sicut in facerdote confecratio:ita in mîltero eſt facramêti diſpenſatio. Illi orare:huic plallere mădatur. Ille ob
lata ſanctificat; hic ſanctificata diſpenſat. Ipsi etiam ſacerdotibus ppter pſumſtèm non licet de menſa do
mini tollere calicem; niſi eis traditus fuerit a diacono:ut præcedete miſterio ſanctitatis humiliatius pauliſp
poſt coſecrationem dum miſterio dei inſtant: reuerentiâ ut debent recognoſcat. Ita enim deus noſter omni
potens uniuera diſpoſuit; ut qui maiorem eſſe ſe crediderit minor ſit: & qui uideretur minor maior exilte
ret. Deniſq. q. hoc ueru ſit ipſe ppende. Leuitæ inſerunt oblationes in altari. Leuitæ componuț menſa do
mini. Leuitæ cum ſacerdotibus dum ſacra benedicuntur aſſiſtunt. Leuitæ ante ſacerdotes orant:ut ſic di
ſtinctio locoq. creditur in mundo; etiam in altari dei uideatur. Epi ſuperbi ſunt: ſi nolint ſibi diaconos an
teponi. Si humanitate diligunt maior eſſe in eo qd: ſut humiles cognoſcat. Tuc deinde ut aures heuus
ad dominu diaconus acclamat: ipſe p[]dicat: ipſe hortatur: ipſe c[]omœt aftatibus ſacerdotibus ne leuitur hæ
uocem: quæ hæc & pacem annunciet; aut negligenter aſpicias: aut conténendam putes. Sufficient huic ordini
eum per dominum ſuſſe conceſſum: ut non ſolus ſacerdos in templo totu agere & implere uideatur. Eſt
oſſicio diaconi ſacerdos: ſicut & diaconus ſacerdotis: nec diues fine paupe eſſe p[]ot. Poſt coſecrationem eni
omnium ſacſorum poſt orationes: poſt recitationes noium poſt omnia myſteria deitatis perſectio: rurus
leuitis in altari datur. Diaconus ut ſuperius dixi calicem tradat: teſtis p[]affionis: teſtis diſpenſationis teſtis
humilitatis ne elatus in ſuperbiam is qui obtulit nihil ſperandu ſibi a diacono recognoſcat. Lo leuita in co
ſecratione perſectus eſt: nec ultra iam ſicut laicus benedicitur: quia perſectam in ſe habere uibeatur domi
ni ſanctitatem. Deniſq. ex omnibus tribubus in iefu naue libro leuita ciuitates accipiut: ut tu i[]telligas nul
lum eſſe hominum genus: nullam terram: nullum locum: nullam gentem: quæ no n huic propter dominum
feruire uibeatur. De leuitis autem decimas decimarum accipimus ſacerdotes: nec dare ipſis ſed accipere ma
dantur. Nunc autem ex quo i. eccleſiis ſicut in romano imperio creuit auaritia: piit lex de ſacerdote: & uſi
de p[]ppheta. Singuli quoq. potentia e[]paliis nois quam ſibiip[]li illicite abſq. eccleſia u[]edicaueru[]t: toti quod le
uita[]q. eſt in uſus fuos redigut: nec hoc ſibi quod ſcriptu[]t eſt uendicant: led cu[]c[]l[]is auferu[]t uniuera. Mèdric
iſoelix clericus in plateis: & ciuli opere m[]ácipatus publicam a quolibet depoſcit alimoniam. & q[]dem e[] co
despici[]c a cu[]c[]l[]is ſacerdotale oſſicium: dum miſericordia deſolatus iuſte putat: ad hanc ignomniat[]a deuilleſe
Eget in ſede p[]byter: in altari leuita: in secretario ſubdiaconus: in le[]choe lector: & in templo oſtarius in ſe
p[]ultura poſſarius: moriun[]ſ fame: & q[]alios ſepelire mandantur: poſcunt miſericordiam: q[]m ſimereru alius ſunt
p[]cepti. Et cum ita fuerit: ſacerdos qui hoc non ſecerit condénatur. Solus incubat diuitis: ſolus miſterio
utitur: ſolus uniuera ſibi uendicat: ſolus partes inuadit alienas: ſolus occidit uniueros. Nam ſi ſecu[]diu
nos libros o[]ia ſaceremus: nec dici quicq[] uſibiliter poterat cu[]c[]tis: ſola in x[]pi eccleſia ſanctitas abu[]daret. Hic
p[]pter ſacerdotum auaritiam odia confu[]gut: hinc e[]p[]fopi accu[]ſan[]ſ a clericis: hinc principu[] lites: hinc deſo
lationu[] cauſæ: hinc origo crimin[]s. Etenim ſi unuq[]uiq[]b[] ita hunc m[]u[]dum uſibiliter poſſidere mandatur ut
ſua tantum poſſſione contentus ſit: ac res non inuadat alienas: non agru pauperi tollat: non uineam: non
ſubiec[]tor[] aliquod: non famulos: non fructu[]t: i[]gto magis q[]u eccleſiæ dei p[]eſſe debet: ita in omnibus ſeruare
iuſticiam: ut hoc ſibi tantum uendicet quod ſui iuris eſſe cognoſcit. Aliena non tangat aliena no n rapiat: aq
lem ſe c[]æteris faciat: & ſicut fine his in eccleſia non ſit: ita & fine his in eccleſiæ miſterii diſpenſatione no u[]
uat. Certe ut ipſe noſti q[]u uſibiliter in hoc mundo ius inuadit alienu[] accufatur a paupere: damnatur a iu[]
ce. Ita & in eccleſia dei cum unuq[]uiq[]b[] tipendia ſua perdit: clamat ad deum: exaudi[] ſa x[]po nec diſſerit: i haec
parte ultionis ſnia: ſi no reddunt: uniuera. Moderatio enim dei p[]ces ac ſolum noſtru qu[]uariat nos
quaerit ſua bonitate ſeruari, ſed ſi no c[]ouertimur, ſi duri corde ſumus: ſi in peccatis uſq[]b[] ad mortem illicite
pduramus: aſſiſide peccanti ſicut ſcriptum eſt deus non miſeret.

S

De ſexto gradu eccleſiæ: qui ſacerdotum ordo eſt.
Extus ſenioq. ordo e[]q. ſacerdotibus dat[]: q[]p[]byteri dicunt[]: q[]p[]unt eccleſiæ dei[] & x[]pi ſacra c[]o
ſiciu[]t. H[]i aut i benedicti[]oe c[]u e[]p[]is c[]oſfortes miſterio ſut, nulla i c[]oſci[]eido corpe x[]pi a ſcungue
iter eos & e[]pos cred[]eda diſtata i[]e: & eu[]chari[]tia i[]aprid[]e p[]ſbyteros benedictam ſi uſus exegent
e[]p[]i accipe deb[]et: ac ſe x[]po ac plenitudini eius co[]iare cognoſce[]r. N[]a ſiq[]s ad inju[]rit aut
putet e[] accipe no[] debere eu[]chari[]tia qua p[]byter benedixit: is p[]eſto p[]uerſus e[] cred[]es dominu[] duo corpa
h[]u[]iſſe. V n[]u maius: & un[]u minus. N[]aius q[]d e[]ps c[]oſcitiq[]: q[]d p[]byter minus. H[]ic x[]pm diuidi[]t: e[]p[]is facit inuiar[]
Erg[]o iter b[]apti[]m[]u & b[]apti[]m[]u p[]ot e[]c diſtata: ut fac[]tior iudice[]c qu[]e b[]apti[]zau[]t e[]p[]siq[]: q[]u e[] que leuita: ſicut in
a[]ctibus apo[]toloq[]y legis e[]unuch[]u a philip[]o diacono b[]aptizat[]u ſuſſe ut ſcriptu[]t e[]t. E[]cce a[]q[]iq[]s phib[]er me
b[]aptizari. Et ille ait nihil: ſi credi[]s. Fides. n. q[] facit m[]u[]dum: & qa no[] e[] d[]at[]is ſed accipieſt. Ita cred[]eſt e[]i o[]
a[]ia b[]apti[]m[]u e[]ſe p[]eſt[]u: & in o[]i ſacerdote corpus x[]pi e[] p[]eſt[]u: q[] no[] co[]icat eu[]chari[]tia p[]byteroq[]: no[] co[]
cat x[]po, nec eu[]chari[]tia ipſe benedict: qa e[] i eo i quo iudicat c[]o[d]enat[]: atq[]: i ſimilitudine iud[]a tradit[]or[]is tra
d[]es domini nullo cog[]ete ipſe ſibi inſert manu: ac ſuſpendio perit: qa ſup[]bia peccat in deo. Nec e[]go d[]ico p[]
ſentibus e[]p[]is atq[]b[] aftatibus altari p[]byteros poſſe ſacra c[]oſicere. Sed ſi forte uſus exegerit: ut uenientes ad e[]
c[]cleſiam ſacerdotes i[]ſdem horis q[]bus aut oblatio parata no[] fit: aut no[] poſſit offerri: no[] debere e[]p[]rem repudia
re eu[]chari[]tia p[]byteroq[]: ſi ponat: in altari. qa accipi oportet e[]p[]m: quoniam corpus e[]t x[]pi. ſicut. n. ſcriptu[]t e[]
Vos e[]ni e[]tis corpus x[]pi & membra ex parte, Charitas enim c[]oeperit multitudinem peccatoq[]. Fides: S[]p[]es
Charitas, T[]ria hæc maior his e[]t charitas, Charitas patiés e[]t: benigna e[]t: no[] n[]æmulatur: non i[]ſtur: no[] per
peram agit. Omnia credit: omnia ſuſtinet: Charitas nun[]q[] excidit. Et qu[]ia ſcriptum e[]t pre[]byteri dup[]lic[] ho
nore honorantur maxime qui laborant in u[]erbo domini prædicare eos de ce[]t: utile e[]t benedicere: c[]ogru[]m
coſfirmare: c[]o[u]nenit reddere communionem: neceſſe e[]t u[]litare infirmor: orare pro inualidis: atq[]: omnia dei

facra cōplere; p[ro]fertim cū in oriēte ea ſemp cōſuetudinē & in illyrico & in Italia atq. in Africa o[bus] locis t[em]po
ribus apoſtolos ſuifē manifiſestum ſit. Ac ſola p[ro]pter auſtoritatem ſummo ſacerdoti clerico[ge] ordinatio: &
virginiu cōſecratio referuata ſit:cu b[au]ſicalē altaris & chrīſmæ dedicatōe uel fatiffactione a multis diſciplina
eccl[esi]æ u[edicata concordiā ſacerdotu]r ſolueret:ſcādala generaret. Propter hoc & nuper e[pa]lis elec[tio] ad me
tropoltanu[em] remiſa eſt: & c[ui] huic ſuma datur p[ote]ſtatas:aliis admiſi h[ae]c facultas: & i[ci]p[iu]nt etiā ſumu] ſacer
dotes pati n[ō] ex iure ſed ex neceſſitate aliu] ſacerdotēne huic e[ps] inuidia diaboli[ca]c tentatōis inſlatus iraſca
tur in templo. Si e[pi] cohortātur pl[æb]e:ſi in eccleſiis p[di]centi:ſi pl[æ]bibus ut ſcriptu] eſt benedictan: eten[i] ob
uanti iſta eſt dicam. Qui n[ō] uult p[ſ]byteros ſacere qu[ae] iubentur a deo:gs maior eſt chriſto[aut q[us] corpori
eiis aut ſanguini poterit anteponi? Præbyter chrīſt[ui] cōſecrat: cum in altario dei ſacramēta benedicit. Bene
dicere populi n[ō] debet:q x[pm] etiam iubetur cōſecrare? Virgines etiam dei (licet apoſtolus dicat de virginiu
bus p[ec]eptum domini n[ō] habeo) tam[ē]e hoc rōne faciēte ſi uſus exegerit per e[um] benedici ſi neceſſe eſt mani
minus. Tam[ē]e cred[ē]d[ē] uſt ſumu] ſacerdotis iudicio: & hoc faciend[ē] uſſe quod iuſſerit circa laicos: iubentibus
nobis iuſtifi mi] ſacerdotes p[ſ]byteri dei benedicti]onis perd[ut] officiui: amittunt l[í]guæ opu]s: non habent c[ōſi
dentiam p[di]candi, tr[ú]catus eſt omni parte iu]tut[ui], ſolui p[ſ]byteri nom[ē] habet plenitudinem ac p[ſ]ſe[to]em: q[]
conſecrat[oi] eius competit: non retentat. Quis hic ergo o[] ſacerdotes honor eſt: ut damna gregibus iſeratis.
quoniam c[ui] paſtoribus p[ot]e]tiam u[est]ra aufer[ē] deo digna diligentia: c[ō]tagi[u] quodd[ā] & calamitas creſcit i
gregibus. ac deo n[oft]ro patrimonii ſui d[ána] conq[riti]: dum ſoli uultis in eccleſiis potentari? Deniq[] & chrīſ-
mæ ea r[ō] eſt atq. hic ordo legimus cōſecrantis: baptizat[ui] dominu] & in ſimilitudine col[ub]æ in ſpecie [ſchr]i-
matis a patre u[n]t: c[ui] ſuſſe manifiſet[ui] eſt, ac plenitudo ſacramēti corpus eius & l[angu]is oſt[]ſus. Quæ tua o[]
ſerre licet etiam reliqua quæ in eo] ſunt conſecrare, qa] in x[po] o[is] plenitudo diu[i]tatis corporaliter habitat.
Præbyteri ergo ſi neceſſe e] p[o]ſtunt chrīſma c[ō]ſicere: niſi qa] i[corpore] eius chrīſma e[Si]q[d]e h[ae]c regula etiā
n[ui]c ſerua[]c a plurimi] ſic in eccleſiis multis ſic iſta ſaciant, tam[ē]e me[]a hoc eſſe ſniæ: nulli e[po] ſup hoc iniu-
iam eſſe faciendam: nec legem a me oppo[n]edam eſſe ei q[] lex eſt p[ſ]byteri. Ab initio] ut legimus nego[ci]r[u]
iudices eſſe mádati ſunt p[ſ]byteri i[ter]eſt a ſacerdotu]r c[ō]ſilio. Quoniam & i[pi] p[ſ]byteri ut legimus e[pi] n[uncu
gantur: p[ec]u]dum quod ſcriptu] eſt ad tit[ui] h[uius] rei gr[ia] reliqui te cret:æut ea quæ] deſunt corrigas: & conſi-
tuas p[ci]uitates p[ſ]byteros: qu[e]admodum t[ibi] diſpo[ſui]. Vides ergo p[ſ]byte[ge] e[pm] dici: & apoſtoli pauli eſſe
ſniam. Et alibi ad timotheu] de eccleſiæ ordie: Oportet e[pm] irrephenliſibil[ē] eſſe. Vides ergo hic p[ſ]byteri n[ō]
fiem[ent]o:mi:ed h[uc] eſſe locum e[pat]u] uocant. Et alibi ad e[pm]. Præcipe h[ae]c & docem]emo: adole
ſentiam tuam conténat, ſed forma eſto fidelium in ſermone in c[ō]uerat[ō]e: in charitate: in ſide] in caſituate.
Intellige ergo in p[ſ]bytero ſumu] ſacerdotii collocari. Et alibi ad maiores natu. Qui uos poſuit e[ps] rege[r] e[]
d[ef]iham e[ua], & alibi c[ui] e[pi]ſcopis & diaconibus philippus ſcriberet. Creta una macedoniæ ciuitas eſt. Et cum
ibi paulus e[ps] & diaconibus ſcrip[ti]t:q niſi eos q[] ſunt p[ſ]byteri e[ps] uocat? Deniq[] ut apoſtolus io[ā]nes e[ps]
ſcribit ſenior elec[t]e dom[ie] quem diligo in ueritate. Na p[ſ]byter ætatis nom[ē] e[ps] dignitatis. Salomon q[u]e:
at p[ſ]bytero. Humilia a[mi]am tuam. Sed oderunt hoc ſacerdotes ſup[bi] in p[ſ]byteris nomen: q[] uolunt eſſe hoc
quod x[ps]qi] diſcipulo[ge] pedes lauiq[]i baptizatus eſt a ioanne: licet baptizandum ſe io[ā]nes a dom[io] p[clama
ret. Proptereta ſcribo ut ſi p[ter]iti temporis e[rm] error n[ō] p[ote]ſi am reuocari: uel præſens in eccleſiis ſuis faciant
quod romai]ſiue quod in oriente: quod in Italia: quod in creta: quod in cypro: quod in Africa: quod in illyri-
co: quod in hispania: quod in britānia: quod etiam ex parte per galliæ: quod in omnibus locis: ubi humili-
tas perfeuerat quod in c[ae]l[is] e[ps] quod maius e[ſt]ub[]i ſedes e[ps] legis eſſe diſpoſitas: ut terrena conténas: ut ni
hil t[ib]i de mundi iſtui] conuerſatione p[ſ]umas. Res[pi]ce hieruſalem matrem o[]ium ſanct[og] ornatam patriar
ch[is] p[he]p[pi]tus apoſtolis & angelis dei. Ip[si]us conſuetudinem ſequere: ip[si]us sacramenta cult[odi]. Nihil t[ib]i ſit
cumune cum c[ae]teris qui errore[m] ſu[]i] illicita p[ſ]umptione defendunt: & conſuetudinis dicut eſſe quod non
eſt. Nam ſi aliquis noſtrum p[ter]iti temporis cōſuetudinem poſſit agnoſcere; p[bar]em t[ib]i hoc quod loquor
ab initio: ſemp[] cum apoſtoli p[di]carent[em] in eccleſiis ſuif[ē] ſeruata: Et poſtmodu] odio ſingulo[ge] uitiata aliqua
aliu]ta p[ſ]umpta. Sed nemo d[an]andus e[tn]emo iudicād[u]s: i]mo o[ēs] in m[ā]ſuetud[ie] & charitate p[ſ]u[s] ample-
[c]tendiut dum nobiſcu] bonitatis x[pi] fundamēta cognoſcant: ad ædificium dei p[ſ]tōnæca uolūtate c[ō]ueniāt:
ut in culmīne templi nobiſcu] permanere mereat[ur].

1. De p[et]imo] & p[ci]p[u]o gradu eccleſiæ: q[] ordo e[pa]lis ſeu e[por]um eſt.

S

Epi]timo] a[ut] in his diſpoſitōibus e[pa]lis ordo eſt: & q[] primus & p[er]fectus in c[un]cti]es eſt: q[] omni-
p[ot]etiæ dei & in x[po] donatur: ex quo p[ce]ſi]us o[]ium gloriar[u] plenitudo eſt iu]tut[ui]: ex quo o[ia]:
in quo o[ia] e[pi]e ordiat ſacerdotes: ip[ſ]e leuities: ip[ſ]e ſub diaconos: ip[ſ]e lec[t]ores: ip[ſ]e o[ſt]eriarios: ip[ſ]e fo[]
farios: ip[ſ]e ar[u]dinem ten[ēs] metitur hieruſalem: ip[ſ]e fabricæ dei p[ſ]e[ti]: ip[ſ]e quod unu[qi]ſt[]q[] facere
debet o[ſt]endit: ip[ſ]e clamari: ip[ſ]e recipit: ip[ſ]e ligat: ip[ſ]e ligata ſoluit: ip[ſ]e clauæ regni c[æ]lorum habet: ip[ſ]e thro
num dei referat & claudit: ſupra ſe nihil habens: ſi humilis & bonus ſit: ſi p[er]fectus ut ſcriptum eſt. Eſtote p[
]fe]t] c[u]ſit & p[ate]r ueſter p[er]fectus eſt, ſi obſeruat omnia: ſi hoſpitalis: ſi fine crimine: ſi habens teſtimonium
bonum: ſi unius mulieris uir ideſt ſua: ſi tantum ſua carne contentus ſit: alieni corporis illecebras non req-
]tati]ilos habens ſub ditos in caſitate: & ſobrietate, quia peccare in operibus non debet: qui in elec[tione p[
]fe]ctus eſt. H[uius] ſacerdotalis ueſtis eſt p[er]fecta dei gloria. Ad h[unc] pertinet chrīſma q[] chrīſtus chrīſtiano-
rum eſt: ideſt [an]ctus ſanct[or]um & chrīſtus animarum: p[ec]undum quod ſcriptum eſt. Nolite tangere chri-
]t]es meos & in p[ro]phetis meis nolite malignari. Huic ſumma a c[un]ctis clericis atq. ab omni populo defe-
randa reuerentia eſt: quia non dicit figmentum ei qui ſe finxitiut quid me finxiti] ſic: Aut non habet

poteſtatem figulus luti ex eadem maſſa facere aliud quidem uas in honorem:aliud in contumeliam? Huic non cogitare de craftino pro perſectione mandat.Hic de ueilimento & uiecti follicitus eſſe prohibetur. Hic per omnia ſimilis deo eſt ſi non recedat a chrifto:ſecundum quod ſcriptum eſt; Tu es ſacerdos in eteru num ſecundum ordinem melchifedech.Hic in carne ambulat:non ſecundum carnem militat. Hic nò uult eſſe nifi cum iefu.Hic neminem damnat.Hic ipſi etiam iudæ ſcias eum in paſſione pacificum ut chrifum eſſe debere,Hic ofculum ei data a quo traditur.Hic præ cunctis patitur.Hic faluat uniueros. De hoc ofiſcio amplius diſputare nihil poſſum,quoniam quod in clericis conſecratum eſſe pòdidiciſt i̇ṗm folium habere maniſeſtum eſt,in illis eſſe partes & mébra uirtutum:in epifcopo plenitudinem diuinitatis habitare corporaliter.Atq. ita eſt ut in epifcopis dominum in p[]ſbyteris apoſtolos:qui & ipſi ſunt recognoſcas. Sed quia ſcriptum eſt.nò uos me elegiſtis:ſed ego elegi uos ſuumus ſacerdos(Omnem enim ſuam poteſtatem deus diſcipulis dedit & moyſem deum dici uoluit pharaonis atq. ipſe homo iefus chrifus maior in eo quod in catne apparuit)fuit & hoc myſterium eccleſiæ:quod eſdras ſcripſit:qui in quinque gradibus collocatum ſenſus noſtrı capitis tenet.Na[q] uiſui e[]patus p[]lbyteria dantur ſecùdum quod ſcriptum eſt.Speculatorem te poſt domui iſrael.Leuitæ odoratui:quia iſpi ſacerdotibus iu[n]cti colu[n]næ:& fundamentum ueritatis ſunt iſpi epiſopi forma puris mentibus odor uitæ in uita ſunt:& per manus eorum odor ſacrifici aftcendit in conjecitu dei.Natinei auditui ut audiant uniuersi diuinis uerbis ac p[]ceptis ſacerdotum & ofiſciis leuitar[]u. Saci cantores ſermoni quod eſt lingua[es].Oſtarii ſiue foſſarii ſicut ſcriptum eſt.Pone domine cuſtodiandom ore me & oſtium circuſtantiæ labiis meis,Ex uerbis enim noſtris iuſtificamur.In ore enim hominis uita & moris: ideo in foſſariis ſp[]ſus, p[]phetaq[]e prophetis ſubie[]ctus eſt;in oſtariis doctores:in lectoribus prophetæ in ſubdiaconis angeli:in diaconibus archangeli:in p[]lbyteris apoſtoli:in epifcopis deus.Deni[q] ſcriptum eſt primo apoſtolos:ſecundo prophetæ:tertio doctores,Et ideo de epifcopo uſq[]ad diaconum ſp[]ſus diſpoſitio eſt. De ſubdiaconibus uſq[]ad oſtarios animæ in foſſariis corporis.Sic[q] has omnes diſputati[]ões eccleſiam chriſtique unum homin[]e deo ſeruentem eſſe cognoſce:ſecùdum quod ſcriptum eſt. Vos eſtis templum dei: & ſp[]ſus dei habitat in uobis,Siqs templum dei uiolauerit diſperder illum deus.Templum enim dei ſanſunt e[]guod eſtis uos:Prædica autem uerbum dei cunctis ut ſcriptum eſt. Exortare omnes diuibus huius ſaculi p[]cipe non ſuperbe ſapere:neq[] sapere in ımcerto diuitiq[]æ:ſed diuites eſſe in operibus bonis.Nemo adoleſken tiam tuam conténat:non recedat liber legis de manu tua:ſed meditaberis die ac nocte in eo ante omnia cularamu pauper[q]a propter nos x[]p[]s pauper factus e[]c cum eſſet diues,ut inopia illius ditaremur.Proſſeras & eas quæ uere uiduæ ſunt req[]re:egentibus neceſſaria ſüminiftra:nec in quoq[] peregrinationis nomé horlecas, quoniam quádiu fumus in carne:peregrinamur a domio,Juniores autem uiduas deuita. Cum enim luxuria tæ fuerint in x[]p[]o nubere uolunt. V[x]ori tua[q] p[]pter antiqua ſucquetudinem ac periculum ſacerdotii nò des animá tuam in poteſtatem:ne forte in ſimilitudinem.Adæ in paradifo poſtus c[]oſfundaris:atq[] acceptam le gem ſi peccaueris perdas:ac nuditatis tuæ conſcius confuſionem mentis excipias:& locum conſecrationis amittas.Amanda quidem uxor eſt ſicut eccleſia:ut templum dei,orandum cum ea:legendum: & abſtinendit: c[]omunicádum in altario non in opere:ſpiritu nò carne uiuendum, uenerari autem a te, p[]pter coniunctione legis debet:nò deſiderari, p[]pter principium delinquendi, quia tibi uſum coniugii interdictum eſſe perp[]dicas cum te epifcopum eſſe cognoſcis.Habere ſe illa ex hoc chrifum gaudeat nò maritum:eſſe cum deo nò habitare cum coniuge, domum poſſidere intra domeſticos parietes uernaculam ſanſtitatem. Exultet in domino:gratias agat deo:q[] de corruptione liberata tibi quoq[] debitrix fit.q[] ad hoc of[]ficium uolafi[q]o:conſenti[q] te elec[t]us es a domino:q[] prius de omnibus cum tuis ut decuit tranſegifti q[] epifcopatوم rogatus accipere: & ſeparatus a coniuge in eccleſia permaneres.Certus autem ſum exemplo bonæ uitæ tuæ omnes hoc eſſe ſaſturos;ut in adoleſcentia credentes deo dum contemnút terrena diuina percipiant;& emendat in omnibus domino c[]oſecrentur;ut doctores plæbium facti poſt em[]edat[]o[m] ſui p[]dícent uniuersiſi:& falus omnini nùcupétur.Sæculares autem uiros ad minifterium nò aſſumas eccleſiæ.Sic enim legis manus temere nemini impoſueris,& iterum hi primu[m] comprobentur;& ſic minſtrent fine crimine conſtituti.Sunt enim multi qui ſequentes uota populorum:diſciplinam eccleſiæ non obſeruant,ac ſine experimento bonæ uitæ eſlit nò conuerſos,atq[] ut c[]oſuetudinem reſhendam peccantes nobilitatem potius q[] mores optimos benedictus & ante regni c[]æleſtis gubernacula tradunt:q[] de terrena c[]oſueratione ſecuri ſint,quaſi uero deo deſciſant ſa[]cerdotes,aut clericatus of[]ficium poſſit implere;qui necdum caſtus didicit eſſe abſtinédo.Taceo de reliquis uitæ docum[]etis:q[] ignorat libros:q[] conſuetudinem neſci[]t;& prius do[]ctor gentium dicitur:uel minifter:q[] diſcat aliquid,imperitus alieno iudicio in poſte[q] uiuens:non dei ſed cuiuſc[]u[q] facit in omnibus uolútate. Dum enim inſtruere ſe obediency debet:cedit ad tempus;& inuitus diſcipuli nomé accipit in magiſtro: mi norq[] fit minimo.Concurrit ad eccleſiam populi a ſacerdote nouo aliquid audituri:quod aſdificet cuſtos quod faluet uniueros:& ultra ſolitum morem forte nihil dicitur;ca[]ras neſcit:paginas ignotas cunctas uer ſat in peſtore;& delicta omnia recognoſcens ſola impudentia utitur excuſantis;& hoc ip[]fum quod rogatur iraſcitur.Quale tunc erit quæſo epifcope iudicium tuum:c[]u interrogatus nihil dixeris:ac mulieres laicofq[] ſcientiæ agnitioni uitæ intrare eccleſiam recognoueris?Sacramentor[]uero hæc ratio eſt:atq[] hic ordo omnium naſcentium, qui in carne deſcendimus;ut qui uenientes in mundum uenúdamur ſub peccato,idiols ſeruientes primitus nuncupemur.Quis enim a quo ſeparatur eius ſeruus adiſcitur;& eius operi mancipat, Preſtat of[]ficium cuius deſiderium geſtat in ſenſu,Præualécte enim ignorantia regnat auaritia qua radix omni nium malog[]e eſt & inquifitio idolog[]i;& hoc eſt malum quod difficile ſuperatur;qui non aut habendi voluitate aut paupertatis timore teneatur.Sed quia in exhortatione prophetiæ ſermo p[]dicandus eſt:necesse eſt

ut in illis deus audius loquatur: & nominetur fecundum quod scriptum est. Dominus deus tuus unus est. Hi sunt quos cathecuminos nominamus: & subiacentes caſtigationi: & libes ad chriftum habes̄t arbitrii. quia principium ſanctitatis est dominu ielum chriftum dei filium confiteri fecundum quod ſcriptum est, corde creditur ad iuſticiam: ore aut confessio fit ad falutem. Secundus confitentium locus: qui ad dei gratiā ſelinitantes aliquid amplius ſi fuerit eſſe defiderant. Qui ideo competentes dicuntur. i. poffées dei grām deo iam utiles per deſiderium ſuoluntatū competentes cælogæ regna: ac olentes iuri ſuo per mifericordiā principalé hereditaté deu uedicare: ab oibus abſtinentes: ſperantes lauacrum chrifi: atq. ſincēri & pſentis ui- tæ poffum ſibi terminum ſcogituncunt: & ordini futurae converſationis apſciunt: ut q. ante q. accipiat ſeruunt chrifto pofft acceptam ſidem dei dona no perdant: aut tritam faciant grām cui ſeruire ſuoluerunt. Tertius baptizatoſo ordo eſt: in quibus iam chriftus ea dicete apoftolo. Nefcitis quoniam qui baptizati eſtis in chrifto chriftum induiſtis. & ideo cum cogitamus aliquid boni liberati a gentilitate cathecumini fumus cum volumus quod ſactum est competentes: cum operamur bona baptizamur & cōmorimur chrifto. Sed ſi forte hoc impugnante diabolo quacibus peccati maculatione uiolamur poenitentia competit: quæ in ſimi litudinem diuini fontis ipfa peccat mortificet: ac nos faluet in corpore qua completa. Quartus reconcilia- tionis locus est ut caput corporis noſtri chriftu eſſe credamus quia eccleſiæ ſuæ: uir caput mulieris. i. oium animage quæ deum tota mente perquitunt. Sal autem propterea cathecuminis datur in myſterio ut nos eſ: ſal terræ. i. ſapientiam dei noſcamus. auſiſbilia. n. eius ut ait apoftolus a creatura muſi per ea quæ ſaſt ſut intelleſta conſpiciuntur. ſempiterna quoq. eius uirtus & diuinitas: ita ut ſint inexſuſabiles & cætera. Baptif mus uero aqua eſt: quæ tempore paffionis de latere chrifi exiuit: & nullum aliud elemétum est quod i hoc mundo purificet unuuerſa: quod oium poculum fit: quod uiuificet cuëta. Et ideo ſpiritus uita: i. aqua eſt. & congregatio aquæ maria nomen accepit. Chriſto enim renaficitur qui baptizatur in fonte. Fons enim ori- go oium gſarum eſt: in quo ſeptem gradus ſunt tres in deſenſu & tres in afcenſu. Septimus uero eſt qui & quartus. i. ſimilis filio hominis extinguens fornacem ignis ardentis: ſtabilimentum pedu: ſfundamétu aquæ: in quo plenitudo diuinitatis habitat corporaliter. Oleum uero & crisma eſſe ſanctoge ſilétii ipſius & pingue dinis natura demoſtrat. Corpus domini panis uerus & cæleſtis & cælo eſt. Sanguis eius hoc eſt. q. d. ſcriptu é. Ego ſum uitis uera: ego aut ſarmenta: & q. multa mébra unu auré corpus totius muſi natura còtrita eſt in uſtilibibus ſpeciebus in candore lucis effectum: atq. per baptiſm aquæ in ueritate cum ſemper fecundum ſpem corporis & puritas & veritas ſuoluntatis apparet. pbatá per ignem: ut his omnibus impletis alimentis nihil deſi uſiſibilitati: nihil deſi myſterio deſi: ac ſeſurreſtio carnis apertiffime còprobetur. Cum hæc quæ uſuilibia ſunt ſanctificata per uerbum & ofonem chrifi corpus effecta ſunt: quæ omnia ſi in ueritate com- pleſteris intelligens deum opus uita: agis & commoratis in chrifto. Tu es ſacerdos in aſternum fecundum ordinem meleſiſedech. Te decect hymnus deus i. ſyon: ut reddas uota i. hierusalem. Tibi cōuiuum chriftus eſt: gaudium chriftus eſt: cogitatio chriftus eſt: deſideriū. chriftus eſt: lectio chriftus eſt: qes chriftus eſt: atq. imperans mundo pharaonis deus eſt: pofft q. unuuerſa uicifiſi. Hæc cunctis plæbibus tuis hi dignaris ut mone am put potes ſemper infinua memoriam mei habens in orationibus tuis ſanctis ut liberer ab infidelibus q. ſunt in iudæa ut remiſſionem conſequar peccatoſe. Certus ſum enim ego quia ſupra q. dico facies: debit: re enim te mihi eſſe cognoſcis: ut pro me deum, ogare non deſinas: quontam ficut iubere dignatus es officii diſputationis impendi. Nec tibi legem quaq. ſequi debeas poffui: ſed qualis eſſe iam debeas ſtilo fauente deſtri p[er]. Vnum tamen illud præ cæteris rogo ut quia multa fecundum conſuetudinem tuam noua tibi uidenſ: eſſe conſcripta: pſumptioni mea: dare ueniam digneris. nec putes nos peruerſitatem aut nouitatem aliquā: ſed folam ſi dicti eſt diuſaſſe. puciacqua: conſuetudine publicare: ſed ſicut reſhendit neminem: ita & dá- nandum nullum. p[er]p[er]ſtim cum omnes eccleſiās deus fecerit: i. & in omnibus apofoli p[er]dicauerint: nec deceat quænque ſtudere diſcordiā ubi pro omnium pace ſeruanda in diſeptatione eccleſiātice: diſciplinæ uincit ille qui uincitur: gratulabitur. Ego tamen in omnibus uobis cedo: q. omne quod facitis laudo: & ſmolationem bonæ rei iſtud uelſtris ſenſibus derelinquor: ut unus alteq. exhortans iuicem tuis de conſueto- dine noſtra doceat contéplatione: & mihi hoc ſolum peculiarius relaxet: ut pro me orare dignemini: q. ad emendationem oium quæ conſcripta ſunt obediensiam gerens: ita libenter habeo mihi aliquid imputare: ut mei primitus ſciatis eſſe iudicii hoc tantum iuſte ab oibus condénandum: quod aut cōſueto udeccleſi- tum: aut diuino: q[ui]b[us] ſcripta non retinent.

Traetatus beati auguſtini de paſtoribus: qué p[er]pter materie ſimilitudinem huic libro ſubiecimus: qué etiā in q[ui]b[us] dam exemplaribus inter beati hieronymi epſolas inuenimus.

Epiſtola beati auguſtini de paſtoribus.

Pes tota noſtra quia in chrifto: & quia omnis uera & falubris gloria noſtra ipſe eſt: non nunc di- dicit primu charitas uelſtra. Eſt enim in eius grege: qui intendit & p[er]p[er]ſit israël. Sed quoniam ſut paſtores qui paſtoq. nomine gaudere ſuolunt: paſtoris autem officiu implere nolunt: quid ad eos p[er]p[er]p[er]pheta dicat ſicur lectum audivimus recenſamus. Audite uos cum intentione: audiamus nos cum tremore. Et p[er]p[er]ſum eſt ad me ſuerbum domini dicens: ſili hominis prophetiza ſup paſtores israël. Hæc lectionem cum legeretur audivimus. Hinc cum a uelſtra ſanctitate aliquid loqui decreuerimus: adiuuabit ipſe ut uera dicamus: ſi non noſtra dicamus. paſtores erimus: paſcentes non oues ſed nos. Si a[ut] illius ſunt q. dicimus per q[ui]libet ipſe nos p[er]p[er]ſet: hoc dicit dominus deus. O paſtores israël qui p[er]p[er]ſunt ſe ſolos. Nunquid oues p[er]p[er]ſunt paſtores: iſeſt non ſe p[er]p[er]ſunt paſtores ſed oues. Hæc prima cauſa eſt quare arguantur paſtores illi: quia p[er]p[er]ſos p[er]cūſt de quibus dicit apoftolus. Omnes enim quæ

fua funt quærunt:non quæ iefu chrifti.Non enim quos in loco ifto de quo periculoſa ratio redditur domi
nus fi non dignitatem ſuam fi non meritum noſtrum conſtituit,habemus duo qdam plane diſtinguenda.
Vnū q Christiani ſumus:alterū q p[ro]p[o]ſiti ſumus. Illud q Christiāi ſumus p[ter] nos eſt. Quod aut p[ro]p[o]ſiti ſu
mus propter uos eſt.In eo q. christiani ſumus attendatur utilitas noſtra,in eo q. p[ro]p[o]ſiti unde rōnem reddimus
deo de uita noſtra: ſumus etiam p[ro]p[o]ſiti unde rōnem reddimus deo de diſpenſatione noſtra, ad hoc iſtam
diſſicultatem p[pono]ut compatientes nobis oretis pro nobis. Venit enim dies:quo cunta adducitur in
iudicium. Et ille dies fi ſæculo longe eſt:unicuiq[ui] homini uitæ ſuæ ultimus prope eſt. Tamen utrinque latere
deus uoluit;& quando ueniat finis ſæculi;& quando fit in unoquocq homine huius uitæ finis. Vis non ti-
mere diem occultum? Quando uenerit inueniat te paratum. Cum ergo p[ro]p[o]ſiti ad hoc ſint, ut eis quibus p[
]unt conſulant. in eo q p[ro]p[o]ſunt non utilitatem ſuam attendant: fed eoq[ui] qui ministrant. Quod ſiquis ita p[
]roſitus eſt, ut in eo q p[ro]p[o]ſitus é gaudeat,& honorem ſuum q[ra]t,& commoda ſua fola reſpiciat: ſe p[ra]c[it]oq
oues dei. Videre quæ admodum uos ſecuros ſecerit deus. Qualeſcúq[ui] funt qui nobis p[ro]p[o]ſunt. qualeſcúq[ui] nos
fumus nobis. Securitatem dedit qui p[ra]c[it] israel. Ná deus non deferit oues ſuas:& mali p[ra]ſtores poenas de
bitas luent;& oues, p[ra]miſſa percipient. Videamus ergo quid alloquaſ p[ra]ſtoribus ſeipſos p[ra]c[é]tibus n[ò] oues
fermo domini nemini palpans. Lac conſumitis;& lana uos tegitis:& quod crasſum eſt interſicitis;& oues
meas non p[ra]c[it]is: quod infirmatum eſt non conſтаſtis & quod ægrotat non coroboraſtis; & quod con-
tribulatum eſt non colligaſtis;& quod errabat non reuocaſtis;& quod periit non inquiſiſtis; & quod forte
fuit conſeciſtis;& diſperſæ ſunt oues meæ eo q. non ſit p[ra]ſor, dicuntur enim p[ra]ſtores p[ra]ſcentes ſemeipſos
non oues: qui diligant: qui negligant. Quid ergo diligunt? lac col[u]mitis;& lanis uos tegitis. Apoſtolus dicit.
Quis plantat uineam;& de fructu eius non ſumit? Quis p[ra]c[it] gregem;& de laſte gregis non ſumit? Inueni
mus ergo eſſe lac gregis quicquid a plæbe dei tribitur p[ro]p[o]ſit. ad ſuſtentandum uiſtú temporalem. Inde
enim loq]batur apoſtolus: cum hæc diceret quæ c[om]emoraui,& quod apoſtolus quanq[ui] eligerit manibus
fuis tranſiſt; & nec ip[pl]um lac q[re]rerat ab ouibus: tamen la[ct]is p[ote]ſtatem parci]p[edi] habere ſe dixit;& ſic do-
minum ex]p[u]ſuſſe; ut qui euangelium annunciant de euangelio uiuam. Et dicit ad alios apo]coſtolos ſuo,
uos uſos ſuſſe hac p[ote]ſtate non uſurpata ſed data]p[us] plus ille ſecit ut nec quod debebatur acciperet. Ip[pl]e ergo
donauit & debitum: ſed alius non exigit indebitum, ille plus ſecit. Fortaſſis enim ip[pl]um ſignificabat q[ur]
com adduceret ad ſtabularium dixit. Siquis amplius erogaueris in redeundo reddam tibi. De his ergo q n[ò]
indigent la[ct]e gregis: quod plura dicamus miſericordiores ſunt: uel potius ip[pl]i miſericordiæ of]ficium largi,
us ipendút. p[os]ſunt. n[.]& q[da] p[os]ſut faci]tú: lau]détur hi: nec dánétur illi. Ná & ip[pl]e apoſtolus qui hoc non q[re]
bat fructuofas tamé oues eſſe cupiebat n[ò] ſteriles fine la[ct]is ubertate. Ita q[ua]c]um eſſet quodam tépore i ma-
gna indigentia ui]ctus in conſeſſione ueritatis: miſſum eſt illi a fratribus unde neceſſitati & indigentia mi-
n]ſtraretur. Reſpondit autem illis gratias agens & dixit. Bene ſeciſtis c[om]unicare neceſſatibus meis. Ego
enim didici in quibus ſum ſuſſiciens eſſe. Scio & abundare;& penuriam pati. Omnia p[os]ſum in eo q[ui] me
confortat. Verútamen uos bene ſeciſtis uſibus meis mittere. Sed ut oftenderet in eo quod illi bene ſeceret
quod non ip[le] q[re]reren: ne inter illos eſſet quæ ſeipſos p[ra]ſcunt non oues: non tam ſuæ gaudet ſubuentum ne
ceſſitati: q[ui] illoq[ui] gaudebat ſo]c]unditati. Quid ergo ibi q[re]bat? Non reſu]q[ui] inquit datum: ſed re]q[ui]ro ex]p[u]
[ut]um: non ergo inquit ut explear: ſed ne uos inanes remaneatis. Qui ergo non p[os]ſunt facere quod paulus
ut in manibus ſuis tranſignat: accipiant de la[ct]e ouium: ſuſtentent ſua neceſſitatem: non hoc fibi q[ra]nt taq
c[om]odum ſuum: ut ex neceſſitate ſuæ pecun]iæ uideantur annuciare euangelium; ſed homibus illumina
dis p[re]beant lucem uerbi ueritatis. Sunt enim tanq[ui] lucernæ ſicut dictum eſt. Sint lumbi ueſtri p[in]c]enti;& lu-
cernæ ardentes. Et nemo accendit lucernam: & ponit eam ſub modio: ſed ſuper candelabrút; ut luceat omni
bus qui in domo ſunt. Sic luceat lumen ueſtrum coram homini bus: ut uideant bona opera ueſtra: & gloriſi
cent patrem ueſtrum qui in c[æ]lisi eſt. Si ergo tibi lucerna accèderetur in domo: n[ò]one adiuerſes oleum ne ex-
tingueretur? Porro fi lucerna accepto oleo non h[u]c]eret in]no erat plane digna q[ua]c]m in candelabro p[oner]tur.
ſed quæ continuo frangeretur. Vnde enim uiuitur neceſſitatis eſt accipere: charitatis eſt præbere: non tanq[
]uenale fit euangelium ut iſtud fit præium eius: quod ſumunt qui annunciant unde uiuant. Si enim fi]c
uendunt: magnam rem uili præcio uendunt. Accipiant ſuſtentionem neceſſitatis a populo: mercedem
diſpenſationis a domino, non enim eſt idoneus populus reddere mercedem illis qui fibi in charitate eu-
gelium ſeruiunt, non ex]pectant illi mercedem n[ifi] unde & iſti salutem. Quid ergo iſti increpantur: un-
de arguantur: qui cum lac ſumerent: & lanis ſe tegerent: oues negligenbat? Sua ergo tantum quæ qua]re-
bant non quæ iefu chrifi. Sed quoniam diximus quid fit lac ſumere: qua]ramus quid fit lanis ſe tegere.
Qui præbet lac ui]ctum præbet: qui præbet lanam: honorem præbet. Iſta ſunt duo quæ a populis qua]run
tur: qui ſemetipſos p[ra]ſcut non oues. Commodum ſupplendæ neceſſitatis: & ſauorem honori]s & lau]dis. Et
enim ueſtimentum propterea bene intelligitur in honore: quia nuditatem tegit. Etenim unuſquifq[ui] homo
inſirmus, & quid eſt quifquis uobis præeſt n[ifi] quod uos eſtis? Carnem portans mortalis eſt: manducati: dor
mi]t]i]furgit: n]atus eſt: moriturus eſt. Si ergo cogitans quid fit p[os]ſum homo eſt; tu tamen honorando eum
uelut angelum contegis quod inſirmu] eſt: h[ui]uſmodi indumentum acceperat a bona dei plæbe, Idem pau-
lus cum diceret ſicut angelum dei ſuſcepiſtis: me]teſtimonium uobis perhibeo: quia fi fieri p[os]ſet oculos ue
ſtros eru]ſeſtis: & dediſſetis mihi. Sed cum tantus honor exhibitus eſſet: nunquid propter ip[pl]um honorem
ſibi exhibitu]ne forte cum argueret negaretur: & minus ip[pl]e apoſtolus laudaretur: pepercit er]tantibus? Ná

["hac feciſet: effect inter illos q leipſos paſcunt nò oues, diceret apud ſeipſum. Quid ad me pertinet? Quisq[uo]d uterit agat:uiſtus meus ſaluus erit:& lac & lana ſatis eſt mihi, eat quiq[uo] quo poteſt. Ergo integra tibi ſunt omnia ſic eat quiſq[uo] quo poteſt. Nolo te præpoſitum ſacere: unum te conſtituo de ipſa plæbe. Si patiſ unum mebrum compatiuntur omnia membra, Proide ipſe apoſtolus c[um] eos commemorat quales fuerit erga illum: ne quali oblitus eoq[uo] honoriſcentia uideretur: & teſtimonium perhibet ſicut angelum dei ſuſce perint eum: & quod ſi fieri poffet oculos ſuos uellet euertere & illi dare, & tamè accedit ad ouem languidæ: ad ouem putridam: ſecare uulnus: non parcere putredini, ergo inimicus uobis ſaſtus ſum uerum p[od]icans. Ecce & accept p[er] de lacte ouium ſicut pauloante memorauimus: & indumentum ex lanis ouium. Sed tamen oues non neglexit. Non enim ſua q[ui]ebat: ſed quæ iſeu chriſti. Aſbit ergo ut dicamus uobis, uiuite ut uultis: ſecuri eſto: deus neminem perdi: tantúm modo ſidem chriſtianam tenete. Non perdet ille quod redemit: nò perdet pro quibus ſanguinem ſuum ſudit: & ſi ſpectaculis uolueritis oblectare animos uſtros: iſte quid maſi eſt: Et ſelta iſta qua celebrátur per uniuersa[ui]citates in læticia conuiuantium & publicis menſis ſeipſos ut putant iocuſantium re uera magis pereſtium: iſte celebrate. Magna eſt dei miſericordia: quæ totu igno-ſcat: coronate roſis uos ante q[ui] marceſcant in domo dei uſetri: quando uolueritis c[oi]uiuamini: iſimplemini ci-ſbo & uino cum uſetris, ad hoc enim data eſt iſta creatura ut perſuamini, nò enim impiis & pagani eam de dit deus ſed uobis. Non dedit hæc ſi dixerimus: forte congregabimus turbas ampliores, & ſi ſunt quidam q[ui] nos ſentiant hoc dicentes non reſte ſapere paucos oſtendimus: quod ſi fecerimus non uerba dei non uerba chriſti dicentes ſed noſtra: & ſumus paſtores noſmetipſos paſcentes non oues. Cum autem dixiſet qua dili gant iſt[ui] paſtores: dicet & qua negligat. Vitia enim ouium late patent. Craſſæ oues perpaucæ ſunt, i. ſolidæ in cibo ueritatis utentes paſcuis bene de munere dei ſed mali illi paſtores non parcunt talibus. Page eſt illas q[ui] languentes & inſirmas & errantes & perſditas non curant, ſed iſtaſt fortes & pingues necant quaſtum i ipſis eſt. Illæ viuènt de miſericordia dei: tamen quantum ad paſtores malos attinet occidunt: male uiuendo: ma- lumen exemplum p[б]bendo. An fruſtis dictum eſt ſeruo dei eminenti in membris ſummi paſtoris circa omnes teipſum bonog[uo] operum p[б]bens exemplum: & forma eſto fidelis: Attédiit enim ouis etiam fortis p[л]æruntq[uo] præpoſitum ſuum male uiuentem, ſi declineſtos a regulis domini: & intendat in hominem: incipit dice re in corde ſuo: ſi præpoſitus meus ſic uiuit: ego quid ſum qui non faciam quod ille facit? Si fortem ergo occidit ouem: iam de cæteris quid faciet? Qui illud quod non ipſe fortificaerat: ſed forte aut robustum inuenerat male uiuendo interficit dico charitiate uelſtræ & ſi uiuunt oues: & ſfortes ſunt oues in uerbo domini & tenent iſt[ui]d quod auſtuerunt a domino ſuo qua ducit facite: qua eautem faciunt facere nolite, tamè qui in confectu domini male uiuit: quantum in illo eſt eum a quo attenditur occidit. Non ſibi ergo blandiāt: q[ui]que nò eſt mortuus: ſed homicida eſt. Quomodo c[ui] laſciuus homo itédiit mulieré ad c[oco]pificêdum eà: ecce illa caſta eſt: & mœccus eſt iſte. Domini enim uera & aperta eſt ſententia. Quisquis uiderit mulierem ad conſupcidendum eam iam mœcchatus eſt eam in corde ſuo. Non peruenit ad illius cubiculum: & itératio re iam ſuo cubili uolutatur. Sic omnis iam male uiuit in confectu eorum quibus p[о]ſoſitus eſt: quantum in ipſo eſt occidit: & ſfortes oues. Qui ergo imitatur p[о]ſoſitum malum moritur: qui non imitatur uiuit: tamen omnia p[о]ſum in eo q[ui] no illi iuere. Quid eam habebat? De h[uius] modis: etiam ſi inſtitutus ſi quod ſi ad alios co[ap]oſtoribus ſi inſtitutus ſi in ſubſtantibus ſi in ſubſubstantibus ſ

unicum fine peccato:nunquid relinquit adoptuum cum peccato?In adoptionem uocatos nos effe apoſto-
lus dicit.Adoptionem filiorum accepimus;ut eſlemus uni cohæredes;eſlemus etiam hæreditas. Poſtula
me & dabo tibi gentes hæreditatem tuam.Exemplum uobis propoſuit & in paſſionibus luiſ: ſed ne futu-
ris tentationibus deficiat infirmus:nec falſa ſpe decipiendus eſt:nec errore frangendus: ſed dic et præpa-
animam tuam ad tentationem: ſed forte incipit labi: contremiſcere:nolle accedere, habes aliquid fidelis
deus:qui nō uos finat tentari ſupra q̃ ferre poteſtis.Illud autem pronamittere & p[]ſicare futuras paſſiones in
firmu confirmare eſt.Timenti autem nimium & ex hoc deterrito cum polliceris miſericordiam detnon-
quia tentationes deerunt: ſed quia non permittit t[]étari ſupra quam poteſtis ferre:fra[]ctum colligare eſt. S[]ut
enim qui cum audierint uenturas tribulationes armant ſe magis:& quaſi potum ſuum ficut paruam ſibi eſ
putant fidelium medicinam, ſed qua[]ret martyris gloriā.Sunt alii q̃ auditis futuris & neceſſario ueniétibus
tentationibus:iq̃s pprie oportet uenire chrifião:q̃s nemo ſentit:nili q̃ noluerit eſſe uere x[]pianus.lmmi[]niti-
bus ergo ſibi aliq[]bus fr[]àgiſ & claudicat:aſſert c[]ſolato[]is alligam[]etu:alliga q̃ fractu[]c. dic ne timeas.nō de-
erit in t[]étationibus ille in qu[]e crediſti fidelis deus: qui nō finat te t[]étari ſupra q̃ p[]otes ferre. N[]o h[]oc me
audis. Apoſtolus dicit: qui etiam dicit An uaultis experimentum eius accipere qui in me loquitur chrifiu.
Hoc ergo cum audis ab ipſo chrifi:audis & ab illo paſtore: qui p[]aſcit iſraeſ.Illi enim dictum eſ. Putabis eos
in lachrymis:in menſura. Quod enim ait apoſtolus non finit tentari uos ſupra q̃ p[]oteſtis ferre. Hoc ait pro
pheta in menſura tantum:tu noli dimittere corrigentem; adhortantem: t[]rementum: & conſolantem: & fa-
nantem. Quod infirmu eſt inquit non conſo[]ſaſtis: paſtoricus maledicit: paſtoribus falſis paſſoribus ſua o̲-
rentibus non quæ iefu chrifi:ex commodo la[]eſt & lanæ gaudentibus: oues omnino non curatibus. Et od
male habuit non corroboraſtis inter infirmu iſeſt non firmum. Nam dicuſt iſirmi etiam ægrotantes eſſe
inter infirmum & ægrotum: iſeſt male habentem hoc mihi uidetur intereſſe. Etenim iſta fratres quæ diſi-
guere utcu[]q̃s: conamur forte & nos poſtumus maiore diligencia melius diſtinguere:& aliux peritiu vel lu-
mine corporis plenior, interim ne fraudemini quantum ad uerba attininet ſcripturae quod ſentio loquutus.
firmo ne accidat tentatio & eum frangat timendum eſt. Languens autem iam cupiditate aliqua ægrotuncu
piditate aliqua impeditur ab intranda uia deſa ſubeundo iugo chrifi. Attendite illos homines uolentes be
ne uiuere:iam ſtatuentes bene uiuere:& minus idoneos mala pati ſicut parati ſunt bona facere. Pertincu-
tem ad chrifi anam firmitatem non ſolum operari quæ bona ſunt: ſed & tolerare quæ mala ſunt. Qui ergo
uidetur ſeruere in operibus bonis: ſed inminentes paſſiones tolerer nolle aut non poſſe: infirmi ſunt. Qui
uero aliqua cupiditate mala amatores mundi ab ipſis bonis operibus reuocātur; linguidi & ægroti iacent,
quippe qui in ipſo languore tanq[]ui fine ullis uiribus nihil boni poſſunt operari. Talis in anima paralyticus i.
le ſuit quem cum domino inferre non poſſent: qui eum portabant te[]ctum aperueru:t: & depoſuerunt iſeſt
tanq[]ui i in anima hoc uelis facere ut te[]ctum aperias;& deponas ad dominu iam paralyticam: diſſoluti om-
nibus membris:& uacantem ab omni opere bono; grauatom uti[]q̃s: peccatis ſuis;& languentem morbo cupi
di[]tatis fuæ. Si ergo diſſoluta ſunt membra omnia:& eſt paralyſis interior ut peruenias ad medicum (forte
enim latet medicus: hoc eſt iſte uerus intelle[]tus in ſcripturis occultus) eſt aperire te[]ctum & deponere para-
lyticum, quod qui non faciunt & facere negligunt: auſtis quæ audiant quod male habuit non corrobora-
ſtis:& quod contribulatum eſt non colligaſtis: iam hinc diximus, Fra[]ctus enim erat terre[]ro t[]étationum. Ac
cidit aliquid unde quod fra[]ctum eſt colligenitur conſolatione illa fidelis deus qui non uos finat tentari ſupra
q̃ p[]oteſtis ferre: ſed faciet cum tentatione etiam exitum ut poſſitis ſuſtinere. Et quod errabat n[]o reuocaſtis.
Et ce unde inter h[]a[]reticos periclytamur:& quod errabat non reuocaſtis:& quod periit non inquiſiſtis. Hic
inter manus latronum & dentes luporum ſuentium utri[]q̃s: uerſamur:& pro his periculis noſtros ut oretis
oramus:& contumaces ſunt oues quia qu[]aeruntur: errantes alienas ſefe a nobis dicuſt errore ſuo & perdito
ne ſua, quid uos uaultis, quid uos q[]ritis, quaſi non ipſa cauſa ſit ut qu[]aerere eos uelimus: & quare qu[]aeramus
quia errant & p[]ereunt. Si in errore inquit ſum: iſ in interitu, quid me uis? Quid me qu[]aeris? Quia in errore
es, reuocare uolo, quia periſtis inuenire uolo. Sic uolo errare: ſic uolo perire. Sic uis errare, ſic uis perire: Qua-
to melius ego nolo? Prorfus auduo dicere. Importunus ſum, Audio enim dicentem apoſtolum. Prædica uot
bum: iſta opportune: importune. Quibus opportune? Quibus importune? Quibus importune: ſopportunete uti[]q̃s: uolentibus
importune nolentibus. Prorfus importunus ſum. Audeo dicere. Tu uis errare, tu uis pire: ego nolo. N[]o uult
poſtremo ille qui me terret. Si uoluo uide quid dicat; uide quid increpet. Quod errabat non reuocaſtis: &
quod periit n[]o iquifiſtis. Te magis timebo q̃ ipſum. Oportet nos omnes exh[]iberi ante tribunal chrifiu: no-
te timeo. Non enim potes euuertere tribunal chrifi. Reuocabo erra[]tem: requiram perditum. Et iſ me lanet
inquir[]etem uepres filuarum: per omnia águſta me co[]tarto: omnes ſepes excutiam: q[]tum mihi uirum do-
minus terrens donat: omnia peragrabo: reuocabo erran[]tem: requiram p[]ereuntem, timeo negligentem eui
quod forte eſt occidam. Vide enim quod ſequitur & quod forte ſuit confeciſtis. Si neglexero erran[]tem atq[
]pereuntem: & eum qui fortis eſt: delecta[]uit errare atq[]s: perire. Cupio lucra exteriora: ſed timeo plus damna
interiora. Si indifferentem habuero errorem tuum: attendit qui fortis eſt: putat ire in h[]a[]refim: quando ali-
quid commode ſæculo reluxerit unde immitetur ſtatim mihi dicit fortis ille periturus cui te perditum non
requiro: & hac deus eſt. Quid intereſt? Homines inter ſe litigantes hoc fecerunt; ubicu[]q̃s: colendus eſt deus
ſi forte illi dixerit aliquis dona[]tita: non tibi do filiam meam nifi fueris de parte mea, ille opus eſt ut atten-
dat & dicat: ſi nihil mali eſſet eſſe de parte eorum non contra illos dicerent tanta paſtores noſtr[]i: pro ilori-
errore fatagerent. Si ergo ceſſemus & taceamus c[]o]traria locuturus eſt. V. t[]iq[]s ſi malum eſſet eſſe in parte do-
nati: loquerentur contra; redarguerent eos; ſatagerent lucrari illos. ſi errant reuocarent illos. Non ſuſtra e[}

go cum iam dixisset fuperius quod crassum eſt interſeciſtis.Ipsa eſt enim repetita ſententia niſi ex his quæ
ſupra dixit nata eſt quod errabat non reuocaitis;& quod periit non requiſtis;& hoc faciendo quod forte
eſt interſeciſtis.Proinde quid ſequitur de iſta negligentia malog immo falſorum paſtorum. Et cum
diſperſæ ſunt oues mea eo ⁹ non ſit paſtor & ſactæ ſunt in comeſtura omnibus beſtus agri: ſurantur lupi
inſidiantes: rapiunt leones frementes: cum oues non hærent paſtori. Nam præſens eſt paſtor: ſed male agen-
tibus non eſt paſtor,& inhaſtent paſtoribus non paſtoribus: ſeipſos non oues paſcentibus: & lethalis error
conſequitur, eunt in beſtias deſdantes ſe: & de eorum morte ſatiari cupientes. Tales enim ſunt omnes qui
gaudent de erroribus alienis: beſtæ ſunt paſtæ moribus diſperſa: & diſperſæ ſunt: & errauerut oues meæ
in omnem montem & in omnem collem altum: uia montibus & collibus tumor terrenus & ſuperbia facu
li exultit. Superbia donati ſecit fibi partem ſubſquentem cum parmenianus illius confirmauit errorem. Il-
le mons eſt: ille collis eſt. Sic omnis cuiuſlibet auctor erroris terrena elatione intumeſcens permittit ouibus
requiem bona paſcua: & aliquando inueniunt ibi oues paſcua de pluia diei non de duritia montis. Habét
enim & ipſi ſcripturas: habent sacramenta: non ſunt iſta montium: ſed cum inueniuntur in montibus male
remanent in montibus. Errando enim in montibus & in collibus deferere gregem deferunt unitatem: defer
nit unitas cohortes contra leones & lupos. Inde ergo reuocet deus ipſe: reuocet modo: audietis ipſum reuo-
tantem. Errauerunt inquit oues meæ in omnem montem & in omnem collem altum: hoc eſt in omnem tu-
morem terræ. Sunt enim & montes boni. Leuaui oculos meos in môtes: unde ueniet auxilium mihi. Et ui-
de quia non tibi a montibus ſpes eſt. Auxilium inquit meum a domino: qui ſecit cælum & terram. Noli pu-
tare iniuriam facere te montibus ſanctis: quando dixeris auxilium meum non in montibus ſed a domino:
qui ſecit cælum & terram. Ipſi montes hæc tibi clamant. Audio in uobis sacramentum fieri: ut unuſqueſ
ueſtrum dicit Ego ſum pauli: ego Apollo: ego ſephe. Ego autem Chriſti. Leua oculos in ſtum montem re-
maneas. Audi enim quid ſequatur. Nunquid paulus cruciſux eſt pro nobis? Ergo poſtea ⁹ leuaueris ocu-
los in montes: unde uenit auxilium tibi, i. in auſtorem ſcripturarum diuinarum. Attende omnibus me-
dullis ſuis omnibus oſſibus clamantem domine quis ſimilis tibi: ut ſecurus fine ulla iniuria môtium dicas.
auxilium meum a domino qui ſecit cælum & terram, non ſolum tunc tibi non ſucceſière montes ſed tunc
ambabunt: tunc magis faucunt: ſi in ipſis ſpem tuam poffueris contriſtabuntur. Angelus multa diuina & mi-
ra oftendens homini ab homine adorabatur tanſo leuantem oculos in montem. Ait ille ſe reuocans ad do-
minum. Noli inquit facere: illum adora. Nam ego conferuus tuus ſum & fratrem tuorum in omnem mon-
tem: & in omnem collem: & in omnem faciem terræ lucenti: ipfa amant: ipfa diligunt: nolunt mori: ut abco-
datur uita ipſorum in chriſto ſuper omnem faciem terræ dilectionem terrenorum. Et quia errátes oues ſút
ſuper omnem faciem terræ: ſed tamen heretici per totam faciem terræ alii hic: alii ibi: nuſq tamen deſunt
ipſi no: nouerut. hæc ſe in Africa: hæc ſe in Africa: hærefis i oriéte: alia i aegypto: alia i meſopotamia. Verbi gra: Diuerſis
loſis ſut diuerſæ: ſed una mater ſupbia oés genuit ſicut una mater nña catholica oés chriſtiaos ſideles toto
orbæ diſſuos. No ergo miſq. ſi ſupbia parit diſſioné: charitas unioné: tamé ipfa catholica mater ipæ paſtor
in eubiq: quærit errantes: conſortet inſirmos: curat languidos: alligat conſracon: alios ab ichtis: alios ab illis
non ſe inuicem ſcientibus. Sed tamen illa omnes nouit: quia cum omnibus ſuſa eſt. Verbi gratia Eſt in afric-
pa pars donati: euonomiani non ſunt in Africa: ſed cum parte donati. Eſt hic catholica: ſunt in oriente euno-
miani, ibi autem no: eſt pars donati: ſed ibi eſt catholica. Illa ſic eſt tanſo uitis creſcendo ubiq: diſſuafiſſic ſut
tanſo farmenta inutilia agricolæ falce p[ra]ſa merito ſteriſtat: ſuæ: ut uitis putaretur: non amputaretur. Sar-
menta ergo illa ubi præcisa ſunt ibi remanſerunt. Vitis autem creſcens in omnia & ſarméta ſua nouit: quæ
in illa manſerunt: & iuxta ſe quæ de illa præcisa ſunt. Inde tamen reuocat errátes: quia & de ramis præſis di-
cit apſtolus. Potens eſt enim deus iterum inferere illos: ſiuæ dicas oues errantes a grege: ſiuæ dicas ligna præ
cila de uite, nec ad reuocandas oues nec rurſus inferenda ligna minus idoneus eſt deus. quia ille ſummus pa-
ſor: illae utoris agricolæ: & in omnem faciem terræ diſperſæ ſunt: & non ſuit qui requireret, ſed in illis malis
paſtoribus non ſuit homo qui requireret. Propterea paſtores audite uerbum domini. Viuo ego dicit domi-
nus deus. Videte unde coepit tanſo iuratio eſt dei reſtificato: uita. Viuo ego dicit dominus, mortui ſunt pa-
ſtores: ſecuris ſed ſunt oues. Viuit dominus. Viuo ego dicit domius deus. Quia autem paſtores mortui ſut:
quarentes non quæ iefu chriſti. Erunt ergo & inuenientur paſtores: non quæ ſua ſunt quærentes ſed iefu
chriſti. Erunt plane & inuenientur plane: nec deerunt nec deſuerunt. Videamus ergo quid dicat dominus
qui eſe dicit uiuere, Vtrum dicat ablaturum ſe oues a paſtoribus malis paſcentibus ſeipſos non oues: & datu-
rum eſ eas paſtoribus bonis paſcentibus oues non ſe. Viuo ego dicit dominus deus: niſi pro eo ⁹ ſactæ ſunt
oues mea: in commeſtura omnibus beſtus campi eo ⁹ non eſſet paſtor. Rurſus paſtorem dicit & pauloante
& nunc non ait ex eo ⁹ non ſint paſtores. Ouiibus enim talibus male errantibus male pereuntibus non eſt
paſtor: & fi præſens eſt paſtor: & fi præſens ſit paſtor: quia & cum præſens ſit lux & non quæſierunt paſtores
oues meas: & pauerunt paſtores ſeipſos. Oues autem meas non pauerunt. Propter ıſtud paſtores audite uer-
bum domini. Hæc dicit dominus deus. Ecce ego ſuper paſtores: & inquiram oues meas de manibus eorù.
Inquiret mortem eorum. Dicit enim alio modo per eundem prophetam. Fili hominis ſpeculatorem dedi te
domui iſrael audiens ex ore meo ſermones: & præmonſtrabis eis ex me in eo cum dixero peccatori morte
morieris: & non fuerit locutus: ut caueat impius a uia ſua. Ile facinorofus in ſuo facinore morietur. Sangui-
nem autem eius de manu tua requiram. Tu autem fi p[n]unciaueris facinoroſo uiam eius: ut auertatur ab ea
& non fuerit auerſus a uia ſua: ille in facinore ſuo morietur: tu animam tuam liberabis. Quid eſt ſfratres ui-
detis: q[ui] ſit tacere periculofum. Moritur ille & recte moritur impietate ſua: & peccato ſuo moritur. Negligé-
detis q[ui] ſit tacere periculofum. Moritur ille & recte moritur impietate ſua: & peccato ſuo moritur. Negligé-

N iii

tia enim eius occidet eum. Nam paſtorem inuèniet uiuètem: quia ait. Viuo ego dicit dominus deus. Sed ci fuerit negligens non admonente illo qui ad hoc eſt ßpoffitus; & ſpeculator ut admoneat; & ille iuſte morit; & iſte iuſte damnatur. Si autem dixeris iquït impio morte morieris: cui ego fueri gladium cōminatus & il le neglexerit uitare iminentem gladium; & uenerit gladius; & iſter ſecerit eum; ille in peccato ſuo moriur. Tu autem afam tuam liberaſti, propter hoc ad nos quidem pertinet non tacere, Ad uos autem & ſi non ta ceamus de ſcripturis ſanctis uerba paſtoris audire. Videamus ergo quia ſic ppoſueram utrum auferat oues a paſtoribus malis. Hoc enim dicit ego ſuper paſtores; & inquiram oues meas de manibus eorum. Et auerit ab eis ut non paſcant oues ipſius; quæ dicunt facite. Quæ faciunt facere nolite; tanſ quod diceret mea dicut: ſua faciunt. Si diceret facite ſecuri quod faciunt: ipſos damnabo male uiuentes; Vobis autem parcam qui ſecuri eſtis ßpoffitos uſturos. Si hoc diceret dederat malis paſtoribus paſcentibus non oues ſed ſe. Sed quoniam tet ret non ſolum cæcum ducentem ſed cæcum ſequentem (neq enim ait, cadit in foueam ducens; & nò cadit ſequens; ſed cæcus cæcum ducens ambo in foueam cadunt) admonuit oues & ait. Quæ faciunt facere nolite. Cum enim non faciatis quæ faciunt mali paſtores non uos ipſi paſcunt. Cum autem facitis quæ dicunt ego uos paſco, mea dicunt enim & non faciunt. Securi inquiunt ſequimur epifcopos noſtros. Dicut hoc ſe pe hæretici quando ueritate manifeſtiffima conuincuntur. Nonne oues ſumus? Illi de nobis reddut rónem: reddunt plane mala de morte noſtra. De morte eius maligne reddit malus paſtor malam rónem. Nunquam ideo uiuit ouis: quia delignatur pellis ipſius; Increpatur paſtor: quia neglexit ouem errantem, & propterea i fauces lupi irruit ut deuoraretur. Quid illi pdeſt, quia affert pellem ſignatam? Pater familias uitam eius in quirit. Sed ecce malus paſtor attritul pellem; reddat de pelle rónem, uero mentiturus eſt. Videbat deuper poſtea iudicat cui uerba ille facta numerat cogitationes iſpicit; reddat paſtor malus rónem pellis ouis mori uae: clamaui ei uerba tua & ſequi noluit; i de di operam ut a grege non aberraret & non obtemperauit plane ſi hoc dicat & ueg, dicat (nout autem ille utrum uerum dicat) reddat bonam rónem de oue mala. Si autem inſpicit deus quia neglexit errantem quia non quæſiuit pereuntem. Quid prodeſt q inuenit pellem quam referret? Iſpam reuocaret ne pellem mortuæ demoſtretur. Si ergo non bonam rónem reddit quia non quæ ſiuit errantem; qualem ſecit qui ſecit errantem? Hoc eſt quod dico. Si in catholica conſtitutus epifopus nò bonam rónem reddit de oue: ſi non qſlierit errantem de grege deiqualem rónem redditurus eſt hæreticus qui non ſolum non reuocabit ab errore; ſed etiam compulit in errorem? Sed uideamus ut dixi quomodo re uocet deus oues a paſtoribus malis: iam cōmemoraui: quæ dicut facite; quæ autem faciunt facere nolite. Et non ipſi uos paſcunt ſed deus: quia uelint nolint paſtores ut perueniát ad lac & lanàuerba dei dicturi ſunt. Qui pdcas non furandum furaris. Apoſtolus ad eos qui bona dicut: & mala faciunt. Tu audi pdcitatem ne fueris; quia fieri non potest de ſinis legere uam. Et rurſus dixiſi mihi q quibufdam quæ dicunt facite: quæ autem faciunt facere nolite; quomodo uis de ſinis me colligere uam uerbi: Cui reſpondebitur. Non eſt illa uua ſpinage; ſed aliquando increſcens farmentum implicat ſe in ſpe; & pendet uua inter denſa paſtorum; ſed non ſurgit de radice ſpinarum. Tu ſi eſtueritis & aliud non habes unde fumas; caute manum mitre ne lacereris a ſinis. i. ne facta imiteris malorum; & lege uam inter ſinas pendentem; ſed de uite nafentem. Attende ueniet botri alimentu: ſinis ſeruatur ignis tormentorum. Extraham inquit oues meas de ma nibus eorum: & non erunt eis adhuc in cibum. Hoc & in pſalmis dicitur Nòne cognoſcent omnes qui ope rantur iniquitatem: qui deuorant populum meum ut cibum panis? Et non erunt eis adhuc in cibum: quoniam hoc dicit dominus deus. Ecce ego ipſe abſtuli a malis paſtoribus oues monèdo ut dixi: ne quod faciunt mali paſtores faciunt incaute negligétes oues. Et quid ait cui dat quod illis abſtulit forte bonis paſtoribus? Non hoc ſequetur. Et quid dicemus fratres, nòne ſunt paſtores boni? Nòne alio loco ſcripturage dicitur, & conſtituam eis paſtores ſecùdum cor meum & paſcens eas de diſciplina: Quomodo ergo oues quas malis paſtoribus tollit: non dat bonis; ſed tanſ omnino nufſquam remanerint boni, dicit ego paſcam? Petro dixerat. Paſce oues meas. Quid ergo faciemus cu petro cōmendanſ oue? Non ibi dixit dominus Ego paſcaſ oues meas non tu, ſed petre amas me, paſce oues meas, an forte quia modo non inuenitur petrus, lam enim affluptus eſt in requiem apoſtolorum & martyrum, non eſt cui dicat ſecurus dominus ouium paſce oues meas & quodam modo qualiſi necessitate descendit ad officiam paſcendi oues ſuas; non habens quibus commendet nec tamen deferens. Hoc enim uidetur ſequi. Hoc enim dicit dominus deus. Ecce ego ipſe: cui dicebamus. Qui paſcit iſrael intende. Deducitis tanſ ouem iofeph populum in ægyptum cōſtitutum, lam diffuſus in gétibus iſrael: ipſe eſt iofeph. Noſtis enim quia migrauit iofeph in ægyptum uendentibus fratribus: factum est Venderunt chriftum iudæi non fine cauſa; & inter apoſtolos ipſe iudas uenditor ſuit, Cœpit eſtCHRIFUS in gentibus: ibi honoratus eſt: ibi creuit populus eius; non eum deferit paſtor eius. Excita inquit potentiem tuam & ueni: ut ſaluos facias nos, Plane facit & faciet. Ait enim. Ecce ego ipſe inquiram oues meas: & uita bo eas ficut uifitat paſtor gregem ſuum. Non curauerunt mali paſtores; non enim ſuo ſanguine redimere, Sicut uifitat inquit paſtor gregem ſuum in die. In qualem diem cum fuerit nimbus & nubis idest in pluia & nebula. Pluuaia & nebula error ſæculi huius caligo magna ſurgens de cupiditate hominum: & nebula cōterens terram; & diſcille eſt ut non errent oues & iſta nebula: ſed paſtor non deferit eas: iquirit eas; penetrat nebulam oculis acutiflimis; non impeditur caligine nubium; uidet undiq: errantem reuocat tantum; quod fiat in euangelio quæ ſunt oues mea: audiunt uocem meam: & ſequuntur me in medio ouium diſperſari: ſic inquiram oues meas: & educam eas ab omni loco quo diſperſa ſunt, illic in die nubis & nimbi quando diſcille eſt eas inueniri, tunc ego inueniam. Craſſa nebula eſt: pinguis nimbus eſt. Oculis enim nihil lato, Et educam eas de gentibus; & colligam eas de regionibus; & inducam eas in terram earum. Et paſcam eas

super montes earum.Constituit montes ifrael auſtores ſcripturae diuinarum,ibi paſcite ut ſecure paſcatis
qui quid inde audieritis.Hoc uobis bene ſapiat:quicquid extra eſt respuite ne erretis in nebula.Audite uo-
cem paſtoris:colligite uos admeninges ſcripturae ſanctæ.Ibi ſunt delictiæ cordis ueſtri:ibi nihil uenenofum
nihil alienum:uberrima paſcua eſt.Vos tantum ſane uenite;ſane paſcimini:immo tibi ifrael;& in riuis & in
omni habitatione terræ,a montibus enim quos oſtendimus manauerunt riui ſplicationis euangelicae:cum
in omnem terram exiuvit ſonus eorum:& ſacta eſt omnis habitatio terræ ad paſcendas oues læta atq. ſecu-
da in paſcuis bonis.Paſcam eas;& in montibus ifrael erunt ſtabula,Erunt illic;hoc eſt ubi requieſcant; ubi
dicant.Veg eſt:manifeſtum eſt;non fallimur.In gloria dei requeiſcent tanq. in ſtabulis & dormient;hoc e
requieſcent in delitiis bonis;& in paſcua pingui paſcentur ſuper montes ifrael.Iam dixi montes ifrael mon-
tes bonos quo leuamus oculos;ut inde nobis ueniat auxilium noſtrum a domino;qui ſecit cælum & terrâ.
Ideo ne uel in montibus bonis eſſet ſpes noſtra cum dixiſſet.Paſcam oues meas ſuper montes ifrael.Rurſus
ne tu ſpem poneres in montibus ſubiecit ſtatim ego paſcam oues meas. Leua oculos tuos in montes:unde
ueniet auxilium tibi.Sed attende dicentem ego paſcam.Auxilium enim tuum a deo;qui ſecit cælum & ter
ram.Ego requeiſtere faciam eas dicit dominus deus.Sed ur requeiſcere faciat;primo curauit;poſterius dicit
Hic eſt dominus deus.Primo quod perit requiram quod errauit reuocabo;& quod imminutum eſt colliga
bo;& quod exanime eſt confortabo;& quod pingue eſt cuſtodiam.Quod non faciebat mali paſtores ſeiipos,
paſcentes non oues.Non ait dominus conſtituam alios bonos paſtores qui faciant hoc:fed ego inquit paſcâ
oues meas,Nulli comittam:ſecuri uos fratres,ſecuræ uos oues,Nobis uidetur timendum quas idem paſtor
bonus claudit.Sic & paſcam eam cum iudicio.Vide quia ſolus paſcit cum iudicio.Quis eni homo iudicat
de homine?Temerarii iudicis plena ſunt omnia,de quo de perauerimus ſubito cœuertitur;& fit optimus,
de quo multum ſumpferimus;ſubito deficit;& fit peſimus.Nec timor noſter certus eſt; nec amor noſter
certus eſt.Quid fit hodie quiſq. homo uix nouit ipſe homo,Tamè utcunq. ipſe quid hodie,Quid aut oues
nec aut ipſe paſcit.Ergo cum iudicio diſpertiens;propra propriis:hæc ichtis;illa illis debita eis quibus debe-
tur.Hoc autem illud nouit enim quid agat;cum iudicio paſcit:quos iudicatus redemit. Paſcit ergo ipſe cu
iudicio,in ppheta enim hieremia ait.Clamauit quidam perdix congregauit quæ non peperit; faciens diu-
tias ſuas non cum iudicio:Paſcit iſte paſtor cum iudicio,Quare ille fine iudicio?Quia congregauit quæ no
peperit.Quare iſte cu iudicio?Quia fouet quod peperit,De paſtore tamè bono loquitur.Paſtores boni aut
non ſunt aut latent.Si enim non ſunt quid agimus?Si latent quid de eis tacetur?Perdix quidem illa a q buſ-
dam maioribus & ante nos ſcrivuras traſcantibus diabolus intelleſtus eſt cœgregans quæ non peperit.Nô
enim ille creator ſed deceptor eſt:faciens diuittias ſuas non cum iudicio.Non enim ad eum pertinet qui iſto
qui illo modo erret,omnes ertâtes uult quibuslibet erroribus.Quâ diuerſæ ſunt hæreſes;q diuerſi errores,
ille in omnibus uult errare homines.Non dicit diabolus donatiftæ ſint:nô ſint arriani.Siue illic ſi ſuè ichtic
ad eum pertinet congregantem fine iudicio.Idola inquit adoret meus eſt; iudæoſ superſutione remaneat
meus eſt:deſerta unitate in illam uel in illam hæreſim pergat meus eſt.Congregat ergo fine iudicio faciens
diuittias ſuas.Sed quid faciens ſequatur in dimidio dierum eius derelinquent eum;& in nouiſſimis suis erit
inſiapiens,Venit ille congregans oues ſuas in dimidio dierum eius prius q. ſperabat ante q. putabat; derelin-
quet eum;& erit inſiapiens in nouiſſimis eius.Quare in primis ſuis ſapiens erat,ut in nouiſſimis ſuis fit inſi-
piens;audite fratres.Dicit aliquando in ſcripturis ſapientia pro ſultitia abuſione uerbi non proprietate.
Vnde enim dicitur,Vbi ſapiens,ubi ſcriba,ubi conquiſitor huius ſaeculi;Nône ſultitiam ſecit deus ſapien-
tiam huius mundi?Et iſte perdix,i draco,i tanq. ſemper ſapiens erat & non adam per euam decipit. Vtrum
dicere putaſs eſt bonum confilium dare exiſtimatus eſt contra deum creditus eſt,Quod non dicitur ſapien-
tia abuſue uerbi & in malo confuetudinem quidem ſcripturarum ueſtrarum,Nam quæadmodum loquu-
tur auſtores mundi quid ad nos habens in eodem libro.Erat ibi ſerpens ſapientior omnibus beſtii,ilſte ſa-
pientior omnibus beſtii aftus & acutus ad decipiendum agnoſcitur;non poſtea ei creditur & dicitur ei
renunciamus tibi,ſufficiat q. incautos primo decepifti.Ergo ita erit in nouiſſimis ſuis inſiapiens;qui congre
gauit quæ non peperit;& ſecit diuittias ſuas non cum iudicio.Paſcit contra illum redemptione noſter cu iudi
cio;& exiſtat aliquis hæreticus;& ſi non frater diaboli certe adiutor & filius;& ipſum dixerim perdicem co-
tentioſum animal hoc eſt anima ut aucupes norunt etiam contendendi ſtudio capitur,Contendunt ili co-
tra ueritatem & contendere ex quo ſe diuifere,modo dicunt contendere uolumus:quia iam capti ſunt nolo
contendere,O capte aliquando tu eras qui primis temporibus ſeditionis tuæ traditores argue basi:innocen-
tes dánabasi iudicio imperatoris iudicio epiſcoporum non conſentiebas uiectus;totiés appellabas apud ipm
in patrem ſtudioſſimis:litigabas;congregabas quæ non peperiſt. Vbi eſt nunc ceruix tua,ubi lingua tua.
tibi filius tuus?Certe in nouiſſimis tuis factus eſ inſiapiens;pauiſti fine iudicio, Non enim uerum uis uel de
eriore tuo uel de ueritate iudicare.Paſcit coſtra chriſtus cum iudicio;diſcernit oues ſuas ab oubibus nô ſuis.
Quæ ſunt oues meæ inquit audienti uocem meam;& ſequuntur me,Hac inuenio omnes paſtores bonos i
uno paſtore.Nô enim uere paſtores boni deſunt;fed in uno ſunt,Multi ſunt;qui diuſi ſunt.Hic unus præ-
dicator;quia unitas commèdatur.Nec enim uere modo ideo tacentur paſtores;& dicitur paſtor;quia non
inuenit dominus cui comenendet oues ſuas. Tunc autem ideo commendauit,quia petrum inuenit; immo
uero & in ipſo petro unitatem còmendauit.Multi erat apoſtoli;& uni dicitur:paſſe oues meas.Ablit ut de-
fint modo boni paſtores;ab ſit a nobis ut deſint;ab ſit a miſericordia ipſius ut non eos gignat atq. coſtituat.
Vtqi ſi ſunt bonæ oues ſunt & boni paſtores,Nam de bonis ouibus ſiut boni paſtores;fed omnes boni pa-
ſtores in uno ſunt,Vnum illi paſcunt;chriſtus paſcit,Non enim uocem ſuam dicut amici ſponſi,fed gaudio
N iiii

264

gaudent propter uocem sponsi;ideo ergo ipse paſcet cum ipſi paſcet,& dicit Ego paſco quia in illis uox ipſi-
us:in illis charitas ipſius.Nam & ipſum petrû cui cōmendauit oues ſuas quali alteri unum ſecum fac-
re uolebat;& fic ei oues cōmendaret:ut eſſet ille capit,ille figuram corporis portaret,i. eccleſiæ;& tanſo
ſus & ſonſa eſſent duo in carne una,Proinde ut oues cōmendaret quid illi prius dicit ne illi tanſa alteri cō-
mendaret?Petre amas me? Et respondit Amo. Et ite? Amas me? Et respondit Amo,Et tertio Amas me?
Et respondit Amo.Confirmat charitatem ut confolidet unitatem,Ipſe ergo paſcit unius in his & hi in uno
& racetur de paſtoribus;fed nō tacetur de illis ouibus,Gloriantur paſtores.fed qui glorianſ in domino glo-
rientur.Hoc eſt xpo paſcere.& cum chrīto paſcere:ter chrītum non paſcere. Neq uota impia paſtorum
tanſa iſta futura mala tempora,ppheta p[di]ciceret dixit ego paſco:non habeo cui cōmendem,etiam cum ipſe
petrus erat.Et cum adhuc ipſi apoſtoli erant in hac carne & in hac uita:tūc ait ille unus in quo uero omnes
unum.Habeo alias oues quæ non ſunt de hoc ouili.Oportet me & has adduce:ut unus ſit grex & unus ſit
paſtor,Sint ergo omnes in paſtore uno,& audiant uocem paſtoris unam,qua audiant oues & ſequantur pa-
ſtorem ſuum:non illum aut illum;fed unum,& omnes in illo unam uocem dicant diuerſas uoces non ha-
bent.Obſecro uos fratres;ut idipſum dicatis omnes;& non ſint in uobis ſcilimata,Hac uocem liquatam ab
omni ſciſmate,purgatam ab omni hæreſi audiant oues;& ſequantur paſtorem ſuī dicentè.Quæ ſunt oues
meæ,meu uocem audiant;& ſequātur me,Nam uis noſſe hæretice q nō habes uocem paſtoris,& periculofe
te ſequatur ouis teſtum indumento ouiú;& intus lupu rapacem audiant uocem tuam, Videamus an chri-
ti ſi eccleſiam quaerit infirmus ouis a grege aberrans,neſciens ubi ſit grex;quaerit quo ſe aggreget, quo in-
tret ædemi:uocem audiamus an chrīſti ſit,Audiamus utrū agni ſit an perdicis.Ouis dei gregem ſuum qua-
rit,Puta ouem de oriente ueniffle in aſtricam,quaerit gregem ſuum,incurrit in te.in basilicam tuā utrare uilt
cōmoueris ignota facie uel tu uel minifter tuus ſtans uel ſedens ad ſterrogat ouem quarètem gre-
gem ſuī;imo gregem dei cum grege fuo intrare uult;ibi eum eſſe putat,quaeris paganus ſit,an chrītianus,
Reſpondit.Chrītianus,Ouis eſt enim dei.Quæris ne forte cathecuminus ſit & irruat in ſacramētis:Reſo-
dit.Fidelis.Quæris cuius cōmuniōis ſit,relpondit Catholicus chrītianus.Si ſidelem Catholicus reſprobas
tenes:ita uero,piicere pba,A te reprobatus:chrīſto p[br]atur,Vtinam & illi qui ſunt apud te cognoſcant teſt
in dimidio die? derelinquent te.Quidam fratres noſtri heſterno die ierùt ad bafilicam eoſe? & ſi ad malos
fratres tamè ad fratres,Attendite fratres mei quid interſit inter fiduciam ueritatis & timorè falſiſatis.Quæ
do aliquos eoſ; i hoc populo agnoſcitis,quomodo gaudetis,quia i uobis ille eſt,qui quaerit quod perierat,
ſuggeretur aliquando nobis,ut uos audiat & diſcedat,audiat & irridebit,audiat & irrideat.Aliquaúd apſiet,
aliquando cognoſcet,aliquando relinquitur populo ſuo.remanent in corde ſuo.renúciat errori ſuo: gratias
agit deo ſuo,lli aſt quid?Qui eſtis.Chrītiani ſumus,nō;fed exploratores & illi catholici ſumus, conati ſui
iniuriare meliori conſilio;po[ce]nitet eos atq utinā ſi p[ce]niteat,& ibi remanere po[ce]nituit eos q ingreſſi ſunt
iniuriare,tamen quos proſecerunt chrītianos,fideles,catholicos,quos tenuerunt nolo dicere, quos proie-
cerunt uideo:quos tenuerunt chrīſti dicant,Dicant ergo uocem ſuam, uideamus an chrīſti ſit uox: an pa-
ſtoris ſit uox,quam ſequantur oues,five per bonum ſit uox iſta,five per malum hominem utrum ſit uox
attendamus. Quærit infirmus eccleſiam. Tu quid dices. Partis donati eſtis.Eccleſia. Ego uocem pa-
ſtoris inquiro. Lege mihi hoc de propheta, lege mihi de p[al]fmo, recita mihi de eſſa, de lege, de euange,
lio recita:recita de apoſtolo.Inde ego recito eccleſiam toto orbe diffuſami;& domiń dicentem. Quæ ſunt
oues meæ uocem mea audiant;& ſequuſtur me.Quæ eſt uox paſtoris & p[di]dicatur i nomie eius p[ni]am & re
miffionem peccato[re] p omnes gentes incipientibus ab hieruſalem.Ecce uox paſtoris agnoſcis;& ſequens ſi
ouis es.Sed illi codices tradiderunt ac illi thus idolis p[of]ueruſt.& ille,Quid ad me de illo & illo.Si ſecerunt
non ſunt paſtores.Tu uocem paſtoris edicito,quia nec de illis uocem paſtoris annúcias, tu accuſas nōn euā-
gelium tu accuſas non p[di]phetam.nō apoſtolum,de illo credo,aliis non credo, fed a[ct]a proſers, a[ct]a proſero,
credamus tuis,crede & tu meis.non credo tuis:noli derece meis,aufererant chartæ humanæ, fonant uoces
diuinæ.Ede mihi una ſcripturæ uocem pro parte donati,Audi innumerabiles p orbe terræ. Quis eas enu
merat.Quis eas terminat. Tamé ut pauca cōmemoremus legem attende primu̇ dei teſtamentu̇.In ſemie tuo
benedicentur omnes gentes.Et in p[al]fmo.Poſtula a me & dabo tibi gentes h[ar]reditatem tuam:& poſſio-
nem tuā terminos terræ, Cōmemorabūtur & conduertur ad domiń uniuſt fines terræ;& adorabūt eſ
in conspectu eius uniuſeræ patriæ gentium, quoniam ipſius eſt regnū; & ipſe dominabitur gentium. Canta-
te domino canticu̇ noui; cantate domio omnis terra. Et adorabunt eum omnes reges terræ, omnes gentes
feruient illi. Quis enumerare ſufficiat, Prope omnis pagina nihil aliud ſonat q chrītum eccleſiam toto or
be diffuſam, fine aliquo dubio perituram ſuisse dicunt, peritura p[di]cita eſt tot teſtimoniis manuſa: nec una
uox iſta per legem, per prophetas, per cantica paſtoris eſt;neq enim illi ueg dicere fine uerbo dei potuere quod
eſt chrīſtus. Audi uocem uerbi,miſratus ſidem centurionis, Amen inquit dico uobis non inueni tantam ſi
dem in iſrael, Propter ea dico uobis quia multi ab oriéte & occidéte venient. Ecco eccleſia chrīti: eccre grex
chrīſti: Tu uide ſi uis eſſe, Non enim te latet grex qui ubi[que] es, non habebis quid reſpōdeas iudicio tuo, quę
non uis eſſe paſtorem tuum; non habebis inquā quid reſpōdeas iudicio tuo. Neſciui, non uidi, non au-
ui, Quid eſt quod non ſciſti, nec eſt qui ſe abſcondit a calore eius. Quid eſt quod non uidifti, Viderunt om
nes fines terræ falutare dei noſtri, Quid eſt quod non audiſt, In omnem terram exiuit ſonus eorum, & in fi
nes orbis terræ uerba eorum. Sed reſte nobis. Quare uox chrīſti, uox paſtoris, quam oues audiant & ſequa-
tur. Non inuenitis quid dicatis: uocem paſtoris non habetis. Audite & ſequimini dimittite uocem lupii leg
mini uocem paſtoris, Damus inquit audiamus, Damus & nos uocem paſtoris, Audiamus in canticis inqui-

unt canticorum. Loquitur ſponſa ad ſponſum: eccleſia ad chriftum. Nouimus cantica canticogea ſanctæ can-
tica: atoratoria cantica: ſancti amoris: ſanctæ charitatis: ſanctæ dulcedinis. Plane uolo inde audire uocem pa-
ſtoris: uocem dulcissimi ſponſi eccleſiæ: ſi aliquid habes audiamus. Sponſa inquiunt dicit ad ſpſum. Annu-
dit ne illi uti in domo mea: & ut illi in domo mea: & ad me tibi gentes hæreditatem tuam: & poſſſitionem tuam terminæ. Commemorabuntur & conterétur ad dominum uniuſſi fines terræ.
Quid eſt quod mihi de canticis canticorum profers quod forte non intelligis? Etenim illa cantica enigma-
ta funt: paucis intelligentibus nota funt: paucis pulſantibus aperiuntur. Tenebo te accipe aperta: ut merito tibi pandantur abſcòdita. Quomodo eris penetrator obſcurorum, contemptor manifeſtorum? Ecce tamè ut poſſumus fratres hæc uerba diſcutiamus. Aderit deus ut uideatis tibi ſanum itellectum, primo quod ab omnibus imperitis facillime iudicatur uerba ipfa male diſtinguunt, nunc audietis: niſc probabitis. Etenim ſi eſt habet textus ipſe lectionis. Sponſa loquitur ad ſponſum. Annuncia mihi quem dilexit anima mea: ubi paſcis. ubi cubas. quod ſponſa ſponſo dicat: quod eccleſia chrifto dicat, nec nos dubitamus: nec illi: ſed om-
nia uerba ſponſæ. Audi uerbum, quare quod adhuc ſponſæ eſt uis tribuere iam ſponſo. Audi omnia quæ di-
cit ſponſa: & tunc reſpondebit ſponſus. Audi euidentius hanc diſtinctionem quam dicturus ſum: non inue-
nies aliquid plus. Annuncia mihi quem dilexit anima mea: ubi paſcis, ubi cubas in meridie. Ipfa adhuc dicit
ubi paſcis: ubi cubas in meridie. Et inde quia adhuc ipfa dicit (ſequitur enim ne forte fiam ficut operta tuoſa
ſodalium ſuper greges) puto omnes peritos imperito: q[ui]b[us] discernere genus maſculinu & ſœmininum. Oper-
ta quæro cuius generis ſit. Ab omni homine quæro maſculini eſt: aut ſœminini. Annuncia inquit mihi quę
dilexit anima mea, quem cum dicit maſculinum alloquitur ſponſum ait loquitur. quia uero ſœminina ui-
rum alloquitur: conſquentia uerba indicant. Annuncia mihi ubi paſcis, ubi cubas in meridie, ne forte ſa-
ciam ficut operta auditu operta ut fiant tibi hæc aperta. Annuncia mihi ubi paſcis, ubi cubas in meridie, ne
forte faciam ficut operta ſuper greges ſodalium tuorum. Hucſus uerba ſponſæ, lam incipiunt uerba ſpon-
ſi de manifeſto. Niſi cognoueris temetipſum. Agnoſce uiriliter ſœmina: teipſam inquit nò cognoueris. Au-
di reliquia opulenta inter mulieres. Niſi cognoueris temetipſam. O pulchra inter mulieres exi tu in ueſtigiiis
gregum: & paſce hædos tuos in tabernaculis paſtorum: non tabernacula paſtoris. Vide quomodo commi-
netur ſponſus: uide quem in periculo quæuis ille dulcis abſtulit: de medio blandimenta q[ui] blande illa. Annu-
ta mihi quem dilexit anima mea: ubi paſcis, ubi cubas in meridie. Veniet enim dies medius quâdo ad um-
braculum concurrent paſtores: & forte latebit me ubi paſcis: & ubi cubas in meridie: & uolo mihi annućues
ne ſiam operta: ideſt ficut occulta & non cognita. Ego enim manifeſta ſum: ſed ne ficut occulta ficut cælata
incidam ſuper greges ſodalium tuorum. Omnes enim hæretici a chrifto exierunt: omnes qui facte ſunt pa-
ſoſores mali habentes greges ſuos ſub nomine chrifti illius ſodales fuerunt: illius conuiuium accepere. So-
dales enim dicuntur tanq[ui] unius conuiuiit latina lingua, ſic dicti ſunt quaſi ſimul edales: eo q[ui] ſimul edat. Au
dillum in palmo arguenté. ſodales malos, ideſt unius conuiuii. Inimicus male dixiſſet mihi. abſcondiſſem
me uti[que] ab eo: & ſi ſuper me magna locutus ſuſiſſet. Tu uero unanimis & notus meus: qui ſimul mec[u] dul-
tes capiebas cubos. Ergo multi ſodales ingrati menſæ dominicæ exierunt foras, mali ſodales ſecerut ſibi me
ſas ſuſt. Et ſi putaſs quia meridies aſtrum: quanq[ui] poſſem obtinere magis mundi meridiem eſſe partes a[gy]
pti & illas exuſtas ſole regiones ubi pluua non apparet: quia ipſa eſt meridies ubi feruet medius dies. Ibi au-
tem hæremus plena mihibus ſeruorum dei eſt. Vnde ſi ad meridiem locorum uelimus aduertere, quare nò
ibi paſcat magis ille: & ille requieſcat: quando ante prædictum eſt aberrauerunt deſerta heremi, ſed ecce con
fentio: meridies aſtrum: Africa ſit meridies. Hic ſunt ſodales mei: eccleſia tranſmarina in aliquorum ſuorum nauigã-
tem in Africa ſollicita ne erret inuocat ſponſum ſuum: & dicit ei. Abundare audio hæreticos in Africa: abunda-
te audio reſbaptizatores in Africa. Eſſe autem ibi uos minus audio, & illud audio: & hoc audio, ſed qui
funt tui a te uolo audire. Annuncia mihi quem dilexit anima mea: ubi paſcis, ubi cubas in meridie. Au-
dio duas partes eſſe: unam donati, alteram uniuſto tuo coherentem. Tu mihi dic quo eam: ne forte
ueſt operta: ideſt ignota ſuper greges ſodalium tuorum incurrem in greges hæreticorum: conterantes po-
nere lapide[m] ſuper lapide[m] i[n]que deſtruatur ne irruam in rebaptizatores. Annuncia mihi. Et ille qui com-
mendat unitatem paſtores in hac leſtione dixit. Ego paſcam. Paſtores autem reprobat: qui multi eſſe
uoluerunt: unitatem amiserunt. ſeuertiſſime non blande reſpondetis. ſed pro magnitudine periculi. Ni-
ſi cognoueris inquit temetipſam. O pulchra inter mulieres. Pulchra es inter mulieres. ſed agnoſce. Vbi
ſicognoueris inquit temetipſam. O pulchra inter mulieres. Cognoſce te & me in cælo: te in toto orbe utrum
ſe in cælos. Vitalem me credidisti. Talem & illis ſonant. Cognoſce te & me in cælo: te in toto orbe utrum
quélibet ex eccleſia: tanq[ui] eccleſiam chriftus alloquitur. Nam quomodo eccleſia quaerit: eccleſia ſecundum
ipſos loquitur. Annuncia mihi quem dilexit anima mea: ubi paſcis, ubi cubas. Quid quæris eccleſia? Et ille
tanq[ui] oftendens eccleſiam dicit. In meridie: ſicut illi uolunt. Respondeant mihi quomodo eccleſia quaerat ec-
dleſiam. Annućia mihi quem dilexit anima mea: quæ loquitur eccleſia: quid ſibi uoluit annućiari ubi paſcis
ubi cubas in meridie: ideſt ubi ſit. Eccleſia loquitur & interrogat ubi ſit eccleſia: & reſpondet ille ut putant
ubi in meridie. Si in ſolo meridie eſt ut dicut in Africa & quaerit. quomodo ipfa interrogat ubi ipfa ſit. An ue-
in meridie. Si in ſolo meridie eſt ut dicut in Africa & quaerit. quomodo ipfa interrogat unu[que] d[omi]n[m] mébrog[ue]
to portio eccleſiæ tranſmarinae bonæ interrogat de meridie ne ille erret. & alloquitur unu[que] d[omi]n[m] mébrog[ue]
eccl[es]iæ ſuæ xps tanq[ui] fuam eccleſiam, & dicit niſi cognoueris te, o pulchra inter mulieres exi. Exire hæreti.

265

corum eſt aut cognoſce te aut exi:aut ſi te nō cognoueris exitura quo in uſtigiis gregum ſequendo malos greges:ne forte potes quia obſe ēris ſi exis audi quid ſequitur.Exi tu in uſtigiis gregum:& paſce hædos tuos iam non oues.Noſtis fratres ubi erunt hædi:ad ſinſtram erunt omnes:qui exierunt ab eccleſia manéti.Petro paſce oues meas:exeuntibus hæretico paſce hædos tuos.Eſt inquiut & aliud teſtimoniù nihilomus contra te dicut audiamus erit ſic contra te:quomodo hoc quod putabis pro te: Si meridie inquiut interptaris ægyptum:multis quidem modis interpretamur meridiem & ægyptum: poſſumus ad locum miſdi: & ipſam africam ſic intelligam:audiſti quid intelligam & meridiem:itelligo ſeruoræ ſpiritualiù; flagrare igne charitatis: ſplêdeſtem lumie ueritatis.Nam dicitur i quodam psalmo: dexterà tuam notam fac mihi: ſeruditos corde ſapiëtia:ipſi ſunt meridie,unde dicitur a ppheta:& tenebræ tuæ ac ſi meridies erunt:multis modis poſſumus itelligere meridies, ſed prſus africam itelligo, accipio a te aliquid forte melius:q[ui]a p[er]e remiſi a te cōmemorarer.Africa ſit meridies:timet eccleſia tráſmarina incedere in re baptizatores:timet ideo re tanq[ui] ignorata in greges ſodalium:quæritur ab ſponſo ſuo:ut anunciet illi ubi paſcit:ubi cubat in meridie,In aliis paſcit:in aliis nō paſcit:in aliis cubat:in aliis nō cubat.Audiat cōſilium:ueniat ad catholicam eccleſiam:nō incurrat in greges ſodalium:nō paſcit hædos (uos.Sed dic aliud quod te dicebas eſſe dictug[em] p[er]pheta inquit ait deus:alterù chriftum in Africa nafci:& ite per mūdum hæretici annunciant.Rogo quid eſt ab africo deus ueniet?Si diceretis deus in Africa remanſit:utiq[ui] turpiter diceretis,Nunc autem etiam ab africam ueniet dicitis x[ps].Vbi natus chriftus:ubi ſit paſſus:ubi in cælum aſcenderit:unde diſcipulos miſeritibi eos ſpiritu ſancto repleuerit:ubi per totum mūdum euangelizare iuſſerit:& obſteperauerint ei: adimpletut orbis terrag[em] euangelio:& tu dicis deus ab Africa ueniet;Ergo tu mihi inquit expone quid deus ab africo ueniet.Dic totum:& fortaſſis intelliges deus ab Africa ueniet:& ſanctus de monte umbroſo.Tu mihi expone ſi iam ab africo:quomodo de monte umbroſo,De numidia nata eſt pars donati:ipſi miſſi ſunt primi in diſenſionem & tumultum:& ſcandalù q[ui]rentes ingens uulnus.Numidie miſerunt, ſed d[es] tigitanus miſt.Vbi ſit tigili notu eſt:qui miſſi ſunt clerici extra congregauerunt:ab eccleſia ad clericos carthaginis accedet no luerunt:uiſtitatorem poſuerut:a lucella ſuſcepti ſunt.Auſtor totius huius mali numida hæreticus ſitu inimidia,unde uentu eſt huc cum tanto malo uſicariù uix inueniſt:cu[que] cup[on]ibus habitant.Quomodo mons umbroſus numidia?Dic mihi Ergo noli hucuſq[ui] recitare deus ab africo,Exigo ſentétiam & ſanctus de mō te umbroſo.Sed oſtende mihi partem donati a numidia de mōte umbroſo uiren[em].iuenis nuda omnia, p[er]gues quidem campos ſed frumétario:non olieti fertiles:nō cæteris nemoribus amcenos.Vnde ergo mons umbroſus in numidie partibus:Vnde hoc ſcandalum: Tu mihi inquis ergo expone quid eſt deus a libano ueniet:& ſanctus de monte umbroſo?Vide q[ui] facile exponam, primo illud audi quod ait dominus. Oportet chriftu pati:& ſurgere tertio die:& prædicari in nomine eius pniam & remiſſionè peccator[em]: per omnes incipientibus cum dixi uide utiq[ui] ſe in ſanctis ſuis ad alias gentes uentug[em] prædixit eſſe. Lege uſionem terræ filiorum ifrael in omnibus tribubus in libro iſu naue:ubi aperte dictum eſt hiebus ab africo ueniet.Quæ eſt hieruſalem:lege:quære:inuenies.Vt inam cum inueneris:credas: utinam animoſitatem deponas.Hiebus ab africo quæ eſt hieruſalem,& dominus incipieſtibus ab hieruſalem:hoc eſt deus ab africo ueniet.Quomodo ergo a monte umbroſo euangelium iam lege de monte olieti chriftus aſcendit in cælum? Sed quere & quid lucidius?Audiſti de monte umbroſo legem recitamus:euangelium recitamus.Audiſi incipieſtibus ab hieruſalem.Audiſti p[er] omnes gentes p[er] eum p[er]pphetam,ſequere uerba illa quæ contempſiſti deus ab africo ueniet.Et ſanctus de monte umbroſo:cooperiet montem umbra eius:& gloria eius plena eſt terrag[em] omnes ergo gentes incipientibus ab hieruſalem deus ab africo ueniet:& ſanctus de monte umbroſo & condenſo:ideſt a monte olieti ubi aſcendit in cælum.Vnde miſt diſcipulos fuos:ubi etiam aſcenſurus ait.Nō enim ueſtru eſt ſire t[é]pora quæ p[er]a p[er]oſuit in ſua p[er]oſtate.Sed accipietis uirtutem ex alto: & eritis mihi teſtes in hieruſalem & in iudæam & ſamarià:& uſq[ui] in totam terrá.Ergo deo ueniente chríto:& nomè eius & p[é]dicatio euangelii eius ab hieruſalem:ideſt ab africo & monte umbroſo:ideſt a monte olieti per omnes gentes diſſamatu eſt euangeliu[em].Operuit montes umbra eius:ideſt refrigerium eius, p[er]tectio eius:& laude eius plena eſt terra,Cantate ergo cum tota terra cáticum nouu:non canticu uetus cum angelo terræ.Dicut & aliud.Cyrenæus inquit quidam ſimon angariatus eſt ut tolleret crucem legimus.Sed quid te adiuuet uo lo ſire.Cyrenæus inquit aſter eſt quare ipſe angariatus eſt qui crucem tolleret.Vbi ſit cyrene ne forte neſcis lybia eſt:pentapoli eſt.Contigua eſt africæ:ad orientem magis pertinet uel in diſtributione provinciarum, Imperatorem cognoſce:imperator orientalis mittit ad iudicem ad cyrenem breuiter reſp[o]debo.Vbi eſ p[er] donati non inuenitur cyrenem,ubi eſt cyrene non inuenitur pars donati. Maniſeta ueritas conuincit errorem.Det mihi cyrenem ubi eſt pars donati:det mihi pars donati ubi eſt cyrene.Máiſetum eſt enim frattes in pentapoli eccleſiam eſſe catholicam:partem ibi donati nō eſſe.Sed ſecuri iirideamus flendos: & fleamus ridendos.Quid dicis meritum cyrenenſis huius magnum commemoras quia tulit crucem domini: & aſtru dicimus orientalis eſt.Lybia enim duobus modis dicitur.Vel iſta quæ proprie africa eſt, uel illa orientalis pars quæ contigua eſt africæ:& omnino collimitanea.Sed aſter ſuit cyrenenſis Beatum putaſq[ui] angariatus crucem tulerit.Quanto melius forte diceret quis in arimathia remanſſiſse eccleſiam chríſti,quia iofeph ille diues ab arimathia habens ante oculos regnum dei non angariatus non coactus uenit ad crucem domini, de ligno depoſuit,obſecutus eſt funeri in ſepulchro conididit.Laudatus eſt in euâgelio:quia uero de animathia ſuit iſte p[iu]s tantum exhibens obſequium corpori domini:in arimathia remanſit eccleſia.Aut ſi magis uos delectat angariatus:ideſt qui cogitur tollere crucem.Reſte ergo faciunt imperatores catholic[i]qui uos cogunt ad unitatem.

De auſteritate exquirenda in ſtatu.

De matutino & modo dicendi diuinum officium.

De ordine horarum primæ tertiae ſextæ nonæ.

De cibis & ordine comedendi.

De ſobrietate & ieiunio.

De lectionibus legendis ad menſam.

De operationibus ſororum poſt prandium.

De horis ueſpertinis & completorio.

De charitate ſeruanda erga infirmas ſorores.

De auſtoritate epiſcopi & p[ro]p[ro]ſiti circa obſeruationes huius regulæ ſeu ordinis.

De charitate & unitate ſeruanda.

Cap.ii.

Vis autem in monaſterio conſtitutus ſororibus, primus ſit arripiendus modus deo uiuendi & regula: ipſe ſolus chrifius huius propoſiti inſceptor & doctor, in unius reſponſiſe inſtruit uniuereſos. Si uis inquit idem magiſter hæc petenti ad uitam ingredi: ſerua mandata, Quod ſi forte quaeratur quæ ſint: ilico ſic percunſtanti: ex p[ro]ſuit. Diliges dominum deum tuum ex toto corde: mente: & uiribus tuis: & plus q[ui] te p[ro]ſum: & proximum tuum f[u]c it te p[ro]ſum. In his duobus præceptis pendet quicquid eſt legis: quicquid etiam prophetae & ſancti viri perſcrutati ſi: ſt. Et attè dite ſollicite quæſo chariſſimæ, quæ ingredi non ſolum totis aſſe[ct]ibus cupitis ad uitam: quæ uere uita eſt, nam uiuentibus in mundo uita non eſt: ſed mors, Sed iam dei auxilio eſtis inter ingreſſa: quod fine præp[te]tis charitatis non ingreditur quifquá ad deo uiuendum, Propter hoc enim apoſtolus paulus non gloriatur in linguis angelorum & hominum: non in cognitio neſtjeriorum dei: non in ſpiritu prophetiæ: non in aſperi[ta]tibus carnis: non etiam in ſelemſynarum operibus: q[ui]q[ui] ad omnia pietas ualeat: dummodo chariſas deſit. Hæc ita: q[ui] ſolr eddit hominem deo uiuenter: hæc religioſos: hæc monachos facit. Sin e[mi]na: ſteria ſunt tartara: habitatores ſunt dæmones, Cum h[ac] uero ſunt paradifus in terris: & in eis degentes ſunt angeli. Ideoq[ui] mihi dilectæ filiæ: licet longa uos marcerent ieiunia: abie: cta & nigra ueſtis de formet. Longa officiorum & operum texatur ſeries, ſi intus deſit charitas: ad inſimum nondum religionis gradum peruen tum eſt. Propter ea: chariſſimæ h[ic] incipiendum eſt iter, ad apoſtolicæ p[re]ſe[ct]iōs apicè, ſi uere relatiua e[mi] chariſas: & ad unum non p[re]ſe[ct] proprie dilectio ſraterna dici: iccirco eſt neceſſe: q[ui] p[re]lures ſint, q[ui] ſe mutuo ex charitate diligant, ut dicatur iuxta prophetam, bonum & iocundum eſt habitare fratres in unum. Quod fatis approbat ſapientia dicens. Frater qui ſimul iuuatur a fratre: quaſi ciuitas firma: Et iterum, Si fuerint duo ſi mul: ſouebunt ſe mutuo, ſed ſi unus gradiatur & cadat: ue ſoli: quoniam ſubleuantem non habet. Propter ea: ſolitariorum uita quam fatis expertus ſum, periculofiſſima eſt & ardua, & ſi bona q[ui] pluries & deo eſt uiuari non tamen æque ſecura, ut ſimul habitantium in uinculo dilectionis & charitatis aſſe[ct]o. Qui ſibi inuiem per tentamenta deficientibus auxiliantur: ſibi inuiem adminiſtrant p[re]ſatis & charitatis obſequia. Sed certe ſi fratres aut ſorores ſimul in unum non habitent: non iam bonum, ſed malum eſt. Omne etiam ſe[mi]ndi philofophos in tantum habet bonitatis: in quantum unitatis atſtirnens ſuæ naturæ. Quod ſi ſingulum unu in tota mundi machina per ſe creatum eſt bonum: non tamen eſt optimum, niſi cæteris nexum, Propter ea: in exordio mundi uidit deus: q[ui] cun[ta] quæ ſecerat erant ualde bona. Iccirco chariſſimæ in apoſtolicæ uita uobis de ſæculo adunatis per corpora, ſit cor unum & anima una in domino: uelut de apoſtolis: & de iſp[er]iſticis uiris in actibus eorum legitur. Multitudinis enim credentium erat cor unu & anima una in domino. Nulla uita pro certo eſt deterior: q[ui] ſimul degere corpore: & non mente. Et uere inſoſices ſunt quibus non inſe[nt] una ſed diuerſa uoluntas. Sit ita: q[ui] uobis ſemper unus aſſe[ct]us, una uoluntas, una ſraternitas, una p[ro]portio morum, una iocunditas, una trifltilita, ne alteri quod placet: diſpliceat alteri, quo gaudet altera triflletur & altera, & ſic habere poteritis religionis propoſitum: ſi unanimes in domo dei habitetis. Hæc uere uita dei n[ō] diaboli, uere monaſterium, non inſernus, uere uita religioſa: non diabolica.

A

De non habendo aliquid proprium.

Cap.ii.

N[ot] mentis ueſtrae oculos ſemper euangelicum illud apparet, ſtolidiſſimi uiri illius exemplum qui ædificium ſuum quod ſumopere ſecerat, ingruëtibus fluminibus, flantibus uentis, & imbribus inu[d]antibus pluuiag[que] totu am[ſi]t in caſura: quoniá ædificat[ur] erat in fabulo. Nec miſe: chariſimæ. firmu[m] enim quod aut ſtabile in mobili diu manere n[ō] p[re]ſe[ct]e, Edificat fatuus ille in fabulo q[ui] in uita apoſtolicæ & religiōs p[ro]p[ro]ſito appetit temporales diuities. H[ic] attè dite filiæ diligêter. H[ic] percuſum omne e[m]h[ic] iteritus: h[ic] mors æterna. Qui iam ren[u]ciauer[u]t oibus quæ p[re]ſidét, q[ui] reliſtis oibus q[ui] habebát in ſæculo, ad x[p]m imitádu[m] paupculum: q[ui] ubi caput reclinet n[ō] habet. Co[currentes] ex uoto: ſub iura menti pol[li]citatióne, p[re]miſer[u]t, nihi[l] téporale; nihi[l] terrenu[m] p[re]t x[p]m ſol[u]: non ſol[u] p[re]ſidere ſed nec etiá ap[petere] quæ iam dimiſer[u]t, tenere uel q[re]rebent. H[inc] x[ps] apoſtolis n[ō] portare ſacculum, neq[ui] per[u], neq[ui] æs in z[on]is mádat, ut ex hoc intelligant eoq[ui] uita[ſ]e[ct]atores, q[ui] nihil proprium in monaſterio licet habere, certe n[ō] tunicam niſi quæ ex neceſſitate portatur, n[ō] caligi: nec aliud minimu[m] quodq[ui]. V[eg]e[m] & ſi x[ps] & apo[ſoli] aliqua quæ ſibi dabantur, p[re]ſter neceſſitaté tenebát: nulli ſingulog[que] licebat aligd ex his c[ō]tingere tang

fuum: fed pellimus ille p[ritor]itor atq[ui]a latro,ferens loculos omnia portabat in eis ueluti totius congregationis cōmunia;& minifter cōmunis singulōque necessitati bus puidebat. Ex hoc edocti apostoli & fideles poſt xpi atſenſionem nihil omnino ſuum eſſe dicebant: fed erant illis omnia cōmunia:& ſingulis diuidebantur, put uniciu: opus erat. Sic & uos chariſſimæ filiæ,& ſi liceat habere aliquid temporale ad uiectum & tegumentum, quæ duo plene ſuſciunt ut xpiano:nihil h[oc]æ alicuius ſit ueſtrum fed cōmune: quodcunque etiam minimis puellulis quibuscumque diſtribuat, ut decet,

De eligendo forores ad recipiendum & administrandum bona monaſterii.

Cap.iii.

Taq[ui]a obſteſtor uos omnes & ſingulas coram deo, & chríto iefu, qui iudicaturus eſt omnes, ut autrum & argentum atq[ui]a cito tranſiens pecunia, nulla cor ueſtrum ratiōe ſeducat, ut nitatur aliqua ueſtrum cum anania & ſaphya mentiri ſpiritu fancto quem nihil latet, retinendo apud ſe alijd quantúcunque minimú, tenporale, ultra ea quæ ex necessitate portantur, nec tamen hoc, niſi de li centia abbatiſſæ. Semper eo[rum] mortis iudicium terribile uos terreat. Nam legitur q[ui]æ ex eorum morte ſaſtus eſt timor magnus in univerſa eccleſia: & omnes qui audierunt timuerút. Nudus iefus nudas ārit amicas & ſponſas. Quod ſi ipſum ſequi temporale aliquid appetens ſeu defiderans ſorte uolueris: onerata gravedine nudum ſequi non poteris. Hinc beati pauperes dicuntur ſpiritu, ut ex hoc ſciatur: q[ui]æ non ſuſcitur cuneta tè poralia in mundo relinquendo ad monaſterii paupertaté accedere, ſi mens miſera appetit, quæ reliquit. Ma gis enim contemplantur oculi domini affectum, ịq. cenſum. Melius eſt enim in ſæculo cum cæteris diuiti bus diuitiis inſiſtere: ịq. in moſterio pauper ipſas appetere. Propter quod uolo hortor & moneo uos chariſ ſima, ut hæc perpetuo in uſtro monaſterio obferuatio maneat: q[ui]æ nulla ſcilicet omnino tagere, aut aliqua litterer retinere auſteat de per horam cenſum, aut obolum, aut aliquid quantúcunque minimú, q[ui]æ a matre aut ſore mittatur. Eligantur autem iuxta apofſolorum ritum cōmuni uoto abbatiſſæ & cæterae ſingulis an[is], aut ſi decens uidebitur & utile, confirmentur duæ aut plures ex fororibus boni teſtimonii plenæ ſpiritu fancto & ſapientia, quibus iniúgatur hoc opus, ut quoc[ui]cunque prouentus tam domus q[ui]æ ſingula, fororum recipiant: & ex his fororibus neceſſaria fideliter adminiſtrent. Caueant quoq[ui]æ ne aut ex parcitate murmur, aut ex abundantia tumor in fororibus habeat locum: ſed iuxta apofſolo, uitá plus cuiq[ui]a ut minus tributur. Iuxta quod exigit neceſſitas non uoluntas, ut non iam altera ſit egens, altera abúdans: ſed unaquæq[ui]æ ex p[ug]ilione condecenti mouatur ad dei laudem. Prouideant inſuper ſic, quibus hic pietatis iniunctus eſt la[bor]ut ſingulis menſibus aut hebdomadis ſiue diebus parataſſe ſint: tam de his quæ proueniút, q[ui]æ de his quæ expediuntur in capitulo coram abbatiſſa & conuentu fororum figillatim reddere rationem. Quod fiat faltem ſemel in menſe, ne & ipſa[que] apud forores ſurti ſint ſuſpecta[que] & eis ex negligencia male exequendi materia detur.

De communitate & humanitate ſeruanda.

Cap.iii.

I Sc. de iſponſæ ſponſum iefum aſtringite mentibus mundis a terrenorum contagione: quoniam ſecurim in habitantur nihil patitur eſſe terrenum. Sic ſic apofſolicæ ſœminæ p[ic]icite peras & fac culos: ut neq[ui]a marſupia ex latere pendeant: neq[ui]a opus ſit clauibus: ut iam ex ipſis moniſtretur exſteriorum inſidiens: nihil habetur intrinſecum p[er] ſe iefum: q[ui]æ nihil eſt clauſum: quod eſt deditú ſubibus omnium. Věſtimenta duplicia ſunt ex euāgelio prohibita uobis: ut diſcatis ea ſolun habere: quæ natare tantum ſubveniant: & non quæ nutriant tineaſ. Siqua uero ſupersunt: uno claudantur in loco: ut ex his quæcunque ſoror eget indui poſſit. Nulla unq[ui]a in ueſtibus p[ſ]oſitas: nulla melioritas, alteram dominam: al[ter]am ancillam oſſentet: ſed in omnibus æquales exiſtat: quæ uni ſponſo nuptæ cōmuni uoto proſeſſæ ſut. Non quærat obſcro filia regis filiæ militis præminere pompis terrenis in chríſtī & apofſolorum conſor- tio. Non enim petro uli p[ſ]icatori bartholomæus nobilis anteponitur a chríſtio: immo p[ſ]icatori totius m[ú]di monarchiæ traditur. Dignitatibus carnis ſpiritalis uitæ non eget: & carnis auras chríſtus in ſuo non quærōt coniugio. In ſæculo nubant paribus filiæ regum: filiæ militum præminentias quaerant & honores. In monaſterio uero oblitæ populi ſui & domus ſuæ: in domino ſolum gloriam q[ui]rant: & exultent: q[ui]æ de maiori p[ſ]cipitio m[ú]tis ſunt ad uitam apofſolicam ſumptæ. Propter quod admoneo uos filiæ: ut quæcunque officia uobis domus a matre monaſterii impoſita: libenti animo expleatis. Hilarem enim datorem diſlitus deus, nec uerecundentur in ulibus nobiles: nec illa recuſent. ſed audiant ſapientem. Quanto maior es: humilia te in omnibus. Audiant & x[pm]m: quid apofſolis de huiuſmodi pompis in ultima cœna humana mé te diſceptantibus definiuerit. Reges gentium dominant: eo[rum] & qui potestatem habent ſup eos: benefici uo cantur. Vos aſut non ſic: ſed qui maior eſt in uobis fiat ſicut minor. Et qui p[ſ]ceſſor eſt: ſicut minifrator. V[er]um ne doctoris doctrina ex contraria operatione uileſcat: ſtatim ſubinſert ex ſimilitudine quadam c[ui]n in- terrogione concludens. Nam quis maior: q[ui]æ recuſit: an qui miniſtrat? Nòne qui recuſit? Ego autem in me dio ueſtrum ſuſcuit q[ui]æ minifrator. Erubecſat ſiq[ui]dem ſtercus uliſſimú: & uapor ad modicum parens humæ na mens ſe extollere: & domus officia abnuens a cæteris fororibus ſibi uelle ſeruiri. Nam x[ps] cuius genera- tionem quis enarrare n[ò] p[ot]eſt: n[ò] uenit minifrari: ſed minifrare. In ultima cœna diſcipulōge, abluens p[er]deſhoc ſuis reliquit humilitatis exemplum.

De simonia uitanda in recipiendo forores.

Cap.v.

Eſteſtabile hæreſim ſimòiæ quæ c[ui]a prauitate diaboli moniales affuètæ cōmittùt: et i auditu horreat uſa ſocietas. Giezi p[œ]na: & ſimòis uos terreat prauitas. uox petri x[pi]i uicarii ad ſimonè: n[ù]q[ui]æ de uſris exeat auribus: pecunia tua tecu: ſit in p[rit]idiòe. Exiſtimas, n[ò]donú dei haberi pecunia. Do-

nū dei eſt ſpūs ſanctus. Cōmunis mercatorū hēt ufus:ut uēditio cōmuteſ in melius. Aſſerit quippe ſimōa
cus pecunia eē pſtātiortē dono dei. cū idè in ipſa cōmutat. Ad uos ueniētes forores ſactas ad xpi ſuſcipite nu-
ptias gratis. Præponatur ſanctitas pecuniae. Exquiratur bonitas uitae:non generofitas carnis: nō utilitas nū
di. Nulla oīno paſtio: nulla opinio quæ mentis puritati pturbet püeniat. Beatu pſiætia clamat: qui excut
manum ob oī munere, & qui poſt aurū nō abiit: nec ſperat i ſ pecunia quæ ſubuertit iudicium. Siqua forū
inopiam ex ſua abundantia ſupplere deſiderat iuxta apoſtolicum ritu: oia quæ habet i ſæculo ante fororum
pedes ponat, & cunetis quæ habebat i ſæculo renūcians iitratura: ſiat ſicut una ex minimis, & ſublato domi-
no cū aſſectu: oia quæ portantur electis miniftratricibus domus pbeantur: ut ex his tribunt, put unicum
opus eſt. Nec murmuret quidé quæ ſua monaſterio tradidit: ſi ſibi nō maiori ſiptu adminiſtreſ q̃ caſteris: q̃
ex paupertate uenerunt, nec extollatur: & ceruice erecta more ſemineo i properet caſteris: ſe rantum ex ſuis
facultatibus attuliffe. Plus enim attritul foror pauperculā ſi i grediens affectum habendi dimiſi: q̃ quæ mu-
tum aſſerens domo ſuperbiā tulit. Glorietur aŭt potius quoniam diuitiæ quæ ſolitæ ſut poſſeſlores p[ar]cipitate
i mortem: nō præualuerūt aduerſus eā: & quæ cōmuni uſu ſut malæ ex ſubuentione fororum ſibi ſaſſe: ſit
bonæ. Alioq[ui] melius ſuiffet ſibi cū parua poena cū ſuis diuitiis i mūdo p[ro]manendo dánari: q̃ ipſas reliquie
do i monaſterio exorta ſuperbia ad iſernum cū maiori poena deduci. Humiliétur etiā pauperes: quæ ex pa-
pertate nihil ſubuentioni domus potuerūt cōtribuere: ſicut & illæ, & gratias deo i humilitate retribuāt:
quæ prius i mūdo uiuere non poterant ex alienis laboribus habent: quæ ſibi sufficiut: ſicut & diuities. Miſ
q̃ dem de i ſoſelici cōditione pluriu hominū. Sunt enim nōnull i uiles & abiecti i ſæculo: qui quotidianis labo-
ribus ſe ultra uires aſſiligentes pro uiſtu captando uiliſſimo: & uix raris fabis & rapis cū rudi & hordeaco
pane faturantur. Cū uero ad xpi menſam accedunt: & militiam chriſtui ſuſcipiunt: ſuſæ eſſeſtatis obliſt: lauio
ra quaerunt q̃ milites: qui ſunt aſſuſeti magnificis. Hæc igitur omnia i chriſti & apoſtolica uita locum nōha
beant. Omnes ex minifterio ſint cōtentæ: nec murmuratione pereant: ſi abundanter ſibi tribuant admi-
ſtrantes. Recipiens ſiquidem naturæ neceſſaria: neceſſitatum limites non excedat. Si uero modicum: diſat
cum apoſtolo ſeruire domino in fame & in ſiti: & i eſſate nuditatis & frigoris: ita ut accepta cruca gradia
tur poſt chriſtum abnegans ſemetipſum.

V

De ſobedientia exibenda prælatis.

Olo aŭt uos mortuas ſæculo: uitiis & cōcupiſcentiis carnè cruciſigere cu xpo: & quæ iā cooperit
pprio ſele uoto caſtrare ſub perpetuæ uirginitatis & caſtiratis. p[o]ſoſito: i monaſterio uelut in du-
ritia lapidis ſore cū chriſto ſeſpultas: atq[ui] iuxta decretum ſiui poſt xpm pontificis petri qui ligia
di ſoluèdiq[ui] tenet principatū a domino: reſuſcit andaſ: i gloria cu xpo ſic deuotione firmetur ut
ſtrum p[o]ſoſitum: ut fides & ſpes ſit tota i deo. Caſtigent animas i ſobedientia charitatis & fraternitatis amo
re ſimplici: & corde inuicé ſe diligentes attentius. Nihil ut p[u]to ſultius é: nihil intolerabiliſt: q̃ peregrine
& aduenas p[ar]cipere ciuibus: & in loco non ſolito ſe oſtendere directorem itineris: & de ſemitis: & de fecunta
te itineris: de breuitate tramitis iuxta uoluntatis libitum uelle docere. Monſtraretur quippe portentū naui-
gatoribus: & pro certo nunq[ui] ueniretur ad portum: ſi cuius uolútati p[ar]ateref deefet nauiq[ui]s: remi-
gator ordinaret ad uotum. Non ciuitas: non regnum: non minima domúcula diu maneret in rure: ſi cuius
uoluntati p[ar]ateretur deefet. Propter quod ip[er]e p[ap]a petrus qui religionis apoſtolicæ uitam uolebat infi-
noe ſicut a magiſtro didicerat: ut magis intelligatur qualiter anima caſtigetur in ſobedientia charitatis & fra-
ternitatis amoré: exponit aptius. Omnes inquit honorificate: fraternitatem diligite: deum timet: regem ho
norificate. Et ne excufationis arripiatur ſcutum: ſub particulari nomine præeminéſtis dignitatis generaliter
inſert omnibus, ſerui ſubditi inquit eſtote i omni timore dominis. Et ne prælati i medium perducatur p[ar]
uitas: quæ pl[ar]unq[ui] ſubditis præſtat cauſam magni cauſis: non tantum inquit bonis & modellis: ſed etiam
diſcolis. Verum ne forte uideatur graue humane uoluntati ſe abnegare: & crucem tollere: ſobedientia p[ar]
nit meritum: quo omnis labor dulceſat etiam grauis. Hæc inquit eſt gratia. O ſoſelix & abundans gratia. In
obedientia ſumma uirtutum cauſa eſt. Nam ſimplici greſſu hominem dicut ad chriſtum: & nō ſolum més
excuſa: ſad reddéd[am]o deo rationem de ſubditis: ſed nec etiam obligatur reddere de ſeipſa. O ſumma libertas:
qua obtenta uix poſit homo peccare.

A

De regimine abbatiſſæ.

Tende diligenter mea domina chariſſima euſtochiu: q̃ grauis iponi: ſarcina humeris tuis: que
de ſubditoru animabus: de corpore: de uerbis: de moribus obligaris apud diuinu exame: reddere
rationé. Caue quæſtione de te etiam leuis ſuſpitiu in malo poſit oriri: ne dispergas quas conaris
educere. Sic ordinata: ſic rationi cōſomnia mādata fororibus proſeras: ut etiam deprauatæ ſuper
bæq[ui] méſtis animent: ad ſobedientiæ ſemitas. Sic dulcis: ſic mitis ſit fermo: ut duritiæ furoré non ſuſcietet
frágat exortu. Sic erga iobedientes uirilis & cōſtans ſit animus: ut oíis muliebris mollicies diſcedat e medio
Excidan: in ortus primordio uepres: ne nimi: excreſcentes germina ſeminu: ſuffocét. Nihil quippe i reſo-
re periculofius eſt: q̃ uana humilitas ad correptioné erga ſuperbos p[er]tueruq[ui] ſubditos. Singularu: fororum
uolútates i re difficili p[ra]ſtanda ſemp[ar]uide audias: nec tantu cuiuſců: uolútati innitaris. Verumtamen ſi
quicq[ui] utile p[da]ſaf: nō attédaſ persona quæ p[ut]lit. Elegit eni deus infirma: ut fortia quæ: cōſundat. Tuam
uero in rebus gerédis cōmunibus nō tantu uolútate: exq[ras] & teneas: nifi maior pars diſcretarū filiarum id
comuni uoto collaudet. Supbaru inſenſataruq[ui] métiu: eſt: ſuo tantum uti cōſilio. Non audiatur cuiuquam

uolitas sub uerbog murmur & loco abscòdito:fed palà cuſtis ſpientibus cu o charitate liceat dicere & au
dire. Si coçoptui pprio maior pares foruð diſicet:nò uelis folà oibus còtraire.In exercédís foror:odium : in
uidia ſeu derifio ſic penitus diſcedat:ut non nifi pax:charitas:amor:& alterutrù ſupportatio cognoſcat:qua
tenus fiendoz folus ſpiritus ſanctus auſtor meliora inſpiret.Non ſit iter uos quas charitas ſimul unit: ſœ-
minalis quædá uita ut undiq cacionis & uocibus aer reſonet;& audientiù aures præ ſtrepitu terreant
Sed cu omni modewta ſtates una loquente cæteræ fileant.Nec altera alterá ex auditate loquendi interrum
pat& præbeat impedimenta dicenti.

P

4 De reuerentia & ſubiectione erga abbatissam.

1 Cap.viii.

Ropter qd hortor:moneo:& oro uos chariſſimæ & diſeſtiffimæ filiæ:q ià mortuæ eſtis ſepul-
tæ cu xpo;q ià carne còreta pæ cù eius gloria:cognito q ois caro ſœnù;& eius 'gloria flos ſœni:ad
nouitaté uitæ ſpùs eſtis renata: nò ex corruptibili ſemie:ed icorruptibili puer bù dei uiuètis &
pmanentis i æternù:ut tanq peregriæ & aduenæ abſtieatis uos ab oibus deſideriis carnalibus;q
militant aduerſus àiam ſubiſcientes uos in oì obediency: & timore:& reuerëtia ppoſitæ matri ueſtræ: ut ià
oíno nihil aliu d uelle:uel nolle alicui liceat:nifi quæ abbatiffa domus mandauerit ſacienda.Nihil graue:ní-
hil ſportabile uideatur:ſi iuſtù ppræi nò còcordet voluſtati.Vere obediens;& q p xpo caret omni arbitrio
uoluntatis:nihil nouit difficile:nihil iuſtum.Memo'te to chariſſimæ:quoniá xpo i ueſtræ religionis igreſſu
dimiſtis oem volendi & nolendi licétiam.nifi quæ eius uices gerentes ordinarent de uobis. Obeditis eni
xpo ſirmiſſimæ:cù ppoſitæ uobis parere ſtudetis.Túc eni ſpôlo xpo:cui deſponſatæ ſidem totam uouiſtis:
pter qué nullu ultra amatoré admittere i deſponſatione iuraſtis:magis grata magis placentes eſtis: citiſq,
meremini ducis ad thalamù uit cù oiocunditate dulcibus amplexibus adſtrigaminu:cu eius ſtuduerit i uica
ria parere mandatis.uicarii eni honor redudat i deu.Sic iubet lex còiguut:ut ſpôfa ſub lege ſit ſponſi. Emu-
lamini ſemp iter uos hac dei æmulatione:ut certatim ad iuicem altera coneſ excedere alterá i obediency.
nò igif eſt monaſteriu: nò religi: ubi ſubditis obediencyia deeſt erga prælatu. Destructioni è
corpus expofutum,cù mébra diſcordant a capite.

C

1 De correctione ſacienda & generali acuſatione criminù i ſexta ſeria.

1 Cap.ix.

Ontomáx: p[ú]ſuptuofa: ac ſupba mulieris ſanſto ueſtro còſortio: quæ deſignat: eſſe ſubiecta: ac ſu
ſi litibus & iurgis ſcandalú p[]bet quieti forog[;]q: & eis obediencyi mòſtrauit còtemptu: arduis cre
briſſi: ieiunis caſtige[c]u: reſſit mandatis ipſitis. Si ieiunia nò caſtigant ſuperbiam, edomeſ &
uerberibus còtumelíſſq & grauibus diſciplinis: ut ià diſeſat cu petro:imo xpo: ni ei obediat: parté
cum xpo i regno xpi & dei nò habebit:q[]p[]oſita uideantur extranea: nec còſona rationi. Sed ſi nec ſic indo
mita ſuperbia ſtuduerit obediire: cù apofaticis angelis expella:q[]uæ parté nò habebit i regno. O iſeolix ſup
bia uitat:ut p[]lendis ſtuduptatibus carnis renúciet h[]ereditati cæli: qua fuerat aſſecutura p[]xpm. Nòdum
deo uiuit: n[]ondum religionis ſemitam xpiq: nuptias attrigit: quæ non eſſicitur ita ſimplex & pura:ut q[]cuid
ſibi mandatum fuerit p[]p[]oſitá matr[]é:angelico putet ore tranſmiſſum. Túc unaquæq[] cæteris ſe beatiore
aſtimæc:u: i laboribus p[]ponitur reliquis. Non p[]udefat ſingulis hebdomadis ſexta ſeria:quo die saluator ob
probria & mor té p[]homine ab homine ptulit unaquæq[] fororù ſuam uitam coram oi cœtu forog[;]q diſcute
te: & de còmiſſis còtra p[]cepta & regulam ſe proprio ore criminarii: ac diſciplinam ſubire: quatenus ſtimulata
ſol quæ p[]ceptis obuiant publicis;& exépla peccandi fororibus p[]bent. Si uero timore uel uerecùdia ſe
ip[]am accuſare negl[]exerit: liceat uniciq[]p[]alare tale crimen alterius:ut nullatenus radices inobedientia &
ſuperbia i fan[]to h[]ortulo ueſtro arriant: n[]o ſuellendas de facili. Verum ſi q[]ppiam iuxta ſœminarum mo-
dum: quæ nihil retinere norunt abſconditum: imo ante garrulando manifeſtant: q[]fciant: aliq[]d de his extra
c[]enobii limites. p[]diderit: ſubeat grauſſimam p[]oena: ut doctrina tacédi: doceatur in p[]oena.

R

1 De uita mirifica ſanſtorú patrú: quos i heremo repperit.

1 Cap.x.

Eſeram uobis quædá nò minus imitáda p[]opera q[]u audi[]eda de aliquibus ſanctiſſmis uiris: ut bo
norú exempla obediencyi humilitaté: qua cædificii ſpiritalis iſtructurái fundaméto uir
 tutú quicq[]d ædificat[]e ſt uanú. Veſtras mentes doceant: & crebra memoria geſtorú ſanſtorú ui-
tæ religionem iſtruant & uirtuté. Dú igiſ per heremorum antra ſeptem annis ſanctos patres de
gentes ibidé i terris uelut i cælis angelos aſſiſtètes aſſiduo labore itineris: arduiſq uiuendi i[]c[]omodis: cæte-
tiſq innumeris calamitatibus pagrando uſiſtarem, de quorú uita moribuſq mirificis: quæ luculenter ipſe
perſpexi: libellum c[]opegi: qui uobis ut lucerna ſtat i candelabro ad meditationé religionis & uitæ, nihil ita
charitatem: tátáq humilitatem quam ſanctæ illæ mentes habebant: ut adhuc cernens omnis laboris & gra
uedinis oblitus itineris: heremos humanæ naturæ tá deſtetabiles: & igratas i paradíſos putarem pene c[]oer
ſas. Mirú auſtu: fed ſeſi ſobtut. Sic ſanſtorum hominum corda charitas tranſformauerat i creaturas dei
ſicas: ut caro pene eſſet neſcia carnis, licet per ioannem dicatur: q[]uicuid é i mundo: aut eſt c[]o[c]upiſcentia
oculorum: aut c[]o[c]upiſcentia carnis: aut ſuperbia uitæ. Nam ſic ſimplicia & humillima corda obediencyi &
humilitatis inſtebantur ueſtigiis: ut quali quorundam philofophoq uideretur i eis uerificari opinio:q uná
ponunt in hominibus uniuſris animam ſolam. Nam abbates & patres nihil omnino uelle ſciebant. niſi q[]d
lubditi & ſubditi antea conabantur iuſſa implore: q[]uæ forent emiſſa: & quibusdam quodammodo indiciis ni
tebantur prophetare de uoluntate mandantis.

De uanitate scientiæ mundialis.

O Sæcta fatuitas quæ natos ad labores hoies in múdo:mereris transfuehere ad gloria:erceptos de ponis.Nò hæc fatuitate:doctissimam athenis plato didicit.nò arisfoteles,non anaxagoras:non cae:rumorum ſtultorum múdi ſapientú turba:pe:cepit,non certe miſer ego Hieronymus fatuorú ſapientum imitator:ante q: facta uerbera luerè.Quanq: ut meas miſerias detegam:me ante q: uiceſimù annú ætatis attingerem:urbs romana in ſumum pe:legerat magiſtrum i omnibus pene liberalibus artibus. Nondú ſancti ſpiritus ſcholas intrauerá; nondum caecutiés peruenire ad ſanctæ ueritatis poterá diſcipliná. Non academiæ:non certe romæ huius doctæ fatuitatis reſonauere gymnaſtia:quæ ſancta retinet heremus. Verú nò ſine labore didiciſti tuam ſapientiam fatuam plato:qué mundus retinere non poterat mundi ſapientiam inſequentem:per diuerſarum nationú & gentiú:regionú: partes infinitis erùnis innumeris:pagra:do laboribus.Nec tamen fatuſſimæ ſapientiæ ſinem:qui eſt ſumum bonum:ad quod te natura: mouebat intentio in orbe uniuerso reperire ſciuifti:qué ſancti ruſtici hanc fugientes inuenerunt in heremis latitares. Attende & tu fatuorum ſapientum princeps,arisſoteles;& fueris abſc: dubitatione:prodigium grâdeq:miraculú in tota natura: cui pene uidetur inſuſum quicq: naturaliter eſt capax humanum genus: quoniam ſapientia mundi ſultitia eſt apud deum ſi charitas non informati:fi intelleſtus non captiatur ad ſidem:fi cor ad chrifti ſeruitutem nò inclinatur.Qui:udæis eſt ſcandalum:paganis ſultitia:nobis uero credentibus honor & gloria,in quo ſolum gloriatur apoſtolus:qui gloriatur inquiens in domino glorietur.

N De promptitudine adimplendi mandata impoffita,
Ihil honorabilius nihil ue glorioſius chariſſimæ:q feruitus xpi.Hæc ſane pſferenda imperatorú faſtigio:hæc dignitati regiæ:hæc cuicúq: ſæculi gloria:q. Huius ſeruitis xpi quidam inter certe ros quos uidi in heremo doctus ex monachis ad inſuſum patris:ſenioris ſuæ charitatis & humilitatis fruſtum cupiens augere;& obediendi ahis iuuenibus tradere normá: per grandem lapidem humeris hominum p[culdbú]io grauem:bís quolibet die per tria miliaria geſtabat in ſcapulis:nulla ala ne cessitate coactus:quod iam per octo annos effecerat.Quod i fortè queratur quid in eius mente uoluebati ex hoc q: forte noſtra: ſuperbæ menti:q nondú ad eius ſanctæ ſatuitatis perſectioné aduenit:uidèſtra: neum p[uerorum] ludus:& ocioſitatis opus:Teſtor deu q: mihi ab eo ſollicite percuſtanti tanta ſinſculatas & humilitas eſt reperta:q extúc inco:epi ducere monaſticam uitam.Nam ſic deuote:ſic affectanter:ſic hylater continuis diebus explebat tain inſolitum opus;ut ſibi uidereſ poſt expletionem captare omnem gloriam. Quinímo in huius operis fatigatione minime contentus pene moſelſabat patré:ut medio tempore no uos induceret labores;& opera perſiendi per eum.Quid igitur uagor per ſingula:Non eſt opus exponere gcquid in ſimilibus exercetur a monachis.Hoc unum apud oes obferuationis præcipuum eſt:& celebrep ægyptum:ut nullum niſi obediientem & humilem;ad oes labores p[ſi]ciantes & opera ſuſcipient. Quatenus domita caro ex grauedine;cogitationibus uanis & uolupta[bus] non uacet ex ocio.Teneatis ſirſillime:q ois cócupſcentiæ & imúditiæ atq: peccatis mater eſt ocioſitas.

H De ſororum operibus faciendis,
Anc ſanctam ſultitiam ſtultac: lapiætia:quotidie i monaſteriis diſcite filiæ:quam ſancti uos do cent in monaſterio ruſtici,Subtilia & alta nolite ſapere,ſed ſupbis & tumidis ſæculi ea reſinqui te:ut poſt pera[ctum] incipient noſcere q littera occidit:ſpiritus uiuificat.& q deus eligit abièda & ifimá. Hanc ſæpe ſcholam intrate:quocúq: die & quacúq: noſte hanc diſcite leſtionem. Non o[ci]um:non torpor:& ignauia uos ad dei ſeruiti tepidas & frigidas reddat.Semper aut officiã:ut orationibus aut manuum operibus ſanctis:caeterisſ; laboribus fatigatú corpus requié & reſorcillationem:non uoluptaté exquirat.Sed cauete poſtiffime ne quid operis uanitatis uelſris uerſetur in manibus. Immundus reſputatur:qui imundú quicq tetigerit:uel morticinú,non deaurata marſupia:non cingulos:non etiam cyrothecas,quæ oia laſciæ & ſuperbæ métes exoptant.Horreat deo dicatú cor talia ſcire,aut ſacri codices:uel legendó:uel ſcribendo:genua p[mant]i aut hortulorum cultus exerceatur,aut aliud ſanctú opus & utile ut ex relaxatione quadá reſorſillatus ſpiritus ad diuinum ardorem fortiu accédatur.Sanctorum geſta:que legiſt iſimemini,pp[os]ito uelitis imitari quod laudatis:& ſequi qd cupitis.Veſtram inter gentes co[uer]lationé bonam habeatis,ut ex odore ſamæ uelſra: ſanctitatis:etiam malorum corda ad ſancta defideria mouebat. Et in eo qd depruatæ gentes detractant de uobis tanq de maleſa[tr]icibus:ex operibus uelſris bonis glori ſicent deum.Hæc eſt enim dei uolútas:ut iprudentiú hominum ignorantiam obmutefere faciatis.

C De officio & poteſtate abbatiffæ.
Aue quæſo quæcunq: fiſ illa:quæ p[em]inens:ne ex officio regendi eleueris in altú:ut iſperis illicita;& quæ ſut iportuna:uel iportabilia;& inquieta ſubieſtis:ne tibi il]pp]eticus fermo conveniatur.Quid eſt iſrael q in terra inimicorú eſt.Inuetaeriá i terra aliena:coinguinata es cum moriuis,deputata es cum hiſ q in inferno ſunt,dereliquiſti fontem ſapientiæ.Nam ſi in uia dei ambu jafles:habitaſſes uti:q in pace ſuper terram.Non enim ambulant i uia dei:q i administra[ti]one regiminis honores & utilitates pp[ri]as expeſcunt.Reuolue ſæpius in mentis arcano:& ſtilo ſerro ſcribe in ſilice cordis qd dominus:cuius uices geris ad ſubditas:côtédentes apoſtolos:q[as] maior eſſet eorú:inſtruxit:ſequenti die receſſurus ab eis:& ſi i ſuperioribus dictú:tamen iterum narratú fortius teneatur i corde,Reges genti:do minantur eorú,& qui poteſtaté habét ſuper illos:benefici uocan[ſ].Vos auté non ſic[ſed] fiat ſicut minor qui eſt maior in uobis,& ſit p[ceſſ]or ficut minifrator.Diſce igitur a magiſtro officium:q d tibi iuicuntur:ne tuo uicariatu poteſtatis traditæ limites excedas,Non efficeris certe domina:ſed minifra,unus eſt eni dominus,

Et si tibi reliquæ forores ut chrifi adminiftratrici & uicarïæ obediut; ppterea non eſt tradita tibi poteſtas: ut inter forores & filias hanc eleues:hanc uero deprimas ſicut velis. Sed quid tibi iniugat ab iſtitutore rei giminis;diligenter ineuſtiga, Rege enim oium monaſterii: & foroæ ſollicitudo in admiftratione & puiden- tis animi ſumere: pro utibus & niefcariis domui puidendis. Itaçq non tantu tibi honor:quaſtú onus im- ponitur. Et ſi lic feceris ſicut decet: præmiu multo maius conſequæris.

N

1. De periculo præeminentiæ & dignitatis.

Cap.xv.

On tibi obſcuro blandiaris de domini pietate:q tâ diu peccatores miſericorditer ſuſtinet in pectatis. Et ſi diuturna eſt expeſtatio:nò minus formidáda eſt undiſtá:q tanto durior eſt: quaſto ló gius ſtепus in ſuftinédo pceſſit. Propterea ſi fecus q debes egeris: periculú ſpaueſcas. nec ideo miſnus: ſi ſtatim diuinu nò iurras iudicium. Dominus.n.tuus q ſuis te ouſbus admiftratricé:& in ſua te poſuit uinea cultòdeá a te uult de ſingulis etiam occultis exigere rónem. Et ſiqd eu defraudaueris: túc diabolo uenúdatam in carcere: exterioris iferni poni te iubet; ubi ſletus eſt aſternus: & ſtridor dentiú: ut exprimiſ in his qcq doloris & pœnæ excoſitari poteſt: quouſcq debitú univerſum reddideris. Sed ſi forte de reſituédo debitú còſidis: o te fatuá, ná pro minimo quoq dilecto nò habét unde reſituát ſimul hoíes unifumi iſple ide uelit remittere: cui facienda eſt reſtitutio. Fœlices itacq magiſcq ſecuræ quæ ſub ſunt: illis q ſu perſunt: & q bus potius miſtraſ: q quæ miſtrant. Sed tamé ſupba mens hoium ſprouida piculi: ſemp maiogæ dignitáe aſcéſum expetit, nec niú poſt factú ex deſcétú terref: Quia qto altior eſt aſcéſus: tátó durior é deſkenius. Sed forte deſcéſum raſ: æſtimas. Sed firmiſime doctus experiétiis & nò paucis dicá. Raro p gradus dignitatis aſcédit homo: qn multo grauius nò deſcédat. Vex & ſi a ppoſito digrediar: nolo opuſculú hoc p traíre exéplú quoddam: qd ſancto quodá mihi referéte ſene in heremo ex ueritate ſciui. Cú iuuenis qdam ſancto ppoſito & uita eleſtus foret ad épale faſtigiú: quo grauius pículoſius ue neqt aliud cogitari: patruú ſuú quèdam uig: uti q fanctuá: & pphetiæ ſpiritu plenú; heremi in cella ut eu eſ hoc còſuleret adiut nò iucatus. Audita itacq narratíóe nepotis uir ſanctus nò uibers: ſed ſignis potius pcuétanti reſpòdit, ne & côtra apoſtoſiú delſideratem eµp in bono opе laudat: còtrairet diſuadédo: & ne iuuené periculo exponeret ſuaden do. uſiit itacq ſenex quadratu discú a terra ueheméter pedibus elevatuſ aſcédere iuuené: & qter p qtuor diſa ſiater ſupinú reuoluere ſemetiµp uq: ad horam caſus, iſcq caſu iminente: ſi altera ſuccederet reuolutio máduit ut extra ſumíteat confi adhuc ſe uolueret iterato. Cui cú nepos ſe non poſſe ex timore caſus reſpoſderetílico eu eſit deſcédere & p quandá latá planicié diutius uolutare. Cúq ex multitudie uolutationum utriuqú faſtidiun eueniret: ſurge inſt ſenex: & pge quo uis: ſacito qd tibi ſecurius cerníſ. Dedignatus náq iuuenis: abſcéſſit, & alteri ſacto ſeni patriu deliramétu pútás: factú retulit. A quo de piculo pëminentiæ edo duselectioni renúciauit: ut teneret: qd eſt tutum. Qui poſt modicú ſœlici obitu: ex ſæculo exhiens hylaris & iocúdus apparuì patruo. Gratias inquit pater tibi refero: ex diſuſatione eµatus, nam ſcito qa nunc eſſem de numero dánatogæ: ſi ſuſſiem de numero eµorum.

H

1. De ordine in operibus abbatíſæ.

Cap.xvi.

Aec íccirco mea domina euſtochiú dixeri: ut aduertas qto ſis expona picoſo: & qta te oporteat in uia dei prudéta ambulare: ne dereliétis ſemitis iuſticiæ: capiari ab inimicis q bus plena ſunt oia: & in terrá alienam deducta coinquinata cú mortuis. miferabiliter deputeris cú his q ſunt in inferno. Volo aŭt te diſcre: ubi ſit ſapía; ubi uirtus; ubi ſit prudentia: ubi ſit longiturnitas uitæ: & uirtus; ubi ſit lumé oculogæ: & pax: ut itelligas uiá diſciplinæ: & deducas ſubieſtas tibi p uiá pacis & diſciplína: Te morienté filiæ plangá: non gaudeat, tibi iuſta & ſanctá picipienti oés æquanimitier obedire læten tur. Nò ppinque:nò affines: ſic exaltéq cæteræ inuiéat. Nò carnalis dilectio in multis nociu: in ſanctis mentibus habéda eſt. Oés itacq amato æquali charitate: & ſpiritali dilectione: ut filias. Cú tépus exigit corre ptioné: uniuersas ſimili modo uelut ignotas in omíſis corrigas. Vex ſemp in ira miſericordiæ memor eſto ut nulla moueuaris róné ad crudelitatem ex ſurore uel odio. Nec tamé habeas manus remiſas ad punièdum ſceleraine ex impunitate peccandi licentia fororibus còceda: Nò ſis ad ptraéſtàdum ardua monaſterii & foroæ pceps pro libito, ſed foroæ pluriú & meliogæ uolútas ſemp accedat: ne rea & diſſipatrix bonogæ cœno-biimineris. Non oibus q loquuńſ ſis facilis ad credendú, leuitas, n. in credendo: leué denotat menté. Ne quaq efferenis lingua repiaris: non ipudica oculis: non crapulofa: non ebroia, ſic te exornes uirtutibus: ſic muniaris moribus: ut uniuersas opere & exéplo ſanctitatis & uitæ prompta ſis ad docendú: ut iam ab omnibus in exemplú uirtutum ducaris, ut ſecura ex diſpenſatione miniferii tibi traditi occurrere ualeas domino: & et reddere rationem de ſingulis.

D

1. De iuriſdictione epiſcopi in forores.

Cap.xvii.

Ebilis é nímiú ſexus qué geritis: ac fragilis: ac mobilis: ſi ſuo reliquæ arbitrio, & ſi uirtuofus ſit aius: tamé níſi rega: níſi diriga: còtinue: cito deiciſ: a ſancto, ppoſito. Hoc in eua ſcitis ex parte: q ſuggeréti diabolo: q facile affenſum pberuerit côtra diuinú pceptú: & tritftia partus: & còditôis uilitas ipa phibét teſtimoniú. Proſecto nihil in uobis foret uirtutú durabile: nihil fine graui pí-culo ſi de uobifpſis uolipſæ haberetis curá. Propterea eµs uelſer cui eccleſiæ comíſum é regiméqué deus ſpeculatoré poſuit ú i ſua: paſtoré ouiú direſtoré gregis: ac ductoré plæbis & populi: ciuítatis & parro-chiæ in q degitis: uos cultòdia singulari fouet, ſanctæ doctrinæ uos pabulo nutriat, & coram deo aiagæ ue. Itrage, curá gerat ſpalem: Huic æqniimitier ſicut deo oés deuote obediat. Húc p[re]em: Húc zelatoré uirtutú: tá ppoſita uenereç: q ſubditæ. Lex ipia ſerueſ: qua poſuerit uobis in uia dei. Siq-

fororæ effrenis eſt & diſciplinæ puaricatrix & i¢ corrigibilis a p[os]pita:emendef caſtigetur & puniatur p[er]ip[er]. Huc directionis bacului: & uirga diſciplinæ cù aſemitis iuſticiæ deuiat: ip[er]ſamet etià abbatiſſa cognoscet cù cæteris. Reddat: eidè bis aut pluries ſingulis ànis patens rò de bonis monaſterii: de ſatu fororù: de uita de moribus: ne ià ualeat oues ignorare quas regédas ſuſcepit. Nihil ardui: uèdendi: emedi: ſeu p[er]prandi in cœ nobio fine eius uolútate liceat. Abbatiſſa uero domus moriente: quâ communis fororæ uolútas in matre elegerit: & abbatiſſam monaſterii ipſe benedicendo annulo uice xi[mi] ſubarret in uero coniugio: ſi ad oſſicium reperiatur idonea. Soro[ge] uero recipienda[que] modus: introitus & conditio: omnio nullatenus eum p[er]ſtat. Sigd dubitandum in ſide: ſiqd obſcuæ: ſiquid piculofum occurrerit in uia dei ipſe declarat: ipſe uos i[rr]uatur in omni pudicitia: & ſp[os] ſancti uirtute.

De ordine ſeruando inter epiſcopum & forores.

Cap.xvii.

N On nimiù ſit ſtricta familiaritas: nò ſulſpecta colloqa. & ſi ſpiritalis pater: i[gu]is e[ps] ſanctus ſit: ta[men] homo eſt debile a[ia]l. Tam cito p[di]i: nifi ſortiter cuſtodiatur: quod c[ap]a: habef: & utile. In ſa[cto] comércio diabolus minie quic[que] inueniat, ne unde regimè: unde ducatus: inſte ſentia: interius. Oés equaliter p[ra]ſtæn[te]. Nulla carnalis: ſed ſpiritalis dilectio iterueniat: nec ſtricta ſit nimiù. Principiù, n. ſpiritalis opis: ſi non ſit matura p[ui]ſio: ſolet ſubſequi quodda carnale. Vere non taceat: ut in plu[ribus] ſolet c[ò]tingere: c[ò]ditionis muliebris inſoſicé miſeria. Sub ſeruore ſpiritus: ſub charitate nimiù ſtricta nifi cuſtodia grauittatis ori p[on]a: ut nemo delinquat in lingua. ſi utatur loquèdi uiuèdiq: copiaſtatin libitudo actu turpilſimù: diſtu inſoſiciliffimù: de ſpiritu & charitate naſcitur. Propterea chariſſimæ hoc h[on]toru hoc moneo: hoc mando uobis: ut quæ x[po] deſponſatæ eſtis coniugio: cui o[em] caſtſtatis ueltræ ſidem uولي tis: cui nullú p[ter] ipſum amoraté cognoſcere ſub iureiurando eſtis pollicitæ: uiri cuiuſcú[c] quæ etià ſi eum ſanctitas exornet: etià ſi b[apt]iſtæ æquaret: in meritis: q[ratis] effuſugere ſacie, nec liceat ſecu: dilectione ſerueraſt. gi p[di]em. Credatis expto: nihil eſt periculofus uiro: i[gu] mulier: & mulieri [que] u[ir]. V[ter]c[que] palea: uterq[ui]q[ui]s egis diuam audacter. Proh dolor dei templa ſp[os] ſancti uafa: & deo dicata ædificia nifi diligenti ſeruèctur. Cofibula ſiunt. Et auſertur tam nobile depoſitù: tam p[ci]oſus theſaurus: irrecuperabile decus caſtſatits: ſi te[n]ui cuiuſuis dilectionis ineptæ r[im]ula continuus ſiſidienti diabolus intuitù ualeat iſigere: ideo omni cuſto dia cor ſerueſ. Super muros hierusalem p[on]a: cuſtodes tota die: & nocte non dormant: ne ſur it[ro]at: ne ſp[oli]a auſerat: quæ penitus recuperari non poſſunt.

De p[os]p[ito] preſbytero poſt e[ps] m[or] ſoribus adhibendo.

Cap.xix.

A Nimùs diſtulus ad plurima: circa ſingula nò p[ot] attendere. Curam o[ui]um gerit: e[ps] homo eſt nec locis ſingulis p[ot] aſſeſ: nec diuerſo[que] ſimul habere ſciam. Ne igitur ex abſentia ſecuritas ſit ui[ti]: ſacerdoté ſancti: qu[ue] ſanctitas p[di]catis: qu[ue] ſubornat ſciam: qu[ue] talem reddit ætas: & uitaq[ui]q[ui]s apud improbos lubrico[ſ]q[ui] ſanſtra opinio nò poſſit haberi. poſt e[ps] m[or] habeat p[os]p[ito] H[ic] e[pi] uobis teneat uicem: hic docuat: hic p[di]catis: hic corrigan ſubu: ſoli ſolcula domus pateant: huic ſilio ininita: ab o[ibus]. Nò diuerſa[que] opiniòes in c[ò]uente fororæ diuerſas ſe[ſ]tas ponant. nò diuerſos ritus: ut q[u]cuid alter uituperat: alter conſulat. Sic diuſa[que] domus: p[ax]i quies: & charitas ip[er]a diſcedit. Credite mihi ſa cerdotum ac religioſo[que] c[ir]cùuenientiù turma: ex mulie[que] conſortio o[em] ſanctitaté expellut. Intimè e[po] q[ui] circa multa diuſus uni ſoli in o[ibus] c[ò]tinue nò p[ote]ſt aſſeſ: q[u]cuid pro utilitate agendù: q[u]cuid ſancti euenerit ordinàdu[que]. C[of]ſteant: ſingulæ ſingulis méſibus bis aut pluries crimina occulta: aut e[po] aut p[os]p[ito] ſoli p[er]bytero: & uel cui com[mi]ſerit: & ſacra dominici corpis co[ione] munitæ: p[ug]naturæ uiriliter d[am]onì caſtra ſubitrent. In hac uita mortalibus nihil e[ſt] ualidius: nò e[ſt] q[uc]q[ui] falubriſi: ut ſtatì p[er]aſto diſe[con]ſſionis nò differat: medela. Teſtan[que] & medici uniuſciuſi[ſ]q[ui] ægritudis morbos auſerri ex corpe: ſi exoritùbus ſubuenia[que] in principio. Quod ſi memor conditionis humanæ: lelei etiam opiniòe ipſe etià ſacerdos ergaali qua fororum inepta familiaritate uidereſ: aſtringi non ſinaſ: oriri: quod non ſine malo: non ſine ſcandalore moueri p[ot] exortum. Emendef ſi opus eſt: ab e[po]. Si uero emédatus minime uult i[ce]ptis ſinem p[on]ere: ſmouea[que] etiam ſi utiliſimus ſi neceſſarius exiſteret in loco. Nulla p[u]aleat utilitas ex qua formida[que] a[ar]um piculum. Adhibea[que] uero ſanctus ſuccesſor quem caſtitas longa commendet & uita.

De ordine ſeruando p[er] forores erga mares & ſp[oli]ter in loquendo.

Cap.xx.

