ies ſlla p[ro]p[o]ſtionalis c[om]plexion[em] naturali: etbica, nec min[ef]t lap[um] in aliquā diſeraſiā d[oz] cōſeruari cù ſtibus. ſi vero mine: lap[um] adbibe contraria. S[í]ho ſlla temperſes actuarum nō ſit p[ro]p[o]ſionata c[om]plexi[ſi] etbice vide ad qua: diſeraſiā lap[ur]a eſt: et illi refi: ste cum cōtrarija. S[í]ho ad nullā lap[ur]a ſt: reduc verus c[om]plexionē fibi naturalē: vt plurimi: t[ui] ſlla t[é]p[er]ies magi: lap[ur]a eſt ad frigidus q[ui] ad cali[dum. J[eo] de Aui, d[ic]it canō in curatiōe eorum eſt caleſtio et h[ui]ectatio. J[en] T[ertio] d[ic]it: q[ui] ex rebus bume ctantibus ſunt balnea ſe[ſ]d: q[ui] ſcuiffi. q[ui] c[or]mi: in cap[er]de etbica ſebili: q[ui] no l[ad]minif[re]ntur nifi poſt digeſionē primā et ſe[ſ]d: nā ſi ipa ad min[ef]trenk poſt com[er]tionē nondù celeb[ra]tio diſgōne fa: c[ui]unt cadere virtutē: sc[que] digeſtiuā, n[as] trabu[n]t p[er]ſus qui ſunt

## Quartus

qui sunt in Romacho et circa Romabû ad circufke rentiá. <u>Quarto dicit:</u> *cliftare facta de decoctio ne capit & pedú cum cicere còtrito & cù ficub? mel le & camomilla, de que decoctio adimistreft lib. f. cù ſz. ij. oſi ſiſa mint & aliquatullo ole de been. ab. ſz. f. vloq ad. j. ſupple còſert: fed in bac decoctio nè no ponà: nifl tifn mellis vt p vno cliftere ſit. ſz. j. Si cim de eo multu pontk nò ſint cliftere retinert. Apud tamen modernos ſtud cliftere reputaſt par uum qui facimus cliftere. ſz. xviiij. ſed tamen cum ſit paruú melius retinert. <u>Quinto dicit:</u> *p post ciba tionem: cópleta. f. prima digestio et ſeda fricetur & gera vt ſc trabatur nutrimentu in medbia: ſed non foriter. <u>Sexto dicit:</u> *p lac coctu cum lapſibus est vebeméris tuuaméti.ná per decoctio ne calekit et superflutas aquaſa resoluſt et eſt bont & multi nutriméti: cui ſi mſeaſt mel vel zuccarum est còue niens. ſt. te mel est vltimi tuuaméti.ná eſt aptum in frigido corpe converti in bonu ſanguinù & caleſa/ere. & ſta ertbice febrili. qz calidùs inflamable val de decoſuènés. vni Gal. in marafio ad finem. Adel aŭt in frigidis dispoſitioibus pefuſimus in calidís còtrarijſimu. <u>Septimo dicit</u> omnem cum humectané faciis digonts nò viſcosum ve bemêter conuenire: qz facile a virtute ſupra: et ſa/cte ad p[]ſundù corpiſ penetrat ſicut aqua carnis vitelli ouo: ſoſbili: & vniu ſubtide odioſeru par ue quaſitatis est vebemêter puentés: & nima eius quaſitas nò bene digerik: immo ſuffocaret caloſi inſenti: & oz effe vius anni tifn medie vinofitatis & bene depuratu. bec eim ſunt moderate calida & bu mectantia qualitati & ſubſtátifice. <u>Altimo d/ict:</u> *p feruek bumectation dicta in cap. etbice feb. et mſeafur cui ea q[]b caſeſcat ex odotib? & emplis et vnticibus fricado & alij cibis p[]ter tam dictos Et nota p[]bonu est vt mel cu ſit ſicu mſeafur & alijqbus humidis: & ſoſre mel canne eſſet p[]refaſt quæ mel apu. <u>Q[]de cura erigit tresentinitiæ: ſes caleſactione: bumectatione & reſumptione & acidentiú correcione. qualiter debeát ąp[]leri p[]3 ex dictis in boc ca. & ex odieneque etbice dictis. <u>Iractatus quartus de febribus p[]estilentialibus et que ſunt eis homogenea varioſi & moſbilis.</u>

I[]de feb p[]estilentiali. Lap. j.

Ebamperlus.
Difficillima
omnium inter
mozboruæ cau
ſasbabetur pe
ſtilentie ozigo
de vnueraliſt
em dictionis: &
regiones & p[]ro
uincias trepi-
do metu fari-
gat. Lucta em
in p[]estilëtra ſi-
unt grauillima
nibil occulta
turot inquouis
morbo: multa
variaq obue/
nufi: améteep
multiplices et
bilis vomitus
intefionesq
by p[]ocidiorius:
& vno t[]ebo: & vna
regione. vptuta febresdiuerse
laborés & ſudo
res multi et ex

Tandoq accidit aeri quod docui-
mus te in libro vnueraliu[m. ſicut
accidit aque de alteratiòe in qua-
litate ſua ad caloſe & frigus. et de
alteratione in natura ſua ad profundat/
nem et putredines ſicut profundatur aqua
et fetet et putrefit.

T[]actum est im[]primo tractatu de effimeris. in ſedo de humoalibus. in tertioque etbicis. <u>In hoc quar/ to Aut. agit de febribus p[]estilentialibus et de va/rolis & moſbilis que ſunt homogenea febrib? p[]ſiteri multiplicatur em in aere putrido & multi/iens antecedunt p[]estilentiam. licet etiam in boc tractatu p[]ro complemento ſcientie de ſeb. agat de ſeb. apoſtematum et de febribus compositis. <u>Ip[]ro notitia dicendoru[m] nota quod reperiſtur fiti tres termini: ſes epidimia. endimia. & p[]estilen/ tia. Epidimia enim apud Symonem idem ſignifi cat grecé quod ſuperuens latine. Et eſt dispoſitio aery per quâ multiplicantur morbi diuerſi in vno t[]ebo: & vna regione. vptuta febresdiuerse apoſtemata. fluxus ventris. & similes egritudines Endimia autem est dispoſitio per quâ, multiplici,

## P[]estilentiali.

## Fo. clitiiij.

tur in vna regione egritudines vnius generis. vptu, tremarum par
tur in agro tridentino. vena medina in cu/ium frigidita
tate fic nomiata. durities splenis ferrariae multo
tiens sequitur dispoſitiòes aque eris aut fru/
gum illius regionis p[]estilëtra yo est a[]eris de p[]estilentiali
per quâ multiplicatur egritudines vnus gène/
ris aut etiam diuerſorum vt plurimum moſtale, et
de b[]ac est fermo in p[]reſenti: et videlicet p[]estilëtra a
paſco ſeis: q[]uod depaſt domines ad mo[]tem. <u>In
tractatu tamè meo de p[]estilentia aliter ſum inſter/
inter partes bos termínus: ſed de hominibus non est
curandum. <u>Dec pars diuſidik in duas partes. in
prima agit de febribus p[]estilentialibus. in ſecunda
agit: de varioſis ſecunda pars incipit in principio
ſexti capituli. Primâ diuſido in tres: in p[]ria ponti
caufas p[]estilentie. in ſecunda ſigna. in tertia cam
ſecunda ibi. <u>Dec feb. est quita. q[]teria ibi. <u>(Sum/
mam curationis.) Lapitulú primû diuſido in tres
partes. in prima parte ponti modum/quo ac pu/
refit, et fit p[]estilens. in ſcoá ponit cauſas putredi/
nis. in tertia parte oſtedit quomodo ex a[]ere pu/tri/
di fiant febres p[]estilifere. ſecunda ibi. <u> Et quandoq[]uod est illud. q[]teria ibi. <u> Et quâdoq[]uod fit ac ſer coß bunc
modum. Prima iterum in duas. nam in p[]ria po/
nt modu quo putrefit ac et fit p[]estilens. in ſecun
da declarat. ſcoá ibi. <u> Et sicut a[]q. <u>In p[]ra par/
te dicit: quod quâdoq[]uod accidit aeri quod docuit?
in libro vnueraliu[m. id est in p[]ro canone. 1co a[]en.
de mutationibus aeris còra naturam. ſicut accid/
diqúas in alteratiòe ſua in qualitate ad caloſes
et ad frigus et tu ſupple ad ſcicitatem et humidita/
tem de alteratione in natura ſua. id est in ſubſtan/
tia ſua ad profundatione et putrefi[n]que ſum
p[]undatur aqua et fetet et putrefit. <u> Ip[]ro quo notandú
p[]er Auicenna volens declarare mutationé aeris cò-
tra naturam declarat ip[]ſam per mutationé a[]que,
et hoc ideo quia aqua est nobis magis nota/qua
a[]er: immo antiqui aerem appellabant vacuú. ſec/
do de anima. Intendit ergo p[]a tam in a[]que a[]quas in
aqua est duplex mutatio. vna in qualitatiibus p[]ri/
mis. altera in ſubſtátia/per quâ molliſtur? ingroſ/
santur. et de b[]ac ſcoá dicit quod a[]er a[]qua p[]roſu/
dantur et putrefi[]unt et fetent. illa emi profundato
nò est nifi p[]esurio p[]affio. ſes ſecundu ſum ſubſan/
tiam quo ad omnes partes tam formales quâ ma-
tertales que p[]affio est p[]esurioz putrefactio ad quâ
fequitur fetor.

Et sicut aqua nò putrefit villo modo p[]
pter ſua simplicitate: immo p[]pter illud q[]
admiſceſ ei de vapóribus malis qui permi-
fentur. & accidit toti qualitas mala.

In b[]ac parte declaras modum fecundum quem
aer fit putridus dicit p[]sut a[]q non putrefit p[]ro/
pter ſuam simplicitatem: immo p[]ropter illud q[]
admiſcetur de corpiq[]b terreſis malis que ſes cor-
po[]nifcetur et. e[]f. ad minima et accidit toti. id est a[
gregato ex corporibus illis et aqua qualitas ma/
la que eſt calo[]z putredinalis. ſimiliſter aer non pu/
trefit villo modo p[]ropter ſuam simplicitate: immo
p[]ropter illud quod admifcetur. et de corporibus
malis que ſciliſet corpora admifcetur et ſciliſes ad
minima eius et accidit toti: id est a[]gregato ex a[]
re et vapóribus qualitas mala. l. putredo. <u> Ip[]ro/
quo notandum quod per corpora terrea non ſonu
debebus intelligere partes terreſa[]b admixtas
fed quæcùs extranæa potentia putrefcere aquam.

## Dubitatur

vtrum aer et aqua p[]osſint pu/
trere. & arguitur ab ſic ex quar/
x ilii

Tremaribus de
modo, quis
aer fit p[]ro
tridus.

Vitæ aq. &
are pop[]er.
putre.

Tractatus

1 to metbeozotomnia putrefunt prterer ignem. Q[ui]mpt? xxx. pblematum. pblemate, xiiij. quicuntur Aristot. propter quid terræ et aqua putrent. aer, vō no. Soluit quod aer non putrefit. quia est mixtus multo igni. In oppostum est Auticenna dicens quod aer et aqua non putrefunt dum sunt h[uius]im, et aed. fed vōm componuntur cum redus extraeis.

Pro solutione buijs dubi dicendum quod putrefactio accepit dupliciter. Ano modo proprie: et dec est pat, non mixtik opunt prterefunt simplici generacionem mixtorum. Nam h[uius]c mixta ex elementis componuntur, ita per putrefactionem demiscentur et separantur in elementa: s[ol]taq[ui]s mixta putrefunt putrefactione proprie fumpta. Secundo modo accipitur putrefactio improprie, et hoc modo dicimus alioqua putrefert: quia in eis remanent aliqua accidetia putrefactionis proprie fumpte. scilicet remolit, litto/eto; et similia, et hoc modo putrefunt omnia elementa prterer ignem. Ignis vero licet, no est vere simplex, s[ic]ut flamma ignis non potest putreferit aliquo modo propter caliditatem f[or]tem ek/ terminantem eius bumidum: et hoc est quod voluit dicere Aristoteles quarto metbeozot: quod omnia putrefunt prterer ignem purtrafitio prope fumpta vel impropie. Quod autem dicitur vicefimoquinto: problematum quod aer non putrefert. quia est mixtus cum multo igne intelligitur de aere exisſiſte in extremitate aeris: proxima igni, non enim potest putrefier/cum potius combura tur a caliditate ignis ſibi immittit.

C[it] et quandoſt illud cauſa ventozum deferentium ad locum bonum fumos malos er locis fetidis in quib[us] ſunt valles p[ro]funde, et corpora ericcata in p[rel]io, aut occaſa non ſepultanea[que] tumulata, et ſoſtaſſe est cauſa p[ro]pinaqua loco in q[ui]n venit. Et quandoſt accident putredines in interioribus terre propter cauſas quarum euentus igno[ra]tur et nocere faciut aqua, et aere. In parte p[re]ſenti ponti cauſas putrefactionis aeris, et babet bec pars tres partes. In p[ra]ſa p[or]nit cauſas mag[is]p[ro]pinaqua. In ſecunda offenkendt que febres sequatur ex mutatione aeris contra na, turam. In tertia ponti cauſas putredinis aeris et conferuentur p[er]ſilientie mag[is] remotas. ſecunda ibi. (Et febres quidem. ) Tertia, ibi. (Principium omnium.) In prima d[ic]it Auticenna. Putrefactio aeris quandoſt et cauſa ventozum deferentium ſu, mos malos ex locis fetidis in quibus ſunt valles p[ro]funde plene aq[ui]a fetida, et er locis fetidis in quibus ſunt corpora occaſa vel mortua in p[rel]io no coſubita nec tumulata. Secundo d[ic]it: q[ui] foſtraſſe cauſa pu[re]tacens a[er]e est p[ro]pinaqua loci in quo venit vel currit: scilicet p[er]ſilientia; et declarās d[ic]it: q[ui] quandoſt accident putredines in interio[ribus] ter: scilicet p[ro]ſime loco p[er]ſilienti propter cauſas quarum euentus igno[ra]tur et nocere faciut ac, rem et aquam illius loci ip[s]os putrefaciendo. Et quo textu accipe primo quod per flatum ip[s]orum ventozum deferentius malos vapores aliquis lo[rum] cus ſanus multum viſtans a loco infecto potest infici, et per bunc modu anno iſto. Ad illeſimo qua drigentem ſi quinque ad meſmo texto infecta ſunt lo[rum] ca ſita in litroze marts adſtaret per ventos deſentem. Vapores malos a litroze oppoſito: scilicet ſclavonte diu vekaſte a p[er]ſilientia. Accipe, ſecundo

De febre

loca proxima aliquando posse infici ex apertione aliquorum meatium vententium ab antris subterraneis in quibus erant concluſi vapores putridi maligni qui venentes ad a[erem] illius loci ip[s]um inficiunt: immo cloaca vna diu cauſa postea aperta posset inficere a[erem] illius loci in quo est. Barum autem causarum que factant putredinem in interio[ribus] terre euentus igno[ra]tur fecundum plurimum tam a medico quam ab astrologi licet forte astrologi quandam generales dabeant notitiam. Ac c[ip]ite tertio, quod pu[tr]ridam a[er] ligna putredine eſſe interdum cauſam fedrum p[er]ſtilentia[rum]. A[nde] Auticenna ſecunda p[ri]ſtint. Q[ui]mplus moratiales corumpit vegetabilia: ideo homines qui eis vuntur corumpuntur: idez de aqua potata/lacte mag[is] proprie ſquantur a[erem] p[er]ſtilentem cum continue ab eo inſpirtur. Eſt aut[em] a[er] p[er]ſtilens putridus cum venenoſitate.

C[it] et febres quidem accidentes cauſa aeris ſicci/funt iterum cauſa vt cueniant febres colerice, p[er]ſtilentiales vero fiut ex aerem turbido et humido, et febres in a[erem] humido ſunt pluris euentus. ſed ſunt minoris acutatis et longioris ſpacij. In eſtate vero ſicca pauc[em] puuſeſt minoris euentus et maioris acutatis et velocioris ſeparationis et meliora tempora ſunt que ſeruat na[turam] ſuam.

In p[re]ſenti parte declarat quomodo diuſeret febres sequuntur diuſeram aeris alterationem: et diſcit quatuor. Quatuor quod febres: id est disposizioni ad febres ſequentes aeris ſiccatum ſup[ple] cum caliditate ſunt cauſe vt e[ra]nſiſt febres, corulerice ſicut in diebus canicula ribus. Secundum quod febres p[er]ſtilentales ſunt ex a[erem] turbido et humido cum malitio occulta. T[er]tium quod plus febres ventuni in a[erem] humido quam in a[erem] ſicco. Mag[is] enim disponiti ad putredinem. atta[n] men ſunt minoris acutatis: id est caliditatis et longioris durationis bumore putrente exisſente mag[is] grosſo, febres enim a[er]i p[ro]poſitionantur. In a[erem] nanc[um] humido grosſo p[er]pendent ab bumore humido grosſo: et in a[erem] ſubtili et ſicco econtra. Quarto d[ic]it: q[ui] in eſtate ſicca pauc[em] p[er]ſuie p[auſ]c[ios] euentur: et ſunt majoris acutatis: id est caliditatis et citius terminantur. (S[ed] nota quod febres p[er]ſtilentales ſicet ratione aeris humidi grosſo deberent eſſe longe cum ſecundum pluriſtum fiant ab bumore grosſo: tamen ratione ventosa/tis et quia ſecundu pluriſtum putrent b[um]idiſates cordis ſunt breues ad interitum. Signum autem quod merito aeris et grosſitiet debeant eſſe longe eſt: quia que ſunt falubres ſecundu pluriſtum ſunt longe, et eſtam a poſtemata p[er]ſitſera que ſunt ab bumore p[ro]poſionali ſunt dura longe, terminationis et melfora tempora ſunt que ſeruant ſuam naturam. In Contra, autunnuſus bumidus est mel[io]z. ſc[ó]a p[ri]ſi. cor rigit enim ſiccatet eſt a[er]is p[re]cedentis. Idicendu quod autu[n]us bumidus est mel[io]z: ſicco, attamen ſeruans ſuam naturam e[ſt] mel[io]z: ſicco et humido, reliqui p[er]ſoſtibus ſeruanti, ſuam naturam, verum ſi eſtas precedens no ſeruasſet ſuam naturam: immo ottemperata ſutifet notabiliter ad calidum et f[ic]cum: autu[n]us b[um]idus mel[io]z eſſet qu[am] ſicus et quam medius ſeruans ſuam naturam, q[ui]b[us] voluit Aut. ſc[ó]a p[ri]ſi.

J[et] p[ri]ſ principium

["## Quartus", "### pestilentia. Fo.ckv.", "Et principium omnibus hozum sunt, foz-\nme ex formis celi faciant esse necessariis\nillud cujus aductus ignoratur; 15 sunt qui-\ndam qui dixerunt in eo aliquid non propor-\ntionatum ad caufam eius: immo opotetvt\nscias q. cæ prima lóginqua ad illud sunt fi,\ngure celestes et propinque dispositiones\nterrestres et quando faciunt necessariovir,\ntutes agentes celestes et virtutes patiètes\nterrestres humectationem vehementem ae/\nri/erpelluntur vapores et fumit ad ipfum 20\nsparguntur in ipso et putrefaciunt eum cu\ncaliditate debil.", "Tixus, p[ro]pluvii, h[ab]itus, etiam, in\ncongin, p[ro]m�que\nTixus, h[ab]itus\nTixus, h[ab]itus\npep[til]itus, h[ab]itus\nTixus, h[ab]itus\nTixus, h[ab]itus\nTix

## Tractatus

vna patria incipit aliquæ febrizæ febre pestilentiali quæ pluræ simul. Dicu. Bœtilis se litigasse ei Diuino in cuiritate Senanii. Dicebat sen. Bœtilis vinsæ effe pestilentæ oppoftu dicebat Dinus: ei null ester Senis labozans bac egrittudine. I. Tenenda est hec p[ro]clujo, q[ui] licet i[que] plurimis febris pestilentialis cœicet in paruo t[em] multitudini boim: poslibile tam est ynù posse febrizre febre pestilentiali vera: quæ non antecessit nec sequec in eadem patria longo tépoze alta feb. pestilentialis. I. Prima pars pa[b]k. q[ui] caufe c[oe]des debet habere effectos, fed aer pestilens et forme celestes sunt caufe c[oe]des. ergo I. c[oe]da pars pa[b]k. nam poslibile ê ab infreisco in bumo: ibus corţiis fiert habere pu[tr]tredinè venenostati contuncta, ergo et pestiltia, iem putridâ aut similem pestilentiali, tenet p[ro]na, cum posita caufa sufficiët ponat effectus, antecedens est manifestum cum cotingi ad intrinſeco gererat colerâ p[ra]ſatinâ ſinaria materiâ ſurioſa, vtr dictus est iuſpùs ſepe: et bm[oe]i putrefcere et facere febres. I. P[ra]teterea argut[us] ratione Bœtilis, est eſi poslibile boïm eſse conclusum in aliquo loco in quo ſit, caduerat feditilimù: cuius vapores putridi venientes ad cor[ta] putrefaciat bm[oe]i bûditzates putredine pestilential, et cert[us] est q[ui] b[ic]no mun[er]t pestilens quæ ſi multi labozarent simili febre p[ro]opter vapores velatos a multitudine cadaverum putrentium: i[n]cut dict[us] Aui. Rationes autem oppoftu ſuadètes facile e[ dictis] ſoluit poſſunt.

I. Et preparatio corpo[ni] ad illud in quo ſumus de passione eſt ut ſint plena humori bus malis, nam in[h]inda n[ò] ſoſitan patiutur et illo, et corpo[za] debilia iterum patien tia ſunt ex eaſicut illa que multiplicat cor[ta] tum et corpo[za] dilatato[rum] poro[rum] hùmida multe balneationis.

I. In b[ac] parte oſtetrici aut[que] corpa ſint mal[gi]s ad ſe. p[er]pest. p[re]parata di. q[ui] p[re]paratio corpo[ni] ad illud de passione in qua ſumus. i. ad ſeb. pestilentiali et qua loquitur ê vt ſint plena bumo: ibus malis, nam corpa munda n[ò] ſoſtasse patiutur et illo. i. ex aere pestilentiali. Aſte corpo[za] debila ſunn patientia ex aere pestilenti curritilla q[ui] multiplicant corţi. ſunt ei paunce refiſſetie, tertio corpo[za] dilatato[rum] poro[rum] quarto corpa bûda multe balneatioſis, et appellat ea bûda. qua p[ro]multam balneatione bumeatatur quâdo balneantur in aqua dulci tepida auſtrigida. Laue eorum q[ui] dicuntur in preſent note ſunt.

### Solum ſupereſt

subdu[que] vtrù corpa dilatato[rum] poro[rum] ſint parata ſeb. pestilentialibus, et arg[ut]ur q[ui] n[ò] per Ba[li]o p[ro]de diſſeren[is]. ſeb. dicent[em] contrarin. I. In contrariu ſt. Auci. I. B[ent]ilis ſoluit duſticiater. primo q[ui] boſes ex duab[que] cauſis incurrunt moribus pestilenti, vel ex v[er]ſolitia aeris maligni et bûc magis incurrut q[ui] plus aeris attrabut, et bi ſunt q[ui] ſunt rart i. poſis. ingreditu n[am]q[ui] aer pestilens liberi per poro[rum] latos, et b[oc] voluit Auci. Alia ca potest eſſe p[ut]rtractio inchoans interius: ſicet ad hoc iuuet aer pestilens, et b[uc] magis incurrut corpo[za] denſa in poro[rum], et b[oc] voluit Ba[li]. q[ui] e[cor] b[oc] tranſpiratio p[ro]hibet que eſt cauſa putredinis. Secunda ſoluto[rum] e[cor] dilatatio naturalis f[ic]utur, poro[rum] quâdo oppontunt deſtitat naturali ſicut multieru, et hec dilatatio p[re]parat ad febrizem pestilenti, tem p[ro]pter maior[em] aeris pestilenti subingreſſus,

## Deſignis.

et b[oc] voluit Auci[en]. p[re]terea alij[que] videm[que] v[er]ros adofeſcères et tuu[n]e[m] magis p[er]tire quæ multies ree et ſenes qui ſunt magis den[i]ſi corporis. I. St. vero ſideremus naturalè dilatationè oppoſt[u] den[i]ſi, tart accidetai ab bu[no]tibus ſup[er]fluis replentibus poro[rum] b[oc] modo den[i]ſitas corporis magis p[ar]pat ad febr[iz]e pestilèſte qua dilatatio, ſignificat ei cor[ta] p[us] n[ò] pur[u] plen[u] bumo: ibus et b[oc] voluit Ba. I. Et b[ic]noa pestilentiam diuerſificari p[en]ces effectum, q[ui]s[que] ei eſt boim intereptiuæ, q[ui]s[que] alij[u]us alterius p[ec]iet, et q[ui] intereptiuæ boim[que] q[ui]s[que] magis intermit matu[n]gus quæ ſi femina[m]: et tuu[n]e[m] qua ſenes: er calidos qua frigidos, q[ui]s[que] e[contra], qua diuerſitate credo p[ro]uenire ta[que] diuerſitate cauſat: terreſtru[que] qua ex diuerſitate influatu[m] cele[ritu[m]. I. immo credo alij[u]n influatu[m] celestis e[cor] aeris iſectuos abſp[er]tu al[ter]t? cae terreſtris ſicut et alij[u]n ca[te] terreſtris e[cor] aeris iſectiuæ abſp[er]ce cele[riti: et terreſtrevoq[ui] e[cor] ſtrau cau[n]i orbi[l]a lune, imo cer, tum e[cor] q[ui]s[que] ſicut aer pestilens e[cor] cauſa mo: bo[rum] pestilentialium, ita mor[u]b[que] pestilential[es] poſſunt eſſe cauſa aeris pestilenti, et credo cadauera domin[u] magis e[cor] infeciuæ, et cadauera equo[rum]: magis equo[rum] q[ui] ſic de ceteris, qu[ui]rum o[m] cauſa e[ſatis] nota exerctatis in p[hi]ſiop[ta].

I. Signa febris pestilentialis.

### Lap. II.

Et febris eſt quieta exterius cœuturbans interius ſecundu[m] plurimum perden[s] et qua percipi, tur caliditas t[ur]flamatio for[ti]s, et eſt cum ea magnitudo anhelitus et e[cor] eraltatio, et c[oe]ſtringitur multum et curtatur multum et frequentatur et vehementia ſitis et ſicitas lingue, et quandoc[um] e[cor] naufea ut cauſi appetitus, et non refiſtitur ei cum comestione, violenter interficiet eum. et dolos oris stomachi et ma[n]gnitudo ſplenis et angustiavem emens et inquietuò, et ſoſtasse erit tuſus ſicca et cauſus virtutis, et peruenitur in ea ad ſinco[pi]m et commixtionem rationis, et tenditur quod eſt ſub hypocundijs, et ſiunt c[ui]s ea vigilie et mollificatio corpo[ni] poro[rum], et quando[que] accidit cum ea both[os] ſub albi[da] et rubea, et quando[que] eſt velocis occulationis et accident[ia] cora [que] v[ic]eræ, et ſit pulſus ſecundum plurimui [f]requens, paruus, et ſit vehemens ſecundum plurimui ſin octe. Et quando[que] accidit eis dispoſitio ſicut y[ro]pofiſet et flurus y[er]tris colerq[ui] alio[rum], et eſt eſt[io] eius ſlenis ſeda non naturalis, et quando[que] eſt melancolica, et plurimum eius eſt ſp[u]mofum ſeditum et eſt in illa aliquid de ſenere eius quod liqueſit, et eſt v[ir]ina eius aquoſa colerica melancolica et multotiens euomunt melancoliam, cole, ram vero plus illa, et ſudât ſudore fetido. I. Auci[en]a intendè[s] ponere signa primo p[on]tis, ſigna febr[iz]e pestilentiali, ſo[d] signa pestilèſte, ſe cunda ibi in principio ſequètis ca[pi]tuli. (De illis) P[ri]mi[u] cap[mi]n diu[i]do in p[er]tes duas, i. p[er]ma p[ò]tis, ſigna febr[iz]e pestilentiali c[oe]t euemètui, ſo[d] p[on]tisigna febrizum

## Quartus

medicis sciri nò possum, multotis ipsi incurrut
infamis abque causæ, cù antea promittetim salutè
deinde sequatur felina moors. Ad tertii dubii
licet er dictis quodam modo posuit apparere solutio
attamè còis solutio est quæ vina est supflutas
epis et venarum, in febre aut pestilentiæ non est
principaliter nociumenti in epe: sed in corde, pro
pterea supflutas ab epe descèdit, nò alterat
alteratione magna, ynde vina in talibæ febribæ
nò est proptiùn sìgnùmo pòt esse naturalis in colo
re et subfâtia et sedimine, et ille cui est tendit ad
moestem, ut sceda butus, et hoc etià videm? in egri-
tudinibus aliis moraliibus vt in ptisi in qua vini
na nò est pmutata a naturali, attamè infirmus è
propinquus moriti, quæ ergo materia non est in lo-
cis vini: sed in partibus spiritualibus vinapsto
test esse bona et egritudo mortalis. Contra vir
vitalis est bonitas et vitales cordis, ut sic
ut forma est perfectio dispositionis epatis: ergo cu
magno lapso in dispositiòbus cordis nò potest
stare perfectio dispositionis epatis. Pna est aflumis
prum est oim medicis et philosophis. Et cò-
firmatur, quia virtus vitalis principaliter cœurrut
ad quacùs operatione epatis et aliorum médiocriis,
ficat agens viutu話ale, quod magis cœurrut ad eſse
cù quæ particulare ergo cu magna corruptione
spùs vitalis nò potestARE perfectio virtutu natu-
ralium, quare nec vina bona, tenet pha, et aſtum,
ptumest ab oibus cœcenum. Càd hoc dicendum
sòm Gentilem: quicet ut perfectio cordis virtutis
vitalis et Spirituum etius fit scut forma et perfectio
epatis virtutis naturalis et virtutis eùs et non
poster totaliter deperdi perfectio cordis quin totali,
ter perde derek perfectio epatis et sequeret moris
tplus: postque ramen fieri lapus notabilis in pfe-
ctioè dispositionis cordis nò facto notabilis lapu-
in perfectione dispositionis epatis: cum latitudo
dispoftionis cordis fit alta et multu differens a
latitudine dispositionis epatis. Unde non est ne
cessarium quod proportionabiliter sicut perfectio di-
spositionis cordis deperditur: ita deperdatur pfe-
ctio dispositionum epatis ad intra latitudinem.
Et ex bis facili est solutio ad rationes suadètes
contrarium.

Et plurimum quorùn anhelitus fetet ex
itis et er primis moziùtur. nam putredo è
tam confirmata in corde.

In pte pendentem ponit, propositus certus per quod tollit, tur duberas tam in pestilentialibus còiter cœutem, nientibus quæ in bis qvaro cœutum dictos: quod fin plurimum illi quos fetet anhelitus ex illis et ex primis moziùtur. nam putredo tam est firmata in corde, hoc signum yitatè babet si fetor anhelitus proventat et putre dicere buiditatu cordis et nò ex caufa: alia sicut ex dente putrido et buiditatibè putrentis, bus in pulmonet ex filibæ caufis, quod tno erit, quæ, eke divtinguere. ISigna pestilëtie aeris. L. etij.

Et illis que significat pestilëtiæ de
rebus q currenti curlu caufarù, est
vt multiplicetur roponi et aſubub
in principiis autùmi et in ebul, nà
indicant pestilentiâ indicatione caufe.

Choc capitulò viduìt in ptes duas. in pma po-
nit signa pestilëtie q currenti curlu caufar, scdo po-
nit signa pestilëtie q sunt scòm semitaz societatis
caufe. scdo ibi. (Signa aut q funt.) Prima i 5,
tuo: in pma ponit signa pestilëtie autunalis, in

## Feb. pestilen. Fo. clxvij.

secùda signa pestilëtie byemalis, i tertia signa pe-
stilentie est iue, in quarta signa pestilëtie còta ver-
nali, ceteris scdo ibi. (Et quin multiplicat aufer.)
tertia ibi. (Pestilëtiæ aut eterna.) quarta ibi. (Et
similiter quâ videris.) Cui pma pre dicti: quæ signa
significatia pestilentiæ que cùrrut curlu caufar, i,
quunt simul signa et caufe, est ut multiplicent royo-
ni, i. ignes mori in supræma aeris regione et au-
sub. i. ignes stantes in eadeque regione et in principio
autunt, et in ebul, i. in mele octobris, nà iust ignes
indicant pestilëtie indicatione caufe, i. sunt caufe
et signa pestilentie, aliter indicatione caufe, i. in
dicant pestilentiæ indicando eius caufam.

Sed duo cadunt dubia pro deca-
ratione ptis pre-
mentis. Prùm vtrùm uti ignes sunt simul signa et ca-
pestilentie. Sòm quo têpoze vêrura sit pestilëtie
per bos ignes indicata. Arquiter pmo quæ uti ignes
nò sunt signa et caufe, quia illi ignes apud Arkit.
quarto mebectoqunt exalatione calida et ficca
ascendente apud lupzæm aeris regione, decâtue
non è caufa: neq signu pestilëtie: imo remotiòs
pestilentie, quæ ac pestilèè est bûdus cu obtuso ca-
lore. Et còfirmatur, quæ Arkit, kyr. problematu, pro-
blemate, xix. quereè qre aet nò putrefit. Relpon-
det quæ est igne plenus. Et còfirmatur, quæ 01s ignis
est corruptiu? pestilëtie, ppterea hydro, fullit suc-
cendi nemora vt cœllaret pestilentia. Qpeteræa
ignes qunt i supræma regio est multu diffæ-
tes a pma in qua fumus in quâ nibil posunt im-
primere non traç posunt eue caufa.

Pro solutione butus dubij premittet,
dus triplice eue aeris
regione, p. primâ a terra distantè qno aut fec mi-
lari, quæ reato è cafa ppter reflexione radioz a
terra et ab aqua, culus ligni, q: exilètés in mot-
bus altiflumis Jkalie interdù in eate vident nu-
bes de subrus et audiuſt tonitrua, et ascendètes
vident grâdines que cum nubibus deciderunt, in
bacem prima regione p antiperſaſim ſunt grâ-
dines. Secuda autè regio est lupa pma et matos
prima: q et frigida notabiliter, multuz em difat
ab igne et è lupa spberà reflexiòs radioz folat,
trù et in bac ſunt pluute et nuſes supræma autem
regio aeris est calida quia apposquinat igni et
in bac non ſunt pluute: neq nives: neq venti. sed
folum apparent in ea ignes facti ab exalationis/
bus ascendentibus ad suprænam partem eius.

(Secundo notanduz binòl ignes eſse duplices
quòldam motos quòldam quætutcentes, mori au-
tem iterum ſunt duplices, quidam qui infequuntur
motum firmamenti, et ſtut ſunt comere. Ignes em
illi sequuntur, determinatum astrum vputa mat,
tem scòm plurimùs sequuntur motum etius, et ideo
videntem cometar o: tum et occafum, et est ve-
rimile quod illi ignes mouentur simul cum aere in
quo ſunt qui aer simu cum igne mouetur ad mo-
tum celi, ſunt aut alij ignes mori ſicut stelle cadè-
tes: qui mouentur non motu circult, ſicut comete.
sed quia ignis accèditur in vna extremitate exala-
tionu et mouetur ad alidu extremu, ſicut ignis ac
census in fluppa carmiata mouetur ad alidu ex-
tremum. Sunt autem alij ignes stantes qui ſunt
exalationibus accenis in aliqua parte aeris de-
terminata, et durat ille ignis tandiu quandiu no-
a exalatoqubit ſuper ſugerit, et babet duferias
figuras ſcilicet columnatam quadratam et simi-
les fecundu quod contingit illas exalationes figu-
rart, et bi ignes ab Aufcèn, appellantur asubub

Tractatus

fuit ignes moti vocatur royont.negen autem est quid a modus ignis est figura aut motu determina to sic nominatus. Territo premittendus est peftile tam acnpit dupliciter.f.proprie pro maligna ae ris putredine ex qua egritudines sunt sćom plus/ rimu mortales. Sćo comunter pro qua cùcæ ae/ ris dispône mktiplicatua egritudinu flue morta/ liu flue no mortaliu. et boc mò supta è epidemia. Quibus ita premisit fit bec.pma,coclusio.licz ignes existentes in suprema aeris regione sunt fi/ gna peftiletie tam munter quâ proprie sumpte non tamen sunt caufe peftilentie: nec colter:nec proprie sumpte.prima pars pba'.qua significa tur dominu alicutus atri qò est cauſa peſtilentie tam colter quâ proprie sumpte. ſco quâ signifi/ cant exbalatòs eulſdè spectet cù illis ex quibus geniti sunt in pma aeris regione que in ea retêre, vel quia grossiòzes vel alio modo ipcide ne afce derint ſupus. et be poslunt eſſe cauſa peſtilentie comunter accepte genarò egritudines acutas ſicut ſeb.colericas. Ætè alias egritudines penden to a materia aduſta. Igem quâ signifiantapo res multos aeri primè regionis admixtos ſipum putrefacentes qui ſimul cù exalationibus eleu/ atur.fed exalatòes ſuas subtilitate ſcom plurimù petunt aeris regione ſupertòre remanètibus va/ poribd.aeri pme regiòis mixt cù qubudà exalato/ nbi grossiòibus q putrefacioè aerè ſunt cauſa peſtilentie proprie sumpte ad quâ putrefactione forte adiuant exalationes cù vapòibus mixte ſi fuerint paucè, quâ ſi multe calefaciendo et exic/ cando probibet putrefactione, ſecùa pars pba/ tur. qua ppter maximà diffontâ non poslunt im primere in aerè regionis inferioris. Secùda co/ clusio bi ignes cum multiplicatur directe et ma/ gis proprie signifiant peſtilentâ coliter ſumptà quâ significat aeri primè regiòis ſuperflua ca/ liditatè et ſiccitatè ex qua et marime in autunno multiplicatur egritudines colericè et pendètes a materia aduſta. et similiter exalationes q sunt retente in bac inferior regione per ſe ſunt cauſa buiis peſtilètie coliter ſumpte cù notabiliter ſint per ſe calefaciue et exiccatiue but? aeris inferio/ ris. Et ex bis patet ſoluto ad rationes factas in principio ſuadentes oppofitù buiùs determina/ tionis. Ad ſcom dubiu respondek f accepido peſtilerâ coliter boc veniet in autuno.fient nàg/ i autuño egritudines colicè et pendètes a materia aduſta. ſed accepido peſtilètia pprie ſcom pluri/ mum incoabit in autuño et pedet lente in bye me et vere in eſtate notabiliter inualescet, ſed in autuño sequenti prier modum ſeuiet.

Et quâdo multiplicatur auſter et ſubſolanus in Ienif diebus aliquot. et quotiens videris turbiditatem aeris et nebulofita- tem eius et estmaueris pluuiâ et inueneris aerem vacuum ſiccum et no pluit tunc ſcias qò còplo hyemis est corrupta.

In ſpenti parte ponit ſigna peſtilètie byemalis di.gò quando multiplicatur auſter qui est ventus meridolanis calidus et bumidus. et ſub ſolanus qui est ventus ozontalis calidio: autro in Ienif. Idefi.mêſis dieb' alíquot:vitputa qò dieb' alíquot novembriis. et similiter diebus alíquot cuiuslib et mêſib aut pluriu ex mêſis sequètibus vcf p totà byemè. Et ſco qò tu quotéſi.aliquotés vide/ ris turbiditâc aeris et nebulofitatè et estmaueris

Decura.

qò debuerit pluere et iuens vacui. l.ficcù aerem: quâ no pluit.tunc ſcias qò còplo hyemis est cor rupta: et ſupple aer est fact: putridus et peſtilès. I Pro quo notan dui q auſter multiplicat? replet aerè vapòibus et facit ſipum calidum et bumidu. ſub ſolanus autè addit in caloè. ſ ergo in byeme que incipit coliter ſcom medicos circa mediu no/ uembriis aut ſcom astrologos circa decimâ decè/ bis vides bos ventos flare significatur multi va/ pozes aerè turbâtés ſibi admixt. ſi ergo pluit pboz descéſum et couerſionè in aqua tunc aer non remanet pfundat? cù vapòibus et ſecù ad min/ ma eius mixtus: et ſicn non fiet au putridus. Sed quâ no pluit vapòres illi ad minima ſecù mixt/ tilu putreacuit. et posſet eſſe tanta vapoz adm/ xto vt no ſolù byeme ſed etiam têpoibus sequè tibus remaneat aer putridus. et boc vult ptoble/ ma tertiu primo pblematu. ppter qò autri ſunt fici. i.n. no aquofi. Soluit q calidatè t bu. extra/ neam facuit in aere.funt eım bumidu et calidu. Et cofiderandu qo ſimul cù auſtro flat ſub ſolanus additur caliditas ſupflue bumiditati aeris pro/ pter quâ cithis putrefit et no expectatur calor ve/ ris aut eſtatis ſed putrefit in byeme. ſub ſolan au/ tem non no cet in principio ſed in fine.

Pestilentiam autem eſtuam malignas malam significat paucitas pluie in vere cu frigore. o einde multiplicatur auſter et con turbatur aer aliquem diebus. deinde clarificatur per hebdomadam vnam no ſupra: et accidit frigus in nocte. et in die calo: est vehemens et pzeſocatio et contur batio et caliditas tunc iam venit peſtilentia et erpe ctatur ſebzes peſtilètie et variole et bis ſi/ milia. Et similiter quando eſtas non eſt ve/ hemètis calo:is et eſt vehem entis contur/ bationis habens matutia altera et in Æ/ pterierunt in autunno aſuhubuz et ignes et vehizim. et alia eſt signum peſtilentie et aliozum.

Iblic ponit ſigna peſtilentie eſtudicens: quod paucitas pluie in vere cu frigore significat peſtiliâ eſtuam magnâ q cu inuadentè multitudines boim. et malâ. qua pauciflimi cuadut. significat eım multitudine vapòz retenpor in aere eo q no pluit. Adefi eım frigus: qua vapòres redeut ad frì giditatè naturalè. deinde multiplicato auſtri et ſub ſolant qui magis replent aerem vapòibus et conturbatur aer in eſtate alíquot diebus p:opter multitudinem vapòum. deinde poſt clarificatur bebdomada vna:que clarificato bebdomade il/ lius significat illo:u vapòz subtilitationem et ad minima cum aere permixtionem: no autem ultra bebdomadam clarificatur aer. qua p:umeretur de vapòz consumptione. et accidit frigus in no/ cte. i.n eſtate. qua tranſacta aliqua parte noctis cum ſol est a nobis vitan. et calo:ze ſolari in a/ e/ rem impreſso ſam incipſèt remitt: vapòres aq/ t quibus a er eım plenus reducunt ſe verus frigidi/ tatè aque et ſic aer infrigidatur. et conturbatio. f. aeris vel conturbatio ſclicet dominum et pzeſo/ catio. qua ſenferunt domines ſe quodammodo pzeſocar: cozde non ſufficienter per aerem illum eventu: nec mundificato. et caliditas. ſclicet ſentik interius: I3 for:te exterio:ra frigeant: tunc ſam venit

Quartus

tam venit pestilentia, scilicet estfualis et febrzes pe
stilentes variole et similia bis sicut mozzilli an/
traces. Et nota buiusmodi prefationem et nocu
menta aeris pestilētis plus apparere in nocte ᵅ
in die.qz. boies sunt in die intenti circa alia nego
caet et nō cōndiderat leuta nocumēta q[ui] fiut in tpis.
Econtra in nocte nō potētes dormire cōndiderant
q[ui]c[ui]s fibi accidit sicut accidit.f. philosopbo ba/
benti a[pa] in cora in libō de motib? liquidis. Et
similiter quādo etas nō est vebementis calozis.
q[ui] calitas ab būriditate supflua vapō obtundit/
tur.fed est vebemētis pturatiōis p[ter] eandem
caufam et babēs matutina altera ta ad frigus ex
caufa supſus d[icta]a. et tam p[ter]eſtūtubbub.f.
tignes stantes et ignes.f.moti: et negen ſunt ignes
descendētēs.oēs autē bi differut inter ſe q[ere]e mo
tu aut figura:et significat pestilentia[que] et morbos
pestilētiales significādo dominīu aliciutis aftri
malinolt: quod est bo[ru] caufa: cuius imp[ess]io vu
rat aliquādo longo tempore.

Et similiter quando videris aerē alterari vno die multis vicibus et clarificatur aer die aliquo et oritur sol clarus et cōtur batur die alio et oritur in velamīnibus ne bule que est vt puluis:tūc indica q[ui] pestilentia accidet.