I Mpudici pedes cuiuſuis nun[que] monaſterii limina: teratè. Inordi[ati]nati animi nùcium uoſe imùditiæ: au-tes ueltræ nun[que] fordeſcant. Vox hois mulier[is] ignita ſagitta diaboli eſt: & ecotrario. Propterea c[ò]gemens p[al]miſta exorat a[iam] ſua: liberari a [abi]ſis iniqu[es]: & a lingua dolofa. Ná ſubdés poſtmodú q[ui]re ſic aſſe[ct]anter liberari poſtulet: ſagittæ potentis acutæ c[ù] carbóibus inſt defolatoriis. Labia uiri uenena p[be]nt mulier[is] ſi non ſit aftuta fallaciis lingua[que] dolofæ. q[ui] potens diabolus méſſe: uulnerat cor ſagittis tentation[ui] c[ù] ardore libidis. Hæ ſeneſtræ ſunt mortis q[ui] nifi claudant: ſtatì mors dira ſubſtat. V[ir] cuiuſi[ſ]q[ui] c[ò]ditōs exiſtat: aut nun[que] appeat: aut uſus uſi[um] terreat ueltrú: ueluti horridú monſtru. Propterea uolo chariſſimæ: ut ſi c[ù] uiro ex neceſſitate loq[ui] oporteat: uel[ui] in ſeneſtrula traclu[ct] alteru[tra] faci[que] tegat: ne li ceat uideri: quod c[ò]cupiſci n[ò] licet. Excuſato[em] nullam ſibi arripiat ſanctitas. Sanctus dauid in idendo ca p[it]. Dina ut uideret egreſſa: uila corru[pi]t. Sic i[fin]ita for[et] exépla: q[ui] ſa[pi]us rumináda uobis reſinquo. Q[ui]d p[er]multa uagoræ. Pene ſacra[ſ]e ſcripturæ clamát ſyllabæ ſingulæ. Pene iſt ruimur corp[is] p[ri]i ſingulis moribus q[ui] ui[ct]oria n[ò] ſpera[ſ] i[que] hoc certamie: nil[is] ex fuga. Nemo ex fortitudie audeat reſſitere uiribus: quonià n[ifi] ſu giat c[ìto] ſuccùbet. In c[ò]i eten[ì] uita nec uerbú ſit p[ri]p[ui], ſecreta uerbula n[ò] carent ſuſpitiòe. Ideo: p[ci]piorut nulla ſoror exterio[que] fine pluriú ſanctag[que] fororæ & abbatiſſa ſeu alterius p[os]p[ito] domus potiſime p[le]ntæ: loq[ui] audeat: his d[ù]taxat exceptis q[ui] ſacerdoti in c[ò]ſeſſiòe dicútur. Solét p[le]ſto talia uerba ſemia multa malæ

["pferre. Inter uos de uiro nequaç̄ ſi fieri poteſt; habeaſ méto. V intra q̄ creditur exultat diabolus: ut in corde virgineo uirorú memoria uigeat. Nullú uenenú nociuus ſoſminæ q̄ affectio erga uig; q̄que de cauſa pectat. Proh dolor iſcoſix còditoſus uſi. Sádiotur mulier ultra q̄ dici liceat; ſi uiro adhæreat: q̄túeúq̄ ſpiritaſi inſictu naturali ícinaſ tandé ad nefas: ſi in uiro uirtus deficiat, piget quæ noui cúſa narrare. Et iá argu- méta ſunt diaboli: & mortis aëtna idicia filiatiòes & maternitates: qbus uocabulis ſub uelamine ſpùs iter ſe utunq̄ mares & ſoſminæ. Munuſcula oía & ſuſpeſtas ſiſulas hæc cùſa luxuriæ nùcia uobis iterdico ſub anathemathe: & aëternæ mortis poæna. Adhibeaſ ſúma diligentia: ut extra cœnobii limites Iſa qúſiſque non exereat; niſi abbatiſſæ & foroq̄ acceſſerit uota. Et ſi opus eſt & gravitas ita rei exigat; adſit eſpali licentia ſeu ſacerdotis conſiliu. Grauſiſimæ poæna ſubiacet q̄cunq̄ huius repta fuerit rea.", "De ſictiis & nociuis ſermonibus euitandis.", "Eruis dei frequétiá populi ſancti oës přes p[é]dicát iter cætera ſúma nociuá. In multuloq[ui] nequaç̄ peccatú deſſe p[ot]. Líguæ hoium ad iudicia p[æ]ceps abſentiu ita ut plurimú n[ò]ceſtat hicíde cor- rodere. P[é]ſimú quorúda ſpiritaliú genus n[ò]attendétes: q[ui] deus filio ſuo dedit omne iudiciu de univerſoq[ui] hoium uita: ac moribus, & q[ui] plus eſt de c[ó]ſcia: cuius occulta ſciſi ſolius eſt diuiaæ ſcia. Iudicare ſibi licere putat, p[er]ferentes i mediúq[ui] p[é]ſitalis homo diuicidat oía. Heu i m[ú]ndo ſpiritu pleni q[ui] conamini de oculo fratris ſeſtucá extrahere, q[ui] fertis c[ò]tinue in uſtro trabé? Hypochritæ triftes extermi nát facies ſuas: ut appareat hoibus ſeiunantes; & barba p[li]xa: crine c[ine]re aſperſo: p[ra]ſa c[und]iq[ui] ac rudi & de- formi uſte: colloq[ui] blando: uerbis ſictiis ſe ſanctos oſte[d]út: & dealbati parietes iter mulierculas ſeminát ſeſcas erroru. Deniq[ui] loquêtes cuiuſcúq[ui] uita[que] ſimul c[ui] fama denigrát: istrumenta diaboli hæc ſunt oíia. Infor- natiu[n]ſimú mulieq[ui] genus. Hamo capiunt ut p[í]ces; ad macellu ducunt ut beſtia. Proteruæ n[im]iú ſoſmi- na[que] ſemp ſictiia cupiut; ſemp ſubornata uerba depoſcút; exq[r]ut médacia: fabulas nouas n[ú]q[ui] faſtidiunt. Au gurts: u[ne]ſuciis: i[ca]ntationibus d[ar]monu delectan[ſ]. Si q[ui] talia p[er]ſant: hi p[é]dilecti fili: hi p[é]ritales přes & ſrés: hi p[é]ſto: ut uerius liceat dici c[ó]cubinarii & corruptores méts & u[é]tris nutriútur: hi exq[ſ]itis ſerculis & delicatis eſcis, uina p[ó]ciofa n[ò] defunt: ex ſurtiuis ſæpe uiroq[ui] laboribus: & iter crapulas & ebrietates ruſtā reſes: p[é]ſu dulcedie p[é]dicant. Proponi[ſ]e ite[que] atq[ui] iter[que] illud apoſtoli: q[ui] oíia m[ú]da m[ú]dus. De talibus loq[ui] n[ef]a eſt: & ph p[ud]or. Sed cupio dei ſeruitricibus detegere oës artes diaboli: ut nihil deſit q[ui] caueri p[o]ſit.", "Cap. xxii.", "De ſentiuſis & diebus & horis debitis obferuandis.\nAec ita[que] oíia ſponſa dei dilecte[que] p[uc]ellecte: i[ne] his diabolú cognofcite p[ri]cipaté. Inter uos n[ú]q[ui] de uita diſpute[que] alterius. Maneat diuio examini o[em] iudiciu, Peccata uíra cognofcite: delicta ueſtra plorate. O[ui]m uobis uita ſanctitatis exéplȗ̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂

Mendacia uero tanç infernú expellite,Semp aŭt diuina officiaut acrosg codicum uerba tam inter foro
res;q etiam inter aduenientes deducantur in mediú.Si quando mulierculæ de uiris prpriis de filiis de ueli-
bus:de múdi uanitatiibus garruládo loçcitenf ut moris eſt:eris mox uerba franganf mox ocioſum uerbum
& nociuú diuio cedat fermōi.Sí diuinú itroduci nô poterit:tali colloqo in deteſtatem criminis ſeneftra clau-
datur in ſacie;& uelox fuga teſteſ ſanctitare intrinſecá.Nihil itacq p exteriora corporis itrans mête cogitatio-
nibus moleſtet;cú diuiae còemplatōi exponiſ.Raro cogitaſ in mente:qda exterores ſenſus nô mittut.Ha-
funt ſeneſtra:haec ſunt oſtia:q ſi clauſa nô fuerit:morti patet itroitus,& nô nifi ſunelſe igaeditur.

De confortio marium fugiendo.

Cap. xxiii.

Redite chariſimæ credite ſeni pene oia expto:nô poſſunt claudi ſenſus ueſtri extríeci i tumul-
tibus hoium.Si color opponaſ oculo:nequaq pôt nô uidere oculus,fic & auris nô audire Ionos
nô pôt.Ideoq in filétio & qete cogitatoſes puerſa uitant:fq ſeparat nos a deo. Propterea hortor
uos & moneo:ut nô nifi ſanctag mentiú audire uerba uelitis;non nifi pudicas & honeflas facies
qæ marcerát ſancta ieiunia liceat itueri.Sic rarus uir appearſic rara de uiro mentio habeat:ut puelluſa uſa
pene uirileſ ſexú ignorét.Nô aíal certe maſculú cœnobii limites tráſat;ut oíſ ceſſet occasio loquúdi de ma-
ribus.Sic pudica:fic caſta uerba in oí colloqo ſancta pſonét ora ut generatoſis modus & ortus:iuueculag la-
teat corda.Hæc pſecto cathena diaboli eſt:quá ſi abſtuleriſt de medio ueſtri:nô extédedo digitú ad inſre-
dú oia p curioſitare:& deſeritiſis loq:d nô pdeſt:& p lôga ſilentia non iueniaſ uſa voluntas:ut loquamini
fermones ſutiles,túc orieſ í tenebris lux uſa: & erut tenebræ ſicut meridies;& erit uobis a domino requires
qlem múdus iſte nô nouit,& íplebiſ ſplendoribus aíia uſa:quos obtenebratæ métes caligine ſæculi apphen
dere nequunt.Foelix itacq aíia:q p[reto turbine ſæculi p[tranſiés corporis clauſtra:illius ſumæ & i[comphenbi-
lis lucis pôt aliqúi illoſtrari radio,Sic dulceſic iocúdu eſt ſolatiú:q deſpiciát ptinus cùſta terrena.Mors for-
midabilis uniuers aíantibus terræ optaſ pro gloria;ut lipidius liceat itueri:qda modica hora uifumtaſ dele
dtabile & iocúdu ſentif.Sic itacq agite chariſimæ adiplete q eſtis p[ſeffæ.gaudete qa poteſtis.Nô uos uní-
nô filioq:nô ſupelleſtilis cura:nô cætæ meritale onus moleſtat. Hoium confortia ſic fugiteſ ſicæcula
oia expellite;ut nequaq puening ad uos qcqd agaſ in ſæculo,Solus p[ſolus ueſter xps ſtrictis uíris frut:ſp[le-
xibus,Solæ cú ſolo p[ſo]ut lectiòibus ſacris:aut ſactis meditatòibus ſecú confabulemini:& ipe uobitú.

De obſcis ſeruitricú quaeretiú iuictú & neceſſaria ſororibus.

Cap. xxv.

Z
Elotypus nimiú eſt p[ſolus] ueſter chariſimæ nullatenus patiaſ p[ſolus] p[ferri in publicùne cœu-
piscanſ ab amatoribus ſæculi.Semp uult ſolus ludereſemp ſolus cú ſolis p[ſonis] morari deſide-
rat.Neminé uult admittere ad ſolatiú:de cùctis dubitat:de nullo còſidit.Sic arroſagæ ſic p[ſubus]
eſt p[ſolus]:q ſi aliú q[ritis] amatoré p[ter]tinus recedit.Sic p[ter]tuus:q p[ter]tinus diſiuluit omne cœugiuú.
Iccirco domíæ meæ:qa p[ſo]ſæ domini mei:uos ipſas oí cultodia ſibi feruate:ne p[ſolus] tá d[ulcis] p[ere]ſat a uo-
bis,Semp dina egreſſa uidere filias regiòis illius uos cauta faciát de piculo.In monaſterio u[ro] uelut in thala
mo maneatis cú p[ſo]ſo,Extra monaſterii limites nullí oíno ueſtri fas ſit p[tra]ſire.Hæc lex:haec norma:hae
ſuma p[ſeffio] iuibus uobis,ut q ſemel itrauerit ex ſororibus:núq ſi fieri p[ot]re exire p[mi]ttaſ.Nô etiá mulieres
illæ:q religionis habitu geſtant.& uoto obligate noſcunſ cœnobio:p ciuitaté & uicos uiectus & neceſſaria
qrant.Hæ q[uidem] extra manentes in aliqua parte locelli,cú oí ſanctitate & modeſtia admifirent qua opus
ſunt uobis:recepturæ cú martha forſté mercedis.Has aŭt uolo tales ſeruïtrices adſeſſe,q ex cœueraliæ
& habitu:iterior ſanctitas monaſterii p[dicetur].Quod ſi ob neceſſaria domus captanda exequát.nô circueant
uicos in fabulis,non matronæ domos in potibus:fed omne opus bonu exerceant,ut non uitupereſ mona
ſteriú ſuum.Cú his non liceat ſororibus intra degentibus ſecreſtis colloq fabulatòibus:ne aliq] poſſit intra
re extrinſecus quod poſſit obeſſe.Hæq o[ium] abbatiſſa domus curá gerat affiudáne & ipſæ opentur,qd nô
deceat ſanctitatem,Hæ obferuantiæ & ieiunog ſunt alſtriæ legibus;& p[uaricar]trices diſcipiæ fublæcat
ſerulæ.Quæ ſi ſemendari ex prauitate contemplerint,in ſanctitatis còſfortio prauitas locu[n] nô habeat:& mé-
brum putridú de ſancto corpore excidatur.

De dulcedine contemplationis erga diuina.

Cap. xxvi.

Olæ filiæ & dominæ meæ, p[ſo]ſæ domini mei, itus manètes nihil ſentiant nifi[]piu[]ſeſum. Huc pa
radíſum folæ poſſideat, ubi dulci & iocúda qete ineffabilé trinitate[n] intuean[]c in factis l[í]ſis:choris
íſterſint angelicis, dulcibus eoq melodiis miſcean[]diuía in ecclesia c[ó]cinnédo myſteria. Informet
menté ſanctoq p[ri]archap[]:& patr[u] antiquoq obediétiæ. Prophetag[]: oracula dulci meditatione
cor accendát ad p[mi]ſſa ſoſlicia. Apoſtolica documenta fidei cùſta detegát fac[]a. Euágelioq codex ſemp ut
p[ſecul]ú teneat[] in manibus. Martyres ſancti cùſta ſæculi aduerſa & tempeſtates huius maris p[cello]ſi c[ui]
bus diabolicis ueruſtuiſ:& iſeſtationes daemonú doceat c[ó]cucare. C[ó]ſeſioq p[ci]oſa deuotio: ad diuinoq c[ó]
téplatòem affiudá affectus alſtrigat. Regularé uitá íſtruat ſanctoq m[ō]achoq mira c[ó]uèratiio. Frágere o[mi]
fexus molliéci & ſaſtæ uirgitatis ſeruare p[po]ſitú p[ci]oſiſſima virgo uirginú c[ui] cæteris virgíbus ſacris ſemp
edoceat, O ſo]elix ſocietas:io ſo]elices uos ſi talis ac tátí muneris n[ô] fitis igratæ. Fo]liciſimæ n[imi]ú ſi dignita-
té ueſtra ip[ſæ] cognoſcitis, q[ui]um regi & domío regiæ p[ſecio]ſa m[rim]onio copulatæ ip[]m d[ú]modo uelitis
h[re] meremini:qué angelici p[ui]s uidere c[ó]cupiſcút, O ineffabilis gloria. In fragili ſiq]de corpe deu[]i itueri p[ore]
ſtis. Hic q[lo] mens u[ra] uigeat, Hæc dies diei eruſtet uerbú: & ſciam h[ac] nox idicet noct[]i. Angelicis choris fa-
etoq ſocietatibus h[ic] ſtudeatis itereſſe, ut poſtmodú in corporis exitu: uobis gaudétes & l[æ]ti tan[]g notis occur
rat. Si ſic feceritis, nihil uobis dulcius; nihil iocúdius, q[ui]s itereſſe c[ó]uiiuis his p[ab]ulis ſatiari: q[ui]bus ſemel
deguſtatis terrena oia amara c[ern]un[]c. Vere t[uc]c clauſura cœnobii cuius tædet métes uagabundas: & deuias

uobis pro ſuma deputabiſt gloria;& effe reputabitur ſ exire limites monaſterii,effe neceſſe potius mori. Expto itaſ ſeni deuore ſofuléti creditæ filiæ.Si femel guſtaſtis ſ dulcis eſt domius;ad qué accedéſtes poteritis ab eo illud audire.Venite;& oftédam uobis omne bonu,& tunc oftendét uobis talia,qualia nō niſi mentes affue tæ norunt.Scio q[ui]d loquor chariſſimæ,Nam ut mea inſpiétiam loquar,ego homuſulus ſic abieſtus,ſic uiſ lis in domo domini adhuc uiués in corpe angeloſa ſæpe choris interſui de corporeis p hebdomadas nihil ſentiens diuinae uſionis ituitu:poſt multoq[ui]z dieq[ui]z ſpatia p[rae]ſius futuroq[ui]z redditus corpori flebá, Quid ibi manes ſoſeſitatis habebá,q[ui]d inenarrabilis delectatiōis ſentiebá, teſtis eſt ipſa trinitas quam cernebam neſ io[que] quo intuitu,Teſtes ſunt & ipſi beati ſuſ q[ui]d aderant,Teſtis eſt etiam conſcia mea,q[ui]tatis bonis ipſe frue bar quot & qualis neſcit, p[er]erre mollicies corporis mei.

De clauſa domus.

Cap.xxvii.

N
on p[os]t ad tantæ cōntemplatōis dulcediné cor ſæcularibus plenú negociis aſpirare,fed oportet ut ſæculo moriáut ſoli deo p[ar]tatas meditatiōes & deſideria ſupius ihæreat.Vnde granú frumenti cadéſ in terrá niſi mortuú fuerit ſemp ſic folú manet ut cecidit;q[ui]d ſi moriá ſructú plurimú aſſert.Sic chariſſimæ domú paterná & ſeculares ueſtes reſinq[are],& monachi nomé aſſumere mo[dic]a p[de]ſt hoí,fi més ipſa miſera q[ui]n múdo habené affectibus optet;& q[ui] reliq[ur]at deſideriis repetat,Exeúti eteni loth c[ui] filiabus & uxore de ſodomis mádaſ ab angelis ne retroſpiciát q[ui]am pambuládo reliq[ur]ant: cu ius uxor more ſoeminaq[ui]z ſemp p[et]unt cōtraria obuiás mádato ſtati eſt cōuerfa in ſtatuam falis.Hæc itaq[ui]z uos doceq[ui]t p[o]cena ſint puniq[em]dæ q[ui]múdi uanitates affectát in monaſteriis.Ná efficiu[n] ſifenſibiles ſtatúe ſa lis,ut t[ar]a nihil de ſupnæ cōtéplatiōis dulcedie ſentire ualeáſed maneát i amaritudie ſæculi,q[ui] ſæculo uiuút. Propterea chariſſimæ monaſteriú ueſtruú uobis ſepulchrú eligite,ubi mortuæ c[ui]x p[ro]múdo m[ú]do & c[ó]cupiſcen[t]iis eius ſolæ c[ui]x p[ro]ibidé maneatis ſepultæ:quouq[em] ſurſugétés c[ui]o eo apparebitis in gloria eius,Demum t[í]m[é]dú eſt plurimú,neqs iſgrediá nocte ad furandú p[rae]cioſú theſauq[em]q[ui]z latet in tumulo.Hincide fures fodiút ut furené iſinitis aftutiis,q[ui]d intus habeſ, Cuſtodiáct ergo ſepulchrú p[er]pm[é]que deus in uinea ſua primú cu[ſ]todem p[ro]ſouit,Cuſtodiáct & p[ro]p[o]ſitú p[ra]bteq[em] q[ui]c[ie] eius tenet in loco:neqs ícaute introeat,neqs ad mi[n]n[é]du p[at]gat.Muroq[em] m[un]tioibus ſic undiq[em] circuicingaſ c[iu]cellus;q[ui]ux auibus p[rae]beá aditus,Sic tédánf mu[n]i in altu,q[em] n[ó] ſolú n[ó] liceat pedibus:fed nec oculis,q[ui]ntus gerun[é] agnoſceſ,Ortia ſeren[é] fortiter clauibus claués uero disponat e[ps]i:neqs niſi habés ueſtes nuptiales ítroat[em] uel exeat ſine eius conſenſu.Sit aút una uel plures ſenſolútrulx iuxta diſpoſit[em]e[pi]c[ie] ſic ferreis uirgis artatæ undiq[em]ut uix dígito pateat aditus. Per has horis debítis,aut neceſſitatis,aut ædificat[i]ōis ſiue recreationis c[à] ſancti ſermonibus c[ui] ſacti uiduis;& aliis mulieribus q[us] ueſtúi habitus & facies tenues & pudica[es] reddut uenerabiles forores liceat ſimul loq[em] p[hi]bi[tis & ſu]ſpectiſc[em] horis ſenſaſtæ clauſæ maneát,& claués abbatiſa domus:uel ſancta alia foror cuſtodiat: ne coruus egrediatur p[er] ſenelrá ex arca,Credite hic timédu de theſauro a timore nocturno:a ſagitta uolante i diea negocio pambuláte i tenebris:ab ícúrſu & daënonio meridiáo,Semp horá hæ ſu]ſpectiſæ ſut métabus c[al]ſtis.

Cap.xxviii.

P
ropheticus ille fermo nequaq[em] p[er]ſa[er]t de uobis:filiæ eoq[em] c[ó]p[os]itæ:circúornatæ ut ſimilitudo t[é] p[li]ſ;q[ui] dealbatæ ab extra:ut monuméta q[em] auro relucéſ,Intus aút ſunt turpiſſima & emúda ca[du]aeribus mortuoge,[em] Huius modi n[ó] filiæ regis x[pi];fed tyri,Hæ ſemp in muneribus: hæ uultus p[í]udicitia p[er] diuites p[la]ebis capiun[é]t & capiút.Imp[er]ſeſtiffimus mulieq[em] affectus ſemp in ueſtibus: ſemp i[no]uro:lapi[di]bus p[rae]cioſis & ornamétis extríſeſis gloriá ponút.N[ó] ſufficit e[is]sibo innata naturæ ſed occalióes q[runt] expléda[es] libidis.Aſſe[t] p[ca]uldubio ut oculi uiroge aug[em] c[ó]temp[á]lætes & g[é]mas;t[á]de ſigan[em] in faciétut oculoq[em] ſuoge nutibus facilius icitent ad libidinoſum icendium,Quid meretrix cois gloriaris in margaritis & g[é]mas? Quid ad te attinet argétu[em] & aug[em]? Quid exaltaris in pulchritudie p[á]ni? N[ó]ne eſt o[is] ca ro cinis & ſcenú,& ut uerius dicá mafia putredis,cibus uerimú,& ſoſtidiffimus iſtercus? Quid in te m[í]trádu, q[ui]d laudandú p[u]eroq[em] ſpectaculú[em]nó[n]e & ſi laudeq[em] g[é]maq[em] & metallog[em] p[rae]cioſitas,qua[em] ſibi natura tradidit, ſemp tamé cognoſceris c[í]nis ſcenú & iſtercus imúdum ex imundo p[er]ductú ſ:femine? O ſi te uelles itueri uiliſa ſimula lieq[em]q[em] uerecúdeleris in corpore quod tanto cultu excolis,lp[io] etení ium[é]to & beſtii terræ aut es æqualis aut deterior.Intus eſt unde gloriéris:nó extra.In uſa íſto tam turpi theſauq[em] tenes: qué ſuma cum diligentia colere debes;& ſeruare ſuma cuſtodia,Nihil ad te de uſa ſiſctili:li turpis forma ſit extra;dúmodo intus ſit nobile:intus ſit pulchru[em] quod latet:itúus ſit integrú quod ſeruatur,

De periculo ambicionis ueſtituum.

Cap.xxix.

P
Ropterea uos chariſſimæ quæ eſt ſp[ó]ſæ & filiæ regis æterni:cuius regnú n[ó] corrúpeſ: nec au[ſer]e ab eo ſit abítu[s] ois gloria u[ra].Sedete ad dexteram ſp[ó]ſi in ueſtitu n[ó] exteriori fed íteriori deaurato auro charitatis:in ſimbriis aureis ideſt charitatis p[rae]ceptiſis:ſic undiq[em] ueſtis circuídata ua rietatibus ut t[ar]a nihil in ornamétis de uirtutibus deſit,Sint myrrha gutta & cafia a ueſtimétis:ut in odore uirtutú & uita[ſ]æ c[æ]teræ ad ſaſtítaté ueſtra adolesc[et]ulæ c[urr]at de ſæculo.In hoc honore u[ro] delectemini filiæ regis æterni:Húc ueſtru[em] decoré c[ó]cupiſeſt rex ueſter & ſp[ó]ſus.Sic decoratæ adducemini in t[é] plú regis,ſic ſecu[em] manebitis in thalamo in l[æ]ticia & exultatióe.T[ú]c naſcent[em] ex uobis fili[em]q[em] n[ó] iam terrá fed c[æ]lú replebút:quos pater conſtituèt prípices ſup o[em] terrá.Quod ſi uos exterioq[em] ueſtúi delectaret ábitio: ſi egreſſæ de ſæculi p[ó]pa:de domo diaboli;& de c[ó]gregat[ó]æ malog[em] populi u[ri];& domus p[rae]ris n[ó] eſſetis obliæ totaliter:extollètes uos aut de parétu[em] dignitatibus aut de carnis p[ra]ſapia:ſiue de huius modi uanitatibus aduciffimus terræ uaporibus:uti ſolitú eſt ícolis terræ:ptinus affúrgés rex potentiffimus accinctus ſup ſem[ur] muu[m] gladio bis acuto:expellet uos undiq[em] uulneratas dextera ſua de tabernacu[lo] suo.T[ú]c acutiffimæ

O iii

ius lagittæ pforabunt corda ueſtra in amaritudine: quoniam uirga directionis uirga regni ſui: Et poſtmo,
dum abiectas de domo domini ueſtri omnes deridebunt; & dicent de ſingulis ueſtrum. Filia babylonis mu-
ſera: quæ non poſuifti deum adiutorem tibi: ſperaſti in uanitate tua. Sede iam ſuper flumina babylonis
plange & ſulpende in ſalicibus organa: dum recordaris unde expulfa es. Nam quæ ſelebas cantare canticum
laudis & læticia: modo ploras ad terram alienam deducta.

De consideratione extremi dei judicii.

I
Taq: chariſſimæ dominæ cù apoftolo arbitremini uos in hoc ſæculo ſtercora: & mûdi purgare
ta: ut ſponſo ufo placere poſſitis. Nihil ad uos de pôpis ſæculi attinet: quæ abrenúciauiftis in ba-
ptiſmate mûdo: diabolo & pôpis eo: quod & poſtmodu: cùſtramaſtis ſub pollicitatîde iuraméti
in u: æ religionis ingreſſu. Nullus unq: iter uos ſermo: habeatur de nobilitatibus generis: de p-
ſapia carnis. Sit æqualis í dei obſego filia regis filiæ ruſtici. Oes ſimul nobilitaté & dignitaté unam habeis
ex p[ò]ſo. Exeatis continue extra caſtra cù xpo: ut cù xpo cruciſigamini mûdo & uitiis: portantes cù ip[ò]im-
properia: & amore eius officiog domus: labor dulcis appareat. Non diſputé de maioritate officio: ſed de
deuotôe & affectu impédog. Nunq: murmur: nûq: uerború turpiú: nunq: litiú ſonitus iter mortuas ſæculi
ſonet. Sepulchra & cadauera nunq: iter ſe iurgia pagút: in ſepulchris: nunq: blaffemát: nûq: contéunt. Sic &
uos chariſſimæ ſopitæ ſomno qetis & pacis expeſtis p[ò]ſum & iudicé ueſtru: expeſtetis magnú & terribi-
lé: dié iudicii dié uidelicet iræ: diem calamitatis: ubi cælú cù terra pauebit. Cælorú oes mouebun: uirtutes
atrementes erunt angeli ſimul cum ſanctis oibus: tunc ſingulorum uitæ diſeutientur diſcrimia: & merita ap-
parebunt. Semp tuba illa terribilis ueſtris p[ò]ſrepet auribus. Surgite mortui: uenite ad iudicium. Ecce re: in
manu potenti ueniet: cunctis uult exigere rónem, certe de cogitatoibus minimis: certe de leuibus & olio-
ſis uerbis: ſic reddere de ſingulis rónem paratæ non eritis; piiciemini in carceré exteriorem: Audietis a iud-
ce: Ite maledictæ in ign: æternum paratum diabolo & angelis eius.

De abiectione exquirenda in ueſtibus.

H
Eu cor infœliciſſum: mens iſfortunatiſſima: quæ dié iudicii tâ terrendâ nò meditat: quotidie &
ſi medita: ſatuiflimúm: ſi appetit q[æ]c: de ſæculoi: & p[ò]pis eius. Nullo uos die: nulla uos horato-
ſeant hæc oía. Quilibet paries domus: q[ui]libet angulus u: ris demòſtre: ſ in oculis ita die depútus.
Si hæc nò p[ò]termitta: lectio: túc abiectio ueſtú: cuius tædet mulierulas fatuas: uos delectabit,
Tunc ruſticanus & abiectus pánus purpuræ p[ò]pone: & byſo. Túc crasia: & rudia uelamia capitis aſſimabú
tur ex ſericis. Certe tanta erit deformatas in melotis: tâta groſſities in cucullis: caputia tâ rudi artificio ip[ò]ra
ta: q[ui] ſi fic forent ſæculariú indumêta: artificú p[à]ni breui tpe periret oíis induſtria: ita chariſſimæ decé: mo-
nachas: nò p[ò]trictis manicis p[ò]cioſis q[ui] còpofitis ſub ſubili uelamie elevatis ſup[è]ciliis cor meretriciú nò tam
p[ò]têdere q[ui] h[re]. Nò tales aſtimo monachas: ſed p[ò]ſimas meretrices & ſcortú uliſſimú. Non eſt: n, opus cada
ueribus mortuog p[ò]cioſis & còpofitis ornamétis. in ſepulchris monumêta nò idiget talibus: monaſteri la-
pides nò appetút gloriá ueſtú q[ui] fine peccato grádi minie poſiunt h[re]. H[ui]ſtrìibus & luſtoribus regú & prin-
cipú ſæculi mollia ſunt reliquêda, loánis de pilis camelog: itereſt ueſtiri. Pudeat igitur religionis nomé h[re]
& ſe cultu ueſtú h[ui]ſtrioné: p[ò]ſtendere. Ideoq: chariſſimæ uolo uos mortuas ſæculo: quæ totaliter mûdi cal-
caſtis p[ò]cedere ſic deformati & incòpofita ueſte: q[ui] ſi ipudicis oculis liceret iſtueri uos: iſiſus potius puocare: q[ui]
cogitatio mala. Fateor q[ui]dem illos mentiri q[ui] gloriante ſe feruare caſitraté: & in ueſtibus lubricitate: ſedan:
Pánus itaq: ueſter & q[ui] albus & cádidas tamé groſſus & uilis ſit, ut & color cádorem caſtatis intrinſecú: uili
tas contépnum terrenog: exhibeát. Hæc gloria monachag: & hoc ſtudiú religioſag: mentium : hoc iudicium
ſponſarum dei æterni: hoc ſignú mortuag: ſæculo & ſepultag: cum x[ò]po.

De auſteritate exquirenda in ſtratu.

C
Oniugatæ & uiduæ q[ui] manêt in ſæculo circa plurima: circa laborioſa ſollicita ſintiquotidie cir-
ca frequés miſteriú occupatæ cù martha, ſaluen[]p opa pietatis iefu miſtrátæ in paupère. Frâgat
eſuriétibus pané ſu: egenos & uagos domú inducant: cooperiant: nudos: inſiſtant m[é]fericidia-
rú opibus p[ò]culdubio tam fructuofis & bonis: q[ui] p[ò]ſſibile eſt: q[ui] deu: non placét iratu, colligatio
nes ip[è]tatis diſſoluant: & ſaſciculos diſſoluéttes: & omne onus dirúpát. Vos aút chariſſimæ quæ meliorem
parté ímo optimá elegiſtis cù maria: ſedete còtinue fecus pedes iefu: ſacra: ſcriptura: volumia factis reuol
uendo lectoibus. Lauate eius pedes affiduis còpunctòis & gaudii & charitatis ac deuotòis lachrymis: còtem
platòis intêtæ dulcedini. Capillis extergatis: terrenog: oium ſup[è]fluitaté p[è]a expeſtentes de corde. Audiatis
de ore iefu uerbú q[ui] gladiú anceps p[è]tráliés corda: ſcindés còpagé mébrog: u[ſ]q[ui] ad diuifioné p[ù]ſus. H[oc] uer-
bum dulce erit faucibus ueſtris ſup[è]mel & ſauú. H[oc] uerbú p[è]quod facta ſunt oía. H[oc] uerbú quod centu-
ronis p[ò]ſebat deuotio: ut fanaretur puer eius. H[ui]us uerbí dulcediné ſolú norunt: q[ui] audiunt. H[oc] uerbú
audire non poſiunt ſónolenti & ignauiæ dediti. Quapropter chariſſimæ: uolo uos ſingulis noctibus breui
& duro ſtratu iacere in cellulis ueſtris: nò in plumis & molliſus: ſed aut in paleis aut ſtraminibus: ſiue in li-
gneis potius capſis q[ui] lectuis: ut & mébra domata potius ſtratu horreant q[ui] affectét: potius ſoni imminenſis
getem magis compellat neceſſitas q[ui] uoluntas. Sic ob duricié breuis & leuis occupet p[ò]ſor: q[ui] nò ſit ſas ſoli-
tis illuſionibus noctiú mentem ſopitá torqueri.

A
D matutinas incubias media nox uos p[ò]paret. Nullá ex uobis dormiété repiat cápanilis ſonitus.
Nò ignoret an fuerit ob ſoporé: ſed potius ob còtéplatòis extalim. De cellulis o: one p[ò]miſſa me-
diae noctis ſúma gete ad eccleſiá ſingulæ forores adueniétés: p[ò]ſonum dilectú matutinis excitét

laudibus ut exurgat in eāx auxilium, Sic dīctinætæ alternatī pālmi lectiōſa, ſacrae p[er]ſan[ut]e: ut ob collīſio, nes & hiatus ac barbariſmos; ad rīſum nō puocenſ angelici p[u]ſus, &ic ſemp moderatus: getus: ſuauius ſonus i uocibus; ut nulla p[ō]sa; nullaq[ur]is carnalis delectatio habeat locu in diuis p[ō]niqi, ſuma deuotio crebra iuſp[ir]ia & lachrymas fundat, Sic moroſitas: ſic uelocitas teneaſ in modo: q[ui] nec faſtidiu nec ip[editio] ſinguæ poſſit foriri. Nulla unq[ui]a uerba q[ui]t[u]c[u]b[us] utiliſſima p[er]ſan[ut]e inter p[fall]eſtes: ſed illud in mentis arcano ſuma c[ui] dili gentia rumineſ: iſrinſecus: q[ui]d p[ra]ctaſa: extrilecus, Nullius eſt meriti ore diuina officiā uerboſtare; & miſera mente q[ui] extrilecus iſininet uagādo circuire, Expletis uero laudibus matutinalibus: nec tunc ſonus arripiat: nec differa: q[ui]d p[ō]ſus petitioibus p[ō]ſa[que] reſpondeat, In capitulo mox attentis & deuotis fororibus ſanctorum libroſ: deuota lectio de voluſtate domini ſui p[ā]dat q[ec]d agendu[us] ſit: & ſic c[ed]aſt illuſiones d[æ]monu ſaſtinaſtuaq[que] dormiētes illuderét, Iliſto lectio alia ſuccedat breuiſſima lectio: de his q[ui]a: de apoſtolicæ uita[que] q[ui]a: geſta ſunt contra regulares obſeruātias & obediensias; ut iam nullatenus q[ec]q[ui] emendat[ui]; & impune p[ra]tneat. Nec lateat matre: & forores uniuſcuiuſq[ui]s: c[ō]dito: quatenus & uerecuiuā & diſcipliā qua: mater imponit circa futuq[ui] tempus unaquæq[ui]a: reddaſ aftuta, Extra uero capitulum aliq[ui]d de his unq[ui]a: qualicunq[ui]s uero bu nutu, p[er]ſer fit anathema, Hoc itaq[ui]s fine mox ſancta clauiu diſcedat.

Cap. xxxiiii.

C

Vim laudibus primæ dies falutaris incipiat: q[ibus] expletis ſacrae miſiæ myſteria ob p[ō]ſi[nt]iā p[ō]ſa[que] corda lætificient charitatis: i[n]ebriét p[oculo] deuotōis & fidei ſatient p[abulo] in conuiuio falutari. Sic poſtmodu[n] uniuicuq[ui]s c[ú]modu[n] aut orádi: aut leg[é]di ſacra uolumina: ſiue aliter opandi q[ui] ſancta ſunt, Deíde doctæ puellulas nouitias de euägeliica uitæ: de ſanctis moribus: de officiis do mus: de regularibus diſciplinis uſq[ui]s ad reſeſtōis hora[que] íſtruant. Præparen[ut] & interi c[ibi]q[ibus] corpa reſocillé tur ad p[ri]æ iug[ui], Nullo unq[ui] de[ci] ocio aius: ne qua[do] cogitatiōes & motus métiibus titillét illicita, q[ui] ſi aliq[ui]titer iſurgere inciperét; iſtati elidan[ut] in ſemi[que] creſcat: z[iz]ania c[ui] tritico: aut l[abor]ibus aut opibus manu[n] q[ec]d male c[ō]cipitur: euaneuſcat, adeſſa ſanctá fororé ut locutóibus ſacris piiciaſ: i[m]undu[n], Tutilimú[m] ualde eſt ſidele[ & iſuſt]u h[ui]e amicu[n]; cui q[ec]d arcano cordis ſinu latet: p[ti]nus reſereſ. N[ò] enim in ſuis ſæpe p[ò]t ho- mo negociis reſci[n]t h[ui]e iudiciu[n], Adueniét[e] uero reſeſtōis hora[que] redder[ut] corpi debi[t]u natura c[ō]pelliſt: die- bus c[ō]ibus laudes t[er]tia[es & ſextæ hora[que] prius deo deuotæ ſoluantur, Poſtmodu[n] c[ui] omni modemiſtia: benedi chione ab abbatiſſa p[mi]ſſa c[ib]u[m] ſumát: p[ar]ſq[ui]s minilſtret, Poſtq[ui] uero c[æ]teræ comederint: & i[ps]q[ui]æ miſtra uerant comedant: & ſibi minilſtretur ab aliis, Cum uero ieuinii[ut] tempus reſeſtōm t[ardi]orem effecerit: ſacrae myſteria miſſa[que] t[er]tia[es & ſexta & nona p[ü]enant: c[æ]teris diebus poſt reſeſtōem nona dicatur hora ſtatuta: c[ui] tam ſol in medio gyro diem exhibet medium.

De c[ib]is & ordine comendendi.

Q

Vando, n. uos ad reſectioné hora debita adunauerit in c[ib]is uſis minie refulgeat cocog[ui]s iduftria N[ò] c[ib]oq[ui]s nobilitas appetitú moueat: ſed fames, N[ò] apponan[ut] incitatiua libidinu[n]: ſed q[ui] poſſint ſamé extiguere, aut leg[ui]umia aut olera c[ō]dian[que] in oleo, Carnes uero ſol[ui] ſint ex lnía abbatiſſa índultæ debilibus & iſirmiſs: alioq[ui]n cuius ſint ſaporis ignoret c[oen]obiu[n], Oua & laſticinia poſt ieuu n[à]mi debilitatis fororibus & c[ip]cuſe ſelviuitatibus p[mi]ttan[que] ſen graro, ſcian[que] qua[n] in aq[si] orian[que] & uiuamt n[à]mi parui p[ic]iculi Gulæ horridiu[n] ſcelux genitrix luxuriæ & caſſitatis carnifex c[ui] dei ancillis nullam habeat for[é], Ideoq[ui]ta: ſita ſit in fumédo ſobrietas ſita talif[es]q[ui]s parciatas; ut uenter potius c[ō]querat: q[ui] gaudeat, n[ò] egeat in digerendo ſtomachus medicinis: ruſtus potius uacuatio q[ui] nimia repleto[mi] ōducat. Nec c[ing]uli ampliatiſo[que] ſit opus; ut & ſic mens a dei meditatiōibus minime ōretar[de]ſ p[rap]ulam: & corpus non egeat medicin[i]s. Sit ſemper ordinata[que] & compoſita in ſuo modo c[ō]meſto: n[ò] ſit in fumédo ſercula talis uelocitas ſauciu[n] & tam uelox maſticatio boli: q[ui] merito de ingluie alíqua poſſit oriri ſul[pi]tio, non tam in comeſtione c[ibus] q[ui] turpiſis modus repræhendendus eſt, ſæpe etenim in ſabis & panibus ordeaciis nimia auiditas grande peccatum cauſat. Nequaq[ui]a uidi & uagabundi oculi per diſcúbêtes huc illuc uagando hanc uel illam magis uel minus denotent comedentem. Non pr[à]denti[um] numerus aíum occupet uniuſcuiuſq[ui].

De debi[eta]te & ieuinio.

V

Inu[n] q[ui]oq[ui]s in quo è luxuria: p[ō]ſiſis x[pi] taq[ui] uenenu[n] ſuſpectu[n] ſit, Potius ſtomachi l[á]guor: & affl[i]ctæ naturæ debilitas c[ō]ſulat: q[ui] delectatio aut i[gl]uuiues. Quod ſi fumere cogit pene ip[la] neceſſitas t[uc]c aut ſic debile uinu[n]; aut ſic aq[ui] p[mi]xtu[n] p[be]aſt in potu[n]; q[ui] nequaq[ui] ex fumofitatibus repletu[n] caput ri diculaſo uel p[uer]ilia uerba depromat. Sacriſegium reputat[que] ebrietas in ſoem[ia] c[ip]pueſt: ſed multo plus in domini p[ō]ſa, Noe denudatio ueredoq[ui]s; & loth i[ce]ſus ob ebrietaté uos cautas inſtituat: uos ſemper zeddat timiadas: p[em]q[ui]s ſuſpecta[es]. Vere credatis q[ui] igné portat i[ g]remio: q[ui] affl[i]duo uti[n] uino, Nequaq[ui] q[so] in- ter mortuas corpi q[ui] oibus uolupratibus ſe abdicarut pro x[pi]o: de gulæ horrédo facinore: & ebrietatis i[m]un dićia ſermo èt minimus h[é]at. V[é]tris i[gl]uuiues & ebrietas ta[que] iſirmitatis: q[ui] corpi c[am] & materiá tribuut. Ideoq[ui] mediciate ieuinu[n] o[em] auferat l[á]guoré: o[em] tribuat uirtuté & g[ra]m. Hoc uos legiſlator edoceat: cui lex n[ò] daſ p[ri]uſq[ui] ieuinu[n] q[ui]drageſimale p[fi]ciſt. Helias í fortitudie c[ibi] ſubcineritii panis ieuunus p[q]drage[ita] dies prexit ad m[ó]tè dei o[reb]. Quid uero uirtutis c[ō]tineat ſacru[n] ieuinu[n]; u[ro] ſueſtigemini p[ō]ſoq[ui]s q[drage]nario paſto ieuinio: t[é]ptatoré deuicit diabol[ú]. Viri n[à]niuita[que] n[ò] fileat: q[ui] ieuinu[n]s c[õ]e euaferut exi[t]iu[n]; & irreuocabilé dei mutauerút ſi[n]iam. H[æ]c uos chariſſimæ i[m]itamin[i]; ſed aſſequamini ſapiét[er]ne d[ica]ſa a domio:

O iiii.

nō est hoc ieiunium quod elegi. Caſtigate mébra ueſtra: fed nolite iteſicere, non caufet ieiuniu uerecùdiu ut scandalu ſit cæteris. Non dolore capitis: & debilitate corporis ſacrae omittant: lectiones: nec ofones deſciant, ne necesse ſit còtemplationes deferere, Vnaquæb: ſuæ salutis ſibi per ieiuniu medelā adhibeat. Erigaf corpus ieiuntis: caſtigetur in cella uerberibus: ſi quicq: còcupiſcit illicitum: mult triplicenſ abſtinéntiæ adhibeantur grauifimæ diſciplinae: donec ſic humile: ſic benignu fiat, q: nihil ſibi uendicet noxiu: nihil erigat: q: nō uultis. Erigaf domina: principet in oibus: ſubiicæ: ſuppediteſt: & còculcetur ancilla. Quod ſi iſteg: atque iterum eriget ſe cōtra dominā: eiiciaſ ancilla: denudet: fatigetur: & humilietur ad uotu. Si uero getum corporus ultra uires: ultra cōcedentiā uelitis exaſperare, indignatu uos in ſoueā deiciet indiſcretas. Nihil quippe pōt habere uirtutis: quod id iſcretio facit: quod iprudétia iniiciat: & improuiſio docet.

S

De lectionibus ad meniam.

Ic dulcia ſano palato eloqa domini ſut: q: nūg deguſtata faſtidiut, ſemp nouos generā p ſuauitate & dulcedie appetitus. Vos ſemp ea deguſtare decet. Nullo unq tque āb ofone ceſlandu. ſemp uos orare apoſtolus iſtruit: q: nō pro carnis illecebris uacare ad tps obligamini uelut cōjugate. Ideoq ſemp p poſſe oretis: ut dū corpus ſaginaſ cibo: ſature: aia lectōe. Nō āſ fas ét ſæcularibus ſimul cibu: terent & iania uerba ruſtare. Sacrá de ueteri teſtaméto: de nouo: de faſto: geſtis & dictis ſingulis hebdomadibus deputata foror comedétibus lectioné legat. Túc uniſuiuſuq: mēs ſobria iſteta ſit dulcedini uerbi deuſuſi ret anxia: cú: p[ro]pheticus aut hiftoricus ſermo dei ſauiuā mōſtrat in prauos. Gaudio repleaſ ímenſo: cú beni: gnitas dei anuicæ: in bonos. Reſpiret ſpes: cú ergo poenitētes idulgétiā poſſe exhiberi monſtraſ p[er]miſo: uel ſaſto. Erigaf ſides: cú in, pximis deus fidelis oſtediſt. Charitas accendaſ: cúu tot priuilegiis & muیرibus ex xpi natiuitate: & eius uita & paſſiōe ac reſurreſtione nſa dotaſ humanitas: atq: nſa utilitas ſublimaſ. Non reſo: nét uerba ſed gemitus, nō rıſus & cachinnus: ſed lachrimæ. Nō occupetur manus iſſionis inutibus: ſed ex recordatione criminu: tundátur p[eo]tora. His aút frenis agitata ſæua rapacitas ſobrietatis non excedet, limtes: foribus ueſtris nō aderit crapula: demu: æſtuans libido non nocebit quicq.

S

De operibus fororum poſt prandium.

Vmpto denicq: cibo: nec tunc adeuſt: eſt fabulas: ſed xpi exéplo cui deu laudibus ad græa, adchus cō ſurgat: deoq: in eccleſia hymnos p[ro]ſoluāt. Deide cui o[mi]létio: ut ſacra lectio lecta: p[er]ficiat: ut m[ori] inſcribant: narrata: unaquæb: ſigillatí releget & confirmet aut in eccleſia de his: q: didicit meditatur: quouſq: ſimul diebus coiibus: poſt pradíu: hora nona diebus ieiunio: q: quouſq: cápanella in clauffto pullabi tur. Interi ſi breuitas noctiú & tépoq: conditio & naturæ neceſſitas exegerit poſt aliquá: horuláin qua legedú eſt poſt pradíu: uel orádu: licet pauliſp: uolétibus gete porius q: ſono corpus refocillare: ut fortius reddaſ. Laboribus. Poſt qetem q[ui]de hora nona decurſa: uel puſtata cápanella: ne q[ui]c: ocioſum poſſit diabolus reſpete: ne uanis deſideriis pateat cordis aditus: altera foroge: libros iſcribat: ut & manus labore: & mens diuio replea: tur p[ab]ulo, luat altera cucullas foroge: & tunicas & melotos. Plátas oleq: plátet altera i hortuio: ut creſcetes uobis p[re]beat eſcas, altera ſemia iaſtet, eriganſc: areolæ: ut ſemibus aptæ: fiant. Inſerátur fructſiferæ arbores in iſtrucoſois: ut ars uim repellat naturæ. Ex his ſurgat mens pp: uſibiliu: h[uius] p[er]ſecto: em ad meditandú de uſiſibilibus dei: oriaſ admiratio diuinæ potétiæ in ſemie. quod ex ſic rapaſſic arido tantæ magnitudis & uiriditatis & pulchritudis creatura formetur. Ex adminiſtratione creſcat deuotio: ex deuotiœ elevatio m[ori]ſis. Ita ut iam ipſe h[or]tulus fiat oratoriú: & creaturae inſenſibles creatoris magnitudiné p[er]dicent. Sed cauen dum eſt potiſſime: ne manus ueſtra: q[ui]c: contingere audeant: quod uanis uſibus poſſit aptari.

S

De horis ueſpertinis & cōpletorio.

Erpens moq: ois ociolus ſermo expellaſ: de medio uel: n[ui]g: rıſus: n[ui]g: cachinnus cor uanu: p[er]nuntiæ. Sic faſt: ſic pudici ſint aſtus corporis c[u]ch: ut m[ori]ſis ſanctitaté exponát. Homo n[ep]e exterior iterioris iudex eſt. Sancto uos in ſlabore: ſancto uos in ope debellátes diabolu: ueſpina hora repiat: q[ui]n in eccleſia ſanctis deus laude: oſſiciis, ſi ſeluiuatis celebritas: ſi nimia debilitas c[oe]m cœnulá breucu: ad refocillato: em potius q[ui]q: ad delectato: em parata: ueſpertinæ laudes deo tépeſtiiuus p[lo]luané: q[ui] cæteris ieiunio r[u] diebus: ut nec etiá laudes in ultima hora diei: uel omittant: uel i alioqu detrúcetur ob c[œ]na. Poſt p[er]ſedá c[œ]na: uel ſi omittitur poſt aliquá: horulá iuxta exigentiá tps ad eccleſia forores cápanella uocet: ubi de ſancto: geſtis: uel de aliis mirabilibus dei lectio deuota dic: iui ſuccedát cōpletorii laudes: ut ex his robora: tæ m[et]es diuio p[ab]ulo noſturnis ſantaſiis occultis: p[er]fallaciis diaboli occurrere n[ot] formidét: nec timeant di micare: & ſic a diuís obſequiis exortus dies diuinis finiatur i laudibus. Poſt cōpletorii uero nihil aliud q[ui]lentiu: ſentiatur: ut forores q[et]æ ſemotæ totaliter corporeis ſenſibus: qua: in p[er]terito t[em]pe diuís auferunt lectiúibus ruminét mente: & reſtringant in corde. Hæc meditans unaquæb: ſuá cellá adeat benedictiœ m[ori]ſus ſuſcepta: & religionis habitu: geſtás: ut ſi natura exegerit ſe in ſtratu ad q[el]cendú c[ō]ponat, ſi uero dormiéte daemó inſequi: cœperit qua: uigiláté metuerit: ſi illuſiones imiſerit: ſi cogitatui oppoſuerit: mox ut dei p[o]ſola p[er]ſerit exurgat: cedatq[ui] ignauia: & ſopi[u] uelo[x] excubitus. Inde ptinus horrendú & tremendousú diaboſi: g[nu] crucis apponat: p[on]ſi dilecti: iuocet auxiliu: At enim p[on]ſus zelotipus q[ui] nimio zelo p[on]ſam cuſtodiſt exurget ptinus in auxiliu: p[on]ſæ ſuæ: ſcuto circúdabit eam ne iam timeat a timore noſturno: & cadent ſa tim a latere eius mille & decé milia a dextris eius: nec appropinquabút ad eam. Poſtremo angelis mandabit ut cuſtodiát eá in oibus uíis ſuis: ne forte offendat ad lapidem pedé ſu[rum].

B

De charitate ſeruanda erga infirmas forores.

Alneag: mollici[ar]o p[on]ſæ dei non ſuſcipiat. Haq: uſus caſtis corporibus non c[ō]petit. Satis nos ipſi expti quotidie q[ui]tus in membris noſtris libidinis ignis exurat ſentimus: etiam ſi ignis fomenta

Cap. xxxvii.

Cap. xxxviii.

Cap. xxxix.

Cap. xli.

auferantur p poſſe. Nimis eſt demens & fatuus q materiam ſparans igni ad incendium nō uult ut ardeat,
lita decent miſerimas mulierculas cù periclitantur naufragio partus. Tamè ſi extrema neceſſitas infirman-
ti conſuluerit: ſeruato ois pudicitiæ honórum omni modëtia fiat, alias i feruis dei talia cogitare ſit nefas.
Súmope ſerueſ in uobis: ut erga i ſirmátes forores cù omni ſollitudine ois exhibeatur cura hofpitalitatis:
& pbeantur totius pietatis obſequia. Si periculú exigerit: medicú ſobrium & pudicum & omni ſuſpitiōe ca-
rentem ptinus conſulant: & quæ mandauerit ſanitati congrua: omni domus neceſſitate poſtpoſita benigne
ſiant. Si uero deſunt neceſſaria: uendátur quæ monaſterii ſunt ne temporale aliquod miſericordiarum im-
pediat opa. Nulla lex eſcæ uel potus: aut ſtratus aſtringat infirmá uel debilem. Tamè ſollicite cauendum ès:
ne ingluuies gulofitatis ſub infirmitatis uelamie ſua cōmoda qrat: & ne infirmitas ſub ſpecie ſanitatis cor-
pus abſtinentius conſalter ultra uires: ne corpus duplicíte frætú ſtimulo apud iuſtum iudicem deſciét ſmpiú
criminetur cœnobiú & homicidá. Deputentur cultodes infirmantibus diſcretæ & ſanctæ forores: quæ ſolli
cite p[æ]caueant picula: q íminere poſſunt infirmis: neqd aliquiter contingat aduerſi. Onera quæſo nō, aggra
uent ſeruítrices. Semp xpm cogitent in iſirma ſorore latenté, ſemp ſe cogitent poſſe in futuq talibus idige-
re, ſemp lex illa naturæ alſtriæ teneatur ſinu méſt: hoiem debere aliis id exhibere: quod ab ipſis ipſe depo-
ſeret. Nō inſiciat q[ui]o hofpitalitatis opa murmur: ſed quod fieri decet cù omni máſuetudine fiat iuxta apo-
ſolium dicétem. Hofpitalitaté ſeſtantes inuicé in charitate fine murmuratione,

E

De auſtoritate epi & præpoſiti circa obſeruationes ordinis.

Cap. xli.

Cce uobis mea domina euſtochiú & cæteræ dilectiſimæ filiæ xpi & apoftolicá uítam rudi & crat
ſo ſtilo his charteam ſcriptam ſenex pater & p[]pinquus iam morti utpote cétenarius in ætate deu-
to affectu tráſmilít. Hoc ſpeculum æternum: p hoc enigmatice in p[]ſenti uita ſoſcilitatis uita una-
quæq filiæ: aſſidua meditatione cernat. no cauſet groſſities corticis medullá reſtrendi contemptú, nō im-
peritus & ruſticanus fermo ſaſtidianus generem. Talia decent poéticas fabulas. Non eſt opus pietatis & totius
ueritatis lege rhetog pompis. Hæc omnia iuuenú interfunt. Ex hac ſingulis diebus uelur ex delectabili ſer
culo ſingulú uobis ſumite bolú, hunc nō tranſglutiendo: ſed magna moroſitate maſticádo, hincinde tráſſer
gent uobis talia: qualia lingua humana non nouit, quaq & hoc imperſectú ſit opus. Nulla enim tam ſanctá
tam iuſta: & diu, p[]uſa eſt conſtitutio: quæ in futuq plurimos non patiatur defectus: quæ aliquando corre-
dione non egeat. Propteræa: ſiqd in hæc normula apoftolicæ uitæ de religionis diſpenſatōe: correctione uel
imutatione indiget, e[po]ur a[]p[]oſito u[]eſtro p[]ſytero ſancto cōmito: ut ſecundú plenitudiné ſp[]iritus ſancti
diſpenſet: mutet: & corrigat. Sic itaq chariſtimæ filiæ ſanctos uiuite dies, ſic xpo nuptiali ſedere copulate:
ut nō uacua lampade paratas uos ſemp media in noſte cum uenerit ſponſus uocaturus ad nuptias inueniat
nequaq uobis p exteriora q[]rentibus oleum: ne tanq fatuis ex tarditate: thalami negeſ introitus. Senectuté
ueſtri deuoti hieronymi ſancti uſeſt iuuate oſonibus.

Epítola ſiue traſcatus ſancti hieronymi ad uirgines deo dicatas: de inſtitutiōe uirginú; quæ in aliis exé-
plariibus ad mautitú filiá inſcribitur; cuius ſumariú ſubicitur argumétum.

Q

Vantam in cæleftibus beatitudinem uirginitas ſancta poſſideat: poſt ſcripturæ, teſtimonia ec-
cleſiæ etiam cōſuetudine edocemur, qua diſcimus peculiare illius ſubſſtere meritum: cuius ſpe-
cialis eſt conſecratio. Nam cum uniuſſa turba credétium paria dona gratia percipiat, & iſdem
omnes benedictionibus gloriementur: ita aliquid proprium præ cæteris habent cum de illo ſan-
do & i[]maculato eccleſiæ grege, qualiſi ſanctiores p[]urioreq h[]oſtæ pro uoluntatis ſuæ meritis a ſancto ſp[]iri
tu eliguntur: & per ſummú facerdet dei offeruntur altario. Digna re uera domino hoſtia iam p[]cioſa ani
malis oblatio: & nullius magis q[ui] ſuæ imaginis hoſtia placitura. De his etiam apoftolum dixisse reor. Obſe-
cro autem uos fratres per miſericordiam dei: ut exhibeatis corpora ueſtra h[]oſtiam uiuientem ſanctam deo
placentem. Poſſidet ergo uirginitas & quod alii habent: & quod alii non habent: dum & cœmunem & pecu
liarem obtinet gratiam: & pp[]rio ut ita dixerim conſecrationis priuilegio gaudet. Nam & chrifi ſponſa: uit
gines dicere eccleſiatica nobis permittit auſtoritas. Dum ſponſarum modo eas domío conſecrat: uult oſtě
dere uel maxime eas habituras ſp[]irituale connubium: quæ ſubterſugiu nt carnale conſortium: & digne deo
per matrimónem comparationem ſpiritaliter copulantur: quæ eius delectationis cauſa connubia ſpreuerut.
In his q[ui] maxime illud impletur apoftoli. Qui autem adhærer domino unius ſp[]iritus eſt. Grande & immor-
tale & pene ultra naturá corpoream ſeruare luxuriá: & concupiſcentiæ flammá adolesſcentiæ facibus æſtuá-
tem animi uiutute reſtringere: & p[]ſuali conatu uim geminæ obleſationis excludere, uiuereq cōtra huma-
ni generis legem: deſpicere conſiugii ſolatia: dulcediné conténere liberog: quæcunq p[]ſentis uitæ commo-
da ſunt pro nihil o[]p[]e ſuturæ beatitudinis computare. Magna hæc ut dixi: & admirabilis uírtus eſt: & non
ímerito magnitudine laboris ſui unigeniti p[]miio deſtinaſ. Dabo inquit p[]sado nibus meis dominus í domo
mea: & in muro meo locum noíatum meliorem a filiis & filiabus ifrael nomen æternú dabo illis: quod nō
deficiet: de q[]bus p[]sado nibus dominus repetit dicens: ſunt enim p[]sado nes q[]eip[]os caſtrauerut pp[]ter regnú
cælog. Magnus q[]dem eſt pudicitiæ labor, ſed maius p[]miú. temporalis cuſtodia: ſed remuneratio æterna è.
De his & br[]tus io[næ]s apoſtolus loquitur q[]e ſequitur agnum quocuq ierit. Quod ita itelligendú p[]uto nul-
lum eis locu in cælefti aula claudédum, & cúeta eis diuinaq máſionú habitacula referanda. Sed ut illoſtrius
irgitiſtis meritú clareat. & q[ui]o deo digna ſit, má iſeſtius itelligi poſſit illud cogiteq p[] dominus & saluator no
iter deus cum pp[]ter humani generis saluté hoiem dignaretur aſſumere: nō aliud q[ui]o uirginalem uterum ele-

gerit. Et ut huiuſmodi plurimú ſibi placere monſtraret, & pudicitia bonú utriſc fexui intimaretur: uirgine
matré habuit uirgo maúrus, in ſe uiris, ſed in matre ſeminis p[]buit uirgítatis exéplú, quo demonſtraret in
utroq: lexu beatá ítegritaté diuítatis híri, & plenitudiné meruſſe; du[]tú totu in m[]re ſuit: q[]c[]d q[]e habeaf in filio
Sed q[]d ego fatago excellé[s] ac ſublime pudicitia meritú reueláſe, & glorioſæ uirgítatis bonú o[]ſtedere, cum
de hac re pl[]ærolq peroraſe n[]o nelciá. Et eius beatitudiné maíſſeſ ilimis r[]onibus c[]ôprobaſſe, & nullí ſapié,
ti uenire in dubiu poſſe eá rem tá maioris eſſe meriti, q[]ſit áplioris laboris? Quíq[]ys etiá pudicitá aut nullus
pmíi: aut parui exíſtimat: certú eſt illú aut ignorare aut n[]o uolútarú ſerre laboré, Inde illí ſemp caſtivatú de,
rogát q[]e aut n[]o habét: aut híre cogútur iuiti, Núc itaq quoniá paucis licet tá laboré q[]e meritú integrátis
oſt[]edimus, ne res q[]e grádi uirtute c[]ôſtat, ingenti p[]mio deſtíata carere fruſtu ſuo poſſit: diligétius incubandú
eſt. Quát[]o ení qu[]æcúq p[]ſes p[]cioſior fuerit: tátó maiore ſollitudíde cuſtodiſt. Et quoniá multa ſút q[]e bono
ppr[]io carét, níſi aliaq reſ, iuuen[]t auxilio, ut mellí p[]ſes níſi c[]erag[]a cultodia, & fauog[]e cellulíς conferueſ, &
ut uerius dixerí nutriáſ naturalé g[]iám p[]dit & p[]uſtere p[]eípam non p[]ôt: ſicut & uini p[]ſes q[]e níſi boni odo
ris uas ſit: & repatis crebro p[]icibus foueaf genimé uini ſuauitatis amittit: attétius p[]uidc[]dú é, ne forte & uit
ginitati aliaq ſint neceſſaria, fine q[]bus nequaq[]a aſſerí fruſtu ſufficiat, & tátus nil p[]derit labor, d[]ú uane[]p[]deſe
crediq; q[]d abſc[]q uiribus neceſſarius poſſideſ. Níſi, n[], fall[]or, ob c[]æleftis regni p[]miú pudicitia ſeruaſ ítegitas
qd fine uitæ aſternæ merito, nemíné c[]ôſeq poſſe certú eſt. Aeterna uero uita n[]o níſi p[]oem diuinoq p[]epto
rú cultodiá p[]mereri p[]ôt: ſcriptura dicěte. Si uis ad uita uenire: ſerua mádata, Viá ergo a[]terná n[]o habet níſi
q c[]uſtá mádata legis ſeruauerit, & q[]uitá n[]o habuerit, c[]æleftis regni n[]o p[]ôt eſſe poſſeſſor in quo n[]o mortui
ſed uini q[]q[]b regnabút, Nihil, n[.]uirgitas ſola p[]ſicíer, q[]c[]æleftis regni gloriá ſperat, níſi & alíu habuerit, cu[]p
mitta[]p p[]petua uita: p q[]uá c[]æleftis regni p[]miú poſſideſ. Ante ergo o[]ia pudicitia ítegritaq[]o ſeruaſ, & e[]ius te,
munerat[]oem a dei ægta teſ p[]erátibus, mádaq[]o ſunt cultodiéda p[]ecepta: ne glorioſæ caſtítatis & c[]ôtinentia
labor in irritú deducaſ. Supra mádaſt uel p[]ceptú eſſe uirgítate p[]ſapiés ex lege nullus ignorat: a[]poſtolo dicí,
te. De uirgibus aút p[]ceptú domíni n[]o habeo, c[]ôſiliuát aut do, Cú ergo obtinédæ uirgítatis c[]ôſiliu dat n[]o p[]ee
ptú ſtatuit: ſupra mádaſt uel p[]ceptú eá eſſe p[]ſeſſus eſt. Quicúq ergo uirgítaté ſeruát: magis faciunt, q[]e p[]ee
ptum ſit. Tunc ení p[]derit magis fecíſe q[]e iuſſu eſt, fi q[]d iuſſum eſt, ſeceris. Ná q[]uo plus fecíſe gloriatib[]es, fi
minus alíq d n[]o facias: Cupiés diuinú ſплere c[]ôſiliu: ante o[]ia ſerua mádaſt. Voléſ uirgítatis p[]miú c[]ôſeq am-
plecſtere meritú uitæ: ut tua caſtitas remunerari poſſit. Ná ut uita p[]ſtet obſeruatio mádaq[]o: ita econtario
generat p[]uaricatio morté. Et q[]p p[]uaricationé in morte fuerit deputatus uirgítatis coroná ſperare n[]o p[]ote
rit: neq[]b pudicitia p[]miú expectáre c[]ôſtitutus in poena. Tres ení ſút p[]ſes: p[]q[]s regni c[]æleftis poſſeffio introí,
Prima eſt pudicitia, Secúda m[]údi c[]ôtéptus, Tertia uero iuſticia, q[]u ut c[]ônexæ plurimú ſe poſſidentibus p[]íat
ita poſſunt diuíſe difficile p[]deſſe, d[]ú unaquæq; eag[]e n[]o p[]pter ſe tátú ſed p[]pter aliaé efflagitáſ. In primis ig[]ef
q[]ritur pudicitia, ut facilius ſubſequa[]t m[]údi c[]ôtéptus, qa: ab illí m[]údus c[]ôténi leuíus p[]ôt: q[]mímonii nexí
bus n[]o tenen[]c. Múdi uero c[]ôtéptus expofcié, ut iuſticia c[]ôferueſ, qua[] difficile explore poſſunt: q[] f[]æcularíu
bonog[]e cupiditatibus, & m[]údanag[]e uoluptatú negociſ p[]ípican[]c. Quíq[]ys ergo poſſidet primá p[]fem pudicí-
tiæ, & ſecúda q[]e eſt m[]údi c[]ôtéptus: n[]o obtinet, pene fine cá poſſidet primá qua[]do ſecúda: n[]o habét: pp quam
q[]lita eſt p[]ría. Si primá & ſecúda habeat: cui tertia q[]e iuſticia deſit, fruſtra laborat, quoniá ſupiores duæ p[]
pter tertia p[]cipue req[]rútur. Quid, n[], p[]pter m[]údi c[]ôtéptú p[]deſt pudicitia híre, & p[]pter q[]d eam h[]eas n[]o h[]reſ,
Vel cur res m[]údi c[]ôtenas, fi iuſticiá, p[]pter qua[] pudicitiam & m[]údi c[]ôtéptum híre te c[]oenenit, n[]o c[]ultodas:
Quia ut prima p[]ſes, p[]pter ſecúda eſt: ita p[]ría & ſecúda, p[]pter tertíá, q[]i n[]o fuerit, nec p[]ría nec ſecúda p[]ſciet
Dicas forſitá. Doce me ergo q[]d ſit iuſticia: ut eá ſi cognouerí facilius íplere ſufficiá. Dicá breviter ut ualeo,
& uerbog[]e utar simplícitate comúniu, qa: cá de q[]e agimus talis eſt: q[]e diſſertioribus facúdiæ ſermonibus neq[]q
debeat obſcurari, ſed p[]líficioribus eloquítiæ narrat[]oibus pádi. Oibus, n[]in c[]ôe neceſſaria: c[]ôi debét ſermo
ne dem[]oſtrari, iuſticia ergo n[]o eſt aliud: q[]e n[]o peccare, n[]o peccare aút legis p[]ecepta ſeruare, Præceptoq uero
obferuatio duplicíe genere cuſtodiſt, ut nihil eog[]e q[]e p[]hibétur facías, & c[]uſtá q[]u iubétur: íplere contédas. Hoc
eſt q[]d dicit. Recede a malo & fac bonú. Nolo, n[], in hoc putes c[]ôſtare iuſticiá ut malú n[]o facías, c[]ú & bonum
n[]o facere malú ſit, & in utroq[]o legis p[]uaricatio c[]ôtineſ, quoniá q[]e dicit recede a malo: & ipſe dicit fac bonú,
Si a malo receſſeris, & n[]o ſeceris bonú, traſgreſſor eſ legis, q[]e n[]o tátú in malog[]e actuúu abomiatio: ſed in bo-
noq[]o opeq[]e p[]fecto[]e c[]ôpleſ. Neq[]b ení hoc ſolú tibi p[]c[]ipíſ, ut uelitú n[]o ſpolies fuis indumentis, ſed ut p[]oſi-
tos o[]pias tuis uelímétis. Neq[]b ut habéti pané n[]o auferas ſuúſ: ſed ut n[]o habéti tu[]libenter ip[]artias, Neq[]b fo
lú ut pauperé n[]o repellas hoſp[]itio ſuo: ſed ut pulſum & n[]o habétem recipias tuo. Præceptú eſt ení nobis fle
re cum ſlentibus. Quomodo cum illí flemus, fi in nullo eog[]e, neceſſitatibus participamus; nec alíq[]e eis in
bis p[]pter quas lachrymátur cauſas, p[]beamus auxiliu[]s: Neq[]b enim f[]letu[]u n[]oſtroq deus inſtruſtuum humo
rem qu[]ærit, ſed qa: lachrymæ doloris indiciú funt, uult te ita alterius anguſtias ſentire ut tuas, & quomodo
tibi in tali tribulatione ſi eſſes ſubueniri c[]uperes: ita alteri ip[]e ſubuenias, p[]pter illud. Quæcúq uultis ut fa
ciant uobis homines bona: ita & uos facite illí, Nam c[]ú flente ſhere, & nihil cum poſſis ſenti conferre: ſub-
ſanationis, non p[]ietatis indicium eſt. Deni[]q ſaluator noſter cum maria & martha lazari ſororibus fleuit, &
ímenſæ miſericordiæ affe[]ctú lachrymæ contriftatione monſtravit & ueræ p[]ietatis idícia, mox opera ſub
ſecuta ſunt, c[]ú ſuſcítatus lazarus; cuius cauſa lachrymæ funduntur: ſororibus uuus reddíſ. Et hoc ſuit pie
ſhere cum ſlentibus: occafiones f[]letus auferre. Sed quaſi potés inſges ſecí, ſed nec tibi aliquid ip[]oſible im-
peratur. Impleuit o[]ia qui quod potuit ſecí. Sed ut dicere c[]eperamus, non ſufficit chriſtiano a malo ſe abſi,
nere: níſi etiam bonog[]e operum officiá perſecerit. Quod illo uel maxime teſtimonio c[]ôprobaſſo, quo c[]omí-
natur dominus a[]terni ignis reos ſore, qui q[]uis nihil mali geſſerint; n[]o ſecerint omne quod bonú eſt dicens.

Tunc dicet rex his qui ad finiſtra ſunt. Diſcedite a me maledicti in ignem æternu; quæ p[er]paruit pater meus
diabolo & angelis eius. Eſuriui enim & non dediſtis mihi manducare &c. Non dicet diſcedite a me maledic-
ti qa; qa;me hici diuicilu; quia adulterium, aut qa; ſurum feciſis, non qa; malum fecerut, ſed qa; bona non fecerunt
condénant, & æternæ gehenæ incendiis adiunctu; non quia quæ phibita erant admiſſent; ſed qa; quæ p[er]
cepta erant no longer unter impere. Vnde aduertendum eſt quam ſpem habere poſſunt, q; adhuc aliquid eſo; q; ſa
quicnt quæ phibent; iicum etiam illi æterni ignis rei ſunt q; non fecerunt quæ iubentur. Nolo enim in hoc ti
bi blandiaris ſi aliqua ſo; ſeceris cum ſcriptum eſt. Qui uniuſam legem ſeruauerit; offenderit aŭt in uno;
ſaſtus eſt o[ui]um reus. Ad; a[n]; ſemel peccauit & mortuus e[]. & tu te viuere poſſe exiſtimas illud ſæpe comittres;
quod alium cu[] ſemel perpetraſſet occidit. An grande illum comiſſe crimé putes unde merito dánatus eſt
actioni? Videam ergo quod fecerit contra m[ad]atum; de ſfructu arboris edit. Quid ergo p[er]ter arboris ſru-
dum deus ho[uiem] morte mulctaut? Non p[er]ter arboris ſructu deus ho[uiem] morte mulctaut; ſed p[er]ter m[ad]ati c[]
temptu. Ergo non agitur de qualitate peccati; ſed de tranſgreſſione mandati. Qui dixit ad[;]e ut de ſfructu ar-
boris non ederet. ipſe tibi p[ec]epit, ut non maledicars, non mentiaris, non detrahas, nec detrahentes auſcultes,
ut non o[ino] iures, non concupiſcas, non inuides, non fiſ tepidus, non fiſ auarus, ut nullu[] malum pro malo
reddas, ut amicos tuos diligas, ut pro maledicentibus & perſecutoribus ores, ut percutienti maxillam altera
p[he]as, ut in iudicio ſæculari non litiges; ut ſiquis tua uoluerit auſerre gratanter remittas, ut nec iracundiæ,
nec zeli, nec ſiuoris malum intra p[ect]us amittas, ut crimen auaritæ fugias, ut omnis iaſtantiæ ac ſuperbæ
malum caueas, & humilis & mitis xpi; exemplo; uiuas; malog[]a; confortia in tantu[] deuitans, ut cum forniſco
tibus atq; auaris, aut maledicentibus, aut inuidis, aut detractatoribus, aut ebriſis, aut rapacibus cibu[] non
capias. Quem ſi in aliquo contemperſeris; ſi pepercit adæ; parcet & tibi, Immo illi magis parcédu[m] fuerat, qa;
nouellus erat adhuc, & nullius ante peccantis; & p[er]ter peccatum ſu[]tu morientis retrahatur exemplo. Tibi
uero poſt tanta documèta; poſt legem, poſt p[pe]hetas, poſt euâgeliæ; poſt apoſtolos ſi delinçre uolueris, quo-
modo indulgeri poſſit ignoro. An tibi de uirginitatis p[ro]gatiua plaudebis? Memento adam & euâ uirgines
deliuſſe; nec integritaté corporis p[er]uſſe peccantibus. Virgo quæ peccat, euæ non mariæ comparanda e[].
Non negamus in p[er]ſenti tem[]remi p[oen]itentia; ſed hortamur magis p[er]miu[] ſperare debere q; ueniá.
Turpe e[]n enim illis dilecti indulgentiam poſtulare, quæ palmâ uirginitatis expectant; & illicitu[] aliquid in-
current, quæ ſe etiam l[ic]itis caſtrauerunt. Licitu[] q[ue] p[er]t matrimoni[] consortium inire, & ut laudanda fùt,
quæ p[er]ter xpi; amorem, & cæleftis regni gloriam copulam contemperſerunt nuptiæ; ita dánandæ non ſu[]t,
quæ p[er]ter incoſtinentiæ uoluptatem, nondu[]o deiunctæ remedio apoſtolico abutuntur. Ergo ut diximus,
quæ connubia licita ut illicita ſpernunt, eu[i]modi a[ut] ſi iurent, ſi maledicant, ſi detrahant, ſi cupiut aliena,
ſi detrahentes patiun[]c; audire, ſi malum pro malo reddant, ſi auaritæ in p[pr]priis incurrant crimé, ſi zeli, ſi li-
voris uenena poſſideant, ſi contra legalia, & apoſtolica inſtituta; indecens aliq[;]d aut loquantur aut cogitent:
ſi in carne placendi ſtudio comptæ & ornatæ, p[er]cedant & alia quæcúq; ut folet, illicite faciant. Quid p[er]derit
eis p[re]uiffie q[ui] c[u]luit, & exercere q[ui] q[ui] l[ic]et? Si uis p[de]ſſe tibi q[ui] ſecita c[ôt]ép[liſt]i; uide ne q[ui] e[so;] q[ui] ſ LICENT
facias, Stultu[] eſt eni timuiſſe quod minus eſt, & n[ò] timere q[ui] maius e[;]aut ab iis non uitari quæ phibent; q[ui]
ſubferuferint, quæ concedunt. Dicit apoſtolus Innupta cogitat quæ dei ſunt, quomodo placeat deo; ut ſit
ſanctæ corpore & ſpiritu. Quæ dei ſunt inſt cogitat, non quæ ſæculi: non quæ ho[ui]um: ſed quæ dei ſunt co-
gitat. Quæ ſunt ergo domini? Dicat apoſtolus. Quæ c[ui]c; enim ſanctæ, quæcúq; amabilia, quæcúq; bona ſa-
me, ſi qua u[ui]tus, ſi qua laus diſciplinæ; iſta ſunt domini. Quæ ſanctæ ueræ apoſtolica[]e uirgines die noctuq;
meditantur & cogitant. Domini eſt etiam regnum celorum, domini eſt eſt rufurrectio mortuorum, domini e[]
ſmortalitas, incorruptio, domini eſt ſplendor ſolis; q[ui] ſanctis pm[itt]itur; domini ſunt plures ſancto[;]g, in c[æ]le
ſtibus manſiones, domini eſt ſfructus tricefimus, & ſexageſimus, & centefimus. Hæc cogitans, & quibus poſ-
ſint operibus, p[er]m[eri]tque ſancti ſunt cogitant. Domini eſt etiam lex noui & ueteris teſlamenti in q[ibus]
oris eius eloquia ſanctæ reſulgent. Quæ ſi quæ uirgines fine intermiſſione meditan[]c; quæ domini ſunt co-
gitant, ut impleat? in eis p[he]theticu[] illud, fundamenta æterna ſupra petrâ solidata; & mandata domini in cor-
dem mulieribus ſanctæ. Sequitur Quomodo placeat deo. Deo inq[ui] non ho[ui]bus, ut ſit ſanctæ corpore & ſpiritu.
non dixit ut ſit ſanctæ mébro; aut corpore tantum: ſed ut ſit ſanctæ corpore & ſpiritu. Membrum enim una
corporis pars eſt: corpus uero o[ui]um compago eſt mébroru[], Cum ergo dixit, ut ſit ſanctæ corpore. omnibus
mébris eam ſanctificari debere teſta[;]q; a[]n p[er]derit ſanctificatio c[æ]tero[;]g mébro[;], ſi iueniæ in uno cor-
ruptio. Et iá non erit ſanctæ corpe q[ui] ex o[ui]bus c[ô]ſtat mébris; q[ui] uel unius fuerit coingnatione polluta. Sed ut
q[ui] dico, manifeſtus & lucidius ſiat, quæcúq; ſit o[ui]um mébro[;]g purgata ſanctificatione; & lingua tantúmo-
do peccat; ut teſtimoni[]u; falſum dicat. Nung[ui] liberab[]ut o[ia] mébra unu[;]t? An p[er]ter unu[] iudicab[]utur & c[æ]te
ra[;]g Ergo ſi fine aliog[;]g mébro[;]g ſanctificat[]o e[]pudicitia nihil p[er]derit, cum in uno ſit u[iti]um. q[ui]to magis ſi di-
uerog[;]g flagitio peccato[;]g omnia corrumpant, unius nihil p[er]derit integritas? Vnde & q[ui]o te uirgo, ne ſola ti
ra[;]g Munda ab omnibus inq[ui]namentis caput quia crimé eſt, illud poſt chrifmatis ſanctificatione, aut
croci, aut alterius cuiuſlibet pigm[eti] fuco, uel p[elu]re ſordidari, aut auro, aut gemmis; uel cuiuſcung[;] terre-
næ creatura[;]e specie cum quo c[æ]leftis ornatus ſplendor eſſulgeat. Grandis quippe eſt diuiniti conſume-
lia; mundani & ſæcularis ornamenti prælatio. Munda frontem, & humana non diuina opera erubecſat.
& illiam conſuſionem recipiat, quæ non peccatum, ſed gratiam dei parit; ſcriptura diuina dicente. Eſt con-
fuſio adducens peccatum; & eſt conſuſio adducens dei gratiam. Munda collum, ut non aurea reticula ca-
pillus portet, & ſuſpenſa monilia; ſed potius illa ornamenta circunſerat, de quibus ſcriptura dicit. Míſe

274

ricordia & ueritas nō deficiant a te. Suſpende aŭt illas in corde uelut in collo tuo. Munda oculos dŭ eos ab
omni concupiſcentia retrahas, & ab ituitu pauperum nunq auertas; & ab omnibus ſucis liberos ad ea quę
dei ſunt facta cuſtodias. Mūda liguā a mendacio: quia os quod menti: occiditiam. Mūda eam a detraclio-
ne: iuramento & piurio. Nolo præpoſte: ordinem putes q prius a iuramento q a piurio liguam dixi debe-
re mundari, qa tunc piuriu: facilius fugies ſi in toto non iures: ut impleatur illa ſententia. Cohibe lingua-
tuam a malo; & labia tua ne loquan: dolu. Et memor eſto dicente apoſtolo, benedicite & nolite maledicite.
Sed & illius crebrius recordare. Videte ne gs alicui malu: pro malo reddat, neq maledictu: p maledicito, ſed
econtrario benedicentes, qa in hoc uocati eſtis: ut benedictōem hæreditate poſſideatis. Et illud. Siquis autè
in uerbo nō offendit ſtratre: hic p[er]ſtus eſt. Nefas eſt enim ut labia illa q bus dominu confiteris rogas, bene-
dicis, & laudas: alicuius polluant: forde peccati. Nefcio qua confiçia ea lingua gs dominu rogat: qua aut men-
titur, aut maledicit, aut detrahit. Labia ſanctæ exaudit dominus, & ipſis annuit cito ſcibus: quas lingua ima-
culata pnúciat. Mūda aures, ut non nifi ſermonibus ſanctis & ueris auditum p[er]beant, ut nunq obſcena aut
turpia ſæcularia: uerba ſuſcipiāt, aut aliqué de altero audiant derogant: p[er]pter illud quod ſcriptu: eſt. S[ei]
aures tuas p[ini]s, & noli audire lingua nequa: libenter, ut cum eo habere parté poſſis, de quo dicitur: quoniam
auditu & uilu iuſtus erat, hoc eſt nec aure nec oculis delinquebat. Munda manus, ne porrectæ ad accipiefi:
ſint, ad dandu aŭt collectæ: nec ad ferièdum parata: ſed ad omnia miſericordiæ & p[iet]atis opera fatis prom
ptæ. Mūda pedes, ne latá & sp[ati]oſam uiam pgant, quæ ducit ad sp[endi]da ſæculi & præcioſa cōuiuia: ſed ad
ardu: magis anguſtum gradiant: iter quod t[edit] ad c[æ]l[u]: qa ſcriptu: eſt, I[ter] reſt[ut] facite pedibus uſis. Agno-
ſce tibi a deo artifice non ad uitia ſed ad uirtutes m[é]bra formata, & c[ú] univerſos artus m[ú]daueris ab omni
forde, & toto fueris m[ú]dificata corpore: t[uc] tibi caſtitatem i[te]lligas p[u]futuram, & c[ú] omni fiducia palmam
u[ir]ginitatis expect[es]. Q[uid] ſit ſanctam eſſe corpe: breuiter q[dem] ſed plane exſpoſuiffe me arbitror. N[unc]
ſeq[ur], & ſpiritu noſſe debemus, hoc eſt ut quod ope n[efas] eſt fieri: nec cogitato[re] perciſpere. Illa enim eſt i:
ſancta corpe q[ui] ſpiritu: quæ nec mente nec corpe delinquit, ſciens etiam cordis ſpeculatoré eſſe deu. Et icar
co fatis agit ut oino etiam aliam cum corpore mundā habeat a peccato: ſciens ſcriptum eſſe: Omni cuſtoda
ferua cor tu[u]. Et i[te]q[ue]. Diligit dominus ſancta cora: accepti ſunt ei imaculati. Et alibi. Beati. m[ú]do c[ord]
quoniam ipſi deu: uid[eb]unt. Q[uod] de illis dici arbitror: quos confiçia nulla redarguit culpa peccati, de q[ui]bus
& ioanné in ep[ito]ſta dixiſſe reor. Si cor noſtr[ú] non reſphendit nos, fiduci am habemus ad deu, & quæq[ui]
p[et]ierimus: accipiemus ab eo. Nolo exiſtimes te peccati crimé ſugiſſe: ſi uoluntatem non ſequaf[que] eſſus c[ui]
ſcriptum ſit: Quicuq[ui] uiderit mulierem ad c[œ]cupiſcendu: iam inœcchatus eſt eam in corde ſuo. Nec dicas.
Cogitaui quod & n[ò] ſeci, qa etiam c[œ]cupiſcere n[efas] eſt: quod fieri crimé eſt. Vnde & beatus petrus præci-
pit dicens: Animas uſtras caſtificate. Q[ui] ſi nullam animæ conſtuprat[em] noſſet, nec caſtificari ip[am] deli
deraſſet: ſed illum locu: quo continetur, hi ſunt q[ui] cum mulieribus ſe non coingnauerunt, u[ir]gines enim p[
]manferunt. Hi ſequunt agn[ui] quocuq[ui] e[erit]. Attentius confiderare debemus & aíaduertere, ſi ſolius integrati
[atis &] p[ud]icitiæ merito iſt[ui] diuino comitatui copulen[que], & p[om]nia c[æ]loq[ue] tabernacula diſcurret: an & alia
ſint q[ubus] adiuncta virginitas tantæ beatitudinis gloriam c[œ]quequatur. Sed unde hoc ſcire poterimus: Ex co-
ſequetibus nifi fallor, in q[ubus] ſcriptum eſt. Hi empiu ſunt ex omnibus primitiæ deo & agno, & in ore i[pi]ſo:
non eſt inuentu: mendaciu: Sine macula enim ſunt. Vides q[ui] n[ò] in uno u[ir]gines tát[u] mébrorum dominicis
referantur inhbære uſediqi: ſed illi qui p[er]ter u[ir]ginitatem ab omni contagione peccati immaculatam ge
runt uitam, Iccirco uel maxime u[ir]go nuptiſas ſpernit, ut dum ſecurior eſt faciliu, quod etiam a n[ub]eb[ui]s
qua[er]itur, ab omni ſe delici]o cuſtodiati: & uniuera legis mandata perſciciat. Nam ſi n[ò] nubat & ea nihilomi-
nus faciat: a quibus & nuptæ eſſe iubentur immunes, non nupſiſſe q[uid] proderit? Quanq[ui] enim nulli chri-
tianorum peccare liceat, & omnes quicuq[ui] ſpiritalis lauacri ſanctificatione purgantur, imaculatam decur-
rere c[œ]nueniat uitam ut eccleſiæ, quæ fine macula, fine ruga, fine aliquo eiuf]modi eſſe deſcribitur, poſſint ui-
ſeribus intimari: Multo magis tamen hoc u[ir]ginem implere neceſſe eſt, cui nec mariti, nec filiorum, necal
terius neceſſitatis cauſa prohibet: quo minus diuinam ſcripturam ſcireſtum: neſt: nec caſtificari e[mi]na poterent e[mi]
cuſatione defendi, O u[ir]go ſerua propositum tibi magno præmio deſtinatum. Præclara eſt apud deum u[ri]
ginitas & p[ud]icitiæ u[ir]tus: ſi non aliis peccatoq[ue] & maloq[ue] lapibus infirmeſt. Agnoſce ſtatu: tuui anſonq[ue] lo-
cum agnoſce p[ɒ]ſtitum. Xpi ſponſa diceris: uide neq[ui]q[ui] e[ui] cui deſponſata eſſe u[ideris] admittas. Cito
ſcribit repudium: ſi in te uel unu: uideat adulteriu: Quac[ui]q[ui] humanoq[ue] ſponſaliq[ue] p[ig]neribus ubarratur,
ſtatim a dometiſcis a familiaribus, ab amicis: a ſeruulis ſp[oli]: ſollicite & diligenter reſcrit quales iuuenis ha-
beat mores. Interrogat quid potiſſim[ui] diligat, q[ui] deccidignu: ei cui deſponſata eſſe u[ideris] admittas. Cito
ſcribit repudium: ſi in te uel unu: uideat adulteriu: Quac[ui]q[ui] humanoq[ue] ſponſaliq[ue] p[ig]neribus ubarratur,
ſtatim a dometiſcis a familiaribus, ab amicis: a ſeruulis ſp[oli]: ſollicite & diligenter reſcrit quales iuuenis ha-
beat mores. Interrogat quid potiſſim[ui] diligat, q[ui] deccidignu: ei cui deſponſata eſſe u[ideris] admittas. Cito
xpm ſponſum habés: a dometiſcis ac familiaribus eius ſponſi tui mores it[er]roga, & ſtrenue ac follerter inq[ui]
re, in q[ubus] p[æ]cipue delect[et]e, qualem in te c[œ]pōſitōem u[er]ſium diligat: cuiu[mi]ſodi concupiſat ornatu: Dicat
tibi eius familiariſſimus petrus, qui nec nuptiſs q[dem] corporalem ſed ſpiritalem, p[mi]ttitvi ornatu: ſi[que] in epi-
ſtola ſua ſcripſit, Mulieres ſimiliter ſubieſtæ ſint u[ir]is ſuis, ut qui non credunt u[er]bo, p[er] mulierum con-
uerſationem fine u[er]bo lucriſcentur, confiderantes in timore caſtam converſationem u[er]ſtram, quarum ſit
non extrinſecus capillatura aut circu]dio auri, aut indumenti u[er]timentor[ui]q[ui] cultus: ſed abſconſus cordis
homo in incorruptibilitate quieti & modeſt[ui] ſpiritus, qui eſt in conſpectu dei locuplex. Dicat & alius apo-
ſtolus beatus Paulus: qui ad Timothæum ſcribens epiſtolam: e[am]dem fideliter ſœminage, diſciplinam teſta[que]
Mulieres ſimiliter in habitu ornato, cum u[er]e]cundia & ſobriſtate ornátes ſe, n[ò] inſortis crinibus auro, aut

in margaritis, aut ueſte ſcioſa; quod decet mulieres pmittètes caſitatem p bonam cōuerſationem, Sed for
ſitan dicas. Cur hæc apoftoli virginibus non iuſuerunt? Quia non neceſsarium iudicabant: ne talis virgini-
bus cōmonitio potius iniuria ǒ emendatio uideretur. Sed nec eas nunq tantæ temeritatis ſore crediteruſt,
ut nec nuptis qdem conceſſa carnalia ornamenta & terrena præſumerent. Re uera ornare ſe & componere
uirgo debet. Nam quomodo ſponſo ſuo placerat poterit, niſi cōpofita & ornata pceſſerit? Orneſ plane ſed it-
terioribus ornamétis. ſpiritaliter non corpaliter componaſ; qa dominus nō corporis, ſed animæ decorê in
illa deſiderat. Ergo & tu quæcunque iam tuam dilidi & habitari a xpo cōcupiſcis, omni eam diligencia cōpo-
ne; & ſpiritalibus ornamentis exorna. Nihil in ea ſcedum appareat. Reſplendeat auro iuſticiæ & gēmis reſul
geat caſitatis, & pracioſiſima margarita pudicitæ coruſet; & pietatis tunica ueſtiatur. Pro byſſo & ſeri-
co caſitatis & miſericordiæ tunica ueſtiatur. & iduatur ſecuſů q[ui]ſcriptu eſt; iduite uos ficut electi dei. ſan-
di, & dilecti, uſiſera miſericordiæ bonitatê & cætera, non decorem alterius pigméti: quaret: ſed inoſcentiæ
ſimplicitatifs; cadorem habeat. Roſeu ſuerecundiæ colorem. & pudorê ruboris poſſideat. cæleftis abluatur
itro doſtrina; & lauamentis ſpiritalibus emüdetur. Nulla in ea malitiæ: nulla doli macula reliquatur: & ne
quando male redolet odore peccati: unguento ſuauiſimo ſapientiæ & ſciæ perſruaſ. Huiuſmodi deus q[
rit ornamétumi; & iam taliter compoſitam concupiſt. Meméto te eſſe filiam ſecuſum illud. Audi filia &
uide. Sed & tuipfa quotienscunque deum p[er]ſem nominas: te dei filiam eſſe teſtaris. Ergo ſi filia dei es, uide ne
qd eoq facias, quæ deo patri i]congrua ſint: ſed age omnia quali] filia dei. Cognosce quomodo huius ſæculi
nobilium filiæ ſe gerant: q[ui]bus affuſe cant moribus: q[ui]bus ſe diſciplinis inſtituant. Tanta in q[ui]bus d[am eſt] ue-
recundia, tanta gratuitas, tanta modëſtia, ut cæteroq hoium ritum ititu] humanae i]genuitatis excedant, &
ne qu[ui] honeſt parentibus ſuis p[al]ſum ſu] ſi]n honorato]s faciant notam: altera] ſibi quodam modo iter homi
nes cōſuetudinis ſecere naturam. Et it originem tu] reſpice: genus ituere: gloriam nobilitatis aduerte: ac nō
homis tátum eſſe; ſed dei filiam; & diuinae natiuitatis nobilitate decoratam. Ita te exhiſe: ut cæleftis natiui-
tas appareat, & ut diuia i]genuitas clarécat. Sit uitæ nouæ grauitas, honeſtas, admirabilis & ſtupenda uerecui-
dia, mirata patientia, uirgialis i]ceſſus, & ueræ pudicitiæ habitus: ſermo præmeditatus; & ſuo tempore præſe-
rendus, ut q[ui] te uidet: admiretur & dicat. Quæ eſt hæc noua iter homies grauitas? Quæ p[ud]oris uerecuiuſa]
Quæ honeſtatis modëſtia? Quæ maturitas? Non eſt ita humana iſtitutio: nec diſciplina mortalis. Cæleſte
hic aliq[ui]d i] corpore humano reſulget. Puto q[ui] habiter i] q[ui]bus homibus deus, & cum te filiam xpi] cogno
uerit: maiore ſtupore terrebitur; & cogitatbit qualis iſte dominus fit: cuius talis ancilla eſt. Si uis ergo partê
habeat in chriſto: chriſtì tibi exemplo uiuèdum eſt: q[ui] ab omni malitia & neq]tia ita fuit extraneus: ut ne ini-
micis q[em] dem uic[ui]c redderet, p[er]ſem rogabat pro eis. Nolo enim ut eas alias xpi]anas exiſtimes eſſe: quæ aut fra-
tres aut forones non dico uideruſt: ſed etiam p[ax]imos t[om]o corde conſciæ coram dei teſtimonio: non diligut
cum xpi]ana xpi] ſimilitudie inimicos etiam amare neceſſe habeat. Si fanctoq cupis habere cōſortium: a ma
litia] & nequitia] cogitatu peſtus mûda. Nemo te circuueniat, nemo fallaci ſermone ſeducat. Non niſi fan-
dos & iuſtos; & p[er]ſicnes; & inoſcentes; & puros cæleftis aula ſu]cipiet. Nulla] apud deum habet locum malia-
tia. Ab omni negtia & dolo mundu] neceſſe eſt: q[ui] cupit regnare cum xpo, Nihil tam contrarium: nihil tam
exectabile deo; q[ui] aliquid odiſſe uel l[æ]dere uelle. Nihil tam p[ab]abile; q[ui] omnes amare. Quod p[he]taphi p[ſ]piciens
teſtaſ: dícens. Qui d[eg]litius deu] odite malum. Vide ne aliqua] humanam gloriâ diligas, ne & tua] iter eos por
tio computeq[ui] eſt. quomodo uos potestis credere gloriam abinuic[ui]c quærentes. Et de q[ui]bus pro-
theta d[icit]. Auge eis malat]auge mala glorioſis terræ: ut cōfundamini a gloriatio]e ueſtra; & obprobrium fia-
tis in conſpectu dei. Nolo enim illas reſpicias; quæ ſæculi nò domini ſunt uirgines. quæ p[oo]p[iti]i ſui & cōſef-
ſionis i]memores gaudent in delitiis, in opibus delectant, & corporeæ nobilitatis origine gloriarſ, quæ i]p[er]
ſecto] dei filias ſe eſſe crederent: nunq præter diuinos natales in patre quolibet admirarent] honorato. Si pa-
trem deu] ſe habere ſentirent: nobilitatem carnis nò amarent. Quid tibi in generis nobilitate bladiris & cō-
places? Duos homies ab exordio fecit deus: ex q[ui]bus totius humani generis filua defcendit. Mûda nam nobi
litatem nò naturæ æquitas præſat, ſed cupiditatis ambitio, ut nulla inter eos diſcretio eſſe p[os]ſit, quos nati
uitas ſecu]da generavit, per qu[ui] tam diues q[ui] pauper, tam feruus q[ui] liber, tam nobilis q[ui] ignobilis dei e]fficitur
filius, & terrena nobilitas ſplendore gloriæ cæleftis adumbratur & nufq[ui] omnino iam comparet, dum quæ
retro in ſæcularibus honoribus ímpares fuerant: cæleftis & diuinae gloriæ nobilitate ueſtiuntur æqualiter.
Nullus ibi iam ignobilitatis locus, nec degener quiſq[ui]e eſt: quem diuinae natiuitatis ornat nobilitas, niſi apud
ilos qui non putant humanis cæleftia præponenda, aut ſi putant: quantum eſt ſefe ut illis in minoribus p[er]
ferant: quos fibi in maioribus pares eſſe ſentiut; & q[ui] ſi infra ſe politos in terra exiſtimét: quos fibi in cælefti-
bus æquales crediderit, Tu aŭt quæcunque xpi] nò ſæculi uirgo eſo: o[em p[er]ſentis uita] gloriâ ſuge, ut omne qd[ui]
futuro p[mi]ttif. cōſe quaris. Côtètionu] uerba & a]ioſitatis c]as euita. Dilcordinga] quosq[ui] & litu] occaſiòes ſub-
terfuge. Nam ſi iuxta apoftoli doſtrinâ, ſeru]u] dei litigare nò decet, qu[ato] magis ancilla? Cuius quo uerecun
dior eſt f]uxus: i]aus debet eſſe modestior. Língua] a malilogo cohibe, & ori tuo legis frenos impone, ut tunc
ſi forte loquaris: quando tacere peccatum fit. Caue ne quid quod in rephensionem ueniat; dicas. Lapis emiſ
ſus eſt: ſermo p[ro]latus. Quapropter diu ante]q[ui] proſeratur: cogitandus eſt. Beatæ quippe ſunt: quæ nunq[ui] qd[
reuocare uelint emittunt. Pudicæ mentis debet etiam ſermo eſſe p[ud]icus: qui] ædificet ſemper magis: q[ui] aliu-
quando deſtruat audientem. ſecundum hoc q[ui] apoftolus præcipit dícens. Omnis ſermo malus de ore ue-
ſtro non procedat, ſed ſiquis bonus eſt ad ædificationem ſidei, ut det gratiam audientibus, Præcioſa deo li]
gua eſt: quæ non niſi in diuinae rebus nouit uerba construere, & ſanctum eſt os: unde cæleftia ſemper elo.
quia proſerútur. Absentium obſtectatores, quali] malignos ſcripturæ auſtoritate deterre: qa hoc iter p[er]ſecti

275

uitutes hoïs, ppheta cōmemorat, fi ante conspeſtum iuſtī malignus ad nihil deducaſ, qui contra p[x]imum non pbanda, ptulerit. Non licet tibi alterius uituperatōem patienter audire; q nec ab alii optas recipi tuā, Iniutum qppre eſt qcuid contra xpi euangelium uenit. Si alteri quod tibi ab alio fieri moſtīt uſt; patiaris iferri. Língua ſenper tuā de bonis eloquiis aſſueſce, & auditum tuī magis ad bono[rum] audemi: q ad malorú uituperatōem accōmoda. Vide q omnia quæcúb[us] benefacis, p[]pter deum facias: i[]ciens eius rei tantū te a do mino recepturā eſſe mercedem: quam eius timoris & amoris cauſa p[]ſeceris. Sáctā magis eſſe q uideri ſtude, quia nihil p[]deſt æſtimari, quod non ſit, & duplicis peccati reatus eſt, non habere q credi: & quod non ha[]beas ſimulare. In ieuniis magis q in epulis delectare, illius uiduæ talis erat: qualem nunc uirginem delectet xpi. Diuinæ magis lectionis conuiuī dilige: ſpiritalibus te fatiari dapibus, Iłlos potius require ci bos: q[]bus anima magis q corpus reficiatur. Carnis & uini ſpecies quali caloris fomēta, & libidinis incitam[]ta ſuge. Et tunc ſi forte uino uteris exiguo: cum ſtomachi dolore nimio corporis compellit ſirmitas, itacu[]diam uince: aſſolitatem cohibe, Quicquid illud eſt, quod poſt ſaſtam p[]niam ruborem ingerit, p[]xiuotum cri minis abominatōem deuita. Satis tranq[]llam, fatis q[]etam eſſe conuenit mentem, & ab omni pturbatione ſu roris alienam: quæ dei habitaculú eſſe defiderat: q per p[]pphetam teſtatur dicens: Super quem alium regelca, niſi ſuper humilem & q[]etem, & tremètem ſermones meos: Oium opeq[] & ſpeculatorem deum crede; & caue neq[]d quod diuinis oculis indínum fit: aut opereris aut cogites. Cum of[]onem celebrare defideras, talem te exhiſe: quali quæ ſis cum deo locutura: Quando p[]falmú dicis, cuius uerba loqueris agnoſſe; & in conju[]ſtione magis cordis q in tinnulæ uocis dulcedie delectare, Lachrymas enim p[]fallentis deus magis q uoces g[]arum approbat. ſicut, p[]ppheta dicit. Seruite domino in timore; & exultate ei c[]u tremore. Vbi timor & tre mor eſt, ibi non uocis elatio: ſed alius flebiles eſt; & lachrymoſa delectatio. Omnibus aſtibus tuis diligéti adhibe, qa ſcriptum eſt. Maledictus homo q facit opus dei negligenter. Crefcat tibi cum annis g[]a, creſcat cum ætate iuſticia, & fides eo perſeſtior uideatur eſſe quo ſenior: qa dominus noſter iefujs chriſtus: q nobis exemplum uiuédi reliquit, p[]ſiciebat, non ætate tantú corporea: ſed ſap[]ia & gratia ſpiritali coram deo & ho minibus. Omne tempus in quo te non meliorem ſenferis: hoc æſtima perdidiffe, Cœptu virginitatis p[]p[]tum ad finem uſq[]b[] conferua: qa non inchoaſſe tantum, ſed perſciffe virtus eſt. Sicut in euangelio dominus ait. Qui aſt perſeuerauerit uſq[]b[] in finem hic ſaluus erit, caue ergo, ne cui concupiſcendi occalió[n]tibuss qa ſponſus tuus zelans eſt. Criminofior eſt adultera xpi q mariti. Eſto ergo forma o[]ibus uiuendi, eſto exem plum: p[]ræcede & in actu quos in ſanctitatis ſanctificatione præcurris. Virginiem te in omnibus exhiſe. Ni hil corruptionis obiiciatur capiti tuo: cuius corpus integrú eſt ut tua ſit inuiolabilis cōuerfatio. Et quonia ſicut in exordio e[]p[]itolæ præſati fumus te dei ſacriciú faſtam quod uti[]q[]b[] ſanctificationem ſuam etiam alius impartituri: & quifquis ex eo digne ſumpferit ſanctificationes & ipſe ſit particeps. Ita ergo per te quali per di uinam hoſtiam ſanctificentur & c[]æteræ, cum quibus te ita in omnibus exhibeas: ut quifquis utam tuaut aut uſu aut auditu contigerit ſanctificationis uin ſentiat: & tantum ſibi itelligat g[]a ex tua conuerſatione trá fundi: ut dum te imitari concupiſcit, dei ſacnſicio & ipſe ſit dignus.

Epistola beati Hieronymi ad euſtochium filiam ſanctæ paulæ de uirginitate ſeruanda.

A
Vid[]ilia & uide & inclina a[]urem tuam, & obliuſcere pop[]ulum tuum & dom[]u patris tui: & concupiſcet rex decorem tuu, In quadrag[]eſimoquarto p[]almo deus ad a[]iam loquitur huma nam, ut ſec[]dum exemplum abrahæ exiens de terra ſua & de cognatione ſua relinquat chalda[]eos, qui quali dæmonia interſtantur, & habitet in regione uiuientium; qua[] alibi propheta ſulpirat dicens. Credo uidere bona domini in terra uiuientum. Veq[]s n[]o ſufficit tibi exite de patria tua, niſi obliuſcaris populi & domus patris tui; ut carne contépta ſponi iungaris amplexibus. Ne reſpexeris inquit retro, nec ſteteris in omni circa regione, ſed in monte ſaluu te fac[]ne forte c[]o prehendaris. Non expedit apprehenſo aratro reſpicere poſt tergum, nec de agro reuerti dom[]u: nec poſt chriſt i[] tunicam ad tollendum aliud uſtimentum teſta[]de defcendere. Grande miraculum. Pater filiām cohortæ tur: ne meminerit patris ſui. Vos de patre diabolo eſt: & defideria patris uſetri uilſt facere. Et alibi dici tur ad iud[]æos. Qui facit peccatum: de diabolo eſt. Tali pr[]imum parente generati nigri fumus, & poſt p[]er nitentiam: necdum culmine uirtutis aſcenſo dicimus. Nigra fum & ſpecioſa filiæ hieruſalem. Exiu[]s de do mo inſantiæ mea[], oblitæ fum patris mei, renafcor in chriſto. Quid pro hoc mercedis accipio? Sequitur. Et concupiſcet rex decorem tuum. Hoc ergo illud magnum eſt ſacramétum, Propter hoc homo relinquet patrem & matrem ſuam, & adh[]erebit uxori ſuæ, & erunt ambo in carne una, iam non ut ibi in una c[]arnet ſed in uno ſpiritu. Non eſt ſponſus tuus arrogans: non ſuperbus. Aethiopif[]lam duxit uxorem ſtatim ut uolueris ſapientiam ueri audire ſalomonis, & ad eum ueneris, c[]oſitebitur tibi cun[]ta qua[] nouit, & inducet te rex in cubiculum ſuum, & mirum in modum colore mutato. ſermo tibi ille conueniet. Quæ eſt iſa qua[] aſcendit dealbata? Hoc ic[]circo mi domina Euſtochium ſcribo (dominá quippe uocare debo[] & ſponam domini mei) ut ex ipſo principio lectionis agnoſceres, non me nunc laudem uirginitatis eſſe dictuq[]b[] quam p[]baiti optimá, & conſecuta es, nec enumeratuq[]b[] moleſtias nuptiæ, quomodo intumeſcat uterus, uagiat in fans, cruciet pellex, domus cura ſollicitet, & o[]ia qua[] putantur bona: mors extrema præcidat(h)abent en[]i & maritatae ordiné ſuú, honorabiles nuptias: & cubile imaculatum) ſed ut intelligeres tibi exéuti de ſodomai timédú eſſe. Loth u[]xor[]is exemplú, Nulla eſt enim in hoc libello adulatio (Adui[]ator q[]ppre blandus iminibus eſt). Nulla erit rhetorici pompa ſermonis, qua[] te etiam i[]ter angelos ſtatuat, & beatitudine uirginitatis expo ſita, mundum ſubiiciat pedibus tuis. Nolo tibi uenire ſuperbiá de p[]p[]oſito; ſed timor[]e, Onuſta incedis auro!

latio uitādus eſt. Stadiuī eſt hæc uita mortālibus. Hic cōtêdimus: ut alibi coronemur. Nemo iter ſerpètes & ſcorpiòes ſecurus iſgreſiſ. Et inebriatus eſt inſt dominus, gladius meus i cælo, & tu pacé arbitaris in terra, quæ generat tribulos. & ſpinas, quam ſerpens comedit. Non eſt nobis colluſtatio aduerſus carné & ſangui-nem, ſed aduerſus principatus & poteſtates huius mûdi: & haſ tenebræge aduerſus ſpiritalia nequitæ in cæ leftibus. Magnis inimicoſe circúdamur, agminibus hoſtium plena ſunt omnia. Caro fragilis & cinis futura poſt modicu: pugnat ſola cum pluribus. Cû aŭt fuerit diſſoluta, & uenerit princeps mûdi huius. & iuenerit in ea peccati nihil; tunc ſecura audies p p̄ppetam. Non timebis a timore nocturno, a ſagitta uolante p diem a negocio perambulare in tenebris; ab iſcuru & dæmonio meridiano, Cadent a latere tuo mille, & decem milia a dextris tuis: ad te aŭt non appropiabunt. Quod ei eoſe te multitudo turbaverit, & ad ſingula ići-tamenta uitiogea cœperis æſtuarè, & dixetibibi cogitatio tua qd faciam. Reſpondit tibi heliæus. Noli time re q[ui]a plures nobiſc[u] funt, q[ui]um illis: & orabit & dicet. Domie aperi oculos puellæ tuae, ut uideat. Et apertis oculis uidebis igne[n] curru[m]: q[ui] te ad exemplu heliæ in aſtra ſuſtollat: & tuc[que] læta tantabis: Anima noſtra iſicat paſſet erepta eſt de laqueo uenantiuī. Laqueus cōtritus eſt: & nos liberati ſumus. Quandiu hoc fragili corpore detinemur: quâdiu habemus theaſuge, iſtum in uafis ſiſtilibus, & concupiſcit p[er]ſus aduerſus carné: & caro aduerſus p[er]ſum nulla eſt certa uſtoria. Aduerſarius noſter diabolus tanqua[le] leo rugiens aliq[ud] deuoirare quærens circuit. P[er]ſuifti ait dauid tenebras: & ſacta eſt nox. In ipſa p[ra]tnſibunt omnes beſt[ia]e filuæ. Ca tuli leonum rugientes: ut rapiant & quaerant a deo eſcam ſibi. Nò quaerit diabolus homies inſideles, nò eos q[ui] foris ſunt: & quoq[ue] carnes coxit rex aſſiurius in olla. De eccleſia xpi rapere ſeſtiat; eſcæ eius ſecùdum abacuc eleq[at]e ſunt, iob ſubuertere cupit: & deuorato iuda: ad cribrandos apoſtolos expetit poteſtatem. Nò uenit ſuitor pacé mittere ſup terram: ſed gladium, Cecidit lucifer: q[ui] mane orieb[at]: & ille q[ui] in paradiso delictiarum nutritus eſt: meruit audire. Si exaltatus fueris ut aquila: inſte detrahá te, dicit domius. Dixerat enim in corde ſuo. Super ſydera cæli ponam ſedem mea: & ero ſimilis altiſſum. Vnde quotidie ad eos q[ui] per schalam iacob ſoniuſtate deſcendút: loquitur deus. Ego dixi d[i]e eſtis: & filii altiſſimi omnes. Vos aŭt ſucit homines moriemini: & tan[que] unus de principibus cadetis. Cecidit enim primus diabolus, & c[ui] ſſtet deus i ſynagoga deoq[ui]e: in medio autem deos deſcénatur. Apoſtolus eis q[ui] d[i]e eſſe definút: ſcribit. Vbi eni i uobis ſunt diſſiones & æmulationes? Nòne homies eſtis & ſecùdum ho[miem] ambulatis. Si apoſtolus uas eleq[to]is & præparatus in euangeliu[x] xpi: ob carnis a[cul]eos & i[cent]iuæ uitiog[ia] reprimit corpus ſu[bi]: & ſeruituti ſubiſc[it]e aliis ſp[and]icibus ip[er]re probus inueniatur: & tamen uident aliam legé in membris ſuis repugnanté legi mentis ſuae: & captiu[mi] ſe in legem duci p[er]t[ati]i ſi poſt nuditatem i[ei]uniæ: fames: carcerem: flagella: ſupplicia in femetipſum reuerſus exclamat. Inſoſeix ego hom[io]quis me liberabit de corpore mortis huius, tu e[ſ]putas ſecuram eſſe debere. Caſe q[ui]aſo nequando de te dicat deus: Virgo iſrael cecidit, & non eſt q[ui] ſuſcitet eam. Audêter loquar: Cum omnia poſſit deus: ſuſcitare uirginé nò poteſt poſt ruinam. Valet q[ui]dem liberare de p[œna], ſed nò uult coronare corruptá. Timeamus illam, p[]p]phetiam: ne in nobis etiam compleat. Virgines bonæ deficient. Obferua q[ui]d quid dicat: & uirgines bonæ deficient: quia ſunt & uirgines malæ. Qui uiderit inquit mulierem ad c[ui] copiſcendum eam: iam moecchatus eſt eam in corde ſuo. Perit & mente uirginitas. Iſtæ ſunt uirgines malæ: uirgines carne non ſpiritu: uirgines ſultæ quæ oleum non habentes excluduntur ab ipſo. Si autem & illæ quæ uirgines ſunt, ob alias tamen culpas uirginitate corpor[æ] non faluantur, quid ſiet illis: quæ p[er]ſuuerunt membra chrifi: & mutauerunt templu[mi] ſancti ſpiritus in lupanar: iſlico audient per p[]p]phetam. Deſcède, ſede in terra uirgo filia babilon[is] ſede in terra. Nò eſt thronus filiæ chaldæog[que], non uocaberis ultra mollis & deſlicata. Accipe molá & mole farinam, diſcoperi uelamé tu[mi], denuda cru[ra], tranſi flumina. Reuelabitur ignominia tua, appareb[ut] obprobria tua. Et hoc poſt dei filii thalamos: poſt oſcula fratruelis & ſp[or]ſi. Illa[de] qua quondam fermo p[]p]pheticus concineta. Aſtitit regina a dextris tuis in ueltitu deaurato: circundata uariateta: nudabitur: & poſteriora eius ponentur in faciem ip[er]ſus. Sedebit ad aquas ſolitudinis p[o]ſita uaga, & diuazicabit pedes ſuos omni tranſeunti: & uſq[ui] ad ertiſce polluetur. Reſciu[m] fuerat homini ſubiſſe coniugium: ambulasse per plana: q[ui]d ad altiora tendentem in p[er]fundum inferni cadere. Ne fiat obſecro ciuitas meretrix. fi delis ſyon ne poſt trinitatis hoſpitiu[m] ibi dæmones ſaltent: & ſyrenæ nidificenti: & erici. Non ſoluatur faſcia pe[cor]alis. ſed ſtatim ut ſebit habituārit ſenſum; aut blandæ uoluptatis incendium dulci nos calore perſuderit: erumpamus in uocem: Dominus auxiliator meus: non timebo quid faciat mihi caro. Et cum poſt paululum interior homo inter uſitia atq[ui] virtutes cœperit fluctuare: dicito. Quare triftis eſ anima mea: & quare conturbas me[]Spera in domino: quia confitebor illi ſalutare uultus mei: & deus meus. Nolo finas co-gitationes creſcere. Nihil in te babylonium: nihil confuſionis adoleſcat. Dum paruus eſt hoſtis interfice: ne quita elidatur i ſemine. Audi p[al]miſtam dicentem. Filia babyl[io]is miſera: beatus q[ui]e ſub ſolitudine: ſub ſe exuſta folis ardoribus, horridu[mi] m[o]achis p[er]ſtat habitacul[u]i: putabam me romanis intereſſe delitiu[s]. Sedeba ſolus: qa[mi] amaritudine repletus eram. Horrebant facco m[é]bra deformia, & ſquallida cutis ſit[ui] æthyopice carnis obduxerat. Quotidie lachrymæ, quotidie gemitus: & ſiquando repugnátem ſomnus íminens oppreſſuſet nu-gida utantur: & coſtu[li] aliquid accepſſe, luxuria ſit. Iſſe igitur ego, qui ob gehénæ metum tali me carcere ip[er]da náueram, p[er]corpiu[m] tant[ui] ſocius, ſerag[que] ſæpe choris intererá puellag[que], Pallebant ora ieiuniu[s]. & m[é]s deſideriis æſtuabat. In frigido corpore, & ante ho[mi]em ſu[mi] am carne p[er]mortua: ſola libidin[u] incédia bulliebat.

276

Ita? omni auxilio deſtitutus; ad iefu iacebam pedes. Rigabam lachrymis, crime tergebã; & repugnatem ca-
nem hebdomada? inedia subiugabam. Non erubefco infidelitatis mea? miferiam confiteri, qui potius pla-
go me non eſſe quod fuerim. Memini me clamantè diem crebro iuxiſſe cum noſte: nec prius a pectoris or-
ſaſſe uerberibus; q domino increpante rediret trangllitas. Ipsam quoq cellulam meam quaſi cogitationum
mea? confecía pertimeſcebam, & mihimet iratus & rigidus; ſolus deſerta penetrabã. Sicubi cœcaua uallium,
alspera montiù, rupium prupta cernebam, ibi mea? ofonis locusillud miſerrimæ carnis ergaſtuli. Et ut ipe
mihi teſtis eſt dominus, poſt multas lachrymas, poſt caelo oculos inhærentis: nonunq ueidebar mihi intereſ
ſe agminibus angelog; & lætus gaudenq cantabã. Poſt te in odore unguentog tuog curremus. Si aut hoc
ſuſtinent illi, q exefo corpore ſolis cogitatoibus oppugnãſ, quid patitur puella quæ delitius fruitur? Ne me
illud apoſtoli Viuens mortua eſ. Si q itaq in me poteſt eſſe conſilii, ſi experto crediſ, hoc primu moneo,
hoc obteſtor: ut ſponſa xpi uinu fugiat pro ueneno. Hæc aduerſus adolescenticam prima arma ſunt da-
num. Non ſic auaritia quatit; iſ flat ſuperbia, delectat ambitio. Facile aliis caremus uitiſi: hic hoſtis nobis in-
cluſus eſt. Quocuq pergiimus: nobiſcù portamus inimicù. Vinum & adolescentia duplex eſt incedium uo-
luptatis. Quid oleum flamæ adicimus? Quid ardenti corpusculo ſometa ignium ministramus? Paulus in-
quit ad Timothæu iam noli aqua bibere ſed uino modico utere: ppter ſtomachu tuu, & frequêtes infirmi-
tates tuas. Vide quibus cauſis uini potus concedaf: ut ex hoc ſomaeth dolor, & frequens medeatur infirmi-
tas. Et ne nobis forſitan de ægrotationibus blandiremur, modicu pcepit eſſe ſumendu medici potius con-
filio q apoſtoli, licet apoſtolus ſit medicus ſpiritalis, & ne Timotheus imbecillitate ſuperatus: euangelii ſpi-
candi no? poſſet implere diſcurſus. Alioq ne dixiſſe meminerat & uinu in quo eſt luxuria, & bonum eſt ho
mini uinu non bibere; & carnem non manducare. Noe uinu bibit & inebriatus eſt poſt diluuiu, rudi adhu-
fæculo; & tunc primu plantata uinea, unde inebriari uino forſitã neſciebat. Et ut iſ telligas ſcripturae in om-
nibus sacramentu (margarita qpp eſt lermo dei, & ex omni parte forari poteſt) poſt ebrietatem nudatio ſe
mog. ſubſecuta eſ libido iuneſta luxuriæ. Prius enim uenter extenditur; & ſic caetera mebra conctant. Aud-
de illa qd dicat ſcriptura. Manducauit enim populus & bibit; & ſurrexerunt ludere. Loth amicus dei in no-
te ſaluatus; & de tot milibus populis ſolus iultus inuentus inebriatus a filiabus suis. Et licet illæ putaret ge
nus hoium deſeciſſe, & hoc facerent liberog magis deſiderio q libidinis: tamen ſciebant uig ſultu: hoc nu-
ebrium non eſſe facturum. Deniq quid fecerit ignorauit, & q q voluntas non ſit in crimine: error inca-
eſt. Inde naſcuntur. Moabitæ: & Ammonitæ inimicis Israel: q uig ad quartam & decimam, pgenie, & uig in
æternu non ingrediutur in eccleſiam dei. Helias cum iefabel fugeret; & ſub quercu iaceret ſefſus: a veniente
ad ſe angelo ſuſcitatur & dicitur ei; Surge & manduca. Reſpexit & ecce ad caput eius panis collinide; & uas
aquæ. Re uera non poterat ei deus conditu merum mittere & eleſtos cibos, & carnes contufione mutatas:
heliſæus filios pphetaq inuitat ad prandiui; & herbis agreſtibus eos alens confonu prandentiu audit clamo
rem. Mors in olla homo dei. Non iratus eſt cocis. Lautoris enim menſæ conſuetudinem non habebat ſed
farina deſuper iactata amaritudinem dulcorauit, eadem ſpùs iurtute qua moyſes mutauerat maram in dul-
cedinem. Necno & illos q ad eum comprehendendu uenerant, oculis pariter ac mente caecatos: cum famaria
neſcios induxiſſet, qualibus epulis eos reſici imperauerit, auſculta, Pone eis panem & aqua, manducet & bi-
bant; & remittan: ad dominu ſuum. Potuit & danieli de regiis ſerceli opulétior menſa tranſieret. Sed ab-
cuc ei meſſog prandi portat, arbitror ruſticanu, ideog & deſideriog uir appellatus eſt: quia pané deſidenti
non máducauit, & uinu concupiſcentiæ non bibit. Innumerabilia ſunt de ſcripturis diuina reſpoſa, quæ gu
lam dánent; & ſimplices cibos præbeant. Vea quia nunc non eſt, ppoſtum de ieuniis disputare, & univerſa
exequi ſui eſt uoluminis & tituli: hæc ſufficiant pauca de plurimis. Alioq ad exemplum hog poteris tibi
ipſa colligere: quomodo primus de paradifo homo uentri magis obediens q deo in hanc lachrymage: deie-
ctus eſt ualllem, & ipm dominu ſathanas fame tentauerit in deſerto; & apoſtolus clamitet, eſca uentri, & uen
ter eſcis; deus autem hunc & illas deſtruet, & de luxurioſis, quoq deus uenter eſt: Id enim colit unuſquiſ
quod diligit. Ex quo follicite puidendum eſt, ut quos faturitas de paradifo expulit: reducat eſuries. Quod
ſi uolueris reſpondere, te nobili ſtirpe generatam, ſemper in delitiis ſemp in plumis non poſſe a uino & eiu
lentioribus cibis abſtinere, nec his legibus uiuere deſtrictius: reſpondebo. Vium ergo lege tua: quæ dei non
potes. Non q deus uniuertitatis creator & dominus inteſtinog noſtroq rugitu & inanitate uentris. Pulmo
nùq delecte: ardore: ſed aliter pudicitia tuta eſſe non poſſit. Iob deo carus, & teſtimonio ipſus imacula-
tus & ſimplex: audi quid de diabolo ſuſpicetur. Virtus eius in lumbis; & poteſtas eius i umbilico. Honeſſa
uiri mulierifq genitaliam imutatis ſunt appellata nominibus. Vnde & de lumbis daud ſuper ſedem eius
mittitur eſſe ſeffurus. Et. Ixxv. animæ ítroierunt in ægyptum quæ exierut de ſoremore iacob, & poſtq cù lu-
ctante domino latitudo ſœmoris eius emarciuit: a liberog opere ceſſauit, & qui paſcha ſaeturus eſt: accidis
mortificatifsq lombis facere pceipitur. Et ad iob dicit deus: Accinge ficut uir lombos tuos. Et ioannes zona
pellicea cingitur. Apoſtoli iuben: accinctis lumbis euangelii tenere lucernas. Ad hieruſalem uero quæ reſ
ſa fanguine in campo inuenitur erroris. In ezechiele dicitur: Non eſ poſſus umbilicus tuus. Omnis igitur ad-
uerſus uiros diaboli iuirtus in lumbis eſt, omnis in umbilico contra ſeminas forſitudo. Vis ſcire ita eſſe ut
dicimus: accipe exempla. Sampson leone forti, & faxo durior, & q unus & nudus mille e perſecutus arma-
tos: in dalida: molleſcit amplexus. Dauid fecùdum cor domini eleſtus, & q uentuq xpm ſancto ſaepre ore ca-
tauerat: poſtq deambulans ſuper teſtù domus fua, berſabæ captus eſt nuditate: adulterium iunxit homicidi
um. Vbi & illud breuiter attende; q nullus ſit etiam in domo trut: is aspeſtus. Quapropter ad dominu po-
nitens loqtur. Tibi foli peccaui; & malu coram te feci. Rex enim erat: alium nò timebat. Salomò per qué ſe

cecinit ipfa lapientia qui disputauit a cedro libani ufq ad hisopú quæ exiuit per parietè receffit a domino;
quia amator mulierum fuit, Et ne aliquis fibi de languinis propinquitate cofideret; illicitú thamar fororis
anmon frater exarſt exćiendiú. Piget dicere: quot quotidie virgines deo facratæ ruát quátas de fuo gremio
mater pdat eccleſia: ſuper quæ ſidera inimicus ſuperbus ponat thronú ſuum, quot petras excauet & habitet
coluber in foraminibus earú. Videas pleraſq. mattres ante eg nuptas. inſoelícé conſcientiam mentitas, tantú
ueſte ſuſca ptegere quas niſi tumor uteri, & infantiú, pdiverit uagitus, ſanctas & caſtas ſe eſſe gloriſcant:
& ereſa ceruice & lúdentibus pedibus incedut. Alius uero ſterilitatem præbét, & necdú nati hominis homi
cidium faciunt, Nonnullæ cú ſe ſenferint cœcepiffe; & ſeelere abortu uenena meditantur; & frequenter etiá
ipſe cômortuæ triú criminum reæ ad inferos perducuntur; honicidæ ſui;xpi adulteræ; necdú nati filii pat
nicidæ; ſi tæ ſunt quæ ſolent dicere, Omnia mûda mûdis, ſufficit mihi conſciëtia mea. Cor mundum deſide-
rat deus. Cur me abſtineam a cibi: quos creavit deus ad utédum? Et ſi quando lepida ſeliuæ uolut iideri:
& ſe mero ingurgitauerint; ebrietati ſacrilegiú copulantæ aiut; Abſut: ut ego me a xpi ſanguine abſtineam.
Et quam uiderint pallenté atq. trifié; miſerá & manichæá uocát. Et cōſequenter (tali enim ppoſito ieiuniú
hæreſi eſt) hæ ſut quæ p publicú notabiliter incedut, & furtiuis oculorum nutibus; adoleſcentium greges
poſt ſe trahunt; quæ ſemper audiant per ppheta: Facies meretricis ſacta eſt tibi, impudorata es tu, Purpura
tantum in ueſte ſit tenuis & laxius ut crines decidát ligatú caput, ſoccus uilior; & per humeros mauorte uo
litans. ſuccinæ: manica: brachiis adharentes, & ſolitus genibus ſraſtus iſeſius. Hæc eſt apud illas tota uir-
ginitas. Habeat iſtæ huiuſmodi laudatores ſuos, & ſub uirginali nomine lucroſius pereant, Libenter ení tali
bus non placemus. Pudet dicere (proh nefas) trifiſe ſed uerú eſt. Vnde in eccleſias agapetarú poffis ítriotit? Vn
de fine nuptiis aliud nonque uxorum? Immo unde nouú cōcubinariú genus? Plus iferá. Vnde meretrices uni
us uiri? Quæ eadé domo, uno cubiculo; ſæpe uno tenentur & lectulo, & ſulpitiſos nos uocát; ſi aliqd æſti-
mamus, Frater qui ſpiritualis eſt; fororé uirgine: deferit; caelibem ſpernit uirgo germanú, ſratré quæri: extra
neú, & cú in eodè ppoſito eú ſe ſimulét; eurút alienorú ſpiritale folatiú; ut domi habeant carnale cōmer
cui. Iſtuſmodi homines Salomon in, puerbiis ſpernit dicés. Alligabit quis in finu igné, & uſtiméta eius nò
coburenſ? Aut ambulabit ſuper carbones ignis, & pedes nò ardebút? Exploſis igitur & extermiatis his quæ
nolut eſſe virgines ſed uideri: núc ad te mihi ois dirigit: oratio. Quæ quanto prima romanæ urbis uirgo
nobilis eć cœpifti: tâto tibi amplius laborádu éne & pſétibus bôis careas & futuris. Et quidè moleſtias nu-
ptiarú, & incerta cōjugii, de domelíco exéplo huiſti: cum foror tua Bleſilla ætate maior, ſed ppoſito minor
poſt accepti maritúr. Ieſtimó méfe uیدuta eſt, O inſoelix humana cōdito; & futuri neſcia: & uirginitatis co
roná: & nuptiarú perdidit uoluptaté. Et quæq fecuſú pudicitæ gradú teneat; tamé quas illam per mométa
ſuſtinere æſtimas cruces. ſpectaté quotidie in forore q ipfa perdiderit? Et cú difficiliſus experta careat uolu-
patate; minoré continentis: ſi ad ipératoris uxoré: concurrit ambitio ſalutantium: cur tu fa
cis iniuriam uiro tuo? Ad hominis cōiugem dei pſola qd pperas? Difce in ac parte ſupbiam ſanctá, ſcito te
illis eſſe melioré. Neq uero earú tátum te cupio declinare decurſus: quæ maritorú inflanç: honoribus, quas
enunchorú greges ſepiut; & in quarum ſueſtibus attenuata in filium aurí metalla texunt, ſed etiam eas ſuge;
quas uiduas neceſſitas fecit: nò uoluntas: nò q morté optare debuerint maritorú; ſed q datá ocaſioné: pu-
dicitia nò libenter acceperit. Núc uero tátú ueſte mutata, priftina nò mutatur ambítio, præcedit caueas ba
ſternarú, ordo ſemiuorurú, & rubentibus buccis cutis farta diſtédic: ut eas putes maritos nò amiſſe ſed q-
ere, Plena adulatoribus domus plena cōuiuis, Clerici ipſi qnos in magiſterio eſſe oportuerat doctrínæ pa
riter & timoris: ofculantur capita matronarú, & extenta manu (benedicere eos putes uelle ſi neſcias) precia
accipiant falutádi, ille interi quæ facerdotes ſuo uiderint indigere præſidio erigunſ: in ſuperbiá; & quali ma
ritorú expertes dominatu, uiduitatis præferut libertaté. Caſtæ uocanç & nomie. Et poſt cœná dubiá apo-
ſtos ſonmiát, Sint tibi ſociæ quas ieiunia tenuát; quibus pallor in facie eſt: quas ætas pbaut & uita: quæ
quotidie in cordibus fuis canút ubi paſcis, ubi cubas in meridie, quæ ex affectu dicunt cupio diffoliú & eſ-
fe cù xpo, Eſto ſubſiæ parétibus, imitare ſponſum tuú. Rarus ſit egreſſus in publicú. Martyres tibi quærá
tur in cubiculo tuo. Nunq cauſa deerit, pcedendi: ſi ſemper quâdo neceſſe eſt pceſſura lis. Moderatus ſit ci-
bus; & nunq uenter expletus. Plures gppe ſut, quæ cú uino ſint ſobriæ: ciború largitate ſut ebriæ. Ad oratio
né tibi noſte furgéti: nò indigeſtio ruétu faciat; ſed inanitas. Crebrius lege: diſce q plurima. Tenéti codicé ſo
nus obrepat; & cadenté facié pagina ſacta ſuſcipiat. Sint tibi quotidiana ieiunia, & reſeſtio saturitaté fugiés.
Nihil pdeſt biduo triduoq: traſmiſſo: uacuú portare uentrem: ſi pariter obruaſ. Si compenſetur saturitate
ieiuniú, illico més repleta torpeſci, & irrigata humus ſpinas libidinú germinat. Si quâdo ſenferis exterioré
hominem florem adoleſcentiæ ſuſpirare; & accepto cibo, cú te in lectulo compoſitam dulcis libidinú pom-
pa concurſerit; arripe ſutú fidei in quo ignita diaboli extinguuntur ſagittæ. Omnes adulterantes: quali cli
banus corda eorum. At tu chrifi comitata uſtigiis; & ſermonibus eius intentata dic. Nonne cor noſtrum
ardens etat in uia: cum aperiret nobis iefu ſcripturas? Et illud ignitum eloquium tuum: & ſeruus tuus dile-
xit illud. Dificile eſt humanam animam aliquid non amare; & neceſſe eſt ut in quofcunq mens noſtra tra-
hatur affectus, carnis amor ſpiritus amor ſuperetur; Deſiderium defiderio reſſiguatur. Quicquid inde mi
nuic hinc creſcit: quin potius ſemper ingemana & dic Super lečtulú meú i noctibus; queſiui que dilexit ani
ma mea. Mortificate iquit apoſtolus mébra ueſtra quæ ſunt ſuper terram. Vnde & ipſe confidenter aiebat,
p

Viuo autem iam non ego:uiuit uero in me chriftus:Qui mortificat mébra sua,& in imagine perambulat; non timet dicere factus fum ficut uter in pruina. Quicquid in me fuerit humoris libidinis excoſtum eſt; & infirmata ſunt in ieunio genua mea;& oblitus fum máducare panem meum. A uoce gemitus mei adhænit os meum carni meæ. Eſto cicada noſtium. Laua p ſingulas noſtes lecſu tuu: lachrymis ſtratu tuī riga. Vigi la & fiere ſicut pafcer in follitudine. Pſalle ſpiritu pſalle ſenſu, benedic animala mea dominum, & ne obliuſcaris omnes retributiones eius; qui propiciatur cunſtis iniquitatibus tuis, qui ſanat omnes infirmitates tuas, & redimet ex corruptione uitam tuam. Et quis noſtrum pôr dicere ex corde quia cinerem quaſi panem manducabam, & potum meȗũ cuſ ſletu miſcebam: an nô ſledum, nô gemendú, cum me rurſus lerpés inuiraſ ad illicitos cibos: cum de paradifo uirginitatis eieſtum tunicis uilt uſeſtire pelliciis, quaſis Helias ad paradifo carmine firenarum: Nolo illi ſubiacere te ſententia: quæ in homine eſt lata dánatio, in doloribus & anxietatibus paries mulier, lex iſta nô eſt meaſed dei, ad uiru tuu conuerſio tua. Sit conuerſio illius ad maritú eius quæ uirum non habet chriftum; & ad extremu morieris. Finis iſte coniugiu, Meum propofum fine ſe xu eſt. Habeant nuptæ tps ſuum & titulum: mihi uirginitas maria dedicatur & in chrifto, Dicat aliquis. Et audes nuptiis detrahere quæ adeo benedictæ ſunt? Nô eſt detrahere nuptiis: cum illis uirginitas antefertur. Nemo malum bona comparat. Glorientur & nuptæ cù a uirginibus ſint fecuſæ. Creſcite ait & multiplici mini; & replete terram. Creſcat & multiplicetur ille qui ipſeturus eſt terrâ, tuu agmè in celis eſt. Creſcite & multiplicamini. Hoc expletur edictum poſt paradifum & nuditate: & ficus folia auſpicantia pruriginem nu ptiarum, Nubat & nubatur ille, qui in ſudore faciei comedit panem ſuum, cuius terra, tribulos & ſpinas geninat & cuius herba ſentibus ſuffocatur. Meum ſemé centena fuge ſœcundum eſt. Nô omnes capiut uerbum dei, ſed hi quibus datum e, Alium eunuchum neceſſitas facit: me uolutas. Tempus amplexandi, & tps abſtinendi manus a côplexibus. Tempus mittendi lapides; & tps colligendi. Poſtq de duritia nationu generati ſut filii Abrahæ: cœperut lapides uolui ſuper terra: ptraſeúr qpppe mundi iltius turbines, & in curtu del rotarum celeritate uoluuntur. Côſuát tunicas, qui iconſutá deſutum tunicam perdiderút; quos uagus de lecſat infantium, in ipſo lucis exordio ſletu lugetæ que nati ſut. Eua in paradifo uirgo ſuit: poſt pellices tu nicas initium ſumpſit nuptiarum. Tua regio paradifus eſt. Serua nata es, & dic. Reuertere anima mei, quem tuam. Et ut ſcias uirginitatem eê naturæ, nuptiis poſt delictu: uirgo nafſcitur caro de nuptiis in ſitu etu reddés: quod i radice perdiderat. Exiet uirga de radice ieſſe; & flos de radice eius aſcendet. Virga matet eſt domini, ſimplex, pura ſincæra, nullo extriniecus germine coharente; & ad ſimilitudinem domini unice ſœcunda. Virgæ flos chriftus eſt dicés. Ego flos capi; & liliȗ coalliuſ. Qui & in alio loco lapis præcatur abſeſus de monte fine manibus, ſignificate propheta uirginem nafſciturum eſſe de uirgine. Manus qpppe acipiuntur pro opere nuptiarum, ut ibi, miſiſtra eius ſub capite meo; & dextera illius amplexabitur me. In hu ius ſenſus congruit uoluntaté etiam illud: animalia quæ in arca noe bina inducuntur, immuſa ſunt, in par numerus eſt mundus, q moyſes & iefus naue nudis in ſanctam terram pedibus iubetur, icedere; & diſci puli fine calciamentorum onere & uinculis pellium ad prædicationem noui euangelii deſtinantur. q milites uſeſimentis iefu: forte diuſiſcaligas non habebant quas tollerent. Nec enim poterat habere dominus: quod prohibuerat ſeruis. Laudo nuptias: laudo, coniugium, ſed qui mihi uirgines generant. Lego de ſpinis roſam, de terra aurum: de concha margaritam. Nunquid qui arat: tora die arbit: Nonne & laboris ſui ſruge lætabitur? Plus honorantur nuptiæ: quando quod de illis nafſcitur, plus amatur. Quid inuides mater filiæ. Tuo laſte nutrita eſt, tuis educata uſceribus, in tuo adoleuit ſinu, tu illam uirginem ſedula pietate ſeruau. Indignaris q noluit militis eſſe uxor, ſed regis: Grande tibi beneficium præſtitit. Socrus dei eſſe cœpiti. De uirginibus inquit apoſtolus præceptum domini non habeo. Cur? Quia & ipſe ut eſſet uirgo: non ſuit impar numerus eſt mundus, q moyſes & iefus naue nudis in ſanctam terram pedibus iubetur, icedere; & diſci puli fine calciamentorum onere & uinculis pellium ad prædicationem noui euangelii deſtinantur. q milites uſeſimentis iefu: forte diuſiſcaligas non habebant quas tollerent. Nec enim poterat habere dominus: quod prohibuerat ſeruis. Laudo nuptias: laudo, coniugium, ſed qui mihi uirgines generant. Lego de ſpinis roſam, de terra aurum: de concha margaritam. Nunquid qui arat: tora die arbit: Nonne & laboris ſui ſruge lætabitur? Plus honorantur nuptiæ: quando quod de illis nafſcitur, plus amatur. Quid inuides mater filiæ. Tuo laſte nutrita eſt, tuis educata uſceribus, in tuo adoleuit ſinu, tu illam uirginem ſedula pietate ſeruau. Indignaris q noluit militis eſſe uxor, ſed regis: Grande tibi beneficium præſtitit. Socrus dei eſſe cœpiti. De uirginibus inquit apoſtolus præceptum domini non habeo. Cur? Quia & ipſe ut eſſet uirgo: non ſuit impar numerus eſt mundus, q moyſes & iefus naue nudis in ſanctam terram pedibus iubetur, icedere; & diſci puli fine calciamentorum onere & uinculis pellium ad prædicationem noui euangelii deſtinantur. q milites uſeſimentis iefu: forte diuſiſcaligas non habebant quas tollerent. Nec enim poterat habere dominus: quod prohibuerat ſeruis. Laudo nuptias: laudo, coniugium, ſed qui mihi uirgines generant. Lego de ſpinis roſam, de terra aurum: de concha margaritam. Nunquid qui arat: tora die arbit: Nonne & laboris ſui ſruge lætabitur? Plus honorantur nuptiæ: quando quod de illis nafſcitur, plus amatur. Quid inuides mater filiæ. Tuo laſte nutrita eſt, tuis educata uſceribus, in tuo adoleuit ſinu, tu illam uirginem ſedula pietate ſeruau. Indignaris q noluit militis eſſe uxor, ſed regis: Grande tibi beneficium præſtitit. Socrus dei eſſe cœpiti. De uirginibus inquit apoſtolus præceptum domini non habeo. Cur? Quia & ipſe ut eſſet uirgo: non ſuit impar numerus eſt mundus, q moyſes & iefus naue nudis in ſanctam terram pedibus iubetur, icedere; & diſci puli fine calciamentorum onere & uinculis pellium ad prædicationem noui euangelii deſtinantur. q bis, & ut de typicis taceá: ſola erat benedictio liberorum. Propterea & abrahá iam ſenex cethuræ copulatur, & iacob mandragoris redimitur, & concluſam uuluam in eccleſiæ figurá rachel pulchra conqueritur. Pauſatim uero increſcente ſegete meſſor imiſſus eſt. Virgo helias, heliſæus uirgo uirgines multi filii propheta rum. Hieremiæ dicitur. Et tu ne accipias uxoré: Sanctificatus i utero: captiuiitate propinqua: uxoré prohíbe tur accipere. Aliis uerbis idipſum apoſtolus loquitur. Aestimo hoc bonu eſſe propter iſtanté neceſſitatem, quoniam bonum eſt homini ſic eſſe. Quæ eſt iſta neceſſitas quæ auſert gaudia nuptiarum: Tempus breuariu eſt, reliquium eſt, ut & qui habéb uxores: ſic ſint quaſi non habeant. In proximo eſt nabuchodonofor, pmo uit se leo de cubili ſuo. Quo mihi ſuperbifimo regi ſeruitura coniugia: Quo paruulos: quos: ppheta com plorat dicens, adhæſit ligua lactétis ad faucem ipſius i ſiti, paruuli poſtulauerút panem, & qui krangeret eis

non erat. Inueniebatur ergo ut diximus in uiris tantum hoc continentiæ boni; & in doloribus iugiter eua
parturiebat. poſtq; uero uirgo cœpit i utero & peperit nòis pueru, cuius pricipatus i hueros eius, deu; for
tris patre futuri ſculi: ſoluta maledictio eſt. Mors per euam: uita per mariam. Ideoq & diutius uirginita-
tem donu ſuxit in ſœminas: qa cœpit a ſœmina. Statim ut filius dei igriffus eſt ſuper terrâ, nouâ fibi legè in
ſtituit ut qui ab angelis adorabaſ in cœlo: haberet angelos & in terris. Túc holofernis caput iudith uidua
& còtines amputauit. Túc Ami qui ſterpretatur iniquitas: ſuo combuſtus eſt igne. Túc iacobus & ioannes
reliſto patre, rete & naucula, ſecuti ſit ſaluatorem: aſſeſt ſanguinis & uincula ſculi & curâ domus pari-
ter reſinquentes, Tunc primum auditum eſt: qui uult uenire poſt me: abneget ſemetipſum, & tollat crucem
fuam; & ſequatur me. Nemo enim miles cum uxore pergit ad proeliu. Difcipulo ad ſepulturam patris ire cu
pient: no permitti. Vulpes foueas habent, & uolucres cæli nidos ubi requeſcant, filius autem hominis nò
habet ubi caput ſuum reclinet. Ne forſan còſtrifteris. ſi anguſte maſeris. Qui fine uxore eſt: ſollicitus eſt ea q
domini ſunt, quò placeat domino. Qui autem cu uxore eſt. ſollicitus eſt ea quæ ſunt huius mundi: quomo
do placeat uxori. Diuſa eſt mulier: & uirgo. Quæ non eſt nupta cogitat quæ ſunt domini: ut ſit ſanctâ cor-
pore & ſpù. Nam quæ nupta eſt, cogitat quæ ſunt mundi huius: quomodo placeat uiro. Quantas moleſtiaſ
habeant nuptiæ, & quot ſollicitudinibus uinciantur: in eo libro quem aduerſus heluidium de beatæ marieæ
perpetua uirginitate edidimus: puto breuiter ex。（expresſum. Nunc eadem replicare perlongum eſt. Et ſi cui pla
cetide illo poſte haurire fonticulo. Verum ne penitus uidear omiſſe, nunc dicam.） cum apoſtolus fine i-
termiffione orare nos iubeat, & qui in còiugio debitum ſoluit, orare non poſſit: aut oramus ſemper & uirgi
nes ſumus, aut orare definimus: ut coniugio ſeruiamus. Et ſi nupferit inquit uirgo non peccat: tribulatione
tamen carnis habebunt huius ſimodi. Et in principio libelli præfatus ſum me de anguſtis nuptiarum, aut ni
hil omnino: aut pauca dicturum. Et nunc eadem admoneo, ut ſi tibi placet ſire quot moleſtus uirgo ſit. In
bera, quot uxor aſtricta ſit, legas tertullianum ad amicu philosophum, & de uirginitate alios libellos, & btí
cypriani volumé egregium. & papæ damaſi ſuper hac re eueru: proſaç̄ compoſita: & ambroſſi noſtri quæ nu
per ſeripſit ad fororé opuſcula. In quibus tanto ſe eſfudit eloquio: ut quicquid ad laudes uirginum pertinet
exquifierit, inuenerit, ex。（presſerit, ordinarit.） A nobis diuereſo tramite inceditur. Virginitatem non tantum eſ
ferimus: ſed feruamus. Nec ſufficit ſire quod bonum eſt, nifi cultodiatur attentius quod eleſtum eſt: qua
illud iudicii eſt, hoc laboris: & illud còmune cu pluribus, hoc cum paucis. Qui perſeuerauerit inquit uſq; i
finem: hic falus erit. Et multi uocati: pauci autem electi, itaq: obſteſtor te coram deo, & chriſto iefu, & ele-
dis angeli euis, ne uala templæ quæ ſolis ſacertoſtibus uidere conceſſum eſt: ſ facile in publicum proſeras. ne
ſeſarium dei quiſq; profanus aſpiciat. Ozas arcam quam non licebat attingés: ſubita morte profitratus eſt.
Nec enim uas aureum, & argentum tam carum deo fuittq; templum corporis uirginalis. Præceſſit umbra:
nunc ueritas eſt. Tu quidem ſimpliciter loqueres: & ignotos quosq; blanda non deipicis, ſed aliter uident i
pudici oculi: non norunt animæ pulchritudinem confiderare ſed corporum. Ezechias theſaurum dei mon
ſtauit affyriſſed affiriſi non debuerant uidere quod cuperent. Deniq; frequentibus bellis iudæa conuſula.
aula primum domini capta atq; tranſlata ſunt inter epulas, atq; concubinarum greges (quia palma uitiorù e
heneſta polluere) balthaſar potat in phyalis. Nec declines aurem tuam in uerba malitiæ. Sæpe eni indecens
aliquid loquentes: téptant mentis arbitrium. Si libenter audias uirgo quod dicitur, ſi ad ridiculum cau: la-
baris, quicuid dixeris laudant: quicquid negaueris negant. Innocétem uocant & ſanctam. & in qua nullus
ſit dolus, ecce uere ancia chrifi dicentes, ecce tota ſimplicitas, non ut illa horrida, turpis, ruſticana terribi-
list: & quæ ideo forſitá maritum nò habuit quia inuenire non potuit. Naturali dicimur malo. Adulatoribus
noſtris libenter ſauemus, & ąąq nos reſpondeamus indignos, & calidus rubor ora perfundat: attamen ad lau
dem ſuam intrinſecus anima lætatur. Sponſa chrifi arca eſt teſtamenti: intrinſecus & extrinſecus deaura-
ta. cuſtos legis domini, Sicut in illa aliud non ſuit: nifi tabulæ teſtamenti: ita & i te nullus ſit extrinſecus co
gitatus. Super hoc propiciatur quafi ſuper cherubin ſedere uult dominus. Mittit diſcipulos ſuos, ut i te
ſicut in pullo afina: ſedeat, curis te ſæcularibus ſoluant, ut paleas & lateres ægypti derelinquens: moyſe ſe-
quaris in heremo, & terram reſpomiffionis introeas. Nemo ſit qui prohibeat: nò mater: non foror: non co-
nata: non germanus: dominus te neceſſariam habet. Quod ſi uoluerint ipérdire timeant flagella pharaóis,
qui populum dei ad colendum eum nolens dimittere: paffus eſt ea quæ ſcripta ſunt, leſus ingreſſus in tem-
plum: ea quæ templi non erant, proiecit. Deus enim zelotes eſt & non uult fieri patris domum ſpeluncam
latronum. Alioquin ubi æra numerantur, ubi ſunt cauſæ columbarum & ſimplicitas enecatur, ubi i pectoete uirginali ſæcularium negociorum cura aſtuet. ſtatim uelum templi ſeinditur, ſpòſus conſurgit iratus: &
dicit relinquetur uobis domus ueſtra deſerta. Lege euangelium, & uide quomodo maria ad pedes domini
ſedens: marthæ ſtudio præferatur. Et certe martha ſedulo hofpitalitatis obſequio: domio atq; diſcipulis cò
uiuium præparabat. Martha inquit martha ſollicita eſ: & turbaris erga plurima. Pauca aut neceſſaria ſunt
aut unum. Maria bonà partem elegit: quæ non auferetur ab ea. Eſto & tu maria, cibis præſerto doctrinam
Sorores tæ curſitent & quærant quomodo chriftum hofpitem ſuſcipient, tu ſemel ſæculi onere proiectu:
fede ad pedes domini tui, & dic. Inueni eum quem quarebat anima mea. tenebo eum & non dimittam, & i
le reſpondeat. Vna eſt columba mea, perſeſta mea. una è matri ſuæ, elecſa genitrici ſuæ, cæleſti uidelicet hie
ruſalem. Semper te cubiculi tui ſecreta cuſtodiand, ſemper tecum ſponſus ludat intrinſecus. Orans loqueris
ad ſponſum, legi: ille tibi loquitur, & cum te ſonus oppreſſerit, ueniet poſt parietem & mittet manu ſuam
per foramen, & target uentrem tuu: & expgeſacta conſurgés dices. Vulnerata charitate ego ſum. Et rurus
ab eo audies. Hortus concluſus foror mea: ſons ſignatus. Caue ne domú exeas, & uelis uidere filias regionis

P 11

alienæ,guis frès hées přiarchas,& Ìræel parète Iæteris.Dina egreſſa corrupiſt.Nolo te ſpôſu quærere p[la]teas.nolo te circuire angulos ciuitatis.Dicas licet ſurgá & circuibo ciuitatè,in foro & Ì plateis querá quem dilexit aſa mea;& itérroges.núquid quem dilexit aſa mea uidiftis.nemo tibi reſpondere dignabit[que].ſponſu i plateis nô p[ot] inueniri,Arctá & angulta uia e:qué ductit ad uitam,Deniq[us] ſequiſt.Queſiui eú & nô iueniuo caui eú & non reſpondit mihi,Atq[us] utinam non inueniſſe ſufficiat. Vulneraberis.nudaberis: & gemebúda narrabis.Inuenerút me cultodes,qui circúeunt ciuitaté.pcuſserunt me,& uulnerauerút me:tulerút palliú meú mihi.Si autem hæc exiens patiſ illa quæ dixerat ego durmio,& cor meú uigilat,& ſalciculus ſtæſtem fratruelis meus mihi in medio uberú meorú commorabit[que] quid de nobis fiet, quæ adhunc adoleſcentulæ fumus,quæ ſponſa intrante cú ſponſo:remanemus extrinfecſus.Zelotypus eſt chriſtus,non uſt ab alii vii deri faciem tuam.Excules licet,atq[us] cauferis obduco uelamine,ora contexti,te qæſiui, tibi dixi annuncia mihi,quem dilexi anima mea,ubi paſcis,ubi cubas in meridie,nequando efficiar ſicut operta ſuper greges ſodaliú tuorú,indignabit[que],tumebit,& dicet.Si non cognoueris teipſam o pulchra Ìter mulieres,egredere tu in ueſtigiis gregú,& paſce hædos tuos in tabernaculis paſtorum.Si inquit pulchra,& Ìter omnes mulieres ſpecies tua diligatur ab ſponſo.Niſi te cognoueris,& omni cuſtodia ſeruaueris cor tuú,niſi oculos iuueni fugeris,egredieris de thalamo meo:& paſces hædos tuos,qui ſeparandi ſunt a ſiniftris.Itaq[us] mi euſtochium filia,domina,conſerua,germana(aliud eni ætatis,aliud meriti,aliud religionis,hoc charitatis nomen eſt)au di eſaiá loquentem,Populus meus intra cubiculum tuú,claude oftú tuú,ab ſcondere puſillú aliquantulum donec tranſeat ira domini,Foris uagenſuigines ſultæ tu intrinfecus eſto cú ſp[o]ſo,quia ſi oftum clauferis & ſecundum euangelii præceptum in occulto oraueris patrein tuum,ueniet,pulſabit & dicet,Etce ego ſto ate ianuam & pulſo,ſiquis mihi aparuerit itroibo & cœnabio cú eo & ipſe mecú,& tu ſtatim ſollita refp[ob]debis.Vox fratruelis mei pulſatís & dicétis,Aperi mihi foror mea,proxima mea,co[lu]ba mea,perſecta mea. Necesse eſt ut dicas.Difpoliaui me tunicam meam,quomodo induar illa?Lauaui pedes meos,quomodo in quinabo eos?llicio confurge & aperi,ne te morate tranſeæat;& poſtrea c[ò]queraris & dicas apui ego patre li meo:patruelis meus pertransiuit.Quid enim necesse eſt,ut cordi tui oftia clauffa ſint ſponſo a[per]iantur chriſto claudantur diabolo ſecundum illud.Si ſpiritus p[ote]ſtatem habentis aſenderit ſuper te:ne dimiteris locum tuú,Daniel in cœnaculo ſuo(necq[us] enim p[ra]manere poterit in humili)ſeneſtras;apertas ad hierulalem habuit.Et tu habeto apertas ſeneſtras,ſed unde lumen íntroeat,unde uideas ciuitatem domini,Ne apen[as] illas ſeneſtras:de quibus d[ic]itur.Intrauit mors per ſeneſtras noſtras,illud quoq[us] tibi uitandum eſt;ne uane[glor]iæ ardore capiaris,Quomodo iqu[it]eſus p[ote]ſtis credere gloriam ab hominibus accipieſt? Vide qua le malú ſit:quod qui habuerit,non p[ote]ſt credere.Nos uero dicamus,Quoniam gloriatio mea tu eſ; & q[ui] gloriatur,in domino glorietur.Et ſi adhuc hominibus placeret:xpi ſeruus non eſſem.Et mihi autem ab ſit gloriari,niſi in cruce domini noſtri iefu chriſti:per quem mihi mundus crucif[ix]us eſt,& ego mundo.Et illud.In te laudabimur tota die:in te laudabitur anima mea,Cú facis elemos[na]nám:deus ſolus uideat,Co[ie] iunas:læta ſit facies tua.Veſtis nec fatis mûda,nec fatis forida,& nulla diuerſitate notabilisne ad te obuái prætereuntúi turba conſiſtat,aut digito demonſtreris.Frater eſt mortuus,fororis eſt corpufculú deducen-dum.Caue ne d[u]hoc ſæpius facis ip[la] moriariis.Nec fatis religioſa uelis uideri,nec plus humilis q[ui] necesse eſt; e[ne] gloriam fugiendo quæras,Plures enim paupertatis miſericordiæ,atq[us] ieiunii arbitros deſclinantes in hoc ip[ſo] cupiunt placere;q[ui] placere conténunt,& mirú in modú laus dum uitatur;appetitur.Cæteris perturba-tionibus(quibus hominis m[é]s gaudet,ægrefcit,ſperat,& metuit)plures inuenio extraneos,hoc uitio pauci admodú ſút,qui caruerint,& ille eſt optimus;qui quaſi in pulchro corpore rara neuorú forde reſpergitur.Necq[us] uero,te moneo,ne de diuitiis gloriерis,ne de generis nobilitate te iaſtes,ne te cætetis p[era]ſos.Scio húli tatem tuam,Scio te ex affectu dicere,Domine non eſt exaltatum cor meum,neq[us] elati ſunt oculi mei.Noui apud te & apud matrem tuam:fuperbiam per quam diabolus cecidit,penitus locum non habere,Vnde ad te ſuper ea ſcribere ſuperfluú eſt.Stultuſimum quippe:eſt docere,quod nouerit ille,qué docesse.Sed ne hoc ip[ſum] tibi iaſtantiam generet,q[ui] ſæculi iaſtantiam c[ò]temp[liſt]i,ne cogitatio tacita ſubrepat;ut quia iauratis ueſtibus placere deſiſt,placere coneris inſordidis.Et ſi quando in conſu[m] fratrum ueneris,ueſ fororum:humili ſedeas ſabello,te cauferis indigná,uocem ex induſtria quaſi confectam ieiunius tenues & deſciſiètes imitata greſſus humeris imitaris alterius,Sunt quippe nonnullæ exterminantes ſacies fuas,ut appatent ho minibus ieiunantes;quæ ſtatim,ut aliquem uiderint igemifcút,diſmiſtút ſupciliú & operta facie,uix unum oculum librant ad uidendú,ueſtis pulla,cingulum ſacceum,& ſordidis manibus pedibuſq[us],ueniter ſolus qa uideri non p[ote]ſat æſtuat c[ibo].His quotidie p[sa]ſalmus ille cantatur,Dominus diffibabit oſſa hominum ſibi placentium.Aliæ uirili h[itu]e uſte mutata,erubec[ut] ſœm[ia]e eſſe,q[d'] nata[que] ſut, Crinem amputát,& ipudèter erigút facies eunuchinas,Sút quæ ciliciis ueſtiúſt;& cucullis fabreſactis:ut ad infantiam redeat imitan[que]no-ctuas & bubones.Sed ne t[at]u idear diſputare de ſo[mi]nis,uiros quoq[us] fuge,quos uideris cathenatos,quo-rú ſo[mi]neci c[ô]tra apoſtolú crines h[ir]corú barba,nigrú palliú & nudi in patientia frigoris pedes.Hæ om-nia argumenta ſut diaboli,Talé olí Antymú;tálé nuper ſophroniú Roma c[ô]gemuit.Qui poſtq[ui] nobiliú in troierút domos;& deceperút mulierculas oneratas peccatis,ſemper diſcentes,& nun[ng] ad ſcientiam uenita-tis peruenientes;triſtitia ſimulát,& quaſi louga ieiunia ſurtiuis noſtiú cibis protrahút,Pudet dicere religia ne uidear potius iuehi q[ui] monere,Sút alii(de mei ordinis hominibus loquor) qui ideo preſbyteratum,& dia conatú ambiút;ut mulieres licétius uideát,Ois his cura de ueſtibus:ſi bene oleát ſi pes laxa pelle n[ô] ſollet, Crines calamiftri ueſtigio rotan[que],digiti de ánulis radiát,& ne plantas húlior uia ſpargat,uix ip[rim]ut ſuma ueſtigia.Tales cú uideris;ſponſos magis æſtimato q[ui] cl[ar]icos,Quidá i hoc o[ſt]udiú uitq[us] poſuerút,ut ma

tronarū noía domos moreſq. cognoſcat. Ex qibus unu qui huius artis eſt príceps, breuiter ſtrictimc, deſcri
biaco ſacilius magſo cognito, diſcípulos recognoſcas. Cú ſole ſeſinus exurgit, salutádi ei ordo diſponíſc.
uarú cópédia regruſ;& pene uſq. ad cubica dormiétiú ſenex iportunus igrediſí. Si puluillu iderití ſi má
tile elegáſi aliquid domeſticæ ſupelleſtilis laudar: miraſ;& attreſtat;& ſe his ídigere cóqueréſ: nô tá iſpe-
trat: q exorquetur: qa ſingula metuút ſueradiarú urbis offédere: huic inimica caſtitas: inimica leiunia: prádiú
nidoribus probat: & altilus geranopepa: uulgo papizo nominaſ: os barbarú & procax: & iconuitia ſemper ar
matú. Quocuq. te uerteris: primus i facie e. Quicq. nouú ifonuerit: aut auctor aut exaggerator eſt famæ.
Equi p horage momenta mutanſ: tá nitidi, tá ſerores: ut illú thraci regis putes eſſe germanú. Variis callidus
holtus pugnant íſidiis. Sapiétior erat coluber omnibus beſtiis: qſs creauerat dominus ſuper terrá. Vnde & apo-
ſolus. Non qd ignoramus eius aftutias? Nec affectatæ ſordes: nec exquiſitæ múditiæ cōueniut xpiano. Si
gd ignoras. ſiq. de ſcripturis dubitas: interroga eú, quem uita cōmendat, exculſat ætas, fama non reprobar.
g poſſit dicere. Desponſaui enim uos unı uíro uirginem caſtam exhibere xpo. Aut ſi nô eſt, qui poſſit expo-
neremelius eſt aliquid uſeſire ſecuram: q cum periculo diſcere. Memento qa í medio laqueoß ambulas: &
multæ ueteranæ uirgines, caſtitatis idubitatæ. in ipſo mortis limine coronam pídere de manibus. Síqua
multilulæ ſunt comites poſſiti tui, ne erigaris aduerſus eas: ne íſleris ut domia: Vnum ſonſum habere cœ-
pifits ſimul pſallitis, chríti ſimul corpus accipitis, cur menſa diuerſa ſit? Prouocentur & aliae: honor uirgi-
nú ſit inuitatio cæterarú. Quod ſi aliquá ſenſeris inſirmiorem i fide: ſuſcipe cōſolare blandire, & pudicitá
illus ſac lucr tuú. Síqua ſimulat fugiens ſeruitutem: huic apte apoſtolu lege, Melius eſt nubere: q uiri. Eas
aút uirgines & uiduas, quæ ocioſæ & curioſæ domos circueuit matrona: q rubore frōtis attrito paraſito-
rum incedunt in modú: ſuſi qualſa poffes abiice. Corrúpunt mores bonos cōſabulationes pefſimæ. Nulla
illis nifi úetris cura eſt, & quæ uentri proxima. Iſtium mòi hortari ſolét & dicere. Mi catellairebus tuis utere,
& uieu du uiuus. Núquid filius tuis ſeras? Vinoſa atq. lacſiuæ, qd uis mali íſinuát, ac ſerreas quocq. mentes
ad delitias moliuít; & cú luxuriatæ fuerit, i xpo nubere uolút, habétes dánationc, q prima ſidem irriá ſece-
runt. Nec tibi diſerta multú uelis uiderit: aut lyricis ſeſtua carmibus metro ludere. Nô delúbê matronarum
ſaliá delicata ſeſteris. quæ núc ſtrictis détibus: núc labiis diffolutis, balbutiété líguá idimidiata uerba mo-
deran: ſruſticum putátes óe q nafcíct. Inde illis adulterium etiá líguæ placet. Quæ pars ſideli cum infideleſt?
Quæ ení comunicatio luci ad tenebras? Qui cōſenſus xpo cum bellial? Quid facit cum pſalterio Oratius,
cu euageliis Maro, cú apoſtolo cícero? Nòne ſcadalizaſt frater: ſi te uiderit i idolio recúbête? Et licet oia mú
da mundis, & nihil ſimiliendum, qd q cum gratiarum acſiſe cpiſi: tamé ſimul bibere nô debemus calicem
xpi, & calicé dæmonioſ. Referá tibi mea inſoſcritatis hiftoriá. Cum ante ános plurimos, domo, parétibus.
ſotore, cognatis, & quod his difficilius é. cōluetudem lautoris cibi, ppter cælog me regna caſtraſiem, & hie
roſolúmá militatus perget: bibliotheca, qua mihi romæ ſumo ſtudio ac ſabore cōſecerá, carere nô poté-
tam. Itaq. mifer ego leſurus Tullium ieiunabá, poſt noſtium crebras uigilias, poſt lachrymas, quas mihi p-
teritorú recordatio peccatoq ex ítimis uſiceribus eruebat; plato ſumebaſ i manibus. Si quaúdo i memetipú
reuerus. pphetas legere cœpiffem: fermo horrebat ícultus. Et qa lumé cæcis oculis nô údebá: non oculoge
putabá culpá é eed ſol folis. Dú ita me antiquus, ſerpés illuderet, i media ferme quadragéſima medullis íſuſa ſe
bris corpus iuaſit exhaufum: & fine ulla requie (quod dictu quocq. incredibile fit) ſic inſoſcia mebá depa-
ſla fútut offibus uix hæreré. Interim parabanſ exequiæ, & uitalis animæ calor toto frigefcente iam corpo
rei folo tátu tepente peſtufculo palpitabat. Cú ſubito raptus i ſpiritu ad tribunal iudicis ptrahor: ubi tátu
lúinis erat, & tátu excircúſtátú claritate fulgoris, ut pietus i terrá: ſurſú alſpicere nô auderé. Interrogatus
de códióie: chríftianu me eſſe reſpódi. Et ille q præſidebat métris ait, ciceroniáus es: nô chríftianus. Vbi, n.
theſaurus tuus: ibi & cor tuum, llico obmutui, & inter uerbera (ná cædi me iuſſerat) cōſcientiæ magis igne
torquebar, illú mecum uerſiculum reputans. In iferno auté q cōſitebí ſibi? Clamare tamen cœpi: & eulías
g aſtabat; pſcabanſ ut ueniá tribueret adoleſcentiæ, & errori poenitentiæ locú cōmodaret, exaſturus deinde
cruciatú; it géttilium libros aliquando legiſſem. Ego q táto cōſtrictus articulo uelllem etiá maiora pmittere:
diecreare cœpi: & nomé eius obteſtás dicere. Domine ſi unq habuero codices ſæculares, ſi legero: te negaui.
In hæc sacramenti uerba dimiſſus reuertor ad ſupos: & mirantibus cunctis oculos apio, táto lachrymarú i
bta pſulos; ut etiá incredulis ſidem facerem ex dolore. Nec uero inanis ſopor ille fuerat, aut uana ſonía, qui
bus ſæpe deludimur: teſte eſt tribunal illud ante quod iacui iudicium teſte eſt quod timui. Ita mihi nunq
contingat talem ícidere qónem: liuètes habuiffe me ſcapulas, plagas ſenſiffe poſt ſoniu, & táto dehinc ſtu-
dio diuina legiſſe. quaſto mortalia ante nô legerá. Auaritíæ tibi quoq uitádu é malú: nô q aliena non appe-
tas (hoc enim & plublícæ leges punitút) fed qd tua quæ ſút, aliéa nô ſerues. Si i alieno íquit ſideles nô ſuſtis.
qd úfm é q sabin ſubois? Aliena nobis auri argétib sút pondera, nfa poſſeſſio ſpiritalis é: ide q alibi dí. Re-
déptio uiri, pprie diuitiæ. Nemo ení pót duobus dominis ſeruire. Aut enim unu odiet, & alterú amabit, aut
unum patiet: & alteq. cóténet. Nô poteritis deo ſeruire & mamonæ, i, diuitius. Ná gentili Syroq lingua má-
mona diuitiæ núcupanſ. Cogitatio uiétus. ſpíre ſunt fidei: radix auaritíæ cura géttilium, Sed dicis. Puella ſút
delicata. & quæ manibus meis laborare non poſſum, ſi ad ſeneſtam uenero, ſi ægrotare cœpo, q mei miſe-
rebiſ? Audi ad apoſtolos loquenté iſum, ne cogitetis i corde uíro qd máducetis: neq: corpori uíro qd idua-
mini. Nonne anima plus é q eſca & corpus plus é q uſeſtimentum? Reſpicite uolatilia cæli, quoniam non ſe-
rut, neq: metunt, neq: congregát i horrea: & pater uſe cæleftis pafcit illa. Si uſeſt de fuerit: lilia præponun
tur. Si eſurieris, audis beatos pauperes & eſurientes. Si aliquis te aſſixerit dolor; legito propter hoc cōplaceo

P. III.

mihi in ſirmitatibus meis;& datus eſt mihi ſtimulus carnis meæ angelus ſathane qui me colaphizet, ne extollar. Lætare i in omnibus iudicii dei. Exultauerunt eni ſilæ iudæ, i omnibus iudicii tuis domine, illa tibi ſemper i ore uox ſonet. Nudus exiui de utero mſis meæ: nudus & redeam;& nihil ſitulimus i huc mundi: neq: auſerre quid poſtumus, At nunc pleraſq: uideas, armaria ſipare uelibus, tunicas mutare quotidie: & tam men tineas non poſſe ſuperare, quæ religiōior fuerit, unum exterit ſuſtimentum, & plenis arcis pānos tra hit. Inſiciuntur mébranæ colore purpureo, auq: liqueſcit in ſis, gémis codices ueſtunſ: & nudus ante fores eorū xps emorit. Cú manu egenti porreuerint buccinant: cum ad agapè uocauerit, pco conducit. Vidi nu per(nomen tamen taceo ne ſatyram putes) nobiliffimá mulierem romanog: i bafílica beati petri ſemiuris antecedentibus, ppria muá, quo religiōior putareſ ſingulos númos diſpartire paupibus. Interea (ut uſu noſ ſe pſicile eſt) anus qdam annis panifq: obſita p[]cucurrit, ut alteq: númum accipiet ad qua cum ordie p[]uenif ſet, p[]ugnus porrigitur p denario;& tanti criminis reus ſanguis eſtundit. Radix omnium malog: eſt auari- tia; ideoq: ab apoſtolo idolog: ſeruitus appellat. Quare primú regnú dei;& hæc omnia apnoper turib. Nò occidet famæ animam iuſtam dominus, iunior ſui, & ſenui, & nò uidi iuſtú derelictum: neq: ſemé ius quæ rens panem, Helías coruis miniſtrátibus p[]aſcif. Vidua ſareptena ipfa cú filius noſte moritura p[]pheta p[]aſtir eſurientem: & miq: i modú capſace còpleto, q alendus uenerat alit. Petrus apoſtolus inquit, argétú & aurú non habeo: quod autem habeo, hoc tibi do. In nomine domini iefu ſurge: & ambula At nunc multi(uet fermone taceant) opere loquútur. Fidem & miſericordiam non habeo: qd auté habeo argétú & aurú hoc ti bi non do. Habeates auté iuètú & ueſtitum: his contéti ſimus. Audi iacob: qd in ſua oratione poſtulet. Si ſue rit dominus meus mecú, & ſeruauerit me i uia hac, per quam ego iter faceo: & dederit mihi p[]ané ad m[]àdúc d[]ú, & ueſte ad ueſtiédú. Tantum neceſſaria præcatus q: aurior. neſciés, xxx. argéreis domini: n[]é ditú: cétú ſolidos quos lina texédo acquifierat moriens dereliquit. Inſitum é iter monachos c[]offilú(n)á in eo dem loco circiter quinq: milia diuſis cellulis habitabát) quid huic facto opus eſſet. Alii pauperibus diſtr- buendos eſſe dicebat, alii dandos eccleſiæ: nonnulli parétibus remittendos. Macharius uero & p[]abò & uido rus & cæteri quos patres uocat: (ſancto in eis loquère ſpiritu) deereuerut ifodiédos e[]e cú domino ſuo dicent tes pecunia tua tecum ſit in perditione. Nec hoc crudeliter quiq[]a putet factum. Tantus terror cunſos p totá egyptium inuaſit: ut n[]ú ſolidum dimiſſe ſit criminis. Et quoniam monachorú ſecimus métoné, & te ſcio libenter audire quæ ſancta ſunt: aurem pauliſper accômoda, Tria ſut in ægypto genera monachos. Pri m[]ú cœnubitæ, qd illi ſauches gentili lingua uocát: nos i commune viuétés poſtumus appellare. Sec[]dum anochoritæ q ſoli habitant per deſerta. & ab eo q. p[]cul ab hominibus receſſerint, núcupantur. Tertium ge nus é, qd rénuoth dicunt, deterrimú atq: negletú: & quod in noſtra p[]uincia aut ſolum: aut primum é. Hi bini uel trini nec multo plures ſimul habitant, ſuo arbitratu ac ditiõe viuétés: & de eo qd' laborauerit, i me diu[] partes c[]oferunt, ut habeant alimenta c[]omunia. Habitant autem q[]plurimi i urbibus, & caſtelis: & quali ars ſi ſancta non uita quicquid uendiderint, maioris eſt præcii. Inter hos ſæpe ſut jurgia: quia ſuo uiuétis ci- bo n[]o patiuntur ſe alicui e[]e ſubieq[]tos. Re uera folét certare ieuuniis & ré ſecreti uiuſtoriæ faciant. Apud hos aſſeſtata ſunt omnia, laxæ manicæ, caligæ follicátes, ueſtis caſſior, crebra ſuſpiria: uiſtatio uirginú, deſtra- čto clericorum: Et ſi quando dies ſeſtus uenerit faturantur ad omnitú. His iſitur quali quibulá peſtibus exterminatis: ueniamus ad eos q plures ſut & in c[]omune habitant i, quos uocari cœnobitas diximus. P[]ria apud eos c[]oſoederatio eſt obedi[]re maioribus: & quidq iuſſerit facere. Diviſi ſunt p decurias atq: centurias, ita ut noué hominibus decimus p[]ſit, & rurſus decem p[]p[]oſitos ſub ſe c[]ételimus habeat. Manent ſeparati. ſeu iu[nctis cellulis: uſq[]a ad horá nona, inſtitutum eſt ieuinum. Nemo p[]g[]it ad alium exceptis his decanis quos diximus ut ſi cogitationibus forte q[]s fluctuat: illius c[]oſoletur alloquiis. Poſt horá n[]o n[]a c[]omune c[]oſuri tur, p[]lalmi ſononát, ſcripturæ reccitan[]t ex more: Et c[]oſpletis orationibus, cunctuq[]a refidétibus, medius quem patrem uocant i[]cipit disputare. Quo loquente tátum filentium ſit, ut nemo alium reſpicere: nemo audeat excreare. Dicentis laus in ſletu eſt audientium. Tacite uoluun[]p ora lachrymæ. & ne in ſingultus q[]dem e[]r ut pit dolor. Cum uero de regno xpi, & de futura beatitudine, & de gloria cœperit annuariæ uentura: uideas cunctos moderato ſuſpirio, & oculis ad c[]ælum leuatís ítra ſe dicere. Quis dabit mihi p[]éas ficut columbas, & uolabo, & requeiſca: Poſt hoc concilium ſoluitur. & unaq[]b: decuria cum ſuo parente p[]g[]it ad menſas qui bus p[]ingulas hebdomadas uiciflim minitrát, Nullus in c[]ibo ſtrepitus é. Nemo comedes loquiſt. Viuif pa ne leguminibus & holeribus; quæ ſale folo c[]odiun[]c. Vinum tantum ſenes accipiunt, quibus & puulis ſæ pe ſit prædiun: ut alioq: ſeffa ſuſtenteſ ætasa: alioq: n[]o frangat incipiens. Dehinc c[]oſurgunt pariter, & hym no dicto ad p[]ſepia redeunt: ibi uſq[]: ad ueſperá cum ſuis unuſquiſq[]: loquiſt, & dicit. Vidiftis illum & illum, quanta i p[]ſo ſit g[]ra, quátum filentium q[]a moderatus inſeſſus: Si inſirmum uiderit, c[]onſolan[]c, ſi i dei amo- re ſeruenté, c[]ohortan[]t ad ſtudium. Et quia noſte extra orationes publicas in ſuo cubili unuſq[]: uigilatric c[]ueunt cellulas ſingulq[]: & aure apoſita qd faciant, diligenter explorant. Qu[]e tardioré deſpederit n[]o in- crepát, ſed diſſimulato qd norunt, eu ſæpius uſiſat: & prius i[]c[]ipiétés, puocát magis orare q[]a cogút. Opus de i[]ſtatutú é, qd decano redditú ſerſ ad œconomuq: & ipſe p[]ingulos menſes patri omniu[]cú magnó tremore reddit r[]onem i: quo etiá cibi cú ſacti fuerit deguſtan[]t. Et qa n[]o licet dicere cuiq[]: tunicá & ſagu textaq[]: un c[]is ſtrata n[]o habeo, ita ille uniuera moderaſ: ut n[]o gd poſtulet nemo gd habeat. Si uero q[]s cœperit ægro tare, tranſſerſ ad exedram latiorem, & tanto ſenú minifterio confouetur, ut nec deliſtias urbiu[m], nec matius

["guerat affectu. Dominicis diebus orationi tatu & lectionibus uacat: qd e & oí tempore cophletis opufcu\nlis faciunt. Quotidie aliquid de scripturis discitur, leiuunium totius anni æquale est excepta quadragefima;\nin qua fola concedit strictus uiuere. A pentecoste ccenæ mutantur in prandia: quo & traditioni ec-\ndeliafticæ fatifiat & uentrem cibo non onerent duplicato. Tales philo platonici ſermonis imitatorita-\nles iofephus Græcus liuius in ſecunda iudaicae captuítaris hiftoria eſſe nos debere refert. Verum quia\nnunc de urginibus ſcribens. pene ſuperflue de monachis disputaui, ad tertium genus ueniam, quos anacho\nntas uocanti: & qui de ccenobiis exequentes, excepto pane & fale, amplius ad deferta nihil pferút. Huius uitæ\nauditor paulus, iſtustrator antonius: & ut ad ſupertora conſcendá, priceps ioannes bapſita ſuit. Talem uero\nuitum hierenias ſcribent dicens. Bonum eſt uiro cum portauerit iugú ab adolesſcentia ſua,\nſedebit ſolitarius & facebit. quoniam ſultulit ſuper ſe iugú & dabit pcutienti ſe maxillá ſaturabiſ obprobri\nisiga nô i ſempiternú abiſciet domius. Horú laboré & couerſationé i carne nô carnis. alio tpe ſi uolueris ex\nplicaboununc ad poffitú redea. Quia de auaritia diſlerés ad mōachos uenerá, quoq tibi exempla pponés;\nnon dico augt atq argétu, & cæteras opes: ſed ipfam terrá & cælum deſpiciens, & xpo copulata cátabis. pars\nmea dominus. Poſt hoc qq apoſtolus orare nos ſemper iubeat, & ſanctis etiam ipſe ſomnus ſit oratio, ſic ta\nmé diuſas orádi horas debéus habere, ut ſi forte aliquo fuerimus opere detentipſum nos ad officium tem\npus admoneat. Horá tertiam, ſextam, nonam, diluculum quoq & uſeperam; nemo eſt qui neſciat. Nec cibi\nante ſumantur, nifi oratione permiſa nec recedatur a menſa: nifi referatur creatori gratia. Noctibus bis\ntergs ſurgendum; reuoluenda de ſcripturis quæ memorer retinemus. Egredientes hoſpitium armet ora-\ntio reg ingredientibus de platea, oratio occurrat anteq ſeffio; nec prius corpuſculú requeſcat, q anima paſcat.\nAd oem actu, ad oem icesſum; máus pígat crucé. Nulli dtrahas: nec aduerſu filiú matris tuæ poas ſcadálu. Tu q\nesut alienú ſeruú iudices. Suo domino ſtat: aut cadet, Stabit autem: potens eſt enim dominus ſtatuere iuſi,\nNec ſi biduo ieuinaueris: putes te non ieuianibus eſſe meliorem. Tu ieuías & iraſceris: ille comedit & for-\nte blandí. Tu uexationem mentis: & uétris eſurié rixádo digeris, ille moderatus alitur: & deo gragas agit.\nVnde quotidie clamat eſías. Non tale ieuiniú elegi; dicit dominus. Et iterum i diebus ieuiorium uelſro\nrum inueniuntur voluntates uſetræ: & omnes qui ſub uſeſtra poteſtate ſunt ſtimulatis, in iudiciis & litibus\nieiuatis: & pcutitis pugnis humilé. Vt quid miſi ieuinatis? Quale illud pót eé ieuiniú, cuius iram non dicá\nnox occupat: ſed luna integra derelinquit? Teipſam considerans, noli in alterius ruinaſed i tuo ope gloriari.\nNec illarum tibi exempla pponas, quæ carnis curá faciétés, poſſſionu redditus: & quotidianas domus ipé\nſas ſupputát. Neq enim undecim chríſti apoſtoli iudæ pditione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\ntibus naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\ntibus naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſtiterút. Nec dicas, Illa & illa fuis rebus fruit. honoratur ab homini-\ntibus, ſub ſupples, & cæteri apoftoli iudæ patione ſunt fracti, nec phigelo & Alexádro facien\nbis naufragiú: cæteri a curſu fidei ſubſt

mini mors fanſorum eius, Hæc eſt ſola digna retributio, cum fanguis ſanguine cōſpeſtatur, & redempti quos re chriſti: pro redemptore libenter occubibus. Quis fanſorum ſine certamine coronatus eſt: Abel iulius occiditur, abraham uxorem periclitatur amittere. Et ne in ímenſu uolumen extendam: quære, & inuenius ſingulos aduerſa perpeſſos. Solus ſalomō i delitiis ſuitt: & forſitā ideo corruit. Quem enim diligit dominus corripit: caſtigat autem omnem filium: quem recipit. Nonne melius eſt breui tempore dimicare, ſerte ual. lum, arma ſumere, & aceſſere ſub lorica, & poſtea gaudere uiſtorem, ǐq. impatientia unius horæ ſeruere petuə: Nihil amantibus durum eſt, nullus difficilis cupienti labor, relpice quaſt aicob pro rachel facta uo: re ſuſtinuit. Et ſeruiuit inquit ſcriptura iacob pro rachel annis ſeptem, & erant in conſpectu eius quali dies pauci: quoniam amabat illam, Vnde & ipſe poſtea memorat. In die uerebar æſtu: & gelu noſte, Amenus & nos chriſtum, ei uſque ſemper quaeramus amplexus, & ſ facile uidebitur omne difficile, breuia putabimus uni-uerſa, quæ longa ſunt: & iaculo illius uulnerati, per horarum mométa dicemus. Heu me quia peregrinatio mea prolongata eſt a me. Non ſunt enim conſignæ paſſiones huius temporis, ad futuram gloriam quæ re uelabitur in nobis. Quia tribulatio patientiam operatur, patientiam autem probationem, probatio uero ſpe, ſpes autem non confundit, quoniam charitas dei diffuſa eſt in cordibus noſtris. Quando tibi graue uidecur eſſe, quod ſuſtines: pauli ſecundam epiſtolam ad corinthios lege, in laboribus plurimis, in carceribus abundantius, in plagis lupra modum, in mortibus frequenter, A iudæis quinquies quadragenas una minus acce pi. Ter uirgis cæſus ſum, ſemel lapidatus ſum: ter naufragium feci, noſte & die in profundo maris ſui, in iuiteribus ſæpe, periculis fluminum, periculis latronum, periculis ex genere, periculis ex gentibus, periculis in ciuitate, periculis in deſerto, periculis in mari, periculis in falſis fratibus: in laboribus, in miſeris, in uirgibus multis, in fame & ſiti, in ieuniis ſ plurimis: in frigore & noſitate, Quis minſtru ſalté minimam portionem de catalogo harum ſibi poteſt uendicare uirtutum? Ob quæ ille poſtea confidentur aiebat: curſu cōſumau: ſidem ſeruaui, ſupereſt mihi corona iuſtitiæ: qua re retribuet mihi dominus in illa die, iuſtus iudex. Si ibus ǐfulſior fuerit: cōtirſtamur, & putamus nos deo alioqu præſtare beneficium, Cú aquatius unu Bibiluſa lix frangitur, menſa ſubuertitur, uerba reſonant: & aqua tepidior, ſanguine uidicatur. Regnum cælorum ui patitur: & violenti rapiunt illud, Nifi uim ſeceris: cælorum regna non capies. Nifi pulſaueris iportune pāne: non accipies ſacramenti. At non tibi uidetur violencia, cum caro cupit eſſe quod deus eſt, & illici uide angeli corruerunt angelos iudicatura conſcendere? Egredere quæſto pauli: de carcere, & præſentis labors are oculi toos pinge mercedem, quam nec oculus iduid, nec auris audiuit, nec i cor hominis aſſedit. Qualis ent il la dies: cum tibi maria mater domini choris occurret comitata virginei: cimac poſt rubrum mare, iubmero cum ſuo exercitu pharaone: tympanum tenens præcinet reſponſuris. Cantemus domino, glorioſe enim homonificatus eſt. æquum & aſcenſorem proiecit in mare. Tunc tecla in tuos læta uolabit amplexus. Tunc & ipſe ſponſus occurret: & dicet. Surge ueni proxima mea, ſponſa mea, columba mea, quia ecce byems tranſuit: pluuiuia abiſt ſibi. Tunc angeli mirabuntur & dicent. Quæ eſt iſta proſpiciens quali diluculum, ſpeciola ut luna, elecſa ut fol? Videbunt te filiæ, & laudabunt reginæ: & concubinæ prædicabunt. Hinc & alius cuiti tatis chorus occurret, Sara cum nuptis ueniet, filia phanueli anna cum uiduis. Eruat in diuerſis gregibus carnis & ſpiritus matris tuæ, Lætabitur illa q. genuit: exultabit iſta q. docuit. Tunc uere ſuper alinam domi nus aſcendet: & cæleſtem ingredietur hieruſalem. Tunc paruuli (de quibus in efiau saluator eſtatur, ecce ego & pueri mei quos mihi dedit deus:) palmas uiſtoriæ ſubleuantes: conſono ore cantabunt ofana in excellentis. Benedictus qui uenit in nomine domini: ofanna in excellentis. Tunc centum quadraginta quatuor milia i. cōſpectu throni & ſeniorum tenebunt citharas, & cantabunt canticum nouum, & nemo poterit ſcire cantiuillud: niſi numerus definitus. Hi ſunt qui cum mulieribus ſe non coinquinauerunt: uirgines enim permane runt. Hi ſunt qui ſequuntur agnum quocumque uadit. Quotidemque te uana ſæculi delectauerit ambitio quo tiens i mundo aliquid uideris gloriolum, ad paradíum mente tranſgredere, eſſe incipie, quod futura est: & audies a ſponſo tuo. Pone me ſicut umbraculum in corde tuo, ſicut lignaculum in brachio tuo: & opere pariter ac mente munita clamabis, & dices. Aquæ multæ non potuerunt extinguere charitatem: & ſlumina non cooperient eam.