Ip[on]it signa pestilēt[ie] in generali q[ui] poſſunt ac/
cōmodari verti cuic[ui]s alt[er]t t[ep]or d[ic]e:s quod
quādo tu videris alterari a[er]i i die vna multis vi/
cibus.f.a calitate in frigidat[ē]e. et econtra: q[ui] est
caufa debilitat[is] y[ritus]e. et similiter a turbulēt[ie]
in claritat[ē]. et ecōtra:q[ui] quo p[uen]t[ui]t ex multitudi
ne vapōi[n]u qui c[ui] ingrossant et tendut ad naturā
aqueā aer in frigidat[ē]e et turbidat[ē]. L[ui]a ſut subſi
tiantur ex actione calozis ſolis et aeri ad minima
pmſicētūr caleſit a[er] et clareſit. Et clarifica[que] aer
die aliquo.f.integro i quo ſol o[ſ]tik[ar]us: deinde
turbidatur a[er] die sequēt[ui] a mane in quo erit cum
nugula q[ui] est vt puluis ſequēs multitudinē vapōz
vſq[ui]s ad ſero:tūc indica q[ui] pestilentia accider[.]f.c
ſi q[ui] in eodē t[ep]o:ze in quo bmōivarietates appa
rent aut in t[ep]o:ze immedia teq[u]etiſ com multip-
dinē vapōz aut eo[ſ]u malitā: be e[mi] varietates ſi/
ue ſint in vna die multis vicibus ſiue ſint in diuſe
ſis dieb? significat multitudinē vapōz a[eri] pmſi/
kt[or]z ad e[wi]s minima: et ſic significat pestilētiam.
nam prima problemat[us] p[ro]ble. r[mi]s.dicit Arift.q
q[ui] ex terra mult? vapōz aſcedit fit ann[us] pestilens.

Signa a[ut] que ſunt com ſemitā socie-
tatis cauſe ſunt. Ab gratia, videas ranas
iam multiplicari, et videas reptilia genera
ta ex putredine iam multiplicari, et de eis
que significat illud eſt videas mures et ani
malia que ha bitāt sub terra fugere ad ſu-
perficieſ terre et erire manifeste, et videas
a[i]alia male nature sicut alalzati et ei ſimi
lia fugere ex nidis ſuis et ire ab eis, et for-
taſſe dimittunt oua ſua.

J[ui]que p[on]tisigna q[ui] ſunt com ſemitaz societatis
cause.i.que associātur pestilentie in cauſa.n[am] bec
et pestilentia pene dep[end]et ab eadeſ[que] cauſa.f[ab]
bumiditate supflua et a putredine in visceribus
terre ſicut rane genite per putrefactione:que ſecu
dum plurimū funt parue et cauillate: et de bis ſer
mo. similiter et reliqua reptilia sicut vermes qui

Feb.pesti. Fo.clvij.

repunt per terrā genitī per putrefactionē quādo
ſes multiplicātur p[er]eter modūt. et de illis q[ui] signi/
ficant illud.f. pestilentiá eſt quādo mures et an[
malia que babitāt sub terra sicut talpe fugiut ad
superſicie terre et exerſt in apertū. similiter anima
lia male nature.i. venenoſa sicut alalzati et eis
ſilia fugiut et dimittur oua ſua.bec eſi fuga ſi/
ſignificat pestilentiá p[ro]cedentē ex viceribus ter
re. et doc idem aues cōſuete volare ad terram que
hunc alte volant et petunt altissima montiū. sicut
econtra significatur pestilētia a ſup[or]tibus et cor
po[toribus] celeſtibus quando animalia cōſueta ſta
re in altiffiſtis montium et aues que cōſuete ſunt
volare alte petunt ima: et volant p[ro]e terram.

Curationes februum pestilentialium. Lap. II.

Amma curationis earu eſt exie
catio et illud c[ui] flebothomia t
solutione ventris. Et opoſtet
vt incipiatur in ea ad euacuan
d[ui]s. fi autē materia vincēs erit
ſanguinea fiat flebothomia. et ſi fuerit hu-
mozes alij euacuetur.

Primo ponit regimen curatiu[n]i febriſi pestilen[
tialium. fecundo regimen p[re]ſeruationu[n]i. fecunda
ibi in p[ri]cipio capituli. (D[opo]tet vt extra bābatur.)
Prin[m]u capitul[u] diuſdo in q[ui]c[ui] partes. In prima
curat feb[es] pestilētiales per euacuationē. i ſeba
per infrigidat[ionē], in t[eria] ponit regimen d[eter]
minat[ui] cuuſu d[am] pestilētialis in quarta pont[re]
regimen per cibos. in quinta rectificat a[cre]m pesti
lentialem. ſecu[n]a ibi. (Et opoſtet vt infrigides.)
tertia ibi. (D[ui]s ſi res.) quarta ibi. (Et quando ca[
d]it.) quinta ibi. (Et rectificationis autē.) In p[ri]
ma p[re] d[ic]it q[ui] ſumma i. fundamentu[n] feb. pesti
lentialis curationis eſt exſicatio. i. mundificatio
corps a ſuperflutat[ib]r? cōplenda per flebotom
mi[n]a et solutionē ventris: a qua in mundificatio
opoſtet incipere. ſi eſi materiāvincēs i. domi[n]as
ſit ſanguinea flat[ui] ſebotomia. ſi fuerint alij bu[
m]ozes euacuetur. Primo notand[ui] q[ui] feb. pesti
lentiales diuerſicantur ſcom bumo[zo]n diuerſita[
tem]:t[av]t qu[ed]am ſint ſanguin[ee]: qu[ed]a colerice:
qu[ed]a flegmatice: qu[ed]a melancolice ſcom pluri[
m]u ſunt mixte. Diuerſicātur ſco[n] penes loca in
quibus materie putre[ut] nam quādoq[ui] putre[n] bu[
m]iditates cordis. aut ſaltem putredo eſt in vens
p[ro]e co[z]t. et bec eſt vera pestilentialis quandoq[ui]
eſt putredo i ventis diu[st]atibus a corde ſcom diuer
ſitate[dis] dispositionu[n] et cauſarui imp[ri]menti[n]. ſcom
plurimū tam e[cauſa] conſueta pestilentiali[us] eſt in
venis. p[ter]e[a] ſcom plurimū ſunt continue. I[se]
cundo notand[ui] quod cum in cura febriſa bumo[za]
lis oupler ſit intentio. vna que debetur febri. et eſt
infrigidatio. alia que debetur bumo[zi] et eſt diſe[
it]o et euacuatio. pot[or] intentio et in primis ex[ei]
quenda eſt euacuatio que debetur bumo[zi]: c[ui] ma
gis:ledat ſua maligna putredie et venenoſitate q[
]ui
noceat febri ſua caliditate. et etiam por[] et pot[or]
eſt q[ui] dige[t]io c[ui] n[om] poſſit fieri ni[n] inlongo tem
po[ze] quod in egritudine ita acuta n[om] p[oteſt] expe
cari. et etiam qua[br]u pestilens eſt magis apt[
]ui
malignari. tum p[er] malā dispositionē ſuam. tum
p[ro]pter p[re]ſentiam aeris pestilentis. p[ter]e[a] c[ui]
p[ri]imum occurris inco[d]ādum eſt ab euacuatione.
aut cum ſomia ſola ſi ſol[us] ſanguis peccat. aut c[ui]
farmacia ſola ſi ſol[us] alij bu[no]zes peccant: neq[ui] ſint

["Tractatus", "admiſtiri ſanguinet aut cum ytraſis vtrisſis peccant/ibus ſcom q[ui] est vrplurimū et p[er]miſtreda est flebo tbomia ſi ſanguis fuerit domi[n]as: etiā ſi alij bu/mores eque proportionabiliter peccant cum ſan guine. Si aſt alij bumores valde domi[n]atur ſan guine, ſi a ſarmacta eſt incb a ndum, et bauriſk ſan guis in multa aut pauca quantitate et ſimiliter alij bumores euacuenſ com exigētiaz repleſtōs et virtutis. Ex quibus autem venis faciēda est fle boibomia videbitur cum ordinabo curam, etvde bitur etiam que et qualia de eant eſſe butuſmodi solutua.", "Et opoſtet vt inſrigides domos eorum et rectifices acres ipſarum domo[rum] aut inſtri gidatio ſit vt vallentur fructib[us] odoriferis frigidis et extrematibus arbo[rum] frigida rum et linimētis et rozationibus ſumptis er fructib[us] frigidis odoriferis et er cap[ro]ra et aqua roſata et sandalis et rozetur dom[us] eorum omni die aliquotiens et proſpice cum aqua roſata et de salicibus et nenuka re. Et si fuerint in domo manationes et rozationes aque erit melius, aeris vero rectificationem dicam.", "In parte p[er]ſenti ponit modu inſtrigand i bos ſebzétés et babet bec païs duas p[es]. In parte prima docet inſtrigidare cu eis q[ui] extra occurrunt, in ſecunda cu eis q[ui] ſumitur interius. ſeda ibi. (Et administra[ur]t eis.) In prima parte docet inſtrigare domo[rum] et rectificare aerem ipſo[rum]. Quid autē fit rectificatione aeris ſtatim dicetur. ſedo vii, cit q[ui] in ſtrigidatio domue fit yallando. l. circunda do domu ſfructibus et odoriferis frigidis. ſuputa pomis citonijs et ſimilibus; et extrematibus arbo[rum] frigida ſub iro[rum] citonio[rum] et ſimilium; et linimētis quib[us] parſectes domus ſimilatur et rozationib[us] ſumptis er fructibus frigidis odorife ris ſicut aqua decoctionis aut distillatio[b]mōbi fructuōs frigido[b]n boni odoris et cap[bo]ra. Et aqua rob[us] et sandal[us] et potest aqua ro. cum aqua ſupra/cripta miſceri addědo sandalos et capib[ora]. Et potest vnaqueq[ui] de p[er] cu sandalis miſceri et cam p[ora]bo[ra]. et rozetur dom[us] eorum omni die aliquotiens et proſpice cu aqua rob[us] et de salicibus et de nenuka fare. cōferunt eſi ſua frigiditate et ſuo odore. Et ſi fuerint in domo manationes. l. aque coptose fluetes. et rozationes. l. aque ſparfe vel fluentes min[que] coptose erit melius cum multum inſtrigidét aeris vero rectificationem dicam. l. in boc capitulo.", "Et administra[ur]t eis trocſci de cam[bo]ra et robub fridida et aqua lactis ace toſi: et lac acetofum ablato butiro et aqua roſata in qua est diffolutu ſerum acetofum bonum et acetu cum aqua iterum. et aqua frigida plurima ſubito est iuatiua valde, pauca autem cōsequêter eribita forſtasse excitat caliditatem.", "In parte p[er]ſenti docet ſumenda q[ui] g[oadmi]nſtrentur trocſci de cap[bo]ra et robub. l. ſucct per decoctione ſi p[er]ſattat. frida. l. rob de ribes: rob de agresta et de granatis. t. similia q[ui] ſunt frida et ſuo odore et proſpiterate coridis cōſtatitua et caloris ſe. extinctua et fac acetofum ablato butiro. quita vncuſo[rum] et aqua rob[us] in qua diffolutu ſit ſerum bonu. l. factuōs et bono lacte. ifrigidat eſi et est p[ro]", "Decura.", "p[er]ſi cōtra būzes adſtos. et aqua ro. ſecu miſta cōſorfat cor. et iteru acetu et aq ro. ſimul ſumpta cōſorfat cor. et ieru acetu et aq ro. ſim

Quartus

Feb. pestilentia.

Fo. clxix.

tentibus caput et vides pectus et qoſ est super ipſm
ſez pános eleuari multu popter cordis cenuatio-
nem, et deſcedere multum ad vapózu expulſioné:
tunc necſſe eſt trabere caliditáte exterius cum frí-
cationibus et euapozationibus extremozus et cali
dum naturale augmentare cum cordialibus con-
uenientibus: porius in ſumpris qua applicatis.

Et quando cadit appetit? restaurentur
ad comethionem plurimi eoium qvivitiler
agüt ſup illud et comeduut violenter absol-
unntur et viuunt; et necſſe eſt restaurare eos
ſuper cibum et opoſtet vt ſint cibi eoium ep
acetofis et deſiccatiuis et ſint pauce quan-
titatis.

In parte p[er]ſentíponit regimé per alios cíbos. d.
q[ui]ndo cadit appetitúus: quod ſcom plurimú ac-
cidit tum p[opter] cóitaté ſtomachí ad cor. vnde ſpi-
rítus ſtomachí eſt infectus nò potens ſam op[er]
ationem perficere vel forſte p[opter] raptum mate
re ad osſtomachí restauráur ad comethioné; idéſt
co gátur violéter comedere.nam plurimí eorum qui
vfrilliter agunt ſuper ſllud et comeduut violenter, ab
ſoluuntur et viuunt: et necſſe eſt restaurare eos ſu-
per cíbú.í. frequéter cíbare exbíbendo parú p[ro] vi
ce cum nò poſſint cíbum multú vna vice exbíbítus
digerere: etiam opoſtet quod�ict ſrequens eſt
reſolutio et ſpirituum corruptio ita frequens fit
cíbatio et ſpirituú noua generatio: et boc regimé
ſt ſimile regimíni venenatorú qui p[opter] eades
caufas debent frequenter cíbar parúz exbíbendo
vna vice: et opoſtet vt ſint cíbi eoium ex acetofis et
deſiccatiuis vt reſſlát maligne putredini u pauc
quantitatis: cum nò poſſint multum vna vice exbí-
bítus digerere: qu[ap]p[opter] partíendus eſt.

C[iti]bi n[am]n[am] eoium ſunt iterú malí, qua-
renocet eo[mi]tultu do inqú[t]ú fit additio
et nocent inquantum ſunt malí.

T[he]c p[ro]bát quod c[it]bi non debent eſſe multí, et de
bent eſſe acetofí. q[ui]ba multí nocent addédo in ma-
teriá morbi cum nò poſſint bene digeri. Itez nocét
inquantú ſunt malí apti ad augendam putrediné
eo quod ſunt natí in aere p[est]ífero. ſurta Aut. ſcò
p[rim]í. Amplíus morțalíus corúp[it]t vegétabilá-
et arbozes: ídeo animalia que eis vefcútur corú[
puntur. qu[ap]p[opter] op[ſ]z vt fiant acetofi ad corú[
gendum eo[ri]u malítá. p[ro]p[oterea] d[ic]it. Autíc[é]. ſcò
p[rim]í. Aceto p[re]terea in cíbo et potu vt eſt no cu-
menti eius: ſez p[est]ílétie ſecuratio. C[iti]bi n[am]n[am] ace
tofi conuerſi in vapózes cum ſpiritibus] permíxti
fouent eos et p[ro]bíbent eo[ri]u putredinem. et con-
uerſi in bumózes nò aptos facíle p[ut]refier: p[or]ú-
ea conduertuntur in ſpiritus maligne putredini re
ſſentes.

Rectificationis aſt p[est]ílentie pars eſt
ſecundum sanos qui ſunt in ea et pars eius
eſt ſecundum sanos et egros.

In parte p[re]ſenti Auticen. intendens docere mo-
dum rectificationis aeris p[est]ílentís. p[rim]o po-
nit quandam diſuſionem. ſecundo exequitur mem-
bra diſuſionis. ſecundo ibi. (Illa vero que eſt.) In
p[rim]a parte d[ic]it quod rectificationis p[est]ílentie
ideſt aeris p[est]ílentís pars eſt ſecundum sanos
qui ſunt in ea ſez aere p[est]ílentí ad p[re]ſeruandum
eos a morbis p[est]ílétialibus: et p[ar]seius ſez recti
ficationis eſt ſecundú sanos et egros: ideſt ad cu

randum egros et p[re]ſeruandú sanos qui ſeruunt
egris p[est]ílentibus in aere p[est]ílentí.

In illa vero que eſt ſecu[d]ú sanos int[é]tio
eſt vt ericcetur aer et fiat boni odoris et p[ro]híbeatur eius putredo cu[ju] quacunqueſt reſit et
rectificatur cu[ju] p[ilo]aleos crudo et ambra et
thure et muſco et costo dulci et storace et san-
daraca et aſſa et garioſilis et maſſice et gluti-
no albotiſt et laudano et melle zeroco et honk
et cipo et iunipero et aluſne et lauro et ciperis
et squinato et ſauia et acozo et gallia et amig-
dalis amaris et aſſaro. Et qu[á]doq[ui]nt ex-
iftis compoſita et a[ſ]pergatur domus aceto
et aſſa.

In b[ac] parte p[ro]ſequitur membra diſuſionis, et
p[rim]o p[rim]ú modú. ſcò ſcom. ſecu[da] ibi. (S[com]
sanos.) In p[rim]a parte d[ic]it quod in illa: ſez parte
rectificationis aeris que eſt ſecundu[]s sanos: ideſt
per quam ſant debent p[re]ſeruari. intentio eſt vt e[]
icetur aer et fiat boni odoris et p[ro]bíbeatur eius
putredo cum qua[cu]nque reſt: ideſt cu[ju] omni re que
ſit conueniés. ſiuſſint ignes ſue ſuffumigia et ſimí-
liá: et rectificetur cum kiloaloes: ideſt ligno aloes
puro. Melius eim kiloaloes apud Auticen. eſt illud
quod ſubmergitur in aqua. Matans vero eſt p[rim]a
tum ſpiritu et vita et eſt malum. et kiloaloes eſt ve[
ne arbozes que eradicátur et ſeperiútur in terra do
nec eo[ri]u lingú et cortex putrefiant et remaneat
kiloaloes purum. calidú eſt et ficum et eſt celebra[
le coziale et ſtomacbale. ambra et ibure et muſco
et costo dulci et storace: ſez ſicca et sandaraca. ibi. ver-
nice. aſſa. í. dulci et garofilis et maſſice. et glutine
albotim: ideſt terebétina. laudano. melle. et croco.
boní: ideſt b[ra]ſſilio et cíp[er]ſso. et iunipero. et aluſ[
ne de quo apud Auticen. ſcò canone. lauro. et c[]
peri. ſquinanto et ſauina. acozo. gallia. amigdalí-
amaris. et aſſaro. et qu[á]doq[ui]nt ex ıſtís copoſita:
et a[ſ]pergatur domus cum aceto et aſſa.:

Secu[d]ú sanos vero et iterú ſeb[ric]itátes
ekros eſt ſuffumigatio cu[ju] sandalis et cápho
ra et corticibus granatorú et mirto et malí et
citoníjs et hebeno et alſegi et tamaríſco et rí-
bes et opoſtet vt multiplicet ſuffumigatio.

Docet rectificare aerem ſecundú ſeb[ric]itantes
et egros: ſez alij[s] egritudinibus ſicut ſunt ap[os]te/
ma p[est]ílentialia. et etiam ſecundú sanos q[ui] ſer[
uiunt illí[s] egrís: et eſt ſuffumigatio cum sandális
cáphora et ſimilibus et corticibus granatorú. et mir
to. amális. et citoníjs. et ebeno qui eſt arboz bont
odorí[s] et nígrí[] colorí[s] et alſegí. et eſt sp[é]s ſungi in
pandétis. Si vero d[ic]at alcalíngí. et ſpecies sola-
tri. et tamaríſco et ribes. et opoſtet vt ſuffumigatio
multiplicetur vt fumí penetrent ad míníma aerís.
In notandú quod Auticenna rectificat a[erem] p[ro]
ſantis cum calídís et ficís vt melíus ericcet eum et
remoueat ab eo vapózes corúpentes ípsum. recti-
ficat autem a[erem] p[ro] ſeb[ric]itáibus et ſantis ſer[
ulenti[b]e eis c[ui] frígídis et ficís. tum vt excitét aeré[
tu vt reſſlát maligne putredini incóbátí egrís: et
que facile poſſet incóare in ſantis ſeruítib[] egrís
p[opter] malignos vapózes ſeb[ra]ſiles p[uen]entes ab
egrís ad sanos ſibi ſeruítés.

P[re]ſeruatio a p[est]ílentia. Lap.v.

y

Tractatus

De Variolis.

Portet vt extrahantur a corpe
būiditates superflue et incline
tur regimē eius ad ericacione
ex oi mor ex minoratiōe cibi nifi
exercitio.opz ei vt nō administret neeſ
bal neum neeſ vina: neeſ toleret ſitis et rectifi
cetur aer cui eis q dirimus et declineſ
cibus ad acetosa et minoſeſ ex eo: et fit caro q ad
ministra ſte decocta in acetosis: ſumak de al
heluen et alchозis et almoſos factis cibi ace
to et absque aceto cù ſumach et aqua agree
ſte et aqua limonis et aqua granatozō. Et
condita aceto iuuatua ſunt et pprie cappa
ris aceto cōdita et algeleniabim. er illis est
que conferut et pibet ab eis putredinem.
Et de illis quib? et ea fit euafio est admini-
ſtratio tyziace et mitridati ante eam cù reli
quo regimine bono et de medicamine facto
er aloe et croco et myrha ſumatur omni die
circiter. 3. j. quonia est iuuatuum.

Inunc bic preferuans corpora a morbis peſtilē/
tialibus primo jubet ſuperflua euacuari et corp/
ericcat. Secundo rectificat aerem et ordinat dieta
Tertio ponit quasda medicinas. ſed a ibi (Etre/
etificetur) tertia ibi (Et algeleniabim.) In prima
pate dicti oportere extrabi būiditates ſuperflua
a corpor. ſ. flebotomia et ventris solutione. ſecu
do totum regimen ta: sex rerum non naturalibus &
medicinale eſſe ericcatuuium kita vt, minozet acib
et ventur ea que corpus ericcant ſecudī omnem mo
dum prieret exercitio et balneo, et fit, nec corp-
inflammant et faciant necessitatem inſpirdi mul-
tum aerem qui cum fit putridus putrefacit bumo
res, et eſt causa febris peſtilentis. nec ventur vina:
proprie vinofa in multa quātitate, et inflamant
fed ſupple dētur paucifera in modica quantitate et
ad acetofu tédētia nifi obſtet stomaci frigiditas.
Et rectificetur. ſ. cum eis aer que dictus in piece
denti cap. et cibus declineſt ad acetofitate et mīno
retur in quātitate vt corpus ericcetur ab burmo/
bus ſuperfluis. et carnes ſint decocte in acetosis. et
etiam cum aceto: alijs acetosis: ſicut agresta. vi/
num granatozum. acetofitas citri. limonis et citra
guli et similia. et ſumant de albeluen et alcaris et al
mosos que ſunt cibaria acetosa facta aut cù aceto
aut fine aceto: ſicut cù ſumach aut agresta aut ſuc/
co limonis. erecertis et granatozum. ſed condita cù
aceto ſunt iuuatua et proprie cappares cum ace/
to conditt. aceto nāc in cibo et potu vt: est eius no
cumenti ſecuratio, ſco a pimt. et algeleniabim. i. co
ditū de roſis. et est zuccarui ro. et est eſſque conſe
runt cōſoſtādo co. et pribibet putredinē ericcan/
do et frigidādo. et de illis quibus fit, euafio in pe
ſtilētia est administraio tyziace et metridati ante
eam. ianteq fiant morbi peſtilentiales cum reli-
quo regimine bono. ſ. ſuprascripto. et de medica/
mine facto ex aloe parte vina et croco et myzra. ana
tertiam partes vius circa. 3. ſ. quottidie ſumatur:
qui iuuatuiu est: ſed ſumatur cù paucovīnt odorife
ri. Inquit emi: Ruffus. muſt videli aliquem bibentem
banc medicinā qui nō liberaretur et prierua retur
ab epidimia. In mota tō aliq vino dediti nō creb
dunt se poſſe prieruari a morbis peſtilentialib
viti per cotoſum potum vīnt potentiis. et ita pre-
ſeruātur ab bis et dolozib artetcis per cotoſum

mſetū vīne turbi de groſſe. ſunt tam e in ſensu ſcut
animālia bruta. ſicut xvijij. problematum scribī
Articuloteles de Dyonisio ſirac ſano. J. Regimen
cōtra peſtilentia et morbis peſtilētiales eſ triplex
Pimtū pribibet ne aer flat peſtilēs et ipsum fae cù
peſtilentē rectificat. Secundū prierua t a morbis
peſtilētialibus. Tertium curat morbis peſtilen-
tiales. Pimtū cōpletur pibido ne quis ventat
a loco inſecto nec alia inde de preferantur ad locu
cōſeruādi. ſecudīvt cloace et reliqui meatus de
putat ad expulſione ſuperfluitāti jeneātur aper
ti vt loca tam publica p pribata posſunt müdaſt
a ſuperfluitatibus. Et loca que debent stare cſlu
ſa ſint optime obturata et pio cōſeruatione dom?
babitationis prieſipue aperſantur ſenſtre q ſunt
versus ſeptetronē et orſis ſaltem in. p[ri]cipio diet
que vero ſunt versus meridiē et occidēs ſint clau-
ſe. tertiū vt in locis tam publicis p pribatis lac
cendantur ignes et fiant ſuffumigta de quib? Aut
cena et fiat asperſiones cù aceto et similibus. I[se
cundū regimē prieruari a morbis peſtilen-
tialibus babet tres intétiones. Prima ordinat de
bituī regimē in ſex rebus non naturalibus et anne-
ris. Secunda materias ſuperfluentes educit. Ter
tia virtutes mēbzōn. p[ri]ncipalium et prop[ie] vita
lem co[di]s cōſoſtat que itériones q[ui]o debeat cō-
pleri patet ex textu et ex dictis pro declaratōre et.
Tertiuī regimē curatuum mo[bo]zui peſtilētialus
ſes febriuī, et apostematum que ſecudī pluriuī cō
ſungūtur: tripartitur. quodā eni debet cauſe an-
tecedēt. quodā cauſe cōnuncte. f. facenti apofe-
ma. tertiuī et cōmune vtriq. P[rim]u babet qua-
tuor intentiones. prima euacuat. ſecunda alterat
diſcrata[ſ]. tertia d[ig]erit materſa. quarta eradict
que qualiter deebant cōpuleri patet ex dictis in ex-
positione textus. Et cum fit euacua tio ſurta p[ri]
mam intétionē flat frequêter et cù medicinis electi
uis benedictis maxime c[ui]z pillulis in textu dictis
ex inſuentione Ruff. ſlebotomatur taliter vt miſ-
nuatur materia et elongetur a mēb[ris] p[ri]ncipal[]
bus et maxime a co[de]. Secundū regimē quod de
betur apostematı perſicitur boc modo. nā ſi apof-
ſtema fuerit, de genere carbūculo[us] ſicut alioim.
primo ſcarificetur locus apostemat?. aut ſangui-
fuga ap[pl]icetur: vt materia ex eode loco eradiceſ.
ſecu[n]do cauterizetur c[ui]tterio actuali aut poten
tiatt. ſed melius e actuale et p[ro]curetur caſus eſca/
re. et curetur cura vlceru. ſi vero nō ſuerit vlceroſus
ſicut ea que fiut in locis emuto[ci]tzijs ſimiliter ſca-
riſicetur et vētōta aut ſanguiſuga ap[pl]icet: et p[os]
ta maturetur cum emplaſtro maturate et attrabē
te: et p[os]t maturatione a p[er]ſatur et curetur cura vi
lcerum. Si vero nō obedit maturatiōnem cauterizē et
p[ro]curetur caſus eſcare. et de ce p[er]scuret cura
vlcerum. I[]ſic b[ec]uiter me expederit multa emi i bac
materia ſcripti in tractatu meo cōtra peſtē. J[er]
tiui aſt regimen b[ab]et duas intétiones. ſeſicēs
curationem accidentium. ſeſicet vigiliarui ſubet
ſincops deſtructionis appetitus et similium que
complenda e ſecudī exi[gent]iam ip[so]zum. ſecun-
da eſt regimen ſex rerum quod declineſt ad frigidi
et, ſiccum. p[re]cipue rectificetur aer et violenter co
medere cogantur p[re]ciipindo cib[ui] ſimiliter pari-
tendus eſt ſomnus vt major non fit vi[ra]t tres bo[
ras fit tam en totus ſex aut septem bo[ra]rum.

J[es] variolis.

Tandoq accidit in ſanguine edu-
litio [ſ]5 ſemita putredinis cuiusda
de genere ebulitionu que accidit
ſuccis. et talia

La. vi.

J[saac] v. februi
Lā variolaru
materia eſ in
cōpōliſiōe fet.

["Quartus", "Feb. pestilentia.", "Fo. clrr.", "in vulna eritque succis: quæ in quibus eritque dictus, in quibus eritque dict

Tractatus

cultur nifi metaphozice. Et nota φ talis boȋn̑ trafȋ
muratio, ppri: or ebulitio cù per actione caloris
pars corii in vapores trāmutec: penetrās p: eoȓ
corpo:; t: ipa erredētis; in altu: eleuātis. I: scò
di: principāl notādū φ sanguis rectificabilis p: ebu
litione est duplex: vnu: cōractus ab vtero mater:
no:et variole q: fiunt per bmōt ebulitione: sunt apte
cōicart cutlibet hoi: et scōs plurimū solu: semel, ali:
est sanguis ebulitiōt parat: aptus facere variolas
acq:it: post pt: p: ebaria feculiā et aquo:ta sicut
lac camellinum et e:qnum, ppri: e:ptumptu ab: incon
sunt et p: bmōt sanguis mki:plificatione: sunt apte
kier variole, est e:mi fil:is sanguinti: menstruali: mulie:
ris bīs ptes fecales: groſſas: ptesmalas aqueas
crudas, vnde ex ebulitiōe fiet rectificatio: et ex boc
sanguine euenut qutibudā boibus variole: et: sunt
apti multortiēs variolari: vt dicit Auicen.

Et de hoc est cuus cauſa est res adueniens extrinfecus ebulire faciens occulta q: permicſet hunozes cum ſanguie compositiōe eunte in diſpoitiōe ebulitiōis et stationis ſub ſole. ſicut accidit apud alteratione: tem poris:et proprie veris ab eo q: pertinet ei de qualitatibus et ordine.

In pre p[ri]nti declarat ebulitionē corruptiuā di. et
de boc. i. de bāc ebulitiō e est aliq[ui]t: cā est res oc-
culta adueniens extrinfecus ebulire faciēs q: ſa
ciens ebulire p[mi]ſeet būores c:u ſanguie miſtioē
eunte in diſpōne. i. in ſiitudie ſtatiōis ſub ſole. id
eſ ebulitiōis eoȓ q: ſi:nt ſub ſole. ſicut accidit cum
e[ps] altera:q. p[er]ve:rb ab eo q: ptinet. i. couenit et
de q[ui]litati:q: ſupple p[mi]ns aut ſdis. et in ordine ad
tpa p[ce]dētia aut ſub ſequētia aut ſuaru: partīn: in-
ter ſe. p[ri]mo: notādū φ cā occulta adueniens ex
trinfec: p[ot]e e:mi aliq[ui]t: occulta diſpō aeris p[es]tiliētā,
li:s; cu:q: cā multotiēs est occulta ſiue p[ē]deat a cau-
sis celeſtib: q[ui]e: terrenis ſicut dictu: ſuit in ca[]p. de
p[es]tiliētia. J[sta] e:mi est cā cur ebuliat: būores mali-
sina ebulitiōe, et eſ aliq[ui]cā e:uent: multitudis va-
riolaru: quaru: plurime: ſunt maligne: et ebulitiōis
antecedētis e[as] variole n[ac]q: mo:brilli multotiēs
antecedāt p[es]tlientiā. A[ri]x. vii. et in: t[in]eriis. ca[]p. de va-
riolaru: variole: et blacelle. i. mo:brilli ſunt de mo:bi:s
qui d[or]n n[ui]ci: p[es]tiliētē: et plurimū inducitur ex: cor-
ruptiōe aeris inductiā cadauerib:; et ad bāc ebu-
litiōnē corruptiuā p[oc]ruttet etiā cauſe maniſeste: et
trinfec:; ſicut ſatio ſub ſole: p[mi]mutatio in tpib: et an
int: et malitia regimi: in ſer rebus. I: p[er]bas cās\extrinfecas p[oc]currut etiā calo:; pp[ri]us eoȓ q: ebu-
liunt fact: extrane:q. Et e:mi. liij. metbeo:or: putre-
ſactio corruptio: quedā in vnoquoq: būtido pp[ri]ſe
ſm naturā caliditatis ab aliena caliditate. bec: at
eſ que ambi[er]tis. ita vt vterc: calo: p[oc]urrat ex[tr]in-
ſecu: et intrinſecu:; ſicut etiam in ebulitiōe p[er]ſecti-
ua. ſed p[la]cul: Auicēn ebulitiōe corruptiuā facē
re mentionem de cā extrinſeca mag[is]ch: de cā intri-
ſeca: c[ui] bec mag[is] extranea: et aliena ſitiq[ua]z calo:
pro:pius eius q[ui] ebulit. I: secu:do notādū φ l:cc
in vtra:q: ebulitione: c[cc] p[er]ſectiuā et corruptiuā: ſiat
bumorui permixtio c[ui] ſanguine. Auic. th. di:kt fieri
banc permixtionē in corruptiuā et n[ò] in perfectiuā
p[er]p[ri]nt finēc. In fine n[ac]q: ebulitiōis p[er]ſectiue rema/
net ſanguis clar: p[er]fat: a ſup[flui]tati:q: q[ui] t[he] ebu-
liitiōis ſuſt ad mi:ma fecu: permixt:; ſed in fine ebu-
liitionis corruptiue remanet ip[ut]p[ri]:d; et ſup[flui]tati:
bus admixt:; q[ui]c: for:te: ſc:om al:q[ui]a: pt[er]p[ul]ſus
extra venas faciet variolas malas: violaceas viri:

De variolis

des aut n[í]gras: li:z tandē p[er]cédēte putrefactione
fiat bumidi a ſicco ſepatio: t: tandē incineratio: et
elementorui ſepatio: ſi:cut in ceteris que vere putre:
ſiunt. Dic e:mi e:tt termin: v[it]im: p[ut]refactioniōis. liij.
metbeo:or:.
I: et nota φ n[ò] solu: p[er]ſup[lu]tus in q[ui]
ſiunt variole: et mo:brilli:; ſed etiā c[ui] ſanguis ſup[ri]
ſiuit in qua:to: d[ato] φ fit bonus. expellit: e:mi p[er]p[ri]
virtutē: ſi:cut videm: in ceteris expulſiōb: a natu-
ra factis būores expelli: n[ò] solu: p[er]t malitiā: ſed
etiā p[er]t multitudinē: c[ui] bumo:; espo:ſint ledere
et virtutē: ſtimulare: ta: ſut malitudine: q[ui] ſut malitia.
I: T[er]tio notandū p[er]declaratiōe exerptu:or. Auic.q[ui]
ſatio ſub ſole. i:q[ui] b[ò] diu: ſe i: for:ti: ſoli ſ ſub ebu-
lit eius ſanguis poti: ebulitiōe corruptiuā quam
perfectiuā. Sil: q[ui]n ver e:mp[ut]atum ſuis q[ui]litati:
bus. vt q[ui] e:st valde calidū aut bumidū, aut q[ui] ſit p[er]
murati: in ordine ad biemē. q[ui] etiā p[ec]ſell biems
calida: q: būlda. a:ut q[ui] ſit p[er]mutatū in ptib: ſuis. vt
q[ui] p[ri]cipit ſi: ſut calidū: būdi:u: notabil:; et finis eius
valde remittior: in bis qualitiatib:.
Et tu p[ores] ex[er]
plificare de eſtate: et autu:no: exercitio: et balno: et fi
miſibus poti: ebulire faciētib: ſanguinē ebulitio
ne corruptiuā q[ui] perfectiuā.
I: altimo notandum
φ c[ui] be o:ne ebulitiōs e:ſi:ve vt m[el]: q[ui]s bonitas et
malitia bmōt ebulitiōs p[er]t ſungi: q[ui] v[ſ]c: ad cer-
tum terminū ſimul int[é]di q[ui] maniſestum e:tt: eo φ
cause ſue ſimul p[er]nt ſungi: q[ui] intendi: verbi: g[ra]. ſit
p[uer] apt: variolari: ex resíduo nutrimēt: meſtrual:
cut: calo: naturalis: et fit acer in quo e:tt p[er]p[es]tiliātis et incipiat fieri ebulitio. Illa e:mi ſimul
erit perfectiuā et corruptiuā denoietio: aut tandēs
ſiat denoietio a diſpōne: q[ui] vincente: φ fit cauſe
ſunt e[q]les et paſſus indifferēs ſimul e[ql]iter v[ſ]c: ad
mediu: latitudinīs intendūtur ſub quo medio con-
traria ſe copatitutur. Sed de boc di:q[ui]t: est op[er]
po:tu:ntu: in q[one] de p[etr]arijs. et t[ib] ōndi: qu[ò] diſg[ra]
putrefactio intendātur et v[ſ]c: ad qu[è] termi:nu.

Pro declaratione dictu:ui cadit bu[]rium vtrui: ex refiſi
duo ſanguis meſtrualis: kiant variole: et mo:brilli.
I: ad parte: negatiuā arguit: φ infans in vtero: n[ò]
nutri: neq: ghatur ex ſanguie meſtruo: immo ex op-
timo ſanguie mulieris vt ſentit soar in fine Leyſt
et Ba:q[ui] in lib. de ſp[ate] ca[]p. viij. I: scò: yariole
tardātur ſc:om plurimū v[ſ]c: ad annu: quintu: ſextu:
vel septimū. q[ui]v[ſ]c: ad annu: decimiquintu:q[ui]. et
quado: v[ſ]c: ad ſexa: e:ſimū vt docet expe:riētia. I:z
n[ò] e:ſ poſsi:blē ſanguinē menſtruōs v[ſ]c: ad illud
t[é]pus remanere in venis. ergo: q[ui] I: Et coſtr firmatur
q[ui] ſanguis meſtruas trānſu: in mébza. ſed mébza
n[ò] ebuliunt: ergo e:mi illo resíduo non fit ebulitio.
I: T[er]tio. ſequeret: q[ui] infans deberet variolari in
vtero aut per paru:u: t[é]pus poſt: q[ui] e:kiut vteru:z; ſed
n[ò]s e:ſ kafalum: c[ui] ſm plurimū yarolēt inter quin
t[ui] annu: et septimū: c[ui] n[ò] appareat ſib: a:qunti: il
lo t[é]po:re diſpōne: alíqua: q[ui] p[er]nus n[ò] babuerit.
I: Quarto: principāl: aut variole: fierēt e[pt]oro: ſan
guine ebuliſte: aut ex ſup[flui]tati:q[ui] n[ò] ex ſanguine
ebuliſte: q[ui] p[er]ſictur et rectificat: et remanet in venis
n[ò] e:ſ ſup[flui]tati:q[ui] a:ut ille eſſent aquositas co-
lerica: flegmatica aut melac:olica que p[ee]rēat inve
nſis: aut que de nouo ſacte: ſunt. n[ò] p[ri]mū. q[ui] ſc:de
illis abq[ui] ſanguitiōe ſanguis potuſſent fieri: ſicut
quotidie ex illis generantur puſtule: et apoſtemata
in cute abq[ui]s: p[er]ce:di:ent: ebulitiōe. Si ſecu:du: quert
tur a quo ille ſup[flui]tates genite: ſunt. et a:ſi ſint il
le numero que p[ee]rēat ante ebulitiōnē: aut eſu:des
specieta: numero tantu: diſferētes a p[er]exi:ctibus.
ſi:q[ui] de ſanguine quertik an ſit ille idem numero qui
p[ee]rēat

Quartus

prerat ante ebulitionem. JQuinto si ex refiduo san
nis mestrualis referuato i.nfante; fieret vario
le:sequere q. mulieres in quib? retinetur mestrua
deberet variolari, p[ro]s manifeste falsum. sed p[ra]b[ak]
coqueletia: q[ui] posita causa ponit effectus. et qu[em]
vit. detur cur ex similis sanguine mestruo debeant infan-
tes variolari; et n[on] mteres. I. Sexto querit que est
differetia inter infectione mestrualis que est caufa
variolarii: et ea que est c[um] lep[re] c[um] apud Azarabiti
in ca[pi]de lep[ra] acceptus in prima die, mestruo: sum
efficiat lep[ro]tus in duodecimo anno vel ante. co[pi]
ceptus vero in secundo fiat lep[ro]fus in. xiiij. v[sc]p[or] ad
xiiiij. conceptus h[ui]o in tertia die efficiat lep[ro]fus in
xxv. v[sc]p[or] ad. xxxv. v[sc]p[or]. concep[ti]o vero in quarta die effi-
ciatur lep[ro]fus a. xxxvij. v[sc]p[or] ad. xlviiij. I. Septimo
er parte affirmativa q[ui]nis sequit q[ui] et bores
et similis alia tia que nutrimentur ex sanguine mestruo
in vtero deberet variolari.pter eand[em] causam ex
qua boies variolarit. I. Octaua si variolatio fieret
ex reliquijs sanguis mestrualis n[on] eet necessar[ui]
precedere ebulitionem. Iseques c[otra] experientiam
fed sequentialis p[ra]b[ak] c[um] superfluitates culiuncu-
generis et per quacumque regione quotidie expella-
tur: et eti[da] ad cutim nulla procedente ebuliti[que]: f[ac]ut
videmus in afflapbati scabie lep[ra] et similibus.
I. n[on] oppofit[ui] est Auicenna et reliqui autores.

Pro solutione

dubij p[ro]p[rit]tendus
q[ui]d variole sunt p[u]tus

le facte in oibus meb[ris] c[om]similib[que] s[co]b[us] plurim[us]
in cure ex superfluitatibus maffe sanguinee s[com]
plurim[us] ip[s]us ebuliti[que] p[re]cedete per qu[am] fit et
[de]puratio per expulsion[em] b[mo]di superfluitatu[rum] extra
venas mozbillus a[ut] est variola colerica. I. sc[do]
notand[us] q[ui] sunt due caufe variolatis. sub vario-
latione etia c[oe]prebend[edo] mozbillatione: s[ch] effi-
cens et finalis. variolatio n[am]que et filr variole cum
funt accidetia n[on] bab[et] causam formal[em] nec [mat]e
ratal[em] ex qua. L[as] a[ut] finalis variolat[i]dis est maffe
sanguinee depuratio: I. sequenter sanitas bo[is].
Laufa a[ut] efficiens est duplex. vna est inperfluitat[
tes] que funct in mas[sa] sanguinea aque a[ere]t et
t[er]ee ritimata[es] virtut[em]. L[as] a[ut] multiplicat[i]dis ba[
r]um in sanguine est refidui sanguinis mestrualis
in venis derelicti. J[re]t[em] infectione meb[ro]zum fetus a
sanguine mestruo fecu in secundina conteto: et c[or]us
ex eod[em] nutricatio et augm[em]tatio et quib[em] fit vt omne
nutrimentu[rum] in massam sanguinea filr infecti[que] p[uer
tatur. I. Secunda caufa est c[ib]i sup[flut] aquo: f[ac]ut
lac camellin[i]t et equ[n] p[ro]portionati ad multiplicam
dum sanguine. similis sanguini menstrual: et bi p[ri]nt
esse caufa vt bo[is] multot[i]dis variolat[ur]. I. Secun-
da caufa efficiens est virtus ab b[mo]di sup[flut]sgra-
ua venis p[ro] instrumento calo: ze naturali meb[ro]zui
nec[n]o p[ro]p[ro]to calo: e ip[s]usma[f]e sanguinee coad
tutus a caliditate et bumiditate et influxu celest[i].q
oia sunt caufa cur mas[sa] sanguinea ebultat[em] rema
neat in venis depurata per expulsion[em] superfluo:
extra venas que superflua faciut p[u]tulas in oib[
]meb[ris] ad que c[ot]tingit b[mo]di sup[flua] p[ell]t. I. Ex
bis infertur c[ol]clusio resp[on]sua ad que c[it]izus variole
fiunt ex superfluitatib[que] maffe sanguinee infecte p[
]pter reliquias sanguis ab vtero p[ra]tractas aut p[pr]t
infectione memb[ro]z fetus a sanguine mestruo: se
cum in vtero contento. aut ex quo nutrimenta et aucta
funt. aut tertio p[ter]ter malum sanguine: feculentus
ex malis c[ib]is generatum. I. heconclu[sio]. l[ic]s ex
predictis fit manifesta: tam[que] p[ro]b[ak]t euclidet[i]t? quo
ad primas duas partes, variole sunt c[om]unes oib[
]bus bo[ibus] et fiunt s[com] pluri[m]us v[sc]p[or] ad septi[

De variolis.

Fo. clxxi.

mum annu[s], ergo op[er]s c[um] p[ro]vienre ab [sc]p[or] aliqua
caufa c[om]munt oibus hominib[que] faciat e[as] fibi
accideret s[com] plurim[us] hoc tép[ore]. s[ch] nulla est cau
sa c[om]untes n[i]t[ui] que ab vtero materno c[ot]racta est
aut ex lacte quo nutriment est post exitu ab vtero: s[ch]
lac n[on] p[ot] est e[cau]sa butufmodi superfluitatu[rum] c[um]
s[it] nutrimentu[rum] conveniens: et fibi p[pr]tui, ergo relin[
]qutur prim[us]. Amplius variole aliquado funt in
fetu existete in vtero. aliquado paru[mi] post exitus ab
vtero. fed hoc n[on] p[ot]est e[sa] ex lacte. quare n[em]. et a[s]
funptu[mi] declarat experiëtia. I. sc[do] pars. cluſio[
nis p[ro]b[ak]: q[ui] c[ot]tingit domin[em] multot[em]s vario-
lari. I. nde Auic[em]. ca[pi]to. Et multot[i]es domo va[
r]solatur duabus v[ic]ib[que]. fed c[um] vna vice sanguis de
puratur per variolatione c[or]sigi[que] infectio ab vte[]
ro c[ot]racta. Si ergo variola[que] post illud, epp[or] infec-
tion[em] non[am] sanguis a sanguine genito ex c[ib]is se
culentis. p[ter]erea hoc est de intér[i]tio Auic[em]. in p[ri]nct
p[io] cap[ui]. I. sed nunc sup[er]est et resp[on]deamus ad
rónes factas in p[ri]nctip[or]uadètes oppoſit[i]. I. ad
p[ri]ncti[dic]t quod fetus aliquado er sanguine opti-
mo genera[que] nutritur et augetur. et bic degit multu[
s]anus fine afflapbati c[um] paucis varioles et fine bu
tufmodi inſectionibus fi bene rega[que]. variolat tam[em]
pter inſectione meb[ro]z in vtero a sanguine me-
struo c[ot]entop[que] declarat 20ar per similitudines
de fermetu[em] in vafe vitreato diu c[ot]tento q[ui] inficiet
taliter vt post eius lauatio: et optim[em] abſterſio[
nem] ſi ponatur in eo p[asta] ast[ima] fermet[em]. I. ad
ſe[com] rónem c[o]cedit et antecedès uncegat c[o]sequen-
tia. nam qu[am]uis n[on] remaneat fanguis menſtruus
in venis infantis v[sc]p[or] ad tépus notabile: tam[em] re[
]manet inſectio in meb[ris] per qu[am] fit ex c[ib]is ſan-
guis malt generatio q[ui] inſectio est acquifita a ſan-
guine mestruo ex quo nutritus est in vtero aut salt[em]
infectus d[ui] ſi c[um] eo in vtero c[ot]ineba[que] qu[am]uis n[on]
efſet immediatus et. I. et ex bis p[ro]ſoluto ad con-
firmatione. Et c[it]ic[et] B[et]tilis q[ui] nec rati de: nec auto
ritate limitata est qu[at]itasté p[ro]tis in quo alioqui
bumo[que] remanet in venis in naturali aut præterna[
tural]is diſpoſitione. I. nde l[ic]s Galen'in lib. de eu-
chim[ia] aut cacbochim[ia] dicat q[ui] mal[ui] regimè fa[
]cum in tuu[t]ute apparet i ſenectute: hoc p[ot] est eſse
p[ro]pter remanentiá qualitat[is] ab [sc]p[or] remanentia
bumo[que] qui impreſſit qualitat[em] illa. Et licet Auic[
cenna in ca[pi]de emitriro[em]o dicat aut fiat ſener poſt
tuuentut[em] aut acultat[em] c[opl]ext[i]o[s]. n[on] ſt]n] apparet
quato tempore deſſicete tuu[t]etur duravit colera q
reperi[t] in prima ſenectute, extrema omn[i]n[us] barum
eatui[rum] ſunt c[ot]inëtia. nec bab[et] aliqua ratio p[ra]b[
bilis] ad limitand[us] hoc tépus. I. nde hoc tépus l[ic]
mitat[i]t aut n[on] est ſcible f[ac]ut res ſcibilis ſunt p[ro]
poſtiones i[r]rationales quinto euclidiis c[om]ento
tertio: aut ſi est ſcible n[on] dum est ſeu[t] f[ac]ut quadra
tura circui[t] est ſcibilis n[on] dum ſcita. I. ad tertii c[os]
ceditur infante[que] aliquado variolari in vtero. alij p[
]paru[mi] tépus poſt exitu ab vtero. s[com] pluri[m]us ta
mé variola[que] poſt prim[us] aut s[com] annu[s] v[sc]p[or] ad ſe/
ptim[us]; licet qu[am]doq[ui] tarde[que] variolatio v[sc]p[or] ad de
cim[ui]quartu[mi] vel quinque ſe[m]mi] et ſex ſe[m]mi]. nec
eſt neceſſarii sanguine menſtrual[em] derelinqui v[sc]
ad illud tépus. fed ſuſſic[it] q[ui] in meb[ris] et in ſangu-
ne ſola in ſe[ct]io qualificat[ia] derelinqua[que] que ſuc
c[eſſiue]e conferuetur. f[ac]ut ſuccesſiue c[os]eruat[em] in bis
q[ui] ſi ſiunt leproſi in duodecimo anno poſt experi[
nem] factam in prima die mestruo: vt, dic[et] poſt.
I. Ad quartu[mi] dicitur quod alique variole poſſunt
ſtert ex sanguine depurato c[um] ſuperfluit in quato
cum et nimis ebultit. nec est neceſſarium totu[mi] ſan[]

y li

Tractatus

guinem etiam perfecti remanere in venis: sed s[c]os
plurimis fit ex superfluitatib[que]. Sed c[ui] instat, q[ui]
aut generatur ex superfluitatib[que] p[ro]eerat, aut q[ui]
de nouo per ebulitione genite sunt. Dicet gentilis
q[ui] generatur ex superfluitatib[que] que p[ro]eerat s[olum in
potetia in masma sanguinea: nuncivero p[ro] ebulitio[\]nem sunt facte in actu. L[ux]стра suppono q[ui]ttuon
b[u]nores sunt in actu in masma sanguinea. Suppo[\]no fecundo q[ui] materia variolaru[que] fit alioq[ui]s plures
ex b[um]oizib[que], tunc arguit sic: aut materia p[ra]b[
]moiz facietis variolas qui fit flegma prefult aut
n[ò]. N[ò] est d[ic]endu q[ui] n[ò] prefuit: qu[ia] esset de n[ò]
no generat q[ui] est ipsoffibile, si aut prefuit aut sub
firma aliqua aut fine fozma, n[ò] s[c]os: q[ui] imposſibl[\]e est materia eſſe informe. Si prefult sub alioq[ui]s
ma, n[ò] n[ifi]s b[u]noizis: ergo alioq[ui]s b[um]oiz p[re]eſi[n]s
cozruptus est, aliter aliquid eſſet genitù fine alteri? cozruptioſe, aut ergo ille b[um]oiz est eſuſdez speciei
cum illo aut n[ò]: n[ò] primu: q[ui] sic vn[ui] indiudiuſi cor[
]tumperek immediate in indiudiuſi eſtud[è] speciei.
S[ì]oſſert ſp[re]. ergo hoc flegma genitù est imedia[\]te, ex sanguine colera aut melàcolia per ſolà ebult
[ionem: quod est] imposſible. E[redo] quod tuttù fit
dicere q[ui] ille ſuperfluitates p[re]eerat in masma ſan[
]guinea sub f[o]miſis ſuis: n[ò] tamè p[ro]pter ad minima
permixtione poterant expelli n[ifi]s per ſoſte ebulti[\]nem ex feprantem eam ab b[um]oizibus laudabilis
bus: et licet ſup[flua]a alioquâ expeliatur ad cutim
et alia m[è]bra fine ebultitio: n[ò] tamè oia, l[ui] quâdo
sunt c[ui] b[um]oizibus bonis ad minima p[mi]kta. Et p[re]ſequerit dic[ic]t q[ui] os b[um]ozes flue laudabiles in
vents retiſt flue iſ laudabiles expulsi sunt s[c]os plus
rimu[]s idem numero qui p[rim]o erat: s[ic]ut etià in mu
lo vn[ui] laudabile poſt ebulitione est idem nume[
]ro quod p[ri]us erat, et ſilt flue ſuperfluitates ſunt il
le eedem, cultus ſignu: q[ui] ſuperfluitates poſſunt a
vino per ſolà collationem fine ebultitiose separart.
Ad quintà ratione r[es]pòdetur multeres in va[
]riolare popter sanguine menſtruu[que] retentu[que] in ve
nis cum refinuo sanguinis ſui permixtù: q[ui] virtus
mulieris n[ò] ſuſtinet ip[ro] tanto tépoze vt poſſet, ot
gert et ebultitioſe perſict poſt separatione ſup[fluo],
rum: q[ui]s ille p[ro]pter de defectu virtutu naturaliu[que] in
m[it]ere aut p[ut]reſt aut expelli. Contra ſimiliter
deberet fieri in infante cui magis p[ter]naturalis
q[ui] mulferi a qua factus est, r[es]pòdetur, est ma
gis diſproporionatus mulieri c[ui] ex ip[ro] n[ò] fit al[ia]
[ate]: fed ex sanguine melioru[que] in epate etus generato.
E[contra] vero inſans ex ip[ro] alit us est, et ſib[it] paula
tim[à] ſui ſactus, melius ergo ſuſtinet ip[ro] quouſoq[ui]
digera[que] et perſicia[que] et virtutee etiam naturales in
fantis ſunt fortoſo[que] virtus ſenitua magis ebeseb[us]
n[ò] ita arritata a p[er]ſentia ille, sanguinis. Aliter ſim
Bentil[è] dic[ic]t q[ui] ſanguis in vens fetus referatus
n[ò] est ille qui ebultit ebultitioſe perfectua: fed illeq
est genitù in epate infantis qualitatiue infectus
per longà mo[ra] in vtero c[ui] ſillo sanguine méſtruo.
Et etiam ille qui est ex malis c[ib]is ſeculétis geni[
]tus. Ad ſextà dic[ic]t q[ui] ſinfectio c[ó]ntracta ex p[re]ceptio
ne fetus p[re] menſtruationis est d[eter]io: quâ c[ó]ntracta
ex mo[ra] fetus in vtero c[ui] sanguine menſtruo et
forte ex alioq[ui]t nutriméto etus: c[ui] d[eter]t? fit ſan[
]guinè méſtrualè ſub[ici] po[ra] materia generationis
eſus quâ eſſe materià nutriméto: ſimiliter est val[
]de d[eter]io: quâ ſinfectio contracta in vtero c[ui] ſan[
]guine méſtruo. q[ui] ſanguis prima die menſtruoſi
est d[eter]io et a cutio: magis accelerat ad lep[ra]: ſi
ſimiliter ſanguis fecüde diet in c[ó]paratior[è] ad ter[
]tam, et ſanguis tertie in c[ó]paratior[è] ad quartà, cum

De Variolis.

ergo fetus c[ó]piciſt extra tépus méſtruationis concil
pitur ex languine laudabil: qua ſanguis est ma
gis laudabilis poſt integrà purgationè méſtruo[]z
quâ alio tépoze: magis debem elaborez ad im
pregnationè tempore illo: q[ui]s perfecte mundiſica[
]tionis et eo tépoze coſtu[que] celebrare. Ad septimà
dicitur animalia illa n[ò] variolari: q[ui] ſuperflua il[
]la cedunt in materià pilorùm: non ſic in bomine, et
propter banc causam illo[que] femelle n[ò] menſtruat[
]tur. Ad octauà dicitur eſſe necessarioru[que] ſecundu[que] plus
rimus precedere ebulitione: qua ſuperflua que ad
minima cum bonis b[um]oizib[que] ſunt permixta non
poſſunt aliter separat, et non est ita in accapbati[
]ſabie et ſimilibus, aut qua materie illa[que] n[ò] ſunt
ad minima cum bonis b[um]oizibus permixte: aut
qua non fit ſepatio perfectua ſicut in lep[ra]. N[ò]
ta tamè quandoq[ui] fieri variolas abſos ebulitione
precedente aut ſaltem abſos quod precedat nota[
bilis ebulitio et c[om]muniter ille variole ſunt paue
ſalubzes a pauca materia penděſt in infantib[
]bene diſpoſitis, et alioquâ accidit hoc qua non
fit completa separatio ſinperfluorùm, vnde ſoſte
alſas variolabitur.

ET variole quidem et moſbillus ſunt de
ſumma egritudinu[que] aduenientu[que] multipli
cantur in ſuccessione aſtrinon[que] quâdo mul
tiplicatur eorum perſlatio. Et corpus qui[
dem variolis p[re]separatu[que] est illud q[ui] est ca[
]lidum et humidu[que] c[ô]turbate humiditatis
p[ro]prie q[ui] paru[que] extrahit de languine per
ſlebotomia. Et de c[ib]is ſunt c[ib]i qui faciut
cadere in variolas velociter, et p[ro]prie q[ui]
non ſunt conſuetti et adminitratur ſup eos
medicine et c[ib]i caleſaciètes ſicut lac; et p[ro]
p[ri]e camelaru[que] et equaru[que] cum multu[que] reple[
tur ex eis ille qui non est aſſuetus eis; dein-
de bibat vinum plurimù aut medicinas ca-
lidas; et variole quidem ſunt quaſi modus
quidâ crisi[que] et plurimù quidê accidunt va-
riole infantibus; deinde iuuenibus, et mino
ratur earum eučtus in ſenibus n[ifi]s p[ro]pter
cauſas fortes: et in regionibus vel ementis
caliditatis et humiditatis; et earu[que] eučtus in
cozpo[bi]bus humidis est plus q[ui] ſit ip[ar]u[que]
euentus in corporibus ſic[is]: et earum euen
tus in vere plus est q[ui] ip[ar]um euentus in
hyeme, et poſt ver in fine autumnu[que] et p[ro]prie
quando p[re]cedit eſtā calida et ſicca et fue
rit ille autu[nus] calidus et ſicus.

J[um] Autcenna docuerit modu[que] enentus variola
rum: iam p[ro] integra notitia earum ponit multos
canones. Habet dec pars quinque partes. In p[ra]z[ia]
ponit cauſas earum tam factuas quam diſpoſit
uas. In ſecu[da] loca earum. In tertia tépoza. In quar
ta ſpecies et earum diuerſitates. In quinta iudicia
earum. ſc[oa] t[bi]. (Et variole). tertia t[bi]. (Et quan
doc[que] apparent) quarta t[bi]. (Et plurimù.) quinta
t[bi]. (Et videtur quidè.) Prima poſset vidu[i]t in tot
partes quor ſunt canones circa cauſas earu[n]. par[
tes pateb[ut] leg[è]do textum. Prima canò, variole
et imo[br]d illus ſunt de numero egritudinu[que] aduenientu[
]m: q[ui]s a cauſis p[re]mitiuis et multiplicantur
tempo[re] aſtrino[que] calido et bumido et cum flant
venti

Quartus

venti austrini. Aliiter sunt de summa egritudinum aduententium. I. cota giosarum. J. Secundus ca non. co: plus paratum variolis est quod est calidu et bumidum bumiditatis conturbate. I. infecte et ebullitione apte. et proprie i quo fit paucæ sanguinis exiccatione. T. Tertius canon. cibi apti multipli care variolas sunt cibi bumidit bumiditate super flua. et proprie quando sunt calidi aut fecum ad/ mlicetur calida aut sequuntur calida. bumiditas eni dispo sitiue concurrit. caliditas vero effectue et proprie quando dantur inconfutis sicut lac et proprie equinum vel camellinum cum multum re/ pletur eis tile qui non est affuetus. deinde bibat vit/ num plurimù et medicinas calidas. J. Quartus ca non. et variole sunt quasi quidam, modus crisis per/ mutat ionis cum sebris antecedens variolas ter/ minetur per expulsionem superfluorium ad cutim et ita inter crises numeratur fecida fen butus. se/ cundo capitulo. J. Quintus canon. et plurimù ac/ cident variole infantibus: deinde iuuenibus raro accidunt sentibus. et non accidunt eis nisi propter fortes causas: scilicet propter complexionem cali dam et bumidam et reliquias sanguinis menstrui aut propter malitiam aeris in regionibus calidis et bûdis. Dicit sedo qô plus euenit in corporib/ bumidis quam in corporibus ficcis. Dicit tertio quod plus euenunt in vere quam in bieme et post ver in fine autunni. et proprie cum precedit eitas calida et ficca: etiam si autumnus fuisset calidus et ficus: quia in fine autunni dato quod esset cali/ dus et ficus ciet infrigidatio et porozum clauio. Vn no trâspitantib/ va pozib/ fit bumozù ebulitio. Dicit autè et przie quâdo precedit eitas calida et ficca: quia si precederit eitas calida et bumida fuissent facte variole in illa et non tardassent visq ad autunni. bozum autem omnium causa est. quia caliditas et bumiditas magis causant variolas quam qualitates contrarie. Opinatur tamen Bè tilitis quod bumimodi constitutiones: scilicet eitas calida et ficca autumnus calidus et ficus sult cò/ formiores generationi mozbillozum quam vario/ larum. et causa est nota. Rasus ito decimo octavo continentis vult quod iste variole fiant in fine bie mis. Dicit enim cum vides autumnum vebemen/ tis caliditatis et ficcitatis bieme flue vere bumù/ do expecta variolas in fine biemis.

Et variole non accidunt in cute soluz et in eo quod sequitur illud quod appareat: imo accidunt in omnibus membris similijs partium apparentibus et occultisita quæ/ laminibus et neruis.

J. Dic ponit loca variolarum dicens quod non ac- cidunt in cute solum et in eo quod sequitur cutim immediate: immo accidunt in omnibus membris consimilibus apparentibus et occultis ita quod in panniculis er neruis. I. Pro quo nota de inten- tione I. faca quod licet natura dum est potenselo/ get materiam a membris nobilibus verus cutim dum vero non est ita potens aut materia non ita obediens non solum cutis: fed etiam multa mem/ bza intrinfeca variolantur. et quanto materia ma- gis in interiozib/ remanet tanto sunt periculofio/ res. Ande non est longinquum quod aliquis pos/ fit mori: propter variolas incboantes in corde.

Et quando apparent variole faciunt in
currere pruritus; deinde apparent res sicut
capita acuum similia milio; deinde egrediù

Devariolis.

Fo.ckr.

tur et implentur sane, deinde euacuantur
effunt cruſte diuerſozum colozum deinde
cadunt. Et forſtasse pimutantur variole ad
ſlegmonè et eſcare. et ad dubellati que ag-
ſregat ſaniem.

J. Dic ponit têpota variolarum innuens qô pini/
cipium est quando apparent facientes pwritum.
et quando ſunt ſicut capita acuum similia granis
milijs: tunc est principium: deinde egrediuntur. ſcil-
cet manifeſte: tunc eſt augmentum. Et quando im
plentur ſante tunc eſt status: et quando ſunt cruſte
duiverſozum colozum per earum exiccationes, dein
de cadunt tunc eſt declinatio. Apparent autem in
fine diuerſi colozis propter diuerſita tem tempo-
rum in exiccatione. nam magis ſicce ſunt alterius
colozis quam minus ſicce propter diuerſitate ma-
terierum. quarum colozes diuerſi magis apparent
poſt eruptionem quâ quando materie ſub cute la-
tebant. et forſtasse permutatur variole ad flegmo-
nem qui eſt apostema ſanguineum. namvna vario
la eſt vnus paruus flegmon: fed cum multa mate-
ria ſanguinea expellitur ad vnum locum fiet ma-
gnus flegmon. aliquando permutatur ad eſcare
que eſt puftula parua lata pendens a materia ſub
tili vapo zofa. nam ebulieſte ſanguine poſſible eſt
groſsum expellit per fluxum ventris et subtrile vapo-
roſum ad cutim et fet eſcare: et quandoſ permu-
tatur ad dubellat: ſcilicet calidus quod eſt exitu-
ra aggregans ſanitem. poſset enim fieri adubelet
ſlegmaticum variolis pendêt ibus a materia fleg-
matica.

Et plurimum quidem cum apparèt ha
bent colozem flegmonis. veruntamen quâ
doqæ egrediuntur. secundum colozes diuer
ſos cineritie. et violacee. et nigre variole em
ſunt ſpecies et colozes. nam de eis ſunt albe
et de eis ſunt citrine. et de eis ſunt rubee. et
de eis ſunt virides. et de eis ſunt violacee. et
de eis ſunt nigredinem declines.

In parte ita ponit ſpecies et diuerſates dicês
quod cum apparent babent colozem flegmonis:
ſcilicet rubeum. J. Ex quo sequitur quod secundus
plurimum ſunt ſanguinee. verumtamen aliquan-
do egrediuntur secundum colozes: ſcilicet diuer-
ſos. ſez cineritie. et ſunt flegmatice etyviolacee aut
nigre aut virides que ſunt melàcolice quando ſan
guts per aduſtionem aut putredinem tranſmuta-
tur in malos bumozes melanicolicos. mozbilli ta-
men ſunt ſicut dicetur colerict. J. Ex qui bus infer/
tur quod mozbilli et variole pendent a quocunque
bumozes: fed secundu plurimù a ſanguine. et frequè
ter bumozes ſunt permixt. Nam tertia quarti, ca/
pitulo primo. Raro apostemata ſunt singularia et
plurima eozus ſunt composita. J. deo ſub dit quod
varioſis ſinſt ſpecies et colozes. nam alíque ex
eis ſunt albe flegmatice. alíque ſunt citrine a co-
lera. alíque ſunt rubee a ſanguine. alíque ſunt vi-
rides: ſcilicet obscure. alíque violacee. alíque ad
nigredinem declines: et be tres vltime pendent a
melancolia aut ſanguine tendente in melancolias
acquitrente colozem magis ad nigredine tendetes
secundum maſorem accesseſt ad melancoliam: aut
per aduſtionem aut putredinem.

Et virides quidem et violacee ſunt ma-
le; et quanto plus addatur declinatio ad ni
y tij

## Tractatus

gredinem tanto est deterius; et quâto plus sunt decluiuores ad illud tanto plus sunt de cliuiuores ad malitiam.

In parte ita ponit canones iudiciales. Et ba/ber quattuor partes. In prima ponit canones iudiciales ex colore, in secuda ex modo eritus. In tertia er ordine, in quarta ex signis et accidentibus, secunda ibi. Et de speciebus malarum. Et tertia ibi. Et ut fit febris. Quarta ibi. Et illud quidè. In prima parte ponit quattuor canones. Primus virides et violacee sunt male; et quanto colore fue rit magis deculis ad nigredinem sunt deterfozes. Significatur enim maior; adjustio cui frequenter contungitur venenoitas. Nigre itaque sunt pellime.

Et albe quidem sunt meliozes et prozie quando sunt pauci numeri magne quâ titatis facilis eritus pauce angustie debilis febris; et vides fezem minui cum earum apparitione et tiparum grossitie, et est principium eritus earum in tertio et quod et approrimat.

In secundus canon albe sunt meliozes. Significatur enim maturatio. Quod vel pendet a fangulæ flegmatico, vel flegmate benigno. Et prozie quando sunt pauci numeri magne quantitatis facilis eritus pauce angustie debilis febris. Et vides febres minui cum apparitione earum. Et multo magis cum egresione earum. Et est principius eritus vel egresione earum in tertio et quod et appropinquit. scilicet in secundo vel quarto. Significatur enim benignitas, materie paucitas eius et proporzio virtutis ad materiam: quanto enim maquis tardatur eritus? est deterius, et bec computatio debet fieri ab initio febris; et bíc obserua dies creticos inter quos melior est dies quarta postea septima, sexta autem mala. In sed contra, quæ ille que sunt pauce quantitatis et pauci numeri sunt meliozes. Significatur enim quod materia est paucio. Respondetur quod illa paruitas ea rum sequitur paucitatem materiet quod illud est melius: sed ut illud nobis non confet per multa bona signa ab ipso initio debemus iudicare matres salufozes cum sunt pauci numeri. Significatur ením proporzio maior: virtutis ad materiâ per magnas quam per paruas.

Et post itas sunt albe magne pluris numeri pro pinque absque continuatione. Nam ille que continuantur ad inuicem ita ut continuantur in frustol magno carnis habentes latera aut rotundam fozmam sunt male. Et similiter iterum duplices magne in vetrivnius quarum est variola alia.

Tertius canon. Et post itas sunt albe magne pluris numeri, pro pinque absque continuatione. Nam ille que continuantur ad inuicem in frustol magno carnis babentes latera aut rotunda sunt male. Et similiter male duplices in quarum vetrivnius altera variola continetur sunt male. Significatur enim multitudo materie et virtutem nò babere equalem proportionem ad repellendum materiam secundum plurimum prouenit ex diversitate materie. Immo non expellit materiam equa liter secundum omnem partem immo advanà plus ad aliam minus.

Albe vero paruere dure propinque diffici

## De variolis

lis eritus licet faciant eritimari in principio rei salutem: tamen timetur in eis quidifficilis fiat earum maturatio et fiat cum eisima la dispositio egri et perueniat per eas ad pitionem: quoniam causa in eis est grossitudo materici.

In hæc est quartus canon. Et vitímus sumptus a coloze in quo dicit quod albe parue propinque diffici lis eritus: licet faciat eritimatur salutem in principio cum apparent. Tamen timetur in eis scilicet in proceflu. quia difficulter maturam et fiat in eis mala dispositio egri. Et quod proueniat ad mores. Quoniam causa in eis est grossitùes materie que difficulter expellitur et difficulter maturatur. In quo nota quod colo: albus facit medicum in principio sperare et forte promittere salutem non considerans relíqua signa. Nam si consideraret propter inquitatem significantem et multitudinem materie et durictem cum albedine que significant grossitatem materie flegmaticæ et difficultatem eritus. Quia tarde apparucrit post eius ebubitionem et tarde procedunt: quod significat paruam prospozitionem virtutis ad materiam: potius desperasset quam sperasset. Propter ea non fit facilis ad pronosticandum.

Et de speciebus malarum timozosaruzque plerunqque interficiunt sunt ille: quarum diuversificatur egressio. Nam quandocque apparet: et quâdoque occultatur et prozie quâ do apparêt violacee. et similiter tenaces: quarum operatio non cessat a debilitate virtutis et viridificatione membri et nigricatione eius perdunt. Et si viriditas et nigredo quibus succedit refudatio non faciunt cadere virtutes: immo additur cu eis virtus non sunt mortifere: sed forzasse cadere faciunt in vlcera et que curreunt curlu eo cum.

In preſenti parte ponit canones iudiciales ſumptos ex modo eritus: dicens quod de speciebus mala/rum timozosarum que plerunque putreſtunt ſunt ille quarum diuiversificatur egressio. Nam quâdoque apparent. Quandocque occultantur: et ex hoc significatur malignitas materie quam virtus non postet regulare: ergo ſi apparent violacee significa tur materie venenoitas. Similiter tenaces huc dicit: quia multum tenent membrum secundum la/tum et profundum. aut quæ tenent ipsum intus: etnon excreunt: vel quæ multa se tenent ſimul: vel quæ materia est tenax vitíſcoa nò obediens virtutè expellentium non cessant debilitare membrum viridificare et nigricare perdunt. Et tamen virtùitas et nigredo quibus succedit refudatio. Scilicet et virulentie non faciunt cadere virtutem: immo addatur cum eis virtus non sunt mortifere. ſunt enim cretice. quæ tamen materia est maligna et venenosa faciunt vlcera mala et melancolica corroſua difficilis curationis: et que cùrunt curlu eo cum: et forze fit al circuitus membriz corруpto. Et est fermo similis et qui scribif scundo ponoſticorum. Ibi. Et leuor.

Et ut fit febris deinde variole saluius est quam ut ſunt variole precedentes: deinde consequatur eas; et accidat ſuper eas febres.

Dic ponit

Quartus

Fo. clxix.

G[ulbic] ponit canonem medicinalem ex ordine, q[ui] est saluius q[ui] febres precedant variolas qu[am] q[ui] variole precedant feb.

Contra. quia opposituz busus dicct. scba fen quarti. cap. de signis sumptis ex parte pustulat. vbi sicut scribik cu acuta feb. prouenit ad a[patia] titlicco[.]t. subas sellarui et loco[em] m[ic]torio[.]t et extremitat[ui] est de/terius qu[am] vt sint primo illa a[patia] deinde sequaltur ea feb. cauſa putredinis: qu[ant]us etià illud fit malu. G[ulb]ed[.]q[ui] est. scba p[mi]loq[ur]t de supuientu a[pati] ad feb[re] febres remanente. sed b[ic] lo/quitur de feb. receděte taliter q[ui] variole sint lau/dabilis crīſis illius feb. q[ui] quid[que] melt[ui] est qu[am] q[ui] incipiat variole: et feb. sequat[que] que p[fe]ueret cu illis. illa e[m] ſe. est p[er]tus aliquas variolas intrinsecas: qu[ar]u materia non putruft a principio, sed poſtea putres faci[]t feb. G[ulb]a responſo q[ui] ſeb. faciès apata titlicco[.]t effimera q[ui] p[ot] eſſe: q[ui] sequik dolor[ē] a[pati]s: aut ſeque[ur] calitate[s] putridi b[ui]z[os] inflamant[ē] ſp[ui]s qui recipiſte[s] caleſtāt[ui] eſe ponunt calitate[s] ſeſt[ui] in corde qu[ant]us putri di vapores ad cor[n]o[n] perueniāt. ſed ſeb. ſequens variolas ſit putrida: variole e[m] non ſiunt ſolum in cu[n]e: ſed in p[u]ndo. poterit ergo aliqu[em] materie frigide tarde ad putrendus: diſſormes tamen ſm partes ſubtilſores expelli: et fac ere variolas exterijs parte groſſio[ze] variolāte interius: q[ui] maſterie poſtea putrent et faciunt putridā feb[re]: cum ante variolationē non putruerut et expulſe fuerſ tine eubullitio precedente, b[oc] e[m] est d[eter]niſ: qu[ia] necrimus ad quid iſte terminab[utur] qu[am] q[ui] babuerit feb[re] q[ui] tam receſſit per ſupuentu variolariu[ſed] q[ui] aliquis babeat feb[re] purtudam: et poſt illam ſequatur a[patia] titlicco[.]t et extremita[m] cum qu[ant]us putrida[que] receſſerit p[er]ſus est qu[am] q[ui] ba beat a[patia]: ad que sequik ſeb. e[m]t. illa e[m] debilitas est per putredines recedentem nec talibus crīſis permutationis est o[n]ino ſalua. cu[m] a[patia] facata per vià permutatiōis ſint mal[ae]: et similiter vlcera ſe/q[ui]ntia ea q[ui] natura expellit ab ea reſidu[m] materie q[urta] q[ur]t tractatu de vlerib[.] G[ulb]ic nota p[os] firmatio[em] p[re]ſolionis: et iſt[el]ectu text? Aut. scba q[ur]t.q[ui] i p[er]ſtilentijs videb[is] magi ſaluarillos in quib[ui] incipiut a[patia]: et poſtea ſequik ſebris q[ui] fillos in qui[bus] incipit ſebris: et poſtea a[patia] ſequitur eadem die: vel scba. ſignificatur e[m] maſor[em] obediency materie: et maſor] propositio virtutis ad e[m] cu[m] p[rius] materia expella[que] extra q[ui] faciat ſeb/briz. et contra mino[] obediencia et mino[] p[ro]po[]tio.

C[it] et illud quid[em] quod plurim[u]s c[ó]ſidera[re] opo[]zit et in eſſe patiētis variolas eſt eius anhelitus et ipſius vor: nam ipſa duo cum remanent bona eſt[res] ſalua. Et cu[m] videris anhelit[u] patientis variolas conſequente[m]: et similiter patientis morbillum: tunc ertima caſum virtutis: aut apſo[]tema dyafragmatis: deinde cum vides ſitim vehementes fieri et anguſtia aflīduat: et ea que appar[è]t infrigidantur: et variola et mo[]rbillus virtu[des] ſiunt: tunc iam percipitur eſter mo[ri]: et festinat illud ſi variole fuerint de genere ea rum qu[ar]u eſſe[]rissio et apparitio tardan[que].

G[ulb]ic ponit canones judiciales ex accidětibus: et babet octo p[res] ſic ut octo ſunt p[res] scba ibi. Et plurim[u] e[or]t. t[eria] ibi. (L[ui] videris violaceos)

quarta ibi. (Et q[ui] festinat.): quin[ta] ibi. (Et vêr[ris] vêtris). ſerpta ibi. (Et albumera.) ſeptia ibi. (Et multot[ie]s q[de]t) octaua ibi. (Et colores plumbint). In prima p[re]di[ct] q[ui] illud q[ui] marime p[ſiderati] op[zi]n in eſſe patiētis variolas eſt et anbelit? et ipſi? vor: n[am] c[ui]ta duo remanent bona res eſ salua. A[gn]itica[que] e[m] materiā expulſam e[m] a mébri[s] nobilib?: et maxime ſp[ualib] q[ui] saluis raro accidit morſ p[er]tus variolas. Eſſer tam[è] poſſible ip[m] moſt ex fluku vêtris ſequiſte variolas. ſcbo d[ic]it q[ui] c[ui] viders inbelit[u] patiētis variolas: aut mo[]bill[os] c[ó]ſequent[.]t. valde frequentē eſtina caſum virtutis: aut a[patia] dyafragmatis. b[ec] e[m] duo ſunt mal[ie] me ap[ta] frequêtare anbelit[u]. tertio d[ic]it q[ui] cum videris ſitim vebemener[ē]: que sequik forſe inflam[ationē] et reclusionē materier[u] interius t[angu]ſtia aſſiduat que ſignificat magni n[oc]umenti[n] in ſp[ualibus] vt n[ò] poſſit in vno ſitu quiſcere: et infrigidātur extrema p[ro]pter calo[ris] diminutionēs et reuocationē eius interius. et variole t[em] mo[]bill[os] virides ſiunt: q[ui] ſignificat materiā maligna[t]unc manifeste eſter tendit ad mo[]zem. et festinat illud ſciliſet morſ: ſi variole fuerint de genere earu: q[ur]u eſſe[]rissio et apparitio tardātur. ſignificatur enim parua propositio virtutis ad materiam.

C[it] et plurim[u] eo[]zu qui mori[]tur p[ar]variolas mori[]tur p[ſocati] ex ſquinātia: et quan[do]q[ui] mori[]tur p[ar]caſum virtutis cu[m] raſura intestinorum t[em] fluku vêtris.

G[ulb]ic eſt ſecu[d]us canon. q[ui] multi qui mori[]tur p[ar]variolas mori[]tur p[ſocati] ex ſquinātia. et quádoq[ui] e[ca]ſu virtutis cu[m] raſura. t[em] diſinteria. ſit aut diſinteria: aut qu[ia] iſteſtina variolan[que]: aut qu[ia] maſteria fluens per iſteſtina ipſa exco[]rat.

C[it] et cum videris violaceas de variolis t[em] mo[]billis p[ro]fundari t[unc] ſci[s]a q[ui] ſupue[n]t egro ſincopis.

G[er]tius cano[n]o. c[ui] videris violaceas de variolis et mo[]billis p[ro]fundari: t[unc] ſci[s]a q[ui] egro ſuper uent[em] ſincopis. ſignificatur e[m] c[ou]erſio venenose materie versus co[m].

C[it] et q[ui] festinat ad mingend[u] sanguínez t[em] succedit ei v[ir]ina nigra: t[uc] est mori[]tiferu[s] p[re]cipue qu[ado] eſtillic caſus virtutis.

G[u]rart? cano[n]o. q[ui] festinat ad mingend[u] sanguíne[m]em: et succedit v[ir]ina nigra poſt m[ic]t[u] sanguíneus t[uc] est mori[]tiferu[s]: et p[re]cipue cu[m] illic est caſus virtutis m[ic]t: e[m] ſanguis in ſeb. acuta e[m] mo[]talis ſignificans reſpon[è]s sanguíneæ t[em] acuitate[] ebulitionis, ſignifica[que] e[m] ex b[oc] p[ro]focatio: vt ſerib[ik] ſcbo but? de v[ir]ina rubea. e[m] ergo p[uen]it ad p[ro]focationē m[n]git v[ir]ina n[igra] per viam exernctionis calo[ris] e[vo]bo[]c ſignificat caſus virtutis. ſi e[m] eſſet v[ir]ina cretica virtus eſset forſtis.

C[it] et flurus vêtris viridis sanguine?: aut lotiuus non cum caſu virtutis.

G[ulb]ic e[ui]t? cano[n]o. q[ui] fluk[ur] vêtris viridis sanguine?: aut lotiuus? ab[que] caſu virtutis n[ò] est moralis. n[am] p[er] ebulitionē c[ó]tingit materias fieri virides in mébri[s] nutriu[tis]: et ex e[m] aliq[ui]d expelli per vêvre: fil[ur] aliq[ui]d ſanguis expelli pp e[m] ſupab[ú]dariæ et e[bui]litionē. Iſt[em] pp calo[]: e[m] colliquat[iu[m] aliq[ui]d b[ui]dum a[qu]o[n]ſi l[iqu] fieri et f[á]guin[em] p[mi]ktr[u] fluere. t[em] p[il]mus erit flukus viridis. ſecu[d]us sanguine?: tertius lo/tiu[u]: s[ú]c it[ur]a carni[se]cétis. Si g[no]vides caſu virtutis non iudices mo[]tem: ſed de b[ac] materia in de flukibus abunde d[ic]itur.

["Tractatus", "Et albumera est aliquid de variolis et\nmoßbillis.", "J[ul]Dic est fextus canō.gō albumera est aliquid deva\nriolis et moßbillis. est eīn eius dispositio in q pro-\ncedit ebultio quedā posſiunt puſtule:quedam\nin cute: sed ma tozes quā ſint variole et paucem nu-\nmero in cóparatiſe ad varioſas. vnde eſtimandū\nest aliquā partſalem ebultitionem fieri in qubſuſa\nbumoribus ſuperruſis.", "Et multotiens quidē variolatur homo\nduab vicibus quādo aggregatur materia\nad expellendum bis.", "I[se]ptimus canon. et multotiſes variolatur bo-\nmo duabus vicibus q[ui] aggregatur materia que\nbis expellitur. Auer. quarto colliget dicit q[ui] soli\naccidut variole fellem. Aufceñ. dicit q[ui] q[ui] acci-\ndunt bis. Raſis. x[it]. continētis. dicit q[ui] q[ui] acci-\ndunt bis aut ter. Sed pro tollenda bac apparétis\ncōrtradictione: di cendīi q[ui] de menſtruali inſectio\nne fellem accidit cu ſit ebultito ſoplete ſepatua. et\nſi accideret bis eſſet valde extraneu. et eſſet cum\np[ro] ebultitione vnā non eſſet p[ro] p[le]ta facta ſpectatio\nſed variole ex malitia ciborum. et aeris bene poſ\nſunt bis ter et amplius euenire. et boc Aufc. innuſt\ncui dicit quādo aggregatur materia ad expellen-\ndum bis.", "Et colo[ris] plūbini ſunt variole:quarum\nbothor i facie et pectoze et vētire et pectoze. q[ui] in pedi-\nbus et cruribus: et ſunt male ſignificantes mate-\nriam groſſam que non expellit ad extremitates.\nſiunt eīn ex materia ſlegmatica admixta materie\nmelancolice q[ui] p[ro] p[ro] p[ro] p[ro] p

Quartus

Et non est differêns inter variolas et morbillos nifi et parte caufa et accidens: que caufas psequuntur morbillus et fit a colera fiue a sanguie colerico. Et quo sequit quod ipse e minois quantitatis et qui non pertransit cutim; et nò est altitudo: de qua fit curandù: et prætio est in principio variolis autè in poncio est eminentia et altitudo, et morbillus est mino: variolæ: et minus accidit oculo quâ variole: quare materia eius in eo non retinetur: sed exalat. non ita variolarum cum fit grosio:

Et signa apparitionis eius prima sunt signis apparitionis variolarum: verum la chyyme in eo sunt plures et angustia: et in flammatio est vehementior et dolor dozzi minoz: quoniam caufa eius in variolis est repletio sanguinea et extendens venâ po fitam supe dozsum: nam generatio variolarum est propter multitudines sanguinis corrupti: et morbilli propter vehementias malicie sanguinis corrupti pauci. Et morbillus secundum plurimum egreditur subito: et variole aliquid post alito.

In parte pendentem signa morbillorum anteappareat. Q. Q. Q. sunt prima signis apparitionis variolarum, sunt etiam per evulitionem precederet: sic variole. Verum lacryme sunt plures in morbillis ppter acuitatem materie pungeris oculum et anguilia. Et inflammatio vebementio: ppter intefliones caliditatis materie: dolor dozzi minoz. Q: caufa eius in variolis est repletio sanguinea extendens venâ cibus positâ solum longitudinem dolor. Matos autem est bec repletio sanguinea. Sequuntur etiam multitudines sanguinis corrupti: sed morbilli et acutatem et paucitate. Et morbillus solum plurimum egreditur subito. Quia in secunda die aut in tertia incipit apparere: et posthæ incipit valde cito: egre ditur propter subilitatem materie: variole autem in ciptunt post tertius solum plurimum; et pulsatim et tarde egrediuntur.

Et signa salutis eius.

Lap. Ix.

Ant sicut signa salutis variola rum. Nâ ille qui est velocis pproxessionis et apparitionis et maturationis est saluus: et durus et viridis et violaceus est malus: et qui est tarde maturitatis frequentis sincopis et angustie est perniciosus: et qui occultatur iterum subito est malus faciens sincopim. Que dicit nota sunt ex pcederibus. Sed sumêdo signa salutis sunt febres nò valde fortes qnotabat iter remittitur: aut auferitur in apparitione morbillorum: velox ex apparitio et pcessio maturatio mollitæs colo: rubeus. Ecôtra feb. Intensavat de que nò sedatur in apparitione morbillorum: tarsa apparitio duritæs colo: viridis violace: aut niger: frequens sincopis et angustia vebemens et occultatio post apparitionem signa sunt morris.

Dubitat gentilis

vtrù magis ppreter aduentus morbillorum quâ variolarum et vir qo sic. Q. Q. pendet a materia calidior: magis evolutio parata quam materia variola: Ecôtra ho vir qo variole debet magis pperare: q. Q. Q. pêdet a materia plu magis ralestone multitudinis ututê stimulâte. Itê variole sunt

Morbillorum.

Fo. clxiii.

magis app: op: late etati bumide: ecôtra morbillis sed poz etasiemagis bumida. R. R. de géttilis nondù esse decifum boc dubiu. cù nullius ratios militét ptra alia: necq etiam experimenta boc decidi posse. Sed tenendù est in alioq morbillos magis pperare. I. In babetib còplonè cauto: aut etià fleciorè: aut ventibus regimine decimâte ad calidù et sicc: et ecôtra in regimine et còplone còtrariis magis pperare variolas. Aspectus autem celestes nunc velocitât variolas: nunc morbillos. Capitulum. x.

Portet in variolis vt incipitatur et extrahatur sanguis si nicieter cù conditiones fuerint: et similiter si morbillus fuerit cùs repletio: se sanguinis et spacium illius est visq ad quartu. Sed quando procedunt variole: nò opozet tunc vt administretur flebotomia nifi inuenia tur vehementia repletionis et dominu ma terei: tunc enim flebothometur quantita: te que exiccit: et conuenientius quidè qo in hac adminitratur egritudine est flebotomia: et si flebothometur venâ nasi consert iuamentum florus sanguinis narium et tuetur, partes superiores a malicia variolarum: et est facilis super infantes.

Ipímo curat variolas. Sêdo pseruat quedam medzia a necumemo variolarum. tertio eradi carvet glta. Sêda ibi. (Adêbra qo opozet.) In principio seque scapituli. tertia ibi. (In hoc qde loqum.) In poncio tertij. Prtmú capituli duido i quod ptes. In prima ponit curâ anteappareat. In scöa qn icepeft apparere. In tertia qn oplete egresse sunt et apparet maturatio. In quarta qn incipit utecart. Sêda ibi. (U ergo prêtererit.) tertia ibi. (Et qn egrediuntur.) quarta ibi. (Et qn incipit variolæ.) Prima in duas. In prima ponit curâ flebotomia et fibi filia. In scöa ponti culatione est regem medicinale cœnientis têpoze evolutiòis. Sêda ibi. (Opozet vt fiat.) Prima iteru in duas. nam i prima facit qo dictus est. In scöa probat. Sêda ibi. (Et qn necessaria est flebotomia.) In prima pte dicit. Opozet vt in variolis incipit ab extractione ne sanguinis sufficieter cù cöditioes fuerint. S. vtrus etas et similis. Et similiter in morbillu qn ade ryt repletio sanguinea. Et spaciu extractionis sanguinis est visq ad quartu. I. quouſoq incipunt ap parere variole. Sed qn procedet tunc nò fiat flebotomia nifi adit vebementia rephonis et multitu do materie. nam in eo cauſi licet appuerint flömetur quatitatem qo exiccit. I. miorèt nam cœnientibus qo administra: in hac egritudine est flönia. Sêdo dicit qo flebotomit venâ nasi còſert. Et similiter fluxus sanguinis narii. et tuec partes suptores. S. faciens a nocumento variolaru. Et est factis super infantes. I. tam flönia nasi qn fluxus sanguinis narii. facile em tolerât vtrùq: nò ita facte flebotomiam venarum magnarum.