Inciptepiſtola beati hieronymi ad demetriadem virginem de continentia uirginali ſeruanda.

Nter omnes materias quas adolesſcentia uſque ad hanc ætatem uel mea uel notarii ſcripſi manu: nihil præſenti opere difficilius. Scripturus enim ad demetriadem uirgiem chriſti: quæ & nobilitate & diuitiis prima eſt in urbe roma ſi cùſta uirtutibus eius cōgrua dixero: iadaluri tawbor, ſi q. dam ſubtraxero: ne incredibilia uideantur: damnum laudibus eius mea faciet uerecundia. Quid igitur faciam? Quod implere nò poſtum: negare non audeo. Tanta eä uiauæ eius: & miſis iſigni: ſemniage, iu bêdo auſtoritas: i petédo fides: i extorquêdo pfeuerâtia. Nec, n. ut nouu: & ſcipiu: qddâ a me flagitaticius ingeni: i huius cemodi materiis ſæpe detrítu ê. Sed ne uocis meæ: p[u]irili parte deſit teſtimoni: i eius uiru tibus explicandis, cuius & inclyti oratoris utar ſententia ſpes magis laudanda eſt: q. res q[ui]q[ui] puellates annos fidei ardore ſuperarit: & inde cœperint ubi alias deſſe, perſectæ conſumatæq[ui]tùtus eſt. Sit procul ob treſtatio. Faceſtat inuidia. Nullum in ambitione ſit crimen. Iennoti ad ignotam ſcribimus, d[u]taxat iuxta faciê corporale. Alioquin iterior h[uius] pulchre ſibi cognitus eä, illa notitia, qua paulus apoſtolus ad colœntes multosq[ui] credètiu: nouerat: quos áte nò uiderat. Quátu: ſit ap[ro] me meritù, imo miraculù uirgis n[am]e: hic p[ro]æſtimari, q[ui] occupatus i explanatiöe têpli ezechielis, q[ui] opus i oibus ſcripturis ſicis uel difficillimum eä: & in ea parte delubri, i q[ui] ſca ſconq[ui]e & thymiamatis altare deſcribitur: malui parúp hoc uti diuerticulo: ut de alta: ri trafiré ad altare, & hoſtia uiuam placentem deo, ac ſine ulla macula æterna: pudicitia cōſecrarem. Scio q[ui]

ad impræcationem pontificis:flâmmeû virginale fanctû operuit caput.Et illud apostolica: tucis infigne ce lebratum fit.Volo autem uos omnes uirginem caftam exhibere xpo,quando aftitit regina a dextris eius in ueftitu deaurato circuâda uarietate,qua ueste polymita:& multa: uirtutum diueritate contexta;indutus fuit & iofeph:& regum quondam utebantur, filiæ, Vnde & ipfa Iponfa lætatur;& dicit.Introduxit me rex i cubicalum fuû,Sodaliuq respondet chorus. Omnis gloria filiæ regis intrinsecus.Sed & noſtra oratio dabit aliquid emolumenti. Equorum curſus fauore pernictor fit,Pugilû fortitudo clamoribus incitatur. Paratas ad plûm acies:tri:to: mucrones ſermo imperatoris accendit,lgitur & in opere p[]ſenti auia quidem ma[]ter[] plantauerunt.fed & nos rigabimus;& dominus incrementum dabit.Rhetog difciplina eſt ab auis & attavis,& omni retro nobilitate ornare quem laudes;ut ramog ſterilitatem radix ſecunda compenſet. & quod in fructu non teneas;mireris in trunco, Scilicet nunc mihi Proborum & Olibrorum clara repetenda ſunt nomina,& illuſtris Aniti fanguinis genus, in quo aut nullus, aut rarus erit qui non meruerit conſula- tum aut proferendus Olibrius uirginis noſtræ pater: quem immatura morte fubtraſtû roma congemuit. Vereor plura dicere, ne fanctæ matris uulnus exaſperem; & uirtutum eius recordatio fiat doloris inſaura- tio. Pius filius, uir amabilis clemens dominus; cuius affabilis: conſul quidem in pueritia, fed mo[]ge bonitate ſenator illuſtrior: felix morte ſua, qui non uidit patriam corruentem, immo ſoſlicior ſobole: qui demetria- dis pro auia nobilitatem inſigniorem reddit. demetriadis filiæ perpetua caſtitate. Ve[]g quid ago oblitus p[]poſiti? Dum admiror iuuenem laudau i aliquid bonorum ſæculog, cum in eo uirgo noſtra magis laudan da fit: hæ uniuerſa contempererit. q[] non ſe nobilem, non diuitiis p[]potentem; fed hominæ cogitarit. Incre diſibilis animi fortitudo, intra gemmas & ſericum, inter eunuchog & puellarum cateruas; & adulationem ac miniſteria familiæ perſentis. & exquifitas epulas, quaſi ample domus præbebat abundantia; appetitiffé e[]a ieuiorium laborem, aſperitatem ueſtium; uiſtus continentiam. Legerat enim domini uerba dicentis: Qui molibus ueſtuntur; in domibus regum ſunt. Stupebat ad conu: rlationem heliæ & ioannis bapſitæ: quo- rum uter[]z zona pellicela inſtrinxit;& mortificavit lombiuos. Alter uenifſe narratur in ſpiritu & uirtute heliæ p[]curior domini in utero prophetans parentis. & ante diem iudicii iudicis uoce laudatur. Annæ filiæ phanuelis mirabatur ardorem: quæ orationibus atq[]e ieniuiis uſq[] ad ultimæ ſeneſtutem in templo domino ſeruebat. Quatuor uirginium filiarum philippi defiderabat choq[]e, & una[] ſe illarum eſſe cupiebat; quæ pu- dicitia uirginali prophetiæ gratiam conſecutæ ſunt. His & huiuſcemodi cogitationibus p[]aſcebat animum: nihi[]l ita metuens q[]ui auia matre[]q: offendere. Quarum cum incitaretur exemplo: uoluntate & ſtudiis terre batur, non quo diſpliceret eis ſanctum propoſitum, fed q[] pro rei magnitudine optare id & appetere non au derent. Aetuabat chrifi tyruuncula. Oderat ornatum ſuum; & cum heſter loquebatur ad dominum. Tu no ſti q[] oderim inſigne capitis mei: hoc eſt diadema quo utebatur quaſi regina: & tantæ ducam imundituvie: ue lat p[]nemum mulieris menſnuatæ, Auiunt fanctæ & nobiles ſœminæ, quæ eam uidere, quæ norunt. quas de littore galliarum ad habitationem ſanctorum locorum hoſtium per africam compulit ſæua tempeſtas no- ōtibus & ſcreto: conſeu: tantum uirginibus dei, quæ in matris & auia: comitatu erant.nunq[]e eam linteami ne,nunq[]e plumag[]e exépla n[]o: puocant: hort[]e ſaciat[]q: ſecura beata martyr agnes: q[] ætate: uicit & tyranu[]; & ti- tuli caſtitatis martyr io coſecrauit. Neſcis miſera, neſcis cui uirgítatem tuæ debeas. Dudu[] inter barbaras ma- nus tremuſti, auia: matre[]q: moliret. Quid ultra differo: Cum iam nuptiæ appropíquaret dies, & futuro matrimonio thalamus pararetur; ſcreto: & abſq[]e arbitris, noct[]e: habens pro ſolatio: talibus fertur ſe armatſe conſilius. Quid agis demetrias? Cur pudicitia tanto pauore defendis: Libertate opus eſt & audacia. Quæ ſic in pace metuis, q[]d faceres in martyr io p[]petrado: Quæ tuq[]e uultu[] ferre n[]o potes, qu[]o ſultineres tribunalia p[]lec- toq[]e: Si te uiroq[]e exépla n[]o: puocant: hort[]e ſaciat[]q: ſecura beata martyr agnes: q[] ætate: uicit & tyranu[]; & ti- tuli caſtitatis martyr io coſecrauit. Neſcis miſera, neſcis cui uirgítatem tuæ debeas. Dudu[] inter barbaras ma- nus tremuſti, auia: matre[]q: finu & palis tegebaris. Vidili[] te captiu[]; & pudicitia tuæ n[]o tuæ ptátis. Horrui ſti trucés hoſtui: uultus; raptas uirgines dei gemitu tacito conſpexi[]t. V rbs tua quond[]a orbis caput romani populi ſepulchre: eſt; & tu in libyco littore exulé uig[]e exul ip[]fa accipies. Qu[]a habitura p[]nub[]a: Quo deduc[]e da comitatu; ſtridor p[]unicæ liguæ p[]cacia tibi ſeſcénina catabit. R[]upe mores o[]es: Perſecta dei dilectio foras mittit timor[]e. Aſſume ſcutu[] fidei, loricá iuſticiæ, galeam falutis; p[]cede ad p[]liu[], Habet & p[]udicitia ſeruata martyr iu: fu[]n. Quid metuis auia? Quid formidas parétem: Forſita & ipſe uelit q[]d te uelle n[]o credut[]. His & alis q[]pluribus il[]lamata ſtimulis o[]em corpis cultu[] & habitu[] ſæcularé q[]ui p[]poſiti fui ip[]ediméta piecit. Præ- tio[]a monilia & graues céibus uniones; ardételq[]e g[]emæ reddunt[] ferineis. Vili tunica iu[i]di: uiliori tegi: pal- lio; & ip[]erata auia: genibus repéte p[]uoluit: ſetu tatu[] merorisq[]e p[]læctibus q[]e eſſet oftendés. Obſtupuit ſa: ſta & grauis ſœmia alienu[] habitu[] in: p[]eſpiciés. Mater gaudio ſtabat attonita, utraq[]e ueg[]e n[]o credere q[]d ue- riu: eſſe cupiebat. Hæſit uox faucibus; & iter ruboré & palloré metuq[]e atq[]e l[]æticiá cogitatiúes uariæ mutab[]a tur. Succùbédu[]e é huic loco: ne qua narra[]ſ aggrediar q[]d dic[]e do minus ſacia. Ad explicáda i[]credibilis gaudii magnitudine & tulliái fluiuus exiccareſ i[]geni & c[]ôtortæ demoſthenis uibratæq[]e ſniæ tardius l[]aguidiuq[]e feren[]e. Quic[]q[]d p[]ot cogitare auis; q[]c[]d fermo n[]o p[]ot explicare: illo in t[]pe ſactu: audiuimus. Certati in ſcu: la neptis mater & filia ruu[]; uberti ſhere p[]gau: dacent[]e manu attollere; amplexariq[]e trepidanté; agnoſcere in illius p[]poſito menté ſua; & gratulari q[]d nobilé familiá uirgo uirgitate ſua nobiliore faceret; inueniſſe eam quod p[]pítaret generi; quod romanæ urbis cineres mitigaret, leſu bone quid illud in illa domo exultationis ſuit. Quaſi ex radice ſecunda multæ ſimul uirgines pullularunt; exemplumq[]e patronæ & dominæ ſecuta eſt clientium turba atq[]e famularum. Per omnes domos ſeruebat uirginitatis profefſio: quarum cum im- par eſſet in carne conditio unu: erat præmium caſtitatis. Parum loquor, Cúctæ per africam eccleſiæ quodá

exultauere tripudio. Non solú ad urbes:oppida; uiculofq:fed ad ipfa quocq: mappalia celebris fama penetra-
uit. Omnes inter africá italiáq: ifulæ hoc rumore repletæ sunt;& inoflenło pede longius gaudia cucurrite,
Túc lugubres ueſtes Italia mutauit;& ſemiruta urbis romæ mœnia priftinú ex parte recepere fulgoré;ppi-
tiú fibi æſtimantes deú in alúnæ conuerſione pſecta. Putares extictam gotthog manu;& colluuié p[ug]aru-
atq: ſeruog domini deſuper intonantis flumine conſidiffé. Non ſic poſt trebiam thraſumenum & cānas in
quibus locis romanog exercituum cæſa ſunt milla, marcelli primú apud nolam prælio:ſe populus rom-
nus erexit, minori prius gaudio ſtrata gallog agmía; auro redempta nobilitas;& ſeminarium romani gene-
ris í arce cognouit. Penetrauit hic rumor oriétis littora: & í mediterraneis uribus chriſtianæ gloria tríu-
phus auditus eſt. Quæ uirginum chriſti non huius ſe ſocietate iaſtauit: Quæ mater non tuum uliana bea-
tum clamauit uteq: Incerta apud infideles ſunt premia futuroq: plus interim recepifti uirgo: ḥ obruliti,
Quam ſponſam homis una tantú p[u]ince nouerit uirginem chriſti totus múdus udiuit. Solent miſeri pa-
rentes: & non pleni ſidei chriſtiani deformes & aliquo membro debiles filias quia dignos generos non iue-
niut; uirgítati tradere, tanti ut diciu uitrum: quáti margaritú, Certe q religiosiores ſibi uidenſparuo ſum
ptu: & q uix ad alimenta ſufficiat; uirgibus dato: o[em cenſum in utroq ſexu ſæcularibus liberis largiuntur,
Quod nup í hæ urbe q[dem diues ſecit p[]byter, ut duas filias in p[]poſito uirgiali inopes reliqueret; & aliogé
ad o[em copiam filioq luxuriæ atq: delitiis puideret. Fecerú hoc multæ (proh dolor) noſtri p[]poſiti ſemi-
næ, atq: utinam raq: eſſet exemplú quod qua[te] crebrius eſt; tanto iſtæ ſœliciores: quæ ne plurimage, q[dem
exempla ſeſtatae ſunt, ſerf & o[ium chriſtianog laude celebraſ: q[]cd fuerat nuptiis p[]paratum a ſanctá chri-
ſti finoride uirgini traditum, ne ſponſo fieret iniuria, ímo ut dotata priftinis opibus ueniret ad ſponnum, &
quod í rebus mundi pituq: erat; domestiq: dei ſuſtentaret inipiam. Quis hoc credat. Probam illa o[ium
dignitatem: & cunctæ nobilitatis in orbe romano nomen illuftrius; cuius ſanctitas: & í uniuersos ſeffuſa bo-
nitas etiam apud barbaros uenerabilis ſuit: quam trium liberog: probini: oligrii & probi: non fatigariu or-
dinarii confulatus: & cum incenſis direſtib domibus in urbe captuitas; nunc habitias uenúdare dic[]ſ po-
ſeffiones: & ſacere ſibi amicos de iniquo mamona: qui ſe recipient in a[eterna tabernacula: ut erubecat om-
nis eccleſiatici minifterii gradus: & caſſa nomía monachog emere prædia; tanta nobilitate uendente: Vit.
barbarog effugerat manus: & auuſſas de complexu ſuo uirgines ſleuerat; cum ſubito intolerabili: & quod
nunq timuerat; amantiflimi filii orbitate percutitur. & quali[]futura uirginis chriſti auia: ſpe futuroq: mon-
tiferum uulnus excepti, p[]bans in ſe uerum eſſe: quod in l[]yrico carmie: ſuper iuſt p[]conio dicitur. Si fræus
illabatur orbis, impauidum ſerent ruinae. Legimus in ſulume iob. Adhuc iſto loquente: uenit alius
nuncius. Et in eodem, Tentatio, ſiue ut melius habetur in hebraico; militia eſt uita hominis ſuper terram.
Ad hoc enim laboramus: & in ſæculi periclitamur militia: ut í futuro ſæculo coronemur. Nec miq[]b hoc de
hominibus credere: cum dominus ip[]le tentatus ſit. Et de abraham ſcriptura teſtatur q[]deus tentaverit eú,
Quam ob cauſam & apoſtolus loquitur; gaudentes in tribulatione & ſcientes q[] tribulatio patientiam ope
ratur: & patientia, p[]bationem: & probatio ſpem, ſpes autem non confundit. Et in alio loco. Quis nos ſepara-
bit a charitate chriſti: tribulatio, an anguſtia, an perſecutio, an fames, an nuditas, an periculum, & an gladium:
Sicut ſcriptum eſt. Quia propter te mortificamur tota die: æſtimati fumus ut oues occifionis. Et eſtiam hu-
uſcemodi homines cohortatur dicés. Qui ablaſtati eſt a laſte: qui auuſſi ab ubere: tribulationem ſup[]tri
bulationem expectate; ſpem ſuper ſpem. Non ſunt condignæ paſſiones huius temporis ad futuram gloriá-
quæ reuelabitur in nobis. Cur iſta replicauerim: ſequens ſermo monſtrabit. Quæ de medio mari fumané-
uderat patriam: & fragili cymbæ ſalutem ſuam fuorúq: commiferat crudeliora inuenit africæ littora. Exci-
pitur enim ab eo quem neſcias: utrum auarior an crudelior fuerit, cui nihil dulce præter uinum: & precú,
& qui ſub occafione partium clamentiflimi principis ſæuiffimum o[ium extitit tyrannorum, & ut aliquid
loquar de fabulis poetarum: quaſi orcus in tartaro; non tricipitè: ſed multoq capitum habuit cerberum: q[
]cuncta traheret; laceraret, hic matrum gremiis abducere p[]actas. negotiatoribus: & auidiffimis mortalium
ſyris nobilium puellarum nuptias uendere, non pupillag: non uiduaq: non uirginum chriſti inopie: parce-
re, magilq: manus rogantiú expectate q[]uultus. Hanc ſeram & charybdin: Sillag: succinctá multis cambus:
fugiens barbaros matrona ſuſtinuit, quæ nec naufragiis parceret; nec captuuitatibus fleſteretur. Imitare cru
delis faltem hoſtem romani imperii. Brénus noſtri temporis tantum quod inuenenerat tuti: tu q[]ris quod n[]
uenis. & miranſ æmuli (uirtus enim ſemp inuidiæ patet) cur tartag: ſecum pudicitiá tacita ſcriptiúe me-
cata ſit, c[]u & ille partem dignatus ſit accipe: qui totú potuit auferre: & hæc quali[]comiti negare non auſa ſit
quæ ſe intellige bat ſub nomie privatae dignitatis tyráno ſeruientem. Sentio me inimicoq: patere moribus
q[]adulari uidear clariflimæ & nobiliflimæ ſceminæ, q accufare non poterunt, ſi me ſcierint huculq: tæuif-
ſe. Necq[] enim laudaui in ea unq antiq[]tatem generis diuitiarú: & potentiæ magnitudinem uiro uiuente uel
mortuo, quæ alibi forſitá mercénaria ofone laudauerunt. Mihi p[]poſitum eſt iſto eccleſiáto laudaf au-
am uirginis meæ: & gratias agere, q[]uolútatem eius ſua adiuuerit, uoluntate, Alioq[]n cellula monaſterii: ui-
lis cibus: ueſtifq: contempta: & ætas uicina iam morti: breuiq: temporis uiatricum; carent omni affentatios
infamia. Deniq[] in reliquis partibus omnis mihi ſermo ad uirginem dirigetur: & uirginem nobilem: & no-
bilem: non minus ſanctitate q[]uæ genere, cuius quanto ſublimis magis aſcenſus eſt; tanto lapſus periculofior.
Illud tibi nata deo: præ omnibus unú. Prædicam: & repetens: iteruq: iteruq: monebo. Vt animu tuú facre:
lectionis amore occupes; nec in bona terra p[]eſtoris tui ſemétem l[]olii auenarúq: ſuſcipiase dormiente pa-
trefamilias qui eſt vois: ideſt animus deo ſemper adhaerens inimicus homo zizania ſuper ſeminet: ſe ſemp
loquaris. In noctibus q[]liui: qué dilexit anía mea: ubi paſcus, ubi cubas in meridie, & adhæſit aíá mea poſt te.

me ſuſeepit dextra tua. Illudque hieremæ: non laborauſequens te, neq. enim dolor i iacob: nee labor in il.
rael. Quando eras in ſæculo: ea quæ erant ſæculi: diligebas, polire faciem purpuriffo: & ceruſſa ora depinge,
reornare crinæ: & alienis capillis turritum uerticem ſtruere ut taceam de inaurum p[]cuis: candore margari-
tag[]rubri maris, p[]funda teſtantium, m[]faragdo[]g, uirore: c[]erauio[]g flamis: hyacintho[]g pelago: ad quæ ar-
dent & infaniunt ſtudia matronæ. Nunc autem qa. ſæculum reliq[]ſti: & ſeculo poſt bap[]tīmūm gradu: inſiſi
paſtum cum aduerſario tuo dicens ei. renuncio tibi diabole: & ſæculo tuo: & pompæ tuæ: & operibus tuis.
ſerua ſcedus quod pep[]gifiſt: & eſto confentiens paſtum: cuſtodiens cum aduerſario tuo: dum es i una huius
ſæculi ne forte tradat te iudicii: & de fuo aliq[]d ufurpaſſe coniunct, tradarit: minifto: qui ipſe eſt inimicus
& uindexi: & mittaris in carcerem: & in tenebras exteriores: quæ quanto a xpo uero lumine ſeparam, tan-
to nos maiori horror circundant: & n[]o inde exeas: niſi ſolus nouiſſimù quadrante: ideſt minimù quodq[]
deliſtum: quia & p[]ocioſo uero reddi ſutur fumus rationem in de iudicii. H[]æc dicta ſunt non in fauſto con-
tra te uaticinio: ſed pauidi cauti[]g monitoris ofſicio: ea quod in te quæ tuta ſunt, formidatis. Si ip[]ſus inquit
potestatem habentis aſcenderit ſup[]t te: locum tuu: ne dimiſeris, quali in p[]cinctu & i acie ſtamus ſemp[] ad pu-
gnam. Vult nos loco mouere hoſtis: & de gradu accedeſt: ſolidanda ueſtigia ſunt: & dicendum ſtaruit fu-
pra petram pedes meos: & petra refugium leporibus, p[] quo multi erinacios legunt animal puum & fugi: &
peccato[]g ſentibus p[]grauatuum. Sed ideo iefus ip[]nis coronatus eſt: & n[]ra dictæ portaui: & p[]nobis doluit:
ut de ſentibus & tribulationibus ſoemarum, ad quas dicitur: in anxiatibus & doloribus paries mulier: &
ad uis: conuerſio tua: & ipſe tui dominabitur: rolæ uirginitatis: & lilia caſtitatis nafceren[]. Vnde & p[]ſolus
paſcitur inter lilia: & inter eos: qui ueſtimenta ſua non coinquinauerunt, uirgines enim permanerunt: au-
dierunt: p[]ræceptum: candida ſunt ſemper ueſtimenta tua: & quali auctor uirginitatis & princeps loquiut
confidenter. Ego flo[]s cam[]p[]i: & lilium conuallium. Petra igitur leporum eſt: qui in perſecutionibus ſugiant
de cuïitate in cuïitatem, nec timent illud propheticum, perlit fuga a me. Montes autem excelfi ceruis: quo-
tum colubri cibus ſunt: quos educit puer paruulus de foramine quando p[]ardus & h[]ædus requeſt[]eſim
& bos & leo comedunt paleas: ut nequaq bos diſcat feritatem: ſed leo doceatur manſuetudinem. Reuerta-
mur ad propolitum teſtimonium. Si ſpiritus potestatem habentis aſcenderit ſuper te: locum tuu: ne dimiſe-
ris. Poſt quod ſequitur: quia curatio quiuſcere facit peccata maxima. Qui verificulus hunc habet ſenſum.
Si in cogitationes tuas coluber aſcenderit: omni cuſtodia ſerua cor tuum: & cum dauid canito ab occultis
meis munda me domine: & ab alienis parce ſeruo tuo: & ad peccatum maximù quod opere perpetratur: ne-
quaq: peruenies: ſed incitæna uitiorum ſtatim in mente ugulabis: & paruulos babylonios allides ad petra:
in qua ſerpentis ueſtigia non reperuntur: cauteq[]b: domino p[]mittes li mei non fuerint domini: tunc im-
maculatus ero: emundabor a delicto maximo: Hoc eſt quod alibi ſcriptura teſtaſ. Peccata patrum reddam i
filios: in tertiam & quartam generationem, ut cogitationes noſtras mentiſſe: decretum: non ſtatim puniat:
ſed reddat in poſteris, i. in malis opibus & in delicto[]g pleuerantia, quando p[]amos loquiſt ſup[]tribus & qua
tuor impietatibus illius & illius cuïtatis: n[]one aduerſabor eam: H[]æc curſim quali de prato pulcherrimo ſa-
d[]taq[]e ſcriptura[]g, paruos flores carpiſſe ſuſſicat: p[] comonitiſo: tui: & ut claudas cubiculum p[]ectoru:
& crebro lignaculo munias frontem tuu: ne exterminator ægypti in te locu: repiat: ſed priogenita quæ apud ægy-
ptios peunt: in tua mente faluen[]. & dicas cum p[]pphta: paratum cor meu deus: paratum cor meum cantabo
& p[]fallam: exurge gloria mea: exurge p[]falterium & cithara: quam affumere iube[]c & tyrus: multis p[]eccatoru:
conſoſa: uulneribus: ut agat pniam: & maculas pristinæ ſceditatis cum petro amaris lachrymis ablat. Ve-
rum nos ignoremus poenitentiam: ne facile peccemus. Illa quali ſecunda poſt naufragium miſeris tabula ſit
in uirgine integra ſeruetur n[]auis. Aliu[]d e quærere quod p[]dideris: aliud poſſidere: q[]ui n[]uq amiseris. Vnde &
apoſtolus caſtigabat corpus ſu[]t. & in ſeruitutem redigebat: ne alis p[]dicans ipſe reprobus inueniæ: corpo-
rit[]g ex p[]iona generis humani inflamatus arboribus loqueb[]aſ. Miter ego homo quis me liberabit de cor-
pore mortis huius: Et ite: Scio quia non habitat in me hoc eſt in carne mea bonum. Velle eni adiacet mi-
hiut faciam autem bonum nequaq. Neq[]b enim quod uolo bonu: ſed quod n[]olo malum: hoc facio. Et de-
nuo. Qui in carne ſunt: deo placere non poſſunt. Vos autem non eſtis in carne: ſed in ſpiritu, ſi tamen ſpiri-
tus dei habitat in uo[]bis. Poſt cogitationum diligentiſſimá cautionem ieu[]niorum tibi arma fumenda ſunt.
& canend[]u: cu dauid. Humiliaui in ieu[]nio iam meam, & cinerem tan[]q panem manducaui: & cum moleſti
erant mihi indubar cihic[]o. Eua p[]cibum eieſta: eſt de paradifo. Helias quadragita dieq[]e exercitus ieu[]nio
igneo curru rap[]i: in cel[]u. Moyſes quadraginta diebus ac noctibus: familiaritate & fermone dei paſcif. In ſe
ueriſſimù p[]bans quod dicit: Non in ſolo pane uiut homo, ſed in omni uerbo quod p[]cedit de ore dei. Sal-
uator generis humani: qui uiututem & conuerſationis ſue nobis reliquit exemplum: poſt bap[]tīmūm ſtatim
aſſumif[] & ſpiritu: ut pugnet contra diabolum: & opp[]ſum eum atq[]b contrit[]u tradat dilcipulis conculca[]u.
Vnde & apoſtolus loquiſt. Deus a[]ut c[]ôteret fathanam ſub pedibus n[]ris uelociter. Et tamé hoſtis antiquus
poſt, xl, dieq[]e ieu[]nui: p[]cibum molitur infidias, & dicit. Si filius dei es: dic ut lapides iſt[]i panes fiat. In lege mé
ſe, vii, poſt cl[]agorem tuba[]g, x. die menſis: totius gentis hebreæ ieu[]nium eſt: & extermiatur anima illa de po-
pulo ſuo: q[]ui faturitatem prætulerit continéſt. In iob ſcriptum eſt de dracone. Virtus eius in lumbis eius: &
fortitudo illius ſuper umbilicum uentris eius. Aduerſum iuuenes & puellas ætatis ardore hoſtis noſter abu
ti: & iſlammat totam natiuitatis n[]ræ. & implet illud i ofe[]c: oſes adulterátes quali chibanus corda e[]oq[]i dei
miſericordia & ieu[]nog[]e frigore reſtringitur. H[]æc ſunt ignita diaboli iaculat: ſimul & uulnerát & iſlámát.
Et a rege babylonio tribus p[]uerat, q[]u fuccédit fornacem, xlix. cubito[]g habens ipſe ſeptem hebdo-
madas ad p[]edit[]oem: q[]s dominus obſeruari iuſſerat ad saluté. Sed q[]uo i[]bi i[]g[]tus p[]ſem hab[]eſ q[]li filii hois im[]e-

fos mitigauit ardores;& inter camini æftuantis incendium docuit flámas calorem amittere; & aliud oculis
cominari aliud præbef tacti: sic & in animo uirginali:ro cæleſtii: & ieiuniogæ frigore:calor puellaris exti-
guiti;& in humano corpore angelogæ imperaſ conuerſatio. Quam ob rem & uas electionis de virginiibus
le dicit domini non habere p[]ceptu,qa contra naturam,imo ultra naturam eſt:non exercere; quod nata fi-
Interſicere in te radicem tuam:& ſola uirgítatis poma decerpere:neſcire thog[]æ:omnem iuoræ: horrere con-
taſtum;& in corpore uiuere fine corpore.Nec uero immoderata tibi iperamus ieuia, & enomè cibori ab-
ſtinentiá,quibus ſtatim corpora delicata frangunt[;& ante ægrotare incipiut: q[] fan[]tæc[]ouerſationis acere
fundamenta,philofophorumq[]uæ ſententia eſt, u[]b[]e[]o t[]a[]ſ & t[]a[]s ap[]e t[]a[]ſ u[]p[]e[]ro t[]a[]ſ κακι[]α[]ς ενα[]τι: quod latinus
ita potest ſermo reſonare moderatas eſſe uirtutes:excedentes modum atq[]uæ menſuram inter ſuita reputari,
Vnde & unus de ſeſtem ſapientibus, u[]b[]a[]d[]y[]a[]v[]a[]n[;]tideſt ne q[]d ait nimis. Quod tam celebre ſa[]ſt u[]ſt co-
mico quoq[]s uerſu exp[]ſum ſit. Sic debes ieuinare ut non palmites, & reſpirare uix poſſis, & comiſtu tuarum
uel porteris uel traharis manibus, ſed ut ſraſto corpiſ appetitu: nec in leſione:nec in p[]almiſis:nec i uiglisl
ſolito q[]d minus facias,leiuiniu non p[]erſecta uirtus: ſed cæteraq[]uæ uirtutu̇ ſ Fundamentum eſt, & ſandificatione:
atq[]uæ p[]udicitia, fine qua nemo uidebit deum,gradus p[]bet ad ſuma ſcandentibus,nec tamen ſi ſola fuerit:ui-
ginem poterit coronare, Legamus euangelium ſapienti: & ſtultatæ uirginum: qua[]s aliæ cubiculum ſpon-
ſi ingrediutur,aliæ bonogæ opeq[]æ:oleu̇ ſ non habentes:extinctis lampadibus excluduntur, Latus eſt ſup u[]eu-
nijs campus: in quo & nos ſæpe cucurrimus; & multoq[]æ, pp[]rii habentur libri: ad quoq[]æ te mittimus lec[]to:
nem ut diſcas q[]d boni habeat continentia & q[]d econtrario mali faturitas: Imitare ſponſum tuu, Etto auie
matriq[]æ ſubieſta. Nullu̇ niuoræ & maxime iuuenu: niſi cum illis uideas. Nullu̇ ſcias: quem illi neſciant. Sa[]tu
laris quoq[]s ſententia eſt: eadem uelle; & eadem nolle: ea demu̇ ſirma amicita eſt. Vt appeteres uirginitatem:
ut chrifi p[]cepta cognosceres, ut ſcires q[]d tibi expediret: quid eligere deberes, illag[]æ, te exempla docuerunt,
ſan[]ctæ domi il[]fruxit conuerſatio. Non iſiſ[] folum p[]utes tuu eſſe: quod tuu eſt, ſed eag[]æ quæ ſuam in te e[]p[]ſ-
fere p[]udicitia, & honorabilium nuptiæ, cubilic[]oq[]æ imaculati p[]cioſiſſimi germinauere te florem, q[]uæ p[]erſtos
aſſert fructus ſi humiliaueris te ſub potenti manu dei: & ſcriptum ſemper memineris, ſuperb[]is deus reſſit,
humilibus au[]t dat g[]i[]am, ubi autem g[]a: non opeq[]æ, reſtrituo: ſed donantis eſt largitas: ut, impleat: dicu[n]
apoſtoli. Non eſt uolentis nec q[]uæ currentis: ſed dei miferentis; & tamen uelle & nolle noſtrum eſt, ap[]ſumq[]æ
noſtru eſt: fine dei miſeratione noſtræ: non eſt. Eunuchogæ quoq[]æ tibi & puellatæ ac ſeruuloq[]æ mores ma[]ſis
eligantur: q[]æ uu[]ltuum elegantia, qa[]n in omni ſexu & ætate & truncatorum corpogæ uiolenta p[]udicita: ani-
mi confiderandi ſunt: q[]uæ amputari niſi x[]pi timore non poſſunt. Scurrilitas atq[]uæ laſciuæ: te p[]ſente non habeat
locum. Nun[]q[]uæ uerbum inhoneſtu[] audias: aut ſi audieris non iraſcaris. Perditæ mentes hoium uno frequen-
ter leuicq[]s fermone tentant clauſtra p[]udicitiá. Ridere & rideri ſæcularibus derelinque, gravitas tuam p[]oni
decet. Catoneq[]æ, illum dico cenforiu: & ueſtræ quondam urbis principem: q[]uæ extrema ætate gracæ ſſas non
erubuit cenfor: nec deſperauit ſenex diſcere. Et, M. Crafsum ſemel in uita ſua ſcrubit riſſis ſuclelulus. Fuerit il
la aſſe[]cata ſeueritas; & gloriam quærens auratq[]æ popularem Nos aſſe[]ctus & perturbati[]es qua[]diu in taber-
naculo corporis huius habitamus; & fragili carne circundamur: moderari & regere poſſumus: amputare n[]o
poſſumus, Vnde & p[]almiſta dicit: iraſcimini & nolite peccare. Quod apoſtolus diſſerens: fol inquit non oc
cidat ſuper iracundiam ueſtram: quia & iraſci hominis eſt;& finem iracundiæ imponere: chrifiari, Super-
ſuum reor te monere contra auaritiam: cum generis tui ſit & habere & calcare diuities: & apoſtolus docat
auaritiam eſſe idolorum cultum, dominuq[]æ, reſpondeat ſcifciti: magifter bone quid boni faciens uitam
a[]teman poſſidebo, ſi uis eſſe p[]erſectus: uade: & uende omnia quæ habes & da pauperibus; & habebis the-
faurum in cæli: & ueni ſequere me. Apoſtolici ſaſtigii eſt p[]erſectæq[]æ uirtutis uendere omnia: & pauperibus
diſtribuere: & ſic leuem & expeditum cum chrifo ad cæleſtia ſubuolare. Nobis immo tibi diligens credita
eſt diſpenſatio: q[]q[]uæ in hoc omni ætate omniq[]æ perſonæ libertas arbitrii reliſta ſit. Si uis inquit eſſe p[]erſeſus
Non cogo: non impero: ſed p[]pono palma: ofſtendo præmia: tuum eſt eligere ſi uolueris in agone atq[]uæ, certa-
mine coronari. Et confideremus q[]uæ ſapienter ſapientia ſit locuta: uende quæ habes. Cui iſta p[]ciuipiu[]tur: Ne-
pe illi cui dictum eſt: ſi uis eſſe p[]erſectus: non partem bonogæ tuogæ uende: ſed omnia. Cunq[]uæ uendideris q[]d
ſequit? Et da pauperibus: non diuittibus. non pp[]inquis: non ad luxuriam: ſed ad neceſſitatem. Siue ille facer-
dos ſit ſiue cognatus & affinis:nihil in illo aliud confideres q[]æ pauperattem. Laudent te e[]ſuriensium uiſera
non ruſtantium opulenta conuiuia. In actibus apoſtoloq[]æ quando domini niſi adhuc calebat cruor: & fer-
uebat recens in credentibus fides: uendebant omnes poſſessiones ſuas; & p[]cia eag[]æ ad apoſtoloq[]æ deferebant
pedes: ut ofſtendant pecunias eſſe calcádas: dabaturq[]æ ſingulis, put cuiq[]æ opus erat. Ananias & ſaphyra diſp[]
fatores timidii: imo corde duplici: & ideo condemnati: qa[]p[]o uotum qualiſi obtuleru[]t ſua: & non eiu: cui ſe
mel eu auouerant, p[]temq[]æ, ſibi alienæ ſubſtantiæ reſeruaueru[]t metuentes ſamæ, quam uera fides non timet, p[]
fentem meruere uendictam, non crudelitate ſniæ: ſed correptoſis ex[]e[]p[]lo. Deniq[]æ & apoſtolus petrus nequaq[]
impa[]ca[]t eis mortem, ut ſtultus philofophus calumnia: ſed dei iudicium, p[]p]petico ſp[]iritu annuiciat: ut po-
na duogæ hominu[]s ſit doctrina multog[]æ. Ex eo tempore quo uirginitati p[]petuæ confecrata eſ, tua n[]o tua ſut
imo uere tua, qa[]x[]pi eſſe cœperunt: quæ auia uiuente uel matre ip[]a[]ſæ, arbitrio diſpenſanda ſunt. Sin autem
obierint, & ſono ſan[]toq[]æ, requeuerit (cio enim hoc illas optare ut te habeant ſup[]ſtitem) cum ætæ maturior
fuerit, & uoluntas grauiu: firmiorq[]æ, ſententia, facies quod tibi uſi[]ſum fuerit, imo quod dominus impat, ic[]
tura nihil te habituram: niſi quod in bonis opibus erogaueris. Alii a[]dificent eccleſias, ueſtant parietes mat
morum cruſtis columnarum moles aduehant, earumq[]æ deaurent capita, p[]cioſum ornatum non ſententia,
ebore argentoq[]æ, ualuas: & g[]emis aurata diſtinguant altaria. Non rephendo: n[]o abnuo, Vnulſq[]æ, i ſenſu ſuo

abdetud meliusq[ui] est h[oc] facere;q[ui] repositis opibus ibubate.Sed tibi aliud p[ro]positu est,chriftu ueſtire in paupe
ribus,uisſitare i languentibus,palcere i eſurientibus,ſuſcipe in his q[ui] teſto idigent.& maxie i dometicis ſidei
virginuſ alere monaſteria,feruoq dei & paupeq ſpiritu habere curam,q diebus & noſtibus ſeruiuſ domiu
 tuoq in terra poſiti imitan[que] angeloq,conuerlat[em],& nihil aliud loquun[que] niſi quod ad laudes dei ptinet.
habentefq uiuſt[u] ueſtitu,his gaudent diuitiuq, q plus habere nolunti ſi tamé ſeruant,pp[ro]ſtitum. Alioq ni
 amplius deſiderant, his quæ neceſſaria ſunt;p[ro]ban[que] idigni.Hæc ad uirginem diuité & uirginé nobilem ſum
 locutus, Nunc tant[que] ad virgine[]o loquar[que],in non ea q[ui] extra te ſed in te ſunt conſiderans Præter p[ra]ſmoq & oſo
 nis ordinem,q[ui] tibi hora tertia,lextena,ad uelpeq media noſte & mane ſemp eſt exercéduq. Itatue quod
 horis ſanctam ſcriptura ediscere debeas,quanto tpe legere,non ad laboré; ſed ad delectat[em] & iſtruſt[em]\ aia.Cuq[ui] hæc finieris ſpatia,& flectuer te ad figenda genua ſollicitudo aiæ ſuſcitauerit,habeto lanæ ſenp
 in manibus, uel taminis police ſiela deducito, uel ad torquenda ſubtegmia in aiueolis ſuſa uertan[que], aliaruq[
 neta, aut i globum collige aut extéda compone; quæ texte ſunt reſpice, quæ errata rephende, quæ facienda
 coſtitue, Si tâtis operum uarietatibus fueris occupata.nun[que] dies tibi loki erunt, ſed quis aſtius tendatur ſo
 libus,ibreues uidebatur i quibus aliquid opis p[ro]termiſum n[ou] eſt. Hæc obferuæ & teip[am] ſaluabis & alias.
 & eris magiſtra ſaſte couerſatois,multaruq; caſtitaté lucrum tuum facies; ſcriptura dicéte; in deſideriis e[que]\ aia ocioſi. Nec iſcirco tibi ab ope ceſlandum e[que] deo pp[ro]tio nulla re idiges, ſed ideo cum oibus laboran
dum eſt, ut p[ro]ocſationem opis nihil aliud cogites:nifi quod ad domini ptinet ſeruitutem. Sípliciter loquar[
 Quaui oem ſenſum tuum i pauperes diſtribuas.nihil apud xpm erit p[ci]oſius.niſi quod manibus tuis ip[la]\ coſeceris, uel i uſps, pp[ri]os, uel in ex[plum] uirginum cæterarum, uel quod auiaæ matriq[ui] offeras; maiora ab
 eis i reſeſſo pauperibus p[ra]cia receptura Pene p[er]tii; quod uel p[ci]puum e[que].Dum eſſes paruala;& ſaſtæ & bea
 tæ memoriæ anaſtalius e[ps] romaná regeret eccleſia; de oriétis partibus hæreticorum ſæua t[é]peſtas ſimplici
tatem ſideiq apoftoli uoce laudata eſt polluere & labefactare conata eſt. Sed uir ditiſſimæ pauptatis; & apo-
 poſtolicæ ſollicitudin[que] ſtatim noxiuſ p[cul]it caput, & fíblantia hydrá ora compeſcuit. Et qa[que] uereor: i mo rumo
 re cognouin[i] in q[ub]ſdam adhuc uiuere; & pullulare uenenata plantaria; illud te pio charitatis affectu p[moné]\ dam puto; ut ſancti innocentii; ap[o]ſtolicæ cathedræ; & ſupradicti uiri ſucceſſor & filius eſt; teneas ſidem,
 nec p[ere]gringinam; quætus tibi prudens callidaq; uidearis; doctrinam recipias. Solent eni huiuſcemodi per an-
gulos muſſitare, & quaſi iuſticiá dei q[ui]ere; cur illa aia i illa eſt nata p[u]icia. Quid cauſæ extitit; ut alii de chrí-
tianis naſcan[que] parentibus; alii iter ſeras & ſæuſſilums nat[ö]es; ubi nulla dei notitia eſt. Cuq[ui] enim quaſi ſcor-
vionis iſt[que] ſimples quodq[ui] p[er]culeſt, ſe p[er]culato uulnere locuſ fibi ſecerit, uenena diffundút. Putaſne ſu-
fru[ta]n infans paruulus, & q[ui] xim m[em] rifu, & uultus hylaritate cognofcat, q[ui] nec boni aligd ſecit, nec mali dæ-
mone corripiſt, morbo opprimiſt regio, & ea ſuſtinet q[ui] uidemus ipios homies non ſuſtinere & ſuſtinere deo
 ſeruientes. Sin a[ut] huſuā humiliar[que] ego peccui, & educ de carcere aiam mea, & ille peccavit ut cæcus ex utero nafce
 reſan parentes eius, & cætera his ſimilia. Hæc ip[ia] & ſeelerata doctría olim in ægypto & oriétis partibus
 uerlabaf, & nunc abſcondite q[ui] ſi in ſoueis uiperag[que] apud p[la]roſq[ui] uerlaſ, illaruq[que] parti[ui] polluit puritatem, &
 q[ui] hæreſtario malo ſerpit in paucis; ut p[uen]iat ad plurimos. Qua[que] certus ſum; q[ui] ſi audieris; non recipias. ha-
 bes.n.apud deu magiſtras, qua[que] fides norma doctriæ eſt. Intelligis q[ui] doquor? Dabit, n. tibi deus i oibus in-
tellec[t]u. Nec ſat[ati] aduerſum ſeuſilimá hæreſim, & multo his neqora q[ui] dixi, reſponſioné ordis flagitab[is], ne
 non tant[que] p[hu]biſſe uidear, q[ui] comouiluſe, c[ui] p[le]ſentis opis ſit iſtruere uirginem; n[oh] hæreticis reſpondere. Cæ-
t[em] omnes fraudulentas eoq[ui], & cuniculos q[ubus] nitun[que] ſubuertere ueritatem; i alio ope deo adiuuát[e] ſub-
 uertimus. Quod ſi uolueris; p[rm]pte libenterq[ui] mittemus. Vltroneas.n.aiuſt putere merces; & p[cia] faciliſtate
decreſſit; q[ui] ſemper in raritate maiora ſunt. Solet iter p[la]roſq[ui] eſſe certamé utu[rum] ſolitaria; an c[ui] multis uita
 melior ſit: Qua[que] prior p[er]ſer[que] q[ui]dem ſecundæ ſed in uiris q[em]dem periculosa eſt, ne abſtraſt[ia]b hominum fre-
 quentia ſordidis & impus cogitationibus pateant, & pleni arrogantiæ, & ſupercilii c[ui]ctos deſpiciat, arméq[
 lingua] ſuas; uel clericus uel aliis monachis detrahendo. De q[ubus] reſt[iff]ime dicitur. Filii hominu[] dentes eo[
 rum arma & fagittæ; & lingua eoq[ui] gladius acutus. Quanto magis in ſeminis, qua[que] mutabilis fluctuan[ſq]
 ſententia, ſi ſuo arbitrio relinquatur, cito ad deteriora delabitur. Noui ego in utroq[ui] ſexu per nimiam abiti
 nentiam, cerebri ſanitatem in quibuſdam ſuſſe uexatam. Præcipueq[ui] in his; qui in humeſtis & frigidis habi
 tautuernt cellulis; ita ne ſcirent, quid agerent, quo ue ſe uerterent, quid loqui; quid tacere deberent. Certe
 ſi rudes ſæcularium litterarum; de traſatibus hominu[] diſertog[que] q[pp]iam legerint; uerbolitáte ſolam diſcút
 abq[ui] notitia ſcripturaq[ui], & iuxta uetus elogium; cum loq[ui] neſciant; tacere non poſſunt; docentq[ui] ſcripturas;
 qua[non] intelligunt; & c[ui] aliis perſuaſerint; eruditog[que] fibi aſſumút ſupercilium prius imperitog[que] magiſtri;
 q[ui] doctorum diſcipuli, Bonum eſt igitur obedire maioribus; parere perſectis; & poſt regulas ſcripturarum;
 uita e[ſu]a ſ tramité ab aliis diſcere; nec præceptore uti p[er]ſimo, ſ[pr]æſumptiöſa ſua. De talibus ſeminis & apo-
 ſtolus loquitur; quæ circuſeruntur omni uento doctrinæ; ſemper diſcentes; & nun[que] ad ſcientiam ueritatis
 peruenientes. Matronag[ui] maritis a ſæculo ſeruienti[ui] tibi confortia declinent[que]; ne follicitetur auiſ; & audias;
 q[ui] uel maritus uxor[ui] uel uxor locuta ſit uiro, Venenatæ ſunt huiuſcemodi confabulationes. Sup qua[que] dæ-
nationem ſæcularem uerſum aſſumens ap[o]ſtolus ſecit eccleſiaſticu[], Corrumpunt mores bonos confabula-
tiones p[er]ſimæ. Cuius iambici metq[ui] dum uerbum ſeruat ex uerbo; nequaq[ui] expreſſit latina tranſlatio, Gra-
tuæ ſeminæ; & maxime uiduæ ac uirgines tibi comites eligan[que]; qua[que] p[ra]bata eſt couerſatio; ſermo modera,

283

tus:ſancta uerecūdia. Fuge laſciuiam puellazæ: quæ ornant capita, crines a fronte demittut; cutem poliunt utunſ pigmentis: aſtrictas habent manicas: uel ſtimenta: fine ruga; ſoffocſo; crifpantes: ut ſub nomie uirginæ li uendibilius pereant. Mores enim & ſtudia dominaſ; plærūc; ex ancillazæ & comitù moribus judicant. In la tibi ſit pulchra: illa amabilis: illa habenda iter ſocias: quæ neſcit eſſe ſe pulchra: quæ negligit formæ boni & pcedens ad publicu non pectus & colla denudat: nec pallio reuoluto ceruices aperit: ſed quæ caelat faciés & uix uno oculo: quæ uiae neceſſarius eſt patente iſrediſt. Dubito an loquar? Sed ueli: nolim: qa crebro fitidicé dum eſt: non quo hæc in te timere debeam: quæ iſta forſitá neſcias: nec unq audieris: ſed quo per occalioné tui cæteræ p[]monendæ ſint, Cincinatulos pueros & calamiftratos: & peregrini muris olentes pellicula: de q bus illud arbitri eſt, n[]o bene olet q[] ſemp bene olet] qualiſa qual[]da peſtes & uenena pudicitiæ uirgo deuiterit ut taceam de cæteris quoq iportuna uilitatio: & ſe ifamat & alias: ut etiam ſi nihil mali p[]petref: tamen hoc ſit uel maximu malu fruſtra patere maledictis: & morſibus ethnoſo. Nec hoc de oibus dicimus, ſed de iis quos eccleſia ip[]la rephédit, quos iſterdu abiſcit. In quos n[]onuq[] poqæ & p[]ſbyteroqæ cenſura deſauiut, ut p[]pe periculofius ſit laſciuis puellis ad loca religionis, q[] ad publicu p[]cedere, quæ uiuut in monasterio, & quar[]u ſimul magnus eſt numerus: n[]unq folæ, n[]unq fine matre p[]cedunt. De agmié colúbæ, crebro accipiter una ſeparat, qua[] ſtatim iuadat & laceret: & cuius carnibus & cruore ſatureſ: Morbidæ oues ſu[]u relinquit gregé & lupoq[]æ faucibus deuorant. Scio ego ſanctas uirgines quæ diebus peſtis, p[]pter frequentiá populoqæ pedem domi cohibent, nec t[]uc egrediunt, quando maior eſt adhibenda cuſtodia: & publicu penitus deuandi[]t. An te annos circiter, xxx, de uirginitate iuera[]da edidi libr[]u in quo neceſſe fuit mihi ire contra uitia: & p[]pter inſtrucl[]oem uirginis, qua[] monebá diaboli iſidias patefacere. Qui fermo offendit plurimos, dum unulq[]o in ſe itelligens quod dicebat: non quali[]s monitorem libenter audiuſt: ſed quali[]s criminatoræ ſui operis aduerſus eſt. Verútamen q[]d p[]ſuit armasse exercitú reclamanti[]t: & u[]ulnus conſciæ dolore monſtraſſe. Liber ma net[]hoies p[]terierut. Scripſi ad plæraſc[] uirgines ac uiduas σπουδα[]σωα & q[]cuid dici poterat: in illis op[]ſulis deſloratum eſt, ut a ſuperfluo eadem a nobis repetant, aut n[]unc p[]termiſſa plurimú noceant. Cere[]tæ beatus cyprianus egregium de uirginitate uolumé edict, & multi alii tam latino fermo[]e[]q[]o græco: olim gentium I[]ſis atq[]æ linguis præcipui in eccleſiis agminis uita laudata eſt. Sed hoc ad eas pertineat: quæ neſdu elegerunt uirginitatem: & exhortatione indigent, ut ſciant quale ſit: ut eligere de beat. Nobis leſta iuenda ſunt, & quali[]s inter ſcorpiones & colubros incedendú, & accinctis lumbis, calciiatis pedibus, & apphénis ma nu baculis, iter per iſidias huius ſæculi, & inter uenena faciamus, po[]ſiſumq[]o, ad dulces iordanis peruenire aquas: & terram repromiffionis ítrare, & ad domu dei ascendere, ac dicere cu propheta. Domie dilexi deco[]rem domus tuæ: & locu habitationis gloriæ tuæ. Et illud. Vnam peti a domio hanc reqramut iuhabitem in domo domini oibus diebus uitæ mea. Fcelix illa confiá, & beata virginitas, in cuius corde p[]ter amoré xpi, q[]æ ſt ſapientia, caſtitas patientia, atq[]æ iuſticia, cæteræq[]b[]ui tutes nullus alius uerſatur amor, nec ad recor[]dationem homis aliquando ſuſpirat, nec uidere deſideratique cum uiderit nolit dimittere, Sanctum uirg[]ui num, p[]poſiſum, & cæleftis angelorúq[]æ familiæ gloriam quarúdam non bene ſe agentiu nomé infamatiqu[]bus aperte dicendú eſt, ut aut nubant, ſi ſe non po[]ſunt continere, aut cōtineant, li nolút nubere. Digna res ríſu, imo planctu, iſcedentibus dominis ancilla uirgo procedit ornatior: ut pro nimia conſuetudine qua in comptam uideris domina[] ſuſpiceris. N[]onnullæ ſeparatæ & ab[]ſo[]q[]b[]arbitris quaerunt hoſpitia, ut uiuant licen[]tius, utan[]ſ: balneis, faciantq[]o, quod uolunt: & deuient conſcientias plurimaq[]æ. H[]æc idemus & patimut: & ſi aureus númus affuſlerit inter bona opera reputamus. Finem iuŋo principio: nec ſemel monuſſe conten tus ſum. Ama ſcripturas ſanctas, & amabit te ſapientia, dilige eam, & iuera[]bit te, honora illam: & amplexa[]bitur te. H[]æc monilia in p[]eſtore & in autibus tuis hæreant, nihil aliud nouerit lingua, niſi chriſtum, nihil po[]ſit ſonare: niſi quod ſanctum eſt. Auiæ tuæ tibi ſemper ac matris in ore dulcedo uerſetur. Qua[]q[]e imita[]tio forma uirtutis eſt.

Inciſpit alia epiſtola ad demetriadé ſub nomie hieronymi inſcripta de uirgitate & uita perſecta.

N
ota q[]a p[]læriſq[]æ hæc epiſtola dici[]e non eſſe hieronymi: ſed alicuius pelagianiſtæ eo q[]u nimis bo-
num naturæ & libeg[]æ p[]dicet arbitrium, Beda p[]ſbyter dicit eam eſſe iuliani eius hæretis ſcclato-
tis in libro de gratia dei contra eundem iulianu. Nos plæraq[]b[]ui huius epiſtolæ ab auguſtino nou-
mus eſſe rephenfa tanq[]æ gratiæ dei aduerſantia. Vnde & ſulpica[]ſ illam a pelagiano perſcriptam
ſicut ip[]ſe ſcribit in epiſtola ad iulianam demetriadis matrem: quam ob hoc ip[]ſi libello ſubdidimus. Conti-
net tamen multa falutaria monita: & coíter ſp[]exemplaribus ſub nomine hieronymi habeſt inſerta: i[]deq[]b[]æ
nos illam inſcripſimus.

S
I ſumu ígenio pariq[]æ fretus ſcia: officiuſ ſcribèdi facile me implere poſſe crederé: tamé tam arduu
hoc opus ígredi: fine magno difficultatis timore n[]o poſſem, Scribendú eſt enim ad demetriadé
uirginem xpi: uirginé nobilem; uirginem diuſté; & q[]d his maius eſt: ardore fidei nobilitaté diu-
tialq[]æ calcanté. Quá utic[]æ pro tam ilignis admiratione uirtutis: ut laudare oibus facile ita docet
difficile eſt. Cui eni o[]ro deſſe poſſit, in eius laude celebranda, quæ ſumu loco nata, i[]fumu is obibus delinſiq[]æ
nutrita, tat[]is t[]acq[]b[]uius huius uitæ blandim[]etis uelut tenacif[]ilimis quib[]udam irretita uinculis ſubito eu-
perit, cu[]tæq[]b[]a ſimul corporis bona animi uirtute mutauerit, quæ florem adhuc ip[]ſum neuntis ætatis, quo-
dam fidei gladio, ideſt uolutate ſucciderit, & crucif[]igens cum x[]p[]o carnem ſua uiau, ſanctáq[]b[]o hoſtá facraue-
rit deo, ac nobilif[]ilimis ſanguis poſteritaté uirgittatis amore contemp[]erit: Prona aút & facilis dicendi uitæ et

["quam ipfa ubertate materie cursum oronis accendit.Sed alio nobis magis itinere pargendum eſt, qbus ppo\nſium eſt, inſtitutionem uirgis, non laudem ſcribere, nec tam paratas iam uirtutes eius exprimere q paradas:\nmagilq reliquā ordinare uitam. q ornare pſterita. Eſt aŭt difficillimū, cū eius perſona facere, i qua cupiditas\nmagi diſcendi eſt. tatusq perſectionis ardor: ut ei quaſlibet pſecta doctrina, par eſſe uix poſſit. Memit enim\nreſeq meminit quas mūdi opes, gloriq, p[er]ſuerit, qbus uoluptatibus renunciuerit: quas deniq contépſe\nrit uitae p[er]ſentis illecebras, Et ideo cōtenta non eſt cōi hoc mediocriq genere uiuendi, & q facile ipfa multo-\nrum ſocietate uileſcat. Nouī aliqd & iuſitatum reqrit p[er]cipuī, ac ſingulare quoddam flagitat, nō minus cō-\nueratōem ſuam: q couerſionem uſt eſse mirabile. In ſæculo nobilis: apud deu cupit eſſe nobilior. Tam p[er]cio-\nſa reqrit in moribus: q cōtemp[lit] in rebus. Hunc itaq tam deuote mentis ardor[em], hanc tātæ perſectōis ſit.\nquod unq fatiabit flumē iſenit? Quæuis aliquādo oronis, quæ copia tantū exprimere uerbis poterit. q[ui]tum\nparata eſt uirgo rebus ipſere? Nobis uero donāda eſt uenia: q ad orandū domini tabernaculum, ſecūdum ui\nres noſtras munus offerimus. Nec ueremur ne temere ſcribendo, ad tantæ nobilitatis uirginem: ultro nos\nmoribus tradamus ſuidiæ. Scribimus, n. petente ſanctæ matre eius, iimo iubente idq a nobis tráſmarinis lit\nteris miro cū defiderio animi flagitante, quæ facile oſtendit, quo ſtudio, q[ui]taq cura i filia germé cæleſte plá-\ntauerit: dum illud tam ſollicite cupit ab aliis irrigari. Remoti ergo a temeritate, & ab ambitione liberi, p[ro]\nſito iſudemus op: nec de mediocritate diffidamus ingenii, quod credimus, & fide m[er]ſis, & merito uirgis ad-\niuari. Quotiens mihi de iſtitutione moq, & ſanctæ uitæ couerſione dicendū eſt, ſoleo primo humanae na\nturae uim qualitat[em] c[um]ſtrare, & q[ui]d efficere poſſit oſtendere: ac iam inde audiétis a[ui]um ad ſp[es] incitare uir\ntutu ne nihil p[er]ſit ad ea puocari aliqué: quæ forte ſibi impoſſibilia eſſe p[er]ſenſerit. Nunq enim uirtutum uiā\nualem ingredi: niſi ſe ducamur comite. Siq[ui]dem appetendi ois conatus perit: conſequendi deſperatione.\nQuem ego exhortationis ordinem cum in aliis quoq opuſculis tenueri, tamen hic maxime obferuandum\nputo, ubi eo plenius naturæ bonum declarari debet, quo inſituenda eſt uita perſeſtior, nec tanto remiſſior\nſit ad uirtutem animus ac tardior: q[ui]to minus ſe poſſe credat, & dum quod inſeſſe ſibi ignorat id ſe exiſtimat\nnon habere. Proſerenda ſemper in notitiam ea res eſt, cuius uſus deſideratur, & explicandum quicquid bo-\nnum natura poteret: cum quicquid poſſe p[er]batur, implendum eſt. Hæc iſitur prima ſanctæ ac ſpiritualis ui-\ntæ fundamenta iacitum, ut uires fuas uirgo agnoſcat, quas tum demu[n] bene exercere poterit: cum eas ſe ha\nbere didicerit. Optima enim animi ictitamenta ſunt cum docetur aliquis poſſe, quod cupiat. Nam & in bel-\nlo ea exhortatio maxima eſt: eaq plurimum auſtoritatis habet: quæ pugnatorem de uiribus ſuis admonet.\nPrüm itaq debes naturæ humanæ bonum de eius auſtore metiri: deo ſcilicet qui cum uniuera mundi &\nquæ intra mundum ſunt opera bona & ualde bona ſeciffe referatur. Quanto putaſ p[er]ſantiorem ip[er]um ho-\nminem ſecit, p[er]tuer quem omnia etiam iſtelligitur illa condidite? Quem dum ad imaginem & ſimilitudiné\nha ſibi ſubſiſte mira[que] eſſa faceret: quaſe eſſet factorum oſtédit. Deide c[ui]b ſubiecit ei uniuera a[ia]lia. c[ui]b etiá\ncōſtituit eoq dominu, q[ui]el mole corporis, uel iuiri magnitudie, uel armis dentiū, multo valétiora hoie ſe\ncerit declarat: q[ui]to pulchrius ſit ho ipſe cōditus, que uel ex hoc uoluit naturæ ſuæ iſtelligere dignitaté, d[u] for\nque tamre iuſticiæ dominus uolútariu eſſe uoluit, nō coactu, & ideo reliqit e[ui] in manu c[os]ſilii ſui. P[o]ſuit: an\nque tamre iuſticiæ dominus uolútariu eſſe uoluit, nō coact

deo placent? Vnde autem illis bona, nifi de naturæ bono? Et cum ifta quæ dixi, uel omnia in uno; uel fingu
la in fingulis hri uideamus. Cum oium natura una fit, exemplo fuo, fibi inuicem oftendunt omnia in omn
bus eſſe poſſe: quæ uel omnia in omnibus, uel ſingula in ſingulis inueniæ. Quod ſi etiam fine deo honie
oftendunt, quales a deo facti ſint; uide quid chriſtiani facere poſſunt, quorum in melius per chriſtum in
ſtructa natura eſt: & qui diuinae quoq gratiæ iuuantur auxilio. Age iam ad animæ noſtræ ſecreta uenio
mus. Seipſum unuſquicb attentius reſpiciat, interrogemus quid de hoc ſentiant p[]p[]p[]riæ cogitationes ſerant
ſniam de naturæ bono ipfa ſconficæ. Inſtruamur domelico magiſterio & animi & mentis bona non altunde
magis quæq[], q[] ab ipfa mente diſcamus. Quid illud obſecro eſt quod ad omne peccatum aut erubecimus,
aut timemus, & culpá facti nunc rubore uultus, nunc pallore monſtramus, ac trepidáte animo, etiam in mi-
nimis delictis teſtem effugimus, ſconficæ remordemur, ediuſo autem in omni bono læti, conſtantes inter
p[]idi fumus, idq[] fi occulte[] ſult, palam etiam fieri cupimus & uolumus, nifi q[] teſtimonio fibi eſt ipfa natura,
quæ hoc ipſo declarat bonum fuu quo ei malum diſplicet; & dum tantú in bono opere confidit quid foli
eam deceat oftendit? Hinc illud eſt, quod frequenter carnifice occulto, in auſtorem ſceleris conficentia tor
menta deſeuient, & latentem reum ſecreta mentis poena p[]e]quitur. Nec ulla poſt culpam impunitatis lo-
cus eſt: dum fit reatus ipſe ſupplicium. Hinc eſt, q[]e contrario innocens etiam inter ipfa torméta ſruitur c[]
ſcientiæ ſecuritate, & cum de poena metuat de inocentia gloriatur. Eſt enim inq[] in animis noſtris naturalis
quædam (ut ita dixerim) ſanctitas quæ uelut in arce animi p[]ſidens, exercet mali boniq[] iudicium, & ut hon
tis, reſticq[] actibus fauet, ita ſiniftra opera condémat, atq[] ad ſconficæ teſtimoniú, diuſeras partes domelica
quadam lege diuicudat. Nec ullo, p[]r]ſus ingenio, aut fucato aliquo argumentoq[] colore decipit. Ipius nos co-
gitationibus ſideliffimis & i[]tegerrimis ſane teſtibus: aut arguit; aut defendit, huius legis ſcribens ad rota
nos meminit apoftolus; quam omnibus inſitá: uelut in q[]b[]uldam talibus cordis ſcriptam eſſe teſtatur. Cum
enim inquit, gentes quæ legem non habent, naturaliter quæ legis ſunt faciunt, huiuſmodi legem non habé
tes, ipſi fibi ſunt lex, q[] oftendunt opus legis ſcriptum in cordibus ſuis teſtimoniú reddente eis ſconficæ e[]og[]
& inter ſe inuicem accuſantiú cogitationum aut etiam defendentium. Hac lege uti ſunt omnes, quos inter
adam atq[] moy ſe ſancte uixiſſe atq[] placuiffe deo, ſcriptura commemorat. Quoq[] tibi exempli cauſaliq[]
pp[]onédi ſunt; ut facile intelligas q[]tum ſit natura bonum: cum eam legis uice docuſſe iuſticiam, p[]h]aeris.
Abel primus hanc magiſtra ſecutus ita dominú, p[]meruit, ut dum ei offretret hoſtia, t[]a grate ſacriſcium e[]us
acceptum deo fuerit; ut fratrem in uiuidiam concitaret. Quem iuſtum in euangelio dominus ip[]e] c[]omo
rans breuiter p[]ſectionem eius exſp[]oſuit, Omnes enim iuirtut[]us ſpecies uno iuſticiæ nominem continen[]t. Bea
tum enoch ita placuiffe deo legimus, ut eum ex medio mortaliú raperet; & in m[]uło c[]ofumatum de mundi
habitatione tranſſerret. Noe iuſtus in generatione ſua: & p[]ſectus aſſeritur, cuius ſanctitas eo magis eſt admi
rabilis: quo toto p[]r]ſus a iuſticia declinante m[]uło; ſolus iuſtus inuentus eſt: nec ab alio ſanctitatis quaſi
exemplú ſed ipſe p[]buit, & ideo totius orbis iminete naufragio; ſolus ex omnibus meruit audire. In[]tra tu &
domus tua in arcam: quia te uidi iuſtú in generatione ifta coram me. Ante deum autem ille iuſtus p[]batur
q[] corpore ſanctus eſt & corde, Melchídech facerdos dei legitur; cuius meritum facile ex hoc intelligi p[]
q[] multo poſt futuq[] domini ſacramétum: ante ſignauit ac ſacriſcio panis & uini myſteriú corporis & lan
guinis exſp[]iſt ac ſacerdotii ſui typo x[]pí ſacerdotum figuravit; cui a patre dicitur: tu es facerdos in a[]ternum
ſecúdum ordinem melchídech. Nam & benedicit abrahá principem patriarcha: q[] per c[]ircuſionem pa-
ter iudæoq[] per ſidem gentium: illius ſignatíſime oftendit figuram: q[] per ſidem ſua iudæis donait bene
dictionem: & gentibus. Loth quoq[] ſancti noe iuirtutem ſecutus; inter tot peccárium exempla iuſticiam n[]o
reliquit; & ut illum totius m[]uło exemplum non uicit, ita hoc tota illa in qua habitabat regione peccantéri
tra multitudinis uitia: tenuit ſanctitatem, qui (ut beatus apoftolus petrus a[]t) iuſtú & auditu iuſtus erat; &
ter p[]essímos poſtus: mala eoq[] & oculis aduerſabatur & auribus: atq[] ideo ſimili e[]mpleo; ut ille diluioſi
hic eſt ereptus ícendio. Quid abrahá amicum dei: quid íſaac & iacob memoré? Quam perſecte impleuerut
domini uoluntatem: uel hinc poſſúmus æſtimare q[] familiari quadam & p[]cipua dignitate: e[]og[] ſe deum uo
luit nominari. Ego ſum inquit deus abrahá: deus i[]aac; & deus iacob, hoc nomé méu ſempiternú & mem
oriale in generatione generationum, loſeph fidelis domini famulus a puero tribulationibus magnis iuſtus
oftenditur; q[] primú a fratribus iſmahelitis in ſeruú addictus eſt; ab e[]g[] uenditus: a quibus ſe uiderat adorá
dum: deinde ægyptio domío traditus ſemper tamen ingenuæ animæ tenuit dignitatem; docuſtq[] exemplo
fuoi; & ſeruos liberos in n[]o peccando: non c[]oditionem cuiq[] oſſeſe: ſed mentem. Hic quæſo remorare pa[]
liſper; & caſtum a[]um ſollicite urgo confidera, C[]o[c]upíſcitur a domina ſœmina adolecens: nec ad concupí
ſcentiam reuocatur. Rogat; & fugit: Vna hac in re & blanditur & ſupplicat, quæ in c[]æteris imperabat. Ama
tor dei: mulieris amore non uincitur. Caſtum a[]um nec ætas adolescentiæ permouet: nec diligens auſton
tas. Contempta frequenter domina p[]p[]iores adolescenti íſidias tendit. In ſecreto ac, fine teſtibus manu in
pudens ap[]henditiac p[]c]atioribus uerbis hortat: ad crimen. Nec quidem hinc uincitur; ſed ut uerba uerbis
ita res rebus refert. Nam q[] frequenter rogatus negauerat: n[]ucom comp[]henſus aſtringitur, & ante q[] illud e[]uan
gelicum diceretur; q[] uiderit mulierem ad concupíſcendam eam: iam m[]œcchatus eſt eam in corde fuo, ille
n[]o aſpectu ſolum ſed ip[]o pene complexu puocatus a ſœmina; ſœminá non c[]o[c]upiuit. Caſtatis iuirtutem
hucuſq[] mirata es. Nunc reſpice benignitatem, Prius q[] p[]pheta diceret; unuſquicb malitiam p[]xim[]i fui non
reminiſcat: in corde fuo: ille pro odio reddidit charitatem; & cum uideret fratres fuos: ímo inimicos ex fra-
tribus. C[]uq[] ab eis cognolci uellet; dilectionis aſſe[]ctus pro dolore: teſtatus eſt. Deoſculabat ſingulos: & iri
guis fleſtibus pauentiú colla perfundens; odium fratrum charitatis lachrymis abluebat, quos t[]a uino patre

q mortuo:germano femp dilexit amore.Nec recordatus eſt illum;in quo ob necem fuit deieſtus lacum nò 185
coġitauit addictam germanitatićpœſed p malis bonȗ retribuens:apoſtolicȗ pceptum ſub naturæ adhuc
lege compleuit.Quid de beato iob dicam famoſſimo illo athleta dei,q poſt direptas opes: & funditus de-
leta p[rimonia poſt filioq ac filiag unu ſubito interitȗ ad ultimȗ,pprio contra diabolum corpe dimicauit
Auferunf omnia q[uæ extrinſcus poſſidebat:& extranea bona repente decidut:ut magis ppria clareſcant.
Omniibus p[erſus uelut idumentis exuſ:ut expeditius & fortius nudus triumphet,& hoſtem quem ſerendo
damna ante ſupauerat;ruſus tolerado fupplicia deuicat,De quo tale ipſius domini teſtimoniȗ eſt.Nungd
conſideraſt p[ueq meum iob:Non eſt.n.ſimili ei q[ui in terris,Homo fine quærela:uerus dei cultor: abſi-
nens ſe ab omni malo.Nec ȋmerito.Semp enim(ut ipſe ait)tanq[ui tumentes ſup ſe fluctus timebat dominȗ
& p[entia eius pondus ferre non poterat:nec audebat aliquando conténere:quem ſemp adſe credebat, di-
cebat[.Securus ſum,non poterat:nec reſpendit me cor meȗ in omni uita mea.Qui ante q[ui dominus inimicos
p[ecipet eſſe diligendos:dicere poterat.Si in malis inimici mei gauiſus ſum:ſi dixi in corde meo: benefaſtum
eſt.Nec dum euangelicum illud fonuerat:omni petenti te:tribue:& iam ille dicebat,Si exire p[erſus ſum ino
pem ianuam mea:ſine uiatico,Nondȗ legerat illud apoſtoli;domini quod iuſt[u] eſt.& æquum:ſeruis p[ſtate,
& confidens clamabat ad dominȗ.Si ſeruo nocui:ſi ancillam læſi:omnia tu p[is domie,Prius q[ui idem apoſto-
lus p[iceret;idiuſibus non ſublime ſape:neq[ui ſpare in certo diuitiag:ſic habuit ille diuitias ut ſe alibi diu-
tem eſſe monſtraret.In diuitiis inq[ui non confidebam:nec i lapide p[cioſo.Et hoc non uerbis tantum:ſed ipſis
quoq rebus p[bauit,dicebatq[ui ſingula,Dominus dedit,dominus abſtulit:ficut domio placuit;ita p[actum
eſt,liſt nomen domini benedictȗ i ſæcula,Nudus exiu[i of utero m[ris mea:nuſus redeam illuc.Quo.n.affe
du p[oſſideamus aligd:deumur:cum id amiliſus,& cupiditatem fruendi,carendi dolor p[dit: quem qui
carendo non habuit:neq[ui in ſruendu habuit cupiditatem,O uiq[ui ante euangelia euangelicum,& apoſtolicȗ
anto apoſtolica p[cepta diſcipulum apoſtoloq:qui apiens occultas diuities natura: & in mediȗ p[erſens:ex ſe
gd omnes p[oſſimus oſtendit,docuſq[ui ſit ille theſaurus animæ quem nos ſine uſu p[oſſidemus: & q[ui
p[er ſolumus:nec h[re nos credimus.Poſt multa quæ de natura diximus:etiam ſanctoq[ui exemplis bonȗ
eius oſtendimus:ac p[bauimus.Et ne econtrario ad ipſius culpam p[tinere p[uteq[ui aliqui iniq[ui fuerent: ſcri-
pturaq[ui utar teſtimoniis:ſi q[uæ p[ecantes ubi crimine ſoluntatis grauant:non excufant neceſſitate naturæ:
in geni[le legimus.Symeon & leui fratres confu[mauerunt iniq[tatem ſuam ex ſuoluntate ſua,Ad hieruſalem
dominus locutus eſt.P[ropter quod ipſi dimiferunt uiam meam:quam dedi ante p[aciem eoq[ui: & nò exaudie-
runt uocem mea:ſed abierȗt poſt ſuoluntatem cordis ſui mali,Ac rurſus idem p[pheta.Et p[eaſcalis deoq[ui
non exaudiſtis uocem eus:ui: & in mandatis illius: & i legitimis:& in teſtimoniis eius ambulare noluſtis. Per
eſa[iam quo p[pphetam dominus locutus eſt.Si uolueritis:& audieritis me:quæ ſunt bona terræ:manducabi-
tis.Si autem noluertis:iaudieritis me:gladius uos confumet.Et rurſum,Omnes uos occifione decide-
tisqa uocui uos;& non exaudiſtis;locutus ſum;& neglexiſtis;& feciſtis malum ante conſpectum domini:
& quæ nolem[ba elegiſtis,Ip[eoq[ui dominus in euangelio ait.Hieruſalem hieruſalem quæ occidi prophe
tasi:& lapidas eos:qui ad te miſſi ſunt:quotiens ſolui cœg[raſ filios tuos:quemadmodu gallina congregat
p[ullos uos;ſub alis:& noluſtis,V bi uelle uidemus;& nolle eligere;& refutare:ib[ui non uis natura; ſed liber-
tas i[teLLigiti.Voluſtatis plena ſunt utriuq[ui teſtamenti ſolumia:q[bus tam bonȗ eſſe;q[ui malum ſuoluntarium
p[emfer aſtribiſt:quæ nos modo breuitatis cauſa omittimus:maſime c[ui ſiamus te ſacræ lectioni deditam:
de ipſo uberius fonte potare,Neq[ui uero nos ita defendimus naturæ bonȗ:ut eam dicamus malum non poſ-
ſe facere:quam utiq[ui boni ac mali capacem etiam p[ſitemur.Sed ab hac eam tantu[modo iniuria u[dicamus:
ne eius uitio ad malum uideamur impelli:q nec bonȗ fine uolútate faciamus uel malum,& q[bus libeg[ui eſt:
unum ſemp ex duobus agere:cum p[emfer utriuq[ui p[oſſimus,Vnde.n. alii iudicaturi ſunt,alii iudicandi, niſi
q[ui eadem natura diſpar uoluſtis eſt.& qa[que c[ui omnes idem p[oſſimus diuerſa faciamus;&taq[ui ut hoc i[pm clari
us lucere p[oſſit:alia exempla ſunt p[erenda,Adam de paradifo eiicif:enoch de mu[dافي p[ro
utro domi-
nus libertatem arbitrii oſtendit,Vt.n.placere potuit ille q deliq[ui ita potuit peccare iſte;q placuit.Non eni a
iſto deo aut ille puniri meruſſet:aut hic eligi:nili uterq[ui utriuq[ui p[otuſſet.Hoc de cayn & abel fribus : hoc
etiam de iacob & eſau geminis i[teLLigendȗ eſt,Ac ſciendȗ ſolam uolútatem c[am eſſe;q i natura eadem me-
rita diuerſa ſint:& ſodomog[ri crimia loth ſanctitas iudicauit.Nec illud eſt paru[u] argumentȗ ad p[bandu] na
tura bonu[q] illi primi homíes per tor annog[ui p[atia abſq[ui ulla admonito[e legis fueru[t:non utiq[ui q[ui deo ali-
quando creaturæ fuæ cura nò fuerit:ſed qa[ le talem p[iebat hominȗ feciſe naturam ut eis pro lege ad exer-
ceu[nndam iuſticiam ſufficeret,Deniq[ui q[ui recetioris adhuc naturæ uſus uiguitt:nec humanæ r[oni uelut qua[
dam caliginem;longus uſus peccandi obduxit:ſine lege dimiſſa eſt natura,ad quam dominus nimiis iam ui
uiſtis obrutam:& quadam ignorantiæ rubigine iſectam;lima legis admouit;ut huius frequenti admonitione
exp[olireſt;& ad ſu[u] p[oſſet redire ſulgorem,Neq[ui uero alia nobis c[à difficultatem quoq[ui benefaciendi faci[t:
longa conſueto uitiog[ui quæ nos iſecit a paruo:paulatiq[ui per multos corrupti annos:& ita poſtea obliga-
tos ſibi:& addictis tenet;ut uim quodamodo uideaſ habere naturæ,Omne illud tempus: quo negligenter
eſdotuſſeſt ad uitia eruditi ſumus;quo mali etiam eſſe ſtuduimus:c[ui ad incitamenta neq[tiæ inocentia pro
ſtultitia ducereſt;n[u]c nobis reſiſtit;contraq[ui nos ueni: & nouam uolútatem impugnat uſus uetus. Et mira-
mur;cur nobis per ocju[q] atq[ui deſidias neſcientibus etiam q[ui ab alio ſanctitas conferaſ;q nullam conſuettudi
nem boni facimus;c[ui malu] tam diu didicerimus.Hæc de naturæ bono curſim;q[ui in alio opere dicta ſint:
q[ui deo nobis faciendȗ fuit;ut tibi planiorem uiam ad p[erſe[am iuſticiam ſterneremus: quam eo facilius
cuurre p[oſſis;quo in ea nihil asp[ex;q]inihil inacceſſibile eſſe cognoueris.Nam ſi etiam ante leg[eg,ut diximus.

Q

& multo ante noſtrí ſaluatoris aduétum iuſte qdam uixiſſe;& ſancte referanç, qto magis poſt iuſtrationé
aduentus eius, non id poſſe credendú eſt, q iſtructi per xpi gram. & í meliorem hoiem renati ſumus, q ſan-
guine eius expiati:atq; múdati:illiuſq; exemplo ad perſectam iuſticiam ícitati, meliores illis eſſe debemus, q
ante legem fuerú, meliores etiam q fuerú ſub lege dicente apoſtolo, peccatú in uobis iam non domíabiſ?
Non eſtis, n, ſub lege ſed ſub gſa. Et quoniam ſufficienter de his ut puto; diximus; núc ínſituamus perſeſa
uirginem: quæ ex utroq; ſemper accenſa; & naturæ ſimul & gſæ bonú moq; ſanctitate teſtet. Prima iſtut
uirgis cura: prímuq; ſtudiú ſit; ſcire uolútatem domini ſui; & qd ei placeat; qd ue diſpliceat; diligenter inqre-
re; ut ſecúdu apoſtolum rónabile deo reddat obſequum, totúq; uitæ ſuæ curſum ex eius poſſit ordinari. Inia-
Impoſſible eſt, n, ei quenq placere: cui qd placeat ignorat, fieriq; poteſt; ut etiam obſequendi uoto oſſendat
q quomodo obſeq debeat; ante non didicit. Et ut maius eſt, uoluntatem domini facere q noſſe; ita prius eſt
noſſe q facere. Illud, n, merito præcedit; hoc ordie, Vnde propheta dicit. Et tu ifrael noli ignorare. Et beatus
paulus. Qui aút ignorat; ignorabit, itemq; alibi. Propterea nolite fieri iprudentes; ſed iſtelliges; quæ ſit uo
lútas domini, Initiú obedi entiæ eſt qd præcipiæ: uelle cognoſcere. Et pars eſt obſeq; didicite; qd facias. Sci
to itaq; í ſcripturis diuis; per quas ſolas potes plenam dei intelligere uoluntatem; próhiberí qdam: præcipti q;
dam; concedi alíqua; non nulla ſuaderi. Prohiben: mala; præciptútur bona; concedútur media; perſecta: luo-
dent. In duobus illis quæ priori loco ſunt; peccatú omne concludiſt. In utroq; n, dei contineſ; iperium; & nò
ſolum præcipere; ſed & prohibere íp[]m iubentis eſt. Generaliter náq; oibus mandaſ iuſticia: quam ſaluator
in euangelio breuiter qdem; ſed pleníſſime cóprehendens ait. Quæcúq; uiltis ut faciant uobis hoies bona;
hæc & uos facite illis. Hoc eſt; ut nihil mali íferamus alii; & præítemus omne quod bonú eſt, q, ga ſolumus
hoc ab aliis in nos utrúq; ſeruari. Hæc fina æquo iure præcepti uniuſros tenet: nec ulli omnino tranſgre-
di liceti; quod omnibus imperatú eſt; apertuſq; contemptus dei eſt; uel facere prohibita; uel iuſſa non facere.
Duo uero reliqua quæ ſequitur; quoq; unum conceditur; & ſuadef aliud; í noſtra poteſtate dimíſſa ſuntut
aut cum minori gloria conceſſis utamur; aut ob maius præmium etiam ea, quæ nobis perſima ſunt relípa-
mus. Concedútur qdem nuptiæ, carníu ſus & uní, ſed hog; oium abſtinentia conſilio perſeſtiori ſuadef.
Ad uirgítatis honorem pertinet licentia nuptiag; & eſcaq; idulgentia uirtutem abſtinentiæ clariorem ſa-
cit. Contemſtili ſirgo coniugú licitú tibi prius q contemnereſ maioris ñmii amore flagrants; uoiiſtu deo
non íperatam; ſed laudatam uirgítatem, & conſilio apoſtoli legem tuam ſecíſtí latiorem. Certamis ingreſſa
campú; non tam laborem curlus; q brauiu íuſtoriæ cogitatiſt. Legeras credo illud euangelicum de perſpetu
caſtitate præconíu; & ípſius te domini ſermo ad amorem ſeruandæ uirgítatis accenderat; q petri ſuper hoc
fniam íp[]ra rei magnitudie ac difficultate laudauit; & uolútaris ſpadonibus regnú calegó, pmittens ait. Qui
poteſt capere capiat. Rem itaq; tam magnam; non ípero; non ipono; ſed offero, neq; quęq; ad hoc cogo; ſed
puoco. Quaſq; de uiris tantú ſonare uideaſt; non ſolis tamen uiris; ſed æqualiter utriq; ſexui uirgítatis palma
pmittuſt. Et apoſtolus de uirgibus præceptú qdem ſe dicit non habere dei; ſed dat conſilium. Dicit itaq; An
experimentú qritis eius, q in me loqitur xps; Perſectionis iſtur ſerua confiſiú, beatitudinem ſpális aggreſſa
ppoliti; ſerua generale mandatú. Dixi; idéq; núc repeto. In cauſa iuſticiæ omnes unú debemus; uirgo; uidua;
nupta; ſúmus; medius; & ímus gradus; æqualiter iubenſ íplere præcepta. Nec a lege ſolufi; q ſupra legem fa-
cere pponit. Quinímo nullus magis illicita uitare debet; q reſpuit; quæ licebat. Nec q[]ſq; ita ſe mandata
pollicetur úplenda; ut ille q amore perſectionis ſupra mandata conſcendit, & dum amplius ſtuit ſacere; q
p[]ceptú eſt ofſtendit minus ſibi p[]ceptum eſſe. q potuerit. Deinde q tantæ ſe obedi entiæ p[]ſiteſ; ut etiam con
filium diuinú libenter audiat; quomodo non debet audire p[]ceptú; illa, n, res perſectiòs eſt; íſta neceſſitatis.
De uirgitate dí; q poteſt capere capiat, de iuſticia non dí q poteſt facere faciar, ſed ois arbor: q[]quæ non facit
fructum bonú excideſt, & in ignem mitteſ. Conſidera q[]to; q[]tú a coſilio diſtet íperiú, lbi aliquos excepit; hic
generaliter omnes comprehendit, lbi præmiú proponit; hic poenam, lbi iuítat nt facias; hic niſi feceris com-
minaſ. Hæc igitú optima rône diſtinguens; aiauerte qd ofſeras; aiauerte qd debeas, ímo qa utrúq; iam de-
bes; & uirgítatem qua[]tú ultro obtulíſtí deo; & iuſticiam qua[]tú ípſe præcepit; integrú utrúq; perſolue. Ille ſeruus
domio placet; q ita aliqd ultro operis exercent; ut tdam eſt; íperata perſiciat, q non facit aliud pro alio; ſed
utrúq; nec mutat; ſed addit obſequum. Nec te eag; exempla decipiant; quæ ſibi in ſola caſtitate plaudeſtes; ut
poſt luas uolútates eant; dei uolútatem abiiiciuſt, quæ perpetuæ caſtitatis bonum; non cú iuſticia ſed pro iu-
ſticia ofſerre uolunt, & in compenſatione peccatoq; præmiu uirgítatis annumerant; atq; pro præmiu ipuni
tatem petunt; uel certe ipudentiori uecordia coronandas eſſe ſe putant; & in regno calegó, caſteris præferen
das; quæ ſibi tranſgreſſione mandatoq; aditum clauſere calegó. Non ois xps(inq)t q dicit mihi domine do-
mine; ítrabit in regnum calegó, ſed q facit uolútatem patris mei; q in cælis eſt; ípſle intrabit in regnú calegó.
Meminerint íſtutas uirgines a ſponí ianuis repellendas dicendú eis neſcio uos. Illíſq; iungendas eſſe, de quí-
bus dominus ipſe ait. Multi dicent mihi in illa die; domie domie; nonne in nomíe tuo dæmonia eiecimus,
& in nomíe tuo uirtutes multas fecimus? Et tuc confitebor illis. Amen dico uobis neſcio uos. Difcedite a
me omnes; q[]p[]eramini iniq]tatem, Tibi uero longe eſt alia uia igrediendum; quæ ſæculi amoe calcato ſem
per cogitando quæ dei ſunt; apoſtolicam te exibere uis uirginem; quæ tam ſpiritu ſancto; iq corpore domi
ni p[]ſtolaris aduentú; & animæ tuæ lampadi ſanctoq; lugiter opeq; infundis oleu; & ſapientibus iucla uirg-
nibus in ſponí obuíæ præpararis. Fugienda tibi lata uia eſt; q multoq; ad mortem euntiú comitatus teni-
& ad uitam æternam anguſtí illius itineris quod pauci reperiunt; callis tenendus eſt. Depoſuíſtiam impedi
menta uel maxia; & omne q[]c[]uid a ſpiritalis uitæ curſu uel retardat, uel reuocat, prima ſtatim converſione
uicíſtí, Repuſtí co[]iugú iuoluptatem; poſteritatis curam; illecebras delitiag; ſæculi pompam; diuitiag; cupi-

dinem. Et cum paulo potes dicere. Mihi mundus crucifixus eſt: & ego mundo. Cuius tale principiū eſt, qua 286

lis debet eſſe perſeſto: Hanc mihi tu uirtutem: hunc alium etiam in reliqs aſſeræ: ui mentis: qua uitiorū
occaſiones depulifi, uitia nunc ipfa reſpue. Orneſt moſe: ſanctitate uirgitas: & perſeſtum gradu: uitæ perſe-
ſto ſub ſequeaſ. Certe ſi ſæcularis uita tibi placuſſet: dares operam: neqſ te diuitiis: nequis corporalibus or-
nametis: nequis reſe: oium copia & honore pcedederet. Et nunc quoniam diuerſitas ſtudii diuerſam uitam de-
ſiderat, cura nequis te in bene uiuendo tranſicendat: nequis moſe: ſanctitate ſuperet: neqſ tibi in uirtutibus
pſeratur. Et in illis quæ ante diximus: non erat tuu: ut tu aut omnes uiceres: aut nemo te. Cūcta: n. illa foris
petuſt: & q[ui]cquid aliunde ſperatur: alienuē eſt. Hæc uero in tua potestate ſunt: & uere: ppria: quæ non extrin-
ſecus ueniunt: ſed in ipſo corde generantur. Illa: n. nec omnis q[ui]rit uinenit: nec q[ui]uenit ſemper tenet. ut
ea comodare: ita & eripere: caſus potet. Hæc aŭt & ois qui q[ui]rit uienit: & qui uuenerit: eripti ſibi nuñq[ui] timet.
Iſta: n. ſola bona ſunt: quæ ſine uoluntate nō ſuenimus aliquado nec perdimus. Habes ergo hic: per quæ me
rito ponaris aliis: imo hic magis. Nam corporalis nobilitas atq[ui] opulenta: tuoq[ui] itelliguntur eſſe non tua.
Spiritales uero diuities nullus tibi: p[er]ter te: conſerre potet. In his ergo uere laudada. In his merito caeteris p[er]
ferenda es: quæ nifi ex te, & in te eſſe non poſtunt. An ſola iſta uita eſt. quæ certam e[n] no habeat de proſectu.
& in qua unuſquifq[ui] hoc tatum debeat permanere: qua: cœpit, nec ullo augmenti deſiderio ad maiora con-
tédat, & cum in oibus mudi ſtudiis p[er]ſectu non fatiétur homies, hic tatum cœpiffe ſufficiet: Feruentiffimi i
terrenis. frigidiffimi in cæleftibus ſumus, & ſummà in rebus paruis exhibentes alacritatem: ad maiora tor-
peſcimus. Conſiderare p[er]det. q[ui]tus ſit ſeruor in ſæculo: qua cura ſingula quæq[ui] ſtudia hoium quotidie ad p[er]
ſeſiora nitatúr. L[ar]um ardent null[us] prorius ætate extinguitur: imo ut ſæcularis auſtoris utar ſnian[ia]p[ra] ma-
gis ætate inflammatq[ui] Delitiat[ia]: amor ilatiabiles eſt: expleri neſcit honoq[ui] cupido. Celerem habituræ res ſinſe:
ſine fine q[ui]runtur. Nos diuinam ſapiam: cæleftes diuities: imortales honores pigra quadam diffimulatione
negligimus: & ſp[u]ales diuities: aut ne atrigimus q[em]dem: aut ſi leuiter deguſtauerimus: cōtino nos putamus
eſſe fatiatas. Aliter nos ſeuina ſap[ia] ad ſuas iuitat epulas. Qui edunt me inq[ui]t adhuc eſurient: & q[ui] me bibit.
adhuc ſitient. Nullus unq[ui] talibus expleſ: epulis: nec aliquando pati[de] ſatietate faſtigium. Tanto unuſq[ui]s
capatior: tanto auident erit: q[ui]to inde plus hauferit. Dominus in euangelio bt[ia]t[ia]q[ui] eluriunt, & ſitiant iuſti-
ciānioniam ipſi aduabatútur. Vult: n. eſurire nos hic ſemper ac ſitre iuſticiam: ut in futuro iuſticiae retribu-
tione fatiemur. Conſideranda uis ipſa uerboq[ui] eſt: & ita nobis deſideranda eſt iuſticia: ut in fame: uel ſiti: ci-
bus deſiderat: ac potus, & hoc in cōſe oibus eſt dicendum: his q[ui] imortalis uitæ p[er]miæ deſiderant, iam tuu eſt
aſſimare q[ui]tum aio p[er]ſtare debeas: quæ maioris præmiis deſiderio plus facere p[er]ſoſuſi: q[ui] ſuel alios neceſſe e[n].
Apoſtolus definiens xpi uirginem: longe eam ſeparuit a nupta: & diuerſis ſtudiis: ſingularitatis meriti: cō-
iuqiis: diuſit. Innupta inq[ui]t & uirgo cogitat quæ dei ſunt: quomodo placeat deo: ut ſit ſanctæ corpore &
ſpiritu. Quæ aŭt nupta eſt: cogitat quæ ſunt mudi: quomodo placeat uiro ſuo, quæ corpoſ & p[er]ſitu uel
eſt: nec in membris nec in mente deliquit. Delinquere aŭt non in cauſa caſtitatis tantum eſſe potet: ſed etiā
in quacuſq[ui] parte iuſticiæ. Quauius: n. uirgo corpore, uirgo ſit p[er]ſitu. & nihilominus aut manibus, aut oculis
aut auibus peccat, aut lingua: quomodo corpore ſanctæ dicenda eſt: Deinde ſi uel odio ſecta: uel iuidia: uel
auaritia: uel iracūdia: ſit: qu[ui] p[er]u obtinet ſanctitatem: Et ſi nupta quæ amore coniugii cogitat qu[ui] placeat
uiro ſuo q[ui]tum liberis reliquat, q[ui] uariis mudi aſtricta curis, rarius ad uoluntatem dei reſpicit, tam de pecca
tis excufare ſe nō potet: q[ui]d faciet uirgo, quæ ſoluta ab omnibus huius mudi i[ped]imentis ac libera ſcholam
quádam caſtitatis iſgreſſa eſt: Si uis itacq[ui] p[er]ſoſi tui magnitudinem æq[re] moribus: & per oia deo copulari: fi
leue ac fuæu iug[ui]x p[er]u ſuauius tibi leuiviſq[ui] uis facere: nunc maxime in beata uita curam ipende: nunc ſtude: ut
calentem recéris ſidem conuerſionis nouus ſemper ardent accendat, & in tenera adhuc ætate facilius ſanctæ
coſuerlatōis uſus iſoleſcat. Quicq[ui] de ſi primu iſtitueris: hoc máebit, & ad initioq[ui] tuoq[ui] regulam reliqua uita
decurret. Finis i[mi] p[er]ſo exordio cogitandus eſt. Qualis ad illum ultimu diem peruenire cupis: talis nunc iam e[n]
conare. Conſueto eſt quæ aut uitia: aut i[ped]tutes alit, quacq[ui] in his plurimu ualeſt: cum q[ui]bus ab ineúte ætæ
tetimul creuerit. Optimi ſunt ad iſtitutōem moq[ui] primi quiq[ui] anni. Habent: n. i[mi] ſe l[et]um quoddam & mol
lequod facile formari q[at] atq[ui] ad arbitriu uolentis trahi: & i[mi] cunct[us] ſere rebus citius aſſueſcif omne quod
teneq[ui] eſt. Nouellas adhuc & uix firmæ radicis auſbucſulas: dum ad omnem duſtum ſequaces ſunt, in q[ui]libet
partem fleſti facile eſt, quæ natura p[er]luq[ui] curate cito ad arbitrium colentis corrigunt. Tenera adhuc &
p[er]iæ ætatis aliaſi: fine labore domari ſolent. Quanto citius a uagandi libertate diffueta ſunt: tanto facilius:
uel colla iugo: uel frenis ora iſueſcunt, ipſa quoc[ui] ſrag[ui] ſtudia teneris melius iſerunq[ui] igaeniis, idq[ui] penitus in-
harez[em] ſenſibus ſolet: quod prius ſederit in mente. Hoc idem plurimu etiam in bene uiuendi rōne ualeſt: du[n]
adhuc mobilis eſt ætasi: & auius duci facilis: exercenda boni conſueto: & iug[ui] meditatōe confirmanda eſt.
Occupandu[n] eſt optimis rebus ȋgeniuius: & ſanctæ coſuerlatōis uſus altius iſerendus eſt. Tunc uero ad perſe-
ſtionis faſtigium auius aſcendit. & longe conſueto diſbene beneficio utiſt ad beneuiuendi facultatem, & i[ped]tutes
fuas ipſe etiam miratus ſecu quodámodo i[mi] ſe putabit natum eſſe: quod didicit. Reſpice obſecro q[ui]tum ad te
ſanctitatis auia miq[ui] expectát quæ cum te quaſi nouu: & iuſſtre quoddam lumé generi ſuo natu: eſſe putat:
nunc in te ſolam oem[mi] curam animi tranſtuleruſt: & p[er]ſoſiti tui curſum miſris ſtudiis ac ſauro ſuccédut. Cūq[ui]
ipſe te ad honestatem moq[ui] ab ȋeunte ætate formauerit: nunc a te uinci cupiunt. tuacq[ui] uiectoriam ſuam laude
eſſe putant. Quacq[ui] egreſſa erga deu fides in p[er]ſſione tua maxime claruit: cu[u] te i[m]am nuptiis præparatam: iſi-
mulatq[ui] aliud uelle didiceruſt: mira continuo aſſenſus celeritate: ad id q[ui]delegeras: cohortatæ ſunt. & trepidá
p[er]ſatæ ſniam uolútatis ſuæ auſctoritate firmaueruſt: tuuq[ui] uotu[n] coē feceruſt. Quæ c[ui] multos fuoq[ui] i altiffi-
mo dignitatis gradu uiderit: de nullo ita ut de te aliquado l[æ]tatae ſut. Nihil, n. t[em] magnu nihil tam p[er]claq[ui] in
compandam.

Q. II

quoç uiderat. Sola qppre pſtitifti generi tuo:quod longa retro ætate non habuit. Licet ediderit uirilis fexus memorabiles confulatus:& ampliflimi ordis ſtatus iſtibus influstris familiæ noíæ fruequës adierit.nihil unç tamen i genere uro hoc tuo honore fuit pſtantius:q noñ corpali aluo:fed i libro memoriae ſmortalis ſiſtus eſt.Cú expeperit illi theatrales toto orbe plausus miraç acclamádi conſpiratçie ſignia confulú merita lætú uulgis expſſerit:longe tamé tui honoris eſt gloria maior:q gaudi in cælis fecit:angelíſc. læticia. Per te.n.n. non retriculæ locupletanç:fed alunç uirgies xpi.Nô uenator & auriga ditanç:fed ſuſtentanç paupes xpi. Ad cò. ſulatú eog: diuerſæ totius orbis puicixæ(ad quas domus uiræ potéria extendiç)pegrias feras:& ignota alialia tranſmiferu:q crudelis arenæ ſolú uel fuo uel hoium fangüe credere poterat:Ad te uero electæ quæq: uirges mittunç:qç tu p[ci]oſiſſimú munus offeras deo: tuoq exéplo ad ppetuá puoces caſtitatem:nô tibi led tecum deo ſeruituras. Hæc p[ſ]ſſionis tuæ gloria rumore celebri uulgata eſt p cùctos:& ita ad cüberſioné tuá tous exultauit orbis:ut qd præ igenti gaudio uix adhuc hoíes credere poterat:id ſemp uideanç optaſſe. Multum his initiis,multú famæ tuæ odore ſuſpéſi:òes miſe de te nefcio qd audire defiderat.Et q p[ſ]ſſionis tuæ co- gnouere uirtuté:núc cüberſatiòis expeſtát.In te núc puta cútoq ora oculoq cüberos:& ad p[ſ]ſaculum uitæ tuæ totú confediffe mûdu.Caue ne p te tantog animi offendanç:nec minus in te uieniantig requirit. Vex qd ego tecu de hoibus ago.eorúq de te expeſtatòem ad cohortatòem tuam traho.Deus ip[ſ]e oium re- etor ac dominus:cú omni angeloge militia certamen tuú expeſtat,tibiq contra diabolum dimicanti parat æternitatis coroná & cæleſte p[mi]ú ícitamentú uiſtoriae facit.Huic tanto p[ſ]ſectaculo:uide quem alium, quâ debeas offerre uirtutem:& certaminis magnitudinem de expeſtantiú dignitate metire.Hæc tibi itaqi i hoc agone ſubeúdi p[ci]pua cura fit:hic primus accinſtus íternitòis bellú uirture deuincere;& aduerſum diaboli caſtra in oíæ p[ſ]cepta dei iurare:nec tantúmodo declinare utita:fed iuſſa compleere.Neg.n.tibi ſufficit a ma- lis ocioſam eſſe:li ocioſa fueris a bonis:cú lex dei duplici mádatog, genere diſticta ſit,& mala p[hi]bens:bona iperat:atq ab utraq: parte contemptú ſuú uetet.Non.n.ille ſeruus contempſit dominum q p[hi]bita fecerit. fed q & iuſſa non fecerit.Dicta eſt nobis paulo ante ſinía eſt.Ois arbor quæ non facit fructú bonú excideſ, & in ignem mitteſ:& blandimur nobis ſi a malis fructibus non grauemur:q dánandi fumus ſi a bonis ſteri les manſerimus,luxta hanc ítelligentiam abſcیدet pater o[em] palmité fructú non ferentem in filioq & q accerptú talentú i fudario abſcondit qualiſ iutilis ſeruus & neq dánaf a domío:nec minuife ſolú:fed non auide, culpabile eſt.Nô ideo aliq putes conténenda eſſe mádata:qa leuiora ſint.Tá.n.maxia illa q mina de ajo ip- rata ſunt:& côtéptus cuiuſcuq p[ſ]cepti p[ci]pientis iniuria eſt.Vnde beatus paulus clamat & docet.Oia facite fine murmuratione & hætitatòe:ut fitis irreſhenſibiles & ſimplices ſicut filii dei ímaculati i medio natiòis prauæ & puerſæ:iter quos lucetis ſicut lumiaria in hoc mundo. Remoremur hæc uirgo paulíſp & p[ci]oſiſſi mas margaritas qbus exornanda eſt p[ſ]onla xpi p lingula apoſtoli uerba p[ſ]efemus.Oia inſt facite. Nô.n.qit ad arbitriu nfm qdá ex mádatis dei debemus eligere:fed generaliter unuerſa còpleſ,nec aliqua p[ſ]cepta eius q[ui] ulia munuſcula ac parua cóténére:fed iperantis i oibus maiefatem aſpicerem,Nullú qppre mádatú dei cò reſtibile nobis uideri p[ò]t:ſi eius ſemp cogitemus auſtorem.Sine murmuratione & hætitatòe. Viks & igno biles domios palá cóténi iuidemus a ſeruulis:eiq ad mina quæq p[ſ]cepta in facié reſiſt ſolere. At hoc i p[lo]- nas nobiles ía nô admittiç:q toq potétiores domini:tato ſerui ad obediétiam p[mi]ptiores ſunt.Cung, diſtici liora p[ci]píut:libétius audiunt[.] Certe ad regis impiu ita oës parati ſunt,& in p[ci]ctu obediétia còſtituti,ut et optét iuberi:& nô ſolú bene meritururos eſſe ſe credút ſi iuſſa fecerit:fed tanq iam meruiffent:quod iuſſi ſut. Ita p dignitate p[ci]pientis:feruitiú beneficii loco duciſ.Nobis uero deus ipſe æterna illa maiefast: inſeſabilis atq iæſtimabilis ptás;factas íras;& uere adorádos p[ſ]ceptoq ſuog apices mittit:& non ſtatí cú gaudio ac ue neratòe ſuſcipimus,nec pro magno ducimus beneficio.ac tá iſtibus p[ti]tatis iperíi maxie cú nô iubétis q[ui] còmodú, fed utilitas ſubſequéttis. Vex ecòtratio faſtidoio ac remiſo aío: ſupboq ac neq ſeruog more; in os domini reclamamus:& dicimus.Duq eſt:arduú eſt:nô p[ſ]ſumus:hoíes ſumus:fragili carne circúdumur O cæca íſaníá, O p[ſ]faná temeritaté,Duplící ignorátia acculamus deu ſciétia:ut uideaſ nefcio qd fecit:nelci re qd iuſſit:q[ui] oblitus fragilitatis húanæ cuius auſtor ipſe eſt. Impoſuerit hoi mádata q ferre non p[ſ]oſſi.Si mulq(proh neſas)ſcribimus:iniqtaſt eſto:pio crudelitate:du p[ri]o p[ſ]oſibile aliq p[ſ]cepiffe còquerimur deide pro his dánadú putamus hoiem ab eo q iurare nô potuit:ut qd et ſuſpicari ſacriſlegiú eſt:uideaſ deus: nô ta ſaluté n[am] q[ui]ſſe;q poená. Itaq apoſtolus ſciés a domío iuſticia: ac maiefatis nihil p[ſ]oſibile eſſe p[ſ]e ptú:aufert a nobis uitiú murmurádi:q d tuc utiq nafci ſolet cú aut iniq ſunt q iuben:aut iubétis minus di gna p[ſ]ona eſſe. Quid tergiueramur ícaſſum,& p[ci]piciét opponimus naturæ fragilitate? Nemo magis nouit méſurá uiriú n[am]q ipſas uires nobis dedit, nec q[ui] melius qd p[ſ]oſimus íteſtigit:q q ipſam uirtutem no bis p[ſ]oſſe donauit.Nec p[ſ]oſibile aliqd uoluit iperare:q iuſtus eſt:nec dánaturus hoiem ſuit pro eo:q d uitaſ nô potuit:q pius eſt.Sequiſ. Vt fitis irreſhenſibiles:& ſimplices ad o[em] moq p[ſ]eſtoem. Vnú hoc ſuſſicere uerbú potéſt:qd etiam i e[po] eligendo deus qri iubet. Quam.n. circúſp[ea]ta uita eſt.q faſtæ eſt:q nihil reſp[he] ſionis iurrit. Quis aút ſanctior p[ò]t eſſe,q q uere ſimplicitatis uirtuté tenés, nú[q] aliud corde p[mi]ttit,aliud ore uultuq méſt: Sicut filii dei ímaculati. Non eſt exhortatio uehementiori:q quæ nos ſcriptura diuinaſ lios dei uocat. Quis.n. non erubecſat. & metuat tanto p[re] agere aliqd indignú,ut q d[er] dei filius, ipſe eſſicæ uitiú ſeruus? Et iſcirco adiúgit ut ſimus ímaculati. Negb.n. conuenit in filius deq ip eſt fons iuſticiae:peccá ti maculam reperiri. In medio nationis prauæ:& peruerſæ. Hoc eſ dicere. Quáuis infinita uos cingat:peccá tium multitudo: & inu mera ſint exempla uitiog: uos tamen ita cæleſtis natiuitatis memores eſſe debetis: ut iter malos uiuentes:omne malú uicatis. Inter quos lucet ais ſic ficut luminaria i hoc múdo. Et rurſum in euangelio legimus. Túc iuſtú fulgebút ſicut ſol in regno p[ris] eog. Comparaſt uita p[mi]o,ut q in futuro ſolis

["fulgore donandi funt: hic iam fimili iufticiæ claritate reſplendeant;& íſideliu cæcitatem opibus ſanctitatis 287\nilluminate.Huic loco ille ſenſus aptandus eſt: quem ad coriſthios idem apoſtolus deferens ait. Alia claritas\nſolſalia claritas lunæ: alia claritas ſtellaſſa; Stella aſt accita ſtella differt in claritate, ſic & reſurreſtio mortuorù.\nDiſpares funt in regno cælogæ p ſinguloæ merita máſiœs. Diuerſitas, n. opeſ, diuerſitare facit p[mi]oſa. Qua-\ntùs aliq[us] hic in ſanctitate fullerit: tantú ibi fulgebit in honore. Núc ergo ad oem moſa p[ſe]ſtoem méſtis acie-\nſtende, & ad cæſleſt utit a[mi] para. Reſplédeat oibus clariffimi i modù ſyderis ſanctitas uirgís, &\nſuturi p[mi]mii magnitudiné de noutitate conuerſatòis oſtendat. Tibi facilior in bonis curſus eſt: quâ malorum\naíi confuétudo non retinet. Nec timemus ne te a uirtutibus uitia retardent; & maligna diaboli ſemía xípi fru-\ngem necent. Nam ſi etiá illi q longo peccádi uſu, bonu[que] quodámodo obruere naturæ íſtaurari q p[ni]am po-\nfunt. & mutata uolútate uiuendi confuétudiné cōſuétudie extinguere, ac optimi quiq[que] de p[ſe]ſimis fieri: q[ui]\nmagis tu potes illa ſupare: a qbus nò ſupata eſt? Cui non tá expellenda funt uitia; q[ui] reſſelléda, quæ uti: q[ui] no[mi]\nſcipere facilius eſt; q[ui] ſemel ſuſcepta deponere. Nec uero eog[que] tanta dulcedo eſt: ut ea debeamus p[ſerre] uirtu-\ntibus: cum nec i oibus ſut delectatòis illecebra; & a p[la]eſiſq[que] ea etiam quæ uiden[que] dulciffima, reſpuan[que]. Duo\nnàq[que] funt ex oibus uitia: quæ maxime hoies decipiunt ſui uoluptate; gula ſcilicet a libido: quæ deponere eo\ndifficiulus eſt: quo eis uti dulcius eſt. Et tamé hæc uitia tam moleſta: taq[que] delectatione ſui piculofa: ita a mul\ntis calcari uidimus; ut tota ætate uirgíes p[man]ſerit in ſuma abſtinentia, ut de illis taceam: quæ poſt delitiáe\nlongú luxú; & iueteratú uſum libidis, caſtitati ac téperantiæ ſe dederit, & utrúq[que] uitiú contraria ſibi uirtute\nmutauerit. Alioq[que] uero uitiog[que] eſt: longe diuera ró: quæ cù nihil habeant iocúditatis tamen multú amaritu\ndinis habét. quæq[que] cù ad uitádu[m] multo ſint faciliora: raro a qbus uiten[que] iuenies. Quid (oro te) iuido delecta\ntòis p[ſit]at uitidia. Quem secretis q[ui] buſdam conſciæ ungulis liuor ipſe decerpit; & alienam ſoſelicitáte tormen\ntem euis facit: Q[ui] uero alter ab odio mercedis accipit níli horribiles aíæ tenebras, & conſuſe méſtis hor\nrorem: Q[ui] uult iemp aíocq[que] mœrente: uoto quo alteri uult nocere: p[ſei]pm cruciat. Q[ui] aút iracu[de] ſuor\nfuus conſert, qué p[ſeu]ſimis excurritur per ſingula, iuenies tot aíæ tormenta: quot uitia: quæ uti: q[que] eo facilius uí-\nci poſſunt: quo nulla illiciút nos uoluptate. Quanto illud difficilius, qua[ro] durius (ut de caſtitatis labore ta-\nceam) abſtinere a iuno, carnibulq[que], ip[fo] quoq[que] etiam oleo, & uilem fine his cibú poſt biduú ítherú, triduúq[que]\nuix capere, ſračta ieiunio mébra uigiliſtq[que] fométa balnei conténere, neceſſarias res negare corpori, & uí uà-\ndam íſtere naturæ? Da tantam í cæteris magnitudinem aíi; & uide q[ui] no[bo] poſſis efficet. Sed nos (proh pudor)\nq[ui]da dilectioæ peccatí[que] i qu[b]uſá oſtédimus qua[dá] uí naturæ níſæ: i aliis oíno torpeſcimus, & q[ui] uoluptates\ncorpi uirtutú amore o[ſtemp]ſimus: rurſum amore uitiog[que] tormenta p[ſu]ſicimus: atq[que] ita malis noſtris credi\nmus; ut ea nec putemus poſſe deponi. Quod hoc quæſto consiliu tu[que] Quænæ hæc noua uiuendi ró é? Res\ndifficiles & laboris plenas ſeculus aggredior; & faciliora non poſſe fieri credo. Vico maxia: uincendus a par-\nuis. Excelſa & ardua i[de]ſeſſus exupero; & cù uenit[que] ad p[la]na; deſcio. Libenter fugio: q[ui] delectat, & non uolo\nuitare; q[ui] cruciat. Veg[que] hæc eog[que] funt: q[ui] dei uolútate contépta: id ſolú petúq[que] laudé facilius inuenit; q[ui] de\nte exit in famæ: moq[que] uero bona: quæ ſecretiora ſunt negligút, Tu uero q[ui] calcaſt m[ú]dum & concupiſćtias\neius; ut calcato eo gradú tibi qu[é]da aſcendédi ad cælú faceres: m[ú]di gloriam ne req[ras], ili[li] tantú placere ſtu\nde, cui ſæpe diſplicet q[ui] hoibus placet; & q[ui] ip[fa] hoium iudicia iudicaturus eſt. Abſtinentia tua & ieiunúi eo\nmagis deo grata ſunt: quo cù bonis moribus offerunſ; ut quæ in aliis ſunt umbracula uitiog[que]; ite ſint orna-\nmenta uirtutú. Reſpice obſcro ad ip[am] qua apud deu[que] illuſtrata es dignitáte, qua p[er] bap[ti]ſmú in dei filio re-\nnata es. Rurſumq[que] p[er] conſecrationem uirgítatis ſponſa xípi eſſe cœpíſt, Ex utroq[que] hic tuus honor te ad ſolli-\ncitudinem tui, p[poli]ti admoneat. At nullus debet eſſe ibi negligítiae locus: ubi tam p[clara] ſeruáda funt. Præ\nciſior quæq[que] uſeſt diligentia timidiore cuſtodí[que] a macula. Multo q[ui]tauro g[é]ma maiori ſollicitudie poſ-\nfide; & generaliter grandi cura magna quæq[que] ſeruan[que]. Vnde & tu ſi te ip[am] bene cuſtodire cupis: dehes ho\nnorem tu[que] ſemp c[pi]q[ui]q[que] cogitare. Tanto, n[que] ſe unuſq[ui]q[que] negligentius uti[que] ſe exiſtimat uiliorem. Non ob\naliam cám magis nobis i ſcripturis diuís tam frequenter filiog[que] dei nomé iponí[que]; ut illud quod d[er] p[er]p[he]ta,\nEt ego ero uobis in p[em]i; & uos eritis mihi i filios; dicit dominus oipotens. Et apoſtolus c[pi]q[ui]q[que] ſtote imita\ntores dei ſicut utinam ſeruam, & beatus ioánes inq[ui]t. Chariflimi n[ú]c fili[que] dei fumus, & nondú apparuit. quid\nerimus. Scimus quoniam cù apparuerit: ſimiles ei erimus; quoniam uidebimus eú: ſicuti eſt, ut q[ui] habet hanc\np[em]i e: eo; ſanctificet ſe; ſicut[que] ille ſanctus eſt. Vult nobis doctriæ cæleftis dignitatem: qua donati fumus; fre-\nquenter i[ger]ere, & honorem n[mi]p[]eacandi pudorem facere. Vnde etiam dominus ip[le] ad p[ſe]ſeta nos beni-\ngnitatem uocans ait. Dilígitе inimicos uſeſtros; benefacite his: q[ui] oderú[que] uos; & orate, p[er] p[le]quentibus & calú-\nniantibus uos; ut fiti fili[que] p[ris] uſeſt: q[ui] in cælis eſt. Non eſt, n[que] q[ui] ſic hoies deo faciat amabiles; ut pietas men\ntis; & bonitas quæ tota i xpiano eſſe debet; ut etiam in malis abúdet. Deiq[que] imiteſt beniuolentiam: q[ui] ſolem\nſuú oriri facit ſuper bonos & malos; & pluuit ſup [fi]uſtos & iniuſtos. Hoc itaq[que] uel in primis abſtut[que] nemini\nuel in uerbo etiam noceas; ut in oibus q[ub]uſcúq[que] potueris p[deſſe] ſtudeas; & uic[que] q[em]mali reddens; bona p\nmalis; apoſtolo docente reſtituas. Núq[que] detractio ex ore uirgís p[cedat]. Vilium fatis hoium eſt & ſuam lau-\ndem qu[er]entium; aliós uiles facere; qa[que] alterius uituperatione ſe laudari putant, & q[ui] fuo merito placere non\npoſſunt; placere uolunt in comparatione peiog[que]. Page, diximus. Non ſolum ip[fa] n[que] detrahas; ſed ne detrahé-\nti q[em]d aliquando credas. P[ſe]ſimú eſt hoc uitium: quod alteq[que] uilem facit uideri. Non minus auribus q[ui] lin\ngua fugias detractoem. Scripturæ memor eſto quæ dicit. Non eris conſentaneus cum derogantibus aduer-\nfus p[mi]ximú tuum; & non accipies ſuper illo peccatum. Et alibi, Sepi aures tuas p[ſinis]; & noli audire linguam\nmemoris eſto. Nemo mea. Nemo mea. Nemo mea. Nemo mea. Nemo mea. Nemo mea. Nemo mea. Nemo mea. Nemo mea.\ninfinita uos memoris eſto. Nemo mea. Nemo mea. Nemo mea. Nemo mea. Nemo mea. Nemo mea. Nemo mea. Nemo mea.\ntoc. Nemo mea. Nemo mea. Nemo mea. Nemo mea. Nemo mea. Nemo mea. Nemo mea. Nemo mea. Nemo mea.\nplur. Nemo mea. Nemo mea.

do continent: male loquentè etiam tacens arguit: ut difcât non libenter dicere: quod didicerit non libenter audiri. Sollicitam fatis ori tuo cultodiam pone. Non eſt qæq enim in nobis quo facilius peccare posſumus q. in lìgua, Vnde ſanctus iacobus illum afterit eſſe perfectu: q non offendit in uerbo. Et ſcriptura dicit: Mors & uita eſt in manibus lìgùæ. Mentiri atq. maledicere & iurare: lingua tua neſciat: qa & os quod menti: occidit aiam: & q maledicuit: regnum dei non poſſidebùt iuxta apoſtolù. Et iurare iſpe xps phibuit: dixit. Ego aŭt dico uobis: non iurate omnino. Et rurſum. Sit aŭt fermo ueſter: eſt: eſt: non: non. Quod aŭt amplius eſt: a malo eſt. Apoſtolus breuiter oris uitia reſeans ait. Ois fermo malus ex ore ueſtro non pcedat: ſed figs. bonus ad ædificatoem fidei: ut det gram audientibus. Sit aŭt fermo uirgis prudens, modéſtus, & rarus. Nectâ eloquentia p[]cioſus, q pudore. Mirenſ: omnes tuam te tacente uerecùdiam: te loquètudiam. Mire ac placidum ſemper eloqum tuu: ornet mixta cum gravitate ſuaitas: cum pudore ſapia. Sit certe atq. libratâ: ſuiq: opportunitate gratiſſimi ſilentii, uerbiq: rô: nec unq oíno uirgis os loquat: ut tacuſſe melius fit. Cum ingenti cautione debet loq: cui non ſolum malus: ſed etiam ocioſus fermo uitádus eſt. Šuma tibi ſcia fitno titia ſuma: uitia uirtuteſq. diſtinguere: quæ q[]g semp contraria ſibi ſint: aliqua tamen ex eis tanta iungunt: ſimilitudine: ut diſcerni oíno uix poſſint. Quam multi, n. ſuperbiam libertatis loco ducunt, adulatòem pro humilitate ſuſcipiunt: malitiam prudentiæ amplectunt: uice: & ſtultitiæ ſimplicitatis nomé imponunt, atq. fallaci ac p[]eſſima decepti ſimilitudine: uitiis pro uirtutibus gloriant. Et q[]g hæc oia ſubtiliſſima itelligeſt: debeas ſeparare: cuſtaſq. uirtutes cum ſuis lineis iſequendo: nufq. prſus abſcedere: p[]cipe tamen ſiſtam hu- militatem fugiens. illam ſectare, quæ uera eſt, quam xps docuit humilitatem: in qua non fit ſuperbia íclula. Multi, n. huius uirtutis umbram: ueritatem eius ſequunt: pauci. Per ſacile eſt. n. aliq. ueſtem habere contéptâ salutare ſubmiſſius manus & genua deoſcularis. Inclinato in terram capite oculiſq. deieſtis: humilitatem ac manſuetudinem polliceri lenta uoce: tenuiq. ſermones inſtrige: ſuſpiraſ crebrius. & ad omne uerbû pecca torem ac miſeg: ſe clamare, & ſi uel leui ſermone offenſus fit: continuo attollere ſupciliu: leuare ceruicem: & delicatû illum oris ſonu: ifano repente clamore mutare. Aliam nos humilitatem xps docuit: q nos ad exem plum ſuû horta: dicens. Difcite a me: qa mitis ſum: & humilis corde. Qui cù maledicere: non maledicebat cù patere: non còminaba: Quam nobis humilitatem beatus petrus ſinuans miſericordes inſt & humiles non reddentes malu: pro malo: nec maledictu: pro maledicto. Auferan: oia figmenta uerbos: cefſent ſinu- lati geſtus. & ante occafioné fermo placidus. Vex: humilem patientia ofſtendit iniuriæ, Nullus ergo unq: in mente tua ullius fit uitii locus. nihil in te ſupbû: nihil arrogans: nihil in te ſaſtidoſum. Apud deu: non e q[]g humilitate ſublimius, Ips[]e loqtur p[]pphetam. Sup quem alium ſup[]p[]ciam: niſi ſup huilem: & qetum: & tre mentem ſermones meos: Núq: in iram exardeſcat aius: q[]d eſt ſemiarium odii. Tantus mentem tuâ repleat ti mor dei: ut i[]dignari oíno non audeas. & iram metu úicas. Beatus apoſtolus mûdans aiam n[]nam: & eacq: in ha- bitacului dei p[]parans: clamat & dicit. Ois amaritudo: & ira: & indignat: & clamor & blaſſemia: aufera: a uo bis cû oí malitia. Adulatores ut inimicos caue: quoq: ſermoſes ſup oleu: molles & ipſi ſunt iacula. Corrúp[]t uiectis laudibus leues aías, & male credulis métibus blandû uulnus íſingút, Creuit hoc in n[]ra ætate uitiu: & in ultimo fine ſſtetit, nec augeri p[]ot: In hanc omnes nos ſcholá ſtudiuq: dedimus: ut ofſciu: putemus illude: re, quodq: ipſi ab aliis libenter accipimus: id aliis q[]ſi quoddam munus offerimus, & ſpe recipiendæ laudis: eos a qbus laudari uolumus: ante laudamus. Sæpe adulantiu: reſſtimus uerbis ad faciem: & i ſ secreto mentis ſauemus, maximuq[] fructu: cœpiffe nos ducimus: ſi uel ſiſtis laudibus. p[]dicamur. Nec cogitamus q[]d ip[]i ſu- mus: ſed q[]d aliis eſſe uidemus. Vnde eo: p[]duca res eſt: ut negleſta ueritate meriti: de fola opinione curemus q[] teſtimoniu: uitæ n[]ræ non a conſcia n[]ra: ſed a fama petimus. Beata mens eſt: q[]p ſecte hoc uitiu: uincit: nec adula: aliquando: nec adulanti credit, quæ nec decipit alteq: nec iſpa decipif: tantuq: hoc malu: n[]o facit al[]i quando: nec pati: Nihil unq: in te ſiſt[]u ſit: nihil oíno fucatu: Conſiam tuam: quæ certe deo ſemp patet: in multitudine uerſari puta. Nunq: aliud corde: aliud ore p[]tendas. Quicq[]d p[]udet dicere: p[]udet etiam cogita- re. Illud uero notu: iam oibus, atq. diuulgat[]u eſt: q[]utilis q[]g: huic p[]p[]oſito neceſſaria eſt ieuioq: & abſtine- tiæ uirtus: maxime in his a[n]is: in qbus corpori maior æſtus inſeſt. Non máducare itaq. carné: neq: bibere ui- num apoſtolica uoce laudat[]u eſt. Quicq[]d loq d[] inflamare corpus p[]ot: q[]d fomentu: ſuggerit uoluptatrica ſtitatis amore fugiend[]u eſt. Nec tamé ita magno huius rei labore grauari te uolumus: ut ſub ip[]o statim one re ſuccúbas, p[]q[]d multi: dum nimio ſeruore mentis r[]onem ſua[]: uiriu: non haberent: ſubito conciderunt: & pene ante debilitatem: q[]lanctitatem de p[]p[]oſito ſuo confecuti ſunt. Optimus eſt in omni re modus: & lauda- bilis ubiq[]: menſura. Corpus non frangend[]u: ſed regend[]u eſt. Sint ergo moderata & ſancta. p[]implicia i omni mentis humilitate ieuinia: quæ ita attenuerút corpus: ne aium eleuèt: ne res humilitatis gignat ſupbiam, & uitia de uirtute n[]aſcan: Ego inſt cù mihi moleſti eſſent: i[]duebar cilicio: & humiliabam in ieuio: animam mea. Veltis abieſto: cibi uilitas, ieuiniu: laſtudo, extinguere debent: non nutrire ſupbiam. Quis rem medi- cina: uulnus faciat. & inde ſana l[]ædat quoq: unde iam l[]æſa curanda ſunt: Aut quæ ſuperit ſes ſalutis, ſi ita aíæ remedia iſpa ſint uenena: Laborem ieuiniu: tu[]i miſericordiæ opa c[]omendét: & abſtine: etia tua paup[]e: re ſectione ſit gratior. Dominus loqtur p[]pphetam. Miſericordiam uolo: & non ſacrificiu: in euangelio x[]pi uer ba legimus. Bti miſericordes: quoniam iſpi miſericordiæ conſequen: Sed q[]lo hanc curam uice tua auiu ma- terq: ſuſcipient, Illæ has partes pro te agant. Illæ theſaug: tuu: in c[]a[]l[]u leuent. Illag[]: ſit eſuriétes alere c[]ibo: ne ſtire nudos, uſuitare iſirmos, p[]egrinos tecto ſuſciperæ: & æterni iſpe p[]mi: x[]po i paupibus ſoenerari, qui dixit. Quodcúq: ſecifis uni ex his fratribus meis minimis: mihi ſecifis. Tibi uero (maxime d[]u in p[]p[]oſito mature ſcat aius) ab omnibus occupatoibus recedend[]u eſt: & omne ſtudiu: oſq[]ura cura in ornandis moribus exhi[]ben da. Quibus ita uacare debes, & totá: occupare mentem: ut n[]o diuitem te ſentias eſſe nec dominá. Nobilita-

["tis ad hoc tantú memineris:ut cum claritate generis moſs fanctitate contendas,& cum nobilitate corporis\naí uirtute nobiliter,ſpícias;magiſcís illa nobilitate glorieris;quæ filios dei & coheredes xpi facit. Ad quam ſi\nfemp ípícias;dum credens gaudí te hreíquod maius eſt;definis de eo;q[ui minus eſt] gloriari. Ois íſta p[ra]clari\ngeneris dignitas & illuftre anitíi ſanguis decus ad aíam tranſeranſ,ille clarus;ille ſublimis ille fit nobilis, il\nle túc ítegra nobilitatem ſua ſeruere ſe putet,ſi dedignéſ feruire uitiis;ab eſiq[ui] non ſupari. A quo,n.q[s]s ſupa\ntur huius & ſeruus eſt. Quid,n hac ſeruitute aí ídignius,q[ui]d ue turpius, q[ui] cum in eo aut domiatur odium,\naut regnat iuidia,q[ui] cum eum,aut auaritia p[os]ſider aut captum ira tenet,uel certe cætera ſibi uitia uedicat;\nNon eſt q[ui] ſibi aliquis de nobilitate generis blandiatur, ſi ex meliore parte ſit famulus. Multo eſt indigni-\nus méte ſeruire q[ui] corpe,Supfluú arbitror te monere;q[ui] parca in p[]cedendo debeas eſſe; q[ui] rara:cú te hoc etiá\nſacularis ab íſantia honestas docuerit;& ſacile it[]elligas;id tibi multo magis i hac uita eſſe ſeruandú quam\nmaxie ſecreſt decet, Illud admeoque ut ipſus eſt; q[ui] salſere q[ui]bus quæ tibi i cubiculo tuo exhibendæ ſunt;cer\ntillimú modú ponas. Non ſint nímiæ:neq[ui] quotidianæ:ne n[ō] tatú officii;q[ui] inqetudinem p[ra]ſaſ uideanſ, Et\nq[ui] omne uitæ tuæ tempus diuio debeas op[]i confecrare;& nullam,prſus horam a p[ir]ituali, p[re]ſeu uacuam eſ\nſe conueniát;cú tibi i lege domini die ac noſte meditandú ſit;debet tamé alig[es] eſſe determiatus & conſtitu\nti horæ; numerus;quo plenius deo uaces. & q[ui] te ad ſúmá aí íten[]t[]oem;uelut q[ui]da lege continæt,Optimú\nérgo huic operi matutinú deputari tempus;ideſt meliorem diei partem;& uſq[ui] ad horam tertia quotidie\ní cæſtli agone certátem;hoc ſuelut p[ra]ſalis quodá palæſtra exerceri gymnálio. His tu p[er]ſingulos dies horis i\nſecreſtiori domus parte ora; clauro cubiculo tuo. Adhibe tibi etiam i urbe folitudinem;& remota pauliſper\nab oibus,pp[er]i p[er]s deo iungere; ap[er]ſe qu[ui] tuq[ui] reddita lectoís fructum & ofonis oftende. Nihil,n.i hoc ſecre-\nto magis ageq[ui] debes; q[ui] aíam diuís eloq[ui]s p[ra]ſere, q[ui]t[ui] e p[er] totam ſuſſicere p[os]ſit diem; hoc eam ueluti cibo\np[ig]uigior ſatiare. Ita ſcripturas ſanctas lege, ut ſemp memineris dei illa uerba eſſe; q[ui] legem ſuam non ſolú i[]e-\ntiſed etiam i[]pleri iubet. Nihil,n. p[er]deſt facienda didiciffie; & non facere, Optime uteris lectione diuíſa; i[]eam\ntibi adhibeas ſpeculi uice; ut ibi ſuelut ad imaginem ſua aíia ſep[]piciat;& uel ſceda quæq[ui] corrigat;uel pulchra\nplus ornet. Leet[]oem freqüèter irrúpat o[]ro; & aíam iugiter adhærentem deo grata uicifitudo ſancti op[is] ac\ntendat. Núc te ígiq[ui] ordo íſtruat cæſtihis hiftoriæ,nunc ſanctú dauid oblec[ter] canticú,núc ſalomóis erudit\nſapia,núc ad timorem domini ícítent dicta p[]p]hetag[ui],núc euangelica & ap[]o]tolica p[re]ſio[ti] te x[]po in oium\nmoſs ſanctitate coniúgat. Quæ paranda ſunt memoriæ penitus íſere;eaq[ui] iugi meditatôe c[]o]serua. Quæ ma\nturanda ſunt;ſrequenter reuolue;ut diuinú hoc ſtudiú & cæſtihis ſapia ſanctitatem. Vnde ſcriptura dicit. Qui q[ui]runt deum iueniunt ſapia:mi[c] uſticia.\nSit aút ipa lectio temperata; cui finem confilíu non laſitudo iponat. Nam ut immoderata ieiunia & ardor\nabſtinentiæ,& enormes íordiætæq[ui] uigiliæ ítemperantiæ coargunſ; idq[ui] nímietate ſui pariút;ut hæc ipa po\nſtae q[ui]dem.nec mediocritor fieri p[os]ſunt;ita ſtudium lectoís i rephenſionem ítemperans cadit. Quod lauda-\nbile eſt in genere ſuo; ſit de nímietate ſui culpabile. Generaliter q[em] ſtrictiq[ui]; ſed breuiter dicendú eſt. In\nbonis quoq[ui] rebus; q[ac]q[ui] modú exſeſſerit, uitiú eſt. Magna eſt, magna inq[ui], & quæ grandi ſtudio conſtat. p[re]-\nſæ eit aitæ r[ō] confumatæq[ui] lapiæ eſt. ícire q[ui] quo íſequaris modo, & ad omnem actú p[er]ferendo conſülium:ni\nhil facere quod ſecifc[ui] po[n]iteat. Intra unius horæ ſpatiú mutat[]h[us], ieiunare, abſtinere, p[al]lere, uigiliare;\nnon tam ſtudio opus habent q[ui] ſuolútate. Quilibet i[]cipiés, íſtati ut uoluerit, ad íſta p[er]fectus eſt, imo illi hoc\nfacili ſacere p[os]ſunt; q[ui] recentis corporis uires de ſæculo ad p[re]ſo[ti]um afferunt. Mores uero mutare, ſingu\nlafq[ui] uttutes aí formare in ſe; atq[ui] p[re]ſicere; grandis ſtudii eſt, & longæ conſuetudíns. Itaq[ui] multi in hoc propo-\ntito ſeneſcimus;& ea p[er]titer quæ ad íp[er]m p[re]ſo[ti]u uenimus, n[ō] habemus. Tua uero c[ou]erlatio noua eſſe de-\nbet. mira,grauitas, patientia, manſuetudo, p[ietas]. Quicq[ui] ſanctius eſt, atq[ui] p[er]fectius, q[ac]q[ui] magis deo te c[ō]-\nmendare p[oteſt; & maiorem i c[]ælo ſacereid ſemper ſequereid ſemp amplectere. Sponſa xpi nihil debet eſſe\nornatius. Tanto maiore placendi ſtudio opus eſt; q[ui]to maior eſt ille, cui placendum eſt. Sæculi uero uirgies,\nquæ e nuptiés p[ra]parant, & ídulgentiam magis ap[]o]ſoli q[ui] confilíu ſeq[ui] malunt, magiſq[ui] amplectunſ; íconti\nnentia[re] remedium q[ui] p[mi]uí continentiæ, ut p[os]ſoni p[la]ceant, eoq[ui] i amorem ſui magis ícítent mira ſe follici-\ndine formare ſtudent; & ſturalem corporis pulchritudinem ornandi arte c[ō]mendant. Hæc eſt illi p[er] dies\nſingulos cura p[re]cipua, decentibus fucis colorare faciem, ip[]licare auro crinem, & ardentes c[ō]chag[ui] lapides ca-\np[iti]s honorem ſacere, ſuſpendere ex auribus p[ri]monia, brachia ornare monilibus ac lateri; & incluſas auro\ngémas a collo í p[er]ctus dimittere. Non minorem p[on]i[]us tuus req[rit] ornatú,q[ui] cum uniueraſam eccleſiam fa-\nlutaris aquæ lauacro purificatam fine macula rugaq[ui] reddiderit;quotidie cupit eam fieri pulchrior[]et, ut ſe-\nmel a uitiés p[ec]catíſi q[ui] muda[te] ſemp orneq[ui] decore uirtutum. Et ſi hoc a tota req[rit] eccleſia, in qua & uideæ\ncontinenſ; & nuptæ,q[ui]tum puta[ſ] expeſtat a uirgine, quæ ex pulcherrimo hoc quodam eccleſiæ prato, uelut\nauguſtior q[ui]dam flos uidetur elec[ta]t. Aſſume ergo o[em] illum ornatum; p[er] quem x[]po placere potes. Satis pla-\ncere deo crede faci[]e tuam; ſi hoibus pulchra apparere non ſtudeas, l[ſ]tud ornamétum ſerua capitis q[ui] acq[ui] fi-\nuiſt chriſmatis ſac[]o; eum tibi í cæſtihis regni myſteriú diadema quoddam regalis únctiónis ip[]oſtum eſt.\nOptima ornaméta ſunt aurium uerba dei. Ad ea ſola paratus eſſe debet auditus uirgís;eaq[ui] p[re]ſoſilimis la-\npidibus anteſterea. Oia, p[ra]ſus mébra decorenſ; opibus ſanctitatis, t[ota]q[ui] uirgialis aí pulchritudo g[é]mati mo-\nnilis inſtar; uario uirtutú fulgore reſplendeat. T[uc] uere concupiſcet rex decorem tuú; dicetq[ui] tibi. Tota for-\ncuram uite; qui p[er] leue interdú quodcúq[ui] uitiú ad aíam ingredíſ; &\nt[ei]p[am] ornare deo; & c[ō]tra diabolú armare p[os]ſunt, qui p[er] leue interdú quodcúq[ui] uitiú ad aíam ingredíſ; &\nſi uirtutú, p[ug]nugna cor n[ō] reſſiſtát; inſo[]n o[si] nos repellit loco, & c[ō]tínuo de hoſte ſit dominus. Propter q[ui] ſcriptu-\nti n[ō] uirtutú, p[ug]nugna cor n[ō] reſſi

mum p[ur]gítatis,p[ess]ionem domino conſcrata es,aduerſarii in te creuit odium;& q[] aliena lucra p[ui]s di
nis habet,ſe amilſſe dicit,q[]cqd te p[os]ſeſurá dolet.Grádi tibi opus eſt uigilátia grádiq[] cura,& tanto ſolliſi
tius cauédus eſt inimicus;q[]to apud deuít ditor eſſe cœpíſti, Vacuus uiator & nudus n[ò] timet latronís iſídias
Securus a noſturnis ſuribus dormit paup[è]t ſi clauſtra n[ò] muniat. Diuiti uero opes ſuæ latronis ſemp ima-
ginanſ occurſum;& iugí ſollicitudie noſtii ſónum admíut.Vnde tuæ quoq[] diuitiæ,cæleftis thelaurus ſiſta
cautõe idigent,atoq[] cultodia. Quáto ditor es; t[à]to debes eſſe uigilantior.Qui, n[ò] plus p[os]ſidet; plus debet ti-
mere ne p[ad].Inuidere n[ò] ceſſat auſtor iuidiæ;& q[] ſemel a deo ip[er]e, p[ie]ſtus eſt, tanto maiori liuore torqu[è]
q[]to aliqué apud,eu[u] uiderit clarior[è]. Qui iuیدت euæ paradíſum,q[]to magis iuیدt tibi regnú c[æ]logu[;] Cunda
(mihí crede)ille n[ùc] circuit;ut bt[us] petrus ait;deuorádi te cupidus in modú rugiétis leonís i[gr]edíſ, uel mo-
re dolofi hoſtis uniuſa p[lu]ſtrans; explorat oés aditus aíæ tuæ; an ſit alíq[]d íſirmú & minus tutúp q[]d p[os]ſit
irrepe. Rímaſ n[ùc] ille oíá;& ſingula qua[q] p[é]ptás q[]uiít uulneri q[ui]ct uílneri c[ui]tus tu iſídias ſollicite debes puíder;
ut cum paulo n[ò] ignores aftutias eius. Qui t[ù] terribiles diaboli p[á]tæs p[ri]cipatuq[]s, deſcribat; nos miholími-
nus hortat[] ad p[ugná] hoſtiuq[]s uím pádi[;]t ut ageat ſollicitudiné miliu[n]. N[ò] ení uílt nos e[]c timidosis; ſed pa-
ratos. Deniq[] non fugá fuadet; ſed arma fuggerit, Propterea inq[]t accipite arma deu[;]ut p[os]ſitis reſſitere in die
malo;& in oibus p[ie]ſtì ſtare. Ac ſtatim iſtruméta ſingula p[ú]alis p[ug]næ tradens; addidit & dixit. State ergo
fuccincti lúbos u[ós] in ueritate;& iducti loricá iuſticiæ;& calciati pedes in p[ar]atione euágelii pacis in oí-
bus affúmctes ſcutú fidei, in quo p[os]ſitis oíá tela neſſimi ignea extiguere, & gladiu p[ú]s quod é uerbú deí
po[em] ofonem obſecrat[]em. Et quonía de hoc bello; licet etiá ſœminis triumphare; p[uc]ſcipe h[æ]c arma pau-
li;& t[à]tá hortat[]e ducis certa p[ú]lume uiectoriam. H[æ]c ení ſi tu oíá iſtruméta p[os]ſides ſecura p[cedas] ad plú-
ſpiritale, nec pauebis diabolú cum toto exercitu ſuo, Cad[è]t ení a latere tuo milie; & dec[è] de milia a dextris tus
ad te a[ut] n[ò] appropiq[]bunt. Beatus quoq[] iacobus;ille x[pi] miles emeritus; n[ò] minore nobis auſtoritate de
hoc bello uiectoriam polliſeſ. Subditi inq[]t eſt o[]ro: deo: reſſiſte autem diabolo; & fugiet a uobis. Oſt[è]d it quo
modo reſſitere debeamus diabolo; ſi utiq[]s ſimus ſubditi deo, eius faciendo ſoluntatem; ut diuinam etiam
mereamur gr[am], & facilius neq[] p[ú]i auxilio ſancti p[ú]s reſſitamus. Nec[]s uero apta contra nos p[ug]nat acie-
nec publica nobificum fronte congreſſi, ſed dolo uincit ac fraude: uínaq[] contra nos uti[] ſoluntate, De con-
fen[ú]u n[ò] aduerſarius uires accipit; inſoq[] nos (ut dici folet) iugulat gladio. Inſirmus hoſtis eſt; q[]n non p[ò]t uín
cere:níſ uolentem. Procul a nobis deſperatio p[cul] a nobis oí[s] recedat pauor aduerſarioq[;] Non adiuuemus:
ſed uícamus aduerſarios. Dant illi q[]dem conſilium; ſed n[ù]m eſt uel eligerem; uel reſpuere; quod fuggerú. N[ò]
enim cogendo ſed fuadendo nocent; non extorquent a nobis conſen[]tum ſed expeſtunt. Vnde etiam ananiæ
dí. Quare tentauit cor tuum fathanas, mentiri te p[ú]i ſancto; Quod utiq[]s illi apoſtolus nun[ò] ip[u]areſti id
abq[] p[ú]i[u]s ſuoluntate diabolus p[ie]ſſet. Ip[sa] etiam euæ ideo condénaq[] a domio; qa[] ab eo[]m poterat ſupa
re ſupata eſt. Nec enim meruiffet a domío iuſticia puniri quæ uiecta eſt; níſi uicere i[pa] potuiffet. Huius neq[]
ſimi hoſtis eſt illa, uel p[ra] calliditas, & ars doli plena; fatigare cogitat[]ibus rudes aíæ; & nouellis in p[os]ſito
mentibus de ip[sa] itérdu[m] conuerſat[]e aſſer[]e m[œ]rorem; ut ſ facile ab h[uius] rei p[ie]ſctu deterreaf[;] aíus; cuius
initia amara cognouerit. Itoq[]s; folet tam forridas n[ò]nunq[] & ip[]ias cogitat[]oés i[ſ]erem[]e menti, ut q[] tentat[], dum
fu[]ú illud putat eſſe q[]d cogitat deteriorem ſe p[]p[ú]m im[]n[ò]du[m] p[os]ſito fuo arbitreſe eſſe d[ù]m, multoq[] purior[è]
aíam habuiffi e[] ſ credit; c[ui] adhuc res ſæculi amaret. Vult, n[ò] iis q[]bus iuیدt callidifímu[s] inimícus horroré
p[os]ſiti ex deſpatione facere ſanctitatis; ut eos obſidente trifiſtia; & li a p[os]ſito n[ò] revocat; certe retireat a p[
]eſctu. Propter q[]d maxie ſanctaq[]s t[ib]i ſcripturaq[]s ſtudium diligend[]e eſt; illumináda diuis e[]logis aíæ; & coru
ſcante dei uerbo diaboli repellend[]æ ſunt tenebr[æ]. Cito, n[ò] fugit ille ab ea aíæ, qua[] fermo diuinus illuminat[;]
cæleftibus ſemp cogitat[]ibus occupa[;]n; qua[] affidu[]i eſt dei uerbú; cuius u[]n[ò] neq[] p[ú]s non p[ò]t ſerre. Et iicir
co illud bt[us] apoſtolus ſpiritalis b[elli] it[er] c[æ]tera inſtra gladio compauit. Eſt a[ut] tutiſſimuq[]s p[ie]ſctu; ut a
ſueſcat aíus ſollicita ſemp puigiliq[]s cuſtodia diſcernere cogitat[]oés ſuas; & ad primi aí motú uel p[are] uel re
probare q[]d cogitat; ut uel bonas cogitat[]oés alat; uel ſati[] extiguat malas. Hic n[ò]q[] fons e[] ſtioni; & q[]d origo
peccádi; oifq[] igentis dilecti in corde príciipi eſt cogitatio; quæ u[]n[ò]u quodq[]s opus uelut in quadá cordis ta-
bula depingat; ante q[] faciat, Nam ſiue ille a[ctus]; ſiue fermo ſit; ut p[er]aſte ante diſponiſt; & cogitationum con
filio diſcerniſt quod futuq[]s eſt. Vides q[] breui interdum momento; quæq[]s iſta q[]s cogitet; cogitat[]aq[] perficiat
nec quieq[] omnino uel lingua; uel manu; c[æ]teriſq[]s; membris agiſt níſi cogitationes ante diſtauerint. Vnde &
dominus i[] euangelio dicit. De corde homis p[ced]unt cogitationes malæ; adulterium; fornicatio; homi[c]cia
furta; fal[]a teſtimonía; auaritia nequitia; dolus; impudicita; oculus malus; blaffemia; ſuperbia; ſultitia. H[æ]
funt quæ coinquinant homines, Omnis ergo ſollicitudo tua omni nitentione debet eſſe in cuſtodia. Ibi te
maxime oportet obſeruare peccatum; ubi n[af]ci folet; ſtatíq[]s ad primá tentat[]oís repugnare faciem; & malum
ante q[] creſcat extinguere. Nec enim expeſtandum eſt augmentú eius rei quæ timeri debet a paruo, & quæ
tanto facilius uincíſt; q[]to ei citius repugnaſt. Ideo clamat ſcriptura diuia. Omni cuſtodia ſerua cor tu[], quia
exipſo uita p[ced]it. Díltiguendum eſt autem it[er] iſta[] cogitat[]oés q[]bus uoluntas ſauet; quas c[ù] díleſto[]e áple
ctiſt; & it[er] eas cogitat[]oés; quæ t[enu]s umbræ modo p[er]tuolare mentem ſolent; ſeſeq[]t t[á]túmodo uel traſeú
do m[ò]ſtrare; q[]s gr[æ]cis typos uocát uel certe it[er] illas; q[]p[er]ugnáti ac íuito aío ſuggerú; q[]bus mens c[ù] hor-
rore quodá remittí[;] ac reſſitit; q[]bus ut c[ò]tníſta[] admitted[;]ita gaudet expulſis. In q[]bus q[]dem; q[]g[] le leuter mé
ti oſtedút; & q[]ſi fugi[]edo dem[ò]ſtrant ſe; nec peccatu[] oíno; nec p[ug]na é. In his a[ut] c[ù] q[]bus aliq[]diu aíæ luetaſt;
q[]bus reſſitit uolútas; æq[]le certamé eſt. Aut, n[ò] conſentimus & uicimur; aut reſpuimus & uicimus; & acquiri-
mus de p[ug]nati[]e uiectoriam. In illa ergo tátúmodo cogitat[]oés peccatu[] é; q[] fuggeſt[]iò c[ò]ſen[]m[] méts deſin[;]q
malú fu[]ú bláde fouet; quæ i[] factú g[el]it irrúpe. Huius modi cogitatio etiá ſi ex aliquo ip[edita] caſu; n[ò] ipleat

uoluntatem inihilominus actione crimis cōdēnāt a domino:ut illud in euangelio legimus: Qui uiderit inſt
multi eræ ad cōcupiſcetūd eātā mœchcatus eſt eā i corde ſuo. Apud deu.cui nota ſut oíia etiā ante q fiat: uolū
tas pſea faciēdi, reputaſ pope ſacti. Qua de re debes (æpe eni repeto: qd fieri ſemp nolo) ſanctas ſcriptu-
ras line itermiſione meditari, hiſq tua replere mécé & malis cogitationibus locu auferés: diuinis anum
ſenibus occupare: qtūq deu diligas: ex dilectione legis eius oſtêdere. Vnde ſcriptura dicit. Qui timêr dom-
minu ingrent qd beneplacitű e illi:& q diligit eu: replebúſt lege eius. Tunc ſéties qtú ad eius amoré adiu-
ut te ſapia: qtú ſit i te diuſæ legis auxiliu;& domio cù dauid læta cátabis. In corde meo abſcōdi eloq tua:
ut no pèccé tibi. Excitandus e eni ſpiritalibus ſtimulis ſemper aíus & maiori quotidie ardore renouandus,
Oſonis ſtantia: iluminatio lectionis: ſollicitudo uigiliarum:& diurna,& nocturna eius incitaméta ſut. Ni
hil eni i hoc p[ro]ſito ocio deterius é, qd no ſolummō no acqrit noua; ſed etiā parata cōſumit. Sàcſæ uita: ro
p[er]ceſſu gaudet & cefciſt: cefſatione torp[ec]ſit & deſcit. Quotidianis & rec[et]ibus ingerétis mens íſtauráda é,
& uiuèdi nobis hoc iter: no de tranſało: ſed de reliquio metièdú. Quádiu ſumus i hoc corpore: nunq nos
ad p[er]ſtui uéſſe credamus. Sic.n.melius puéniſ. Tádiu no relabimur retro: qdiu ad priora cōtédius. At ubi
coepimus ſtare deſcedimus: nírmq no p[er]gredi: niu reuerti é. Cefſet ois ignauia: & iutilis de p[er]terito labore ſecu
ritas. Si uolumus non redire: cùrèdum e. Btús apoſtolus de die i die uiués deo, ne qd ante ſecifſet: ſed qd ſa
cere ſemper debere: attédens: dicebat. F[er]s ego me no arbitror comp[hend]iſe aliqd. Vnú aút, q dqde ſut re-
tro obliuſſens: ad ea uero q ſut priora: me extendens, ad deſtiatum p[er]quor brauiu ſupnæ uocatiōis dei. Si
tbús paulus uas electiōis, q ita xpm idutus erat, ut diceret, uiuo aút iá no ego, uiuít uero in me x[plus], adhuc
tamé ſe extendit, creſcit, & profit, Quid nos facere debemus, qbus optádu é ut i fine noſtro pauli principio
cóparemur. Ergo tu hunc imitate: qui dixit. Imitatores mei eſtote: ſicut & ego x[pi]. Obliuſcere o[e] p[er]teritum
& quotidie ícohare te putá, ne præſenti die quo debes ſeruire deo; præteritum iputes. Opmite quaſi ta
cultodies: ſi ſemper ingras, Damnum parata ſentient: ſi parare ceflaueris. Dicas forſitá. Grádis labor eſt. Sed
rep[ice] qd p[ro]miſſu é. O[e] opus leue fieri folet: cum eius præcium cogitaſt: & ſpes præmii folatiu ſit laboris.
Sic durus agricola íaratum diu campú, & pinguiores ocio glebas, uiolento uomere ſcidiffiſe ſe gaudet; & mi
rum i modum ipſa operis difficultate lætus. Ip[er] ſegetis de labore metiſt. Sic negociator aiduus maria conté-
nit, p[er]ſc待are ausus fluctuum ſpumas rabiemq uentorum, duq i omni labore ac p[ic]ulo lucrú cogitat: & la-
stiudiné ſimul obliuſſeſt & timorem. Confidera q[ui]o magnitudiné præmii tui: ſi tamen confiderari p[or]t, q[ui]
qd im[ef]um é. P[o]ſt ab[ſceſſum aíæ: p[o]ſt carnis itérity: p[o]ſt fauillas & cineré: i melioré ſtatú uirgo reparanda
es. mádatú terræ corpus i eleum eleuandum eſt. P[o]ſt hæc angelorum es donanda conſortio; regnum acce-
ptura cælorum: & in perpetuum regnatura cum chríſto. Quid ergo retribues domino, pro omnibus q[ui]æ
retrebitur tibi? Quid tanto remuneraturo dignum facies? Aut quem laborem durum putabis, cuius ſatá ſut
praemiá? Vnde beatus apoſtolus nullæ inqit ſunt ſunt cōdignæ paſſiones huius temporis: ad futuram gloriam
quæ reuelabitur in nobis. Quid enim dignum uel facere uel pati poſſumus in breui hoc tempore uitæ no
ſtra: cum id im[ortal]itate ſit reco[pen]ſandum? Propter quod idem apoſtolus ait, id enim quod in præſenti
ſeculo est momentaneum ac leue tribulationis noſtra: ſupra modum in ſublimitate a[ter]num gloriæ pon
dus operat: in nobis. Reſpuan[que] honores; deſpiciantur diuitiæ: ipſa quoq uita noſtra martyrni amor conté-
natur. Et hæc omnia etiam ſi p[er] a[ter]nitiatis præmio non darenſ: eſſent tamen quandoq[ui] peritura. Amittú
etiam hoc illi qui ſemper cuerte poſſidere. Quam multos memoria noſtra retinet in maximis honoribus
ac diuitiis confitutos repente de ſummo illo potentiæ ſaſtigio concidiſſe: & eos qui tumore elati aliud q[ui]
damq[ui] homines eſſe putabant exiſtu tandem ſuo docuiffe nos, qui fuerint. Quid enim in hoc mundo ſtabi-
le: Quid uero firmum eſt? Quid porro non breue & incertum, & caſui non ſeruiens? Quale iſtud bonum é
quod ſemper timeas amittere, quod uel auferédum abs te metuas, uel a te relinquédum iſías? Nam eti ſi nul-
lo eripia[ca] caſu: uel morte certe perdendum eſt. Et ſi uita noſtra tèdaſ per mille annos & ad extremum illú
totius diem a[te]tatis quotidianæ delitiarum uoluptate ueniamus, quale q[ui]o diu eſt, quod fine deſet? Aut
g[ui]s illius uoluptatis fructus é, qui ſtatú ut ceflauerit, uidebiſt tibi non ſuiffe? Age iá tranſactú uitæ tuæ tépust
animo reouele. None uidebiſt tibi umbra quaſd[am] ſuiffe quod tráſit, & iſtar ſonii tenuis incertú eſſe omne
quod uideſt? Hoc idé & decrepitus ſenex ſétire p[or]t: Cui c[ou]enit dicere, c[ui] p[h]peta. Dies mei ſicut ombra de
clinauerut; & ego ſicut ſenú arui. Quod ſi hæc etiam hic poſſumus dicere, ubi q[ui]s breuis, tamé quia præ
ſens é uita iſta magnipendif, q[ui]d in futuro diſturi ſumus, ubi maiori a[te]tis ſcientia, traſaſtú o[e] p[er] nihilo eſt?
Hæc tu tecu diligéter reoluſes, & breuitate uitæ huius, a[ter]nitiatis cōtemplatione deſpiciés, ip[lu] quoq con
téptum múdi maiori c[ui] uirtute cōtène, & ad illú tatu dié parate; i quo mundi gloria finienda é. I[ll]um i qua
dié q[ui]e ſaluator diluio[u] cōparauiti: q[ui]tos fallaci ſecuritate deceptos, futuro (ut ait apoſtolus) cōp[reh]édet
aduentu: quem beatus quoq petrus deſcribens ait. Adueniet autem dies domini ſicut fur: i qua c[æ]li magno
ip[et]u tranſibúſt: elementa uero a calore reſoluent. Cú hæc oíia diffoluéda ſint, q[ui]es oportet nos eſſe i ſanctis
coúerfat[i]ibus & p[iet]atibus expeſtantes & p[er]átes i aduentum domini dei i quo c[æ]li ardentes ſoluent.
& elementa ignis ardore tabeſcent? Recens ſactú é; & q[ui]d ip[la] audiſt c[ui] ad ſtridulae buccinæ ſonú gottho-
rú clamoré: lugubri opp[er]ſa metu domia orbis roma c[ò]tremuit: Vbi t[uc] nobilitatis ordo, Vbi certi & diſtí-
retú ullius dignitatis gradus? Permixta oíia, & timore c[of]uſa, oí domui planctus: & æqualis ſuit per c[u]eſtos pa-
ueror. Vnú erat ſeruus & nobilis. Eadem omnibus imago mortis: níſi ga magis eá timebát illi, q[us]bus fuerat ui
ta iocúdior. Si ita mortales timemus hoſtes & humana manú, q[ui]d faciemus c[ui] clágore terribili tuba itonare
de c[æ]lo c[oe]pit? Et ad illá archági[em] uocé oí buccina clarioré, totus ſimul remugiet múdus, c[ui] uiderimus fu-
per nos non manu ſacta arma concuti: ſed & uirtutes c[æ]lorum commouerí? Sicut p[h]peta dicit. Cú uenerit

289

dominus ponere orbê terræ defertú,& p[ro]ctores pdere ex eo,qs tunc nobis pauor,quæ caligo,quæ tenebre
 cu uos sæpius ac totiés admonitos,& tamen iparatos dies repperit. Tunc inquit plangét ſe ſuper ſe omnes
 tribus terræ;& uidebút filiů hûnis uéitée i nubibuf cæli cu uirtute multa & majeſtate. Túc dicét môtibus
cadite ſup nos,& collibus opite nos, Vegæ hæc eorú ſint;q uaris huius mûdi detéti curis de mundi nô co
gitant fine. Tu uero cui aduentus xpi dierum noctiùq meditatio é,cui p[ro]conſcientiæ puritate domini eſt
optanda p[œ]nitentia; quæ conſumationé ſæculi quaſi certum præmiu tui tempus expeſtæ, exultationem de
caelo capies non timoré. Tunc ení tu ſaſtorum mixta choris,& ſanctis comitata uirginibusii ſp[o]ſi obuiam
fubuolabis,& dices, Inueni qué qúuit anima mea. Nec ullius iam temporis ſeparatiſoem timebis, quæ ſemel
imortalitatis gloria,& i correctionis ſplendore donanda es,& cu xpo ſeper futura es; apoftolo dicente, Quo
niam ipſe dominus in iuſſu,& in uoce archangeli,& in tuba dei, deſcendet de caeiò& mortui qui in xpo ſut
reſurgent primi. Deinde nos qui uiuimus, qui reliquimur, ſimul rapiemur, cu illis i nubibus obuiam domi-
no in aera;& ita ſemper cum domino erimus, Hæc ſit igiſ cura tua ſemper, hoc ſtudiú; hæc iugiter uirginis
corde uoluan[que]. In his totius diei uerſe[]labor, in his noctis ſonus repona[que]; in hoc aia rufus euiglet. Etenim
nullus J[]abor durus, nullú tépus lògum uideri debet; quo gloria æternitatis acquiri[que].

C. Epítola btí auguſtini ad iulianam demetriadis uirginis matrem de priori libello ad demetriadem ſcri
pto, ubi illum tanq græ dei aduerſantem, & bonum uirginalis ſanctitatis naturæ & libero arbitrio attribu-
entem carpit & damnat quædam ipſius libelli uerba iſerés & argués; quem libri ipſu ſupica[]p a pelagio ſcri-
ptum ad uirginem, Hanc autem epiſtolam uelut antidotu quoddá ad uenenú ipſi libellu ſubiecimus; maxi-
me ut beatum hieronymum hæreſis calùnia purgaremus.

D
ominæ debitis in xpo[ſ]officiis honoráde & merito iuſſuri filiæ iulianæ. Alipius Auguſtinus in
domino ſalutem. Grate admodu nobis iocundecq accidit ut ſimul nos conſtitutos apud hippo-
nem tuæ reuerentia ſíre reperirent; quibus hæc ſcripta redderemus uelſtra incolumitate cogni
ta gaudentes: uicufiſimq noſtram quam uobis cordi eſſe confidimus; mutua dilectione nuncian-
tes. Domina debitis in xpo[ſ]officiis honoranda & merito iuſſuſtris filia. Scire auté uos optime ſcimus ĝtú uo
bis debeamus religionis affectu; g[]taq; nobis & apud deu & iſter homines ſit cura de uobis. Licet enim uos p[
]lras primu[que]deide etiam p[œ]nitentia corporali pia & catholica hoc é uera membra xpi exiguitas noſtra cogno
uerit; tamen etiá p[]miſterium noſtrum cum accepiſtis uerbum auditus dei ſicut dicit apoftolus; accepiſtis
non ut uerbum hominum: ſed ſicut eſt uerbum dei cuius minifterii noſtri adiuuante gratia & miſericordia-
saluatoris in domo uelſtra tantus fructus exortus eſt; ut humanis nuptiis iam paratis ſanctæ demetrias ſp[
]lem ſponfi illius præferret amplexu, cui ſpecioſo præ filiis hominum ad habendam ſpiritus uberiorem ſœ-
cunditatem: nec amittendam carnis integrityatem uirgines nubunt. Ne ſciremus autem quæadmodu n[]ſail
la tunc exhortatio a fidei & nobili uirgine ſuſiſſet accepta: niſi nobis p[]ſectis cum poſt paulum proſſeſa ſuſi-
ſet ſanctimoniam uirginalé. Hoc ingens dei donum quod p[]feruos ſuos q[]dem plantat & rigat; ſed p[]ſepſu
incrementum dat nobis opariis p[]ueniſſe: u[]ſarum ſiarum l[]aſtiffimo n[]cúio; & ueraci teſtimonio diceremus,
Quæ cu ita ſint nemo nos i[]p]bos dixerit: iſ i uobis admonendis; ut c[]traria græ dei dogmata deuiteris et
ceſtitudine ſumus, p[]p]penſiore ſolliciti. Nam licet nos apoftolus non ſolú opportune ueru etiá i[]portune præ
dicado uerbo inſtare p[]cipiat; non tamé eoq; hominu[que] numero h[]emus; q[]bus ſermo uel pagina noſtra i[]portu
na uidea[que]; quando id q[]d' ad ſanam doctrinam n[]o p[]tinet uos ut u[]gihanter e[]uiteris alloquimur. Hinc ergo é
q[]p[] admonitioné noſtra tâ grato æio ſuſcepiſtis ut i ep[]itola tua ad quam non reſcribimus diceres. Sane q[]
me h[]orta[que] reuerëtia u[]ſa: ne indulgeá aures his oibus q[]prauis tractatibus uenerandam ſidem ſæpe corruſpunt
g[]ras uberes ago tâ p[]re admonitioni. Quod uti[]q; adiūgiſ; & dicis, ſed nouerit facerdonium u[]ſim longe me ac
domu[]culá meá ab huiu[]ſmodi p[]ſonis e[]e diſcreta: ioq[]s familia n[]a deo catholica ſequi[que] ſide ut i nullá h[]are
ſim aliquádo deuiauerit; nec unq[] lapſa & n[]o dico i eas ſeſtæ quæ uix expanſi: ſed nec i easi[]q; prauos h[]re ui
den[]e: errores; hoc é q[]d nos magis magiſq[] c[]p[]oellit n[]o tacere apud uos: de his q[] etiá illa quæ ſana ſut utiare
conan[que]. Domu[]ni ení noſtra[] n[]o paruá xpi eccleſiá deputamus. Hic prauos é error illoruq p[]utat ex nobiſip[]s
nos h[re]. Siq[]d iuſticiæ & c[]ôtinétiæ: p[]ietatis: caſtitiatis i nobis é: eoq; ita nos c[]ódiiderit deus ut ultra p[]ter q[]
nobis reuelat ſcia nihil nos adiuuet; ut ea quæ ſacienda diſcendo nouimus etiam diligendo faciamus: na-
tu-
rá ſcilicet atq[]s doctrinam definientes rátum[]o eſſe dei g[]ram & adiutoriuq; ut iuſte reſe[]que iuuaamus & ip[]l[]a cha
ritaté. Ad habédá uero uolútáté b[]oam ubi é hoc ip[]ſu q[]d' iuſte iuuaimus? Et ip[]lam charitatem quæ in oibus
dei donis ita excellit, ut etiá deus dicta ſit; qua una ip[]le[]t i nobis ſiq[]d diuina[]æ legis, & admonitionis ip[]lemus
nolút nos diuinitus adiuuari: ſed noſiſpos dicút arbitrio, pp[]rro n[]obis ad ita ſuſlicere. Non uobis uidea[que]
[er]or iſte mediocris p[]ſiteri uelle x[]pianos: nec uelle audire apoftoluq; xpi. Qui cu dixiſſet, charitas dei diſſula é
i cordibus noſtris: ne q[]lq[]e am h[]re n[]o niſi p[]ropriuq putaret arbitriu[] continuo ſubiu[n]t: p[]er ſpiritu[]tú c[]acti[]q[
datus eſt nobis; hanc magná e[]e g[]ram ſaluatoris q[] afc[]édit i altuq; captiuavit captiuitate: & dedit dona homi-
nibus q[]lqs n[]odum confitei; g[]tú; & q[]e exitiabiliter erret intelligis. Qu[]o ergo a uobis q[]bus tantam dilectio-
nem debemus admonédis ut talia cauætis diſſimulare poſſemus, cum legiſſemus librum quem ad ſanctá
demetriadem q[]ſnam ſcripſerit, uel utru[]d uos puenerit, u[]ſris potius reſcriptis noſſe uoluius? In quo libro
ſi fas é legat uirgo x[]p[]i, unde credat uirginalem ſuam flens ſanctitatem omnes q[]p[]iritales diuities n[]o n[]ili ex
ſei[]pa fibi eſſe; atq[]; ita prius q[] fit pleniſtimo brá diſcat deo eſſe quod abſit igrata. Verba ení ad illam ſcripta i
eodem libro ita ſut. Habes ergo & hic inquit p[]quæ merito p[]ponaris aliis: i mo h[]c magis. Nam corporalis
nobilitas atq[]; opulentiá, tuorum itelligunt[que] non tua eſſe p[]ſuáles uero diuities, nullus tibi præter te confer-
re poterit. In his ergo iure laudáda; i his merito c[]æteris p[]ſeréda é: quæ niſi ex te & i te e[]e n[]o poſſut. Cernis

nempe ĝta í his uerbis fit cauĉda pnities.Ná utiç qd' dictú ê non poſſút ê'e bona nifi í te:optime & ueriffi
me dictú eſt,íſte plane cibus eſt.Quod uero ait,non nifi ex te:hoc oíno uirus ê.Aſbit ut hæc libenter audi-
at uirgo xpi,que pie itelligit.ppriam pauptate cordis húani:& deo nifi ſponi ſui donis neſcit ornari.Audi-
at ergo potius apoſtolus dicentem.Deponſaui uos uni uiro uirginé exhibere xpo.Timeo aŭt ne ficit ſer
pés euâ ſed uit ex uerutia ſua:ſic & ueſtra mét es corrúpanç a caſtitate quæ ê xí po.Epterea de his quo-
q' ſpiritualibus diuitiis non iltú qui dictit. Nullus eas pter te tibi côſerre pôt,& nifi ex te & in te eſſe non poſ
ſunt ſed illú audiat q dicit.Hémus theſaug; iltú í ualis ſcientibus;ut eminentia uirtutis dei ſit & non ex no
bis. De ipfa quóq facra continentia uirginali, q non ſibi ſit ex ſeipfa, ſed ſit donum dei ĝuis credenti nolen
loq, collatúreúem audiat ueracé piçq doctorem q cú hic ageret ait. Volo omnes eſſe ſicut meipſum. Sed
unuſq, ppriú donum habet a deo:alius ſic,alius auté ſic.Audiat etiam ipſu non tantum ſuú ſed uniuersæ
ecclétæs unicú ſponſum.De tali caſtitate atq ítegritate dicété.Non omnes capiunt uerbum hoc ſed quibus
datu eſt ut intelligat ex eo qd' habeat tam magnú bonum atq p[larum ſe potius deo & domino grás agere
debere;q cuiuſq uerbæ qd' uel ex ſefe ipfa íl habeat;ut nô dicamus affétatis adulatoris:ne de occultis homi
num temere iudicare uideamur:certe errantis laudatoris audire.Omne qppè datum optimum;& omne do
num p[ſectum deſurſú eſſic etiá dicit apoſtolus iacobus deſcendés a p[é luminum.Hinc ergo & ſanſta uit
ginitas q[te filia uolentem gaudentéq uicit.Ná poſterior actu;prior genere:Ex te honore;ex te ætate ſubſe-
quens,Sanctitate p[cedés í q etiá tuú êe cœpit qd' in te eſſe nô potujt. Illa qppè carnaliter nô nuplſt,ut nô t\
ú fibi ſed etiam tibi ultra te p[ualiter augeret; quoniá & tu ea c[espèlatione mior illa es qd' ita nuplſti ut na
ſeret.Hæc dei dona ſunt,& ueſtra quidem ſut ſed non ex uobis.Habetis ení theſaurú iltú í terrenis corpo
nibus,& adhuc fragilibus tanq in ualis ſcientibus;ut eminentia uirtutis ſit dei,& non ex uobis. Nec miremi-
ni quia dicimus,& ueſtra eſſe;& ex uobis non eſſe,Nam & pané quotidianum dicimus nírn:fed tamé addi-
mus da nobis:ne puteé ex nobis.Proinde ſicut ſcriptú ê fine ítermiffiôe orate;í omnibus grás agite, Oratis
enim ut p[feueranter & p[fiéter gratiæ habeatis,gratias agitis;qa nô ex uobis hétis.Quis ení uos ab illa ex adá maf
fa mortis p[ditio]íſc dicerníf? An uero quando apoſtolo dicête audierit hó,quis ení te discernit resp[ú]surus
eſt bona uoluntas mea,fides mea,iuſticia mea,& nô c[ó]tinoqu qd' ſequif auditurus.Quid ení habes quod nô
acceptiſt? Si aŭt & acceptiſt, quid gloriaris quaſi nô acceptiſ Nolumus ergo ut diuities nullus tibi pter te c[ó]
ferre poterit.In his ſure laudada:í his merito p[ferenda es;quæ nifi ex te & í te eſſe nô poſliunt.Nolumus, pr-
fus ita glorieſ quaſi non acceperit.Dicat q[em]In me ſut deus uota mea:que reddam laudes tibi.Sed qa í il
la non etiam ex illa meminerit etiam dicere.Domine í uolútate tua p[ſtituit] decori meo uirtutem.Nonne il
le qui uenit qu[erere];& ſaluare qd' p[ierat,]quia eti etiam ex illa propter arbitriú proprium fine quo nô opa
mur bonúñ námé ſicut íſte dixit:nô nifi ex illa proprium qppè arbitriú:non nifi dei grá iuua[ nec ipſa] uo
luntas eſt in homine poteſt. Deus ení inquit apoſtolus q opaſt & nobis;& uelle & operari & p bona uolú-
tate.nón ſic uti ſentiunt tantúmo ſciëtia reueládo:ut nouerimus qd facere debeamus:fed etiá íſpirando
charitáte;ut ea quæ discendo nouerimus;etiam diligendo faciamus,Nam utiç nouerat ille q magnú bonú
efſet continentia quæ dicbat.Et cú ſciré qa nemo eſſe poteſt c[ó]tínés nifi deus det.Nô ſolú ergo ſciebat q[
ú eét hoc bonú & q defiderabiliter eſſet c[ó]cupiſcendú;uerú etiá q nifi dante deo eé nô poſſet. Docuerat
ení eú ſapientia.Ná hoc dictit;& hoc ipſu erat ſciëtia:ſcire cuius eſſet hoc donú.Nec tamen ei ſentétia íſta
uſſicitiſed ait. Adii dominú;& p[ca]catus ſú illú.Nô igitú tantúmo í hoc nos adiuuat deus,ut ſciamus quid agé
dú ſit;uerú etiá ut amádo agamus;qd' diſcédó ía ſcimus.Nemo itaq p[oteſt eſſe nô ſciés ſolú;uerú etiá con-
tínés nifi deus det.Vnde cum íá ille haberet ſciëtiá p[ćaba]ct:ut eſſet íllo;qd ſciebat qa nô eſſet ex illo. Aut ſi
ppter arbitriú propriu aliquantulú ex illo:nô tamen nô nifi ex illo:qa nemo p[oteſt eſſe] continés nifi deus
det.Íſte auté de ſpiritualibus diuitiis í quibus é:utiq etiá ipfa luminof & ſpecioſa continentia nô ait í te ex
te eſſe poſſut;fed ait nifi ex te í te eſſe nô poſliut;ut quéadmodú nô ei ſut alibi níſi í illa:ſic ei nô aliunde níſi
ex illa eſſe p[oteſe] credanſ;& ob hoc quod miferæat. Dominus a corde eius auertat ſic glorieſ q[li] non accepe
rit.Et nos q[de]e de ſactæ uirginis diſcipliá;& húilitate xpiana:í q nutrita & educata ê: hoc exſitimamus:q[de]
illa uerbæ cú legeret ſi tamé legit ig[é]uit,& p[ectus] húiliter tutudit,ac fortaſſis & fleuit:deuq cui data a quo
d[iligendo] continentia eſſet fideliter ſcire illa nô ſut uerbæ ipſius;fed uerbæ alterius;ita nô fit:talis;& fides eius q[ui]e
aliq[de] h[é] credit;de q[ui]o í fe nô í domio glorieſ.Ná gloria q[de]e eius í ipſa ê:nô í uerbæ aliéis ſicut apoſtolus
dicit,Opus aŭt p[bet] unuſq[al]; & tunc gloriá hébit í f[emetipſo;& nô í al[tero]. Sed abſit ut gloria ſua ipſa fit:
& nô ille cui dicit:gloria mea;& exaltás caput meú,lta qppè ê mea falubriter gloria eius cum deus qui in il-
la eſp[ite] eſt gloria eius a quo habet omnia bona quibus eſt bona;& hébit oíia;quibus melior erit in quan-
tum in hac uita melior eſſe poterit.Et quibus p[fecta] erit qua[do] fuerit diuía grá non húana laude perſecta;
in domino aŭt laudabi: aí a[ius q fatiauit í bonis defideriú eius:qa & hoc defiderium ipſe íp[ir]auit:ne uir-
go eius ſit í alioquo bono glorieſ quaſi non accepit.De hoc ergo eius affectu utrú non fallamur inde nos fac
potius reſcibendo certiores,Nam illud optime nouimus cú omnibus ueſtris cultores uos eſſe: & ſuiffe í
diuideæ trinitatis.Sed non hic ſolú error humanus obrepit;ut aliq[de] fecus ſentia[]c de idiuیدa trinitate, Sút
aŭt & alia í quibus p[nitio]ſſime erra[].Sicuti hoc eſt unde diutius forſaſſe;q[ati] fatis eét ueſtra fidelitas, tuæq[
prudentiæ í h[ac] ep[itola] locuti fumus:gg qui bonum quod ex deo eſt negat eſſe ex deo:neſcimus cui facit
iniuriá níſi deo,ac p[hi]oc illú utiç trinitati; quod malú abſit a nobis;ſicut abeſſe crediūs.Aſbit omnio ut ta-
le aliquid í animo nô dicimus tuo:uel ſacratæ uirginis filiæ tua:ſed in cuiuſq extremi meriti familia uel fa
milíæ ueſtrae liber íſte fecerit:ex quo nonnulla uerbæ quæ facilius intelligi poſſunt:ponenda credidimus.Si
aŭt diligétius int[é]datis etiam illa quæ ibi uideſ uelut pro gratia ſiuè adiutorio deidicere;ſic iuènietis ambi

290

gua:ut poſſint reſſerri:uel ad naturam:uel ad doſtrinam:uel ad reſmiſſionem peccatorum.Nam & quod con
ſiteri cogunt orare nos debere:ne ítremus i tentationé:poſſunt ad hoc reſſer:ut haſtenus nos reſpondeat
ad id adiuuari:quotiens orantibus atq: pulſantibus nobis apia:it intelligia ueritatis:ubi diſcamus quid fa-
cere debeamus;non ut uires accipiat uoluntas noſtra:qbus id quod dicimus faciamus.Et q: uobis in gratia
uel adiutorio dei dicunt dominum xpm bene uiuendi,ppoſtué exéplum,Ad eandé doſtrinam reuocant:qa
ſeſicet i eius exemplú diſcimus q:admodum uiuere de beamus.Non auté uoluit ad hoc nos iuuiat ut, q:d: di-
ſcendo cognoſcimus:etiam diligéo faciamus,Aut certe in eodem libro uienire aliquid ſi potelſis ubi exre
pta natura:excepto q:d' ad eàdem naturam ptinet arbitrio uoluntatis:excepta remiſſione peccatorum & re-
uelatione doſtrinæ:tale dei & adiutoriů coſiteſt: quale coſiteſt & ille qui dixit, Cum ſciré qui nemo eſſe po-
teſt continés nifi deus det.Et hoc ipſum erat ſapientiæ ſire:cuius etiam hoc donum. Adii dominum & de-
ſcatus ſum illú,neq; ení ilſe aut natura peccando uolebat accipere:i qua conditus erat:aut de naturali uolú
tatis arbitrio fatagebat;cú quo coſitus erat:aut remiſſionem peccatorú diſiderabat;q potius cõtinentiá ne
peccaret optabat:uel qd faciendú eſſet ſire cupiebat:cum íá ſe ſire fatereſt:cuius eſſet hoc donú: ſed uti:
tatas uolútatis uires:tantú dilectionis ardorem uolebat accipere ſpiritu ſapientiæ:qui ſuſſiceret ad ìplenda
magnitudinem cõtinetiæ,Si ergo aliquid tale inuenire potueritis;uberrimas gratias agimus ſi reſenbédó i-
ſinuare dignemini,Satis ení dici non potelſ quantum cupiamus in eorú hominum ſcriptis qui propter acti
moniam atq facundiam leguné a plurimis apertá conſeſſionem illius gratiæ reperiri:quam uehemeter co-
médat apoſtolus:qui etiam menſurá fidei fine qua ipoſſibile é deo placere:ex qua iuſtus uuit,qua per dile-
ctiòem operaſt:ante qua & fine qua oino nulla cuiuſq opa bona ætimanda ſunt.Quoniam omne quod nò
eſt ex fide peccatú eſt deum dicit uniciuſq partiú.Nec ſola reuelatòſe ſcientiæ nos diuinitus adiuuariut ut
piuſteq: uiuamus in hoc ſæculo quæ fine charitate inflat; Verum etiam inſpiratione charitatis ipſus que
plenitudo legis eſt; & quæ cor noſtrum ut ſcientia non inſlet ædificat,Sed adhuc nuſq tale aliquid in eo-
rum litteris potuimus aliquid inuenire, Maxime autem hoc in íſto libro eſſe ſulemus:exquo deſcripta il-
la poſtuimus uerba ubi uirginem xpi ita laudans tanq ſpirituales diutias nullas et nifi ex ipia eſſe non po-
funt:non uult eam in domino gloriari:ſed ſic gloriari:quaſi non acceperit, In quo libro quis nec ipſus inee
tuæ reuerentiæ nomen exſſerit:tamen a matre uirginis:ut ad eam ſcriberet le poſtulatum eſſe commemo
rat.In quadam uero epiſtola ſua idem pelagius ubi & nomen ſuum apertiſtìme ponit nec nomen ſacrae uir-
ginis tacet dicit ad eam ſe ſcripſiſle;& eiuſdem ſui operis teſtimonio probare nitit ſe gratiam dei qua uel ta
cere uel negare afterſi apertiſtìme coſiteri.Sed utru ipſe ſit liber i quo de ſpirituallibus diutius illa uerba po
ſuit uel utrú ad ueltram peruenerit ſanſtitatem reſcriptis uſetris petimus nos dignemini facere certiores.

Inciſpit epiſtola ad matrem & filiam in gallia commorantes,

Prólogus,

R
Etulit mihi qdam frater e gallia ſe hre fororé uirginé,matreq uiduá,que i eadé urbe diuſis ha
bitarét cellulis,& uel ob hoſpitiu solitudiné,uel ob cuſtodiédas facultatulas:ipſules fibi quoflam
clericos aſſumpſilſet:ut maiore dedecore iügeré aliens,qa q: ſe fuerát ſeparatae,Cúq ego igemi
ſceré,& multo plura tacédó,q loquédo signifiſare:qto ſe (inſtq)corripias eas lris tuis,& ad còcor
dia reuoces,ut mí filiá,& filia matrem agnolcat,Cui ego optimá(inſtq)mihi iniúgts, puiciáut alienas conci-
liem .q:q filius fraterq nò potuit,Quali uero epiſcopale cathedrá teneá,& non clauſus cellulae: pcul a tur
bis remotus,uel pterita płaſa uitia,uel uitare nitar penitëtia,ſed & ícôgruú é latere corpore:& ligua p totú
orbé uagari.Et ille nimirú aiti:formidolóſus es.Vbi illa quondá conſtantia,i q multo fale orbé deſcríſi luci
lianú qppia detulifti:Hoc é(aio)quod me fugat;& labra diuidere nò finit, Poſtq ení arguédo crinia factus
ſú criminolus,& iuxta tritú uulgi fermóe,puerbiú,iurgátibus & negatíubí cuſtis:nec aures me credo.hre nec
tágo.Ipſiq parietes i me maledicta reſonarút;& i me pállebat q bibebát vinú,Coaſtus malo, taceé didici.re
ctius eſſe arbitrás ponere cuſtodiá ori meo,& oftium munitú labiis meis,q declinare cor meú in uerba ma-
litiæ:& dú carpo uitia,i uitiú detraítiòis icurrere.Quod cum dixiſeru,nò eſt inqt detrahere uerum dicere
nec priuata correpvio generalem facit doſtriná,cú aut rarus,ut nullus fit,q ſub huius culpæ reatum cadat,
Quæſo ergo te:ne me tanto itinere uexatú fruſtra ueniffé patiaris,Scit ení dominus q poſt uſionem faſto
ru locoq hác uel maxime cauſam habui;ut cú tuis lris forori mederer ac mri Et ego,lam iam inq qd uis fa
ciam ná & epiſtolæ tráſmarinæ ſút;& ſpáliter ſermo diéſtatus;raro potelſ inuenire quos mordeat,Te aut ob
fecro,ut clam fermoné húc habeas,Cúq portaueris eu, p uiatico,li auditus fuerit,collætemur panteri:fi aſt
contemptus fuerit(quod & magis reor)ego uerba pdiderim,tu itineris longitudinem,

Inciſpit Epiſtola,

P
Rimú uos ſire cupio foror & filia me non iccirco ſcribere,qa alíquid de uobis finíſtrum ſulpi-
cer:ſed ne cæteri ſulpicenf,ueſtrá me orare còcordiam.Alioquin(quod abſlit) ſi peccatorum uos
exiſtimarem glutino ceſſiſſe,nunq ſcriberem:ſiremq me ſurdis narrare fabulam.Deide hoc ob
fecro,ut ſi mordacius quippiam ſcripſero;non tam meæ credatis auſteritatis eſſe,q morbi, Pu-
tridæ carnes ferro curantur & cauterio,Venena ſerpentino,pellunſ antidoto,Quod fatis dolet; maiori do-
lore expelliſt. Ad extremum hoc dico,q ſi etiam hæc còſcientia criminis uulnus non habeat;habet tamé fa-
ma ignominiá,Mater & filia nomina pietatis,officiorum uocabula, uincula naturæ:ſecunda poſt deu foſde
ratio.Non é laus,ſi uos diligitis:ſcelus é,q oditſis,Domíus iefus xpus ſubiectus erat parétibus suis, uenera
bæt matré,cuius erat ipre p:olebat nutritiú qué matreierat,geſtatúq ſe meminerat alterius utero alterius
brachiis,Vnde & i cruce pendés comédat parèt di(cipulo;qua nunq ante crucé dimíferat.Tu uero filia (í

ené defin'd ad matré loqui quæ forfitá & ætas & ibecillitas ac folitudo excuſabilem faciunt)tu inſi filiá, eius domum anguſtá iudicáscuius non tibi fuit uéter anguſtus?Decem méſibus utero clauſa uitiſtí,& uno die in uno cubiculo cù méſe non duras?An oculos eius ſerre non potes?Et quæ omnes motus tuos (ut pote illa quæ genuit quæ aluit.& ad hanc adduxrt ætatem)ſacilius intelligit teſté domeſtam fugis ?Si uirgo es. qd times diligentem cuſtodiam?Si corrupta,cur non palam nubis?Secunda poſt naufragium tabula eſt.q; ma- re œcips: ſaltem hoc remedio têpare.Necq; uero hoc dico,q poſt peccatú tollá pœnitétia:ut quod male cœ peri: ſaltem hoc remedio tempare.Necq; uero hoc dico,q poſt peccatú tollam pœnitentiam,ut q male cœ peris,male pſeueres: ſed quo deſperé i iltiuſmodi copula diuullſoné. Alioquin ſi ad matré migraueris poſt ruinam,ſacilius poteris cù ea plâgere;qd p illius abſentiam pdidifti q ſi adhuc ítegra es.& non pdidifti: fer- uane perdas.Quid tibi necſeſſe é i ea uerſari domo:í qua necſeſſe hés quotidie,aut pire,aut uicere?Quis un- g mortalium iuxta uiperá ſecuros ſónos capit?Quæ ęſti non pçutiat:certe ſollicitat, ſecurius é pire non poſ ſeig iuxta piculú non píſſe.In altero tranquillitas eſt:í altero gubernatio,lbi gaudemus:hic euadimus,Sed forte reſpondeas.Non bene morata mater é,res ſæculi cupit,amat diuities,ignorat ieuniú,oculos ſtibio li- nit,uult còpta, pcedere & nocet ppoſito meo:nec poſsum cù huiuſcemiodi uiuere.Primú qdem etiam ſi ta- lis é,ut cauſaris,maius hêbis premium:ſi talé non deſeras.Illa te diu portauit í utero:diu aluit.& difficilio- res íſantíæ mores bláda pietate ſuſtuït,Lait pánorú fordes:& imûdo ſæpe ſcedata í ſtercore,Aſſedit ægro tanti.& quæ pro te ſua ſaltidia ſuſtinuit:ttua quoq paſſa é.Ad hác pduxit ætaté,ut xpm amares docuit.Nô tibi diſplicitat eius conuerſatio:quæ te ſponſo tuo uirginem conſecrauit.Quod ſi ſerre non potes,& deliti- as eius fugis,atq;ut hoc uulgo folet dici)ſæcularis eſt mater;habes alias uirgines,habes ſanctum pudicitiae chorum.Quid matrem deſerens eum eligis,qui forſitá fuam reliquit fororem & matrem:ílla difficilis: ſed ſeit facilís.Illa iurgatrix:ergo íſte placabilis.Qué quæro utrú uirú ſecuta fìs,an poſtea iueneris? Si eu ſecuta esmanítelú é cur matrem reliqueris,Si poſtea reppiſtí:oftendis qd í matris hoſpitio non potueris iuenerre. Durus dolori:& meo mucrone me uulneráís,Qui ambulat(inquit)ſiſpliciter:ambulat confidenter. Taceré ſi me non morderet conſciétia mea:& í allis méu crimé non reprehenderé:nec p trabé oculi mei alterius ſe- flucú uideré.Nunc aút som íter fratres pcul habitans;eoq;fruens contubernio honeſte ſub arbitris & ui dear mo:í uidear:ipudenteriffíne eſt,eius te uerecundiam non ſeq,iuius ſequeris exemplum. Quod ſi dixeris:& mihi ſufficit conſciétia mea;habeo deum iudicé;q mea uitæ eſt teſtis:non curo:quid loquanç ho mines;audi apoſtolum ſcribenté.Prouidentes bona,non ſolum coram deo: ſed etiam coram omnibus ho- minibus.Siqs te carpit,qpís xpliana & uirgo: ne cures, quod iô dimíſeris matré:ut í monaſterio iter uirgjes uiueres, Talis detractio laus tua eſt,ubì non luxuria in puella dei: ſed duritia carpitur,ílta crudelitas;pietas eſt.illum ení pſers matriqué pſerre iuberis & animæ tuæ,Qué ſi & ípá pŕtulerí& filiá te ſentiet:& fororé. Quí igoíſt;Sclés é ſanctú uiri habere còtuberniú?Obtorto collo meí ius trahis,ut aut pbé qd nolo:aut multorù iuidiá fubeá,Setúis uir nunq a matre filiá ſeiúgit,Vtráq; ſuſcipit;& utranq ueneratur.Sic qlibet ſanctá filia méris uídués í diciú caſtítatis é,ſi coæuus tuus ille neſcioq;matrem tuá honoret ut ſua,ſi ſenior te ut filiá dirigat;& paritá ſubfiicat diſciplinæ.Non expedit amboge famæ,plus te illú amare,q matrem:ne nô uideat ín re affectú eligere, ſed ætaté.Et hoc diceré íi fratré monachú nô haberes:ſi döſticis careres pſi diis.Núc uero proh dolor iter matré atq;germanú,& matré uiduá,ſremq; monachú,cur ſe alienus interie- rit:Bonum qdem é:ut eſt & filiam noueris,& fororé.Si auté utrúq nô potes:& mé qfi dura reſpuiſ: ſaltem ſiater placeat.Si frater alperios é:mollior ſit illa quæ genuit,Quid palles;qd eſtuas?Quid uultú rubore ſu- fúdis,& tremétibus labiis ípatiétiá pectoris còreſtaris:Non ſupat amoré matris & fris:níſi uxoris affectus. Audio pŕerea te ſuburbana rura uiilag; amœnitates cù affinibus & cognatis & iliuſmodi generis hoibus ciciuire,Nec dubito gn uel côſobriá:uel foror ſit:í quarum ſolatiú noui generis ducaris affecla,Abſit quip peur quis pximi ſint & cognati:uiroq; te ſuſpicer captare côlortia.Obſecro ergo te uirgo:ut mihi reſpode as,Sola uadis in comitatu pŕpínquog;an cù amafio tuo? Quaúis fìs ipudés:fæculariú oculis eu ígerere nô audebis.Si ení hoc feceris:& te,& illú familia uniuera cantabit,uos cùctorú digiti denotabút.Ipa quoq; ſo por aut affinis ſiue cognata quæ í adulationé tui ſanctú non nunq corá te uocát,cú ſe paululú auerterit:or têtuosú ridebút maritú.Sin aút folo ieris;qg& magis æſtimo)utib iter ſeruos adoleſcetes;iter maritas ſe- mias atq;nupturas;iter ſaſciuas puellas;& comatos limatoq; iuuenes furaq; uestiú puella gradieris.Dabit tibi barbatulus qlibet manú,ſuſtetabit laſſá;& pſlis digitis aut tátabiſ,aut têtabit.Erit tibi inter viros ma- tronaſq; conuiuí;ſpeſtabis aliena ofcula;pguſtatos cibos,& non abſq; ſcandalo tuo í allis ſericas uſeſt au rataq; miraberis.In ipſo quoq; cõuiuio ut uſeſcaris carnibus.qfi inuita cogeris,ut uinú bibas,dei laudabiſ creatura,ut laues balneis,ſordibus detrahetur;& očs te cú aliquid eoq; ſuadét,ſi retraeſt as feceris,purá, ſim- plicé domina,& uere ígenuá cōclamabút,Perſonabit íteri aliquis cátor ad méſá;& íter pſalmos dulci modu lamie cùrreſtes(quoniá aliéas nô audebit uxores)te quæ cuſtodé nô hés:fæpius reſpectabit,Loqueſ nutibus & qcuid metuit dicere:ſignificabit affectibus.Inter has & tantas illecebras uoluptatum etiam ferreas mé- tes libido domat,quæ maiorem í uirginibus patí famé:dum dulcius putat,omne qd neſcit,Narrát gentili- um fabulae;cantibus firenarum nautas í faxa p[ic]pites,& ad orphei citharam arbores,beſtiaq;iac ſilicú dura mollita.Difficile íter epulas ſeruaſ pudicitia.Nités cutis:fordidum oſtedít animum.Legimus í fcholis pue- ri,& ſpirantia in plateis aera perſpeximus,aliquem oſſibus uix hærentem,illicitis arſſiſe amoribus:& ante uita caruiffe q p[es]ſte,Quid tu facies puella ſani corporis,delicata;piſguis,rubés æſtuans inter carnes,íter uia, & balneas,iuxta maritas,iuxta adoleſcentulos?Quæ etí rogata nô feceris;tamen deforme putes teſtimoni- um ſi rogeris,Libidinofa més ardentius honeſta p[le]quiſ:& qd non licet,dulcius ſuſpicatur. Veſtis ip[ia] ui-

291

["lis & pulla animi tacentis iſiciuſt. Si rugâ non habet: ſi p terrâ ut altior uidearis trahat: ſi de induſtria diuſuta ſit tunica: ut aliquid intus appareat: operiat: q[ui]d' ſcedi ſe, & apiat q[ui]d' ſormoſum. Caliga quoſa ambulat, tis nigella ac nitſes ſtridore ad ſe iuuenes uocat. Papillæ falciolis coſTIMuſ; & crifpati cígulo aguſtius pedus arctæ. Capillis uel in frontem: uel i[]aures deſluunt. Palliolum interdu[rum] cadit, ut candidos nuder humeros & quasi uideri noſuerit: cælat ſeſtina quod uolens detexerat. Et quâdo in publico quasi per uerecundiam ope rit faciem: lupanariu[rum] arte id ſolum oſtendit, quod oſſeſum magis placere poteſt. Respondeb[is]. Vnde me no ſti? Et quomodo tam longe iaſtas i me oculos tuos: Fratris hoc tui mihi natraueruſt lachrymæ: & iſ tolerabi les per momenta ſingultus. Atq[ui] utinam iſe mentitus ſit: & magis timés hoc q[ui] argués dixerit. Sed mihi crede, Nemo mentiens plorat. Dolet ſibi p[latum] iuuenem, non quidem comatu[rum] n[oe]ſtium fericarum ſed to ſulum. & in ſordibus delicatum, q[ui]p[er] ſacculum fignet, textrinu[rum] teneat, penſa diſtribuat, regat familiâ, emat g[ec]q[ui] de publico neceſſariu[rum] e[mi]. Diſpenſator & dominus & p[ueniés] officia feruulog[que] o[ſ]es rodat famuli: & quicquid domina non dederit, illu[rum] clamitent ſubtraxiſſe. Quæruſu[rum] feruuloru[rum] genus e[mi]. & q[ui]tuncu[rum] de deris ſemper eis minus eſt. Non enim conſiderant de q[ui]to: ſed q[ui]tum deſt, doloreq[ui] ſu[n]i ſolis quod poſſut detrachio nibus conſolatur, ille paraſitum: iſte ip[os]toré, hic hæredipeta[alius] nouo quolibet appellat uocabulo. I[ps]um iaſtant affidere lectulo, obſetrices adhibere laguècti, portare mattulâ, caleſacere lintea; p[licare] falciolas. Faci us mala credut homines, & quodc[ui]q[ui] domi ſingitur: rumor i publicum ſit. Nec mireres, ſi ancillæ & feruſi de uobis iſta conſingant: c[ui] mater quoq[ui] id iſp[um] quaeræ, ac frater. Fac igit[ui] quod moneo, quod præcor ut p[umum] matri: dehinc ſi id fieri non poteſt: ſaltem fratri reconcilieris. Aut ſi iſta tam cara nomina hoſtiliter deſteſaris: diuidere ab eo quem tuis diceris p[ul]tiffe. Si autem & hoc non potes: reuertere ſalt[é] ad tuos. Si n[oe] potes deferere alienu[rum] uel honestius fodali t[ui]o utere. Separentur domus ueltrae, diuidenturq[ui] conuiuium: ne maledici homines ſub uno teſtulo uos manentes: lectulum quoq[ui] criminentur habere comunem. P[otes] & ad neceſſitates tuas quale uoluſi[rum] habere ſolatium: & aliqua ex parte publica carere infamia. Quanq[ui] caenda ſit macula: quæs[na] nulla nitro ſcedu[rum] hieremiam: nulla ſullonum: nullam dilui p[òt]. Quâdo uis ut te uide at, adhibe arbitros, amicos, liberos; ſeruulos, bona conſcientia nullius oculos fugit, Intret i[re]tupidus: ſecurus exeat. Taciti oculi, & ſermo ſilens, & totius corporis habitus: uel trepidatione interdum, uel ſecuritatem loquuntur. Aperi q[ui]o aures tuas: & clamorem totius ciuittatis exaudi, lam p[id]oſiſtis ueltra uocabula: & mutuo uobis cognomina ſuſcepſiſt. Tu illius diceris: & ille tuos. Hæc mater audit: & frater: p[ar]atigi[que] ſiut & p[ea]ntur uos ſibi diuidere: & priuata ueltrae coniunctio[n]is infamiam laudem facere communem. Tu eſto cum matur[em] ſit ille cum fratre. Audétius diliges fodalem fratris t[ui]u: honestius amabit mater amicum filii, q[ui] filiæ ſue Quod ſi noluereſi: ſi mea monita rugata fronte cotéper[er]is: epiſola hæc tibi uoce libera proclamabit. Q[uid] alieum ſeruum obſides: Q[uid] miſtrum chrifi t[ui]u: ſam ſolatium: & aliqua ex parte publica carere infamia. Quanq[ui] caenda ſit macula: quæs[na] nulla nitro ſcedu[rum] hieremiam: nulla ſullonum: nullam dilui p[òt]. Quâdo uis ut te uide at, adhibe arbitros, amicos, liberos; ſeruulos, bona conſcientia nullius oculos fugit, Intret i[re]tupidus: ſecurus exeat. Taciti oculi, & ſermo ſilens, & totius corporis habitus: uel trepidatione interdum, uel ſecuritatem loquuntur. Aperi q[ui]o aures tuas: & clamorem totius ciuittatis exaudi, lam p[id]oſiſtis ueltra uocabula: & mutuo uobis cognomina ſuſcepſiſt. Tu illius diceris: & ille tuos. Hæc mater audit: & frater: p[ar]atigi[que] ſiut & p[ea]ntur uos ſibi diuidere: & priuata ueltrae coniunctio[n]is infamiam laudem facere communem. Tu eſto cum matur[em] ſit ille cum fratre. Audétius diliges fodalem fratris t[ui]u: honestius amabit mater amicum filii, q[ui] filiæ ſue Quod ſi noluereſi: ſi mea monita rugata fronte cotéper[er]is: epiſola hæc tibi uoce libera proclamabit. Q[uid] alieum ſeruum obſides: Q[uid] miſtrum chrifi t[ui]u: ſam ſolatium: & aliqua ex parte publica carere infamia. Quanq[ui] caenda ſit macula: quæs[na] nulla nitro ſcedu[rum] hieremiam: nulla ſullonum: nullam dilui p[òt]. Quâdo uis ut te uide at, adhibe arbitros, amicos, liberos; ſeruulos, bona conſcientia nullius oculos fugit, Intret i[re]tupidus: ſecurus exeat. Taciti oculi, & ſermo ſilens, & totius corporis habitus: uel trepidatione interdum, uel ſecuritatem loquuntur. Aperi q[ui]o aures tuas: & clamorem totius ciuittatis exaudi, lam p[id]oſiſtis ueltra uocabula: & mutuo uobis cognomina ſuſcepſiſt. Tu illius diceris: & ille tuos. Hæc mater audit: & frater: p[ar]atigi[que] ſiut & p[ea]ntur uos ſibi diuidere: & priuata ueltrae coniunctio[n]is infamiam laudem facere communem. Tu eſto cum matur[em] ſit ille cum fratre. Audétius diliges fodalem fratris t[ui]u: honestius amabit mater amicum filii, q[ui] filiæ ſue Quod ſi noluereſi: ſi mea monita rugata fronte cotéper[er]is: epiſola hæc tibi uoce libera proclamabit. Q[uid] alieum ſeruum obſides: Q[uid] miſtrum chrifi t[ui]u: ſam ſolatium: & aliqua ex parte publica carere infamia. Quanq[ui] caenda ſit macula: quæs[na] nulla nitro ſcedu[rum] hieremiam: nulla ſullonum: nullam dilui p[òt]. Quâdo uis ut te uide at, adhibe arbitros, amicos, liberos; ſeruulos, bona conſcientia nullius oculos fugit, Intret i[re]tupidus: ſecurus exeat. Taciti oculi, & ſermo ſilens, & totius corporis habitus: uel trepidatione interdum, uel ſecuritatem loquuntur. Aperi q[ui]o aures tuas: & clamorem totius ciuittatis exaudi, lam p[id]oſiſtis ueltra uocabula: & mutuo uobis cognomina ſuſcepſiſt. Tu illius diceris: & ille tuos. Hæc mater audit: & frater: p[ar]atigi[que] ſiut & p[ea]ntur uos ſibi diuidere: & priuata ueltrae coniunctio[n]is infamiam laudem facere communem. Tu eſto cum matur[em] ſit ille cum fratre. Audétius diliges fodalem fratris t[ui]u: honestius amabit mater amicum filii, q[ui] filiæ ſue Quod ſi noluereſi: ſi mea monita rugata fronte cotéper[er]is: epiſola hæc tibi uoce libera proclamabit. Q[uid] alieum ſeruum obſides: Q[uid] miſtrum chrifi t[ui]u: ſam ſolatium: & aliqua ex parte publica carere infamia. Quanq[ui] caenda ſit macula: quæs[na] nulla nitro ſcedu[rum] hieremiam: nulla ſullonum: nullam dilui p[òt]. Quâdo uis ut te uide at, adhibe arbitros, amicos, liberos; ſeruulos, bona conſcientia nullius oculos fugit, Intret i[re]tupidus: ſecurus exeat. Taciti oculi, & ſermo ſilens, & totius corporis habitus: uel trepidatione interdum, uel ſecuritatem loquuntur. Aperi q[ui]o aures tuas: & clamorem totius ciuittatis exaudi, lam p[id]oſiſtis ueltra uocabula: & mutuo uobis cognomina ſuſcepſiſt. Tu illius diceris: & ille tuos. Hæc mater audit: & frater: p[ar]atigi[que] ſiut & p[ea]ntur uos ſibi diuidere: & priuata ueltrae coniunctio[n]is infamiam laudem facere communem. Tu eſto cum matur[em] ſit ille cum fratre. Audétius diliges fodalem fratris t[ui]u: honestius amabit mater amicum filii, q[ui] filiæ ſue Quod ſi noluereſi: ſi mea monita rugata fronte cotéper[er]is: epiſola hæc tibi uoce libera proclamabit. Q[uid] alieum ſeruum obſides: Q[uid] miſtrum chrifi t[ui]u: ſam ſolatium: & aliqua ex parte publica carere infamia. Quanq[ui] caenda ſit macula: quæs[na] nulla nitro ſcedu[rum] hieremiam: nulla ſullonum: nullam dilui p[òt]. Quâdo uis ut te uide at, adhibe arbitros, amicos, liberos; ſeruulos, bona conſcientia nullius oculos fugit, Intret i[re]tupidus: ſecurus exeat. Taciti oculi, & ſermo ſilens, & totius corporis habitus: uel trepidatione interdum, uel ſecuritatem loquuntur. Aperi q[ui]o aures tuas: & clamorem totius ciuittatis exaudi, lam p[id]oſiſtis ueltra uocabula: & mutuo uobis cognomina ſuſcepſiſt. Tu illius diceris: & ille tuos. Hæc mater audit: & frater: p[ar]atigi[que] ſiut & p[ea]ntur uos ſibi diuidere: & priuata ueltrae coniunctio[n]is infamiam laudem facere communem. Tu eſto cum matur[em] ſit ille cum fratre. Audétius diliges fodalem fratris t[ui]u: honestius amabit mater amicum filii, q[ui] filiæ ſue Quod ſi noluereſi: ſi mea monita rugata fronte cotéper[er]is: epiſola hæc tibi uoce libera proclamabit. Q[uid] alieum ſeruum obſides: Q[uid] miſtrum chrifi t[ui]u: ſam ſolatium: & aliqua ex parte publica carere infamia. Quanq[ui] caenda ſit macula: quæs[na] nulla nitro ſcedu[rum] hieremiam: nulla ſullonum: nullam dilui p[òt]. Quâdo uis ut te uide at, adhibe arbitros, amicos, liberos; ſeruulos, bona conſcientia nullius oculos fugit, Intret i[re]tupidus: ſecurus exeat. Taciti oculi, & ſermo ſilens, & totius corporis habitus: uel trepidatione interdum, uel ſecuritatem loquuntur. Aperi q[ui]o aures tuas: & clamorem totius ciuittatis exaudi, lam p[id]oſiſtis ueltra uocabula: & mutuo uobis cognomina ſuſcepſiſt. Tu illius diceris: & ille tuos. Hæc mater audit: & frater: p[ar]atigi[que] ſiut & p[ea]ntur uos ſibi diuidere: & priuata ueltrae coniunctio[n]is infamiam laudem facere communem. Tu eſto cum matur[em] ſit ille cum fratre. Audétius diliges fodalem fratris t[ui]u: honestius amabit mater amicum filii, q[ui] filiæ ſue Quod ſi noluereſi: ſi mea monita rugata fronte cotéper[er]is: epiſola hæc tibi uoce libera proclamabit. Q[uid] alieum ſeruum obſides: Q[uid] miſtrum chrifi t[ui]u: ſam ſolatium: & aliqua ex parte publica carere infamia. Quanq[ui] caenda ſit macula: quæs[na] nulla nitro ſcedu[rum] hieremiam: nulla ſullonum: nullam dilui p[òt]. Quâdo uis ut te uide at, adhibe arbitros, amicos, liberos; ſeruulos, bona conſcientia nullius oculos fugit, Intret i[re]tupidus: ſecurus exeat. Taciti oculi, & ſermo ſilens, & totius corporis habitus: uel trepidatione interdum, uel ſecuritatem loquuntur. Aperi q[ui]o aures tuas: & clamorem totius ciuittatis exaudi, lam p[id]oſiſtis ueltra uocabula: & mutuo uobis cognomina ſuſcepſiſt. Tu illius diceris: & ille tuos. Hæc mater audit: & frater: p[ar]atigi[que] ſiut & p[ea]ntur uos ſibi diuidere: & priuata ueltrae coniunctio[n]is infamiam laudem facere communem. Tu eſto cum matur[em] ſit ille cum fratre. Audétius diliges fodalem fratris t[ui]u: honestius amabit mater amicum filii, q[ui] filiæ ſue Quod ſi noluereſi: ſi mea monita rugata fronte cotéper[er]is: epiſola hæc tibi uoce libera proclamabit. Q[uid] alieum ſeruum obſides: Q[uid] miſtrum chrifi t[ui]u: ſam ſolatium: & aliqua ex parte publica carere infamia. Quanq[ui] caenda ſit macula: quæs[na] nulla nitro ſcedu[rum] hieremiam: nulla ſullonum: nullam dilui p[òt]. Quâdo uis ut te uide at, adhibe arbitros, amicos, liberos; ſeruulos, bona conſcientia nullius oculos fugit, Intret i[re]tupidus: ſecurus exeat. Taciti oculi, & ſermo ſilens, & totius corporis habitus: uel trepidatione interdum, uel ſecuritatem loquuntur. Aperi q[ui]o aures tuas: & clamorem totius ciuittatis exaudi, lam p[id]oſiſtis ueltra uocabula: & mutuo uobis cognomina ſuſcepſiſt. Tu illius diceris: & ille tuos. Hæc mater audit: & frater: p[ar]atigi[que] ſiut & p[ea]ntur uos ſibi diuidere: & priuata ueltrae coniunctio[n]is infamiam laudem facere communem. Tu eſto cum matur[em] ſit ille cum fratre. Audétius diliges fodalem fratris t[ui]u: honestius amabit mater amicum filii, q[ui] filiæ ſue Quod ſi noluereſi: ſi mea monita rugata fronte cotéper[er]is: epiſola hæc tibi uoce libera proclamabit. Q[uid] alieum ſeruum obſides: Q[uid] miſtrum chrifi t[ui]u: ſam ſolatium: & aliqua ex parte publica carere infamia. Quanq[ui] caenda ſit macula: quæs[na] nulla nitro ſcedu[rum] hieremiam: nulla ſullonum: nullam dilui p[òt]. Quâdo uis ut te uide at, adhibe arbitros, amicos, liberos; ſeruulos, bona conſcientia nullius oculos fugit, Intret i[re]tupidus: ſecurus exeat. Taciti oculi, & ſermo ſilens, & totius corporis habitus: uel trepidatione interdum, uel ſecuritatem loquuntur. Aperi q[ui]o aures tuas: & clamorem totius ciuittatis exaudi, lam p[id]oſiſtis ueltra uocabula: & mutuo uobis cognomina ſuſcepſiſt. Tu illius diceris: & ille tuos. Hæc mater audit: & frater: p[ar]atigi[que] ſiut & p[ea]ntur uos ſibi diuidere: & priuata ueltrae coniunctio[n]is infamiam laudem facere communem. Tu eſto cum matur[em] ſit ille cum fratre. Audétius diliges fodalem fratris t[ui]u: honestius amabit mater amicum filii, q[ui] filiæ ſue Quod ſi noluereſi: ſi mea monita rugata fronte cotéper[er]is: epiſola hæc tibi uoce libera proclamabit. Q[uid] alieum ſeruum obſides: Q[uid] miſtrum chrifi t[ui]u: ſam ſolatium: & aliqua ex parte publica carere infamia. Quanq[ui] caenda ſit macula: quæs[na] nulla nitro ſcedu[rum] hieremiam: nulla ſullonum: nullam dilui p[òt]. Quâdo uis ut te uide at, adhibe arbitros, amicos, liberos; ſeruulos, bona conſcientia nullius oculos fugit

["de virgïeg de fecundo ordie caſtitatis locuti fumus. Igitur afellæ noſtræ uita breuiter explicanda eſt: cui q. 292\nfo ne hanc epitolæ legas (grauatur qpple laudibus) ſed his potius quæ adoleſcentulæ ſut:legere dignare;\nut ad exemplum eius ſe ilſtituentes:conuerſationem illius perſeſtæ uitæ normam arbitrentur. Prætermitto\ngi matris utero benedicitur ei ante q nafcatur. q. phialia nitentis uitri: & oi ſpeculo purioris: patri urgo\ntraditur per qetem. q. adhuc infantiæ ſuoluta pannis: & uix annum decimum ætatis excedens: honore futu\nræ bitudinis cœſcratur. Sit gfræ omne quod ante laborem ſuit:licet deus p[er]ſius futurorum: & hieremiam\nſtifticæ i[uto]re: & ioanné i aluo matris faciat exultare: & paulum ante conſtitutionem mundi ſeparet i eu-\ngellum filiui ſui. Ad ea uenio: quæ poſt duodecimúm annum ſudore proprio elegit: arripuit; tenuit: cœpit: iſple\nuit. Vnius cellulæ clauſa anguïtis, latitudine paradifi ſubebatur. Idem terræ ſolú & ofonis locus exſtitit: &\nqutetis, leiuinú pro ludo habuit: inediá pro reſectione. Et cum eam non uſeſcendi deſideriú, ſed humana co\nſeſtio ad cibum traheret: pane & ſale, & aqua frigida cœſtabat magis ſurié q reſtrigebat. Et quia pene obli\nſus fut quod i príspicio debui dicere cum primú hoc propoſitú arripuit, aurum colli ſui, quod murenulam\nuugus uocat, quod ſcilicet metallo i uirgulas lenteſcentes, quædá ordinis flexuofi cathena cōtexitur. abſc[\nparentibus uendidit, & tunicam ſuſciorem, quam a matre ipetrare non poterat. p[io] iduta negociationis au-\n[ſp]itio, ſe repente domino conſeſrauit: ut intelligeret uniuera cognatio, non poſſe aliud ei extorqueri, quæ\niam ſæculum dánafſet i uſetibus. Sed ut dicere cœperamus, ita ſe ſemper moderate habuit, & intra cubiculi\nſui ſecreta cuſtodiuit, ut unq pedem p[er]ſeret i publicú, nunq uiri noſſet alloquiú, & quod magis ſit admiran\ndum. fororem uirginem amaret potius q. uideret. Operabaſt mambus ſuis: ſciens ſcriptum eſſe. Qui nò opa\ntur: non manducet, Sponſo aut orans loquebatur: aut p[al]fallens. Ad martyrum limina pene inuira propera-\nbat. Et cum gauderet propoſito ſuo, i eo uehementius exultabat: q. ſe nullus cognoſceret, Cúq per omnem\nannum iugi ieiunio paſceretur, bi[do] triduo triduoq ſic p[er]manés, tunc uero in quadrageſima nauigu ſui uela ten-\ndebat, omnes pene hebdomadas uultu lætante coniugens (& quod ip[os]ſible forſitæ eſt hominibus ad cre\ndendum deo autem præſtante poſſible eſt) ita ad quinquagenariam peruenit ætatem, ut nò doleret ſtoma-\nchus, non uſeſerum cruciaretur incuria, non ficca humus iacentia membra conſtringeret, non ſacco aspera-\nta cutis ſetorem aliquem ſitumq contraheret, ſed ſana corpore, anio ſanior, ſolitudinem putaret eſse deliti-\nas: & in urbe turbida inueniret heremum monachorum. Et hæc quidem tu melius noſti a q pauca didici-\nmus: & cuius oculis duricies de genibus camelorum i illo ſanſto corpuſculo præ orandi frequeſtia obcauliſ\nſe p[er]ſecta eſt. Nos quod ſire poſſumus: explicamus. Nihil illius ſeueritate iocundius, nihil ſauitate tritſius\nnihil trifſitiam ſuauius, ita pallor in facie eſt, ut cum continentiam indicet: non redolet oſtentationé. Sermo\nſiles & ſilletú loqués, nec citus nec tardus iſeſtus: idé ſemp habitus, neglec[ta] mûdicies, & iculta uſte cultus\nipſe fine cultu. Sola uitæ ſuſæ qualitate promeruit: ut in urbe pompæ, ſaſciuie, delitiarum, in qua humilem\neſse miſeria eſt: & boni eam prædicent, & mali detrahere non auudeant. Viduæ eam imitentur: & uirgïes. Ma-\nnita colant, noxïæ timeant: p[er]ſpiciant ſacerdotes.", "C. Incipit ſextus traſtatus tertia partis principalis de ſatu ac continentiam coniugali.", "Epistola beati hieronymi ad celantiam, qualiter inter honores ſæculi & diuitiarum illecebras, atq. in coniu\ngio; & deo placere poſſit & coniugi, & ne uxor maritum ſuum dimittat propter religionis cauſam fine il-\nlus conſenſu.", "Etus ſcripturæ celebrata ſententia eſt eſſe pudorè quo gloria inuenitur & gratia: & eſſe rur-\nfus pudorem qui folet parere peccatum. Cauius dicti veritas q[ui]q fatis ad omnium intelligen-\ntiam ip[ra] ſui luceat claritate: mihi tamen neſcio quomodo in præſenti cauſa propius innotu-\nit. Prouocatus enim ad ſcribendum litteris tuis quæ miris hoc a me obſcrationibus flagita\nbát: diu(fate)or de reſponſione dubitau: filentium mihi iperátæ uerecundia. Cui tamen fortit\nſime reſiſtebat & uim ſaciebat p[er]cum tuarum fidelis ambitio: p[ug]nabatq. acriter cù hæſitatione mea humi\nlitas obſecrantis: & magna quadam fidei uiolentia oris clauſtra pulſabat. Cúq ſic aium i utroq nutatem co\ngitatio diuerſa librarèt; pene pudor excluſit officium. Sed me illa quam ſupra poſui ſapiéts ſententia arma-\nuit ad depellendam inutilem uerecundiam: & damnoſum filentium reſoluendum. Cum utiq ip[ra] ſcribendi\ncauſam tam h[oe]ſtam uiderem eſſe tam ſanſtam: ut peccare me omnio crederè ſi tacerem, illud mecum ſcri\nptuæ reputans, Tempus tacendi & tempus loquendi. Et iterum. Ne retineas uerbum in tempore falutis. Et\ndomi in quan uocatam ſi in uocatam ſi in uocatam. Vides, ex tempore, ſi in tempore, ſi in tempore,\ndomi in domi in domi. Et iu[n]que domi in domi. Et iu[n]que domi in domi. Et iu[n]que domi in domi.\nEt iu[n]que domi in domi. Et iu[n]que domi

qui p ppphetam. Filius honorificat patrem:& feruus dominum suu timebit. Et si p ego su, ubi eft hono
meus? Et si dominus ego fum, ubi eft timor meus? Ex quo apparet, nec honorari ab eis nec timeri: qui eius
pcepta non faciunt, Vnde ad daud expſiſus dicif, q peccatum admiferat. Et p nihilo duxiſt deu. Et ad he
li ſit fermo domini dicens. Qui honorificat me: honorificabo eum: qui auté p nihilo me habet, ad nihilí
redigentur. Et nos ſecuro animo fumus ac bono, qui p ſingula quæq peccata ihonorátes deúsclementiſſu
mum dominum ad iracúdiam puocamus: euíuſq iperea ſupſiſime conténedo i tátæ maiéſtatis imus iniu
riam. Quid eni unq tâ ſupbú, quod uero tâ ingratu uideri pór. q aduerſus eius uiuere uoluntate a quo ſpí
uiuere accepis. q illius pcepta deſpicere q ideo aliquid iperát: ut caufas habeat remunerádi? Necq enim ob
ſequi ſi deus indiget: ſed nos illius idigemus iperii. Mandata eius defiderabilia ſup aurú: & lapidem præ
cioſum nimis & dulciora ſup mel & fauú: quoniá in cuſtodiédis illis retributio multa. Et ideo nobis irací
tur, Iccirco magis illa iméſitas: illa dei bonitas offenditur: quia e p táti etiam pími detrimenta cöténimus
nec ſolú iperia: ſed etiam pmiſſa illius p nihilo ducimus. Vnde ſæpe animo ímo ſemper: illa nobis domin
reuoluenda ſententia eſt. Si uis ad uitá uenire ſerua mádata. Hoc ení tota nobíſcú lege agitur. hoc ppphetat
hoc apoſtoli docét: hoc a nobis: & uox xpi: & fanguis efflagitat. Qui ideo p oibus mortuus eſt: ut qui uiu
iam non ſibi uiuant: ſed ei qui p illis mortuus eſt. Viuere auté illi nò eſt aliud: q eius pcepta, ſeruareque no
bis ille: quafi certú dilectionis ſuæ pignus: ſeruanda mádauit, dicés. Si diligitis inquit me: mádata mea ſerua
te. Et qui habet mandata mea: & ſeruat ea: ille eſt q diligit me, Ac rurſus. Sígs diligit me: ſermoné méu ſerua
bit: & pater meus diligit eú: & ad eum ueniemus: & máliomem apud eum faciemus. Qui non diligit me: et
mones meos non ſeruat. Grandé uim obtinet uera dilectio. Et q pſfecte amatur: totá libi amátis uédicat uo
luntatem. Nihilq eſt iperioſus charitate. Nos ſi uere xpm diligimus: ſi nos eius redéptos ſanguine recorda
mur: nihil magis uelle: nihil óino debemus agere: q quod illú uelle cognoſcimus. Duo aút ſunt genera man
datorú: in quibus claudiſt tota iuſticia. Prohibédi unum eſt: iubendi alterú. Vt ení mala phibentur: ita præ
cipiunt bona, Ibt ocuiú operatur: hic ſtudiú, Ibi coerceré animus: hic incitaſ. Hic ſeciffe: illíc nò ſeciffe vulgá
bile eſt. Vnde pppheta dicit. qeſt eſt homo, qui uult uitá: & cupit uidere dies bonos? Prohibe lingua tuá a ma
lo: & labia tua ne loquantur dolú. Declina a malo: & fac bonú. Et beatus apoſtolus ait. Odientes malú: adhe
rentes bono. Hoc itac: duplex diuerſuq pceptum phibendi ſcilicet & iperandi: æquo omnibus iure máda
tú eſt. Non uirgo, nò idua, nò nupta: ab hoc iperio libera e. In quouis ppolito. in quouis gradu: aequale p
catum e: uel phibita admittere: uel iuſſa nò facere. Necq uero eog: te ſeducur ſuo error, q ex arbitrio ſuo eligen
quæ potiffimú dei mádata cöténado, quæ ue quafi ulia ac parua deſpiciant: nec metuunt, nec ſecundum diu
nam ſententiam minima cöténedo. paulatí decidát. Stoicoq qde eſt: peccatorú tollere differentiam: & deli
ta omnia paria iudicare, nec ullum inter ſcelus & erratu diſcrém faceré. Nos uero eſti multú diſtare inter
peccata credimus: qa & legimus, tamen fatis pdeſſe ad cautionem dicimus; etiam minima p maximus cau-
re. Tanto ení facilius abſtinemus a quocunque delició: quato illud magis metuimus. Nec cito ad maion p
greditur: q etiam parua formídat. Et fane neſcio, an poſſimus leue aliquod peccatú dicere: quod in de con-
teptú admittuí. Eſtq ille prudentiſſimus: q non tantú deſiderat quod iuſſu fit: q illum q uifferit: nec quanti
tatem iperii ſed iperátis cogitat dignitate. Aedificáti itac: tibi ſpiritalè domú: non ſupra leuitaté arenæ: ſed
fupra foliditá peſtæ: inócetiæ i primis fundamenta ponant: ſup quæ facilius poſſis arduú culmé juſticia
erigere. Maximá enim parté æq tatis ípleuit: qui nullí nocuit. Btúq eſt q pór cui fancto iob dicere. Nulli no
cui hominum: iuſte uixi cum omníbus. Vnde audéter & simpliciter loquebaſ ad deu ys eſt q iudicet mei.
qu tsuú aduerſú me poteſt iplorare iudicium, ut ſe læſum a me conuincat: Puriſſimæ conſcientiæ eſt: ſecur
ecanere cù pppheta. Perambulabam in innocentia cordis mei: í medio domus meæ. Vnde idé alíbi diſcit. Non
fraudauit eos deus bonis: q ambulant í inóncientia. Itac: malitiá, odiú, atq inuidiá, quæ uel maxima uel sola
ſemina ſunt nocendi: chrifiiana a ſ pppellat anima. Necq manu tantum necq lingua: ſed corde quos: cuſto
diat inóncientiam, neomó ope: ſed uoto etiam nocere formídet. Quantú ení ad peccati rónem p tineret: necuit
q nocere diſpoſuit. Multi noſtroq illú abſolute atq itegre definiút inócete: q ne í eo quod nullé nocet q
dem pdeſſe deſſtat. Quod ſi eſt ueg: tum demú lætare de inócetiæ conſcientiæ: ſi cu potes adiuuare, nò de
finas. Sin uero diuia íter ſe íſta atq diſticta ſut: aliudq eſt non nocere: cu ſemp potes: aliud pdeſſe cu poſſi
aliud malum nò facere, aliud opari bonú: illud tibi rurſum occurrat non ſufficere xpiano: ſi parté una juſt
ciæ ípleat: cui utraq pccipitur. Necq enim ad multitudinis exépla decet reſpicere: quæ nullam hæ: diſcip
nam ſe qués nullum uiuèdi tenens ordinem: non tam róné duci: q quodam ipetu ſertur. Nec imitandi no
bis illi ſunt: qui ſub crifiiano nomíe gentilem uitá agut: & aliud pſſeſione: aliud conuerſatione teſtan: atq
ut apoſtolus ait: ideu conſitentur ſe noſſe: factis autem negant, Inter xpiúan: & gentilem non fides tantú de
bet. ſed etiam uita diſtiguere: & diuerſam religionem p diuerſa opa monſtrare. Nolite ait apoſtolus tuig du
cere cù íſidelibus. Quæ: n, participatio iuſticiæ cù inſqitate: Aut q faciétas lucis ad tenebras: Quæ: át coué
tio xpi ad beliaí. Aut quæ pars fidelí cù íſidelií. Qui aút cōſenſus templo dei cù idolis? Sic ergo iter nos & il
los maxima ſeparatio: diſtiguatur certo diſcrimie error & ueritas, Illi terrena pſapiant: q cæleſtia pmiſſa non
habent, Illi breui huic ſe uitæ totos íplicent: q æterna neſciunt, Illi peccare non metuant: q peccatorum ipa
nitatem putát. Illi ſeruiát uitiis: q nò ſperát ſutura píma uiututú. Nos uero q puriſſima cōſitemur ſideroem
hoiem manifeſtandum eſſe ante tribunal xpi: ut recipiat unuſq: propria corporis lui: put geſſie ſiu bo
num ſiu malú: pcul eſſe debemus a uitiis dicére apoſtolo. Qui ení ſut xpi: carné ſuam crucíſerunt cu ut
tiis & cōcupíſcentiis. Nec turbam ſequantur errantem: q ſe ueritatis diſcipulos conſitentur. Duas certe con
uerſationis uias: & diſticta in diuerſum itinera uiuendi saluator in euangelio ofſdit dicens: q pspatola uia

["ſ ducit ad morte: & multi ſut q intrat p eā. Et rurſum: q arcta uia & anguſta e q ducit ad uitā: & pauci ſut q ſucuſt eā. Vide quaſi iter has vias ſeparatio ſit: quatuſtę diſcrimē, illa ad morte: hæc tedit ad uitā. Illa celebrat & teneſ a multis: hæc uix iuenit a paucis. Illa eni ſuiti p conſuetudinem qſi deſliuior ac mollior, & uelut guibuſdam aſmoæ floribus uoluptatú, ſ facile ad ſe rapit cōmeatiu multitudiné: hec uero iſueto calle uitur ſ trut tritior atq̃ horridior: ab his tantum eligi: q̃ bus non tam delectatio itineris cordis e q̃ utilitas máſionis. Alperā enim nobis & iſuaué iuirtutu uiam ntimia effecit cōluetudo uitiorum: quæ ſi in partem alteram tanſiſerat, inuenies (ſicut ſcriptura dicit) ſemitas iuſticia leues. Ponamus ergo iam rōnē uitæ noſtræ: & per qua potiſſimum gradiamur uiā confiétia teſte diſcamus. Omne enim qd agimus, oč quod loquimur: aut lata aut de anguſta uia eſt. Si cum paucis anguſtā iter: & ſubtilem quandam ſemitā iuenimus: ad uitam tendimus. Si uero multorum comitamur: uiam: ſecúdum domini ſententiá imus ad mortem. Si ergo odio atq̃ inuidia poſſidemur, ſi cupiditati & auaritiae credimus ſi pœnitentia commoda futuris p[er]ferimus: p[er]atotiam uiam incedimus. Habemus enim ad hoc comitú multitudinem: & late ſimilium ſtipamur agibus. Si iracuſiá, libidinemq[ui]mpere uolumus: ſi iniuriam uendicare: ſi maledicenti maledicimus, & aduerſi inimicum ſnimico animo ſumus: æque cum pluribus ſerimur. Si uel adulamur ipſi uel adulantem libenter au dimus. Si uero gratiam impendimus: & magis offendere animos hominú timemus q̃ non ex animo loqui: de multorum item uías imus. Tot noſtri ſunt foci: quot extranei ueritatis. At contrario, ſi ab omnibus uiſtis ſumus extranei: ſi purum ac liberum præſamus animum & omni cupiditate calcata folis ſtudemus diuſes eſſe iuirtutibus: per anguſtam uiam nitimur. Couerfatio enim iſta paucorum eſt: eſtq[ui] p[er]rarru atq[ui] diffi cile, idoneos huius itineris comites reperire. Quietiam multi ac ire ſe ſimulat: & p[er] duiera erroru diuerticu la ad uiā multitudinis reuertuntur. Ideoq[ui] tmendum eſt: ne quos duces recti huius itineris habere nos credimus: eos comites habeamus erroris. Si igiſt inueniuntur exempla: quæ nos per hanc iam ducant ad uitā: & reſtum euangelii tramitem teneant: ſequenda ſunt. Sin uero ea: uel deſicunt: uel deſicere putantur: apoſtolorum Clamatur aſu electionis paulus: noſq[ui] quaſi ad anguſtum hoc iter con uocans dicit. Imitatores mei eſtote: ſicut & ego xpi. Certe (quod eſ amplius omnibus) ipſius domini ſelucet exemplum: qui in euangelio ait. Véite ad me omnes qui laboratis, & onerati eſtis: & ego reſicam uos. Tolli te iugum meum ſuper uos & d[ic]ſite a me: quia mitis ſum. & huilis corde. Si periculofum é imitari illos: de quibus dubitas an imitanſi ſint: hunc certe imitari tutiſſimum eſt: atq[ui] eius uſtigia ſequi qui dixit. Ego ſu uia: ueritas & uita. Nunq[ui] eni errat: qui ſequitur ueritaté. Vnde & apoſtolus ioannes ait. Qui dicit ſe in xpo manere: debet ſicut ille ambulat: & ipſe ambulare. Et beatus petrus ait. Xps. p[u]obis paſſus eſt: uobis reliquens exemplum: ut ſequamini uſtigia eius: q[ui] peccatum non ſecit. nec eſ inuentus dolus i ore eius. Qui c[ui] malediceretur, non maledicebat: cum pateré: non cominabatur. Tradebat autem iudicanti ſe inuſte. Qui peccata noſtra ipſe pertulit in corpore ſuo ſuper lignú: ut peccatis mortui, iuſticiæ uiuamus. Cefſt oſis excu ſatio erroru: auferantur peccandi ſceda folatia. Nihil omnino agimus: qui nos p[ar]multitudinis exempla deſeſdimus: & ad conſolationem noſtram aliena ſpe numerátes uitæ: deſſe nobis dicimus: quos debamus ſeq. Ad illius exéplu mittimur: quem omnes fatemur imitandum. Atq[ui] ideo præcipua tibi c[ur]a ſit: legé noſſe diuináp qua] p[o]ſiſ ſi] p[er]ſentia cernere exempla ſanſtorum: q[ui] faciendú ſit: q[ui] ue uitandum: illius conſilio diſſe. Maximum eni ad iuſticiam auxiliu: e]iplere diuinis eloquiis animu: & qd ope exequi cupias: ſemper cor de meditari. Rudi adhuc populo, & hoibus ad obediétiam inſuetis p[oy]ſé iperatur a domio: ut in ſignum memoriæ: q[ui] p[er]cepta domini recordentur: p[er] ſingulas uſeſtmentorum fimbrias habeant c[ui] cocco hyacithini coloris infligni: ut etiam caſu huc: illucq[ui] reſpicientibus oculis mádatoru: c[ae]leftiu memoria nafcatur. De q[ui] bus fimbriis pharifæi redarguutur a domino: q[ui] eas p[er]uio uſu: n[ò] ad c[om]onitionem p[er]ceptorum deſi: ſed ad oftenſioné ſui habere c[oe]perat: ut ſcilicet quaſi de maioris obſeruationis diligentia ſancti a populo iudicare tur. Tibi uero ſeruanti: non iá litteræ p[er]cepta: ſed ſp[ui]s: diuinog[ui] mádatoru memoria ſpecialiter excoléda ſit: cu n[ò] tá frequenter recordanda ſunt p[er]cepta domini: q[ui] ſeper recogitanda. Sint ergo diuinæ ſcripturæ ſemper in manibus tuis: & iugiter mente uoluantur. Nec iuſſicere tibi p[ues] mandata dei memoria tenere: & opibus obliuſci: Sed ideo illa cognofcere: ut facias q[u]cuid faciendum didiceris. Non enim auditores legis iuſt iuſtioniis ueritatis: uelut c[ae]leftibus q[u]b[us]dam floribus uerná: mira oblectatione legétis áuium p[ar]ſit ac refouet. Quæ omnia ſemper cognofcere: ſecuq[ui] reuoluere: ingens ad c[ó]feruandá iuſticiam beneficiu] eſt. Sed q[ui] ad c[ó]pendioſu locum: quodda] c[ó]monitoriu illa tibi euágelii eligéda ſététia ét: & ſup[er]cribéda cor di tuo: quæ ad totius iuſticia breuiariu domini ore p[er]fertur. Oíá q[ui]c[ui] uultis: ut faciát uobis h[ó]ines: hæc & uos facite illis. Cuius p[er]cepti uires exprimés: iuſgit ac d[ic]it. Hæc eni lex & p[h]phetæ. Infinitæ n[àq] ſut ſpecies, partefc[ui] iuſticiæ: quas n[ò] m[ò] ſilo p[er]qui: ſed cogitatione etiá capere difficillimú é. Quas omnes una ac bre ui ſententia c[ó]phendit: & latenté hominú confiientia ſecreto animi iudicio aut abſoluít: aut dánat. Ad om n[é] igitur aſtú: ad o[é] uerbú: ad o[em] etiá cogitatú hæc ſententia retraſetur: quæ tibi quaſi ſpeculú quoddá n[é] g[it]ur aſtú:

ficia charitatis, oſeſt hoſes uicario iter ſe amore copulari:ut id uno quod p[ſ]ſtante alteri:quod ſibi ab oibus p[ſ]ſtari uelit:tota iuſticia:& præceptu hoc dei comuīs ſit utilitas hominu. Et o mira clæmétia dominio inſeſ, ſabilè dei benignitati:præmiu nobis pollicet:ſi nos uicè diligamus:ideſt fi nobis ea p[ſ]ſtemus inuiectuque uiciffim indigemus. Et nos ſuperbiffimo ſimul & igrato:eius renitimur uoluntati:cuius ena iperu: beneficiu eſt, Null unq omnino detrahas:nec alioru uituperatione te laudabilem uideri uelis, magiſq. uita tuam ordinare diſceq: aliena carpere:ac ſemper ſcripturæ memor eſto di centis. Noli diligere detrahere ne era diceris, Pauci admodu ſutq: huic uitio renunciét, raroc: iuennes:qui ita uitá ſuam irrephenlibilè exhibite uelint:ut hi non libenter rephendât alienam: Tantaq: huius mali libero mentes hoium iuaſit:ut etiam qui ge:ut nô mô ipa nô detrahas:fed ne alii q[de]t de trahe niti: aliquádo credas:nec obſtreſtatoribus auſtoritate de conſenſu tuo tribua:ne eoru uitiu nutrias annuendo, Noli inquit ſcriptura conſentaneus eſſe cui dergan[ti]bus aduerſus, p[xi]mu tuu:& non accipies p[illos] peccatum. Et alibi, Sepi aures tuas p[ſ]inis:& noli audire li gua neq. Vnde & beatus dauid diuerſas innocentæ species iuſticiæq: denúcians:de hac quoq: uirtute non tacuit dicédo. Et obprobrium non accepit aduerſus proximos fuos. Propter quod ipſe non ſolum aduerſatu: ſed etiam perſequiſ detrahentem, Ait eni. Detrahentem ſecreto proximo ſuo: hunc perſque bar. Eſt ſa ne tale hoc uitiu, quod uel in primis extingui debeat:& ab eis q[que] ſa ſacte íſtruere uolunt prorſus excludi. Ni hil eni tá inqetat animum, nihil e: quod ita mobilé mére: ac leuè faciat q[ui] facile totu: credere:& obſtreſtatoque uerba temerario aſſenſu mentis ſequi, Hic eni crebra: diffenſiones:hinc odia iniuia naſcuntur, Hoc eſt q[ui] ſape de amicis etiam inimicos facit:du concordes q[dem] ſed credulas aías: maliloqua lìgua diffiociat. At co tra magna qes animi: magnaq: e moru grauitas nô temere de quoq: ſiniftri quid audire. Beatuſq: eſtq: ita ſe contra hoc uitiu armauſt:ut apud eû detrahere nemo audeat. Quod ſi hæc i nobis eſſet diligenta:ne p[af]ſim obſtreſtatoribus crederemus:iam omnes detrahere timerent: necno tam alios: q[ui] ſeipſos uiles detraehendo ſacerent. Sed hoc ideo malu celebre eſt: iccirco i multis ſeruet hoc uitiu:quia pene ab omnibus libenter au diſc. Adulatoru quoq: aſſentationes:& noxia bládimenta fallaciæ:uelut quaſda p[el]ſtes animæ ſuge, Nihil e: q[ui]tam facile corrúpat métes hominu: nihil eſt q[ui]t tam dulci & molli uulnere aium feri. Vnde & quid[que] ſapiens ait, Verba adulatoru mollia:feriut auté iteriora uetris. Et dominus loquiſt per p[aph]etá. Popule me us q[ui]b[ſ]tificát us ſeducut us: & ſemitas pedum ueſtro p[rt]urbát. In multis ilto maxime tpe regnat hoc uiti um, quodq: e grauiffimú, humilitatis ac beniuolentia: loco duciſt. Et ita ſit:ut qui adulari neſcit:aut iuidus: aut ſuperbus puteſt. Eſt ſane grande & ſubtile artifici: laudare alteq: i còmendationé ſui: & decipièdo aium ſibi obligare decepti: quodq: hoc maxime uitio agi ſoler: p[ſ]ictas laudes certo p[cio] uédere. Quæ hæ tanta e: leuitas ai, quæ tanta uanitas: reliſta p[p]pria conſcia alienam opinioné, ſeq. & q[de]t ſicía atq[ui] ſimulatá, rapi uétu fallæ aulationis, gaudere ad circuùerioné ſua, & illuſioné, p[]beneficio accipieſ. Tu ergo ſi uere laudabilis eſſe cupis: laudé hoium ne regras. Illiſq: præpara conſcientiam tuá:q illuminabit abſcondita tenebræq: & mani ſeſtabit conſilia cordiú: & t[uc] lacus tib[ia] erit a deo. Sit iſiſ intétus ac uigilás & aduerſus peccata ſemper armatus animus tuus, Sermo i oibus moderatus & parcus: & q[ui] neſeſitatem magis loquédi: i[dic]icuq: uolitatem. Ornet prudentiá uerecúdia: quodq: p[ci]puu in ſœminis ſemp ſuit cúctas i te uirtutes pudor ſupet. Diu ante confidera q[de] loquendú ſit: & adhuc taſces, puide ne q[de] dixiſſe p[œ]niteat. Verba tua ponderet cogitatio: & li guæ officiu ai: libra diſp[é]ſet. Vnde ſcriptura dicit, Argentum & auru tuu c[of]ſat: & uerbis tuis facito [ſ]terati: & frenos ori tuo rectos:& attéde ne forte labaris in lingua, Nunq malu uerbú de ore tuo p[ced]at: quæ ad cu mulu benignitatis iuberis etiam maledicetibus benedicere, Miſericordes inquit: modеſt: humiles: non redentes malu, p[al]mo: neq: maledictum p[al]maledicto: ſed encontrario benedicentes. Mentiri uero atq[ui] iurare lingua tua p[er]ſus ignoret: tátuſq: in ſe ſit ueritatis amor: ut q[ec]d dixeris: iuratú putes. De quo ſaluator ad diſcipulos ait. Ego auté dico uobis: non iurate oíno. Et paulo poſt. Sit aút ſermo ueſter eſt: e:nô: non. Quod auté his abúdatius e: a malo e: In oi iſiſ actu atq[ui] uerbo q[eta] mens & placida ſerueſt. ſempq: cogitatiòi t[ua]e dei p[œ]nitéria occurrat. Sit húlius ais tuus ac mittis: & aduerſus ſola uitia erec[tu]s, Núq illú aut ſupbia extol lat, aut auaritá iſſeſt: aut ira p[ci]piter. Nihil eni g[et]ius: nihil purius, nihil deniq: pulchrius ea mente eſſe de bet. q[ui] i dei habitaculú p[ar]aráde e: qu[é] non auro repla fulgentia, nô g[emi]s altaria diſticta deleclát: ſed anima ornata uirtutibus, Ideo & tépla dei ſanctoru cortá dicuſt: aſſirmáte apoſtolo, q[ui] ait. Siqs téplú dei violauerit diſp[et]ed illum deus. T[é]plum eni dei ſaſtum e: q[ui]d eſt: uos. Nihil h[é]as humilitate p[ſ]tátius: nihil amabilius, Hæc eſt eni p[ci]pua obſleruatrix & q[li]ſ cuſtos q[da] uirtutu oium nihilq: e q[de] nos ita & hoibus gratos & deo faciat: q[ui] ſi uitæ merito magni humilitatis íſimi ſimus, Propter q[de] ſcriptura dicit. Quanto magnus es, húlia te i oibus: & corá deo inuenies gr[am]. Et dominus loquiſt p[ro]p[he]tá. Super qué aliú requeſcá, niſi ſuper humilem, & quietu, & tremétem ſermones meos: Verútamen eá humilitatem ſeqre, nô quæ oſtendí atq[ui] ſi mulaſ geſtu corporis, aut fracla uoce uerború: ſed quæ p[ur]o affectu corporis exprimiſt. Aliud e: eni uirtuté h[re]: aliud uirtutis ſimilitudiné. Aliud e: rege, umbras ſeq: aliud uirtuté. Multo illa deſformior e: ſupbia: q[ui] ſub quibusdá humilitatis ſignis latet. Nefcio eni quomodo turpiora ſunt uitia: cum uirtutu ſpecie c[æ]lan[ti], Nul li te unq: de generis nobilitate p[ſ]onas: neq: obſcuriores quaſq: & humiliore loco natas, te inſeriores putes. Nefcét religio noſtra perſonas accipere, nec conditiones hominu: ſed aíos inſpírit ſingulorum. Seruum & nobilem, de moribus pronunciat, Sola apud deum libertas e: non ſeruire p[et]is. Súma apud deu: eſt nobilitas clarum eſſe uirtutibus. Quid apud deum in uiris nobilius petro, qui p[il]ſator & pauper ſuit? Quid in ſœmi nís beata maria illuſtrius ſuit, quæ p[ſ]oſa fabri defcribíſ? Sed illi p[il]ſatori & pauperi, c[æ]ſtis regni a xpo cre d[u]c: clauess: hæc p[on]ſa fabri meruit eſſe mater illius a quo ipſe clauess datae ſunt. Elegit enim deus ignob

94

lias & contemptibilia huius mundi:ut potentes ac nobiles ad humilitatem facilius addueret, Nam & alias fruſtra ſibi aliquis de nobilitate generis applaudi:cum uniuſſi Paris honoris & eiufdem apud deum præci ſint:qui uno xpi ſanguine ſunt redempſi.Nec intereſt qua quis conditione natus ſit:cum omnes in xpo æqualiter renaſcamur.Nam eti obliuſcimur:quia ex uno omnes generati fumus ſaltem id ſemper memi niſſe debemus.qa p unu omnes regeneramur.Caue ne ſi ieiunare:aut abſtìere cœperis:ite putes et ia ſanctâ. Hæc enim uirtus adiumentum ê:non perſectio ſanctitatis,Magiſc prouidêdum eſt:ne tibi hoc cum licita cœnas:ſecuritatem quandam illicitorum faciat.Quicquid ſupra uſticiam offerc deo:nò deber ipedere iu ſticiam.fed iuuare,Quid aſt prodeſt tenuari abſtinentia corpus, ſi animus ſtumeſcat ſuperbia? Quâ laude merebimur de pallore ieiuni:ut inuidia liuidi fumus:Quid uirtutis habet uinu non bibere,& ira atq. odio inebriari?Tunc inq præclara eſt abſtinentia:tunc pulchra atq. magnifica caſtigatio corporis; cu eſt animus ieiunus a uitiſ,Immo qui probabiliter ac ſcienter abſtinentia uirtutem tenent,eo affiſgút carnem ſua:quo animæ frangant ſuperbiam:ut quali de quodam faſtigio contéptus ſui atq. arrogantiæ deſcendant ad iplen di domini voluntatem,quæ maxime in humilitate perficitur,Iccirco a uariis ciborum deſideriis mentem retrahuntur totam eius uin occupent in cupiditate uirtutu:lamq minus ieiuniorum & abſtinentia laborem caro ſentit:animæ ſefuriente uſticiam,Nam & uas electionis paulus dum caſtigat corpus ſuum,& in ſer uitorem redigit,ne aliis prædicans ipſe reprobus inueniæ:non ad ſolam(ut quidam iperiti putant)hoc facit caſtitatem(non enim huic tantummodo,fed omnibus oino uirtutibus abſtinéia opitulae)neq magna aut tota apoſtoli gloria eſt non fornicari,fed hoc agit ut caſtigatione corporis erudiatur animus, quantoq nil ex uoluptatibus concupiſcit,tanto magis poſſit de uirtutibus cogitare,ne perſectionis magiſter impſectum aliquid in ſe oſtendat,Ne xpi imitator extra pceptu quicq aut uoluntatem xpi faciat,ne ue minus exemplole q uerbo docet:aliq aliis prædicauerit ipſe reprobeſ a domino,audiatq cum phariseis.Dicunt enim & no faciunt.Apoſtolici uero,& præcepti eſt & exempli:ut curemus non conſcientiæ târum,fed etiam famæ, No ſuperſuum & a fruſtu uacuum gentium magiſter hoc docet.Vult enim etiam extraneos ad ſidem homines,per fidelium opera proficere:ut religionem ipſam religionis diſciplina cōmendet.Et ideo ſicut lumina ria in mundo lucere nos iubet,in medio nationis prauæ & puerſæ,ut ieredulæ mentes errantium,ex noſtro rium adſuum lumine:ignorantiæ ſuæ tenebras dephendat,Vnde ipſe ad romanos ait.Prouidentes bona no folium coram deo:fed etiam coram hominibus,Et alibi,Sine offenſiōe eſtote iudaicæ,& gentibus,& eccleſiæ dei ſicut ego per omnia omnibus placeo:non quærens quod mihi utile eſt,fed quod multis,Beatus eſt qui tam fancie,tamq grauiter diſpoſuit uitâ ſuam,ut de eo linifi tri aliquid,ne ſingi quidem poſſit: dum aduerſus obtreſtatorum libidinem pugnate meriti magnitudo,ne fingere quiſq aulus eſt,quod a nullo putat eſſe credendum.Quod ſi id aſſequi difficile atq. nimis arduum ê:ſaltem hanc adhibeamus uitæ noſtrae diligem tiant:maſe métes occafionem inueniant detrahendi,Ne ex nobis ſcitilla procedat:per quam aduerſus nos ſinſtrae famæ conſlenſ.Aliоquin fruſtra iraſcimur obſtretatoribus noſtris:ſi eſiſpis obſtretandi materiae minſtramus,Si autem nobis diligenter atq. ſollicite omnia ad honeſtatem prouidentibus:cùdiſq actibus noſtris timorem dei præferentibus:illi nihilominus inſaniút:conſoleſ nos conſcientia noſtra:qua tunc ma xime tuta eſt:tunc optime ſecura eſt:cum ne occafionè q dem male de ſe ſentiendi dedit,Illys enim ue diciſ per prophetam:q dicunt:q bonu ê malu:q lucè appellant tenebras:& qd dulce eſt amarum uocant. Nobis ergo faluatoris aptabiſ fermo,Beati eſt cù uobis maledixerit homines métentes.Nos mò id agamus ut male de nobis nemo loqui abſc: médacio poſſit.Ita habeto ſollicitudinem domus:ut aliqua tamen uacatio nem animæ tribuas.Eligaſ tibi opportunus:& aliquantum a familiæ ſtrepitu remotus locus,i quem tu uelut i portu:qſi ex multa têpeſtate curarum te recipiast;& excitatos foris cogitationum fluctus ſecreti tranqillitate cōponas.Tantú ibi ſit diuinae lecţionis ſtudiút:tâ crebræ orationum uices tam firma & pſſa de futu ris cogitatio:ut omnes reliqui ſpis occupationes facile hac vacatione cōpenſes.Nec hoc ideo dicimus: quo te retrahamus a tuis ímo id agimus ut ibi diſcas:ibiq mediteris:qualè tuis pbere te debeas.Familiam tuam ita rege:& cōſoue:ut te matrem magis tuoq:iq dominam uideri uelis:a quibus benignitate potius q feueriæ exige reuerentiam,Fidelius & gratius ſemper obſequium ê,qd ab amore:q qd a metu picipitur.Praeclpue aſt a coniugio uenerabili atq. imaculato:apoſtolicæ regulæ ordo teneaſ.Serueſ í primis uiro auſtoritas ſua:totaq a te diſcat domus:qum illi honoris debeat,Tu illu obſequio tuo:tu magnú illum tua humi litate demonſtra,tato ipſa honoratori futura q to illu amplius honoraueris,Caput eni ut ait apoſtolus:muliſteris eſt uir.Nec aliunde magis reliquú corpus ornaſ:iq ex capitis dignitate,Vnde idem alibi dicit.Mulieres ſubditaſe eſtote uiris ſicut oportet in domino.Sed & beatus petrus ait.Similiter autem mulieres ſubditaſe ſint uiris ſuis:ut & ſi q non credunt uerbo:p mulierú conuerſationem fine uerbo lucrifiant,Si ergo etiá gétilibus maritis debet honor iure cōligi:qto magis reddendus ê xpiānis?Atq ut oſtendat qbus ornametis etiam uiris iuſtæ ſœminæ decorare ſe debeat:ait.Quarú ſit no extrinſcus capillatura:aut circuſatio auſtiaut uſtietimetorum cultus:fed qui abſconditus cordis eſt homo:i i coruptibilitate quieti:& modèſt i pſus: qui eſt in conspectu dei locuplex.Sicut enim aliquando & ſanctæ mulieres ſperantes i domino ornabat ſe ſubieſtæ propriis uiris:ficut ſara obediebat abraha:dominum ſuum uocans,Hæc auté p[ci]piens non eas iu bet ſquallere ſordibus;& horrentibus pannorum aſſumentis tegi:fed ímoderato cultui:& nimis exquiſito iterdicit ornatus:implici:q comêdat ornatu:iatq habitu.De quo & uas electionis ait.Similiter auté & mu lieres in hítu ornato:cum ūerecúdia & ſobrietate ornantes non ítortis crinibus:aut auro: & margaritis:uel uelte p[ci]oſa:fed quod decom mulieres promittentes caſtitate:per opera bona.Reppi uero te miræ fidei ardo eſt ſuccellam:aliquot iam ante annos continentiam propoſuſſe;& reliquium uitæ tuæ tempus pudicitia

R ii

cōſecraſſe. Magni hoc animi ſignu: & pſeſtæ virtutis idiciu: e: renunciare ſubito exptæ uoluptati: ſugere eo
tas carnis illecebras: & calentis adhuc ætatis ſlamas ſidei amore reſtringere. Sed illud quoq: ſimul didic qud
me non mediocriter angit ac ſtimulare: te uidelicet tantu: hoc bonum abſcō: cōſenſu & pacto uiri ſeruare co:
pisſe: cum hoc apoſtolica oino interdictat auſtoritas: quæ in hac dūtaxat cauſa nō modo uxoré uiri: ſed eti:
uirum uxoris ſubiecit ptáti. Vxor inquit ſui corporis ptáte non habet: ſed uir. Similiter autem uir ptáte nō
habet ſui corporis: ſed mulier. Tu uero quaſi oblitu ſcederis nuptialis: pacticb huius ac iuris ſimem: icoſul
to uiro uouiti: domino caſtitatem. ſed periculose pmiſt: qd: adhuc in alterius ptáte eſt. Et neſcio q: ſit gra
ta donatio: ſi unus offerat rem duoge. Multa iá p huiusmodi ignoratiam: & audiutus & uidimus cſiſa: co:
iugia. quodq: recordari piget occalione caſtitatis adulterium ppetratu. Nam dum una pars ſe etiam a licitis
abſtinet: altera ad illicita delapla e. Et neſcio in tali cauſa quis magis accuſari quis amplius culpari debeat.
utq: ille q repulſus a coniuge forniſcan illa quæ repelléo a ſe uie: ſornicationi quodamo dobiect. Atq.
ut ſuper hac cauſa: qd ueritas heáte agnoſcas: pauca mihi de diuia auſtoritate ponèda ſut. Apoſtolicæ doctri
næ regula. ne cum iouiniano æquet continentia: opera nuptiarum: ne cum manichæ co: iugia cōdènet: ita
uas electiōns atq: magiſter gentium iter utrúq: téperatus icaſt ac medius: ut remedium continentia: in-
dulgeat, & ad pmiu: prouocet continentiam: totuſq: in hac cauſa eius hic ſenſus eſt ut ex utriuſq: ſenten-
tia ppona: caſtitas, aut certe ab utroq: debitú commune ſaluaſ. Sed ipfa iam apoſtoli uerba ponamus: to-
tamq: hanc cauſam a ſui principio retraſtemus. Loqui: ení ad corinthios. De quibus auté ſcripſilis mihit
bonum e: hoí mulieré non tangere. Et q: hic laudauerit caſtitatem: tamen ne aliquibus uideatur: phibere
cōiugia: ſubiungit. Propter forniſationem: auté, unuſquiſq: ſua uxoré heáte. Vxori uir debitú reddat. Simili
ter auté & uxor uiro. Mulier aút ſui corporis ptáte non habet: ſed uir. Et uir ſui corporis ptáte nō habet: ſed
mulier. Nolite ſtaudari inuicé. Ac rurſus: ne tanta p nuptiarum parte dicendo uidereſ: excludere caſtraté.
ſequi: Nifi forte ex cōſenſu ad tempus: ut uacetis orationi. Et ſtatim quaſi recula ſecur hoc quod dixit: tæpus
ne non tá perpetuá q temporalem ac breué continentia: docere uideaſ. Ait ení Propter incontinentiam ue:
ſtra. Hoc auté dico ſecundú indulgentiá nō ſecúdu íperiú. Vnde hoc qd: dixit ad tempus: docet meditatio-
nem debere fieri caſtitatis: ut per certa íterualla téporu: quaſi exploratio: continéntiæ ſua: uiribus: ſine piculo
utriq: promittá: qd: ſemper é ab utroq: ſeruádu. Quid uero absolute uelit: manifeſte dicit. Volo auté oſ
homines eſſe ficut meipſu: idet í iugi ac ppetua caſtitate uiuere. Vides ne q: caute: q: puidé: q: fine ullaui oc-
cafione ſcandalí: magiſter firmauerit de caſtitate ſentétia: Nolens tátu: bonu: in unius ſentemitate nutareq: d
ligare & confirmare debet ſenſus amború. Et re uera qd ea caſtitate firmius eſt. qd ea tutius. q: qua: ex
duoge: cœpta ſententia é. ab utroq: uelut í commune ſerua: nec de ſe tátu: pars altera: ſollicitá: mutuo ſe ad
virtutis ai: & perfeuerátiam: Hoc ení ſicut alia quoq: bona non tátu: cœpi ſle: ſed pſeſſe laudádu m. ſelam
dudú: (ut intelligi) ſcopuloſo difficiliq: í loco uerſa: oration: nec audet in alteru: clerinare pté: d: æqüiter
utruq: formidat: ſed ex noſtra difficultate tuú agnoſce discrimé. Malemus ení te contriſtare: (forſita tibi ue:
ra dicendo): q: ſicta adulatione decipere. Duplex ut uides malu: æquale & áceps piculi é. Ex utroq: arcariaſ:
ex utroq: cōſtringeris. Conténere oino uiq: atq: deplicere apte cōtra apoſtoli ſententia é. Perdere uero tan-
ti tpis caſtitatem. & deo nō teddere quod promiſeras: timendú atq: metuendú eſt. Vt uulgo dici: ſ facile ex
amico inimicu: facies: cui promiſa non reddas. Sic ení ſcriptura dicit. Quod ſi uoueris uotú domío deo, nō
moreris reddere illud: qa: qrens qrit illud dominus deus tuus abs te. & erit tibi in peccatu. Ait ergo debitá
honorificentiá uiro exhiſe: ut ex utroq: domino debitú qd: uouíſt reddere poſſis: de cuius conſleia non diſ
fidimus. ſi paululum expectaſſes, non q: te a bono caſtitatis retrahamus: ſed huius animum ad caſtitatis ora
culum totis uiribus incitemus, ut uoluntariá facrificium offerat deo í odorem ſuavitatis: ut exuta mens a
cuſtis retinaculis mundanis, atq: corporalibus uoluptatibus ualeas plenius ihærere dominicis præceptis.
Quod tamen ne qd a nobis negligenter eſſe dictú: arbitreris: diuinarú ſcripturarú teſtimoniis edocuimus.
Sicut etiá apoſtolus dicit. Et erunt duo in carne una: iam non una caro: ſed unus ſpú: Hoc sacramentu: ma-
gnu eſt: arduuq: é iter caſtitatis, ſed magna ſunt præmia. Vocatq: nos dominus í euangelio dicens. Venite
benedicti přis mei: poſſidete ſparatu: uobis regnú ab origine mundi, Idé ipſe dominus dicit. Venite ad me
omnes, q laboratis & onerati eſt: & ego uos reficiá. Tollite iugú meú ſuper uos: & dícite a me quia mitis
fum: & humilis corde: & iuenietis requié animabus uíris, lugú ení meú ſuaue eſt: & onus meú leue. Dicit ení
idé domius his: qui ad finiltram eius erut. Discedite a me maledicti í ignem æternu: qué: ſparauit pater me-
us diabolo & angelis eius. Neſcio uos operarii iniquitatis. Erit ibi fleſtu: & ſtridor dentiú. Ilií utiq: oſ: p[lan
gent. Ilii: q lugebút: q ita curis ſe uitæ præſetis iuoluút: ut obliuſcanſ futurá: quos ſono quodá ignorátia: &
malæ ſecuritatis oppſos fluſtibus domini cōprehèdet aduentus. Vnde ipſe í euangelio ait. Attédite uobis
ne forte grauentur corda uíra í crapula & ebrietate, & curis huius uitæ: ne forte ſupueniat iuos repentina di-
es illa. Tanq laqu: ení ſuperueniet in oés: q fedér ſup faciem oíis terræ. Et rurſú, Vigilate & orate: neſcitis, n.
quádo tépus ſit. Btí ſut q ita expectát: ita ſpí ſpeculanſ dié: ut ſe ad eú quotidie párpat: q non de pérterita libi
iuſticia bládiéttes: ſecúdu apoſtolú p dies ſingulos in uirtute renouanſ. Iuſticia ení non pderit ei a q die iu-
ſtus eſſe deferit: ſicut etiá iniquo non nocebit iniquitas ſua a die quo ſe ab iniquitate conduerit. Nec ſan
eſtus ergo ſecurus eſſe debet, q: diu í huius uitæ: agone uerſa: nec despare peccator. q ſecundum p[diéta: p[pe
tæ ſentétiam, una die iuſtú ſe efficere pót: ſed torú quo tédiſ p[patiú uitæ: tuæ, ut pagere poſſis iuſticia: nec de
p[terita iuſticia cōſidés, remiſſior efficiaris. Sed ſicut dicit apoſtolus, poſteriora obliuſcens, ad ea aút qua: quæ an
teriora ſut extédés, ad deſtinatú p[fequar brauiú ſupnæ uocationis ſciés ſcriptú eú: cordis is p[ſpectóre deu: & io:
circo ſatagit: ut animá mûda habeat a p[cto: p[pter qd ſcriptú é. Oi c[ustodia ſerua cor tuú. Et itege: Diligit do

["minus, munda corda, Accepti aŭt fùt ei; oës imaculati, Iccirco age, ut ordines reliquû tépus uitæ tuæ fine of- 95\nfena, ut poſſis secure canere cuæ, pppheta, Perambulabam in inœcità cordis meii medio domus meæ. Et iterû\nintroibo ad altare dei; ad deu q lætificat iuuentutem meá Quia nô incohaſſe ſufficit fed p[ec]ſiſe iuſticia é.\nJ. Ad innočetiú papá de muliere ſepties p[cu]ſſa: quæ ad exéplú cotinétiæ cœiugalis iſtic inſcribitur.", "Aepe a me innočeti poſſuafait: ut de eius rei mitaculo quæ noſtra ætate acciderat: non tacerem,\nCúq ego id uerecûde & uere ut nunc expior: negare: meq, aſſeq poſſe diffideré ſiuë qa ois ſermo\nhúanus iſerior eêt laude cæleft: ſiuë qa ocui: q[ui]dá iganii rubigo: paruulá licet faculté prifiſi\nni ſiccaſſet eloqii: tu eoncontrario aſſerebas; i dei rebus nô poſſibilitaté iſpici debere: fed aium, neq,\npoſſe eú i uerba deſicere: q credidiffet i uerbo. Quid igiſ faciá: Quod îplore nô poſſu: negare nô audeo. Sup\nonerariá naué rudis ueſtor iponor. Et homo q necdú ſcalmú i lacu rexi: euixini maris credor fragoribus.\nNúc mihi euanefcentibus terris: cælú undiq; & undiq p[ot]us: núc unda tenebris inhorrefcés; & cæca nocte\nnimború ſpumei fluſtus canefcút; hortaris ut tumida malo uela ſuſpendá rudéres explicé: clauú regá: pareo\ntá iubenti. Et qa charitas oía p[or]t: p[ú]ſo ſcto curſú, p[le]quéte c[ó]ſidá: habiturus i utraq[us] parte folatiú, fi me ado-\npatos portus aſtus attulerit; gubernator putabor infirmior. Si iter aſpos o[ſonis] anſraſtus ip[ol]itus ſermo\nſubſtiterit: faculté ſorſita q[res]uolútáté certe flagitare non poteris. Igiſ uercellá l[í]gurú ciuitas aut pc[ul]a\nradicibus alpúta ſiſ oſ potés: núc raro é hítatore ſemiruta. Hác c[ui] ex more c[ō]ſularis iuiferet oblatá ſibi qua\ndam mulierculá una c[ui] adultero (ná hoc crimen maritus ip[eg]erat) p[œ]nali carceris horrore circúdedit, neq\nmulto poſt: c[ui] liuidas carnes úgula cruëta pulſaret; & ſulcatis lateribus dolor q[ri]eret ueritaté iſœliciſimus\niuuenis: uolés c[ó]pédio mortis longos cruciatus uitare: d[ui]n fuú métiſ fanguinem: accufauit alienú: ſoluq[\n]omnium miſerimus merito uifus é p[oc]ti: qua non reliquit i[n]oxiæ unde poſſet negare, At uero mulier ſe-\n[nu]x iſirmior: uirtute fortior: cum æculeus corpus extéderet; & forſidas f[œ]tore carceris manus poſt tergum\nu[ic]ula cohiberét; oculis: quos tantú tortor alligare nô poterat: ſuſpexit ad c[æ]lú; & euolutis p[ora] lachrymis:\ntu iquit teſtis es domine iefú; cui occultú nihil é; qui es ſcrutator renis & cordis: non ideo me negare uelle:\nne p[ere]a: fed ideo méſtiri nolle ne pecc[et], At tu miſerrime homo: fi interire ſeſtinas: cur duos interimis inno\ncentes: Eqdem & îpa cupio mori: cupio iſirmú hoc corpus exuere: fed nô quali adultera: p[ſ]to iuulgú, mican\ntem intrepida excipio mucroné: innocentiam tantum mecú ſerá. Non moriſt quiſquis iuicturus occidiſt. Igi\ntur confularis paſtis cruore luminibus ut ſera: quæ guſtato ſemel ſanguine ſemper ſitit: duplicari tormenta\ntu jubet; & ſeuſ dentibus fr[é]dés: iſimilé carniſcire minaté é poenam: niſi c[ó]ſiteref] f[é]xus iſirmior: quod n[ò] po\n[re]titer robur iuire: reticere. Succurre domine iefú; ad unú hominem tuum q[ui] plura ſút inuenta ſupplicata. Cri-\nnis ligan[ad] ſipitem; & toto corpore ad æculeum fortius alligato uicinus pedibus ignis apponiſt: utrúq[us] la\ntus carniſex fodit: nec papuſis d[an]t: induciæ: imota mulier manet; & a dolore corporis: p[ú]ſu leparato: d[ui]n con\nſcientie: bono fruſtis: uetuerit circa ſe ſauire tormenta. Iudex crudelis quali ſupatus attolliſt. Illa deu: deſcatur.\nSoluun[]a: membra c[ó]pagibus, illa oculos ad c[æ]ulom tédit. Quaſi de communi ſcelere alius c[ó]ſiteſt; illa p[] c[ó]\nsitente negat; & piclitans îpa: alium uendicat piclitanté. Vna iterim uox eſt. Cæde: ure: lacera: non ſeci. Si di-\ndiis tolliſt: fides: ueniet dies: quæ hoc crimé diligenter diſcutiat: hébo iudicem meú, lá ſalſus tortor ſuſpira-\nbat i gemitu: nec erat nouo uulneri locus, lá uic[ta] ſauitia: corpus quod laniarat horrebat. Extéplo iira exci\ntus confularis, q[d] miramini inſt[ur] circumſtátes, ſi torq[ri] mulier mauult q[ui] p[ire]: Adulteriú certe fine duobus c[ó]\nmitti n[ò] potuít; & eſſe credibilius reor: noxiá reá negare de ſcelere: i[gn]ocenté iuuenem confiteri. Pari i[gi]ſi\nprolata i utrúq[us] ſententia damnatos carniſex trahit. Torus ad ſpectaculum populus effundiſt: ut prorfus q[ui]\nmigrare ciuas putareſ. Stipatis, prués portis turba denſaſt. Et quidem miſerimi iuuenis ad primú ſtatim\nid[um] amputaſt: gladio caput: tr[ú]cumq[us] i ſuo ſanguie uolutaſt cadauer. Poſtq[ui] uero ad ſœminam uentum é:\n& flexis in terra poplitibus ſuper tremem tem ceruicem micans eleuatus eſt gladius; & exertam carniſex dexе\ntam totis uiribus concitauit. Ad primum corporis taſtú ſſtetit muco lethalis; & leuter p[ſ]rigens cuté rafu-\nr[æ] modicæ fanguinem a[ſ]p[it]. Sine bello imbellé manum p[cu]ſſor expauiſt; & uiectam d[ex]terá gladio marce-\nsente miratus in ſecundaſ p[étus] torq[ut]. Languidus rurſus in ſœminá muco delabiſt; & quali ſerrú eam ti-\nmeret attingere circa ceruicem torpet innoxiam, Itaq[us] furens & anhelans lietor paludamento i ceruicem re-\ntorto, d[ui] totas expetit uires: ſibulam quæ clamydis mordebat oras i humum excuſſit: ignarufq[us] rei, enſem\nlibrabat i uulnus. En tibi ait mulier ex humero aurú ruit. Collige: multo q[ui]ſitú labore: ne p[ere]at. Proh rogo\nquibus medius; ad quem damnatorum cura p[ati]nebat eru[pi]és; & caniciem imundá p[uſuo] puluere turpás: me\ndamnata iudicio: ſpiritu fancto p[uer]am replente ſaluata é. Ecco non dispar in utraq[us] miſericordia domini.\nIlla liberata p[ui]udicem ne i[ret] ad gladium: hæc a iudice damnata abſoluta p[gladiu]é. T[á]dem ergo ad ſœmi-\nl[la] liberata p[ui

damnatâ:inocens certe pire non debeo. Quo fletu ulgi cœcuffus ê animus, moëtufç, le p omnes torpor in
finuat; & mirum í modum uoluntate mutata:ut cum pietatis fuiflet quod ante defenderant: pietatis ulium
eft genus, ut paterent: occidi. Nouus igitur enſis: nouus pœſior apportif. Stat uicita: xpo tantum fauëte mu
nita. femel pœuſa concutif. Iteru repetita quaſſa: tertio uolnerata pſterniſ. O diuinae potentiæ ſubliſmâ
maiſtas: quæ prius fuerat quarto perculſa nec læſa, ideo poſt paululum uifa eſt mori: ne p ea periret inno-
xius. Clerici (quibus id officii erat) cruentu: linteo cadauer oblaunt; & ſoſa humo lapidibus conſtruètes ex
more tumulu parât. Feſtatiſo fol curfu occaſu petit; & miſericordia domini celeriore curfu naturæ nox ad
uenit. Subito ſoſminæ palpitat peſtus; & oculis qrentibus lumé corpus animaſt ad uitam. Iam ſuſpirat, iam
uidet, iam ſubleuaſt; & loquiſ. Iam in illam pôt uocem erùpere. Dominus deus auxiliator meus: nô timebo
quid faciat mihi homo. Anus interi qdam, quæ eccleſiæ ſuſentabaſ opibus, debiru celo ſpiritum reddidit,
& qualiſ de induſtria ordine cùrreſte rerum: uicarium tumulo corpus operiſ. Dubia adhuc luce, ilicito dia
bolus occurrit. qrit cadauer occiſæ, ſepulchru: ſibi moſtrari petiſ uiuere putat: qua: mori potuiffe miraſ. Re
cens a clerici celspes oftendiſt. & dudum ſupieſta humus cum his uocibus igerif flagitanti. Erue ſcilicet ol-
ſa iam condita. Inſer nouu ſepulchro bellu, & ſi hoc page, ê auibus ſerifc Ianianda mebra diſcerpe, ſepties p-
cuſa debet aliquid plus morte ppeti? Tali ergo inuidia carnifice conſuio, clá domi mulier reſforcillaſt. & ne
forte creber mediſi ad eccleſiá comeatus ſuſpitionis páderet uiá. cú quibudam uirginibus ad ſecretiorem
uillulá ſeſto crine tráſimittrif, ibi paulati uirili habitu uſeſte mutata: in cicatricem uulnus obducif. Et o ere
ius ſuum, & ſuma læticia: poſt tátá miracula adhuc ſæuiunt leges? En quo me geſtorum ordo p[ra]xitúlá
enim ad euagrii noſtri nomen puenimus. Cuius ego laboré pro xpo, ſi adbiter a me dici poſſe, non ſapiam:
ſi penitus tacere uelim, uoce in gaudium erùpente non poſſum. Quis ení ualeat digno canere p[con]io, aux-
tiu mediolani incubanté huius excubiſ ſepultú pene ante q moruut? Romãum epiſcopu: ame pene ſaſio-
nis laqueis irretitú; & uiciffé aduerfarios & non nocuiffé ſuperatis? Verum hæc ipſe equidem ſpacius exclu-
fus iniquis. Prætereo: atq[al]iis poſt me memoranda relinquo. Præſentis tantum rei fine contentus ſü. Impe
ratorem de induſtria adiit, præcibus flagitat, merito lenit; ſollicitudine promeretur, ut reditam uitæ, rede-
ret libertati.

Incipit ſeptimus traſtatus de ſtatu & continentia uiduali.

Epiftola beati hieronymi ad furiam de uiduitate ſeruanda.

B[ec]e[ras litteris: & ſuppliciter de]caris: ut tibi ſcribam ímo ſcribá quomodo uiuere debeas,
& uiduitatis coronam illaſo p[u]dicitæ: nomine: conferuare. Gaudet animus: exultát uiuera;
geſit affectus: hoc te cupe eſſe poſt uiru; quod ſandæ memoriæ mŕ tua Titiana multo tem-
pore ſuit ſub marito. Exauditæ ſunt p[ces]. & ofones eius. Impetrauit: ut adpíſcere[] ſ in una
ſilia: quod uiuens ip[la] poſſederat. Habes p[ter]ea generis tui grande priuilegiu; quod exinde a

Camillo: uel nulla uel rara uelſræ familіæ ſcribſi ſecundos noſſe cocubitus: ut nô tá laudáda ſi: ſi uidua p[
feueres: q[ui] exécrádaſt: id x[pi]ana non ſerues: quod per tanta ſæcula gentiles ſoſminæ cuſtoderunt. Taceo de
Paula & Euftocho ſtirpis uelſræ floribus: ne p[]o]ccasionem exhortationis tuæ illas laudare uidear. B[ec]e[ra]
q[ui] p[ter]eo: quæ poſt maritú ſuú; tuú fortita germanú; breui uitæ p[aco]t[é]pora uirtutú multa c[ô]p[]e]uít. Atq[ui]
uu[n]am p[con]ia ſo]eminarum imitate[n]i: uir: & rugoſa ſeneſtus redderet: q[ui] ſp[onte] offert adoleſcentia. Œs
& uidens in flámam mitto manum, Adducen[]e ſupercilia: extende[n]e brachium. Ira[tu]ſq[ui] chremes tumido de-
ſæuiet ore, C[ô]ſurgét p[ceres] & aduerſus epiſtolá meá turba p[ri]tia detóabit: me magnú me ſeduſtoré cláitást
& in terras ultiás aportáduí. Addant ſi uolút & ſamarité: ut domini mei titulú recoſnoſcá. Certe filia: a pa-
rente non diuido: nec dico illud de euangelio: fine mortui ſepeliát mortuos fuos. Viuit enim gc[ui]b[us]: credit i
x[pi]m. Et q[ui] illú credit: debet uti: q[ui] quó ille ambulauſt; & ipſe ambulare. Faceſtat uidia: qua: nomini x[pi]iano
maledicog[que] ſemper genus ıſgit: ut du p[ra]metuút: ad uirtutes nô puocent. Exceptis epiſtolis ignoramus
alterutru: folaq[que] caula p[iet]atis éubí nulla carnis notitia eſt. Honora p[atr]é tuum: ſed ſi te a uero patre non ſe
parat. Tádiu ſcito ſaguis copulá: q[ui]diu ille ſuú nouerit creatoré. Alioq[ui]n dauid ptinuus tibi canet. Audi filia: &
uide, & inclina aurem tuá, & obliuſcere populú tuú, & domú p[ris] tui: & c[ô]cupiſet rex decoré tuú, quóta[m]
ip[ſe] eſt domínus tuus, Gráde p[mi]nu paréis obliti, Concupiſet rex decoré tuú. Quia audiſti, qa. vidifi, ga[ra]
clinaſt auré tuá, & populi tui domúq[ui] patris tui obliita es: i[cc]circo c[ô]cupiſet rex decoré tuú, & dicet tibi. To-
ta pulchra es amica meá; & macula non eſt i te. Q[ui]d pulchrius aia. quæ dei filia núcupaſt, & nullo extrinſe-
cus q[rit] ornatus? Credit i x[pi]m: & hac ambitione ditata: p[git] ad ſponlú; eu[d]é habés dominú: qué & uirum.
Q[ui]d anguſtia[que] h[é]ant nuptiæ: didicifst i ip[ris] nuptiis: & q[ui] coturnicú carnibus ufq[ui] ad naufea ſaturata es,
amariflima colorá tuæ ſenſere ſauces: egeſſiſt acceſſêtes: & morbidos cibos. reuelaſt æſtuantem ſt]omachú,
Q[ui]d uis rurſú ingerere, quod tibi noxiú ſuit? Canis reuertés ad uomitú: & ſus lota ad uolutabru luti. Bru-
ta quoc[ui] aialia & uagæ aues: i ealde pedicas retiacq[ui] nô incidút. An uereris: ne proles ſuriana deſiciat, & ex te
parens tuus non h[é]at puſionem, q[ui] repterét i p[ect]ore: & ceruices eius i [ſter]core linat. Quippe ne hi o[es] habét
filios q[ui] habuere m[í]monia, & quibus nati ſunt liberi ſuo generi responderút, Exhibuit c[icer]onis filius pa-
tré i[lo] eloquëtia: Cornelia n[á]ra p[ud]icit: iæ ſimul & ſo]cunditatis exéplar: graccos ſe genuiſſe l[æ]tata eſt. Redi-
culú eſt ip[are] p[]certo q[ui] multos & non h[é] uideas: & cum habuerit. p[di]didiffe, Cui dimittes tantas diuities:
X[po], qui mori non p[ot], Q[ue] hébis h[æ]redé: ip[ſ]um qué & dominú. C[ô]tristabi[que] p[ir]: ſed l[æ]tabi[que] x[pi]s. Lugebit
familia: ſed angeli gratulabun[que]. Faciat p[er] q[ui] uult de ſubſtantia ſua n[ô] eius cui nata es: ſed cu[li] renata. Et
q[ui] te grádi: p[ci]o redemit ſanguine ſuo. Caue nutrices & gerulas, & iſtius]modi uenenofa animalia: quæ de co-
rio tuo ſaturut: uentrem ſuú cupiút. Non ſuadét quod tibi: ſed quod ſibi profit. Et ſæpe illud obganniunt.

["Sola ne perpetua mœrens carpere iuuenta:Nec dulces natos ueneris:nec præmia noris? Vbi pudicitia ſancti utibus frugalitas: e.Vbi frugalitas:ibi dana ſeruoſ. Quicqd non tulerit:fibi ablatur: putat.nec confiden-\nrat de ętoſed ĝtū accipient.Vbi bicubō uiderint xpianuī,ſtati illu de triuio uocant ipſotere;detrahut.Hi tūo\nres turpiffimos ſerut.Et qd'ab ipſi egreſſu eſtab aliis auſſe ſe simulant,lidem auſtores & ex aggeratores.\nEvit iſamia de médacio:quæ cù ad matronas peruenerit;& eage liguis fuerit uethylata:puicias penetrat. Vi\ndeas p[rae]laturq[al] rabido ore ſauire;& tiſta facie uiperinis coloribus;dentibus pumicatis carpe xpianos.Hic ali\nqua cui circa humeros hyacinthina læna eſt.Rancidulu quiddam balba de nare locuta,Perſtrepiac tenero\nſupplantat uerba palato.Ojs confonat chorus:& latrat univerſa ſub ſellia,Iugunſ nſi ordinesiq & rodunſ:\n& rodunt. aduerſus nos loquaces:p ſe muti:qſi & ipſi aliud ſint:q[ui] monachi:& non q[u]cuid i[mi] monachos dici\ntur:reduſet i[mi] clericos q[ui] ſres ſut monachoſ.Detrimentu p[ecoris] p[astoris] ignominia eſ: ficut e regione illi-\nus monachi uita laudanda eſt:q ueneratiſi habet ſacerdotes x[pi]i:& non detrahit gradui:p[er] que[ſ] factus e[]xpiā\nnus.Hæc locutus ſum i[xpō filia] non dubitans de propoſito tuo(nunq[ui] eni exhortatorias i[ra]ſas poſtulares, fi\nambigeres de bono monogamiæ.)[ed] ut negtia ſeruuloſ;q[ui] te uenalé poſtart,& i[mi]ſidias affiniu ac piu[mi] paré\ntis erroré iſtelligeres, cui ut amoré i te tribuā:amoris ſcientia nō concedo,dicens aliqd cù apſotolo,Conſite\nor.zelum dei habent:ſed non ſecundum ſcientiā,Imitare potius(crebro eni idip[ſ]u repetā)ſanctam matté tu\nam.cuius ego quotiens recordor,uenit i[mi] mété ardor eius i[xp̂]m.palor ex ieiuniſ,elemoſynæ i pauperes ob-\nſequium i feruos dei, humilitas uelium & cordis,atq[ui] cùtis fermo moderatus.Pater tuus(qué ego hono-\nris cauſa[n]o]nimo[n]o q[ui]a]n]uſ]a]n]i]ſ]u]n]i]ſ]ui]n]i]ſ]ui]n]i]ſ]ui]n]i]ſ

timotheo. Vino modico utere propter ſtomachum: & frequentes tuas infirmitates. Deinde in ipſis cibis ca-
lida quæc deuita. Non ſolú de carnibus loquú, ſuper qibus uas electionis p[er]ſert ſententiam. bonum è uinu-
non bibere. & carnem non manducare, ſed etiam í ip[ris leguminibus íflátia quæc & grauia declinanda ſut-
nihilc ita ſcias conducere x[p]ianis adolesſcentibus, ut eſu holex (unde & í alio loco, qui infirmus eſt, at,
loera manducet) ar docp[us] corpo[ge] frigidioribus epulis téperandus è. Si autem tres pueri & daniel leguminibus
ueſceban[ſ] (pueri erant, necdum ad ſtartaginem uenerant í qua rex babylonius ſenes iudices ſfixit) nobis nò
corporis cultus. (qui in illis excepto p[riu]elegio græ dei ex huiuſcendi cibis enituerat) ſed animæ uigor q-
riſ: quæ carnis ſirimitate ſit fortior. Inde eſt q nonnulli uitam pudicam appetentium: in medio itinere cor-
ruunt: dum ſolam abſtinentiam carnium putant: & leguminibus onerant ſtomachum: quæ moderate par-
ceq[us] ſumpta innoxia ſunt. Et ut quod ſentio loquar, nihil ſic inflammat corpora, & titillat membra gena-
lia: ſicut indigeſtus cibus, ruſtufq[us] c[ou]ulfus. Malo apud te filia uerecundia paru[per]iq cafu perlicitari. Quic-
q[ui]d facit ſemiarium uoluptat[ui] ōuenum puta, Parcus cibus & uenter ſemper e[ſuriens] triduanis ieuinuis p[é]
raſ. Et multo melius eſt quotidie paru[ri]q raro fatis ſumere, Pluuiu illa optima eſt: quæ ſensim defcndit in
terras. Subitus & nimius iſer imp[ceps] arua ſubuerit. Quando comedis, cogita q ſtatim tibi orandum: ili-
co & legendum ſit. De ſcripturis ſanctis habeto fixum uerſuum numerum: iſtud pen[ul]um domino tuo red-
de: nec ante q[eti] membra concedas: q[al]athum p[ectoris] tui ſub tegmine iſpleueris. Poſt ſcripturas ſanctas,
do[ctorum] hominum tra[ct]atus lege: eor[ui] d[ù]taxat quorum fides nota eſt. Non necſe habes aurum in
luto qua[re]tere. Multis de margaritis u[e]ditis unam redime margaritam. Sta iuxta hieremiam í uitis pluribus,
ut ad illam uiam quæ ad patrem ducit, peruenias. Amorem monilium atq[us] gemmarum ſericarum: u[ef]tui
transfer[er] ad ſcientiam ſcripturarum. Ingredere terram repromiffioni laſte & melle manantem. Comede ſi-
milam & oleu[us] ueſtire cum io[ſeph] uariis idumentis, p[ro]forentur aures tuæ cum hieruſalem ſermonem deu-
pi]oſa ex illis nouarum ſegetum grana depende[ar]. Habes ſanctum exuperium probatæ a[etatis & fidei q te
monitis ſuis frequ[è]ter inſtituat. Fac tibi amicos de iniquo m[am]ona: q[ui] te recipient i a[terna] tabernacula.
Iliis tribue diuittias tuas, qui non p[ha]ſides aues. ſed cibarium panem comедant: i[qui] ſamé ſexpe]lát. non q[ui] auge
ant luxuriá. Intellige ſuper e[gen]u & pauper[è]. Omni petéti te da: ſed maxime domæt]icis fidei. Nudum ueſi,
efurientem ciba, ægrotantem u[ſita] Quotieficu[ſ] manu extendis: i[xp]m cogita. Caeque ne mendicante domino
deo tuo] alienas diuittias augeas, luuenum ſuge confortia. Comatulus, comptus, atq[us] laſciuus: domus tuas te-
ſta non uideant. Cantor p[ell]aſt ut noxius. Fidicinas & p[al]trias & iſtufmodi chor[ui] diabo]h, qua]ſi moriſtera
ſirenarum carmina deuita: ac pt[ur]ba ex edibus tuis. Noli ad publicum ſubide procedere: & p[ad]onum exer-
citu p[é]uſte uیدuarum circuſerri libertate, P[es]ſimæ conſuetudinis è. cum fragilis ſexus & imbecillis a[et]as ſuo
arbitrio abut[ie]t: & putat licere, quod libet. Omnia quidem licent: ſed nò omnia expediant. Nec procurator
calamis]tratus, nec formofus colla[ſtaneus: nec candidulus & rubic[ú]dus aſſecla adh[are]t lateri tu. Interdù
animus dominarum ex ancillarum habitu iudicat. Sanctag[us] uirginu[] & uiduaq[us] ſocietatem appete. Et ſi ſer
mocinandi cum uiris iſcubuerit neceſſitas, arbitros non deuities, tátacq[us] c[ó]ſabulandi fiducia ſit, ut írrate alio,
nec paueas. nec erubefcas. Speculú mentis è facies: & taciti oculi cordis faten[] arcana. Vidimus nuper igno-
miniſu[] p totum orienté uolitasse. & a[et]as & cultus & habitus & iſeſſus & idifcreta ſocietas. Exquiſitæ e[pu]
læ. regius apparatus: ner[ò]is & ſardanapali nuptias loqu[ban]ſc. Alioq[us] uulnus noſtra ſit cautio. P[et]filente fla-
gellato p[afi]es p[afi]etior erit. Sanctus amor ipatientiam non habet. ſalſus rumor cito opprimi: & uita p[oſter]
or iudicat de priore. Fieri quidem non p[ò]t, ut abſc[us] morfu ho[ſ]um u[ſita] huius curricula q[as] pt[ra]neſt: malo
rumq[us] ſolatiu[] eſt bonos carpere, dum peccantium multitudine putant culpam minui peccatorum. Sed ta-
men cito ignis ſtipulæ c[ô]q[ec]ſit: & exundás flamma deficientibus nutrimentis paulatim emor[ie]t. Si anno p[é]
terito fama mentita eſt, aut ſi certe uerum dixit: ceſſet uitiu[], ceſſabit & rumor. H[ae]c dico, nò q[ui] de te ſinſtrú
aliquid metuam, ſed q p[iet]atis affe[ct]u, etiá quæ tuta ſut p[rt]imeſcam, O ſi uideres for[or]é tuam, & illud faci
oris eloqui[ui] coram audire c[ô]tingeret, cernereres i paruulo corpuſculo ígentes animos: audires totam ueteris
& noui teſtamenti ſup[el]le]ctil[è] ex illius corde feruere, leiunia p ludo habet: orationem p[er] delitiu[s]. Tenet tym
panum in exemplu[] mariæ: & pharaone ſubmerſo uirginum choro p[é]cinit. Cátemus domino, gloriſio enim
magnificatus eſt. æquu[] & ascenſor[é] deiecit í mare. Has docet p[al]trias x[po]t[us] has fidicinas erudit faluatori. Sic
dies ſic nox duci[]t: & oleo ad lápades p[ar]ato: p[on]ſi expe[ct]aſ aduentus, imitare ergo & tu conſanguineam
tuam: h[é]at roma. q[di] angultior urbe romana p[os]ſidet bethle[è]. H[é]s opes, facile tibi è idigentibus uiu[]tus ſub
ſidia miſtrare. Quod luxuriæ paraba[ſ] uirtus iſumat. Nulla nuptias conté]p]tura timeat e[ge]ſtatem. Redime
uigines: q[as] í cubiculú ſaluatoris inducas. Suſcipe uidiuas: qua]s inter uirginum h[il]ia & martyrum roſas qua]ſi
q[idam] uiolas miſceas. Pro corona ſp[inea] i qua x[ps] múdi delici]ta portau[til]a f[erta] c[ô]pone. L[æ]teſ & adiu-
ueſ nobiliffimus p[er] tuas: diſſata filia. quod didicerat ab uxore, lam í canuit caput, tremút genua, dentes ca-
dunt. & fronte obſc[æ]na rugis arata uiicina eſt mors in foribus, deſigna[] rogus prope; uelimus, nolimus ſe-
nes ſumus. P[are]t fibi uiaticum, quod longo itineri neceſſarium eſt. Secum portet quod iu[i]tus dimiſſurus è,
immo p[em]ittat in c[æ]lum: quod ſi neguerait terra ſumptura eſt. Solent adolescentula[] viduæ: quarum non-
nullæ abierunt retro poſt f[athan]a[] c[ui] luxuriatæ fuerit í x[po] nubětes dicere, p[rim]oniolú meu quotیدie pit,
maiorum h[æ]reditas diffi[ſa]p[er] ſeruus contumelioſe locutus eſt: i[per]ium ancilla neglexit. Quis p[ced]et ad pu-
blicú, q[as] reſpondebit p agrorum tributis: Paruulos meos quis erudiet: & uernulas quis educabit. Et hanc
proh neſas) cauſam opponút m[rim]onii: qua]s uel ſola de]buit nuptias i]pedire, Superducit m[rim] filiis non nutri
tiú: ſed hoſt[è], nò parèt[è], ſed tyránú. Inflámata libidine obliuſci[]t uteri ſui, & inter paruulos ſuas miſerias ne
ſcientes lugens dudum noua nupta componi: Quid ofſtendis p[rim]onium: q[di] ſuperbiá ſeruulorú: C[óſ]ſtere

["turpitudinem. Nulla iccireo maritum ducit:ut cù marito non dormiat. Aut si certe libido nô simulat. quæ tanta Ælania eft, i morem csortoæ, p[ro]ituere caſtitatem, ut augean[que] diuittæ: & pp rem uilem atque pituram, pu- dictia quæ p[ro]cioſa & æterna eſt polluaf. Si habes liberos, nuptias q[ui] de rquis. Si nô habes, quare expertam nô metuis iſeritatem, & rem iſcertam certo p[er]ſers pudori. Scribun[que] tibi nunc ſponſales tabulæ:ut poſt paululú ſteſtamentú facere compellaris, Simulabitú mariti iſitmitas: & quod te morituram facere uolet, iſpe uiſturus faciet. Aut ſi euenerit:ut ex ſecuðo marito habeas filios, domêtica pugna; iſteſtinum plium. Non liebit tibi amare liberos, nec æquis aſpiceſ oculis: quos genuiſti. Clam porriges cibos. Inuidebit mortuo. & nifi oderis filios; adhuc eo[rum] amare videberit præm. q[ui] ſi de priore uxore folobé habens te domú i[tr]oduxerit, etiam ſi clamentiſſima fueris; omne genus co[me]ndiæ & mimographi & c[om]unes rhto[rum] loci í nouercam ſa[u]euſi- má d[e]clamabunt. Si priuignus languerit, & conduluerit caput, iſamaberis:ut uenefica. Si non dederis cibos, crudelis: si dederis, maleſſica diceris. Oro te q[ui]d habent tantum boni ſecu[d]a nuptiæ, ut hæc mala ualeant c[ô] penſare. Volumus ſcire:quales eſſe de beant uiduæ. Legamus euangeliu[rum] ſecu[d]um lucam. Et erat inſt àna p[ro]phetiſa filia phanuelis de tribu aſer. Anna i[nter]p[ra]ſa grá. Phanuel in lingua noſtra reſonat uultum dei. Aſer uel in beatitudinem: uel in diuities uertiſt. Quia i[g]iſ ab adoleſcentia uſc[ur] ad. Ixxxiiii, annos, uiduitatis onus ſuſtineruat, & nô recedebat de t[é]plo dei, diebus ac no[ti]bus inſiſtens i[en]iuniis & obſecrationibus, iccirco me ruit g[ram] ſp[u]alem: & n[ú]cupa[ſ] filia uultus dei: & a taui beatitudie diuitiuſc[ur] cenſeſ. Recordemur uiduæ ſare p[re]na: quæ & ſuæ & filio[rum] ſaluti heliæ prætulit fam[æ], & in ipſa noſte moritura cum filio ſup[ſ]titem hoſp[ite] remi n[é]quebat, malens uitam perdere q[ui] elemosinam: & in p[ug]llo farris ſeminarium ſibi meſſis domini- ca p[ar]pauiſt. Farina ſeritiuſt: & olei cap[aces] i[rr]gibus naſcitur. In iudæa frumenti eſt penuria, granum eni tri- tici mortu[i]ſ fuerat: & in gentium uidua olei fluenta manabant. Legimus in iudithiſ cui tamen placet uolu- men recipere)uiduam conſe[ſ]tam i[en]iuniis & habitu lugubri foridatam: quæ non lugebat mortu[i]ſ uirum. fed ſquallores corporis ſponſi querebat aduentum. Video armatam gladio manu cruentam dexteram. Re cognoſlo caput holofernis de mediis hoſtibus reportatum. Vicit viros ſœmina, & caſtitas truncat libidiné: habituq[ui] repente mutato ad ui[ct]rices fordes reſit, omnibus ſæculi cultibus mundiores. Quidam (imperite) & delborum inter uduaes numerant, duc[que] barach arbitrantur delboræ filium: cum aliud ſcriptra c[öm]moret. Nobis ad hoc nominabitur q[ui] prophetiſa fuerit. & in ordine iudicum ſupputetur, & quia dicere po- terat. q[ui] dulcia gutturi meo eloquia tua, ſuper mel & ſauu ori meo, ap[is] nomé accepti ſcripturarum flonibus paſta[que], i[pi]iritus ſancti odore perfuſa: & dulces ambroſiæ fuccos propheta[i]l[ia] ore componens. Noemi quæ no- bilicum ſon[an] παραρκέκασ[α] μενη[ui]quam i[n]terp[ta]turi poſſu[m]os c[ô]ſolatam, marito & liberis p[er]egre mortuis pu- dictia reportauit in patriam, & hoc ſuſentata uiatico, nurum moabitidem t[enu]iutut illud eſla[i]æ uanticiu[i] compleretur. Emitte agn[u] domie dominatorem terræ de petra deſertit: ad montem filiæ ſyon. Venio ad ui- duam de euangelio, uiduam pauperculam omni iſraelitico populo d[i]itiorem, quæ accipiens granum finapis, & mittens fermentum in farinæ latis tribus patris & filiis c[ô]ſeſſionem ſp[u]s ſancti gratia temperauit. & duo minuta miſit in gazophylatium, quic[ui]que habere poterat in ſubſtantia ſua: uniueraſc[ur] diuities in utroq[ui] ſi- dei ſuæ obſutit teſtamento. Hæc ſunt duo ſeraphin ter gloriſtantia trinitatem, & in theſauros eccl[es]iæ c[ô]dita. Vnde & forcipe utriuſc[ur] teſtamenti ardens carbo com[ph]éſus: purgat labia peccatoris. Quid uetera re- petam, & ui[rt]utes ſœmina[ge] de libris p[er]am. cum poſſi multas ante oculos tibi p[on]ere in urbe i qua ui- uis, quæ; imitari exemplum debeas? Et ne uidear adulatione per ſingulas c[urr]e:uſufficit tibi ſancta marcel laquæ reſpondens generi ſuo[ral]iu[que]d nobis de euangelio retulit. Anna ſeptem annis a uirgitate uiterat c[ui] marito: iſta ſeptem menſibus, i[lla] xpi expeſtabat aduetum domini: iſta tenet, quem illa ſuſeperat. i[lla] uagi[ē] tem canebat: iſta p[ra]dicat triu[ph]an tem, i[lla] loqueba[ſ] de eo[rum]ibus, q[ui] expeſtabant redempti[ui]em iſrael: hæc cum redemptis gentibus clamitat. Frater non redimit; redimet homo. Et in alio p[al]mo. Homo natus eſt in ea: & i[p]pe fundauit eá altiſimus. Scio me ante hoc ferme biéniu[que] edidit[que] libros c[ô]tra iouinianu[que] q[us] uenié- tes ex[con]trario quaſtiones, ubi apoſtolus concedit ſecunda matrimonia ſcripturarum auſtoritate contriui, & non necesse eſt eadem ex integro ſcribere: cum poſſi inde quæ ſcripta ſunt mutuari. Hoc tantum (ne mo dum ægrediar ep[il]oſt[ur]a) ad monitam te uolo. Cogita te quotidie eſſe morituram: & nun[que] de ſecu[d]is nuptiis cogitabis.", "Ad Saluinam de morte nebridii.", "V\nEreor ne officium p[u]reſt ambitio: & q[ui] illius exemplo facimus, q[ui] ait. Dificite a me ga mitis ſum. & humilis corde, gloriæ facere appetit[i]o dicamur. & non uiduæ allog[ui] in anguſtia conſtitutá: ſed aulæ non iſinuare regali, & ſub occafione ſermonis, amicitias potentiu[que]rere. Quod liq[ui]do nô putabit, q[ui] ſcierit eſſe p[re]ceptum p[on]am pauperis non accipies in iudicio: ne ſub p[re]textu m[il]ericor\ndia quod iniu[i]t[u] eſt: i[u]dicemus. Vnufq[ur] q[ui], n. non ho[ui]um ſed reſe, pondere iudicádus eſt. Nec diuiti obſunt\nopes, li eis bene utaſt: nec pauperem eſeitas c[öm]édabiliorem facit ſi i[te]r fordes & inopiá p[et]a n[ô] caueat. De\ntimeat & r[em]tui genus, h[ui]us, h[ui]us, h[ui]us, h[ui]us, h[ui]us, h[ui]us

copulatus fuit. Extrema quæ & ualidior ɔ filio meo auito roganti: negare nihil potui:q crebris ſiis itérper-
latricem duri iudicis ſuperans & multoq mihi ad quos ante ſup eadem materia ſcripſera: exempla p[]ponés-
ita ſuffudit pudorem negātis:ut plus confiderarē:qd ille cupet:q qd me facere conueniret. Alius foritā lau-
det nebridiu:q de forore generatus auguſtæ:& i materteræ nutritus finu:uiuſtīſimo prīcipi ita rarus fuit
ut ei coniugé nobiliffimá q[]rerer:& bellis ciuilibus africá diſſidentem hac uelut obſide ſibi fidam redderet,
Mihi a príncio ſtatí illud eſ p[]dicandu:q quafi uiicinæ mortis p[]ſcius it[]er fulgorem palatii:& honoq culmi
na:quæ etiá anteibát:ſic uixit ut ſe ad xpm crederet p[]ſeſtugæ. Sacra narrat hiftoria corneliú centutioné co-
anguſtiis tranſſerebaſ: ad p[]putii latitudiné:ad illius merita pt[]ieteret,q primus ab apoſtolo baptizatus: faluté
gentiú:dedicauit, Scriptuq eſt de eo. Erat uir q[]dam i cæarea noie cornelius: centurio cohortis:q d[]i italic:
religioſus:& timens deum:cú oi domo ſua, faciens elemoſyas multas p[]læbi:& orans deu femp. Quicq[]de
illo d[]r: hoc noie cōmutato,i nebridio meo uendico, Sic religioſus fuit & amator pudicitiæ:ut uirgo for-
tur uxorem. Sic timens deu cú oi domo ſua:ut oblitus dignitatis omne confortiú cú monachis h[]iét & cle-
ricis: tantaq[]ſelemoſyas faceret i populis:ut fores eius paupeq ac debiliú obſiderét examia. Certe ſic ſemp
orans deu:ut illi quod optimú eſſet eueniret. Raptus eſt:ne malitia mutaret menté eius, qa placita erat deo
aíá illius. Vnde & ego poſſum ſup eo uere abuti apoſtoli uoce dicentis. In ueritate cognoui: quoniam n[]ôc
p[]fonaq[] acceptor deus: ſed i oi p[]poſito q timet deu & opatur iuſticiá: acceptus eſt illi, nihil nocuit militanti
paludamétum & baltheus & apparitoq cateruæ:qa ſub h[]itu alterius alteri militabat. Sicut econtrario alius
nihil p[]deſt uille palliolú: ſurua tunica: corpís illuies:& ſimulata p[]auptasi: nois dignitáre opibus deſtruát,
Legimus & in euægeli de alio centurióe domini teſtimoniú. Nec i israel tantá ſidem iueni. Et ut ad ſupiora
redeamus ioſeph q i eg[]eſtate & i diuitiis dedit expiméta uirtutuq, ſeruus & dominus docuit aíæ libertaté,
nône poſt pharaoné regiis ornatus iſignibus ſic deo carus ſuit, ut ſup o[]es p[]riarchas duag[]a tribuum pater ſie
ret: Daniel & tres pueri ſic ſerant babyloniæ opibus:& erant iter principes ciuitatis ut h[]itu nabuchodono
ſor deo méte ſeruirent. Mardocheus & heſter iter purpuram ſericú,& g[]émas ſupbiá: humilitate uicerút, tan
tiq[]s fuere meriti ut captiui uiſtoribus imperarent. H[]æc illuc tédit o[]ro:ut oftendá iuuené méu coniúc[]òem
ſanguis regalis & affluentiá diuitiag[]e atq[]e iſignia ptátiis materiá habuiffe uirtutú: dicente eccleſiáſte: Sicut p[]
tegit ſap[]ia: ſic p[]tegit & pecunia. Nec ſtatim illud huic teſtimonio putemus aduerſum. Amen d[]ico uobis, diſ
ficile diues it[]rabit i regnú c[]ælog[]: & rurſum d[]ico uobis facilius eſt camelú p[]foramé acus ſtraſire: q diuitem
it[]tare i regnú c[]ælog[]. Ali[]oq n[]acheus publicanus qué diriſſimú c[]oméorat i[]criptura: contra h[]ane ſentetam
ſaluatus uidebi[]t: ſed quomodo q[]d apud hoíes p[]oſſibile eſt: apud deu p[]oſſibile fiat: apoſtoli conſiliú docet
ſcribentis ad timotheú. Diuitiibus h[]uius ſæculi p[]cipe non ſupbe ſape: nec ſpare i c[]erto diuitiag[]: ſed in deo
uiuo q p[]ſtat nobis oíá abúdanter ad fruendú. Benefaciant diuities: i[]int in opibus bonis: ſacile tribuát, c[]omu
nicent, theſaurizent ſibi bonú fundamentú i futug[]:ut ap[]phendát ueram uítá. Didicimus quomodo came-
lus it[]roire poſſit p[]foramé acus: quomodo aíal tortuofum depoſito pondere farcinag[]: ſaſumat ſibi pennas
columbaj[]: & req[]efcar in ramis arboris: quæ de finapis ſemente ſuccreuit. Legimus in eſaia camelos m[]adiá
& gept[]há & ſaba auq[]: & thus ad urbem domini deportantes. In typo camelog[]: hoq iſmahelitæn: negociato-
res ſtacté & thymiama: & refinam quæ n[]aſcií in galaad: & cutes uulneribus obiicit a[]gyptiis deferut: t[]atæq
ſo[]cétitatis ſunt: ut emant & uendant ioſeph: & mercimonium eoq[]: falus mundi ſit. Docet e[]opi fabula ple-
num muris uentrem p[]anguſtum foramé egredi non ualere. Ergo nebridius meus (quotidie illud reduoſes,
qui uolunt diuites fieri i[]cidunt in tentat[]oem & laqueum diaboli: & deſideria multa (quicq[]: & imperatoris
largitio & honoris iſulæ dederant: in ſuſus paupeq: conferebat. Nouerat enim a domino eſt: p[]ceptum, i[]vis
perſectus eſſe: uade & uende uniuera quæ habes & da pauperibus: & ueni ſequere me. Et quia h[]ane ſniam
implere non poterat: habens uxorem: & paruulos liberos: & multam familiá: faciebat ſibi amicos de iniquo
mamona: q[]e re recipient in a[]terna tabernacula. Nec f[]emel abi[]cibet farcinam: quod fecerút apoſtoli p[]rem
rete: & nauiulam reiſquentes: ſed & in æqualitate: aliog[]: inopiæ ſuam abundantiam c[]oicabat: ut poſtae il-
lorum diuitiæ h[]uius indigentiam ſuſtentarent. Scit ip[]a cui libellus hic ſcribí: me non nota: ſed audita na-
rare, nec ex aliquo in me beneficio ſcriptog[]: more græcog[]: gratiam lingua reddere. Procul a chriſtianis ita
ſuſpitio. Habentes uiuſtum & uſeſtitum: his conteniti ſum, Vbi uile holuſculum: & c[]ibarius panis & c[]ibus
potuq[]: moderatus: i[]bi diuitiæ: ſuperuacuæ: i[]bi nulla adulatio: quæ uel præcipue fructú reſp[]ecit. Ex quo col
ligi:ſ: fidele eſſe teſtimonium: quod cauſas non habet mentiendi. Ac ne quis putet: me folas in nebridio p[]di-
care elemoſyas (q[]q[]: & has exercuiffe ſit magnum. de q[]bus d[]r: s[]icut aqua extinguit ignem, itá elemoſyna ex-
tinguit peccatuq[]: ad uirtutes eius cæteras ueniam: quas ſingulas in paucis homibus dephendimus. Quis for-
nacem regis babyloniſe fine aduſtione ingreſſus eſt: Cuius adoleſcentis ægyptia domia pallium non tenuit:
Quæ uxor eunuchí nullos creat liberos uoluptate traſacta. Quem hoium dispuſtatio illa n[]o terreat, uideo
aliam legem i membris meis repugnanté legi mentis meæ & captiúi me ducétem i lege p[]eti, quod eſ i mé
bris meis. Miq[]: diſtu eſt. Nutritus in palatio contubernalis, & c[]odiſcipulus auguſtog[]: quoq[]: méſæ miſtrat
orbis, & terræ ac maria ſeruiút: itra req[]: omniú abúdantiam, i primo ætatis flore: tantæ uerecundia: ſuitut
u[]irgialem pudorem uinceret, & ne leu[]e q[]dem in ſe obſceni rumoris fabulá daret. Deide purpuratoq, p[]pi-
quus, ſocius, conſobrinus, iſdem c[]ú ambobus ſtudiis eruditus (quæ res etiá externog[]: métes ſibi c[]ociliat) n[]o
é iſlatus ſupbiá: nec c[]æteros hoíes adducta fronte c[]ôtép[]it: ſed c[]uſis amabilis: i[]pos prícipes amabat ut fr[]esi:
uenerabaſ ut domios: & i ilog[]: ſalute: ſuá ſaluté poſitá fatebaſ. Miſtros at eoq[]: & uniuſerum ordiné palatii
(quo regalis frequetaſ ábitio) ſic ſibi charitate ſociarat: ut q[]u meritis íferiores erat: officii ſe p[]ares arbitarét.

Difficile factu eft gloriam uirtute superare;& ab his diligi:quos ſcedas. Quæ uidua non huius auxilio ſuſte
ata eſt? Quis pupillus nō in eo reppit p[rae]ſem? Totum orientis epi ad huc miſero; p[ces;&] laboratiuſi defideria
oſerebat. Quicqd ab iperatore poſcemat elemoſyna in pauperes:præcium captiuo;:miſericordia i afflìctos
erat. Vnde & ip[ri]p[ri]cipes libenter p[ſtabant]i quod ſiebant:nō uni ſed pluribus idulgeri. Quid ultra differi-
mus? Ois caro ſoeni;& Ois gloria eius quali flos ſoeni. Reuerſa eſt terra i terrâ ſuam:dormiuit i domio;& ap
poſitus eſt ad p[ſes]uos:plenus die;: & lumis & nutritus in ſeneſtute bona (cani.n homis ſunt ſapía eius)in
breu ætate tépora multa cōpleuit. Tenemus pro eo dulciffimos liberos. Vxor hæres pudicitia p[ciu]us eſt. Ne
bridiu p[u]ſio p[re]ſem quærentibus exhubet. Sic oculos:ſic ille manus:ſic ora ſerebat. Scitilla uigoris p[ri]ſni lucet
i filio;& ſimilitudo moſe p[ſpec]ulum carnis eru[pi]ns. Ingentes aios anguſto i p[ec]tore uerſat. lungitur ei ger-
mana:roſa;: & lilio;: calathus eboris floris:oftrig: cōmerciu. Sic refert i ore p[rae]ſut ad uenuſtatem p[pen-
fior] ſit. Sic matrem mixta ſimilitudie pingit; ut in uno corpe utru[us] cognofcas. Ita ſuauis eſt;& mellicula ut
honor ſit o[ui]m p[pi]nquinog;: Hanc tenere non dedignatur auguſtus. Hanc fouere i ſinu regina lætaſ. Certati
ad ſe o[es] rapiunt. Pendet ex collo:hæret i brachiis ſingulo;:Garrula atq: balbutiens ſliguæ offeniſio ſit dul
cior. Habes iſigitur ſaluía quos nutrias:i n qbus uig[us] ablente tenere credas. Ecce hæreditas domini filii mer-
ces:fructus u[et]ris. Pro uno hoie duos filios recepifti. Auſtus eſt numerus charitatis. Quicqd debebas mari-
to:redde filiis. Amore p[ſentium]:abſentis defideriu tempera. Nō eſt parui apud deu meriti: bene filios educa
re. Audi apoſtolu: cōmonent[em]. Vidua eligatur non minus ánog. Ix. quæ fuerit unius uiri uxor: i bonis operi
bus habens teſtimoniu: i filios educauſt: i ſi hospitalis ſuit: i ſanctoge pedes lauit: i afflìctiis abúdante] p[bu]uit
ſi omne opus bonum ſub ſecuta eſt. Didicifti catalogum uirututem tua[ge]q de beas nomini tuo: qbus meri-
ti ſe fundum pudicitia gradum poſſides. Nec te moueat q[ui] ſexagenaria eligaſ in uiuam:& putes adoleſſe
tulas ab apoſtolo reprobari. Et te crede eligi ab eo q[ui] diffículpo dixerat:nemo adoleſcentiam tuam conténaſt
non continentiam: led ætatem. Alioq[ui] o[es] qua[te] ante. Ix. annos uiuuatæ ſunt: h[ac]e lege accipient maritos. Sed
qa[que] ruden xpi] iſtituebat eccleſiam;& omni ordini puidebat: p[ci]pueq; pauperibus:quo; ei cura cum barna-
ba fuerat demandata: illas uuit eccleſiæ opibus ſuſtentari. quæ p[pi]riis manibus non q[ant] laborare: quæ uere
uiduæ ſunt: quas & ætas p[bat]: & uita. Heli facerdos offendit deu ob uitia liberog; ergo e]contrario placatur
deus uirutibus eo[que]i p[man]ſerint i fide & charitate & ſanctitate cum pudicitia. O timothee te]p[im] caſtum
cuſtodi. Aſſit ut ſinſtrum q[pp]iam mihi de te ſuſpicari liceat: led ex abúdanti lubricam ætatem monuſſe:
p[pi]etaſi eſt. Quæ dicturus ſum: non tibi ſed puellaribus ſunt: dicta] itellige. Vidua quæ in delitiis eſt: uiuens
mortua eſt. Hoc uas elec]tois loq]tur. & de illo p[ſertur] theſauro:q confidenter aiebat. An experimentum q[ui]
tis eius. q[ui] in me loq]tur xps[que] Hoc ille pnuciatiq] libere ſub perſona ſua fragilitatem humani corpiſ fatebat.
Non enim quod uolo bonu] hoc opor: led quod nolo malum hoc facio. Et p[pterea] ſubſicio & redigo in ſer
uitutem corpus meu: ne aliis p[dicans]: ipſe reprobus efficiar. Si ille timet. q[ui] noſtru[us] p[oteſt eſſe ſecurus? Si da-
uid amicus domini. & falomon amabilis eius u[ict]i ſunt quali homi[es]. ut & ruinæ nobis ad caut]oem. & p[oe]
nitudinis ad falutem exempla p[berent]. q[ui]s in lubrica uia lap[sum] non metuat? Procul ſint a cōuiuius tuis pha-
fides auæ: craffa]e turtures; attagen ionici: & omnes auæ: q[bus] apliffima p[rim]onia auolant. Nec ídeo te car
nibus u[ef]ci non putes: i ſu[pi]e]poq; atq; ceruog;: & quadrupedum aiantium eſculentias reprobes. Non eni
h[ac]e pedum numero: led ſuauitate guſtus iudicant. Scimus ab apoſtolo dictum. Ois creatura dei bona eſt. &
nihil reiſiendum: quod cum g[ra]ge: actione p[ci]pitur. Sed idem loq]tur. Bonum eſt uiu[n] non bibere: & carne
non manducare. Et i alio loco. Nolite iebriari uino: in quo è luxuria. Ois creatura dei bona eſt. Audi]t h[ac]
mulieres quæ ſollicitæ ſunt: quomodo placeant uiris. Comedant carnes: quæ carnibus feruiuſ, qua[ge] ſeruor
deſpumat i coitum: quæ ligatæ maritis generat[oi] ac liberis dant operam: qua[ge] uteri portant ſcetus eag[que]
iteſtina carnibus implean[ſt]. Tu uero quæ in tumulo mariti p[ep]elifti omnes pariter uoluptates: quæ litâ pur
puriſo & ceruſa faciem ſup feret]u[er] eius lachrymis diluifti: quæ pullá tunicam nigroſo; calceolos: candidæ
ueſtis: & aurati ſocci depoſito]e ſump[li]ſt: nihil habes neceſſe aliud: niſi p[ſ]uerare in ieu]unio. Pallor & fordes
g[em]a: tuæ ſint. Plumag[que] mollicies iuuenilia mébra nō foueant. Balneag[que] calor nouu[] adoleſcentulæ ſangui
nem non i]cendat. Audi q[ui]d ex p[ſona] uiduæ continentis ethnicus poeta decantet.

Ille meos primus q[ui] me fibi iuxton: amores. U. Abluluit. ille habeat ſecum: p[er]ueteg[que] ſepulchro.