Et quando necessaria est flebotomia et non flebothomatur iterum completetimetur super ipsum corruptio extremitatis: et similiter timetur quandoqsimile illi su per illu cui: asiduaf exictio et vêter soluit. In parte pendentem probat necessitate fleboibo

Tractatus

mſe.d.qb quâdo necessaria est flebotomia.f.pp
multitudine et no fit complete.i.sufficienter iſom
exigentia replectioſis timetur ſup inſtruſu corru-
ptio extremitatis.i.alicuus mediz extrinſec pro-
pter fluxum multe materie ad illud.vnde ſoſte fit
in eo cancrena et similia.et ſimiliter timetur qua-
docq simſle illi.i.coſruptione ſup er illu egru cuius
aſſiduatur extinctio.i.ſupflue inſrigidatur.mate-
ria eſi no potens exire p[ro]pter nimia frigidaſtate
ingrossantè et copingentè eam et pozos clauden-
tem reenta interius corrupt alioq medu intrin-
ſecut:et ſoſte extrinſecu remanès p[ro]ze faci-
non extens.et solutur venter.i.aliquando accidit
fluxus vêtris.f.ppter omissione flebotomie cû.f.
materra e plurima:aut p[ter]er nimia inſtrigidaſto
nem.nam ipfa no minozata:cû flebotomia neq
exterius expulſa p[ter]er nimia inſtrigidaſtate con-
uerſa interius fac it fluxum vêtris qui frequêter e
mortalis.facienda itacq est flebotomia:aut alio
quod gerens vîce eius c[ui]n ſeplo eſt magna neq su
perflua fiat inſtrigidaſto. J. notandù p[ro] declara-
tione partis q[ui] cum in variolis ſit ebulitio in ſan
guine optima eſt et euacnatio.vnde p[er]ſentiæ vir
tute et etate fieri debet et copioſa ſcòm exigentia
replonts:ita vt Raſs dicat.xviij. coſtinêts e[mi] al
quando ſiſomnand q[ui]s ad ſincoptim.tum p[ter]
cuacuere multitudine.tum p[ter]er ſedare ebulitio
nem.Ego tamè non auſerê fa c[ere] tantâ flebotom
mi in bac ſeſte quâris ſit finocba quatuor alijſ
ſinocbis que non terminâtur per variolas timês
ne bmôi crifis v[ari]olas impediret, bec tamen
flebotomia debet fieri t[em]poze ebulitiôs antec
apparente variole que frequêter apparent in q[ui]
ta die.Et poſt earu apparitione ſiue ſit in quarta
ſue a[n]i:ſue poſt non debet fieri flebotomia niſi
in cau in quo eſſer magna ſeplo, nam t[em]co[ato]
ap paſſuarent i[mi] ap[ò] Aui. facièda flebotomia mi
no:atua l.a. iiij. 3.v[olo]q ad.v[iti] nec p[ter]er b[anc]e[le]
ſebotomia timend[ui] eſt materia[za] couerit interius
et crifim. impediti c[ui] vene in tanta ſeplone.p[ter]
leuem flebotomia non inaniſtur:ita vt trabant
matertà intra.imo potius v[em] alleutata erit potè
tio: ad expeſiendu refiduus.Si vero virtus et etas
non ſufferent flebotomia magnarù venarù que
ſunt in manibus et pedibus: dictat Auct. flebotom
mandu eſſe venà que eſt in extremitate naſi. Sed
bec coſter omittit.q. difficulter inuenit: et inter-
dum trabèdo materias ad naſum diſformat ip[mi]
et e[mi] pluris no cumenti quâ ſuamèt[ui]t inuiut Aui,
in quarta p[ri]mi de flebotomia. ſed p[ro]ouatio
do fluxus inſtrigandis ſit inſtrigandum: non tamè ex-
treme inſtrigandum p[ter]er cauſas dictas. vnde
no[mi] conuenit ſyzupus de p[apa]uere: aut pot[em] aque
frigide multe: s[ic]ut conuenit in alijſ ſinocbis; ſed
inſtrigandia applicita exterius nullo modo coſ-
p[et]unt: fi[ci]t ep[it]bimatra e[mi] ſimilia: etiam ſi ebu-
lito effect ſoſris. ſed neq exiſtente ebullitione ſoſt
est multum operiendus p[ani]s; aut aliter multum
caleſa: ciendus ſicut inſerius dicetur,

Et oporzet vt fiat in eis cibatio in p[ri]
mis c[ui]eis in q[ui]b[us] est conſortatio c[ui] reperuſ
ſione et extinctione abſt: [ſtr]ictione natu

Decura

re et inſpiffatione ſanguinis ſicut q[ui] fit de
iuiubis c[ui] tamarindis t caſſiſt. c[ui] eo q[ui]s
fit ex d[act]ilis imaturis: et ex lentibus p[re]
paratis. et iſt[ide]begi et leniſcatione vehemès
Et ſiſt op[us] vt ſint c[ui] iltis tamarindi: et que
eis p[uen]iut Et c[ui]b[us] factus ex cucurbita et
melò alrachin:imo op[us] vt ſit natura lenis
in principio: et ſit int[erno] in eis quibus leu-
tur tamarindi. Et ſi non obedit c[ui] eis ad-
ditur ſup eos ſiracoff c[ui] facilitate c[ui] cau-
ſe la tereniabim:aut inſuſio p[run]o[zu]: et con
fert quandoq[ui] ſi in potu detur in principio
apparitiòis vestigioru variolaru p[ò]dus. 3.
ij. de rob.d[act]ilorù silueſtri c[ui] vno de tro
cificis camphozatis: et ſyzupus de d[act]ilis
immaturis est vehemètis iuuaumenti in hu-
tus h[ora].

J[ui]n bac p[ate] ordinãs regimè cibale et medicinale
p[uen]tés p[re] ebulitiòis: dictat q[ui] doz c[ib]ari in p[mi]s
ideſt p[re] ebulitiòis c[ui] eis q[ui] ſoſt[et] rep curiát ex-
tinguant.f[ac]it at ex p[lu]a inſpiffent ſanguinem
abſt: [ſtr]ictione nature.i. vêtris: fi[ci]t q[ui] ſit deu-
tuſus tamarindis caſſa. t. doc miibi v[er] mag[is] me
dicina quâ c[ib]. et p[òt] ſic o[di]ari. R. pulpa[pa] tuu
b[at]xx.tamarindop[us]. 3.ij. flores caſſe. 3.ij. miſce: t
fac electuariu q[ui]e partis nutriuſt pt[em] ſlipticiu
r[ö]ne tamarindop[em] inſpiffatiu[n] ſanguis r[ö]ne iuſu
baru inſtrigdatiui et lenitiuſu r[ö]ne bo[tr]i. et eſt
do[ſis] vna. p[òt] th[em] bis fieri deocto[to] atſumi de
bite caſa. et c[ui] eo q[ui] ſit ex d[act]ilis imaturis q[ui]
frigidaſt ſlipticát et igroſſat: et e[mi] mag[is] cibale. et
ek[li]tibus p[par]atis.i. deoctis abſecta p[ina] aq.
ſt[ide]begi: dictat q[ui]e eſt mica p[ants] c[ui] zucbar. et
leniſcationo vehemètis.i. c[ibi] in quib[us] e[mi] notabilis
leniſcationo miſceatur c[ui] c[ibi]s ſlipticis: ita vt fiat
v[ro]to[ſ]uq[ui] mutua refractio: vt per bo[zu] m[ix]tionem
leniak vêter et m[è]bza inſtrinſea p[of]fortentur p[ter]
q[ui] subdit. ak[ri] op[us] vt ſint c[ui] iltis tamarindi: et que
p[uen]iut e[mi]: s[ic]ut p[ru]na q[ui] c[ib]us facte? ex cucurbita
et melon alrachin.i. melon paleſtinus bi[ns] colluſ
l[ö]gu vt cucurbita voca[pt] ap[ò] arabes melonvidus.
Et ſubdit:imo op[us] vt ſit natura.i. vêter lenti[is] in
p[ri]cio[to] et int[erno] i[mi] eis c[ui] q[ui] vêter leniak ſit c[ui]t i[ra]
marindis.i. p[er] lenitiuſt ſit faciſis. et ſi non obedit.f.
vêter e[mi] c[ui]eis.f[am]tamarindis adda[ſt] ſup eos ſiracoff
c[ui] facilitate t cauſela t tereniabim. et ſunt ambo
ſpecies m[âne]: aut iſuſio p[run]o[zu]. q[ui] d[emi] nutribu-
di eſſe faci[la]tia. ſemp[em] e[mi] in bac paſſione timendus eſt
flukus: et confert qua[do]q[ui] ſi in potu detur in p[ri]nci-
pio apparatus variolaru p[ò]dus. 3.ij. de rob ca[li]o[pi] silueſtrium c[ui] vno de trocificis de campbo-
ra. et ſyzupus de d[act]ilis imaturis eſt vehemètis
flukus: et confert qua[do]q[ui] ſi in potu detur in p[ri]nci-
tis ſuamèt[ui] in bac bo[ra]: iſtrigdat e[mi] et igroſſat.
et bec q[ui]b[us] in p[ri]ncio[to] apparatus p[uen]t[ur].q[ui]f[em] eſt
vebemès ebulitio, aliter no p[uen]iut: vt statim di[
]cetur. J[ui] et e[mi] bis ap[te] p[re] ebêdís q[ui] regimè tam
cibale quâ medicinale do[ſe] frigidu in ſedandu
ebulitione. ſlipticiu ad p[of]standu medb[ra] i[tr]inſeca
nobilia vt repellât a ſe materiá. et i[ſp]ſſatiu[n] ſan
guſnis vt e[que]tur et i[mi] ſuba, e[mi] e[mi] nimis ſubtilis i
varſolis p[ad]miſtione colere, et do[ſe] e[pi]t[em] leniti[is]
uum ne vêter nimis p[ring]aſt: et do[ſe] e[pi] pauci nutri-
menti. ita vt dieta ſit tenuti p[re] ebullitionis. Dec
bm[oi] ifridâtia adminiſtrata a[n]i app[ition]a v[ari]
lo[pa]r no[mi] tollut ebullitione p[ec]fectuá: ſed b[ui] remiſtrùt
n[em] ſup p[lu]uat

## Quartus

ne superflua ne sanguinis rectificationes corruuntur. Sed in principio apparitionis tam regi men cibale quam medicinale debet esse calidum aut temperatum in actuibus: nisi forte febris supluat, fit tamen transitus gradatus de regimen infrigideante ad calefaciens. Et nora q[ui]a vis dictum sit quod regimen tam cibale quam medicinale debet esse lenituum vt educantur superfluitates in intestinis contenten: non tamen debet esse solutius eligendo. Simmo nec multus lenituu ne forte sequeatur flurus ventris qui frequenter est mortalis tam in principio quam in proceſiu propterea dixit Aut. Si non obedit cum tamarindis addatur firacost non facilitate et cautela: q[ui] ponendo paruam quatuorstem. Ego autem obi venter fit nimis fruticus to contemus cliteribus lenituis. Si vero assearat ſemel in die omitto cliteria.

Et cum ergo pertransierit egritudo diem ſcom et incipient variole apparere: tunc fortaſſe erit infrigidatio cauſa erroris maſſi: ex eo quod retinet ſuperfluitatem in terius et delatione eius ſuper mebza principalia: et fortaſſe non fit eis poſſible procedere et apparere: et accidit inquietudo et angustia: et fortaſſe accidit nauſea.

In bac parte ponit curam quando incipit ap parere. Secundo ponit medicinas convenietas tene p[ro]e ebulitionis. Secunda ibi. (Ad medicinę ingroſſantes.) Prima pars in quatuor. Primo ponit canones in bis que intus ſumuntur et ponit medicinas. ſcoo in bis que extra occurrunt. Tertio in flebotomia. Quarto ponit quod iam alios caſi. ſpe ciales. Secunda ibi. (Et opoſzet vt.nō app[or]imēt) tertia ibi. (Et fortaſſe flebotomia.) Quarta ibi. (Et quando accidit.) Prima in duas. In prima ponit canones. In ſecunda medicinas. Secunda ibi. (Immo opoſzet.) Primo dicit q[ui]ndo quādo tranſerit egritudo. ſe. Febris diem ſcom et incipient variole apparere. Innuens q[ui]ro apparent niſi poſt ſcom diem: tunc fortaſſe erit infrigidatio cauſa eror[is] magni: eo q[ui] retinet ſuperfluitatem interi? et delatione eius ſuper mebza principalia. Et fortaſſe non est poſſible ea procedere aut apparere. Unde accidit inquietudo et angustia: et forze nauſea nec numētmo ozi ſtomachi communiſato. Dixit au tem fortaſſe. Nam dato q[ui]b[us] ſepparent et eſſet ſeb. Magna eſſet p[re]ſtantius infrigidare aliquantulib[us] quā calefacere. Quia temperando caliditatem ſup[er]fluam virtus fiet poterit: ad expellendum: et ſic magis ſuabit hoc modo quā nocebit poros claudendo.

Et immo opoſzet vt iuuenſtur ſuperfluitates in huius dispositione cum eis q[ui] faciunt ebulire et aperiunt opilationes: ſicut ſeniculam et apium cum zucharo et ſuccus eo[ſi]: aut decoctio radicu et ſeminum et fortaſſe odoratur aliquid de croco: et aqua ficuum est bona valde: ſicus enim ſunt vehemētis expulſionis ad exterioza: et illud e[ſua] de cauſis euſationis a nocumento earum.

In ſta parte describitur quaſda medicinas. Immo op[or]et vt iuuenſtur ſuperfluitas. ſ. ad excediun[da] in b[mi]ſi dispoſitioſe. i. in hoc tempore cui eis q[ui] faciunt ebulire et aperiunt op[ar]tationes: ſicut ſeniculam et apium faciſeo ea bulire in aqua et in deco

## Morbillorum. Fo.clerv.

ctione illa aliquid zucbari p[on]edo. et ſuccus eo[ſi]uenit maxime cu[li]zubaro ſyup[er]tatus aut decocto radicum et ſem[que] eo[ſi]um: aut ſimiliu calefaciſtium et a p[er]ſentiu et fortaſſe odoratur. i. ponit aliquid de croco cui bis que dicta ſunt. faci]tatur enim exitum ſup[er]fluitatis et cor] conſor]tatur: et forze natisibus odoretur vt trabat ſup[er]fluitates extra in partibus faci]t. et aqua ficu[m] est valde bona. faci[t]e miſterias eſtire ad cuti[m]. qu[ap]roſter ſcoo caſno. faciunt pediculos et rectificant color[em] corruptum mouedo ſanguin[em] exerius. Ficus e[m] vebermenter expellut materias ad exterioza que eſt vna de cauſis euſationis a nocumento earum.

Et de illis que conferut valde in h[mi]shora est vt ſumātur lacco ablute. 3.v. lentiu ercozticataru. 3.vii. dragagāti. 3.iii. deinde coquātur cum libris quinſ[que] aque viſ[que] remaneat quarta lib. vius et detur i potu. Et de illis p[uen]tibus in bac boza est boc. R. lacco ablute que calefacit et aperit et cōſoſtat mebza naturalia. 3.v. lentiu ercozticataru. 3.vij. dragagāti. 3.ij. que duo defendut pulmonæ a noumento varfolax: et eſtā intestina. bulant in lib. v. aque quonſ[que] remaneat quarta lib. vius. et detur in potu. et certe male poterit bibi niſi miſceat cu[m] aliquo liquore.

Et de illis q[ui] ſunt vehemētis inuuan[ti] ad faciendu[m] apparere variolas est vt ſumantur ficuum citrinar[ui]. 3.vii. lentiu ercozticataru. 3.iii. lacco. 3.iii. dragagāti: ſemis ſe niculi ana. 3.ii. decoquantur cu[m] lib. v. aque donec remaneat ex ea fere tertia et coletur et detur in potu de ea: expellit e[m] calitatē a partib[us] corſi et p[hib]et pulsum corſi.

Et de illis que multum tuant ad faciendum apparere variolas est vt ſumantur ficuum ficæarum. 3.vij. lentiu ercozticatarum. 3.ii. lacco. 3.ii. dragagāti ſe. ſeniculi ana. 3.ii. decoquam in lib. v. aque donec remaneat ſere ex ea tertia. coletur et detur in potu de ea. boc ſimſtiter bibi non potest niſi miſceatur cum aliquo liquore: expellit e[m] calitatē a partibus corſi et p[hib]et pulsum et e[m] eius. boc enim facit mouendo materias exerius.

Et opoſet vt n[ot]o app[or]imēt ei in bac boza oleu[m] alio[ſ] omnino. Et opoſet vt regatur et elōgetur ab aere frigido: et p[ri]zie hyeme et fiat illo illud q[ui]b[us] fit cum ſudante: frigus e[m] opilat poros et redire facit materias retro. Et multitud[em] potus aque frigide cu[m] niue et introitus in domo venti ma[ſ]la ſunt valde: et fortaſſe flebotomia e[m] ma[ſ]la p[er]terea q[ui] ſe repellit et cōuertit illu[m] q[ui]b[us] p[er]cedit: q[ui]re cauſat poſt duos dies aut tres. Q[ui]c[ui] ponit canones in bis que extra occurrunt. Et p[ri]imo dicitur q[ui] nullum oleum app[or]imētur ei in bac boza. ſ. quando incipunt apparere: quia impedit exitum earum claudendo poros ſut viſco fitate, et debent elongari ab aere frigido et p[ri]zie in byeme. frigus e[m] opilat poros et redire facit materias intus. unde ſeruetur i eo regimen quod ſeruatur in ſudante: quia cauſe debet a vento et aere frigido. nam ſi ſudantes ab extra inſtrigidan tur naſſeant. Secundo p[ro]blematum. xix. p[ro]blemate. T[er]tio d[ic]it q[ui] multitud[em] porus aque frigide. i. frigitate cum niue et introitus in domo ven[em].

Tractatus

et sunt mala valde, est, enim mos arabum et sara/
senorum frequenter uti aqua cum niue infrigida
sa que omnino opor tet cauer post quæ inceper ut ya
riolart. Flam anteq incipiant apparere concedis/
tur. xviiij stinēris, ad sedandù ebulitionem forţe. Is
credam multum potum aque frigide rarissime cò
uenire. quia nò nisi in ebulitiò de foſtiffima. Et for-
tasse in bac parte odict flebotomiam esse malaz;
propter ea quia repellit et conuenit intus illud quò
debet procedere extra: quare caueatur post duos
dies: aut tres st post quæ inceperunt apparere. Sed
de hoc dictum est supra quantum est oporitum.

Et quâdo accidit et coopertura et cale
factione quasi fincopis: aut accidet finco-
pis: tunc necessarium est regimen aeris qui
attrahitur et reuerti ad odores camphoro
et sandalorum: et si non fuerit excufatio quin
detegatur coypus domui venti: aut aeri fri
gido paulatim fiat et similiter quâdo ad-
iutorium est cum calefactione; aut dimissio
ne infrigidationis.

Sibic ponit quosdam canones. Primus quando
aceidit et coopertura et calefactione quasi finco/
pis. I.ippotomia: aut accidit fincopis: tunc neces
fartus est regimen aeris qui attrahitur: qui deb et
esse frigidus. est eſi conueniés odozare sandalos
et campboræ vt infrigident et cor conſortent. Et
ſi non fuerit excufatio quin detegatur coypus ven
to: aut aeri frigido fiat paulatim, et similiter eſt
paulatim procedendum de auxiliis frigidis ad
calida quando necessitas expeſcit de frigidis ad
calida procedere. Et eſt bicaffoſim? ſecunde par-
ticule. Omnia ſecundum multu: aut rumpente ca
leſacere et infrigidare 2c.

Et qua ndo incipiant exire et non inue
nitur cum exitu earum alleuiatio: immo in
uenitur caliditas inflammata et lingua ad
nigredinem decluijs tunc caue ne caleſa-
cias.

Sibic est ſecundus canon, quò quando incipiunt:
et non inuenitur cum exitu eap alleuiatio: immo
inuenitur caliditas inflammatua et lingua ad ni/
gredinem decluijs: tunc caue ne calefacias. ſigni-
ficatur eſi multitudo materie. cuſus licet aliquid
eriuerit: remanet tamen multa intus continuas
ebulitionem et foſte ebulitio illa est corruptua 2c
non perfectua: quare est infrigidandum.

Et opor tet vt tu alijnes ab habétibus
variolas et morbillum emplaſtrationc ven
tris: in hac eſi eſt tumo2 constrictionis an-
belitus ſubito. et ex accidat fluxus ventris
malus et mictus ſanguinis.

Tertius canon, ventres babentes variolas nò
sunt emplaſtrandt et maxime cum frigidis aut ſli
prieris. in hoc enim timetur constricctio anbelitus
ſubito. et quod accidat fluxus ventris malus 2c mi
cus ſanguinis materia cœuera interius. Lon/
tra bunc canonem pcedunt medic cum variolis
associantur vermes: vomitus: aut fluxus ventris:
applicant eſi medicinas exterius pro bozum cu-
ratione: fed errant. Alijs eſi ingenijs est procede/
dum in bozum curatione.

Et in fine eius opor tet vt conferuetur
natura: et cibetur loch lentii ſicut ſunt: len-
tibus elixatis duabus elixationibus cù re-

De preseruatione

nouatione aque: et loco lentium almalzid
cum tamarindis et lentibus frigidis ace-
tosis et aqua granatorzii 2c ſumach et agree-
ſta et his ſimilibus.

Quartus canon: in fine eius 2c in procesu con-
feretur natura. 1. venter ne fluat, et cibetur locb.
dest fuco lentium flect ſunt: nihli aliud ultra len
tes addendo lentibus elixatis duabus elixationi
bus cum remotione aque vt virtus nitroſa soluti
ua exſiſens in ſu perſicte lentium remouetur 2c lo
co lentifz cibetur almalzid. 1. cito facto ex farina
orade: et lacte extracto butyzo cum tamarindis.

Sed ponatur parum de eis: quia lentium. Aliiter
malzid. 1. da ctilis et lentibus factis acetosis cù
aqua granatorzum ſumach et agresta: non autem
cum aceto: quia ab: aderet intellitina.

Medicine autem ingroſsantes ſanguis
nem 2c infrigidantes cum prohíbentes cu5
ab ebulitione que in initio precipiunt ſunt
ſicut rob: ribes: agresta: 2c aqua fructuum
frigidorum: 2c firupus alcozi pro2prie 2c firu
pus altelea: 2c ſyrupus de ſumar. 2c firup
quidem alcozi habet deſcriptiones plures
quas diximus in antidotario. Et dicemus
hic deſcriptionem fo2tem mirabilem: et eſt
illa que fit cum aqua lactis acetosi iterati:
t virtus eius est vehemens valde. De
ſcriptio hec eſt. Sumerob alcozi partes
duas. 2c autem non fuerit tibi preliens. 2c
cipe alcozi 2c fac ferrare ipſum 2c accipe fer-
raturam eius: aut moleipsum et mulce mo-
litum eius cum medietate ſui de ſandalis
in aceto distillato: aut in aqua agrefte pu-
re diebus aliquot. deinde decoquatur in eo
decoctione cum facilitate cu5 longitudine
donec diſsoluatur: deinde erp2umatur 2c ſu
matur de ſucco: 2c quâto acetum: aut aqua
agrefte eſt plus tanto eſt melius: deinde ſu
matur aqua adog abſtracto butyzo mun-
dificata a ſua caſeitate adog: aut cum col-
latione vltima que fit dimittendo refidere:
aut cum decoctio: eſicut eſt decoctio aque
casei donec ſeparetur aquoſitas: deinde ſu
maſ farina ozdei 2c fiat ex ea 2c aqua lactis
acetosi foca 2c fiat acetolum illud foca: de-
inde coletur poſtea ſumatur illud foca: et
ſit in eo de ſubtili aqua ozdei: et fiat aceto
ſum: 2c quanto plus iter aſ tanto eſt melius
Sumantur ergo de eo partes quinſ et ſu
matur aqua pirozum de ſeni et aqua cito/
niozum acetofozum plurime aque: et aqua
granatorzum acetofozum: et aqua pomo-
rum acetofozii plurime aque: et aqua aza-
rur: et aqua linionis: et aqua p2unozii ace-
tofozum: et aque dactilozum in primis cu5
incipiunt apparere erp2eſozum: et aque
alcozi recentis: et aque mo2ozum de ſe-
ni que non maturantur integre: et aque
crisomillozum immaturozum et acetofo-

rum: et ſucci

Quartus

rum: et fucci agrete; et fucci ribes; et fucci
preputiozum vitis; et fucci roſe pſice; et fuc-
ci nenufaris; et fucci violarum. omniuſ ana
tertia partis vnius; et fucci acetofitatis ci-
tri. et fucci acetofitatis citraſuli ana duas
tertias partis vnius: fucci coriandri et
lactuce et foliozu papaueris humidi et en-
diuie; et poſtulace ana quartaz partis vn?
foliozum ſalicum; foliozum malozum; et fo-
liozum pirozum. et foliozum azarur; et folio
rum rolarum; et foliozu virge padoſis ana
quartam partis vnius: fucci herbe byzci. et
roſarum ſiccarum et nenufaris ſicci. et fucci
berberis ſicci; et feminis endiuie; et feminis
lactuce; et balaſtiaru; et nenufaris ana me-
dietatem decime partis vnius; et fucci me-
tehumide ſeptam partis vnius; et fucci ber
berozum humidoru medietate partis; ag-
gregentur medicine et fucci et componātur
ſuper ignem; et ponantur in eis de lentib?
ptes quatuor; et de odroo epeſticato par-
tes due; et de ſumach partes tres; et de gra-
nis granatozum partes tres; et decoquantur
omnia ad igne donec remaneat medie-
tas; deinde dimittatur donec infrigidetur
et confricetur forſtiter et coletur et ſumatur
de caphora ad od pòdus. ccc. 3. pòdus auſ.
j. et teraſ caphora et puluerizer ſup radicè
cucurbite aut laumie et fundaſ ſuper ea me-
dicina cum ſacilitate deinde ligetur caput
eius cu re vehemètis forſtitudinis; deinde
ponatur ſuper prunas donec ſciatur q. for-
ſitan feruet et concutiatur et ponatur in vi
treata et stringatur caput eius vt non per-
datur camphora et lutetur; et doſis eius ſit
visq. ad. 3. r. Et de hominibus eſt qui ponit
in ea ſpice et ſinsiberis et ſemen ſeniculi et
anifi et ciperi et piperis ptes equales ſin
quantitatem que ei videtur.

Iscie describitt medicinas conuenientes in prin-
cipio tempore ebultitōs et patet. aqua. f. ſuccus fri
gidozu fructuus: ſicut pirozu citonforuz et firupus
altelea. i. de piris de ſumar. i. de foſbis ſcom altu
quos: ſed ſumar e germen: ſue pulſatullo palme
ſilueſtris. ſcoo canoc. et ſyzup?. alcozi. i. de palmis
ſilueſtribus babet multas deſcriptiōes dictas in
antidorario tractatu quinto vbi dicitur ſyzupus
allzedit vel allzedic. R. alcozum. i. ſilueſtrium pal
marum. Est autem palma arbo: d actilozum ſilue
ſtrium. et oſe partes eius ſunt ſkiftice ptes duas
ſicut erépli gratia lib. ii. ſi autez babueris a cozi. f.
palmas recentes ſilueſtres fac ferrare ipfum tam
ſiccatum. et accipe ferraturam eius: aut mole ipſm
ſciliſet diuſum in partes paruas cum molis mo
lèdint: vt fiat ſicut farina. q. dict in bac deſcriptio
ne longa p. maio: i. parte nota ſunt. Aqua ad dog. f.
lactis acetoſi. foca. i. potus fact? ex odroo et alijs
rebus. et ceruſia eſt species eius apud Symones
ſue pot?: foca eſt species ceruſſie. citranguli. i. ara
tij et barba byzcina ſcom Auicen?, est planta ypo

Morbillorum.

Fo. clxxvi.

quiktidos crater eſt nomen vafis. firmen nomè al/
terius vafis. Descriptio buiſ firupſ eſt nota et
virtus eius eſt infrigidatua ingroſſatua et ſeda
tia ebultitōs. i. non ponitur in ea zucbaru neq
mel: ſed ponitur ſuccus mente ad ſoma cbi cōfoz
lationem: quidam bomines addunt quedam ca
lida ad remittendum frigiditatem ſuperfluā me
dicinarum frigidarum porozum apertone me
bozum conſoſtationem.

Et quando egrediutur variole cum cò-
plemento et pertràſit ſeptimus et apparet
in eo maturatio: tunc neceſſe eſt vt rumpa-
tur cum acubus de auro et auferatur humi
ditas cum coto.

In pte phti curat variolas in ſatu: et pmo ape-
riendo eas. ſecundo ſaliendo eas vt ericcetur. ter
tio docet eas quibusdam alijs ingenijs ericcare.
ſecida ibi. (Salitio autem. J. tertia ibi. (Et ſumis
gatio) In prima parte vicit. quando egrediuntur
variole complete, et pertràſit ſeptimus ab initio
apparitiōs et apparet maturatio completa: tunc
neceſſe. i. vtile eſt vt rumpatur cum acubus de au-
ro. eſt enim preſtantius quam ferrum ad aperiens
dum et cauterizandum propter bonitatem et pto
prieta tem eſu complectonis et fecit ſacta ei: ere
facilis? curatur quà facta cù ferro. p[ro] ſerua problema
tum. 34. problemate et auferatur bumiditas cum
coto: vtillitas apertonis eſt. quita nò derelinquit
ita cruſte vestigium.

Salitio autè neceſſaria è: et cumvolue-
ris ſalire: tunc elòga ſalitionè ab eis quas
erupſiti de magnis dolozosis ex propiquo
illud enim facit dolozè: immo ſali illas que
ſunt pter eas et dimitte claudès cum eo vià
oriziciozum ſuoruz; donec ſugant ſalè ſuſ:
t non ſaliantur ante complemètum matu-
rationis: illud enim foſtasse faciet accidere
dolozè vehementè et apostema. Et salitio
quidè eſt res que eſt neceſſaria poſtque ma-
turantur: et illud quidè fit cum aqua ſalis i
qua eſt virtus croci: et ſi aqua illa eſt aqua
roſata: tunc eſt melius q. aqua in qua deco
quuntur tamarifcus t. lentes: et roſe: deinde
ſalitur eſt vltima t. proprie ſi ponitur iteru
in jea caphora t. sandali. hec eſi ſalitio ma-
turat et ericcat: et facit cadere cu velocitate.
I. Salitio autem qua tamen boc tempore nò vtis
mur eſt ad festinam eozum ericcationem: ſed non
ſalende ſunt dolozose: nec que denouo apte ſunt
neq: imature. foſtasse eſi accideret dolo: ſoſtis et
apostema. Sed p[ro] salitione. R. aque roſ. ſ. fa-
lis. 3. f. croci. 3. s. diſſolue ſimul. Ael. R. tamarifci
lentiu roſ. ana. 3. ij. aque lib. f. bulant ſimul quo-
uſc[us] lentes decocte ſint: ſed roſe ponatur ad bulie
dum in fine: deinde colétur. et p[ro] vnaquaq. 3. ad
datur ſalis. 3. f. aut minus: et bec eſt vltima. t. p[ro]
przie ſi ponatur p[ro] vnaquaq. 3. aque campboze
gra. f. sandali. 3. s. bec eſi ſalitio ericcat et matu-
rat: et proprie per c[ro]cum ſi quid fuerit incomple
te maturum: et facit velociter cadere eas. modus
autem eſt vt cotum in buismodi aqua tepida in
ſufum variolis applicetur: et aliquanto dimittà
tur tempore: et boc aliquotiens ſiat: ericcat; et fa-
cit eas cadere velociter.

## Tractatus

Et suffumigatio cum tamarisco est iuxta valde et in lyeme oporzet vt applicet eger incensioni et tamarisco. Et quado variole sunt hec et humiditatis tunc nec essaria est suffumigatio cum mirto et foliis eius. Et de regimine bono apud maturita tem variolarum paruaru et magnam volu tatem excicationis earu est vt domniat pationis variolas sup farina rifi et milij et ozei et fabarui; et magis conueniès est vt po nas ipsam impletione culcitre que sit rara in qua penetret virt. Et folia cipresli sunt bona in hoc et oleum malum est in hacho ra: qui prohabet excicationem.

J. Dic docet aliis ingenijs excicare, primo suffumigando cu tamarisco et applicando partes variorolas igni et tamarisco. Item, suffumigatio cum grano miri lignis et foliis eius. Sendo quando no essent ex toto mature faciendo egrum dormire su per farina rifi ozei milij fabarum aut aqua earu aut impleatur culcitra rara bis farinis et faceat super eam et super pano subtilissimo posito immediate super farinam, et folia cipresli sub lintea, mine posita conferunt ad hoc et omne oleum tem pore excicationis est vitandum. Nam sua oleaginitate probetibet excicationem.

Et quando incipiant variole epiccari: tuc oporzet vel liniatur super eas ex mediinis predictis cum virtute croci. Et quan do accidentur variolis vlcera confert vnguetum album et proprie permixtum cum aliquantulo camphoze et rasura radicum canne cum aqua rosata aut rasura venarui arboris salicis aut arboris asarur. Et quado doq. confert vnguentum de cerusa et litar giro. Et quado sunt in nafo cruste confert cerotum factum cum oleo rosato puro cuz virtute ceruse et clime. Et administratio ali cuius olei posc excicatione et apud vlcerationem est bona apud excicationem quide cum eo quod facit cadere cuz velocitate et apud vlcerationem propterea qo ipsum e materia emplastri et vnguenti. Vnguentum quidem rubeum bonum est ad vlcera variolarum.

J. Donit curam variolarum quando incipist erucari. Q. do liniatur super eas ex medicinis predictis. Scilicet farina rifi milij et similibus cù paucos et miscendo cum aliquo liquoze ytputa oleo rof. et similibus crotus maturat et sedat dolorem. Et quando accidentur vlcera ex variolis confert vnguentum album campbozatum. Item rasura radiculi cane que vocatione arido cum aqua rosata. Et re rasura radicum arboris salicis aut arboris asarur. Et est species piri. Pro ipsa accipimus radicem arboris sobe. Et quandoq. confert vnguentum de cerusa et lirargiro. Et quando sunt in nafo cruste confert vnguentum factum ex oleo rof. puro. I. Acto solum ex oleo et rofis cum virtute ceruse et clime que. I. Sint solum infuse in eo et colate. et fit clima argenti aut plumbi. et administratio aliquod olei quando sunt excicate. Et quando remanit vt

## De preferatione

eius confert remolliendo et faciendo cadere crustas ipsarum: fed rationse vicerum confert: quia e materia vnguentorum simul cum cera, et vnguentum rubeum est bonum ad vlcera variolarum. Vt de ipsum. quinto canone, tractatu nono.

J. De obseruationem membrozum et defensione eo tum a nocumento variolarum et morbili. Lap. xj.

Embra que oporzet custodiri a nocumentovariolaru sunt scut guttur et oculus et partes superiores narium et pulmo et intestina. Hec enim medbra sunt illa quevlcerantur.

J. In hoc capitulo defendit quodam medbra a no/cumento variolarum, in sequenti remouet vestigia earum. Doc primum capituli babet tres partes. in prima enumerat medbra que oporzet custodiri. in secunda ponit nocumenta q. accident vncuicquozum. in tertia curat. In secunda ibi. (Fortasse quidem. tertia ibi. Conseruatio autem.) In prima parte dicit quod membra custodienda a nocume to variolarum sunt guttur et oculus et partes superiores narium pulmo et intestina. Dec emi mem bravulcerantur supple et alita nocumeta patiutur.

J. Fortasse enim oculus destruitur et forta fasse accidit in eo albugo. In gutture vero forta fasse accidit prefocatio. et forta fasse accidunt vlcera que prohobet deglutionem in meri. et forta fasse perueniunt ad hoc vt sit ilic corrosio permitiosa. In superioribus ve ro partibus narium forta fasse accident vlce ra que stringunt meatus odozat. In pulmone vero forta fasse accidit ex bothoz vario larum et morbili constrictio anhelitus vchemens. et forta fasse faciut cadere in ptisim cum vlcerantur. In intestinis forta fasse accidit excoziationi cui succurrere est difficile.

J. Dic ponit nocumenta que incurrunt dec membra. et babet quinque partes scut quinque sunt dec medbra que no centur. partes patent. Primum medbrium est oculus qui forta fasse destruitur et aliquand do rumpuntur tunice et buezes egreditur. et forta fasse accidit in eis albugo. In gutture vero accidit prefocatio cum variole fiut in epiglori. et alio quando sunt variole et vlcera in meri que probient deglutione. et aliquadovlcera tilla fiut corrosua ducentia ad perniciem malignitate meri. In superioribus partibus narium aliquando accident vlcera supple et variole que stringunt meat? odozatus. In pulmone vero aliquando accidit ex pustulis variolaru et morbillozii constrictio anbe litus vebemens. et aliquando cum vlcerantur faciut ptisim. In intestinis accidit excoziationi cui dixicelle est succurrere propter vlcera derelicta ex variolis. et propter materia acutam fluentem per intestina ipsa excoziantem.

J. Conseruatio autem oculi melior est vt fiat alchool oculo cum almuri et aqua coriandri. et aqua rosa. In qua posita sunt furmach et camphora et proprie in primo die. et cum almuri solo. et similiter fiat alcohol cum alcohol nutrito. et aqua coriandri et asquumacb

Quartus

Membrorum a.nocu.var.

Fo. clxxvij.

aqua sumach posita in ea camphora et sive cus pulpe granatozum est bonus iterus in principio. Eum vero apparent tunc facere alcohol cum aqua rosæ et cáphora est ma gis conueniens. Et dictu est qu facere alco hol cum napta alba est bonum in hoc. Et oleum de phthisicis est de eis quibus vtunk mulieres in regione nostra post variolas et euentum nocumenti in oculo; et eradicat ca liginem si fuerit et rectificat oculum; et col lirium album est bonum valde apud appa ritionem bothor. Conferuatio autem oris et gutturis est sicut fuctio granatozum et fuctio granozum eius in principio et fuc tio morozum de semi et gargarizatio cum rob eozum: et proprie quando coqueritur de dolore in eis et tunc oportet vt labatur de rob eozu aliquid post. Sed supe riores partes narium cum epithimatione ex memthe et sandalis et rob agreste et aceto: quod epitbima d5 potius intus ponte exterius et odozare acetum solum est vebemen tis tuamenti. In conferuatione autê pulmonis nò est aliquid ita conueniens sicut fuccus lentissi, fs coctarum cum femine papaueris qui pòr lam bendo sumi. Intestina aut debent conferuari cum stipticis sumptis et clisteritzatis et cù incipit solu tio ventris in fine. I. pessu egritudinis curetur cù trociscis de spodio et ribes de femine acetose sumptis cù aliquo liquore. Sedant eii febres et fit flunt flumum ventris: et pro completa noticia re curre ad tertiam quintam nonam decimam et de cimam sextam tertij.

Et dic succurrit nocumentis boruz quinque mem brozum dicens quod conferuatio oculi ne incur rar nocumenta variolarum est vt fiat collirium cù almur i. de ozd. vt. R. almurid de ozdeo. 3. f.que coriandri. aque rosæ. aii. z. ij. in quibus posita sunt in infusione fumacb. 3. f. campboze. gra. ij. misce et proprie in primo die ante aduentum variolarum. 3te cù almurì solo dissoluto cum aliqua ex aquis vnde Auf. scò cañ. capitulo. pprio fit ex eo alco bol. in principio variolarum. 2. pibbet borboz ab oculo. Et similiter fiat alcobol. i. cobol. i. collirius. cù alcobol. i. puluere subtilissimo nutrito ex aqua cozfàdri. Et cù alur puluis pòt esse ex almurì ericca to. postea nutrito et dissoluto cù aq coriandri. 3te aqua fumach posita in ea cápboza. et succus pul pe granatozum est bonus. et iterum in principio ante apparitionem. Lum autem apparent: tunc magis cœuentens est facere alco bol. i. collirius cù aqua ros. 3. f. campboze. grah. vi. non cum valde stipticis. pibent eii in principio obtalmie et pu stularum forzia stiptica. 2. laudantur stiptica non multius frigida. Sed de hoc in obtalmia dixit quæ tum est oppotunum. et dictum est qu alco bol. i. col lirium cum napta alba que est oleum petroleum est bonum valde: sed nò in principio/immo poti? in fine ad remouendum albuginem et similia. Et oleu de pbisticis est de illis qous vtutur mulieres in regione nostra post variolas ad euentum nocu menti in oculo et eradicant caliginem. i. vestigiu caligans oculum et collirium. 1.ief album in oculo colliriatum est bonum cum apparent borboz. Conferuatio autem oris et gutturis fit sugendo succum granatozum expressum ex toto granato. Item succum eozù in principio. Item fuctio moro

rum de senti et gargarizatio cum rob eozum. et pò pize cum conqueritur de dolore in eis. et bonus est vt lambat de rob eozum aliquid post aliquid. Sz superiores partes narium conferentur cum epithimatione ex memthe et sandalis et rob agresse et aceto: quod epitbima d5 potius intus ponte exterius et odozare acetum solum est vebemen tis tuamenti. In conferuatione autê pulmonis nò est aliquid ita conueniens sicut fuccus lentissi, fs coctarum cum femine papaueris qui pòr lam bendo sumi. Intestina aut debent conferuari cum stipticis sumptis et clisteritzatis et cù incipit solu tio ventris in fine. I. pessu egritudinis curetur cù trociscis de spodio et ribes de femine acetose sumptis cù aliquo liquore. Sedant eii febres et fit flunt flumum ventris: et pro completa noticia re curre ad tertiam quintam nonam decimam et de cimam sextam tertij.

De eradicacione vestigiozù violarù. Lap. xij.