Si tanti uiliffim[u] uit[que], quanti p[ci]oſiſſim[u] margarit[u]; Si cōmuni lege naturæ d]ānat o[es] gentiles uidua uolu
p[ta]tes. q[ui]d expeſtand[u] eſt a uidua xpiana, quæ pudicitia ſuam nō ſol[u] ei debet. q[ui] deſu[n]ctus eſt. led & ei. cum
quo regnatura eſt? Quæ]o te ne generalia monita & conueniens puellari fermo p[ſo]næ, ſuſpit[o]em tibi iniu-
tiæ moueant. & arbitreris me obiurgantis animo ſcribere nō timentis: cuius uotum eſt, te neſcire, quæ me-
tuo. Tenera res in ſo[mi]ſis ſama pudicitia eſt: & quali flos pulcherrimus cito ad leu[em] marceſſit auram: leuig[que]
tuo. Tenera res in ſo[mi]ſis ſama pudicitia eſt: & quali flos pulcherrimus cito ad leu[em] marceſſit auram: leuig[que]
tuo. Nomenque in ſo[mi]ſis ſama pudicitia eſt: & quali flos pulcherrimus cito ad leu[em] marceſſit auram: leuig[que]
tuo. Deinde præparantur. Certe ſi ambitioſæ domus h[ac] officia flagitati]p[rae]ſciat his ſenem hone-
tis moribus: cuius honor domiæ dignitas ſit. Scio multas clauſis ad publicu] foribus: non caruiffe infamia
feruolo; quos ſuſpeſtos faciebat: aut cultus impudicus; aut craffi corporis nitor: aut ætas apta libidini: aut
ex conſcientia amoris occulti ſecurus animi tumor: qui etiam bene diffiſculatus frequenter erumpit in pu-
blicum: & conferuos quali ſeruos deſpici[t]. Hoc ex abundantia dictum ſittut omni diligentia cultodias cor-
tuum: & caueas q[uc]d de te ſingi p[ote]ſt. Non ambulet iuxta te calamiftratus procurator: non h[if]trio fra]ctus
i ſeminam: non c]ātoris diaboli uenenata dulcedo:nō iuuenis uolſus & nitidus. Nihil artiu] ſc]enica]g; nihil
i ſe]minarum: non c]ātoris diaboli uenenata dulcedo:nō iuuenis uolſus & nitidus. Nihil artiu] ſc]enica]g; nihil
i ſe]minarum: non c]ātoris diaboli uenenata dulcedo:nō iuuenis uolſus & nitidus. Nihil artiu] ſc]enica]g; nihil

quoq moribus dominæ iudicanç. Certe cum tecú fanctæ fit mater; & lateri tua amita hæreat urgo pretutæ non debes periculofe externog; confortia qreze: de tuoq societate fecura. Semper in manibus tuis fit diuia lectio, & tam crebræ ofones; ut oës cogitationum fagittæ qbus adolescentia percuti follet: huiuifemodi cly peo repellant. Difficile eft, qn potius imposſible pturbationu itiis carere quæpia(ouas ſignificatius græci rum oium titillent aíos, & quafi in meditullio ſirm iudicium fit uel abiicere cogitata: uel recipere, Vnde & naturæ dominus in euangelio loqbatur. De corde exeunt cogitatiòes malæ: homicidia; adulteria: forniactions: furta; falfa teſtimonia: blafiemiæ. Exquo p[ſpicu]u eſt iuxta alterus libri teſtimoniu; p[clui]us eſſe cor homis a pueritia ad malu; & iter opa carnis & p[ſus]; quæ apoftolus enumerat; mediam aiam fluictuare; nunc hæc nunc illa capientem. Nam fine itiis nemo nafcitur. Optimus ille eſt; q minimis urget; uelut ſi egræio inſperſos rephendas in corpe neuos. Hoc eſt: quod aliis uerbis p[pheta]ſignificat, Turbatus ſum; & non lum locutus. Et in eodem uolumie, Iraſcimin; & nolite peccare. Et illud architæ tarentini ad uillicum negligen tem, lam te uerberibus enecaflem; niſi iratus eſſem. Ira, n. uiri iuſticiam dei nò operaç. Quod de una purtut batione dictu eſt: referamus ad cæteras. Sicut iraſci homis eſt; & ıram non p[ſicere] x[pian]ifico ois caro concu p[ſic]it q[dem] ea quæ carnis funt; & qbufdam illecebris ad mortiferas aiam uoluptates trahit. Sed noſtrum è uoluptatis ardorem maiore x[pi] amore reſtringuere; & laſciuiens iumentu frenis inediæ fubigare; ut nò l[ui] bidinem: ſed cibos q[rat]ac delideret & ſeſſorem ſp[um] fanctu moderato atq. compoſito portet icesſu. Quot ſum iſta; ut hoiem eſſe te noueris; & paſſionibus humanis(niſi caueris) ſubiacere. De eodem cuncti faci ſumus luto: iſdem còpacti exordiis. In ſerico & in p[àn]is eadem libido dominaſ. Nec regu purpuras timet; nec mendicantiu ſpernit ſquallorem. Multoq; melius eſt ſtomachu te dolere; q[em] mentem, impare corpiu; ſeruire greſſu uacillare; q[ud] p[udicitia]. Nec ſtatim nobis p[ri]æ ſubſidia blandiatur, quæ ſunt iſo[ſelic]um remc[dia]. Caue d[um] eſt uulnus: quod dolore curat. Aliud eſt i[te]gra naue. & faluis mercibus portum falutis iſtare; aliiud nu- dum hærere tabulæ; & crebris fluictuú curibus ad aſperrima faxa collidi. Neſciat uidua digamiæ: indulgitiuam: nec nouerit illud apoftoli, melius eſt nubere q[ui]t. Tolle quod peiſus eſt uri; & p[]e bonum non erit nu bere. Proculi ſint hæreticoq; calu[n]iæ. Scimus honorabiles nuptias; & cubile i[ma]culatum. Etiam de paradifio expulfus adam unam uxorem habuit. Primus lamech maledictus & ſanguinarius; & de cayn ſtirpe delcendens: unam coſtam diuſit in duas; & plantariu digamiæ. p[tinus] diluuii p[œna] ſubuerit. Vnde illud apoftoli: quod fornicationis metu indulgere compellitur; iſcribens ad timotheum. Volo adolescentulas nubereſſi lios; p[creare]m: ſſeffamilias eſſe: nullam occafionem dare aduerſario maledicti cauſa. Et cur induferit; ſtatim ſubiecit, lam enim quædam declinauerunt poſt ſathanam. Ex quo intelligimus: illum nò ſtantibus coronæ ſed iacentibus manum porrigere, Vide qualia ſint fecuæ matronia; quæ lupanaribus p[ſer]utur; quia declinauerut quædam poſt ſathanam. Ideo adolescentula uidua quæ ſe non p[oteſt] continere: uel non uultima ritum potius accipiat q[ui] diabolum. Pulchra nimig; & appetenda res; quaſe ſathanæ comparatione ſuſcipitur. Fornicata eſt quondam & hieruſalem; & diuariacuit pedes ſuos omni tranſeunti. In aegypto primu de uirgina eſt; & ibi fractæ ſunt m[am]æ eius. C[ui]q ad deferta ueniſſet; & morarum m[oy]ſi ductoris i[mpatiens] quaſi oſtro libidinis ſuribunda dixiſſet; iſti ſunt dii tui iſrael: qui te eduxerunt de terra a[egypt]i: accepit p[cepta] nò bona; & iuſtificationes p[effimas] in quibus non uiveret; ſed puniret. Q[uid] ergo miq; ſi & laſciuiu[ti]ibus uiuibus(de quibus in alio loco apoftolus dixerat, dum luxuriatae fuerint in x[po] nubere uolunt, habentes dánationem, quia primá ſidem irritam fecerunt) conceſſit digamiæ p[cepta] non bona; & iuſtificationes p[effimas], ita fec[ui]dum indulgens maritum, ut & tertiu[us] ſi liberet, etiam uiceſimu, ut ſcirent ſibi non tam uirios datos q[ui] adulteros amputatos? Hæc filia in x[po] chariſſima i[cul]co. & crebrius repero: ut p[ter]itotoq; oblitæ in priora te extendas; habens tui ordís quas ſequaris. iudith de hebræa h[ist]oria; & annam filiam phanuelis de euangelii claritate; quæ diebus & noctibus uerſabantur in templo; & orationibus atq. ieuuniis thelauq: p[udicitia] coruabanb. Vnde & altera in typo eccleſiæ diabolum capite tru[cauit]; altera laluatorem m[ú]di prima ſuſcipit ſacramétoq; conficia futuroq. Illud in calce ſermonis q[lo]t. ut breuitatem libelli: non de inopia eloquiuiel de materiæ ſterilitate: ſed de p[ud]oris magnitudine æſtimest accidiffe, dum uereor me ignotis diu i[ger]ere auribus; & occultu[us] legentiu iuſiciu[per]tumeſco.

¶ Ad Geruntiam de monogamia,

I
N uetere uia nouam ſemita q[rimus], & in antiqua detrita[que] materia rudé artis excogitemus elega tiam; ut nec eadem ſint; & eadem ſint. Vn[ui] iter ad puèndu[que] cupias; multa còpendia habet. Sæpe ad uiduas ſcrip[ſimus]; & in exhortationibus e[que] multa de ſcripturis ſanctis exempla reperè tes; uarios teſtimonioq; flores i[mi] unam p[ud]icitiæ corona[] texuimus. N[unc] ad geru[ti]a nobis ſermo e[mi]q; quodá uaticinio futuroq; ac dei p[ſidentis] auxilio nomé accepit, quaſi auia m[er]is, amitæq; p[bat]a[que] in x[po] ſœminag[que] nobilis turba circuſtat, quaq[que] auia metronia p[er]x, annos uidua p[ſ]euerans, anna nobis filiá phanue lis de euágelio retulit, Benigna mater quartu[que] & decimu[que] uiduitatis i[plens] án[u]; c[é]tenario uirginu[que] choro c[ig]if Soror celerini p[ris] geru[ti]æq; paruula nutriuit iſanté, & i[mi] fuo natam ſuſcipit gremioq; p[er]años, xx[ar]iti ſola tio deſtituta; erudit nepté q[ui]d a[m]re didicit. Hæc breui fermone p[ſ]trixu: ut oſſédá adolescétulá meá nò p[ſ]taſ monogamiá generi ſuo: ſed reddere, nec tá laudáda e[mi]ſi tribuat q[ui]oibus execrátá; ſi negare tentauerit; p[er]tui c[ui] poſthumus eius ſimplicius nomé p[ris] ſferat, & nulla ſit exculſatio diſerta[que] fine hærede domus; ſub q[ui] r[u]p[ro]cinio i[ter]du[que] ſibi h[ab]ido bládiſt; ut q[ui]d pp i[te]perátiá ſua faciút; uideátur facéſ deſiderio liberog[que]. Sed q[ui] ego q[ui] ad retraſtanté loquor, c[ui] audiam eá multos palatii, p[cos] eccleſiæ uitare p[ſidio] Quos certati diabo l[u]s i[flá]mat, ut uiduæ n[ir]æ caſtitaté p[be]t, quaſi & nobilitas & forma, & ætas, & opes faciút c[ui]ctis appetibilé, ut

["g̃o plura funt: quæ impugnant pudicitiam: tanto uiectricis maiora fiant p[]mia. Et qa nobis de portu egrediēt. tibus: quaſi q[]dam ſcopulus opponiſt: ne posſimus ad pelagiata tuta decurrene: & apoſtoli pauli ſcribentis ad ti motheu, p[]erſt: auſtoritas. in qua de uiduis disputans ait: uolo aŭt iuniores nubere: filios p[]ereare; m[]eſſamiliās effe: nullā occafionē dare aduerfario maledicti g[]ra. lam enim q[]dam abierunt retro poſt fathanā. oportet primu ſenſum traſtare p[]epti: & o[]em loci huius continētiā diſcutere. atq[]b: ita apoſtolicis uſtigus iſiſtem: ne tranſuerunt q[]d eſt (ut dici folet) unguē in partem alterā declinare. Supra ſcripserat: qualis uidua eſſe de be ret unius uiri uxor quæ liberos educauit: quæ in bonis opibus habuit teſtimoniu: quæ tribulationé pacien tibus de ſua ſubſtātia ſubmiſtrauit: cuius ſpes deus eſt & quæ p[]manet in obſecratiōibus: & ofonibus noſte ac die. Poſt quæ iungit cōtraria. Quæ aŭt in delitiis eſt: uiuens mortua eſt. Staticq[]b: inſert: ut diſcipul[u] ſuum muniat o[] arte doctrīnæ. Adoleſcentiores aŭt uiduas deuita: quæ c[]u laſciuerint: in x[]po nubere uoluti: habētes dānatōem, q[] primā fid[]e irdiā ſecerunt. Propter has iſiq[]b fornicatæ ſunt i[] iniuriam uiri ſui x[]pi. Hoc, n. Ko. Tāop[]rvi Δεουοιν græcus ſermo signiſcat: uult apoſtolus alteq[]b m[]eimonium p[]ſerens digamiam forni- cationi: ſecu[d]um i[d]ulgentiam d[]utaxat: n[]o ſecu[d]um impium: Simulq[]b ſingula teſtimoni uerba traſtāda ſut. Volo inſt adolescentulas nubere. Cur q[]jo: Quia nolo adolescentulas fornicari. Procreare filios. Quam ob cam: Ne metu partus ex adulterio filios necare coganſ. Matrefamilias eſſe. Quare obſecro: Quia multo to ſerabilius eſt digamā eſſa: q[] ſcortum: ſecu[d]um h[]re uig[]q[]b plures adulteros. In altero, n. miſeriq[]b: conſolatio: in altero po[n]æna peccati eſt. ſequr. Nullam occafionē dare aduerfario maledicti g[]ra. In quo breui accinctoq[]b p[]epto multa ſimul monita continenſt: ne p[]oſtitum uiduæ exſiſtor cultus infamet. ne oculog[] nutibus: & hilariitate uultus iuuenu[] poſt ſe greges trahat. ne alid uerbo: alid habitu polliſeatur. & conueniat ei uerſi culus ille uulgat. Riſt: & g[]uto q[]dnam p[]miſit ocello. Atq[]b ut omnes nubendi c[]as breui ſermone c[]oclui deret: cur hoc p[]epeſſet oſtendit: d[]icens. lam enim q[]dam abierut retro poſt fathanam. Ideo ergo ſecu[d]a: & ſi neceſſe eſt tertia: incontinentibus aperit m[]eimonia: ut a ſathana abſtrahat: ut magis mulierem qualicu[b] ui- ro iuſtam facit eſſe q[]b diabolo. Sed & ad coriſthios tale q[]d loq[]tur. Dico aŭt inuptis: & uiduis bonum eſt illis ſi ſic p[]manferint. ut ego. Si aŭt non ſe continent: nu[b]ant. Melius. n. eſt nubere q[]ui. Cur apoſtole: Stati itulit qa[] peius eſt uri. Alioq[]n abſolutu bonu[]ſt eſt: & fine comparatio[e] p[]eioris: eſſe id: quod apoſtolus ait: ideſt ſolu- tum n[]o ligatum: nec ſeru[u]: ſed libeg[]b: cogitantem ea quæ dei ſunt: n[]o ea quæ uſuxis. Et p[]tinus in conſequen- tibus. Mulier inſt alligata eſt uiro: q[]diu iu[]r eius uiuit. q[]b ſi dormierit uir eius liberata eſt. cui uult nubat tan tum in domio. Beatiu aŭt erit: ſi ſic p[]manferit ſecu[d]um meu[] ſonfilium. P[]uto aŭt q[]b & ego p[]ſum dei habea. Et in hoc idem ſenſus eſt: qa idem & ſp[]ſus. Diuerſæ epiſtolæ: ſed unus auſtor epiſtolag[]b. Viuète uiro mulier alligata eſt: & mortuo ſoluta. Ergo m[]eimoniu iuiculum eſt: & uiduitas ſolutio. V[]xor alligata eſt uiro: & uir uxor alligata eſt in tantu[], ut ſui corporis non habeat pt[]atem: & alteru[]tru debitum reddat. Nec poſſint ha- b[]ere pudicitæ libertatem: q[]u ſeru[u]t dominatui nuptiag[]b. Quodq[]b addidit: tantu[] i domio [a]putat ethnoq[]b coniugia, de q[]bus & in alio loco dixerat. Nolite iug[]u ducere cum infidelibus. Quæ.n. participatio iuſticiæ cum inigi[q]ate: Aut quæ ſociatas luci ad tenebris: Quæ conuentio x[]pi ad beliai? Aut quæ pars ſideli. c[]u in- ſideli? Qui conſenſus templo dei, cum idoliſt? Ne, ſaremus in boue: & aſino: ne tunica nuptialis uario ſit tex- ta ſubt egm[]ie. Extemploq[]b tolli: quod conceſſerat: & quaſi po[n]eitate eum ſniq[]b ſu[]retrahit. Beatiu erit: ſi ſic p[]manferit: ſuq[]b hoc maguis d[]ic et ſe ſonſiliu, quod ne conſte[n]aſt ut homis: p[]ſus ſancti: auſtoritate confir- mat: ut n[]o iuſgens homo fragilitati carnis humanæ. ſed apoſtolus ſancto ſpiritu p[]cpiens audiaq[]b. Nec fibi i eo n[]oq[]b: puellariu debet uیدa blādiri. q[]b n[]o minus ſexagenaria electione p[]cipit. Necq[]b. n. inuptas: uel iuuen culas cogit ut nubat: q[]b de nuptis quoq[]b loq[]tur. t[]epus breue e[] ſupeſt ut & q[]b habent uxores. ſic ſint q[]li n[]o ha- beateſt de his uiduis diſputat q[]b ſuog[] nutriu[]t alimétis. quæ filiog[]b & nepotu[] ceruicibus ip[]onunq[]b. q[]bus i[]perat: ut diſcant domu[] fuq colere. & remunerare parentes. & ſuſſiciēter ei tribnere: ut n[]o graueſ eccleſia. & poſſit certis uiduis miſtrare, de q[]bus ſeriptu eſt. Honora uiduas: q[]b uere uiduæ ſunt. hoc eſt q[]b iuog[] auxi- lio ſunt deſtitutæ: quæ manibus ſuis laborare n[]o poſſunt: q[]s paupτas debilitat: a[]tæq[]b: c[]oficiq[]b q[]bus deus ſpes eſt. & omne opus o[]ro. Ex quo d[]a ſt[]elltigi adolescentulas uiduas exceptis his q[]b exculat iſrimitas, uel ſuo la- boru iu[]l liberoge q[]b p[]pinqoq[]b miſterio delegan. Honor aŭt imp[]fentiaq[]b: uel p[]elemoſyna: uel pro munere accipit: ut e[] illud. Preſbri duplici honore digni habeanq[]b. maxime q[] laborāt in uerbo & doctria. & i euange- lio dominus diſferit m[]adatu[] legis: in quo d[]r. Honora p[]rem tuu[]: & m[]fem tuu: non in uerbog[] ſono q[] inopiá patentu caſſa p[]ot aduſatq[]b fruſtrari: ſed iuicuſt neceſſariis miſtrādis debere i[]telligi. Iuběte. n. domio: ut filii parentu caſſa ſent aduſatq[]b debere i[]telligi. Iuběte. n. domio: ut filii parentu caſſa p[]ot aduſatq[]b fruſtrari: ſed iuicuſt neceſſariis miſtrādis debere i[]telligi. Iuběte. n. domio: ut filii parentu caſſa p[]ot aduſatq[]b fruſ

sicut leipfum;& ea cogitare quæ dei funt;& solutos nequaç̄ ultra allīgari.Sed fi labentes per continentia ad baratrum ſupri uiderit puenire:digamie porrigit manu,ut una magis:q̄ cù pluribus uolutens:quod ne quæ amare dictù;& contra apoſtoli regulam ſecùdus nuptiator exaudiat. Duæ.n.funſt apoſtoli uolutares. Vna qua p[er]cipit,dico aŭt inuptis:& uiduis:bonum eſt illiſi ſic p[er]manerint:ficut ego:altera qua indulget, fi aŭt no ſe continèt:nubant.Melius eſt.n.nubere:q[ui], Primu̇ quid uelit:deide quid cogatur uelle: sed morat. Vult nos remaneſ poſt nuptiass:ſicut leipfum;& p[er]poſtæ beatitudis apoſtolicu̇ lì ponit exemplu̇. Sin aŭt nos uiderit nolle:quod ipſe uult:incontinentiæ noſtræ tribuit indulgentiam. Quam ex duabus eligimus dammodo nec bonum eſt,quia p[er]ſertur malo: Ergo ſi eligimus:quod apoſtolus non uult: ſed uelle compeſtitor:immo acquieſcit deteriora cupientibus:non apoſtoli ſed noſtram facimus uoluntatem. Legimus in ueteri teſtamento: pontifices ſemel maritos: & filias ſacerdotum:ſi uidua fuerint:ueſci debere de ſacerdotibus cibis:mortuſſo: ſicut p[er]i: & miſi:ſic exhibeſum iſeria[que] officium:ſin aŭt alios uiroſ acceperit: alie nas eas a p[er]e & a ſacriſciis ſieri:& iter externas debere reputari. Quod q[em]dem obſeruat & gentilitas in cōde natōm noſtri:ſi hoc non exhibeat ueritas x[po]quod tribuit m[é]datiui diabolo:q[ui] & caſtitatem reppit p[er]diu cem. Hierophanta apud athenas euitat uiſe: & a[te]terna debilitate ſit caſtus. Flamè unius uxor is ad ſacerdoti admitti:flaminica quoq[ui] unius mariti eligiſ uxor. Ad tauri ægyptii ſacra ſemel maritus affumiſt. Ut ometam uirgies ueſtæ & apollinis iunonif[que] achiuæ & dianæ ac mineruæ quæ p[pe]tua ſacerdoti uirgirate marceſcut, stringam breuiter reginam carthagis: quæ magis ardere uoluit:q[ui] h[ar]baræ regi nubere. & haſtrubalis uxorem: quæ ap[he]ſenis utraq[ui] manu liberis:in ſubiectu̇ ſe p[er]cipitauit icendium; ne pudicitia dæna ſentiret, & lucretiam quæ amisſa gloria caſtitatis noluit pollutæ conſcientiæ ſupuiuere. Ac ne multa longo fermœ contexa: quæ potes de primo côtra iouinianu̇ uolumie in ædificatōſem tuam ſumere:unu̇ tatu̇; quod in paria tuae ſeſtum eſt:repetam:ut ſcias pudicitia etiā barbaris ac feris:& ſanguarii gentibus eſſe uenerabilem Gens teutonu̇ ex ultimis gallog[ee]oaniæ atq[ui] germaniæ p[er]ſecta littoribus:to[es] galliā iundauit: ſe p[er]iug[que] caſſis romanis exercitibus:apud aquas ſectias:mario p[ug]nate: ſupata eſt. Quoq[ui] trecentæ miſonæcum alii ſe uiris captiuitatis cōdito[ē] tradendas eſſe didiſſent:primu̇ confuſe deſcatæ ſunt ut templo cæteris ac ueneris in ſeruitium traderentur. Quod cù no ſo impetrarent: ſub mouente eas lietore paruulis caſſis liberismane mortuæ ſunt repta: ſuſſocatis laq[ui] faucibus:& mutuis complexibus ſe tenètes. Quod igitur barbaræ caſſi tati no potuit inferre captiuitas: hoc matrona nobilis faciet,& expiuet alteq[ui] uiſe. quæ priorem aut bonu̇ perdidit, aut malum experta eſt, ut rurſum contra iudicium dei facere nitatur: Quid ſi ſtatim ſecundum p[er]diderit, ſocietur & tertio,& ſi ille dormierit: in quartum quintum q[ui] p[er]cedat, ut nihil ſit quo a mereticibus differat? Omni ratione uiduæ pu[de]ndendum eſt ne caſtitatis primos excedat limites. Quod ſi exſerit: & ue recundiam ruperit matronalem: in omnè debacchabitur luxuriam: ita ut p[er]phetam mereatur audire dicentem. Facies meretricis ſacta eſt tibi: impudorata es tu. Quid igitur? Dænamus ſe cunda matrimōria? Minime ſed prima laudamus. Abiicimus de eccleſia digamos: Abſit, ſed monogamos ad cōntinentiam puocamus. In arca noe: non ſolum mundi: ſed & imunda fuerunt animalia. Habuit & homines: habuit & ſerpentes. In domo quoq[ui] magna uaf[ui]a diuerſa ſuntialia in honorem: alia in contumeliam. Eſt & crater ad bibendum eſt & matula ad ſecretiora naturæ. Nam cum in ſemente terræ bonæ centefimu̇ & ſexageſimu̇ & trigelimum ſuſtum euangelia doceant, & centenarius pro uirginitatis corona primu̇ gradum teneat. ſexagenarius pro labore uiduæ in ſecundo ſit numero. Tricenarius ſcedera nuptiæ ipſa digitog[ui] coniunctione teſtetur, dixi mia in quo erit numero. Immo extra nume[que]. Certe in bona terra non oritur: ſed in uepribus: & p[er]inets uul p[ium] quæ herodi impiiffimo comparantur: ut in eo ſe putet eſſe laudabilem ſi ſcortis melior ſit: ſi publicarum libidinum uiectimas ſuperet: ſi uni ſit p[er]ſtituta: non pluribus. Rem dicturus ſum incrediſiblem: ſed multoq[ui] teſtimoniis approbatam. Ante annos plurimos: cum in chartis eccleſiaſtici iuuarrem damafum romæ næ urbis epiſcopu̇ & orientis atq[ui] occidentis ſynodics consultationibus reſponderem: uidi duo inter lep[eria] uiliffimoq[ui] e p[le]æbe hoium comparat, unu̇ qui. xx. ſe p[er]ſeſſet uxores: alteram quæ uiceſimu̇ ſecùdum habuſſet maritum. & extremo ſibi (ut ipſi p[ut]abant) matrimonio copulatos. Sùma omnium expeſtatio: uironu[rum] pariter ac ſœminaq[ui] poſt tantos rudes quis quem primu̇ ſe p[er]culturae eſſerret. Vicit maritus. & totius ut bis populo confluente coronatus & palmam tenens: adorantq[ui] per fingulos ſibi acclamantes: uxoris: multi-nubæ feretrum præcedebant. Quid dicemus tali mulieri: Nempe illud: quod dominus ſamantaneæ, Viginiduos habuifti maritos: & iſte a quo nunc ſe pelerisi: non eſt tuus. Ia[que] obſecro te religioſa in chriſto filiaut teſtimonia iſta non noueris: quibus incontinentibus: & miſeris ſubuenitur: ſed illa potius ſecites: q[ui]bus pudicitia coronatur. Sufficienti tibi q[ui] perdidifi primum uirginitatis gradum: & per tertium ueniſt ad ſecundum: iſeſt per officium coniugale: ad uiduitatis continètiam. Extrema immo abiſe: ne cogites: nec aliena & longe p[of]ita exempla perquiras. Habes auiam: matrem: amitam, quaq[ui] tibi abundans imitate: atq[ui] doctri na: & præcepta uiuendi: norma uirtutum eſt. Si enim multæ in coniugio uiuentibus adhuc uiris. intelligit illud apoſtoli, omnia licent ſed non omnia expediant, & caſtrant ſe propter regna c[æ]lorum. uel a ſeunda natiuitate poſt lauacrum ex ſenſatu, uel poſt nuptiæ ex ardore ſidei, cur uidua, quæ iudicio dei uirum habere definit, non illud lætabunda congeminet. Dominus dedit dominus abſtulit. & oblatam occafionè arriptat libertatis, ut ſui corporis habeat p[ote]ſtatem, ne rurſum ancilla fiat hominis: Et certe multo laborio ſius eſt non frui eo. quod habeas:q[ui] defiderare quod amiferis. Vnde & uirgitas in eo faciliſt eſt: quod carnis iſcentia non nouit: & uiduitas in illo ſollicitior: q[ui] p[er]teritas aio recolit uoluptates: maxime ſi ſe uiſe, p[er]didiffi no ſpmiſſſe, quoq[ui] alteq[ui] doloris: alteq[ui] gaudii eſt. Prima hois creatura nos doceat plures nuptiæ. ne

futate. Vnus adam: & una euæmo una ex eo coſta ſeparaſt in ſœminam: rurſumq. quod diuſum fuerat nu
ptis copulaſt: dicente ſcriptura. Erunt duo i carne una: non i duabus: nec i tribus. Propter quod relinſt ho-
mo p[rem] & miem: & adhærebit uxori ſuæ: certe n[ō] uxoribus. Quod teſtimoniu[m] paulus ediſſerens ad x[pm]
reſert & ad eccleſiam: ut & primus adam in carne: & ſecuſus i ſpiritu monogamus ſit. Sit una euæ mater c[ui]
[ē]og[ō] uiuentiu[m]: & una eccleſia patens oium x[pi]ano[ge]. Sicut illam maledictus lamech in duas diuſit uxores:
fic h[ac] h[æ]retici i plures eccleſias lacerat: q[ui] iuxta apocalyp[im] io[an]is ſynagogæ magis diaboli appelláde ſut
q[ui] x[pi] c[ō]ciliaruba. Legimus i carminu[m] libro. Sexagita ſut regiæ: & lxxx. c[ō]cubias: & adolesc entulæ qua[que] n[ō]
eit numerus. Vna eſt colúba mea: p[ſ]eſta mea: una e[m] ſi ſuæ elec[ta] g[é]citrici ſuæ. Ad qua[que] ſcribif id[é] io[an]es epi
ſto[la]. Senior elec[ta] domiæ: & filius eius. Sed & in arcu qua[que] petrus apoſtolus ſub typo interp[ra]ſt eccleſiæ: n[oe]
c[ui] tribus filiis ſingulas n[ō] binas uxores i troduxit, etiá de imundis a[ial]ibus bina ſumun[que]. maſculus & ſœmi
naut ne in beſtuiu[m] qi[d]e: ſerp[é]tibufq. crocodilis ac lacertis: digamia habeat locu[m]. q[ui] ſi de imu[m]is ſeptena ponu[m]
tur id[é] iparta: & i hoc uiſgítatis ac pudicitæ palma moſtraſt. Egregiſus en[í] de arca no[e]: deo uiectimas i[m]ola
uitin[ō] uti[que] de pari ſed de ipari numero: qa[que] alteq[que] ſœtibus atq[que] c[ō]iugio: alteq[que] ſacriſcio p[par]atu eſt. At p[ra]iar
ch[re] n[ō] ſol[ui] ſingulas habuerut uxores, i mo & c[ō]cubias habuere plurimas. Et ne hoc paſſi ſit: dauid multas:
& falom[ō] habuit innumerabiles, ludas ad thamar, quaſi ad ſcortu[m] igrediſt & iuxta occidenté li[am] oſee p[ph]e-
tan n[ō] ſol[ui] meretriciſt & adulteræ copulaſt. Quod ſi & nobis iure c[ō]cediti adh[ini]amus ad omnes ſœmiat:
& i exemplu[m] ſodomæ & gomorræ ab ultimo die dephendamur uendétes, & em[é]tes, nubétes, & nuptui tra-
dentes, & t[uc] fit finis coniugii: quando terminus uitæ, q[ui] ſi & poſt diluuiu[m]: & ante uiguit iſta ſn[ia]: creſcite: &
multiplicamini & replete terram: q[ui]d ad nos in quos fines ſæculo[ge] deuenerut q[ibus] d[er] tempus breue eſt. &
am ſecuris ad radices arbo[rum] poſita eſt, qua[que] filuæ legis & nuptiæq[ue] euágelica caſitate ſuccidat? Tempus am-
plexandi: & tempus longe ſiert ab amplexibus. Hieremias captiuitate p[]p[]inqua uxor[é] phibeſ accipere. Hie-
zechiel in babylone moruta eſt inqut iuxor mea: & apertu[m] eſt inſt os meu[m]. Nec ducturus uxorem: nec ille q[
]duxerat: p[]oſſunt in ope coniugali libere, p[]phetare. Olim gloriæ erat illum audire uerſiculum. Filui tui ſicut
nouel[ia] ſoliuæ, in circuitu menſæ tua[que]: & ui[de]as filios filio[ge]s tuo[ge]. N[unc] de continétibus d[er]. Qui adh[æ]ret
dom[io] unus ſp[ui]s eſt. Et adh[æ]ſet a[ia] mea poſt te: me ſuſcepit dextera tua. T[uc] oculum pro oculo, n[unc] uerbe-
rantii maxilla p[]b[]emus & alteram, illo tempore bellatoribus dicebatur: accigere gladio tuo ſuper ſemur tu[m]
potentiffime, modo audit petrus. C[ō]de gladiu[m] tu[m] in uaginá ſua[que]. Qui en[í] gladio p[]c[]uſerit gladio mori etur.
H[æ]c dicimus n[ō] ſeparátis legem & euágeſliu[m], ut martion calu[n]niatur: ſed un[que] atq[que] eund[é] ſuſcipiétés deum, q[
]pro uarietate tépoq[que] atq[que] cau[ſi]a[que] p[]ripterium & finis eſt. ſerit: ut metat, plantat: ut habeat: quod ſuccidat. Iacit
fundamétum: ut ædificio[c] c[ō]ſumato culmé iponat. Alioq[ui] ſi ad facra ueniamus: & futuroq[que] typos: non n[ō]
arbitrioſed apoſtolo diſſerente: agat: & fara[u]el mon[ſa] & ſyon duo reſtam[é]ta significat. L[ia] lippi[è]tibus
oculi: & rachel qua[que] iacob amabat plurim[ui]u[m]: lynagoga eccleſiáq[que] teſtatur. Vnde & a[na] prius ſterilis: ſeruente
ubertate ſœcúdior eſt, licet & monogamia nos in iſaac ac rebeccáq[que] p[]c[]uſerit: cuius ſolius partus domini re-
uelatio eſt. Nec ualla alia ſœmina[que] deu[m] per ſeip[ſam] c[ō]cululuit. Q[uid] loquar de thamar qua[que] zaram: & phares
geminos fudit infantes? In qu[uo]m natuittate diuſa materia: duos populos ſeparaut, & ligata manus coccino
conſeiam iud[ato]q[que] iam t[uc] x[pi] paſſione reſp[li]t, ac de ſcorto, p[]ph]ético cuius ſimilitudo uel eccleſiam ſignifi
cat de gentibus congregatam: uel [quod] ip[li]o loco mag[is] c[ō]uenit: ſynagogam prim[ui]u[m] aſſumptam de idolatris
per abrahá[m] & moy[fe], deinde poſt aduiteriu[m]: & negat[em] ſaluatoris: ſed[é]tem plurimo tempore fine altari: ſa-
cerdotibus & prophetis: & uiri p[ri]ſtini conſortium p[ri]ſtolantem: ut poſt q[ui] ſubintrauerit plenitudo gentium:
tunc omnis iſra[el] ſaluus fiat. Quaſi in breui tabella latiffimos terrag[que] fitus oſtédere uolui, ut p[]gam ad alias
quaſtui ncuſulas: qua[que] prima de annæ conſúlio eſt.

Sola ne perpetua moerens carpere iuuentat

Nec dulces natos ueneris: nec p[]mia] noris?

Id cinerem: aut manes credis curare ſepultos? Cui breuiter reſpondit ip[ſa] qua[ſ] paſſa eſt.

Tu lachrymis euic[ta] meis: tu prima furentem:

His germana malis oneras: atq[que] obiicis hoſt[que].

Non licuit thalami expertem fine crimine uitam.

Degere more feræ: tales nec tangere curas.

Non ſeruata fides cineri promiſa ſichæo.

Proponis mihi gaudia nuptiæq[que] ego tibi opp[er]a pyra gladiu[m] & íc[é]diu[m]. N[ō] t[á]tum boni eſt in nuptiis: q[ui] pa-
mus: q[ui]t[u] mali: quod accidere p[oteſt] & tim[é]dum eſt. Libido, n, tráſacta ſemp fui relinſt p[]c[]enitudine: n[u]q[ui]
fatia[m]: & extin[æ]ta reaccendit: uſu creſcit: & deficit, nec r[ō]ni p[ar]et: qua[que] impetu duciſt. Sed dices. Ampl[æ] opes
& diſpenſatio rei familiaris eg[ét] auſtoriaitate uiri, Scilicet perierút domus c[æ]libum: & niſi cum ſeruulis t[ui]s
ip[ſa] ſeruieris: familiæ t[ua]e imperare non poteris. Auia tua, mater, & amita, n[ō]ne auſtoriaitatis p[ri]ſtina[que], hono-
niſi] maioris ſut, d[u]e eas & tota, puicía & eccleſiá[que] p[]riſcipes ſuſcipiút. Ergo milítes & p[]egrinátes fine uxor[
]ibus ſua[que] hoſpitalia n[ō] regút, & nec iuitant ad c[ō]uiuia nec inuitant. Quali non poſſis probatæ ætatis habere
famulos uel liberos, in quorum nutrita es manibus, qui præſint domui, uel ad publicum reſpondeat, tribu-
ta perſoluant, qui te ſuſcipient ut patronam, diligant, ut al[ui]nam, uenerétur ut lanctam. Quare primum re-
gnum dei[m]: & h[æ]c omnia opponen[t] t[ibi]. Si de uſte cogitauersis: lilia tibi de euangelio proponuntur. Si de ci-
bo[]temitteris ad auq[ue]s non ſerunt: neq[que] metunt: & pater tuus c[æ]leſtis p[ra]ſcit illas. Quantæ uirgies & ui-
duæ abſq[ui]a ſulla forde rumoris, ſuam ſubſtantiam gubernarunt. Caue ne iungaris adolesc[ent]ulis, ne his adh[æ]
reas propter quos apoſtolus concedit ſecunda m[rim]onia: & ſuſtineas in media tráquillitate naufragium. Si

timotheo dſ adoleſcentiores uiduas deuita;& itege, ama anus ut mſes, adoleſcentulas ut forores cum onani
caſtitate, quare tu me cōmentem non audias? Fuge perſonas; in quibus poteſt male conuerſationis eſſe ſu
ſpitio. Nec paratum habeas illud e triuio, Sufficit mihi conficia mea: non curo quid de me loquanſ homines.
Et certe apoſtolus prouidebat bona: non ſolum coram deo: ſed etiam coram homibus, ne per illum nonen
dei blaſſemareſ in gentibus, Habebat utiſ; poteſtatem forores mulieres círcuſudendi, ſed nolebat ſe judica
tri ab infideli conficia,& cum poſſet de euangelio uiuere diebus ac noctibus laborabat manibus ſuis: ne qué
grauaret credentium. Si ſcandalizat inquit eſca frém: in aſternum carné non manducabo. Dicamus & nos.
Si ſcandalizat foror illa: uel frater: non unum: uel altege: ſed totam eccleſiam: nec fororem uideb: nec frém.
Melius eſt rem familiarem minuiſ; ſalutem animæ perire. Melius eſt amittere quod uelimus: noſimus: ali
quando perituge eſt, q id amittere: pro quo omnia diſmittenda ſunt. Quis noſtru: (nō dicam cubitum: quod
enorme eſt) ſed unius unciolæ decimá partem adiicere poteſt ad ſtaturam ſuam? Et ſollicitæ fumus, q[ui]d man
ducemus: aut quid bibamus, Ne cogitemus ergo de craftino, Sufficit diei malitia ſua, Iacob frém fugi: ma-
gnis in p[er]is domo diuitiis derelictis: nuſus p[git] in meſopotamiam, & ut nobis fortitudinis ſuæ p[ber]et exé
plum: lapide capiti ſuppoſito: uidit ſchalam ad cælum uſq[ui]b subreſtam: & dominú inſitentem ſuper eam, per
quam aſcendebant angeli: & deſcendebant: ut nec peccator deſperet ſalutem: nec iuſtus de ſua uiuſte ſecu-
rus ſit. Atq[ui]b ut multa p[ter]eam (neq[ui] enim tempus eſt: ut aſſumpti teſtimonii omnia diſſer]a) p[oft] án[os, xxx, di
ues dominus & pater ditior: q dudum iordanem in baculo tranſierat, cum tribus turmis gregum in p[ri]am
reuertiſ. Apoſtoli toto orbe peregrini: non æs in zona: non uirgam in manu: nō caligas habuere in pedibus
& tamen dicere poterant. Nihil habentes; & omnia poſſidentes. Et aug[us] & argentú non eſt nobis: quod aú
habemus: hoc tibi damus in nomine iefu x[pi]ſurge; & ambula. Non enim erant diuitiæ. ſarcina p[ra]gauati
& ideo ſtantes cum helia in foramine p[etr]æ per anguſtias acus tranſire poterant. & poſteriora domini
contemplari. Nos uero ardemus auaritia; & contra pecunías disputantes: auro ſinum expanſimus, nihiq[ui]b
ſatus eſt. Et illud: quod de megarénibus dr: iuere miſeris coaptari p[oteſt]. Aedificant quali ſemper uiecturi: u-
uunt quali altera die moritur. Et hæc facimus quia domini uerbis non credimus. Et qa[ta]tæ optatae cùcſt
non uiciniam mortis: quæ debet mortalibus lege naturæ: ſed caſſa ſpe annoq[ui]b nobis ſpatia pollicef. Nemo
enim tam fraſtis uiribus; & ſic decrepítæ ſeneſtutis eſt: ut non putet ſe unum adhuc annum eſſe uiecturum.
Vnde ſubrepit obliuio conditionis ſuæ: ut terrenú animal; & iam iamq[ui]b ſoluendum erigaſ in ſuperbiam: &
animo cælum teneat. Veq[ui]b quid ago? Fraſta naui de mercibus diſputo. Qui tenebat: de medio fit; & non in
telligimus antix[pm] appropinquare quem dominus iefus chriſtus iſerſicet ſp[ui] oris ſui. Ve prægnantibus:
& nutrientibus i illa die: quoq[ui]b utrúq[ui]b de fruſtibus nuptiæſt. Præſentium miſeriæ, paucæ p[ur]com. Quod
rati hucuſq[ui]b reliſdemus non noſtri meriti ſed domini miſericordiæ eſt. Innumera[b]iles & ferociſimæ naui-
nes uniueraſ gallias occuparunt, q[uc]q[ui]d inter alpes & pyrenæum eſt: quod oceano & rheno i[cl]udiſ. Qua[dus
Vandalus: Sa[t]mata; Halani: Gipedes: Heruli: Saxones: Burgúdi[ones: Alemani &(o lugenda reſpublica) hoſtus
pannoni uſaſtarrunt. Etenim Aſſur uenit cum illis. Magontiacus nobilis quondam ciuitas captat: a[]ubuer
ſi a[]e eſt; & in eccleſia multa hoium milia trucidata. Vangiones longa obſidione deleti. Remoq[ui]b urbis p[ot]oſt
Ambiani: Atrebatæ: extremiq[ui]b hoium morini; Tornacus: Nemete: Argentoratus; tranſlatæ in germaniam.
Aquitaniæ: noucq[ui]b populoq[ui]b Lugdunenſis: & Narbonenſis puinciæ p[ter] paucas urbes popula[t]a ſunt cùcna
quas & ipſas foris gladius: intus uſa[t]at fames. Non poſſum abſq[ui]b lachrymis Tolofæ facere mentionem quæ
ut hucuſq[ui]b non rueret; ſancti epi exuperii merita p[ſ]titerunt, ip[ſ]æ h[is]paniæ iam iamq[ui]b peritura[que] diotidie co-
tremiſcunt: recordantes irruptionis ambricæ: & q[uc]q[ui]d alii ſemel paſſi ſunt: illæ ſemper timore patiuntur.
Cætera taceo ne uidear de dei deſperare clæmentia. Olim a mari pontico: uſq[ui]b ad alpes iulias: non erant no-
ſtra: quæ noſtra ſunt; & p[annos], xxx, fra[cto]o dánubii limite in mediis romani imperii regionibus p[ug]nabat,
Aruerunt ueruſate lachrymæ: p[er] paucos ſenes: omnes in captuïitate: & obſidione generati non deſidera-
bant, quam non nouerant libertatem. Quis hoc crederet? Quæ digno fermone h[isti]oriæ comp[hendent] ro
mam in gremio ſuo, non pro gloria, ſed pro ſalute p[ug]nare, imo ne p[ug]nare q[dem] ſed auro & cun[ca]tæ ſupel-
lectile uitam redimere. Quod non uitio principum qui uel religioliſt i[mi] ſunt: ſed ſeelere ſemibarbari acci-
dit, p[di]ditori[s]q noſtris contra nos opibus armauit inimicis. Aeterno quondam dedecore romanum labora-
bat imperium: q[ui]b gallis cun[ca]tæ uſaſtantibus: fuſq[ui]b apud italiam exercitu: romá brennius i[tra]ſſet. nec p[ri]ſu
poterat abolere ignominiam donec & gallias genitale galloq[ui]b ſolum & gallog[ra]ciam: i[mi] qua confederat on[é]
tis occidentiſq[ui]b uiectores: ſuo imperio ſubiugaffent. Annibal de h[is]paniæ ſinibus orta tempeſtate cum uſaſt
ſet italiam: uidit urbem: nec auſus eſt obſidere. Pyr[hr]hum tanta tenuit romani nomis reuer[ct]ia, ut deletis o[]
bus, epp[in]quo recederet loco, nec audebat uiſtor asp[ic]ere, quam regú didicerat ciuïtatem, & tamen pro h[ac]
iniuria (non enim dicam ſuperbia, quæ bonos exitus habuit) alter toto orbe fugitiuus, tand[é] bithyniæ mor
tem ueneno repperit: alter reuerſus in p[ri]am in ſuo regno occubuit, & utriuſq[ui]b prouinciæ romanis populi
uec[ti]gales ſunt. Nunc ut omnia proſpero fine eueniante: p[er] noſtra quæ amilimus: non habemus q[ui]b u[ic]dis
hoſtibus auferamus. Potentiam romanæ urbis ardens poeta deſcribens ait. Q[uid] fatis eſt: fi [roma] parum e[que]
Quod nos alio mutemus elogio. Q[uid] ſaluú eſt fi [roma] perit.

Non mihi ſi linguae centum ſint: ora[q]b centum:
Ferrea uox: omnes captorum dicere p[œ]nas:
Omnia cæorum percurrere nomina poſſum.

Et h[ae]c ipſa quæ dixi p[í]culoſa ſunt: tam loquentiubis: q[ui]b audientibus: ut nec gemitus quidem liber ſit nolens
tibus: immo nec audientibus nobis ſhere; quæ patimur. R[es]ponde mihi chariſſima in chriſto ſilia. Inter ita

nuptura est: Quem accepta uige, credo fugitugæ aut pugnatusæ. Quid utrùs, sequaç itelligis. Et pro fecè, nio carmæ: terremoribunt tibi raucu sionu: buccina concrepabit, Aut quas, pnubas habeas? Forte lugêtes. Aut q, bus delitiis affluas, quæ posseffionum tuaræ redditus pädidi, quæ oblesam familiolam tuam morbo & fame cernis contabeftere: Sed ablit ut de te talia sentiam: ut finiftrù qppiam fupicer de ea; quæ fuam domino àiam confeccrauit. Non tam tibi q sub tuon nomie aliis fum locutus; quæ ocioſæ, & curioſæ: atq uerboſe do mos circuëunt mronaæ; quas deus uenter eſt: & gloria in conſuione earg; quæ nihil aliud de ſcripturis: niſi digamæ p cepta nouerunt; quæ in aliaæ corpore ſua deſideria conſolanè: ut quod ipfæ fecerunt; alias facere videant: & malagæ ſocietate palpenſ. Quæ cum ipuidentiam & ppoſitiones apoſtolicæ ſniaæ, iterpreta tione conſuieris: legito quomodo tibi i uiduitate ſeruanda uiuendum fit librù ad euſtochium de uirgitate ſeruanda, & alios ad ſuriam atq faluinà, quæ altera p bi quondam conſulis nurus, altera gildonis, q africam tenuit filia eſt. Hic libellus de monogamia ſub nomie tuo titulum poſſlidebit.

A5 Príicipiam uirginem de obitu & uita, Marcellæ: cuius illuſtre uiduitate exemplù merito poſt præ cepta ſubiicitur.

S
Aepe & mult flagitas uirgo xpi principia: ut memoriæ ſanctæ ſœmiæ, Marcellæ Ibis recolam. & bonu, quo diu fruiti ſumus: etiam cæteris noſcendu imitanduq; describá. Satiſque doleo: q horta- ris ſponte currente, & me arbitraris idigere p cibus; q ne tibi qdem in eius dilectoæ conceda: mul toq plus accipiáq tribuam beneficii: tantayq recordatione uiututu, Nam ut hucuq reticerem: & biennuì pterirem ſilentio: nò ſuit diffimulationis: ut male æſtimas: ſed triftiæ incrediibilis: quæ ita meu opſſit aium: ut melius iudicarem tacere in p ſentiaq; q nihil dignu illius laudibus dicere. Necq uero marcel lam tuá & iimo meam: & ut uerius loquar nſam: ioiumq ſanctoq; & ppriæ romanæ urbis iclytum decus: inſi- turis rhetog p dicabo: ut exponam illuſtre familiam: alti ſ languages decus: & ſtemata p confules & p ſfectos pto nio decurrentia, Nihil in illa laudabo: niſi quod ppriu eſt: & eo nobilius q opibus & nobilitate conſenta: facta eſt paupitate & humilitate nobilior. Orbata pís morte: uiro quoq poſt nuptias ſeptimo menſe priuata eſt. Cuq eam cærealis: cuius clagæ iter conſules nomen eſt: ppter ætatem & antiq tatem familiaæ: & iſigné (quod maxime uiris placere conſueuit) decorem corporis: ac moq temperantiá: ambitioſus peteret: ſuaqfæ. Ion gaeus pollicireſt: diuitiatas: & non quaſi in uxorem: ſed quaſi in filiam uellet donatòem tranſunder: albinagæ mater tam clagæ p ſidium uiduitate domus ſuilo appeteret illa reſpòdit. Si uellem nubere: & non æternæ me euperem pudicitæ dedicare: utiqt maritù qretem non hæreditaté. Iloq módante: poſſe & ſenes diu uiuere: & iuuenes cito mori: eleganter lufit, luuenis q dem pòt cito mori: ſed ſenex diu diuere non pòt. Qua ſnia re- pudiatus: exemplo cæteris ſuit: ut eius nuptias deſperarent. Legimus in euangelio ſecùdum lucá. Et erat an- napphetiffa filia p anuelis de diubæ aſſer: & hæc puecæ ætatis in diebus plurimis, uixeratq cú uiro ſuo an- nis ſeptem a uirgitate ſua, & erat uidua annis. Ixxxiiii, nec recedebat de templo, ieiuniqfæ & obſecrationibus domio ſeruiens noſte: ac die. Nec miq ſi uidere meruerit ſaluatorem: quê tanto labore qrebat. Conſeramus vii. annos. ſeptem menſibus ſpare xpm & tenere, natum conſiteri: & in crucifixu credere: & paruulq non ne- gare: & uige gaudere regnanţe. Non facio ullá inter ſanctas ſœmiæ díram, quod nónulli inter ſanctos uiros & eccleſiæ, principes ſulte facere confueuerut, ſed illo tendit aſſertio: ut quaq unus eſt labor: unuq & pmiuſ fit. Dificile eſt in maledica ciuiteate, & in urbe in qua orbis quondam populus ſuit palmaq uitiogæ: ſi hone- flis detraherent: & pura ac mûda macularent: non aliquá ſinſtri rumoris fabulam trahere. Vnde quaſi rem difficillimá: & pene ipſobilem: optat, ppheta potius q p ſumit dicens, Beati ſmaculati in uia: q ambulant in lege domini. Immaculatos í uia huius ſæculi appellat quos nulla obſcœni rumoris aura macularit: q obpro brium non acceperit aduerſus, pximos ſuos. De q bus ſaluator in euagelio eſto inſt beniuolus ſiuе bene ſen tiens de aduerſario tuo: dum es in uia cù illo. Quis unq de hac muliere, quod diſpiceret audiuit ut credereet Quis credidet ut non magis ſeiſp malignitatis & ífamíæ condénaret? Ab hac primu̇ confuſa gentilitas eſt: dum oibus patuit: quæ eſtet uiduitas xpiana: qua & confcia & habitu pmittebat. Illæ.n, ſolent purpuriflo & ceruſa ora depingere ſericis nitere uelſibus: ſplendere gémis: auq portare ceruicibus: & auribus pforatis ru bì maris p cíoliflima genera ſuſpendere, fragrare mure; maritos plangere, ut tandé domiátu eogæ ſe caruiffie látenc: qtantq alios: non q bus iuxta dei ſniam ſeruiant: ſed q bus imperent. Vnde & pauperes eliſt, ut no- men tátum viroq habere uideanq patienter riuales ſuſtineant, ſi muſtuauerit: ilico püciédi. Noſtra uidua talibus ufa eſt uelſibus: q bus obſtaret frigus: non mébra nudaret. Aug, uſq ad annuli ſignaculú repudiás. & magis in uentribus egenogæ: q in marſupiis recoſdens. Nufq fine mre, nulluq clericoq: aut monachoq: quod amplæ domus iſterdu exigebat neceſſitas: udit abſcq arbitris, Semp i comitatu ſuo uirgies: ac uiduas ac ipas graues ſœmiæ habuit. ſciens ex laſciuia puellagæ: ſæpe de domiáq moribus uicudari, & qualis quæq fit tali- um confortio delectari. Diuiaq ſcripturagardor ei icredibilis, Sempq cantabat. In corde meo abſcòdi elo- quia tua: ut non peccé tibi. Et illud de p ſecto uiro. Et in lege domini uolútas eius: & i lege eius meditatitur die ac noſte: i meditatòem legis non i replicando: quæ ſcripta ſunt: ut iudæog æſtimant pharifæ: ſed in ope itelligens: iuxta illud apoſtolicù. Siue comediti: ſiuе bibitis: ſiuе qd agitiæ: oia in gloriam domini ſacientes. Et, pphetae uerba dicentis: a módatis tuis itellexi: ut poſt q mandata compleſſet: tuc ſe ſeiret mereri itelligen- tiam ſcripturag. Quod & alibi legimus: quia cœpit iefus facere & docere, Erubecſit. n. q uis p clara doctrina tumet, uiliq opertus pallio: pugnat contra tineas uelſtium ſericaq, Moderata ei ieiunia: carnium abſtinéia. Vini odor magis q guſtus; ppter ſtomachuq & ſrequètes iſirmitates. Raro pcedebat ad publicu: & maxime nobilium mronagæ, uitabat domos: ne cogereſt: uidere: quod contempſerat. Apoſtologæ & martygæ, basilicas

S

secretis celebrans ofonibus; & quæ populoß frequentiam declinarent. Matri i tantum obediens; ut iteruferacet; quod nolebat. Nam cù illa fuum diligeret fanguinem & abſus filiis ac nepotibus: uellet i fris liberos uniuera conferre: ita pauperes eligebat; & tamen mi contraire non poterat. Monilia; & qcdq fupelleſis fuit; diuitiibus pitura concedens: magiſc. uolens pecuniam pdere; i parentis aium contristare. Nulla eo tem pore nobiliu ſœminag; nouerat romæ ppoſitum monachog; nec auudebat pp rei nouitatem ignomiſiuli (ut tuc putabaſ;)& uile; in populis nomè aſſumere. Hæc ab aleſadrinis facerdotibus: papaga ATHANAFIO; & poſta petro; q pſecutoem arrianæ hæreſeos declinantes; qualiſ ad tutiſimù colionis ſuæ portum româ confu-gerant; uitam beati antonii adhuc tunc uiuentis: monaſteriag; in thebaide pachonii; & virginiu ac uidarù didicit diſciplinam. Nec erubuit, pſiteri; quod xpo placere cognouerat. Hanc multos poſt annos imitatae eſt ſophronia, & alia; qibus reſtiffime illud ennianum aptari poteſt. Vtinam ne i nemore pelio. Huius amicii fruica e. Paula uenerabilis, i huius cubiculo nutrita euſtochiu, uirgítatis decus; ut facilis æſtimatio ſit, qualiſ magiſ; ubi tales diſcipulæ. Rideat forſan, iſidelis leſtor me i mulierculag; laudibus imorari; q fi recordetur ſanctas ſœminas comites domini ſaluatoris; quæ miſtrabant ei de ſua ſubſtantia; & tres marias ſanctas ante crucem; mariag; pprie magdalenæ; quæ ob ſedulitatem & ardorem ſidei turritæ nomè accepit; & prima an te apoſtolos xpm uidere meruit ſurgentem, ſe potius ſupbiæ; ieg nos condeſnabit ineptiag; q uirrites non ſexu ſed aio iudicamus; contéptæq; nobilitatis ac diuitiag; maiorem gloriá dcimus. Vnde i eſus ioannte euangeliſtam amabat plurimi; q ppter generis nobilitatem; erat notus pontiſci; & iudaeg; iſidias non ti mebat; in tantú ut petru introduceret in atri; & ſtaret ſolus apoſtologe; ante crucé; mſemq; ſaluatoris i ſua reciperet; ut hæreditatem uirginis domini; uirginié matrem filius uirgo ſulciperet. Annis igitur plurinis ſic ſuam tranſegit ætatem; ut ante ſe uetulam cerneret; i adoleſcentulam ſuiffe memiſſet; laudãs illud platoni- cum; q philosophiá meditatòem mortis eſſe dixiſſet. Vnde & noſter apoſtolus. Quotidie morior p uſetram salutem. Et dominus iuxta antiqua exemplaria. Nifi q sulerit crucé ſuam quotidie; & ſecutus fuerit me; nò poteſt meus eſſe diſcipulus. Multoq; ante p pphetam iſpù ſanctus loquiſ; Propter te morſtificamur tota die æſtimati fumus ut oues occifionis. Et poſt multas ætates illa ſnia. Meméto ſemp diem mortis; & nunq pec- cabis. Diſeſtiffimiq; pceptum fatyrici. Viue memor læti: fugit hora; hoc quod loquu inde eſt. Sic ergo (ut dicei cœperamus) ætatem duxit & uixit; ut ſemp ſe crederet eſſe morituram. Sic iduta eſt uſeſtibus; ut memi niſſet ſepulchri; ofſerens hoſtiam rónabilem, uiuá, placentem deo. Deniq; cù & me romá; cù ſanctis ponti- cibus paulino & ephiphanio eccleſiatica traxiſſet neceſſitas; quoq; alter antiochenam ſyria; alter falaminá cypri rexit eccleſiam; & uerecúde nobiliu ſœminag; oculos declinarem; ita egit ſecudú apoſtoluß importune opportune; ut pudorem meu ſua ſuparet iuſtría. Et qa alicius tuc nois æſtimabar ſup ſtudio iſrae; nunq conuenit; qn de ſcripturis aliqd iterrogaret; nec ſtatim acqſeſret; ſed mouereſet econtrauro qſtiones, non ut contenderet; ſed ut qrendo diſceret eag; ſolutiones quas opponi poſse itelligebat. Quid in illa uirtuti; qd iſgenii; qd ſanctiſtatis; qd puritatis iueneri; uereor dicere; ne ſidem credulitatis excedam; & tibi maiorem do- lorem iſutiam; recordanti ięto bono carueris. Hoc qcdq in nobis longo ſuit ſtudio congrega- tum; & meditatione diuturna qualiſ in naturam uerſum hoc illa libauit; didicit; atq poſſedit; ita ut poſt plo- etòem noſtram; ſi in aliquo teſtimonio ſcripturaq; eſſet oborta contentio; ad illa iudicem pgeret. Et gual de prudens erat; & nouerat illud; quod appellant philosophi To πρεπον ideſt docere; quod facias; ſic interro gata reſpondebat; ut etiá ſua nò ſua diceret. ſed uel mea uel cuiuſlibet alterius; ut in eoipſo quod docebat; ſe diſcipulá fatereſ (iebat, n. dictú ab apoſtolo. Docere aút mulieri non pmitto) ne uirili ſexui; & iterufer facer- dotibus; de obſcuris & ambiguis ſeſcitaſtibus; facere uidereſ iniuriá, in ním locú ſtatim audiuiimus te illi us adhæſſe ſonfortio; & nùq ab illa ne tranſuerſum qdem unguis (ut dí) receſſiſe. eadem domo; eodem cu biculo uſam; ut omnibus in urbe clariffima notum fieret, & te mſem, & illam filiam reperiffe. Suburbanus ager uobis pro monaſterio ſuit; & rus elctú, ppter ſolitudinem. Multoq; ita uixiſtis tempore; ut imitatione ueltri; & conuerſione multaq; gauderemus româ facta; híroſolymá. Crebra uirginiu monaſteria; monacho- rum innumerabilis multitudo; ut p frequentia ſeruientiú deo; quod prius ignominiæ fuerat; eſſet poſtea glo- riæ. Interi abſentiam noſtri mutuis ſolabamur alloq; & quod carne non poteram: ſiritu reddebamus. ſemp ſe obuiare epiſtolis; ſupare ofſiis; ſalutatronibus püenire. Non multum pdebat; quæ iugibus fibi lis iungebat. In hac tranqillitate; & domini ſeruitute, hæretica in his, puinciis exorta tempeſtas cùda turbaui; & in tantá rabiem concitata eſt; ut nec fibi nec ulli bonoq; parceret; & qualiq paq; eſſet; hie hic uniuera moqiffe nauim plenam blaſſemiag; romano ítulit portui, inuenitq; ptinus patella opculum; & romanæ fidei puiſiú mú frontem lutoſa cœno pmiſcuere uelſtigia. Nec miq; ſi in plateis; & i foro req; uenaliu ſiculi ariolus ſtul- toq; uerberet nates; & obtorto ſuſte dentes mordentiú quatiat; cum uenenata ſpurcaq; doſtrina romæ iue nerit; quos iduceret. Tunc libroq; πρειαφώχων infamis iterp tatio; tunc diſcipulus oλβιος; ideſt locuplexue re nois ſui ſi in talem magiſtru non impegiſſet. Tuc noſtroq; Διακτικών contradictio; & pharisaeg; tur- ba eſt schola. Tunc ſancta marcella quæ diu cohibuerat; ne per ſimulationem qppiam facere uidereſ; poſtq; fenſit ſidem apoſtolico ore laudatam; in plæriq; uiolari ita ut facerdores quoq; & nonnullos monachorú; maximeq; ſæculi homines in aſſenſum ſui traheret; ac ſimplicitati illuderet epi; qui de ſuo ingenio cæteros æſtimabar; publice reſtitit; malens deo placere; i hominibus. Laudat ſaluator in euangelio ulliciú iniquita- tis; q contra dominum qdem; attamen pro ſe prudenter ſecerit. Cernentes hæretici de parua ſcintilla maxi- ma incendia concitari; & ſuppoſitam dudum flammáiam ad culma perueniſſe nec poſse latere; quod mul tos deceperat; petunt & impetrant eccleſiaticaſ poſtolas; ut communicantes eccleſiæ diſcedere uiderentur. Non multum tempus in medio; ſuccedit in pontificatum uit inſignis anaſtalpha; quem diu româ habere nò

meruit, ne orbis caput fub tali epifopo truncareſ: imo iccirco raptus atq; translatus eſt: ne femel latâ ſ
præcibus ſuis fleſtere conarec; dicente domino ad hieriam. Ne oraueris pro populo iſto: neq; deſceris in
bonum quia ſi ieiunauerint; non exaudiam præces eorum: & ſi holocausta & uiectimas obtulerint: non ſufci
piam eas. In gladio enim & fame & peſtilentia ego consumâ eos. Dicas quid hoc ad laudem marcellæ; Dána
tionis hæreticorum hæc ſuit principium, dum adducit teſtes qui prius ab eis eruditi: & poſtea ab hæretico
fuuerant errore correpti, dum oſtendit multitudinem deceptorum; dum impia περισσ'χην ingerit volumia:
quæ emendata manu ſcorpii monſtabanſ: dum acciti frequentibus ſris hæreticiut se defenderent uenire
non auſi ſunt: tantaq; uis conſcientiæ ſuit: ut magis abſentes damnari: q; præſentes coargui maluerint. Hu-
ius tam glorioſæ uiectoriæ origo marcella eſt. Tuq; caput horum eſ: & cauſa bonog; iquæ feci me uera narra
reque noſti uix de multis pauca dicere: ne legenti ſaſtidium faciat odioſa replicatio: & uidear apud maliuo
los iub occafione laudis alterius ſtomachum meum digere, Pergam ad reliqua. De occidentis partibus ad
orientem turbo tranſgreſſus minitabat: plurimis magna naufragia, Tunc impletum ê, Putas ueniens filius
hominis ſidem inueniet fup terram? Refrigerata charitate multog; pauci qui amabant fidei ueritatem: no-
ſto lateri iungebanſ: quorù publice petebat: caput: cõtra quos opes omnes parabanſ: ita ut barnabas quoq;
ducereſ in illam ſimulationem: imo aptum parricidium; quod non uiribus: ſed uolūtate commifiſt. Et ecce
unierà tempeſtas domino flante deleta eſt: expletuq; uaticinium, pphetale. Auferes ſpùm eorù: & deſciét:
& in puluerem ſuì reuertenſt. In illa die pibunt omnes cogitationes eorum. Et illud euägelicum. Stulte hac
noſte aufereſ aia tua a te. Quæ aſt præparaſti cuius erunt: Dum hæc agunſt in iebus: terribilis de occiden-
te rumor aſſerq; obſideri româ: & auro ſalutem cuium redimi: ſpoliatoq; rurſum circuſati, ut poſt ſubſtan-
tiam: uiteram quoq; amituerat. Hæret uox: & ſingultus intercipiunt: uerba dictātis. Capiſ urbs: quæ torù coe
pit orber: imo fame perit anteq; gladio: & uix pauci, q caperent: inuenti ſunt. Ad neſandos cibos erupit elu-
rientium rabies: & ſua inuicé membra laniarunt dum mater non parcit laſtenti infantiæ: & recipit utero:
quæ paulo ante ſuſuderat. Noſte moab capta eſt: noſte cecidit murus eius. Deus uenerunt gentes in hæredi
tatem tuam: polluerunt tempü fanctum tuu, poſuerunt hieruſalem in pomog; cuſtodiam: poſuerunt cada-
uerà uera ſando; tuoge; eſcas uolatilibus cæli: carnes ſando; tuoge; beſtii terræ. Eſuſuderunt ſanguinem eoq;
ficuit aquam in circuitu hieruſalem: & non erat q ſepeliret. Quis cladem illius noſtris, quis ſunera fando ex-
plicet, aut poſſit lachrymis æquare dolorem? Vrbs antiqua ruuit: multos dominata per annos. Plurima perq;
uias ſpargunt: inertia paſſim corpa: perq; domos: & plurima mortis imago. Cum interim in tanta confuſio-
ne regem, marcella quoq; domu cruentis uiuor ingrediſt. Sit mihi fas audita loqui ſmo a fanctis uiris uifa nat
rareq; interfuere p[]lentes: qui te dicunt in periculo quoq; ei fuiffe ſociatam: in trepido uultu excepiſſe d[]i-
trogreſſos. Cúq; poſcereſ auq: & deſoſlas opes uili excuſaret tunica: non tamen fecit ſidem uoluntarie pau
pertatis. Cænam ſubſibus flagellifq; aiunt non ſenſiſſe tormentas: ſed hoc lachrymis hoc pedibus eoq; egiſſe
proſtratam: ne te a fuo conſortio ſepararent: ne ſuſtineret adolescentia: quod ſenilis ætas timere non pote-
rat. Xps dura corda molliuit: & inter cruentos gladios iuenit locu pietas, Cúq; & illam: & te ad beati apoſto-
li pauli bafilicam barbari deduxiſſt: ut uel ſalutem uobis oſtenderent: uel ſepulchruin tantam laticiame
ſd[]erupiſſe: ut g[]ras ageret deo: q; te integrà fibi referuaſſt: q pauperem illam non feciſſet captiuitas: ſed iue
nifiſt: quod egeret quotidiiano cibo: q; faturata xpo: non ſentiret eſurie: q & uoce & opcre loquereſt. Nu-
da exui de utero miſs mea: nuda & redeam: ſicut domino uifum eſt: ita & ſactù eſt. Sit nomen domini be-
nedictum. Poſt aliquot dies ſana, integra, uegetoq; corpufulo obdormiuſt i domino: & te pauptatulæ ſuæ:
imop te pauperes reſliquit hæredes: claudens oculos in manibus tuis: reddens ſpùm in tuis oculis: du inter
lachrymas tuas illa tideret conficia uitæ bonæ: & p[]miis futuroq; Hæc tibi marcella uenerabilis & hæc tibi.
Principia filia: una & breui lucubratione dictaui: non eloquii uenuſtate: ſed uoluntate in uos animi gratiſſi-
mi: & deo: & legentibus placere deſiderans.

Incipt octauus traſtatus epiſtolag; beati hieronymi: q inſcribifc de contemptu mundi & uita contépla-
tua ac laude heremi.

Incipt epiftola beati Hieronymi ad Eliodoq; nondum e[]p[]m exhortatoria: qua illu hortaſt domo co-
gatis diuitiſq; reſcritis ad hæremu deo militaturus accedat.

Q

Vanto amore & ſtudio contenderim, ut pariter in heremo morarem: conſciu mutuæ cha-
ritatis p[]eſtus agnoſcit. Quibus lamètis, quo dolore, quo gemitu, te abeüte p[]ſecutus ſim, iſtæ
quoq; ſi reſtes ſunt: quas lachrymis cernis interlitas. Vex tu quafi paruulus delicatus con-
temptu ſrogantis p blandimenta ſouſiſt: & ego incautus, qd tunc agerem neſciebá. Taceréſ ſed
quod ardenter uolebá: moderate diffimulare non poterá. Impenſius obſecraréſ. Sed audire no
lebasqa ſimiliter n[]o amabas. Quod unu potuit, ſpreta charitas fecit, quem p[]ſenté retinere non ualuit: q[]rit
abſentem. Quoniam igiſ & tuip[]e abiens poſtularas, ut tibi poſtq; ad deferta migraſſem, iuitoria ad te ſcri
pta tranſmitterem, & ego me factuq; p[]miſeram: inuito: iam p[]pera. Nolo priftinag[;]a neceſſitatum recorderis.
Nudos amat heremus, Nolo te antiquæ p[]egrinationis terreat difficultas. Qui in chriſtum credis: & eius cre
de ſfermonibus. Quærite primu regnú dei: & hæc omnia opponenſ uobis. Non tibi pera ſumenda: non uir-
ga eſt. Aſſatim diues eſt: q cum chriſto paup eſt. Sed quid ago? Rurſus improuidus obſecro. Abeant p[]ces: blá-
dimenta diſcedant. Debét amor ſæſus iraſci. Qui rogantem contempſeras: forſitan audias obiurgantem.
Q[]uid facis in paterna domo delicate miles, ubi uallum, ubi foſſa, ubi hyens acta ſub p[]ellibus? Ecce de caelo
tuba canit. Ecce cum nubibus debellaturus orbé: imperator armatus egrediſt. Ecce bis acutus gladius ex re-
S ii

302

gis ore procedens, obuia quæc[]metit, & tu mihi de cubiculo ad aciem tu de umbra egrederis ad solent. Corpus affluetum tunica;loricæ onus non fert. Caput optum linteo;galeam recufat. Mollem ocio manu d[]rus exaſpat capulus. Audi edictum regis tui. Qui non eſt mecù, contra me eſt: & qui mecù non colligit ſar git. Recordare tyrocinii tui diem, quo chrifto in baptiſmate conſeputus in ſacramenti uerba iuratù. p. no- mine eius; non te p[]ri parcițuæ eſſe, non mi[]ſ. Ecce aduerſarius in p[]eſtore tuo chriftum conaſ occidero. Ee- ce donatiuum, quod militaturus acceperas; hoſtilia caſtra ſulpirat. Licet puulus ex collo p[]édeat nepos, licet ſpar[]lo crine & ſciſiis uelibus, ubera quibus te nutrierat mater oftendat, licet in limine pater iaceat, p[]aleato p[]ge p[]re, ſiccis oculis ad uexillum crucis euola. Solum pietatis genus eſt: in hac re eſſe crudelem. Veniet, ue- niet poſtea dies; quo ui[]cto reuertaris in p[]riam; quo hierofolyma cæſtem ut fortis coronatus incedas. T[]ue municipatù cum paulo capies, tunc & parentibus tuis eiufdem cuicaitis ius petes; tunc & p[]re me rogabis, qui te ut uinceres incitaui. Nec[] uero neſcio qua te dicas nunc compede p[]ediri. Non eſt nobis ferreum pedus, nec dura p[]cordia; non ex filice natos hircanæ nutriere tigrides, Et nos p[]iſta tranſuimus. Nunc tibi blandis vidua foror hæret lacertis; n[]unc illi cum quibus adouliſt iuernaculi aiunt. Cui nos ſeruituros reliquiſ; N[]unc & gerula quondam iam anuſ; & nutritius ſecundus poſt naturalem p[]ietatis p[]rem clamitant, Cui nos mori- turos relinquis? Expecta pauliſp & ſepeliſcras forſita mori turos. Forſitan & laxis ubeg[] p[]ellibus mater arata rugis fronte antiquu referens mâma lallare congeminet. Dicant fi uolunt grátomatici, In te omnis domus in- clinata recumbit. Facile rumpit hæc u[]incula amor chrifi: & gehennæ timor. At contra ſcriptura p[]cipit, pa- rentibus obſequédum; ſed quicu[]q; eos ſup x[]p[]m amat, p[]dit anima fuam. Gladium tenet hoſtis, ut ne p[]imat, & ego de mi[]ſis lachymis cogitabo? Propter p[]rem militiam deferam, cui ſepulturam x[]p[]i cauſa non debo. Domino paſſuro timide petrus conſulens ſcandalum fuit. Paulus retinentibus ſe fratribus: ne hierofolyma p[]geret reſpondit. Quid facitis plorantes, & conturbantes cor meu[]ſ? Ego enim n[]o ſolum ligari ſed & mori hieruſalem paratus ſ[]um pro nomine domini noſtri iefu x[]p[]i. Aries iſte p[]ietatis quo fides quatitur euangeli mucrone reſt[]uendus eſt. Mater mea & fratres mei hi ſunt: q[]uiq[]u faciunt uoluntatem p[]ris mei, q[]ui in cæl[]ſi. Si credunt in chrifiu[m]: ſaueant mihi, p[]eius nominem p[]ugnaturo. Si non credunt, mortui ſepeliant mori turos. ſuos. Sed hoc ais in martyr[]rio. Erras frater, erras: fi pus[]taς unq[]p[]xianum p[]ſecut[]em non pati. Et tunc maxime oppugnaris: fi te oppugnari neſcis. Aduerſarius noſter tanq[] leo rugiens, aliquem deuorare q[]rens circuit, & tu pacem puta[]ſedet in inſidiis cum diuittibus; ut in occultis interſciant inſoc[]tem, Oculi eius in paup[]erem reſpiciunt. Inſidiat in occulto ſicut leo in ſpelunca ſua, inſidiatur ut rapiat paup[]erem, & tu frondolæ arboris ſectus umbraculo molles ſonos futurus p[]da carpis. Inde me p[]ſequitur luxur[]ia: inſide iuaria conaſ irunpe re, inſde uenter meus u[]ult mihi deus eſſe p[]chriſto. Compellit ſibido ut habitantem in me p[]ſum ſanctum ſu- gem; ut templum eius uiolem. Perſequi: inq[]ui me hoſtis. Cui nomia mille, mille nocedi artes. & ego ſeſiex uiſtorem me putabo dum capi[]ſ, N[]olo ego te frater chariſſime examinato pondere delict[]o, minora cre- das idolatriæ crimina eſſe quæ diximus; imo apoſtoli diſce ſi[n]am qui ait. Hoc enim ſcitore intelligens qa- omnis fornicator, aut im[]uſus, aut auarus, aut idolator, q[]u[]d eſt: idolog[]us ſeruitus; n[]o habet h[]areditate i regno x[]p[]i & dei. Et q[]u[]q[] generaliter aduerſum deu lapiat q[]cuid diaboli e[]ſ, & q[]d diaboli e[] idolatria ſit, cui oia idola m[]acipatur; tamen & in alio loco ſpeciati, nominatiq[]u determinat dicens. Mortificate mébra uelra quæ ſut ſup terram, deponentes fornicato[]em, im[]unditiam, & concurſentiam, malam, & cupiditatem, & auaritiam, quæ ſunt idolog[]us ſeruitus; p[]pter quæ uenit ira dei in filios diffidentiæ. Non eſt tantum in eo ſeruitus idol[]i, ſiquis duobus digitulis tura comp[]ſa in buſtum aræ iaciat; aut auſtum p[]atera p[]oculum fundat meq[]u. Neget auaritiam eſſe idolatriciam; qui p[]oſeſt, xxx, argenteis dominum iuendit appellare iuſticiam. Neget lacile gium eſſe, qui in libidine ſedet, qui membra chrifi & hoſtiam uiuam placentem deo; cum publicæ libidi num ui[]ctimis nefaria colluuione uiolauit. Non ſateatur fraudem idolatriciam eſſe; ſed ſimiles e[]q[]ui i acti bus apoſtoloq[] ex p[]rimumio ſuo partem p[]cii ſereruantes præſenti periere uidicta. Animaduerte frater: non tibi licere de tuis quiq[]u habere rebus. Omnis inquit dominus, qui non renunciuerit omnibus quæ poſider non p[]oſeſt meus eſſe diſcipulus. Cur timido animo chrifi[]tianus es. R[]espice cum petro reliſtum rete. R[]esp[]i ce ſurgentem de theloneo publicanum ſtatim apoſtolum. Filius hom[]is non habet ubi caput ſuum reclineſt & tamen amplas porticus, & igentia teſtoq[] p[]atia metiri: h[]areditatem expeſtans ſæculi, cohaſſe x[]p[]i eſſe non poteris. Interp[]tare uocabul[]u monachi: hoc eſt n[]omen tuu[]. Q[]uid facis in turba qui ſolus es. Et hoc ego non integris rare uel mercibus, nec quaſi ignorus fluſtuum doc[]tus nauta p[]moneo: ſed quaſi nuper e nauſra gio eiectus, in littus timida nauigatoris uoce den[]uio, in illo æſtu charybdis luxuriæ jalutem uorat, Ibi ore uirgineo, ad pudicitia p[]petranda naufragia: ſcyllæum renidens libido blanditur. Hic barba[]g[]ia littus: hic dia bolus pirata cum ſociis portat u[]icula capiendis. Nolite credere: nolite eſſe ſecuri. Licet in modum ſtagni ſu- fum æquor arrideat; licet uix ſumma iacentis elementi ſpiritu terga crispen[]ſ. Magnos hic campus montes habet i[]tus iſluſos. Intus eſt piculum; i[]tus eſt hoſtis. Expedite rudentes: uela ſulpendite. Crux antenna[]s ligat[] in frontibus: tranq[]llitas iſta tempeſtas eſt. Sed forſitá dicturus es. Q[]uid ergo. Quicu[]q[] in ciuitate ſunt x[]p[]ia- ni non ſunt. Non eſt tibi eadem cauſa: quæ cæteris. Aufſulta dominu[] dicentem. Si uis p[]erſectus eſſe, uade & uende o[]ja tua, & da paupibus; & ueni ſeq[]re me. Tu a[]ut p[]eſctu te eſſe polliſtus es. Nam c[]u dereliſta domo, militia te caſtraſſes p[]pter regna cæloq[]us, q[]d aliud q[]u p[]erſtam ſeclatus es uitam. P[]erſectus a[]ut ſeruus x[]p[]i nihi[]l p[]ter x[]p[]m habet. Aut ſiq[]d p[]ter x[]p[]m habet: p[]erſectus n[]o eſt. Et fi p[]erſectus non eſt; cum ſe p[]erſectu ſore deo polli citus ſit, deo áte méſtus e[]ſ. Os a[]ut q[]d mentiſ; occidit a[]iam, Igti[]t ut c[]ocludat, fi p[]erſectus es, cur bona p[]ina deſi- deras. Si p[]erſectus n[]o es: dominu[] ſeffeliſt. Diuinis eu[]ageliu[] uocibus tonat. N[]o p[]oſeſtis duobus domis ſeruſ. N[]o, n[]o p[]oſeſtis deo ſeruire & mâmonæ, & audet q[]ſi m[]edacé x[]p[]m facere: mâmonæ, & domio ſerui[]do. Voci

ferat ille sæpe.Siqs uult poft me uenire,abneget ſemetiſpm & tollat crućé ſua,& ſequatur me & ego onuſtus
auto,arbitror me xpm ſeq. Qui dicit ſe i xpm credere,debet quomodo ille ambulauit;& ipſe ambulare, q
ſi nihil habes(ut te responſuæ ſcio)cur tam bene paratus ad bella non militas,nifi forte in patria tua te arbi
tartis hoc facere:cum i ſua dominus ſigna nô fecerit,Cur id cum auſtoritate ſumma defendis. Sume ratio
nem.Nemo,ppheta i patria ſua honorem habet,Non quaerô inqes honore,ſufficit mihi conſcia mea. Neq
dominus quarebat:qpp e q ne a turbis rex conſtitueretur aufugit.Sed ubi honor non eſt,ibi contemptus e
Vbi aŭt contéptus:ibi frequêter iniuria,Vbi aŭt iniuria:ibi & iſdignatio.Vbi iſdignatio ibi & qes nulla,Vbi
ges nulla:ibi mês a ppoſito ſæpe deducitur.Vbi aŭt alicui per iſgetudinem aliqd aufertur ex ſtudio: minus
ſit ab eo quod tollitur.Et ubi minus eſt:peſtum non poteſt dici.Ex hac ſupputatione illa ſumma nafſcitur
monachum perſectum in patria ſua eſſe non poſſe.Perſectum autem eſſe nolle delinqre eſt.Sed de hoc gra
du pulſus;puocabis ad clericos:An de his aliqd audeam dicere,q certe in suis uribus commorantur. Abſit
autem ut gcq de his ſiniftru ſoquar q apoſtolico gradui ſuccedentes.xpi corpus facro ore confiſciut, p quos
& nos xpiani lumus;q clauſes regni cælogæ habentes,quodâmodo ante iudicii diem iudicant,q ſponſam do
mini ſobria caſtitate conferuant,Sed alia ut ante perſtrixi:monacho, eſt uita:alia clericoqæ.Clerici oues pa-
ſunt:ego paſcor,lli de altario uiuut,mihi quaſi ifruetuoſæ arbori,ſecuris ponitur ad radicem,ſi munus ad
altare non deſero:nec poſſum obtendere paupertatem cum i euangelio anu uiduam;duo quæ ſola fibi ſup-
erant,æra mittentem in gazophylatiu laudat dominus,Mihi ante pſbyteq ſedere non licer,lli fi peccauro
licet tradere me ſathanæ in iteritum carnis:ut pſus faluus ſit,i die domini noſtri iefu xpi.Et in ueteri qdem
lege,quicuq facerdotibus non obtemperaſſet,aut extra caſtra poſtus lapidabatur a populo:aut gladio cer-
ceu fubiecta contemptu expiabat coruere.Nunc uero inbediens ſpiritali mucrone trucatur;aut eieſtus de
ecclésia rabido dæmonu ore diſcipitur,q ſi te quoq ad eundem ordinem pia fratrum blandimêta ſollici-
t quod gaudebo de aſcenſu,timebo de lapu.Qui epatum defiderat:bonu opus defiderat.Scimus iſta:led iuge;
tant quod ſeqtur,Oportet autem huiusmodi irrephenſiblem eſſe:unius uxoris uige,ſobrium.pudicum,pruden
tem.ornatum hoſpitalem,docibilem,non uinolentum.nô pcuſſorem,ſed modeſtum. Et cæteris quæ de eo
eſquunf explicitis:non minorem in tertio gradu adhibuit diligentiam dicens,Diaconos ſimiliter pudicosæ
non bilingues,non multo uino deditos,non turpis lucri appetitores;habentes minifterium fidei in conſcia
pura.Et hi autem pbenſ primum; & ſic miſſret nullum crimen habentes,Ve illi homini q ueſtem non ha-
nens nuptialem igreditur ad coenam,Nihil ſupereſt:nifi ut ſtatim audiat.Amice quomodo huc intraſti, nô
habens ueſtem nuptialem? Et illo obmutefcente dicaſ miſtris,Tollite illum,ligatis pedibus & manibus. &
mittite eum in tenebras exteriore:ubi erit fletus & ſtridor dentium.Ve illi homini q acceptum talentum
in ſudario ligans,cæteris lucra facientibus,id tantum quod acceperat referuait:ilico iſdignantis domini re-
ſponſione,ac clamore ferietur.Serue neq,quare non dediſt pecuniam meam ad menſam, & ego ueniens cu
uſuris exegiſſem eam,Ideſt depoſuiffe's ad altare:quod ferre non poteras.Dum enim tu ignauus negociator
denarium tenes,alterius locum qui pecuniam duplicare poterat,occupaſti. Quam ob rem ſicuti q bene mi-
mifrat bonum opus fibi acqvit,ita qui indigne ad calicem domini accedit:reus erit corporis & ſanguinis do
mini. Non omnes epiſcopi,epi ſunt. Attendis petrum;ſed & iudam confidera,Stephanum ſuſciris ſed & ni-
coolum reſpice:que dominus ut ioannes teſtatur in apocalypſi ſua dânat ſnia:qui non tantum turpia, ſed
& neſanda còmentus eſt;ut nicolaitagæ hæreſis ex illa radice naſcaſ.Probet ſe unuſq ſeq; & ſic accedat. Nô ſa
cit eccleſiáſtica dignitas xpianum.Cornelius centurio adhuc ethnicus dono ſancti ipus mundatur. Prefby-
teros daniel puer indicat,Amos ſycomogæ mora deſtringens:repente ppheta eſſectus eſt.Dauid paſtor eligi-
tur in regem.Minimù diſcipulum iefus amat plurimù.Inferius frater accumbe:ut minore adueniente, ſur-
fum iubearis aſcendere.Super quem dominus requeſcit,nifi ſuper humilem & quietum,& trementem uer-
ba ſua.Cui plus comittitur;plus ab eo exigitur.Potentes potenter tormenta patiétur.Nec fibi quiſq de cor-
poris tantum mundi caſtitate ſupplaudat:cum de omni uerbo ocioſo, quodcunque locuti fuerint homines
reeditiuri ſint pro eo rationem in die iudicii, cum etiam conuitium in fratrem,homicidii ſit reatus. Non é
eſt ſtare loco pauli,tenere cathedram petri,iam cum xpo regnantium,ne forte ueniat angelus qui ſcindat
uelum templi tui;& candelabrum ruum de loco moueat.Aedificaturus turrim futuri operis ſumptus ſup-
puta.Inſatuatum fal ad nihilu prodeſt:nifi ut proii ciatur foras;& a porcis conculcetur.Monachus ſi cecide-
trotrogabit pro eo ſacerdos.Pro ſacerdotis lapſu,quis rogaturus eſt.Sed quoniam de ſcopulofi locis enaui-
guit oſo;& inter cauas ſpumeis fluſtibus cautes fragilis in altum cymba proceſſit expandenda uela ſunt ué-
tis,& qſtionum ſcopulis tranſuadatis:lætantium more nauatagæ,epilogi celeuma cantâdum eſt. O deſertum
xpi iuernans:o ſolitudo i qua illi nafcuntur lapides:de qbus i apocalypſi ciuitas magni regis conſtruie.O he-
remus familiarius deo gaudens.Quid agis frater i ſæculo,q maiores mundo:Quâdiu te teſtoq umbræ p-
munt? Quâdiu fumofaſæ urbiu[m carcer iſcudit?Crede mihi.Neſcio qd plus lucis alpicio,Libet farcina cor
poris abieſta ad puſ ætheris uolare fulgorem,Paupertatem times:fed beatos pauperes xps appellat, Laboſ
terreri:nemo athleta fine ſudore coronat德 De cibo cogitas:fed ſides famé non timet. Supra nudam metuis
humu exefæ ieiuniis mébra collidere;fed dominus tecu iacet.Squallida capitis horret ictula cæſaries,ſed ca-
put tuu xps eſt,Inſinita heremi uaititas terret;ſed tu paradifum mente deambula, Quotienſcuq; illuc mé-
te cœſcederisitotiés i heremo nô eris,Scabra fine balneis attrahiſt cutis: ſed q i xpo ſemel lotus eſt:nô habet
nec effe iteſe lauare.Et ut breuiter còcludá ad cùſta audias apoſtolu respôdenté,Nô ſunt còdignæ inſt q paſ-
fiones huius ſæculi ad ſupuenturá gloria q reuelabiſi in nobis.Delicatus es frater ſi & hic uis gaudere cu ſæ-
culo;& poſtea regnare cu xpo,Veniet,ueniet illa dies qua corruptiuu hoc & mortale iſcorruptòem iſduat &

S iii

imortalitatem. Beatus seruus quę dominus iuenerit uigilante. Túc ad uocé tubæ pauebit terra cù populis tu gaudebis. Iudicaturus cù domio lugubre mûdus imugiet; & tribus ad tribus pectora feriét, Potentiflimi quondà reges nudo latere palpitabùt. Exhibebiét cù plefua uenere. Tunc ignitus iupiter adduceét; & cù fuis ftultus plato discipulis arifotelis arguméta nòpderût. Túc tu ruſticus & paup exultabis & dices. Ecce cru cificixus deus meus; ecce iudex q obuolutus páníis i præſepio uagiét. Hic eſt ille oparii & ſtluariae filius: hic q mísis geſtatus finu hoíem deus fugit in ægyptu: hic ueſtibus coccino: hic ſentibus coronatus: hic magus dea monium habens & ſamarites. Cerne manus iudææ quas fixeras: cerne latus romanæ quod foderas. Videre corpus an idé ſit quod dicebatis clá nocte ſuſtuliffe discipulos. Dilectio tua me còpultit; ut hæc tibi frater di cerei; ut his itéreſſe contigat qbus nunc labor durus eſt.

Ad luciniú bethicú hortatoria ut í ſancta couerfat œ pmanate nec retro reſpiciat. Et í fine í cidenter de opuſculis fuis & duabus qónibus. Vtrú sabbato ieiunáduí ſit; & euchariftia ſumenda quotidie.

N
on opinanti mihi ſubito Iſræ tuæ redditæ ſunt: q ideo íſperatæ: tanto gaudior, plenæ geſcentem aíam ſuſcitarút; ut ſtatí amore còplecſerer qué oculis ignorabá; & illud mecú tacitus muſtarem. Quis dabit mihi pénas ſicut colúbæ; & uolabo; & requeſcaú ut iueniam qué diligit aia mea? Vere nunc i te domicus ſermo completus eſt. Multi ab oriéte & occidete ueniét; & recúbét i ſinu abra hæ. Cornelius céturio cohortis italice: iam túc lucinii mei p[]ſigurabat ſide. Apoſtolus paulus ſcribés ad ro- manos; cù inſqt í híspaniá p[]ſicſi cœp[]o; p[]ſero q p[]teriés uidea: uos; & a uobis deducar illuſtátis ſluſtibus ap- probauit qd de illa puícia q[]rerení: i breui t[]pe ab hierofolymis uſq[]b ad illyrici uangelii faciens fundamenta romá úiúctus igreditur; ut ui[]ctos ſup[]ſtitu[]tōs erroribus liberos faciat. Manet i h[]ofpitio còducto p biénium; ut nobis utriuſq[]b íſt[]ri æternam reddat domú. P[]ſcator hoíum: miſſo rete apoſtoſlico te quoq quali pulchri- mů auratam i ter inúmera p[]ſcium genera traxit ad littus; reliquifl[]i amaros ſluſtus; ſalſos gurgites; ſiſiuras montiú; & leuia[]tá regnanțé in aq[]s: cù iefu deſerta expetens còtempſl[]i: ut poſſi illud p[]pheticú canere in tetra deſerta; & in í uio; & íaquoſo ſic í ſanto apparui tibi. Et iteq[]; Ecce elongaui fugiens; & maní i ſolitudine: expectab[]a eum q falúm me ſecit a puſſillanimitate p[]ſu[]s; & tépeſtate. Obſecro ergo te; & moneo parentis aſſe- ctu: ut q ſodomá relinq[]li ad m[]otana ſeſtínás poſt terg[]u ne reſpicias: ne aratí ſtua: ne ſimbriá ſaluatoris: ne cícínos eius noſtis rore madeſaſtos: quos ſemel tenere cœpifti: alíquádo dimittas: ne de teſto uirtutú p[]niti na q[]rens ueſtimenta deſcédas: ne de agro reuertaris domú: ne campeſtria cù loth & amœna hortog[]b diligat: quæ n[]o irrigan[]t de c[]ælo ut terra ſancta: ſed de turbinofo ſumie iordane: poſtq dulces aquas maris mortui c[]omixtione mutauit. Cœpiffé multog[]b eſt; ad culm[]e puéniffé paucog[]; Qui í ſtadio cùrrut; o[]s q[]dem cùrrut led unus accipit coroná. At ecótra de nobis d[]í. Šic currite ut ap[]phendatis. N[]o eſt iuidus agonithæ noſter: nec alteri palmá: alteri parat ignominiá. O[]es athletas ſuos deſiderat coronare. Gaudet aia mea; & magnitudi ne læticiæ: rem m[]œroris patior. Ruth i lachrymis uerba: p[]rúpant. Z[]acheus publicanus ad unius horæ: con- uerſat[]oem h[]oſpité h[]re meruit ſaluatoré. martha & maria c[]oúiuio p[]harato dominú ſuſcepe. Meretrix lauat ſletibus pedes; & unguentis bonog[]b opeq[]b dominići corpís dedicat ſep[]turá. Sim[]o leprofus iuítat maſſitrú cù discipulis; & n[]o conténiét. Abrahæ d[]í. Egredere de terra tua; & de cognat[]o eua: & de domo p[]ris tui: & ua de in terram: qua[]mo[]ſtrauero tibi. Relingt chaldeá: relingt meſopotamia: iq[]rit q[]d neſcit: ne p[]dat q[]u iuenerat n[]o. n. arbitratus e[] ſimul ſe h[]re poſſe; & p[]riam; & dominú, ſed iam t[]uc illud p[]phetæ dauid ope c[]óplebat. Ad- uena ego ſum apud te; & p[]egrinus ſicut o[]es p[]res mei. Hebræus. i. perotes atq[]b tráſitú: d[]u n[]o eſt í p[]enti uir tute c[]ôtentus; led p[]teritoq[]b obliuſcens: in futuq[]b le extédi[]t; & ſeit illud: ibúb de uirtute in uirtuté. myſticum fortitus eſt noméi; & uiá tibi aperuit q[]uo n[]o q[]ras ea qu[]a tua ſut; led q[]uæ alienai: & illos p[]utes parentes: p[]res atq[]; affines: ſeu cognatos: q[]tibi in x[]po copulati ſunt. Mater inſt mea: & fr[]és mei hi ſuntq[]b faciút uolútatem prís mei. Habes tecú prius in carne: iu[n]c in p[]ſu[]; ſociá de coniuge germaná: de ſœmia uig[]; de ſubiecla parem: quæ ſub eod[]e iugo ad c[]æleftia ſimul regna ſeſtinet. c[]auta rei familiaris diſpenſatio: & ad calculos rediés: n[]o cito deponiét. I[]o[]ſeph c[]ù tunica ægyptiæ fugere non potuit. Adoleſcens ille: q opertus findone ſegbaf i[]fum: qa tentus fuerat a miſtis: terrenu abíiciens opimentú: nudus euaſt: Helias igneo curru raptus ad celúme- lioré reliqt in terris. H[]eliſæus boues & tuga prioris opis uertit in uota. Loquiſ p[]ſiétiflimus uir[]g tangit pi c[]e inq[]nabiét ab ea. q[]diu uerfamur i rebus ſæculi: & aia n[]a poſſeſſionu: ac reddituú, p[]curat[]o deuința eſt: de deo libere cogitare n[]o poſſumus. Quæ. n. p[]ticipatio iuſticiæ c[]ù iniq[]tate: aut quæ ſocietas lucis ad tenbras. Qui c[]oſenſus x[]p[]i ad belia[]l[] Quæ pars ſideli c[]ú ifideli: Non p[]oteſtis inſt dominus deo ſeruire: & mámonæ. Aug[]; deponere i[]cipientiú eſt: n[]o p[]ſe[]toq[]; Fecit hoc Thebanus Crates: ſecit Antithenes. ſeip[]m ofſere deot: pp[]rie x[]p[]ianoq[]; eſt; & apoſtoloq[]; q duo c[]ù uidua pauptatis ſuæ in gazophilatiú aera mittétes: totum c[]éſum qué habuerút domio tradiderút; & merenſt audire: ſedebitis ſup ſuodeci folia: iudicátes duodeci tribus iſra el. Hæc & ip[]le itelligis quo aio replicé; & quod ſub alii uerbis te ad fanctog[]; locog[]; ſuíté habitaculum abú dantia tua multog[]; inopía ſuſtentauit; ut & h[]og[]; diuuitiæ in tuá idigentiam redundarent: ſecifi tibi amicos de iniquo mámonæ: q te reciperent in æterna tabernacula. Laudanda res: & apoſtoſicoq[]; tépoq[]; uirtutibus coæquanda: quando uenditis poſſeſſionibus fuis credentes afferebant pecunias ſuas: atq[]; fundebant ante pe des apoſtoloq[]; ofſtendentes auaritiá eſſe calcandam: led dominus magi: q[]rit aías credentiú q[]; opes. Legimus redemptio aiæ uiri: pp[]riæ diuuitiæ. Poſſumus q[]dem diuities: pp[]rias intelligere: quæ non de alieno: non de ra- pinis ſunt: iuxta illud. Honora deum de tuis iuſtis laboribus: led melior eſt intelligéia ut diuities: pp[]rias co gnoſcamus theſauros abſc[]ditos: quos nec ſur poſſit ſuffodere; nec latro violétus eripere. Opuſcula mea q non ſui merito: led tua bonitate deſiderare te dicis: ad deſcribendum hominibus tuis dedi: & deſcripta uidi in charthaceis codicibus: ac frequenter monui: ut conferrent diligentius; & emendarent. Ego. n. tanta uolu

["mina præ frequentia cōmeantium;& peregrinōs turbis relegere non potui;& ut ipfipbauere pſentes: lon-\ngo tentus incomodo;uix diebus quadragefimæ qbus ipſi pſicifcebanſ; reſpirare coepi.Vnde ſi pagrammata\nrepperiris:uel minus alíqua deſcripta ſunt;quæ ſenſum legentis impediant:nō mihi debes iputare; ſed tuis,\n& iperitæs notariog;librarioruq; ícuriæ:q ſcribunt:non quod iueniunt; ſed quod ítelligut, & dum alienos\nerrores emendare nitunt; of tendunt fuos.Porro iofephi libros;& fanctog; Papíæ & Polycarpi uolumina fal\nſus ad te rumor pertulit a me eſſe tranſlata;qa nec ocii nec uirium eſt:tantas res eadem in alteram linguam\nexprimere uenuſtate.Orogenis & ſancti Didymi pauca tranſulimus uolentes experte noſtris of tendere; qd\ngræca doſtrina retineret,Canonem hebraicæ ueritatis excepto ofatheuco;quem nunc in manibus habeo;\npueris tuis & notariis dedi deſcribendum.Septuaginta iterpretum editoem;& te habere non dubito;& ante\nannos plurimos diligentissimastudioſis tradidi:nouſ teſtamétum græcae reddidi auſtoritati,\nVt enim ueter; libroſides de hebræis uolumibus examinanda eſt:ita nouog; græci ſermonis normá deſi\nderat.De ſabbato quod qris;utrum ieuandumum ſit;& de euchariftia;an accipienda quotidie;quod romanæ\neccleſiæ & híſpaniæ obſeruare phibent. Scripſit qdem & Hippolytus uir diſertiffimus;& carptim diuerſi au\ntiores i uariis auſtoribus edidere; ſed ego illud te breuiter admonendum puto;traditöes eccleſiátaſ; pſer-\ntim quæ fidei non ofſsiant; ita obſeruandas ut maioribus traditæ ſunt.nec alioſ; conſuetudinem: alioſ; co\ntario more ſubuerti; atq; utinam omni tempore ieuunare poſſemus quod in actibus apoſtoloſ; diebus pè-\ntecoſtis;& die domíco;apoſtolu paulu & cu eo credétes ſeciffe legimus:nec tamé máichæ hæreſos accu-\nfandi ſunt: cum carnalis cibus pſerri non debuerit ſpiritali. Euchariftiam quoq; abſq; condénatoem noſtrí;\n& pungente conficia: ſemper accipere;& p[almiftam audire dicentem; guſtate & uidete; quoniam ſuauis è do\nminus; & cum eo carneierucauit cor meum uerbum bonu.Nec haec dico; q[dominicis diebus ieuunádu[m\npuren; & contextas, Ix, diebus ferias auferam; ſed unaquæq; puincia abundet in ſenſu fuo; & p[cepta maiog;\nleges apoſtolicas arbitref.Duo palliolat;& amphalium de tuis ſubibus uel utéda; uel ſanctis danda ſuſcepi.\nEgo iſignia paupertatis;& quotidiani symboli ac pníæ tibi & forori tuae miſi: quatuor ciliciola apta p[poſi-\nto;& uſibus ueltris;& codicem, hoc eſt uſionis eſia:ualde obſcuriffimas;quas nuper híſtorica explanatiſe\ndifferiui qónes;ut quotienſcuq; mea opuſcula uideris;totiens amici dulciffimi recordatus; nauiſatöem qua\nparump diſtuleras pares.Et qa non eſt in homine uia eius; & a domino greſſus hominis diriguntur: ſi forte;\nquod p[cul abſtialiquid fuerit impedimento; q[lo; ut quos charitas iungit; terræ; longitudo non ſeparet; &\nabentem lucinuſ noſtrú; ſemp[ſentem; litteræ; uicillitudine; ſentiamus.", "Ad Marcellam ſcribit & ſcularium occupationum æſtus & humanæ mutabilitatis uices deſcribés ad\nſcedendum ex urbe & relinquendum ſæculum exhortatur; bethleem & locum ortus dominici magnis p-\nconis eſſerens.", "A Mbroſius quo chartas; ſumptus; notarios miniftrante; tam innumerabiles libros uere, Adamátius & noſter. Chalcenterus; explicauit in quadam epiſtola quam ad eundem de athenis ſcripserat; re-ſert; nunc ſe cibum; Oregine p[ſente; ſine lectione ſumpſilſe; nunc ueniffe ſonum; niſi unus e fra-tribus ſacris ſris p[ſonaret; hoc diebus egilſe; uel noſtibus ut & lectio ofonem ſuſciperet; & oſo le tionem. Quid nos uentris alia; tale unq ſecimus; Quos ſi uel ſecuſa hora legentes inuenerit of citamus; manu facie deſtricantes; continem ſtomachu; & quali poſt multú laborem labimur; & mundialibus rurſú negociis occupamur, p[termitto prandia; q[bus mens onerata p[mitur, pudet dicere frequentiam falutandii; q[ aut ipſi quotidie ad alios p[gimus; aut ad nos uenientes cæteros expectamus. Deinceps itur ad uerba; fermo teritur. Lacerantur ab ſentes; uita aliena deſcribitur; & mordentes inuicem consumimur ab inuicem. Talis nos cibus occupat; & dimittit. Cú uero amici receſſerit; ratiocinia ſupputamus. Nunc ira p[ſoná leonis nobis iducit; nunc cura ſupſlua in annos plurimos duratura p[coġitat; nec recordamur euangelii dicétis; ſtulte hac noſte auferent aſam tuam a te; quæ aſt p[paraſtici; cuius erunt? Věſtes non ad ufus tantú; ſed ad delitias conq runtur. V bicuq; compendium eſt; uelocior pes; citicus fermo; auris attentior. Si dánum ut ſæpe in re familiari accidere ſolet; fuerit núciatum; uultus mœrore deprimit; l[ætamur ad nummú amſisſo obolo contriſtamur. unde cum in uno hoie aſoq; tam diuerſa ſit facies; p[ppheta dominú depcaſur dicens; domine in ciuitate tua imaginé eog; doſipá. Cú.n, ad imaginé & ſimilitudinem dei conditi ſimus; ex uitio noſtro p[ſonas nobis plu rinas ſup inducimus. Et quomodo in theatralibus ſcænis unus atq; idem híſtrio nunc herculem robustus of tendit; nunc mollis in uenerem frangit; nunc tremulus imbecilem; ita & nos; q[fi de mundo non eſſimus; odiremur a múdo; tot habemus per ſonag; ſimilitudies; quot peccata. Quapropter; quia multa iam uitæ ipa tia tranſulimus fluéuando; & nauis ſra nunc, p[cella; concuſa turbine; nunc ſcopulog; illuſionibus p[forata eſt; p[primú ſicet q[dam portus ſecreta quali ruris intremus. En tibi cibarios panes; & holus noſtris manibus of tendit; nunc molles in uenerem frangit; nunc tremulus imbecilem; ita & nos; q[fi de mundo non eſſimus; odiremur a múdo; tot habemus per ſonag; ſimilitudies; quot peccata. Quapropter; quia multa iam uitæ ipa tia tranſulimus fluéuando; & nauis ſra nunc, p[cella; concuſa turbine; nunc ſcopulog; illuſionibus p[forata eſt; p[primú ſicet q[dam portus ſecreta quali ruris intremus. En tibi cibarios panes; & holus noſtris manibus of tendit; nunc molles in uenerem frangit; nunc tremulus imbecilem; ita & nos; q[fi de mundo non eſſimus; odiremur a múdo; tot habemus per ſonag; ſimilitudies; quot peccata. Quapropter; quia multa iam uitæ ipa tia tranſulimus fluéuando; & nauis ſra nunc, p[cella; concuſa turbine; nunc ſcopulog; illuſionibus p[forata eſt; p[primú ſicet q[dam portus ſecreta quali ruris intremus. En tibi cibarios panes; & holus noſtris manibus of tendit; nunc molles in uenerem frangit; nunc tremulus imbecilem; ita & nos; q[fi de mundo non eſſimus; odiremur a múdo; tot habemus per ſonag; ſimilitudies; quot peccata. Quapropter; quia multa iam uitæ ipa tia tranſulimus fluéuando; & nauis ſra nunc, p[cella; concuſa turbine; nunc ſcopulog; illuſionibus p[forata eſt; p[primú ſicet q[dam portus ſecreta quali ruris intremus. En tibi cibarios panes; & holus noſtris manibus of tendit; nunc molles in uenerem frangit; nunc tremulus imbecilem; ita & nos; q[fi de mundo non eſſimus; odiremur a múdo; tot habemus per ſonag; ſimilitudies; quot peccata. Quapropter; quia multa iam uitæ ipa tia tranſulimus fluéuando; & nauis ſra nunc, p[cella; concuſa turbine; nunc ſcopulog; illuſionibus p[forata eſt; p[primú ſicet q[dam portus ſecreta quali ruris intremus. En tibi cibarios panes; & holus noſtris manibus of tendit; nunc molles in uenerem frangit; nunc tremulus imbecilem; ita & nos; q[fi de mundo non eſſimus; odiremur a múdo; tot habemus per ſonag; ſimilitudies; quot peccata. Quapropter; quia multa iam uitæ ipa tia tranſulimus fluéuando; & nauis ſra nunc, p[cella; concuſa turbine; nunc ſcopulog; illuſionibus p[forata eſt; p[primú ſicet q[dam portus ſecreta quali ruris intremus. En tibi cibarios panes; & holus noſtris manibus of tendit; nunc molles in uenerem frangit; nunc tremulus imbecilem; ita & nos; q[fi de mundo non eſſimus; odiremur a múdo; tot habemus per ſonag; ſimilitudies; quot peccata. Quapropter; quia multa iam uitæ ipa tia tranſulimus fluéuando; & nauis ſra nunc, p[cella; concuſa turbine; nunc ſcopulog; illuſionibus p[forata eſt; p[primú ſicet q[dam portus ſecreta quali ruris intremus. En tibi cibarios panes; & holus noſtris manibus of tendit; nunc molles in uenerem frangit; nunc tremulus imbecilem; ita & nos; q[fi de mundo non eſſimus; odiremur a múdo; tot habemus per ſonag; ſimilitudies; quot peccata. Quapropter; quia multa iam uitæ ipa tia tranſulimus fluéuando; & nauis ſra nunc, p[cella; concuſa turbine; nunc ſcopulog; illuſionibus p[forata eſt; p[primú ſicet q[dam portus ſecreta quali ruris intremus. En tibi cibarios panes; & holus noſtris manibus of tendit; nunc molles in uenerem frangit; nunc tremulus imbecilem; ita & nos; q[fi de mundo non eſſimus; odiremur a múdo; tot habemus per ſonag; ſimilitudies; quot peccata. Quapropter; quia multa iam uitæ ipa tia tranſulimus fluéuando; & nauis ſra nunc, p[cella; concuſa turbine; nunc ſcopulog; illuſionibus p[forata eſt; p[primú ſicet q[dam portus ſecreta quali ruris intremus. En tibi cibarios panes; & holus noſtris manibus of tendit; nunc molles in uenerem frangit; nunc tremulus imbecilem; ita & nos; q[fi de mundo non eſſimus; odiremur a múdo; tot habemus per ſonag; ſimilitudies; quot peccata. Quapropter; quia multa iam uitæ ipa tia tranſulimus fluéuando; & nauis ſra nunc, p[cella; concuſa turbine; nunc ſcopulog; illuſionibus p[forata eſt; p[primú ſicet q[dam portus ſecreta quali ruris intremus. En tibi cibarios panes; & holus noſtris manibus of tendit; nunc molles in uenerem frangit; nunc tremulus imbecilem; ita & nos; q[fi de mundo non eſſimus; odiremur a múdo; tot habemus per ſonag; ſimilitudies; quot peccata. Quapropter; quia multa iam uitæ ipa tia tranſulimus fluéuando; & nauis ſra nunc, p[cella; concuſa turbine; nunc ſcopulog; illuſionibus p[forata eſt; p[primú ſicet q[dam portus ſecreta quali ruris intremus. En tibi cibarios panes; & holus noſtris manibus of tendit; nunc molles in uenerem frangit; nunc tremulus imbecilem; ita & nos; q[fi de mundo non eſſimus; odiremur a múdo; tot habemus per ſonag; ſimilitudies; quot peccata. Quapropter; quia multa iam uitæ ipa tia tranſulimus fluéuando; & nauis ſra nunc, p[cella; concuſa turbine; nunc ſcopulog; illuſionibus p[forata eſt; p[primú ſicet q[dam portus ſecreta quali ruris intremus. En tibi cibarios panes; & holus noſtris manibus of tendit; nunc molles in uenerem frangit; nunc tremulus imbecilem; ita & nos; q[fi de mundo non eſſimus; odiremur a múdo; tot habemus per ſonag; ſimilitudies; quot peccata. Quapropter; quia multa iam uitæ ipa tia tranſulimus fluéuando; & nauis ſra nunc, p[cella; concuſa turbine; nunc ſcopulog; illuſionibus p[forata eſt; p[primú ſicet q[dam portus ſecreta quali ruris intremus. En tibi cibarios panes; & holus noſtris manibus of tendit; nunc molles in uenerem frangit; nunc tremulus imbecilem; ita & nos; q[fi de mundo non eſſimus; odiremur a múdo; tot habemus per ſonag; ſimilitudies; quot peccata. Quapropter; quia multa iam uitæ ipa tia tranſulimus fluéuando; & nauis ſra nunc, p[cella; concuſa turbine; nunc ſcopulog; illuſionibus p[forata eſt; p[primú ſicet q[dam portus ſecreta quali ruris intremus. En tibi cibarios panes; & holus noſtris manibus of tendit; nunc molles in uenerem frangit; nunc tremulus imbecilem; ita & nos; q[fi de mundo non eſſimus; odiremur a múdo; tot habemus per ſonag; ſimilitudies; quot peccata. Quapropter; quia multa iam uitæ ipa tia tranſulimus fluéuando; & nauis ſra nunc, p[cella; concuſa turbine; nunc ſcopulog; illuſionibus p[forata eſt; p[primú ſicet q[dam portus ſecreta quali ruris intremus. En tibi cibarios panes; & holus noſtris manibus of tendit; nunc molles in uenerem frangit; nunc tremulus imbecilem; ita & nos; q[fi de mundo non eſſimus; odiremur a múdo; tot habemus per ſonag; ſimilitudies; quot peccata. Quapropter; quia multa iam uitæ ipa tia tranſulimus fluéuando; & nauis ſra nunc, p[cella; concuſa turbine; nunc ſcopulog; illuſionibus p[forata eſt; p[primú ſicet q[dam portus ſecreta quali ruris intremus. En tibi cibarios panes; & holus noſtris manibus of tendit; nunc molles in uenerem frangit; nunc tremulus imbecilem; ita & nos; q[fi de mundo non eſſimus; odiremur a múdo; tot habemus per ſonag; ſimilitudies; quot peccata. Quapropter; quia multa iam uitæ ipa tia tranſulimus fluéuando; & nauis ſra nunc, p[cella; concuſa turbine; nunc ſcopulog; illuſionibus p[forata eſt; p[primú ſicet q[dam portus ſecreta quali ruris intremus. En tibi cibarios panes; & holus noſtris manibus of tendit; nunc molles in uenerem frangit; nunc tremulus imbecilem; ita & nos; q[fi de mundo non eſſimus; odiremur a múdo; tot habemus per ſonag; ſimilitudies; quot peccata. Quapropter; quia multa iam uitæ ipa tia tranſulimus fluéuando; & nauis ſra nunc, p[cella; concuſa turbine; nunc ſcopulog; illuſionibus p[forata eſt; p[primú ſicet q[dam portus ſecreta quali ruris intremus. En tibi cibarios panes; & holus noſtris manibus of tendit; nunc molles in uenerem frangit; nunc tremulus imbecilem; ita & nos; q[fi de mundo non eſſimus; odiremur a múdo; tot habemus per ſonag; ſimilitudies; quot peccata. Quapropter; quia multa iam uitæ ipa tia tranſulimus fluéuando; & nauis ſra nunc, p[cella; concuſa turbine; nunc ſcopulog; illuſionibus p[forata eſt; p[primú ſicet q[dam portus ſecreta quali ruris intremus. En tibi cibarios panes; & holus noſtris manibus of tendit; nunc molles in uenerem frangit; nunc tremulus imbecilem; ita & nos; q[fi de mundo non eſſimus; odiremur a múdo; tot habemus per ſonag; ſimilitudies; quot peccata. Quapropter; quia multa iam uitæ ipa tia tranſulimus fluéuando; & nauis ſra nunc, p[cella; concuſa turbine; nunc ſcopulog; illuſionibus p[forata eſt; p[primú ſicet q[dam portus ſecreta quali ruris intremus. En tibi cibarios panes; & holus noſtris manibus of tendit; nunc molles in uenerem frangit; nunc tremulus imbecilem; ita & nos; q[fi de mundo non eſſimus; odiremur a múdo; tot habemus per ſonag; ſimilitudies; quot peccata. Quapropter; quia multa iam uitæ ipa tia tranſulimus fluéuando; & nauis ſra n

ris exponam;& illud p[ro]epe in quo infantulus ūagiit;filentio magis:q[ui infirmo fermone honorādum eſt.Vbi funt latæ porticus:Vbi aur laeta laqarit?Vbi domus miſerog[que] poenis & dánatoq[que] labore uſititæ?Vbi iſtar pa latii priuatoq[que] extructæ basiſicæ.ut uile corpuculú homis p[ro]ciſius inambulet,& quaſi m[ú]do q[ui]c[que] poſt eſe ornatus teſta ſua magis uelint aſp[er]icere q[ui] c[æ]lum?Bethle[me]eſſe in hoc paſuo terræ foramine c[æ]loge[que] condi tor natus eſt.hic iuolutus p[àn]is:hic uſus a p[as]toribus:hic demonſtraſt ab ſtella:hic adoratur a magis: & pu[que] to ſanctior locus eſt rupe tarpeia:quæ de c[æ]lo ſæpius ſulminant oſtendif[er] deo diſp[lice]er.Eſt q[uidem] ibi ſanctæ eccleſia ſunt trophæa ap[o]ſtologe[que] & martyl[que].Eſt x[pi] uera conſeſſio:& ap[o]ſtologe[que] p[d]icata ſides:& gentilita[que] te calcata in ſublime quotidie erigif[er] uocabulum x[pi]anu[m].Sed ambitio:potentia[m]agnitudo urbis: uideri & uidere:ſalutari & ſalutare;laudare & detrahere:uel audire:uel p[lo]qui:& tantam ho[ui]um frequentiam uidere a,pp[o]ſito monachog[que] & a q[ete] ſaliena ſunt.Aut.n.uidemus ad nos uenientes:& ſilentium p[di]imus auſt non uidemus ſup[bi]ſe arguimur.Interdum ut uſitantibus reddamus uic[que] ad ſup[ba]ſes pg[im]us.inter linguas rodentium miſtroq[que] poſtes ingredimur deauratos.In x[pi] ergo uilla;ut ſupra diximus:tuta ruſticitas eſt ex[tra] p[al]ſmos ſilentium eſt.Quoc[ui]b[que] te uerteris:arator ſtiuam retinens alleluia decantat[S]udans meſſor p[al]miſe ſeaduocati:& curua falce attondens uites uinitor:aliquid dauiticú canit.H[ae]c ſunt in hac[que]p[u]incia c[am]ni na,h[ae]t uulgo dicitur:amatoriæ c[ant]iones.

Ad Exuperantium exhortatoria;ut abiecta militia ſæculi ac p[re]sto c[ō]nubio deo militet,

Nter oia quæ mibi ſancti fratris tui q[ui]ntiliani amiciciæ p[ro]titerunt;hoc uel maximú eſt: q[ui] te mihi ignor[ut] corpore;mente ſociarút,Quis enim non diligat eum,qui ſub paludamento & habitu militari agat opera p[ph]thetaq[que],& exteriorem ho[ui]em aliud p[mi]ttentem uincat interiori homine q[ui] formatus eſt ad imagin[em] creatoris.Vnde & prior ad oſſicium puoco l[ra]ſa[que]& p[cor] ut mihi ocaſionem tribuas ſæpius reſcribendi,quo de c[æ]tero ſcribam audacius.Illud autem prudentiæ tuæ breiteri ſignificasse ſufficiat;ut memineris ap[o]ſtolicæ ſin[æ],iunctus es uxori;ne q[ui]tus ſolutionem; ſolutus es ne q[ui]tus uxorem:ideſt alligat[em]o[m]que ſolutioni contraria eſt.Qui igit[ur] ſeruit oſſicio coniugali:uinctus eſt., qui iu[n]ctus eſt ſeruus eſt.Qui autem ſolutus eſt:liber eſt.cum ergo x[pi] gaudeas libertate & aliud agasaliud repro[m]ittas:ac p[pe]modum in Δαμα[τ]ri conſtitutus fiſin[on] debes ad tollendam tunicam teſta deſcendere nec re p[ro]icere poſt tergum;nec aratri ſemel arrepti ſtiuam dimittere:ſed ſi fieri p[oe]tet:imitare ioſeph: & ægyptiæ dominæ pallium derelinque;ut nudus ſequaris dominum ſauatorem;qui dicit in euangelio.Nifi quis dimi ſerit omnia & tulerit crucem ſuam:& ſecutus me fuerit non p[oe]tet meus eſſe d[ic]ipulus. Proiice ſarcinam ſæculi:ne q[ui]ras diuities;quæ cameloq[que] prauitaubus comparantur,Nudus & leujs ad c[æ]lum uola ne alas uitiutum tuaq[que] auri deprimant pondera,H[ae]c autem dico, non quo te auag[que] didiceri, ſed ſubintelligam i[cc]ico adhuc te militia[es] operam dare,ut impleas ſacculum quem euacuere dominus p[re]cepit.Si igitur qui habet poſſessiones & diuities,iubentur oia uendere & dare pauperibus & ſic ſequi ſauatorem,dignatio tua aut diues eſt & debet facere quod p[re]ceptum eſt.aut adhuc t[enu]s,& n[ò] debet q[ui]re quod erogatura eſt. Certe x[pi]s pro animi uoluntate oia in acceptú refert.Nemo ap[o]ſtolis paup[or]i ſuit.& nemo tantum p[er] domino dereliquit.Vidua illa in euangelio paupcula,quæ duo minuta miſt i[za]zophylatium,cunctis p[er]fertur diuibus, qa totú quod habuit,dedit.& tu igitur eroganda n[ò] q[ui]ras, ſed q[ui]ſita iam tribue,ut fortilſimú tyrunculú ſuſ[que] x[pi]s agnoſcat,ut lætus tibi de longiſſima regione uenienti occorbat pater,ut ſtolam tribuat,ut donet annul[um],ut i[mo]let p[er] te uitulum ſaginatú,ut expeditum c[ui] ſancto ſfratre q[unt]ilião ad nos cito faciat nauigare,p[ul]faui amiciciag[que] fores,ſi aperueris,nos crebro habebis ho[ſ]p[í]tes.

Ad Præſidium diaconu[que] de rōne c[æ]rei paſcalis pcunctanté ſcribit,& ſolutoſe dimiſſa ad contemptum ſæculi & heremiticam uitam h[ort]atur.

H[er]onymus,Præſidio fratri ſalutem.Nulla res uetus inq[ui]t comicus;tam faciſis e[mi]gn difficilis ſiati qua inuitus facias,Quod ſi ille rem facilem difficulter ſieri iuio[que] a[no]t putauit,q[ui]d me ſacere poſſe æſtimas in re maxima,& nullius unq[ui] ediſita eloqu[ie]tia?Nam his q[ui]cun[que] uoluerint de laudibus c[æ]rei dicere;plenſo[que] ut aiunt uentis i[ge]nii ſui i[th]endere uela:& quali q[ui]dam pelagi alta penetrantes:uicina abſcondere littora;ſtatim in ofonis foribus renidet clamor fog[que]p[ra]toru[m]q[ui] deſcriptio:& in modu[que] ſonantis aure molliter uerba cadentia;dum deſcribuntur ap[es]i[q]s ſine coitu generátur;& generant[io]quod folæa concubitu liberæ natos ore legunt;arte component[;] & quadam rōne uitali:animas ap[ic]ulicis:n[ò] de uſis inferunt. Præterea uirgiliu[m] totus ge[org]icoq[que] ſiber,p[er]p[er]ſtur in medium,Rex aduolans agmen inducit; tantoq[ui] ſtrepitu diuerſa n[arr]antur munia;ut militaribus caſtris intereſſe te credas.Sed cum h[ae]c audieris, ſiue legeris laudabis oratoris eloquentiam,& ut breuiter ſigné,puta te quintiliani controuerſiam recordari in qua pauper cauſatur;dolens ob ínteritum ap[um];flores ab impotentiffimo diuite uenenatos,Eſto h[ae]c iocunda ſint,& aurem compoſito pede mulceant,quid addico?Nunquid ad eccleſiæ ſacrament[ar]a[N]uquid ad tempus paſchæ:cu[m] agnus occidif[er]？Cum accinctis lumbis carnes c[ui] offibus deuorantur？Cum tacente e[po]t& p[li]byteris in plæbeium quodámodo cultum;reſactis leuita loq[tur],docetq[que] quod pene n[ò] didicit,& ſeſtiffimo p[di]dicans tempore;toto deinc anno iuſticium uocis eius i[de]dicitur.Vides ne q[ui] grandia ſint？Intelligis te difficilia poſtulare？In eodem quippe momento:& p[di]canda conſcribere;& cur ita prædicta ſint docere;omnium diſſicillimú eſt.Nam illud quod pene me præterit;diuin[is] magis q[ui] humanis uocibus diſſer[em]dum eſt.Lege p[er] tateucum,inſtrumentum uetus percurre,Nuſq[ui] in dei ſacriſciis mella;nuſq[ui] c[æ]ræ uſi[m]ſed lucernarum in mina;& oleo fotos uidebis iſniculos,Quid cauſer de ueteri teſtamento, Nouos percurre libros,hi ut op[eri]nor;fun[te] euangelia quatuor;ap[o]ſtolorem actus e[pi]ſtolæ ioanni:is;ap[o]calypſis,Nihil præter ita[n]uquid al[ia]

cubi cæreus? Nonne in fine euangelii detonantis inter septem candelabra; & lucernas aureas sponfus reuela
tur in cælis? Ad hæc reſpondebis; & ego a te iccirco fieri poſtulaui quia ſciui eſſe difficile; qd? petebá. Breui-
ter ois ſolui q[ui]to; & par pari referſ; ſnia; & ego me iccirco facere debere non putabo qa rem difficillimam
poſtulatiattamen ne cauſando differá; ſi corá pariter fuerimus, audies uniuera quæ ſentiáut ſiqd forte ne-
fiusm: in tua aure moriaſ. Ná qui ſcribit; multos ſumit iudices; alius in alterius liuet ac craffaſ ingenum:
ille ſi unus ſermo defuerit; quafi claudam oratiunculam diffugiet. Alius ſi paululum ſe eloquentis cothur
nus extulerit; non p[ro]b[us]m latrabit eſſe; ſed rhetoré; itaq[]b[us] ſi uis te mihi hoc obligari munere; placétinas deliti
as deſere; ſeſtare abrahæ habitu; relinque natale sol[us] p[re]ſtib[us] uribus ad deſerta ſecede; ut poſſis orare cù
xpo[er]it q[de]durus; & mucidus; & hordeacus forte panis; ſed delicatú milité rex non amat hieruſalé. Quæ
ſimilá; & mella; oleu[]m máduauiti; fornicationis arguiſ; non q[ui] m[ali] ſint cib[ies] p[ina] idulget clæmentia ſed
g[ui] mollis pliator ad primá ſtati aciem concidat; & poſt umbrá ſolé ſerre neqant; poſt iudarium galeá oneri
potius reputet; qua tutamini; q[ui] ſi exire cupièti mater obſiſt in limine; Loqre ei uerbis domini; mater mea
& ſres mei hi ſunt; qui faciunt uoluntatem p[ris] mei; qui in cælis eſt. Si uernacula; cù quibus nutritus eſſe;
re; & p[ri]ni ruris memória; ip[pi]sius quoq[us] domus anguli; & ſecreta retinere te cœperit; in qbus inſas uolutatus
eſi]uſiſt p[uer] adoleſcentulus laſciuſt; recordare o[es] qui nunc accolæ heremi ſut cæleftes illos choros; p[ro]
ſé dé erupiſſe tramites; iſdem inſtituſe ueſtigiis; & ut longam ofonem còpendio breuiem; epiſtola quippe li-
brum redolere non debet aut parua, aut magna ſunt; quæ tibi deferenda ſuademus, ſi parua non difficile pu-
tes parua côténére, ſi magna maiora magis p[mi]a p[š]aran[ſ]. Sed dicis. Volo prius p[ri]nú rúu uendere; & exiguis
ſúptibus congregatis; ſiue uiaticu[]i ſternere; ſiue in pauperum ufus me alimoniá p[š]arare. Et hic euangeli
cam audi ſententiá. Si uis p[re]ſeſtus eſſe uade uéd[]e o[ia] quæ habes; & da pauperibus; & ueni & ſeque me. Plures
tam anni ſunt quo cœpiliſi ſeruire deo: Mens x[pm] ſeqns n[os] diu ſæculi ſuſtinet onus; nec ſe patiſ iſtius m[ú]di
uinculis alligari; q[ui]n potius eſ tindem ſu ne dum occafio diſtribuendi p[ri]monii p[tr]édie; d[ui] n[os] uis r[é] maioris
p[ci]i minoris uendereſit ip[ed]imentu[] in prop[os]ito tuo, Decem aliquid emptu[] eſ t[um]númulis uel unú] libenter
accipiádu[m] me ad p[li]u[] ſeſſinantem nullæ p[ſ]pediant moræ. Matthæus ſedens ad telonæum audit, ſeque me.
nungd prius ratiocinia ſuppotauiſt; & reuerſus domum ſuorum paſſus eſ lachrymas; p[š]diorúq[us] aſſtione lici-
ta; nequaq[us] potuit domini ſeq ueſtigia n[ifi]o mundi ſe prius onere liberaret; ille diſcipulus qui renunciare paré
tibus ante cupiebat; uoce ſaluatoris arguiſt. Et certe multu[] eſt inter e[ui]cuius breuis ad dom[ui]u recurſus ſtati
enturi; re[phendit]; & te; qui tanto iam tempore aut n[os] uéd[]tis q[ui]d[os] cito p[oteſt] facere; aut n[os] ſ facile còtem
nis; ſed uides multa tibi ip[ed]imento eſſe ne facias. Cum hæc legeris; ad aſyl[]u[] romuli fugiés; & comodæa c[ò]
ſcendens aratuerb[em] domini ſeuientis eludis eccleſiam. Totu[] deferere non poſſum, Vereor ne iurram ſa-
crelegi; ſi altaria dereſling. Euge meus plus de te exaſturus ſum; ſi ad uitá monachi clerici aliquid dignita-
tus accedit; ſi in apolſolico ſtans ordine; quotidie x[pi] corpus p[ia] p[læ]bi famulatione diſtribuis. Sed conſidera
obſecro; ſatis eſſe diſſicile locu[] p[eh]thani iplere; uel pauli; in angelico ſtare minifterio; & populos ſubiacentes
cádenti deſup ſeue deſpicere. Præcioſú eſ margaritú ſed cito ſrangt; p[ra]ctu[]q[us] n[os] p[òt] inſtaurati. Nauis q[ui]
ſit rudis; & ſolidis confi[xa] clauſis tumen[tes] flu[ct]us tabulata[] non ſentiant; cito tamen ſi piculofe nauiſat; p[fo]
raſi; & licet plenis uentis lucroſius ad optata[] pueningt; tamen magis ſecuræ ſunt aquæ tranquillæ; & ut apti-
nus loquar; plus te q[ui]n dicis h[re] mercedis; ſi i[mi] media urbe conſiſtens; monachog[ui] utá uiétites; Hæc ſut ue
ra[que] dicis; ſed non t[à] facile exple[n] ſo[pe]i[q] dicto. Vt en[í] cætera p[ter]mittá quæ nos ab auſteriori uita retra
hunt; illud i[ſ]eta; ad cuius còparationé; etiam p[er]timuerim dicere; itelliges. Alius bar-
bam cædit aqualiter & hilaritatem frontis nitenti deſup coma p[re]tegit. Tu ſi paululú ut nos ſolemus face-
re tuſticani capillú ſub q[us] ad cut[æ] p[re]ſequeris; r[if]u[] p[š]bebis; io[bus]. Quod ſi pulla ſuerit tunica; etiam p[er]tuntium
digitus denotaberis. Caue inq[ui]; ut non i[ſ]tríſe ſint calige; ne crura non cadeant, n[ifi]o formofus ſueris; ſanſtus eſ
ſe non poteris. Aliquis iuitat de optimatibus ad prandium; o[es] uotiuſis pgunt ſeriis; certe aut e[u]dum tibi eſ;
aut negádum, Si i[er]is; aut eſdem cibis ueſceris aut aliis. Si aliis c[ò]uiuaro[m] offendeſt oculi. Si iſſe[]; perit abſtí-
nentia, q[ui] ſi ire n[olu]eris; tunc miſer in prandio comederis. ad ſingulas quaſq[us] phialas & delibuta mellis uina
potaberis. Alius in tuu] uultú[] cauſabili[]c ille inſeffum ridebit; hic habitu, & imitatores forſitá iudæorú n[on]
ne h[ic] eſt iqu[ie]t filius fabri[]; Nonne ſres eius & forores apud nos ſunt; Ego illú memini ante tot ſerme an-
nos; ſullud ſeciffe turpe; d[ix]iuſ turpialius ſuré clamabit & mœccchum, ſeq[ui] ſceleris ſinget ſuſiſe participé.
Omnia pariter prandia confonabunt; & in te temulentúi conuiuib[em] diſſolueſt. Quod ſi ſuillis abſtinueris
catnibus; & non crebro balneas frequentaueris; tunc uere per omnes colúnas manichæi titulus aſcrib[ef]. Si
uolucrum edulium refutaueris; & tenellas columbas; craffoſq[us] turtures expetenti gutturi durior dominus
denegaueris; facrilegii crimen affigetur. Statimq[ui] aient. Hi ſunt qui creatorem mundi contemnunt; in ufus
noſtros fac[ta] ſunt omnia, Audiu[i] domino teſte non mentior; quendam in ſuam gulam diſertum: cum me
rumore cognouſiſt eſculentioribus cibis abſtinere. Dicere, Nunquid porcellus ideo ſaſtus eſt, ut togatus i
ſenatu ſniam diceret? Quod uidelicet me ſultitiæ condemnaret; qui putaret; ea quæ ſunt i hominum ufus
creata, n[os] ſumere. Hæc & i[ſ]tuiu[]modi; cum uitam in uribus laceret bonam, quid facies frater in medio. Aut
uitiis; aut anathemati colla ſubmittes ideſt aut ſeſtaberis quæ ſunt aduerſa continentíæ; aut ſi facere nolue-
ris; p[re]de damnaberis. prætermitto crebras salutationes; obſequia matronarum; uaríq[us] illecebras, quibus eti
am rigidiffili[m] emolliuntur animi, & fireneo cantu ad naufragia pertrahuntur, q[ui] ad p[re]ſcioſas quaſq[us] for-
mas oculus ſæpe inuitus abſtrahitur, q[ui] aures obſcena dicta feriunt. Nunc illud affirmo, q[ui] etiam ſi itá n[os]
eſſent; ad comparationem tamen ingentis boni, minora diſſere debueras. Adde q[ui] diaconus eſ; & abſe[ſe]
fum tuum eccleſiæ damna non ſentiét, Helias uixit in heremo, heliſæum prophetarum ſecutus eſt chorus.

Præcurfor domini ioannes nutritus i solitudine: ad hoc tantum descendit ad iordanis ripas: ut populos aegypti deserta uidifti. Intuitus es angelicæ familiam. Quanti ibi flores funt? Quam spiralibus gemnis prata uernantia? Vidifti ierta: qbus dominus coronaſt, Ille tibi in pectore ignis æſtuerit, Illa quotidie cogitat ractat defidera: & quaſi quodam carcere detentus exclama heu me quia pegrinatio mea plongata eſt. Et in paradi ſü mente conſcendens: totiens in terra non eris: quotiens terra deſpexeris. Eadem nobis certe: cù his qui ha bitant p deferta: còditoitio eſt, iuſdem iſirmitatibus uel uirtutibus ſubiacemus. Si te aquæ potus uexat, qùtobiliores, non dicá uina neſciunt, & carniuſ ignorant cibos. Sed iſufo tantum legumine ſuſtentanſt? Si balnearum te lauacra ſollicitant: qti principes ciuitatú: ſiue ob culpam, ppriam: ſiue ob inuidiam: ad infulas deputati: fine p[om]io futuraq[ui] mercede abſq[ui] balneis p[er]ſuerant? Nemo id neceſſitate pati non p[er]t[io]d[que] p[er] deo uolútate pati deſtraſt. Habebis cellulam: quæ te ſolum capiat: imo non eris ſolus angelica tecu turba uerabſabiſt. Tot ſoci: quot ſancti, Leges euangelium: fabulabiſt cœcum iefus. Replicabis apoſtolos: uel, ppbetas. Nungd poteris talem aliuſ tuis ſermonibus h[uius] conformet? Terra ſumus: & cinis: & p[er] omnia momenta de ſira falutate ſupenſi: continuo in puluerem diſſoluédi: q[ui]d retraſtamus facer[que] de neceſſitate uirtuté? Certe qua[d]oq[ui]mo iendendum eſt: iſtercoribus plena uitalia, quæ nos quotidie ſiræ c[om]ponent uilitatis: in ſimilem putredinem o[ſecum] traſtura funt corpus, q[ui]cito relinquamus mundi anguſtias: & ſi forte ob continentiam (q[ui]tamen rato accidit) dolore ſtomachum: æſtuaſt ſebribus cœperimus: p[er]ptetuæ uitæ ianuam morbum putemus: plenæ q[ui]uiſtoriá: quia ſcriptura docente cognoſcimus: nullum ante uitæ h[uius] finem: plene beatú ſeſſe diſedum. Quanti in mediis opibus & iter inſulas conſulatus coronaſt, repentina morte ſubtraſt iſunt? Nuper iperator Valenti nianus: cum aduerſus Sarmatas quandoq[ui] propter l[ly]rii uſationem i confiſtorio ſæuus iſremeret: & toti us gentis excidium rigidus minareſt; ſ language erúpente diſcrepuit. Quid loquar de ſre eius: qué contra regale faſtigium: Thraciæ ignis abſorbuit? Necdum annus c[ò]pletus eſt: quo principem Gratianu[n] p[er]dente exer citu ſuo ante ſceda captiuitas: dehinc miſerabilior opp[er]ſit iteritus. Et ut iſta taceá: etiam q[ui] coſi fine perierut poſt mortem pari cù omnibus conditione ſocianſt. Quod ne quif[us] eoq[ui] quidem in die iudicii minimo de monachis c[ò]parabiſt. Se[ct]emur ſaltem mulierculas: ſexus nos doceat iſfirmior. Quát[ate] diuitiis pariter & no bilitate pollentes (nolo eni uocabula dicere ne adulari uidear) reſiſtis facultatibus: p[ign]oribus: c[ò]reſtis id ſactu facile iudicauerut: quod tu proprio[] putat[que] more diſſicile: [id de] c[æ]rei carmíe dilce. Illud tibi de uaris floribus lumen exorna. Eſto & ipſe apís Delboræ: uiſtoriá imitate: Barach tectum Síſaram perſequatur: & liberato iſrael iudicum carmé ingemines: & x[pi]mi mella componas. Si ſic lampadem ppares: iponfo uenientem non dormies: ſed cubiculum regis intrabis. Plura cum dicere uelledam: & te mecum tali exhortatione retinere: ſubito nunciatum eſt: aſellos eſſe conductos, qui me romam uſque p[ra]hacerent, l[ta]q[ui] inuitus placentiam te remitto. Pelicanı[ca] cum ſuos a ſerpente filios occíſos mortuos ueniunt: ugent: & ſe & ſua latera p[cu]tiut: & ſa guine excuſo ad corpora mortuorum: ſic reviuiſcunt. Aquila quando ſenuerit grauanſt i[pi]ſus p[en]æ & ocuſi: quaeritq[ui] fontem: & erigit p[ennas]: & colligit in ſe calorem: & ſic ocuius ſananſt. & in fontem ſe ter mergit: & ita ad iuuentutem redit. Ph[o]enix auſis eſt in ídia: & p[u]qingentos annos de libano iplet ſe aromatibus: & ſic nidificat. Et ídicat ſacferdoti Heliopolitano menſæ Famenoth aut Farmuth. Implet aram ſacferdos ſamentis: & ibi confert ph[o]enix aromata: & electrú aræ i[pon]it. Et primo ſolis ortu ph[o]enix q[em]dum mouet pen nas: ſolis uero calore accendiſt electrum: & ſic exurunſt aromata: & ipſa ph[o]enix incendiſt. C[ra]tino die de c[ì]nere gigniſt uermis: ſecundo p[ennas] aſſert: tertio ad antiquam redit naturam: & ſic de ſua loca reuertit. Anguis quando ſenuerit p[edit] aſpectum. Et ſi uoluerit redire ad iuuentutem: i[ei]unat quadraginta diebus ut lae[ſt] p[ell]is eius, & ſic anguſtum foramen inqui[rit]ut dum nitiſt exire inde: p[ell]e ſeneſtutis dimittat. Coluber ad bibendum ueniens: in aqua uenenum deponit: ne eum uenenum aqua concretum occidat. Nudum hominem timet: ueſtitú p[le]quiſt: caput tamen ſuum c[æ]lat: quando p[cu]tiſt: ubi ſcit eſſe mortem ſuam: Serpens quidem ſi ſemel calamo p[cu]tiaſt: moriſt: ſin uero iterum p[er]cutiaſt confirmat: ibrumali t[em] infirmior eſticiſt: & a foricibus deuinciſt. Igiſt ante hyemæ circa ſe colligit ſeget: ut illi eſcam p[er]beat. Viperæ per os coitiuſauiunt: maſculi mortem contemnunt: ſed ſœmina i[pi]ſo coitu: ſiue magna dulcedine exagitata: ſiue futuri p[ſciens] piculi dum abſorbet ſemen: caput maſculi excidit: & ſic e[ui] ſoccit. Sed cù conceperit: uſera illius ab ipſis quos conceperit: comeduntur: & ſic matrem occidunt. Formicæ quæ nil portat: non rapiunt onera e[ra]rum: quæ portant: ſed cum depoſuerint triticuſt: diuident grana timentes: ne ſi fuerit pluuià floreſcant. Vulpes ſi diu eſurit: uolutat ſe in puluere: & ſingit ſe mortuam ergo uolatilia ueniunt: & dum uolút illa comeſtere comedunt. Vulpecula cum leporibus ludit: & ſic illos occidit. Panther p[ardo] p[er]similis eſt: & eſt uarii coloris: & mitis. Si saturatus fuerit: tribus diebus dormit. Poſt tertium diem lauat ſe: & clamat: & ſic odorem ſuauem emittit: & c[ò]uocat omnes ſeras: quæ odore ducunt. Et eſt omnibus ſeris amicus: p[er]dr dragonem & al[sp]idem. Teſtudo marina quæ eſt grandis ut infula: dum emergit de alto oftendit ſe in ip[so] mari tan[g] pe[tr]am: nec ſe mouet inde quoaduſt: homines naues ligent: & cum h[ae]c ſenferit trahit ſe i[n] altum: ſed cum eſu tierit apit os: & bonu[] odorem reddit: ad quem p[is]ces c[æ]teri colligunſt. Perdix aliena oua c[ale]facit: ſuratris ſuis. ſed cum creuerint in nido pulli euolant: & ad parentes ſuos redeunt: mentitú parentem oſmittentes. Perdi ces ſibi inſidianſt, & ſi aſſerant illos ad filuam: qui eos habent: uocem emittunt ab ſconſi: & ſic c[æ]teri ueniut: & retibus capiut: plus pedibus q[ui] p[en]sis fugiut aucupantes. Et ſi ad hoc fuerint: ut capiſt: ſimilem ſibi color[em] lapide: q[ui]runt: & ibi ſe ſupinos ponunt. Vulſe c[ui] co[er]perit oua edere: primu[] de terra idiæ euſtochium ſumit: & eſt tan[g] nux: & intus habet aliq[ui] q[ui] mouet: & ſonu[] reddit. & hoc ſibi apponit: & multos q[ui]de facit: ſeſtus unus uero remaet. Myrmicoleon ab ante leo: retro formica: de duabus ſeris naf: ciſt: eſſa uero ipſius i[pr]mis

est lac mēsīideſt formicæ nutrif eni mater legumine tanç formica:sub ea conditione quam noſtī. O quo, 306
tiefēçg; hanc epiſtolam legeris totiens te ſeias:quod pollicitus es:efſe uenturū.

Bati Hieronymi p[rae]ſbrī ad ruffinū preſbyterū cuius ad oriētē gratulaſ aduentū:cui uitam uirtuteſ[que] Bo
nōſi quondā contuberalis ſui deſcribīt,q ſæculo contépto ad heremū uolauerat:ubi plura de laudibus he
remi & uitae contemplatiuæ ponunſ.

P
Lus deu tribuere q[ui] rogaſ:& ea ſæpe cōcedere;quæ nec oculus uidit:nec auris audiuīt: nec i[mi] cor
hois aſcédērūt:licet ex facroſ;miſterio uoluminū ante cognouerī:tamē i[mi] cauſa p[ra]pria nunc p[ra]
ui ruffine chariſſime.Ego eni[q] audaci fieri ſatis uoto credebā:ſi uiciffitudie l[ra]ge: imaginé nobis
praſentia metiremur:audio te ægypti ſecreta penetrare:monachorū iuſiſere choros:& cælefté i[mi]
terres circuite familiā:O ſi mihi domi[n]us iefus xps uel philippi ad Eunuchū:uel abacuch ad danielé tráſ
lationé repère cōcederet;q[ui] ego nunc tua arctis t[ri]ſgerein colla cōplexibus,q[ui] illud os q[ui]d[m]ecu[u] uel errauiſ ali[
qua[d]o:uel ſapuit:ipreſſis ſigerē labiis. Ver[u] qa[n]on tá te ſic ad me uenire;q[ui] ad te ſic ire non mereor:& uali[
dú etiá c[ui] ſanu eſt:corpulcuſ crebru[re]ſrege[ſ] morbi:has mei uicarias:& tibi obuias mitto,q[ui] te copula amoris
inſux[u] ad me uſq[ui] p[du]cat. P[ra]ia iopinatī gaudii ab Heliodoro ſre mihi é nunciata ſeolitas:n[ò] credebá certu;
q[ui]d[em] certu[e] eſſe cupiebā:praſerti c[ui] & ille ab alio ſe auſſide diceret:& rei nouitas ſidé ſermonis auferret. Rur-
ſu[ſu]ſpenſa uoto nutáte menté q[ui]dá ale[x]drius monachus;q[ui] ad ægyptios cōſeffores,& uoluntate iam mar-
tyres:pio pl[æ]bís fuerat tranſiſſus obſeq[u]:manifeſtus ad credulitatem nuncii auctor ipulerat.Fateor & i[mi]
hoc meam labaſſe ſiniam.Nam c[ui] & p[ra]iam tuá ignoraret & noméi eo tamé plus uidebaſ[que] aſſere:
ſerebat q[ui]que i[mi] alius idicuerat. Tand[em] plenu[] & ueritatis p[ò]dus erupit. Ruffin[u] eni nitriæ eſſe:& ad beatum
prexiſſe macchariu[]e:crebra cōmeantiu[]t multitudo referebat.Hic uero tota credulitatis frena laxaui. & tunc
uere ægrotu[d]e eſſe me dolui; & niſi me attenuati corporis uires quadam cōpède p[re]diſſent:nec mediæ ſeruor
aſtæſtine[n] sacuigantibus ſemper incertu[m] m[are]:p[ia] ſeſtinatione gradiéti:ualuiffet obſiſtere. Credas mihi ſi:
non ſic t[é]peſtat iateſtato portu[n] nauta p[re]ſe[ſtat]:non ſic ſitiétiá ibres arua deſiderat:non ſic curuo affiſés lit-
tore anxía filiu[m] m[ui] expe[ſtat],poſtq[ui] me a tuo latere ſubitus turbo cōuulit:poſtq[ui] glutio charitatis hærentem
ip[ia] diſtraxit aulſio. Tunc mihi c[æ]rulerus ſupra caput aſtitit imber. Tunc maria undiq[ui] & undiq[ui] c[æ]l[u]. Tan
dem i[mi] ictero p[eg]riationis erráti:cui me Thracia P[ò]tus atq[ui] Bithynia totu[]q[ui] Gallatiae & Cappadociæ iter: &
feruido Cilicum terra fregiſſet æſtu:ſyria mihi uelut ſidiſſimus naufrago portus occurrit.ubi ego q[ui]cuid
morborum eſſe poterat exſus:ex duobus oculis unu[] perdidi.Innocétiu[] eni patrè aſiá mea[] repentinus ſe-
brium ardor abſtraxit.nunc uno & toto mihi chariſſimo lumie euagrio noſtro fruor: cui ego ſemper inſir-
mus q[em]dem ad laboré cumulus acceſſi.Erat nobiſcu[] & helias ſancti melanii famulus;q[ui] puritate morum ma
cuá feruitutem abluerat;& hic necdu[] obductá reſcidit cicatricé. Ver[u] q[ui] de dormientibus contriſtari apoſto
li uoce phibemuri;& nimia uis m[œ]roris l[æ]to ſupueniente nuncio téperata eſt: idicamus hæc tibi:ut li ne-
fis diſcasíſi ante cognouilſi pariter gaudeamus. Bonoſus tuus ímo meus & ut uerius dicam noſter: ſchalá
p[ra]ſtagat iacob ſonináte i[mi] ſcandis:portat crucé ſua[n]e nec de craltio cogitat:nec poſt tergum reſpicit. ſemiat i[mi] la
chymis:ut i[mi] gaudio metat. & ac[ro]fio moyſi ſerpenté i[mi] heremo ſuſpendit.Caedant huic ueritati tá græco q[ui] to
mano ſtilo mendaciis ſicta miracula.Ecce p[uer] honefiſt ſæculi nobiſcu[] artibus iſtitutus:cui opes affati: di-
gnitas appr[ie]t i[er] æquales erat: cót[é]pta m[re];fororibus;& chariſſimo ſibi germano iſulam pelago c[ir]cufoná
te naufragam:cui aſperæ cautes & nuda ſaxa & ſolitudo terrori eſt:quaſi quidam nouus paradíi colonus in
cedit. Nullus tibi agricolag[que];nullus monachorum:nec paruulus quidem qué[n]o noſt[em] Oneſinus:quo uelut ſre
i[mi]oſulo fruebaſ[que] i[mi] tanta uaf[ic]itate adhre[ter] lateri comes.Solus tibi ímo i[mi] x[p]o comitante n[ò] ſolus:uidet glo-
riam dei[que]quam etiá apoſtoli niſi i[mi] delerto n[ò] uiderat.N[ò] q[ui]d[é] c[ó]spicit turritas urbes:fed in nouæ ciuaitus cé
ſu dedit nomen ſuum:horrent facco mêbra deſormi[];fed ſic melius obuiam chriſto rapief[que] i[mi] nubibus. Nulla
euriporum am[œ]nitate perſruit:fed de latere domini aquam uitæ bibit. Proponatur tibi ante oculos ami
t[em] de cellicſime;& in præſentiam rei totus animo ac mente conuertere.tunc poteris laudare uiectioriam: c[ui] la-
borem pl[ai]ntis agnoueris.Totam circa iſulam fremit iſanu[] mare. & furioſis montibus iſilu[] f[cap]ulis aequor
reclamat. Nullo terra gram[ie] uiret: nullis uernás cápus denfatur umbraculis,abruptæ rupes quaſi qué[d]am
horroris carcerem claudunt. Ille ſecurus:itrepidus; & totus de apoſtolo armatus:nunc deum audit dum di
uiu a relegit:nunc cum deo loquitur cum dominum rogat. & fortaſſe ad exemplum io[]nānis,aliquid uidet:dui
i[mi] inſula commoraſ. Quas nunc diabol[u] nectere credis trichas: Quas parare arbitraris iſidiast. Forſitan anti-
quæ fraudis memor ſamé ſuadere tentabit:fed i[mi] illi reſponſum eſt:n[ò] i[mi] ſolo pane uiuit homo. Opes forſi
tan gloriáq[ui] proponet fed dicetur illi: qui cupiunt diuites fieri:icidút in muſcipulas & tentationes. Et mihi
gloriatio omnis in chriſto eſt. Feſſa m[emb]ora i[eu]niis morbo grauante concutiet:fed apoſtoli repercutietur
eſloquio, quando enim inſirmor: tunc forti[rum] ſum. & u[rt]iſtus i[mi] ſiſrimitate perſcific[que]. Minabiſt morte:fed audiet
Cupio diſſoliu[];& eſſe c[ui] x[p]o. Ignita i[ac]ula uibrabit:fed excipientur ſcuto fidei. Et ne multa replicem: ipu-
gnabit fathanas, fed tutabiſt x[ps]. G[ra]ſa tibi domine iefu[];q[ui] in die tuo habeo: qui pro me te poſſit rogare. Scis
i[ple]tib[ui] eni patent p[ec]tora ſingulorum: qui cordis arcana rimaris: qui tante belliæ aluo i[cl]uſum [pp]phetam
i[mi] profundo uides]ut ego & ille pariter a tenera infantia ad florentem uſq[ui] adoleuerim[us] a[et]atem:ut u[nd]em
nos nutricu[] ſinus: i[mi]dem amplexus fuerint baui[]oſe. & dum poſt romana ſtudia adirem ſemibarbaras ripas:
eod[em] cibo pari frueremur hoſpiti:ut ego primus c[oe]peri uelle te colere. Memento q[ui]o h[uc] bellatoré tuu[]
mecu[] quondá fuifſe tyroné, habeo. p[mi]ſu[]l maief[ati]tis tuæ. Qui docuerit & non fecerit: minimus uocabiſt
i[regno] c[æ]loq[ui]. Quia a[ut] docuerit & fecerit: maxiu[]s uocabiſt i[regno] c[æ]loq[ui]. Fruaſ[que] ille uirtutis coróa:& ob
quotidiana martya ſtolatus agn[u] ſequaſt. Multæ[n], ſu[]t máſiones apud p[remi] & ſtella a ſtella diſſert in cla-

ritate, Mihi cōcede ut iter ſclōſa caput poſſim leuare calcanea, ut cum ego uolueri ſille p[rae]ſecerit, mihi igno-
ſcas: qa iſlere non potui: illi tribuas ſmiu q[ui]d’ meſer[que] Plura fortaſſe ęp[il]ſol[us] breuitas patieſaſ ſongo, ſet-
mone p[ra]txereri q[ui] mihi ſemper accidere cōſueuit: quando aliqd de Bonoli n[iri] laude dic[itu]d[ui]e: ſed ut ad il-
lud redeati: unde diſſeſterá obſecro te: ne amicu q[ui] diu q[ui]r[ic] ſix iuenei: diſſicile ſeruſa: pariter c[ui] oculis m[é]s
amittat: fulgeat q[libet] auro: & p[ô]paticis ſerculis coruſca ex farcinis metalla radiet, Charitas n[ò] p[ò]t cōpara-
ri, Dilecti op[ci]nion non habet, Amicitia quæ definere p[ò]t: uera nun[que] ſuit, Vale i[xp[ò].

C. Paſlius & Theraſia ad Sebaſtianu ſeremi cultor[em]: cuius uitá heliæ & heliſæo ac filiis cōparat [pra]ſtag[ue]
& miſteriu[] laudat monachi ſris: illi uiſt[ui] miſtratis: & utroru[]q[ui] ofonu[] suffragiu[] poſtulat,

S. Ancto & merito dilectiſſimo ſri Sebaſtiao Paulíus & Theraſia in xpo domio ſaluté, Benedictus eſt domíus deus irael q[ui] elegit te: & aſſumpſit i uas eſt[io]ſi ſua: & legregauit ab utero m[é]ſis an-
tiquæ: & dedit tibi p[ennas] c[ol]uſæ, ut ab huius ſæculi ſt[rep]itu procul auolans dic[er]eſe, eſſe uo
laui fugiens: & máſi i ſolitudie quaſi ſolitudo n[ò] tua ſit: quæ non deſerta eſt: ſed ſecreta & ab hu-
ius mundi tenebris deſolata: a dei lumine frequenter: & a dæmoniis ſurentibus fugiaſ: atq[ui] ab angelis gau-
dentibus excoſaſ. I[ps]e dominus deus noſter donauit nobis: licet longo íteruallo diſtantibus appropinare
tibi in dilectione p[ro] odore bonu[] notitiæ tuæ: qua p[ra]ſatrè in domino chariſſim[ui] u[ic]toré accepius, qui no-
bis & opus propoſiti tui: & ſecreſt[ui] tabernaculi n[unci]aui: qa ueterum ſanctorum ſt[ren]uus a[em]ulator ſuper
torrentem tibi gratiſſimum ſicut illi quondam fili[] prophetar[ú] heliſæo duce ſuper Iordanem paciſica: m[ar]
fionem & ſpiritalia caſtra poſuiffes: & diac[ō]us tibi ſr Benedictus ſareptenæ illius Sunamitibis obſequio mi-
ſtraret, B[t]us ille: cui mandauit dominus ſicut uni uolatiliu[] c[æ]li: ut te ſicut heliam ad torrentem ſecreto ſe-
dentem: p[an]ibus p[iet]atis p[as]ceret: & ad cellulum tuam aſſiduis ſuper hac miſtratione ueſtiguis ueſut al[ut] ad arcæ
noe fructiferum p[ii] germinis ramum aſſerens col[ub]a reuolaret, Benedicti uos a domio: qui facit unius mo-
ris hitare i domo: & qui germanitatis uicul[ú] duplicaui: in nobis: quos in eccleſiæ utero ſres ſeciti: & ſub una
ſide uaris diſſi[x]it officiis: ut ſub diuerto munere alter alterum p[as]ceretis, Tu illu[]ſpiritalibus armis ieiunans
& orans iuuares: & ille i te c[æ]eſt[a]tia ſibi bona ſereret: dom carnalia tibi alimenta ſuppeditat non indigenti q[ui]
dem p[ere]untis eſca ſumptu: qa fames tuam iuſticiá & regn[ui] dei eſurit: ſed tamé idem dominus: qui ſecit q[ui]
intus eſt: ſecit q[ui] foris eſt ſp[ui]s quidem promptus eſt[ic]aro a[ut] infirma: i[de]o uiuientem licet animam in uer-
bo dei: quod e[xps]: qui uerus & uiuus p[ais] eſt: tali remunera: obſequio: ut corpori tuo: ideſt terrenæ i te fra-
gilitati ſeruiat c[ib]is modicis: & I[ps]e ieiuniorum tuorui abundantia ſaginé. Ideo eni dixit non i ſolo pane ui-
uit homo: ſed & i oi uerbo dei: quia ut iſ firmioris ſubſtatíæ noſtrae rationé ne eſuriret habuit: perinde & car-
ni panem i[ps]e creator oftendit, Sed ne corporis curam animæ præponeremus: quæ uerbo dei p[as]c[it]em: n[ò] i ſo
lo pane uiſt[ui]m hominis conſtitutum docuit: quem eſt: qa iæ cura n[ò] q[ra]t: tamen corporis natura depoſit,
Ideo benedictus ille: cui ad opes a[ia]e profit necessitas conditionis tuæ, qa adhuc homo: & iſto uibilibet p[æ]
p[as]cendus eſ: & i ſi ieri[]us æterno illo pane ſatuereris. Non enim p[ra]ſiceret ſpiritalis u[ir]tus: n[í]ſi ſubſeſt carna
liis infirmitas, nec eſſet potens fidelium miſtratio: n[í]ſi materiam miniftrandi p[la]e[r]i: q[ui] op[ia] ſrna præberet,
Vnde & apoſtolus ait, in ſancto c[ó]penſationem futuram cum eccleſiam dei ad conſolationem iſt[ui]s bene-
dictionis h[ort]a: & dicit abu[]dantia ueſtra ſit ad illorum i[opi]a: & ut illoru[] abu[]dantia ueſtrae i[opiæ] ſupplemè
t[ui] fiat: adhuc audio dicere i utroq[ui] ueſtru[] diuera ioannis & domini forma conſiſt[ito], ioannis in deſerto uox
clamantis: & domini in templo docentis, & unus ueſtrum i ſeruituté miſterii uocatus eſ: alter in monachi li
bertaté: ſed utriq[ui] in unu[] dei regn[ui] & gloriá conuocati, & ambo liberi: qa ambo ſub g[ra] & ambo ſerui: qui
ábo ſub lege fidei, ambo liberi a p[ct]o: ambo ſerui iuſticiæ: & ábo i eiuiu[]s domio diem ſapitis: & ambo i epi-
lis ſincær̆itatis domino gr[as] agitis: qui dat eſcam omni carn[ni]: & dat eſcam uiuam eſuriensibus ueram uita,
Vnus ueſtrum audiuit ut dicat introibo ad altare dei: ad deum qui lætificat iuuentutem meam. Et alter ab
eodem propheta didicit dicere: ſingulariter ego ſum: donec tran[le]am. Ergo quia ſic eſt[ea] eſt: & dilecti do-
mino: ut alter alterius onera portetis, & charitate perſecta qua inuicem uos p[as]citiæ: ſuſt[ini]etis: iſtruitis: locu
p[let]atis: adiſpletis legem x[pi]orate pro nobis, c[ó]ſerite ualidas of[or]non manu: ut ſup[er]etis multitudinem p[ec]
catorum noſtrorum. Ob hoc enim miſericors & miſerator dominus p[œ]toribus ſuis ſet[or]um notitiam cha-
ritat[ec]b[ur]a: & donat: ut etiá iexcuſabiles reos p[ó]tés aduocatio meritis dánationis abſoluat. Manætis i
regno domini: q[ui] itra uos ſecit eſſe per inhabitantem i uobis araboné ſp[ui]s ſancti, i quo clamatis abba p[er]
Benedicti domino fili[] p[iet]atis & pacis & lujinis.

L. Militem h[ort]a: ut relictæ ſæculi militia plena diſcriminis æterno regi incipiat militare: p[er]ènæ præmi-
um ſuſcepturus,

E. T[ui] ignotus tibi ſim faci: iá tamé de corde cognoui: qa filius meus i domio chariſſim[ui] u[ic]tor
referés mihi religioſam u[ita] tuá: ſecit ut te ęquis abſet[re]: & ſicut c[ó]ſortè futur[ui] x[po]
diligéer[ic]iperé, Retulit eni mihi quomodo & i militia ſæculari i qua adhuc tu tenér[is]: ſocius &
ſecutor contubernii tuiuerit. Vnde magis præuſp[ili]ſcribere ad te per ip[uf]um. Spero eten[i]t ex
eadem uia ad uiam noſtram eſſe uenturum, quandoq[ui]dem iſt[um] de tuis ſociis ad nos præmiſt[il]t[em] qu[em] pro
pignore tuo eccleſia tenet, ut te poſt e[ui] capiat. Nihil eni eſt: benedicte fili, quod poſſit aut debeat præſer[ei]
q[ui] eſt uerus dominus & uerus p[er] i p[er] operator æternus, cui eni reſct[i]us uitam noſtram i[pe]d[i]imus: q[ui] illi a quo ac
cepimus: & cui eam uſq[ui] i finem debemus? Quia ip[ſui]s beneficio uiuimus. Si tamen i hoc ſæculo ip[ſi] milita
uerimus: t[ui]c ad ip[ſum] tranſire merebimur, q[ui] i magis dilexerimus hoc ſæculum: & maluerimus Caſari mi
litare: q[ui] x[po], poſtea n[ò] ad x[pi]m: ſed ad gehenná transſeremur: iubi príci[pi]num huius ſæculi u[er]t[ic]a, Ideo
nec aſſe[ct]um: nec p[ri]am: nec honores: nec diu[i]tias deo p[er]ſerre debemus: qa ſcript[ui] eſt, P[ra]t[er]it u[er]ius m[é]di

figura, & qui hunc müdum dilexerint: cum ipſo & pibunt. Ideo ipſe dominus in euâgelo conteſtat & dicit, qui amat preſm aut mifem plus ſe me non eſt me dignus, & q non accipit cruci ſua; & ſequi me: non poteſt meus eſſe diſcipulus. De diuitiis aŭt ſæculi huius: quas pà pro ſümo bono & neceſsario ampléctunt: & di ligunt: ita dicit. Quia non pderut thesauri iniqui: iuſticia autem eripit a morte. Et itege per prophetá dicit. Exterrinatim fùt œſis: qui exaltati fuerant auro & argento. In euangelio quoq: clamat: atq pàdánat diuites ſæ culi dicens. Ve uobis q faturati eſtis: quia eſurietis. Ve uobis q ridetis nùc: quia lugebitis & ſlebitis. Noli er- go diutius diligere húc mundum neq: militiam eius: quia ſecundum ſcripturæ auſtoritatè inimicus dei eſt, quicúq: eſt amicus ſæculi, & qui militat gladio: mortis miſter eſt. Qui autem ſuum uel alienum ſanguinem fundithicb recipiet fructù ſtipendiorum. Aut eni exitu mortis tenebi: reus: aut crimine, quia neceſſe eſt ut miles in bello: i quo tamen non tam pro ſe q pro alio dimicat: aut ſuam mortem uiuſt inueniat: aut mor- tis caufam uiéctor acquirat, qa uiéctor eè non poterit: ſi effuor faguis ante non fuerit. Ideo dicit dominus. Nò potelſis duobus dominis ſeruire. Sed quia uni deo ſeruiendù eſt: facile puto poſſe diſcerni: cui potius ſeruiri debeat: deo an màmonæ: xpo an cælar: cum ipſe cælar xpi ſerius ſtudeat eſſe: ut aliquarum gentium rex eè merea: Neq: eni gcúq: rex terrenus totius terræ dominus eſt. Xps auté totius mûdi rex eſt: qa omnia per ipſum ſacta ſunt: & ſine ipſo ſactù eſt nihil: & ipſe eſt rex regum: & dominus dominantiú, ipſe in terris: i ma ri: in abyſis oïa quæ vult facit. Nunc igiſ ſequamur: huic militemus: cui coniunctus nunc diſiungi: miles: qui militàtibus ſibi gloriam uitæ æternæ: honorem regni cæleftis: & diuitias hæreditatis iuæ: & diuiae co- gnitionis consortium perène largiſt. Scriptú eſt aŭt: q pecuniam diligit: non iuſtificabit: & q terrenas poſſe fiones concupiſet: in illis ficut ſcriptum eſt iplanabí: Nam in eccleſiáto per falomoné loqui: diuina ſapi entia, quia multú ditati ſunt i auri cauſa: & ſacta eſt in facie illius pditio ipforú. Lignú inquit offenſiòs eius eſt auq: & deicit illos qui ſeſtanč effud: ſed nò ois nifi iprudés diſperiet in illo, qua ob ré ſuge ab illo fili: ſi cut a facie ſerpentis: credens xpóq in euâgelo teſta: oibus hoibus, qa nò i abudantia cuiuſq uita eſt ex his quæ poſſidet. Sed te forſita ætatis tuæ fiducia: & ſtipes dignitatú uel diuitiuarí augmenta ſollicitant. Velut dicas: adhuc iuuenis ſui: & i tépore licet ut parúper militem: & uxoré ducá: & filios habeam: & poſſea deo ſer iam. Ad hæc tibi reſpondet non ego: ſed dominus: qui loqui: in prophetis & apostolis suis: & propheta di cit: ne; tardaueris conuerti ad dominum: nec differes de die in diem: ne ſubito ueniat ira illius. In euangelio autem quo ardore: ûperandum ſit ad converſioné oftendit. Ad diebus autem ioannis uſq ad hodiernú dié ium pati: regnú cælorum: & qui im pati: rapiú illud. Talis uiolentia grata eſt: quæ neminé cœcutit: nul- lius dáno committi: In hanc rapínam manus tuas uerte: quæ crimé non habet & confert ſaluté. Et quid tibi militarium ſtipendiorú curationesicú iuidia violétiæ curare: Cum forſitan pro tua honeſtate etiam debi torum moderatus exaſtor ſis: cú fine cuiuſq uidia: & cú dei grá poſſis eſſe violentus: ut rapias regnum cælo rum. Quod ſi pati: & gaudet xps iuadi: qui pro abundantia charitatis & potentiæ ſuæ capax e largiendi qd' tenet: & qd' donauerit obtinendi: nam quádo ſanctis suis in regno fuo regnare cœſeſerit: ipſe regnabit in illis quos còſfortes regni cæleftis auſpérit. Scriptú eſt eni & regnú dei cú ſanctis fore: & ipſos ſanctos eſſe regnú dei. Quod propitio deo cú cœuerſus fueris: & legendo cognolſces: & credendo intelliges. De ætatis aŭt flore primo qs audeat gloriarí. Admonet diuia ſcriptura dicés: Ois caro ſenú eſt: & ois claritas eius ut filos ſœnit aruit ſenú: & filos decidit. Sermo aŭt domini manet in æternú. Ideo ppheta: illa potius in qbus æterna cor- poris rediuiui gloria poſt forrurſectionem poſſit manere defiderás clamat: q amabilia ſunt tabernacula tua domine uirtutú: concupiſcit & deficit aia mea i atrio domini: & de uiculis còiugalibus & cæteris tpaliú rege tam ipſinolís: q ianibus curis apostolus: i quo xps loqui: admonet ne i lògú huius ſæculi tips irrita uota mit tamus: & cognofere nos iubet: qa tips breuiatú eſt: & dicit. Reliquiú eſt: ut qui habent uxores tanq non ha- bentes ſint: & q flent tanq non ſlentes: & q gaudent tanq non gaudentes: & q emut tanq non poſſidentes: & q utun: q hoc mundo non utentes. Quod cum dicit: oftendit liberos non debere iplicari, quando qui dem liberari fuadeat ipeditos. Si ergo ià forſitan alligatus es uxori: noli qrere ſolutionem. Quod ſi adhuc liber es ab uxore: noli qrere iplicationé. Non eni apostolus: ppter còiugii condénationé hoc dicit: quando- quidem huius ſoſeris religioné magno xpi & eccleſiæ ſacro còparat: ſed ppter ilfaté neceſſitaté bonú eſſe afferens hominé ſic eſſe quéadmodú ipſe erat. Volo iquit uos fine ſollicitudie eſſe: hoc eſt ut nihil pter de ut & ſaluté ſnam cogitemus. Nam uxor & filii qqq & ipſa dimittimus: nobis pignora data fùt. Vnde idem apostolus ait. Quia tribulationé carnis habebú: qa neceſſudis níæ carnes qto cariores nobis fùt: tátó ma gis nos diſcrutiant & fatigant. Nam uxore accepta primú optanč filii: & ſi non ſuſcipiunč: ſterilitas lugeſ: ſi- ſuſcipiunč: orbitas timeſ. Ac pinde nung in carnalibus affectionibus ita requeiſcit animus: ut cruciatu ca- reat: idum neceſſitudines ſuas aut bonas amat cú amittendi metu: aut malas odit cú amittédi uoto. In utro- q miferiis ſuſtindenis ſemper obnoxius. Mifer eè eni q uorem boná perdit: miferior qui malá poſſidet. In- ter hæc duo accidentia fatis ſoelícior eè q utrúq: non nouit. Similiter & de filiis, ſæpilſime eni fùt miſerimi parentes: uel qui ambiles habent: quibus orban: uel qui tales habent: ut nò habentibus iuidere cogantur: audi ergo fili mi & iclina auré tuá mihí: & dirúpe oïa uicula tua quæcúq i hoc ſæculo te iplicatum tenent. Commuta i melius militiá: ut æterno regi icipias militare. Et nunc ut audio qui adiutor & tutator es ciuú: fias comes xpi. Deinde i hac militia foletis i uotis habere hanc officii, pmotionem: ut ptectores eſticiamí- ni. Si auté deo te pbauerisi: ipm deú icipies habere protecóré. Vide ad qualé militiá te iuito collegá: ut qd' hoium eſſe optas: hoc tibi deus ſit. Quë ſi cœperis ſeq: & i eius comitua ícœpis militare: ſinis militiæ tuæ erit regnú non terræ: & temporis: ſed æternitatis & cæli.

C Epistola beati hieronymi de teſtamento geruntii, monet qualdam uirgines, deo dicatas a p[re] geruntio

in teſtamento exhæredatas:quæ cum fororibus in teſtamentaria cauſa ipſum arbitrum delegerant ut repu diatam propter xpm patris hæreditatem non requirant.

S
Ancti mei ſelus affectu uobis uaco;& li interi loco ſegregor.ná & uidere uos mihi uideo & audi
re:tam me occupatú habet uelſa dilectio,Quod ſi uos i uicuë faciatis:tú illud ipſoſible per car-
nem poſſible reddi ex ſpiritu,ut fiat duog hominum corpus unú,Nam ut probam etiam ue-
ſtra mecú uigilare colloqia accipite qd de hæreditate:qd fuggessiſtis cogitati altius uidæ: quo
niá me etiá i carnalium arbitrú p ſpiritalia delegiſtis,poſſe quidc dicere qs me còſtituit iudicé aut diuiforè
inter uos:ſi non ad infideles pœſiſſet iſta ſnia,iudæog ení icredulitas hæc domini reſponſione reſcuctur:
non ſerit.Nam ipſi aliquádo iudæi in ipſo moyſe uilificationé illá domini nô uidentes:qua ægyptu fris libe
rator occiderat,efqntiq die fratrú diſcordias rixaſq uolens ſedare:auſi ſunt dicere:Quis te còſtituit princi-
pé aut iudicé ſuper nos:Ac pinde fuo illis dominus ore reſpòdit:quo amplius confutarent:ſi proderenf fal
ſo ſe qrere:qué lpreuiffenti:dicente ipſo:ſi crediſſetis moyſ:credetis utiq & mihi.Sed quoniam & ego ue
ſter ſumi;& uos uere ſcio qúſſe iudiciú eius q ægyptium gaudenter occidit;& cú aduerſario dů in uaſtis
mittatis cito còſcederate concordiam:apud iudæos ſibi ſua ſníam relinquemus ſuper ipſos:qui eam protu-
lere uiuente.Nos humilibus de domini lenitate dicemus:nobis datú eſt ſcire myſterium. Ac proinde ut ad
exordium diuerticuli reuertamur:haëreditaté illá uobis arbitror conténenda: nec aligd a iudice ſæculi po-
ſtulandú.Quo ení nobis illos licet adire,qui etiá ſuo iudicio neſciunt ueritate:Quádoquidé pilatus ex ipſo
rum curia ſic loquaté ad dominú,Quid eſt ueritas?Nempe hic iudex erat:& negocia cauſaſq litigantium li
bripendæ iuſticiae tanto ſtatuto iure ſoluebat.Et quid hic ualebat facereſi non nouerat uerita:é.Certe euá
geliſtæ adeo iuſtú fuíſſe pilatú còmemorant:ut innocéte mallet abſoluere q platore;& tam ueritate quaſi
discere cupiat iquirit,Nam ueritatis ignoratio interrogationis eſt actio,Quid ergo dicemus?Inanes fine du
bio mortaliú curas;& uniformé mundialíu rerú prodiſit fallitáte,lbicq iudicia uera non eſſe:ubi ſint menti
ta negocia:ſeq i rebus carentibus ueritate:carere uero iudicio iudicat.Quid ení quaſi nírm apud illa tribu-
nalia repetemus,ſi reſcribente apoſtolo nihil ítulimus in húc mundum,uerú nec auferre quid poſſumus? ſi
ení nihil ítulimus in húc mundú ueniédo:& nihil auferre poterim abeundo:ſalfo aliquid noſtrú hic eſſe
dicimus:ubi nobis totus pene múdus alienus é,De quo nobis quid iudex ſæculi tribuere poterit,ſi nihil na
tura donauit?Quid pilatus ueritatis íterrogator potius q plator:Quid in gí níſi barabá?Qué ió iudæi deo
æculi p[er]ſutú quia ad iudicé ſæculi cōuolarú.In quo utiſq p[er]ſus populus nô reú ſed reatú accepti.Sed hæc
de iudicio ſint dicta nô de negocio,Cæterú quod ad cauſa pertinet:non ſolú moneo: ſed obſteſor:ut ſi ge-
runtiú pro xpo offendiſtis:in ea offenſione duretis.Qui ení p[er]feuerauerit uſq in finé:hic faluus erit.Namí ſi
cauſa offenſionis eſt xps: amplexandú eſt ipii p[er]ſis eſlogiú:non dolendú.Ne recedamus a xpo: cui nô illa ex
haëredatio recòmendat:liſt ſcriptú eſt,Beati eſtis cú p[er]cuti uos fuerint;& maledixerint nomini uſetro ut
neq p[er]titer filium hominis.gaudete i illa die & exultate:ecce merces uſa multa é i cælo, Hanc mercedé offe
ſio illa p[er]uidit:cuius p[œ]nitet ueritatis,Quod ſi uocatæ ad dominú in imagine leuitarú ſpiritalibus gladiis
corporeos occiditſis affectus,qué p[er]ſem defideratis?Vnus eſt ení p[er] noſter qui in cælis eſtac p[inde] domius
hæreditas nífa.In xpo ení poſſidendú eſt qú cú xpo eſt poſſidendú.Ne reuertamini ad mortuú:qui ſequimi
ni uiuente: mortui inquit ſepeliát mortuos fuos.Ac ſi ampridé dixiſtis,pater non nouimus te,ut teſtamé-
tú domini ſeruaretis, quid adhuc repudiati patris quaeritis teſtamentú?Hic é ille gladius:qui a domino per
terras:p[er]ſem a filio ſeparaturus;imiffus eſt,Hoc eſt uere circúcidere naturá:qd iudæi forma nô ueritate cu-
ſtodiunt:& circúcidere cultro petrino,Petra aút erat xps,ls utiſq qui dixit:Si gs amauerit p[er]ſem aut m[em]
fuper me non eſt me dignus,Hoc uos gladio utentes illos imitate leuitas ab anteriore hoie p[er]ſectoris noſtri
caſtra currentes:obuios affectus pro domini amore iugulate:& iuxta legiſlatoris ip[er]iú p[ra]ſeunte primum
uiututú exercete cú reditu:uidelicet ut præterita tranſeuntes:nec ſæculi mirabilibus íharentes:ubi prímu
ad eú qui nos mifit in múdú cú fœmorali gladio redeamus:reſiſtentes nobis:remorantes:q[us] p[er]ſuum:
p[er]ſtremoq:ine per hos elongé n[otra] noſtra p[er]egrinatio perimamus:& hæc a porta faciamus ad porta
ideſt ne cú in porta oculi ſrem fuero p[er]ſecutus:portá fortaſſe auris obſideat:& per aliam portam. p[er]ſimilus
occurrat.Hæ ſi quidem ſunt portæ animæ noſtra:per quas ad illam ſæculi blandimenta deſcendunt:& per
quas ſenſus carnis introeút:per quas níſi late ſtrage ſacta uam uiututibus quadam ip[ietate] fecerimus:nung
ad regem ueræ p[ietatis] peruenire poterimus.Quod ubi pro noſtra deuotione fueritis utiliter executæ ſta-
tim uobis ab ipſo moyſe talis ſacti laudatore dicetur:p[er]ſlefti hodie manus domino,Hoc eſ t[æ]culú:qui vo-
bis còditione carnalis ſubſtantiæ p[er]ſequus eſt:& p[er]ſimos occidéres actus uſos:qui máus ſut:p[er]ſleftis, domi
mino; cum illis præter q dominus imperat non annuiftis,Sic abraham domino dexteram ſuam dum parri
cidium facere non recuſat:impleuit,qui filii ſui:dum illam deo armat,oblitus eſt,& in præcepti respiciens
maieſtatem:atrocitaté operationis non dignatus eſt retraſtare.Implantur namq: manus domino:cum do-
mini occupant imperiis;cum domini tradite uoluntati:non hominis incipiunt eſſe:fed dei,quando non aſ-
ſectui carnis obtemperant:fed diuinae ſeruiunt iuſſioni,Sic iudith ob libertatem ciuium uel ſalutem:le ſub
ſpecie fornicationis ipleuit deo;& iermis armatum;& uírum mulier occidit,Sic uos domío plenæ carnis aſ-
ſectibus triúphatis:nô queratis refugam:qui a uobis etiam ſi recurreret:ſoret occidendus. Remittite palliú
tunicá detrahenti,Pecunia eoq cú ipſis ſit in interitú:qui xpo pecuniá p[ra]tulerú,Exeuntes ſemel de fodoma
cuneta relinquamus incédiis,Videt loth uxor is exéplú irá domini:quæ in irá quia reſpexit:incurrit.Nolu
it uobſcú gerútius in cæleftibus habere partem,cur uos partem ex cenſu eius deſideratis in terris?Quod ſi
ille uſa glorioſa tátope contépſit,cur nô uos illius inhonora conténitis?Ferte oro uos patienter ſidei notas

ſtigmata xpiana eccleſiæ pauptaſtæ. Ferte inſi p[udico]gæ elogia virginitatis hæredes. Vifitatas uos e[rum cogno-
ſtei;& tanta ſuſitatione clarificatas:ne p[re]t c[um] ifidelibus habeatis. Mundus iſte uos c[um] uſo domio n[on] agno
uit:ſi de ſæculo eſtis:ſæculu uos amaret. Reges ſæculi a filiis ſuis tributa n[on] p[of]c[ut]. In domibus reg[ui] ſut:
qui molibus ueſtiu[n]i. Zebedeus iacobu[] & ioannem non ſequiſ. Sinite geruntiui in nauicula remanere c[um]
retibus: d[ú]modo c[um] ap[o]ſtolis: xpi iaceatis in p[ectore]. Ve diuittibus: quoniam receperunt c[ô]ſolationem ſua.
Vobis a[ut] filiæ in futuro conſolatio u[ra] debeſ: uobis exh[ar]edatio illa futuræ h[ar]reditatis in c[æ]leſtibus ſe-
eit augmentu[]. uobis ſua mundus iſpe ſubduixt: ubi uos non ſuas eſſe cognouit. i[mo] diris diues ardoribus
lazaro in ſinu p[ris] abrahæ recu[b]ete torqueſ. Et quid miſ[que] ſi pauperculus & p[ere]grinus i[ra] terra q[de] alie[a] ſe-
pulchru emit abrahæ a filiis heth? O ueritas nequeo en[ei] t[em]perare qui exclam[em]. O altitudo ſap[ia] & ſciæ dei.
Sepulchru ſibi patriarcha p[ere]grinus emit. Quid eſt ſepulchru[?]. Locus eſt quietis: ubi iuxta mundi r[ation]e
defunctoru[] corpora collocanſ. uera ergo intelligia locu[]s ſibi requietionis p[ater] abrahæ ſide ſua & conté-
ptu pecuniæ c[ô]parauit. Iſtud ſibi ſepulchru[] & paulinus noſter n[uber] ipſe diuittis c[um] ſua matrefamilias c[ô]pa
rauiti: qui a conuerſatione ſæculi morientes: a mundialibus opibus iam qui[e]ſcunt: dicente ap[o]ſtolo. Mortui
enim eſtis: & uita ueſta ab[]ſondita eſt cum x[po] in deo. Et i[ter]um. Si autem mortui ſumus cum x[po]: credi
mus quia ſimul u[nu]emus cum ip[po] hoc eſt illud duplex ſepulchrum: exterioris hominis & interioris quies
una. Nam ſi homo ex duabus ſubſtantiis conſtat: merito[] & ſepulch[ur] duplex habere debebit: ut cum alter-
uta ſubſtantia i[] fuam naturam diſſociata remeauerit: requeſt utriq[us] non deſit: quoniá c[um] ex corpore & ani-
ma homo ſit: tamen nec a[ia] fine corpore homo d[ici] p[ot]: nec corpus fine a[ia] homo eſt: c[um] tamen a[ia] & cor-
pus ſit homo. Sed ubi hoc nomen q[de] ex duobus noibus ſuis p[rie]teri[t]u[] duor[u] c[ô]mixtione p[ſic]iſ: eorum
diſſidio fuerit uacuat[u]: ſua ſingulis loca ad requeſt ſecreſſen: quoniam utriq[us] uiu[i]t: & moritur utriu[]q[us].
Nam ſicut p[ter] h[ac] uitam alia uita eſt beatog[us] i[t]a p[ter] h[ac] mortem mors eſt alia impiog[us]. Sed i[nt]er h[ac] uitam
& morte[] atq[us] illá uitam & mortem intereſt hoc: q[ui] ſt[a] naturæ ſunt: illá ſunt merito[] atq[us] ita duplex ſepul-
ch[ur] naturæ debeſ: & merſtis. Hoc ſepulch[ur] ſibi duplex patrefamilias iſt[em] de quibus locuti ſumus proude-
r[u]t qui ſenat[i]i: honores: diuittias: reſinquendo mortui illis uidebanſ: quibus nati eſſe uiden[em] etiam d[u] uiu[u]t
mortui. Ecce un[u] ſepulch[ur] i[n] quo conuerſatio u[eteris] hois: c[u] crepúdiu[]s ſuæ nobilitatis ab[]ſonditus. Illud
erit aliuid: c[u] ip[]m corpus quod naturæ lege caducu[] é: diſſolutu[] reueruſt: i[] terram: de qua ſeriptu[] eſt: terra eſt:
& in terram i[bi]s, anima tamen in refrig[er]io requeſcente. Nam qui duplex ſibi ſepulchru[] uoluerit compara-
re: habebit forſitan u[xta] conditione naturæ: ubi corpus mortale c[ô]daſ: quando habebit u[xta] meriti legé
ubi anima requeſcat. Quod quidem ita c[ô]ſolutu[]t eſt: ut ante i[tam] morte[]t: quæ ſeparati[u]e ut dixi a[ia]e corpori[]q[us] generatur: mo-
ri ſæculo huic anathematizatis: ſi p[ote]ſt dici oibus eius ſoluptatibus: quæ nobis extra l[inea] uitalis ſubſtan-
ti mundi copiis fuggeru[]c malimus: i[n] poſt naturalem interitu[]t; qui animam corpori[]q[us] diſcernit. unde & i-
teritus diſt: q[u]i i[t]er ip[a]e at: ac medium ſe i[n]ter duas ſubſtantias quæ hominé ſui c[ô]jugatione faciebat: terti-
um illu[] gradu[] per ſectæ ſubſtantiæ ſubflaturus imergat. quoniam qui h[ic] mortuus fuerit: mundi ſoluptat-
ibus non utendo: & corporis ſtimulos obterédo c[ô]lepultus eſſe uideſ c[u] chríto[]: & ſi confepultus uti[]q[u] in ſe
p[ulchro]: ſine quo e[rum] n[ot] p[ote]ſt ſepultura. Huic & mors alia c[öm]unis illa debeſ: quæ animam a uinculis cor-
poris ſoluit & liberat: cui corporis æque ſu[u] ſepulchru[] & ſua ſepultura debeſ. His duabus mortibus poſt
geminu[] ſepulchru[] beata illa & p[pet]ua uita ſucceſit. Ca[ter]u[] qui totu[] mundum h[ic] lucrifeerit ambiendo:
rapiédo: quoniá h[ic] fa[ct]a carnis mortificare c[ô]reſp[it] poſt ſita naturalé morte[]: qua[] traſire n[on] po[ſ]numus: d[ici]
tur merito uno & ſimplici ſepulchro eſſe c[ô]ditus: uel potius eſſe c[öm]endatus: & ſecu[]dam mortem miſer-
curit: quæs[] plena eſt & doloru[] ætenitate & lachrymaru[] p[pe]tuitate. Hæc ſut itaq[us] duo ſepulchra: quæ ſibi
& paulinus uir ſingularis ad imaginem patriarchæ folli: c[ui]t: uſimus requeſiui[]t, un[u] ubi & ueterem hominem
c[u] adibus ſuis ſpoliatus occuleret: & licet necd[u] corpus depoſuiſet: carnalia non haberet i[] carne, aliud ubi
corpore ip[po] cu uenerit dominus confringere terram eius: exponito a[am] collocet i[] quiete: ut fidei t[uc]p[er]
ille h[ae]c filiis: c[ô]téptu ut diximus pecuniæ c[ô]parauit: i[n] quo diues c[u] paupere non potuit recubare. Huc o[es]
p[ere]grinos mundi: h[uc] egentes: h[uc] etiam exheredatos p[ox]o ſæcularibus recipiet teſtamentis, ideoq[us] nec
ueſtigiu[] habuit i[n] hac terra: quoniá nemo q[u] eum ſequereſ inuétus eſt. At nunc uos filiæ confidite: quæ ex
eo ueſtigiu[] abrahæ ueſtis: exqu[us] de terra non eſſe c[œ]piftis. Obſequi[u] uolútati patris ueſtri: cuius corrupte
la[] obſecutæ n[on] eſtis: qui uobis a filus h[eth] ſepulchru[] emit. Quod ſibi & c[æ]teris ſuis uoluit c[ô]parare: apud
quos uti[]q[u] mortu[]s eſtis: quádo c[u] eis id quod uiu[i] in mundo poſſederit non tenetis. Gratiaſq[us] illi ſemp agi
re: qui uos h[oc] fecit ueſtigiu[] non habere: ut ibi c[u] lazo[]r[u] ſin[u] abrahæ haberetis. Poſſideat ergo ille pecuni
am: uos ſepulchru[], ille imagines eſcaru[]: uos requeſi prophetarum.

Vide ad hanc materiam ptinenté alia ep[il]oſa ad iulianu[] de p[ign]oribus. In qua illu[] de amiffiis liberis c[ô]-
ſolat[em] ad c[ô]téptum m[u]di: & xpi militiam cohortat: quæ habef prima i[ter] ſunebres ep[il]otas.

Vita Pauli primi heremitæ præcipue herem cultoris, a beato hieronymo conſcripta.
Nter multos ſæpe traſat[u]t é: a quo potiſſim[u] monachor[u] heréu[s] habitari c[œ]pta ſit. Quid[á]n.al
tius reperétæs: bt[os] helia & ioáne ſup[ere] pricipi[u]. Quoq[us] & helias plus nobis uideſ ſuſiſte q[ui] mo
nachus: & ioánes áte p[he]p[hat]ere c[œ]piffe q[ui] natus é: ad qua opinioné uulgus o[e] c[ô]ſétit. Alii aſſeru[t

antonium huius ppofiti fuiffe caput;qd ex parte ueru ê. Non eni tam ipfe ante omnes fuit: qui ab eo omnium incitata funt ftudia, Amatus uero & Maccharius diſcipuli Antonii quos; ſuperior magiltri corpus ſepe liuit; etiam nunc affuſmant Paulum quêdam Thebeum principem iſtus rei fuiffe; qd nò tam nomine q optinione nos quoq; còprobamus. Nonnulli & hæc & alia put uoluntas tulit iactitant; ſubterraneo ſpeci criuitù calcaneo tenus hominem fuiffe; & multa quæ pef qui ocioſù e; iereditilia ſingentes. Quorum qa ipuſdens mendacium fuit; nec ſefellenda qdem ſententia uideq. Igiſ quia de Antonio tam græco q romano ſitu diligenter traditù eſt; pauca de Pauli principio & fine ſcribere diſpoſui; magis quia res omiſa erat; qusetus ingenio. Quomodo autem in media ætate uixerit; & quas a ſathana pertulerit infidias; nulli hominum còpertù habet. Sub Decio & Valeriano pefecutoribus quo tempore Cornelius romæ & Cyprianus Carthage ſoſici cruore damnati funt; multas apud ægyptum & thebaidam eccleſias têpeſtas ſæna populata eſt. Vonù tunc xpians erat p xi̇ṗi nomine gladio p[ut]i, Veru hoſtis calldus tatda ad mortem ſupplica coquirés ani mas cupiebat iugulare non corpora; & ut ipſe qui ab eo paſſus eſt Cyprianus ait uolentibus mori; non p[ui]nit ebat occidi, cuius ut crudelitas notior fiat; duo memoriæ cauſa exempla; ſubjecimus. Perfeuerant eſi; fi de martyrem; & inter eculeos laminaſc; uiectorem iuſtit melle pungi; & ſub ardentiflmo ſole ligatis manibus poſt tergum refupinari; ſcilicet ut muſcaru aculeis cederet; q ignitas ſartagines antea ſupaffet. Aliu i in uenili ætate florentem in amœniſſimos hortulos p[ec]pit abduci. Ibiq[ui] iter lilia cadétria & rubentes roſasi culei iuxta murmure aquarum ſerpet riuus; & molli ſibbilo arborum ſolia uentus còſtringeret; ſupextra uſplumis leſtum refupinari; & ne ſe idem poſſet excutere; blandis ſertorum nexibus irretitum relinqui. Quo cum recentibus cunctis; ad eum meretrix ſpeciofa ueniffet; ceepit delicatis còſtrigere colla còplexibus; & quod dictu quoq; ſcelus eſt; manibus attreſtare uirilia; ut corpore in libidinem concitato; ſe uiectrix ipudica ſupiaceret. Quid ageret miles xi̇ṗi; & quo ſe uerteret; neſciebat; quæ tormenta non uicerant ſuperabat uoluptas. Táde cælitus iſpiratus p[ec]ſam lingua morſu ofculatis ſe faciem expuitiac ſic libidinis ſenſum ſuccidet doloris magnitudo occupauit. Per idem ergo tempus quo talia gereban[que] apud inferiorem thebaidam ciſo rore iam uiro tradita; poſt mortem amborù parentú i hæreditate locupleti paulus reliſtus eſt annorù cirdi ter. XVI. Iriis tam græcis; q ægyptiacis appprime eruditus; manfuetti animi; deu ualde amans. Et d[u] p[re]culſóis procelia detonaret; in uillam remotiorem & ſecretiorem ſeceſſit. Veru q[ui]d non mortalia p[ect]ora cogit auri ſacra fames. S[or]oris maritus ceepit prodere uelle; qu[em] cælare debuerat, non illum ſororis lachrymans co munio ſanguis; non ſpec[ans] cùſta ex alto deus ab ſcelere reuocauit. Ad h[ae]c inſtabat crudelitas; q[ui]a p[et]em uidebaſ; imitan; quod ubi prudentiflimus adoleſcens intellexit. ad montium deſerta còſugiens dum ſi nem perſecutionis p[ſ]tolareſt; neceſſitatem i uoluntatem conuertit; ac paulatim p[eg]rediſt; ruſtulq[ui] ſubſiſſet atq[ui] hoc idem ſapius faciens; tandem repperit ſaxum montem, ad cuius radices haud procul erat grandis p[es]peluca; q lapide claudebaſ; quo r[é]oto ut e cupiditas hominu occulta cognoſcere; auidius exploras aiaduerit tit itus grande ueſtibulù; qd apto deſup cælo patulís diſſuſa ramis uetus palma còtexerat; fonte lucidiflum oſtendens; cuius riuì tantummodo foris erúpentem ſtatimo modico foramine eadem quæ aquas g[é]nuerat; terra forbebat. Erát præterea per exefum montem; haud pauca habitaculam in quibus erát ſcabra iá incudes & mallei; q[ui]bus pecuniæ olí ſignatæ uſeban[que]. Hunc locu ægyptioru litteræ ſeruſ ſurtiua[em] monetæ officiuá fuiffe ea tempeſtate qua Cleopatræ Antonius iu[n]ctus e Igiſ adamato; q[uaf]i quod a deo ſibi offere n[or]t; habitaculo omnem ibidem in orationibus & ſolitudine duxit ætatem. Cibu & ueſtimentum ei palma p[é]bebat; quod ne cui p[os]ſibile uideaſ, leſum teſtor & ſanctos angelos eius in ea heremi parte quæ iuxta ſyri am faraceni iúgiq[ui] uidiffé me monachos; de quibus unus triginta per annos clauſus hordeaceo pane & lutu ſenta aqua uixit. Alter in cisterna ueteri qu[à] gentili ſermone ſyri cubam uocant; quinq[ui] caricis per ſingulos dies ſuſſentabaſ. Hæc igiſ icredibilia eſſe uidebun[que] iis; qui non crediderint; quia omnia p[os]ſibilia funt crementibus. Sed ut ad id redeam; unde digreſſus ſum; cum iam centum tredecum annos beatus Paulus uita; ce leſtem ageret i terris; & nonagenarius in alia ſolitudine Antonius morareſt; ut ipſe aſſere ſelebat; h[ae]c i[m]e tem eius cogitatio i[cid]idem nullu ultra ſe p[es]ſum monachum in heremo conſediffe. At illi per noſtem q[ui]eſt[ui] reuelatú eſt eſſe alium ulterius multo ſe meliorem; ad quem uſcendum debere p[ſ]cifici, illico erúpente ſu ce uenerabilis ſenex inſirmos artus baculo regente ſuſſentans; ceepit ire uelle; quo neſciebat. Et iam media dies coquente iam ſole deſuper ſeruebat; nec tamen accepto itinere abducebaſ; d[ic]eins. Credo i deum mei; q[ui] ſeruú qu[em] mihi p[ro]miſit; oſtendet. Nec plura his c[ò]spicit hominem equo mixtum; cui opinio poſtarum c[é]tauro uocabulú indidit. Quo uíſo ſalutaris ip[re]ſſione ſigni armat frontem, & heus tu inquit. Qua[n]a in parte hic ſeruus dei habitat? At ille barbarum neſcio quid fr[é]dens; & fr[an]gens potius uerba q proloquésin ter horrétia ore ſenis blandum quæſiuit eloquiui; & cum dexteræ proteſtione manus cupitú indicat iteri; & ſic patentes campos tolucri tranſmittens ſuga; ex oculis mirantis eu>[an]uit, Verum h[ae]c utrum diábolus ad terrendum eu[rum]ulauerit; ut ſolet heremus monſtruoſo; animaliú ſerat iſtam quoq; g[ign]at beſtiam i[c]ertum h[é]mus, Stupens itaq; Antonius; & de eo quod uiderat ſecum reuoluens; ulterius p[eg]redi; nec mo ra i[te]r ſaxofam c[ó]uallé non gr[á]dem homu[cul]uidet; adućis naribus; ſronte cornibus al[ip]ata; cuius extrema pars corporis i caprag[us] pedes definebat. Et hoc Antonius ſpectaculo ſcutú ſidei & loricam ſpei bonus p[ie]ſator arripuit. Nihilominus memoratu animal palmaru fruſtus eid[ad] uiaticum quaſi pacis obſides ſerebat. Quo cognito greſſu p[ſ]ſit antonius; & quiſam eſt; interrogans; hoc ab eo reſponſu accepit. Mortalis ego ſum; & unus ex accolis heremi; quos uario deluſa errore gentilitas faunos fatyroſo; & icubos uocans colit. legatione fungor g[reg]is mei p[á]camur ut p nobis c[ó]muné deu de]p[er]ceris; q[ui] p[er] ſalute mundi olí ueniffi c[ó]gnouimus; & in uniuerſam terram exiſt ſonus eius, Talia eo loquete l[ó]gæuus uiator, ubertim faci[e] lachrymo.

mis rigabat, quas magnitudine læticiae indices effuderat. Gaudebat quippe de xpi gloria, & de iteritu fatha, naëculmɔ admirans, φ eius poſſet itelligere ſermoné, & baculo humũ pcutiens aiebat. Ve tibi alexandria, quæ pro deo portenta ueneraris. Ve tibi ciuitas meretrix, i, qua totius orbis daemonia cōfluxere, Quid nunc dictura es. Bætiae xpm loquunt, & tu p deo portenta ueneraris. Necdum uerba cōpleuerat, & quali pennigero uolatu petulum animal fugit. Hoc ne cuiq ob incredulitatem ſcrupulũ moueat, ſub rege conſtanti no unuerſo mundo teſte defendiſ. Nam alexandriam iſtufmodi homo uiuus pductus magnũ populo ſpeſcatulũ pbiit, & poſtea cadauer anexime ne calore æſtatis diffiſpareſ, ſale inſuſum antiochiam ut ab iſperato re uideré aliatũ eſt. Sed ut propoſitũ ſequar antonius cepta regione pgebat, ſerarũ tantum ueſtigia intuens & heremi latá uaititaté. Quid ageret, quo uerteret gradũ neſciebat, iam altera effluxerat, dies, reſtabat unũ ut deferi ſe a xpo non poſſe confideret. Pernox ſecundas in oratiōe exegit tenebras, & dubia adhuc luce pcul intueſ iupam ſitis ardonibus anhelantein ad radicem moncis irrumpere, quam ſecutus oculis & iuxta ſpelunca cũ fera abiſſet accedens ítro cœpit aſpicere nihil curioſitate proficiente tenebris arcétibus uiuſum. Verum ut ſcriptura ait pſecta dilectio foras mittit timoré, ſuſpenſo gradu & anhelitu téperato callidus explorator ingreſſus; ac paulati, pgregiens ſæpiuſb, ſubſiſtens ſonum aure captabat. Tandem per cæcæ noſtis horroré, pcul lumen intuitus, dum auidius, pperat offenſo pede lapidem in ſtrepitu cōcitauit; poſt cuius fo nitu beatus paulus oſtiu quod patebat occludens fera obſirmauit. Tunc uero antonius proſoribus corrues uſb, ad ſextam & eo amplius hora aditũ p[c]cabaſ, dicens. Qui ſim unde cur ueneri noſti. Scio me non mereri cōpectu tuũ uidere tamé nifi uidero nô recedam. Qui beſtias recipis, hominé cur repellis? Quæſiui & iueni, pulſo ut aperiá, quod ſi nô ipetro, hic moriar ante poſtes tuos; certe ſepelies meu cadauer.

Talia perſtabat memorans: fixuſb, manebat.

Ad quem reſponſum paucis ita reddidit heros.

Nemo ſic petit ut mineſ, nemo cù lachrymis iniuriur uel calũniam facit, & minaris ſi non recipiam: cù mo riturus adueners ſepeliá te, ſic arridens paulus pateſecit ingreſſum. Quo apto dů i mutuos miſceſ amplexus; propriis ſalutauere nominibus gratiæ domino in commune referunſ. Et poſt ſecundum oculú ſrediens paulus cum antonio ita exorſus eſt. En qué táto labore q[ui]ſi putridis ſenectute mébris operit inculta canicæ, en uides hominem puluerem moſ futurum, uerū qa charitas óia ſuſtinet, narra mihi q[ui]o quomodo ſe h[æt] humanu genus, an in antiquis uribus noua teſta cōſurgât, quo mundus regaſ imperio, an ſuper ſint aliqui, qui daemonu errore rapiſc. Inter has ſermocinationes conſpiciunt alitem coruum in ramo ar boris cōſedille, q[ui] de leuiter ſubuolabat; & integru panem ante ora mirantium depoſuit. Poſt cuius abſeſ ſum, eia inquit paulus, dominus nobis prandium miſit, uere pius, uere miſericors. Sexaginta iam anni ſint quo accipio dimidii ſemper panis fragmentum, uerum ad aduentum tuum militibus ſuis duplicauit anno, nam. Igt[ui] domio gratiá actione celebrata, ſuper uitrei marginem fontis uterq[ui] cōſedit. Hic uero gs frangeret panem oborta cōtentio pene diem duxit ad ueſperu, Paulus more cogebat h[of]pitiu, antonius iure reſellebat ætatis. Tandem conſilium ſuit itér illos, ut ap[ph]henſo pane e regione; dum ad ſe q[ui]b[ui] nitif pars ſua remaneret in manibus, Dehinc paulus aquæ cōcauis manibus, pno ore i fonte libauerunt, & i molantes deo ſacriſicium laudis, noſtem tranſegere i uigiliis, c[ui]b[ui] iaſſet terræ redditus dies, beatus paulus ad antoni um ſic locutus eſt. Olim te frater i ſtis regionibus habitare ſciebam olí conferuum meu mihi promiferat deus. Sed qui dormitionis tempus aduenit, & q[ui]d ſemper cupiebá diffiſoli, & eſſe cum xpo, p[act]o curſu ſup eſt mihi coroa iuſticia: tu miſſus es a domio, qui humo corpuſculu meum tegas, ímo terræ terram reddas. His hominis auditiu flens & gemens ne ſe defereret, atq[ui] ut comité talis itineris accipet, p[c]cabaſ. Et ille non debes inquit q[ui]re, quæ tua ſunt, ſed quæ aliena, Expedit tibi farcina carnis abiecta agn[u] ſequi. Sed & cæte ris expedit fratribus; ut tuo adhuc iſtruant exéplo. Qua ob ré q[ui]o p[ge], nifi moleſtum eſt, & pallium q[ui]tibi Athanaſius eſp dedit; ad iuoluenſu corpus meu defer. Hoc autem beatus paulus rogait, non q[ui] magnope re curaret, utr[u] teſt[ui] putreſceret cadauer, aut nudum; quippe q[ui] tanti temporis ſpacio cōtextis palmaru[mi] ſo liis ueſtiebá, ſed ut a ſe recedenti mo[cr]or ſuæ mortis leuareſ. Stupeſaſtus ergo antonius, q[ui] de Athanaſio & palio eius audierat, quali[x] xpm in paſlo etiam uideret, & i p[ec]tore eius deu uenerans, ultra reſpondere nihil auſus eſt, ſed c[ui] filentio lachrymans, oſculatis eius oculis, manibuſb, ad monaſterium q[ui]d poſtea a faracenis occupatum eſt, regrediebatur. Nec uero greſſus ſeqbá aiu[m], ſed q[ui]s corpus inane ieuuniſen ſeniles anni fre gerant, tamen animo uícebat ætatem, tandem fatigatus & anhelus ad habitaculũ ſu[u] confecto itinere pue[n]nit. Cui c[ui] duo diſcipuli q[ui] longæuoi uiatori miſtrare conſueuerant occurrifent dicentes, ubi tandiu moratus es pater, reſpondit ille & ait. Ve mihi peccatori, q[ui] falſi monachi nomen ſero, Vidi heliam uidi ioannem i deſerto, & uere uidi paulu[mi] in paradifo, & ſic ore cōpreſſo manu uerberans peſtus, ex cellula pallium protu[rit]. Rogantibuſb, diſcipulis, ut plenius q[di]nam rei eſſet exponeret ait. Tempus tacendi, & tempus loquendi. Tunc egreſſus foras & nihil quidem cibi ſumens, per uiam qua uenerat regreſſus eſt, illuſ ſitiens, illum uide re defiderans, illu[mi] oculis ac mente ampliſtens, Timebat eni quod euenit; ne abſente ſe xpo debitu ſanctus ſpiritú redderet. C[ui]b[ui] iam dies alia illuſſet, & trium horæ, ſpacio uiam remeauiſſet, uidit iter angelorum choros, inter p[]ph[]htarum & ap[]ſotolorum populos niueo candore paulu[mi] ſulgété i ſublime afcédere, & ſtati in faciem ſuá p[cid]éſés, ſabulú capit ſupiacebat plorans atq[ui] eiu[la]ns. Cur me paule dimittis? Cur inſalutatus abis? Táta tarde notus: tá cito recedis. Reſerebat poſtea beatus antonius tanta ſe uelocitate q[ui]d reliquú erat uia: cucurriſse; ut inſtar auſis puolaſſet. Nec ímerito, Nam ítrogreſſus ſpelunca udit genibus cōplicatis ere c[ha] ceruice: extenſiſb maibus in altú: corpus exanime. Ac primú & ipſe uiuere eu[mi] credes pariter orabat. Poſt q[ui] uero nulla ut ſolebat ſulſpiria p[c]cantis audivit, in flebile oculu[mi] ruens intellexit; q[ui] etiam cadauer ſaſti do.

T

mini, cui omnia iuiunt, officio geſtus ßcabaſ, igitur obuoluto & plato foras corpore hymnos quoſ & plamos de xpiana traditione decantans contriſtabaſ antonius. quæ farculù quo terrâ foderet, non hæc ſluſtus uario mentis æſtu: & ſecù multa reputans dicebat. Si ad monaſteriù reuiter, q[ui]triduanù iter eſ, ſi hic mane am. nihil ultra p[ra]ſicam. Moriar ergo, ut dignu eſ, & iuxta bellatorem tuu xpe ruens: extremù alitù ſuadam. Talia eo animo uolente, ecce duo leones ex interioris heremi parte currentes: uolantibus quali per colla iu bis ſereban[que]. Quibus aſpectis exhorruit, rurſuſq[ui] ad deu referens mentem q[ui] columbas uideret, manſit in trepidus. Et illi quidem directo curu ad cadauer beati ſenis ſubſtiterunt, adulantibuſq[ui] caudis circa eius pe des accubuere, fremitu ingenti rugientes; prorſus ut intelligeret eos plangere quomodo poterant. Deinde haud p[er]cul cœperù humu pedibus ſcalpere arenas certas egerentes unius hominis capacem locum fode rùt, ac ſtatim quali merced[em] p[ro]pe poſtulantes cu motu auriu ceruice reiſc[ta] ad antonium perreuerut, ma[nus] eius pedeſq[ui] lingentes. At ille animaduerti benedictionem eos a ſe p[er]cari, nec mora in laudatione chriſt[ii] effuſus, quæ muta quoq[ui] aialia deu eſſe ſentirent ait. Domie fine cuius nutu nec folium arboris deſuſt: nec unus paſiuer[us] ad terram cadit: da illis ficut tu ſeis, & manu annuens ut abirent iperuit. C[ui]ſq[ui] illi receſſuſt, ſancti corporis onere ſeniles curuauit humeros: & depoſito eo in poſſam deſuper humu congregans, tumu l[ui] ex more c[ō]pofuit. Poſt q[ui] aut[em] alia dies illuxit, nequid pius hæres ex inteſtati bonis non poſſideret: tunicæ eius ſibi uendicauit quâ i ſportarum modu de palmæ foliis contexerat. Ac ſic ad monaſterium reuerſus, diſcipulis c[ui]ctæ ex ordine replicauit, diebuſq[ui] ſolènibus paſchæ uel pentecoste ſemper pauli tunica uelſitus e, Libet in fine opuſculi eos iterrogare, qui ſua patrimonia ignorant, qui domos marmoribus uelſiunt, q[ui] uno filo uillarù infuunt prædia, huic ſeni nudo quid unq[ui] deuſit? Vos gemma bibitis, ille concauis naturæ mani bus fatiſſecit, Vos in tunicis aug[em] texitis: ille nec uilſimum quidem indumentum habuit mácipii uſtri. Sed econtrario illi pauperculo paradifus patet, uos auratos gehena ſuſeipiet. Ille uelſé x[pi] licet nudus tamen ſeruauit: uos uelſiti ſericis indumentum x[pi] p[di]diſiſtis. Paulus uilſiſmo puluere cooptus iacet, reſurreſturus i gloriæ: uos operofa ſaxis ſepulchra p[ra]muſ, cu uelſtis opibus arſuros. Parcite q[ui] ſo uos, parcite ſalt[em] diuittis q[ui] amatis. Cur & mortuos uelſros auratis obuoluitis uelſibus? Cur ambitio uelſtra inter luſtus lachrymalq[ui] n[ò] ceſſat? An cadauera diuittu nifi i ſerico putreſcere neſciunt? Obſecro q[ui]c[ui] hæc legis: ut Hieronymi p[ec]cato ris memineris, cui ſi dominus optionem daret, multo magis eligetur tunicam Pauli c[ui] meritis eius, q[ui] regu purpuram cum po[n]cis ſuis.

T[he] Vtimus tractatus epiftolax, bt[em] Hieronymi, quæ p[er]tinêt ad diuerſas materias, prout patet in principio cujuſlibet epiftolæ.

Epiftola beati Hieronymi ad paulinum hortatoria ad conuerſationem monaſtica[que] ſtudiu[m] ſcriptura[que].

B[ea] Onus h[uius] de bono cordis theſauro proſert ea: quæ bona ſunt, & ex fruſtibus arbor cognofcitur, Metiris nos uirtutibus tuis, & paruos magnus extollis, ultimam[que] partem c[ui]comui[que] occupas: ut pa[tr]ſifamilias iudicio p[ue]haris. Q[uid] eni i nobis aut quatu[rum] eſt, ut doc[er]t uocis mereamur p[er]coniu[m], ut illo ore quo religioſſimus princeps defendit humiles modicib[us] laudemur? Noli iſt[em] chariſſime anno[que] æſtimare nos numero: nec ſapientiam canos reputes, ſed canos ſapientiam, ſalomœ te ſtante. Cani h[uius] prudetia eius, Nam & Moyſes ſeptuagita p[er]ſyteros iubeſ[que] eligere, quos ip[er] ſeiret eſſe p[er]ſyteros uti[que] n[ò] æuo, ſed prudetia iudicados. Et daniel adhuc p[uer] longæuos iudicat atq[ui] ip[u]dicos. ſenes atque laſciua codénat. Noli inq[ui] ſid[em] penſare t[é]poribus, nec me iccirco melior[em] p[utes]. q[ui] p[ri]or i x[pi] exercitu c[oe]p[em] i militare, Paulus apoſtolus i uas e[le]ctionis de p[re]ſutore mutatus, nouiſſimus in ordine: primus i meritis e, q[ui] extremus, licet plus o[ibus] laborauit, iudas qui quòda audierat. Tu aut[em] h[uius] dux meus & notus meus i do mo dei ambulauiimus c[ui] conſenſu, p[editor] amici magiſtri ſaluatoris arguit uoce, & nodu iſformis lethi traſbe neſcit ab alta. E[contrario] latro crucem mutat paradifo: & facit homicidii po[n]ea martyr[ui]. Quat[em] dieu diu uiuendo portant ſunera ſua, & q[ui]ſi ſepulchra dealbata plena ſunt offiſibus mortuog[ui]. Subitus calor l[ò] g[ui] uicit ſtore, deniq[ui] & tu audita ſententia ſaluatoris. Si uis p[re]ſectus eſſe: uade & uende oia quæ h[em]t: & da pauperibus, & ueni ſeq[ui] me, uerba uertis i opa, & nuda cruc[em] nudus ſeq[ui] expeditior & leuior ſedis iſchal[ia] iacob, Tunicæ mutas c[ui] a[i]o[n]ec pleno marſupio glorioſas fordes appetis, ſed puris manibus & cadido p[ec]ito re pauperé te & ſp[ui] & opibus gloriaras. Nihil e[ni] graſde trifi[t] & lurida facie uel ſimulare uel ofſentare ieu[n]nia, poſſeſſionu[que] redditibus abuſidæ: & uile iaſtare palliolu[m]. Crates ille thebanus homo quòdam ditiſſimus, c[ui] ad philofophandu[m] athenas p[ger]et; magnu auri p[ò]dus abi[ec]t, nec putauit ſe ſimul poſſe, & uirtutes & diuittias poſſideſt. Nos ſub ſarcinati auro x[pm] pauperé ſeq[ui]m: & ſub p[re]textu elemofynæ p[re]ſtinis opibus iubat[que] tes, qu[ò] poſſumus aliena ſideliter diſtribuere: q[ui] n[à] timide referuamus: plenus u[et]er facile de ieuinii diſputat. Non hierofolymis ſuiffi[ſe], ſed hierofolymis bene viuxiſſe lauſda[d]u e, illa expetéda eſt ciuitas, n[ò] quæ occidit p[he]phetas, & x[pi] ſaguinu[em] ſudit: ſed qu[à] flumis impetus l[æ]tificat, quæ i monte ſita, celari n[ò] p[ò]t, qu[à] maté ſct[or]u ap[o]ſtolus clamitat. In q[ui] ſe municipatu[m] c[ui] u[ſtis] l[æ]ta[que] h[re]. Nec q[ui] uero hoc dic[es] memetip[ui] ſincōſtan[ta]e redarguo, d[an]oq[ui] q[ui] facio, ut fruſtra uidear ad exép[ui] abrahá & meos & patria reliq[ie]ſe, ſed n[ò] auſde dei o[ip]otétiá aguſto fine c[ò]cludere, & coartare puo terræ loco[que] n[ò] capit c[æ]l[u], S[í]guli quiq[ui] credet[ui] n[ò] loco r[ui] diuerſitatuſibus, ſed fidei merito p[ô]derat[que], & ueri adoratores neq[ui] in hierofolymis, neq[ui] i monte garizin ado r[at] p[re]m: q[ui] deus ſp[ui] e, & adoratores eius i ſp[ui] & ueritate adorare n[ò] oportet. Sp[ui]s a[ut] ſpirat ubi uult. Do mini e[n] terra & plenitudo eius, Poſt q[ui] ficcato iudæ uellere uiniuerſus orbiſ c[ae]ſteſt iore p[er]ſulus eſt, & mult[em] de oriéte & occidéte ueniéſtes recubuerut i finu abrahæ, deuſit notus e[ſ] t[at]u[m] i judæa deus, & i iſrael magnu n[ò] mé eius, ſed i o[em] terrâ exiuit ſonus apoſtologe, & i fines orbiſ terræ uerba eoq[ui]. Saluator ad diſcipulos loqu[és], c[ui] eſſet i tép[lo]p[us]. Surgite ingt abeamus h[inc]. Et ad iudæos, Reſinqueſt uobis domus u[ra] deſerta, Si c[æ]

["fuper candelabrum in domini aula poſitæ dominico írrigui rore pleniffimæ ſećundatæ poſteris oibus ſuo rum uerbogæ præ cæteris elegantia ſingulari excellentius oibus aliis pateſecit, ut irét i ciuitaté hitationis, & locu gloriæ iueniret, & ne fierét ulut priores eogu géus pamaſſ, quos dilexit & liberauit ab erroſ peditiœ.", "Hic oftendit humilitas beati Eufebii, & cōmendatio ſancti Hieronymi.", "Vm eni ſim ficut ſipula ante facié uenti & ſic ut lutu plateaæ, balbutiens ſoqui neſciens, nec uer ba plene formare ualens, quid ípartiuar uobis chariſimi patres & domini ſuæ laudis? Népe iuxta ad apoſtoli, Si linguis hoium loquer ad angelorú, ſuú laudandi genus nec du attingere. Iccir co non i arcu meo ſperabo, nec gladius meus ſaluabit me, ſed dominus erit illuínatio mea. Qui docuit & docebit manu mea ad ſcribendu, & dirigit lingua mea ad loquendu, ut quòdá afina balaæ, quoniá ipiſus est regnú & ipineri, & dominatur a mari ufug ad mare; & a flumie ufug ad termios orbis terrá. In cuius cùcfa ſunt poſita ditiœ, Corá quo procident reges. Nec eſt qui ſuæ poſſit obſſtere uoluntati. Quoniá oía quæcunq, uoluit fecit in cælo: terram; & in abyſſis. Et ſic língua mea tanti úri laudé médi tabitur; & no men ſuum annunciat uniuersis.", "Narratio mortis ſancti Hieronymi.", "Ic uere fuit ille ísraelita in quo dolus non ſuit, eleſtus ſecundu cor domini ad loquendu oía quæ ſibi mandauerat dominus uniuersis gétibus & regnis; & doſtor datus in gentibus ut ſêtes euelle reſ: deſtrueret; diſperderet; & diſsiparet, & ſapientiam ueram ſemíaret; ædificaret; atq. plantaret. Hic eſt ſrm amator, hic eſt qui populo xpiano tot libroæ uolumia ex linguis hebraica & græca in latinam non paruo pondere tranſtulit. Eccleſiæ officium primitus ordinauit, & totius ſacræ ſcripturæ afpa fecit plana. Certe in huius lumie uidimus lumé; & ſane ſuæ ſalutiferæ doctrinæ paſtu, ambulamus ufug ad monté dei oreb, Hic eſt flumè aquæ viuæ ſplendidum tanç chryſtallus: procedens de ſede dei i medio ec eleſiæ. Et ex utraq, parte eius lignum uitæ afterens fruſtus tpe ſuo, cuius ſolia ligni ſunt ad gentiú ſanitate. Vir iſte in populo ſuo mitiſimus apparuit; deo dilectus & hominibus: orat nunc pro eccleſia ſanctæ. Vas uere ornamible oí ornatum lapide præcioſo opus excelfi.", "Procedit Eufebius i laudibus ſancti Hieronymi.", "Erutamé de hoc quid plura dicam cuius inenarrant cæli gloriam, & opera ſcripturarum manuum eius annućiat ſi fermamentu? Nec ſunt loquelae neq ſermones cuius nô audiant doctrinæ uerba: cù in oem terram exiſt ſonus eius. O iſefabilis miſericordia ſaluatoris: quæ tot græa cumulos i Hieronymo adunaſti, ut ad ea q ſolus poſſidet; pene nullu hoium nifi particulariter fas ſit alpina re. Hic certe dux noſtra ſidei ad ſe currentes in cæli contrahit arcem. Hunc præ cæteris potioribus ornatu m inſignis dignitatum: in cantilenis, in prouerbiis: operationibus & interpretationibus miratæ ſunt gentes Cuius nota facta eſt in populis ūrtus, quoniam ipletus ſuit qſi flumine ſapía. Sed ut uera dicam iuxta illud regina ſabba, Maior eſt enim ſapía & opera ſua q rumor qué auditis. Quá certe bonus eſt iſte his qui recto ſunt corde: quoniá malitía ſemper adiuit, fecit, n. mirabilia in terra noſtra, Sub umbra illius ſedimus & fruſtus illius dulcis guttu ſiro, Quátá aút de eo audiuumis & cognouimus, quó annućiabimus? At qs ego ſü ut narré laudé eius & uirtutes eius; & mirabilia eius quæ fecit? Sed quoniam nô ſum eloquens ab heri, & nu diuſtertius ut breuiter dicam. Si uultis accipe ioánes bapſita ipſe eſt, uterq, uirgo, uterq, heremita, De ioáne dicitur. Erat ioánes ſueſtus pilis camelog, in deſerto. De ſe idem Hieronymus dicit. Horrebát facco mébra bra deformia, & ſqllida cutis ſitú æthiopicæ carnis obduxerat. De ioáne iteg, Locuſtas & mel ſülueſtre edebat. De ſe iteg, Hieronymus dicat de cibis & potu taceo, cù etiam languentes monachi aq frigida utantur; & coſtu aliquid accepiffe luxuria ſit. Quid plura? lile propter iuſticia martyr. Iſte uero eti eius ſpiritu mat niale ferg nô abſutlit tamé martyr ii præmii non eſt expers. Duplex nacq. martyrium eſt. Vnú ſuccubere gla dius imperioſ alte: in iſirmitatibus & aduerſitatibus in aío patientia cuſtodire. Certe hic eſt uere martyr; qui pp iuſticia & manſudinem & ſalutifa doctrinæ ſuæ uerba in huius mûdi lachrymag, falo certamé ſorte a malog, ceatu uiriliter ſupportau: ſciés quoniá oium ſortior eſt ſapientia nec ipie geſſit in còlpeſtu dei. Sed in oibus tribulationibus fuis inuocás dominú non peccauit labiis, ſuis, nec ſultú aliquid còtra deu locutus eſt. Taceá nacq, q tribulationes; labores; afflіſtiones; cruciatus; agones; flagella; fames; ſitin; amaritu- dines; tépeſtates; tentatiónes; abſtinétiæ; uigilias; pegrinatiónes; carnis macerationes; nuſidates; ieiuniatuerūnas; & nô ſolu hæc, ſed graviora & innumerabilia pp iefu xpi nomen in ſuo glorioſſimo ppeſſus eſt corpore: ut idé loquiſ, Stabá in heremo cōſtitutus, & in illa uſta ſolitudine: quæ exuſta folis ardoribus monachis horridum pſtat habitaculú, cogitás me romanis potiri delitiis quotidie gemitus; quotidie lachrymæ. Et ſi qua do me ſonus iminés opſſiſſet repugnáté nuda humo uix oſſa hæreſtia collidebá: Horrebát facco mébra de forma: iáq frigida laguens utebar; & coſtu aliqd accepiffe luxuria erat, cutis mea pp icômoda ſqllida carnis forma: iáq frigida laguens utebar; & coſtu aliqd accepiffe

rugierūt ut leones hāretici: quoniā corripuit eos; & tabefcere fecit ficut araneas aias eoç;& fructus eoç, de terra pididit; & ſemé eoç a filiis hoium. Apuerūt i eú clerici laſciuìs dediti ora ſua; & deſpexerūt eú; & locuti ſunt labiis dolofis; & odio iniquo oderut eú; quoniā eoç infectatus eú uitá pellimā & crimía. Circúdederūt eú canes multi; & tauri pingues obſederūt eú; & íſurrexerūt i eú teſtes iniqu acuétes liguas ſuas ficut ſerpéres & venené alpidu ſub labiis eoç cogitátes malitias i corde; tota die coſtituéttes pília: ſupflatátes greſſus eius Et funes extenderunt i laqueos pedibus eius, ut deferent de terra memoria eius; & eicericét eú de natuóbus ut obprobriu fieret uicinis ſuis. Sup romanú populú ſuit magnificétia eius, & uirtus eius mirabilis i uredis & ſanctis in oibus opibus ſuis. Alleuás corruentes: ſoluens còpeditos; illuminans cæcos; & dirigens iu ſtos; dans fortitudinem & uirtuté plæbi dei; & qúi tuba altifoná; annúcians cùctis iniquis ſcelera: portas pectatòg & uectes ſerreos confregit romphea doctrinæ ſuæ. Audientes aút impii diſſecabantur cordibus ſuis ſtridétés dentibus in eú cogitauerunt & locuti ſunt nequitia, arcu ſuú tetéderunt; & illud parauerunt, & i ipso parauerunt uafa mortis. Cú aút eſſet ille plenus ſpiritu ſancto, in oſonibus & in opibus bonis pfeuerant: uitia mortificans; ſuſcitans de puluere egenu; & de ſtercore erigens paupem: quoniá nō in uiribus eg; neq i tabernaculis uiri beneplacitú ſuit fibi. Nec ſperau i t in diuitti: ſed fortitudine corroboratus; nō formidauit aduerſarios ſuos; ſed ſup ipſos correc: oibus & doctrinis ſanctis tonuit; dans i perúi regi ſuo, & ſublimās cor- nu xpi ſui. Alios docés laborádo: ſicut bonus miles xpi: ſciés q; nō coronabiſ q in agoné certat: niſi legítime certauerit. Videntes aút hæc uiri iniqu irati ſunt; & dolores cōprehéderunt eos; qa ſunt generatio praua & p uerſa filii in quibus non eſt fides in ipſis. Et exacerbuerunt eú in cōſiliis; & in abominationibus ſuis ad ira- cúdiam cōcitauerūt ipſu. Et perdito cōſilio ſine diſciplina uſte muliebri irridentes ei tan: ſui uiro luxuriſo & iniquo ipetú ſecerūt unanimiters i eú, & eieerunt eum extra romaná ciuítate. At ille benignus paciés: hu milis; & manſuetus eoç ueſaniæ locu dás; proiociens poſt tergú ſuú oia pétá eorum: recedés ide pagrauit in cōſtantinopolí ad antiftité ſanctiflimú Gregoriu nazianzenu. O uir ieffabilis; o uirtutú uas admirabileto ſplendor patientiæ o lampas p[]ſulgida: o diadema honoris & gloriæ, angularis lapis firmiflimus exéplar in- nocétiæ: colúba aurea; & totius eccleſiæ fundamétu; Cú plus tonderis: minus cōſunderis. Agnus inocés; qd loqueris p[]ſus colla tot iugis: Gratias ago deo meo; qa dignus ſuú habitus, ut me odiat múdus. Scio me nāg puenire ad cælefté gloriá p ifamiá & boná famá. Aperuit aút cælos patiétia eius; quia ibi cōſirmata ſemp ſu it uirtus gloriæ eius cú deo poſuit firmá fortitudiné ſua: nec a domino receſſit unq cor eius. Arcus fortium ſupatus eſt; & ipſe accinctus é robore; & præualit in infirmitate ſua; & ſfortis factus eſt in bello; & dextera ſua glorificata eſt in uirtute. Dextera manus ſua cōſregit inimicos; quoniá adiutor & p[]tector factus eſt fibi dominus i saluté; & ideo cātemus domino, quoniá magnifice fecit. Annúciemus hoc in uniuera terra, hau- riamus aquas in gudio de fontibus ſaluatoris. Euanuerunt ipii de cogitationibus ſuis, quia obcuratú ſuit íſipiens cor eoç, & credéres ſe eſſe ſapiétés in malitius ſuis ſtruti facti ſunt q mutauerút ueritaté i mendaciú Sed tamé ueritas de terra orta eſt, & iuſticia de cælo p[]ſpexit. Eteni ſatui in lacu qué apuerút, & i fouéa qua ſecerunt ićiderút, & iuſtus nunq ſuit cōturbatus. qa dominus firmauit eius manu. Vnde ſanctiflimi patres & domini cofiderate uige íſtú q fidelis & iuſtus ſemp in domo domini ſuit ad docédu nos, & illuminandú abſcòdita tenebrág, & effugandú neqtiás p[]ſotòg. De quo nobis grádis eſſet fermo & íterp tabilis ad dicédu. Sed nimis ibecillis factus ſum. Quoniá ítroiuit tremor i offa mea & ſubtus me turbata ſuú ueteligia mea, ne nimis afcédá. Eteni anguſta porta, & arta uia & cibus íſte ſolidus p[]ſecto: eſt; & ſapiétu; qui exercitatos ha- bent ſenſus ad diſcretioné. Quapropter nō modica relinqués difficilia & ardua tāti uiri ſeſtabilis, cuius lau- de plena eſt terra, cuius ſplendor eſt ficut lumen, & cornua ſunt in manibus eius. Ad p[]ſens ſuú exitus glonoti aliqua breuiflme cupio referate.

Item ſeſtur de tráſitu ſuo & qualiter ſuadet diſcipulos ſuos habere meroré

Capi.v.

D
Eus.n.oipotés cuius miſericordia p[]rit ante facié ſua q & iuſtus é & rectú iudiciu ſuú reddés mer cédé labog: p[]ſotòg ſuog p[]aſtor uerus & bōus: i miſericordia dispoñés oia; & cōgregás oues ſuas i finu ſuo: q nouiflme diebus íſtis curfu itolerabili; & oneroſo agōis grauiflimi. In quo & caro cō cupifcit aduerſus p[]ſum: p[]ſus aduerſus carné ſceliciter cōſumato: portuq; iá diu cōcupito de naui gatione huius maris p[]celloſi; i quo ſunt reſpilia innumerabilia; & inimicorú agmina colluſtantia; ut decip- ant & truident reſtos corde iam obtento: diſeſtiflimú filium ſuú Hieronymú exutum tota mortalitatis & putredinis huius carnis miſerrimæ, p[]petuo ímortalitatis brauio decoratum, ad cæleſte atrium euocauit ut qd' uidebat hic i enigmate, ibi uideat facie ad faciem. Quæ cum extrema eius tpa egredi de corpore eius urgeter, iam completis nonaginta & ſex annis febre æſtuá ulida ſuos circa ſe uoluit eſſe i unú filios, quos ſicut nouellas plantationes ſtabiliuit a iuuentute ſua. Quorum luctu uultus graues intuens, ut pius & miſe ricors his pauliſp motus ſlentibus íſremuit p[]ſu, & lachrymans ímo aliquantulú eleuans oculos plana uoce inſqt. Fili eufebi cur íſtas íuſtiles fundis lachrymas! Nonne uanum eſt ſuper defunctum ſundere lachrymas! Quis uiuens non uidebit huius corporis diſſolutionem? Quod ſemel locutus eſt deus & audiſti, auſdes con tradicere, Et noſt nullum poſſe reſſitere uoluntati eius, lam fili rogo non ſecundum carné ambules: fieré define. Certe níſa militiæ arma carnalia non ſunt. Deinde uultu hilari & iocundo alacri uoce cæteros allo- quens filios exclamauit. Cefſet m[]œtor. luſtus abeat, fit oíum una uox gaudentium quoniá ecce p[]ps accepta bile, ecce dies iubilationis, & l[]æticiæ præ oibus diebus uitá meæ. In quo fidelis dominus in uredis ſuis apit manú ſua, ut meá exulé afam hucuſq in carcere mortis huius ob reatus mei genitoris. Adæ reuocet ad p[]ſu ná p[]fiam recuperatá ſui filii ſangnie præcioſo. Nolite filii diſeſtiflimi quos ſemper habui in uicibus habu in uicibus chà ritatis ípedire gaudiu meú, Ne p[]hibeatis reddere terræ qd' ſuú eſt. Corpus meú ſtati exuite terræ date, ex q

fætum eſt:ut redeat unde uenit. Quibus finitis uerbis oës fratres lachrymis madefacti:& denudâtes ſuum
ſacratissimû corpus: 1 ta Iquallidum & deforme abſtinétiis:q quid terribile cùctogæ uifui cernebatur. Nam
tanta erat affectum macie ut oſſa eius potuiffent per articulos numerari:ſic uerberibus cruentat:ut lepro-
ſi potius corpus crederetur. Nudæ humo ptinus tradideruſt:& ipſi facci linteo cooperueruſt. Aft ubi uit do-
mini terræ ſenfit alperitatem:nimige, iocûdatus conuerſuſc ad fratres præ doloſ:& anguſtia lachrymarum
fontes inundares inquit.

Hic denu o exortatur eos in ſimul pacificari.

Cap.vi.

Ortor uos chariſſimi mei & dilectiſſimi filii quos genui in uifceribus iefu xpi: p dilectionem &
charitatem:ca dilexi uos:ut pacificati nunc pacem habeatis.Debetis eni uos tanq臺 dei miniftrôs;
domeſticos:& amicos decet:ad spiritalia âhelare ut ſitis alii ad exemplum.Vos qſpiritales eſtis:
cur iſtas tot iſruſtoſas ſunditis lachrymas:Peccatogæ uobis ſemper recordatio lachrymas indu
eat. Tanto prompti eſtote ad lachrymas:quanto ſuiftis ad culpæ.Siquis peccato moritur:flete: Nam ſi cum
malum per pniam a morte ſurgit:angeli gaudét in cælis,Certe ſi bonus peccato moritur:angeli dolent. Me
uero nò tanq臺 morienté lugeatis:led mecu tanq臺 portu ſalutis attingente gaudeatis. Quid iſbecillius miſeria
huius uitæ,quæ tot dologæ & paſſionu agmiibus,ut nulla pene hora ſit,in qua uiuës qcuſ homo liber a do
lore tranſate:Si diues undiqæ anguſtia ſtimore:ne quod poſſidet amittat,ſi paup:nuſqæ gſeſcit:ut uienat.Si bo-
nus:hinc diaboli timet periculù:hinc ne nauis mortalis corporis i huius mûdi pelago naufrageſ:nò medio
criter ptimeſcit. Id certe nullus ſexus uel ætus uel conditio doloris tranſit expers quouſc i hac mæt miſeria
uitæ.Siqd in me eſſe ſcitis: meum impediens iter:delete,Heu quot nauiagium per hoc mare magnum &
ſpatioſum in quo ſunt tot diuerſa geneta inimicoge ſecundum cuiuſlibet uirium quantitatem colluſtanti-
um poſt multu nauiagandi ſeſlicitatem:poſt multas uiaſtorias:iam credentes ſinem capere peroptatum: alı
qua diabólica ſuggefſione in hac hora i laqueu perditiōs ſua in diſcretione perueneruſt,Heu quot hic & ui
ta recomédat & fama:quibus unico peccatu aſſenfu dıra mors iminet & ruina:ICCirco dum uiuitis timetatis
fratres. Príicipium ſapientiæ timor domini, Vita noſtra militia eſ ſuper terram. Qui hic uicerit:alibi coro-
nabitur. Dum hac pelle tegimur, nulla nobis inſeſ certa uichtoria. Si noſter genitor timuiffet:nuſqæ cecidiffet.
Príicipium oïum maloge, Qui ſuplumptio, Qui non timet:de ſe pſumit, Quomodo iter latrones gs onuſtus au
do ſecurus graditur.Saluator qd nos aliud docet,niſi timere:Vigilate inq:quia neſcitis qua hora ſur uentu
rus eſt. Nam ſi ſciret paterfamilias qua hora ſur ueniret:uigilaret utiſ;& nò ſineret pſodi domu ſua. Sûmus
ille clauiger petrus ſobrii inquit eſtote fratres & uigilate:quia aduerſarius ueſter diabolus tanq臺 leo rugiens
circuit:quærens quem deuoret, Nemo iter ſerpentes cum ſecuritate habitat. Qui ſanctior & ſapientior eſt
plus ſemper timeat. Nam qui altius eſ cadens:maiores caſus recipit, Eſca diaboli elecſa eſt, de malis non cu
rat:quia ſui ſunt. Cecidit ille ſapiës ſalomon,ccecidit & eius genitor dauid elecſus ſecundum cor dei. Timea
tis fratres. Itege, rogo undiqæ timeatis:qa beatus eſt uit timens dominu. Etenim ſi confiſtant aduerſum eum
caſtra:nò timebit cor eius. Si exurrexit in eum p[lium]in hoc ipſe ſperauit, Perſectus dei timor foras vanum
mittit timore: Timore uanu nò habet charitas. Charitas & timor dei unu ſunt, Còlideràs, n.hæc p[ph]phacla cla-
mans dicebat. Còſige timori tuo carnes meas. Quis ex nobis eſt cupiens uidere dies bonos: accedat hue: &
illumietur: & facies ſuæ nò cofundent. Qui timet deuim:faciet bona: & demorabiſ i bonis aia eius: & ſemé
eius hæreditate poſſidebit terræ,qa firmamentu eſ domius timëtibus eú: & teſtamentu ipſus ut manifeſte
illis. Siqd boni ſacitis:cu magna cautela timeatis. Multi bona faciut: quoge fructus ſurripit humanæ laudis
appetitus. Decé fueruſ uitrgies:& tamé mediæ a cæli oſto ſunt excluſæ, Heu quot quot hodie facro ſunt re-
nati bapſiſmate: x[pi]iano ſungunſ noie:qbus foret melius nò ſuiffe. Eſt, n.gehenalis p[ca]na p[ga]noqæ: ifinito
minor q[ui] maloge, x[pi]anoqæ. Vinà non foret taliu maior pars. Nauis undiqæ ſana unico mergitur foramie. Et
sauerunt hoies i n hæc folitudine:aliij colla iugo auaritiae ſubmittètes:aliij luxuriæ ſeſitate: ut turpilſimæ
ſues deturbati:aliij circa iutilia diripièda occupati. Vnde obieſto rônis uſu cooperates ut iumeta ilipientia.
& ut ſimiles eſſent illis, uiuà ciuitatis nouæ hieruſalem ſi iuenerunt. In regnú cælogæ reprobus nullus igredi
tur. Centuplo arta eſt uia eius q[ui] creditur, quis larga ſint uere timëtibus. Timenti centurioni p[mi]ttit xps ad
eum accedere, præſun[è]ti regulo cum illo ipſe ire denegat. Vere non omnes hodie obediunt euangelio, ue-
niet dicebat apoſtolus tempus, in quo ſaná doſtrinam nò ſuſtinebút hoies. Plures p[di]cánt: fed non omnes
ueritaté p[di]cánt. S[pi]licium corda in peccatis alligát, alligát onera grauia i peccatis minimis, i graibus ocu-
lo tranſeunt conniuent.

Quomodo doctor debet prædicare.

Cap.vii.

Eſt enim do[ctor] ſalſus gladius anceps. Hinc ſcیدit opere & exemplò:hinc percutit & iterſcit uer
bis dolofiſ & iniqu[em]. Quomodo ignis frigiditatem donat:aqua caliditatem: lapis quomodo ſurſu
graditur. & uir luxurioſus quam p[di]cabit caſtitatem. Et ſi prædicat, quæ audiètibus inde ueniet
utilitas? Quid p[oteſt] dicere audiens, niſi quare uoſe p[di]dicas, quæ opere denegas? Bene loquùs ore
& male uiuens opere: ſemetipſum damnat. Ecce quantum deo talis prædicatio ſit acceptabilis, oftenditur
p[fi]salmiſtam peccatori dixit deus. Quare tu enarras iuſticias meas, & aſſumis teſtamentu meu per os tuu̇
Tu uero odifiſt diſiplinà, & p[ie]cifti lermões meos poſt te. Multi legut grádia, addiſcut ardua, ſubtiliter diſ-
putat, ornate loquuſ, ut a populo honores capiát, i plæbibus magiſtri noienſ, & nihil faciut. Si expto crediſ
mihi credite. Plus mouet corda hominum uitæ ſanctitas, q[ui] ornata colloquiæ, facite, & poſtea p[di]cate. Valet
facere fine prædicare, ſed non prædicare fine facere. Nò dixit deus, qui p[di]cauerit uolutaté p[er]ſis mei ſed qui
ſecerit. Non uitupero p[di]cato[em], niſi nò facientes ea, quæ p[di]cánt. Subtilium uerbog[que] do[ctor] tantum & nò

opege eſt quædam leuis aurii ſiſatio:& ueritatis fumus cito fine fructu ptraſiens. Intelligite frès: ſielligite quæ dico. Multo plus meretur q facit & prædicate:q facit & tacet, Si bonum folus facio:mihi foli profum, ſed ſi prædicans facio:& mihi & aliis. Vnde qui ad iuſticiam erudiunt plurimos:erunt quali ſtellæ in perpe tuas æternitates. Sunt eni fratres: p[]dicatores lux ad illuminandum q per eorum do[]c[]rinam corda caligan tia, & cæca nube peccati xpo uero lumie q lucet i tenebris illuminant. Sunt etiam ad conditiu[m]m uerbum dei, quod cibus eſt aſæ operibus bonis. Cuilibet ſcienti iniugitur p[]dicate[]sis officium, dumodo faciat, imo ut plus dicam. Qui ſeit;& ſolum facit & alios non docet: tenebitur domino reddere rônem. Cum enim iux ta apof[]tolum ioannem, q odit fratrem ſu[]ſu homi[]cida eſt & q habuerit ſubſtantiam mundi: & uiderit fratré ſuum neceſſitatem patientem, & clauferit uſi[]cera ab illo, quomodo manet in eo charitas dei? Quato magis q uiderit fratrem ſuum errantem, & mortalibus oppreſſum criminibus, & non miniftrauerit ei uerbum do []c[]trinæ, ille q doctus eſt homi[]cida & fine charitate eſt? Timeatis o doctores & rector[]es: q[]bus iniugit domi nus p[]dicationis officia: ut populo ſuo uerbum domicum miſtretis. Quot.n.ue[]l ueſtro exemplu: uel uſtri negligentia peccatis moriuntur: tot de manu ueſtra requiret dominus. Quanto enim eſtis altoires graduat to maioribus cruciabimini cruciatibus. Nò eſtis domini: ſed p[]aſtores. Vnus dominus eſt;& unus p[]aſtor pri cipali:q cognofit oues ſuas & exqret eas de manibus ueſtris. Heu quot hodie in eccleſia non p[]aſtores: ſed mercéna ri: ad quos nihil pertinet de ouibus iefu xpi:q:ni[]mo ut & uera dicam: & ip[]ſimet ſcient: ſunt lupti ra paces:q & oues rapiunt;& diſpergunt. Certe nil peius: ni abominabilius:q cum ille q cuſtodi[]re debet: diſi pat. Heu quid hodie in alijbus eccleſiæ non p[]aſtoribus: ſed deſtru[]c[]toribus: quoq[]e non eſt pars minor: ſactu eſt ſubſtantias labores ho[]ium tan[]q if[]erntu[n]s iſaturabiliter deglutiunt;& non ſolum eos a peccatis non emen dant: ſed & ip[]ſimet uel ex ſui negligentia: uel ſuis p[]eſuis miſtr[]iam: ſuel ſuis nefandis operibus: eos contrabur ad illicita, ita q[]dem dicam hos tales ſi impunes deus reliqueret; deus amplius non eſſet. Et ideo ut ſæpe di c[]t[]u: e: fili[]i chariſſimi dum uiuitis ſeruite domio in timore;& exultate ei cum tremore. App[]hendite diſcipli nam eius nequádo p[]ereatis de uia iuſta. Guſtate fili[]i mei chariſſimi. Iteq[]o, Guſtate: & uide te quoniam ſua uis eſt domi[]us. Diuites eguerunt: & eſurierut: & dormiéttes hic i diuutius & uoluptatibus ſuis niſil iuenerut i manibus ſuis. Inq[]rentes uero domi[]n[]u non deficient oi bono, lunior ſui & ſenui & nun[]q uidi iuſtum in ſu ne dereli[]ctu: nec ſemen eius egens pane.

Exortatio Sancti Hieronymi ad imitand[]u ſanctam paupertaté.

Cap. viii.

Mitatores paupertatis eſtote: ut ſequamini ueſtigia eius qui cum i forma dei eet: portans omnia uerbo uirtutis ſuæ. In cuius domo ſunt diuitiæ: & gloria: i[]efemi[]t: p[]remi: exinaniu[]t: forma: ſerui acci piens: & pauper: & inops natus eſt. Pauper & pluſq[]ui inops ſuit quouq[]ui u[]xit. pauperrimus moru us eſt: & ſepultus eſt. Vnde uulpes inquit idem foueas habent: & uolucres cæli nidos: & filius autem homis non habet ubi caput ſuum reclinet. Apoſtolis etiam uib[]et non portaf[]c: faculum: neq[]ui perami: & iuue ni confuluit uendere quæ habebat: & pauperibus erogare. Si xpm deum crediti: eum non falli poſſe credi te: alioqui non eſſet deus. Et ſi ip[]ſum falli non poſſe crediti: ip[]ſum ſequamini. Impoſſible eſt diuitiis affluie re: & xpm ſequi. Natura denegat ut contraria miſceantur. Aut ego fallor: aut ip[]ſi in fine decipientur: qui mi hi non credunt: cum diuitiæ ſuæ tranſierit in egeſtatem. Diues hic epulabatur quotidie idutus purpura: & byſſo: ſed mortuus q[]ui moyli & prophetis nolu[]t credere in tormétis poſſutus ſenlit. Nemo militans deo ip[]lcat ſe nego[]tis ſæcularibus. Nò ſaluatur rex per multam uirtutem ſua: neq[]ui diues diuitiis ſuis. Eſt eni aq[]eus diuitiarum flos ad ſalutem. Nonne diuitiis coniuncta eſt ſuperbia: Et ubi ſuperbia eſt: ubi peius. Nonne om nia oriútur mala ex ſuperbia, tan[]q ex una radice: Cum enim diues ſaſtus eſt homo: & cum multiplicata ſue rit gloria domus eius, nonne ſuperbit? Et cum ſuperbierit, n[]one polluuntur uiæ eius in omni tempore. Et tunc ſedens diues cum diuittibus in occulto: cogitat ut interficiat inócentem. Oculi eius in pauperem reſpi ciunt: & iſi diuatur in occulto ut rapiat eum tan[]q leo in cubili ſuo: dicens in corde ſuo: oblitus eſt deus: auer tit faciem ſuam ne uideat uſq[]ui in finem. Etenim eſt dominus aliquando dormiens: quali[]ſt capit crupulatus a uino. Cum uero plus moratur deus pacientia ad inſerendum iudicia: plus inebriatur ira. Et ideo plus centup[]to mendum eſt: cum longanimiters tolerat malaiq cum ſelitinerant p[]ermit. Permittit p[]ermit deus alioqu[]o tempore cruciari bonos ab iniquis & ſuperbis: ut ſupra dor[]ſum bonog[]u fabricent peccatores: & p[]longent iniquitat[]e ſibi. Et ideo qu[]auis aliquátulum obliuſca[]t deus pauperem: itam[]e i finem n[]o obliuſcetur miſerem. Sed quo niam pupillo ip[]le adiutor e: cui dereli[]ctus eſt pauper: & ſuperbis reſſit: humilibus dans g[]ram. Conterit bra chium peccatoris & maligni: exaudiens deſideri[]u pauperis: iudicá[]ſq[]ui pupillo & humili: ut n[]o ap[]ponat ultra ſuperbus magnificare ſe homo ſuper terra.

Exortatio Sancti Hieronymi de humilitate.

Cap. ix.

Vapropter dilectiſſimi filii mei: ſa pauperes eſtis humiliamini ſub potenti manu dei, ut n[]o amit tatis (quod abſi[]t) quæ facitis. Nihil paupertas deo grati[]ola e: fine humilitate. Maluit deus de bea ta maria icarnari, p[]pter humilitate: q[]ui p[]pter aliam qt[]u[]q[]ui uirtutem. Sicut, n[]e ſola ſup[]b[]ia: radice eia oriuntur mala: lic ex ſola radice humilitatis generantur bona. Diſcite a ſaluatorei[]ga mitis & humilis corde humilia[]uit i[]efemi[]t p[]ro nobis ſaſtus obediens uſq[]ui ad morté crucis.

Exortatio Sancti Hieronymi de obediency & sp[]aliter religionis.

Cap. x.

Ropter quod dico uobis & ſi humiles eſſe uultis: eſtote etiam obedientes oi humana: creatare propter deum. Conſiderate filii chariſſimi quo cenſamini uocabulo, Monachus i[]deſt unus. N[]o decet mo[]achum uelle habef & nolle ni[]li in non peccado. Sit uobis uelle & nolle hoc un[]u oibus bonis i rebus licitis obedi[]re. Nec ſint uobis plura p[]cepta ut faciatis. N[]o e: obediés ſed negligés q

["fecit, jam expletat mandatum. Ad unius de iustissimis uocem petrum & andream relictis retibus & omnibus 360\nqae habebant domini fecutos esse uestigia. Hoc temp uera optat obedientia; nunc quæ obtemperare uoliti-\ntati; sed reuerenter alienae. Istud nempe in ultima cœna exemplum xps reliquit; cum fuoæ abluens pedes di\nfeipuloæ petro dixit; niſi obediens fieret; non haberet partem fecum. Iccirco dilectissimi filius, sicut uobis\nunum est nomen monachi; ita fit unum uelle & unum nolle. Bonum est enim & iocundum habitare fra-\ntres in unum.", "C. Qua forma homines honorentur: & diuites non teneantur.", "L. Cap. xi.", "N 72\nEt fit in uobis maior aut minor; sed qæcессer est; fiat sicut junior; ne idelicet regum genti in-\nftar qæ maior est in uobis dominetur cæteris fratribus; ut ab eis gaudeat supeuacuis laudibus at\ntolli. Sed ad exemplum regis iefu xiª maior humilitate efficitur quali minor qibus regêdis præ-\neft. Sit enim uefter maior per humilitatem focius minori cum bene agit; sed cum deliquit fit ere\neſtus contra uitium per zelum iuſticiæ. Nullum ſit unq cum uitiis ſcedus. Sic diligatur homo; ut eius uitiu-\notiatur. Magnum dilectionis ſignu est hoïem in qubuscum minimis reprehendere. Sæpe multum uana no\ncet humilitas. Non uera humilitas est uitia tacendo permittere. Clama ne cefiis efiais inquit; quali tuba exal\nta uocem tuam anuncia populo meo ſcelera eoge. Vtinam & contra uitia ois clamaret creatura; quia ſi pec-\ncator deum non timet; tamè homies reueretur. Quod apoſtolus nos docens dicit. Iraſcimini & nolite pecca\nre. Sol non occidat ſuper iracúdiam ueſtram. Luſtus est dominus; & iuſticiam dilexit; equitatem uidit uultus\neius. Si iuſtus; & uos iuſt ei ſtore. Negligentia & uana paſtoris humilitas efficit ut lupi i agnos audere poſſint\nne reſpiciatis in uultu potentiis. Non, n. est perſonage acceptio apud deum. Vbiq; quod iuſtum est; operemi-\nni. Vuit uera iuſticia uniuicuq; reddere quod ſuum est. Obedire oportet deo & non homibus. Nonne ſi ueri-\ntatem cæteris metu potentiu; iudicatis apud uoſmetipos; & facti eſt iudices cogitationum regiſtra; & non\nplus ueſtra abundat iuſticia. qæ ſcribagæ & pharifæoæq; Non plus diuitem honoretis qæ pauperem: niſi melior\nſit; qnimo ut uerius dicam; plus paupere imago iefu xiªn diu iude auté mundi. Oés nos ex una ſumus carnis radice geniti: omnes iuicè mébra ſumus i uno corpore; cuius caput est\niefus. Xps. Quid ergo plus honoris meruit diues & potens. qæ pauper? Forte qa; diues & potens. Sed ſi hoc qua\nre diuitiis & ſæculo teſtamur. Quare mundi gloriam conténendam prædicamus. Neminé certe maloæ ufu\nhonorádum puto. Si diuites honoras diuitiis plus paupere; deo præponis mundum. Et ſi plus deo aliqd in\nmundo diligis; non dignus es deo. Reddite quæſto quæ ſunt dei deo; & quæ mundi múndo. Bonitas ubi; q\nnoretur; malitia oíno deturputur. Sed quoniam mihi nunc de his qui i caducis diuitiis suis gloriar: & quid-\nquam diſtidae carnis poſt modicum i cinerem teueri ſuræ nobilitate; potentiæ; & dignitate uana; & leuſiſq\naem auæ quorúdam ſultog; noium iſuſlatione extolluntur; & alios conténendo deprimunt; ac ſe ob hoc\ncredunt illam attigere gloriam; quam ſolis humilibus & múdi còtemporibus plus domíus præparautur: ſer-\nmo est qd de eis ut conuenit differam. Ve ue uobis; q ad cælogæ regna diuitiæ, itinere ſeſtinatis; quoniam\nfacilius est tranſire camelum p poramé acus; q diuitem ítrare in regnú cælogæ. Non mea ſunt hæc uebera; ſed\nxiª. Si hæc reuocabilis est ſnía, xps oíno non deus eſt. Cælum idem inqt & terra tranſibunt. Uerba auté mea\nnon tranſibut. Vlulate uos o miſeri nomé itſabilis fortuna: nobiles & potentes; q alios confunditis; & tanq\nigaobiles: còculcatis; qa huius múdi honoæ & falſaæ dignitatum fumis obcaſati; cú ueſtrae uitæ breuiffi-\nmæ tela a morte: uelut a texente ſorte ha: nolte succidetur; i iferno fine itermiabili præ aliis cruciabimini;\ncontinue moriando uiuentes. In laboribus hoíum múdi non eſtis: ímo cum hoibus nô ſolum labores non\nfertis; ſed & laborantes: uiuere nô permittitis. Iccirco nô cum hoibus; ſed cú diabolis flagellabimini. Quáto\nenim i mundo maior fuit gloria & lætitia: tanto maior i iferno præpara: poæna. Sed qd dicitis. Duodeci fa-\ntemur xpm apoſtolos elegiſtque oium folus bartholomæus carnis origie fuit nobilis; & matthæus di-\nuitiis ante qæ recipitur apoſtolatum. Iſiſtebat. Cæteri uero erant pauperrimi pícatores. Cur hæc retuli audia\ntis. Si xps uerax eſt; & ſi oíia quæ ex ore eius audiui: mendacia nô ſunt: huiusmodi hominu: uix unus aptus re\ngno dei iuenitur de mille. Qui uero eogæ mihi nô credút; poſt modicu: tempus i tormétis poſiti ſentiét. Sed\nforte qs ueritatis lumie cæcus iam mirabitur. Ad quem ego ſi ex hoc me iterrogaret; reſponderê. Nône uni-\neo credimus dánari hoïem mortali peccato. Sed ſi hoc inget ita eſt. ergo quó falaubit cétú milibus. Sed qd\ndiues & mortalis ſamae aura paſtus. aliud eſt. q quoddam peccatoæ oium uas putridú. Vbi auarita. Vbi fu-\nperbia. Nône i diuibus. nobilibus. & potentiibus. Nône & latrones ſunt. q & paupeæ mercedem violenter\ndeprædantur. & eos deprimut: iatæ necat. Qui ex ubertate domus domini faciut iniqua: quâ ut pauperibus\nneceflaria còdonarét; receperút. Certe ſuperefluitate: uelimétogæ ſupereflitati nimia: addút; de pauperibus fri-\ngore & nuditate moriétibus nô curantes. Palatia & magna erigút ædificia. ut humanis oculis còtempleſt:\n& pauperes i plateis moriút icômodis. Còuiuia frequèter alius p: parant diuibus. ut ferculis delicatiffimis\n& pauperes i plateis moriút icômodis. Còuiuia frequèter alius p: parant diuibus. ut

tatim uestimenta,& societatem,mira artificii uarietate frequenter mutét.Qui ut ludos,haſtiludia,choreas, pationes,ebrietates,magna conuiuia,delicata fercula fuis alternatim exhibeant fodalibus,Mulieres ad fumam uoluptatem explendam ſufficienter habeant.Sed ue miferi qd facitis.Non agnoſcitis, Corpus ante tempus deſtruitis,&iam iterſicitis.Vnde ifirmitates & mors tam itempeſtua.niſt ex nimia ciborum copia,& fre quenti mulierum uſu.Deum deludere credits.Certe deſlitudis uofinetipos.Pro corpe obliuſcimini iam & ecce corpus ſimul cum aia deſtruitis ante tempus.Et ideo gaudete & iocundamini,& lætamini in hoc ta breuiffimo temporis ſpatio,quod habetis;ut poſtmodum cum diabolis fine fine omni tempore lugeatis, Quid facitis?Non differatis,Frequentiffime ueſtimenta permuteris;ne forte ueſtra diſpereat nobilitas;neſt qui uos excedat;ut in inferno uerecùdiam recipiatis & còſufioné.Vbi cõuiuia?Vbi delicata fercula?Vbi uina præcioſa melle mixta,& aromatibus præparata?Epulamini & inebriamini.Non enim poſt morté am plius facietis;fed cum diuite qui quotidie opulabatur ſplendide: in tormentis gehennalibus guttam aque nimium peroptabitis;nec habere poteritis,Agite folatia ueſtra in luxuriis expletue uoluptates.Seminate in corruptionem;ut de corruptione colligatis,diuinam ſniam:quâ iuſtus ille dabit iudex i magno iudici die; dicens,Ite malediſti in ignem aſternum:qui paratus eſt diabolo & angelis eius.Heu cor lapideuſi cum talé tibi cogitas ob huius mundi parua folatia iminere ſniam;non formidas.Si illum expeſtas diem tam teribi lem & crudelem.In quo non ſolum de luxuriis:ueſtibus;& ebrietatibus;commeſationibus;& de toto tempore amiſſo,quo uixiſtis;fed etiam de qualibet te oportebit cogitatione unq domio reddere rônem.Cur no emendaris?Cur moraris de die in diem mifer conuerti ad dominu?Cur te iam malorum non poenitet?Ece mors properat;ut conterat die noctuq; currens,Ecce diabolus iam properat;ut te recipiat.Cæcae diuittia tuæ tibi deficient.Ecce uermes corpus quod tâta enutris diligens expeſtatiut illud rodant: quoſque iterum coniunctum animæ cum illa pariter poenas habeat infinitas, Quid errando per huius ſæculi inua in uanitatibus petis folatia;Diuitias & gloriam & cætera tibi placita non inuenies hic quia non ſunt.Sed fi ure ra quæris gaudia;ad illam cæleſtem gloriam propraia ad quam factus es.Ibi certe illa ſunt gaudia uera; quæ nec oculus uidit;nec auris audiuit;nec in cor homis ascenderunt.Dimitte quæſo caduca & momentanea;& quare habere perpetua,Sed quid de his,qui nec dei timore,nec amore,nec mortis & tormentog subſque quum terrore a peccatis ceſſant,led condolent,fi ut optant praua agere,non poſſunt dicam?Ve ue miferi:q hic ridetis;quia plangetis,Ve cum ifta optatis gaudia temporalia;quia uobis inuitis ſuſtinebitis tormenta infernalia.Ecce uobis modicum reſtat temporis,Incomplete menſuras malitiæ ueſtarum;ut ueniat ſuper uos omnis diuina indignatio,Fruimini hoc paruo tempore in iocis:ebrietatibus;procleliis & contéionibus;cho reis & procaſtōbus;nec uacuü pterire tempus dimittatis,Quid moramini dum uiuitis;Congregate filiis ueſtris honores; diuittias;& potentiñas. Veſtram augetue nobilitatem & famãut & ueſtri filii quæ feciſtis exple re & ipſi queant,quatenus cum illis pariter in inferno ampliora patiamini cruciamenta.Sed forte quis dicet Benignus eſt dominus & miſericòrs;qui omne peccatorem ad ſe redeuntem recipit;& idulget.Vex qdem hoc eſſe confiteor,Benignior eſt enim dominus q credit; & uniciuq; parcit ad ſeu;ut condeſtet;redeuti.Nò ne benigniſſimus eſt dominus,qui tantas tolerat iniurias a peccatoribus,dans eis temporis ſpitudem ut eme dentur;Sed hoc nouerisiquia ficut benignus eſt in tolerando;ita iuſtus eſt in puniendo.Sed forte quis reſe dicet:q uir qui toto tempore quo uixit;male fecit;in mortis articulo accepta poenitentia a deo veniam obtinebit.Heu q uana ſuſpicatio & ſalfa meditatio.Vix de centum milibus hominum;quorum mala ſemper ſuit uita mereatur a deo habere indulgentiam unus.Vir totus in peccatis genitus & enutritus; qui nec deu uidit;nec agnouit;nec de eo audire uoluit;nec ſe peccaffe cognoſcit;nec qd poenitentia fit niſi forte dormiè do nouit;totus adhuc ſecularibus innodatus negociis;quem anguſtia præmit filiorum;quos deferit; quem infirmitas conterit;quem dolor diuitiarum & temporalium bonog; concutiit;cum eis non poſſe frui ampli us;ſe cernit;q accepta deo accipit poenitentiam;quam non acciperet;fi adhuc ſe poſſe ſanari crederet. Certe uere concludam;q dum ſanus eſt & iuuenis;deum offendere non formidat;in morte non merebitur diuina obtinere iulgentiam.Quæ dilectiſſimi filii eſt pnia;quam folus q acceptit;quia ſe uiuere non poſſe ampli us cernit;qui ſi ex infirmitate conualeſceret;peior q prius fieret.Scio non modicos pecunioſorium accepta in mortis articulo poenitentia;conualuſſe corpore;& peioraffe uita.Hoc teneo;hoc uerum puto;hæc multiplici experientia didiciq; ei non bonus eſt finis; cui mala ſemper ſuit uita: qui peccare non timuit; fed in mundi uanitatibus ſemper uixit.Præcioſa inquit in conspectu domini mors ſanctorum eius; & mors pæcatorum pessima.

Exortatio Sancti Hieronymi ad uilipèdendú múndanas diuities ppter gaudiú cæleftiú. Cap.xii.
E
T ideo filii p dilectiſſimi accigimini potentiá;& eſtote filii potentiess;& nolite hog. miſero;q diu tum & poterum;quoq iá tantá oſtedimus ibecillitatem & miſeri ée;:quátá nò diceret lígua car nis;tenué potétiá formidare í operádo iuſticiá.Qui.n.pp iuſticiá p[re]ſutòm patif;beatus é;& be ne fibi erit,& fi motif beatior.Precioſa népe é i còſpectu domini mors faſto;q eius.Si cupis uita tenef i x[po].noli morté timere p x[po].Nò.n.potes illa ſuſtiere p x[po].q ſint còdigna ad futurá gloriá.q revu labiſ; cù apparuerit gloria n[ra].q ſurſum eſt & non ſup terrá.Nò ſperet mercedé,q non laborat. Non ſufficit ſolú x[pi]ani nomé.Xpianus es,imitare x[pm].Fruſtra x[pi]iani habet ille nomen,q diabolum ſegur. Quinimo x[pi]ianus omnino non eſt, fed antix[ps].iuxta illud beati euangeliſtæ ioanni, Auditis quia antichriſtus uenit nunc antichriſti multi ſunt. Vis ergo regnare cù chríto?Patiaris cum chríto.Si chríſtum dominum & re gem cui eſt nomen ſuper omne nomen oportuit pati,ut ita intraret in gloriam ſuam,quam fiduciam habes te intrare ſine labore? O q ſulti ſumus & tardi corde ad credendum. Volumus hic gaudere cum ſæculo

& poſtea regnare cum xpo. Dominus nudus ingreditur. ſeruus ſupſuïitate onuſtus ueſtium auti & gemarū 361

inhabit? Ille ieiunus, iſte crapula & luxuria plenſus, Ille in cruce pro ipſo moriés, iſte i leſto delicate dormiés. Quod domius nō facit, ſeruus faciet? Promittit domiūs zebedei filiis regnū fuſi: ſi calicé quę bibiturus erat poſſent bibere, Sic fatui filii hoium nō reſte iudicantes: neq: quod ueſe eſt cognoſcētes; dicētes malū bonu & bonu malu. Reuertimini ad corueniéttes audite me; & narrabo uobis quæ audiui & cognovi; & p[er]ſes ſi ni natrauerút mihi: nec occulteſ: a filiis hoium. Adhærere deo bonu eſt; & ſicut ille ambulare. Sicut xps aiam ſuā pro nobis poſuit: ſic & nos ſi opus eſt pro ueritate: quæ ipſe deus eſt; debemus aías ponere. Qui amat ani má ſuā in hoc múdo: p[er]det eam. Xps pro nobis paſſus eſt; nobis reſinquens exéplú ut ſequamur ueſtigia eius. Non ſe cogitet xp[ianus] ſo pro xpo mori ſe nō inuenit p[ar]patu. Qui xpo miſtrat: ip[er]m ſequaſ. Dicas homo: q[ui] solu noie & uerbo xp[ianus] es. Fid[ex] xpi habes. & p[er]dicas? Bonu e: iſed ubi opa? Fides ſine opibus mortua eſt. Certe dicam. Qui xpm tantú ore; & nō ope laudas: ip[er]m negas: q[ui] ſi quæ dicit: crederes; ſaltem eum timeres; & de peccatis uerecúdareris. Et ſi credis & mala facis: cétuplo puniendus es. Nōne peccatú quod fit ex certa malitia infinito peius eſt peccato, quod fit ex ignorátiá, Peccauit angelus; peccauit homo. Alter ueniá potuit ſuenire: alter nō. Qua de re. Ille ex appria malitia: homo ſuggeſtiōe diabolica: ad quod ego. Quod miſer me reris p[er]mium, ſi nullu haberes p[er]plium. Nōne terreſtris miles ad omne ſe exponit periculú, ut ſuo regi placeat. Nec certe ulla tibi eſse p[ot] excufatio: ſi te peccare diabolica dicis ſuggeſtione: ſiſt & ille: quia tibi nō eſt oc[atio] quæ illi. Vn[us] ſolu habuerat præceptu: ut de ligno non comederet. Nondu quid diabolica foret ſugge ſi touerat: nec q[ui] t[um] peccatú deo diſpliceat; ſcierat; & tu ut dicis noſt[ri] & bene credis; & tot milia facis p[ec] cata. Et quid concludam. Qui tales ſunt xp[ianis] diliguntum eum in ore ſuo & lingua ſua mentiunſ ei: cor auté eog[em] non eſt reſtú cum eot[em] nec idem habent in teſtamento eius. Siquis diligit xpm: ſiquis uerus eſt xp[ianus] & ſp[aliter] ſacrerdos; & monachus. In quo tanq[ui] in ſpeculo reducet p[er]ſecto: non ſolium renuńciet oibus quæ poſ [ſidet] iſed etiam abneget ſemetip[sum] ita ut totus ſit mortuus múdo. Quia nifi granu fruméti cadens in ter- ram mortuus fuerit: ip[er]m ſolum manet. Qui mudi uiuit negociis; mortuus eſt deo. Oportet n[am] ho[em]: qui uait cap[er] p[er]ſectionem; & tenere: ita mortuus eſſe múdo: ut tanq[ui] mortuus nihil de rebus ſæcularibus ſentiat ita ut cum apoftolo diſcat. Noſtra couerſatio in cælis eſt. Et ite q[em]. Viuò iam non ego: uiuit aſt in me xps. Ic- ciro q[ui] uere iuſtus eſt, uitam hanc quæ mors eſt; non me tuat amittere: ut uitam quæ chriſtus eſt; ualeat iue nire. Eos q[ui] ocidút corpus non timeat: qa aiam non poſſunt occidere: hic tribulationes quæ cito labuntur: ſuſtineat: ut gaudia quæ fine fine manét habeat. Hæc ſolu uia eſt qua itur ad p[ri]am cæli. Certe ſi alio poſſe t[em] tramitein: in toto médax deus fieret. Non enim quæ dico uobis: uerba accepi ab hoſe: neq[em] ho[em] didi: c[it]ed p[er] euangelium ſu[mi]. Ita[que] oportet nos p[er] multas tribulationes acq[er]regen regnú dei. Erraui in uia: q[ui] per di- uitiá & deli[itas] ſeſtinat ite. Signu máiſſeſte damnatiōs é i hoc múdo ſua beneplacita aſſe: q[ui] a m[odo] diligi. Quos deus diligit: hos ſæpe corrigit, & caſtigat. Si i múdo gloria oportet: libéter gloriemini in tribulatiōbus: & aduerſit atibus uſis. Promiſ c[ui]n, xps hæc ſuis diſcipuli: quos dilexit uſq[ui] in ſiné: in ſignu p[er]cipuæ dilectio- nis c[ui] in ultima cœna dixit. Amen dico uobis: quia plorabitis & flebitis uos: mundus autem gaudebit. Gau dete filií mei p[er]dilectiſſimi: cum odit uos mundus. Deſiderate ſufferre contumelias; & obprobria ab homi- nibus: quia beati eritis: cum maledixerint uobis homines; & p[er]ſecuti uos ſuerint; & dixerint omé malu ad- uerſum uos: mentientes propter filium hominis: gaudete tunc; & exultate: quoniam merces ueſtra copioſa eſt in cælis. Viniam in uos iſurgat totus ille mundus: ſcitote q[ui] de mundo non eſtis: quoniam ſi de mundo eſſet: mundus quod ſu[mi] eſſet: diligeret.

Exortatio Sancti Hieronymi ad habendá patientiam:

Cap. xiii.

Mne gaudium ueſtrum exiſtimate: cum multa habetis in ſæculo obprobria & aduerſitate: iſci- tefq[ui] fortitudo & pacientia ex ipſis oriuntur. Pacientia autem p[er]fectum opus habet, Probátur autem uirtutes in homine per pacientiam: tanq[ui] aug[em] per ignem. Qui cæteras habet uirtutes fine pacientia: aurum i uafis ſic[ui]tilibus portat. In folia dicebat ſaluator paciétia ueſtra poſſidebitis ani- mas ueſtras. Fortitudo connexa eſt pacientiæ. Vir patiens fortis eſt animo. Qui patiens & fortis eſt: ſecure bona ſequeritis uitæ ſperate p[er]ſert. Seruate pacientiam i mente, e[am]q[ui] dum tempus eſt. exercete in operatione, Eſt enim pacientia uelum quo in huius mundi procellis nauis noſtra quocunq[ui] flante uento nauigat ſecu- re, nullum timens periculum. Nullum ueſtrum ad uindictam uel odium proximi contumelioſa uerba c[oe] moueant.

Exortatio Sancti Hieronymi ad habendam miſericordiam:

Cap. xiii.

Stote miſericordes. ſicut & pater ueſter miſericors eſt, qui pluuit ſuper iuſtos & iniuítos. & ſolé ſuum facit oriri ſuper bonum & malum iudicium fine miſericordia illi fier[em] qui non facit miſeri- cordiam. Miſericordia ſuperexaltat iudicium. Si nō remiſeritis de corde ueſtro illis qui offenſdút uos, nec pater ueſter dimittet uobis. Fruſtra petit miſericordiam, qui aliis denegat miſericordiá. Suſtinetis inquit apoftolus ſiqui uos in ſeruiturem redigit. ſiquis in faciem uos cædit. Hic noſtra ſtabilitur uirtus, hic tota merces & p[er]mium, ut amicos diligamus in deo, & inimicos propter deum. Seruus ille neq[em] ac cepta miſericordia, conferuo ſuo derogavit miſericordiá. & ideo meruit habeſ ſeuſeritaté iuſticiæ. Iuſticia ſi- ne miſericordia crudelitas eſt; & ideo iuſticiæ miſericordia miſcenda eſt. Lex noſtra tota in miſericordia eſt. Propter peccatú poterat quosq[ui] dánare deus iuſticia, quos ſua ſaluait miſericordia, quapropter q[ui] miſericor- dia caret. xp[ianus] non eſt. Impoſſible ſere eſt ho[em] miſericordem & piú iram nō placare diuina. Beati mi- fericordes, quontá ipſi miſericordiá c[ó]ſequenſ. Sacerdos & monachus p[er]cipue fine miſericordia nauis eſt in medio pelagi undiq[ui] p[er] orata. Vana religio eſt. quæ caret miſericordia. Pag[em] eſt deſſeréte eſſe uelſimentis

a læcularibus: & cœcordé uita. Non ueſtimétis & ordine ſolú eſt quis ſacerdos & mõachus: ſed uita. Heu qd dicam? Sed ex magna abundácia triftitiae homo multa loquitur. Ecce mûdus undiq: ſeruet monachis & ſacerdotibus. & tamé iam ſunt rariffimi ſacerdotes & monachi, q: uix de cétú unus repiatur. Nulla certe i mû do tá crudelis beſtia q: malus ſacerdos & mõachus. Nam corrigi nô pati: nec ueritaté unq: audire pôt, & ut breuiter dicá oés pêminet malitia. Sût hi tales ſacerdotes & monachi ſolú hítu & noie: quog: uana é religio Religio múda & imaculata apud deú p[em]hæc eſt. Vifitare pupillos & uiduas i tribulatôe eog: & imacula tu: ſe cuſtodire ab hoc ſaculo. Heu quátú in quibufd: ſpiritalibus hítu & noie creuit cupiditas. Imo ut uert us dicam: cá huiuſmôi ſpiritalitatis eſt auaritia: q: certe ſunt lupi rapaces in ueſtimétis ouiú. Vbi ſacerdos & monachus cupidus eſt: & fine mifericordia: ab eode: plus q: a ſerpète fuge. Sût etiá nônull: q: totú ſuú frudú exiſtimant eccleſias & monaſteria miro modo & ope ex paupege: mercede ædificare: in qbus táta uiger cupi ditas: ut terrá ſibi & oia deſicere putent: ibi eog: mens: ibi ſemp ſua eſt cogitatio: ut aliena poſſint expoliare marſupia. Hos tales ſaluator ícrepás: ue uobis inſt q: ædificatis monumétaphetaq. Ecce q: mõafteria ædiſicat: eccleſias miro artificio aptat: bonú uidenſ opus facere, ſed ſiqdem mifericordiá paupibus faciut: bonú eſt. Vt vis opus tuú deo placeat. ſac ut de hoc paupes gaudeát. Quod templú é deo carius q: homo? Téplum dei uos eſtis inſt apoſtolus. Cum paupi manú tribuis: cu uiro in ſuis neceſſitatibus ſubuenisicú erátem ad uiam rectá reductis: o q: admirabile & deo gratú téplum ædificaſt. Fráge eſuriéti pané tuú: & egenos uagofq induc in domú tuá. Nemo ſe excuſans dicat. Nô h[oe]o qd pauperi fratri tribuá. Si ueſtimétú uel aliquid ultra extremá poſſides neceſſitaté: & paupi indigéti nô ſubuenis: fur es & latro. Sumus dilectifimi filii i rebus téporalibus ſolú diſpenſatores: & nô poſſeflores. Sigd ſupfluú q[ui]o frater eeat poſſidemus furamur: imo p[er]ius. Furaq aliq[es] ex inopia & neceſſitate: iſte tátú ulſto neceſſitaté retinet: quo cétú uieret: qui fame p[ere]ut. Ille uni ſurtú facit. Iſte tot quot nô c[ô]donat patiétibus neceſſitaté. Dices forte miſer meú eſt: n[am] ho dimife, rút mihi parètes. Quomô tibi potuerú dimittere q[ui]d ſuú ſon erat? Aſt fi ſuum erat iquies. Vnde habuerút? Quis dedit fibi? Quid in múdú ueniétes apportauerunt? Quid recedétes ferét? Certe quæ paupege poſſimus: i die iudicii corá oculis dei iuſticiæ uidičá exclamabút. Qui h[et] aures audiédiiaudiat. Qui mihi non uult credere: heu q[ui] grauiter ſentiet: cu diuitiæ ſuæ tráſierint in eſeſtaté. Lex naturalis hoc p[ć]cipit: ut q[ui]d ab aliis deſideramus: hoc aliis faciamus. Quid aliud lex uetus p[ć]dicat? At euágelicá doctrinam p[u]cúſtare undiq[ui] quid aliud ifinuat? Vere corá deo iudice erút teſtimonia. Quid ergo dicá his, qui ſolú lapides congregant & muros erigút in altitudiné, quog: eſt cor & cogitatio, ut humanis oculis opus appareat. Laudeſ ædificiú: & totá hic ſuá arbitranſ iuſticiá. Sût eriá aliqui: qui de rapinis & paupege fudore oblatões & uiſtimas deo ofſe runt. Tales oblatões ante diuiná clæmétia nô paq: ſunt abomiabiles. Quis tam iſpíés eſt, ut n[ô] intelligat q[ui] talia ædificia n[ô] ced út ad dei gloriá, ſed ad múdi p[ò]pam? Sed ſiqui diceret. Quid dicis? N[ô] bonú eſt ædifica re monaſteria: ut inde honoreſ deus? Ad quod ego. Bonú eſt d[um]modo paupes uiolentiá n[ô] ſint paſſi: nec in[ter]pellét deú c[ô]tra eos. Quomô poſſum ædificare domú deo placitá uel ſanctis eius ex illis pecunis, de quibus pauperes plorát. Qualis iuſticia p[ôt] eſſe munere mortuos. & ſpoliare uiuètes: & de indigécia paupege ofſerre deo. Certe fi hæc placeret deo iuſticia: ſoret ſocius uiolitíæ: & ſi hanc a nobis uellet oblatòem: c[ô]tuus fieret in peccato. Aſt fi deo diſplicet: p[ôt] placere ſanctis.

Exortatio Sancti Hieronymi ad habédam paupertatem: & humilité, Cap. xvi.

Q

Va de re fili dilectifimi deponétes oem malitior: oem dolum: & ſimulatòes: & inuیدی: & oés de
tractiones: ſicut modo genit: ifantes: r[ò]nabiles: fine dolo: lac concupiſcite: ut in eo creſcatis in ſa-
luté. Si tamé guſtatis: quoniam dulcis eſt dominus. Vere ſi n[ô] eritis ſicut paruuli: n[ô] intrabitis in
regnú c[æ]log: Paruulus uidens pulchrá muliért: n[ô] delecta: p[ć]cioſam ueſté intués: n[ô] deſiderat.
In iracúdia non p[le]uerat l[æ]ſus: n[ô] recordat: nec odit. p[em] ſequitur: m[em] non deferit. Et ideo nullus ſe re-
gnú c[æ]log: cogitet aſtingere: niſi hanc paruuli inœnciá: & ſimplificat em imitari: ſtudeat: iuſt deſt caſitáte: ha-
bere: m[ú]dú ſpernere: fr[em] diligere: p[er]tiam ſeruare: p[em] x[em] ſequi: & in gremio m[is] eccleſiæ ſemp incube
re. Et exuite uos dilectifimi ueteré h[oiem]: & induite uos armatura dei: ut poſſitis ſtare aduerſus idílias dia-
boli. Diabolus nihil in múdo poſſidet. Expoliati ergo múdanis rebus mométaneis: & c[ito] uelut umbra la-
bentibus: cum nudo p[ug]netis. Qui oneratus ueſtibus cu n[udo] juſtatur citius ad terram deicitur, quia un-
de teneatur habet. Vis firmiter cum diabolo dimicare. V[el]ſtiméta, p[u]ce: ne ſuccúbas. Terrena oia ſunt qua-
ſi quædam corporis iduméta. Qui plus poſſidet: citius uincetur. Arma ueſta p[ug]naturis ſint caſitas: pati-
tia: humilitas: & charitas. H[ae]c ſunt arma aduerſus uerſutias diaboli. Quibus ſi m[uni]t[er] fueritis accigetis ſor
titudine lumbos ueſtros: & roborabitis brachium ueſtrum. Fortitudo & decor indumentum ueſtrum erit:
& cum eritis in pr[œ]lio: ridebitis. Non timebitis a frigoribus niuis: & uere fundata erit domus ueſta ſup fir
mam p[etr]am quæ x[ps] eſt.

Exortatio Sancti Hieronymi ad fugiendum luxuriam. Cap. xvi.

E

N[is] diaboli luxuria, Heu quot illa interſicit r[ô]phea, N[ô] eſt aliquod peccatum: quo totiens dia-
bolus uiect or exiſtat. Fuge luxuriá. N[á] s[ic]ut uirgitas h[oiem] æq[t] angelis: imo plus: ſeu facit angelú
ita luxuria h[oiem] plus q[ui] beſtificat. & ut ita dica multo peius beſtia e[ſ]cito. De nullo alio p[c]t[ô]le-
giſ deú dixiſſe ſe p[œ]nitere ſecſiſe h[oiem]. H[ae]c huiuſm[ô]i facit opa. Corpus debilitat. & q[ui] ſemp
eú morte deſtruit. Famá denigrat Marſupia euacuat Furta iſtruit Homicidia cauſat Memoríá hebetat Cor
aufert Oculos utriuſq[ui] hois c[æ]cat. & pr[æ] c[æ]teris irá dei puocat. Ex radice gulæ oritur. Pro nullo alio reatú
tam manifeſtá iuſticiá exercuit deus ſine mifericordia: q[ui] pro iſto. Propter hoc n[á]q[ui] legiſt peccatúdeú múdo
induſiſſe diluuiú. Sodomá & Gomorriá c[ô]buſiſſe: & multos alios homies interemſiſe. H[oc] rete diaboli. Si

quis hoc capitur:non cito soluitur.In ito tam graui prælio nemo potest uincere:nifi fugiat.Nemo pōt fir-
miter pdurare:nifi carné domet. Qui uino uritur:igné portat in gremio.Nolite inſt apoſtolus ſebriari:ui-
no.in quo eſt luxuria.Hoc pliium nō ſuſtineſi nifi in abſtinetia & iejunio.Vinum nocet,ſed uultus cenruplo
magis muliege.Mulier diaboli ſagitta eſt,q in luxuriā homo cito trahiſt.Nullus in hoc cōſidat uiuens.Si fā-
dus eſ nec tam e ſecurus es,Mulier uiri p[]cioſam aiam capit.Nunq abſcōdere pōt homo ignem in finu ſuo
ut uelſimēta illius nō ardeant,aut ambulare ſup prunas ut nō cōburantur plāte eius?Homo & mulier ignis
& palea.Diabolus nun[]q inſuſſare ceſſat;ut accendant: Huius plii nun[]q fiet uietor nifi fugiens.Nun[]q a ui-
ro cum muliere ſint longa colloqa. Sola inſimul loq faciat neceſſitas. Vir mulieris cūſa Ipernat munuſcu-
la & blanda erva:fi nō uult luxuria capi laqis. Tanta ſit inter uig[] & mulierem raritas:ut alter alterius no-
men neſciat,Plurimi ſanctiſſimi iam ceciderunt hoc uitio;ptter ſuam ſecuritatem. Timeatis filiij. Si in aliis
peccatis timendum eſt: in ito multo plus.Sed uere dicam. Hodie ſub ſpiritalitatis nomine:nooum fit for-
nicatōis genus a pluribus.Heu q[]p[]feram?Hodie non uerecūdan[]ſ hoſes:qnimo gloriatur:cui maleſecerit
Aliqualis in mulieribus uiget uerecūdia;q[]g paruna.Sed in uiris ita hæc creuit malitioruut ille pufet:inſipieſ-
q huiuſmodi doſtus non eſt. Quid plura?Hæc ſua eſt ſelviuitas,hæc oſ p[]dicatio. Ob hoc frequentant eccle-
ſiast mulieres uideat; & eag[] utan[]ſ coloqisquatenus inde luxuriae amplius creſcat appetitus.Sed quid uir
miſer gloriaris in malitia iſta? Forte qa potens es in iniquitate? Centuplo peccas q[] mulier. Mulier molliſ &
tu fortem te exiſtimas.Illa in domo ſedet:& tu uagando mille modis eam illaqas;& aliquādo eam cogis: ut
ui faciat.Hæc cum facis.qa deus tacet:tu cogitas q[]ſit tibi ſimilis.Sed ueniet t[]epusiquo arguet te:& ſtatuet
cōtra facié tuā. Vnde filii.eſtore prudétes: ſic ſerpètes,& ſimplices ſicut colu[b]æ;& pugnate uiriliter cum
antiquo ſerpente.Sint lumbi ui[]t p[]cincti:& lucernæ ardentes in manibus uſeiriſ; & tunc uiriliter agite & cō-
fortetur cor uelstrum. quoniam illi qui debellabant uos:timebunt;& in deo facietis uirtutem: & ipſe ad ni-
hilum deducet tribulantes uos.

Exortatio Sancti Hieronymi ad habédam dilectōem & caritatem.

Cap.xvii.

P
ædilecti mei:diligite uos iuicem.Non.n.accepi hab ac hoſe;led a saluatore. Hoc inſt eſt p[]ce-
p[]tum meu;ut diligatis inuiuem.In sola dilectione o[]i um duiuturū bona conſiſtunt.Sicut ex una ra
dice multi executam rami:ſic charitate o[]s generan[]ſ uirtutes.Si linguis ho[]i um inſt apoſtolus loq-
rer:& angeloge:ſi o[]em habuero p[]pphetiam:& nouero mys[]teria o[]ia & o[]em ſciam:ſi habuero o[]em
ſidemita ut montes transſeram:charitatem a[]t non habeam:nihil ſum.Qui ueram habet charitatem,beni
gnus eſ & patiens.Ille ueram habet charitatem:q[]n tantu[]pimos diligit per affectum cognationis & car
nisiſut ethnici & publicani faciunt:ſed ita diligit inimicu[]ſut amicu[]n hoc uno p[]ot homo agnoſcere: ſi
manet in charitate:ſi ab eo diligiſ;q et aduerſat.Certe hic q[]p[]lurimu[]m a[]ſuaduerſtědu[] ſe[] ſt q[]p[]lurimiq[]ui diligut;
ſed male,In t[]ar[]t,aliq[]uiq[]uê dirigut;ut dilectōem dei pdant.Qui aliq[]u d[]upra dominu[] diligut;de o[]n ſu[]t de[n]i
cign In cuſuis uirtutibus reqriſ t[]eperatia.Virtus ſemp uult mediu[]n. Nimis diligere malu[]e,minus diliget malu[]e,
ſed ut ius exigit diligere bonu[]e.Ois dilectio q[] noſcet;uiitāda eſt. Propter n[]imiā dilectōem aliq in luxuriā ce-
du[]ritur,pp modica[]li aliq in ſuidiā deuenerut.Multi o[]ones & dei obſea[]q dimiferut.Hoc q[]ppre agit ſup[]fluus
amor;ut qué diligit; ſemp uیدere uellet.Nimius & ſtultus amor ignorat ſiquid[]e iuſtitiā & ueritate:[]rōne ca-
ret;modu[]n neſciu:neq aliud cogita[]r p[]ot;q q[]d dirigit.Amor iſe no[] accipit de ip[]ſoſibilitate folatiu[]n:neq ex diſ
ſiultate remediu[]m. Impoſſibile é ho[]iem qui tal[]e h[]et amoré:de o[]p[]le acceptabiles o[]ones facere:aut place[]r.
Hic amor n[]o é charitas: ſed ſultitia.Oe[]s n[]fos debemus diligere fr[]ès ſicut & noſmetipos: ita tamé ut uitia
n[]o diligan[]t. Punire malu[] charitas é, plus melioré diligere iuſt[]u é. Sic diligendi ſut ho[]ies;ut bonitas exalțe[]t:
& uitiu[] deturpeſ. Vera charitas exiſt;ut deum diligamus ex toto corde:& ex tota m[]ête:& ex totis uiribus
n[]ſis;& ita ſingulariter:q[] c[]u deo nihil aliud diligamus;& p[]ximu[] n[]m ſicut nos.In itſis duobus m[]adatis tota
p[]édet lex & p[]pphetæ. Qui fine charitate éſiſe deo é qua deus charitas é; & charitas deus é, qui manet i cha-
ritatei ca[]elo i[]a cœpit hitar[]i. In ca[]elo una é charitas o[]i um bt[]or[]u. Vbi charitas uera é i[]bi iu[]idia nulla é i[]bi i[]bi
tio nulla cognocſi: nec murmuratio:nec detractio:nec irriſio: ſed é o[]ibus una & é adé uolútas. Hoc ſcitote
fr[]ès:qui ſi n[]o h[]étis charitaté p[]ſeſtæ. ſub diabolica p[]tate eſt: nec ultra uobiſc[]u deus h[]itat, & qui ſine de[]o é.
i ſierno é. Iccirco p[]dilectiſſimi mei filii hortor uos. d[]u p[]ts h[]étis,ne i uacu[]g[]rām dei recipiatis. g[]ra dei data
é o[]ibus p[] morte[] filii eius. D[]u t[]pe ito breuiliſmo uiuimus. ſemiemus. quia poſtmodu[] ſuo t[]pe metemus. Bre
ues dies ho[]is ſunt. Præcidit uelut a texéte uita n[]ra. t[]a[]g fur mors uenit. C[]u mortuus fuerit homo. non ſimul
deſcédit c[]u eo gloria domus eius. Diuiteſ i bonis q[]uis minimis ducut dies fuos,& i p[]uſto ad iſerna deſcen-
dut. Opa cuiuſlibet ſequun[]t illú. Perra[]ge é. ut ho[]is cuius ſemp mala ſuit uita, bona fuerit mors. S[]iue malu[] fi-
ue bonu[]t t[]pe ito fecerimus, illud i[]de poſt finé mortis iu[]eniemus. N[]o expe[]ctetis quia t[]epus iſtud acceptabile
eſt. D[]u lucé h[]étis. n[]o ambuletis i tenebris. Qui ambulat i tenebris. neſcit quo uadat, lux u[]a x[]ps é. q[]u lucet in
tenebris,& illiutiam o[]em ho[]iem uenienté i h[]ue m[]u[]du[]. Vt ergo filii lucis ſitis, & tenebræ uos n[]o comp[]hen-
dant, ad ip[]m accedentes lapidé uiu[]u, ab ho[]ibus quidem reprobatu[]a. deo a[]ut ele[]t[]u, & ip[]i tan[]g lapides uiui
suauiate. i p[]lu[] fancto,in charitate non ſicta. i uerbo ueritatis,in uirtute dei.

Exortatio Sancti Hieronymi ad fugiendum mendacia,& prauam societatem.

Cap.xviii.

N
on it[]er uos médciu[], o[]is u[]t mendax abomiabilis eſt deo. Eſt.n.deus ueritas,& ueritati obſtat
mendacium. Omne fugiatis uerb[]u ocioſum, de quolibet en[]i uerbo ocioſo & uano reddemus deo
g[]onem. Silentia diligite,ubi eſt multoquiui,ibi frequéter médcium,ubi médciu[]eſt ibi peccatu[].

Sermo indicat qualis eſt homo. In ore facerdotis uel monachi nullum unq̄ ſit uerbum. in quo nō ſonet. xpi
nomé ſemper diuinam ruminet legem. Etenim q in lege domini meditabitur die ac nocte non abiens i cò,
filio impioḡ, neq̄ in uia peccatoq̄, erit tanq̄ lignum plantatum fecus decurſus aquaq̄, cuius folia non dec-
dent, ſed dabit fruſtum in tempore ſuo. & oia quæcunque fecerit ſemper proſperabunt. Certe nil tam nocte
homini. ĝ mala societas, Talis enim efficitur homo, qualium societate fruitur. Nunq̄ cum agno lupus habi-
tat. Vir certe caſtus luxurioſi societatem aufugit. Plus ĝ impoffibile puto uisq̄ diutius in bonis permanere
operibus qui maloḡ affidua conuerſatione utitur. Cum ſancto pſalmiſta uociferat ſanctus eris & cum uiro
innocente innocens eris, & cum electo electus eris, & cum peruerſo peruerteris. Sicut enim mala nocet con-
uerſatio: ita bona pdeſt. Nil potest huic comparari theſauro. Qui bonam inuenit societatem: uitam iuenit:
diuitiis affluit. Certe uere dicam, praro homo uel bonus homo uel malus efficitur: inſi ob societatis cauſam, pueri
cor tanq̄ tabula: in qua nihil pietu eſt fore dicitur. Illud ergo quod a societate recepit ufq̄ ad ſeneſtam reſi-
net: ſiue bonu ſiue malum ſit. Raro cum iuuene iuuenis habitet. Nam ignis ſi apponaſ igni: calorem nō ex-
tinguit: ſed enutrit. Semp uit quem delectat ſapiëtia: le maiori ætate & ſapientia ſocius exiſſat. Aliogni ſi ſibi
ſimili societur affidua societate de ſtultitia in ſtultitiam dilabetur.

Exortatio Sancti Hieronymi nō iurandi & ſemp orare.

Cap.xix.

A
Nte omnia aŭt filii mei: nolite iutare oino: neq: per cælum, neq: per terram: neq: per aliud quod
cuq̄ iuramentu, Sit autem ſermo ueſter eſt, non nō. Cuius in ore frequens ſonat iuramentum
in ipſo homie parua eſt dei cognitio & dilectio. Si nō eſt quod iuro: deum eſſe nego. Preceptum
enim dei phibet. Non affumatis nomé dei in uanum. Orationibus iſtante continuus. Multu: ua-
let frequens oſo: & deuota. Oro: hoiem a terra ſubleuat: ad cæleſtia uehit: & ſacit hoiem cum deo log.
Gra- tias ab eodem obtinet: dúmodo ſit deuota & mixta lachrymis. Multum ualet oſo frequens cōſperla: lachry
mis ad pmerendam diuinam clæmentiam ad exauditiōis beneficium. Obtinuit ezechias ſtatim gſam a do-
mino ſuis lachrymis & oſonibus: ut mutaret ſniam quam ſibi dixerat. Liberauit dominus ſuſannam a ſudi-
cio diræ mortis ppter ofonem & lachrymas. Oſonibus heliæ cælum dedit pluuiam quod clauſum fuerat
tribus annis & ſex menſibus. Si quo egetis petatis a domino orationibus & lachrymis in ſide nihil dubita-
tes. Quia qui ſidem ueram habet: ut granum ſinapis quicquid petierit: ſiet ſtatim illi. Idem dominus eſt di-
ues in omnibus: q tunc erat: & nunc ſpes ueſtra: gaudium ueſtq̄ cogitatio ueſtra: & omne deſiderium ueſtq̄
ſit ſemp deus: quoniam ex ipſo: & in ipſo: & per ipm ſunt oia: i quo uiuimus: per quem mouemur: & ſumus
fine quo nihil penitus ſumus.

Exortatio Sancti Hieronymi non expaueſcédi ppter temporalem morté.

Cap.xx.

I

Am filii mei nō multa loquar: uobifcū. Venit enim hora: ad quam natus ſum. Hac conditione
huc ueni: ut exirem. Nunq̄ natus ſuifſem: ſi mori non debuifſem. Suo: pprio non perpecit domi-
nus filio: ſed pro nobis omnibus fecit eum mori in crucis ſpitite: per cuius mortem mors noſta
mortua eſt. Nemo enim noſtrum ſibi uiuit: uel moritur. Sие enim uiuimus: domino uiuimus,
ſiue morimur: domio morimur. ſiue ergo uiuimus ſiue morimur: domini ſumus. In hoc enim uocatus: xps
uiuoḡ dominus & mortuoq̄. Si enim xps mortuus eſt: certe non eſt ſeruus maior domio fuo: iccirco & nos
moriemur. Si enim reſurrexit habemus ſpem firmiſima: q̄ & nos reſurgemus. Et ſi xps ſic reſurrexit: ut am
plius non moreretur certe & nos poſt reſurrectoem noſtram nunq̄ moriemur: ſed ſemp cum ipſo in gloria
ſtabimus. Cum mortuus ſuit xps: homo noſter ſimilis mortuus eſt: ut deſtrueretur corpus peccatiut fiere
mus unum corpus cum illo. Iccirco ſi reſurrexit: & nos reſurgemus cum illo: qa ſumus membra eius. Si auté
& xps nō plus morietur: & nos ſimiliter. Quoq̄dem dilectiſtimi filii mei ſi nunc morior: credo q̄, redemptor
meus uiuit. Et in nouiſimo die de terra ſurrecturus ſum: & rurſum circuſdabor hac pelle mea. Et in iſta p-
pria carne uidebo ipſum ſaluatorem quem uifurus ſum egoipſe: q nunc loquor: quem huc nunc cernitis mo
riété: & nō certe alius loco mei: & iſt: pprii mei oculi qbus uos uideo: cōſpecturi ſut. Vnde dilectiſtimi mei
uidete quō caute ambuletis. nō quaſi infiſpiétes: ſed ut laſiétes. Et nolite ſecuſú carné ambulare. qa ſi ſecu-
dú carné ābulabitis: morieminí. Sed ſpiritu ābulātes & ſacta carnis mortificātes: nunc mecú exultate: cantate
& pſallite. Abiicite ueſtiméta luſtus: & trifiſtiae. Spargite cineré de capite ueſtro. Iubilate deo: pſalmu dicite
nomini eius: date gloriam laudi eius: quoniam hucuq: tranſui p ignem & aquam: & ecce nunc inducit in
me refrigerium. Introibo in domú domini: ut reddam deuota mea de die in diem. O ḡtum lucrum mihi émo
ri. quoniam uiuere deinceps meum xps erit. Ecce terreſtris domus huius habitatiōis diſoliuitur: ut alia ſuc-
cedarat non manuſacta habitatio æterna in cælis. Ecce quod mortale eſt ueſtimétum exuor: ut æternum in-
duar. Hucuq: peregríatus ſum: iam redeo ad přiam. Ecce brauiú caplo: pro quo in agone cucurri. Ecce por
tum attígo: qué tanto deſideraui deſiderio. Ecce de tenebris ad lucé: de piculis ad ſecuritatemide inopia ad
diuities: de plio ad uiſtoriam: de trifiſtia ad gaudiú. de tpali uita de pperuam: de fetore ad odoré ſuauiſſimú
uehor. hic cæcus ſum: & illuminor. undiq: uulneratus: & ſanor. Hic ſemp contriſtatus ſum: & ecce iam læti
ficor. Vere hic uiuens mortuus ſum: & iam uere uiuificor.

Exortatio Sancti Hieronymi uilipédendi pſlentem uitam.

Cap.xxi.

V

Ita mundi: nō uita ſed mors: uita fallax: uita onuſta trifiſtiis: imbecillis & umbratica: uita médax,
Nunc flores: & ſlati areſcis: uita priuans: uita cui ines: uita fragilis: uita momentanea: & caducaiq
ĝto magis creſcis tanto magis decreſcis. Cú plus pcedis: plus ad morté: ppinquas. O uita plena
laquis. Quot in mundo homies llaqas: Quot per te iam ſuſtinent tormenta inſernalia. Qua bea
tus: q: fuas agno: eit fallacias. Qua beatus q: tuis non curat uanis blanditiis. Quam beatiſſimus qui te bene

peiutatus eſt. Melior eſt negociatio eius argento & auro;primi & puriſsimi eius fructus, O mors dulcis & io; cunda, non certe mors; quæ uita ueram largiris; quæ fugas febres & uulnera; fames extinguis & ſiti. O mors iuſtiffima & pia bonis; & malis aspera; humilias ſuperbum diuitem & potentem; & exaltas humilem. Per te pauperes fatiatur; cum aurum proiicis tu malis das ſupplicium; & iuſtæ aſternum præmiu. Veni foror mea; ſpona mea; amica mea, dilecta mea, indica mihi qué diligit aia mea. Oſtende mihi ubi pafcat dominus meus ubi cubet chriftus meus; nec dimittas me amplius uagari per inuium huius incolatus mei. Exurge gloria mea; portige mihi manum; trahe me poſt te; apertum eſt cor meum; & exurgam. & poſt te curram in odore unguentorum tuorum, donec introduxeris me in cellaria domus domini mei, ut exultem & gaudeam cum apparebo ante faciem ſuam. Tunc cantabo, & p[]ſalmū dicam domio. Ecco tu pulchra es amica mea, lam no- li morari amplius. Ecco omnes dies met defecerunt. & anni mei pertransfierunt uelut umbra. Coùuereste ali- gulum ſuper me, quia te inuenirex exultaui, & in te deleſtatus ſum omnibus diebus uitæ meæ. Suſcipe me, nam cum ſuſcepſi dominum meum, me ſaluaſti, me uiuificaſti, lam reſpice in me; ſaluum me fac; & libera me de aquis multis; & de manu filiorum alienorum. Erue de carcere animam mea; & educ eam per gratiam quam operata ſuſiſt ſuſciendo dominum meum; unde exulauit per culpam; quam perpetrauit meus geni tor adam. Veniam per te in hortum dilecti mei; ut comedam fructum pomorum ſuog. Defecerut ſicut ſu- mus dies mei; & caro mea iam ficut ſenum aruit. Ecco iam uenit tempus miſerendi mei. Noli tardare, accele ra ut eripias me; quia amore languo. Per te bona mors fructum recipimus bonorum; quæ facimus; cogno- ſcimus ſimia quæ ſperamus. Ante g[]uenia; deum ex patre cognoſcimus; dum ueneris perſecte uidebimus eum ficuti eſt. Nigra es ſed formola; pulchra es & decora; ſauus diſtillans labia tua, Terribilis es. Et quis reſi ſlet tibi? Terribilis quidem apud reges terræ auſers ſpiritum principum; notam facis humilibus uirtutè tu- am. Tu conſringua corua peccatorum; & exaltas corua iuſtorum. Iuſſuferunt corrufationes tuæ orbi ter- ræuident & commota eſt terra. Aperis mihi dulcis foror & amica mea ianuas uitæ; quas aperire mihi promi ſiſt;ui ſuſiſt cum domino meo; ut iam fit in pace locus meus; & habitationæ mea i ſyon. Expolia me iſta mor tali tunica mea; iam ſero; ut induam me uſeſtimens iæticiæ. Anima mea liq[]uaſta eſt; ut inuenire poſſim dilectum meum; quem in mundo q[]uiui. & non inueni. Inuenerunt me in hac ſolitudine cuſtodes; qui circueunt ciuitatem; percuſserunt me; & uulnauerunt me; & tulerut pallium meum cuſtodes murorum. Percuſ ſus ſum & humilatus uitæ, a voce malorum & dolorum. Tota die exprobrabant mihi inimici mei loquen tes aduerſum me lingua doloſa; & ſermonibus odii circundantes me; & expugnantes me gratis poſuerunt aduerſum me mala pro bonis; & odium pro dilectione mea. Conſringe arcum eorum; ſcutum; & gladium; & bellum. Si moraris iam deſicit pauliſper ſpiritus meus propter multitudinem dolorum meorum. Lam co- ſolationes tuæ iætificent animæ meam. Hodie uocem meam audiens noli obdurare cor tuum, quando ue- niam & apparebo ante faciem dei, ut inhabitem in domo ſua in ſolitudine dierum? Fuerunt mihi in miſe ria huius uitæ lachrymæ panes die ac nocte; labores: contumelæ: afflictionses; erunæ: fames; ſitis; ieiuæ: ui- gilize; tentationes; & peſtilentæ. Audi gemitus uinculati ſolue colligationes meas. Accipe filium hic fameli- cum in regiōe aliena & redde eum patri ſuo. Suſcipe ulceribus plenum; & colloca eum in finum abraheæ pa- triarchæ. Fac me intrare in uineam domini fabaorth; ut non ſtem hic ocioſus. Suſcipe me de manu iniquita- tis; & deduc me in uia æterna. Educ me de tenebris; & umbra mortis. diſrumpe uincula; ſolue compeditu[i]l lumia cæcuerige ſolium. Cuſtodi aduena; & pupillum. Sedenti in tenebris & hitanti in regiōe umbræ mor- toſt[]eſde lumè tuu. Illumia nunc me; ut nun[]q[]ui amplius obdormiā in morte.

Lamentatio diſcipulōg[]o de morte Sancti Hieronymi,

H
Aec & his ſimilia proſequente ſanctiſſimo uiro; omnium cuſtantiu[m] creuit m[]oeror & trifiſti
tia; nec quis noſtru poterat ſe a lachrymis continere, ſed omniu[m] una erat uox plang[]etium. Q[]uid
fine te faciemus patre? Quo p[]geμμus? Vineam iſtam ex ægypto tranſuſliſt & plantaſti eam. Vt
quid auertis faciem tuam ab ea? In lumine uultus tui ambulamus. Gloria uirtutis noſtra tu eras
Heu quid fine te amplius faciemus? Tu pater tu[]o doct[]or & refugi[]tu exemplar inoſt[]iæ. Vt[]inam nobis te-
cum mori liceat, lam ad nihilu[m] deueniemus; ſi[]cut oues erimus ſine paſtore. Ad nihilu[m] deueniemus uelut
aqua decurrens. Non erit q[]uod conſoleret nos. Fient filii tu[]i orphani; & famem patientur ut canes, circueuntes
undiq[]on non te inuenient. Heu quatu[m]us ſuper nos cecidit ignis. Non te deinceps uidebimus ſolem, Congrega-
tio quod faciet fideliu[m] fine te? Tu diſperſio hæreticoge; eras; tu iterſector eog[]u; gladio oris tui, tu eog[]u malleus
& ſecuris conterens eog[]u; dentes in ore eog[]u; molas leonu[m] conſringens; & deduc[]es eos in p[]uteu[i] iteritus, Gau
deb[]ut n[u]c; & exultabunt; & humiliab[]ut popu[l]u tuu[m] & h[]æreditatem tu[u] uexab[]ut. Captabunt in domi[u]m iuſt[]i
& fanguin[]e inocent[]e condénabunt. Incendent igni ſanctuariu[m] dei; & ueritatem fidei lacerabunt.

T Quomoda Sanctus Hieronymus consolatur fratres ſuos de fine ſuo.

Q. Cap, xxiii.

T
Vnc ille motus his uerbis aliq[]tulum lachrymatus eſt; ut totus ſemper in domino miſericordiæ
uiſceribus aſſluebat. Conuerſuq[]u; ad eos; hac tantum ſlentibus uoce reſp[]o[d]it. Eia boni milites
chrifiſt. Conſidatis in domino; & in potentia uirtutis eius. Nolite timere. Conſequemini a domi-
no miſericordiam; i[u] ſper ababitis in eum. Eſt enim ipſe pius & miſericors; & nullum deferit ſperan-
tium in ſe, ipſe enim legem uobis conſtituèt in uia ſua, diriget uos in ſanctitatem reſt[]am; & non tradet uos
in animas perſquentium uos. Viriliter ergo agite; & confortetur cor ueſtrum; & ſuſt[]inete dominum. Eſt
enim deus in c[]ælo pius & miſericors; qui ſuos mille modis ſcit iu[u]are famulos. Non turbetur cor ueſtrum
neq[]g[] formidet. Sperate in domino; & effundite coram illo corda ueſtra; quia ipſe adiutor erit ueſter. Si enim

CC

abeo nunc: iterum me uidebitis: & gaudebimus in simul:quia non multo poft hos dies:quo ego uado: & uos poteritis uenire, Et ubi ego ero & uos eritis in gaudio; quod nemo tollet a uobis. Mementote filii charissimi: quomodo poft mortem moyfi deus elegit ioſue i ducem: & preſtorem populo ſuo. Et elevato helia per turbinem curru igneo in cælum: fecit heliæum in populo eſſe prophetam. in quo duplex requeuit ſpiritus heliæ. Nunquid exinanita eſt manus domini? An oblitus eſt deus miſereri aut continuebit in ira miſeri cordiam ſuam? Dominus erit pars hæreſtitatis ueſtræ, & calicis ueſtri, & ipe reſſituer uobis hæreſtitatem ueſtram. Suſcitabit náq: ex uobis alium paſtorem. cui dabit uerbum euangelizandi, & ille ingredietur. fine ma cula, & operabitur iuſticiam. Et rogo deum meum, qui eduxit, & reductit me ſecundum voluntatem ſuam, ut ſi quis in me fuit ſpiritus ad obediendum p[re]ceptis ſuis. q[ui] in iſto quem uobis mitter paraclyto & paſtore ſiat duplex. Eufebium filium meum p[re]diectissimú, habebitis uobifcum, & ipſum tanq[ui] me audietis. ipſe eni uobis in patrem, & uos ei tanq[ui] filii obediets in charitate cum omni humilitate, & manſuettudine, & cum omni patientia. Squis uobis fuerit neceſſitatis reſeretis ad eum. Obſecro uos, ut ſolliciti ſitis ſeruare uni- tatem ſpiritus in uinculo pacis. Vnum corpus & unus ſpiritus ſitis ſicut uocati eſtis in una ſpe uocatōis ue- ftræ. Vnus eſt deus & pater iefus chriſtus. Cui ſoli in una simul uiuentes ſfraternitate placere cupitis. Ergo eius eſtore imitatores ſicut filii chariſimi. Et ambulate in dilectione ſicut & ipſe dilexit uos. Et tradidit ſe metipſum pro uobis: ut uos redimeret & faceret uos ſibi acceptabiles: ſeſcatores bonorum opeq[ui]. Vniciuig ueſtrum det ipſe gratiam ſecùdum menſuram donationis ſua. Det uobis de rerep[us] ſancti abunde: ut ha- beatis cur ad colendú eum. Adaperiat cor ueſtrú in lege ſua: & in p[re]ceptis ſuis: ut cognoſcatis eum: & faciatis eius voluntatem: nec uos unq[ui] deferat.

Sanctus Hieronymus cōuertit ſermoné ſuú ad Eufebiú, & conſtituit eum caput.

Cap. xxiii.

T
utem mi fili eueſbi conſurge: cōuſurge. Induere fortitudinem, ſemper ſubditus eſto domino: nec æmuleris eum ut neq[ui]ter facias. Salus tua deus in ſempiternum erit: & iuſticia tua non deſi- ciat. Humilior ſis omnibus, Leua in cælum oculos tuos. Lex dei ſemper ſit in corde tuo. Noli ti- mere obprobrium hoíum & blaſſemias eorú ne metuas. Si ſperabis in domino: aſſumes for- tudinem: & uenienti tibi pennæ ut aquilæ: & uolabis: & non deſícies. Vnuerá legis domini ſecure ioquers omnibus. Ne timeas a facie hoíum: qa cum illis ſemper eſt dominus: cum quibus eſt veritas: iuſcenditq[ui] illis in foueam: & in uinculis non derelinquit eos. Sed a ſedul[or]ibus tutatur eos: & eſt illis adiutor & prote- d[or] in tempore tribulationis. Certe n[on] ſ facile timet mortem hanc: i mo ut plus dico odit hanc uitam[ui]que ſe bene agere cernit. Eſce conſtituo te ſuper ſocietatem iſtam: ut euellas: & deſtruas: & diſſipes: & diſperdastre- ædifices: & plantes. Oportet te eſſe irrephénſibilem. Poteſt male alios corrigere: cui poteſt is quem corrigit dicere. Et tu ſimiliter facis. Tibi ammò maior erit labor ſed maius p[er]mium. Eſto ſobrius: pruèds: & pudicus: hoſpitalis & do[ctor]. Nemini uiolentiá facito, ſed omnes æqualiter dilige: & tanto plusi[que] to melior eſt. N[on] ſis perſecutor: ſed mod[eſt]us non litigioſus: nec cupidus. Tu enim p[er]dica opportune uerbum dei. Omnis ſcri- ptura diuinitus inſp[er]ata utilis eſt ad docendum. Acquire uerba: quæ p[er]dices orationibus. Valet enim huius modi p[er]dicatio: & doctrina ad illuminandum: ad arguendum: ad corripi[que]dum: & ad erudiendum in iuſticia: ut perſectus ſit: au diens & in omni bono opere inſtru[ct]us. Eſt enim x[ui]s iefus in cælo ſedens ad dexterá uit- tutis dei: reuelans myſteria: & docens hoíem ſcientiam. In omnibus fili dilectiſſime teipſum p[er]e exemplum bono: opeq[ui]e in omni ſanctitate & bonitate. Nam capite patiente totum debilitatur corpus. Vt ergo breui ter te doceam: facies omnia bona: ſi timueris deum. Patri meo reueré diſſimo damaſo portuſen[que] eſpo ſcribes faciens mei memoriam: ut habeat me in of[or]onibus ſuis: nec corrúpi dimittat opera: quæ tanto labore conte xui[que] ab hoibus iniquis & dolofis: a quibus ſæpe expugnatus ſum a iuuentute mea. Eccleſiam prudenter cu- ſtodiat: ſciens quoniam erigent ſe illaqueantes animas ſupplicium. quos conatus ſum educere in uiam reſta- loquentes in ore ſuoi: & gladius in labiis ſuis quoniam obmutui: & ſilui a bonis: & proi[ect]us ſum in monu- mento dormiens. Spero enim in domino: q[ui] benignus eſt: & non dereliquet fideles ſuos. Gaudium enim ha- beo magnum: & consolacionem: p[er]ſumens de miſericordia domini: quia uirum mirabilem: & multa: ſciens: ſien- tiae: & bonitatis auguſtinum hipponen[ſem] e[mi]p[er] poſt me relinquo. Propter quem multam habeo fiduciam in chríto iefu ſuſſentandi ſidem ueſtram. Cui de me ſcribens hoc ip[er]um rogato: ut t[ar]qui fidelis p[ug]net mi- les, ne ueniant. quod abſit, mala genti ueſtræ. Theodonio ſenatori & omnibus in chríto ſratribus me reſco- mendes.

Sanctus Hieronymus dat p[ac]ce diſcipulis ſuis.

Cap. xxv.

F
initis his uerbis uir ſanctiſſimus iocunda uoce uerſus ad fratres inquit. Accedite huc: ut tangam uos filií met anteq[ui] a uobis recedam. Ad quem appropinquantibus illis ſingulum brachium, utpo- te melius poterat amplectens. cuilibet pacis of[or]culum tribuit. Deinde uocem mediocriter eleuás uultu placido & iocundo extenſis in cælum manibus cōuersiſq[ui]e ad dominú oculis gaudi lachry mis inu ndantibus dixit.

Oratio Sancti Hieronymi ad dominum.

Cap. xxvi.

D
Omine iefu chríſte uirtus mea, refugiú meú, ſuſceptor meus, & liberator meus, laus mea, in qué ſperaui, cui credidi, & qué dilexi. ſúma dulcedo. turris fortitudis, & ſpes mea a iuuentute mea. Vo- ca me dux uitæ meæ, & ego reſpondebo tibi, operi manuú tuag[ui], quod tu de limo terræ creator o[mi]um formaſti, quod of[or]ibus & neruis c[oe]pigiſtui, cui uitá & miſericordiá moriés tribuiſtui, t[ur]xe de mé[ri]æ porrige dexterá, lube domie, ne moreris, qa p[er]tus eſt, ut puluis in pulueré reuertaf, & ſpiritus reſeat

ad te faluatorc, quc miſiſti illum, aperi illi ianuas uitæ. Nam cù pro me in ligno crucis tanç̄ latro pependi, ſti. tu pmilifti mihi q, eù reciperes. Veni dilecte mi, teneà te, nec dimittà, itroduc me in domù tua. Tu ſuſeſeptor meus es, & gloria mea, & exaltans caput meù, falus mea, & benedictio mea. Suſcipe me miſericors deus ſecundù multitudine miſerationù tua, & Nam latronè ad te currentè in cruce moriens ſuſeepiſti. Posſideà te beatitudo ſempiterna, cæcù ſcus vià clamantè, iefu fili dauid miſerere mei, lumie tuo uifionis æternè il lumina, O lux iuſibilis, qua carens thobias clamabat. Quale mihi gaudiù eſt, cù in tenebris ſedeo, & lumen cæli non uideo? O lux fine qua non eſt ueritas, non eſt diſcretio, non eſt ſapientia neq, bonitas, illumia ocu-los meos, ne unq obdormià in morte, ne quando dicat inimicus meus, pualui aduerſus eù. Tædetiam meà uitæ meæ. loquor in amaritudine aia meæ. ægrotus ſum, iſirmata eſt in paupertate uita mea, oſſà mea ſicut in frixorio conſura ſunt. Et iſo ad te dominù curro medicù. Sana me domie & ſanabor, ſaluù me fac, & ſal uus ero, & quoniam in te confido non erubſca. At gs ego ſum piſſime deus, ut tâ audaſter loquar ad te? Pecator ſum, in peccatis totus natus & genitus & educatus, cadawer putridù, uas fetidù, eſca uermiù. Heu mihi domine, parce mihi. Quæ uictoria, ſi pugnando mecù meuinceres, qui ſum minus q, ſtipula ante faciè uen-ti. Dimitte oia peccata mea, & erige de ſtercore pauperé. Certe domine ſi placet dicà, non debes ad te curren-té ſugare, quia tu es deus meus. Caro tua de carne mea, & oſſà tua de oſſibus meis. Propter hoc náq, non re-linguens patris dexteram adhaſiſti meæ humanitati factus deus & homo, & prius eras permanens in una eandéq perſona. Et hoc quare tâ ardui & inopinabile perpetraſti, niſi ut confidenter ad te recurriterè, quaſi ad ſfrate, & ut mihi tuâ miſericorditer condonares diuinitate? Quapropter exurge adiuua me domie, exur gei & ne repellas me in finè. Sicut ceruus deſiderat ad fontes aqua, & ita ſitiens aia mea petit te fontem uiuì; ut hauriat aquas in gaudio de fontibus faluatoris ne fitiat amplius; quando ueniet; & apparebit ante faciem tuâ. Domine mi quando reſpiciens reſtitues aiam meà a male factis eog, & a leonibus unicam meà? Vtinà appenderentem peccata mea qui bus iram merui; & calamitas quâ patior in ſtatera; quaſi arena maris hæc gra-vior appareret. Vnde & ſi amplius expectes tribulationem & dolorè inueniam. Veni gaudiù ſpùs mei; ut de leſter in te, reuela mihi miſericordiam tuâ latitia cordis mei, inueniam te deſideriù meù. Sicut ſeruus p[]ſto-latur ſinem operis ſuiſic & ego expeſto te, Intret poſtulatio mea in conſpectu tuo domie; ut fiat manus tua ut ſalu me faciat. Ecce uiq, qui deſcendens in hierico captus a latronibus uulineratus ſum; ſemiuiuus reli-ctus ſum; tu pie marítameane recipe me. Peccau nimis in uitame; & malum corá te feci. Non te cognouì in-gratus fui tot beneficio, & tuq, & non ut decebat te laudaui. Forte multotiens ueritatem tacui. In corde meo cum pulſabas ad oſtú cordis mei; piger ſuit te recipicionem reueréter. Corpus putridum; quod ulet umbra declinat; nimio dilexi aſſectu. Verbi uanis os inqnaui, mens mea non ſemper ſuit in teſtaméto legis tuæ. non auerti oculos meos; ut non aliquando uiderint uanitatem. Aures meas quaqo, uerbis inutilibus inq-naui, manus meas ad pximi neceſſatem multotiens non extendi. pedibus ad iniquitatè cucurit. Quid plu-ra dicam? A planta pedis uſq, ad uerticem capitis nò eſt in me ſanitas. Certe niſi in ligno crucis moriens me adiuuiffes; digna erat habitare in inferno anima mea. Ego pie iefu ſum pars tanti p[]cii, pro me ſudifti ſangui nem p[]ciosum: nò me refutes. Ego ſum ouis qua erraui; require eam bone paſtor; & apnone caù ouili tuo: ut iuſtificeris in ſermonibus tuis. Nam pmilifti mihi q, quacuq, hora peccator igemuerit ſaluus erit. Dolés fa-ctus ſum; iniqui tates meas ego cognofco; & deſiſta mea coram me ſunt, Vere nò ſum dignus uocari filius tu-ſus; qua peccau in cæmul & coram te, auditui meo da gaudiù & læticiam, auerte faciem tuâ a peccatis meis. deſe iniqui tates meas ſecùdum magnam miſericordiá tuam. Ne p[]ciicias me a facie tua. Non ſecùdum peccata mea facias mihi neq, ſecùdum iniquitateas meas retribuas mihi. Sed adiuua me deus ſalutaris meus. Et pro-peter homem nois tuì libera me. Benigne fac in bona uolütate tua ut inhabité in domo tua oibus diebus uitæ meæ; ut in ſæculum ſæculi cum habitanibus in ea laudem te. Surge, p[]pera ſponſe dilectiſſime animæ meæ; & noli confiderare q, ſuſca & nigra eſt peccatis. Oſtende illi faciem tuâ. Sonet uox tua in aunibus ſuis. Vox tua dulcisi; & facies tua decora: ne auertas eam me. Et ne declines in hac hora a ſeruo tuo. Ne tradas me in aias perſequétiu[m] me. Expeſto te domie. Credo uidere bona domini in terra uiuentiù. Veni ergo di-lefte mi. Egrediamur in agrù; uideamus ſi floruit uinea. Coûerte planctù meù in gaudiù mihi, ica[]lina ad me auré tuam. Accelera ut de hoc lachrymag, & miſeria, ualle eripias me.

Sanctus Hieronymus p[]cipit de ſepultura, & p[]etit corpus xi[].

Cap. xxvii.

H

Aec ubi vir ſanctiſſimus còtinuatis lachrymis; & manibus in cælum erectis dixit: par[]uèr per ſiluit. Deinde fratres intuens dixit, Præcipio uobis filii mei dilectiſſimi per uirtutem; & nomen domi ni eſu; ut corpus meù cum diſſolutù fuerit; in terra iuxta p[]ſæpe domini noſtr[]i nudum ſepeliatis ut illud ferat ſecù rediés quod ueniés apportauit; nudus inde egreſſus ſum; nudus reuertar illuc. Societur terra terræ: nò licet terram ſociari lapidibus, appetit enim naturaliter ſuù ſimile quodlibet. Iteq, ro go uos ut domini mei aſſeratis corpus quatenus in ſuo lumie uideà lumé; ut firmás ſup me oculos ſuos; det mihi intelleſtù; & inſtruat me in uia qua gradior.

Quid fecit & dixit Sanctus Hieronymus portato corpore xi[].

Cap. xxviii.

T

Vnc quidam frater ad locum accedés ſacratiſſimù corpus iefu chrifi obtulit. Quod ubi vir do-mini uidere potuit, nobis ei auxiliantibus, p[]roſtrauit ſe in terram pronus; uoce & lachrymis q[]u[]tù poterat clamans. Domine quis ego ſum, ut ſim dignus, q[]u[]b[]us teſtum meum intres? Meruit hoc peccator homo? Certe domine non ſum dignus. Nunquid ego melior ſum, q[]u[]m omnes patres mei?

Tu noluſiſt moyſi uno iſtu oculi te monſtrare, Cur nunc tantù te humilias, ut patiaris ad hoïem deſcédere

CC ii

publicanum: & peccatorem? Et nō solum cum illo manducare uis: fed teipfum māducati ab illo iubes. Cúq
prope illum effet facerds erigens ſe uir gloriosus genibus flexis eum cunctis tenētibus magnis lachrymis
& ſupiriis: & ᶜpluries percutiens pectus ſuum dixit. Tu es deus meus. & dominus meus, qui pro me paſſus
es, an forte alius? Certe tu es ille: q cum deus effes: solus ante omnia tempora: & fine principio genitus a deo
patre: æterna & inueſtigabili generatione: q cum ipſo patre & ſpiritu fancto unus deus es: pmanens illud idé
quod eras: & es: itra unius puellæ corpusculum te clauiſti faſtus homo ſicut ſum. Vere & deus & homo es.
Sic enim in uirginali utero hoſem ſuſepeiſti: q nec fine homine deus es: nec fine deo homo: quæuis neq: hu-
manitas ſit diuinitas: nec diuinitas humanitas. Non ſunt confuſe naturæ: quis ſit una & eadem in te p[lan]a.
Nonne es caro & frater meus? Vere ſic. Famé habuſti: ſituiſti ſeuilſti: meas ſirmitates habuſti. ut ego. Sed ta-
men in te peccandi ifirmitas. & defectus non ſuit ut in me. Non enim peccare potuſti: ut ego. In te ſuit cor-
poraliter: & eſt: omnis plenitudo g[ra]e. Non enim data ſuit tibi gratia ad menſuram. Tua enim anima ſtatim
cum unita inſeparabiliter ſuit diuinitati omnia p[fe]ſte ſciuit: & potuit: quæ ipſa ſcit & p[ot]eſt diuinitas. Quá-
tum ad diuinam naturam quæ in te eſt æterno patri deo equalis es. Sed ob illam qua pro noſtra redemptio
ne aſſumpſiſti humanitatem: minor es: nec tamé eo aliquod incurris uituperium. Tu nempe ille es: quem in
iordanis alueo baptizante ioáne oxu ſubito paterna cælitus intonuit: hic inquiens eſt filius meus diſeſtus
quo mihi bene complacui, ipſum audite. Et ſp[us] ſanctus in te ut columba deſcedens: te unu eſſe cum patre:
& eundem in ſubſtantia declaruit. Tu bone iefu pro me crucis tam gráde in tuo iſto: quod p[le]ns cerno cor-
pore ſubiſti ſupſlicium: ut mortem qua meis incurreram flagitiis interimeres. Áias antiquo: quas dudum
diabolica p[ote]ſas miſeras íſernalibus mansionibus retinebat: recuperares: & totam humana naturam: quæ
corruerat in mortem perpetuam: tuo cum ipſa pacificato patre ad uitam iterminabilem: tuo quem pro ip[ra]
fudilſi p[ci]cioſo ſanguine reuocares. Cuius q[ui]dem uitæ die ſeſurgens tertia: de illo in quo mortuis iacuſi ba-
rathro certitudine firmiffimá c[ó]probaſt. Quo quidem noſtra eſt ſolidata ſidest: & aucta p[ſes]: ut ſicut inor-
ruptibilis & impaſſibilis & imortalis ſeſurrexiſti: ita ſimiliter & nos ſeſurgemus. Tu certe bone & pie domi-
ne p[oft]uam mirabilem & ſingularem ſeſurrectionem. xl. expletis diebus quibus experientia lucida iudicio
rum multiplicium te ab inferis uiuú ſeſurrexiſſe declaraſti: & ut nulla dubitationis orireſ caligo: ad c[æ]los
cunctis cernentibus diſcipulis tua. pp[ria] uirtute aſcendifti: mihiq[ui] iánuas referans paradifi ad dei patris om-
nipotentis dexteram confediſt: ubi fine ſine ſedes. Tu inſuper bone iefu a deo conſtitutus iuden]uiuog.
& mortuog[us]: ſicut in illa die aſcendifi ita in tremédo & horribili uniuſfalís iudicii die deſcendes reddere ſin-
gulis ſecúdum opera quæ ſecerunt. Coram te tunc certe p[ci]cident reges: oiſis ſtrata erit dánatio. Te t[ui]c omnes
timebunt: q[ui] te nunc conténunt. Quid tunc tibi inſelices qui nunc cum male ſecerint gloriatur dicét. Qui
te omnia ſcientem cernent. quibus nullum amplius erit remedium miſericordia[es]. Quid conſp[ect]ui p[ote]tus
omnia, cernentis omnia. & s[ol]um quod iuſtum eſt iudicantis, facient miſeri, qui totum ſuum in múdi vani-
tatibus & flagitiis amiserunt tempus, plus diuitis fallacibus. q[ui] tibi inſiſentes, plus filios & filias, & mundi
gloriam mométaneam, q[ui] te diligentes. c[ui] tuú erga nos iratum cernét uultum: cum tam ſeueram expecta-
bunt ſniam. cum eos de minimo quoq cogitamine & pp[ria] accuſabit ſonſcientia. Dæmonum caterua & ſi
mul q[li]bet creatura. quam te deum offendendo, offenderunt, cum uidebunt ſtatim, cum ſuerit ſententia di-
uulgata. ſe adepturos tormenta, quibus & corpus & anima ſimul cruciabitur cum diabolis fine nullum
inde in perpetuú refrigerium expectantes? Ve ue miſeris: q[ui] te in iſto tam brei tempore uilſſimis bonis té-
poralibus ebri: quæ nō s[ol]um inopiam nunc auferut ſuis p[os]ſeſoribus: ſed & ip[lam] ſuam faciunt indigentí
negligétes: in beluam redigútur. Ve ue q[ui] ſaltem tanto hoc timore peccare: & tuam puocare iracúdiam non
delinút: ſi tuo nolu[n]t amoré: ut tenétur.

De miſterio mirabili ſacratíſimi corporis x[pi],

Cap. xxix

S

Ed quomodo pie iefu tu. cuius tátá eſt magnificentia. ut nulla queat explica[ra] creatura. quem cæ-
li mare & oíá quæ eius ambitu c[ó]tinentur capere n[ò] poſſunt. qui idem totus ubiq[ui] loco[ge] p[le]ns
es. nec intus iſcluſus nec extra excludus, idem in c[æ]lo ad patris dexteram o[mi]num ſupernog[ci]uium
beatitudo & gloria, quæ tuæ c[el]ſitudís p[ſem] contemplatur. idem in terra, p[ug]illo ip[lam] conti-
nens & c[ó]cludens. idem in mari & in abyſſis. ad nutum regens oíá & conferuans. idem in iferno potéter do-
minans, ſub tanta panis breuitate contineris, n[ò] particulariter, ſed itege[ra] & p[fe]cte ac iſeparabiliter. O inſeíla
bilis admitatio: o[mi]nou nouitatum nouitas. Oculi in te uidét albedinem: laporem ſentit guſtus: odorem ol-
factus: ta[ct]uſg[ui] ſubtilitatem reperit. Sed auditus cordi reſp[ent]at in te illa n[ò] forte accidétia. Híc certe per ſe
ſola exiſtunt accidentia fine ſubie[ct]o, quia n[ò] ut humáis uiderat ſenſibus panis es: iſed iefus x[pi]s itege[ra]: ſicut
in c[æ]lo ad patris dexteram reſides deus & homo. Aue panis uitæ q[ui] de c[æ]lo deſcendifti: dans te ſumentibus
digne uitam: n[ò] ſicut mána quod in deſerto noſtris pluuit patribus: ide quo omnes qui máducauerunt mor-
tui ſunt. Certe q[ui] te digne ſumit: iqq[ui] morte corporali aíá a corpore ſeparetur: n[ò] moriétur in æternum. qa[n]o n[ò]
illa ſeparatio mors eſt: ſed de morte ad uitam tráſitus. Vnde qui te digne máducat in múdo moriens[te] cum
æterne uiuere incipit. O q[ui] p[ci]cioſa mors illa eſt: ante qua homies mortui ſunt: p[ol]oq[ui] i[c]piuít uiuere. Tu panis
ange[lo]ge: tua uſione angelos reficis: & glóriſcas, tu eſca es aíá n[ò] corporis impunguans mentem n[ò] uentré.
Qui in te non impinguatur in uirtutibus: nimis æger iacet in flagitiis. Tu te manducátem ut c[ó]decet: in te
traſmutas: ut tui participat[ò]em efficiatur deus. nec tamé in illú trafimutaris: ueluti alia corpa facit eſca. Sed
ue te e[di]ne ſumeſtibus, certe ad fui p[œ]ná & reatum itege[ra] te cruciſigunt: non q[ui] te diuicidet illa manducatio:
quomiá ipaſſibilis & imortalis oíno es. Heu domie mi[que] q[ui] dicá: Quot hodie te facerotes comedút i altari.

ut carnis pecudum & uolucrum imo peius, Nocte muliege fruuntur actu turpissimo, & te mane maſtican-
do comeditur. Vbi domie latitas? Dormis ne, an uigilas? Exaudis pces eog. de cælo & de fede maiefatis tuae.
Vere fi hoc velles ſacrificiù & libamè; & medax fieres; & peccatoſe ſocius. Certe domie ſi uera ſunt quæ per
os locutus es. pphetae: ſi iuſtus folium ſupplicatoſibus pſto es; & ſi tibi placet æqtas: hoc tale eſt impedimè-
tum ſacrificiùne fiat: q. in ſe & natura ſui ſacrificiù bonu ſit; nec poſsit violari malis ſacerdotibus qa maſli-
tia nò diuicudat ſacrificium. Vnde huiuſmodi ſacrificiù ſit ad ſacerdotis ſiudiciù & dánationem; nec pro q
bus ſit, pdeſtimo ut ueriffime dicâq. uitam ſacerdotis agnoſcit; & eum pro ſe celebrate facit: ſit in eiusdem
peccato cœius; necno & pœnæ particeps. O magnu & igrutabile myſterium, Panis accidentia frangitur p
parres; & tamè in qualibet pmanes particula totus & iteger xps; ſicut etas antea. O humanog. illuio ſenſuù
fráguntur illaque humanis ſenſibus in te uidentur accidëtia; & tamè nec frangeris; nec corturperis. Te dê
tes uidentur maſticare ueluti materialem panem; & tamè nunſ maſticaris. O nobile cœuium: in quo ſub
panis & uini ſpecie totus xps deus & homo ſumitur & ita totus in ſpem panis & qualibet eius particula; & i
uini ſpecie cum qualibet gutta; ſicut i panis totius & uini ſpecie ſimul. Nam totus pſeſtus & iteger xps ſub
panis ſpecie & ſub qualibet q. uincunſ minima continetur particula; & idem totus in uini ſpecie & in quali-
cuq gutta perinanet. O eſca ſacratiſſima: qua uere comedés deus efficitur: iuxta illud. Ego dixi dii eſtis; & ſi
lii excelfi omnes. Liberatur a malis: impletur a bonis; & imortalis idubitanter efficitur. O ſacrum peregria-
tionis noſtræ uiatricù; quo de hoc neq ſæculo peruenitur ad cæli hieruſalem confortiù, Patres noſtri in de-
ſerto mánæ comedentes; nò peruenerut ad terram pmiſſionis. Qui uere te comedit in fortitudine tui ambu-
lauit uſq. ad monté dei oreb. O comeltio delicatissima: in qua ois ſaporis & odoris eſt ſuaitas: omne dele-
ſtamentum: ois medicina: ois ſuſtétatio; & omnis requies a labore: necnon & omne quod deſiderari poſtet.
Tu certe uita esſa ois uuit creatura & fine quam moritur. Tu es uita uitalis dulcis; & amabilis atq. iocúda.
Odoris tui ſuaitas ægros recreat & debiles: quos tuos ſecit ſopor ſalubres & fortilſimos. Tu lux illa incomp-
henſibilis: quæ oem illumias hoſem ueniètem in huc mûdum. Tua mi domie ſt omnis potéta: tuu: omne
regnum: ante te curabitur omne genu. Oia q. cunq. uis: facis in cælo; & in terra; & in mari; & in abyſis: tuæ
nil eſt quod poſſit reſſtere uolutati: in te ex te & per te ſút oia; & fine te nihil. Eia ergo fidelis aia gaude epi
lare: me moreris. His paſcere delectiùs: te pigriteris: hoc fruere cœuio in quo nò carnes hircog; aut tauroru
ut olim in lege: ſed ſalvetoris tui corpus ſumédum pponitur. O ſignu dilecto: ois iopinabilis; ut idem ſit dator
quod datum; & donator idem ſir quod ipm donum. Quam magna dulcedo tua domie: quam abſeoditi ti-
mentibus te; & perſecutis ea ſerantibus in te. O ſerculum excellentiſſum: ueneràdum: colédum; adoràdum
glorificàdum; & amplectédum: omnibus extollédum laudibus: exaltandum cuſtis p[]continis: firmiter in cor-
dis uſeoribus retinédum; & perpetuis temporibus alligandum aſo. Cecidit homo per cibum ligni uetiti ad
iudicium: & aequitas; tecu prudentia & fortitudo & omnis uiectoria. Per te ſancti regnát in cæleſtibus. Per te
doctores p[]dicant. Per te iuſtus uiriliter contra hoſtes dimicat. Tu ſuperbû potétem deponis de fede exultá-
do humilem. Tecu ſunt omnes diuitiæ; & gloria. Te diligétes diligis. Qui ad te puro corde uigilant te ueni
unt: quoniam cum ſimplicibus & reſtis corde graderis. Tu folus ante omne principium oium eras; & ſinis; &
principium. Tu folus fine tempore: aternæ a deo patre genitus. Quam beati qui te diligut; qui aliud; q. te nò
deliderant; q. de te affidie cogitati; q. te digne cœcedunt; q. recum manétes omnes uias tuas omni tempof cu-
flodunt. Certe qui te uenient; uenient uitam & hauriunt ſalutem itérminabilem. O eſca mirabilis ac ſtu-
penda: delectabilis ac iocúda, tuſtiffima: ac ſuper omnia peroptanda. In quo tot ſunt inouata signa; & mirabi
lia imutata. In qua omne habetur delectamentum, & ad omnium gratiæ: proficimus incrementum. Qua
ſingularis & inaudita tui liberalitas. Quam ſuperabundantiffima ac prodiga largitas. ut tui neminé exorté
facias, miſi ad te uenire conténat. Siq[]s ergo paruolus eſt: ſecure ad te ueniat, & te comedens fiat magnus & te
linquens ſemitas infantæ, per uias ambulabit prudentiæ. Siquis debilis eſt, ad te decliet, & protinus fiet for
tis. Siq[]s iſirmus, ſanabitur. Siq[]s mortuus eſt, fi audire te uoluerit, uitam itérminabilem apprehendet. Sed
qui magnus eſt & fortis, nec hic te deferat. nam ſemper abundanter in te uinienet, quo paſcatur. Nemo cer-
te fine te p[]oteſt iuuiere ad momentum. Tu folus uitam das omnibus creaturis. Iccirco deſcit cor meum, &
caro mea deus cordis mei, & pars mea deus in ſæcula. In te ſolum delectatur cor meum. In te exultat anima
mea. Tibi ſolum adhærere cupit mens mea. quoniam qui elongant ſe a te peribunt. Tu auté domine ne lon
ge facias auxilium tuum a me ſed tuam ad me inclina aurem miſericordiæ. Te edat pauper & inops, & ſatie
tur, & tunc tuiuens cor laudabit te. O lux inuſibilis. inextinguibilis, & oia uere illuminans. Sedéti caeco huic
fecus uiam. miſerere mihi fili dauid clamanti, uſu tribue quo te uideat. Propicius quaſo domie huic eſto
peccatori, ut ſis mihi in adiutorium & in locum reſuſi, ut ſaluum me facias. Et tunc ſi ambulem in medio
umbræ mortis, non timebo mala. quoniam tu mecum es. Mortuus en pie iefu iaceo. Exurge, reſuſita me.
& confitebor tibi. æger & inſirmus ſum cui nulla eſt amplius in carne fanitas, medicus es. ſana me. Nudus af
fligor ſegore, diues es. induce me. Fame in hac ſolitudine pereo, cibus es. ſacia me. Sitio, ſalubre poculum es.
inebria me. Infixus ſum in limo profundi, & non eſt ſubſtanția. Veni in altitudinem maris, & tempeſtas de-
merſit me. Laboraui clamans. ſactis ſunt raucæ ſaucæ meæ, lam intrauerunt aquæ uſq. ad animam meam.
Educ me de laqueo iſto protector meus, gubernator meus firmamentum meum, reſugium meu, dux meus

CC III

& rex meus. & deus meus. In cuius cōmēdo manibus ſpiritum meum. Quem in crucis ſipite redemifti, cui
uitam, miſericordiam tribuifti. Reſpice domine humilitatem meā, nec concludas me in manus inimici, ho-
die tecum ingrediar in locum tabernaculi admirabilis, ut inſhabitem in domo tua in longitudue dierum in
ſæculum ſæculi.