In hoc quidem loquemur vice alia cù loquemur de decozatio ne: nucivero dicemus illud quod est magis conueniens et magis pertinens. Et de eis que eradicant vestigia variolarum iterum sunt radices arundinis et farcocolla et semen melonis et cortices eius ericcati et rizi abluti et aqua ordei et albumen oui et creta rara vel lutum rarum et litargirum et zucharum taberzet et ami lon et amigdale dulces et amigdale amare. Et de oleis oleum de lilio et oleum de fifticis et adeps afini cum oleo ro. et que sunt eis similia et aqua que fit in virgula cameli que affatur est vltima. Et de illus que sunt forzioza est spuma maris et lapis piperis et costus et armoniacum et thus et lapo cù baurac. et ossa vetusta adusta semc raphani farina raphani ericcati aristologia lupini. Et de cibis rectificantibus colozem plù beum sunt granata dulcia et cicer et vinus bonum vitelli ouozum forbilium ius gal line et alcobugi et alduragi impiguati. Et oportetvt affi duet habens ea balneationc. Et de còpositis est vt sumas oſium aduſto rum et ſtercoris ouini antiqui et oſtracozù nonozum et amili et ſeminis melonis et rizi abluti et ciceris omnium ana partes. et granozum alben et lupulozum et costi et aristologie omnium ana partes quiſtura dices arundinis ſcce partes. pr. fiat ex eis epithima cù aqua melonis aut cù aq cucu meris filuestris: aut cù aq ordei aut cù aq faba2 et liniak cù eo medzùt ablatur in mane cum decoctione violarù. Aliud oftra eozum nonozum oſium antiquozum radicis arundinis pſice amili ſeminis melonis rizi abluti. granozum granatorù costi parres equales fiat ex eis gumera. Et iterum lupini et cicer nigrum liniatur cum eis. 2. primo premitit se lo cuturuz ſeptima bufus de

7

Tractatus

bacomateria.scdopont quedam cœuententia,se
cunda ibi.(Et de eis.) Et becps diuident in qua/
tuo2. In prima ponit simplicita,qued debilia:de/
inde forcia. In scda cibos rectificantes coloré plu/
beum. In tertia regimen per balneum. In quarta
medicinas cōpositas. scda ibi. (De cibis.)tertia
ibi. (Oporret.) quarta ibi. (Et de cōpositis.) Et
que dict in oibus bis partibus nota sunt. Lutus
rarum, t. lapis piperis in aliquos est lapis inuè
tus in spongia ad similud inem piperis aut in/
tellige lapillum quod stetit in pipere. alcobugii
dest p[oe]t. alizuragi et auragi idem sunt q[ui]t turtur
sed in vno ponitur alque est articulus apud ara/
bes. gumera est medicina cuiqua multeres fricant
faciem vt se decoſet. J Et nota q[ui]bemedicine cō/
muniter applicant de nocte: sed poſtea in die abf/
tergunt faciem ab bis medicinis c[ui] sacculo ple-
no furfuribus et violis qu[em] infunditur in aqua cali
da et facie applicant tortiens q[ui] fiat bona abſter
ſio. J[uo]de vicit Auic. p[pe]ſinem capitult. et lintaſ
mêbrû c[ui]e eo. l[ui]n nocte. In manevero c[ui] decoctio
ne violarû lauetur. J[ui]a varfolaru triplex b[]re
 regimen. p[rim]n debetur tempore ebulitionis anſp
appareant. c[om]p[ost]um apparuerint vſc[]b ad com-
pletam exccationê. tertium n[ò] est c[om]mune vtrig.
I. Primum regimen b[]re duas intentiones. prima
est euacuatio. scda est digeſtio sub qua comp[ra]
ditur ebulitionis sedatio. Prima intérto. ſ. c[u]nato
complect c[ui] flebotbomia: et alijs modis fangul/
nem minuentib, fi ergo virtus et etas contentiut
fiat flebotbomia ex vena c[om]uni in b[ra]chio der[
tro et bauriatur quantitas fangutnis ſm exigen-
tiam repletionis et virtutis tolerantiâ: que quati-
tas fangutnis debet eſſe aliqhi multa: immo vſc[]
ad ſincoptim exclusivum ſm R[af]sim. 18. continentis.
Sed credo p[re]ſtanctus est p[lect]o:ta exſiſtente ma
gna partiri flebotbomia. ex[pe]ſplugratia. p[ri]mo fle
botbomatur venâ c[om]unis dektra. scda ſinſtra: c
bauriatur fanguis ſm exigentiam. Si vero n[ò] c[ui]
senſerit ſicut eit c[ô]ſter ventoſet c[ui] ſcarificatione:
ne: erfanguſuge apnonantur ſpatulis aut nari/
bus: aut puocetur fanguis ex naribus. buic tamè
c[ui]nationi ſi venter fuerit ſk[ati]ticus premittatur cli
ſtere lenituum in c[ô]ſorma magis aut meres de
clinans ad frigidum ſm exigentiam ſeb[ris]mec in
ip[po] ponantur iuliotina eligentia. J[sc]da intérto
et digeſtio sub qua c[ô]p[end]itur ebulitionis ſe
datio que perſicitur cum frigidis ingroſſantibus
moderate ſk[ati]ticus: n[ò] ſi ventrê c[ô]ſtringentibus
ſicut aqua decoctionis or. c[ui] tuubarû c[ui] ſyupo de
granatis aut de acetoſitate citri aut limonis: ag/
greſte ribes et ſmilib? aut fine bis que digestua
debêt eſſe frigidâ. magis in moſbilis p[er] in vario
lis. et ad bume. c[ui]ſicum aut temperem in actibus.
J[Regimen] ſcom debigitum variolis p[os]t[he] appa-
ruerint b[]re tres intentiones. prima est eductio ſup
fluorum ad cutim que ſunt materia variolarumiet
morbilloz[ui]t vſc[]b ad maturatione. scda est ſip[ar]um
maturarum apertio. tertia ſip[ar]um exccatio. Pr[]
ma intentio c[ô]pletur cum calidis ſubrillantibus
aperientibus opitlatoues et ducentibus materiaâ
ad cutim. ſint tamè admiſta aliqua que confoſiét
et tueâtur membra intrinſeca a n[oc]umento. J[et
nota q[ui]taus bec debeant eſſe calida: ſint tamen
in intérto remiſſe calida: et caliditas ſicut remiſſi
ſeb. augendo p[ced]at. Et ex optimis que eligi er
Auic. p[os]ſunt eſt. R[ic]uum citrinaru numero ſer
lentium coctarum abſecta prima aqua. 3. 2. lacc[]
3. 1. dragaganſt: ſenſiculi an. 3. 1. inciſtur ſicus

De vestigiis variolarum

et cum reliquis bultant in. ii. lib. aqueſc[]b ad con-
ſumptiones medietatis et coletur. dec posſunt aro
matizari cum gra. iiij. croci. ſcd. materia ducatur
ad cutim c[ui] debita coopertura p[ann]orù ita vt ca
leat: n[ò] ſi ſuperflue. et ſi pa[n]nt ſint rubet trabunt
exterius r[ò]ne similitudinis et n[ò] competunt olea
necq[ui] alia exterius applicita p[hib]eſtia exiſtù. I[se
cunda intentio. ſip[ar]um maturar[ui] apertio com-
pletur cu[as] cubibus de auro et fugatur bumiditas
fluens cum coto: ſed melius est vt remoueatur alí
quid cum for[pe]tibus de pelle ne reclaudantur. I[T]ertia
intentio. ſip[ar]um exccatio complectur
ſuffumiſando cum tamaríco. c[oli]ſis miríſt et et?
granis. et Auic[é] docet facere ſuper fara[ni]s ríſi m[]
lij fabarum et similium. et p[re]cipit ſalitionem que
n[ò] est in y[ui]ſed medi[ci] nostri veneti tangunt eas
cum folijs abſtintib vi[rid]ſis. et b[oc] tempore cauſ[
dum est ab oleo et bumeantantibus. Oleu[]t ču[n]eſ-
nit poſt e[or]um exccationê ad faciend[ui] cruſtas ca
dere et q[ui]e materia vnguerot. I[T]ertia regimê b[]
duas intentiones. vna est correctio accidentium.
altera est regimê ſex rerum. Prima intentio com-
pletur subuenſtendo ſincoſt ſequenti ſuperfluam
caliditatem c[ui] inſpiratione a[er]is frigidi et odoze
campboze et sandali et paulatim diſcooperendo
cum in a[ere] frigido. Dolos a[ut] qui ſequitur matu-
rationem varfolarum ſicut in manibus et pedib?
fedatur infundendo loca in aqua calida: et accele
rat maturatione et erup[tionem] earui. c[ò]c[ó]ſert cum
extrema infrigdantur ponere ea in aqua calida:
vlcera a[ut] ſubſquentia varolas curar[ui] cum vn[
s]guento albo campbo[ato] ſed putrefactiones ex[
tremitatum curatur cura cancrene. varſole future
in oculo ſubuenſt c[ui] cum aqua ro. in qua inſuſum ſi
tumacb. et ſi est magna caliditas ponantur p[ro] 3.
1. a[que] ſup[ra]ſcripte grana. iiij. cáp[bo]ze: ſed inco[ba]
te puſtula in oculo prima de. poſtea ad datter bis
parum ſieb albi. et curetur cura puſtule ocult. veſt[
g]lo a[ut] et caligint remanent[ui] in oculo ſubuenſt
cum zucbaro candi. et apud Auic. cum oleo de p[er]
ſticijs. Sed ad p[eb]ibendum n[oc]umentum oris: et
gutturis ſuctio ſucci granato[zo]m ex[pe]ſeffo[rum c[ui]
tota ſubſtantia c[ô]ſert. Similiter ſuctio moror[ui]t et
dyamor[on] cum aqua ro. in earum augmento et in
statu dyamor[on] c[ui] aqua or[det] et paſſulari. et tuæ[
tur partes ſuperto:es n[ar]tium cum aqua ro. ſagre
ſta. et pulmo c[ui] dyadraganto. et intef[ina] c[ui] troſci.
de ſpedio et diſterijs p[ri]tis in diſſinteria: ſed ve
ſtigia varfolarum p[rib]entur ne fiat ligando ma
nus. p[uer]i aut al[ra]p[ib]endo ne ſcalpent. et e[pi]tbi[
metur cum b[oc] vnguento. R[af]ine lentium lupt[
]no[rum] fabarum or[bi]t litargiri ceruse ablute cati
m[ie] an. 3. 2. c[ui]m oleo de l[iti]o et aſſungia a[ſint] fiat
vnguentum et ſtinentu. Aliud R[af]. R[af]e litargiri
nutriti radiſcis aru[n]dis offium vetust[io]rum fari[
ne c[ic]erum farine ríſi. e[m]elon[ui] mundo[ri] ben co
ſt an. quan[tu]t[ui] lib[us] bec c[ui] mucillagine fenugreci. et
ſe. l[ui]nt miſceantur. et altero e[or]um facies e[or]um
ep[ti]b imetur de nocte et in man[]e abſterga[ri] c[ui] fac
culo ex ſurſure et violis inſuso in aqua calida. Se
cunda intentio ſes regimen ſer. r[er]u patere p[ot] et
dictis: ſed di[eta] or. eſſe inſtrigdans et in groſſans
aliquar[ui] ſk[ati]tica: n[ò] tamè ventrem [A]tringens de
c[lin]ans ad ſicum[ui]n varſoli[ſ] in moſbilis ad bu
midum. Et or. c[au]ere tempore ebulitionis a carni
bus oris et vino. poſtea debet igroſſari di[eta] qua
to magis accidit ad ſanitatem. et in ſummam ſit
pp[or]tionata regimini medicinali.

J[De] ſeb[ibus] apost[em]atum.

Lap. xii.
J[am] ſcluiſt

Quartus

Sopbista Ale
zandrin? pria
Epidimfarum
3n interpola/
tis quidem in
quib' rigozes
fiutnô fit apo
stemata:in conti
nus vero in q-
bus nô sunt ri-
gozes apoqe/
ina superuen-
aut materia
grossa exisfete:
aut virtute nô
potente expel/
lere materia 3.

Am sciufiti disposizioni febrii
que sequuntur apoſtemata ap
parentia. et ſunt ſcòm pluril-
mum de genere febrius diei cu
apoſtemata ita ſcòm plurimù
nô perueniunt ad cor nifi cum caleſactione
ſua abſoſa ſua putredine. et plurimum qui-
dem horum eſt a cauſis p[ra]imituſis. 4. ſi aút
peruenit putredo eorù ad cor p[ra]opter ſua3
magnitudinem aut p[ra]pter ſuam p[ra]qui-
tatem fit ſeb. foſtasse nô de genere ſeb. diei
Et plurimum quidem ſimilum horu.n nô
fit nifi a cauſis aſicedentib' corporis et re-
pletionalibus crudis. et quandoq[ui]nt er
viceribus ad que trahuntur materie mali
gne et retinentur in carnibus mollibus.

I Primo ponit que febres sequuntur apoſtemata/ta tas intrinſeca 4 extrinſeca. ſecuſo signa. tertio curam. partes patent. Primum capitulù diuſtik in duas partes. in prima ponit que febres ſequat/ur apoſtemata extrinſeca. ſecuſo que sequuntur apoſtemata intrinſeca. ſecuſa bi. (Febres aùt.) 3n prima parte dicit q[ui] tu ſa ſeuſiſt iſs in eſtine/ra ſes et apoſtemate culuſmodi ſebres sequuntur apoſtemata extrinſeca. et q[ui] ſim plurimum ſunt de genere ſebrium effimerarum: cum ſcòm plurimù apoſtemata ita non peruenant ad cor nifi cui/ca/ leſactione abſoſa putredine idest caleſtis aut cor nò mittendo vaporem putridum ad ipſum. Secun do dicit q[ui] plurimum bozum apoſtematum eſt et cauſis p[ra]imituſis quando facuit ſeb. effimeram. Tertio dicit q[ui] ſui foſtasse. idest aliquando peruenit putredo idest putridus vapor ad cor p[ra]opter ſuam magnitudinem idest apoſtematas: ut p[ra]p[ter] ſuam p[ra]opinquitarem ad cor s[ic]ut quando effet/in ſub affectis: aut ſub m[à]milla ſinſtra nô fit ſeb. effimeras: ſed ſupple fit ſebris putrida. Quar to dicit q[ui] plurimum bozum ſes apoſtematu3 que faciunt ſeb. putridas nô perueniunt nifi a cauſis antecedéribus corporis ſicut ſunt male complectiones opilationes et a cauſis repletionalibus crudis idest ab bumoziibus repleſtibus indigeſtis. Quinto dicit q[ui] bec apoſtemata quando ſiunt ex viceribus ſupple vel p[u]ſulis ad que vicer atra bunt materie maligne et retinentur in carnibus mollibus 4 ſunt in loci seminctorijs ſicut poſt au res p[ra]opter vicer labiozum menti et colli, et iub affectis p[ra]p[ter] vicer manuum et in inguibus p[ra]opter vicer in virga aut in pedibus. Dec tamè apoſtemata facta in locis emuncto: tiorias: qua[do]q[ui] faciunt putridas: quandoq[ui] effimeras ſiura affo/riſum. 3n bubonibus omnes ſeb: es male dem/ptis effimeris.

Febres aŭt que sequuntur intrinſeca apo
stemata foſtasse non ſiunt et applicatione
caleſactionis ad cor ſine putredine.

I3n parte p[ra]ſenti oſtendit que ſeb. sequuntur apoſtemata in trinſeca. ſecuſo ponit quaſdam ofueriſtates ſebzum ſequentium apoſtemata. in ter tia ponit canones. ſecunda tbi. (Et vebementio res.) tertia tbi. (Et ſcias.) 3n prima parte dicit q[ui] ſeb. que sequuntur apoſtemata intrinſeca foſtasse non ſiunt et applicatione caliditatis ad cor ſine putredine. nam ab apoſtemate intrinſeco faſcile putridus vapor peruenit ad cor p[ra]opter p[ra]p[ter]

pinquitatem ad cor. et p[ra]opter viarum rectitudinem et amplitudinem. econtra ab apoſtemate ex trinſeco. aliquando tamen accidit ab apoſtemata te intrinſeco fieri effimeram p[ra]opter ſui paruitatem et diſtantiam ſicut a paruo apoſtemate exiſte in extremitate intefimi recti: immo quod e[que] apoſtemata intrinſeca nullam faciunt ſeb. ſicut glan dule et ferroffule: 4 ſimiles que non ſunt calide: nec per ſemec per accidens.

Et vebementiores quidem ſebres ſiunt ab apoſtematibus intrinſecis quâdo ſiunt ex genere heriſpille in quibusdam viſceribus et e[pt]enditur doloz et fitis et inflamatio. et significant ea significationes per impationis colere plurime c[u]z ſanguine. Et hec apoſtemata intrinſeca ſiunt ſicut apoſtemata cerebri et velaminuz et 4 et ſumach auris et gutturis quandoq[ui]s. et in velamine quod ſequitur p[ec]tus. et epate et rene et vesica et matrice 4 intefinis et que ſunt eis ſimilia.

I3n ita parte ponit dueriſtates barum ſebriu3. Dabet bec p[ra]p[ter]es quinque ſicut quinque ſunt de dueriſtates. Prima dueriſitas eſt quod, vebemen[tes] ſebres ſequiutur apoſtemata colerica ſicut be[ri]ſiſpillam 4 apoſtemata ab alij[is] bumoziibus p[er]dentia. ſecuſo dicit q[ui] doloz fitis et inflamatio inteditur in bis apoſtematibus colericijs. tertio d[ic]it q[ui] apoſtemata colerica signiſcantur per signa permixtionis plurime colere cum ſanguine. quar[to] d[ic]it q[ui] apoſtemata intrinſeca que factum bas ſebres ſiunt ſicut apoſtemata ſubstantie cerebri et p[an]iculor[um] eius. et ſumach ideſt botium auris ſine nerut auditiu[us] or[um] habentis a quinto pari ſeru[or]um cerebri et apoſtema gutturis et apoſte ma velaminis p[ec]tosis ideſt pleure. 4 per pleura3 intelliſce c[er]eteros p[an]iculor[us] p[ec]tosis intrinſecos 3tem apoſtema reniſ vesice c[ep]atis matricis inter ſtino[rum]. et bis ſimilibus ſicut ſtoma[bi] splentis menſenterij pulmonis et apoſtema cordis in boc excedit reliqua.

Primo notandum p[er] declaratio ne partis p[er]me q[ui] apoſtemata colerica fine dubio maſo[ſe] faciunt ſebzem 4 apoſtemata ſlegmatica aut melancolica. ſed de ſanguineis eſt dubium. in quo tenend[us] eſt apoſtema colericum maſo[ſes] facere ſebzem in[ten]ſuie 4 apoſtema ſanguineum. 4 econtra ſanguineum maſo[ſem] facere ſebzem e[xt]enſiuie p[ra]pter maſo[ſem] multitudinem vaporem elevato[rum] ab apoſtemate ſanguineo 4 ſolerico. De doloz etià eſt dubium quis ſit maſo[ſ]. 4 credo q[ui] in e[odem] me[bo]z oel p[ro]p[ort]ionali maſo[ſ] ſit doloz ſequens ſlegimonem 4 beriſiſpillam. Primo q[ui] boc experimur ſepe in apoſtematibus extrinſecis. na3 in ſlegmo ne magnus doloz eſt. in beriſipilla ſere nullus. ſic etiam debet eſſe interius. ſcòq[ui] doloz magis ſequitur solutionem continuiq[ui] malam c[ô]plexione v[et] docet experientia. licet boc nô pluerit 4uer[or]oy ſed in ſlegmone maſo[ſ] eſt solutio continuiq[ui] in beriſipilla: cum ſanguis ſit grossio[rum] colera. 3te3 q[ui] doloz ſequés ſlegimonem eſt e[xt]enſiuie 4 pulſatiu[us]ed ſequens beriſiſpillam eſt p[ung]itu[us] qui eſt mino: 4 ills. 4 nec Aut. d[ic]it oppoſtu[n]us buſus de/terminatio[is] 4 p[u]uis d[ic]at q[ui] doloz: intendik aut aliter e[xt]endik in beriſipilla. nô e[mi] coparauit beriſipillam ſlegmonti: ſed a[pat]ibus frigidis. Si tamè

X

ij

Tractatus

textus dicat extenditur est veru in verispilla com
parata flegmont in qua dolo est magis extensus
in medro:cui colera ipaga: per medri supericiem
fed i flegmoe sanguis magis in vno loco colligit
lii in intenso: fit dolo: in flegmone. I scö no ti:
dum signa pnttionis colere cui sanguie multu
sumunf er signis coplectionu q vide scö a primi.

T. et diuer significantur febres eorui in vehem-
mentia et debilitate fin propinquitatc cor-
dis et longitudines.

I Dec est scö diuer fitas: q febres diuer significant
in magnitudine: puitate fin propinquitatem et
distantiá a:atum a corde. que ei:unt ppinquo
ra ceteris paribus malorem faciunt febrem.

T et eorui iteru ſe. q ſunt in medris carno
ſis est fe. veh ementior. et eorui ſeb. q ſunt in
pániculis et eozum ſimilibus est debilioz.

I Dec est tertia diuer fitas: q feb. q sequunt: a:pa/
ta eritita in medris carnis ſunt vebementioz:
q: febres que sequuntur apostemata in pannicu/
lis et ſimilibus que ſunt neruosa.

Contra, oppositum vult Aufcè.
scö primi
cap. de signis a:atum. I dicendü q febres dicü
tur vebementioz: dupk: vno mo: in caloe. e: sic fe
bis a:atum medzi carnoſi: or veb ementioz: qua
plus de materia aggreg: in membro carnoſo et
plus calefit. ſunt ei: ſebres pluris caloſis. Alio
mo: or ſeb. veb emens in accitib: qubſudá cöbus
ſicut doloe vigilia: ſpaſimo et ſilib: q. ſic fe. a:pati
que ſunt in medris nervoſis ſunt vebementioz.
C et eorui q ſunt in vicinitate arteriaru ſe
bis est veb ementior. et eorui que ſunt in vicini
tate venaru ſolum feb. est debilioz.

I Quarta diuer fitas est q feb. bo:ui a:atum que
ſunt in vicinitate arteriaru ſunt vebemetioz: q
feb. a:atum que ſunt in vicinitate venaru ſolum:
cuius ca: eſt: q: magis cōlant cordi per arterias
q: per venas ceteris paribus.

Contra. q. a:ata splens ſunt in medro
magl arterioſo q: a:ata epa
tis. et tamè minore: facit feb: e. I dicendü cetera
nò eſſe paria. eſt ei: diſpitas: q: epar cōlcat coz/
di per vená maxit: f. per vená chilb: immediate:
nò a:ut sple: imediate cōlcat cordi per arteria: ma
timam. I te est diuer fitas. q: epar eſt matus mem/
bi:u et nobilius q: splen. I te epar magis vicinatur
arterie magne q: splen. quâuis ergo splen babeat
plures arterias q: epar: q: epar nullá h: salté fin
gibb:u: nò ſi: ppter cauſas dicta: sequitur ipſum
debere malorem facere febrem q: epar.

C et nò euacuan: iste febres a periodis
ſcom materias que eſtunduntur ad a:ata
earum. periodi nanq earu ſunt ſcom gene
rationem earum et ſcom motuz ipſarum et
ſecùdum attractionem caliditatis et dolo-
ris ad ea. vnicuicu: enim h:uori est periodus
qui ſibi conuenit.

I Quinta diuer fitas. febres a:atü babent diuer/
ſos periodos fin diuer fitatc materierü q effundü
tur ad a:ata ipfor: febicitantiu. periodi nanq
earu ſeb. ſunt ſin generatio: materierü earu et
ſim diuerſum moti: ipſaru ad a:ata: qui: tam ſunt
genita et ſim alterationc caliditatis et dolores ad
ea. l. ſin variá attractione ipſaru materierü ad lo
c: a:ata: que attractioni fit a: caloe et dolove me:

De signis

bri: apotemati: vnicuicu: enim bumo: inest perlo
dus qui ſibi conuenit.

Pro buiis partis notitia est ſcendu: q
Aufcè. innuit bic œſe cauſas
periodationis intrinſecas: quari: quedar intc
tio Gal. ſcö de differentijs ſeb. ſumunſ ex diſpo
ſitionibus medzor: mittent: materias ad mem/
brum a:atum que materie cōtinen: in ipſis mem
bis mittentib: Queda: ſumunſ ex diſpoſitionib:
tsor: medzor: a:ato:u attribentium que mari:
me attrabunt per caliditatem et dolozem: et bi: ſe
tenent ex parte medzor: de quitbus loquit: Ba. lo
co allegato. Queda: ſe tenent ex pte diuerſificato/
rum ſim qua:titatc. modu: ſubstantie. et ipſozu:
c: plerſonc. e: formá ſubstantiale: et pp:re:tem reſi
ſtituam. et be: ponur:ta multis aucto:bus: preci
pue ab Aut. in b:ac prima quarti tractatu ſcö ca.
p:imo: quas œſe Auf. innuit in bis paucis verbis
Primas ſe tenentes ex pte medzor: cui dixit. pio:
di nanq. ſcö as ſe tenentes parte bunor: cu: vi
t: vnicuicu: bumo: inest periodus qui ſibi cœne/
nit. et bic vult Gale. ſeb. a:atum periodicare pro
pter nou: motu: materie ad membi: a:atum qui
motus diuerſifica: ppter diuerſitatc: caufar: ſu/
p:za:criptar:ı. ſim plurimuz: th: ſlegma periodicare
quottedie: colera de tertio: in tertiu: melancolia de
quarto in quartu: sanguis quottedie afflitig maxi
me ppter suas formas ſubſtittáles: t. pp:iate:es
reſtituïas. Omittit aut: cas extrinſecas sicut regi
mè: sereru: et inflúrus ſupceleſtes quos astrologi
ponut. Ss: de bac materia dicti: est ſupius quod:
et opportun: in questione de periodicatione.

C et scias q multotiens sanatur apofte-
ma in pleureſi et alijs et remanet ſebres. t ki
ſnificat tunc q mundificatio non accidit.

Ib: dic ponit duos canón. Primus. multotc:ſana
tur a:pa: pleureticu: et ſeb. remanet. et ſimiliter accl:
dit in alijs a:atibus. t dec remanentia ſeb. ſigniſi
cat q: nò est facta perfecta mûdificatio. et boc acci
dit q: a:pa: nò est totaliter ca: ſeb. immo pars ma-
terie que facit ſeb: e: ſecit apofema. ſtat ergo a:pa
pendens a pauca materia terminari ante ſeb. ter
minatione. Sicut me scribente ſuper boc capitú
lo e:uenit magnifico equitti: dno Lr:itino Fràſico
de beuſa aqua veroné: alíq: a:ccidit q: a:pa: nò p
fecte cura: e: ſed e:uatis partibus subtilizibus re:
manent quedá ptes terrestres potentes febres cō-
tinuare: nò tamen doloe: em tuſim et alia acciden-
tia prop:ia pleureſ: facere.

C et iste quidez febres quâdoq: plongã
tur et perducunt ad ethicam et pp:rie qua-
do apotemata ſunt in epate. Ille vero que
ſunt in velaminibus cum confirmantur nò
erpectant viſ: ad ethicam.

I Secùdus canò. Et iste q:de febres cù plongãtur
ducunt ad etibicá. t. pp:ie q: de a:ata ſunt in epate.

Contra. quia apata pulmo:is deberet
magis ducere ad etibicá
p:ribendo cordis eu entatione. I dicendu: est q:
et:bi cam que est quedar tabes et excicatio cù paui
c:ca caliditate magis i:urrif: ppter apofema epa-
tis q: pulmonis ppter defectum nutrimenti qui
defectus est ab epate nò a pulmoné: ſed etibicam
que est corporis arefactio cù inflammatione ma-
gis incurritur ex apostemate pulmonis. ſcö di:
et q: ille febres que cōsequitur apotemata in ve
laminibus cù còfirmantur apostematibus a quí/
bus pendent

Quartus

Ex apostemate.

Fol. cxxxix.

bus pendent cōfirmatis nō expectāt vſoq ad etbi
cam:q: morunt prius & fiant etbici. Cui Bal. to.
terapen. loquens de aſpatibus dyafragmatis vi/
cit. Multitudius vidī interdicere ante q̄ cōpletur
vitanda et dehispientia: fed in quibus tales disposi-
tiones sunt plurimū mori tur ante q̄ ethica gene
retur. Ex bis p3 q̄ per aſpa cōfirmatum nō debes
intelligere aſpa exiſſes in statu:q̄ ab hoc cōtingit
eadere. Sed per aſpa confirmatum intellige ma
prime fixum et in malitía confirmatum.

De signis earu & ipsarū indicijs. Lap. viiiij.

Am febribus ex aſpatibus intrin-
seci inueniunt tres ſpès ſigno-
z et accitium. ſigna et accidentia
ſigni centia membriu infirmi; et
ſigna et accitia ſignificantia materiam et
ſigna et accidentia ſignificantia dispoſitio
nem infirmi. Prima aŭt ſignožu ſpès eſt iſ
cut pulſus ſerrinus et doloz pūgitiu" apa-
tis in partibus pectoris et similiter tuſis
ſecca in prumis et humida in ſeło et q̄ ſunt
illis ſimilia deſignis pleureſis ſigni centi
bus apoſtema in partibus pectoris.

I. Primo ponit quandā diuſionē trinmèb: ſigno/
rum et accidenti ſebriu aſpatum et ipſam decla-
rat. ſed opontit quandā diuſionē fundatā ſup pri-
mo mébro diuſionis. tertio ſubdit quedam alia
ſigna ſeb. ſe patum intrinſeozum. ſeda ibi. (Et mè
bza quidē occulta.) tertia ibi. (Et caliditas qùde.)
Prima in duas.nā in prima ponit diuſionē pre-
dictam. loco exépli pōnit ſigna pleureſis. ſeda
pontit ſigna quedā ghialia apaſtis intrinſect. ſeda
ibi. (Et ad ſummu.) In prima pre dicti q̄ cù ſeb.
ex aſpatibus intrinſectis ſunt tres ſpès ſignožu
accidentiū ſignificantium mébrü apoſtematum.
Prima eſt species ſignožu ſignificantiū mébrum
in ſirmu. ſeda eſt ſpès ſignožu ſignificantiū ma-
teriam apantem. Tertia ſpecies eſt ſignožum et ac-
cidentium ſignificantiū dispositionem inſirmi. q.
quid ſit futurū de inſirmo. Et p[ro] notitia ſignožu
primorú vult redire ad tertiū canonē. et p[ro] ſeda
ſpecie ſignožum ad tertitá quarti. et p[ro] tertia ſpe
ipſorum ad ſecundā quarti ybi ponitur ſigna. p
nōſt ica. J[deo] in omni ſpecie omnium ború ſigno
rum bic abbr zeutat: q[ui] ſolum exempli gratia d[ic]et q̄
dam. Secundo declarans prima ſpecie ſignožu di
cit q̄ pulſus ſerrinus et doloz lateris pungitiuus
ſunt ſigna apaſtis in partibus pectoris. ſ.pleure-
ſis. ſ.tuſſis fine ſputo i p[mi]ts. ſeło c[ui] ſputo q̄ filia
de ſignis pleureſis. ſ.f[ec]tinua strictio anbetit.

C[et] ad ſummú doloz et gruaitas in mé-
bro. et eſt calidius reliquis mébris addita
calefactione nō confueta et ſicut ipſinus:
q[ui] multotiens asſociatur apaſib[us] calidis
in mébris nervoſis. Species vero ſeda eſt
ſicut ſignificatio vehementie ſebris tertia:
ne ſignificat q̄ materia eſt colerica. Acci-
dentia vero inſirmi ſunt dispositiones que
indicat ei salutē aut indicat ipſius moſtē.
J[n] ſita parte dicti q̄ ſigna generalia apoſtema-
tis intrinſeci ſunt doloz. ſcom gravitas. tertiuſ ca-
liditas maſo in mébro apoſtema to q̄ in reliquis
eſt eſi ſicut ſonar ſebris. ſi. terapen. v[ltimo] cap.
quartú q̄ in reliquis mébris eſt addita caliditas
nō con ueta. quintú eſt ipſimus que frequêter ſe

quitur apoſtemata calida in membris nervoſis.
Et tu iſtis adde duritiem et tumo:ſi ſi illa aſpa
fuerint in mébris que ſubia cent ſenſu. et tu cum
visitas aliquem bec ſeptê ſigna ſemp babeas mé-
ti ne incidas in errozem nō bene exculabili. ſeda
ſpecies ſignožu eſt ſicut ſe. terriana que ſignificat
q̄ materia apoſtematis eſt colerica: q[ui] quortidia/
na q̄ eſt flegmatica, et quartana q̄ eſt metancoli/
ca. et cōtinau cōcluſa q̄ eſt ſanguine: q[ui] ſm pluri
mum in procesiu parorſimi barum ſebriu cōſun-
dantur. Tertia ſpecies ſignožum ſignificat ſalutê
vel mortem. et bis ſimilia ventura ſuper egrum.

C[et] membza quidē occulta diuſerſican
tur in faciendo ſeb. et recipiendo eas. et p
-durationem earum et ipſarū periodis ſin
magnitudinem eozum in ſe ipſis et magni
tudinem venarum eozu: q[ui] ſin membza ſua.
Jn parte preſenti p[ro] declaratione primi mem
b[us] diuſionis precedentis. ſ.q̄ quidē ſigna ſigni-
ficant mébrü aſpatum Autc. primo ponit vnā diu-
ſionem. ſeło declarat earu. tertio infert quodſam
canones. ſeda ibi. (Mă in mébris.) tertia ibi. (Lū
autem aggregatur.) Jn prima parte dicti q̄ mem
bza intrinſeca aſpa ta diuſerſicantur in facído et
recipído eas: q[ui] primo fit ca loz in coſde qui foz/
maliter eſt ſeb. p[er] mébrum a[ſpatum] deinde reſe
p[it]ur in eo et in alijs membrijs. boc dicti q[ui] dato
q̄ alíquod membriu babeat calozem extraneum et
p[it]fum alteri mébro cōcicet: ille tam eſt calož nō t[ic]i
t[ec] ſeb. nec alta mébrza recipientia calozem ab eo di-
cuntur ſebzire n[ui] calor p[ius] ſiat in coſde. q[ui] p[os]
ca per co[ra] alijs cōcetur: q[ui] co[ra] ſit p[rim]um ſubie-
ci um ſeb. iuxta ſuperius determinata. Et b[ec] p[ri]
ma diuſeritas cōcermit ſeb. magnitudinem aut par
uitatem: salubritatem aut cōrrartiu. nam quedam
mébrza apoſtemata faciunt mato: ſe ſebem q[ui] ma/
giſ moralem ſicut epar et pulmo. quedam mino
rem et magiſ salubre: ſicut renes et matrix. ſeda di
ueritas eſt in duratione earu. nam quedā faciunt
longam ſicut matri: et quedā bzeuem ſicut cere-
b[um]. tertia diuſeritas eſt in periodis earu. Aliter
em[mi] periodicant ſeb. a[ſpatis] ex patis. et aliter ſeb.
apoſtematis reni: quāui[que] be diuſeritas iſequa[
] tur diuſeritates materieru: et etiā inſequuntur di
ueriſitates mébrorú. he aŭt tres diuſeritates ſunt
ſin magnitudinem ipſorum. ſ.membziu in ſeipſis
que magnitud attenditur penes tria. ſ.penes no
bilitatem ſue operati: is: penes ſensibilitate inā:
et penes p[rin]quittatem ad co[ra]. Aliter ſin magni-
tudinem ipſorum. ſ. a[patu]s in ſeipſis. ſ.in q[ui] apo
ſtemata ſunt magna vel parua. Secundu aŭt peſ
nes quod diuſerſicantur membza apoſtemata in
faciendo ſeb. eſt ſin magnitudinem venarum ſcili
pulſat illium et quietarum. et in hoc tangit mato[
] rem aur minozem colligantā cum coſde. Tertiuſ
vero in quo diuſerſicantur membza apoſtemata
in faciendo ſebre eſt ſin membza ſua ſez alta a co[ra]
de quibus membrijs cōmunitat[em] membriu apoſe-
matum faciens ſeb. exempli gratia. matrix cōcat
capiti. ideo apoſtemata matricis faciunt ſeb. cuż
dolore capitis.

Cham in membris intrinſecis ſunt que
funt popinqua cozdi et vehementis com-
munitatis: sicut velamê et pulmo: et de eis
funt que ſunt longinqua a cozde et debilis
comunitatis sicut renes. ipſi enim nō ſem-
per faciut propter apoſtemata ſua ſebres

Z. ij

Tractatus

fortes neq; continuas et multotiens quide
sunt interpolate et sunt de genere februi co
miptarum et febrium tertianarù; et quarta
eunt et quintane et septane. et sunt aut eis ri
gor et hozripilatio: et ambiguïn fit esse earu
et significat eas gravitas in loco renum et
in partibus alzatim et dolor et proprietas
caliditatis in mebzo maioris consueta.

Iblic declarat p[ro]edictam diuſionem et quâuis
sua interesset ofſedere qu[io] membra diuſerificata
in magnitudine et paruitate et diuerſificata ſin
venas ſuas et in ſumma ſin maſoem aut minor[é]
colligariam cum corde et tertio diuſerificata ſin
membra ſua alia a corde quibus còcant faciunt
febres diuerſas in magnitudine et paruitate ſalu
briſate et moſtalitate et longitudine et brenitate
Iste diuſeritas in periodis tamen q[ui]e ſunt no
ta ex dictis in tertio canone ſolù exempli gratia,
oſtendit quomodo membra diuſerificata in longi
tudine et proſinquitate ad cor[ce]t in maior[is] et mi
no[ri]e c[om]munitate cum corde cum apoſtemantur di
ueriſcantur in faciendo ſeb[riem]. Dicit ergo q[ui]
membrijs ſunt alioqua que ſunt p[pi]nqua cor[di] et
vebementis c[om]munitaris cum eo[ſ]icut velamen.
[lo]yafragma et pulmo et ita ſupple faciunt ma/
gnas ſeb[res] et moſtales et b[re]ues et c[ò]tínuaς cuſ
apoſtemantur, et de eis ſunt alioqua longinqua a
cor[de] et debilis c[ò]tatis cuſ eo[ſ]icut renes. ipſi e[mi]
non ſemper faciunt cum apoſtemantur ſeb. for[
tis]neq; continuas: ſed multoties ſunt interpola
te: et multotiens n[ò] ſunt interpolate, et ſunt de ge
nere ſeb[riu]s c[ò]m]tizaru: qu[à]doq[us] ſunt terſane
et quartane et quintane et ſextane: et ſunt cum eis
rigo: et boripilatio et ambiguïn ſit eſe eo[ſ]; ſapo
ſtematum igno]zatur e[mi] cuſus meb[ri]s ſint apoſe/
mata ita que faciunt tantas ſeb. diuſeritas et
an ſint apoſtemata renum. bec t[em] ap[ra]t enu[ſ]i
ſigni]catur per gravitati]e in al]zatim qui eſt locus re[
num. et per dolozem e[mi]s loci, et q[ui] p[ro]p[er]t in ſto
loco ſentit caliditas maſor: consueta. Et nota q[ui]
quâuis bm[ò]i inquiſitio n[ò] pertineat ad bu[č] lo[
]cum ſed potius a d. 17. tertij q[ui] c[à] tantar[ui]s diuſer[
tatum in bis ſeb[ri]bus eſt triplex. Prima eſt ſuer[
ſitas materier[ui] que faciunt bec apata. vnde röne
buius permicſent ſeb. diuſer[es]. ſöa eſt longinqui[
tas buijs meb[ri]t a corde. vnde ſeb. e[mi]s q[ui]ch[es] non
sunt c[ò]tinue: neq; for[tes] t[eria]s c[à] eſt diuſeritas in
aduſtioe c[ui] apoſtemata bec cronicat[ie]: ſicut freq[ue]
ter accidit. vnde per aduſtioni]e materferum buijs
a]patis aſſcedentiui: et c[ò]t]n]tazarum fit tranſimata/
tio bar[ui] in melancoliá, vnde ſiunt quartane: qua
do ſunt pluris quantitatis et n[ò] ita per aduſtio[
nem ingroſſate. cum vero per aduſtioniem magiſ
pauc]icantur et ingroſſantur ſiunt terſiane et eo[
dem modo ſextane.

Cum aŭt aggregantur in memb[ro]vnt ſit
pròp[er]um principali: aut for[ti]s c[ò]m]unita
tis c[ui] eo[ſ]i aut vehementis ſenſus et eſt ner-
uſum: tunc cum vehementia ſeb. comitan
tium apoſtemata eius accidut et inquietu-
do magna et sp[al]inus.

In p[te] p[nti] infert can[ò] prim[us], q[ui] becoia ag/
gregantur in meb[ro] alioq[ui] prim[us] q[ui] fit pr[ati]um
principal[i]. co:di: aut vebem[et]is c[ò]tatis e[mi] co:vt
puta per venas q[ui] arteras, aut vebem[et]is ſenſus:
q[ui] fit neru[ſum]: tunc c[ui] vebem[et]ia ſeb. p[nti]ui a]pa

De cura

eius accidut in]getudo magna et sp[al]in?. ſic ut eſe
pli gratia. in a]pate p[à]niculòzum cereb[ri].

Et forſtate comitantur ipsum acciden-
tia extranea ſicut apoſtemata matricis: af
ſociatur e[mi] ei cu ſe. ſoda et dolor ceruicis.
Iscò do infert q[ui] aliq[ui] cu comitane] a]pata meb[ri]
in]ſtinct: ſicut a]pata matricis accitia extranea ſit
in eo ſoda et dolor ceruicis. t. partis posterioris
collis ad caput terminat. buijs aŭt eſ c[à]; q[ui]
trix dol[ò]o alligatur. vnde faciliter c[ò]dicatur capit[i]
et collo per nuc[à] et venas et arterias que ſunt in
dol[ò]o. appellat aŭt bec accitia extranea p[ro]pter
magná diſtantiam matricis a] collo q[ui] capit[es. q[ui]
matrix n[ò] eſt neruosa per neruos a cereb[ro] z nuca
ortum babentes. ſic e[mi] accideret sp[al]mus in for[ti]
bus dolozibus e[mi]s q[ui] bene ſentit Autc. 21. tertij.
caplo de anatomo]ſia matricis. et b[oc] eſt exempli
diuſeritatis ſeb. sequentijs membra a]pata diuſer]
ſicata ſin membra alia a corde quib[ò] c[ò]m]unticat.

Et caliditas quidem quâuis inſlamme
tur in his a]p]tibus. tamen n[ò] eſt valdeve-
hem[et]is acuitatis: ſicut eſt in cauſonide ni
ſi fit res magna. et cauſa in eo eſt quoniam
putredo n[ò] eſp[al]a neq; mota ad ex]ter]io]a.
Iblic ponit ſigna a]p]atum in]tr]inſe]coz[ui] p[ri]mi] ſe
ſumptum a] caliditati. scòm a] p[al]ſu. tertii ab vri
na. partes patent. In prima parte dicit q[ui] calidit[
]tas quâuis fit intenſa in bis a]p]tibus. n[ò] ſi]ve
mentis caliditatis. f. ex]ter]i? ſicut in cauſonide ni[
]ſi fit res magna. t[à]pa magnú ab bu[č]ore multi] ca[
lido. Et c[à] buijs eſt: q[ui] putredo. f. vapores purtri
d[ò]n[ò] eſt ſparſa ad ex]ter]io]a. tum p[ro]pter debi]ta[
tem virtutis. tum p[ro]pter in]obedientiá materie. et
capſa eſt: q[ui] mouerut interius ad locum a]p]atum.

Et p[al]ſus quid[em] in] ſeb[ri]bus a]p]atu]z in-
tr]inſe]coz[um eſt p[al]ſus ſeb[ri]u]z putredinis
paru]s in principio veloci]s conſtrictionis
apud ſ]tatum: de]inde magnificatur et fit ve
lor et p[al]ſus ſin] memb[ri]z et materiam: et
ſin q[ui] ſciuſtui: de]inde erit ferrinus et faci]ſe
ſecund[ui] memb[ri]z in neru]ſitate et carno
ſitate ſua.

Iscòm ſignum. p[al]ſus in ſeb[ri]bus a]p]atu]z intr]n
ſe]coz[um eſt ſicut p[al]ſus in ſe. purtri]dís. paru]s in
prin. ex] cer]bationis et veloci]s c[ò]ſtrictionis apud
ſ]tatum. t[in] ſ]tu vel par[ui] ante ſ]tatu]: cu] maſo: ſit
nec]ſſitas mundi]ca]t]onis q[ui] e]n]enta]t]iòs. Dein
]de: ly]de]nde notat ord]nem locutionis et n[ò] t[pi]s
vt ſit ſenſus: de]inde debes ſicre q[ui] p[al]ſus magni]
ſicatur: et fit velor et p[al]ſus ſin] meb[ri]z et mate]
]riam ſicut ſciuſtui. f. lib. p[ri]mo ſen] ſöa cap. de] pu
ſu a]p]atum. et lib. tertio in p[ri]prijs cap]tulſis. nam
memb[ro] a]p]ato e]ſiſtěte carnoſo et arterioſo vt ma
teria e]ſiſtente calida p[al]ſus fit magnú velor et
frequens. e]c]o]tra in] memb[ro] e]c]otrario ſe babente
et materia frigida. Deinde, ly]de]nde notat ord[
]nem locutionis. vt fit ſenſus. etiam debes ſicre q[
]p[al]ſus fit ferrinus aut vnd]ſus. et ſecundum mem
]brum in neru]ſitate et carnoſitate ſua. nam mem
]b[ro] e]ſiſtěte neru]ſo ſicut p[à]n]ci]culi]t fit ferrinus. et
e]ſiſtente carnoſo ſicut subſtantia cereb[ri] et caro
]epatis fit vnd]ſus.

Et vrina scòm plurim[ui] ſeit ad albedine
de]clu]uis et paucitati]e tincture p[ro]pter de]cli-
nationem materiei ad a]p]a scòm q[ui] ſciuſtui.
Alt]inum

Quartus

Feb.apostematum.

Fo.clxxx.

J[ul]timum signum virga que ſim plurimùs est ad albedinem declinans. t. ad paucitate tincture propter declinationem materie ad aſa ficut ſeuſt. capit. de effime. et apate. et ſen ſeda capit. de coloribus virge.

Dubitatur an ad apostemata visceru ſe quatuor ſebzes còtinue arguic qu[ur] no materia ſeb. còtiniarui est intra venas. vt. s. cap. de purtucine: ſed materia apatum extiſt venas et in pozis membi còtinetur. ſcdo. continua/um pr[ur]tum est no habere rigorem. primo de diſerentijs ſeb. ſed quedam apostemata quozundã viscerum vt renum faciunt ſebzes cu[ri] ſireo vt bic Autic[ec]. In oppoſitum est Ba. quarto affoſimo/rum ſuper illo affoſi. ſebzes quecunque deſticiens. J[ec]icndum q[ui]cet ſim plurimum ſeb. aſa/um viscerum ſint continue: ſat tamen iſp[as] eſſe interpolatas. primam partem buſus còſclusionis voluit Bale. loco allegato et quottidiana experta compobatur. ſecundam partem vult Auticen. in loco preſenti. et multotiens ſunt interpolate.

Sed ad rationes in oppoſitum re ſp[o]deſt. J[ac]t pr[im]am negetur mato[ry]niuerſa liter Intellecta. J[ac]t ſecundam concedetur ad quod deducitur. est ta[men] neganda mato[ry]n vnuſerſa liter Intellecta: immo exerobatione continuarum aliquando inſi[pi]nt et boſzoe vt in capitulo de lattice. J[ura] ea rum. Lapitulum. rv.

Gratio harum ſebzium est curatione ſebzium acutar[ui] poſt curationem apostematum. radixenim in eis est cura apostematis cum obſeruatione cure ſebzes de inſrigidatione et humectatione. Et in his ſebibus non conceditur potus aque frigide neq[ui]z introitus balnei.