Sanctus Hieronymus accepit uiatricum & obdormiuit in domio.

Cap. xxx.

Is finitis uir domini glorioſus ſacrum domini corpus ſuſcapiens, ad terram ſupinus rediit, Dein-
de manus in modum crucis ſupra pectus tenens ſymeonis, ppheta: uaticinum decâtuit, Quod
finito ſubito cunctis qui aderant cernentibus, tanta in loco in quo iacebat diutinitus lux effulſit,
ut inſtar ſolis radii ſplendor quorùlibet uibraret oculos, ne poſſent morientem uge, glorioſum
aliqualiter intueri. Qua quidem luce ad horam permanente circuſtantium quidam agmen angelicum ibi-
dem uiderunt undiq: diſcurrentium: uti ſcintillæ in arundineto ſolent. Quidam uero angelos non uiderUt
fed uocem lapſam cælitus audierunt: ſic dicentem. Veni dilecte mi: tempus eſt enim ut mercedem accipias
pro laboribus: quos mei cauſa uiriliter ſupportaſti. Quidam tamen nec uiderunt angelos: nec hanc audie-
runt uocem: fed tantum cum iis a beato Hieronymo illa finita uocet; hæc audierunt uerba. Eecc ad te uenio
pie iefu ſuſcipe quem tuo recuperaſti languine, Tunc ſubito illa lux diſparuit: & illa anima ſanctiſſima tanq
fydus omnibus uirtutibus radians carnis reſoluta caeno: cælo: regna adiit glorioſa. In quibus iam certe ta-
q luminare conſpicuſ ſenitet: & ſplêdore beatitudinis: & multorum coruſcatione prodigiorum, quoniam
non poteſt abſcondi ciuitas ſupra montem poſita: nec voluit deus ut in morte ipſus lateret ſanctitas: cuius
uita ſanctitatis cauſa fuerat: & ſalutis totius eccleſiæ militantis. Tantus deniq: illa recedente ſanctiſſima ani
ma odor ſubſecutus eſt per dies non modicos; ut null a recedere ſanctiſſatis recordetur ætas. Sed forte dignu: erat
ut illius merita odoris p[]cipue clarerent indicio: qui ad unitatem ſidei intermaratæ membra fetida ſuſo: uer
borum odore euocauerat.

De uifione qu[]ui habuit Beatus Cyrillus de tráſitu, Sancti Hieronymi.

Cap. xxxi.

Ora n[]aq: chariſſimi patres & domini huius tráſitus glorioſæ diei erat ultima. In qua quidem ut
ſui atletæ pius dominus gloriam demonſtraret: & omnibus qui in eccleſiæ domo habitant pro-
ſerret clag: lumen: hoc modo cyrillo epifopo tranſitum glorioſi Hieronymi ipſe dominus reue
lauit. Cunq: dicta iam hora cyrtilus epifopus deuotis in ſua cellula orationibus inhæreret: ſur-
fum in ſpiritu raptus uelut in extaſi factus ſubito quoddam a monaſterio a quo uir ſanctiſſimus migraue-
rat uſq: ad cælum mirabile & ſpecioſiſſimú uidit iter. Cuius tanta erat pulchritudo & admiraſiout ſicut eo
dem poſtmodum teſtantem cognouimus: ſtupore uelut amens effectus: hue illucq: admirans: uiri pauliſper
credat obliuſci. In hac liquidem mentis poſitus anxietate: teleuavit oculos: & ecce angelo: maxima a mona-
ſterio ſocietas ueniebat alternatim melodiq: & mellifluo: cantuum uocibus concinenti: quoque uide-
bantur uocibus cælum & terra & omnia quæ e[]oq: continentur ambitu undiq: refonare. Ferebat etiam fin-
guli angelo: ſingulos manibus accenſos cæreos: quoq: claritas ſolis repellebat lumen. Sed quid additur ad
mirationi admiratio: Ad cælos uertens cyrillus oculos: non minorum angelo: cernit nume: modo ſimili
iſtis obuiam uenientium: quin rei huius anxius expectat euentum. Interrogasset quidem quid hoc effectus:
ita eum ſtupor op[]ſſeratiq: quid diceret: inſeſciebat. Aſt illo diutius expectante glorioſam uidit Hieronymi
animam præ cunctis qui p[]ibant angelis: & ſequebantur mira decoratam pulchritudine ueniétem. ad cuius
erat dexteram ſaluator cum illa pariter ueniendo. Quæ quidem in loco quo cyrillus degebat gradum fig[]es
& ſtans ea taliter eſt locuta, Agnoſcis ne me: Ad quam ille. Minime quidem. Quis enim es qui tanto cæteris
honore emines: At illa. De Hieronymo unq: ſuit aliqua tibi cognitio: At ille. Certe quem nominas ſingula-
ri affectu diligo charitatis. Sed quæſo illa eſt: Et illa. Eius ſum anima: quæ gloriam iam obtineo: quam ſpera
bam. Ad meos pergito filios. & quæ uidiſt nuncia: ut & a luctu deſinant: & meo ſtatui congaudeant: qu[]em
elegi. Quibus omnibus finitis: omnis illa beata uifio ab eius euanuit oculis: & ſuit in ſemet reuerſus. Proti-
nus cyrillus ineſſabili gaudio perabundans: ita tamen q: per totam noctem illam non ſe potuit a lachrymis
præ mentis læticia continere. Quam ergo mirabilis eſt dominus in ſanctis ſuis: mirabilis in maiſtate: ſacíes
pdigia. Dextera domini ſecit uirtutem: dextera domini exaltauit eum: notam faciens i: populis uirtuté eius
O diuini amoris immenſitas: diuine largitatis aſſuientia. Quid enim iſt: ſuo potuit facere filio honori: &
gratíſæ. & non ſecit, cum tam copioſa & in uita & in morte erga eum fuerit munificentia: Dedit enim ei do-
minus claritatem a[]ternam: & nomine a[]terno h[]ereditauit illum: & ſecit eum h[]ebedem gaudio: ſuperno-
rum: in quibus permanebit in ſæcula. Quam ſingularis honor & admiranda gloria excedens pene aliorum
gloriam ſancto: & honorem, ab: non ſolum illam ſanctiſſimá animá omnis cæleftes comitantur cohortes
ſed etiam ipſe proprius ſaluator. Nec enim ſola in cælo fulget inſignis dignitatum illa beata animaſſed etiá
corpus ſuum non ceſſat in terris radiare miraculis. Ad cuius narrationem congruum eſt redire. Defuncto
namq: ut dictum eſt uiro ſanctiſſimo hora completorii: corpus illud tantis fragrans aromatibus cuſtodiens
tes: totam illam inſónem noſtem ducentes circa eum in magnis liquidem pro anno quod cunctis uenerat
ſlet: bus, & pro ſua quam iam obtinuerat gloria gaudi: uigilauiimus. Mane autem ſac[]lo diuinis peractis: ut
cōdecebat myſteriis: debitiq: obſequiis honore debito cōlumatis in bethleem iuxta perſepe in quo pro no
bis x[]ps de itemerata ibidem natus uirgie ifans uagi: corpus illud ſacratiſſimum faci: coopertú lineo i: ter-
ram ordinauerat ſepeliuimus. Quan[]tis autem ipſo die & etiá ad p[]ſens miraculis glorioſis mirificauit dom[\]e
nus filium ſu[]i ſanctum Hieronymú: certe n[]o foret enarraſ: ſuſſiciés l[]íqua carnis. Sed tamé aliqua de multus

ne noſter nimis plongetur ſermo:referam. Quidam a natiuitate cæctus in ipſo ſepulturæ die uidiendbeneſicium corpus tangens ſanctum obtinuit. Cuidam etiam iuueni ſurdo & muto ſanctiflimu corpus deoſculat:ti:ſoluto auris & ligue ligamie;& loquendi & audiendi grae eſt conceſſa. Et certe dignum erat ut q cæcitatis ueræ lucis:quæ xps eſt: tenebris obcæcatos: ſuis ſanctiflimis doctrinis & exéplis illumiauerat. Surdis quoq & mutis in diuìs operibus ueram exercuerat medelam:ut & diuía itelligerent documétæ:& catholicæ ſidei confiterentur rónes: quas ſpernebat in die ſui obitus glorioſi: & cæcis lumen tribueret corporale: & ſurdis ac mutis còcederet ſanitatem. Quam plurimi ut aſſerit:ut q uiderunt a nefandis ſpiritibus obumbrati i loco quo ſanctum qeſcit corpus clamàtibus diris uocibus daemonibus. Sancte hieronyme, Cur nos tam iſque-ri: Tu noſtrum ſemper flagellum ſuifti & uiuus & mortuus: per eum ſunt mirabiliter liberati. Hæreticus q dam dum prædictu beatum Hieronymu blasſemaret:& eius fore dignu corpus ićendio diceret:ultoe diuia ad alioq hæretico: formidinem in ligni ſpem eſt mutatus. Et ſubito cùctis q aderant uidetibus:ignis cælitus eum iuaſtia eum taliter combuſtit: q totus in cinerem eſt conuerſus. Ad hæc magna hæretico: mul titudo: cum tantam ſuæ ſanctitatis aduerterent experientiam: & ad ueritatè ſacræ ſidei tantis & tot apertis ſignog ićiidi:s tanq: qubdam clamantibus p[]comibus uocarentur: ad ipſius ſacratiflimæ & ítemeratæ ſidei & lumè redierunt. Quid plura dicam? Certe in generatòe & generatòem uix annúciarem quæ per illu deus oſtedere uoluit: ut magnificaret eum: & colendu exhiberet uniuersis. Quá magnus certe eſt iſe tot faciens mirabilta: cui certe non eſt ſimilis ſecùdum opera ſua. Magna magnalia de hoc per mundu ſonenture extra ma: terræ: ſpatia: rutilent: ſua lucida ſigna. lam tantoq[]miraculog[] multitudie corroboretur intemerata ſides. Quor enim iſrimis ítegram ſanitatem conceſſerit poptatam:narrare cederet in ſinenum. Et tempus & uita & ois humanus diceret ſenſus: ſi uellet oia: indagare quæ opatus eſt in diebus nſis: quæ auribus audi uimus: nec ſunt occulta a filiis hoium. Lætetur itaq[]totus ſidelium cœtus: & cantici lúticiæ & exultatiōis deo còcrepent alta uoce: ex eis, p[]liuit ſtella micans: cuius fulgentes lucis radii eos dirigunt ad cæleſtem pa: triam audeundam, l[]ſtius certe uita ſacratifima eſt oibus diſciplina: mores ſunt ſui oium ſidelium inſtituta. Adſint hodie ſacræ matri eccleſiæ:& pro tanti filii receſſu piæ lachrymæ:& pro tanta eius gloria inaſtima-bile gaudium. Liceat ergo inſtar piæ matris ei pias lam: etatiòes ip[]endere: cum tanto ſe cernit priuatam filio uiduatam uiro: deſtitutam p[]ugili: & capitaneo uſtis ſua: incíſa palmite: qua in agro ſidei plantuait & coluit. Non mihi q[]lo imputetur filio tanto orbato patre: ſi præ dolore dáni tam inaſtimabilis: ea referam: quæ n[]decent. Sæpe n[]aq[]n: nimia cordis abundantia pluræ homo locutur: q[]uellerat. Quid heu chariſſimi patres & domini n[]unc uobis referam: Círcuus quacq[]p[]ficiens:& p[]gens: ut ſi forte meum: quem dira mors abſulit patrem Hieronymu inuenirem: & n[]o luenio: qu[]e diligit aia mea: huius amore langueo. Tædet aiam me[]a uitæ meæ quonià ablata eſt uita mea: & excuſus ſum ſuit locuſa: & exaruit uirtus mea: & lumè oculoge meoq: extinctum eſt. Quale amplius erit mihi gaudiu in múdo, cum lumen meu idere n[]o poſſim? Obſcuratus eſt eni ſol meus, & luna n[]o ſtat in ordie ſuo, Ouis cum lupis q[]uid faciet paſtoris privata munimie? Quomodo ui- get arbor, radicæ detructa? Quid heu dira ſeciti mors? Cui p[]rem recipiens, filium tam médićum in omnibus bonis exulem dimiſti: O mors crudelis non illi ſed mihi, & pene toti eccleſiæ, quem ſurripuſti: athletam? Cur non diſtuliſti e[]u recipere? Quare aliquátulum n[]o aueritiſti faciem tuam ab eo: Scis q[]d ſeciti? Nú- quid non deſideraſt: qu[]e tam uelociter a nobis ſurripuſti, q[]n[]o ſit in múdo ei ſimilis in uirutate in doctria in ſanctitate? Hic certe princeps pacis: dux iuſticia: docto: ueritatis & æquitatis: armiger intemeratæ ſidei contra hæreticos bellator forti: cuius ſagitta nunq[]abiit retrorſum: nec declinauit clypeus eius in bello: & eius nunq[]e eſt auerſa haſta, Inclyti chriſtianoq[] plæbis fleſte: quoniam cecidit dux ueſter. Vox in rama ſonet. Tanti filii receſſum pie p[]lorer eccleſia, lam circu[d]abunt eam canes multi: conſilium malignátium obſidebit eam: quoniam l[]oq[]e factus eſt ab ea auxiliator eius, lam ad ſuam n[]o alp[]cit deſenſioné, lam tribulatio: p[]xima eſt: & n[]o eſt q[]u adiuetu, lam in ſepulchro iaciet p[]teſtor ſolitus: n[]o certe exurget aduerſus malignátes in ea, le: circo clama in cilicio: & planctu p[]ia materi: duere uiduitatis ueſtes uiduatam filio. Heu uaticinab[]utur p[]feu-do p[]phetae: & p[]phetaub[]t uisiones médaćes: & fraudulentus diuſationes: & ſui cordis in nobis ſeductiones. Et certe n[]o erit q[]u reſilat eis. Siccatus eſt eni ſons uitæ: & uena diſparuit aquaq[]e uiuential[]m. Sed & tu q[]d di-ces chariſſime pater damaſe. Vbi quem plus diligebas q[]e Hieronymus. Vbi tui norma itineris. Còſiliator: d[]uctor, & rector quo abiit tuus. Quádo q[]lo ſcribes ei. Sine tuo ſum Hieronyme chariſſime còſilio uelut ab ſeſſum a corpe mébrú. Scribe ſcribe q[]lo ne p[]igriteris: ut ſi tua locoq[]e diſtàcia p[]optata careo uſione, ſaltem tua mihi adſit memoria frequens tuis affiduis ſis gratiſos, teſte deo in nullo uuentiú ut in te meæ ſpei fir maui anchoram. Plora igitur: plora. Deducant oculi tui lachrymas p[]diem & noctè: quonía: defectit anchora tuæ ſpei. Aruit ſcribentis manus tanq[]flos ſœni, lam n[]o erit tibi amplius eius memoria. Vox certe ſua dul-cis & iocu[d]: quæ in ſidelium auribus erat mel dulciflimu: ſiluit. Heu qualem amiliſti: conſiliatorem & adiu torem. Certe iam in multitudie còſuliog[]e tuoq[]e deſeciti. N[]o erit q[]u panem fràgat tibi uitæ. Extiſta eſt lucer na in medio eccleſiæ micáſt: ut n[]o uobis ſed ſibi luceat, n[]o múdo: ſed cælo p[]ſlèdeat. Quid ergo dicà. Cui c[]o-querat. Vnde mihi in hoc ueniet auxiliu, ut c[]ofoler. Certe ut ítueor a domino factum eſt iſtud. Et ideo ſibi dicam. Cur bone iſeu tam uelociter a tui p[]ſonla, qua in cruce moriens deſponſaſt tantum abſulitiſt filium p[]teſtorem c[]ôtra eius hoſtes belligeq[]e. Forte uoluiſti eum tecu, Certe domie non eo egebas: ut iſpa. Bene q[]dem ei ſubueniſt: ſed nos orphanos reliquiſti. Non conq[]or q[]u aliud q[]u iuſtum & æquum feceris: quoniam certe iam iſpe merebatur finem imponere huius uitæ: laboribus: & tecum eſſe, ſed doleo q[]u tantum incurrit damnum eccleſiæ: eo abeunte. Vtinam eum ſeddere: ut tuam regeret: ſtabiliret: & defendere: et eccleſiá: uelut

CC iiiii

prius. Quid bone domine eius deinceps facient filii iacentes, efurientes, circuneuntes famelici ciuitatem, ut canes non habentes qui eis panem frangat? Sunt oues errantes non habentes paſtorem: diſcipuli fine doctore: cæci fine ductore. Heu pater pie Hieronyme noſtrae ſuſentationis baculus ubi es? Quid tuus faciet curus fine te dulcis auriga? Vbi cubas? Indica nobis, Cur es nunc terræ focius, qui in te nihil uoluifti eſt eſte num? Bethleem bethleem ciuitas iuda quæ non minorem de principibus eccleſiæ retines, quid feci? Redde nobis quem retines patrem. Sed & tu terra quare audes retinere hominem non tuum? Qui nil geſſit terrenum: nil carnale: certe ſua redoluit caro. Sufpende & tu piſſime theodofi tua in falicibus organa. Nò pius ceſſet fletus: cum tui dilecti Hieronymi recordaris: quem amiſti. Tanta deniſq. tibi inſit doloris affectio: iſta extitit dilectio, tanta ſit lamentatio: iſtum dánum. Sed quæ poſſet mortalium explicare lingua quanta eo ſupereſtite aderat toti eccleſiæ utilitas, quanta chriftianæ ſingulis falubritas, quantum certam, quantaq. hæreticus deſtruſtio ac diſperſio. Hic certe omnibus chrifticolis amabilis erat: & decorus in uita ſua. Et ideo eius receſſu ſingulis flere licet, nec eſt qui ſe abſcondere uel excuſare poſſit. Ne igitur noſter nimis ptrahatur. ſermo ut breuiter concludam: quæ pro noſtro damno ad dolorem attinet; ut quæ eſ illo proueniebat omnibus humilitas & exultatio explicari non poteſt: ita dologe eſt lamentatio. Cefſet igitur dolo: abeat triſtitia: quibus tamen attingere non poſſumus: quæ uellemus: quæ nò ſolum nullum remedium adhibet dolori: ſed auget. Si patrem noſtrum diligimus: eius læticia gaudeamus. Non uere diligit qui ſuam tantum uti litatem diligit. Iccirco & ſi pro ea quæ nobis euenit inutilitas dolemus: & pro eis: quæ recepit gaudia, collatemur. Adſit ergo hodie nobis cauſa magnæ læticæ. Cantet quilibet uelſtrum nouû canticu. Sonoris iubilet uocibus mater eccleſia. In hymnis & confessionibus plaudat hodie plaëbs catholica. Vndiq. iocundetur chriftiana concio. Hodie certe obtinuit Hieronymus: quod tanto æſtuabat deſiderio. Hodie deuiciſtis hoſtibus ſecurum obtinuit triumphum. Certe omnibus expletis laboribus: requiem poſſidet fine fine. Iam non eſuriet necq. ſitiet amplius: necq. cadet ſuper illum fol: necq. ullus æſtus. Ablata e: ab oculis eius omnis lachryma: abiit ois luſtus. Iam certe ſibi dolor deinceps nò erit. Iam certe mercedem habet: pro qua toto uita ſua tempore laborauit. Conſolemur ergo. demus magnificentiam deo noſtro: quoniam dei perſecta ſunt opera & omnis uitæ eius iudicia. Conſiteamur domino: & collaudemus ſaluatorem noſtrum: quoniam non dereliquit ſanctum ſuum fine adiutorio in tribulationibus: quæ in agone huius uitæ miſerrimæ circúederuſt illum. Sed adiutor & protector ſuus factus: liberauit corpus ſuum a perditione. A laqo linguæ iniquæ & a labiis operantium mendacium: & eum ſublimiter collocait infra patris manſiones: ubi omne eſt gaudi: omnis ſuauitas: omne quod deſiderari poteſt. Vbi glorioſa & ſcelix eſt reſeſto animæ: poſt labores & eruinas: ubi dulcis ſolénitas angeloge: ubi una ſocietas & charitas omnium ciuium ſupernog. Ibi certe neminé timor: aut dolo rictut. Ibi nulla penitus agnoſcitur anguſtia: tribulationi: aut aduerſitas. Nulla ibi inſirmitas nominatur. Nemo enim fraudatur ſuo deſiderio. procul ibi diſtat mors. Nulla ibi prorfus ſientis gloriæ ex peſtatur minoratio: ſed augmentum ſcilicet cum omnium uniuereſalis erit refurrectio mortuorum. Ibi tunc corpus cuiuſlibet beatorum ſimul cum anima p[er]ſi: etiam gloriam: quam nunc ſola poſſidet anima fine interminabili poſſidebit. Quis autem angelorum uel hominum, quanta ſit minor particula gaudiog. & gloriae, quæ ibi ſunt eſſet ſufficiens enarrare. Quis eſſet intelleſtus ad hæc intelligendum idoneus, quæ nec oculus uidit. nec auris audiuit: nec in cor hominis aſcendit. Certe ſi hæc quanta ſint gaudia confidentur: terrena omnia uiliora omni ſtercore apparebuntifi hæc temporalis uita illi comparetur: hanc quilibet hominum extinguere q[ui]citius poterit: ardeſcet ut illius capax efficiatur. Hæc uita caduca: & momentanea reſpeſt uſi. uus moris potius eſt dicenda. Omnis mundi fallax & uana læticia: pondus amariflimum & grauis farcia. Hæc quippe farcínam deponens Hieronymus ſacratifiimus optimam illam elegit partem: quæ ab eo nullo tempore auferetur. Rogo, gaudete & exultate: cantate & p[er]ſallite: quia pater noſter glorioſus nauiim plenam caeſſtibus diuitiis: aſterniſq. mercibus iam concupito in littore collocauit: anchoram ſpei tranquilla iam iſatione firmauit. Iam certe brauium obtinet: pro quo in agone huius ſæculi ab omnibus ſe illicitis abſtinenco cucurrit. Iam uiſtor de ſuis hoſtibus triumphauit: cum quibus ſcuto amoris domini munitus uinlitter dimicauit. Iam denarium accepit: pro quo tanto labore in uinea ſanctæ eccleſiæ laborauit. Iam talétum domino reddidit duplicatum: q[ui] cum mercedem in gaudium domini meruit introire. Propter hæc gaudens gaudebo: & cantabo dilecto patri meo canticum nouuſtut ſit laus eius in eccleſia ſanctog. Ecce dilectus pater meus candidus: ſpecioſiſlimus: electus ex milibus: in quo nulla eſt macula: paſcitur iter lilia in uinea domini fabaoth. Ecce flos campi: & roſa nimio fragrans odore de horto nuper eccleſi: in uiridium eſt domini tranſplantatus. Ecce cyſſus ad cæli altitudine ſe extollit. Ad iſulas longe diuulgetur nomen ſuum: ut fit i. aſternu: eius memoria i. benedicto: Exultate igitur chariſsimi p[er]ſ & domini. Lætamini & laudate: quia de cet laudare dominum: q[ui] mirabilem ſe in ſuis declarat ſanctis. Lætetur omnis orbis. Erubecant fallaces hæ retici: & iam ſe noſcant ad nihilum deueniffe. Certe non eſt mortuus: ut æſtimát ſui hoſtes: ſed certe uiſtor regnat in terra uiuentium. Iam certe eius reſulget claritas per aſterna palatia. Iam ueteribus depofitis armis fragilibus: noua iuīdit ac perpetua. Hodie undiq. ſaſta ſit i populo chrifião læticia. Exultet p[er]ſue ſacra maſter eccleſia: cuius hodie glorioſus filius: & cultor: amator & p[er]pugnator p[er]cipuus: oibus extirpatis hæreticis dogmatibus: cum ſuis fallacibus auſtoribus de agro ſidei catholica: & doctrinis ſacratifiſimis. & p[er]ſulgidis signis. ac p[er]diqiis ut ſol relaxt iter agmiá beatog. Vale igitur Hieronyme glorioſe, noſtri ſemp faciés apud deum memoriam. ut tua ualeamus piſſima iterceſſione. & i præſenti ab oibus protege nocuis. & in ſutura gaudia, quæ iam tu poſſides adipiſci.

Inciſit epiſola beati Auguſtini hipponenſis ad Cyrillum hieroſolymitanum epiſcopum de magniſi 367
centiis beati Hieronymi.

G
Loriffiſimi chriſtianæ fidei athletæ: ſanctæ matris eccleſiæ lapidis angularis: in quo admodum firmata coſſitit. Nunc uero in cælefti gloria de ſyderis radiantis olim Hieronymi præſiteri lau des uenerabilis pater Cyrille, filendum ne putas, aut lingua balbutientis pueri, ut uirum pollutum labiis me locuturum fore reris? Cæli enarrant gloriam dei & omnia quæ fecit dominus eū in ſanctis fuis laudant. Silere debet rationalis creatura, a laude dei irrationabili non filente? Taceam: aut lo quarcum ſi taceam lapidibus iubetur clamare. Qui quis indignis & inſufficiens laudator exiſtam: cù non ſit pulchra in ore peccatoris laus. Tamen ab eiſdem laudibus minime ceſtabo. Firmaſtur itaq: manus noſtra: & lingua noſtra palato non inhæreat: quoniam certe magnus eſt iſte uir ſanctiſſimus: mirabilis: & me tuendus ſuper omnes, qui in circuitu noſtro ſunt. Magnus certe in uitæ excellentiſſimæ ſanctitate, magnus in ſapientiæ ineſſabilis profunditate. Magnus in maioris nunc gloriae ſtititate. Mirabilis in prodigiis inſueſtis. Metuendus ob ſibi a domino traditam poteſtatem. Quam itaq: magnus ſit iſte glorioſſimus Hieronymus in ſuæ uitæ excellentiſſimus ſanctitate, pateſaceret mea lingua, cum præcipue cunſorum non ſufficere nt mortalium lingua: ut eius excellentiam explicarent? Liceat ergo dici, alter hic helias, alter hic fam Samuel alter hic ioannes bapſita uitæ excellentiſſimæ ſanctitate. Helias & iānnes heremita: magnis ciborū & ueſtium asperitatiibus carnem macerauerunt. Non minoris uitæ Hieronymus glorioſſimus: heremita idem per quadriennium in heremo: ferarum tantum ſocius perſtitit. Quinquaginta annis ut uenerabilis Euſebii litteris quas pridie recepi plenius fatebantur: & ut me certius tu idem noſti unum & ſiceram aliquiter non guſtauit. Ab omni carnium & etiam pſicium elu ita ſe abſtinuſt: qu: uix ea nominare uolebat. Coſtū quid non nifi in ultima ægritudine bis comedit. Cilicino faccio camem ueluti etylipis macerans: deſuper pā no uiliflimo ſe tegebat. Stratum alium nifi terram nūnq: ſciuit. Non nifi ſemel fruètibus: ut herbarum foli is ſue radicibus paſtus in die: poſt uſepera ſe orationibus præbens: deiceps uſq: ſecundam noctis horā quo tidie uigilabat: poſtmodum uero ſomno ſeſſus in terra dormiens uſq: ad mediam noſtem quiſcebat. Qua quidem continue furgens lectionibus, & ſcripturis ſanctiſſimis: quibus tota radiat eccleſia uti lapidibus præcioſi intentus: uſq: ad eſus horam perdurabat. Ita leuſiſma flebat peccata ut quis eum æſtimaſſet hominé interiemeſſe. Tern in die carnem duris uerberibus flagellauit: ita aut ex eius corpore ruuli ſanguinis effluebant. Quin uerberum ocioſum ocuod ut peftem maximam fugiebat. Sibi ocium nullum erat: ſemper aut ſa cris lectionibus: aut ſcribendo, aut docendo cunſtos exercitabatur. Quid plura loquar: Si ſanctorum ſingu lorum perquierunt uitas, eo ut puto maſiel neminem inuenirem. Sed qua ſuperius ſamuelem nomināuimus: ſuſſe hunc ſamuelem ofſtendamus. Hi certe Samuel, qui de vanis litterarum ſtudiis uerberibus euo catus facre: ſcripturae minisſterio deputatur. In cuius lumine diuina gratia influente, utriuſq: ſtamenti lu men uidimus & in cuius brachiis hāreticorum pars maxima eſt disperſa. Hic certe gloria uirtutis noſtra tranſſerens utruſq: ſtamentum ex hæbreorum lingua: in græcam pariter & latinam: diſponenſq: ipſum poſtis in æternum, declarans enigmata & obſcura dubia & nodofa: pparans ofſiciorum feriem cunctis eccleſiæ miniftris totam pene eccleſiam ædificauit. Vnde bene magnus apparet in ſapientia ineſſabilis profundi tate. Liberales autem ſcientias ita perſecte ſciuit: qu relatione omnium nullus ſibi ſimilis apparer adhuc. De ſcripturis uero facris uti multarum ſuarum epiſolarum Hebraicorum Græcorum Chaldæorum Perfaru & Medorum Arabicorum & pene omnium nationem linguas & litteras: tanq: ſi ſuiffit in eiſdem natus & educatus ſciuit. Quid plura dicam? Quæ Hieronymus ignorauit in natura: nullus hominum unq: ſciuit. Nò me iſta u enerabilis pater exiſtimes dicere ut putem te Hieronymi & uitam & uirtutes peius me ſcire: cum ſibi ſocius exiſteris multo tempore. Sed teſtor deum: quoniam ob tam ineſſabilis uiri ſanctitatem, ſi uoluifem tacere: non poſſem. Conſitentur mirabilia & ſanctitatem ſuam & ipſi cæli, in quibus magnus maioris gloriae quantitate: q: multarum ſanctorum habitat ſine fine. Nulli itaq: dubium eſt infra patris manſiones ipſum unam ex maioribus & ſublimioribus ſedibus obtinere. Cum enim homo idem ſecundum opera præmietur: & iſte perſeſtoris poenæ uitæ extiterit, clare patet ipſum unum de maioribus & ſublimioribus caeſtis hieruſalem ciuibus fore. Quod ut a nobis plenius & certius credatur in mundo præ cunctiſs: quorù noſtra recordatur ætas ualde mirabilis apparet prodigiis inſuetis: & miraculis infinitis. quorum mihi aliqua uenerabilis Euſebius: fuis litteris declarauit. De cæteris uero prodigiis quæ mirabiliter ſiunt quotidie, ut quotidie intelligo relatibus plurimorum auidus peraudire tibi: ipſe pater chariſſime ſupplico: ut mihi in breui uolumine quæcunque poteris uera & utilia miracula collecta ̑q̑citius facultas aderit: eiſdem Hieronymi ſanctiſſimi deuotione tranſmittere non deneges. Sed ut multa merita Hieronymi ſanctiſſimi non la teant: quid erga me diuina annuente clæmentia, in ipſo ſui obitus die acciderit, enarrabo. Eodem nàq: die & hora quæ exutus putredinis & immunditiæ carnis toga Hieronymus ſanctiſſimus ueſtimentum perpetue immortalitatis: inæſtimabilis læticiæ & gloriæ iduit dum Hipponæ in cellula mea quiteſcens auide cohitans quales ineſſent animabus beatorum, q: cum chriſto guudent gloriæ & læticiarum quantitas: cupiens ide de hac materia breuem componere traſetatum: præcibus compulsus noſtri Seueri quondam uenerabilis Martini Turonensis epiſcopi diſcipuli charta, calamo: pugillariq: in manibus ſuſceptis: breuem uellé ſcribere epiſtolá ſanctiſſimo Hieronymo deſtinādá: ut qcqd ed hoc ſentiret reſpôderet. Sciebá, n. i tá difficiliq: q̑one a nullo uiuètiu me poſſe doceri euidètius, Cúq: iá ſcribés ſalutatiōis exordiu Hieronymo pnotaré: ieſſabile

subito lumen nostris inuifum temporibus nostris, minime linguis declarandum cum ineffabilibus inauditis, odorum omnium fragrantia cellulum in qua stabam intrauit; hora completorii, quo a me uiio, flupore admiratio nes, cōmotus animi & membrorù uirtutes repente amisi. Nefciebā eni tunc q[ui] dextera mirabili lis dei exaltasset feruù suù notas faciens in populis nirtutes suas. Nefciebā eteni q[ui] deus antiquæ miferatio nis feruù suum fidelem a carnis imunditiis diffoluiſset; & tam ſublimem ei i[mi] cælo ſedem paraflet, Nefciebam certe inueſtigabiles uias domini. Nefciebam theſauros ifinitæ dei ſapiëtiæ & ſcientiæ, Secreta & occulta dei judicia non agnoscebam: quoniam quos uult ſacti ſua ineflabili ſapientia ad ſui agnitionem uenire, Quos autem prædeſtinat: uocat: nuſtificat; & beatiſcat: prout decernit fieri, ita quia talem oculi mei nunq[ui] ſpexerant lucem: olfactus meus odorem non ſenſerat; tā nouis: tam inauditis miris obſtupebam. Inter hæc autè meis in me p[ro]ſtrepétibus cogitationibus q[ui]d hoc eſset: de luce hæc dicens uerba uox emicuit. Auguſtine Auguſtine quid queris? Putas ne breui immittere uaſculo mare totum: breui includere pugillo terrarum orbem? Cælum firmare ne uſitatos exerceat motus? Quæ oculus nullius hominum uidere potuit, tuus uidebit? Quæ auris nulla perſonum hauiſt audiet tuæ? Quæ cor humanu nullatenus intellexit, nec etiam c[ogn]itauit exiſtimans te poſſe intelligere? Inſinite rei qui erit finis, immenſa qua menſura metieris? Potius totum mare in artiſſimo clauderetur uaſculo, Potius terrarum orbem paruulus teneret pugillus, Potius cælum a motu continuo deſiſteret; q[ui] gaudiorum & gloriæ quibus beatorum animæ fine ſine potiuntur minorem intelligeres particulam: niſi uti ego exigentia docereris. Diſcurre adhuc breui temporis ſpacium. Im poſſibilia facere ne coneris: donec impleatur uitæ curus. Hic non quaeras: quæ n[on] alibi: niſi quo tam ſœli citer propero inueniti poſſunt. Hic fatage: Italia exercere opera: ut poſtmodum ibi quæ aliquiter hic inteligere cupis in æternum habeas. Inde qui intrant nullatenus exeuunt: ad hæc ego pauere ſtupens: admiratio ne tam inuifa pene amens omni quali uigore carens. His uerbis aliqualem ſumens audaciam: tremebunda uoce dixi. Fas utinam mihi foret, qui tam ſœlix es: tam glorioſus: tam honoriſce ad illa properas gaudia: q[ui] tam dulcia eloquia gutturi meo faris non ambigere. At ille inquit. Nomen meum quæris Hieronymi illius preſbiteri: cui tranſmittendam epiftolam iam ſcribens cœpifi, ſum anima, quæ h[ac] in hora in bethleem iuda carnis onere depoſito chriſto omniq[ui] c[ae]ſti comitata cohorte: omni decorata pulchritudine: omni il luſtrata ſplendore: illo induta immortalitatis deaurato uſeſimèto: circumamicta omnium bonorum & gau diorum uarietate: terrenorum omnium triu[m]matrix: omni diademet[ate] coronata: omni beatitudine & ſœli citate uallata: tam nullum etenim deinceps expeſto gloriæ defectum: ſed augmentum. Tam glorioſe taſq[ui] effabiliter pergo ad regna cælorum fine fine manſura. Quando iterum iungar corpori gloriſcando & non morituro, ſed gloriam quam nunc fola habeo habituro: in illa ſcilicet in uniuere carnis reref[rection]is die Tunc ego amplius animi in me collectis uinibus præ gaudia a lachrymis non ceſſans: ſic reſpondi. Vtinam uirorum eximie tuimererer fieri pediſſequus. Sed quælo tui feruuli: q[ui]q[ui] uiliffimi, quem dilectiſt in mundo nimia charitatis affectione recorderis, ut tuis interuentionibus a peccatis emender, tua gubernatione recto calle inoffenſo pede procedam: tuis deſenſionibus aſſiduis ab inimicis mihi c[ó]tinue inſdiantibus protegat tuoc[que] ſancto ductu ſalutis attingam portum. Placeret utinam uoluntati tuæ aliqua mihi interrogati reſpondere. At illa, Quod optas dicito me omni tuæ uoluntati reſponſuram ſciés. Vellem inq[ui] intelligere, Vtrum beatorum animæ quædam uelle poſſint, quæ obtinere nequeant. At illa, Vnumt. auguſtine noueris, q[ui] ſanctorum animæ ita in illa æterna gloria in deo ſunt ſolidatæ & firmatæ: q[ui] nulla ſibi inſeſt alia uoluntas: niſi dei, q[ui] nil uelle aliud poſſunt: niſi quæ deus uult. Ideo quæ uolunt obtinere poſſunt. Etenim quæcunque uolunt: & deus & uult & adimplet. Nemo quippe noſtrum fais fraudatur deſideriis, quia niſi præter deum alio qui noſtrum optat, quoniam uero ſemper ut uolumus deum habemus: noſtra ſemper deſideret ſunt plenifime adimpleta. Longa quidem pater chariſſime cyrille uerborum textetur ſeries: ſi omnia quæ gloriola illa anima perſcrutati pateſecit ſcriberem in hac breuitatis epiftola. Spero enim q[ui] bethleem ad tatas reliquias uſitandum ueniam, non poſt multos annorum círculos, ubi tunc quæ audivi, & in ſcriptis tradidi, uidebis perſpicaciter. Pluribus itaq[ui] horis illa glorioſiſſima anima ibidem mecum manès trinitatis ſanctiſſima uni tatem: & unitatis trinitatem ſilíi a patre generationem, ſpiritus ſancti a patre & filio proceſſi[que]m, angelicas hierarchias & ordines, & eorumdem beatorum ſpiri[tu]uum myſteria beat arum etiam animarum ſœlicia: & alia utilia & grauia humanis intellec[ti]tibus q[ui] ſubtiliter: q[ui] euidenter, q[ui] mirabiliter mihi pateſecerit auio, ſi omnium hominum linguis loquerer, non explicarem fermone. Deinde a meis oculis lux diſparuit. Sed mul tis poſtmodum diebus inefſabilis odorum ſuaitas remanſit. Quam mirabilis ergo iſte eſt, faciés tot mirabilia, tot & tanta inſueta prodigia hoibus. Ad ipſu ergo ore noſtro clamemus & exultemus. demuſq[ui] gloriá laudi eius, quoniam certe dignus eſt omni laude, nec ſumus suſufficientes e[ui] laudare. Introiuīt enim in domú domini candidus & pulcherrimus. ubi fine dubio de ſublimioribus, & ſclarioribus gloriæ ſedem obtinere. Quod ut iterú clarius ueritatis lumen pateat pluribus teſtibus q[ui] uno cenſui quid ſupradictus noſter ſeuereur uir doctrina & ſapientia pollens c[ui] tribus aliis in ipſo die & hora obitus Hieronymi in turonensí ciuittate uiderit, meæ addere uſioni, de quo q[ui]de ſolúmodo ipſemet pridie ad me ueniens ſuit teſtis. Volés itaq[ui] ut ſublimis Hieronymi gloria mundú non lateret, ueluti ſanctitas ſublimis, & pene cunſorum uiuientum excellentiſſa, non latebat, ne illi quos ſanctitatis illius delectabat ſequi uelſtigia, habiturum præmiú igno rantes: aliquado a ſanctitatis deuient tramite. Et ut etiá alii ſibi tot & tanta elargiri cernentes p[ra]mia illius ſc[ri]titatis & uirtutis ihererét uelſigiis (minuit, n. laboré ponderis p[mi]og[que] sp[es] die & hora q[ui] idé glorioſus Hieronymus ſœliciter expirauit elargiendá ſibi gloriá ſeuero & tribus aliis cum eo ſtantibus taliter declarauit.

["Hora completorii die illo in domo sua feuerus cum tribus uiris catholicis, quorum duo monasterii quodā uenerabilis martini erant monachi in diuinis legens locutionibus i cælo in ethere: terraque canticum suauif simorum inaudito ineffabilium: & incredibilium infinitas repente audiant uoces: & organorum tympanorum: & pfafteriorum: & totius symphoniae: & instrumentorum sonos, quibus cælum & terra: & omnia ut si bi uidebatur undique resonabant: quorum suauitatibus eorum animæ pene a corporibus exalabant. Stupendissi ilico omnes illi eleuantes oculos cælum totum: ethera: & omnia quæ eorum continentur ambitu qua dam uiderunt species folios luce præclariore, ex qua omnia odorum aromata erumpebant. Hæc illi tam miranda cernentes: deum exorarunt præcibus: ut eos cur talia fierent nò lateret. Quiibus uox de cælo ueniens ista dixit. Nulla uos moueat admiratio. Nil uobis uideatur admirabile: si talia & uidetis & auditis, hodie enim regnum rex: & dominus dominantium chriſtus dominus exeunt de hoc neq. ſæculo animæ glorioſſimi. Hieronymi prefbyteri in bethleé iudæ commorantis totus ſelthinus obuiam uenit: ut eam præ cæteris tanto honorificentius: tanto excellentius & ſublimius ad ſua introducat regni: qo præ cæteris ſublimioris & ſanctioris uitæ meritis fulget. Hodie omnium angelorum ordines exultantes: & talibus uocibus alternati concinentes ſuum fociantur dominum. Hodie omnium patriarcharum & prophetarum cætus, hodie apoſtolorum & diſcipulorum chorus, hodie omnes ſancti martyres, hodie confessores, hodie glorioſa dei genitrix ſanctis omnibus comitata virginibus, hodie omnium beatorum animæ lætabuſæ & ſelthinæ ſuæ occurrunt compatriotæ & ciui. His auditis uox fuluit: ſed tamen lux & cantus & odor per homam poſtmodum perdurantes cæſauerunt. Ita, q[ui]do liquidum patet ipfum de ſublimioribus & maioribus ciuibus fore: quo & magnus & mirabilis eſt: & metuendus ſuper pene omnes ſanctos ob ſibi traditam poteſtatem. Nulli ſit dubiu: ita præ cæteris quæ uult poſſe ipfum affequi. ſicut præ cæteris ſua uoluntas diuinae magis coheræt. Nullis uero me tâta udacii: putet: ut faterat ipſum ioâne bapſita: qu[uo] teſtante ipſo feluque nul ius maior ſurrexit: ipetro & paulo: & cæteris, xii. apoſtolorum qui ab ipſo chriſto electi & ſanctificati ſunt: ſtare gloria: idest ante ſtare in gloria. Sed tamé & ſi prohibeat rato ipſum illis maiorem obtinere gloriam: i cæli regno aliquem audere dicere: tamen nullas uideo rationes cur ſit neſas dicere: æqualem illis in gloria Hieronymum fore: dummodo illis in uitæ ſanctitate diſcors non fuerit: cum non ſit personarum acceptor deus: ſed ſingulorum merita decernens: & reddens uniciq[ui]b[us] q[ui]d[em] meruit. Aſt ſi cuiq[ui] uideatur minorem ioan- ne & apoſtolis. Hieronymum: parum uideatur minorem ipſum obtinere. C[ui] & ſi illius ſanctiturationis merita, ilius laboris grauiā illius ſcripturæ & ueriffimæ translationis utriuq[us] teſtamenti: officiorum: ordinationis fructus, non ſolum præſentibus: ſed etiam futuris perſpicaciter cernat: paulominus fore nil ipſum ab eſtide in gloria diſcordem: ut uerum teſtor deum puto iudicabit. Porro ne aliquibus deridendi laqueum initiate uiucler: dum ioanni & apoſtolis in ſanctitate & gloria æqualem eſſe Hieronymum ſanctiflimi: ſateor: unu q[ui]q[ui]q[ui]q[ui]q[ui]q[ui]q[ui]

fingulorum est gloria cunctorum & gloria cunctorum est gloria singulorum. His dictis societas omnis illa
difcesfit; & expergefactus ita a fomno, tantos in me subito lenfi charitatis ardores: igitos in me nunq[ui]n lenfera
Nam deinceps hactenus nunq[ui] aliqualis in me uel inuidiæ, uel superbize: sive arrogantiæ fuit appetitus uel
cogitatio. Teftis eni est deus q[ui]a ante q[ui] fiant nouit: q[ui] de tantus in me extitit charitatis feruot q[ui] plus alie
no bono gaudeo q[ui] meo: plus affecto omnibus ſubefq[ui] supra eſſe: Hæc iccirco dixerim: nò ut laudis acq[ur]a
famam, fed ut quis hæc non putet uana ſuiſſe ſonía quibus ſæpe deluditur mens noſtra. Sæpe eteni deus ab
ſcondita & maxima per ſomnia referat. Magnificemus ergo opera ſua, quoniam perfecta ſunt, nec eſt in eis
iniquitas. Sanctum domini Hieronymum propter deum, cum quo regnat ſecure magnificemus, quoniam i
uita ſua magnifice fecit, in morte ſua magnifica recepit. Quapropter magnus eſt i medio noſtri, & ſanctus,
& excelfus in uitæ excellentiffimæ ſanctitate, Magnus ſanctus & excelfus i ſapientiæ ineffabilis profundita
te, Magnus ſanctus & p[er]excellus in maioris nunc glorie q[ui]titate. Mirabilis & laudabilis & glorioſus in prodi
giis iuſiſis, i auditis, & iluſtis, metuédus coléſus, & ueneráduſ ob ſibi traditá a domino ptáté, honoré, & glo
riam ſempiternam. Magnificemus ergo obſecro eum: ne taceamus quoniam maior é omni laude. Notas fa-
ciamus in populis glorie ſuæ laudes: Non miretur homo ſi eum qué deus magnificauit & coluit laudamus
Non hominem pigeat uenerari & colere quem deus coluit & ueneratus eſt. Non putet quiſpiam ioanni &
apoſtolis in gloria & ſanctitate æquádo Hieronymu ioanni & apoſtolis exercere iniuriam, quoniam ipſu il
liſ p[er]ſtare & gloria & ſanctitate ſi poſſent optarent. Gloria enim & beatitudo eius eorum eſt gloria: & beati-
tudo eoſ; eſt ſua. Honor laus & reuerétia a nobis exhibita Hieronymo: eoſ: ſingulis exhibetur: & q[ui] illi ſi
gillati exhibetur Hieronymo ex: hibef. Si ergo cupis ioannem baptiſtá & apoſtolos uenerari stimul uenerare
illu: quoniam ipſis per omnia é æq[ui]ſis. Secura igitur mente omni depulfa formidine, ioanné baptiſtá Hiero
nymo æqualem & non maiorem, quoniam nullus maior ſurrexit omni deuotione & reuerentia fateamur,
quoniam ſi mi[orem] facimus ioannis glorie æderogamus: & magis iniurias exercemus ad laudes. Huius mei
ſparis fermonis opus q[ui]q[ui] infuſcienter: q[ui]q[ui] uiluſſime: q[ui]q[ui] nihiſt: tamen deuote & reuerenter expletum ad te ue
nerabilis pater puro corde & magna animi deuoti affectione dirigo, ſupplicans ut ingenioli mei uerbula q[ui]
de meæ peritiæ pauperie in laudes eximii Hieronymi obtuli non deridendo ſed charitate debita æquanimi
ter tolerando legas. Et quæ minus debita dixi ad tanti uiri laudes & meæ imputes imperitiæ: & epiſſoſe
breuitati, & eius laudum immenſaſe immenſitati. Quoniam certe ſi omnium mortalem lingua ſolum eius
laudes promerent; minus debito latis eſſet. Mei peccatoris uenerabilis pater eſto memor, ut dum in illo ſte-
teris loco quo illud ſacrum eximii Hieronymi caduer quieſcit: eius me intereſtutionibus recommendes.
Quoniam nulli dubium eſt q[ui] ea quæ optat idem Hieronymus poteſt c[ó]tinuo obtinere, Non enim ſuo ali
qualiter defraudatur deſiderio.

Beati Cyrilli epiſcopi hierofolymitani ad ſanctum Auguſtinum epiſcopum hipponenſem de miraculis
beati Hieronymi preſbyteri poſt mortem celebratis.

Venerabili eſporum eximio auguſtino hipponéſi p[ú]luli cyrillus hieroſolymitáus pontiſe: & om
nium ſacerdotum infimus illius ſeq uætigia cuius ſanctitas radiare non ceſſat. Ilius ſclicet Hie-
ronymi glorioſi cuius memoria in benedizione in ſæculum ſæculi. Qui q[ui]tus ſit & tu ſimiliter
bene noſti eius ufus maxime colloquiſ & doetrinis. de quo me uellem differere cum ſim repro
bus in toto & indignus quali[re]puto audaciam. Sed tamen quia tua me cogit dilectio ut aliqua tibi ſenbam
de prodigiis hominibus infuſet: quæ per illum in diebus noſtris fecit dominus, ut e[ui]s celebrem in mundo
faceret, & c[u]ctis hominibus glorioſum tamen tuis confiſus orationibus opus aggrediar ut tua p[o]ſcit deuo
tio: & breuiloquio perſtringam de multis pauca. Glorioſum huius uiri obitum uſionéq[ui] meam. necnon &
mirifica tunc temporis pera[ct]a te noſte non ambigo. Nam uir uti[que] reuerendus & memoriae obliuioni nò
dandæ euſebius nobilis cremonenſis eius diſcipulus in quo magiſtri reſuſit ſanctitas & doctina: cuius ſapi
entiá & probitatem & excellentiam non ignoras qui poſt biénium a noſtrae mortalitatis miſeria eruptus ſu
um p[er]dilectiffimum beatum Hieroymu in c[æ]li patria eſt ſecutis ut nobis indicant eius crebra miracula de
quibus etiam inferius aliqualiter pertraſtabo, reuerendo patri Damaſo portuensí epifcopo: & theodonio ro
manorum ſenatori eius fratri ſeuero probiſſimo uiro: Eufiochio ſanctiſſimæ mulieri. & tibi & multis aliis
quos figillatí nominari nò eget. tunc temporis per fuas litteras totius eius obitus ſerié intimavit. Vnde am
plius ea quæ noſt[em] reiterare fore ſuperfluum & dicendorum impedimentum. His ergo omiſſis ad euſdem
quæ nò ceſſant continue clare remera ſanctula noſter ſe ſulus uertat. ut tua p[o]ſcit deuotò. Et primo ab euſebio
uiro ſanctiſſimo euſdem Hieronymi ſanctiſſimi diſcipulo ſumat initium.

Opinio quorundá hæreticog[ui] qui afferebant q[ui] animæ beatog[que] nò uident deu ufq[ui] ad diem iudicii.

Post obitum glorioſiſſimi Hieronymi quædam hærelis inter græcos: ideſt ſecta ſurrexit, quæ ad
latinos ufq[ui] deuenit, quæ ſuis nefandis nitebaſ[que] rationibus probare: q[ui] animæ beatorum ufq[ui] ad
uniuerſalis iudicii diem, in quo eorum corporibus erant iterum coniugendæ uſione & cogni-
tione diuina in qua tot conſiſtit beatitudo ſanctorum priuabantur, & dánatorum aíæ ſimiliter
ufq[ui] ad dié illu nullus cruciabaſ[que] p[œ]nis. Quoq[ue] rò talis erat. Sicut aíæ c[ui] corpore meruit uel peccauituita c[ui]
corpe p[œ]mia recipit ſiuæ p[œ]nas. Afferebát ér illius ſectæ neq[ui]ſimi, nullu[que] fore purgatorii locu[que] i quo aíæ quæ
nòdu[que] de ſuis p[œ]tis i m[ú]do plená egifiſt p[œ]nitétia purgaréſt. Qua q[ui]de ſecta p[œ]ſiſera crebriſcete tátus i nos
dolor irruit ut nos amplius pigeret uiuere quo circa meis c[ui]ctis ſuffraganeſis epiſ & aliis uiris catholicis c[ó]
uocatis; eis ieiunia & o[ſ]ones indixi: ut ſua ſic agitari fidé diuina nò p[om]mitteret bonitas. Mira res & ſorte huic

sibilis nunq. uisa. Tribus expletis diebus eiuniorum & orationuſub ſequēti noſte glorioſus Hieronymus ſuo p[ro]dilectiſſimo filio eufebio oſonibus incubenti manifeſte apparens:benigna: eú allocutione cōſfortās ei dixit in hac ſecta p[er]ſtifera mīme formidare,cú ſibi finis iá ponendus erat.Qué eufebius'nimio fulgétem ſplendore,ita ut eum oculus húanus aſpicere non ualeret ituitus quaſi de graui ſono euigilans dulces p[ro]ocu los fundés lachrymas ita ut pene formare uocé poſſet;qtú poterat clamare cœpit.Pater meus Hieronymus es:Quare meà societate ſpnis:Certe tenea te.nec dimittá.nec fine tuo qué dilectiſtio filio gradieris.Ad quem glorioſus Hieronymus.Nò te ſili dilectiſſime deferam.Cōſortare.náq. uiceſimo die me ſequeris, & ſimul í gaudio p[man]ebimus fine fine, sed cyrillo cùctiſq[ui]s ſtribus núcia:ut die craftina iuxta p[ra]ſape domini,ubi meu quieſcit corpus,oës in unú cōueniant.tá catholici ći etiá illius ſectæ uiri.Et tu trium hoium qui in hac ſunt ube hac noſte defuncti:cadauera inhúata in locu in quo meuſt húatu corpus facies deportari ſup q[ui]bus facuſo quo utebar ponés:ſati uitæ prīſtinæ redditi hanc radicitus h[ar]efin extirpabunt.Cui uale dicens glo-rioſus Hieronymus diſparuit.Mane aút ſacto ad me qui bethleé túc erá:uenerabilis eufebius ueniens cun-cta q[ui]iderat enarrauit.Quo ímenſas creatori g[raſ]as agens:& glorioſo Hieronymo oibus í p[ro]dicto loco i quo p[ro]nobis de ítemerata uirgine natus eſt;& ubi etiam ſacratifiſmus Hieronymi cadauer húatu é cōgregatis:p[ra]diſtoq[ui]z defunctoq[ui]z cadauera deferri ſecit,O mira erga hoies dei miſeratio & diſpenſatio.Quot modis in ſe ſperantes ſcit iuuare,quantis & quot honoribus fuos exaltat ſanctos.Fiebat ínterea ab illius ſectæ cultori-bus deriſio:credentibus q[ui] foret exinanita manus domini.Læt[es] itaq[ui]s ois fidelium c[œ]tus;& deo in uoce ex ultationis p[ra]ſallát:quádo ſuſcipimus miſericordiá in medio tépli ſui.Accedens náq. uir uenerabilis eufebius ad ſinguloq[ui]z cadauera:ſlexis genibus manibuſq[ui] in c[æ]lum extenſis:cunſtis audientibus ſic orauit.Deus cui nihil eſt,ip[os]ſible:nihil graue iuic[ta]ſe fortitudinis & uirtutis:q[ui] facis mirabilia magna solus;& nullú í te ſpe-ranti úp[er]s nunc p[os]ces tuoq[ui]z exaudi ſidelúi;& ut tua quaq[ui] deſiſt iides,ítemerata iuiolataq[ui] p[ra]ſcula manuat ac etiam ut h[or]o error appareat;& p[er]merita & íterſeſiones gloriſi tui Hieronymi dilecti:introduc in h[ar]æ cadauera aías q[ui]s de íp[er]ſis egredi uoluíſti.Qua q[u]de oíne ſinita ſingulú facco quo ſupra carné glorioſus Hie-ronymus uetabatur:tangens cadauer,protinus in eum uitæ p[er]ſitú introduxit.Qui hoies apſtis oculis, oibus uitæ ſignis oſtenſis ſunt perſecte reſuſcitati:& cœperunt btárum aíiaq[ui]z gloriá;& p[er]t[or]um po[n]as tam purga torii:q[ui]g[ui] ſiferu clara uoce oibus íti IDE. Nam ut mihi poſtmodú itérrogáti dixerunt:btúš Hieronymus eos cōduxerat ſecu in paradíſu:purgatoriú;ú; ifernú:ut quæ ibi agebantur:pateſaceret uniuſeris. Sibiq[ui]z dixerat q[ui]z ad corpora redirent; & de p[er]p[ra]tatis p[er]ſis ibi agerent po[n]enitiaq[ui]q[ui] eo die & hora q[ui] uenerabilis eufebius migraturus erat; & íp[er] morituri erant,ac etiá ſi bene agerent po[n]enitia cú eo gloriá adepturi, q[ui]z & ſactú eſt:ut iferius declarabo.His igitur p[er]ſtis multitudo maxima populoq[ui]z tá ſidelúq[ui]z etiam illius ſectæ deſen foru,qui ad tam grande cōcurrerant p[er]ſaculú, tam certú indicium & ueritatis experimentú.necnon beati Hieronymi meritaaegria cernens:magnis uocibus ímenſas gratias referunt creatori:q[ui] fuos í ſe ſperantes nò deferit.Eſt q[ui]c auguſtine cariſſime pius dominus nauciſu ſuæ fidei ſacratifiſimæ in h[uius] m[ú]di mari eru-ſantibus malorum hoium fluctibus agitari permittit, ſed minime naufragari.Quo quidem forti q[ui]z eo ſto animo:uiiriter age,non formides.Contra ſidei perſecutores magnanimus dimicare:íub umbra alarum t[á]p[ii] patris qui ſuorum ſidelium p[os]ces inefficaces non ſinit; d[ú]modo tota ſpe & p[u]ro ſiant animo.Non enim noſtrae nequeunt exaudiri p[os]ces,nifi cum in deo noſtra non perſecte p[os]es conſuſtir:uel perſimus non pe-tenda.Ad ip[er]um ergo dominum non tantú ore:ſed toto corde clamemus:dum affligimur. Et ip[er]que do-minatur in uirtute ſua,& nos quotidie oculo reſpicit p[iet]atis,non permittet nos tentari ſupra id quod po-l[u]ſumus.Sed ne nimis deuus a propoſito modo gradiar:ad incœpta redeam,Et uenerabilis eufebii obitú ex-plens primo & uirorum illorum trium ſimiliter,quos reſuſcitos noſt[ui] migrationem ſcribens quia eadem hora ſunt & die qua eufebius de h[uius] mundi & ualle miſeriæ exempti,aliqua poſtmodú Hieronymi mira-cula de multis introducam.

De morte Eufebii:& reuelat Cyrillo per reſuſcitos.

A
ueniente autem die quo beatus eufebius a beato Hieronymo in uſione de qua ſupra p[er]ſtus ſu
ſe migraturum,icierá:die tertia peunte lágore febrium c[œ]cuſſus ualide ſe ſup terram magiſtri
non imemor,nudum deferri ſecit a ſtribus.& ſingulú fratrú benigna conſolatione confortauit;
& ut in ſancto manerent propoſito admonuit.Deinde ſaccum quo glorioſus indubatur Hiero
nymus deferri ſecit;& ſupra ſe p[on]i uſiſit,Ordinauſt q[ui]z[ui] ſe nudum íſtar gloriſi magiſtri in eccleſia,in qua ia
cebat p[er]ſtú Hieronymi cadauer ſepeliri.Poſt h[æ]c c[œ]munione ſacratifiſmi corporis iefu x[pi] ſe muniens:do-
mino ſe & btó Hieronymo c[œ]mendauit.Et p[er]tridu[ui] locutione corporaliq[ui] uſi[oe] priuatus:circuſtátibus fra
tribus alternati p[er]ſalteriú p[as]ſióes domini;& alia ſacra c[ó]tinue leg[er]ibus iacuit,Durú quippe & c[u]ctis reſte
í m[ú]do degétibus formidabile hoc q[ui]d[ar]to.Die aút quo moriturus erat p[er]duas horas ante aíæ beatæ exi
tú:uenerabilis eufebius tá terribiles actus cœpit pagere,q[ui]z circuſtátes monachi pauore perterriti uelut amé-
tes,í terra iacebát.Nam quandoq[ui]z tranſueris oculis:manibus iu[n]ctis:facie terribili:uocceq[ui]z dura:q[ui]z ſedens
clamabat,Nó faciá.nó faciam,mentiris:mentiris.Poſt h[æ]c ad terrá rediens firmabat in terram,quantú po-
tuit clamás,Adiuvate me fratres:ne p[ere]á.Quod m[ô]achi uidétes lachrymátes & trementes eú interrogaue
runt.Quid habes pater? Ad quos ille,Non uidetis dæmonum agmina quæ me debellare cupiunt? Et illi,
Quid te p[er]ſa[rum] uolebát, cum dicebas:non faciam?Et ille,Conantur náq[ui]z ut diuini nomis blaſſemus iue
nian: & ideo hoc me nó facere clamabá. Et illi,Quare p[ater] facié abſc[ô]debas í terra? Et ille. Ne eius aſpectú
černerem:qui tam turpis & terribilis eſt q[ui]z omnes pene formidines quæ in mundo ſunt, reſpectu eius nihil

funt. Inter hæc uerba actus priores reiterans sic ad extremâ horam uidelicet deuenit, Fratres autem qui alta bant; pauore & dolore perterriti uelut mortui ſtabant; quid facerent neſcientes. Glorioſus deus in ſandis ſu is; mirabilis in maiſtate ſua benignus & ſe amantibus miſericors ſandos fuos non derelinquit in tempore neceſſtatis. Ad extremam náq; horam uenerabili euſebio præueniente glorioſus. Hieronymus apparuit eum benigne confortans, cuius aduentum omnes illa dæmonum turba, quaſi inſinita eius timore perterri ta ab eo uelut fumus euauuit ut plures teſtantur monachi, qui propriis oculis diſpenſatione diuina ſe hoc uidiffe dicunt. Sed hoc magis approbatur: nam omnes 'circunſtantes audierút has ab euſebio uoces. Vnde uenis pater: Quare tantum moratus es? Cui ſubito cunſtis audientibus alia uox reſpondit: Expeſta ſili ſe formides; quia te non deferam: quem tantum diligo. Qua audita uoce breui inde decurſa morula uenerabili euſebius expirauit; q; quidem hora & illi tres qui reſuſcitati ſut migrauere; & ut puto cù euſebio ad æter na gaudia peruenerunt. Nam per illos omnes uiginti dies quibus poſt q; ut noſt reſuſcitiat funſe in tanta poſnitentia tradiderunt q; fine dubio æterna beatitudine potiuntur. Silentio prætermittendum nequaq; pu to: quæ ab eſdem tribus uiris per illos dies, quibus uixerunt didici. Còtinue toto hoc tempore cum aliquo eorum ſecreta uita illius quam poſt: hanc breuè & momentaneam expeſamus; rimari cupiens; alternam diem ducens ad uesperam. Sed q; quis multa ab eſdem didiceri; tamen ad præſens breuitatis cauſa quæd; tatu referam. Cætera uero alias ea dicturus omittam. Quadam uice ad unum eorum me iuiffe contiguit, quæ dure lachrymantem; nec meis uerbis conſolationem aliquam admittentem operiens; tati fletus cauſam ab eo coepi inquirere. Qui pluries de hoc a me interrogatus nec tamen ad interrogata reſpondens; tandem meis coactus importunitatibus ſic reſpondit. Si quæ pridie ſum expertus non ignoraſe; tibi inſeſet ſemper cauſa fletus. Ad quem ego, Quæſo; ut quæ uidiffi ediſeras. Tunc ille paſlifer tančens dixit. Quales credis? pœnas & tormenta, non ſolum damnatis; ſed etiam in purgatorio exiſtentibus præparari? Ad quem ego. De intertis quæ uera potest proſerri ſententia; ut enim puto noſtris quibus affligimur pœnis æquari non poſſunt. Ad q; ille. Si omnes quæ in mundo cogitari poſſent poſnæ: tormenta: afflіctiones, minori quæ illic habetur pœnæ; i tormento comparentur folatia erunt. Mallet enim quilibet uiuentium ſi illas experientia noſceret pœnas uſq; ad finem mundi omnibus his ſimul fine remedio cruciari pœnis: quas omnes homines ab adam hucuſq; ſigillatim pertulerunt. q; uno die in inferno, ſiuere purgatorio minori; quæ illic habetur pœna torqueri. Et ideo ſi cauſam mei fletus interrogas timor pœnarum eſt quæ peccatoribus iuſte dantur. Scio namq; erga deum meum peccasse; & ipſum iuſtum fore non dubito. Qua de re non mireris ſi plango, cum potius ſi non plangerem uehementer admirari deberes. Sed potius admirare quare homines qui ſe mori nò dubitant faltem aliorum experimento tanta hic ſecuritate uiuunt; nec tantas cogitant euadere pœnas. Ad hæc dolore taſtus intrinſecoita ut uix uerba formare poſſem dixi. Heu quid audio. Sed quæſo in quo tormenta differunt infernalia ab his quæ ſunt in purgatorio dicas. Et ille, Nihil inter ſe differunt, quia eadem ſunt magnitudine pœnæ purgatorii & inferni. ſed unum eſt: quo diſſerer poſſunt; quia infernales finem nò expectant, ſed augmentum, ſcilicet in iudicii uniuſtalis die, quando corpora ibidem cruciabuntur cum ani mabus; & purgatorii ſunt cum fine. Nam poſt expletam poſnitentiam inde exempti gaudiis beatiſſimis per ſruentur. Ad hæc ego. Sunt omnibus in purgatorio exiſtentibus æqualia tormenta, uel diuerſa? Ad hæc ille Diuerſa quidem in aliquibus maiora: alijq bus ue leuiora iuxta magnitudine peccatoræ. Nà in pria etiæ beato rù oës aiæ glorioſæ diuina còtemplantur ſpeciè; in quo oïs conſiſtit gloria q; quis ſingulae tanta hæant gaudia: quàta uelle uel cogitare poſſunt; tamen gaudiis nò ſunt pares qa maiora hæc poſſidet; minori illa iuxta opa q; ſecerunt. Sed ſi tibi aliq; ex hoc orireſ admiratio; ut ſcis poſſit inſeſe diuerſitas gaudioſ; quoq; cauſa eſ ſolus ipſe deus, i quo nulla potuit unq; fore diuerſitas ſolutio ſatis patet. Nà cù diuina còtéplatio, & cogni tio ſiuere ſielligita ſit tota merces & gloria. In aliquo pòt eè ſctoq; miſor ſaliquo uero maior, Iccirco cù oës ſi mul aiæ deu ſicui i e uideat & cognoſeat: aliqua minus uidet & ſielligit; & ſic minor ſibi inſeſt gloria, aliq; ue ro clarius uidet & ſubtilius intelligit, & ſic maiorem poſſidet gloriam. Sic etiæ de illorù miſerorù dànatorù pœnis dici pòt. Nam cù oës aiæ dànatorum in uno coſiſtát pœnarù loco; tamé diuerſis cruciatur pœnis iuxta utiiorum qualitates. Tantum ſiquidem differt inter chriſtianorum qui ibi torquentur pœnas & paganorum; ut paganorum crucimenta reſpectu eorum, quæ ſali chriſtiani & peccatores ſuſtinent ſint quali nullatenq; inefſabilita ſunt; nec a uiuentibus cogitabilia, ut dignum eſt. Nam illi gratiam dei in vacuum receperunt, nec uoluerunt a peccatis corrigi, dum uixerunt: ſacris continue uociferantibus ſcripturis, quas pro nihilo putauere. Cum ergo horribile eſt inq; quod dicis, & utinam ſedulo mortalium inſifteret mentibus ut uel tantarum pœnarum terrore a prauis ceſarent ſi nolent amore gloriae. Sed quæſo quid erga te pridie exeunte anima peraſtum eſt, breuiter innotefce. Ad quod ille adueniente inquit mortis meæ hora: tanta in lo co quo migraturus iacebam neſandorum affuit ſpirituuum multitudo; q; præ multitudine dinumerari oino non poſſunt quorù ſpecies talis erat; q; ea nil poſnofus nil ue horribilius excogetitari poteſt. Potius eni quili bet hoium flàmis ardentibus arſuq; ſe exponerent q; earum formarù iſtu oculi uilſiòe potiri q; ad me uenien tes; oia quæcunq; perpetraui opa contra deu iad meam memoriá reuocabant: ſuadères miſi ut amplius diuina miſericordiá qua tá grauiter ofſederá nò iperarè. Et certe noueris q; niſi me diuia miferatio adiuuiffet, eis reſiſtere nò ualebá. Nà du oí uigore ſpùs deſtitutus eoq; uerbis paulo minus aſſétiré, glorioſus affuit. Hie zonymus; magno uallatus agmie âgelog; ſepties ſole ſplédidior me còſfortans. Qui ubi illos ſpùs imúdos fu it ituitus, me tá dure exacerbantes; ualde còmotus erga eos, uoce terribilt; eis dixit, quid ad hunc nequitia & oïs maledictiòis ſpùs uèiſtis; Neſciebatis hùc meis fore fouédù auxiliis; Protinus hùc reliquètes abite; & ue

ſtras ab eo elongate nequitias. quantum diſtat horiens ab occafu. Hic illa maledicſorum ſpiriuum ſocietas per 370 territa, diris ululatibus & clamoribus limè loci in quo iacebam exceſſit. Tunc glorioſus Hieronymus aliquibus imperans angelisine a me diſcederent. ſed quouſtque reueretur expectarent, cum cæteris angelis ſeſtina ter abſeſſit. Eodem quoque abeuente angeli q ad me cuſtodiédu remanerat, me confortare cœpe, blandia & dulcia promittentes. ſi forſi animo perdurarem. Inter hæc autem conſolationis eloquia hora qualiſcum decurſa, ſecundo beatus Hieronymus ueniés, ſtanſc. in ſimile, uelociter inſt uenite. Tunc ſubito anima corpus reſinens tam grauiter, acerbi, certe qæ fuerint preſſuræ & anguſtiae, intellecſu non caperet mens humana, niſi ut ego didiciffet. Si enim omnis humanorum intelligentia, quas uellet anguſtias & dolores exiſtima ret, reſpectu animæ diſolutionis a corpore, tamen illa pro nihilo computaret. Hæc & alia no minus ardua, & ualde mortalibus formidanda, quæ pro longitudine præſenti operi non ſnſcribam eo loquente, incipie bat claudi dies occafu folis, quo neceſſe fuit, quid ei poſt mortem contigerit non explere. Sed quia præ cæteris affectabam ſequenti die duobus aliis cum eo inſimul cœuocatis ad narrationis illius ſeriem redii, hoc cupiens ab illis etiam duobus aliis peraudiret, ut trium teſtimonio ſolidius edocerer. Ita, cum hi iam dicta re inciperent, ſic respondi. Quanq. hæc utilia finit, nec cederet in uacuum ſæpius ipfa farit, tamen his quæ ià audiui omiſſis; quæ ſo ut quid uobis poſt diſolutionem corporis euenerit, meo hianti deſtегatis animo. Ad hoc ille qui mihi quæ audiſti tranſacto narrauerat die: quod cyrille inquit interrogas: non eſt poſſible pla ne farit, quoniam ſpiritalia noſtris minime ſenſibus comprehenduntur. Scis namq. non te exanimé fore; tamen quid aut qualis ſit anima non agnoſcis. Deum certe ſcis omnium eſſe principium & finem: quo incipiant omnia atq. tendunt. Et tamen quid ſeit deus aut qualis idù carnis iſtus grauiffimæ corruptibile porcas onus non intelligis, niſi per ſpeculum in enygateſſic etiam de angelis; & cæteris incorporeis idè liquet Cum enim multa quæ ſunt notiſtia in natura noſtræ paruæ intelligentia, deſectu intelligere non poſſimus. ſuper cæſtizia & ſpiritalia omnio aliena a naturæ cognitione, quomodo intelligemus? Ut dicis inſq. eſt ſed uti potes; quæſo dicas. At ille, Circuloſuar inquiter id quod optas & dicam paulo minus quod non poſſu. At hi qui mecum ea quæ pridie dixi ſunt experti ſi ita eſt teſtificabuntur. Mea pridie anima a corpe tot ut ſupra fatus ſum preſſuris & doloribus diſſoluta, ſubito iſtu oculi inſeffabiliter ſuit ante dei iudicantis præſentiam deportata. Sed a quibus, & quomodo no agnoſco; nec certe mirum. Nam nunc carnis mole aggrauor: tunc autem erat anima fine carne. Fuerunt etiam ibidem iſtoru animæ: terroribus incogitabilibus: qd iudex ageret formidantes. Heu cur mortales neſciunt qbus hoc eueniet quod tunc nobis: certe ſi illius no foret ignorancia totiens non peccarent. Nullum quæ toto tépore geſimus peccatorum iudicem latere poſtu: iſtimo cunſta quæ fecimus tanq. ſi forent præſentia: cunſtis aſtantibus clara erant, ita ut minimum noſtrorum cogitaminum: ſicuti fuerat apparebat. Conſidera nanq. quibus & quot agitabamur terroribus. Hic daemonum multitudo ſtabat, mala teſtificantes, quæ fecimus: locum modum: & tpa declarantes. Hinc noſmetipſi quæ obiſiebantur: nullatenus contradicere poteramus, tum quia iudicem cunſta ſciétem, tum quia ipſum quilibet noſtrum iuſtiffimum cognoſcebat. Heu quid dicam? Quam ſniam præſtolabamur: ob eius memoriam nunc formido. Hincinde mala undiq. uindictam iudici acclamabant. Cunc. iam nihil deef ſet: niſi ſniam publicari quæ peccatoribus digna datur, ecce glorioſus hieronymus cunſtis ſplédidior aſtris a beato ioàne baptiſta, ſummoq. apostoloq. petro necnon angelorù ingenti multitudine comitatus, ad præ ſidentis iudicis thronum ueniens: noſtram ſniam ſuſpendi modico tpis: noſq. ſibi dari ob reuerétiam & deuotionem: quam ſibi contuleramus: & propter erroris deſtruendi neceſſitem ut uoluit impetrauit. Dein de nos ſecum ducens omni illa beata uallatus ſocietate ubi fidelium animæ inæſtimabili gloria perpetuo perſuuntur quæ ibi gerebantur: ut redderemus teſtimoniù declarauit. Poſt hæc ad purgatorium & ifernu nos deducens: non ſolum quæ ibi erant, indicauſt. ſed uoluit ut pœnarum experiétiam probaremus. His igi tur omnibus ſic peractis: hora qua nſa caduera ſacco quo beatus uſus ſuit. Hieròymus tetigit uenerabilis eſubius: idé glorioſus Hieronymus nobis iſerauit: ut ad corpora rediremus. Mandans ut de his q uidimus teſtaremur: promittéſq. nobis uiceſimo die: ſi de perpetratis pœtis nos contingeringer debitam pœnitietiam ex ercereicum beato eufebio qui tunc erat ex hoc ſæculo migraturus: gloriam finis neſciam adipiſc. Sicq. corporibus noſtræ animæ ſunt cœiunctæ. Multa ſiq dem auguſtine chariſſime formidanda: quæ mortaliù imprefſa mentibus: ab eſdem labentiù oium terrenorù amoré & curá peruigilé: qua tot aberrant hoſes, ut pu to funditus extirparé: patenter didicitiq. ſi his chartis iprimeré plus cogitato opus procederet: nec eſſe com pos ſubſcribere ià miſſa. Ita, q. cù de p[]ximo te expeſté uifitatuq. glorioſi Hieronymi religiæ: ut tuæ quas pridie recepi litteræ: fatebantur: hæc oia hoc fine claudá, tangens uenerabilis eſubii ſepulturá, ut ad mitacula redeá enarranda, quæ ſuperius ſum pollicitus enarrare. Obitus náq. eſubii uenerabilis & triu hoium prædictoq. ſerié: i præcedétibus, q breuius potui, iſerui quæda tibi utputo affectuofa iterponens. Sed prædictoq. ſepulturæ ſeries ita patet. Mortuo nanq. uenerabili eſubio plura ſunt miracula cunctis uifa. q præcedentis uitæ ſanſtitué teſtanq. Quoq. ad præſens duo ſolú dicá. Monachus qdá cuiuſdá cœnobii præ lauchrymis: & uigiliis priuatus corporali lumie oculoq. ſitatú ut eſubii corpus uenerádu facie tetigit, priftinæ lucis graciam eſ adeptus: Dæmoniacus auté qdá d[]u facrú corpus ad eccleſiá duceremus: eidé obuías é p[]tius nus liberatus: luxta eccleſiá in qua glorioſi hieronyimi cadauer ſanſtiffimú eſt humatú uenerabilis eſubii corpus honore debito nudú magiſtri iſtar ſepeliuimus. In cuius etiá cemiterio hoium illorú triu qui eadé ſunt hora mortui, ſuere corpora tumulata. His ergo dictis uenerabilis eſubii cunſta ſileant, ut prægrandia & iſeffabilia locum teneant prodigia eximii beati Hieronymi iam promiſſa.

Miraculum de quodam heretico, qui inuïsibiliter decapitatus fuit.

I
Nameno & iocandiflimo liquidem gestorum fanctiflimi Hieronymi prato positus uti fertù faciens præcipuos & decoros miraculorum flores ad huius opufculi uenuftatem, & noſtræ pofterorumue faluti utiles pro poſſe legam, Quorum omnium quid pridie erga fabinïum hæreſi archam pelfiferum: quem agnofcis peræctum eſt, primo dicam, Sabinianus namq. hæreſicorù fautor: duas i chrifto aſſerens uoluntates, & quod peius eſt inter ſe quandoq. diſcordes. Ad cuius tam iopinabilis falſitatis probationem ítroducebat illud qd' in euangelio xps dixit. Pater ſi fieri poterſt, träleat a me calix iſte. Eliciens ex hoc rationes grauiflimas, & pene iextricabiles, pafficem uoluerit una fugere volun tate & altera eandem coacte ſubire oportuerit paffionem. Et ex his dicebat q multa xps uoluit, quæ obtinere non potuit, tantum i nos doloris exercuit, ut magnitudinem explicare nequeamus. Peruertebat nàgg idem pelfifer anguis & lupus rapax ſe uelimento ouium iduens, nobis commifum gregem. Et ut ſeuit am diri pectoris efficacius exerceret, opuſculum quoddam compiluerat, falſis probans rationibus hoc fic eſſe. Quod qdem opuſculum ut fidem ei daremus glorioſo, hieronymo totius ueritatis speculo intitulauerat. Cuius falſitatis notitiam comperiens: ſciens tibi Hieronymum epiftolam ſuper huius erroris deſtruetio ne non multum ante ſui obitum edidiffre: prædictum hæreſiarcham cum ſuis diſcipulis: & eiudem nequitiae miniftris inuitaui quodam dominico die in eccleſiam hierofolymitanam ad disputàdum & ſuum errorrem nequifſimum comprobandum. Quo namq. de univerſis meis ſuffraganeis epifcopis: & aliis qpluribus orthodoxis: necnon & ipſo hæreſiarcha cum ſuis neſandis diſcipulis in prædicta eccleſia adunatis disputatio a nona jnceppta ad uesperas uſq. tetendit. Cum autem idem hæreſiarcha contra nos opuſculum ab ipſo falſo compoſitum, quod glorioſo intitulabatur Hieronymo allegaret has tantas beati Hieronymi iniurias ferre non ualens: bonæ memoriæ Siluanus fanctæ Nazareth eccleſiæ archiepifcopus: qui tanta beatum hie ronymum affectione animi & deuotione colebat, ut liquid faceret diuinum nomen: & beati Hieronymi p[er]mittebat. Vnde qualiſ ab omnibus Hieronymus dicebatur, prædicto hæreſiarchæ protinus afflurrexit: dire eum i[cre]pans: q tot & tantas exercuiffet nequitias. Dum autem inter eos longa oriretur còntentio: & uterg obprobria ſibi inuicem pro poſſe diceret: in fine ſic ambo pariter ſtatuerunt: q[ui] ſi uſq. in ſubſequeſtis diei ho ra nona beatus Hieronymus hoc opus falſo compoſitum euidenter oftenderet: prædictus hæreſiarcha capte puniretur: ſin autem archiepifcopus. Quibus finitis: ſinguli ad propria remearùt. Per totam autem noſte qu[il]q. ſm[ur] orationibus uacans orabat: ut nobis in opportunitatibus auxilium eueniret a domino: qui ne[mi]nem unq in ſe ſperantium ſpreuit. Magnus dominus & laudabilis nimis: cuius certe ſapientia non eſt nu merus. Statuto autem die & hora lætus hæreſiarcha in eccleſiam cum ſuis nequitiae filiis ueniens huc illucq[ui] diſcurrés quærebat dei feruum: tanq[ui] leo rugiens paratus eum deuorare: ueluti ſi foret deus non intelligés: nec ſuorum feruorum præces exaudiens. Sed tamen cum ſolidius ſe fatuus ſtare credereſt: miferabilius cecidit. Stabat autem omnis fidelium concio in eccleſia: quilibet fancti Hieronymi clamans nomen. Clauferat ſiquidem glorioſus Hieronymus aures fingens ſe dormitio orationes ſupplicantionem non intendens, ut mira bilior appareret. At ego totus perfuſus lachrymis: ſtupens & admirans: cur Hieronymus ſic abeſſet, liquid de inceps accideret expectabam. Deniq[ui] cum nil miraculi appareret: ſauire coepit hæreſiarcha canina rabie, ut Siluanus quod promiferat iam expleret. Ad locum autem quo decollandus erat Siluanus ſanctiflimus gaudens & intrepidus: tanq[ui] ad nuptias ueniens epifopos & omnes alios catholicos: qui ad hæc cœurrerant his confortabat uerbis. Exultate mecum chariflimi: gaudere & nolite contriſtari: quoniam non derelinquit de us ſperantes in ſe. Si non exaudiat plus meis iam pertratam, etiam peccatis. Polſt hæc genua fleſtens, ſanfte inquit Hieronyme adefto mihi: ſi placet q[ui]g[ui] hoc & maiori ſum dignus ſupplicio: tamen ne falſitas locum te neat ueritatis ſuccurret. Quod ſi fas non eſt: ut adiuuet: propitius mihi eſto i hora mortis: ut gloriæ finis ne ſciæ no ſim expers. Hæc dicens: ſpiculatori collù præbuit: ut feriat ipſum rogat. Eleuat autem ſpiculator en ſem antiftitis uenerandi caput uno ictu cupiens amputare. Adefl ſubito hieronymus glorioſus cunctis cœnentibus: manu extenſa tenet enſem filuano imperans ut exurgat. Deinde hæreſiarcham increpans ſcripturas falſo compoſitas innuens. eiq[ui] minans ab omnium euauuit oculis. Quod huic eius similibus utinà eueniret. Conſeftim ut glorioſus Hieronymus diſparuit hæreſiarchæ caput terram peati a corpore detruncatu tanq[ui] ſi enſe ſpiculatoris manus amputaſſet ictu uno. Quod tam mirabile: cuncti uidentes q aderat ilico ſtu pefaſti deo gratias egerunt & Hieronymo glorioſo & ad ueritatis tramitem hæreſiarchæ diſcipuli rediere. Ecce quantum uenerabilis antiftitis fiducia in domino & beato Hieronymo fuit efficax. q[ui] pro ueritate mori formidauit. Exemplar certe factus eſt uenerandus antiftes cæteris xpians. Non enim xpians il le eſt: q[ui] pro ueritate mori timet. Si enim xps pro nobis animam poſuit ut nos ab omni redimeret ſeruit te: & nos pro ipſo cum tempus eſt: animas ponere minime timeamus. Quia nemo niſi legítime certans poſte coronam gloriæ obtinere.

Q. De Siluano archiepifcopus fanctæ eccleſiæ nazareth, qualiter fanctus Hieronymus liberauit eſu de mori te: & infamia forniſcationis.

V
Erum quia de Siluano aliquid dictum noſti, aliud quoddam non minus, ut puto mirabile erga eum factum narro cuius tot fuerunt teſtes, quor nazareth urbs & bethleé tenét, qui ppriis occuſis hoc uiderút. Serpens ille antiquus diabolus ob ſuam deieſtus ſuperbiam in inferni profundù uenerandi antiftitis filuani nimìs inuidens fanctitati, in eum dolis ut callidior cunctis animanti bus: grauiter eſt còmotus qui ut uirum dei infamé redderet, q[ui]tenus qui ſuo fanctitatis exemplo releuaban[que].

["ad reſtæ cœuſationis ſemitaſ: ſuo caſu decideret ad peiora. Nocte quadæ formam ſancti uiri ſumens. cùl 371\ndam mulieri nobiliffimæ iā i ſtratu quiſcenti apparuit: & ſe ad eā illicite accedere ſingens: ſonſenſu ſui cor\nporis inqrebat. Ad quod per territa mulier uiri ignorans ſpeciē: ſu ſe cu hoſe ſolam i thalamo cerneret: nec\nq[d] faceret ſicret: diras cœpſt ocues emittere illa: ut clamoribus affiduis o[ſ]eſ excitareſt dormientes: & nō fo-\nlum de illa domo: ſed etiam conuicini. Qui o[ſ]e ad prædiectæ mulieris thalam[ú] m accurrentes. q[d] hoc eſſet in-\nterrogauere pauiſdam mulierem. Interea callidus ſerpens ſub thoro ſe ponens cœpſt latere. Qui accurrer at\nhæc auſtientes: q[ſ]s hic homo fuerit ubi[]q[] perq[]rere incoſperunt. Vex illi diu p[ſ]crutantes: tand[+]e ad locum ue\nnientes: ubi p[ſ]eſtifer latebat anguis aliena ſpecie occultatum hoijem inuenerunt. Qui eundem cadels accen\nſis inſuentes: ſiluanum archie p[]m crediderunt. Ad quod o[ſ]e qui aderant: ſtupeſtacti: & ueluti amentes affecti\nquali q[d] agent: q[ſ]d ue dicerent ignorabant: ſcientes eiuſdem ſanctitatis nomen. Et quia hoc tam deſeta-\nbile inopinabileſt cernebant eum interrogauerunt cur tantas nequitias perpetraſſet. At ille, quid inquit\nmalum ſeci: ſi mulier hæc me ad huiuſm[]o[]ni negociu iuītuit. Quod mulier audiens e[]u fore mendac[+]e lachry\nmans correfp[]o[d]it. Tunc ille ut hoſes illos erga dei uirum ad maius odiu[] ſicaret: quatuæus illu[] citius diffama\nrent: italia cœpiti: & tam abhorrenda uerba fari: q[]u[]l nullus præ turbatione auribus poterat ſuſtinere. Quo cir-\nca e[]u contumeluis & obprobiis exacerbantes, coa[ſte extra domicilium expulerunt. Mane a[]ſt faſto quæ ge\nſta fuerat enarrantes ſiluan[+] ſch[]ie p[]m hipochritat: & dignum incendio acclamabant. Qua de re q[]ſi tota eſt\nnazareth c[]omota uerſus archie p[]m, ita ut audiendo eius nomen q[]libet blaffemarer. Mira huius uiri patien-\ntia: & magnæ ſanctitatis indicium. Volat ad innoxii antiftitis aures tanti ſama diſcriminis: o[]ſ tam n[]o mo-\nuet ad iniurias. Inter tot aduerſa cor manet imobilet ad nullâ ſe uertêſ ipatientia. Grattias diuino ſemper\nagens nomini: ſua hoc c[]oſiteſ noxia meruſſie. Heu q[]d dicâ auguſtine: N[]o ſolu[] iniurias & obprobria ſere ut\npoſſum ſugio, ſed etiā uerbulis frangor: præzia opto: nec de laboribus curo: q[]u[]q[] ſciā ad regna c[]a[]coru-\nn[+] o[]liter qu[]piat: niſi labo[]g & afflietionu tramite puenire. Quid, n[+]aliud debeo iudicare: cu me a ſanctis in\nmoribus & uita diſcord[+]e inuenio, niſi ad diſcorde in morte & præmio repiri? Flebilia & grauia mihi adſunt\nſi ſanctorum uitâ & mea ſecoridor. Miro q[]pp[+]e auditu ſancto[]g geſta reuoluunt hoſes: uti e[]go: & tam[+]e nil ip\nſi uolunt pagere. Porro hoc ad meam deteg[+]edam inſipientia eſt. quod dicam pluries me ab eiuſdem ſiluanı\nore auſſiſe ſcio: mun[+] q[]tatu ſe ſoſiceli ſuſiſe, q[]tu[] c[]u ſe ab ho[]ibus deſpici & c[]u[]culcari cernebat. Creuit in tantu[\n]t\nius infania q[]p[+]a eius opinio u[]q[]u[]a alexandria, cypr[], & p[]ciitates affines pene ore o[]i um eſt delata. At qui lim[+]e\ndomus in[+]o[x]nii antiftitis calx tagere n[+]o auſdebat. Man[+]es uero in ſupernis dominus ſpectator o[]i um: ſuos ſinit\nlabi faſtos, i tribulationu eru[n]as, ut t[]uc fideles patiætia e[]na reddat: ſedeo e[]s exiget[+]e necefſitate i p[]ſluris ſume\nderelinquit. Reuoluto ita[]q[]o anno quo deboli aſtutia talia erga dei hoijem p[]petrauerat, ciuitate. nazareth: ut\nillage gentiu[+] aliſtiter scandal[+] mitigaret: uir dei oculte diſſer[+]es: ad eccleſia i qua glorioſi Hieronymi huma\ntu q[]eſcit corpus: ta[]q[]aq refugit por[+] ueniens: ſe in ſeſpulturæ loco poſſum oraturus. Quo p[]duq[+] hor学术\nrevertor. ſp[]ciu[+] ſic manente: uir q[]d am nequitia[+] ſp[]u inflammati ſi prædicti eccleſia i trans: ſanctu[]q[] reperiens ſuper ſe\np[]ſculpati ſic ſicerebat: uir in ſeſpulturæ loco poſſum oraturus. Quo p[]duq[+] hor学术\nhoc ſed non minus eſt mirabile id quod reſtat. Caſu ita[]q[]u[+] alius cucurrit: ei iproperans q[]ul mulierum mentes ad libidinoſas ſuas uo\nluptates continue ictaret. Cui agnus in[+]ocens ſiluanus ſe deſpici gaudés humilitate ſolita, ut il[+]e ſæpe ei di-\nceret blandis colloquiis iuſtabat. Quod p[]ſi ſimus ille latro audiens: gladiu[+] ex uagina ſuo p[]ſedente lateri, im\npudica trahens dextera i[]p[]m, ut in ſiluanı antiftitis guttur i[]mergeret eleuauit. Cui c[]u hoc uerbum. ſuccurre\nHieronyme glorioſe uerandus antiftes opponeret. i guttur, pp[]riu[+] ſeleatu[+] gladium i[]merſit: uiri illius dex\ntera retrouerſa, & ſic ut decebat ſeip[+]um uir neq[+]ſimus iteremit ut in lacu[+] caderet, q[]ue eſſodit. Admirabile\nhoc ſed non minus eſt mirabile id quod reſtat. Caſu ita[]q[]u[+] alius ſuperueniens uir neq[+]ſimus, hoc quod u[]\ntione diuina p[]p[]etratu fuerat, ut vidit. Ptinus gladiu[+] arripiés a dei uiro, hoijem illu[+] æſtimas i[]tere[+]tum ſilua-\nnum i[]tere[+]cere conabatur. Ne nimia uerba loquar, id quod primo acciderat: huic euenit. Quin n[+]ondum uir\niſte ſecundus in terra ceciderat. q[]p[+] duo alii uiri eccleſiam i[]trauere. Qui id uidentes diuini ignari iudici, hoc\ntantum ſuſiſe p[]actum ſcelus a dei ho[]e puatauerut. Quorum unus id præ alio graue ferens ſuria uſeaniæ un\ndiq[]u inflammatus. latro cœp[]it q[]t[+]u poterat exclamare u[]q[]u[+]o tua uiget malitia? Tu mulieres ad tuas libidino-\nfas cogis uoluptates: & ho[]es interficis in occulta: certe tuæ hodie nequitia[+] finis erit. & ſubito pro poſſe cu\nme. exclamauit uir ille: ut duo primi ſe manu & enſe proprio i[]terſecit. Vir a[]ſt alius q[] cum ip[]fo uenerat hoc\ntantum ſuſiſe paſtum ſeſus a dei ho[]e puatauerut. Quorum unus id præ alio graue ferens ſuria uſeaniæ un\ndiq[]u inflammatus. latro cœp[]it q[]t[+]u poterat exclamare cœp[]it, huc o[]eſ accurrите, ecce maleſicus ſiluanus archie p[]s: n[+]o ſolum mulieres u[]tu\nperatſed ſuis etiā i[]cationibus necat ho[]es toto pro poſſe. Fit his auditis nimiu[+]s viroq[+] & mulieq[+] c[]o cur\nſus: uerberant aera uoces c[]o]buſtione dignum ſiluanum archie p[]m neq[+]ſimum acclamantes: hæc ad meas\nfonant aures. Triftis ego & lachrymans ad tatu[+] p[]go m[]oſtru[+]. Stabat agnus inter lupos atrociffimos ſæuiètæ\nut canes. famelici rabie non minima mitiffimus & lætus ta[]q[]a ſungens proſperis, nil dicens aliud niſi hoc iu-\nſte patior, quia i deu meu[+] peccau grauiter. Verberatur uir iuſoces. Capitur ab o[]ibus, ut ad ſupplicia ta[]to la-\nt[+]or patior, quia i deu meu[+] peccau grauiter. Verberatur uir iuſoces. Capitur

["dam a nefando *spú* obumbrata; cathenis tuinſta cōpedibus; maicifcōs ferreis alligata plurium hominum ma\nnibus liberationis obtinenda cauſa ad eccleſiam deportatur. At ubi mulieris pes tāgit limen; ululatus & uo\nces terribiles; miſerere mei glorioſe Hieronyme, nam per te crucior ante tempus diabolus emittere non cef\nſabat. Cui Hieronymus glorioſus, neſande inquit *ſpú* ab hæc exi famula dei; & tuas detegere quas erga filua-\nnum egifi fallaciſis in filuani forma oibus te demonſtrans, Tunc diabolus; ut glorioſus Hieronymus iuſſe\nrat; ut ab omnibus filuanus eſpùs putaretur; apparuit; & rem quam fecerat; ut iſamé redderet dei famulú enar\nrauit. His dictis diris clamoribus & ululatibus neſandus *ſpú* de templo diſparuit. Quod ubi tam mirabile\nnegocium eſt peraſtum glorioſus Hieronymus antiftitis ſui dexterem non reliquens, qd optas iquit uoce\nleui filuane cariſſime tibi placitum me facturum? At ille, Mi domine ut me hic amplius non relinquaſ. Ad\nquem glorioſus Hieronymus correfpondit. Quod poſtulas ita fiat. Poſt me uelociter ergo ueni. Hæc dicés\ncunctorum uilui ſe negauit. Interuallo aſtù horæ unius ſacto filuanus arcbieſs expirauit. Fit ob hoc cunſiis\nſtupor & admiratio inaudita. Vndicō mulierú & uirorum; necnon & puero; confluit multitudo. Lachry-\nmatum effuſione terra madet; uoces; lamentationes; ululatus; gemitus; & ſuppiria in rama fonat. Quilibet ſe\nreum eo qd' in filuanú comiſſet; ueniam petens clamabat. Per totam autem ſequentem noſtem gentium\nmultitudo ab eccleſia non recedit. Itacb mane ſacto clero ad antiftitis funus ſſparato; corpus eiufdem ad na\nzareth eccleſiam deportatur; tam iſtius ciuitatis; illius, ſbethleem populi multitudine comitatum. In qua\nquidem eccleſia nazareth corpus illud uenerandum humauimus ut decebat. Longa certe adhuc uerba ac\netiam admiranda forent. At uero nunc filuani uenerandi præſulis actus finiam. Quædam alia non minus\ngrādia breui uerborum ſchemate narraturus.", "Qualiter ſanctus Hieronymus liberait duos alexandrinos a morte uſiſtantes corpus ſuum.", "N\num\nN\no\nv\ni\no\nn\nu\nm\nu\nm\nu\nm\nu\nm\nu\nm\nu\nm\nu\nm\nu\nm

omnis illa latronum uidens concionat, altis deo & glorioso Hieronymo uocibus debitas agunt laudes eiufde
fe uouentes reliquias uifitare, Facto igitur mane plures trecentis hoibus, qui tunc temporis ibi erant talia
perpetratae cum eiſdem alexandrinis ex illo exequentes nemore, ad glorioſi Hieronymi tumulum deuenerut
cuſtis tam ſiuta prodigia enarrantes, Baptizantur itaq gentiles alexandrinis & cuſtis mundi unitatibus
corucatis religioſam in quodam cœnobio uitam ducunt, Latrones autem illis similiter ad lucem uerita-
tis ſanctæq & laudabilis uitæ, diuina gratia & glorioſi Hieronymi meritis puenerunt.

### Quælibet Hieronymus liberavit a morte duos romanos uifitates corpus ſuſ;

Icuti conſtantinopolitanis ſiris hac de te mihi ſpecialiter directis tranſacto non Jongo dierâ ſpa
tio intellexi ſimile pene miraculum. Illi qd supra fatus ſum, duobus accidit romanis iuuenibus,
a romana urbe bethelee uenientibus pro glorioſi Hieronymi uifitando corpore. Quod tranſabo
ſicuti breuius potero. Cum igitur duo illi iuuenes cuidâ appropiquentur ruri a conſtantinopolit
per duodecim forte diſtante militariorum ſpatium, ante q rus a duobus miliaribus ſtroirent eadem ſere ho
ra duos contigerat homines iterimi. Quorum mortis rumore prædictæ ſefonante ruri, loci eiſdem uiri
congregati circunquaq, qs horum fuerit iteſector, cœperunt iquiquere uehementer. Cúq diligenter perqui
rerent adſſe certum neminem nifi prædictos iuuenes, qui iam prope uenerant, reperientes eſoſé protinus
tenuerunt ab eiſdem credentes fore homines interfectos. Mirantur itaq huius ignari iuuenes: & horum ſe
nil ſcire totis nifiibus coniurabant, at illi eorum pro nihil o computantes uerba, captos eſdem ad rus cona-
tur ducere ſeſtanter. Poſt hoc de ruro, q ad eſoſem uiros iuſtitia non ſpectabat, cum accufatiōbus ad co-
ſtantinopolitanum dominium capti iuuenes deſtinantur. Quin ne nimis longus ſiam uerbis: qd non ſece-
rant tormentorum rigore, iuuenibus iam confessi adiicitur more ſolito ſnía decollandi. Heu quale cor au-
diendo tot lamenta inocentium, quos & iuuentutis & pulchritudinis maxima uenustas, & ortus nobilifi-
mus decorabant, poſſet ſe a lachrymis continere: Flentes itaq iuuenes grauibus lachrymis pallidas facies ir
rigantes ululatus gemituq & ſulpiria pmere non ceſſantes; glorioſe dicebant. Hieronyme, hoc tale ne eſt p
mium quod obſeueritibis tibi præſtas. Et ſt tale qd labore tui meruimus itineris: Heu romana urbs noſtri
præſcia ortus non ſic te credebamus neſciam noſtrae finis. Ad locum nacq tanti ſupplicii: ibide gentiú mul-
titudine maxima expectante inoxii iuuenes conducuntur. O ieffabilis miſericordia dei noſtri, qua caelum re
dundat & terrænec ad ſe currentis obliuſcitur mifereri. Flexis in loco quo pleſtendi erant genibus in cœlû
utiq iuuenes manibus eleuatis. Glorioſe magna uoce inqunt Hieronyme noſtrae ſalutis & auxilii portus:
noſtraq, qei anchora faluberrima & uitalis: hac inclina hora noſtris indignis ſupplicatiōbus pias aures: ut
ſi hoc quo punimur ſcelus non geſſimus: tuas liberationem opes pietate solita ſentiamus. Quod ſi fecimus:
exigente iuſticia condénemur. Hæc ubi dixerunt: colla extendunt carnificibus ſeriendam: ni dicentes aliud:
q fuccurre fuccurre. Hieronyme glorioſe. Quid mirum ſi tot lachrymis cùſtorum ad ſe cœrrentium miſeri
cors opifer Hieronymus ſe a miſerendo non potuit abſtinere, cum circunſtantium oſium & carnificium cor-
da ad compassionem mouerenſ. Eleuatis ſiquidem enſibus iuenum carnifices colla ſeriunt, ac colla pcul-
fionum ſigna uti porphyreticis lapides forent recipiunt. Mirantur carnifices credentes ſe iuctus ſeſſeliffie: de-
nuo ueluant ut plus poſſunt enſes & ſeriunt: ſed enſes uti eſſent paleæ iuuenes nunq lædunt. Oritur ex hoc
inter aſtantes admiratio: & ſtupor uemententiſimus omnes capit: hincinde gentium ad tam inſuetam uifi-
onem conſluit multitudo. Audit hoc & ipſe ſententiæ lator: & curriti: ubet iterum carnificibus, ut ſe ui-
dente denuo ſeriant: & tamen oimode illeſa iuuenum colla manent. Stupens magis ac magis iudex: tantiq
ignarus miraculi, ni ſcit aliud cur hæ ſiant: q ueneficia cogitare. Præcipit itaq miſtris omni mora poſto-
ſita nudos tradi arſuros iuuenes rogi flamis. Circa illos mox copioſus ignis accenditur, in funditur lignis ole
um & pix: ut eorum uita citius deſtruatur. Quid miradum ſi compos protegendi ab enſibus glorioſus Hie
ronymus a flamis fuis ſe uioocantes ſedulis uocibus iuuenes potuit liberare. Surfum igniú flamæ in ſmenſ
ſcandunt. At iuuenes ſub alis conſſintentes Hieronymi glorioſi falubriter pmanent ueluti in amceno ſi quie
ſcerent uiridario & iocundo. Poſt hæc iudex utrum hoc aſcribendum miraculis an ueneficiis certius cupi-
ens expirat: ut ſi hi diebus ocoſo ſupſenſi iuuerent: quo nелient abirent ſoluti & liberi cœſuit. ſupſenſus itaq il
lis mox Hieronymi glorioſi præſentia minime deſuit: qui plantas manibus tenés pedum illæos & uiuaces
ſtatutis diebus mirabiliter obſeruauit. Currunt igitur ocoſuo die totius ciuitatis & circu adiacentium illa
rum uti: currit & iudex. Cernunt clare glorioſum miraculum, pateſacientibus qui ſiderunt, qui ad culto-
diendos iuuenes fuerant deputati. Mirantur omnes uocibus i excellis, laudes pagut creatori & Hieronymo
glorioſo. Mox de eculeo inoixii iuuenes deponuſ: & maximis honorum exequiis ab oí populo ueneranſ,
Vegæ ceu in urbem cōſtatinopolitana capit & dolore uemententiſimo itrauerant, liberi honorifice. & cum
gaudio ieffabili exigerunt. & tâdem annuete deo a multis cōſtatinopolitani populi comitati bethleé attigé
tes: ueneratione debita glorioſi Hieronymi reliquias uifitarunt. Statiq depoſita ſæcularium omni cura coe
nobium i quo iuſſit glorioſus Hieronymus itrauerut, & uacantes die noctuq poenitentiæ & ofonibus cele
bri uita ſanctitatis p[ic]icuæ i prædicto cœnobio adhuc manent.

### Miraculum cuiuſda monaſterii qd ruit p[ter]peccatum symoniæ ſolum.

M 772

Agnæ admiratiōs gaudii deuotioniſq tam præcedes iuuenú miraculum exhitit: ſed multæ for
midinis conſtat ſequens in ſacris ordinibus maxime cōſtitutis. Apud ſuperiorem Thebaidé quod
dam dominarum ſuiffe ante duos annos dicitur eximium & diues monaſterium, omni pulchri
tudine & excellétia decoratum, in quo pene ducentæ dominæ uita honeſtæ religionis recluſiſe
continua decoriſq moribus permanebant. Ad hoc qui iſunt figant aures: ne quod una haulerit auricula ſu-
DD ii

dat altera. Nauis q[ui]t[us] c[um] ſana ſit & integra: modicu ímo nihil prodeſt: ſi alta uolens ſecare maria: paru[m] q[ui] fundo ideſt foramen reliquat, ut dira naufragia non admittat. Cur hæc ſim ſatus præſentis narrationis h[+]ioria referabit. Multis ita[que] pollens prædictum monaſterium uirtutibus: unum p[er]ſimum quo ruit ſimo: nu[m]æ uitium retinebat. Nam iltigante diabolo in eſdem dominibus hæc obſeruabatur abuſo, ut ſiqua[rum] uel[em]t i monialem recipere non tantum ititu[rum] charitatiæ & miſericordiæ recipi[ē]tæ: bonitate, q[ui]tum recipie bant reſpectum pecunia[m]. Nulla enim i monaſterium itrare manu: poterati[n]iſt certa pecunia: q[ui]tatas ſecu[m] iret. In hoc ſiq[ui]dem erat monaſterio ſanctimonia[m]is quædam domina ætate grandæ[u]a: quæ ab ifantia ſua ie[i]uniſi & orationibus of ſoluta c[œno] deo uiterat: quæ uitium illud abhorrebat. Cui notè q[ui] dam ut erat ſolita i oratione poſtura[m] glorioſus Hieronymus apparens: locum illum imenſo luftrans lumine eidem p[er]cepit: ut ad abbatiſſam c[æ]tera[ſ]c[um] illius c[œ]nobii moniales mane pergeret: n[u]ciás q[ui] n[+]a peccato i[u] inueterato manum extraherent: ultionem diuinam ſubito expectarent. His dictis diſparuit. Perterrita uiſo ne inſueta ſanctimonia[m]is domina quis hic fuerit iubens talia n[u]ciari in ſeiſlam auide pertraſtans, totam ilam noctem pegit inſonem. Crepuſculo diei adueniente omnes i capitulo moniales propulſato tintinabulo congregauit. Quibus admirantibus ad quæ ſorent tanta ſelſatione in capitulo conuocata[m]: ſanctimonia[m]is domina ex earum aſſurgens medio: quæ uiderat & audierat oibus pateſecit. Fit ilico ex hoc monialibus c[u]nctis irriſio: hanc exclamant fatuam: multiſc[um] garriunt deriſionibus hanc forte illa n[+]imia ebrietate ſon[u]ſaſte, illa uero accepta contumelia: patientiæ ſcuto ſe muniens, de earum ſiquidem p[it]nacia nimium dolens, ſed de ſua deſp[ect]ione gaudens ad ſolitas rediut orationes: ſupplicans continuo: ne ſuis monialibus q[ui]d au[dierat eueniret. Transactis igitur diebus decé, nocte media p[er]dictæ ſanctimonia[m]i dominæ hac de re denotis oronibus i[c]umbéti: glorioſus iterum apparuit Hier[+]o]mus eid[é], ut q[ui] prius n[u]ciauebat m[ō]alis denuo i[t]epi dæ n[u]ciaret allocuio[e] m[ā]dauit béigna. Ad qu[em] illa, q[ui] ingt es domie talia mihi m[ā]da[d]s: Hier[+]o]mus iqu[em] ſum ab eiufdem eu[n]u[n]it oculis, illa uero ſciés earum duritiem: quid ageret quidue diceret: neſcietbat, tand[+]e mallens a monialibus i[n]ſana & ebria reputari: quam diuinis contraire p[er]cepit: congregatis iterum moniali bus quæ uiderat & audierat: uoluit itimare. Aſt ut eam aſſurgere moniales p[el]ſiſeræ c[ō]ſpexerunt, diuini ne[]ſcia[m]e iudicii ſibi de proximo futuri, ante q[ui] uerba i[c]iperet e capitulo cum magnis c[ach]inationibus exegerunt. Quin transactis i[n]ſuper diebus tribus dormienti prædi[c]tæ ſanctimonia[m]i dominæ glorioſus. Hieronymus ineſſabili qualiſocietate uallatus angelorum: nocte apparens media eam excitaui: eiq[ui] iuſſit protinus ut de illo exiret m[ō]aſterio: nec ſubito futuram ſniam expectaret. Cum illa uero multis lachrymis ſupplicaret: ne hoc fieret glorioſus inquit Hieronymus. Ad abbatiſſam & c[æ]teras pergo per omni mora poſpolita, eid[é] n[u]cians: q[ui] n[+]i po[n]niteant: hac nocte diuinam ſentient ultionem. Si autem in ſua permanebunt duritiæ: ſtatim exiens amplius in monaſterio non moreris: his finitis abſeſſit. Hæc igitur audiens ſanctim[ō]talis anx[+]ia: p[le]naq[ui] trifitiu[m]is capitulum adiit, & campanam c[œ]c[ip]it yeḥementer ei ut ad capitulum accederent moniales re[ſonare. Quo abbatiſſa de ſono euigulans: c[ogn]oſcenſc[um] ab hac fore campanam pulſatam: c[u]r iracundia ad capitulum properauit. At ubi illam uidit, diris eam minis i[c]repans: n[+]ullum uoluit audire. uerbum: p[ri]omittés q[ui] n[+]i ceſſaret hoc agere ſecum in monaſterio amplius non maneret. Cui ſanctimonia[m]is domina n[+]ardes inquit quæſo agere quæ promittis. Proſecto me noſcas hoc in loco amplius non manſuram. Glorioſus e[]dem Hieronymus apparens mihi tantúmodo hoc ſtatí monaſterio futurum iudicium pateſecit. Hæc audi[n]es abbatiſſa deridere c[œ]p[it]: h[+]ac ſtimans uefano capite ilia fari: & oſt[ar]iam conuocans iuſſit: ut hanc de monaſterio protinus eſſugaret, mandans eidem, ut aliqua hora ſic extra dimiſſam poſtmodum faceret itroi re: ut ſic ab inco[n]ceptis operibus iam ceſſaret, h[+]ac de re l[+]æta ſanctimonia[m]is domina q[̈]citius potuit e monaſterio eſt egreſſa, lachrymis tamen ſuſa doloribufc[um] repleta, pro his q[ui] monaſterio nouerat euenire. Tembi[]lis ſiquidem deus fortis atq[ui] potens. Et quis reſſiſtet ei: Heu cur eum homines non formidant: ſciètes ſe nul latenus poſſe ab eius eſſugere manibus, ut eius in eos magnum & i[n]enarrabile iudicium non comprehendát faltem his m[u]feri terreantur exemplis. Audient qui i ſuis confidunt diuitiu[s]: q[ui] in ira c[ō]citant excelſum do min[+]um: ſuæ auaritiæ ſicitate. Quale huic monaſterio a deo propter pecunias faciem auertenti de ca[]elo eſt iudicium iaculatum, pene limen oſtii ſanctimonia[m]is domina exceſſerat: q[ui] ſubito totum corruit monaſteri[u]m: omnes opprimens moniales: ita ut ex eis uiua aliq[ui] non remanſiſt. Sanctimonia[m]is uero illa in quod[+]a uen[+]erabili domina[m]: m[ō]aſterio: q[ui] é apud iſerior[+]e thebaidem haſtenus ſanctitate p[er]cipua uiua manet.

De multis miraculis c[ō]tra h[+]aeticos: & primo de h[+]aretico qui perdidit uocem.

S

Ignum cenſui præmiſſis miraculis aliqua alia diuini contra peccantes maniſeti iudicii declarati
ua iungere; ut ſi forte præ iudiciorum multitudine peccatorum corda tenacia & p[lu]ſi lapidea i
carnea uerterentur: quatenus cum ſe ob peccata cernerent bæluas, r[ō]nem & cognitionem ſui co
narentur; ut fierent ho[]ies adipiſci. Abie[]cta eteni r[ō]ne: qua ſunt ho[]ies, iſra bruta al[+]ia redigun[+]f.
Græcos q[ui]dam h[+]aeticus die quadam c[u] facer[d]ote quod[+]a in hierofolymitana eccleſia publice diſputabat.
C[ui]q[ui] ſacerdos ob ſuæ partis deſenſi[]oem auctoritatem qu[+]áda glorioſi Hieronymi allegaret, ut gr[+]æci deſtru
eret: r[ō]nes temerario p[el]ſiſer gr[+]æcus ore glorioſu ſuſſe Hieronymu totius ueritatis lumé m[+]étitum n[+]o e[n]u
buit uoce fari. At q[ui] uoce tal[+]e neq[]tiam p[pe]trauerat: uo[c]e deiceps ullatenus n[+]o formauit.

Miracul[+]u cuiuſdam h[+]aetici arriani.

Q

Vidam iſup alius h[+]aeticus p[el]ſiſer arriano[q]e i q[̈]da diſputati[+]o[e] cuid[+]a glorioſi Hieronymi auſto
ritat[+]e c[ō]tra eu[i] iduc[+]eti: ut m[+]étif ſua temeritate reſp[ō]di: ſubito ſuit diuina uiſt[+]i[]o[]e p[er]ſuſus. Nán[+]o
d[+]u uerb[+]u uoce finiſc[ui] clamare p[]totu[+] dié ſine aliq[ui] ceſſati[+]o[e] non deſuit. Miſerere mei Hieronyme
glorioſe, qa[a] te p[œ]nis duriſſimis torq[or]. Et hoc p[]totu[+] ill[+]u dié q[̈]uatis uocibus poterat clamans

["hora cōpletorii mīsérabiliter cunctis qui ad hæc concurrerant cernentibus: expirauit.", "## Miraculum alterius hæretici", "HÆTUS HÆTUS HÆTUS HÆTUS HÆTUS HÆTUS HÆ

De iuene luſore a diabolo portato.

Q
Vod iuſu noſcitur: ueriffimo teſtimonio cōprobatur. Iccirco quæ dico: q̃q̃ multis poſſent com-
probari teſtibus: tamen meipſo teſte qui ea uifione, ppria didici comprobabo, luxta meam i qua
in Hieruſalem habito ædem:nobiliffimus q̃dam miles ſuit: tranſitoriis nímiſ; locuplex: qui uni
cum habens filium: eiudem ſtultiffimi amoris cæcitate percuſus non ſolum a prauis eum non
corrigere: ſed etiam eum ipſemet praua inſtruere conabatur. Parentes fatui & iſti ſimiles mentis q̃so oculos
huic inclinent: ut quis ſinſi eueniat: non ignotent. Multi enim homines magnas animæ & corporis incide-
runt ruinas ob prauoq̃ parentum inſipientiam. Crefcens namq̃ illius militis filius: cunctis moribus bonis
deſtitutus: de die in diem peierando: totum ſuſ tempus amittens in ludis & blaſſemiis: cunctiſ; imunditiis
patre cauſante annu invitit duodenum. Qui quodam adueſperaſcente die ſolitis cum patre Iudis iſiſtens lu-
dum eodem ut gliſcebat non habente: primo prupit i hæc erna. Siquid ille poteſt Hieronymus qui ludos
phibet: iam exerceat, nam ſe inuito hinc non niſi uiſtor exurgam. Vege hæc dūtaxat ipſo ſleſquente: nequa-
ſpüſ teterrimi homis ſpecie cunctis uidentibus locum in quo ludebat ueloci gradu adiens: eundem puerū
inſelicem rapuit. Sed quo eum detulit nulli haſtenus hoium eſt compertum. Verum ut puto eum detulit
in infernum. Eadem namq̃ hora caſu ad quandam mea domus ſeneſtram: quæ loco in quo ludentes dege-
bant pater & filius ex oppoſita ſita eſt me poſueram: quo me uidere ſuit neceſſe ueritate perſpicua ſerſiē tam
formidandæ rei geſtæ. Difcant ergo iuuenes in iuuentutis tempore: quod cæteris eſt p[]ſtantius: expetendis
moribus ſe fulcire: ne illibus caduciſ: moribus iuuenilis alius inſormatus ſtatum in canicie neqat permu-
tare. Quod enim nouæ chartæ inſcribitur: de facili non deletur. Difcant etiam parètes fatui filios correſto
nibus & uerberibus erudire: nec uitioq̃ ſinât uepres radices figere nō faciliter euellèdas: ne flendi & hic & i
futuro cedant euentis. Nam niſi fallor ad aſternoq̃ gaudiorum patriam deueniendi artiſſima: & ſine ama-
guitate aliqua a pauciffimis certa cognita extet una. Eundi ad perditionem iter latiffimū: & multis immo pe-
ne inſinitis limitibus plenum fore conſtat. Quodlibet enim mortalium peccatoræ ad perditionem ſuſ tra-
mitem ſtruit. Quo dum hominum nō ſolum paganoq̃ ſed etiam illoq̃: quos ſacri bapſtſmatis unda lauit.
Nam de pagani nulla oritur q[]iſto q̃ non damnetur: maiorem fore liquet nume: multiplicibus inſiſten-
um flagitiis: quoq̃: nulla pene unq̃ cognoſcitur emendation, quinimo: reſpectiue quidem dico pariter bonis
& malis homibus confideratis: non eſt qui faciat bonum: non eſt uſq[]i ad unum ſed omnes poſt ſuas impro-
bas & peſſimas ambulant uoluptates. Conſequenter concludi debet: q̃ ad aſternæ beatitudinis gaudia rarif
ſimi gradiātur, inſinite q[]uimo. Omnes pene ſacrae ſcripturæ auſtitorates hoc teſtantur, inſinite liquidem &
exempla poſſemus perſpicaciter intuere: ad huiusmodi ueritatem ſuſſiciétius demōſtrandam. Hoc ex omni-
bus unu c[]eſeri decet: nec ab hoc diſcrepari poteſt: nulluſ, ſ ad aſterna modo aliquo puenire poſſe gaudia: niſi
oibus nō particulariter ſed totaliter uitis extirpatis: uirutum ſtudeat itinere ſeſtiare. His iam fine dato exé
pla & pdigia q[]idam iam huius operis fini p[]p[]iquus breuiter ítroducam: & duo p[]c[]ipue admiráda: quæ a ue-
nerabili uiro nicolao cretenſis ílulæ archiepo referěte didici primo dicā.

Miraculum cuiuſdam ſacerdotis impudici, q[]er ater cuſtos eccl[]esif[]æ cathedralis archieſi.

V
Enerabilis idem archieſs pridie glorioſi Hieronymi deuotione nimia beſbleem ueniens ut eiuf
dem cunctis honoribus colendas reliquias uifitaret: ut totus charitate feruidus redire noluit: do
nec me ſua gratiſſa uifitat[]e eximiſi l[]æticii adimpleret. Qui uti donorum p[]c[]ipuus ut grauſi
ſima mihi donaria ſuperabundatiffiſme more folito impartire: me uifitaſ: minie c[]ontentus: mec[]u
dignatus eſt iam diebus pluribus cōmorari: & etiā adhuc manet: q[]d utinā t[]pe l[]ogo duret. In xpo n[]acq[] Augu
ſtine chariſſime uenerabilis id[]e p[]t[]oſiſx te falutat. Qua[]plures igi[]c mihi fuoq[] uerboq[] auido uenerabilis id[]
p[]t[]oſiſx enarrauit, hoc tale in cuitate cádia c[]ôtigiffe. Sacerdos q[]dam ſuus ſuæ maioris eccl[]esif[]æ cuſtos ipudi
cus luxuriæ & ebrietati deditus: n[]o d[]u c[]oſpleto án[]o de hoc ſæculo migrauit. Cuius corpe i c[]æteroq[] ſepulto
barathro ſacerdotu: ut eius p[]u[]t[]io c[]uſtis inoteſcer et ad exépluſ: ſubſequéti noſte t[]atus i eccl[]esia: eiuq[]i, c[]emi
teriis ſuit ſtrepitus: q[]rumore nimio i urbe illa cōmorates excitati: pauore i[]g[]eti uelut am[]êtes ad eccl[]esia c[]u-
currerūt. Stant itaq[]b œſ circa eccl[]esia ſtrepitus uehementes: c[]ápanar[]uq[] ſonitus audiétes. Diuina[]m q[]d e[]xo-
rát cl[]æmétiā: quatenus cur iſta ſiát debeat reuelaſ: ſed nulluſ exauditōis ſentiut ad iuuaem. Diluculo hoc ceſ
ſante c[]uſta quæ fuerant in eccl[]esia reperiut reuoluta: & quali undi[]q[] fl[]amis igni[]u uiolata. Ad hoc memora-
tus p[]t[]oſiſx of[]ones id[]icens populo: q[]d ſequéti eueniat noſte p[]c[]ipit expeſtari. Ne nimis ſucc[]ubam uerbis: ſe-
quenti noſte duplex ſtrepitus & pauoris tribulatio eſt ſecuta. Qua de re repletus populus amaritudie & do
lore c[]ernés nulluſ fibi a domio adiutori[]u euenire: ſi c[]u uulnerat qui in monumétis piec[]ti dormiunt, exiſte
bát. Die aſt elucl[]ecţěte: oibus in eccl[]esia of[]onibus c[]oġregatis glorioſus Hieronymus ſubito ſepties ſole ſp[]lè
didior i c[]eccl[]esia ueni[]ſt ad altareq[]i gradiſs c[]uſtis uid[]etibus & mirátibus p[]horá ſorte ſub fil[]etio manens: ob
ſtupéti populo: hoc p[]pter ſacerdotis illius miſe: c[]adauer ſacris id[]igne locis c[]odit[]u ad terror[]e p[]ecca[]túi con-
tigiffe it[]imauit: id[]e[]q[] mádans ut c[]adauer miſe: tartareis poſt reſurrect[]oem o[]ium manſionibus deputádu:
diſſeptu[]t fl[]amis traderent p[]tinus c[]o[]cremádu[m, alioq[]n i cepta p[]eſtil[]tia n[]o abiret. & ſic i t[]uenti[] uculis eſt
iuius. Quod ut ordiauerat l[]a]tabundus populus p[]tinus adimpleuit: deo & beato Hieronymo laudes p[]c[]
puas perioluendo. & ſic p[]eſtis illa c[]eſſaut. Qui deiceps beatiſſimú Hieronymú omnes unanimit[]er deuotio
n[]e maxima icceperunt colere.

Miraculum de iuene deuoto ſancti Hieronymi nomine tyto.
Ne eadem inſuper ciuite q[]uidam pulcherrimus extituit iuuenis. Tytus nomine honeſtis moribus,
lucentus, carnali non ignobiliori natus progeniæ p[]diues ualde totam pene deuotionem, & fidu-

ciam habens in beato Hieronymo. Hic liquidem iuuenis uirgineo nitens candore in eiudem fanctæ virginitatis propoſito uſq; ad uiceſimum annum probis uitæ moribus perdurauit. Quo itaq; temporu ſui fratris nefando conſilio incitatus ſpreſis tam nobiliffimis uirginitatis gemmis, auri p[]cioliſſimù metallum calcans ad carnis ſpurcitiæ & lutum ac fetorem uehementer declinans, puellam quandam omni pulchritudine cor poris renitentem ſibi in matrimonio copulauit. In cuius amoris retibus ita ſe capiés q[]ui alid[ur] p[]er ip[]lam poſterat minime cogitare, de die in diem cœpit diuina obſequia obliuſci. At quia miſer dereſtigt iuſticiam, oblitus fuit deum alentem ſe, oblitus fuit ſi dominus miſereri. Completo namiq; ano, quo cum puella iuuenis iſenſatus ſteterat: non ut in matrimonio: ſed cauſa explendæ libidis copulatus: fuggerente diabolica aſtuit: iuuenis frater puellæ illaqueatus amore auide diu quærens eius amplexibus quodoptaue rat eſt adeptus. Huc accurrat iuuenes & exéplo iuuenis ſint experti. Fiut nota iuueni puellæ uito iam p[]acta Tacens idem cogitat auide quo ualeat modo certitudiné reperire. Expeſtat diebus aliquot ſe simulans hoc neſcire. Aſt die quadam ordinat urbem deferens pegre proficifci. Et latens per diem in ciuitate noſte media domu ueniens referatis ſeris a puella ſeruitrice clam ut prius ſimul ordinauerant ambo uſq; ad thalamu; in quo eius frater & uxor in leſto ſtabant, p[]cedens ſibi poſtulat aperiri. Mirantur illi & timore perterriti uehe menti pulſanti negligunt oſtium referare. Tandem conſtraſtis ſeris thalami iuuenis ira & ſurore nimio fornacis inſtar ardentis undiq; inflamatus: uxorem primo euaginato gladio interfecit. Deinde ſub thoro proprium latitantem fratrem iuueniens iſteremit. His ita geſtis ex ciuitate exiens multo tempore per múdum huc illucq; errans cum quibusdam aliis cœpit quodam tranſeuntes in itinere deſdarit: ac etiam iugulate. Permanétecq itaq; eidem Typo per. x. ánus talibus negociis implicaſt: glorioſſimus Hieronymus ſalubre refugiú & uitale die quadam iam adueſperaſcet luce in modum mercatoris ſe m[]oſtrauit ne ille ſolúmodo habitæ deuotionis p[]miis priuaretur. Nam ille q[]ui tot & tanta uita abhorrenda continue exerceret: tamen i beato Hieronymo deuotionem aliquá retinebat: ut ut e idem quotidie ſe c[]omendans boni aliquid diebus ſingulis ad eius honorem faceret nullatenus poſtonebat. Cernens itaq; Titus mercatorem neſandis ſociis ad ſolita nequitia opera conuocatis concito cum eiſdem p[]gens curſu vibratis l[]anceis Hieronymo mercato ris inſtar obuſant uenienti. Moxq; in eum inſurgens a ſocus eundé p[]cepit retineri: donec eius lateri gladius inſigurat. Deinde manu eleuati: iterſtificiendi gladium retinentem: ut ſcelus t[]a]tum ualeat iam explere. Ad h[]æc Hieronymus glorioſus. Amore inquit Hieronymi: quem tu diligis aliqua loquendi breuis licentia mihi de tur. Poſtmodu[]i ſi uolueris facito id quod optas. Ad h[]æc & Tyrus. Amore inquit eius quem nominatib: & loquendi & iuueni licentia tibi ut poſtulas concedatur: tantum quæ portas mercímonia iam depone. At glo riosus Hieronymus. Ego ipſe ſum Hieronymus: qui h[]uc p[]pter tuam liberationem ueni: ne mihi a te impen ſa obſequia in uacu[]i p[]terirét. Te tot quæ geſſiſti peccaminu[]i iam p[]oeniteat: ad te ip[]lam redeſsine formides: hucuſq; me noueris propter tuam ſalutem: & animæ & corporis ſupſlicem erga te apud iratem diuiniu: in ſticiam extitiffe: ne i te dignas tibi ſeultias exerceret. Ad p[]oeniticiæ igitur q[]ui[]citiu[m] perge callemi: & peccatorum onera iam depone: alioq[]n me t[]ui cuſtode: & ſupſlicem n[]o habebis. His dictis Hieronymus glorioſus ab illo[]o, oculis disparuit. Ad hoc ſtupeſtactus, Tyrus: & qui cum illo erant timore & admiratione tam ingenti ad terram procidens per horam n[]o potuit eleuari. T[]uc ſubito i Tytum: & q[]um cum illo erat p[]ſus ſancti gratia eſt eſſu: & lux eos c[]ælitus illuſtrauit. Qui, p[]tinus in uiros alteros iam mutati ſpreſis c[]uſtis ſpurcitiu[m] uito rum ad p[]niæ tramité rediere. Deíde ad heremog; antra deuia & ignota properantes in magnis ſe corporu asperitatis: & uitæ ſanctiſſima tradiderunt.

## Miraculum cuiusdam monachi iuuenis.

M 727 Iraculum aliud quod ueridico[]; teſtimonio solidiffime in ſuperioribus ægypti, partibus p[]adu[]tintellexii: quatenus hominibus & maxime iuuenibus quacu[]b[]us caſtis, pueningat in exemplum ad eui t[]adum periculum mulierum p[]cedenti miraculo addere cogito fore ratu[]. Monachus q[]da[n] iuue n[]is & decorus: h[]onestatem p[]cipuus: mog[]; maturus: q[]en ex uirginalis pudicitia: cuſtos: c[]uſtig[]illius monaſterii monachis ſpeculum ſanctitatis: glorioſſimi Hieronymi amorat deuotiffimus ſuit. xii. degens ánis in monaſterio c[]oſtinue oſonibus uacans: & ſtudio ſcripturaq; H[]ic amore caſtitatis timens ne cor aliqualiter uiolaret: mulieq; uſus ineffabiliter abhorrebat: ita ut eius memoria formidaret. H[]uic propoſito diabolus antiquus ſerpens: & hoium inimicus inuidens: ſuæ nequitia: ueteratæ contra eum dolos & antes multiplices iſcitauit, continue cogitationum ſtimulus iuuenem p[]effimus tentator affligens: die noſtug[]; a té, tationibus duobus menſibus non ceſſauit. Iuuenis uero p[]rouibus ſele domini & beati Hieronymi: cuius div[]ectionis ardore ſeruebat c[]omendans cuſtodiæ uiectric: tentamenta diabolica ieuiniu: & orat[]ibus triu[]pha bat. Confluant hue q[]uo iuuenes atq; ſenes: & q[]ui ſit caſus mulieq; fallax pulchritudo h[]ic docet[]atur maxime p[]exemplum. Cernés ſe asperis perſidus diabolus a iuuenæ ſuperari: tanq[]uo leo rugiés subtiliores nocédi artes cœpit q[]rere: ut iuuenæ deuoraret. ſit itaq; inter eos p[]ugna grauis. H[]inc aftutis c[]oſuetis caſtra aduerſus iuue nem ſtruit p[]effimus inimicus, h[]inc iuuenis oſones & glorioſi Hieronymi p[]teſto caſtroq; ſternut muninones: & uires eoq; triu[]pho nobili ulipendut. Interea genitoris ad mortem ægrotantis uiutat[]oſis c[]a igruère ex monaſterio in ciuitatè ad paternæ æde uenire iuuenis eſt c[]ópulus. N[]a ſe p[]ater dolore n[]imiu[] moritur: ſi ufione fruſtrare fili[]i crebris clamoribus acclamabat. Ob hoc dolens monachus timens ne mulieq; uſu cor múdum & uirgineo cádore nitidu[]i uiolaret. potius niſi fratr[]u ſui c[]œnobii ſuifet ſupplicationibus iſcinatus erga patrem crudelitati: uolebat p[]pter dominu[]i exercere: q[]ui eid[]e firmandi c[]o[]pati a m[]oafterio recedèdo. S[]cibat.n. monacho nil tam nuco[]u detestabile & mortalei: uicos & ciuitates: & gentu[]i multitudinem circune. Nulla certe p[]manet in hoie ges m[]étis: q[]ui multoq; uerboſitatibus & uanilogis i[]plicaſt: q[]d[]r[]a aqua p[]iſcibus mo-

nachis idę p[ć]ipue silenti[us] opatur.In paterna itaç̄ manēs æde monachus diebus tribus tædio tam uehemēti
aſſeſtus eſt. φ sibi potius uidebaſ† tetris ſe fore carceribus mancipatu. Cōpleto die tertio. d[ui] eú c[ui] forore ſua
qua[d]a pulchritudis iauditæ. iſirmitatis cá p[ris] crura ſimul c[ō]tigeret c[ō]ſricare, caſu fororis dextera eiuſde t[à]
gête dextera. t[à] diris libidis & eiuſde fororis iep[tae] & abomiabilis c[ō]cupſcentiæ ſuit fubitō tāculis cor eiuſ
dem monachi iſtigante diabolo uulneratu[] φ pene eam ad illicita. & oino ab hoibus abhorrêda.niſi extiſſe
ſet timor uerecùdiæ ſuitabat. Heu q[ui] dicam. Quæ monachis illis inerit obferuātia caſtitatis. q[ui] c[ò]tinue mu
lieg[us] uſibus potiutur iſimul colloquêdo. Sic manet i[caſ]titate homo faci[è] ituens affiſue mulieg[us] ſicut ma
net palea ſtans in igne. Fallax certe & ruinæ maxie prop[iqu]us caſus. ieuſtabileq[us] p[er]iculum eſt ſo[mi]næ pu
chriſtudo. Timor certe monacho euenit: quem timebat. & sibi accidit: quod tanto temp[o]p uerebat: nec fine
exemplo maximo aliog[us]: non illud uſum eſt p[ar]étibus obedi[re]: in quo aliæ periculum ſormidatur. A mona
ſterio inuite monachus egreditur: ſed ardore libidis tam neſandæ cor inflamante nil aliud q[ui] fororis hoc ne
ſcientis ſcelus faciem i[pr]obis oculoge uſibus uidere cogitans: pene un[ga] ſuſſe monaſteri[ui] recorda[ſ]. Sana[ſ]
interi pater: at monachus excufationibus adiuentis tardat de die in dié ad monaſterium remeare. Manente
eodem in paterna domo tribus méſibus: hinc monachos: hic patrem maxima mouit admiratio: oem[que] ſa
miliam: cur iſtum tam uehemēs i[rr]eperit mutatio: & alteratio inaudita. Ignorant ſiq[dem] rei c[am]i:ccirco eſ
ſectum eos contigit ignorare. Ad monaſteri[ui] cum duobus ad ſe ex monaſterio deſtinatis monachis tandê
reuertitur: illud referens t[æ]diu redeu[do]: quod prius detulerat exequ[do]. Coep[it] ita[que] in monaſterio corpus de
gere monachi: cor uero a forore aliqualiter n[ò] recedit, hoc ſibi fit ſtudiu[] ſcriptura[ge] ut attigat p[es]ſima quæ
aſſeſtat. Hæc contemplatio diuinorum: ut peccato[ge] modum inueniat explendorum. Percutitur alienus ſui
& a ueritatis cognitio deu[ius] continue a diabolo: cuius iugo grauiffimo imbecille collum ſubmiſſit: libi-
din[i]s nouæ telis. Sicut ſumus deſicunt dies eius: confringuntur ſicut in f[ri]xorio oſſa eius: & inſirnatur do-
loribus uita eius: irrationabili ſit ſimilis animali. Obliu[i]citur in toto diuina[cc]eclesiam exorare tota die co-
gitans: i[gs] modus appareat habilis: ut poculum mortis ualeat deguſtare. Heu q[ui] ſunt inopes & miſeri: & ab oſi
bus bonis egentes & exules: qui a domino ſe elongant. Tanto fit pe[i]us brutis a[i]alibus uir in peccatis: q[ibus]
ab anima deus maiori [patio] elongatur q[ui] id quo c[æ]lum a terra diſtat: & oriens ab occaſu: q[ui] eiuſdem p[ra]ſtat c[ui]
diuina gratia eſt fulcitus. Cogitanti deni[que] monacho: ueritatis luminis neſcio neſandiffi[mæ] & auditui hor-
ribiliſis uoluptatis adiſp[end]æ reperire modum malí confi[li]s ſeminator diabolus: hoc ſibi t[ale] infiniſt con-
filium occulto cogitamine uani cordi: ut, in tempeſtæ noſt[is] medio c[ui]nctis dormientibus: u[eſte] depoſita
monachali: ſumpto[q] habitu laicali ex monaſterio exiens: paternas clam a[deat] máſiones: & domu crepufu-
lo noſt[is] latenter intrans: ſub thoro fororis lateat: donec dormiente ip[la] ad eandem accedat: ſue uoluptatis
libidines expleturus. Placet inſanæ mentis imperit[iæ]e conſilium erogatum: ſtudetq[ui] ip[sum] toto poſſe q[ui]
poſſt breu[i]us eſſe effectui manipare. Sequentis igitur aduenienti noſt[is] medio ſub ſilentio ad foſres. c[œ]nobii cla-
ues gerens manibus, p[per]at: ſed ad oſtia ueniens: per totam illam noſtem huil: ip[lu]cc[us] diſcurrens: quo: ſint in
loco poſita non inuenit. Stupore & admiratione perterritus cur hæc ſint neſciens interu[i]am matutinali[que]
ad laudes debitas dominicas monachi excubabant propinquente hora: compellitur ille ad cellam retro-
gradi. Manet in cellula ille admirans per diem illum: p[pon]it ſequenti noſte facere quod n[ò] ſecit. audet im-
becillis dextera quæ non pot[e]t: i[per]t atultura pecus contra leonem p[ug]nans triu[phi] gloriá adiſp[ici]. Quid
iſenſate reris: Putas agere uile pecus quæ leo forſtifiſmo Hieronymus contradicit: Ceſſa imagini glorioſiſ
fimi Hieronymi genua fleſtere ip[sum] ulterius non ſalutes: & t[ibi] poſſetas protinus concedetur: ut cadas in fo
ueá qua[ſ] effodis: ut dira naufragia iam admittas. Non poſſunt i[pe]ſa glorioſiſimo Hieronymo ſeruitia: quo-
quo modo ſiant: mercedibus uacuari. Retinebat ſiquidem in cellula monachus ille deu[ius] & errans: & dia-
bolico domino mancipatus: imaginem glorioſi Hieronymi tabula inſignatam: cui diebus ſingulis antiqua
conſuettudine fleſtens genua: ſe euidem pluries c[öm]endabat. Iccirco ut eius mira clæm[ē]tia c[ui]nctis i[no]teſce-
ret: illo eum die retinebat: ne malum faceret quod uolebat. Ignorans uero hæc ille monachus: ſub ſequenti
noſte ad c[œ]nobii iterum foſres pergit. Sed quod p[ced]enti noſte fecerat: id hac ſecit. Ne igitur ih[æ]ream uer
bis: per unum ſere menſem ſingulis noſt[is]bus continue hoc euenit. Completo ita[que] utp[uto] menſis: circulo[i]
ſonnis beatus Hieronymus ſanctiſſimo cuidam illius monaſterii monacho apparuit: in ſtratu ſuo quiſſe[ve]
ti noſte euidem reueſando quid iſte monachus faciebat: mandan[ſ]c[ui] illi ut debeat euidem monacho ſic erranti
declarare: quomodo ipſe eum ob ſibi impenſam reuerentiam cuſtodiuit: ut oſtia non uideret ad cogitatum
perpetrandum ſcelus: & φ n[ifi]s ſibi uelo[ſ] de inco[ep]tis ſubſequatur em[ed]atio: ſele de ip[ſiu]s cuſtodia remoue-
bit. diſeſſitq[ui] ptinus ab eodem. Mane a[ut] ſa[cto] quæ uiderat monachus: alteri monacho enarrauit. At ille
ſe quid h[ic] dicat non iſtellige pluribus deſtans ſacramen[ti]s: c[œ]pit dicere p[ter] cerebri uacuitatem hæc
ſonnia eueniſſe. Tacet monachus & recedit: hic gaudens p[pon]it noſte ſequeti: nullam amplius exhiſb[es] fo-
litá Hieronymo reuerétia oſtia monaſterii ad nequa[ſ] opus: quod t[à] diu aſſe[ct]auerat peragendú: ad ſu[n] libi-
tum referare, Vt breuiter dicam. Quod miſer diu h[anti] a[í]o cogitauerat mala operádi: a Hieronymo hono
re ſolito priuato ſibi tradita p[ote]ſate: ut uoluit ſic effecit: ſed t[amen] i[ſ] fine glorioſiſſimi Hieronymi clæm[
ē]tia non deſecit. Recedens ita[que] ille de monaſterio nocturna hora: alio[n]o habitu occultatus: p[ris] domu adue
niens: per diem illum undiq[ui] circuiu[i]t. Cu[q]o noſt[is] crepufculo domu itraſſet ad ledu[] i[qu]o virgo foror: q[ui]
ſcere t[ue]c ſolebat clam p[ced]eſt: tam diu ſub eodem latitau[t] q[ui]diu fororem dormire potu[i]t æſtimare. T[ue]c id[é]
exiens exſpofatis uelſibus: fororis ſe dextero lateri applicau[t]. Ad hæc foror læui ſi[no] dormiens excitatur:
& uirum iuxta ſe manu ſentiens admodum expaueſcen[si] diri emiſſis clamoribus ad ſe ſomnes pariter euo-
cau[t]. Currút ad puellæ thala mum c[ui]ncti cum lumie[que]: & tandem i[le]cto iueniunt hunc iacentem. Mirantur

["rabiles fideſb digni: qui ſe dixerunt ab eiuſdem ſancti uiri ore multotiens peraudiſſe: ſolitis incumbens ora 376\ntionibus ſono repentino adueniente: aliquantulum obdormiuit, & ecce in uſione quo quidem modo mul-\ntotiens deus omnipotens grandia & occulta ſuis fidelibus referat facremāta in quodam palatio mirae pul-\nchritudinis inſeffabilis: & a mortallibus nunq uifæut ſibi uidebatur erat. Cum per horam p palatium illud\nhuc illocq gradiens: eius admiraretur pulchritudinem uehemētem: uidit quoddum p̄parari tribundalia qui\nbuiſdam nimiſe pulchritudinis iuuenibus ſtratis tapetibus & uſetibus auro & gémis: ac multa artificii uarie\ntate decoratis: circúquboc pariete iuoluo, in quo poſtmodum rex quidam maximus & corus: cuius alpe-\nſus tantæ erat ſuauitatis: ut nil uellet aliud q habere magna defiderat uiroſ sole lucidior comitatus socie-\ntate ueniens ſe poſuit ut iudicia exerceret. Inter hæc cuiuſdam anima quem ſuiffe anconitanum p[]ſulem ab\naliqibus ibidem conſiſtentibus poſtmodum ſitellexit: neq ſpiritibus: cathenis igneifc uinculis uinčta inſtar\nfornacis flámas erup[]ſes sulphureas: deportata maiestati regiſ p[]ſentatur. Quæ prius q de aliquo iterrogareſ\ncœpit diris uocibus ſe infernalibus manſionibus digniſſimá acclamare, hanc inter cæteras maxime aſſignas\nprincipalem cám: quoniam uaniis pompis intentus in conuiuis & uſetibus: & huiuſmodi ſultitiis delecta-\nbatur. Quibus ſinitis lata p iuicem ſiia: ut p[]oenis infernalibus traderetur: donec corpori iučeta duplices\np[]cenas in perpetuú ſuſtieret. Mox illa ſecu ferens omnis illa neq ſpirituú turba: inde diris clamoribus receſ-\nferunt. Deinde alterius cuiuſdam anima: quam ſuiffe Theodonii ſenatoris ſtratris uenerabilis Damafi p[]diſt\nep[]i portuenſis ſimiliter ſitellexit ante maiestatem regiam circuſtantibus multis neq ſpiritibus eum grauiliſ-\nme accuſantibus p[]ſentatur. Cúq a diabolis in longum accuſatio traheretur: & nullus ex aduerſo aliqua re-\nspondere: uir quidam ſepties ſole ſplendidior: & ut ſibi uidebatur pene cæteris aſtantibus eminétior ad re-\ngis ſedens dexteram in pedibus ſe erexit. Quo quidem ſurgente: ſilentium rex manu propria a cunctis fieri\nimperauit. Tunc q ſteterat omnibus opponens accuſantibus: hunc ſu[]fuſi ſuſe ſidelilſimú & deuotum: & ei\ncontinue exhiuiffe reuerentiam ſp[]alem eiuſdem mox loquédi audaciam abſtulit: & taciturnitate p[]notauit.\nPoſtmodum uero his fleſtens ante regem genua: huicuo ſidelilſmo ueniam & aſternam requiſ ſolita pie-\ntate & miſericordia inſinita clæmentiſſime elargitiſita tamen q pro comiſſis in mundo flagitiis in purgato\nrio purgaretur: ſuis p[]cibus ut uoluit eſt adeptus. Tunc omnis illa neſandoge ſpirituú multitudo gemens &\nululans de illo loco p[]trinus ſe remouit. Interuallo autem facto horæ unius: iuuenis qdam pulcherrimus co-\ncito gradu per palatium ueniens ad huncq accedens: q tam eminens & p[]clarus in auxiliu[] exurfixerat theo\ndoli ſenatoris: ſe fore dixit a petro patritio romanog[]e eius deuotilſimo miſſum: quatenus eiuſdem p[]ces ex-\naudiens: ſibi impetrare a domino ſiluum dignaretur. Ad hæc rex, Quod iniquit a ſilio meo Hieronymo pe-\ntrus poſtulat: certe fiat. His omnibus ſic ſinitis: ſono illo mox helias monachus excitatur: laudes immefas\ndeo reddéſ & Hieronymo glorioſo. Qui diem illum in quo tam miranda uiderat p[]notans eodem poſtea in\ntellexit die e[]p[]m anconitanum & theodonium ſenatoreſ ex hoc ſeculo migrauiffe. Quo liquide patet: hæc\nuna ſomnía non ſuiffe.", "1. Vīſio Cyríli Alexandrini episcopi.", "M\nagnam putabas auguſtine chariſſime aliquibus admirat[]em iuducere: uelut ſiqd nouú & inaudi\ntum ei p[]ponens: dum i tuis priftinis l[]ſis quas recepi: loáni baptilſtæ & cæteris apoſtolis Hierony-\nmú ſanctiſſimú æqualem in ſanctitate & gloria: rónibus fine dubio efficacibus: & uſionibus mi\nſuis comprobabas. Certe n[]o eſt aliqualis ambiguítas: ueriffima & omni ſide & deuoti[]oe digni-\nsima jſta fore. Nec p[]uto aliqibus eius uitam ſanctiſſimá: & eius tanta p[]digia hoibus ifueta n[]o ignorantibus\nadmirat[]oſis aliqd euenire. Sed quoniá tales tuæ fuerent rónestad ueritatem huiu[]ſmodi declarandam: quid\nmeas leuiffimas & iperitas n[]unc ills apponere non deceret. Omiſſi oibus uſionem mirabilem: quam uene-\nrabilis uir Cyrillus c[]ps alexádrinus ſe uideiſſe: ſuis ad me diebus pluribus iam elap[]ſis: deſtijatis l[]ſis affirmabat\nbreuiter i[]troduc[]a. Poſt b[]ti Hieronymi obitú glorioſum áno c[]copleto: ii die natiuitatis gloriſiſimi ioánis do-\nmini p[]curforis laudibus expletus matutinis: dum memoratus p[]otifex more ſolito i eccleſia solus: ante altare\neiuſdem p[]curforis domini glorioſi: fleſſis genibus i[]p[]ius gloriá & excellétiá multa p[]ſes dulcedie c[]ôtreplareſ\nzep[]etino ſono aliqútulú obdormiuit. & ecce in eccleſiam ut ſibi clariſſime uidebaf: binati: quorúda p[]ecioſil\nfimoq hoium ultra humanam æſtimat[]oem cátus: alternati: ſuauiſimos concinentium turba uehemétiſi\nma[]miro ordine ueniebat. Deinde binatim omnes ad altare procedentes: & ibidem fleſtentes genua ad ſede\ndum ſinguli ſe p[]onebant. Cunq[]u illorum hominum iam eſſet eccleſia valde plena: poſt omnes duo uiri emi\nnentioreſ cæteris in toto ſimiles atq[]e p[]ares: inſinito ſole lucidiores ſtola induti candidiſſima: auro & gem-\nmis undiq[]u ineſſabiliter rutilante: uenientes eccleſiam pariter intrauerunt. Ad quorum ítroitum omnes in\neccleſia ſ residentes: p[]trinus fleſis genibus eiuſdem ſummá reuerentiam perſoluerunt. Tunc duo illi uiri ante\naltare ab eiuſdem reuerétia exhibita: i duabus cathedrís aureis mira lapidú p[]cioſog[]e varietate & pulchritudi-\nne decoratus: ſibi a b[]uſdam pulcherrimis iuuenibus præparatis: iambo pariter confederunt: & ſic filentes\naliq[]tulum permanerunt. Interim facto inter illos ſentilio: cœpit alter eorum duorum alterum impellere\nad loquendum. Cunq[]u longa adinuicem altercatto oriétur: ut quis primo inciperet p[]dicare: cœperunt ſin-\nguli: ut Hieróymus ioánis: cujuſ erat die illa folenitas laudes & magnificétias explicaret magnis uocibus ac\nclamare. Quo unus illog[]e fermoné mox i[]cipiens: laudes bt[]riffimi p[]curforis domini táta loq[]læ dulcedie: tan\ntocq uerboq[]e ornatu: necnoq[] & ſniæ grauitate contextuif: q[]d fas n[]o eſſet l[]iguæ hoium declarare. Finito itaq[]\nfermone illo: alter qué ioánem baptilſtam c[]uéti q a[]derant no[]iabant: eideq grates referéſ multiplices. Hoc cir-\ncunſtantibus ad eius honoré & gloriá eſt locutus. Socius iſſe meus chariſſimus Hieronymus æqualis mihi\nin gloriá: æq[]lis etiá i ſcitate: ſerſi meag[]e laudú eſt hactenus p[]ſecutus: iccirco dignum eſt ut eius laudibus", "lo pater dectinamque hunc pater delectinamque amplius mundi pater delectinamque morimur & aliorumque utinam delectinamque capitulariaque incoluntur. Etiamque incoluntur, ut per iuuenus, etiamque incoluntur, ut per filium, ut porciens, etiamque incoluntur, ut per nobis, etiamque incoluntur, ut per patroquequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequequeque

nunc inflitam. Hic uere lux est eccleſiæ: tenebras effugans errore: & cunctos illuminans homines ueritatis claritate cæcos. Hic fons est aquæ ſapientiæ ſalutaris: ad quem ſitiens dum accedunt: largiffime fatianf. Hic arbor altiſima: cuius cacumé celum afcedit: ſub cuius doctrinæ frondibus de ſuaui euſdem oris fructuāues cæli. ſ homines multum intelligentes: & beſtix terræ: ſhoies page intelligentes uberrime fatiantur: hic mecú fuit in ſæculo heremita: & certe non minus me carnem abſtinentiis macerauit, hic mecú uirgo nitidus atq. purus, hic mecum fuit, pphetico ſpiritu illuſtratus, hic mecú doſtor extitit ueritatis. Ego p[er]ter iuſticiam & ueritatem uitam corpoream dereliqui, hic & sic non amiferit uitam corporalem p[er]ter iuſticiæ & doctrinæ ſuæ p[ic]acifiſme ueritatem: tempus ſuum tamen totum geſſit in ſæculo in martyrío affiſtio-nibus & dolore. Ego x[p]ianæ ſidei p[]cucurri nuncius & gentium iuitorat, hic poſtmodum ueniens euſdem extitit ſuſtentator & ab hæreticis eandem lacerantibus deſenfator. Ego ſemel in baptiſmate manibus pro-priis x[p]m domin[us] tetigi in iordane, hic i[pm] non ſolum manibus propriis habuit multotieſ in altari: ſed & ore p[rio] manducauit, hic inihi in ſanctitate per omnia fuit aqualis: nunc enim aquali ambo a[ter]næ ui-tæ p[m]io inflimul congaudemus. Hæc & alia multa p[re]ſequente beato ioanne: quæ idem beatus cy[r]illus non potuit totaliter memoriæ c[om]endare, lam hora diei prima adueniente eccleſiam cuſtos intrans e[pm] intui-tus dormientem eundem manibus excitauit. Expergeſtus itaq. pontifex ſtupore: admiratione & gaudio admodum plenus: quæ uiderat cuſtodi cum lachrymis enarrauit, deinde illo die miſſam ſolemniffime cele-brans uſionem miſabilem omni populo declarauit.

Miracula ad ſepulchrum Beati Hieronymi.

Vnt infinito plura quæ dici poſſent miracula ueriffima: & utilia enarráda: q[ui]a quæ in b[reui] hoc opuſculo ſunt inſcripta. Sed ne p[li]xitate operis aliquid legentibus tædii oriatur: uno ſolo mira-culo quod nondum expleto meſſe in b[eth]leem p[act]um eſt, p[er]fectus huic operi finis erit. Die do minico tranſacto poſt oſtauas p[ent]ecot[es]: omnibus meis ſuſfraganeis e[pi]ſis: & multitudine maxi ma tam uiroſoq. q[ui] mulíerum in eccleſia: in qua ſanctiſſimú quiueſt Hieronymi cadauer inſimul congregatis honore debito & ueneratione tam debita q[ui] deuota: p[rim]o egomet facris indutus ueſtibus: ad locum ſouea in qua corpus uenerandum iacet accedens: terram c[æ]pi eſſodere ſepulturae: quatenus ſacratiffiſimú illud cor-pus inde ablatum in tumulo marmoreo mira pulchritudine undiq. decorato: quod hac de cauſa fuerat fa-bricatum poſtmodum poneretur. Cúq. iam ſouea foret uacua c[un]ctis c[ern]entibus: corpus ſanctiſſimum in medio ſouea: tanq[ui] in a[ere] a nulla parte terram tangens permanebat ítegrum: nec corruptione aliqua uiola tum. Quod inde eleuantes cum odore tam uehementiſtimo & ſuauiq. talem olphaſtus hoium nùg ſenſit: collocauimus in altari: quatenus a populo reliquiæ ſanctiſſimæ uiderentur. Quot autem illo die me: cúſtiqu[es] qui aderant: aſtantibus ſunt p[er]aſtæ miracula glorioſa: explicanda ea nullatenus compos eſſem. c[æ]ci ſex-decim illas reliquiæ tangentes: p[er]faci uifum p[tn]us receperunt. Tres p[é]cipe dæmoniaci c[ath]enis u[n]ſtii in il lam eccleſiam plurimoq. hoium manibus deportati: ſunt protinus liberati. Mulieris cuiuſdam uiduæ pa-perculæ p[uer]tulus: eius unicus filius: in eccleſia fuit præ gentium multitudine ſuſlocatus: quem mater iuentens: dolens & lugens: mox in ulnis p[uer]uli cadauer ad ſoueam in qua ſepultum fuerat corpus Hieronymi glorioſi deferens: eum in ſouea p[ro]iecit. Hæc dicens uerba. Sancte Hieronyme glorioſethinc non reccidam: donec reſtituas mihi unic[us] meu filium: quem amſi. Mirabilis certe deus in ſanctis ſuis: p[æ]diqia iuſeta. ſtatim ut terram extiſt[ui] p[er]uuli corpus tetigit: ei[dem] aia eſt coniuncta. Quidam uir corpus cuiuſdam fui filiis de ſepultura in qua p[er] triduum ſteterat extraſtum: mox ad ſoueam illam detulit: & illud in ſoueam ſic p[ro]iecit: qui inuentus fuit ilico uitæ pr[ift]inæ reſtitutus. Innumerabilia pene forent miraculaquæ p[er]aſtæ ſunt a manu uifq. ad uſe[per]s: quo quidem tempore glorioſum Hieronymi cadauer de ſouea diſp[ult]um i altari extitit collocatum. Sed tamen ad h[uius]modi miracula ulterius non procedam. Vnum quod noſte ſequenti accidit non filebo.

I

N hora ſiquidem uſe[per]tina corpus illud ſacratiffiſimú in monumento quod p[ar]tauaimus: poſi-mus: ſed mane monumentú uacuú eſt eſt inuentum: & corpus ſanctiſſimú ſouea pr[ift]inæ inue-nimus reſtitutum. Quod dum ego plurimú admirarer: noſte ſequenti mihi dormienti beatus Hieronymus apparens in uſione: plurima mihi grandia p[ate]ſecit. Sed i[te]r c[æ]tera talia mihi uer-ba dixit. Noueris cy[r]ille: q[ur]a corpus meu de ſouea in qua iacet, nullatenus extrahetur quouſq[ui] ciuitas hieruſa lem ab infidelibus capietur. Quo quidem tempore romá delatum: ibidem multo tempore requeſet. Ad hæc expergeſtus quæ uideram c[un]ctis e[pi]copis & aliis uiris Catholicis enarraui. Quid & quâdo hæc eue-nient aliter non agnoſco. Si quid utile aut bonum in hac epiſtola dixi: non meis ſed glorioſiſimi Hieronymi meritis imputetur. Si q[ui]d uero ſuperfluú inutile & non bonum: ſolú meæ inſipientiæ & negligentiæ cau-fa hoc accidiff[us] ab oibus iudicetur. Mei Auguſtine chariſſime in tuis oſonibus memor eſto.

Teλσσ

Diui Hieronymi religionis eccleſiſtæ do[ctor]is eximii huic ſecundo epiſtolarum uolumini ſinis imponitur. Quod quidem opus una cum priori uolumine in urbe Venetiarum diligenter emendatum & imperſſum eſt per Ioannem rubeum Vercellenſem Anno domini M. ccc. l. xxxvi. die xii. Julii.

Sequitur regula monachog ex uariis epistolis atq. tractatibus beati hieronymi excerpta:& per quêdam lupu de oliueto hispanu monachum in certis capitulis rubricis difficta:quam martinus qntus pôrîxem ma ximus approbavit,& fua bulla scripta ipfius ordis pessoribus obseruádam tradidit ficut exemplum bullæ infra ubiecum oftendit.

M Artinus epi sferuus seruog dei ad ppetuá rei memoriá.Et si pro cùctoge xi pidieliu sequitur qui bus curá apoſtolatus officii gerimus ſtatu falubriter dirigendo & ampliádo diligenter adhibeas ſolitudis noſtrae partes. Illos tibi affectuoliori pessmur charitate q mûdanis abiectis illecebris i humilitatis ſpiritu ſedulo uiututum domio famulanf. Vnde ea quæ pro illoge ſub uera religiónis obseruantia ſtabiliédo ppoſito, puidé emanasse comperimus;ut firma illibataq pmaneant libenter apoſtolico munimie roboramus. Nuper ſiq dem pro parte diſciti ſilii lupt de oliueto ordis monachoq heremi taq ſancti Hieronymi generalis ppoſiti nobis exponito q dudum ipſe pleriq alii pessfores ordis eiudé fancti Hieronymi ſub regula ſancti auguftini tunc uiuentis zelo deuotôis accenſi ob frugem uitá melioris arctius & perſectius qua regula diſtaret huiuſcemodi;& in uero ſtatu monachali quem ipſe ſanctus Hieronymus cum ſuis monachis & fratribus pessſus ſuiffe & in cômune obseruaffe perhibef uiuere; & ut nomé gerebat eiudem ſancti:ſic eius uitá regulam & opa defiderabant imitari, Iccirco ad huiuſmodi ordinis ſtabi le potius fundamétum pro iſtitutione regulæ monachog heremitag ordinis ſancti Hieronymi ex diuerſis epistolis & tractatibus per dictu ſanctu Hieronymum editis;& per eccleſiam approbatis:nónullá ueram religionis doctriná uitáq monachalem:quá idem ſanctus cum ſuis monachis & fratribus i eius uita in coi quo ad ea quæ principalia ſunt ſtatus & uitæ monachalis p multa & uſq ſui tempora oblitus obseruauiti& aliquos alios obseruare mouit continentia; lupus ipſe contraxerat; cópilauerat; & uelut in unum corpus ſub certis titulis reducturus; ſub qbus ipſe & pleriq alii monachi & fratres dicti ordis ex tunc in antea degere; & permanere; ac illa in regulam ſuſcipere, pponebant & affectabant. Nos tuc huiuſmodi ppoſitum obseruante & róni confonu recenſentes huiuſcemodi regularem & monachalem obseruantí a per ipm ſanctu Hieronymum in uita eius obſeruandam merito laudates & approbantes. Illaq in dei ecclesia in ordinem monachalem attolli & obſeruari iſtenſis defideriis affectantes eidem lupo doctriná & iſtituta monachalia eiudé ſancti Hieronymi ex eſidem epistolis & tractatibus put per ipm lupu extraſta compilata & reducſa fuerant lo co regulæ ſancti auguftini in regulam monachalem ordis monachoq heremitag dicti ſancti Hieronymi & eiudem ſancti uitam præfatam in ordinem huiuſmodi ſuſciendam; ac ipſam regulam dicti ſancti prio ribus monachis fratribus & perſonis prædictis ſub ea uiuere cupiétibus quos etiam ac ipſum lupum poſtq fecundum eandem regulam uota ſua principalia emiſſent a regulæ dicti ſancti auguftini obseruanta tuc penitus abſolutos eſſu oolumus;& decreuimus obſeruandam tradendi & publicádi plenam & liberam per alias noſtras litteras quas & eage tenores præſentibus haberi volumus pro exſiſis: conceſſimus facultatem ac per eſidem litteras ſoluimus; quod poſtq idem lupus regula huiuſmodi tradidifſet & publicaſſet; ut præ ſertur extunc ipſe: ac priores monachi: fratres; & perſonæ prædicti fecundum illam uota ſua principalia reli gionis huiuſcemodi emittere pſiteri & uiuere tenentur. ipſaq: regula fic tradita & publicata robur obtiueret perpetuæ firmitatis. Cu aut ficut exhibita nobis nuper pro parte eiudem lupi petitis: licet ipſe poſtmodum ad falutarem dicti ordinis monachalis iſtitutöem eiufq soliditatem & incremétum puidé intenſens præfatam uitam dicti ſancti Hieronymi monachalem in ordine huiuſcemodi eiufq doctrinam & inſtituta monachalia: prout ex epistolis & tractatibus prædictis per ipſum lupum extraſta compilata & reducſta fuerunt; ut præſertur diſtag ſiarum uigore loco dictæ regulæ ſancti auguftini in regulam ordinis monachoq heremitarum huiuſcemodi aſſumpſerit & ererit atq. ſuſceperit; ipſamq regulam prioribus monachis: fratribus: & perſonis huiuſmodi ordinis ſub ea uiuere cupientibus iuxta illius continentiam inuiolabiliter obſeruandam tradigerit publicaerit ac obſeruari decreuerit. ipſiq priores monachi & fratres uotatua ſua principia fecundum regulam huiuſcemodi in manibus dicti lupi proſeffi fuerint; illaq de cætero uré tes fecùdum eam regantur & gubernentur: ac ipſam in regulam eorum tanq ueram doetrinam monachale ſancti hieronymi laudantes & approbantes acceptarunt: & fecùdum eam etiam mòafteria eiudem ordinis monachorum regunt atq gubernant, idem tamé lupus aſſumptionem erectionem ſuſceptionem traditio-nem publicationem & decretum aliaq præmiſa ex certis caufis dubitat uiribus non ſubſiſtere pro parte diſci lupi nobis ſuit humiliter ſupplicatum; ut aſſumptioni ereationi ſuſceptioni & publicationi ac alii præmiſſis pro illoge ſubſiſtentia firmiori robur apoſtolicæ confirmatiois adiucere de benignitate apoſtolica diſgnarem. Nos igitur qui religionis propagationem & diuini cultus augmétum noſtris uigere temporibus iſtenſis defideriis affectamus huiuſcemodi ſupplicationibus inclinati aſſumptionem erectionem ſuſceptio-nem & publicationem & alia præmiſa ipſamq regulam prout inferius describhitur: ac omnia & ſingula in ea contenta ac inde fecuta rata habentes & grata: ea auſtoricate apoſtolica ex noſtra certa ſcientia confirma mus; & præſentis ſcripti patrocinio communimus: ſupplentes omnes deſectus: ſliqui forſitan interuenerint in ſeu ſecundus, ſtamentes nihilominus harum ferie; & etiam ordinantes q de cætero lupus ipſe eiufq ſucceffores eiſdem, ſtatuentes monachum: ſupplantes omnes deſectus: ſliqui forſitan interuenerint in ſeu ſecundus, ſtamentes nihilominus harum ferie; & etiam ordinantes q de cætero lupus ipſe eiufq ſucceffores præpoſiti generales priores monachi fratres & pessfores ac conuentus & monafteria dicti ordinis monachorum heremitarum ſancti hieronymi: quæ nunc ſunt & erunt in poſterum profiteantur uota ſua tria pribicipalia religionis: ac etiam regantur & gubernentur per dictum lupum eiufq ſucceffores præpoſitos; ac uiuere teneantur fecundum regulam huiuſmodi eiufq continentiam & effectum: ac ipſius ſuſceptionem traditionem & publicationem præſatas aliaq iſtituta ordinis huiuſmodi regularia. Volumus inſuper atq ccedimus ad ſerenandas conſcientias pessorum huius ordinis: & pro ipſoge maiori quiete animoq. Quod

síqui p[ro]ſſoſe huiuſmodi dictam regulam ſeu alíqua de contentís in ea humana fragilitate aut infirmitate cauſante ſeu alias tam exaſt[ate] put traditur in eſſem non obſeruauerint; non pp[ter]ea mortalis peccati uti[]nulo ſunt ligati; ſed ſuper ſuos ſuperiores pro eo[ge] exſeſſu & tranſſeſſione ac modo culpæ iniu[n]i valeat poenitentia ſalutaris; quam ſuſcipere & adimplere teneant[que] non obſtantibus constitutionibus apoſtolicis; ac p[di]cti & alio[ge] quorú[c]nque[que] ordinum ſtatutis & conſuetudinibus etiam iuramento confirmatione apoſtoli ca uel quacunque[que] firmitate alia roboratis cæteriſque contrariis quibuscunque[que], Tenor uero regulæ huiuſmodi de uerbo ad uerbum ſequi[que] & eſt talis.