J[ab]et boc capituli duas partes. in prima ponit duas intentiones babendas in cura ſeb. apostematum. et ostendit que ſit dignior[que] in ſecunda. exem pli gratia. ponit curam apostematis colerict. ſecu da ibi. (Et in fuerit apotema.) In prima parte diſcit q[ui] curatio barum ſebzium est curatio ſeb. acutar[ui] poſt curationem apostematum. nam radicid est fundamentum in curatione earum est cura apostematis. J[ec]ec enim est intentio prima cut maxime intendendum est. J[ec]ecunda intentio est obſeruatio cure ſebzes cum inſrigidatione et buſectatione. J[fil]otandum bic Auticen. multum ab breuitasse curam ſebz[ui] apostematum: quia ſi radix cure est apostematis ſcita est in generali quar[ata] prim[ato] capitulo de cura apostematum. et ſcita est tertio canon. de cura cu[mi]ſo apostematis in/trimſeſt. Et intentio que est ad ſebzes ſcita est in capitulo generali curationis ſebzium putridar[ui], et in capitulo curationis acutar[ui]m. et ſi intentio ſit ad accidentia cura preſeſit in bac ſen. J[ec]ed contra dicta Auticen instatur. quata cura barum ſebzium no ſemper est cura ſebzium acutar[ui]m: cum aliquando nec apostemata ſint acuta neq[ui]z ſebzes ſequentes ea ficut manſtum est in ſebibus ſequentibus apostemata frigida. J[ec]undo alioquando cura ſebzes est digno: q[ui] cura apostematis: quando ſeb. est corporis arefactens: tunc quam uis obſtet aposto]ma còpeteret potus aque frigide. vt voluit Auticen. in capitulo generali curatio[n]is ſe. et in caplo de rebus in quar[ui] quibulda etc.

J[ac]t primam còceditur ad quod deducitur. Sed intentio Autic. ſuit bic ponere curam ſeb. acutar[ui]z que ſequitur aposto]ma calida. q[ui] ſequer[ues] aposto]ma frigida par[ui] aut nihil vertunt ad ſe curam. ſed quaſi totaliter attendiſt aposto]mati niſi ſuerit et tica: que tamè raro accidit niſi poſt longum tempus niſi forte ſuerit aposto]ma pulmo[n]nis aut capſule cordis et ſimilium impeditiui de bitam cordis cuationem. et etat niſi eſſet aposto]ma apatis et ſlomaci quiſbus nutrimentu[m] ſub trabitur toti. bec enim ſatis ſelne ducut ad etbi cam. J[ac]t ſecundum còceditur ſimtiliter ad q[ui] de]ducitur. ſed dicta Autic. in preſenti parte veritate[c] còtinent vt in pluribus. Et nota q[ui] poſt potu[m] in boc textu no[d] dicit ordinem t[pi]s: ſed ordinem of gntatis. ambe eſi intentiones. q[ui] que debet apati et que debet ſebz[ui] ſunt ſimul t[pe] exequède. ſcdo dicit q[ui] in bis ſeb. no còceditur potus aque frigide ne materiala apatis incruetur. boc in vt statim dicit veritate[b] regulariter vt viſi et vt in plurib[us] neq[ui]z còceditur introitus balnei ne materia putre facta per balneum amplius fluat ad aposto]matu[m] 11. terapentice.

C[it] et ſi fuerit aſa heriſpila l[]ſat pos[ti]tio rerui frigidar[ui] et inſrigidatar[ui] actu de foris ſup[ip]sium ſicut ſuccus lactue et ſempuie et poſtuſa ce cù aliquátulo de lauich o[d] dei albi q[ui] fine cefſatione inſrigidenk ſup ni[n]uez et pmuten[ek] et poſtasse permiſce[c] cu eis oleu onfacin[ui] aut oleu rotatu[m]. Et ſi come[der]it lactucas ablutas inſrigidatas pertràſit et iuutatur cum eis.

J[bi]c curat a[ſa] colericu[m] dictum heriſpila t[]intè dit reperſuſiont et multe inſrigidationt ne corp[us] maraſmetur. corſens ſup[lo] loco apato debent pontres frigide. q[ui] potètia inſrigidate actu ſicut ſuccus poſtuſa lactue ſempuie frigide et bùide in ſe cundo cù aliquátulo de farina o[d] dei que inſeſtan ter inſrigidenk ſup riuem et permutetur. Et poſtasse. t[ui] aliquado permiſcentur cù eis oleu onfactum. et ſtud est ex olituis immutaris et oleo roſa. et boc q[ui] no[d] eſſet opus t[à]ta inſrigidatione et maſt[or]is dolozis mitigacione. 30ar in prim[oo] Theyſir ca. octauo timuit vngere cù oleo aliquo membriu q[ui] cun[que] in q[ui] colera onatur. ſcdo dicit q[ui] còderit lactucas ablutas inſrigida tas. q[ui] actu tràſit. ſ[olo]ca ibi. q[ui] erit ſatitsubtilis o[ſeta]. riuua[que] cum eis loco medicinè. J[ec]ed nota q[ui] lacruce no[mi] ablute ſunt minus frigide q[ui] lactuce ablute. ſcdo cano ne et p[pi]rie cu[mi] aqua calida. babet eſi parte nitro fam in ſuperſicie que poſt ablutionè remouetur. p[ro]pter boc no[d] ablute magis conueniunt ſants. ſed ablute egris maxime patientibus beriſpilaz cum opus ſit vebementi inſrigidatione. nec time[t]ur de ventoſitate. fortis enim calor[] beriſpille resoluit illa[ze] debent autem comedi coſte vel crude ſim vigorem digerentis. J[ura] ſebz[ui] aposto]mati dupler babet regimen. vnum debetur ſebz[ui] complendum inſrigidatione et buccatione. ſecu[m] dum debetur aposto]mati quod tripartitur. quoddam debetur cauſe antecedenti. quoddam cauſe continente. tertium vtric[que]. prim[us] regimen babet tres intentiones. ſcllicet enationem: uerſionè. et flukus interceptionem. Euacuatio autez marſine complenda eſ flebotomia aut aliquo tenente locu[m] eius. L[ò]pletur etiá soluti[ſe] integrata mino rativo. deſtituo. et eradicatſuo. q[ui] respiciant ma

Z. III

Tractatus

terlam peccantè et aſpatu membri. Euacuatua
sint ita moderata vt euent materia pprisâ que est
aſcedens et nò agitent materna pfunctrâ. Diuerbio
aùt perfictur eu euentibus ta dictis cu cliferib?
et ſimilibus. ſte cœuenuit vento fine eune: flu-
xus interceptio perfictur cu zipticris applictis
super medbù: per qò fluxit materia ad medbù aſa-
tum. ſte cu ingrossantibus et còringentib? materi
am sicut firupus de papauere: et ſimila. IScòm
regimen debitur caute cœuncte hz tres intentibes
ſes repercuffionè qò debef in pn. ſco repercuffio-
nè mtram cu resolutione que debef poſt principi
vsoz ad medium ſtatus. tertio resolutione que de
betur de nceps qù fin vià maturationis tenderet
aduuetur et tande erupatur cu motibus. Ite cu
ſumptris interius poſtea mundificek et còſolidek.
I Tertius aùt regimen hz duplice intentionem. ſ.
curam accitum perficèdat fin eozù ergentia. Se
cuda est regimè ſex rerù qò declinet in ſuz diſera-
ſe. et diera d3 eſſe magis tenuis in ſeb. aſpatu qù in
quacunque febrze ne aſpata augeantur.

I Scoduncus ſebiz còpoſitarù. Lap. xvi.

Ezres quâdoſs còponunſt adinu-
cem. Fortaske emi còponuntur ex
eis ſpes ingrediètes in genera elò
gata sicut còpoſitio ſeb. ethice cu
ſeb. putrida. et quâdoſs còponutur ſpes ex
eis in genere prumo cœuèmètes sicut est cò
positio ſpecterù ſeb. putredinis sicut tertia
na cu flatica vt pote ſebris noiata emitri-
teus. et sicut còpoſitio ſeb. aſpatù. Et qûnſs
còponunſt de eis ſpes cœuèmentes in ſpèi
cut còpoſitio duarù tertianarù et duarum
quartanarù et trium quartanarùz. Duare
fiunt due tertiane in appitione diupoſitio-
nis ſin paroſimos flatice. et tres quarta
ne in paroſimis flatice: et quandoſs copo-
nuntur tres de febrib" tertianis. Si igitur
fuerit ſin coalternationè erit paroſimus
in die tertia vel ementio qùi ptinet et pio-
dus diet pumì et inceptio diei tertij: et ſimi
iter in die quito. et similatur hec emitriteo
sicut compositio duarum tertianarù simila
tur paroſimis flegmatice.

Ibìc incipit determinare de ſeb. còpoſitìs. et pìt
mo in ghali. ſco in ſpàli determiat de quadà ſe/
bre dicta emitriticus. ſco aripit in pn. ſequentis
capìk. Prìmus capìm diuìdo in tres partes. in pìa
ponit diuerſas còpoſitiones ſeb. ſumptas ex di-
uerſitate ſe. còponenti. in ſco ponit canones. in
tertia ponit tres diuerſas còpoſitiones ſeb. ſum-
ptas ex tpe còpoſitionis. ſco tbi. (Et ppter.) ter
tia tbi. (Et ſpes.) Due dicit in pìa pte nota ſunt
pro matori parte. et ſicut còpoſitio ſeb. aſpatù in/
tellexit qù ſe. ſequèſ aſa est ſm plurimù còpoſita
ex diuerſis ſpèb? ſeb. que cœuenuit in genere buo/
raliù. et hoc qù aſa vt plurimù ſit de diuerſis buo/
ribus pàmo de accenti et morbo vltio cap. et tertia
quartì. Et qùnſs còponutur tres de febribus tertia-
nis. ſi ergo fuerint ſm coalternationè erit porſi-
mus in die tertio tio vebementio: qùi còſungik pìt/
mus paroſimus tertie tertiane eu ſco pìme ter-
tiane. et ita per dies impares còſungenk duo po-
ſilmi. Sed nota qù dato qù porilmi nò coalternet

De dispositionibus

immo còſungere nſ per vià introitus aut còſtatis
ti paroſimus in diebus iparib? eſſet vebemen-
tioz. ſed exemplifica uit de paroſimis coalternà
tibus. qù illa còpoſitio est manſkeliò. reliqua ve/
ro nota ſunt.

Bic cadunt duo

bubia. Prìmus vtrù

effimera poſsit con-
tungt cu alijs generib? febrù. et hoc per me termi
natum fuit in ca. de ſe. effi. scòm vtrù putrida poſ-
set còlungt cu etbica. In quo dubio tenendù eſt
qù etbica poſset còlungi cu putrida et etbica pece
dète et putrida peecedète. et ambabus a cauſavna
vel diuerſa pendentibus.

Et ppter hmoï nò opz vt tota occupa-
tione occupetur cu paroſimis: immo opor-
tet vt occupet cum accidentibus.

In parte pìtì ponit canones. et diuìdik in qua-
tuor partes ſm qù quatuor ſunt canones. Prìmus
canon. ppter bmòt còditiens opz vt medicis nò
còſidat in solis poroſimis ad cognoscendù ſe. imo
opz vt còſideret accidentia ſeb. per que deuentat
in earum noritiam.

Et quâdoſs accidit ſi fuerint ſe. ite ter-
tiane pure vt festinent porilimi earù ad con-
tentà. it ad illà que forzior est uta vt destrua
tur debiliò earum pìus.

I Scòs canò. qhèb accidit ſi fuerint ſeb. ite tertia
ne pure. ſe. due aut plures vt festinent. i. anticipent
paroſimi ad contentà. it ad illà que forzior est ſm
expositionè trauctoris que merito dò còrenta: qì
tencè a cauſis magis foribus qù febres min. for-
tes. ideo paroſimi a ticipant: cu forze alarù po-
ximi ponponan. qì pendent a pauciori materia
et minus itrante virtute. ò iubit qù destruit de
bitior ea in pìums et remanet forzior posterius.
I Et notanter dixit ſi fuerint ite tertiane pure. qì
ſi effent impure aut forze vna earù ipura staret qù
debitior minus moleſtàs et cuius paroſimt poſt-
ponerent remanert posterius. qù pèdet a materia
grossiòi et minus calida. Et omitto alfas expoſ-
tiones quas ponit ßc. et alij. qù bec est de inten-
tione trauctoris et, còſona textut Aui. et multi-
plicatio expositionum est confuio.

Et quâdoſs significat còpositionè redi-
tio hoziipitationis poſt quietem.

I Tertius canò. reditto hoziipitationis poſt que
tem eius significat còpositionem. ſi per notabi-
le tempus redit poſt qù quicuit: immo hoc est de fi-
gnts emitritet vt videbitur.

Et turpe quidè est medico scienti signi-
ficationes cuiusqù ſeb. et accitia et? vt non
picipiat còpositionè a pìo die aut fecundo.

I Quartus cañ. turpe est medico scienti. i. qù ſetre
dz signa cuſuſeunq. ſeb. et accitia eius vt non co-
gnoſcat còpoſitionè earù a pìo die vel a fecundo.
I Notandù qù còpoſitio barù ſe. que dz cognoſci
a pìmo die vel ſco nò est còpoſitio effimere cum
etbica vel putrida. qì iurta superius determinata
bec còpoſitio nò pòt fieri falitè p notable tépus.
etbica etià raro reperik a pìnctio.DEC ergo còpo-
sitto erit buòzalium adiuemem que ſi confungan
tur per viam comuicationis cognofcuntur. quita
non apparent accidentia vnus ſolius materie:
neq. vnus ſolius paroſimt. id tamen est valde
difficile nifi apud medicos valde doctos et exer/
citatos.

Quartus

Feb.apostematum.

Fo.clrrri.

citatos. Si autem componentur secundum viam introitus id est minus difficile. Sed op5 medici5 c6tinue affixere et vt copiembendat coartationem pulsus scam poit primâ. Si vero c6ponantur 5m viam coalternationis id est satis facile. Ba. 5n sc6o de crisi miti? locutus 5dcens: 5p finô cognosces pri/ma vel scôa die cognosces tertia vel q[ra. Sed nota 5p aliud est cognoscere hoc generale. 5p plures ke. 5int posite adnictê. et aliud est cognoscere re distincte ke. c6ponentes. Prima notitia est satis facili quâ medic? pot cognoscere p[ria dievel sc6 a. 5s fecûda est difficultilis. de qua loquit Bale. fecûdo de crisi.

Et c6positio fed.ethice c5 fed.putredi
nis est ex illis que valde ambigua sunt. q5i
ipsi vident interpolationes et inceptiones
rigoris et horripilationis et reditionis si
doris si fuerint et horas particulares qua-
re estimant cp. 5int illie fed. putredinis tan-
tum inseparabiles aut composite ex conti-
nua et interpolata.

Ibic est quintus canò. et est de c6posizione etbi
ce cù bumozalibus cp. c6positio etbice cù febrib?
putredis est de illis que sunt valde ambigua. q5i
medici vident interpolationes. 1. remissiones 2. et
ceptiones rigoris et horripilationis 3. reditiones
sudoris post sudorem precedentê si in illa fed. fue
rit rigor. 3. vident bozas particulares porismorum.
quare existimant cp. 5int febres putredinis tantum
c6tinue aut c6poſte ex c6tinua et interpolata. 4. et
no exestimant ibi 5se et�icam cù in etbica nò 5int
excrescenti neq typi neq sudores. et apparet ki-
bi cp. oia accentia reduci posſint in folas fed. bu-
mozales. Notandù cp. multi medici 5m Bc. cre
dentes se 5e magnos iudicatores cù videt vna5
c6tinuâ q[ericaut corpus 2. vident aliquas vine
groſſitque etrelâ vnctuosam in ſupſicite vine stâtis
ſudicat 5e c6plicatâ etbica cù putrida: cù 5n no
ſt. nà oia bec accentia in pluribus putridis c6iun-
gi posſunt. Inota 5n cp. minus malù est iudicare
egritudinem maioem q[ minozem multis ex cau-
sis que tibi note 5e debent.

Et quandoq[ c6tinua]t c6positio ita vt
appareat fe. vna c6tinua similis que simila
tur finocho. et tuc quidê nò est excufatio
reditionis ad significationes. Et si fuerint
parorisimi breues nò c6sequik c6uz conti-
nuatio ni5pter rê magnâ de multitudine
numeri c6uz appie et forſtasse vides inter-
polations harum febziun longas.

Ibertus canò. q[ui]s c6ponunk ke. a dinucce vt ap
pareat febri5 vna c6tinua similis. 1. vniformis q[
simflak fino c6o. 1. febi c6ciuſe. 2. p cognitone c6
positionis earu op5 redire ad signa. 1. ad notandù
coartationes pulsus que erut q5i parorisimi sub/
ingrediunt 4. alteru. 2. porisimi erunt breues
nò poterit saluari illa vniformitas ni5i 5int mul-
ti: 2. tuc videbis frequentes coartationes pulsus.
et forſtasse q5i sunt breues et nò m[ki tu] videbis in
terpolationes longas inter vnù porismù 2. alteru
ita vt nò ſeruek fed. vniformitas. Si vero ſunt lon
gi et pauci tu videbis paucizee coartatiòes pul-
fus et erit difficile cp. ſeruek vniformitas fed. cum
opzateat porismos p[cedere per tpa ſua q[ a medi
co facile copiembundukt. Si vero ſunt multi 2 lon/
gi ſenties frequentes coartationes pulsus 2 fed.

augendo procedit. coartatio itac pulsus est effi-
cax signum subingresſionis parorisimi. aut cp. no/
ua materia moneatur.

Et q5i c6ponunk ke. diuerſe sicut emitri-
teus eradicat poſtrema c6uz 2. remanet cro-
nica pura ſiue ſint due interpolate aut due
c6tinue aut interpolata et continua.

I[se]ptimus canò. q[ui]s c6ponunk fed. diuerſe fi/
cut emitrteus q[] c6ponik ex colerica et flegmati/
ca et eradicat poſtrema 1. colerica que est poſtre-
ma in paroxismando cù porſimet de tertio in ter-
tium flegmatica quotidie 2. remanet cronica pu-
ra ſez flegmatica. 2. hoc est veru vt plurimum ſiue
ſint due interpolate aut c6tinue aut inropolata 3.
continua dico vt plurimum cu5 posſet 5e flegma
tica bruefor certa colerica.

Et quandoq[ c6ponik cù emitriteo alia
tertiana et klatica et melica. nà ſi est cù
tiana eradicat tertiana et purus fit emitri
teus. et ſi est cù klatica aut melica eradicat
tur emitrteus et depuratur flegmatica et
similiter melancolica.

I[oct]anus canon. 2. q[ui]s c6ponunk cù emitriteo
tertiana alia 2. flegmatica 2. melica. 2. ſi c6ponitur
eradicat tertiana 2. remanet emitrte? purus. Si
cù klatica aut melica eradicat emitrteus 2. rema
net pura klatica aut melancolia. I[ò]tra q[]e que
cito 5z eradicari colerica q[] c6ponit emitrteus 5i/
cut colerica addita emitrítreo. et eque cito 5z era
cari flegmatica emitriteo addita ſut flegmati
cà c6ponens emitrteus: cù nò videat cà diuerſita
tis. I[ridetur cp. cà diuerſitatis cp. flegma admik
tum cù colera ſicut est in emitriteo retardat motu
colere et eius resſokneim: ſir koa accelerat motu
flegmati et eius resſolutionem nò ita est quando
flegma et colera ſunt in diuerſis mineris.

Et quâdoq[ accidit c6positio in eis fin
aliu modu et eſtvt c6ponat interpolata et
c6tinau diuerſi generis aut c6uèniètes am
be in eo. aut c6uènientes in ſp[]cuit tertia
na periodica cù tertiana insepabili. 2. sicut
componuntur due interpolate similiter c6-
ponuntur due continue.

Ibic ponit nonu canonè. sc6o rep[]zobat op[]tinoz
nè quozundâ. scôa ibi (Quidã aŭt.) In boc9° ca
none ponit plures c6positiones duarù fed. 5imul
nà q[ui]s c6ponunk c6tinau 2. interpolata diuerſi
generis. vt puta bumozalis interpolata et conti-
nua etbica aut c6uènentes ambe in vno genere.
vt puta interpolata colerica et flegmatica conti-
nua vel ecôra aut c6uènientes in ſp[]cuit tertia
na interpolata cù tertiana c6tinau. Et similiter ſi
cut c6ponunk due interpolate eiusd[]e ſp[]c[]it: sicut due
tertiane interpolate sic c6ponuntur due c6tinue
eiusdem ſp[]c[]it sicut due continue tertiane.

I[]uidã aŭt ertimauerut cp. due c6tinue
nò c6ponuntur sicut due tertiane: q5i quâ
do materia est intra venas nò est po[]k[]et vt
erſiſicetur illud in quo accidit putredo.
putredo em est procedens in toto.

In bac parte ponit opinionem quo: z[]dam circa compositionem duarum continuarum eiusdeſ speciet ſiue eiusdem bumoris. sc[]do rep[]zobat illas fecunda ibi. (Et bec quidê.) In prima parte dicit

Tractatus

q quidam est imuerunt quod due cōtinue. s. eiusdē bu
moris nō cōponuntur adinuicēs cūrit due tertianæ
cōtinue nō cōponuntur adinuicē: qnā quādo ma-
teria. ex eō lit gratia. colerica est intra venas illud.
s locus in quo accidit putredo. s. vnt? ptis colere
facientis ynā tertianā nō pōt diu erificari a loco
in quo altera cōtinetur faciens altera cōtianam.
putredo eſi accensa in vna parte colere est pioce
dens in tota colera que in illo corpora cōtinetur.
eo q. veni illius corporis sunt continue. similitur
colera in illis ventis cōntenta est cōtinau. ergo ex il
la colera nō posſunt fieri due febres. aliter sequē-
retur q. quilibb feb. effet due: immo plures q. due:
cum bumoz faciens febem fit diutubilis in duas
ptes aut plures: quatuī libib sufficeret facere feb.
relinquiq ergo q. si debent esse due feb. eiusdē spe
ciel. vt puta due terciame materialibus vnius 03 esse
diſtincta a materia alterius loco. hoc auct nō pōt
esse ad intra venas. ppter cām dictas: fed bene ad
extra: cum po: i. medbzo: nō ſint adinuicē cōtinau.
posſunt ita: q. due interpolate eiusdē ſpeli adinu-
cē cōpont.nō auct due cōtinue eiusdem speciei.

Et hec ſententia nō e de illis que neceſſa
ra ſunt pculdubio apud me: qnī putredo
incipit pculdubio er loco: deinde ſpargit:
deinde cūrunt indicia vehementie et inter
polationis ſin gradationē putredinis p[ra]
me. et ſin eam ſunt ei motus. nō ergo elon-
ſa: qnī quin accidat putredo cui ſit onuī aliu-
q[ui] diſcipiſes in p[ra] materieru; cui nō ſit onuī
ſequendi aliu: immo aggregatur in ea vt
incipi at et ut ſequa: ſimul: quare erit ei gra-
dio teporis qua experitur.

In p[ra]ſenti parte remo et bozum opinionem et
fundamentuum. Sed p[ra] huius textus diſſic-
lis declaratione: vt badeatur mens Autc. p[ra]emitt
to q. ad hoc vt due cōtinue eiusdem speciei. vt pu
ta due tertianæ cōponitur requiritur q. colere pu
trezes vel multuī diſpoſite ad hoc vt putreat faciē
tes iſtas duas tertianas ſint diſcontinue vt utr[i]
ſuq[ui] tam cā a[n]s q. diſcuncta ſit diſcōtinau a cauſa
aſte et cōſuncta alterius. aliter ſequereq: ſicut di[
ctum ſut q. quilibb feb. pendens a materia ſuffi-
ciente. p[ra]duabus febribus eſſent due feb. q[ui]s in
eſt ab iuſdum. U[b]oc p[ra]emisso p[ra]no caſum Benti.
[pr]na poſtio colere p[ra]ata putredini cōtineā i ventis
or[bi]um badeſtibus a parte vene chilis deſcendentē
infra emulgentē ſinſtrā que vene ramificanq: per
toruſ eius ſinſtru. Similitur altera poſtio colere
parata putredini cōtineatur in ventis or[bi]entibus
a parte vene chilis ascendentis ramificantis per
b[ra]cbium deſtru. et colera exiſtens in oibus alijſ
partibus ſit bene diſpoſita nō parata putredini.
Et p[on]o die lune bo[ra]. 12[ra] p[ar]tē colere que conti
netur in ventis cruris ſinſtri putrere et facere exa[
cer]bationem vnā que ſit remiſſa et paru affligens
ſed die martis bo[ra]. 18[ra] putreat vna pars co[le]
re exiſtens in ventis b[ra]cbij deſtru. et faciat exacer
barionem for[te] et multuī affligentē. poſtea die mer
curiij bo[ra]. 11[ra] putreat altera poſtio colere 03 est
in prima minera et faciat exacerbationem ſo[ca]m
prime ſimilem in tenſione et accitibus: sed die
louſuputreat altera poſtio ſo[ca] mineredo bo[ra]. 18[ra]
faciens exacerbationem int[em]am et ſeuam ſimiles
alteri que incipit die martis. et fic deinceps. et ta[
dem leuio: feb. p[ra]io termini: remanente ſco[ba] per

De dispositionibus

aliquot dies. tunc manifest[us] est bas duas feb. ter
tianas cōtinauas ſimul cōponti. et ſunt vere due: cu
materia a[n]s vnius et cōtinaut ſit loco diſtincta a
materia alterus. Et tunc ad forma argumenti
prime opinionis rnodet Aut. negando Pham banc
vene ſunt cōtinue. ergo colera cōtenta in ventis est
cōtinau: immo for[te] nullus bumoz est cōtinauus ni
ſi ſanguis. Secundo negetur bec o[n]a. colera est cō
tinau in ventis. ergo nō posſunt fieri due febres cō
tinue a duabus portionibus colere putrentibus
ad intra venas. Et ſicut dictu est de colera ita diſ
cendum est de alijs bumozibus q. a quocumque po[
funt fieri due febres cōtinue. I[li]s premisſi fa-
ciis est expositio textus. Et bec quid[em] ſnia nō est
de illis que apud me p[ca]uldubio ſunt neceſſaria:
immo ſupple n[ot] est vera: q[n]i p[ca]uldubio putredo.
t. calo: putredinali incipit ex loco. t. in parte ma-
terie que in loco determinato cōtinek: deinde pu-
tredo ſpargitur per parte materie ſufficientis p
vno parox[im]o: deinde cūrunt indicia vehementie
ideſt excreſcentie et interpolationes inter vnam
excreſcentiam et alteram ſin gradationē putredi
nis prima. t. ſm q. putredo. t. calo: putredialis ac
censuus in prima parte materie egredit[ur] ad reliquı̇s
partes. et ſin eam gradationē ſiunt ei morus qui[
bus periodicat: et bec dicta bucoſus: pertinent ad
vnam feb. cōtinau. nō ergo elongat quin accidat
putredo. t. calo: putredialis: in alia materia eius-
dem speciei diſtincta loco a prima cui putredini
ſit dominiuī incipiens in parte materiæ illius: cuſ
ſes putredini n[ot] ſit onuīm sequendi aliu. i. alia[z]
materiam loco ab b[ac]o uersam: immo aggregat
in ea. ſ. putredine vt incipiat in b[ac]o. ſ. materia ſe-
cunda. et vt sequatur ſimul ſes in eade[m]a ſteria pu
treſacendo partem poſt partem et faciendo no[
uias exacerbationes. quare erit et ſiciliu[m] putredini
gradatio partis inter vnam excreſcentia et altera
qua experitur banc eſſe febzem diſtinctam a p[ri]o[
ſ. et bec ptinent ad ſecundam febzem.

Sed dubitatur. vtrum due cōtinue de ſanguie que fino-
che appellātur poſſint compont. I[gn] in quo dubio
tenendum est q. due vere finocba fine putredine
nō poſſint compont a diu[n]icem ſaltes p[ro] tempo-
re notabili q. ſit de coſideratione medici. nam cuſ
ſanguis ſit in ventis cōtinau: p[er]pter aliquā cau-
sam p[ra]ſimituam ip[si]um inflammātē incipiat ebu
lire: ebultito in toto faciatur p[cedet]. Similitur ſi
p[er]pter ſuperfluam quantitatem ip[si]us opilantez
et probibentē eventuali[ne] ebultat fine putredie.
I[sc]ecundo dicendum est q. due aut plures finocbe
putrīde p[endentes] a ſanguie malignato: p[er]pter
alterius bumozis miſtionem poſſunt adiuticem
componi. vt puta ſi ſanguis a ſurcula ſupra mali-
gnaretur et putreferet p[er]ter alteri? bumozis ad
miſtionem. ſimlit[er] ab inguibus infra reliquio
ſanguine nō exiſtente malignato. I[ter]tio dicen-
dum est q. finocba fine putredine p[ōt] componti cu
finocba putrīda p[endete] ab aliqua putredine ali
cuius ſanguinis in aliqua p[ra] corporis maligna
ti. p[er]pter al[ici]tus bumozis. admixſion[em] ip[si]um pu
treſacientis. nam quāui[s] p[er]pter cauſam p[ra]ſimi-
uam totuſ ſanguis ebultat: stat tamen vnā partē
putreferit et alteram non putreferit p[er]pter di[
ueram ſanguinis diſpositionem.

Et ſpecies quidem cōpositionis febriuī
ſunt tres intrans. et co[al]ternata. et c[ō]icans.
Et intrans est vt ingrediatur vna earum ſu
per alteram.

Quartus

Feb.compo.

Fo.clxxxiij.

per alteram. Et coalternata vt ingrediens post eradicationem eius et cōcians est ut in cipiat cum ea.

Ibis ita parte ponit diuerstitates cōpositionis se bris sumptas ex tpe cōpositionis. d. φ funtres. intrans coalternās et cōcians. Intrans est vna ingrediatur fuer alteram. Coalternans est ut in grediatur vna earum post eradicationem alteri? Lōmuntācias est ut vna incipiat cum alia.

Sed ad illa duo

dubia quibus vult Ben. excitare intel

lectus solertes facitis est responſio. Ad primu5 querens in quo differeat due ſeb. ſimul incipientes ab vna pendente a tanta materia quanta est, materia ambarum. Rhidetur φ ille calor qui est in corde erſtens vnus numero pendens a duabus materiebus loco diſtinctis est due ſebras, alter ve ro oino ſimilis illi pendens ab vna materia exiſteth in vno ſimo que è equalis duabus materijs. duarū se cōcantium est ſolū vna ſeb. Sed bec diſſiculas et ſimiles determinate ſunt in expositio/ne primi capituli buiſen. Ad ſcom dubium querens in quo diſſert paroximus vnibus ſlegmatica in quo poſt ſupr. incipit calo: poſt frigus iterum incipit frigus. poſtea calo: vt alijh accidit ſurta ſuperius dicta in cap. de ſlegmatica a poroſimus duabus duarū ſlegmati caru: qui cōponant. ſi ſe mitam introitus. Rridetur φ in primo caſu calor qui est incozde est vnus paroximus. in ſco ca ſu calor: vnus erſtens in corde est duo paroximus q: pendent a duabus materijs loco diſtinctis.

Et cui videris ſeb. cōclusam et est in ea ri goz et non ſudoz. forſtasse accidit in rigori bus pluribus ſudoz vnus, tunc teſtifica cō positionem.

Ibic ponit duos canones. Primus cui videris ſe zem. cōclusam. t. forſte. et vnifomē ſiue pendeat a colera ſiue a ſanguine. et est in ea rigor et nō ſudoz. q: forſe materia 15 putreat extra venas et faciat rigorem nō th: est ſudatina. q: forſtasse accidit in rigo bus pluribus ſudoz vnus: q: forſe tantum materia vnus ſeb. erit ſudatina et reliqua nō: quâuis putreat extra venas. tunc teſtifica cōpositione. Et eſt manſſektu in cōlusa nō accidere rigore nīſi tpe crisīs ſutta afforſimū. A cauſone babito rigore.

Et similr cui videris in cōlusa ſupluita tem in frigore extremitatu et rigoris: ſed pa tu de ambobus. tunc forſtasse est in cōlusa. Isecudus canò. ſiſr cui videris in cōlusa ſupr. ſuſitatem in frigore extremitatu et rigore teſtiti/ ca cōpositionem: ſed paru de ambobus. ſ. frigo/ re forſtasse est in cōlusa abſque φ fit alia ſeb. ſecum cōpoſita. Ex bis ergo iſerq in ſeb. colerica cō tinua cuſ ſo nit admixta alia ſeb. pōt eſſe paru frigoris et rigoris. vel q: vene babét obtusum ſenſus in earu cōcauſitate: vel q: alíquis vapó colericus acutus in p[er]a exerabationis motus extra poſset alíque facere: aut tertio q: p[er]tut ſuffocatione calo/ris inatí aut aliud no documentu intrinſecum calo/ris naturalis fugit inter? ſicut in latica. bi ſi ty/ pi in cōtiniſ paru ſunt. I[lla]ota cura ſeb. cōpoſit tarum multu pender ex notitia curatiōsis ſeb. ſim p[er]iculus cōponentis. Iſt: ex canonib: traditis ſu/ perſus in capitulis g[ha]libus. Sed b[ic] attende q: ſeb. cōpoſite aut ſunt ſimiles aut aliquo mō cōtra re. ſi ſimiles eode regimi regende ſunt. ſi vero cō starie magis atțěndend ſt et iſque magis inſkat est fineius curatione altera curar nō pōtante/ ra in nō neglecta. p[er]terea ſanu cōſtitum est ut in morbis h[uius] cōpoſitis medicina cōtra re miſceatur que nō ſint fermentate et natura ſagar poſt i[tr]origere vnanqua[c]s cōtra ſu[n] cōtraritum corzum/ p[er]pendum. Ael primo cura illa que periculoſo est et minóes oar inducias: deinde reliquaz. Ael ter tio eſlig[ue] medicinas medias inter vtruo[rum] cōtrartu nā medium cōtrariaſ extremis: et eſ aptu vtruo[rum] corzumpere cum auxilio nature: cu[j] remittum ſem/ per remitrat intenſum.

Ibis emitrtes. Capitulum. xvij.

Omitreus est ſebis cōposita er duabus ſebibus. quarù, vna et tertiana. et altera eſ flatica.

I[primo] notificat emitrteu ponens diuerſitates et cauſas. ſco ſigna et. tertio ponit curā. ſea ibi. (Adagis p[er]p[er]tus ſigno ponu et. tertia ibi. (Necesiarum). Primu[que] capit ſuſido in tres par[es]. in prima determinat emitrteu/teum. in ſea ponit quaſda diuerſitates et. in tera ponit cano. p[er]n[aticos]. ſea ibi. (Et fit in die vno. tertia ibi. (Et forſtasse extenditur.) In p[ra]ma parte dict[em] φ emitrteus est ſe. cōposita ex duab[us] quarù vna è tertiana et altera ſlegmatica. In qua descriptione ponitur ſe. loco generis. Et quo ap[ro] te intellige posſumus emitrteum quaſus com/ ponatur ex duabus ſeb. eſſe ſea cōnſu vnitas ſeruatur in minera vna. nā in emitrteo ſlegma et colera facentes duas ſeb. ſunt in vna minera, vt etā clarus videt[ur] statim. Et qu[em] oferit q: ſi due ſeb. cōponerent vna ſlegmatica et altera colerica quorum minere eſſent diſtincte loco. Ille ſeb. non eſſent emitrte: q: nō ſeruareq vnitas in minera.

Et fit in die vno paroximus tertiane et quotidiane ſimul: aut ſin ſemitā cōtatis et inuentionis; aut ſin ſemitā coalernationis et vicinitatis; aut ſin ſemitā itroitus. Et de diuſionibus diſſicilior ad cognoscendum est prima: deinde ſecunda.

Ibis bac parte ponit diuerſitates q: ſunt quatuor prima φ in emitrteo fit in vna die paroximus? tertiane et quortidiane ſimul et ſin ſemitā cōtatis et inuentiōs: q: porſint ambo ſimul iepitut; aut ſin ſemitā coalernationis et vicinitatis: q: finito vno alter incipit; aut ſin ſemitā introitus: q: ſeſſub ingreditur poſt incboatione p[ri]mi et ante ſinſe etius. ſco d[ic]et φ de bis diuſiōbus. t. meb[ris] of uſſionis diſſicilior ad cognoscend[us] est p[ra]: deinde ſea. I[ll]otand[us] ſin Ben. φ ſea nō c[oe]pitiur b[ic] vt diſtinguitur cōtra tertia. eſſet e[mi] ſermo fal ſus. nā intelligerek et b[oc] φ emitritea compoſita ſin ſemitā coalernationis et vicinitatis eſſet diſſicilior ad cognoscend[us] φ emitritea cōpoſita ſin ſe mitā introitus: ſed b[oc] est falsum: q: porſim[ui] quā to magis diſtincti inuadūt tanto est minor cōſu/ ſio et maio[z] certitudo. ſed diſtinctius inuadūt q[ui] cōpoſitio est ſin ſemitā coalernationis. ergo emitrteus talis cōpositionis est faciliors cognitio/ nis. et illa que est ſin ſemitā cōtatis est diſſicilioris cognitio[nis]. illa a[ut] que est ſin ſemitā introitus medio modo ſe b[ic]. Accep[it] ergo b[ic] ſea q[ui] ſea et tertia, et eſt ſermo Gal. p[ro] de or[di]nijs ſe. vbi p[er]miſit φ duplex est d[omi]ſa ſe. emitrteecōplica tionu: q[ui]s q[ui]de c[oe]nua[d]etib: por[mi]nis eade[que] bo[ra] fil quādoq[ui] ſin diu[er]ſa t[pa] ſubdiſt φ emitrteue ſin diu[er]ſa tempora inuadentes ſunt faci[li]s cognitio

C[amb]erptus.
Feb[ris] bec miſta è tabida: pu trida[ca] pituita cum amara bi[ta] tabida cópo ſita ex vtris[co].
Amphemeris/ no quidè c[ui] fridigate ingre diſte: tertiana vero cu[j] rigore miſta ex vtrac[ca] bozroem in cu[mi] tit: rigorez quis dem minus alij quatenus ba[bent]. Al[di]aus aut[em] c[ir]cugruè te frigore: qui[bus] miſtis ni[bi] est extremi[que] maximo[nque].

Tractatus

nits ſez respectu eius emitritee: cu? paroxſimi ea/
dem boza inuadut. doc Bale. ſed cum poſtea ſub
diutidur certu est 4 ea cuius paroxſimi coaler/
nant est faciſtor ad cognoscendum 4 illa cui? pa/
rorſimi ſubintrant.

Tet quandoq; sunt febres due c6tinue:
q; inque putredines ſunt intrinſece; et quan-
do due ſunt periodice eradicantur: q; inque
putredines ſunt extrinſece; et quandoq; est
c6tinua colerica: q; eius putredo est extrin
seca. et flegmatica est ecotrario; et quadoq;
est econtrario.

Ibvec est ſcoa diutifio quadrimēbris. et est nota:
quâ posuit Ba. ſcò de differētijs ſe. 4 qnòs ſunt
ambe c6tinue: qnòs ambe interpolate: qnòs est cò
tinua colerica flatica ecouerfo: qnòs econtra.

Tet quidā posuerut emitriteu? puru ſeb.
cópoſitā q; fit ex tertiana extrinſeca z flati-
ca itrinſeca. et illa q; est pter eā nomināt nò
puram. Et non est illud de illis in quib? su-
perflua occupatio ſit habenda.

Tertia diutifio ſe. emitritea. quâdoq; est pura. 1.
vera et est ſm medicos. 1. Gal. ſcò de differentijs
ſeb. et Aliabatem. 1. theorice. 1. Jo. Serap. 1. ſue
pac. Lôpofita ex tertiana interpolata et flatica
côtinua. et alias tres ponut non veras. ſcò do dicti
q; boc nò eſt de illis in quibus ſuperflua occupa-
tio ſit habenda eú nò ſit q; ofiſi de noie. Ibi: no
ta ſm Ben. anteſt libi Ba. et Aut. ad nos ventrét
in ſcientia emitritee: multa erat varietas. Mā Sa
lerantant diuſserunt emitriteu? in maſe: minores
et medium. Et dixerut q; maſor emitriteus est qn
q; colera putret intus et melancolia extra. mino: qn
q; colera intus putret et flegma extra: media quâdo
flegma putret intus et colera extra. Aliqui dixerut
ſicut paffionartus q; maſor emitriteus est c6tun-
cus quartane. ita q; præter flegmaticam et colerſ
eā c6tucta ſit vna quartana. Alidno: emitrite? est
q; c6nunt? vnt quotidianc. media tertiane. Sed bec
est ocioſa c6tentio. et qui vult videre bas diuſerſ-
tates: legat Bilbertum anglicum.

Tet forſtasse antecedès ad putredinè est
colerica; et forſtasse antecedès ad putredinè
est flegmatica; et forſtasse veniùt ſimul.

IQuarta diutifio. alioq; aſſu ad putredinè est cole-
rica. q; prima die postimus eius incipitat. 2. ſecu-
da die paroxſimus flegmatis. et tertia die ambo
paroxſimi. 1. ſic ſemp duo c6ponentur paroxſim
in diebus imparibus. St aut erit ecótra q; prima
die incipiet paroxſim? flegmatice. et ſcò die pa
roximus colerica in diebus paribus concurrent
ambo poroſimi: et forſtasse ſimul venient quita am-
bo paroxſimi in prima die ſimul incipient: et tuc
ſiet affliccio maſor per impares. Aliter posset ex-
ponit q; quando ſient ambo paroxſimi in eodem
die: aliquando prius incipiet paroxſimus colerſ
ce: aliquando prius paroxſimi flegmatice: et alioq;
ſimul venient ſun ſemitam c6munitatis.

Tet iteru quandoq; est materia faciens
ſeb. flegmaticam magis dominās; et quan-
doq; est materia faciès ſeb. colerica: magis
dominans; et quocunq; ſit materia flegma-
tice ponit paroxſimos colerice longiozes z
tardioris crisís et materia crisís et materia

De emitriteo

colerice ponit poroſimos flatice ecótrario.

I. Quinta diutifio: q; quandoq; materia flegmati
ca est magis dñans: qnòs colerica. et tu ſupple q;
q; q; ſunt equates. vel quo ad moles? vel quo ad vir
tutem: ſed rarifime quo ad molem colera equatur
et dñatur flegmati. ſcò dicit q; quòcunque ſit ma-
teria flegmatice. ponit paroxſimos colerice lógi-
óris et tardioris crisís. et materia colerice ponit pa-
roximos flegmatice ecótra. 1. brEUtoſis z velocio-
ris crisís. Ez quib? inferd: id q; dictu ſuit ſuper?
q; colera z flegma factent es bas duas ſeb. ſunt in
eadez minera: alr nò posſent agere z pati adiuicé.

Tet forſtasse extendiſt emitriteus lógo tè-
pore. 1. vsq; ad ſeptè mèſes z ſupra: z qnòs
fit ex emitriteo egritudo acuta.

I. Dic ponit canones. Prímus q; quâdo extédiſtur
emitriteus vsq; ad septem mèſes. et est ſupple p/
pter diuſerstates materièu quib? natura nequit
faciiter dñart. et quâdoq; ſit ex emitriteo egritu-
do acuta qn; forſte materia est pauca z propinqua
vijs ductuus. Ael forſte ſit aliquâdo egritudo acu
ta: q; permutatur ad aliquod medzrum nobile z ci
to interficit.

Tet quandoq; est emitriteus de febrib
magis interficietibus: q; in pducit ad ethi-
cam et egritudines cronicas et difficiles.

I. ſcòs canon: q; qnòs est de febribus magis in/
terkiſientibus: quâdo perducit ad ethicam: et ad
egritudines cronicas. 1. in quibus ſit erro: dgeſſt
ue: ſicut est ydrotofiſis maxie ppter lógiudinè ei?
I. Signa emitritei. Lap. xvij.

Algis pprium ſignorum eius z
pumú eorum: 15 neceſſaria ſint
cóparia alia: est vt ſit spacium
puius febriſ vno duozú dieruz
longius spacio tertiane et ma-
gis dieta: deinde ſit in die alio leuiozis pa-
rorſimi et pauciorum accidentium.

I. Doo capitulum ſex 15 partes. In prima ponit
ſigna emitriteti abſolute. in ſcòa ſigna eius diuer-
ſiticate ſin tpa. tertio ſigna ſumpta ex parte die/
rum. quarto aggregat ſigna diuſor zum modo: zú
quinto ponit ſigna dñij vel equalitatis. ſexto po-
nit ſigna emitritet. ſumpta ex parte componentiú
ſecunda. ibi. Et quâdoq; ſunt. 1. tertia ibi. (Et in
bac ſebze.) quarta ibi. (Et quandoq; accidit ſigni
ficatio.) quinta ibi. (Et non expectet.) ſexta ibi.
( Et quandoq; compoſito.) In prima parte po-
nitria ſigna. Prímu q; gò est magis príum cete/
ris. q; ſumitur ex natura bumozú: 15 int in eceſſar
alia comparia. 1. pariter cù boc ſignificatía, et est
vt spacium butius febriſ ſit in vno duozú dierum.
1. in quo inuadunt ambo paroxſimi longius spa-
cio tertiane pure z magis quieta quo ad acciden-
tia ſequentia impreſſionem materie. ſitim insta-
tiam vigillarum inflamationem z similia. Dein/
de ſit in alia die. 1. in qua est ſolum paroxſimus fle-
gmatis leuiozis paroxſimi et pauciorum acciden-
tium q; altera et verificare: boc príimum ſignum.
Dirit autez 15 ſint neceſſaria alia comparia: quita
posſent eſſe due tertiane note: quarum vna eſſet ló-
gor z et ybem eniozum accidentiú q; altera. z vert
ficatur boc príimum ſignum.

Tet quâdoq; iteratur in ea horripilatio
ſin plurinum aliquotiens ppter illud q;
accidit de

Quartus

De signis emitritei.

Fo. clxxiii.

accidit de pugna duarū materierum: aut in
troitu vnius earum ſuper alteram. Et foz-
tasse accidit hec iteratio tribus vicib? aut
quattuor: et iam calefiunt membra aliqua
horrificatione fixa adhuc.

JScornignu poriori littera que est dispositio in
qua bomo ſentit diuerſatque in frigore cum pūctio
ne i cute et in la certis ſteraک multotis in emitriteo
ſc in die in quo ambo venſunt paroxſimi ſcorn fe
mitam cōſtatis: aut introitus. Ideo dictit, p[ro]pter il-
lud q[ui] accidit de pugna duarū materier: aut in-
troitu vnius earum ſuper alterā. Et forſtasse acci-
dit bec iteratio tribus vicibus: aut quattuor: et iam
caleſiunt mēbza alīqua borriſpitatione exſiſte ad
buc fixa in aliquibus mēbrijs p[ro]pter diuerſitatez
materier quarum vna iam caleſacta caleſcit alt
qua mēbza. alteraver o nuper mota inſtrigidat alīs
qua. I[pro] buijs partis declaratioſe, nota q[ui] bec
varietas ex borriſpatione ad caloſe iterata totiſt
et ſimiliter diuerſitas in caleſatioſe quorundā mē
b[oz]um et coru[bi]z borriſpatione ſequitur pugna fleg-
matis et colere qui bumozes ſunt aliquo mō con-
trarij: et p[er]ſte quādo ſunt quafi eque potētes, nā
colera pungit mēbza: et inſtrigidat fa ciēdo caloſes
retrabit et ſi[rum] flegma ſuffocando caloſes ſi putret
intra inſtrigidat. In putret extra c[ui] p[rim]o venit ad
mēbza ſensibilia inſtrigidat. Deinde poſtea colera
caleſacta caleſcit membza. poſtea flegma motus
inſtrigidat d[ict]is modis: ſed nō multus inſtrigidat
p[ro]pter cōtraoperantia colere: nec colera facit ri-
gōre puru p[ro]pter cōtraoperantia flegmatis. ſit
ergo dispositio media: ſc[ur] borriſpatio que multo
tiens iteratur ex caufis d[ict]is. p[ro]pterea bec itera
tio non ſit quādo bumozes ambo putrent intra ve-
bas. nec quādo colera putret intra et flegma extra:
q[ui] ſic non fieret borriſpatione: ſi frigus: ſed ſit qua-
do flegma putret intra et colera extra: aut quādo
ambo putrent extra.

Et h[ac]c quidem que est emitriteus corporus non mundificatur integre.

T[ertium] ſignu: quod er emitritea corpus nō mu-
dificat integre. nam ſi ambe ſunt continue: aut
vna est cōtina res est clara. ſi vero ambe interpo-
late: adbuc p[ro]pter flegmaticam remanent que-
dam reſolute caloſis a quibus corpus nō integre
mundatur.

Et quandoſt ſiunt principiū eius et aug-
menti ipſius vehementis cōmotiōs: et p[ro]
p[er]ſte quādo fuerit cōlicatio: aut fuerit introi-
tus in huius hora: t[uc]c eſi ſiunt h[oz]ripila-
tioni reditiones: et est status longinquus: et
cum extinatur q[ur] corpus iam caleſactum
est: et ſebzis habet statum inuenis h[oz]ripi-
lationem redeuntem: et ita accidētia ſunt
p[ro]pter pugna humo[]z. Et status quidem
huius egritudinis in h[oz]is particularibus
et vnuiersalibus est ante statum flegmatice
et velocit[ia] statu eius et tardio[] statu colerii
c[ui]m caliditas non expanditur nifi cum la
boze: et p[ro]p[er]ſe in primis: et fit foſtis eius
acuitas apud statum: et ſimiliter fit declinat
tio longa p[ro]pter illud q[ui] accidit de statio
nibus quas efficitolutatio vnius duaruz

materierum cum alia: et parum quidem te
peſcit cum ſudore.

J[n]b[ac] parte ponit ſigna emitritei diuerſicati
ſcorn t[em]p[ora]t et p[rim]o ſcorn principiū et aug[em]en-
tum. ſecundo penes statu[em] tertio penes declinatio
nem, partes patent. Dicit ergo quod quādoſt fiut
principiū et augmentu: ſeſlicet particulare vebes
mentis cōm motionis et alterationis. et p[ro]p[er]ſe qua
do fuerit cōlicatio: aut introitus buijs p[ro]oxiſim
in alteru[em] in buijs modi boza. tunc enim borriſpa-
tio redit plurieſ: ſicur dictu[em] eſt in parte p[re]cedenti
et est statu: ſeſi[que] particularis longinquus: et cum
eſtimatur q[ur] corpus tam caleſactum eſt: et eſt feb-
in statu. ſc[ur] particulari inuenis borriſpationem
redeuntem: et ita accidentia ſunt p[ro]pter pugna[]z
bumo[]z: vt dictum eſt in parte p[re]cedenti. Si eſi
ſimila paroxiſmatiōe vnibus bumozis alter b[uo]z
coalteria inuasiōe moueatur: nō fit pugna: et sta[
tus quidem buijs egritudinis in bo[ris] particula
ribus et vnuiersalibus eſt ante statum flegmatice
et velocit[ia] statu eius: qua[ba] colera velocitat statu[
ſc]legmatis: et tardio[] statu colerice. quoniam cāli-
tas nō expanditur nifi cum labore flegmate t[ar]da-
te: et p[ro]p[er]ſe in primis quando materia eſ cruda.
A[nde] Bale. ſc[ur]o de differentiis ſebzium. Lolerici
velocitatem deinet b[uo]z f[leg]matijs. f[leg]matijs
vero tarditatem et p[ig]riſtia colericius colligit. et fit
eius acuitas apud statum ambobus b[uo]zibus
lam notabiliter caleſactijs. et ſimiliter fit declinat
tio longa: ſeſlicet vnuiersalibus et particularibus p[ro]
pter id quod accidit de stationibus. qua[ba] ſic[ur]e t[in]
perſit declinare: non tamen declinat vniformiter:
qua[ba] ſeſlicet stationes efficit selectatio: id eſt pu-
gna vnibus duarum matereru cum alia. colera eſi
velocitat declinationem: f[leg]ma retardat. et p[ro]
pter b[anc]e recluctationem accidunt stationes. et pa[
rum quidem tepeſcit: id eſt declinat c[ui] ſudore f[eg]
mate probibente. Et eſt credendus quod ſecundā
plurim[us] minus accidit ſudo[]zint emitriteo qua[]n
colerica. et magis qua[]n in f[leg]matica p[ro]pter cau-
sa ab auſten. ſpe dictas.

Et in h[ac]c ſebze dies tertius de diebus
eius eſt ſimilis p[rim]o et quartus ſecundo.

J[n]b[ac] t[eria] parte ponit tertium genus ſigno-
rum ſumpto[]zum ex parte d[eri]u d[ic]eſ: quod in emi-
triteo tertius d[ieſ]e eſt ſimilis p[rim]o et quartus ſe-
cundo: et ſic in toto proceſu dies impar eſimilan
tur inter ſe: et p[ares] ſimiliter ſimilat inter ſe: et im
par[es] diffimilantur paribus. cauſa nota eſt.

Et quandoſt cadit significatione ſup[er] emi-
triteum ex modis diuerſis. nam quandoſt
accidit ex conſuetudinibus: et quandoſt
accidit ex accidentibus.

J[n]b[ac] quarta parte ponit quattuor modos ſi-
gno[]zum. ſecundo p[ro]ſequitur. ſc[ur]o ibi. (Et cauſi[
]) J[n]p[rim]a parte d[ic]it quod ſuper emitritei cadit
significatione ex modis diuerſis, nam quandoſt ſi[
g]nificam? ſuper emitritei ex ſuſtudinib[us]. q[ui]
et accidētibus: quid ſit vtrius statim patebit.

Et cauſus conſuetudinu[em] eſt ſicur ſi in cor-
pore hominis multiplicetur colera et pu-
tredo eius. deinde vtatur delitijs vimitat
erecitia et vtatur cibis de ſpeciebus regi-
minis generantibus f[eg]ma: aut multiplicetur
in corpora hominis f[eg]ma et putre-
do eius. deinde exercitetur plurim[us] et vta[]k

3

## Tractatus

eo quod generat coleram de speciebus regi minis: si fecerit necessarium etas illud in eo ita ut fiat adolescens post pueritiam et dominium humiditatis aut fiat senex post iuventem et acuitate complexionis.

Ibide ponit signa sumpta ex cœsuetudinibus, secu do ex accidentibus, secuæ ibi. (Ex accidetibus ve ro.) In prima parte dicit quod causæ consuetudini num est sicut si in aliquo mkliplicek colera et putre do eius quod forze erit merito complexiòs: aut re gimbinis: deinde vstatur delitijs sicut somno multo multitudine ciborùs et dimittat exercitia et vstatur regiminibus generatibus flegma: sicut accidit de ricis impinguantibus per adeptiones pinguum beneficiorùs cum fuerint pauperes et multum vigi lassent et labozaient ut consequeretur fines opta tum: quipsoptenicolerâ p:to:z tempoze multiplica tam: et propter flegma multiplicat: post facti sunt pinguës incurrit iusto det ludicrio emitriteù ex quo frequêter mo:untur. Similiter accidit e:stra si in aliquo multiplicetur flegma merito regi minis aut cœplexionis: deinde in eo multiplicetur colera per exercitùs et vigilias et regimen ip:ozus multiplicans incurrit emitriteù ambobus bumo ribus simul peccantibus. Similiter accidit meri: to etatis: ut quis fiat iuuenis post pueritâ in tu entute incurrit emitriteum propter flegma refer:atum ex pueritia et colera multiplicatã in iuuen tute. Smiliter accidit: si aliquis fiat senex post iu entutem et acuitate cœplexionis in senectute in: currit emitriteù ex fmitibus caufis. Sec autem dic:ur cœsuetudines. quia consuertu est bos bumezes scom exigentia regiminis et etatis multiplicari. ex quib: simul mkliplicationis est aptus seq emitrite?

Et ex accidentibus vero sicut pulsius et vi:na et procesio eius quod procedit ex vomi tu et egestione et dispositione digestionis: et signa eius: et dispositio sitis: et dispositio ta:ctus: et dispositio horripilationis et rigoris: et dispositioes horar:z et parorismoz.

Ibide ponit signa emitritei sumpta ex accidetib? et primo enumerat ea. secu:do declarat. secuæ ibi. C:pulsius aut. D:icit in prima parte quod accidet: tia quibus cognoscitur emitriteus sunt pulsius uti na extens: cum vomi tu et egestione dispositio egestiòs et signa quibus ip:sa significatur: sicut tactus borripilatio rigo:z. Item indispositioes borarum et parorismozum.

C:pulsius autem fit in ea minoris magnitudinis et velocitatis et frequëtie ch ille qui est in tertiana et còtrarie earùs sunt minores ch ille que sunt in flegmatica.

Ibide declarat signa sumpta ex pulsu dic:es: quod pulsius in emitriteo est min:or tardior et rario:z quã in tertiana: et econtra ma:or velocior et frequen: tio: quam in flegmatica. Eutus caufa est: quia in emitriteo est min:or necessitas euentandi quam in tertiana: et ma:or quam in flegmatica. C:sed con tra: pulsius flegmaticè est frequent:or pulsiu tertia ne: sicut dictum est in capitulo de flegmatica. ergo etiam est frequent:or pulsu emitritei. Soluatur fi:cut solutum fuit superius in cap. de flegmatica.

Et trina ho est tarde digestionis.

Intelligo respectu vrine tertiane et non est tandem tucture quata est in tertiana.

## De signis

Et vomitus est permixtus ex colera et flegmate: et egestio est permipta ex colera et flegmate.

Et vomitus est permixtus ex colera et flegmate: enimiliter egestio. nam talis est materia que dominatur. D:inc accipe quod vomit? in quo flegma est permixtum colere est aliquando peior: quâ vo:mitus colere purior:is: quia vomitus permixtus ex colera et flegmate cadit in signis terrane pure q:eb est salubr:to: quâ emitritea.

Et dispositione autê calefactionis et frigoris et sitis et horripilationis et horarù pa:rorismozù iam locuti fumus q:do oportuit. Ibide succincte loquens de ceteris signis compre benis: sub hoc quarto genere signorum: dicit qu: de dispositione calefactionis et frigoris que accidunt in parorismis emitritei iam locut? est quod oportuit. Et iam similiter de sit: cum superius dicit: quâ est pa:cor:z accidentium: et similiter de borripilatio cum dicit: quod multotiens iteratur: similiter de dispositione borarum: scilicet vntuerfalium et parorismozum cum comparavit in hoc capit:ulo eam flegmatice et colerice. dicens quod status bui:us egritudinis in bo:ris particularibus et vlib: est ante statu flegmatice et tardior: statu colerice.

Et non expectatur statio super Domin: tem duozum humozù ni:si per vincentê ep:gnificationibus. nam si dominatur flegma sunt parorismi longiozes et horripilatio min:or et coartatio et p:op:zie in pulsiu for:to:z et extremitates sunt velociones ad suscipiendum frigus in principijs. egritudinis etтарior:z mundificationis a fuo frigore et sitis est min:or: et vomitus colere min:or et virina vehementioris albedinis et cruditatis et fur:do min:or et etas. pueritia aut senectus et cœplexio corporis significat eam: et similiter cœsuetudo et que currut cum ea. Et si dominatur colera sunt parorismi bzeiuiores et extre mitates velociones ad calefactione et sitis et vomitus colere plus et fur:do magis exuberans. et for:ta:se declinat ad horripilations que est sicut rigo:z et sit:vina vehemètius tin cta: et etas est iuuen:us et cœplexio corporis quando: significat eam. et similiter confue tudo et que currunt cum ea. Et q:ui equâtur duo humores frequéantur significatiòes et est horripilatio pura completa nò rigo:z: et non perueniens ad rigorem.

Ibide ponit signa domin:um humoz:is aut equalitatis. et p:imo ponit signa quando flegma dominatur. secundo quando colera dominatur. tertio quâ do equantur. In prima parte dicit quod non expe ctetur statio: idek firma iudicatio bume:zis peccatis sive dominantis ni:si pervincentem ex significationibus: idek ni:si quando signa vi:nius bume:zis vincunt signa alterius. Nam si dominatur flegma sunt parorismi longio:es et borripilatio est min:or: quare accedit plus ad frigiditatem et coartio in pulsiu for:to:z et extremitates ad suscipiend:u frig? in principijs particularibus egritudinis: et quod tardius mundificantur a frigore et sitis min:or:vo:mitus colere min:or et virina magis alba et cruda: et fur:do:

Quartus

et fudo: mino: et etas pueritie et senectutis: quia in bis magis multiplicatur flegma quâ in fuuètu te: et còplexio: corpo:scilicet flegmatica signifi/ cat eam: et similliter consuetudo patiendi flegma ticam et consuetudo in cibus multiplicatibus flegma: et que cùrunt cum ea: scilicet ars et sexus. Et quando dominatur colera sunt signa bis contra/ ria que patent ex dictis: et quando equantur duo bumozes: frequêtantur significationes: scilicet vtri usc: et est borripilatio pura: id est vera, et comple/ ta: id est forbis non rigóz: et non perueniens ad rigo nec quita: significatur domini colere: et tu fupple nec perueniens ad infrigidatione: quia significa/ ret domini: flegmatis: sed est media: et sic est mul ta mediop: signorum apparitio.

Et quando compositio est manifestio: in periodica et continua quæ plures homi- num appropziant nomine emitritei puri, et est continua ipsa flegmatica est rigóz debi- lioz: quoniam materia extrinseca est colerica: et non est contrarium ei ex parte flegma tis extrinseci cum ea in eo quod necessariu: est de rigóze: sed est debilioz, et fortaſſe ite- ratur in ea frigus et hozipilatio ita vt faciat errare in statu sicut ſcis, et multiplicatur in ea caliditas viscerum et ventris cum frigo- re extremitatum: et fit pulſus vehementio- ris paruitatis et raritatis. Si autem conti- nua est ipsa colerica non fit rigóz: nec ma- gna hozripilatio, et fit pulſus maioz et velo- cioz et angustia vehementioz; et si compo- nuntur due continue non erit rigóz omnino et accidit tertia ne continue vt allieutant an te alleuiatione flegmatice, licet non reheat ante eius reditionem.

G[er]dicponit signa emitritei, et primo veri compo/ ſiti ex flegmatica continua et colerica interpolata. Secundo emitritei compositi ex colerica continua et flegmatica interpolata. Tertio quando ambe ſunt continue. In prima parte dictit quod quando emitriteus compontur ex flegmatica continua et colerica interpolata quem plures appellât emitri teum purum: id est verum est rigóz: quoniam mate ria colerica est exterius que est apta facere rigózes et non babet flegma extrinsecu impediens rigóz: faciendo frigus: sed ille rigóz: est debilioz: propter flegma ſuſſe mixtum cum colera quando erat ſub ſoſza cauſe antecedentis quod fregit acuitatem eius. Et fortaſſe multiplicatur in ea frigus et boz- rripilatio propter fugâ calo:z interius et punctio nem factam a coleræ ita vt faciat errare in statu vt ſcis: scilicet ex dictis in primo genere fignoz: quia quando: corpu caſe fit et apparet p[r]incipius re celiſſe: et poſſa redeunte frigore et borripilatio: constat ipſum non receſſe, et multiplicatur in ea caliditas: scilicet viscerum cum frigiditate extre- mitatum caliditate fugata interius propter noci mentum maxime a flegmate interius putrêce cau/ satum, et fit pulſus vebementem paruus propter flegma intrinſcum ſuffocans calo:z. fit etiam ve bementer rarus in comparatione ad emitriteum in quo: ambe materie putrent intra venas: et etias in comparatione ad illum in quo colera putret in/ tra et flegma extra. G[er] autem continua est ipsa

Emitritei.

F[o]c.lxxxiiiij.

colerica non fit rigóz nec magna borripilatio: qu[ia] materia acuta non peruenit ad membra ſenſib[ia]: sed ſupple fit frigus propter flegma petens membra extrinſeca: et fit pulſus maioz et veloci: propter maſoem necessitatem ſupple et frequen/ tior et auſtia vebementio: propter magnam ca liditatem ſpiritualem. Et ſi componantur due co: tinue non fit rigóz omnino: quia nulla materia pe tit membra extrinſeca ſenſibilità: et accidit tertia/ ne continue vt alleutetur: scilicet ex illa exacerba/ tione ante alleuationem flegmatice, licet non, re deat ante eius reditiones: quia citius redit flegma tica cum reheat omni die, et colerica de tertio in tertium. G[er]siderâdum quod omittit signa emi tritei compositi ex flegmatica et colerica interpo/ latis: quia ſunt ex dictis intellecta, et prope ibi cum dirit. Et quando equantur, et etiam cum dicti de reeditu borripilationis, in bac enim est apta bor- rripilatio frequenter iterat maxime cum ambe co/ ponuntur ſecundu ſemita introitus.

J[de] cura emitritei.

La[x]p.xx.

Eſseſarium est in emitriteo vt vehementem habeas ſo- llicitudinem in euacuando materiam ſecundu ſpecies euacuationis ex ſolutione ventris et vomitu et p[ro]ou catione et ſudatione plus[que] vehementia que est per extinctiuæ.

C[ha]poſt theo:icam emitritei ponti curam eius. Se cundo quia ſebzes composito: p[ro]p[ro]e emitriteus est recidivalis: ponit canonez in cura recidive, ſe/ cunda ibi. in p[r]incipio ſequentis capituli (Recidi/ atio.) Primu capituli in tres partes diuittitur. In prima ponit canonez generalem in cura emitritei. In secunda p[ro]ſequitur et declarat illum cano nem. tertio ponit medicinas convenientes in cura eius. secunda ibi. (Et cum solutiuuis.) tertia ibi. (A[li]dedicine vero.) In prima parte dictit eſſe necel- ſarium in emitriteo vt multum ſis ſolicitus in eua cuando ſecundum ſpecies euacuationis in boc ca ſu oppo[ttunas] : scilicet ſolutio: ventris: venu[ro] p[ro]uocatione vrine et ſudoris et multo magis quâ in extinguendo caliditare ſeb: ille. Duius autem ca nonis cauſa est: quia emitriteus est multum reple/ tionalis: sed n[on] est multu: inflamatiuus.

S[ed]h[ic]cadit

Sed bic cadit dubium diſſuſione di/ gnu: cum emitriteus fit multum reple[ti]onalis et reple[ti]ioni maxime op/ ponatur flebotomía, quare Auſicenna blc non p[re] cip[it] flebotomía. Amplius ſi flebotomía p[re]ci[pi]tur in tertiana et flegmatica: vt patet in capitui/ lis p[re]cedentibus, quare non p[re]cipitur in emitri/ teo ex vtris[que] composito. G[er]dicendum quod flebo/ tomia ſecundum plurimú competit in emitriteo et multo magis quam in tertiana et flegmatica cum ſit magis reple[ti]onalis. G[er]p[et]erea ſicut d[ic]et ſta tim t[im]etur in eo permutatio ad apoſtema intrin/ fecum a quo maxime p[re]ſeruat flebotomía. Auſi: e na tamè oſmiſt loqui de flebotomía beſtatur in/ dulgens: et quia ſatis datur intelligt eius: conue/ nientia per ea que dicta ſunt in capitulo generali curationis ſeb. putridarum. necno per dicta in cu/ ra t[er]tiane et flegmatice.

Et cum solutiuuis opo[ſ]tet vt conueniat digestio niſi ſint ex genere que leniunt natu ram et soluunt et n[on] inquietant ſicut aqua

ij

Tractatus

lubleb cum geleniabim, si fuerit illud quod
superat flegma, et sicut tereniabim; et sira,
cost et infusio tamarindi, et ſzupus viol, si
dominans fuerit colera et sicut quod cópo
nitur er iſtis si fuerit duo húzes quasi pa-
res, et poſt apparitione digestiónis ſi eu-
cuatio fiat húzes cum forſtibus pertransiſt.
In preſenti parte proſecitur cañ. iam dictum
in euacuatíde, et primo per solutíua. Secundo per
vomitíua. Tertio per prouocatíua vīne et ſudo-
ris. Secunda ibi. (Et vomitus iteru.) tertia ibi. (Et
prouocatio.) In prima parte dicit qū opz vt cum
solutiuis conveniat digestio: id est quod oporſervet
materia solutione euacuanda ſit predigesta niſi il
la solutíua ſint ex genere eorum que leniunt natu-
ram sicut aqua ordei et paſſularu et parum caſſie,
et niſi ſint de genere eorum que ſolunt etiam ele-
ctue: ſed non inquietant: id est agitāt materiam ſi/
cutáqua decoctiōs lubleb. 3. iij. cum duab. 3. mel
lits roſ, domināte flegmate et ſicut terentabim. Et
et. R. máne ſyrupt violati ana. 3. j. aſque infuſoſis
tamarindō. 3. iiij. milce diſante colera. Et ſicut qū
cōponti: ex iſtis ſi duo humores fuerint quasi pa-
res. R. lubleb. 3. iij. máne, 3. j. mellis ro. ſyrupt vio
lati ana. 3. j. b. moderni tamé cōmuniter darét. 3. iij.
floris caſſie cum aqua decoctionis prunoz et paſ-
fularum. I. Sed pro notitía dictorum ſciendu quod
aliqua solutia ſunt ſolum lenitúia ſicut paſſule
qú cícus et earu decoctio ſura pínguia. Aliqua vero
cum boc quod ſunt lenitúia ſunt etiá solutíua ele-
ctive ſicut caſſia et manna: et bec ſi dentur in pa-
ca quantitate ſolum leniunt et nō eligunt. in mul-
ta vero elgunt et leniunt. et bec ambo poſſunt ex/
biberi nō premſſis digestiūuis: 1ſ de ſpeciebus ſo-
lutuóz. et quot modis fiat solutio dictum est op
pozitune in capítulo generali curationis ſeb. putri-
darum. Secundo dicit quod poſt apparitione dige-
ſtonis ſi euacuatio fiat cum forſtib: ſicut turbib
ſacomea et ſimilibus nō pertransiſt quin magis
ſuaſt mino:ndo quā noceat a gíſtando, oportet eſi
ſicut dicti: est i capítulo de flegmatica, in bismoz.
bis replettionalibus paulatin digere re et paula/
tim euacuare. Sed quando eſſet completa dige-
stio non diceret pertransiſt: ſed diceret quod eſt re/
gimen cōuenſens: q: illa euacuatio tuuaret abſe
numento notabili: ſed apparente digestióne et
nō completa aliqualiter nocet agitādo, mausus ſi
est tuamentu nocumēto, ídeo dixit pertransiſt.

Et vomitus opoſtet vt ſit iterum secun-
dum humoſe domiſatè aut ex aqua rapha
ni cui ſyrupo acetoſo calido aut ſyrupo ace-
toſo cum aqua calida.

In boc parte ponit vomitíua dícens quod vomit
us fiat secundú humoſe domiſatěs: vt ex ſucce ra
pant. 3. iij. flegmate domiſante, et cùz ſyrupt ac
toſi. 3. iij. aut. iij. cum aqua tepida colera domiſatè
et poſtet eſſe ſy:upus acetoſus succbarin? aut mel
linus secundum erigentiam complexionis bumo-
ris et temporis anni.

Et prouocatio opoſtet vt fiat cum eisin
qui bus eſt equalitas: et cum festinatur in
potando decoctiones ante digestiónem ti-
metur firſen.

In boc ponit canonè in euacuatione per viſnam et
ſudozem. et primo ofſedit qualia debent eſſe. Secu-
do ſeptus ſus ſloru quando ſunt forſta, ſeda ibi.

Decura

(Et cum forſta festinatur.) In prima parte dicit
quod prouocatíua vīne et ſudoris quibus vtimur
nondum completa digestióne debent eſſe equaſia
id est nō forſtia: ſed medoctia, lenia vero debét eſſa
illa quibus vtimur in principio ſicut dictus ſunt in
capítulo generali. Et cauſam addens dicit quod
cum festinat in potando decoctiones: ſcilicet forſ-
tes ante digestiónem: ſes completā timetur firſen:
id est apofema cerebr. 1. Morandi quod medici
ne prouocatíua vīnez ſudoris ſunt calide subſtilis
ſubſtantie: et quāto ſunt forſtiores ſunt calidiores
et magis ſubtilis subſtantie: et ſunt triplices que/
dam leues vt aqua ordei et decoctio ſe. frigidoz. et
boc conceditur in principio nonduz apparente
digestióne, quedā medicores ſicut ſunt aqua deco-
ctionis radicu apij ſeniculi petroſelini. et dec con-
ceduntur apparète digestiōe, quedā fortes: et bec
conceditur cópeta digestiōe ſicut decoctio affart
rubee milij ſolis et ſimilius. Et bíc dicit Bentilis
quod rudes exponiſtes intelliſt per decoctiōes
medicinas solutiuis. Et quod ſic intelligentes du
pliciter errant. Primo quia tam de solutiuis dict
canones completos. Secundo quia deficere ſiſes
tia Auticenne in canone de tempore vſus prouocā
tium, quapropter dicit per decoctiones Auticéna
intelliſt decoctiōes prouocatíua vīne et ſudo-
ris. Conuidentes enim medicine prouocatíua vīr
ne et ſudoris dantur in forma decoctionis vt fluat
in venis. medicine autes ſoluti quarui paru ea
cuat paru ex malo: et plurimis euacuat plurimū et
malo conveniétus dantur in ſubſtācia quā in de-
coctione: vt ſupra dixi in capto de tertiana nō pu-
ra. Cum ergo iſte medicine prouocatíua babentes
fortitudinē aliquā dantur antedigestionē timetur
firſen. 1. apofema cerebr. agitāt eſi materias et ka
ciunt eas fluere ad caput vel ad pect? vel ad alias
partes: co: por: is: ſed ſoli dixit de partibus ſupro-
ribus: quia ita prouocatíua inflāmant et agitant
materias que ascendětes faciunt firſen. Ego autē
credo bunc textum accōmodari et ampliari ad me
dicinas exoluètes que exbibite ante digestióne in-
ducunt apofema agitando materias et faciendo
eas fluere ad locum debito: e ſicut frequenter vi-
di accidisse. et prope in febribus replettionalibus
medicine itac: ſoluètes leniſtor nō eligendo: aut
que licet eligant: nō tamē inquietant poſſunt vari
in principio ante digestióne: ſed eligentes non: ta-
men exoluètes aut leniter exoluètes dantur appa-
rente digestióne, forſtiter autem exoluèentes nō dan
tur niſi completa digestióne. Ademor eſto tamen
ſemp qō eſt melius infra ſubſiſtere qua: erquisiſtis
me euacuare. et ita dico de medicinis prouocātibus.

Medicine vero iuatiuie in via perueniè
te ad statum ad rectificandus materiam et
maturandum ipſam et succurrendum no-
cumentis eius. Ex ſingularibus eſt abſin-
thium verum poſt ſeptimū et apparitiones
digestiūis ita vt ſit romanu quod er ipſo bo-
num eſt. et cum tu festinas cuj eo mouet hu-
mores et nō euacuat eos: cunq similiter fa-
cit accidere anguſtiam et tristitiam et nau-
ſcam: deinde reuertitur ſuper eos cum ſua
caliditate et ericcat eos et cum ſua stiptici-
tate facit eos pigros.

In boc ponit aliquas medicinas: et primo ponit
medicinā vnam simplicem: ſcillicet abſtendbi. Se
cuſo medicinā

Quartus

eundo medicinā Bal. Tertio quadsā compositas
scōa ibi. (Et Bal.) tertia ibi. (Lōpoſita vero) In
prima parte dicit ᶜ medicine ſuuat ſue in via per-
uenſente ad ſtatum: ideſt in augmento ad rectiſſa
dum materiā: ſes mīnozādo materiā et inaturando
ipsam ſes equādo ſubſtantiā eius et succurrēdno
cumentis eius que ſunt boripilatio et meinbezor
deſibilitas. Ex ſimpliſtib? est abſintibiu maritime ro-
manum bene ſeditionatu: etato vis: ipsum ma-
gis ſolutiuu et aperituu eliſe qo est magis ama-
rum. Secuſdo dicit ᶜ abſintibiu debet administra-
ri post ſeptimu et apparitione deſgestionis. no eſi
concedi nifi apparèt qo ergiſtoque coſter poſt ſe
primu consuuit apparere. propterea inter alios
dies marime nominavit ſeptimu. Et caufam red
dens dicit quod cum administra: ipm ante appa-
rationem deſgestiōs mouet būzes 2 non euacuat
eos. et facit accidere anguſtā ppter no documentus
in ſpiritualibus: et tristitiam propter no cum etum
nomacbi et naſuea bumoſibus qui ſunt in ſoma-
co comotis et no eductis: deinde remanens cum
bumoſibus excicca eos ſua caliditate et ſkipticita
et facit ipſos pigros et inepros euacuationem.

Dubitatur vtrù digestione apparète cō-
perat abſintibiu in emitrīteo,
et arguitur quod no: qua: non euacuaſk flegma:cu-
tus maxime neceſſaria eſt euacuatio. ſcōo apparè-
te diſgone aliqua et? pars no eſt deſſa. ergo illus
mouebit et no euacuabit. et ſtr illam excicabit 2 fa-
ciet pigrà. In co ntrariu est Aut. et ceteri doctores.

Pro solutione ſciendu qo abſintibiu
calidu eſt in primo. 2 ſic
cu in ſcōo. ſed ſuccus eius 2 flos et? eſt calidio: acce
dens ad ſcōm. et per ſubſtantiā ſua calidā eſt ape-
ritiuu opitatione et ſolufuſus colere et flegmatis
aquiſo. 2 per ſubſtantiā terres eſt membraz: confor-
tatuu 2 partiu laxaru ſua ſkipticitate pgregatiuu
et confert ſeb. loſi 2 tps 2 ſeb. opitationu: 2 mirabi
lem eſt appetitù faciens. G. ſcōo notandu qo pos-
fumus vt ſuco eius et aqua decoctiōs 2 distilla-
tionis et? 3. ſi ſua ſubſtāria pulueriza 2 trocicſa
ta: alijq damue ipm virtue ſolu cu alijs reb? 2mi
tu 2 cuſt paſſu: et alijs ſm dueras neceſſitates.

His premiſſis ſit bec pria cōclusio. Ab
ſintibiu no puent in pn
cipio ante appariſione deſgestiōs: 2 multa nou-
menta facit agitādo materiā 2 no educendo. 3. ſes
2 remanēs cum materia excicat: 2 facit ipsam tne
ptam euacuati: 2 ſicut dicta ſuit in textu. 3. ſi qua-
ſkiptica no cōueniunt ante deſgestione: 2 ſicut de in-
tentione Aut. declaratu ſuit in ca. ghali curatiōs
ſebzīu putrida: G. ſcōa pclusio. apparète diſgone
succus eius puent: 2 aqua decoctiōs 2 distillatio
nis eius. euacuat nāg coleras et aquoſum flegma
propie succus et aqua decoctiōs et distillatiōs
eius: et cu hoc aperit puocat 2 medra pſoſtat 2 no
facit ſua ſkipticitate materiā neptaz euacuationi
cu tam ſemidigſa ſit. G. Tertia pclusio. cōpleta di-
gestiōe multo magis puent tam in decoctiionb?
quā in ſua ſubſtāria exbitriu: cu materia ſit para-
tiſſima enon: 2 medra indigeat pſoſtatiōe. G. ſed
ſupeſt respōdere ad rōnes adductas in cōtrarium
buīus determinatiōs. Ad primu 2. or. 2 quauius no
euacuet flegma viſcoſum: tam ſuat multuz eu a)
cuando colerā 2 flegma aquoſuz. Ad ſcōm nege
tur pha.na euacuat parte paratā euacuati: 2 cu
illa extra corpus educetur. vnde no poterit excicca/
re residuum materie: nec poterit ipſam facere pi-
grā ſua ſkipticitate: 2 ſi forte faceret aliſd nocumē

Emitritei.

Fo. clxxxv.

t erit multo matus ſuuaentum.

Ct gale. quidē et qui ante eum fuerunt
curavit eos cum aqua ordei in qua eſt ſytus
piperis.

In parte pñti ponit medicinā Ga. ſcōo ponit re
dargutionē Alexādrī etra Bal. tertia ponit erro-
rem Alexādrī: et redarguit ipm. ſcōa ibi. (Et dixit
quida.) tertia ibi. (Jpe quidē.) In prima parte di-
cit: qo Bal. 2 q fuerut ante ipm. 1. bypo. 2 alij cura/
uit. 2 in terapētica ad Blaucones patiēnes emitrī-
teum cum aqua or. in qua eſt virtus piperis. vt. Re-
oz.mundi. 3. 1. piperis. 3. f. aque. 3. xx. buiant ad
apertionem ordei.

Ct dixit quidāprimo: medicop. qo gał.
transſgresſus eſt in alienatione: et tetit: ybi
op5 vt miretur de eo: et no ſcuit qo piper in
ſlämat ſeb. 2 aqua or. pigrā eſcit materiā.
F. ponit Autēna dicta Alexadri vituperātus Ga.
dixit nanc ille qo Bal. alienat et tetit: ſicut illi qui
erant et loquutur: et neſciut quid dicat, vnde mi-
randu eſt de eo: et loquēs interrogatiue dicit non
ſcimus qo piper inſlämat ſeb. 2 aqua ordei infrig-
dando pigrā facit materiā ſupple: ſlegmaticam.

Ct ilſte quidē cōtradictor errauit erroze
qui no appropria: in hac intentiō: imo ca
non datus in adiutorio nature quādo ppa-
ratur ad reſiſtedux huiusmodi materijs eſt
cum medicinis cōpoſitis ex infrigidatibus
et caleſaciētibus vt discernat natura inter
duas virtutes quare occupa: infrigidatiuu
cu ke. et partibus cōdis: 2 caleſactiuu cum
materia: 2 qoſeſt q  curet emitrīteu abſhoc.

J. Bic remouet opinionē Alexādrī primo ostendēs
qo eius erro: eſt erro: ghalis 2 pſutat quodda eius
motiuu vituperādo cum, ſcōo in speciali remouet
quendā erro: eſt eius redarguens eſ cu dicitis ſuis.
tertio ad laudē Bal. mira: de quodā dicto butus
cōtradictiōs. ſcōa ibi. (Et ille quidē.) tertia ibi.
(Amplius mirabile.) In prima parte dicit qo er-
ro: no eſt ſolūn in cura emitrītet: immo ſupple in cu
ra cuiuſcuq morbi in quo eſtigut intentiōes cō-
trarie. in illis enim miſceus medicinas Strarias
cōſidentes qo natura discernat. ſc eo ſubdit: immo
canon datus eſt in adiutorio nature qn prepat ad
reſiſtedu bmōt ſes 3. 2ijs materijs vt cu medicis cō-
poſitis ex iſrigidātib? 2 caleſaciētib?: vt discernat
natura inter duas cōtrarias virtutes: qualiter oc-
cupa: infrigidatiuu cum ſeb. et partibus cōdis:
ſupple et cum materia colerica: 2 caleſactiuu cum
materia colerica: 2 interrogatiue loquens dicit. et
quis eſt qui curet emitrīteu abſhoc.

Ct ſi natura non eſt forſtis ad diſcurren
dum: tunc no ptoſdeſt curatio quocuſq mo-
do fiat: et errauit in alijs modis: allatione
quozum no eſt neceſſe nos incedere via pro
longantium.

J. Dic remouet dubtū: poſſet eſi cōtradicto: dices
re qo natura no eſt potēs ad diſcernēdum inter bec
cōtraria. Respoſdet qo natura no eſt forſtis ad ob-
ſcernendu: tunc no pdeſt curatio quocuſq mo flat
flue fiat cu medicinis miſtis ex cōtrarijs ſcōm opi-
ntone: Bal. flue flat ſcōm modu Alexādrī q. statim
pone: nam vt ſepe dicit u eſt cu deſſicit virtus non
valet curatio. Ultimo dicit qo ille cōtradictor errat

t lii

Tractatus

alijſ modis: quos nō eſt necessarium nobis aſſerre in medium ne ſermo p[ro]ſogetur.

Et iſte quidc cōrtradicto2 dixit: cp op5 yt adminitrētur ſubtiliātia quib' non eſt for2 tis caleſactio: ſicut apiȗ et anetū: et nō ſciuit cp posſible eſt vt piper ifrigideſt minozatio- ne ſui: ad hoc vt frāgatur eius caleſactio et nō abbeuieſt eius ſubtiliatio a ſubtiliatioē apiu plurimi: et ſit aqua 02. adiuuās ipm in faciēdo puenire virtutē eius et deſtruēdo ſu perſluitatē ei': et faciēdo cadere materias ad ipſum vt alleuietur penetratio virtutis eius in eis.

In parte p[re]ſenti ponit opinionem Alexandri in cura emitritei. Secundo ex dictis ſuis probat opinionem Galeni eſſe bonas. ſecuā ibi. (Et nō ſciuit.) In prima parte dicit quod iſte cōrtradicto2 in cura emitritei dicit debere adminitrari ſubtilian tia in quibus non eſt for2 tis caleſactio. ſicut apiȗ us et anetum faciendo ex eis decoctionem. Secundo ex bis verificat opinionem. Bale. interrogatīve vi- cens. Mon ſciuit iſte contradicto2 quod posſible eſt vt piper inſrigidetur minozatione ſut: ad hoc vt frangatur eius caleſactio. et non abbeuiaſtur eius ſubtiliatio a ſubtiliatioe apiu plurimi: id eſt quod p[er]piper potest in tanta quaſitare minozari quod pa- rum caleſa: clet: et tamen ita ſubtiliet ſicut a p[er]p[er]um in quantitate multa. C et ex bis patet quod medi- cina calida qua[ti] gradus: ſicut p[er]piper per minoza- tionem ſut potest caleſacere p[re]cife in ſecundo gra- du: qua[ta] tunc non adminitratur in debita doſi ſe- cundum quod eſt ab autobus graduatum: et ſit aqua 02. deſt adiuuāns ip[er]p[er] et faciēdo per- uenire virtutem eius ad partes diſtantes: et in de- struendo ſuperfluitatem. ſculicet caliditatis eius. et terto2 in faciendo currem materias ad ipſum vt alleuietur penetrat2 o[ſut]tis eius in eis ibumectā do materias et in faciendo eas fluxibiles: vt ſacile patian[em] a p[iper]e et p[en]retet et v[ir]tus ad eas: vbi for[ea]t v[ia] 02. e[pa]l age in faciēdo currem materias ad ip[er]s. 1. ipm currere ad materias. C Et ex bis p[er]rīſio ad rationes Alex. Negat enim Auf. q[p]iper inſi]a mat febrem: ſed natura dirigit p[er]piper ad materias flegmaticam. et negat quod aqua 02. deſt ſacit ma- teriam p[ig]ram: qua[ta] natura dirigit tilam ad par- tes coridis ad inſrigidandum ip[er]p[er]um. Et ſi aqua 02. deſt agit in materiam ip[er]p[er] preparat: vt ſacile patiatur a p[iper]e: et facit alia duo ſuamenta que dixit.

Ampli[que] mirabile ſuit cp ipſe posuit gale. de illis qui igno[rant] cp p[er]piper inſlāmat ſebze et nominat ip[er]p[er]um de illis qui obliuſcetur ab hoc: vbi iudicat de hoc.

Chc autem laudat Galenum in prætifica bi- fus ſcientiæ ſummis laudibus d[ic]ens quod m[ra]ſa- bile ſuit quod iſte posuerit Galenum in numero il- lo[rum] qui igno[rant] quod p[er]piper inſlāmat ſebze5 quasi d[ic]at quod bene p[er]piper eſt caſidum in quar- to: et mirabile eſt. cp ipſe nominet ip[er]p[er]um inter illos qui obliuſcantur alicuus reſ particularis circa quam ſert ſudicium: ideo d[ix]it vbi iudicat de hoc: iſt de alia qu[ia] re particulari, quasi d[ic]at. ipſe ſuit doctiffimus in prætifica et in rebus particularibus ſic uti: bene i[m]p[on]it Auero. d[ic]ens quod multa [no]uit in ramis. pauca in radice.

Decura emitritei

T[en]ſo p[of]ita vero de medicinis quibus op5 in h[ac] h[o]ra y[ti] ſunt ſic ut trocſiſc[ie] de abſin- thio et trocſiſc[ie] de roſis. Trocſiſc[ie] leues boni ad emitriteum. Recipe roſarum. radicum li qui[rit]ie amborȗ ana 3. iii. ter eni ab im. 3. ii. sp[ice] ſucci abſin thii. sp[od]ii omniȗ ana p[ō]dus 3. ii. fiant ex eſtrocſiſci. Trocſiſci alij ad inſlāmationem. Recipe roſarui. 3. vi. ſeminis acetoſe. gummi omniȗ ana 3. iii. amili pon- dus 3. ii. berberi sp[od]ii ſe po[rt]ulace om- num ana. pondus 3. ii. ozagagāti croci sp[ic]e reubarbari omniȗ ana 3. . camphoze p[ō]dus t[er]tie 3. j. fiant trocſiſci. trocſiſci alij bo- ni h[ab]e[tr]ibus h[anc]e ſebze. et prop[ie] quādo cōqueruntur cum hoc de solutione ventris et t[u]ſi. Recipe sp[ice] aromatice p[ilo]aloes croci berberis et ſucci eius omnium ana 3. ii. reubarbari. 5. quattuor sp[od]ii roſarum. cum capitibus ſuis lacc[ie] gummi to[re]ſacti k[ar]abe omnium ana 3. quin[que] ſeminis acetoſe to[re]ſacti. 3. vi. crete romane 5. septem. fiant trocſiſci. Descriptio alia bona. Recipe roſarum rubearȗ 5. vi. berberis gummi ſe- minis acetoſe omniȗ ana 3. quattuor. sp[ice] e[pu]tatorii sp[od]ii amili ſemis po[rt]ulace gra- no[rum] cucumeris omniȗ ana 3. ii. ſeminis endiuie ſeminis uſcute omniȗ ana 3. j. f. ſuc- ci liqui[rit]ie 3. j. lacc[ie] reubarbari amborum ana 3. ſemis aggreſentur illa et fiant troc- ſci. Pillule bone ad h[anc]e egritudinem et om- nes cronicas et ſebze5 ledentes viſcera. et pp[ri]e[que]ndo materia f[leg]matica e[m]agis vincēs. Re. aloes. maſticis mirabolano[2]z ci trino[2]z. reubarbari. ſucci e[pu]tatorii ſucci ab- ſin thii. roſarui rubearum omnium ana. par- tes equales. croci parte2 mediam f[ia]nt p[il]u- lule cum aqua endiuie. Et ſit doſis. 3. ii. cum ſy[up]o acetoſo. Descriptio bona cōueni[es] po[ſt] diſe[ſ]tione[2]. Recipe aloes maſticis ſuc ci abſin thii roſarui omnium equaliter croci 3. f. inſo[mi]mētur pillule cum aqua endiuie. et ſit doſis. 3. ii. cum ſy[up]o acetoſo.

Ib[ic]e Auicen. p[ri]mo nominat qu[ae]ſda medicinas compositas. ſe[do] deſcrib[it] qua[d]sam: et nulla ſita rum conuenit a p[ri]n[ci]p[o]: ſed po[ſt]ch[ar]pu[ra]t di[ſ]geſtio illarum quas deſcrib[it], p[ri]me quattuor: ſunt trocſiſci d[iger]ent[es et] conſo[ra]tāes. ſecunde due ſunt pillule solut[ie] et c[um]iboc conſo[ra]tut[ie]. et p[ra]miſ- cia bas componentia ſecund[ui] plurim[ui] ſunt nota ad inſlāmatȗ. iſt de in qua corera dominatur. reu. iſt de reubarbarum in t[er]tia deſcrip[ione] quam di[ſ]cit conferre in h[ac] ſebze quādo conſingitur: c[ui]s t[u]ſi[que] solut[ione] ventris multa ponuntur cōferen- tia solut[io] ventris: ſed ad t[u]ſim sol[ui] pon[t]ur cro cus et gü[m]t. Lreta romana eſt ſuc[t]no[ra]: ſi loco illius melius eſt y[ti] b[olo] arme. aut terra ſigillata. T[as]p[ima] recepta p[ill]ularu[2]s poſſet argu[us] aloem ſoluere magis p[le]gma qua[] ch[ole]ra[2]. In vi[lt]ima deſcripti[ō]e di[ſ]cit p[pe] di[ſ]geſtonc. ſ. c[ō]p[let]ā. ideo tex. qui[em] e[m]t marginē e[m]lior. I[ſed] b[ic] nota ſin Bentilem

Quartus Derecidinatione. Fo. clxxxvi.

Bentl[ie] q[ui] o[es] bi trociſt et pillule couenentio
res ſunt p[rae]ſa diſegione et factis aliquibus eu[a]
cuationib[us] qua in aliquo alio tpe. licet in augm[é]
to poſt[que] diſegito appuit poſſint competere. Et c[it]
nota eſt et p[re]cedentib[us]. T[ur]a emitiſtei decé eſt/
git intètiones. Pr[ima] ordinat regim[em] ſex rerum,
ſecuſa len t ventrem. tertia flebotbomat. quarta
digrit[ia] qu[ia] euacuat materiâ p[le]b[leg]maticâbe
due debent iterari ſi[mi]l[em] exſentiam. ſexta eſt p[uo]
catio vomitus. max[im]e natura tentate. ſeptima
p[rou]ocatio vina[que] octaua. pu[oc]atio ſudo[ris] nona
mi[b]ez[que] c[o] ſoſtatto. decima accidenti[us] correctio.
T[reg]imen ſex reru[us] debet ad bumid[us] et frigidus
declinare max[im]e dominante cholera. et debet in
pr[inci]p[io] dieta attenuat ſalt[é] per tres diſes: qu[ia]
eſt mo[b]z? repleſionalis. poſt[ea] igroſſar[.] et qua[to]
ma[gi]s accedit ad statu[em] debet ma[gi]s attenuar[.] A
nde in pr[inci]p[io] vn[uer]ſali ſubtrabend[us] eſt vi[
]num regulariter: cu[it] n[ò] obſtet ſu[er]tudo. Libi ſut
debét eſſe mi[xti] cu[il]a diſis et frigidis ſicur medicie
dig[est]iu[e], aut debét eſſe circa p[er]tèrse pot[em] leuiter
ad frigid[us] et bumid[us] declinat[es] et debét e[que] bont[
] et copioſtutmenti[mi]. poſt p[rimos] tres diſes cum
egritudo ſit cronica reliqu[em] regim[em] p[ot] eſſe no[
tum ex regim[em] tertianæ n[ò] pure. T[pr]o ſecunda
intèrione Autc[é]na var[ia]t lentitua ſco[ß] q[ui] mag[is]
p[le]b[leg]ma aut cholera domina[que] intèdens for[te] ad
aliqual[em] materie p[pr]t[em] min[or]ationè ab[ſ]ſagta
tione. et caſſa ch[ia] de ocotione fructu[us] eſt p[pr]tia. et
in p[ro]ceſſu teneat venter, lenſis cum clisteribus.
T[er]tia intèntio eſt fleb[or]b[om]ia que ſi[mi]l[em] plu[
]rim[em] eſt neceſſar[ia] ſi[mi]l[em] ſuit cu[it] mo[b]z?
repleſionalis: et fiat c[ò]ſter ex b[as]ſi[ſica] aut c[ò]ſt: aut
er p[ap]beni: ſi in cauſa eſſet re[te]t[io] menſtruo[rum]
aut emorroydar[us]. T[pr]o quarta intètione ſint diſ[
]get[ia] mixt[ia]: qu[ed]a c[ó]tra cholera: qu[ed]am p[ra]
p[le]b[leg]ma n[ò] fermè[tata]: et debét eſſe in pr[inci]p[io]i[
]ſi[ſua] t[ab]sterſua et par[ui] ap[it]iu[a] poſt[ea] ma[gi]s
ap[it]iu[a]. T[pr]o q[ui]ta intètione etiam solutiu[a] ſint
m[ix]ta euacu[t]ta cholera et p[le]b[leg]ma n[ò] fermen[
tata]: aut e[li]gat vn[ui] ſimpler euacu[as] vtr[us] b[ui]
]rè: et ſepe iter[à]da eſt diſegito et euacuatio: ſicur in
p[le]b[leg]mati[ca] et tertianæ nota. et n[ò] eſt p[per]a[di]
di[u] ad solutiu[a] foſtia. T[pr]ouoecat aut[em] yomit[em] iuxta
ſexta intèntionè ma[xi]me natura inuittate in p[nc]i[
]p[io] cu[it] leuotibus in p[er]ceſſu cu[it] ſoſt[or]tibus q[ui] acco[
]modètur vtr[us] b[ui]os ſi[mi]l[em] exſentia. C[Sept]ima
intètio: f[ra]p[rou]ocatio vina[que] p[ri]ſic[em] cu[it] decoctiò[e] ra
dic[em] ap[ii] ſeniculi et ſem[ina]t[em]tui. et ſi opus ſit
ſo: t[io]t[em]: b[us] add[itu]r in decoctiò[e] radices ſparagi.
et pon[ar]t mag[is] cauſa aut minu[m] ſi[mi]l[em] exſen
tiá b[umo]ris domi[n]at[is]. T[pr]ouocatio aut[em] ſudo[
]ris iuxta octaua intètionè p[ri]ſic[em] cum aqua ord[em]
cui par[ui] vini ſubtilis ad di[mi] p[ore]: et ſuma[que] cali[
dum inſirmo bene p[ani]s coopto. C[Ad]eb[ez]que aut[
]coſo[t]atio iuxta non[am] intètionè p[ri]ſic[ur] cu[it] troci[
]ſi: s[ci]s i textu deſcriptio. Jt[em] cu[it] aromatico roſ. dyas
[ro]don abbatis ſim d[omi]tui b[ui]os d[omi]nti. C[Lo]ri
gank[em] aut[em] accidèntia iuxta decim[am] intètionè ſim ip[
]ſo: ſu exſegi[t]i: ſed iter cetera ſuccurra[que] caſu[m] appe
t[itus] max[im]e cu[em] egritudo eſt longa.

De recidivazionee.

Lap. xx.

Eciduatio est deterior radice.
T[pr]imo ponit iudicium. ſebat dat cauſa
rela in curatione. ſe coa ibi. (Et conſi[
lum.) In p[ra]ma p[te] d[ec]it q[ui] reciditua est deterior
radice ſua: cu[li]us cauſa eſt. qu[ia] inuenit virtutem
debeilem.

T[et] consiliu[us] quid[em] eſt ut in ea n[ò] ſiat in-
ceptio ad curand[um] donec maniſest[em] ſit mo-
dus egritudinis. n[à] ſi[mi]l[em] plurim[em] eſt ſeu[a].
T[he] c[it]o[re]t q[ui] coſiliu[us] eſt q[ui] medicus n[ò] incipiat
curare ip[s]am niſi p[rim]o ſit maniſest[em] modus egris[
tudis. t[n]iſi p[rim]o ſit nota cauſa reciditue, et q[ui] egris[
tudo et qua[ta] ſit in cóparatiòe ad virtutè: n[à] ſim
plurim[em] eſt ſeu[a]. et p[pr]t[em] c[ui] eſt a cauſa intrinſeca
cui veriſimiliter cauſa tlla iitrinſeca ſit for[ti]ſis et iue
n[ati]t virtutè debile. Et nota q[ui] licet b[oc]conſiliu[us] ſit
generate non ſol[u] in reciditua: ſed in quacunque ſe-
bre: imo in quacunque egritudine iuxta Autic. in ca[
p]itulo generali curationis ſeb. c[ui] inquit. Et ſeſta[
q[ui] n[ò] e[que] tib[us] poſſible[em] cures ſe. niſi poſt[em] cogno[
]ueris ca[m]: attamè p[ro]pri[e] ſeruand[us] eſt in recidit[
]ua in qua e[pr]cedèt iegritudine virt[e]t eſt ſacta de
bilis. et qua aliquando in pr[inci]p[io] licet recidit[
]ua appareat leu[i]s eſt tamen p[ra]u[a] occulta p[ra]uat
tate. Si igitur multiplicas remedia et p[pr]t[em] no[
]tada ſicur medicin[am] solutiuam de[te]gik malit[ia] et
]mo[ſtur] infirmus et tu eris inſamatus ab[ſ]ſag tu[]
culpa. p[cede] igitur cu[il] lenibus ſicur in clisteribus
ſi opus eſt euacuatio[e] et attenua dieta donec ma-
niſesta ſit tibi egritudo et cauſa eius. n[à] que pen-
dena cauſa extrinſeca e[que] leu[i]s. que vero cauſa in-
]trinſeca e[que] for[ti]ſis ſim plurim[em]. T[he] c[it]omitro solu-
tion[em] q[ui]tionis an reciditua et ſua radic[em] ſit vna egris[
tudo. qua[ta] de bac d[ici] quanti[em] e[que] opor[tu]n[u] in que-
ſtione de majoritate mo[b]i. et eius solutio ma[gi]s
pertinet partit t[he]o: zice. T[ur]a reciditua eſt eadem
ſi[mi]l[em] plurim[em] cum cura ſue radicis. veru oportet
nos eſſe ma[gi]s sollicitos de [h]rute cu[em] ſit debilio[em];
et labo: re[re]t reciditua cauſa amoueatur.

T[et] in b[oc] finitur expositio ſen p[ri]ſme quarti ca[
nioni] Autic[em]. e[di]ta per. d[om]ag[istr]u Joann[em] D[er]
culand[us] Aerona[em]e[m] doctore e[que] famoſſimil[u]. E[pr]ſi[n]
boni[ſt] viri Aincint[u] de por[tonar]iis de tridino
de moſteſerrato Lugduni cauſa anno d[omi]n. 1518. in
c[ed]ibus Jacobi myt ſexto menſis Decèb[ris] die.

Registrum.

A B L D E F G H I J K L M N O P Q R S
T A X Y Z T Omnes ſunt q[ui]erniones exceptis
Z et qui terniones ſunt.

H[erc]ulo eo[na]rp[ul]bus geniſtus ſacra ſara Joamni
Dec]statut merita p[ro] p[ietate] patri.

I[le] vit Hypocratem medicas et Apollina vicit.
At[em] ſuit n[ò]tro tempore verus apſis.

Doctrina p[re]clara ſue monumenta reliquit[em]:

Multa[que] per doctos ſcripta Joamni sunt.

L[oci]cibus ſeb[em] p[es]ſes cunctos[que] nocentes
Lo[por]ibus morbos ſcripſt in orbe tribus.

P[ul]c[b]a ſalutifero Aerona exultat alumn[us].

Duius enim medicam mundus adorat opem.

Sub duce quem borso clarum Ferraria vidit:

Fata[que] corpus babent: cetera cuncta deus.

Inſiis.

Index

Inder capitû in Sen pîma qrti canôis Bui
cenne contento zum.

Primi tractatus capita.

<table><tr><td>De descriptione febris.</td><td>Lap.f.fo.ij.</td></tr><tr><td>De preparatis ad febres.</td><td>ca.ij.fo.ix.</td></tr><tr><td>De boris feb:sum.</td><td>ca.ij.fo.x.</td></tr><tr><td>De temporibus febrium.</td><td>ca.tijj.fo.rj.</td></tr><tr><td>De caufis effimere omnis speciei.</td><td>ca.v.fo.xx.</td></tr><tr><td>De lignis effimerarû in generali.</td><td>ca.vf.fo.xxij.</td></tr><tr><td>De lignis permutationis effimerarum ad alias febres.</td><td>ca.vij.fo.xxiij.</td></tr><tr><td>De curatiõe gñalt feb:tiu effimerar.</td><td>ca.it.f.xxiij.</td></tr><tr><td>De lignis trâfit? effimere i alias feb.c.viiij.f.xxiij.</td><td></td></tr><tr><td>De speciebus febriseffire mere.</td><td>ca.x.fo.xxv.</td></tr><tr><td>De feb.effi.ex angustia et lignis et? ca.nj.fo.xxvj.</td><td></td></tr><tr><td>De cura effime.et q in culuscung effime.cura ex/guntur intentiones.</td><td>ca.xij.fo.xxvj.</td></tr><tr><td>De feb.effi.ex triftitia.</td><td>ca.xij.fo.xxvj.</td></tr><tr><td>De feb.effi.ex cogitatiõe.</td><td>ca.xiiij.fo.xxvij.</td></tr><tr><td>De feb.effime.ex tra.</td><td>ca.xv.fo.xxvij.</td></tr><tr><td>De curatione eius.</td><td>ca.xvj.fo.xxvij.</td></tr><tr><td>De feb.effime.ex vigilijs.</td><td>ca.xvij.fo.xxvij.</td></tr><tr><td>De curatione eius.</td><td>ca.xviiij.fo.xxvii.</td></tr><tr><td>De fe.effi.ex somno et quiete.</td><td>ca.xix.fo.xxvii.</td></tr><tr><td>De curatione eius.</td><td>ca.xx.fo.xxvii.</td></tr><tr><td>De feb.effi.ex gaudio.</td><td>ca.xvj.fo.xxvii.</td></tr><tr><td>De feb.effi.ex timo:ze.</td><td>ca.xxii.fo.xxvii.</td></tr><tr><td>De feb.effi.ex labore.</td><td>ca.xxiiij.fo.xxvii.</td></tr><tr><td>De lignis eius.</td><td>fo.xxvii.</td></tr><tr><td>De cura eius.</td><td>ca.xxiiij.fo.xxvii.</td></tr><tr><td>De feb.effime.ex euacuatone.</td><td>ca.xxv.fo.xxvii.</td></tr><tr><td>De curatione eius.</td><td>ca.xrvj.fo.xxi.</td></tr><tr><td>De feb.effime.ex dolore.</td><td>ca.xxvii.fo.xxi.</td></tr><tr><td>De cura eius que fit ex dolore.</td><td>ca.xxviiij.fo.xxi.</td></tr><tr><td>De feb.effime.ex fincopi.</td><td>ca.xxix.fo.xxi.</td></tr><tr><td>De lignis eius.</td><td>fo.xxi.</td></tr><tr><td>De cura eius.</td><td>ca.xxx.fo.xxi.</td></tr><tr><td>De feb.effime.ex lante.</td><td>ca.xxxi.fo.xxi.</td></tr><tr><td>De cura eius.</td><td>fo.xxi.</td></tr><tr><td>De feb.effime.ex fiti.</td><td>ca.xxxii.fo.xxi.</td></tr><tr><td>De cura eius.</td><td>fo.xxx.</td></tr><tr><td>De feb.effime.ex oplatione.</td><td>ca.xxxiiij.fo.xxx.</td></tr><tr><td>De lignis eius.</td><td>fo.xxxj.</td></tr><tr><td>De cura eius.</td><td>fo.xxx.</td></tr><tr><td>De feb.effime.ex nauſatua ſatietate et reple/tonc.</td><td>ca.xxxiiij.fo.xxxi.</td></tr><tr><td>De lignis eius.</td><td>fo.xxxii.</td></tr><tr><td>De cura eius.</td><td>ca.xxxv.fo.xxxii.</td></tr><tr><td>De feb.effi.fequëtb' aſpata.</td><td>ca.xxxvj.fo.xxxii.</td></tr><tr><td>De lignisfeb.effi.apata sequëtiu.</td><td>fo.xxxii.</td></tr><tr><td>De curatione eius.</td><td>fo.xxxv.</td></tr><tr><td>De feb.effime.ex terrestreſtate i. quâdo cutis fit dura vt teſta.</td><td>ca.xxxvii.fo.xxxv.</td></tr><tr><td>De feb.effi.ex calo:ze.</td><td>ca.xxxviiij.fo.xxxv.</td></tr><tr><td>De ſi-ntis eius.</td><td>fo.xxxv.</td></tr><tr><td>De cura eius.</td><td>fo.xxxv.</td></tr><tr><td>De feb.effi.ex ſolidita te, ex aqæ ſkpticl, c.xl. f. xxxvj.</td><td></td></tr><tr><td>De lignis eius.</td><td>ca.xl.fo.xxxvj.</td></tr><tr><td>De cura eius.</td><td>fo.xxxvj.</td></tr><tr><td>De feb.effi.ex vino.</td><td>ca.xlii.fo.xxxvj.</td></tr><tr><td>De feb.effi.ex cibis calidis.</td><td>ca.xliii.fo.xxxvj.</td></tr><tr><td>De cura eius.</td><td>ca.xliiiij.fo.xxxvj.</td></tr></table>

Tractatus ſecundi qui eſt de ſebribus pu
tridis in vnuerſali capita.

<table><tr><td>De caufis putredinſ.</td><td>Lap.f.fo.xxxvj.</td></tr><tr><td>De lignis ſeb putredinſ.</td><td>ca.ij.fo.xli.</td></tr><tr><td>De lignis ſebris inſeparabilis.</td><td>ca.tij.fo.lij.</td></tr><tr><td>De ſebus in quibusdam qæ differüt ſebres putre<br/>dinſ:et còlcant in quibusdam.</td><td>ca.tij.fo.lü.</td></tr><tr><td>De ſignificatiorib? accidentiu ſebriu.</td><td>ca.v.fo.lüij.</td></tr><tr><td>De lignis rigoriſ:frigoriz:boriplationis: et fra<br/>ctionis.</td><td>ca.vf.fo.lv.</td></tr><tr><td>De intentionibus ad curationes vnuerſales ſeb<br/>brizum putridarum.</td><td>ca.vij.fo.lk.</td></tr><tr><td>De cibatiorc ſebricitatiu i gñali.</td><td>ca.vij.f.xxxvii.</td></tr><tr><td>anon in dando in potu aquam ordet et strupum<br/>acetoſum.</td><td>ca.tk.fo.xctij.</td></tr><tr><td>De curatiòib? ſeb:tiu acutar.</td><td>ca.x.fo.xcv.</td></tr><tr><td>De rememoracione accidentiuz que in acutis ſeb<br/>bribus ſiunt.</td><td>ca.xf.fo.xcvii.</td></tr><tr><td>De regimine frigoriz et boriplationis cù ſup<br/>perſuunt.</td><td>ca.xii.fo.xcvii.</td></tr><tr><td>De regimine ſudoris in ſebribus.</td><td>ca.xiiij.fo.xct.</td></tr><tr><td>De regimine flux? nartu ſupersluic.</td><td>ca.xiiij.fo.xct.</td></tr><tr><td>De regimine vomitus qui ſebrientibus accidit.</td><td>fo.c.</td></tr><tr><td>Lapiſtulum. rv.</td><td>fo.c.</td></tr><tr><td>De regimine fluxus ventris qui ſebrientibus ac<br/>cidit.</td><td>ca.xvj.fo.cj.</td></tr><tr><td>De regimine fitis ſupersflue eorum qui ſeb:tiu.</td><td>fo.c.</td></tr><tr><td>Lapiſtulum. rvii.</td><td>fo.cj.</td></tr><tr><td>De ſomni profunditate que ijs qui ſebriunt ac<br/>cidit.</td><td>ca.xviiij.fo.cj.</td></tr><tr><td>De grauſitate capitum eorum qui ſeb. labozant.</td><td>fo.cij.</td></tr><tr><td>Lapiſtulum. xix.</td><td>fo.cij.</td></tr><tr><td>De inquietudine babentium ſeb.et aliozum. La<br/>pitulum. xx.</td><td>fo.cij.</td></tr><tr><td>De dolore ventris qui ſebrientibus accidit.</td><td>fo.cij.</td></tr><tr><td>Lapiſtulum. xxi.</td><td>fo.cij.</td></tr><tr><td>De aſperitate lingue ſebrientium.</td><td>ca.xxxii.fo.cij.</td></tr><tr><td>De ſternutatione afflidua ſebrientibus accidere.</td><td>fo.cij.</td></tr><tr><td>Lapiſtulum. xxiij.</td><td>fo.cij.</td></tr><tr><td>De regimine doloris capitis ſebrientibus acci<br/>dentis.</td><td>ca.xxxiiij.fo.cij.</td></tr><tr><td>De tuſt ſebrientium.</td><td>ca.xrv.fo.cij.</td></tr><tr><td>De deſtructione appetitus eozii.ca.xxxvj.fo.cij.</td><td></td></tr><tr><td>De bolímo eozum.</td><td>ca.xxxvii.fo.cij.</td></tr><tr><td>De nigredine lingue eozum.</td><td>ca.xxxviiij.fo.cv.</td></tr><tr><td>De appetitu eorum canino.</td><td>fo.cv.</td></tr><tr><td>De fincopi que ſebrientibus accidit.</td><td>Lapiſtum<br/>lum. xxi.</td></tr><tr><td>De conſtrictione anbelitius ſebrientiu.</td><td>fo.cv.</td></tr><tr><td>De vebementia tritittie ſebrientiu.</td><td>ca.xxxj.fo.cv.</td></tr><tr><td>De difficultate deglutendi que accidit eis.</td><td>La<br/>pitulum. xxxi.</td></tr><tr><td>De frigorize, extremitatü qb eſt accidit.</td><td>ca.xxxiiij.f.cvj.</td></tr><tr><td>De ſebribus ebolicis.</td><td>ca.xxxiiij.fo.cvj.</td></tr><tr><td>De tertiana abſoluta et nominatur triteus.</td><td>La<br/>pitulum. xxx.</td></tr><tr><td>De differentia inter tertianam puram et non pu<br/>ram.</td><td>fo.cvi.</td></tr><tr><td>De lignis tertiane continue.</td><td>ca.xxxvii.fo.cix.</td></tr><tr><td>De cura tertiane pure.</td><td>ca.xxxviiij.fo.cix.</td></tr><tr><td>De cura tertiane no pure.</td><td>ca.xxxix.fo.cxi.</td></tr><tr><td>De ſebre caufon et è ſilla que nominatur faricos.</td><td></td></tr><tr><td>Lapiſtulum. rl.</td><td>fo.cv.</td></tr><tr><td>De lignis eius.</td><td>ca.els.fo.crvj.</td></tr><tr><td>De cura cauf ontidis.</td><td>ca.xlii.fo.crvii.</td></tr><tr><td>De ſeb.sanguinis.</td><td>ca.xliiij.fo.crvii.</td></tr><tr><td>De lignis eius.</td><td>ca.xliii.fo.crvii.</td></tr><tr><td>De cura ſebrium sanguinis.</td><td>ca.xlv.fo.crvii.</td></tr><tr><td>De ſebre plegmatica.</td><td>ca.xlvj.fo.crv.</td></tr></table>

## Capitum et

De signis pblegmatice piodice. La.xlvij. f.ckxv.
De signis pblegmatice inseparabilis et est illa q
noiatur latica. Lap.xlvij. fo. cxxix.
De febriz? q com plurimù sunt de gne pblegma
tica: aut ad klaticas reductiles.ca.lxix.fo.ckxix.
De febre in qua occulta frigus et apparet in ea
calor et est empialos. Lap.l. fo. cxxx.
De signis buius febris. Lap.lj. fo. cxxx.
De feb. q liparia vocatur. Lap.lij. fo. cxxxij.
De feb. in qua fit vnaqueq duaruz rerum in vno/
quoq duoium locoqu. La.lij. fo. cxxxii.
De feb. fincapali bumozsa. Lap.lliij. fo. cxxxiiij.
De feb. fincapali minuta. Lap.lv. fo. cxxxiiij.
De fe. diurna et noctema ad klaticis.ca.lvj. f. cxxxiiij.
De cura pblegmatice ad alarum febrizum de qui/
bus superius meminit. Lap.lviij. fo. cxxxiiij.
De cura pblegmatice continue que latica nomi/
natur. Lap.lviiij. fo. cxxxix.
De cura empialos et liparpe.cap.lx. fo. cxi.
De cura feb. cu fincopi et bumozsa.ca.lx. fo. cxi.
De cura feb. cum fincopi. Lap.lxj. fo. cxiij.
De regimine nocturne et diurne. Lap.lkij. fo. cxiij.
De quartana periodica. Lap.lkiiij. fo. cxiij.
De signis quartane periodice. Lap.lkiiij. fo. cxiij.
De cura quartane periodice. Lap.lkv.fo. cklxij.
De rememorazione solutuorum quibus indiget
post cibationem. Lap.lxvj. fo. cklxix.
De cibazione patiendi quartan. ca.lxvj. fo. cklx.
De cura quartane còtinue.ca.lxviiij. fo. cl.
De febre: sektana:septana: q filibus. ca.lxix.fo. clf.

### Lapita tractatus tertij qui est de febribus ethicis.

De feb. etbica. Lap.s.fo.clxiij.
De signis etbice absolute. cap.ij.fo.clv.
De signis adubul. cap.ij.fo.clvij.
De cura etbice. cap.iiij.fo.clviiij.
De rememoratioe medicinarium infrigidantium
etbicos. ca.p.v.fo.clviiij.
De rememoratioe medicinaum bumectantium
eos. cap.vj.fo.clix.
De cibatione babentù etbicam. cap.vij.fo.ckf.
De succurrendo dispositionib' sequentibus etb
cam. ca.yij.fo.ckf.
De etbica senectutis. cap.tx.fo.ckrj.
De signis etbice senectutis. ca.x.fo.ckrj.
De cura etbice senectutis. ca.xf.fo.ckrj.

### Tractatus quarti qui est de febribus pesti
lentialibus et q sunt eis homogenea vario
lis et mozbillis capita.

De febre pestilentiali. Lap.s.fo.ckrj.
De signis febris pestilentialis. ca.ij.fo.clv.
De signis pestilentie aeris. ca.tij.fo.ckrviij.
De curatiòib' febrù pestilentiali. c.tij.f.ckrviij.
De pzeruatione a pestilentia. ca.v.fo.cklr.
De variolis. ca.vf.fo.cklr.
De signis apparitionis variolaru.ca.vij. f.ckrj
De morbillo. cap.viiij.fo.ckrj
De signis salutis eius. ca.tx.fo.ckrj
De cura variolarum. ca.x.fo.ckrj
De obseruatione mèbrorù et defensiòe eor.a nocu
mento variolaru et morbilli. ca.xf.fo.ckrviij.
De eradicatiòe veftigtoz variolara.c.tij.f.ckrviij.
De febribus apostematum. cap.xij.fo.ckrviij
De signis fe.apatu et ipaz indicijs. c.tij.f.ckrj
De cura feb.apostematum. ca.xv.fo.ckxx.
De dispositiòb' febrù disposita.ca.rvj.fo.ckr
De emitriteo. ca.rvj.fo.ckr
De signis emitritei. ca.rvij.fo.ckrxiij.

## Dubiorum.

De cura emitritei. ca.p.xr.fo.ckrxiij.
De recidivazione. ca.xx.fo.ckrviij.

Finis Indici seu Tabule omnia capita in
Jen pina qrti canòis Auicè. còtèra ea ferie
et ordine quo explicantur complectentis.
Inder dubiozù in expositio Johannis
Herculani contentozum.

Atrù febris sit calo: superabundans. fo.ij.
Atrù feb. fit calo: extraneus extraneatione oppo
sita sanitati an vite. fo.ij.
Atrp. fe. fit calo: addit? calor? naturali: vel fit calo
naturalis piz? existèss.nùc fact? extrane?: vel fit ag
gregatù er. ytroq. fes addito et pexistète. fo.ij.
Atrù coz: fit primù subfectù febris. fo.iiij.
Atrù feb. existèss. i corde pcedat ab eo mediàtib
spù et sàguie p venas et arterias i rotù corp?. f.v.
Atrù diuìsio feb. ab Aut. posita fit sufficièss. f.viij.
Atrum queliber feb. specticek et denoietur corb m
subfectù calefacti effe in corde. fo.ck.
Atrù diuìsio feb. in effimeras: bùozales et etbicas
sit per differentias essentiales. fo.viiij.
Atrù feb. fit morb? còposit? ex calido et ficox. f.viiij.
Atrù corpa calida et bùida sint ad febzes ceteris
paratòza. fo.ix.

Lum sint nouè còplexiones: octo distêperate: qua
tuo: simplices. fes cala tini: frida tini: sicca tini: bu
bata tini: q tuo: distêperate: opo state: calida et bùda
calida et sicca: frida et bùda: frigida et sicca: et nona
est téperata: hystersis: partrateates: qre Aut. gdua
uit solù fer et omisit frigidâ tini: siccam tini: et tem
peratam. fo.ix.
Atrum qlibet morbus baveat qtuor tépoza. fo.x.
Atrù còtingat egrù mori in declinatione vnfiuer
sali vi morbi illius cuius est declinatio. fo.x.
Atrù i principio vlii: posint appere signa máikesta
digestiónis aut dispositiòs: partrædegont. fo.x.
Descriptiòs tépozù posite ab Autcè: an sint tépo
rum vnfiuer saltum aut particulariù. fo.xij.
Atrù porisimt breues lignificet morbù br euè: et cò
sequenter statu effe propter quum: et similiter econ
tra lignificet parorisimi longi. fo.xij.
Atrum in principio exercbatione febrizù còtigua
rum posit accidere typus. fo.xv.

Atrù fit possibile febres interpolatas in principio
fuor porismor incipere fine typo. fo.xv.
Atrù feb: isputrida salubris pèdes a materia nò
reductibili ad benignù fit mato: morb? i statu q in
augmèto: et mato in augmèto q in principio loquè
do de bis tipb? difficiis penes alATIONE materie
nò aùt penes accidètia: nec morbi eentia. fo.xvij.
Atrù effimera fit morbus factus. fo.rrj.
Atrù effimera fit putrida. fo.rrf.
Atrù effi. posuit plugt cù putrida vel etbica. f.rrf.
Atrù digo apparès in virina i principio i toto pces
fu. feb. fit lignù sufficièss ad cludèdu effi. fo.ckrj.
Atrum effimera baveat quatuor tépoza. fo.xxiij.
Atrù aliqua effimera fit morialis. fo.xxiij.
Atrù feb. effime. fit porismalis vel piodica. fo.rrx.
Quare ex corrupta digestione epatis nò generat
febris effimera. fo.rrxij.

Atq dyatri dipipereò puentat i cura fe. effi. ex nau
seatiua fati etate et repletioe puentetis. fo.rrxij.
Dùo pulb? fit mktu velor ipo existète mktu debill
et arteria facta perACCITATE: nobediètte. fo.rrvj.
Que sint putredis cause: et quomodo differat a se
inucem. fo.rrxvii.
Atrum morus: balneatio: sol calidus: et calefacte
tium Symptio sint cause putredins. fo.rrxvii.

fobus
ethyre

fobos
pilamides

fobos
Apolymorpha

2 Capitale

Index

Atrum putredini fit semp adjuncta opilatio aut probibita transpiratio. fo.lxxvij.

Atrum spue possit putrefier. fo. xxxix.

Atrù fàguis possit putrefieri extra venas. fo. xxxii. Quare Autc. non fecit mentionè de languie quas periodù feruet cuë putret extra venas. fo. xxxix.

Atrum per cutucuncb bumoris putredinè possit fierit continua concluſa. fo. xl. Atrum putredo ventat semp tpe paroriximi. fo. xl. Atrù incipiente rigore a materia qnon putreat: et poſtura putrebit: faciet febè: porixim incipiat icf pienterigore: et quando coartatur pulſus: aut fo/ lum quando incipit febis. fo. xli.

Atrù porixim colc citi: redeat postim: flat. f. k. liij. Atrù febis colcayel melica tuc debeat facile ver ti in languineà vel flaticaz fi bûzes ſint vicini et ratione buſus tranſeat bumò vicin in. putredinè cum illi duo bumores maxime in venis domiſen tur. fo. xliij.

Lù ifrigidatur extrema pp fugà caloſis iteri?: ad quas ptes tèdit calo? ille fugat? intert?. fo. xliij. Atrù ex ideo bito regimè ſer rez nò naturaliij poſ fit in buiano cospè accidere putrefactio. fo. xlv. Atrù p affignàdis cauſis piodicatiòis pter cau/ ſas manſtetas ſit neceſſaribus in vnoquocb bûze ponere pprzetatè occulta individualè: aut ſpecifi cam q determiningata piodo moueant vt puta ſla quo tidie: cholera de tertio in tertium. fo. xlvf. Atrù febis putrida poſſit eè abſcò cauſa. fo. xlix. Atrù ſemper in pincipijs febrium putridarù ſiant pulſus veloces. fo. l.

Atrù principiij plongèk in tertiana: status in con cluſa: et declinatio in quotidianà. fo. lliij. Atrù forituito virtutis expulſiue q est in lacertis ſit cauſa rigore. fo. lvf. Atrum maiores rigores ſiant a cauſa frigida q a cauſa calida. fo. lviij. Atrum ſanguis et ſpiritus in rigore debeant mit ſt ad cutem et muſculos extrinſecos. fo. lviij. Atrum inchoante rigore perducente ad febrè in/ cipiat febis. fo. lviij. Atrù humo: calidus ppter ſua modiſcationè ſit cauſa frequentis rigoreſ. fo. lviij. Atrum rigor ſiat ab bumore et proprie cum eſt ſalſus. fo. lviij. Quare Auicen, non dixit de modiſcatione mate/ rie frigide. fo. lix.

Lù Autcèna dicit modiſcationè eè apud pànticu/ lù regentè iteri? de quo pànticulo intelligit. fo. lix. Que ſunt cauſe rigoreſ prier ſupraſcriptas ab Auicen. fo. lix. Atrum ſit piroz intentio ad cauſam q ad febrem aut ecstrà. fo. lxi. Atrù diſgestio debeatur cauſe antecedenti an con ſuncce. fo. lxi. Atrum ſint eadem diſgestiva cauſe antecedentiſ et ſonſcute. fo. lxi. Atrù diſgestio i tuatuo pcedat igrossàdo. f. k. liij. Atrum diſgestiuu ſcom plurimù ſit calidù. fo. lxiij. Atrù euacuàtia ſint ſcom plurimù calida. fo. lxiij. Atrù zuccar roſatù duentat in pincipio putridar/ nondù diſgesta aut minorata materia. fo. lxyi. Atrù medic? debeat euare in die poriximi. fo. lxyi. Atrù i qilz febze buòzali: ppetat flomia. fo. lxyiij. Si firupus acetoſus ſimpler cuè decoctione apit q firupus acetoſus poſſit: aut orixim poſſut qne ſat in principio: qn exbibêbus erit firup? aceto/ sus ſez succarin? aut mellin? qui est: puocatiuus minus q minus apitius; cuè notabilliter apientia

Atrù fabule

Questionum.

Atrū fabule remouëat pfunditare somnt. fo.qf.
Atrum in statu parorſimi tertiane pulſus ſit ma
gis diuerſus quam in temporibus precedenti/
bus. fo.cviij.

An poſt tres períodos cōueniat flebotbomia
in tertiana. fo.ex.

Si eſſer duplex tertiana parorſimās omni die qd
eſſet factendum. fo.ex.

Atrū patiēs tertianā nō purā debeat vna die ci/
bari ſez in die qutetis: altera vero die oino abſt/
nere ſez in die parorſimi. fo.cxtij.

Atrum vomitus poſt cibum debeat fieri natura
non inultante. fo.cxtij.

Atrū cauſo pèdeat a colā vel a ſlate falſo. fo.cxyj
Atrū ſit poſſible cauſonē eſſe nō putridū. fo.cxyj

Atrū cauſonis materia ōtineā tīmi locis. fo.cxyj
Atrum lac in ſtomacho ſinfantis patiētis cauſo/
nem corzumpatur ad acetoſum. fo.cxyij.

Atrū ſit via pcozdie inter Auicennā dicentē cum
alíquo inſtāt et tépoze puſſilo dari ſebre ſanguí/
neā a putredine ſanguis: et Balenū qui opinat?
ēnō fieri ſeb ſanguis a putredie ſanguis. fo.crxj
Atrū ſebis ſanguínea putrida neceſſario ſequa
tur ſanguíneam non putridam. fo.cxx.

Atrū epigmastiens babeat quatuor: tempora pe
nes accidětia conditſtincta: et an duret per ſolum
inſtās: quid ad et? p[er]cipit ſi neceſſartū. fo.cxxf.
Atrū ſit poſſible ſebre? durare p[er] inſtās. fo.xtf.
Atrū ex alíquo buóre p[er]ter ſanguínez poſſint ſi eri
augmastiens: epigmastiens ā omotenus. fo.cxxf.
Atrū in finoeba ſolum debeat fieri flebotbomia
in principio. fo.cxxrii.

Atrū liceat in finoeba flebotbomare vſp[er] ad ſin/
copim. fo.cxxiii.

Atrū pulſusp[le]b[ga]matice ſit mino: puliu melā
colice. fo.cxxviiij.

Atrū pulſus p[le]b[ga]matice ſit frequètior pulſu q[ui]
tane. fo.cxxviiij.

Atrū pulſus p[le]b[ga]matice ſit frequètior puliu ter
tiane. fo.cxxviiij.

Quis eſt locus p[er]ſundus in quo p[le]b[ga]matu vireuſ
infrigidans cōtinetur. et q[ui] ſunt loca extrinſeca q[
]caleſtunt. fo.cxxx.

D[u]no p[or]t q[ui]ſiā ſebreſi ſi interioſa frigét. fo.cxxx.

Quare vapóz putridus tendit ad cor: et facit ſeb.
nō putridus ſo tédit ad exterioſa vbi infrigidat
et q[ui] cauſe ſit ſepationis eo: ſum. fo.cxxxiij.

Atrū ſentiendu ſit c[ui] Auicéna dicente in labóra/
tibus ſeb. ſinćopali bumozóſa n[oe] ſe in eo: bu/
mo: ribus q[ui]o co: ropus nutriat: aut c[ui] Baleno oppo
ſiti innuète. r[ui]o. tera p[er]ſi. cap. iiij. vbi ſic dicit. Lan
guenti ſui qui ita dispoſiti ſunt: ferunt teliumum
er iſp[er]s quos babent crudis bumozibus diſgetis
nutritio co: po: ze. fo.cxxxiij.

Qui buózes faciut ſeb. ſinćopalē minuta: et q[ui] ſit
et i[mi] quo t[em]e accidit but? ſebreſi ſinćopis. fo.cxxxiij.
Quottuplex eſt diureticum. fo.cxxv.

Quare medicam[em]e de amigdalís ita voca: c[ui]s in
eo non ponantur amigdale. fo.cxxxiij.

Atrum patientibus ſinćopalem bumozósam ſit
e: xbibendum ſolutuum. fo.cxl.

Atrum in cura ſinćopalis bumozóſe medicus de
beat eſſe c[or]rent: f[ric]ationib: i[mi] dieta tenui ſelicet
prifana o: deacea i[mi] pane inſuſo in tuleb vel aqua
mellis vſp[er] ad plures dies. fo.cxlfs.

Atrum ſit maſus fríguſ i[mi] quartana p[le]b[ga]matica
q[ui] melancolica. fo.cxlij.

Atrum flebotbomia moueat bumozés ad exterlo-
ra et ratiune buíus ſit nocua. fo.cly.

Atrū in die porſimi conueniat vomitus. fo.cxlvs.

Oue eſt materia ſebre: ino: di: nate vagat: iui: ſequé
tium ſebres compositas prolongatas. fo.clij.

Atrū c[ui] deuènt: ad q[ui]ntanā p[er]cedentē et: b[ic]ā: aut
ſequentē ſit neceſſartū p[uen]ire quartanā. fo.clij.
Atrū q[ui]ntane: i[mi] ſextane: et relique poſſint fieri n[oe]
precedente alia ſebre. fo.clij.

Atrum ſextana et ſequentes ſint deterioſes quin
tana. fo.clij.

Atrū ſcut ex ebulitione prime b[uid]itatis ſi ebui-
liat cum putredie genera: ſebreſis putrida ſez ſino
cba putrida: et ſi ebuiat ſine putredie genera: ſi/
nocba n[oe] putrida: ita eſ ebuliti: de: ro: i[mi]s c[ab]ij glu
tinſis c[ui] putredie et ſine putredine poſſint ſebres
putride et n[oe] putride generart. fo.cly.

Atrum tres modi ſiue species etbice ab Auicen.
poſſite ſint vere species etbice. fo.cly.

Atrū ſint tantū tres species etbice. fo.cly.

Atrum poſſit incipere ſeb. etbica non p[re]ceděte
eſſimera: aut bumozalt. fo.cly.

Quis calor: mato: eſt an etbice: an ſeb. ex qua fa/
cta eſt etbica. fo.cly.

D[u]no etbica p[or]t fieri m[ê]bzo conueniens. fo.clvij.
Quare etbicus ſupercal: eſit a cibo: et q[ui]s eſ ci/
bus q[ui] etbicum ſupercal: eſtact. fo.clvij.

Quare lac: debet mulgi: ſolus c[ui] virt: eſ po: tis: i
admiſtum aque c[ui] virtus eſ debilis. fo.cly.

Atrum aer et aqua poſſint putrere. fo.clxiiij.

Atrū ſe. p[el]tilētia: ſit eſſimera vel putrida. fo.cly.

Atrum ſeb. p[el]tilētalis poſſet eſ in vno ſolo bo/
mine. fo.cly.

Atrum co: por: o: ſila: to: r: um: por: o: r: um: ſint para/
ta ſeb: i: bus p[el]til: e: ntialibus. fo.cly.

Atrum ſint aliqui ignes qui ſint ſimul ſigna i[mi] cau
ſa p[el]tilentie. fo.clvij.

Quo tempore vētura ſit p[el]tilētia per bos ignes
indícata. fo.clvij.

Atrum e: ex: refíduo ſanguíni: s: men: tual: is: kianta
ríoler: mor: billi: fo.clxiiij.

Atrum magis properet aduentus morbillozum
quam varioiarum. fo.clxiiij.

Atrum ad apoſtemata viscerum ſequantur ſeb.
conſtinue. fo.cxxx.

Atrum effimera poſſit conſungi cum alij: gene:
ribus ſeb: iu: m. fo.cxxx.

Atrū putrida poſſit conſungi c[ui] etbica. fo.cxxx.

Atrum due continue de ſanguine que finoeba ap
p[ell]antur poſſint compoſt. fo.cxxx.

In quo differunt due ſebres ſimul incipientes ab
vna pendente a tanta materia quanta eſ mate:
ria ambarum. fo.cxxxij.

In quo differt parorſimus ſuntis p[le]b[ga]matice in
quo poſſi: i: ncep: it: cal: o: po: fr: g: i: ter: u: i: ncep:
fr: g: i: po: ſea: cal: o: parorſimis duobus duar:


p[le]b[ga]maticarum qui componantur ſc[om] ſemita:
introitus. fo.cxxxiiij.

Cum emitriteus ſit multu repletionals et reple:
tioni: m: ar: ie: oppo: n: at: u: fle: bo: to: m: fo.cxxxiiij.
Atrum digestione apparente c[ô]petat abſint bi:
in emitriteo. fo.cxxxv.

F[ins]i: n[ici]s ſeu Tabule dubita in exponiti: de
Joannis Herculant contenta complectentis.