### Capitula regulæ beatif[il]imi Hieronymi excerptæ ex epiftolis & opuſculis ſuis.

Exhortatio. De obedientia. De tribus generibus monachog[que].
De caſtitate. De paupertate. De utilitate paupertatis.
De correctione & doctrina præſidentis. De ſolitudine.
De laudibus & utilitate heremi. De periculo uſit[ari]æ.
De periculo habitandi in urbibus. De abſtinentia præcipue a carnibus.
De abſtinentia philofophiæ antiquo[que] ſacerdotum; alioru[que] ſancto[que].
De temperatis ieiuniis. De contemplatione of[one] & lectione.
De uigiliis. De uſtibus. De laboribus manuum.
De laude religionis & induc[ione] ad eam. De timore ultimi iudicii & defectu huius uitæ.
De laude & detraſtione uitanda & periculis huius uitæ. De iuramento; uindica[m]endacio[m]ultiloquio prohibendo.
De patientia; reconciliatione; & mortuis non lugendis. De tribulat[i]ibus & obprobi[r]is p[er]ſendis. De timore ultimi iudicii & defectu huius uitæ.
De uirtute humilitatis & ſimplicitate & timenti animo uitando.
De humilitate xpi[que] imitari debemus. De iſticia & uitæ rectitudine.
De fide ſpe & timore. De charitate & pace. De iſirnis & pauperibus recreandis.
De poenitentia & miſericordia dei. Conclusio & finis regulæ.

### Cap. i.
Incipit exhortatio ad capſcendam monaſticam discipliná ex uariis epiftolis beati Hieronymi excerpta.

F. Ratres chariſſimi n[ot]o queo quem mente concepi ore proſterre ſermonem; & cordis læt[ic]iam lin-
gua non explicat. Hoc a[ut] non ſolum ego pat[or] qui cupio narrare quæ ſentio; ſed etiam & uos
mecu[m] patimini; plus exultantes in conf[ic]ientia q[ui] in eloquio p[er]ſentes. Cum itacq[ui] nihil ſit xpi[iano]
ſo[el]icius; cui p[mi]ttuntur regna c[ae]log[que] nihil laborioſi[us]; qui de uita quotidie perlitica[t]; nihil eo
ſortius; qui uincit diabolum, nihil imbecillius; qui a carne ſuperatur. Vtriuſq[ui]s rei exempla ſunt plurima. La-
tro credidit in cruce; & ſtatim meretur audire. Amen dico tibi; hodie mecu[m] eris in paradiso, Iudas de apoſto-
latus ſaſtigio in perditionis tartage[m] labitur; & nec familiaritate comuni[nec intin[ct]ione buccalænec oſcul
gratia frangitur; ne quasi hoiem tradat; quem fili[u] dei nouerat. Nos q[ui]dem parua dimiſimus; grandia poſſi-
demus. Centuplicato ſoenore xpi[mi]ſa redduntur. Hæc dicimus n[ot] tam tibi q[ui] aliis ſub tuo nomi[que] ut pri-
ma te fili fronte doceamus magna c[oe]piffe; exceſſa ſeſtarii; & adoleſcentiæ ímo pubertatis ſcentiua[ca]lcan-
tem perſecte[q]æ a[et]atis gradum ſcandere. Scis, n[om]dogma noſtrum humilitatis tene[r] uſeſtigium; & per íma gra-
dientes ad ſuma nos alſcendere. Igitur ſanctus mihi iuocádu[s] eſt ſpiritus; ut hoc ſuo ſenſu ore meo defendat.
N[ot] quidem campum rhetorici deſideramus eloquii[que] n[ot] dialeſtico[que] tendicula & aris[to]ſotelis ſpineta conqui-
rimus. ſed ad ſanctage[m] ſcriptura[que] grauitatem c[of]uſugimus; ubi uulnerum uera medicina eſt; ubi dolo[que] certa
remedia. Vea[que] quia memoria labitur; oium quæ dixerimus deſideras c[om]entariolum fieri[que] ut obliuionem
leſtio conſoletur. Ideo pauca quæ tibi reor fore neceſſaria[; credidi ſub neſt[ed]a, illo, n[om]noſtra tendit oratio; ut
quo[que] unus eſt labor; unum & præmiu[m] ſit. Nauigantes namq[ui]s rubrum mare; in quo optandum nobis eſt; ut
uetus pharao mergat; cum ſuo exercitu, multis difficultatibus atq[ui] periculis ad urbe[que] maximam perueniut
utroq[ui] littore gentes uagæ ímo beluæ habitat ſo[er]ocif[il]imæ; ſemp ſolliciti; ſemp armati; totius án[ici]bata, la-
tentibus ſaxis uadifq[ui] duriſſimis plena ſunt omnia. Quor[ui]um ita[que] Perſpicuum eſt. Nam ſi ſæculi negociato-
res tanta ſuſtinet; ut ad ica[t]as perueniant peritura[q]æ diu[i]tia[que]; & ſeruent cum án[ica]e diſcrimine, quæ multis pe-
riculis quæſierunt, quid xpi[que] negociatori faci[u]dum eſt, qui uéditis omnibus quærit præciſſi[li]ma margan-
tam; qui totis ſubſtantiæ opibus emit agrum quo reperiat theſauq[que] quem nec ſur effo[d]ere; & latro n[ot] poſ-
ſit auferre. Noſſe igitur oportet quid iuſſum ſit; quidu[e] phibitum; ut ſcientes utruiq[ui] ſeruemus. Alioq[ui]n ante
ſcientiam m[á]dati impoſſible eſt noſſe quid fiat. Et hæc ergo non integris rate uel ineribus quali[que] ignoros
fluctuum doctus nauta præmoneo; ſed quali[que] nuper e naufragio eiectus i[mi] littus timida nauigaturis uo[c]e de-
nuncio. Cun[ati] tam[é] mei ſenſus affectu uobis uaco. Sed obſcio[rum] uos ut conatus meos orationibus adjuu-
tis; ut dominus & ſaluator pro cauſa ſua reſpondeat. Vea[t]que itacq[ui] e[que] ut uoluntatem ſequatur effectus. Meum
eſt ut uelim obſecrationi[u] uſeſtra[q]æ eſt; ſed ip[s]um meu[m] fine dei ſemper auxilio non erit meu[m] deus ſemper lar-
gitur; ſemperq[ui] donaturus eſt, nec mihi ſufficit quod ſemel dedit; n[iti]ſi ſemp deederit. Si enim duri iudicis ſen-
tentiam crebra mulieris flexit petitio; quanto magis paterna uſcera interpellatione ſedula molliuntur. Sci-
tote tam[é] ante oia nobis eſſe nihil antiquius; q[ui] xpi[que] iura ſeruare; nec patr[u] tranſſerre terminos; ſemperq[ui] me
miniſſe romana[] fi[dem] apoſtolic[o] ore laudatam.

De obediencie.

Cap, ii.

378

A. Ccipe ergo fili doctrinam nostrâ ea simplicitate &ueritate:quâ dicimus:qa non quærimus hominû gloriam:deus teſtis eſt.Nec ad hoc loqumur:ut humanas amicitias aucupemur:ne noſtræ adulationis fermone & nos & alios decipimus.Nec ut nos apud homines aliqd uideamur:fed ut apud deu homines magna mercancê.Hoc eſt itaq: totu quod apprehenſa manu ſinuare tibi cupio:& ut simpliciter motû mentis meæ fatear:nunc monachi ićunabula moreſq: difcutimus.Si uis igitur ad uitam igitur:ferua præcepta:hoc eſt ab omni præcepto illicito quo phiberis recedas,& ad omne bonu qd iuberis p[]mptus accedas. Respice ſanctum uiæ p[]amachiu;& feruëtiffimæ fidei paulinu p[]bytere:qui nò ſolum diuities:fed ſeipſos domio obtuleru[]t.Qui còra diaboli tergiueratòem nequaq[] p[]elle pro p[]elle:fed carnes & oſſa & alas ſus domio ſuo c[]oſeclaru[]t:q[] te & exéplo & eloquio:ideſt & opere & lìgua poſſint ad majora p[]ducere.Nobilis es & illi:ſed in x[]p[]o nobiliores diues & honoratus & illi ímo de diuitibus pauperes & ingloriu,& ićcirco ditiores & magis i[]elyti:qui a[]p[]o pauperes & i[]honorati,Conténis aux[], c[]oTEMPERu[]t & multi philofophi.Nò enim fatis eſt p[]fecto & c[]ofumato uiro opes c[]ôténere:pecunia diffipare:& p[]iiceſ quod in mométo & p[]di & i[]ueniri poteru[]t:ſecit hoc & átisthenes:ſeceru[]t plurimi:quos uitioſſimos legimus.Plus enim debet x[]p[]i diſcipulus p[]ſtarei:q[] m[]údi philofophus gloriæ a[]ial & popularis auræ atq[] tumoris uenale m[]a cipium.Tibi nò suſſicit opes conténere:nili & x[]p[]m ſequaris.teipſum uult dominus hoſtia uiuà placet[]e deo te inq[]no tua:& deo uaris tentatòibus c[]omonet:qa multis plagis & doloribus erudit ifrael,& quem diligit dominus corripit.flagellat autem o[]em filium qu[]e recipit.& q[] ſi teipſum domino dederis:& ap[]oſtolica uirtute p[]fectus ſequi c[]œperis ſaluatoru[]tunc itelliges ubi fueris:& in exercitu x[]p[]i q[] extraneu[]t t[]enueris locum. Vnde & p[]p[]oſitu monaſterii timeas ut dominu[]diligas ut parente,Credas tibi ſalutaf q[]cd ille p[]ceperit:nec de maioribus ſnia iudices:cuius ſofficii eſt obedire & implere qu[]e iuſſa ſunt:dicente Moyſe,Audi ifrael & tace neq[] ip[]e te doceas.Nulla ars abſq[] magiſtro diſcitur.Etiam multa a[]ialia & ferag[] greges duco[]tore ſequitur fuos.In ap[]ibus p[]ri[c]ipes ſunt.Grues quoq[] una ſequitur ordine litterato.Imperator unu[]s, iudex unu[]s, p[]uin c[]ia:Roma ut condita e[]t duos ſfratres ſimul reges habere nò potuitt:& ſtratricio didicatur.In rebeccæ uteri o[]iacob & e[]ſau bella g[]eſſerunt,Singuli eccleſiæ e[]p[]i:ſinguli archip[]byteri:ſinguli archidiaco[n]i:& ois ordo eccleſiaticus ſuis reſcoribus utitur.In naui unus gubernator,In domo unus dominus, in quouis grandi exercitu unius ſignu expectatur.Et ne plura replicando legenti ſaſtidium faciu[]per hæc omnia ad illud tendit oſo:ut doceam te nò tuo arbitrio reiſquendu[]t:fed uiuere debere in monaſterio ſub unius diſciplina patris c[]oſorti[]oq[] multoq[] ut alio diſcas humiliteratem:ab alio patientiam,hic te ſilentiu[]lle te doceat manuſuetu dinem.nò facias quod uis:comedas quod iuberis habeas quantum acceperis;& illud operis tui penfa perſol uas:ubiu[]ciaris cui nò uis:laſſus ad ſtratum uenias:necdu expleto ſomno ſurgere compellaris.Tat[]is occupatus n[]ecgiuis nullis uacabis cogitatòibus,& dum ab alio tranſis ad aliud:opuſq[]s ſuccedit operiu[]liud ſolu m[]e te retinebis:quod agere c[]o[p]pelleris.Nam o[]i oblatione & hoſtia p[]cioſior eſt obtemperantia mandatoq[],dicete p[]hpheta,Etce obedienciu[]a melior eſt q[] ſacriſciu[]t:& ambitio q[] adeps arietu[].Et alibi,initiu[] bonu ætice facere:uiuța qu[]e p[]recepta ſunt apud deu magis q[] imolare hoſtias.Et alibi.Qui conferuat legem:multipliſt oblatione,Sacriſciu[]t ſalutare eſt att[]edere m[]adatis;& diſcedere ab omni iniquitate.Nec nobis bládiru[] debemus in factis iuſſoq[] ſi in p[]hibitoq[] tranſgreſſione p[]ecemus:cum tranſgreſſionis crin[]e benæſacti meritu[] tollat Quod n[]o mei ſenſus a[]ſſertio:fed utriuq[]s teſtan[]em[]ti exempla, p[]bant:ubi iuenimus etiam dei amicus ob uniu[]s contemptus errorem bonoq[] retro factoq[] munificen[]ta p[]didiſse.Sic ad ame ſ facile cu diabolo credit ſederu[]t poſt familiaritatem & colloquiu[] dei unius p[]omi cupiditate ſuperatus p[]didoit paradisum.Et qa[] per tranſgreſſion[]e unu habere p[]lumpſit:multa ſimul bona amiliu[]t.Sic uxor loth poſt angeloq[] colloq[]a c[]otra i[]te ritum retro ap[]ſpiciens:in figmentu[]s falis repente c[]oübera eſt.Quis hic p[]lumptionis p[]ſuq[],q[] tantam in a[]io noſtro operat a[]udiacom,ut cu ſanctos homies de leibus etiam culpis uideamus p[]unitos eſſe,& nos quotidie in maioribus & pluribus delinquentes i[]nta[]tos in media d[]atione fore credamus.q[]q[] leue nunq[]o ſit deum etiam in exiguo conténere,q[] n[]o tantum ad qualitatem peccati reſpicit, fed etiam ad perſonæ contéptu[], pro p[]ter quod non ſolum homini i[]tendend[]u[]que ſit quod iuſe[],fed qua[]tus ſit ille qui iu[]bet:Excludit hoc lo co u[]ulgaris illa ſnia:qua mihi ſuo iudicio religioſi & qui ſapientes ſibimet uidentur dicere fol[]ét.Suſſicit nobis ut n[]o criminalia peccata & maiora faciamus.Facili e[]ſt.n,omniſſo minoq[] delictoq[] qui dum a[]iali ſapiè tia occupat a[]ios: ip[]italé it[]elligentiam:& c[]oſuetudin[]e diuix[]e legis ignorat:qu[]e ſæpe peccatu o[]ſtédunt:q[]d nobis n[]o uideſ eſſe peccatu[];& qu[]e illic ip[]ietat[]e facit:ubi nos p[]ietatis opus o[]tendimus,Saul & toſaphat re ges fueru[]t ifrael:& dum miſericordiam his quos deus oderat p[]ititerunt dei offenſam in opere p[]ietatis incur runt.Ec[]otrario p[]hinees filiic[]i, leui g[]ram dei humana cæde & iu[]noq[] p[]arricidio merueru[]t.Vides qua[]tum ab humanis ſenſibus p[] noſtram i[]peritia increpat diuina ſnia:ut nobis interd[]u c[]a[]eſtuis i[]udicis diſpenſatione ne ſcientibus iniuſta uidean[]e:qu[]e p[]cauſa[] ſi[]am iuſte & fatis reſc[]e ſacta p[]bant[].Et rurſum ea qu[]e n[]oſtro iu dicio reſc[]e p[]bantur:apud deum p[]læruiq[] reprob[]a & ingrata uidétur.Quis hodie patris abrahæ exemplo[] in noxium uolens filium trucidare humano iudicio non crederetur inſanu[]s?Econ[]tra quis in ta[]ctu arcæ domi ni imitatus Ozam ho[]ium iudicio cond[]énareſ: Conſideremus igitur quantus caſus ſit temere conténentis: cum tanta ruina eſſe dicitur in negligentia obſequenti:uel qua d[]ationem excepturos credimus indeuofos:cum tantam reprobationem deuoti exceperint.Tepidum diſcipulum non amat x[]p[]s,Qui uult meus eſſe diſcipulus a[]it:abneget ſemetipſum:& tollat cruem luam:& ſequatur me,Beatæ itaq[] funt illæ animæ:q[]dorſum ſuum curuauerunt:ut ſuſcipient ſuper ſe ſefforem:& ſrena e[]ſus patiantur,ut quocuq[]s uoluerit fle c[]tat e[]s.Quando enim magiſter præcipit obedienciu[]s indiciu[]s eſt;ſi dimiſſo aduerſus eum audiat capite, ſi

EE ii

autem uêrât tergum signum est contênentis.

De tribus generibus monachog; in ægypto cōmorantium.

Cap.iiiic

ET quia monachog; fecimus mentionem;& te fecio libenter audire quæ facta funt;iaurem pauliſp
acōmoda, Tria funt in ægypto monachog; genera, Cœnobitæ quos illi anſes gentili lingua uo-
cant; quos nos in cōmune uiuentes poſſum appellare, Anachoritæ q foli habitant per deferta;
& ab eo 9 procul ab homiibus receſſerunt nûcupanſ. Tertium genus eſt quod ipſi remeboeth di-
cunt; teterrimú atq; neglectum; quod in noſtra puincia aut ſolum aut primú eſt. Hi bini uel trini nec mul-
to plures ſimul habitant; ſuo arbitrio ac ditione uiuentes, & de eo quod laborauerunt in medium partes cō-
ferunt; ut habeant alimenta coiæ. Habitant aŭt ſplurimi in urbiibus & caſtelliis. & quali arſ fit ſanda nò uita
quicquid uendiderint maioris eſt pcii. Inter hos ſæpe funt iurgia; quia ſuo uiuentes cibo nò patiuntur ſe ali
qui eſſe ſubiectos. Re uera ſolét certare ieiuniis; & rem ſecreti uiſtoriæ faciunt. Apud hos affecta ſunt oia
Laxæ manicæ, caligæ follicantes, ueſtis craſſior, crebra ſuſpiria, uſiſtatio uirginum, detractio clericorum, &
ſi quando dies ſeſtus aduenerit; ſaturantur ad uomitú. His igitur quali quibufdam peſtibus exterminatis ue-
niāmus ad eos qui plures funt; & in cōmune habitat; ideſt quos uocari cœnobitas diximus, Prima apud eos
conſederatio obedire maioribus; & quicquid uſserint facere, Diuſi ſint per decurias atq; centurias; ita ut
nouem hoibus præſit decimus, & rurlium præpoſitos ſub ſe centefimus habeat, manet, ſeparati; & ſe junctis
cellulis uſq; ad horam noná ut inſtitutum eſt nemo pergat ad alium; exceptis his decanis quos diximus, ut
ſi cogitationibus forte quis fluétuet, illius conſoletur alioqis. Poſt horá nonam in cōmune cōcurritur; ipſal-
mi reſonant; ſcripturæ recitátur ex more; & cōpletis orationibus cuſtisq; reſidentibus; medius qué patre uo
cant; incipit diſputare, quo loquente tantú filentiú ſit; ut nemo aliú ſtrepicere; nemo auſt excreare, dicétis
laus eſt in fiſetu audientium, tacitæ uoluuntur p ora lachrymæ; & nec in ſingultus quidem erúpit dolor. Cú
uero de regno xpi & de futura beatitudine & de gloria cœperit annunciare uentura; uideas cunctos mode-
rato ſuſpirio & oculos ad cælú levantes inter ſe dicere; quis dabit mihi pennas ſicut columbe; & uolabo &
requieſcam. Poſt hæc conſilii ſoluiſ; & unaquæq; decuria cum ſuo parente pergit ad menſam, quibus p fin-
gulas hebdomadas uicilim minitrant. Nullus in cibo ſtrepitus eſt; nemo comedés loquiſt; Viitur pane
& leguminibus; & holeribus quæ ſolo ſale condiuntur, Vinú tantú ſenes accipiunt; quibus cú paruulis ſe
pe fit prandiú; ut aliorú ætas ſeſſa ſuſtenteſ; aliorú non frangatur incipiens. Dehinc confuſgunt pariter; &
hymno diſto ad præſepia redeút, ibi uſq; ad ueſperu cum ſuis unuſquifq; loquiſt & dicit. Vidiftis illum & il-
lum quanta in ipſo gratia ſit; quatum filentiú; q moderatus inceſſus; Si infirmú uiderint conſolantur; ſi in
dei amore feruenté cohortant; ad ſtudium. Et quia noſte extra ſuas orationes publicas in ſuo cubili uigitat
circúeunt cellulas ſingulog; & aure apſoſita quid faciant diligenter explorant, quem tardioré dephende-
rint non increpát; ſed diffimulato quod norunt eum ſæpius uſiſtát; & prius incipientes puocant orare q co-
gant. Opus dei ſtatutum eſt; quod decano redditum ſertur ad œconomu; qui & ipſi per meſes patri omniú
cum magno reddit timore rónem. a quo etiam cibi cum ſacti fuerint deguſtátur, leiuonium totius ánì aqua
le eſt excepta quadrageſima; in qua ſola conceditur diſtrictius uiuere. A pentecoste cœnæ mutátur in pran-
dia; quo & traditioni eccleſiaticæ fatiſſaciát; & uentrem cibo nò onerent duplicato, Ad tertium ueniam ge-
nus; quos anachoritas uocát; & qui de cœnobiis exéſtes excepto pane & ſale amplius ad deferta nil deferut.
Huius uitæ auſtor paulus; iſtustrator antonius; & ut ad ſuperiora conſcendam priceſ ioánes baptiſta ſuit.
Talem uero uig; hieremias quoc; appheta deſeribit dicens. Bonum eſt uiro cum portauerit iugum domni
ab adolesſcentia ſua; ſedebit ſolitarius; & tacebit; quia ſuſtulit ſuper ſe iugum; & dabit percurrenti ſe maxilla;
faturabitur obprobriis; quia non in ſempiternum abticiet dominus, Horú laborem & converſationem in
carne non carnis alio tempore ſi uolueris explicabo. Nunc ad poſſitum redeam. Bonum eſt obediene maio-
ribus; parere perfectis; & poſt regulas ſcripturæ uitæ tuæ tramitem ab aliis diſcere; nec præceptore uti peſ-
limo ſcilicet præſumptione tua.

De caſtitate.

Cap.iiii.

MORTIFICE inquit apoſtolus membra ueltra; quæ ſunt ſuper terram. Vnde ipſe poſt ea confiderá
aiebat, Viuò auté iam non ego. Viuít uero in me xps. Qui mortificauerit membra ſua; & in ima-
gine noſtros perambulauerit; non timebit dicer. Faſtus ſum ſicut uter in pruina. Vnde idem apo-
ſtolus caſtigabat corpus ſuum; & in ſeruitutem redigebat; ne aliis prædicans ipſe reprobus inue-
niretur, corporiſq; ex perſona generis humani ſlatus ardoribus loquebatur. Mifer ego homo, quis me libe
rabit de corpore mortis huius. Et ite; Scio quoniam non habitat in me hoc eſt in carne mea bonum. Vel
le enim adiacet mihi; ut faciam autem bonum nequaq; neq; quoduolo bonum; ſed quodnolo malum illud
facio. Et denuo. Qui in carne ſunt; deo placere non poſſunt, uos autem non eſtis in carne ſed in ſpiritu; ſi ta-
men ſpiritus dei habitat in uobis. Vnde poſt cogitationu; diligentiffimá cautionem ieiuniog; tibi arma fu-
menda ſunt; & canédum cum dauid, Humiliaui in ieuio animá meam. Matrem ita uide; ne per illam alias
uidere cogaris; quarum uultus cordi tuo adhæreant; & tacitum uiuat ſub pectore uulnus. Ancillulas quæ
illi in obſequio ſunt; tibi ſcias eſſe in infidiis, quia quanto uilior eaq; conditio; tanto facilior ruina eſt. Volo
ergo te propter has cauſas non habitare cum matre. & præcipue ne ipſam ofſerétem delicatos cibos renue-
do contristés, aut ſi acceperis oleum igni adiicias. & inter frequentiam puellarum per diem uideas quod no-
ctibus cogites. Adolesſcentiam tuam nulla forde commacules, ut ad altare chrifi quali de thalamo uirgo.
Pcedas, & habeas de foris bonum teſtimonium. Licet de cæteris uirtutibus ut ſapientia, fortitudine, iuſticia,
humilitate, manſuetudine & liberalitate poſſunt & alii iudicare, pudicitiam ſola nouit colſciéria; & humani

oculi huius rei certi iudices effe non poſſunt. Fœminæ quoque quæ nomen tuum nouerunt, uultum neficiæ
Nam ioannes baptiſta ſanctam matrem habuit, pontificis filius erat, & tamen nec matris affectu, nec pa-
tris operibus uincebatur, ut in domo parentum cum periculo uiueret caſtitatis. Viuebat in heremo oculis
deliderantibus xpm, nihil aliud dignabatur alſpicere, ueſtis aspera, zona pellicea, cibus locuſtæ, & mel ſiue-
ſtre, omnia uiututi & continentiæ præparata. Vnde martyrem quendam tormenta non uicerant, ſed ſupera
bat uoluptas. Tandem cælitus iſpiratus præcifam mordicus linguam in oſculantis ſe faciem expuit, & fic li
bidinis ſenſum ſuccedens doloris magnitudo præripuit. Nam quomodo qui ignem tetigerit ſtatim aduri-
tur, ita uiri caſtus & fœminæ ſentit naturam ſuam, & diuerſitatem fexus intelligit. Item quomodo poterit
peſſimæ, Caueto omnes ſuſpitiones, & quicquid p. babiliter fingi potef: ne ingatur ante deuita. Crebra mu-
nuſcula & ſudariola & ſaſciolas & ueſtes applicitas & oblatos ac deguſtatos cibos blandas & dulces litte-
rulas ſanctus amor non habet. Audi me: mel meu lumè meum meuq delideriuc, xps eſt. Omnes delitiæ &
lepores & riu magnas urbanitates & caeteras ineptias amatogæ in comediis erubefcimus, & in ſæcula homini
bus deſetamur, quanto magis in cleris & monachis, quoque & ſacerdotium p[ro]poſito & p[ro]poſitum ſacerdotio
ornatur? Nec hoc dico: aut in te aut in ſanctis uiris ita formidem: ſed q[u] in omni proſpoſito & gradu & ſe-
ſux boni & mali reperiantur: moratuq condénatio laus bonoſe fit. Vide quid poſſint frena: uitius nos retra
hunt: introducunt ad uirtutum choros: in xpoq monte pulcherrimo habitare nos faciunt. Quædiu in pa-
tria tua e: habeto cellulum pro paradifo; uaria ſcripturaq poma decerpe. His utere delitiuſhqæ ſuere com
plexu. Si ſcandalizat te pes oculus manus tua; piice ea: nullus parcas: ut foli parcas animæ tuæ. Qui uiderit in
quit dominus mulierem ad c[ò]cupiſcendum eam: iam meccatus eſt eam in corde ſuo. Quis gloriaritur ca-
ſtum ſe habere cor? Aſtra non ſunt munda in conſpectu domini, quanto magis homis quoque ſuit tentatio
eſt? Ve nobis miſeris: quotiens concupiſcimus: totiens fornicamur. Inebriatus eſt inquit gladius meus in cæ
lo: multo amplius in terra: quæ ſpinas & tribulos generat. Vas electionis in cuius p[er]eſtore xps refonat, mace
corpus ſuus, & tamen cernit naturalem carnis ardomem ſuae repugnare ſnæ: ut quod non uult hoc agere
compellatur, & tu te arbitraris abſq lapu & uulnere poſſe tranſire: Nifi omni cuſtodia ſeruaueris cor tuu:
maxime cum plurimi etiam ſi continentes iracuſi ſunt: ebriſi, p[er]caces; ſuper bi ex continentia magis inflati
p[er]cuſores: maledici: cupidi: timidi: multu ſibi placentes ut judices continétiam: qua ſi præferunt incòtinen-
tiæ ſubministraſſe materiam. Sed ille continés uere eſt qui uniuera mébrog: ofſicia a malis affectibus ſub-
trahit: & cogitatum a tota nequitia compeſcit: quato plura tamé ſunt præmia. Nam & ego cum eſſem iuue
nisi: & ſolitudis me deſerta uallarent: icentiuæ uitiuorum ardomemq naturæ ſerre nò poteram, quæ cum cre-
bris ieuuniſi frangerem: mens cogitatōibus æſtuabat: ad quam ebdomadam cuidam me fratri q[u] ex hebrais
crediderat in disciplinam dedi: ut poſt quitatiiani acumina: grauitatemq frontonis: icerioniſq fluios: & le-
nitatem plinii alphabetum diſcerem: ſtridentia anhelantiacq uerba meditarer. Qui ibi laboris inſumpferim
quotiensq ceſſauerim: & c[ò]tentione diſcendi rurſus incoſeperim, teſtis eſt c[ò]ſcientia tá mea qui paſſus ſum:
q[u] eoq qui mecum duxerunt uitam. Et gratias ago domio: de amaro ſemine littera: dulces fruſtus ca-
pio. Prima igitur tentamenta clericorum ſunt mulierum acceſſus. Nociuum genus ſœmina ianua diaboli:
uiæ iniquitatis: ſcorpionis percuſſio. Cum proximat ſtipula accendit ignem. Flàmine omne percultit ſœmia
conſiétiam pariter habitantis: exuritq fundamentum montium. Ego iudico ſi cum uiris ſœminæ habitent
uifcarium nò deerit d[à]aboli. Si alliguerit quis ignem in ſinu ſuo, & ueſtiméta ſua nò c[ò]burentur? Mihi cre-
de non poſſe toto corde cum domino habitare: qui ſœmiarum acceſſus copulatur. Sed dicis Qui ambu
lat ſimpliciter: ambulat confidenter. Bene & argute: ſed oportet bonum habere teſtimonium ex his qui fo-
ris ſunt. Licet coram deo reſte ambulas: tamen coram homibus bona prouidenda: quia aftuiones ſunt filii
lucis filiis tenebræq. Cum ergo a te hoc genus nò amputatur: das reſhendentibus te locum: ipſe te detrahé
tium morſibus tradidiſi. Nam inter illecebras uoluptatum etiam ferreas mentes libido domat: quæ maiò-
rem in uirginibus patitur famé: dum dulcius putat omne quod neſcit. Narrat gentilium fabulæ cantibus ſi
renarum nautas in faxa præcipites: & ad Orphei citharam arbores: beſtias: ac filicum dura mollita. Dificile
quoq inter epulas ſeruatur pudicitia, nitens cutis fordidum oftendit alium. Licet quidam putent majoris eſ
ſe uiututis præſentem c[ò]temnere uoluptatem: tamen ego ſecurioris arbitror continétiæ neſcire quid quæ-
rat. Remotio igitur uiri caſtitatis collocat arma: conſtruit in melioribus caſtra pudoris. Tecla poſt ten[ar]tio
nem paſſonis antiochiæ cum paulo perhibetur pariter pargere. Nemo miles cum uxore pergit ad bellum.
Germinat: ſœminæ ſpinas cum uiris habitantes. Arcana mentium acuto mucrone concutiut. Nemo igitur
iter ſerpentes & ſcorpiones ſecurus ingredi. Libido enim ſemp ſui relinquit plenitudinem. Nunq fatiatur:
& extingta reaccenditur: uſu creſcit & decreſcit: nec róni paret: quæ impetu ducitur. Vnde uirginitas in eo
ſœlicior eſt q[u] carnis incentiuæ nò nouit: & uiduitas i eo ſœlicior eſt q[u] præteritas animo recolit uoluptates.

EE iii

Viro enim luxurioſo uerbum caſtitatis offenſio eſt. Qui uiuunt in monaſterio: & quos? ſimul magnus eſt numerus; nunq[ui] ſoli extra procedunt. De agmine cument cumbag[que] crebro accipitar unam ſeparat; quam ſtatim iuadat & laceret; & cuius carnibus & cruore ſaturetur. Morbid[ae] oues ſu[n]u relinqu[ut] gregem; & lupo[que] ſauci bus deuorantur. Rarus igitur tibi ſit egressus in publicum. Martyres tibi quaerant[em] in cubiculo tuo. Nunq[ui] tibi cauſa erit p[ro]cedendi; ſi ſemper neceſſarie p[er]ceſſurus ſis. Alio[que] uulnus noſtra ſit cautio. P[er]ſtilente flagel[em]ato [ſ]tultus ſapientior erit. Nam etiam quæ homines æſtimant ſibi falutaria deo uolente uerti uidemus in pnitiem. In tranquillitate enim tempeſtas oriſt. Nihil deo aduerſante ſecur[ae] eſt. naturale quos eſt unu[n]queq[ui] in ſuo periculo de alio plus ſperare. Siquando ſenferis exteriorem hoſem florem adolesceniſtæ ſulſpira[que] & ac cepto cibo cum te in lecto poſtum dulcis libidinu[m] pompa concuſſerit; arripe ſcutum fidei; qu[ui]o] iga[n]tate diaboli extinguunt[que] ſagittæ. Omnes enim adulterantes quaſi elibanus corda eoq[ui]e. Licet difficile eſt human[em] ani ma[n] aliq[ui]d non amare; ut in quofc[ui]que mens noſtra trahatur affectus. Carnis igitur amor ſpiritus amor ſupe[re]tur; deſiderium deſiderio reſtringat. Quicquid inde minu[i]t] hic reſcat. Non finas ergo cogitato[em] creſce re. Dum paruus eſt hoſtis interſace; inequitia elidatur in ſemine. Audi p[ra]ſalmiſtam. Beatus qui allidet paru[i]os ſuos ad petram. Impoſſible eſt in ſenſum hominis irruere motum & medullag[que] calorem. Ile tamè laudatur; ille prædikatur beatus; qui ſtatim cum cœperit cogitare; interſicit cogitatus; & allidit eos ad petra[que]. Petra autem erat x[ps]. Nam fides pura moram non pati[que]. Cum apparuerit ſe[c]prio ilico conterendus eſt. Ar[bit]entes igitur diaboli ſagittæ ieiuniog[que] & uigiliag[que] frigore reſtinguendæ ſunt. Erras namq[ui] frater errasi pu[ta]s unq[ui] x[pi]anum perſecutionem non pati. T[uc] enim maxime oppugnariſi; ſi te oppugnati neſcis. Nemo eni eſt tanta firmitate ſuffultus; ut de ſtabilitate debeat eſſe ſecurus; dicente apoſtolo. Qui ſtat uideat ne cadat; quoniá nullus hoſtili exercitu obſidente ſecurus eſt. Nam aduerſarius noſter tanq[ui] leo rugiens aliq[ui]d deuora re quærens circuit, & tu pacem putaſt? Sedet in inſidiis cum diuittibus & in occultis; ut [ſ]ſeritiocinocentem. Quod de libidie diximus; referamus ad auaritati & ad oia uitia quæ uitan[que] ſolitudi[e]. & iccirco urbiu[m] ſequè tiam declinamus; ne facere compellamur; quæ nos n[ò] tam natura cogit facere q[ui] uolútas.

De paupertate.

L Cap.v.

Vondam diues adolescens oia quæ in lege præcepta ſunt ſe implesſe iactabat; ad quem dominus in euangelio. Vnum tibi inquit deſt. Si uis perſectus eſſe uide; uende omnia quæ habest; & da pauperibus; & ueni ſequere me. Qui oia ſe dicebat ſeciffe; in primo certam[ie] diuittias uincere n[ò] p[ot]oſt. Vnde difficile itrant diuities regna cælog[que] quæ expeditos & alag[que] leuitate ſubnixos habi[tato]res deſiderant. Vade inquit uende non partem ſubſtätie; ſed uniuera quæ poſſidest; & da n[ò] amicis; n[ò] confanguineis; non p[pi]nquis; n[ò] uori; n[ò] liberis. Plus aliquid addam. Nihil tibi ob metum inopie referua bis; nec cum anania dáneris & ſaphyra; ſed da cun[ta] pauperibus; & fac amicos de iniquo mámona[que] qui te re cipiant in æterna tabernacula; ut me ſequaris ut dominu[m]. Nam omnis qui reiquerit domum uel fratres aut forores aut patrem aut matrem aut uxorem aut filios aut agros, p[ter]nomè meu; centuplum accipient; & ui tam æternam poſſidebit. O quanta beatitudo p[ar]puis magna recipere; æterna pro breuibus; pro morituris ſemp[ui]uientia; & habere deum debitorem. In actibus apoſtoloq[ui]ndo domini noſtri adhuc calebat cruor & ſeruebat recens in credentibus fides; uendebant omnes poſſef[iones] ſuas; & p[er]cia eag[que] ad apoſtoloq[ui]p[ere] bant pedes; ut oftenderent pecunias eſſe calcandas; dabaturq[ui] ſingulis. p[ut] opus erat. Vnde ananias & ſaphy ra diſpenſatores timidi ímo corde duplici; & ideo condenatu; quia poſt uotum abſtulerunt quaſi ſua[que] & non eius cui ea uouerant, p[ar]temq[ui] ſibi am alienæ ſubſtantiæ referuarit; metuentes famé; quam uera fides non timet; & præſentem meruere uindictam[em] n[ò] crudelitate ſin[æ]; ſed correctionis exemplo[lo]. Vnde ergo omnia quæ habes; & da pauperibus; n[ò] diuittibus; non ad luxuriam ſed ad neceſſitatem ſiue ille facerds fit; ſiue cognatus; ſiue affinis; nihil aliud in eo cofideres niſi paupertatem. quodq[ui] in aegyptiis & ſyriis monaſteris mo ris eſt; ut qui ſe deo uouerint ſæculo renúciantes omnes ſæculi delitias concuſcarint; ſed ut n[ò] quod ſæculo renúciamus uoluntas fit n[ò] neceſſitas; ut pauptas habeat expeditam gloriam; n[ò] illata cruciatum. Cæterum luxta miſerias huius temporis & ubi[que] gladios ſæuientes fatis diues eſt; qui pane non i[di]get; & n[im]nium po[t]ens eſt qui ſeruere n[ò] cogitur. Multi enim aſdifici parietes; & colúnas eccleſiæ ſubſtru[i]t; marmora niét[em] auro; & ſplendent laquearia; & g[é]mis altare diſtinguitur; & minit[ro]ge dei nulla eſ electio. Nunc uero mihi aliquis opponat diues in iudæa tempplum & menſas lucernas thuribula ſcaphos & alia ex auro fabricat; t[uc] hæc p[ab]abanq[ui] a domino; quádo facerdotes hoſtias ímolabant; & fanguis p[ec]oq[ui] erat redemptio peccatoq[ui] g[ui]g[ui] hæc oia p[er]ceſſerunt in figura. Nunc uero cum paupertatem domus ſuæ pauper dominus dedica[er]utico g[ite]nus crucem; & diuittias lutum putabimus. Sed nun[quid] tempus ut habitetis in domibus laqueatis ideſt ornatis & compoſitis; & quæ non tam ad ufum ſunt q[ui] ad delitias inquit, p[h]peta. Nam habitaculum meum in quo fuerunt ſan[ta]n[co]ſtoq[ui] & cherubin & menſa p[po]ſpositionis p[luui]s rigabitur. ſquallebit ſolitudine, & ſole torrebit. Quæ a[ut] utilitas ſulgeſ gemmiſt; & x[pm]n in paupere fame mori[ui]am n[ò] ſunt tua quæ poſſides: diſpenſatio tibi credita eſt. Caue ne quaſi fidelis & famoſus quondam tuoq[ui] diſpenſator alienam pecuniam diſtribuendam accipias. Nam cum crates ille thebanus homo quondam diſertiffimus ad philofophandum athenas p[ge]reri: magnum auri p[ò]dus abiecit; nec putauit ſe poſſe uirtutes ſimul & diuittias poſſideret; & nos ſuffarcinati auro x[pm] pauperem ſequimur; ſub p[re]textu elemofynæ priftinis opibus cubates. Nam quomo[do] poſſumus aliena fideliter diſtribuere, qui n[à]fam timibu[d]e referuamus? Intelligis quid loquor, Dedit enim tibi dominus in omnibus itellectum. P[ra]eter uiectu[m] & uefitutem & manifeſtas neceſſitates nihil cuiq[ui] tribuas, ne filioq[ui]e pané canes comedat. Tu ergo cofidera, ne x[pi] ſubſtátiam iprudenter eſ fundas. Ideſt ne imoderato iudicio rem paupeq[ui] tribuas n[ò] paupibus. quod pars e[ſ] facrilegii, & ſecu[d]um dictum prudetiffimi uiui libe[re].

ralitate liberalitas pereat. Sūr quoq qui paupibus pāg tribuīt, & sub prætextu elemosynæ diuities quærut quæ magis uenatio qæ elemofyna dicèda eſt. Sic beſtæ, ſic aues, ſic & capiunt píſces. Modicum in hamo eſtæ ponif, ut matronaq in eo ſacculi ptrahanſ. Nos autem humiles atq paupculi nec habemus diuities nec ob latas dignamur accipere. Balsamū piper, & poma palmæ ruſtici nò emut. Qui enim uolunt diuites fieri, in cidunt in tentatiòes, & laqueum diaboli & defideria multa. Et p[er]ſertim quia ætas optata cunſtis non uicinâ mortem quæ debef mortalibus in naturæ lege, ſed caſſa ſpe annoy, ſpatia pollicet. Nemo enim tam fractis uiribus & ſic decrepitæ ſeneotutis eſt, ut nò ſe putet adhuc unum ánem eſſe uiſtuge. Vex, quid ago? Fracta naue de mercibus disputo. Non itelligimus antixp[em] appropinquare, quem dominus iefus itersiſet ſpiritu oris eius, Iuuenis quid[est] poteſt mori cito, ſed ſenex diu iuiere non poteſt, maxime quia ad comparisonem æternitatis omne q[ui] in mûdo patimur una dies appellari poteſt, non habitationis ſed peregrinationis. Nam quotidie cōmutatur, tamæ æternos nos credimus. Hoc ipſum quod dico quod ſeribo quod lego, quod eme do, de uita mea trahit. Quot p[u]ſta notarii, tot meog, dâna ſunt tempog. Omnes namq[us] diuities de iniqui- tate deſcendut, niſi alter pdiderit, alter inuenire nò poteſt. Vnde uulgata ſinia mihi uidetur eſſe ueriffima: q[ui] diues: aut iniquus: aut iniqui hæres. Vides enim homines maria tranſire: ante potentum excubare fores: pati oia quæ ſeruoq conditio uix patitur; ut diuities congregent: ut aliquam accipient dignitatem; & poſt q[ui] hoc fuerint cōſecutur: tradere ſe luxuriæ & uoluptatibus & omni iniquitati: ut quod auaritia congregat: luxuria consumat. Iſti ergo pro laboribus ſuis efficiuntur hoſpicium daemonu: qui templum dei eſſe debebant: ſiut tabernacula æthyopum. Poſt q[ui] enim ditati fuerit; & p[as] ſas ad altiſſum conſcenderit: tunc conſciëtia peccatoq ſuog ſemp mortem: ſemp iudicium formidabunt; & ad leuè ſebritiunculam quaſi latrōes in carè de æternis ſuppilatibus ſupſpirabt. Diuites autem qui igriffi ſunt regna ca[log]e[que] ipſis diuities ad bona ute[tes] opera diuites eſſe deſierunt; & diſpenſatores magis dei q[ui] diuites appelládi. Obſcro ergo te: ne lucra mu[que] di in xpi quæras militia. Negociatorem clericum; & ex inope diuitem factum: ex ignobili glorioſum: quaſi quádeam p[er]ſtem fuge, & præſertim cum ſicam te toto renuſciaſſe mundo; & abieſis calcaſt q[ui] diuities ad ſoniu[que] lectioni ieiuniis uacare quotidie. Procuratores quoq & diſpenſatores domoq alienaq atq uillag[em] clerici eſ ſe nò p[o]ſſunt: qui apprias iubent: contènere diuitiage facultates. Auaritiae itac[que] malum tibi oino uitandum eſt: in quoq aliena nò appetas (Hoc enim & publicæ leges puniūt) ſed quo tua quæ tibi ſuntialena: non ſerues. Si in alieno inquit fideles non ſuſiſt, quod ueſtrum eſt quis dabit uobis? Sed dicis. Iuuenis ſum delicatus; & manibus meis laborare nò p[o]ſum, li ad ſeneactam uenero, ſi ægrotare cœpero, quis mei milerebitur? Audi ad apoftolos loquentem iefum. Reſpice uolatilia cæli & cætera. Si ueſtis deſuerit, lilia p[]ponantur. Si eſurieris beatos audies pauperes & eſurientes. Si aliqs afflfixerit dolor: legito illud apoftoli. Propter hoc com placebo mihi in iſirmitatibus meis. Illud autem q[ui] derelita militia caſtraſti te p[er]t er regna ca[log]e[que] q[ui] aliud q[ui] p[er]ſeſtam ſecutus es uitam: p[er]ſectus a[ut] ſeruus xpi nihil p[er]t x[em] habet, aut liquid p[er]t x[em] habet; p[er] ſectus non eſt. Iglif ut concludam ſi p[er]ſectus es, cur bona paterna deſideras? Dominus euagelium uocibus tonat, Non p[er]ſotectus duobus dominis ſeruire, & audet q[ui] qua[que] mendacem x[em] facere, m[am]onæ & x[em] ſeruiendo? Qui dicit ſe in x[em] credere: debet quomodo ille ambulauſt: ſic ambulare. Affatim diues eſt qui c[ui] x[em] pauper eſt. Nam ſerui dei qui diebus & noſtibus ſeruiut domio ſuo: qui in terris politi angeloq imitātur conuerſationem; & nihil aliud loquutur: niſi de ad laudes dei pertinet. Habentes iuicu[que] & amicu[que] hi contenti ſunt diuitiis: qui plus habere nolunt: ſi tamen ſeruát p[]p[of]itum. Alioquin ſi amplius deſiderant hi quoq quæ neceſſaria ſunt p[]bantur indigni. Quicquid tamen corpora noſtra defendere poteſt; & humanæ ſuccuretere imbeccillitati: quos nudos natura p[er]litur: hæc una appellanda eſt tuncica. Si ergo eſſe quod pro pheta eſt: quod x[em] eſt: da pauperibus quo neceſſitas ſuſtenteſt: non quo opes augeatur. Quodq[ui] liquid plus habes q[ui] tibi ad uiſtum uelitutq[ui] neceſſarium eſt: illud eroga: in illo debitorem te eſſe noueris. Nam aliena rapere cōuincitur qui neceſſaria ſibi retinere conatur. Clerici quoq qui de bonis parentum ſuſentari p[er]ſunt: liquid paupeq accipunt facrilegium, p[er]ſeſto cōmittunt. Scit enim hoſtis antiquus magis continetiæ q[ui] númogy eſſe certam[æ]. Facile n[am]q[ui] abicitur q[ui] h[æ]ret extrinſecus: iſteſtinum bellum periculoſius eſt. Zacheus diues erat: ap[ol]toli pauperes: & qua[tem] ad diuities nihil qua[tem] ad uolutatem totum mûdum reliqueruſt. Si offeramus x[em] opes cum anima noſtra libenter ſuſcipiet. Si autem quæ foris ſunt deo: quæ intus diabolo demus: nò eſt æqua partititio. Nolo igitur q[ui] ea t[em]tum ofſeras quæ p[oteſt] ſur rapere: hoſtis iuadere: p[er]ſcriptio tollere: & quæ ad inſtar undag[ue] & fluctuum a ſuccedétibus ſibi dominis occupan[que]: & quæ nolis uelis i[mi] mor te dimiſſurus eſt illud ofſer quod nullus tibi p[er]ſot hoſtis auſerre. Nam auq[ui] deponere incipientium eſt: non p[er]ſeſtoq: ſeip[ui]p[em] ofſer deo p[er]prie x[em]p[ian]oq eſt. Nec enim imaginem cruciſixi p[oteſt] niſi qui i[mi] hoc ſeculo ſe nudum mortuq[ui] reddiderit. Infinita n[am]q[ui] de ſcripturis exempla ſuppeditant: quæ auaritiam doceat eſ ſe fugiendam. Vex, quod nò ante plures ánios geſtum ſit referam. Quid[am] eſ ſratribus partior! q[ui] auarior neſciens, xxx, denarii dominu uenditum centu ſolidos quos lina texendo acq[u]fierat moriens dereliquit. Initu eſt inter monachos conciliuſ (nam in eodem loco circiter q[em] milia diuſiſs cellulis habitabant) quid facto opus eſſet. Alii paupibus diſtribuendos eſſe dicebant: alii dandos eccleſiæ: nò nulli parentibus remittendos. Maccharius uero & p[ar]thomius & iſidorus & cæteri quos patres uocant: ſancto in eis loquente ſpiritu decteueruſt inſodiendos eſſe cu[mi] eodem dicentes: p[ec]unia tua t[em]cum ſit in perditione. Necq[ui] hoc crudeliter q[ui] q[ui] putet eſſe factu[que]. Tátus quoq cunſtos p[ro]totá a[eg]yptu terror inuaſit: ut unu ſolidu dimilſiſe ſit crimin. Radix oium maloge eſt auaritio: iſoq & ab ap[ol]tolo idoloq ſeruitus núcupaſt. Non q[ui]de occidetiam iuſtá domius iunior ſui & ſenut, & nò uidi iuſtu dereliectu, nec ſemé eius quaerens pan[ec]. Helias coruis p[al]ciſt miſtrátibus. Vi dua fareptena ipſa cu filiis ſuis pitura p[al]phetam p[al]cit eſuriés, & miſe in modu caplace repleto, q[ui] alendus

EE iii

uenerat, alit, petrus apoſtolus ait argentū & augę non eſt mecū, quod aŭt habeo hoc tibi do. Surge & ambula in noie iſu. At nunc multi licet ſermone taceat, opere loquutur. Fidem & miſericordiā nō habeo, quod au tem habeo augę & argentū, hoc tibi nō do, Audi iacob qd in ſua epiſola poſtulet. Si fuerit dominus meus mecū, & ſeruauerit me in uia, p quam ego iter facio, & dederit mihi panem ad māducandū; & uefem ad ue ſtiendu, tantu neceſſaria deſcatus eſt. Vnde & latrones ad ſanctu hilarionem. Quid faceres ſi latrones ad te uenirent? Quibus respondit, Nudus latrones nō timet, At illi, Occidi poſſes, Poſſum ingt, ſed nō timeo, qui ſum mori paratus, cuius q miranſ igna & portenta quæ facit, mirenſ & ingeribilem & abſtinéiam, ſiam, & humilitatem. Ego aŭt nil ita ſtupeo, q gloriam & honorem calcare potuſſe, qa facu eſt difficile gloriá uirtute ſuperare, & ab his diligi quos p[er]cedis. Cum ergo xpi gaudeas libertate, ac p[er]modu in dogmate conſtitutus iſ, nō debes ad tollédam tunicá tecta deſcendere, nec reſpicere poſt tergum, nec aratri ſemel arrepti ſi tuam capere, Sed ſi fieri p[ot]imitare ioſeph, & ægyptiæ domiæ palliū derelinque, ut nudus ſequaris dominu ſaluatorem, q dicit in euangelio, Nifi gs tulerit crucé ſuam, & ſecutus me fuerit, nō poteſt meus eſſe diſcipulus, Proiice ſarcinam ſæculi, ne quæras diuitias, q camelo[ge] prauitatibus comparan[ſ]. Nudus & leuis ad cælum uola, ne alas uirtutu tuag[us] auri deprimant. Pondera ut impleas ſacculu, qué dominus euacuare præcipt. Si igi[que] habent poſſessiones & diuitias iuben[ſ] oia uendere, & dare pauperibus, & ſic ſeq. ſaluatorem, di gnatio tua nō debet querere q[ui] erogaturus es. Vidua illa in euangelio paupcula, q duo minuta miſit i gazo-phylatiū, cu[que]tis præſertur diuittibus, qua[rum] totu quod habuit dedit. Et tu igi[que] erogáda nō quæras, ut fortiſi mu[que] tyr[icus]ulum ſu[n] xps agnoſcat, ut lætus tibi de longiſſima regione uenienti occur rat pater, ut ſtolam tribuat & annul[us], ut ímolet pro te uitulum faginatum.

De utilitate paupertatis.

Cap. vii.

P
auper uero ita c[omo]ſoládu[s] eſt; ut ſciat i paupertate magis bona c[omo]ſideráda. Et primo q[ui]dem q[ui] a deo illi ſi utiliter, puifum. Præſciuit, n[on] deu iſirmitat[é] eius c[omo]ſideraſſe; & ſciſſe q[ui] diuittage ſarciná & solitudiné portare n[on] poſſet. Deide ſciat qua[tas] tentat[ões]: qua[ta] pericula tranſuیرerit noie paupta tis: ſi affluëtia deeſt; quæ frequéter c[omo]ſtraria eſt. Ad a[que] diuitias qua[totius] fine i[pedim]eto in paupta te, tranſiſt, certe quantis malis caruit c[omo]ſideret. Caret inuidia; æmulat[oe]; iſi diuittis; dolo; ſupbia; c[omo]ſtentió; & his quæ hoibus in hoc ſæculo diuitiæ ſolét conſ flare, fluxu, n[on] reſſ; & ubertate copiæ a[ius] ſoluitur; uigor méſtis inſtringi; uirtus corporis eneruaſ. At in pauptaſte n[on] laſciua c[omo]uiua; n[on] turpes potat[i]oſes, o[ia] ſobria; o[ia] tigi, d[omi]oia humilia; n[on] abiecta; quon[iá] c[omo]ſcia pura & uirtute ſunt plena. N[on] eſt abundans extraneiis facultatibus n[on] facile ad diuitias aiſideſt ad uirtutes huius m[ú]di diues accedit. Filius, n[on] dei difficilius dicés diuité itroire in regnú c[omo]ſœ; uti[que] i[te]lligit pauperé ſacilius; ne ſe ob pauptaſte alienú effe a cura dei exiſtimet; p[he]p[eta]t eſtatur dicés. Et pauperé & diuité ego ſci: & pro o[ibus] æqualis cura mihi eſt. N[on] c[omi]n[us] p[on]aſſa; acceſtor: nec pro illo tantú curá gerare p[er]ſitur; q[ui] in ſæculi diuitiis polletiſed pro o[ibus] & pro paupibus curam ſuſtii neti; remuneraturus qu[em] iuenerit aut in diuitiis humilé; aut in pauptaſte patiére; diſtributi ueluti totius corporis humani & miſteriú quaerit ſinguloge. C[on]ſideret hi[us] corpus eſſe un[us] q[ui] dem corpus: ſed plurima mébra. Nungd o[ia] ſunt oculus aut pes aut reliqua mébra: Sed ſcuti ait apoſtolus doct[or] gentiú in ſide & uerti-tate; quæ inferiora ſunt mébra maiorem his tribuímus honóre. Et quéadmodú uirtus ſinguloge mébrorú in ſuo ordie atq[ui] ofſicio dem[o]ſtraſ: ita in totius generis humani corpor[em] uelut minor paupertas & diuitiæ collocan[ſt]; ut diuitiis humanitas dei examei c[omo]probet. Exultare debet paup[ite]o g[ras] agere; q[ui] multis primo n[ini] nexibus liberatus in die p[ab]ationis n[on] grauaſ c[omo]pedibus facultatu, Facilius liber ſequiſt diſcipulus domi-n[um] nullis nexibus iſplicatus. N[on] deſit etiá ab ip[os] in qua[rum] p[ot]em miſericordiá iuſta in egenos; q[ui] ſic ut juſtus efficiſt de frugalitate iſerioribus; & n[on] habétibus p[ro]gator n[on] uereaſ; nec i[pe] deſciſiat; c[ui] in ulu ſanſtæ admíſtrat[ios] habeat, p[am]tiffiſimá uolútatem. Nihil, n[on] ſibi deerit; n[on] cupiat in ſæculo diues fieri: ne malá ſima pluri ma acqrat dicéte ac monéte glorioſo paulo habétes uicút[us] & ueſtitú his c[omo]ſtenti ſimus. Immo ſi uera ſide & p[er]pter ſaluté credere c[æ]leſſes ſibi diuitias cooptet; & c[omo]pareſ; quas unuq[ui]q[ui] & miſericordia & reliqs actibus bonis c[omo]parat & aſſumit. T[é]poralibus, n[on] a[ter]na ſunt p[on]óneada: caducis ſtabilia: ſollicitis ſecuriora: p[ic]ulofis libera: i[h]onorificis clariora. Igi[que] c[ui] xps dixerit primú quaerite regnú dei: & h[ae]c o[ia] aponen[ſ] uobis. Nulli dubiú fore credo his copiá neceſſariam reſe; in terris n[on] deſeſturam; q[ui]b[us] c[æ]leſtia præparan[ſ]. Vnde his mo n[iti]s & diues tempereſt; & pauper ſubleueſt. D[iff]icule poſt[é]tes & nobiles & diuities & multo his difficilius eloquentes credunt deo. Occecaſt n[am] mens eo[us] diuitiis: opibus; atq[ui] luxuria; circúdati uitiis non poſſunt ui-dere uirtutes. F[o]elix ergo q[ui] n[on] i[mi] diuitiis: n[on] in ſapiéſtia n[ó] i[mi] potétia ſæculari & eloquéſtia: ſed i[xpí] paſſioibus gloriatur. Ac nihil miſerius; q[ui] deum p[er]ter n[ú]mú conténere, Ideo quem ſenſeris ſemp[em] aut crebro de n[ú]m[is] loquent[em]: inſtitutorem habeto potius q[ui] monachum.

Cap. vii.

D
Eſtor quoq[ui] honore ſup[pi]ſſo æqualem ſubditís bene uiuentibus & erga p[er]ueros iura rectitudin[is] exercere non formidet. Nam liquet q[ui] omnes homies natura i[gn]euit æqualis; ſed uarietate meri torum ordine alios aliis culpa poſt poſuit; ſed & arguút negligentes rectóres eccleſiæ dei ob quo rum incuriam perit omnis decor populi xpiani: cum nec in meditat[oe] legis diuia[ne]c cultu p[ie]tatis: nec in ſacra[ſe] uirtut[us] exercitio laborare conentúr. Tunc etení do[ct]ríná do[ct]oq[ui] ſuaitas eſt: cum do[ct]ríná pariter & uita conſentiant. Sed nec putant ſua ſcia & ſapía ſed dei auxilio pacem eccleſiis fuis redditáq[ui] ſi ſuum ſeruauerit gradú: ſunt quaſi domus dei & q[ui] angelus domini. Sed ſi plus cupiút uideri noſſe q[ui] c[ate]ri: qua[d]oq[ui] patét ueritatis regula n[ó] tenere. Magifter quoq[ui] diſcipulú corrigit qué ardétioris c[er]nit i[gn]eni. Nam medicus ſi ceſſauerit curare deſperat; quon[iá] n[ó] eſt parui apud deu meriti bene filios educaſt. Rectoq[ui]

miam uoce laudantur;& pmittitur eis q non deficiat de flirpe eog? uir flans coram domino. Interſtare igi
tur uocabulum monachi hoc eſt nomen tuum. Quid facis i turba q folus es? Nò tibi eadem cauſa fed quæ
cæteris. Quodq nemo ppheta i patria ſua honore habet. Ná ubi honor nò éiibi cotéptus ê: ubi cotéptus ê
tibi frequèter iniuria, ubi iniuria: ibi idignatio: ubi idignatio, ibi qes nulla. Vbi qes nò éiibi més ſæpe a ppo
ſito deduciſ. Vbi ât p ingetudinê aliqd aufertur ex ſtudio: minus ſit ab eo qd' tolliſ. & ubi minus e pleſtû
non potefte dici. Ex hac ſupputatione illa ſumma nafciff. Monachum pſectum i patria ſua eſſe nò poffe. Per-
ſectum autem eſſe nolle derelinquere eſt. Vbi autem ego nunc ſum, non ſolum quid agitur i patria, fed an
patria pſiſtat ignoro: ímo nec mihi conceditur unus angulus heremi. Quotidie expeſcor ſidem quaſi ſine
fide renatus ſim.

Capi. ix.

Q
Vidigitur agis tu frater i ſæculo, qui maior es mundo? Pauptatem times; beatos paupes xps ap-
pellat. Labore terreris; fed nemo athleta fine sudoribus coronæ. De cibo cogitas; fed uera fides
famem non timet. Sup nudá metuis humú exefa ieiuntis membra collidere, fed dominus tecum
facet. Squallidi capitis horret iulta cælaries, fed caput tuú xps ê. Infinita heremi uafitas terret
fed tu paradifum mente deambula, quotiens illuc cōſcederis, totiens i heremo non eris. O deſertum xpi flo
ribus uernans, O ſolitudo i qua illi nafcuntur lapides de qbus i apocalypſi ciuitas magni regis extruitur. O
heremus familiaris deo gaudens & cætera. Ad quæ etiam illud apoftoli, Non ſunt cōdigna paffiones huius
temporis ad futuram gloriam, quæ reuelabiſ in nobis. Cur, n. timido aío xpianus es? Filius hois non habet
ubi caput ſuum reclinet, tu amplas porticus & ingentia teſtoſ. ſpacia metiris. Hæreditatem expeſtans ſacu
li cohæres xpi eſſe non poteris. Nudos amat heremus, Corpus affuetu tunicæ Ioricæ onus non fert. Caput
optú linteo galeam recuſat; molem ocio manum durus exaſpat capulus. Sed cur ingt pgis ad heremú? Vide
licet; ut te non audiam, non uideam, ut tuo ſurore non moueat; ut tua bella non patiar: ne me capiat oculus
meretricis, ne forma pulcherrima ad illicitos ducat amplexus. Reſpondebis. Hoc non eſt pugnate, fed ſugeſ
Sta i acie, aduerſatiis armatus obſiſte, ut poſtq uiceris coroneris. Fateor i ibecillitatem mea. Nolo ſpe pugnaſ
uiſtoriæ, ne pdam aliquando uiſtoriam. Si ſugero aut uincendum mihi eſt; aut cadendú. Quid ait neceſſe
eſt certa dimittere, & iſcerta ſeſtati? Aut ſcuto aut pedibus mors uitáda eſt. Tu qui pugnas & ſupari potes &
uincere. Ego cú fuго non uincor i eo qd' fugio, fed ideo fugio ne uincar. Nulla ſecuritas eſ t iucino ſerpè-
te dormire. Poteſt fieri ut me non mordeat, tamen pót fieri ut aliquando me mordeat. Fuga, n. non idifelita
tis fed prudentiæ idicium eſt, ne fruſtra nos offeramus piculis. Sed nup ægypti ſerſerta uidifti, iuſtutus es an-
gelicá familiam. Quáti ibi flores ſunt? Quá ſpiritualibus gémis prata uernantia? Vidifti ſerta quibus domi
nus coronatur, Ille tibi ignis i pectore exaſtuer; & illa quotidie cogita; traſtac; cofidera; & quaſi quodá carceſ
tentus exclama. Heu me quia plongata eſ t peregrinatio mea. Et in paradifum mête cōſcendés totiſ i terra
non eris quotiés terrena deſpexeris. Eadem nobis certe cum his qui habitant per deſerta conditio eſt, iidé
oculi: tot idem & manus iſdem ifirmitatibus uel uirtutibus ſubiacemus. Si te aquæ potus uexat, quáti nobi
les non dicam uina neſciunt; fed carnes ignorant, & fuſo tantú legumine ſuſentantur? Si balnearum te laua
cra follicitant, quáti principes ciuitatum ſiuе ob culpam p[riam] ſiuе ob iuidiam ad inſulas deportati fine
æterno pmio perpetuaq, mercede abſc; balneis perfeuérant. Nemo id neceſſitate pati non pótelt; quod pro
deo pati uoluntate detreſtat. Habebis cellulam quæ te ſolú capiat. Immo non eris folus. Angelica turba uer
fabitur; tot ſocii, quot ſancti. Leges euangelium, fabulabiſ tectum iefus. Replicabis apoftolos uel prophetas.
Nunyd poteris talem alium tuis ſermonibus habere confortem? Terra fumus & cinsis; & per oíia momenta
de noſtra ſalute ſupenſi còtinue i puluerem diſſoluendi. Quid retraſtamus facere de neceſſitate uirtutem.
Certe quáoq moriendum eſt. Quácito mundi derelinquamus anguſtias; & li forte ob continétiam (quod
tamen raro accidit) dolere ſtomachum æſtuare ſebribus reppimus; p[pet]uæ uitæ iſgessuri ianuam morbum
putemus. Quáti, n. i mediis opibus & iter íufas cōſulatus repentina morte ſubtraſtui ſut? Quid ergo deſide
ramus urbi[m]um frequentiam; q de ſingularitate cenſemur? Mihi, n. oppidum carcer; & ſolitudo paradifus eſt.
Sæcularium quoq, maxime potentú cōſortia deuita. Quid tibi neceſſe eſt illa ſæpius uidere, quoq còtéptu
monachus eſſe cœpifti? Nam monachú ſolitudo facit, non publicum.

De periculo uitæ ſolitariæ.

Capi. x.

M
Onachi etiam nunc mores diſcutimus; q iugú xpi collo fuo iſpoſuit, primúq traſtādu ê utq[]e ſo-
lus aut cú aliis i môafterio uiuere debeas. Mihi placet ut habeas factoſ; còtuberni: nec abiſq[]u
dtore igrediaris uiam: qua nunq igreſſus es; ſtatiq[]i tibi i partem alterá declinandú ſit ut errori pa
teas; p[lu]ſq[]u aut minus ambules q neceſſe eſt; & currens laſſeris; moraq[] faciens obdormias. In ſoli
tudine cito ſurrepit ſuperbia, & ſi parumper ieuinauerit; hominéq[]o nò uiderit putat ſe alicuius eſſe momen
ti. Oblitufq[]ui ſui unde quo uenerit; intus corde; foris lingua uagatur, ludicat contra uoluntatem apoftoli alie
nos ſeruos, quo gula popoſerit porrigit manus; dormit quantum uoluerit; neminem ueretur; omnes ſe iſe-
riores putat; crebriuq[]o in urbibus q[]ui in cellula eſt; & inter fratres ſimulat uerecundiam; qui platearum tur-
bis colliditur. Quid igitur ſolitariam uitam reſphédimus? Minime quippe quam ſæpe laudauius licet ut
p[ſer]ſ ſolitaria uita piculofa eſt; ne abſtraſt[i] ab hominu[m] frequentia ſordidis & i[pi]si cogitationibus pareat; &
pleni arrogatía; & ſupcilii cùctos deſpiciat; armétq[]o liguas ſuas uel clericis uel môachis detrahédo. Sed de lu
do môafteriog[]uolumus hu[]uſcemôi egredi milites; quos heremi dura rudiméta nò terreat; i[pi]ſecí cõuer-
fatiōis multo tpe dederit; q[]ui oium fuerit mimo, ut primi oium fieret; quos nec eſuries aliquádo nec fatuities
ſupauit; q[]ui pauptate l[æ]tátq[]uog[]e hítus; ſermo; uultus; iſceſſus doſtría ê. O quotiés i h[er]e[]o còſtitutus i illa ua

ſta ſolitudine:q exuſta ſolis ardonibus horridum monachis p[]ſat hitaculum, putavi me romanis ſtereſ deli

tiis ſedebam ſolus.qa amaritudine replerus eram. Horrebant facco membra deformia:& ſq[]j[]lilla cutis ſit[]t[] humo uix offa hærentud collideb[]. De cibis uero & potu taceam, cum etiam languentes monachi ibi aqua frigida utant[];& coſt[]u aliquid accepiffe luxuria ſit, ille igit[]u ego q[] ob behenæ met[]u tali me carcere dánauerá ſcorpion[]u tantum ſocius & ſera[]ſæpe choris intereram puellage; pallebant ora ieiuniis; & mens deſideriis æſtuabat. In frigido corpore & ante hoiem ſicca iá carne p[]mortua ſola libidinum incendia bulliebant. Itaq[]u omni auxilio deſtitutus ad iefu acebam pedes; rigabam lachrymis: crine tergebam: repugnantem carné edo mueram: iedia ſubiugabam. Non depudelco iſoſælicitatis meæ, quin porius plango me non eſſe quod fueri. Memini me clamantem & diem crebro iunxiffe c[]u nocite: nec prius a p[]ectoris ceſſare uerberibus. q[]u rediret domino increpante tranquillitas. I[]p[]fam quoc[]b[] cellulam quaſi cogitationum mear[]u confiam primeſcebam & mihimet iratus & rigidus ſolus deſerta penetrabam. Sicubi c[]o̲cauca uallium: aſpera m[]ōtium: rupi[]t[]u p[]rupta cernebam, ibi meæ erat orationis locus: ibi illud miſerrimæ carnis ergaſtulú colloca[]bam. Et ut mihi teſtis eſt dominus poſt multas lachrymas: poſt c[]eli oculos inharentes n[]ōnunq[]u uidebar mihi itèreſſe agminibus angelorum: & lætus gaudens q[]u cantabam. Poſt te in odorem unguet[]o: tuorum c[]urremus. Dicam & aliud quod in ægypto uiderim. Græcus erat adoleſſens in cœnobio qui nulla continentia: nulla operis magnitu- dine ſlam[]am carnis poterat extinguere. H[]uc pater, monasterii piclitátem hac arte feruauit. Imperat uiro cui dam graviu[]t iurgi[]tis atq[]u conuitiu[]s inſectetur hominem: & poſt irrogatam iniuriam primus ueniret ad q[]ri- monias. Vocati teſſe pro eo loquebantur qui contumeliam fecerat. ſalſe ille contra mendacium cœpit ſo- luſ pater deſſenionem ſuam: callide opponere r[]uſdit: ne abundantiori tristitiam obſorberetur frater. Quid multa? Ita annus ductus e[]quo expleto interrogatus adoleſſens ſuper cogitationibus pr[]ſiſtinus adhuc mo leſte aliquid ſuſtineret. P[]ape inquit, mihi uiuere non licet, & fornicari libet? H[]ic ſi ſolus ſuſſet quo adiuto- re ſuperaſſet. Sunt enim meliores duo q[]u unus: & ſi alter ceciderit ab altero ſuſciretur. Funiculus triplex non ſacile r[]uſpitemur: & frater fratrem adiuuans exaltabitur. Vidi etiam e[]quo q[]uod dam qui poſt[]q[]u renunciauerunt ſacu- lo: uſeſtimentis d[]uſtaxat & uocis promiſſione non rebus nihil de pr[]ſitina conuerſatione mutarunt[]res fami- kiaris magis auſta q[]uiminuta. Eadem miniſteria ſeruolorum idem apparatus conuiu[i]t: & nomen ſibi vendi- cant ſolitarii. Fug[]a uero pauperes ſunt & tenui ſubſtantiola: uidenturq[]u ſibi ſcioli: pomparum ſerculis ſi miles procedunt in publicum, ut carinam exercect facundiam. Sunt etiam qui humore cellularum i[]mo- imodat[]icq[]u ieiuniis t[]adio ſolitudinis ac nimia dilectione dum diebus ac noſtibus auribus ſuis ponant uert[]t[]u tur in melancholiam: & hippocratis magis ſomentis q[]u noſtris m[]ōtus indigent. Plæriq[]u artibus & negocia tionibus pr[]ſiſtinis carere non poſſunt: mutat[]icq[]u noibus inſtitorum eadem exercect merci[]monia: non uiect[]u & uſtituum q[]u amplius p[]c[]ipit: ſed maiora q[]u ſaculis hoias emolumenta ſeſtantes: & ſub religionis tituio ex- ertcentur iniuſta compendia: & honor chriſtiani nominis magis fraudem facit qui patitur. Quæ pudet dice- re: ſed necesse eſt: ut ſaltem ſic ad noſtrum erubec[]ſcamus dedecus publice extendentes manus: p[]annis aurum t[]egimus: & contra omnium opinionem plenis facculis morimur diuites: qui quaſi pauperes uximus. T[]ibi cum in minifterio fueris hoc facere non licebit: & inoſcente paulat[]i conſuetudine q[]u pr[]imum cogebaris uelle incipies, & delectabit te labor tuus: obliuſq[]u p[]teritorium ſemper p[]riora ſeſtaberis: nequaquaq[] confiderans quid alii mali faciant: ſed quid boni tu facere debas. Neq[]u uero peccantium ducaris multitudine: nec te pe- zeuntium turba ſollicitet ut tacitus cogites. Q[]uid ergo omnes peribunt qui in uribus habitant? Ecce il- li fruſtur ſuis rebus: minifrant eccleſiæ: aſdeut balneas. unguenta non ſpernunt: & tamen in o[]i ore uerfan- tur. Ad q[]u ante reſpondi: & nunc breuiter reſpondebo in p[]lenti opuſculo non me de clerics disputare ſed monachum inſtruere.

De periculo habitandi in uribus.

Cap. xi.

Onſidera obſcro fatis eſſe difficile locu[]ſtephani implere uel paui[]t: & i[]angelico ſtare minifterio p[]c[]ioſum margaritum, ſed c[]ito frangit: p[]raſtumq[]u itaurari n[]o p[]otest. Nauis quis ſit rudis & ſoli diſis confucis clauſus tumenteſq[]u fluctus non ſentiat: c[]ito ſi piculofe naui[]gat p[]fora[]ſ. Et licet plenis uentis lucroſius ad optata p[]ueniat: tamé magis ſecura ſunt quæ & tranq[]illa ſunt, & ut aptius lo- quar plus te quod dicis: habere mercedem ſi i[]media urbe conſifteres monachog[]u uictites: & ſunt uera q[]u di- cis: ſed n[]o t[]á facile explentur ope q[]u dicto. N[]á ſi alijq[]u te de opti[]atibus iu[]tet ad pr[]adiu[]t: certe aut eud[]u e[]aut ne g[]ádu[]s. Si ieris aut i[]ſde c[]ibis ueſceris aut alijis. Si alij[]s c[]o[]viuag[]e oſſedun[]c oculi. Si i[]ſde perit abſinétia. Quod ſi ire uolueris miſer comederis i[]prádio ad ſingulas q[]u p[]hialas: & delibuta melle uina potaberis: alijus tuum uult[]u cauillabi[]t: ille i[]ceſſu i[]rridebit, h[]ic habi[]t[]u: & imitatores forſita[]u iud[]æq[]u n[]one iqui[]et: h[]ic eſt fabri filius n[]one fratres eius apud nos ſut[]u e[]go ill[]u memini ante tot ferme annos illud ſeciffe turpe, d[]ixiffe turpius. Ali- us fur[]e clamabit: & tec[]u ſe ſceleris ſinget eſſe particip[]e. Oia pr[]ádia pariter confonab[]t: i[] te temul[]t[]u c[]o[]uii um diſſolu[]t. Quod ſi ullis abſtinueris caribus & n[]o crebro balnea frequentes, t[]uc uero p[]oſs calumnias manichæi titulus aſcrib[]it: Si uolucr[]u edul[]iu refutaueris & tenellas columbas craffoſq[]u turtures expetenti gutturi durior dominus denegaueris: lacrilegii crimen afficitur: ſtatimq[]u aiunt. H[]i ſunt qui creatorem mun di condénant i[] uſus noſtros ſacta ſunt omnia. Audivi domino teſte n[]o mentior qu[]eáda i[] ſua gula diſert[]t[]u c[]u rumore cognosceret me c[]ibis eſculétioribus abſtinere: ſe dicere. N[]uq[]d p[]cellus ideo factus e[]t rogatus i[] ſe natu ſentétiá diceret? Quo uidelicet me ſtultit[i]æ codénaret: q[]u me putaret ea quæ ſut i[] uſus creata n[]o ſume- re. Quod ſi pulla fuerit tunica etiam p[]tereuntium digitis denotaberis. Ac ſic n[]iſi formofus fueris factus eſſe non poteris. H[]æc i[]ſtultimodi cum uitam lacerent boná, quid facies frater[] i[] medio? Aut uitiu[]tis aut anathe-

mati colla summities,i,lectaberis ea quæ sunt aduerſa continëtia, aut ſi facere no longer is tempore damnabe. ris, præermitto crebras ſalutatiœs, ob ſeya matronarum, uariaſq. illecebras, q. bus etiam rigidiſimi moillie untur, cum & ſirenæo cantu ad nausfragia ptrahutur, Nunc autem illud affirmit, q. etiam ſi ita non eſſent ad comparationem tamen iſentis boni maiora deferere deberes. Cum eni tanta repimus i. cælo, parua & cadu ca nos q. ſiſſe doleamus i. terra. Ambitio namq. potencia magnitudo urbis uideri & uidere, ſalutare & ſaluta ri, laudare uel detrahere uel audire uel prolog, & tantâ hoium frequètiam ſaltem iuitum uidere monacho- rum, ppoſito & a gete ſunt alienæ. Aut eni uidemus ad nos uenientes & ſilentium pdimus. Aut ſi non uide mus ſuperbiæ arguimur, iterdum, ut uicem reddamus ad ſupbas ſores pginus iter ſíguas rodentium mini ſtrorum poſtes iſgredimur deauratos. In chrifi uero illa ut dicimus totum ruſticitas, itaq. ppter occupatio nes aut nobis claudendum eſt oſtium aut ſcripturarum ppter quas aperiendæ ſut ſores ſtudia reliquenda. His igiſ ronibus ſuitati multi philofopho q. reliq. ruit frequètias urbiu, & hortulos suburbãos. V bi ager irri guus, arboſ, comæ, & ſulurrus auilu, ſontis ſpeculù iimurmurans, & multæ oculoræ auriuq. illecebræ, ne p luxu & p abundantiam copiarum animæ fortitudo mollecereſt; & eius pudicitia conſupraretur, Inutile q. pe eſt crebro uidere per quæ captus aliſdo ſis; & eorù te expeſimèto comittere; q. bus difficulter careas. Na quos ſæculi carcer icludit; nunc ira; nunc auaritia; nunc aliorum incentua uitiorum pertrahit ad ruinam, Ideoq. obterendæ ſunt animi uoluptates; reſinquenda delectationum ſtudia quoniam hæc eſt circuſiſonis ueritas; non figura. Nitendum in ſumma, ut naturalibus amputatis conuerſatio noſtra tendat ad cælu, qd' fiet ſi ludiſi iocus; ſi conuiua; ſi fermo pene familiarum deferatur, & quæ circuſicuntur areſcant; non uifut non auditu; non tactu; non ſapore; aut capiet in natura corporis naturæ corpoream non habere. Nam ſi ueli mus deſpicere quod ſumus meremur melius eſſe, q. igitur non temere offeramus nos periculis; ſed quaſtum in nobis eſt inſidias declinemus.

De abſtinentia & p[ć]cipe a carnibus.

Capi.xii.

Aluator noſter attendite inſt uobis ne forte grauentur corda ueſtra crapula & ebrietate & curis huius uitæ, Modicus eni ac temperatus cibus & carni & animæ utilis eſt. Balnearum ſomenta ne q[ras]q. calorem corporis ieuiniorum cupis frigore extiguere, quæ & ipſa moderata ſint ne ni mium debilitent ſtomachu, & maiorem ſeſectione p[of]ſtæ ia erupant i. cruditatem, quæ parens li bidinu eſt. Aiu[n]t eni medici q. de humanorum corporo, ſcripſere naturis p[ć]cipe galiens i. libris; q[uo]s titu lus é yſicion p[uer]oq. & iuuenu ac p[ec]ſætæ aſtatis uiroq. mulieruq. corpora iſito calore ſeruere; & noxios his eſſe ætatiibus cibos qui calorem augét, ſanitiq. conducere frigida quæq. in cibo & potu ſumere, ſicut eſt. ario ſenibus qui pituita laborant & frigore calidos cibos & uetera una p[de]ſſe, & etiam comicus cuius ſi- nis eſt humanos mores noſse atq. ſcribere dixit. Sine cerere & libero friget uenus. Nihil itaq. ſicas condu- cere chriſtanis adoleſcentibus ut eſum holerum, nam ardor corporu frigidionibus ſupulis temperandus eſt. Nobis enim non corporum cultus, ſed animæ uigor q[rit]tur quæ carnis inſirmitate ſit fortior. Inde eſt q. nò nulli uitá p[ud]cida appetétiui in medio itinere corruu'tiù folá abſtinetiam putat carniu, & leguminibus one- rant ſtomachu quæ moderate parceq. ſupta innoxia ſunt. Et ut quod ſentio loquar: nihil ſic iſſamat corpora & titillat mébra genitalia ſicut indigeſtus cibus ruſtusq. cœuſtus. Quod.n. ſeminarium uoluptatum eſt ue nená puta. Eſt aút eſus carniu ſeminarium libidinis, & non ſolun de carnibus loquor, ſed in ipſi legumi nibus inflantia & grauia declinanda ſunt. Parcus cibus & uenter eſuriens triduanis ieuiniu p[ſer]c. Multo.n. melius eſt quotidie paruq. raro fatis ſumere. Pluuiu illa optima eſt. quæ ſenim deſcendit i. terras; ſubitus & nimius iſer p[ceps] arua ſubuertit. Reſeſtio itaq. ſaturitatem fugiat. Nihil prodeſt biduo triduoq. tranſim- fo uacuú portare uentrei: ſi pariter obruaq: ſi c[open]ſetur ſaturitate ieuiniu, llico mens repleta torpeſit, & ir- rigata corporis humore ſpinas germiat libidinu. Plures q[uo]s ſunt qui cum uino ſut ſobrii: iciborum tamé laigitate ſunt ebrii. Omnes enim qui ebrietatem ſectantur ſilii belia uocantur, nam uenter mero aſtuans ſacile deſpumat i. libidiné. Vnde noe nudauit ebrietate ſemora. Loth qué ſodoma nò uicerat uina uicerut. Venter q[uo]s plenus ſacile de ieuiniu diſputat. Qui enim chrifi um deſiderat; & illo ueſcitur pane, nò quæ- rit magnopere de q[pi]ciosi cibis ſtercus conficiat. Quicquid poſt gulam non ſentitur idem ſit quod panis & legumina. Omne enim quod in hoc mundo laborant homines; ore quali c[ol]umitur, & attritum deſubus uentri traditur digerendum, & tamdiu tribuit uoluptatem; q[diu] gutture detinetur. Cum uero in alium tra fierit deſinit iter cibos eſſe diſtantia. Nec hoc dicimus, q. negemus p[ic]ces. Sed quò nuptiis virginitatem, ita ſaturitati ieuinia p[ſer]imus. Sed nunc ideo te carnes ueſci non putes; ſi ſuum leporum atq. ceruorum & qua drupedum animatiu[m] eſculentiam reprobes. Non enim hæc pedum numero, ſed ſuauitate guſtus compro bantur. Scimus ab apoſtolo diſctum. Omnis creatura dei bona: quæ cum gratiarum actione præcipitur. Sed idem loquitur. Bonum eſt carnem non manducare, comédat carnes: qui carnibus ſeruiunt, quorum ſeruor deſpumat in coitum eorum & intef[ina]tina carnibus repleantur. Tu uero nihil habeas tam neceſſe: q[ui]e ieuinium perſeuerate, Pallor & fordes tuæ g[em]æ ſint. Igitur cù mihi dixeris cur porcus creatus eſt. Statì tibi reſponde bo p[uer]oq. more certatium. Cur uipere & ſc[por]ii? Nec deu ſuperfluoq. iudicab[is] artifici: cu plurimæ & be ſtiae & uolucresſint; q[us] tuæ ſauces recuſant. Sed ne contentioſu hoc & pugna magis uideaſ ſeſe q[ui]e ueg[ia]udi iccirco ſues & apros & reliq[is] animates creatas; ut milites & athletæ nautæ metalloruq. foſſores cæteri du- ro operi mácipati haberét cibos; q[ibus] fortitudo corporo, neceſſaria eſt; q[ui] portát arma & cibaria. q[ug]nis & calcibus ſua iuicé mébra debilitat; q[ui] remos tran[ut]u; q[uo]s, latera ad clamadú dic[ed]uq. ualida q[ui] ſuertut mò tes; & ſub ſudore & íbribus dormiut. Sed qd ad nos; q[uo]s, c[ou]erſatio i. cælis é: Cæteq. n[à]fa religio nò athle- tam; non nautas; non milites; non foſſores; ſed ſapientiæ erudit ſeſtatorc: qui ſe dei cultui dedicauit; & ſcit

cur creatus ſit:quo uerfetur in mundo:quo abire ſeſtetin.Vnde & apoſtolus loquitur quâdo infirmor: tuc 383

potés ſum:& ſi exterior noſter homo corruſiſed interior renouatur de die i diem:& cupio diſſolui & eſſe cum chrifto,& carnis curam ne feceritis:quodq; fine quóru ſenſibus uiuere poſſumus,i ſine aſpectu,auditu: odoratu:atq; complexu. Abſq; guſtu autem & cibis impoſſible ſ humanum corpus ſubſiſtere. Adefſe ergo debet ratio;ut tales & tantas ſumamus eſcas,quibus non oneref corpus.nec libertas animæ p[ra]grauetur, qa & com[ed]endum eſt:& deambulandum: & dormiendum: & digerendum; & poſtea inflatis uenis incentiua libidinis ſuſſentantur.Sunt quidem ſenſus noſtri portæ:per quas ad animam noſtram ſæculi blandimenta deſcendunt:& per quas ſenſus carnis introeunt,per quas nifi late ſtrage ſaſta uiam uirtutibus potius q; im- p[iet]iat fecerimus.nunq; ad regem p[ietatis] peruenite p[er]timus,Dicat eni unuſquifq; quo dolet.ego loquor conſcientiam meam.Scio mihi abſtinentiam & nocuſſi interimſam:& proſuiffe repetitam,nec tales ergo accipiamus cibos,quos aut difficulter digere,aut com[est]os magno partos & perditos labore doleamus. Holerum & pomorum ac leguminum & faciior apparatus eſt:& arte impendiſq; coquorum non indigét: & fine cura ſuſſentant humanum genus:moderateq; consumptus,quia nec auide deuoratur:q; irritamen- tum gulæ non habet;leuiori digeſtione decoquitur.Nec enim uno & duobus cibis hifq; ulibus uſq; ad in flationem uentris oneretur;quæ diuſeritate carniu[m] & ſaporis delectatione cócipitur;& ad eſum ſui exple- ta eſurie quafi captiuos trahunt.Vnde & morbi ex ſaturitate nimia concitantur.Multiq; impatientiam gu- læ uomicu[] remediantur;& q; turpiter ingeſierunt:turpius egerunt.Poſtq; enim uenit chriſtus in fine tem- porum:& reuoluit o ad alpha,i. ſinem ad principium;ut in prima ætate non circuſcidimur:ne[]c repudium da re permittimur:nec carnes com[ed]imus, Hippocrates in amphorifmis docet craſſa & obefa corpora quæ creſcendi menſuram impleuerint:nifi cito ablatione ſanguinis minuantur:paralyſim & peſſima morbor[] genera parere,& iccirco eſſe neceſſariam demotionem ut rurſus habeant in quæ poſſint creſcere,non enim manere in uno ſatu naturam corporum:ſed aut creſcere aut decreſcere,nec poſſe uiuere animal nifi creſſe di capax ſt. Vnde & gallienus ille doſtiffimus hippocratis interpres athletas quorum uita & ars ſagina eſt dicit in exhortatione medicinæ:nec uiuere poſſe diu:nec ſanos eſſe animaſq; eorum ita nimio ſanguine & adipibus quafi luto inuolutas:nihil tenue.nihil cæleſſed ſemper de carniu[m] & ruſtu & uentris i gluviæ cogitare,Diogenes tyrannus & ſubuerſiones urbi bellag; hoſtilia uel ciuilia non pro ſimplici uiu[m] hole rum pomorúq; ſed pro carniu[m] epularúq; delitiis aſſerit excitari,quodq; mirandum ſit epicurus uolupta- tis aſſertor omnes libros ſuos repleuit holeribus & pomis & ulibus cibis dicés ita eſſe uiuendum,quia car- nes & exquiſitæ epulæ ingenti cura ac miſeria p[ar]quaritur:maioréq; po[n]am habeant inquirondo q; uolupta tem in abutendo.Bibere & comedere non deſitiarum ardorem debet excitare:ſed ſitim faméq; reſlinguere. Qui carniu[m] uſeſcuntur indigent:etiam his quæ ſunt carniu[m],qui autem ſimplici uiu[m] utuntur:eos car- nes non recipere,Sapientiæ ergo operam dare non poſſumus:ni menſæ abundantiam cogitemus:quæ labo- re nimio & cura indigét:cito expletur naturæ neceſſitas:frigus ſimplici uelſitu & fames cibo expelli p[ote]ſt. Delitiæ & epularum uarietas ſomata ſunt auaritæ:q;q; ſiquis exſiſtimat ſe abundantia ciborum poſtionúq; perſrui,& ſi acate poſſe ſapientiæ:hoc eſt uerlari inter delitiæs:delitiarum uitiis non teneri ſeipfum decipit. ſeſus noſter illud cogitati:q; uidet:audit:odoraſ: guſtat,attractat;& ad eius trahiſ appetitum: cuius capi[] ſuoluptate.Difficile iro impoſſible eſt diuitiis & uoluptatibus aſluentes non ea cogitare quæ gerimus, ſru [tra]q; quidam ſimulat ſalua ſide & pudicitia & integritate mentis ſe abuti uoluptatibus.Cum contra natu- ram ſit corpus uoluptatum fine uoluptate perſrui.Senſus corporum quafi equal ſunt fine ratione currentes. Anima uero in aurigæ modum retinet ſrena currentem, Grandis exultatio animæ eſt:cum paruo conten- tus fueris:m[u]dum habere ſub pedibus:& omnem eius potentiam;epulases:libidines propter quæ diuitiæ co- patatur ulibus mutare cibis;& groſſiori tunica c[open]fare,Tolle epularum & libidinis luxuriam nemo q[ret] diuitiæ; quorum ſu[n]ut au in ſentre au ſub uentre eſt.Qui ægrotat non aliter accipit ſanitatem,nifi tenui cibo & caſtigatiõe uiſtus.Quibus ergo cibis recipitur ſanitas,hiſ & ſeruari p[ote]ſt,ne q[us] putet morbos ho- leribus concitari.Si autem uires holera non minifrant, quæ n[ac]ſcuntur & aluntur in carniu[m],q[uid]e eſt ſapi- enti uero & philofopho chriſti tantam habere fortitudinem:Quæ athletis & militibus neceſſaria eſt, qua cum habuerit ad uitia prouocet,lli[]arbitrantur carnes ſaniti co[gr]uas,ui ſu[]olunt abuti libidine,& in coe- num demerſi uoluptatum ad coito ſemper exaſſuant, Chriſtiano ſanitas abſq; viribus eximiis neceſſaria eſt.nec turbare nos debet,ſi rari ſunt huius prop[of]iti ſe[]ctatotes;quia rari ſunt & amici boni & fideles & pu- dici & continent[es],ſempq; uirtus rara eſt.Legimus quod[]a[m] morbo articulariq; & podagræ humoribus la- borantes proſcriptione bonorum ad ſimplicem melam & ad pauperes cibos reſa[cf]tos co[ual]uiffes, caruerat eni ſollicitudine diſpenſandæ domus,& epularum largitate,quæ & corpus frangunt & animam.Irridet ho- ratius appetitú c[ib]orum,q[os] c[ol]umpti reliquút p[œ]nitentia:ſed etiá ex uilſimis cibis uitanda facietas. Nihil eni ita obruit animu[m];ut plenus uenter & æſtuáis;& huc illuc ſe uertés,& i ruſtus & i[cre]pitus uentorum eſ- flatione reſpirans.Quale autem illud ieu[]nium aut q[li]s reſeſtio poſt ieu[]nium,c[u] pridianis epulis diſtendi- mur,& gut[]t noſtru[m] meditatoriu[m] eſſici[] laterinaq; D[u]q; uolumus pl[ix]ioris iediæ famé q[re]tere,tátu[u]oramus quátu[m] uix alterius diei nox digerat.Itaq; n[ò]tá ieu[]nium[] appelládu[m]e[;q] crapaula ac ſetés & moleſta digeſtio.

De abſtinéia philofophoru[m] antiquoq; facerdotú aliorúq; fanctoq.

Capi. xiii.

D

Icearchus i libris antiq[t]atum & deſcripti[]oq; græciæ reſert ſub ſaturno cum omnia humus ſun- deret,nuſtull[]e com[ed]iſſe carnes, ſed uniuſ[]os uixiſſe frugibus & pomis,quæ ſp[ote]r[em] terra g[igne]bat, Cheremon quoq; toſicois uir eloqu[+]iſtiffimus narrat de uita antiquor[]u æg[]ypti facerdotú:q; om- nibus m[ü]di negociis curiſq; poſt poſtis ſemper i templo fuerit,& reru[m] naturas cauſa[]ſq; r[one]ſq;

fyde; contemplati sint: nunq[ui] le mulieribus miſcuerint: nunq[ui] cognatos & propinquos nec liberos q[ui] de uiderint; & ex eo tempore quo cœpiffent diuino cultui deferuire; carnibus & uino ſemp abſtinuerint propter tenuitatem ſenſus & maxime propter appetitus libidinis, quæ ex his cibis & ex hac potione nafcuntut, pene uero non uſeſebantur, ne onerarent ſtomachu[que] & ſiquando comedevant tonſum pariter iſopu[que] ſumebat, i cibo ut eſcam grauioré illius calore decoq[ret]. Oleu tantu[que] i oleribus nouerant, Verum & iſp[er]m p[er]age, p[er]pter naufeam & aſperitatem guſtus leniendam, Quid loquar iqu[it] de uolatilibus: cu[u] qua quoq[que] pro carnibus ui tauerint & lac[que] Quoq[que] alteq[que] carnes liquidas, alteq[que] ſanguinum eſſe dicebat colore mutato. Cubile eis de foliis palmage contextum erat, Scabellum acclieue ex una parte obliquu[u] i terra p[er]puluillo capit[i] fupponebat, bidui triduiq[que] inediam ſuſtinentes, & humores corporis qui nafcunt ex ocio & ex maſiſo[u] unius loci nimia utus caſtigatione ſicabant. Item ioſephus i fecunda iudaicæ captuitatis h[ist]oria & i decimo octauo antigita[tum] libro tria deſcribit dogmata iudæoq[que] pharifaes, ſaducaes, eſſaes, quoq[que] nouiſtimos miris eſſert lau dibus, q[ui] & uxoribus uino & carnibus ſemp abſtinuerint, & quotidianum ieiunium uerterint i[u] naturá, Sup quorú uita & cibo philo uir doctiſimus proprium volumen edidit. Eubulius narrat apud perſas tria gene ra magoq[que], quorum primos qui ſunt doctiſimi & eloquentiſimi excepta farina & holere nil amplius in ciabo ſumere, Orpheus quoq[que] in carmine ſuo eſum carnium penitus detestatur, Pythagoræ etiam ſocratis anſiſhenis & reliquorú frugalitatem referrem in conſuſioné noſtram: niſi & longu[u] eſſet; & proprii opis indigeret. Vt qui paupertatem apoſtolorum & crucis duriciem aut neſciunt aut conténunt: imitentur ſalté g[é]tilium pauptaſte. Ad ea uenio quæ Asella poſt duodecimum annu[u] ſudore p[er]prio elegit, aripuittu[t]enuit: cœpit: ipleuit: unius cellulæ clauffa anguſtii latitudine paradifi fruebat, I[d]e terræ ſolum & orationis locus extit & quietis, ieiunium habuit pro ludo: inediam pro reſectione. Et cu[u] eam non uſeſédi defiderium, ſed hu[man]a confectio ad cibum traheret: pane & ſale & aqua frígida concitabat magis eſuriem q[ui] reſtringebat; & operabatur manibus ſciens ſcriptum eſſe. Qui non laborat non manducat, & i[t]a ad quatuorageniam perueb[it] ætatem ut non doleret ſtomachus non uſicerum cruciaretur incuria, non ſic ea humus iacentia mébra conſtringeret: non faccio aſperata cutis ſetorem aliquem fitu[u]q[que] c[oh]traheret; ſed ſana corpore, animo: ſianor fo litudinem putabat eſſe delitiatas; & i urbe turbida i[u]eniret heremú[m] monachorum: Paulo quoq[que] cibum & ueſtimenta palma p[er]bebat; & ne cui ipſoſible uideatur, iefum poſtor & angelos eius q[u] in parte heremi, q[u]uxta ſyriam faracenis c[oh]núgitur: monachu[u] uti[q] per triginta annos incluſus hordeaceo pane & lutulétta aqua ui uebat. Alter in cíſterna ueteri per dies ſingulos q[u]nq[que] caricis ſuſtentabatur, Vnde i[u] mihi dominus optionem daret: multo magis eligerem tunicam pauli cum meritis; q[ui] regum purpuras cu[u] regnis ſuis. Quid tamen nos uentris animalia tale unq[ui] fecimus, quoq[que] ſi uel ſecunda hora legentes inuenerit oſcitamus: manu faciem deſricátes: c[oh]tinemus ſtomachu[que]; & quaſi poſt multum laborem múdialibus rurſus negociiis occupamur. Prætermitto pr[á]dia: quibus més onerata p[er]mitur. Pudet dicere prudentiam salutádi, qua aut ipſi quotidie ad ali os p[er]gimus, aut ad nos uenientes cæteros expectamus. Deinceps utur ad uerba, ſermo teritur, laceramur abſentes: uita aliena deſcribitur; & mordentes confumimur abinuic[que]. Tales nos cibus occupat & dimittit. Cú uero amici receſſerint: ratiocinia fupputamus. Nunc i[t]a perſonam leonis nobis inducit: nunc cura ſuperflua i annos plurimos duratura p[er]coitat. Nec recordamur euangelii dicétis. Stulte hac noſte auferent amiam tu[u] a te. Quæ a[u]t p[er]paraſti cuius erunt? Nec uero hoc censens condéno cibos: quos deus creavit ad utendú[m]um gratiáte, aſtióe: ſed iuuenibus i[c]cétiua eſſe aſſero uoluptatú[u], Nò ætnei ignes, non uulcania tellus: non ueſeus olympuq[que] tantis ardoribus æſtuant: ut iuueniles medullæ uino plenæ dapibus iſlámatae. Auaritia calcatur a p[er]litiq[que]; & cum marſupio deponitur. Male dicam linguam i[n]ciu[u]t[u] filentiu[m] emendat, cultus corporis, & ha bitus ueſtium unius hora[u] ſp[acio] c[oh]mutatur. Oía alia peccata extrinſeca ſunt: & q[u]d[ur] foris eſt ſ facile abiicitur. Sola libido inſita eſt; & q[ui]dam lege naturá incoitú[m] gefit eruþere. Grádiſi igi[u] uirtutis é & ſollicitá[dilegítíæ ſuperare quod natus ſis, & in carne nò carnaliter uiuere.

De temperatis ieuiniis.

Capi. xiiii.

T
Antum tibi ieuioriu[u] affume: quátu[u] ſerre potes: diuerſus eſt eni hoium ſtomachus, Alii ama-
ris: alii dulcibus: alii auſterioribus: alii leibus delectantur cibis. Ideo non tibi i[u]moderata i[u]per-
mus ieuinia & enormé cibog[que] abſtinentiá[u] quibus corpora delicata frangútur. Philofophorum
quoq[que] ſentétia é moderatas eſſe uirtutes excedentia modú[u] atq[que] menſuram inter uitia reputari.
Vne & unus de ſeptem ſapientibus neq[u]d ait nimis. Noui eni ego i[u] utroq[que] ſexu propter ními[u] abſtinentiam
cerebri ſanitatem i[u] q[ub]fsdam ſuiffle uexatá: p[er]ſertim q[u] i[u] humidis & frigidis habitaure cellulis, i[t]a ut neſciét
qd agerét, quo ue ſe uerterét: q[u]d loq[que] q[u]d tacere deberent. Sic ergo debes ieuunare: ut nò palpites, & reſpirare
uix poſſis, ſed ut frácto corporis appetitu[nec] i[u] lectióe, nec i[u] p[er]lalmis, nec i[u] uigiliis folito quid minus facias,
In ieuinio nò p[er]ſecta uirtus, ſed c[ae]teraq[que] uirtutú[u] ſ Fundamentu[u] eſt & ſanctificatio atq[que] p[u]dicitia: & fine q[u] ne-
mo uidebit deu[u]. Ná chriftus pro animi uoluntate omnia p[er]acceptum reſert. Dísplicent náq[u] in teneris maxi-
me ætatibus longa & i[u]moderata ieuinia: quibus iunguntur hebdomades; & i[u] in oleum cibo ac p[om]a uetan-
tur. Experimento didici aſſellum in uia cum laſſus fuerit diuerticula quærere. Hoc enim i[u] perpetuo ieuinio
p[er]ceptum eſt, ut longo itinere uires perpetes ſupentur: ne in prima manſione corruamus i[u] mediſi.
Cæteq[que] i[u] q[u]drageſima c[oh]tinétiæ uela p[ad]éda ſunt; & tota aurigæ retinacula equis laxáda properantibus: q[u]
alia ſit c[oh]ditio ſæculari[u] alia monachog[que]. Secularis homo in quadrageſima uentris ingluuiem decoquit; &
i[u] coclear[u] morem ſucco ui[ct]itans ſuo futuris dapibus ac ſaginas aliquátu[u]l parat. Monachus in quadrageſi
ma ſuos dimittat equos, ut ſibi meminerit ſemper eſſe currendum. Finitus l[abor]iſinitus moderator eſt. Ibi
enim reſpiramus, hic perpetuo incedimus. Sic tamé comedas, ut ſlati poſt cibum poſſis legere orare & ſpal-

lere, Ideo sint tibi cafta simplicia moderata & non superstitioſa ieiunia. Sed qd prodeft oleo non ueſci, & mo
leftias quaſdam difficultateſc borum qreere? Caricas, piper, nuces, palmarum, fructus, ſimilam, & mel, & to
ta hortorum cultura uexatur, ut cibario pane non ueſcamur, & dum delitias ſectamur a regno cælorum re-
trahimur. Nec ſi biduo aut triduo ieiunaueris putes te nò ieiunantibus eſſe meliorem, Tu ieiunies & iraſ-
xis, ille comedit & forte blanditur. Tu uexationem mentis & uentris eſuriem ieiunando digeris, ille mode
ratus alitur, & gratias agit deo. Vnde quotidie clamat eſiais. Non tale ieiunium elegi dict dominus. Et ite-
rum i diebus ieiuniorum ueſtrorum iueniuntur uolutates ueſtræ, & omnes qui ſub potestate noſtra ſunt
ſtimulatis, i udiciis & litibus ieiunatis, & percutitis pugnis humilem. Vt qd mihi ieiunatis? Quale illud po-
test eſſe ieiunium, cuius iram non dicam nox occupat, led luna itegra derelinquit? Teipſum còliderans noli
in terius agora, ſed in tuo opere gloriarie: nec illorum tibi exempla proponas: qui carnis curam faciètes po-
ſſonium redditus & quotidianas domus impenſas ſupputant. Nec eni undecim xpi apoftoli iudæ prodi-
tione ſunt fracti, nec philegio & alexandro naufragium faciente cæteri a cutſu fidei ſubſtiterunt. Conuſua
quoq; tibi ſunt uitanda ſecularium: maxime eorum qui honoribus tument, Ná pinguis uenter non gignit
ſenſum tenuem. Docet eſopi fabulam plenú nimis uentrem per anguſtum foramen egredi nò ualere. Quos
cúq; namq; formos; calamiftratos; crine compoſitos; uel buccis rubentibus uideris: de armento iouiniani
funt: inter quos grûniunt fuerit. De noſtro grege triftes; pallidi; ſfordidat; & quali peregrini huius ſæculi licet
fermone, careant: habitu loquutur & geflu. Heu mihi: quia peregrinatio mea prolongata eſt. Vnde facus &
ieiunium arma ſunt pœnitentia: & alia peccatorum, & ſi e duobus neceſſariis unum eſt ſubtrahendum: ma-
gis eligam ieiunium abſc; faccoq; faccum abſc; ieiunio. At uero hi quibus pœnitentia p[]cipitur conſequen
ter ad ieiuniú ſacſú copulant. Non quidem ſanat oculum quod calcaneo adhibeſ, ieiunio paffiones corpo-
ris; oratione p[]eſtans ſanet ſunt mentis, ſigitur per ieiunium oſtéditur nos poſſe ire in paradifum unde per
ſaturitatem fueramus eiecti. Nam ieiunium curat uulnera delinquentis: curatoſc; ſanctificat.

De contemplatioſe oratione & lectione.

Capi. xv.

S
I monachus eſſe uis: non uideri; habeto curam non rei familiariis: cui renúciando hoc eſſe cœpi-
ſti; led aſſi tue; Ama ſcientia ſcripturarum, & carnis uitia non amabis. Corpus pariter animuſc
tendantur ad dominum. Sic teipſum in caelo animo geſtiente procures; ut dum corpore moramus
in terram: iam ad chriſtum mente peruenias. Aſſueſcas quoq; ad orationes & p[]almos nocte con
ſurgere: mane hymnos canere. Tertia, ſexta, nona hora ſtare in acie quali bellatorem chriſti; accenſaſc, lucer
na reddere ſacriſtum ueſperitinium. Sic dies tranſeat, ſic nov inueniat laborantem Orationi lectio: lectioni
ſuccedat oratio, p[]cipue ea quæ ſancti faciunt, in conſpectu dei faciunt: & pleniorem ſcientiam dei acipuntur
& plenius diuinis ibuti ſunt diſciplinis. Si tamen ægrotus & æſtuanſe ſebribus aquam ſrigidam poſtulet; &
dicat ad medicum. Vim patior, crucior, exanimo, Vſcquoq; medice clamabo, & non exaudies? Et reſpòdeat
ſapientiſimus & clæmentiſimus medicus. Scio quo tempore debeam dare quod poſtulas: nò miſereor nò
quia miſericordia iſta crudelitas eſt, & uoluntas tua contra te petit. Ita dominus noſter ſciens clæmétiæ ſue
pondera atq; menſuras iſterdum non exaudit clamantem: ut eum probet; & magis prouocet ad rogádum; &
q[]li igne excoſum iuſtiorem & puriorem faciat. Ad orationem nocte conſurgentem non indigestio cibi ru-
ctum faciat: led inanitas. Nam quidam uir inter paſtores eximius. Sicut fumus inquit fugas apes: ſi de
ſita ruſtatio auertit ſpiritus ſancti chariſmata. Ruſtus autem dicitur proprie digeſtio cibi; & còcoctarù eſta
rum in uentium efflato, Quomò ergo iuxta qualitatem ciborum de ſtomacho ruſtus erùpít; & uel boni uel
mali odoris flatus indicium eſt: ita interioris hois cogitationes uerba proſerunt. Et ex abúdantia cordis os
loquitur, luſtus comedens replet aiam fuam, cúq; ſacris doctrinis fuerit faciatus: de boni cordis theſauro p
ſert ea quæ bona ſunt. Crebrius lege & diſce q[]plurima: & tenente te codicum ſonus obrepat; & cadentem ſa
ciè pagina ſacta ſuſcipiat. Et q[]q; apoſtolus ſemp orare nos ubæt; & ſi[]ctis etiá ipſe ſonus oratio ſit, tamé di-
uitas orádi horas debemus habere: ut ſi aliquo fuerimus ope detenti, ip[]m nos ad officiú t[]epus admoneat:
nec cibi ante fumantur níſi ofone p[]míſia nec recedat; a menſa: níſi referant: gratiæ creatori. Egregientes ho
ſpiſiú armet oratio, & egredientibus occurrat oratio áte q[]e ſeffilio. Nec prius corpuſculú regeſcat q[]e aíia paſſue
tur. Ad oem actú: ad oem icaſſum manus pigat crucé. Dominicis diebus orationi & lectiòi uaceſ, quod q[]de
i oí t[]epore còpletis opuſculis faciant. Quotidie de ſcripturis ſanctis aliqd dicaſ. P[]rouidendú etiá ut di[]e ſo-
léne nò tá ciborum abúdátia q[]e ſpiritus exultatione celebremus: qa ualde abſurdú é nínia faturitateuelle mar
tyré honorare qué ſcias deo placuiffe ieiuniis. Sacerdotes quoq; p[]oibus orare debent, & ſolét: qu[]o[]e elemo
ſynas oblatioſc; recipient. Sæpe i manibus tuis diuina ſit lectio & crebræ orationes: ut oés cogitationum
ſagittæ: quibus adolescentia percuti ſolet, huiuſcemi clypeo repellantur, quoniam difficile immo ip[]oſſi-
labor mentis eſſe quam carnis. Quomodo enim q[]d[] manu & corpore ſit: manus & corporis labore comple
tur: ita quod ad lectionem pertinet magis mentis eſt labor. Litteræ namq; marſupium nò ſequuntur: ſudo
genis diſcipulus dixit náq; ſe cibú origie p[]ſente fine lectiòe ſup[]p[]liffe. Núq; euenif[]e ſonú níſi unus e fratibus
facris litteris p[]lonaſt. Ed[]etes aút cucullis capita ſua uelent: ne alter alteq; alpiciat manducaſt: ne loqui
quicq; liceat dum manducaſt. Igitur quando comederis, cogita q[]e ſtatim t[]íbi orandum ilico legendum ſit.
de ſcripturis ſanctis habeto ſixum uerſuum numerum, l[]tud penſum domino tuo redde, nec ante membra
quieta ſancti concedas; q[]e palladium p[]ectoris t[]ui hoc ſub tegmine compleueris. Poſt ſanctas ſcripturas docto-
rum hominum tractatus lege, eorum dumtaxat: quorum fides nota eſt. quoniam eruditio timorem cre-

384

atimperitiam confidentiam. Sed tunc *scriptura proderit legenti; si quod legerit opere cōpleatur. Illorum igitur actatibus: illorum deleteris ingeniis & libris: quorum pietas fidei non uacillat. Cæteros sic lege ut magis iudices q[ui] ſequaris. Caueas omni apocrypha; & si quando ea non ad dogmatum ueritatem legere uolueris: ſcias non eorum eſſe quorum titulis p[]notantur, multaq[]b in his & mixta uitioſa; & grandis prudentiæ eſt au rum i luto qrere. Q[uid] eni facit cum p[]falterio horius: Cum euangeliis Maro: cum apoſtolo cicerò: Quæ ſecuritas lucis ad tenebras? Ne ergo legas philofophos oratores poetas ne in eorum lectione requieſcas, ne nobis blandiamur. Si his ſcripta ſunt non credimus, cum aliorum conficencia uulneretur, & putemur. p[]ba re: quæ dum legimus non reprobamus. Aſſit ergo ut de ore chriftiano ſonet iuppiter o[]p[]tens: & me hercule, & me caſtor: & cætera magis portenta q[ui] numia. At nunc etiam ſacerdotes dei omiſſis euangeliis & pro phetis uidemus comædias legere, amatoria bucolicor[u]rum uerſuum uerba, cantare tenere uirgillum, & id q[ui] p[]ueris neceſſatis eſt, crimin[]e in ſe facere uoluntatis. Scientia autem p[]ietatis eſt noſte legere ſcripturas, pphe tas itelligere, i euangelio credere, apoſtolos non ignorare. Nec putemus i uerbis ſcripturarum eſſe euangeli um, ſed i ſenſu, non iluſp[]erſicie, ſed i medulla, non i ſermonum foliis, ſed i radice r[]onis. Si q[ui] autem ignoras: ſiquid de ſcripturis dubites: interroga[]t e[u] quem uita cōmendat: excauſa: ſama non reprobat. Aut ſi non eſt qui poſſit exponere: melius eſt aliquid neſcire: i[]gum c[]um periculo diſcere. Memento quia in medio laq[]or[u] ambulas. Malo eni apud te uerec[]u[d]iam par[]u[]per q[ui] cauſam periclitari, qui tamen quod nouit iterrogat non modo diſcendi: ſed ſtudio cognos[]cendi an nouerit ille qui reſponſurus eſt in similitudinem pharisei[]g[]en, no[] quasi diſcipulus: ſed quaſi tentator accedit, p[]læriq[]b etiā detraeſorum dum uerba facri eloquijs plus q[ui] debent diſcutiunt: i carnalem itellectum cadunt: in diuinis autem ſcripturis & libris melius eſt obſcura reiingre ut ſunt: q[ui] aliquid temere uel praeu imitari quod neſcias, ſunt quoq[]b nonnulli qui rugata fronte demisio ſupcilio: uerbiſq[]b trutinatis auſtoritatem doſtorum ſibi uendicant, no[] q[ui] p[]ſi dignum aliquid arrogantia noue rint, ſed q[ui] ſimplices fratres q[ui]dam uidentur ſui comparatione neſcire. Euenit etiam interdum: ut cum modi ſcien[]tiæ quis habuerit: elatus in ſuperbiam diſcere deſiſtati: & p[]aulatin eo[] q[ui] nihil additur ſubtrahitur, ut uacu[u] diſciplinis penitus remaneat: ferruq[]b q[ui] acutum erat hebetec[]. Sed & i am prophetam horreſe eloq[]uètis eſt, non x[]p[]m ſape ſapientis: iniuriam ſeciffe uirtutis: aliena poſſidere potentiæ: ino centem circuſenit aſtutiæ: humilem deſpexiſſe nobilitatis. Sic erroribus plena ſunt omnia: & ad hoc uſq[]b veritas obſeura[], ut mortis gremio iacuſſe beatitudo dicatur. Nobis uero nil placet niſi quod eccleſiaſticum eſt: & q[ui]d[] publice in ecclesia non timemus, in his tamen iſta facere ſolemus. Quando enim philofophos legimus: quando in manus noſtras libri uenient ſapientiæ ſacularis; ſiquid in eis utile reperimus: ad noſtrum dogma conuee timus. ſiquid uero ſuperfluum de idolis[]de amore: de cura ſacularium rerum h[]æc radimus: his caluitium iducimus, h[]æc unguium ferro acutif[]limo deſecamus. Referam tibi n[]a[]q[]b mea[]s iſœculitatis biſtoriam. Cum ante annos plurimos domo, parentibus, fororibus, cognatis, & q[ui] h[]is diſſiculius eſt conſuetudine lautioris, ci bi: propter c[]ælorum me regna caſtraſſem: & hierof[]olymam militaturus pergerem: bibliotheca quam mihi ſumo ſtudio confeceram carere non poterá, Itaq[]b m[]iler eg[]o lecturus tullium ieuinabam: & poſt noſtui crebras uigiliſi: poſt lachrymas quæ præteritorum recordatione peccatorum ex intinmis uiceribus fluebant, plato ſumebatur in manus. Siquádo in me metipſo reuerſus prophetam legere coepiſſem fermo horrebat cultus. Et quia lum[]e c[]æcis oculis non uidebam: non oculorum putabam culpam eſſe ſed folis. Duq[]b ita me antiquus ſerpens iluderet: in media ferme quadrageſima medullis iſuſa ſebris corpus inuaſit exhaußt: & fine ulla rege q[ui] diſtu quoq[]b i[]credibile ſi: iſœclicia membra deſpaſtæ eſt: ut offiſbus uix h[]ærerem, interim pa rantur exeq[]æ: & uitaliſ a[]iæ calor toto iam corpore frigſcente in ſolo tep[]ete p[]ectuſculo palpitabat. Tunc ſubito raptus in p[]ſu ad tribunal chrifi ptrahor, ubi tant[]u lum[]is erat: ut ex circuſtautium claritate ſulgoris ſic proiectus in terram ſurſum af[]p[]icere non auferem. Interrogatus conditionem: chriftianum me eſſe reſpò di. Et ille q[ui] p[]lidebat mentiris ait. Ciceronianus es non chriftianus. V[]bi eni eſt thefaurus tuus, i[]bi & cor tu[u] llico obmutui: & inter uerbera quibus iam c[]ædi me iuſuerat: eſto confi[]cientiæ magis igne torquebat, i[]liu me cum uerſiculum repetens, in inferno quis confiſe bitur tibi? Clamare tamen c[]œpi: & euilu[s] dicere. Miferere mei domine miſerere mei. H[]æc u[]ox inter flagella reſonabat. T[]adem ad p[]lidentis genua prouoluti qui altiter p[]cabantur: ut ueniam tribueret adolei[]centie: & errori locum po[]nentiæ daret: exa[]cturus deide cru ciatum: ſi gentilium aliquando litterarum libros legiſſem. Ego qui in tanto c[]oſtrictus articulo uellem etiā maiora promittere: deierare c[]œpi: & n[]omen eius obteſtans dicere. Domine ſi um[]q[]b habuero codices ſaculæ res, aut ſi legero te negaui. In h[]æc ſacramenti uerba dimiſſus reuerior ad ſuperos, & mirantibus cu[]c[]tis oculos aperui tanto lachrymarum ibre perfuſos, ut i[]credulis ſidem facerem ex dolore. Nec uero ſopor ille fuerat aut uana ſomnia, quibus ſæpe deludimur. Teſte e[] tribunal illud ante quod iacui, iu[]diciunq[]b teſte e[] quod timui, ultra mihi ni[n]nq[]b talem contingat incidere quæſtione. Nam fateor uulneribus habuiffe plenas ſcapulas, plagas ſenſiffe poſt ſon[]u, & tanto dehinc ſtudio diuina legiſſe, quanto mortalia ante no[] legeram, quodq[]b preter p[]salmorum & orationis ordinem quod tibi hora tertia ſexta nona ad u[]eſperum media noſte & male ſemper exercendum, ſtature quot horis ſcripturam ſanctam ediſcere debeas, quanto tempore legere, non ad laborem, ſed ad delectationem & inſtructionem animæ. C[]uq[]b h[]æc ſinieris ſpatia & frequenter ad fig[]éda genua follicitudo animi ſuſcitauerit, aut texenda c[]óp[]one, aut quæ ſunt texta reſpice, quæ errata reſhende, q[ui] ſunt facienda conſtitue. Si tantis operum uarietatibus fueris occupatus, ni[n]nq[]b tibi dies longi erunt. Sed qua[]tuis æſtius tendantur folibus, breues uidebuntur quibus aliquid operis prætermiſſum eſt. H[]æc obferuans teip[]ſum ſaluabis & alios, & eris magiſter ſanctæ conuerſationis, multorum q[ui] caſtitat[]é lucrum tuum facies. Dicas p[]salmum in ordine tuo, in quo non dulcedo uocis ſed mentis qu[]æratur, ſcribente apoſtolo P[]ſallam

ſpirituſpallam & mente.Legat enim præceptum pſallite ſapienter.Nam clamor in ſcripturis non eſt uocis fed cordis fed nunquid uerborum multitudine ſlecti deus ut homo poteſt.Non.n.uerbis fed corde orādus eſt deus,Melior eſt ſeptem pſalmorū decātatio cū puritate & ſerenitate & ſpirituali hilaritate;q totius pſal- tetii modulatio pſalterii cum anxietate cordis & trifſtia.Cātor quocq pellatur;ut noxius ac ſidicinas & pſal- trias;& iſtuti modi quiſ moritſera ſyrenage carmina p turba ex ædibus.Sic aŭt erudienda eſt aia:quaſ ſutu- ra eſt téplum dei.qd nihil aliud diſcat audire,nihil loqui nifi qd ad timorem dei ptinet,turpia non intelli- gat:cantica mundi ignoret.Non ſunt cōtēnenda quiſ parua ſint:ſine quibus maiora conſtare non poſſunt. Græca narrat hiſtoria alexandrum potentiffimum regem orbis dominatorem & i moribus & i icesſu leo nidis pædagogi ſui non potuiffe carere uitiis quibus adhuc paruulus fuerat iſeſtus.Dæmonu ita:q cibus e carmina poetarum,ſæcularium ſapientia rhetoricoſu pōpa uerborum.Hæc ſua homines ſuauitate delectat & dum aures dulci modulatione currentibus capiunt:iam quocq penetrant,& pectoris iterna deuincunt. Verum ubicuſq lúmo ſtudio fuerint ac labore plecta:nihil aliud nifi inane[m ſinum & ſermonum ſtrepitū ſuis lectoribus tribuſt nulla ibi faturitas ueritatis nulla iuſticiæ reſeſtio repiſ.Studioſi uero in fame ueri uiututū penuria perſeuerant.Mihi aŭt curæ non quid arſiſteles:fed quid paulus doceat,Ornat.n.doctrinā dei:q ea quæ conditioni ſuæ apta ſunt facit & ecouerſo cōſundit illam:cui conditio ſua diſplicet.Mōachus aŭt non doctoris fed plangentis haber offici:ui quel ſe uel mundu lugeati:& domini pauidus pſtolatur ad uentum,qui ſciens iſecilitate ſua,& uas fragile quod portat timet offendere,ne iſpingat & corruat;& ſragaſ ſec monachu eſſe non loquendo & diſcurſando,fed tacendo & fedendo nouerit.Sit quocq tibi ſermo ſilés & ſilentiu loquens,nec citus nec tardus iſeſſus,ac unſuqiſſu quādo ad cōmunionem iſgredi:ſum cuculla tantū accedat.Habeant qui volunt ſuas oues,uaſe gémato bibant,ſerico niteant,paſluſu populi delecten:ſ. & p uarias uoluntates diuities uincere nequeaſt,nſa diuitiæ ſut, i lege dei meditari die ac noſte,pulſare ianuā & ſæculi ſeueſte calcare.Præparemus igiſ nobis fortitudiné,affuſamus nobis pſeſtū robur,ut iter erroruſ tenebras & cōſuſi:em in iſoſtis ſcientia xpi lumen appareat,dieſq ní nubé habeat protegentem,ut his duci bus ad terram ſanctam puenire ualeamus.Quid.n.eruditione melius? Quid ſuauius diſcipilu:Quid dulci us domino:Si aŭt conuiuium xps:lectio xps:quies xps:cogitatio xps.Quæ enim pōt eſſe uita ſine ſcientia ſcripturae,p qua etiam ipſe xps agnoſcitur.Qui cibi quæ mella ſunt dulciora,q dei ſcire prudentiam?Sapi ens quocq nung ſolus eſt:habet ſecum oſe qui boni ſunt & fuerunt,& animu[m liberu quocub[us uult tranſiſt qd cōrpore non pōt cogitatione cōplecti,& ſi hominu inopia fuerit loquitur cū deo.nec unq eſt minus ſo lus:q cum ſolus ſuerit,Prima nacq ſapientia eſt caruiffe ſtultitia:fed ſtultitia caruiffe non pōt:nifi qui itelle- xerit illam,led uera quidem ſapientia eſt nup ſaſtum ſe noſſe:& ut ſic ſe loquar in carne iuſtorum iſperſa: p ſeſtio eſt,Parum tamen eſ ſcire qd neſcitis,led prudentis hominis eſt noſſe menſuram ſuam,qua qui igno rauerit qto ampliora quæſerit:tanto magis ad inferiora collocabitur.Diſcamus igitur i terris,quorum no bis ſcientia perſeueret in cælis.

De Ubigiis.

C. Capixvi:

Ignem eſt fratres aptuſq prorsus fatiſq cōueniens de ſanctis uigilliis nuc[que] dicere & preferre fermo- nem,quando ipſa lucubratio exigitur a ſolliticitis.Nox ecce eſt caligo corporibus,nō ſolum hoſes ſed etia cunctos in ſono detinet animantes;ut reformatis uiribus per ſoporem poſſint diuturnuſ ſuſtinere laborem iuuentes.Bonus deus:q ita proſpexit:ita constituit;ut homo exiturus ad o:pa- tionem ſuam uſq ad uſeperum haberet uſicarium tempus in quo a duris laboribus & multa fatigatione te quiſcere p[er]ſtitit.Nouimus autem multos hominu:ut aut maioribus ſuis placeant aut ſibi aliquid peculiari ter proſint noſtis particulam ad aliquot opuſculuſ ſegregare.id pro lucro dicere quod ſurati de ſopore ſuo opari potuerint,A ſalomone uero laudatur & ſemia,quaſ penſa & lanificium ad lucernam uigilanter exer cet,Addidit etiam quod ex hoc laus uiro eius i portis & gloria magna nafcaſ,quod ſi in carnalibus inſtru- mentis,i,uiſtui & uſeitui neceſſariis qui uigilat nō rephediſ ímo laudatur & mirari me fateor eſſe aliquos qui facras uigilias tam ſpirituali ope fructuſoſas orationibus hymnis lectioni buſe q[ui]eſcundas aut ſuperſuas æſtimant aut ocioſas,aut qd his deterius eſ iportunas,& quidem ſi ſunt homines a ſna religioſe alieni,qui iſta ſic ſentiant non eſ mirum.Quomodo enim prophanis religioſa placere poſſunt,quibus ſi placerét no- ſtri eſſent:quia ſumus utiſq chriſtiani,Si uero noſtri ſunt quos uigiliarum ſalutifer aſtus offeſſit;ut nihil de his deterius ſulſpicer:aut pigri ſunt aut ſomniculofi,aut quod his eſ proximum ſenes uel iſimi.Si pigri ſut erubecant:quia illis inſonat prouerbia ſalomonis.Vade ad formicam o pigeri:& aſmulare uias eius,Si ſoni- culoſi ſunt expergiſcantur ſcriptura proclamante O piger quouſq dormis:Quādo autem de ſomno ſurges Paululum quidem dormis:modicum ſedes:puſullum aŭt dormitas,puſillum uero compleſteris manibus p[er]ceſtus.Si ſenex es,quis te compellit ut uigiles q[ui]q & non compulſus pro ætate uigilas,& ſi ſtare non potes, fed tuam cogitas iſpoſibilitatem,non debes iuuenes & ualentes ad tuum reuocare torporem,quos propter uarias tentationes iuuentutis ſeiplos propenſioribus macerare decet uigilliis:Nam athletæ ſuis iſcitiōbus ſortiores ſunt;& tamen monet debilior.Pugnat ille qui fortior eſt,maſime quia & ſancti corruſt ſi fuerint negligentes,& peccatores prīſtum recipiunt:ſi fordes ſletibus lauerint,Hoc ideo dico,ut te non terreant deſcendentes;fed prouocent aſcedentes, Nihil tam facile q[ui] ocioſum & dormientem de aliorum labore & uigilliis diſputare.Si uero infirmus es membris;quod facere potes,noli rephendere ímo riga & tu ſecuſum prophetam lachrymis ſtratum tuum,& dic,Sic memor fui tui ſup ſtratum meum.Inniunge etiam uigilanti bus ut te ſuis p[er]cibus iuuent,quo adiutus a domino ſuper lectum doloris tui caneſ poſſis,& tu quādoq[ui] me trear is dicere,in matutinis meditabor in te,quia ſuſiſt adiutor meus,Aliоquin ſtultum & ſatis extraneum eſ:

FF

ut quia ipsi currere non ualemus; bene currentibus derogemus nam etfi non poſſumus debemus congratu
lari potentibus. Sicut enim de conſenſu malitiæ participatur cum ſacientibus poena, ſic participatio gloriae
ſperanda eſt de conſenſu bonitatis. Alios enim effectus coronat, alios uoluntas pia lætificat nec ſane onero
ſum uel difficile uideri debet etiam delicatis corporibus in ſeptimana duae, i. fabbiat atq. dominicæ porti-
onem aliquam dei minifterio diſputare, lſta, n. quaſi purificatio eſt dierum qnq; uel noctiù, quibus ſtupore
carnali igraueſcimus; ac mundanis actibus affoliutamur. Nec erubefcat aliquis in bono ſtudio ſanctitatis cù
nò erubefcant improbi in perpetrando ope ſoſeditatis; Merito ergo ſcriptura in prouerbiis igerit eſt confu-
sio quæ ducit ad peccatum. In bono enim opere cofundi peccatum eſtſicut i malo facièdo nò cofundi per-
nities eſt. Si factus es; ama uigilias ut thefaurum tuum uigilando cuſtodias; & ipſe in ſanctitate ſerueris. Si
peccator es; magis cura; ut uigilando & orando purgeris; dů tonfo pectore freqntius clames. Ab occultis me
is mûda me; & ab alienis parce ſeruo tuo. Guſtādum, n. uideſ: quia ſuonis eſt dominus ſicut ſcriptú eſt. Qui
ergo guſtauit, itelligit & ſentit qú ſodus pectoris uigilâdo deponi: quaſtus mētis ſtupor excutitur; qua-
lux aiam uigilantis & orantis illuſtrat; quæ grati: quæ uſiſtatio membra uniuera lætificat. Vigilâdo ois ti-
mor excluditur fiducia noſcitur; caro maceratur, uitia tabeſcút; charitas roboratur recedit ſultitia; accedit
prudentia; mens acutur; error obtunditur; criminum caput diabolus gladio ſpùs uulneratur. Quid hac uti
litate magis neceſſarium? Quid iltis lucrís cōmodatius? Quid hac dilectione ſuaius qd hac ſoſilitate bea
tius? Teſte etiá ppheta qui i principio pſalmorum ſuorum beatum uirum deſcribens ſumam bitudiné eius
in hoc uerſiculo collocauit. Si in lege dei meditaſc die ac nocte; bona eſt quidem diurna meditatio, ſed effi-
cacior eſt nocturna, qa p diem neceſſitates obſtrepunt; occupationes diſtrahunt mentem, ſenſum duplex cu
ra diſpigit; nox aút ſecreta; nox qeta opportuna ſe pſbet oratibus; aptiſſima uigilantibus; dum carminibus; oc
cupationibus; expeditum collectum ſenſum in totu hoic diuinis conſpectibus ſiſtit. Curandum e etià ne
nimimetate cibi uel potus uigilaturi pectus oneret; ne crudelitates eruſtantes & crapulam nò ſolum ipſi no-
bis, ſed etiam gratiæ ſpùs idigni iudicemur. Ergo taſq. diuino ſuſcatur myſterio ante nos p abſtinétiam para-
debemus; ut ingrauati expeditius uigilare poſſimus. Cogitatio quoq; mala pellaſt. ne male uigilantis oratio
fiat, ſicut legit i peccatù. Sunt enim & ex maligno uigiliæ: ſicut i prouerbiis legit. Ablatus eſt ſonus ab ocu
lis eoq; non, n. dormiut inſt nifi male ſecerit. Abſint abſint ab hoc cœntu tales uigiliæ, ſit potius uiglan
tibus pectus clauſum diabolo; aptu xpo; ut qué labiis ſonamus; corde teneamus. Túc erunt acceptabiles no
ſtræ uigiliæ: tunc pnoſtatio ſalutaris; ſed competenti diligentia & deuotiſe ſincæra minifterium noſtrum di-
uinis obtutibus offeratur.

C. De uelibus.

Capi. xvii.

F
Vſca tunica uſtiariis; uilis tunica cōſteptum mundi probet; ita dútaxat ne animus tuus tumeat:
ne habitus ſermoc diffètiát; ná uelſis ípa uilis & pulla animi tacentis ídiciù eſt. Qui, n. molibus
ueſtiuntur in domibus regù ſunt. Tales náq; ueſtes habeas; nò qbus ueſtita corpora nudentur. q
nec ſint mundæ nec fordidæ; & nulla diuerſitate notabiles; qa nec affectatae fordes; neq exſulta
munditiæ cōuenient xpliano, ſed ne hoc ípm iaſtátiam tibi generet; q fæculi iaſtatiá cōrépſiſt; nec cogita-
tio tacita ſubrepat, ut qa forſitá i auratis ueſtibus placere deſiſt; placere cōeris i fordibus. Nihil, n. itulimus i
huc mundum; nec auferre quid poſſumus. At nunc pleroſo; uideas armaria ſtpare ueſtibus, tunicas muta
re quotidie; & tamen tineas nò poſſe ſuperare; & q te religiſiſor eſt unum exerit uſetimentumi; & plenis ar-
cis pános trahit; iſciuntur mébranæ colore purpureo; aurum liqueſcit i litteras; gémis codices ueſtiunſt; &
nudus áte fores eoq; chriftus moritur, puella, n. tunica minus cum humi iacuerit forſidaſt. Sic cingulum la
neum cum tota simplicitate puriſſimum, & qd' poſſit abſtringere ueſtimenta magis q feindere, idem ſemp
habitus; negleſta mundiſcies, inculta ueſtis & cultus ipſe fine cultu; plumarum quoq; mollicies iuuenilia me
bra non foueat.

De laboribus manuum.

Capi. xviii.

N
Et acuet mens tua uariis pturbationibus; quæ ſi pectori infederint dominabuntur tui; & dedu-
cent te ad delicium maximum. Facito aliqd opis; ut ſemper te diabolus inueniat occupatum. Si
apoſtoli habentes poteſtatem de euangelio uiuere, laborabant manibus fuis ne quem grauarent
& aliis tribuebant refrigeria, quorum pro ſpiritualibus debebant metere carnalia, cur tu in ufus
tuos ſucceſſura non pparas? Vel ſiccellam teze iuico, uel canifrum lentis teze uiminibus. ſerat humus; areo
læ æquo limite diuidantur; in quibus cum holerum iaſtata fuerint ſemina, uel plantæ poſitæ per ordinem
aquæ ducâtur irradiæ. Inſerantur fructuſaſe arbores uel gemmis uel ſurculis, ut paruo poſt tempore dulcia
poma decerpas. Apum fabricare aluearea; ad quos te mittunt falomonis proueria; & monaſteriorum ordi-
nem ac egregiam disciplinam in paruis diſce corporibus. Texantur & lina pro capiendis pifcibus. Scribant
& libri; ut & manus operetur cibum & anima lectione ſaturetur. Nam in deſideriis eſt omnis ocioſus. Aegy
ptiorum monaſteria hunc ordinem tenent; ut nullum abſo; labore atq. opere ſuſcipient; non tam propter
uiſtus neceſſaria q propter animæ ſalutem; ne uagetur perniſtioſis cogitationibus ad inſtar fornicantis hie
ruſalem, omni tranſeunti diuariet pedes fuos. Nec icaſco; tibi ab opere ceſſandum eſt, quia deo propicio
nulla re indiges; ſed ideo cum oibus laborádum eſt, ut per occaſionem operis nihil aliud cogites nifi qd' ad
domini pertinet ſeruitutem. Simpliciter loquar. Quáuis omnem cenſum tuum in pauperes diſtribueris; ni-
hil apud chriftum erit præciſius, qd' manibus tuis ipſe confeceris. Sudore enim & labore nimio ad ube-
tatem fructuum perueniemus.

De laude religionis: & de inducione ad eam.

Capi. xix.

Xterius quidem monasteria multus a te per infulas dalmatiaæ fecſo numerus ſuſtentatur: ſed me lius faceret ſi & ipſe ſanctus inter ſeſo viuereſ. Difficile imo ipſoſibile eſt, ut & ſſentibus quis & æternis fruatur bonis & ut hic uentrem:ibi mentem ipſat; & de delitiis tranſeat ad delitias, ut i utroqæ ſæculo primus ſit, & in cælo & in terra glorioſus appareat. Quod aſt aftéris eos melius ſa cere qui utuntur rebus ſuis & paulatim fructus poſſessionu pauperibus diuidaſt; q[ui] illi q[ui] poſſessionibus uen ditis ſemel oia largiantur: non a me ſed a domino reſpondeatur. Si uis perſectus eſſe & cætera. Nec a ſuo ſtu dio monachi retrahendi ſunt linguis uipæ: morſu ſauiſſimo, quibus argumetaris & dicis. Si omnes ſe clauſerint & ſugerint in ſolitudinem, q[us] celebrabit in eccleſiis? Quis ſaculares hoſes lucrifaſet, q[us] peccantes ad uirtutes poterit cohortari? Hoc, n[ot] mo ſi oſſe tectum fatui fuerint, ſapiens eſſe quis poterit? Si uirgies omnes fuerint nuptiænon erunt: iterit genus humanum. Sed rara eſt uirtus: nec a pluribus appetitur. Et utinam hoc oſſen ſt quod pauci ſunt, de quibus dicitur, Multi ſut uocati pauci uero electi. Ideo licet paruulus ex colloſpendeat nepos licet ſpario crine & ſciliſis uſeſtibus ubera quibus te nutrierat mater oſtendat: licet in li mine pater iaceat: p[calcato] p[ge] patre: ſicci oculis. ad uexillum crucis euola. Pietatis genus e[rum] h[ac] re eſſe cru delem. Gladium tenet hoſtis ut me perimat. & ego de matris lachrymis cogitabo: Delicatus es frater cariſſi me: ſi hic uis gaudere cum ſæculo: & poſtea regnare cum xpo. Multa nos facere cogit eſſectus: & dum propi quitatem reſpicimus corporum: & corporis & aſiæ oſtendimus creatorem. Qu[ia] mar patrem aut matre ſup xpm: non eſt deo dignus. Vnde diſcipulus ad ſepulturam patris ire defiderans: ſaluatoris prohibetur impen[rio]. Qu[anti] monachorum dum patris matrific[us] miſeretur, ſua aſias perdiderunt ſup patre & matre pollui n[ot] licet, quaſto magis ſuper ſre, ſoribus, c[os]obrinis, familia, ſeruulis: Genus regale & ſacrodota ſumus. Illum attendamus patrem qui nun[que] moritur: & ideo uiuens mortuus eſt: ut nos mortuos uiuificaret. Sola cau[ta] ſa pietatis eſt: ubi nulla carnis notitia eſt. Honora patrem tuum: ſi te a uero patre non ſeparat, t[á]diu ſcito car n[ot] copulat, quaſdiu ille ſumu ſuver n[ou]er creatorem. Alioquin dauid protinus tibi canet. Obliuſcere populum tuum & domum patris tui, & concupiſet rex decorem tuum: quoniam ipſe eſt dominus deus tuus. Gráde prætem e[pat]eris obliſt quia c[oup]iſicet rex decorem tuum. Solent eteni miſeri parentes & non plenæ ſidei chriftiani deſformes & aliquo membro debiles filios, quia dignos motrimonio non iuueniunt: religioni tradere. Sed ſi tu p[re]ſecta eſſe defideras: exi cum abraham de patria tua, & de cognatione tua, & p[ge] qu[em] neſcis & ſi habes ſubſtantiam uende & da pauperibus. Si non habes grandi honore liberatus es. Nudus xpm nuſu ſequere. Durum: grande: diſſicile: ſed magna ſunt præmia. Magis, n[ot] libet labor ſuſcipitur: ſi ante oculos p[ponatur] ipſius laboris utilitati: ſed & navigantibus l[öge] ſerenitas ſp[em] pollicea, n[au]uis ualida & diuturna te[ſe]ſitas. Se[que]temur ergo nos mulierculas: ſexus nos docet deſinſirmior, quaſt[ati]e diuitiis pariter ac nobilitate polleſt (n[olo] carum earum vocabula dicere ne uidear adulari reliſtis ſacultatibus p[ignor]ibufq[] c[öm]temptis): hoc factu ſa c[ile] iudicarunt, quod ſuo proprio timore diſſicile. Vnde habeto i ſi ſ implicitatem columbæ: ne cuiq[ui] ma chineris dolos: & ſerpenti ſutantiam ne aliq[ue] ſupp[lan]tibus inſidiis. Non multum diſſat in uitoſt uel decipere uel decipi poſſe xp[ianum]. At illa tibi ad hoc de uariis floribus lum[em] exornent. Coluber ad bib[é]dum ueniſes iqua uenenum deponit: ne eum uenenum a[co]ſcretum occidat, nudum ho[iem] timet: caput tamen ſu[n] calet quando p[cut]iſt, ubi ſcit eſſe mortem ſuam. Serpens quidem ſi calamo p[cut]itur moritur: ſi uero iter[u] p[cu]ciat confirmatur. Hyemali t[he] ſi ſt[im]ior efficitur: & a ſontibus deuincitur. Iſg[ui] ante hyemem caſe ſe ſegetes colligit: ut illis ſe[am] præbeat. Anguis quaſo ſenſuerit perdit aſpec[tum]: & ſi ſu[ver]itur redire ad iuuen[t]ut[em] ieuinat. x[al] diebus, ut laxetur p[ellis]: & ſic anguſtum foramen p[qu]uitur, ut dum nititur ide exire, p[ell]em ſe ne[ct]utis dimittat. Pellicani cum ſuos a ſerpente filios mortuos iuueniut lug[et]: & ſe ſe ſua latera p[cut]iunt: & ſanguine excuſſo ad corpora mortuorum ſic reuuiuſcunt. Aquila quoq[us] cum ſenuerit grauantur eius p[é]næ & oculi: & qua[er]it fontem: & erigit p[é]nas: & colligit i[ne] ſe calorem, & ſic oculi eius ſanantur: & i fontem ter ſe mergit: & ita ad iuuentutem redit. Multa dicuntur i[ſcripturis]: q[u]uidentur ipſoſilia: & tam[é] uera ſunt. Ni hil, n[ot] dicas ipſoſibile: ubi eſt uirtus altiſſimi. Nihil de humana fragilitate cogitæ: ubi plenitudo aſdeſt deita[tis]. Sed quid te ad iugum domini præſentis uitæ: puocare exemplis conor, c[ui] nullum pene ſciamus ſuſſie ſa[ſ]orum: q[ui] Procelloſum h[uius] ts[pi]s agon[é] ab[ſ] tribulatio: & tempeſtare tranſierit: Sic eteni bellator uuſe ris dolorem aut c[ôt]enit: aut neſcit: dum uiuacitatis ſenſibus ſolam uidetur cogitare uiſtoriam. Et qui hyemis t[he] uadit ad balnea, prius a[ſper]itatem ſrigoris nudus patienter excipit, quia eum futuri c[ale]ſaſto c[ó]ſo, latu: io[mi]um q[ui] creatura: ſ difficile p[ter] deum exultatio aliq[ui] n[ifi] m[œ]rore p[é]unte ſuccedit. Sit ergo in nobis tanta futuro: q[ui] fides: ut ad modu[n] ſo n[ot] ſentiamus nos illa ſuſtinere: q[ui] patimur: ſed ea potius arbitremur nos ob tinere q[ui] credimus. Qu[ata] aſt apud deum merces, i[ne] p[ra]ſenti hoſes p[ć]cium non ſparent: Qu[at]is ſudoribus h[æ]reditas caſſa expeſi: Minori præcio margaritum x[pi] enim poterit. Finis militiæ tuæ ent regn[u] non ter t[er]æ & ts[pi]: ſed æternitatis & c[æ]li. Nihil eſt fili quod poſſit aut debeat præſerri ei: qui é uerus dominus & u[er]us p[ri] & ip[er]ator æternus. Cui eni rectius uitam noſtram ip[end]imus, q[ui] illi a quo ip[am] accepimus? Et cui e[a] debemus ufq[us] ad finem, q[ui] ipſius beneficio iuuius? Vnde ſi maluerimus c[æ]ſari militare: q[ui] x[po]: poſtea non ad x[pm] ſed ad gehénam tranſferemur. Iſg[ui] nec aſſeſtum nen patriam nec honores nec diuities præſerre debemus, q[ui] p[ri]ſcriptu eſt. Præterit h[uius] mundi figura: & q[ui] h[u]c mundum dilexerint, c[ui] mundo peribunt, illi ergo militemus, q[ui] militantibus ſibi gloriam uitæ: æternæ. honorem regni c[æ]leftis, diuities h[æ]reditatis ſuſa[] & diuine cognitionis conſorti: perhène largiſt. Nam nullus rex terrenus totius orbis dominus eſt. X[ps] aut[é] totius m[u]di rex eſt, q[ui] oia per x[pm] fa[ct]a ſunt. Et q[ui] regn[u] c[æ]log[em] uim patitur, & uiolenti rapiunt illud, ta[tis] uiolentia deo grata eſt, q[ui]æ neminem concurrit, nullius d[ain]o inſitit. In hanc rapinam manus tuas mitte, q[ui] crimen non habet, & c[os]ſert salutem. Sollicitudines, n[ot]oſtræ carnales: quaſto cariores ſunt, tanto plus nos di

FF 11

ſcruciant & fatigant. Ac proſide nunc in carnalibus affectationibus ita regeſcit alius, ut cruciatu careat, dů ne-
ceſtudines ſuas aut bonas amet cu amittendi metu, aut malas odit cu amittendi uoto, i utroq. ſuſtindends
miſeriis ſemp obnoxius c. Comuta ergo in melius uitam tuam, ut aſterno deo iicipias militare. & deum heas
p[re]ſtorem. Sunt tamen multi qui non metu p[œ]naru[m], ſed benediction[.]u & repromission[.]u defiderio ueni-
ent ad falutem. Nihil, n. eſt dignius q[ui] ut homo ſit auſtoris imitator & ſecuſd[.]u mod[.]u p[er]ſa[]v[.]e] ſoluptatis diu-
ni ſit operis executor, nam qui edere uult nucleu, fr[æ]gat nucem. Reſtius, n. fuerat hoiem ſubſiffe c[ō]niugi[.]u,
& ambulaſſe per plana, q[ui] ad altiora tendentem in profundum iſerni cadere.

De laude & detraſtione uitanda, & periculis huius uitæ. Capi.xx.

N. On credas laudatoribus tuis, imo nec iirſoribus auré libenter accōmodes. Ois ſalfa prædicatio ſeſtaſ lucra, & gloriá q[rit] humaná, ut p[er] gloriá naſcanſ c[ō]pendia, laudent te eſuriētiu uifcera, n[ò] ruſtuantiu opulenta conuiuia. Adulator quippe blandus inimicus eſt. Naturali ducimur malo: Adulatoribus n[ir]ſis libenter ſauemus, q[ui] nos reſpondeamus i[d]ignos, calidus subor ora p[u]ſundat: tamen ad laudem ſuá i[tr]inſecus aia lætaſ, ſed ueritas angulos n[ò] amat: nec q[rit] ſuſurſões, Laus q[ue] p[er]uſtos cruciat, iniquos exaltat, ſed iuſtos d[ú] cruciat purgat, iniquos d[ú] lætificat, reprobos moſtrat. Nulli detrahas, nec in eo te ſanctu putes ſi c[æ]teros laceras. Accuſamus ſæpe quod facimus, & contra nos metipſos diſerti in noſtra uitia iuehimur. Muti de eloquentibus iudicantes, n[u]q[ui] huiuſcem[.]o[]i hoibus appliceris, ne declines cor tuu i[] uerba malitiæ, & audias. Sedens aduerſus ſrem tuu loquebaris, & aduerſu filium matris tuæ p[one]bas ſcandal[.]u, & aptius i[ec]cſialſte. Sicut mordet ſerp[es] i filentiſſic & ſtrati ſuo i occulto detrahit, Sed dicis, l[pe] non detraho. Aliis loquentibus: quid facere poſſum ad excuſandas excuſationes in peccatis iſta p[re]tendimus X[.]p[.]s arte non deluditur, nequaq[]a mea ſed apoſtoli ſnia eſt. Nolite errare. Deus n[ò] irridetur. Ille in corde: nos uidemus in facie, Salomon loquitur in prouerbiis. Ventus aq[lo] diffiſipat nubes, & uultus trifſis linguis de]trahétium. Sicut, n[.]agitta ſi mittaf contra durá materiá: non n[u]q[ui] i mittenté reuertitur; & uulnerat uulnerá tem, iuxta illud Fæcti ſunt mihi in arcu prauu. Et alibi. Qui mittit in altu l[api]de recidit in caput eius, ita de tractor cu trilſe uiderit faci[]e audiſtis: imo n[ò] audientis quid[è]e ſed obturátis aures ſuas, ne audiat iudiciu fan guinis ilico c[ō]ticeſcit: pallet uultus: hærent labia, ſalua ſiccatur. Vnde idem uir ſapiens cu detraſtoribus in]quit ne miſcearis: quoniá repente ueniet perditio eorum. Et ruinam utriuſq[.]s q[u]s nouit. T[á]ſ, ſeius qui loquiq[ui] q[ui] illius qui audit loquenté. Et timotheo dicitur. Aduerſus p[ſ]oyteq[ue] accufationé ne accuperis. Peccanté auté corá oibus argue: ut c[æ]teri metum h[é]ant non eſt facile de p[ef]ecta ætate credéda qua[] & uita p[re]terita defendit & honorat uocabul[.]u dignitatis. Si me i[gi]ſi uis corrigi deliquéſte aperte i[cre]pa, t[á]tuu occulte ne mordeas; cor riſiet me iuſtus in miſericordia & i[cre]pabit. Oleu a[ut] p[ec]toris non i[pi]nguet caput mecum. N[à] in c[ō]paratiòſe duog[.] malog[.]e leuius mal[.]u eſt apte peccare: q[ui] ſimulare & ſingere ſanctitare. Quid uulneribus tuis prodeſt, ſi e[]g[u]o fuero uulneratus? An ſolatium p[oc]uſſi eſt amic[.]u ſecu iudere morientem: Quid, n[.]mihi prodeſt, ſi aliis mala mea referas, ſi me neſciente peccatis meis: imo detraſtionibus tuis aliu[]u uulneres? Et cum certati oibus narres: ſic ſingulis loquaris quaſi nulli alteri dixeris. Hoc non eſt me emédare, ſed uitio tuo fatiſfacere. Præcepit, n. dominus peccantes iterd[.]u arguere debere ſecreto uel adhibito teſte: & ſi auſtre noluerit reſerti ad eccleſiá: habédofq[.]i in malo ptinaces q[ui] ethnicós & publicanos. N[à] i[g]enia liberaliter educata facilius uerecúdia q[ui] metus ſupat; & quos tormenta n[ò] uicunt, iterd[.]u uincit pudor. licet multo melius eſt timore p[œ]nag[.]e emendare peccata: q[ui] p[er]ſeroq[.]e diuinae ſubiacere ſin[.]æ. Qui, n[.]non ſenferit deu per beneficia, ſentiat p[er] ſp[.]licia. Cæteq[ue] gráde peccat[.]u eſt odiſſe corripiéſte: maxime ſi te non odio ſed amore corripiat. C[ō]tra nos aur ois c[ō]ſonat chorus: & latrát uniuera ſubſellia, l[ú]gu[n]ſ & n[ir]i ordinisq[.] & rodu[n]ſ & rodu[t]u: aduerſu nos loq[.]ces p[er] muti: q[ui] ipſi alii ſint: q[ui] moachi, & n[ò] q[ec]d i moachos d[re]du[]et i clericosq[.]i patres ſunt monacho r[.]u. Detrimétu p[ec]oris paſtoris ignominia eſt. Sicut e regione illius monachi uita laudáda eſt, qui ueneratio[n]i habet ſacerdotes x[pi] & non detrahit gradui: per qué faſtus eſt x[pi]anus. N[à] qua[]do & inimicis p[.]bemus be neſicia: ipſoq[.]e malitia noſtra bonitate ſupamus: & mollimus duritía: & iratu animi: ad beniuolétiam fleſt[.]mus. Sed nec ille abſq[.]u inuidiæ iſeſtione eſſe poterit: qui ſoli deo placere geſtierit. Inuidia eni non tam hu[]manas amicicias q[ui] ſola iuſtitiam p[ef]equitur. Qui inuidiæ e[] aliena ſoſelicitate torqu[.]e q[u]oniam uirtus ſemp inuidiæ patet. Dificiſe quoq[.]e euadit obprobria: cui eſt amica iuſticia: imo ſiq[ui]s pie uiuere uoluerit, iniqui p[.]tinus irriſione blaſſemát. Hæc quoq[.]e eſt conſuferudo detrahétis, ut mal[.]u ſu[]u ſemp uelit negando geminare: & dicere aut non ſecſiſe quod fecit: aut bono operatum c[æ]lo. Nil mirum ergo ſi contra me paruu homúcu lum imundæ ſues grunnitunt, & pedibus margaritas c[ō]culcét: meq[.] procul ab uribus: foro litibus: turbiſq[.]e remotu: ſicq[.]o[] latenté repperit inuidia. T[á]t[.]u, n[.]me diligunt hæreticiq[.]o[]ne fine me eſſe non poſſunt. Omittá p[lo]nas: rebus tant[.]u & criminibus eſt reſpondendum. Nihil cauſæ prodeſt maledicentibus maledicere, & aduer farios talione mordere: cum p[re]ceptu ſit mal[.]u pro malo non reddi. Vnde non de aduerſario uictoriá: ſed con[tra] mendaciu qu[er]imus ueritatem. Sed nec timeamus odia ſubire quorúda, n[ò]n, h[.]oibus debemus place ſ[ed] ſed deo. At ſcitote me n[u]n[.]q[ui] hæreticis peperciſſe: ſed o[ſt]udio p[eg]iſſe ut hoſtes eccleſiæ mei fierent hoſtes. Vnde meam iniuriam patièter tuli, ip[]ietate contra deum ſerre non potui. Latrát canes pro dominis suis, tu non uis me latrare pro x[pi]o: F[al]ſus rumor cito opprimituri: & uita poſterior i[di]cat de priore. F[ier]i q[em]d[em] n[ò] p[ò]t, aut abſq[.]u morſu hominum uitæ huius curricula quis pertranſeat. Malor[.]u: ſolatiu eſt bonos carpere: dum peccantium multitudinem putant culpam minui peccatorum. Sed tamen cito i[gn]is ſt]puiæ: conquieſcit: & exundans fláma deficientibus nutrimentis paulatim emoritur. Nam ſi ante anno præterito ſama mé tita eſt: aut fi certe ueg[.]e dixit ceſſet uitium ceſſabit & rumor. Prima n[à]q[.]u virtus monachi e c[ō]tenere hoium iudicia, iſtur non timebo hoium iudiciu: hiturus iudicé meu, Cupi[]ut, n[.]uicini non ſua: ſed aliená diſcutere

uitam. Sed qui amicus est etiam praua recta iudicat. Innuenti sunt.n. sciolii tantū ad detrābēdum: qui eo se de ctoſs oſtentare iuſtunt, ſi cūſtoſ; uitam lacerent. Sed nihil deo clauſum est: & tenebræ lacent apud eú. Fuge tamen in qibus pōt malæ conuerſationis eſſe ſuſpitiō: nec paratum heās illud ſufficit mihi conſcientia mea nō curo qd de me loquāſ hoies: certe apoſtolus puiſebat bona nō ſolū coram deo: ſed etiā coram hoibus: ne per illu nomé dei blaſſemare: ſi gentibus, nec uolebat ſe iudicari ab iſideli cōſciētia. Si ſcandalizat iſ quit eſca fratrem; iæ aſternum carnem nō máducabo. Tolle igitur occaſioné uolétibus occaſionem. Nam caſtigaſ uideſ alium quiſq ab eius conuerſatione diſſentit. Sic & nos iſta prouidentia ædificato monaſterio & diuſerſorio prope reſtutō: ne forte & nō iſeſph cum maria bethlehe ueniés nō iueniat hoſpitiu. Tantis de toto orbe conſuentibus turbis obruimur monachorum: ut nec cœptum opus deferere, nec ſupra uires ſerre uα leamus. Vnde quia nobis illud de euangelio contigut: ut futuræ turris nō ante computaremus impenſas cō pulſi fumus fratrem paulinianum ad patriam mittere: ut ſemirutas uillulas quæ barbaroſ máus effugerut & parentum cōmuniu: cineres uenderet: ne cœptu ſanctoſ minifteriu: deſerentis rifum maledicis & æmuſ lis præbeamus. Vnde oia plena periculis: oia plena ſunt laqueis. Incitant cupiditates: iſidian: illecebra: blan diuſt lucra, dána deterrent. Amare ſunt obloquentiū linguae: nec ſemper ueracia ſunt ora laudatium. Inde ſaeuſ odit, hinc decipit officiu. Et ſacilius est ſuitare diſcordem. q declinare fallacem. Silua ſuccreſcit ut poſtea recidaſ. Ideo ager ſerif. ut metaſ, lam plenus est orbis terra nos non capit: quotidie bella ſecant, morbi ſubtrahunt: naufragia abſorbent: i& nihilominus detrahimus & litigamus. Vides quoq: i eccleſia iperitiffi- mos quoſq: florei: & quia nutrierunt frontis audaciam, & nobilitatem linguae conſecuti ſunt dū nō recogi tant quid loquant: prudentes ſe & eruditos arbitrantur. maxime ſi ulgi ſauorem habuerint: qui magis diſtis leuioribus cōmouenſ. Et ecotrario uides eruditum uig: in obſcuro latere: & p[le]cutiones pati: & non ſo l[um] in populo gratiā nō habere. ſed inopia & egeſtate tabelcere. Hæc aŭt ſiunt, quia non est meritorum re- tributo: ſed in futuro.

De iuraméto uindiſta mendatio ſuſtiloquio prohibendo.

Capi,xxi.

Dixiſi.n.ni fallor iuſte mala malis reddere: & cū jurátibus iuare debere, quia alíquando iurauit dominus aut mala malis reſtituit. Scio primum non oia nobis conuenire leruis, q domino cōueniuntine in cōparatíſe famulog. domini uideaſ iniuria. Alioq[ui]n forſitá reclamare ícipimus. Cur nō e uirgibus ſed de aliis mulieribus generamur. Aut cur mortui n[ot]ri tertia die non reſurgut, iurauit ſcio ſæpe dominus qui nos iurare phibuit. Nec ſtati ex hoc temere blaffemare debemus: q alios ue tuerit dominus quod ipſe faciebat, quia dici nobis poredi. Iurauit dominus q[ui]s dominus, qué iurare nemo p[]hibebat: Nobis q[ui]s feruis non licet, qui domini n[ot]ri lege iuare uetamur. Væq[ue] ne in eius exemplo ſcanda l[um] patiamur ex quo tpe nos iurate noluit, nec ipſe iurauit. & q[li]titer de iuramenti cauſa breui ſermone fatiſ factum est. Ita, n. ad uindictæ negocium hunc eundé ſenſum: facie proſpici poſſe ſufficere, quia aliud e nunc ſp[er]t gratiæ i in quo plenitudo p[er]ſeſtóis aduenire. Aliud ſuit legis, aliud p[he]petaq[ue] dicente domino auſtidiſis dictum est ſt antiquis ne occiderét, Ego aŭt p[ro]ſeſto p[ci]pio, quæ i ordine euangelii digesta ſuo loco lector i ueniet. Ex quo ení filius dei filius hominis factus est: ex quo uerus ſermentum iudaicae traditionis est factu noua c[o]ſperio: ex quo agnus n[on] in figura ſed i ueritate comediſ. Ex quo ſecundum apoſtolum uetera traſ fierunt: & ſacta ſunt oia noua: ex quo iuſſum est imaginé terreni hoſs deponere: & afflùmere ſormam c[æ]leſtis: ex quo c[om]ortui fumus in x[p]o iurare nō diſcasmentiri ſacrilegium p[u]tes. Admonendi itaq[ue] ſunt oés ut diligenter piurium caueant non ſolú i altari: ſeu c[oe]ſo: reliquis, ſed etiā i c[om]uni loquela. Oe.n. quod non aſdificat audientes in periculú loquentium uertitur, ueritas q[de]m claudi & ligari p[ot] uici n[ō] p[ot]: q[u] & ſuog[us] paucitate c[ô]téta e. & multitudie hoſt[ui] n[ò] terref: poſſiunt hoſes q[ui]s iuſt aliqua ſimulare pro tempore ob ſua[] aliurq[us] ſaluté. C[ò]ſideremus ergo quid loquamur, quia pro oí uer bo ocioſo reddituri fumus rônè in die iudicii. Verbum q[de]m ocioſum est quod fine utilitate dicentis & au dienius proſertur. Stultiloquiu: aŭt aſtimo n[ò] illorum tantú qui aliq[ui] turpia narrant unde ríſu moueant: & ſaruitate ſimulata magis illudant illis quibus placere deſiderant: ſed etiam illog[us] qui prudentes ſæculi puſtatur: & de rebus phificus dilputantes dicunt ſe arenas littoq[us] guttus oceani, & c[æ]log[us] ſpaciu[] terræq[us] punctum liquido comprehendiffte.

De patientia recóciliatione & mortuis non lugendis.

Capi,xxii.

Nunc nobis de patientia & eius bonis loquendum e. Eſt igit[ue] patientia oium iniuræ: & paſſionu[n] toleratía: & expeſationu[n] oium fine præcipitatione ſufficiantia: quaſi liqs intellerixerit & h[u]erit c[ò]straria uitæ grauia baiulat: bona oia c[ò]tinet, foróre habet ſpem: & affines eius ſút res bonæ oés Pati[n]. n. libenter quia ſpati: ſperando tolerat. Impatienter, n. fertur quod non ſperatur. Oi aŭt uir tute patientia p[re]ſert: quod ſpe præute dignoſcitur, aut ſp[er]ſes fructus patientiæ ſubſequitur. Hæc matre gaudet ſide, & gubernacul[u] habet deum: c[ò]ſciencіa; genus: & p[pi]nquitatem, inde glorioſi teſtes efficiuntur: d[u] ſide plenit: dum dei timore follieiti: dum c[ò]tinentia diſcipuli: dum filii ſp[er]ſi duce patientia reperiunt: deinde c[oh]aeredes x[pi]: dum illum uſq[u]d am morté patiètiae uirtutibus ímitant. Vnde tu paſſus iniuriá taceas, l[ra] uic[ee] patientia. Sanctus.n. amor ipatientiam non habet. Manſuetud[em] n[ac]q[ui] nulla paſſione turbatur, & specialiter ita & ſurore n[ò] rumptur, qua[] qui habuerit beatitudinem conſequetur. uoce domini promiſlam: ut terampoffideat, i. iperet & domineſ corpori ſuo. Nulla.n. res ita íebriat ut a[ſ]pturbatio, eſt tristitia q[ui] ducit ad morté: eſt qu[à]d[æ] ira i[qu]s iuſticiá dei non operaſ: & ſutori proximæ mentis ſuæ ipoté facit in tátú ut labia tre mant d[et]es c[ò]crepét: uiltus quoq[us] pallore muté: Animi uera lætitia íterd[u] dolores corporis mitigat: quod ſi ad ægrotatione accedat ægrotito alí, duplicatur íſirmitas. Dicit quoq[us] apoſtolus. Sol n[ò] occidat ſup [it]acu[n]

FF iii

diam ueſtram Quid agemus in die iudici quos ira non unius dieiſed:tátog annog ſol teſtis erit?Igik mi
teſcat ſauitia:maſueſcat iracùdia:remittant ſibi iuicê culpas ſuas:nec ſit exaſtor uindiſtæ qui petitor eſt ue
niæ:Grandis offenſa eſt nole placare offenſum quaç affectus & pturribones quádiu in tabernaculo huius
corporis hitáti & fragili carne circúdamur moderari & regere poſſumusi amputare nô poſſumus.Ideo p[ra]ſal
miſta dicit iraſcimini & nolite peccare:quia iraſci hois eſt;& ſiné iræ ponere xpiani,unde quidam ait,iam te
uerberibus enecaſſem níſi iratus eſſem,inde,n.iuſt dicuſi[nd]um oia opera patienter opantur,Multo quoq
guſtus eſt ſtomachum te dolore q[ui]mentem greſſu uacillare:q[ui]pudicitia.nec ſtatim nobis p[œ]citentia:ſtreme
dia blandiáq[ui]e ſunt íſo[lic]ium remedia,Cauéd[ui] eſt uulnus quod dolore curat:nec ſcire poſſumus ægro
tationibus mala níſi cum fuerit ſanitas ſub ſecuta:& quátu[rum] boni uirtus h[æ]at uitia demoſtrant:clariuq[us] ſit lu
men c[ô]paratione tenebrag[ue].Sed c[ô]ſideremus quid ethicus ille p[ra]ſmus ſonet,luſtus es domine:& rectu[rum] iudi
cium tuu[rum];hodie nô p[ô]t dicere níſi ille q[ui] ad uniuſa q[ui] pati[que] magnificat dominum:& ſuo merito iputat[que] iad
uerſis de eius cl[æ]mentia gloriatur,Nec[e]ſe eſt eni ut qui ſe credere dicit i[xp]o in oibus xp[ii] iudiciis gauſeat
dicens ſanus ſum[que] gratias ſeremo creatori,langueo & in hoc lando domini uoluntat[em].Quádo,n.iſirmor, tu[c]
fortior ſu[c]t;& uirtus ſp[u]s i carnis iſirmitate p[ra]ſicif.Ná fortitudo corporis i[be]cillitas aiæ eſt:pati[que] & apoſtolus
aliquid quod n[ò] uult,[p]o ter dominu[rum] depræcaſ[ut]eſt dicit ei.Suſſicit tibi gratia mea.Ná uirtus in iſirmi-
tate p[ra]ſicitur.Cur igiſ duru[rum] ſit quod aliquando patiendum eſt?Dolemus auſt quenq[ui] mortu[u]s.Ad hoc,n. nati
ſumus ur[rum] maneamus æterni,lugeat mortuus:ſed ille q[ui]e geh[u]na ſuſcipit:qu[ui]tartarus deuorat[que] cuius p[œ]
na æternus ignis exaſtuat,Nam mors nostra peccatu[rum] eſt.nos uero quoq[ui] exitu[rum] angelorum turba comitat;
quibus x[ui]ps occurrit obuia:graumur magit ſi in tabernaculo iſto mortis h[í]temus.Cæt[ex] n[ò]ne uereris ne
tibi ſaluator dicat,raſceris quia frater tuus meus ſaſtus eſt filius?Indignaris de iudicio meo[que] ſebellibus
lachrymis faci iniuriá poſſidenti.Cib[ui] tibi negas non ieiu[niorum] ſtudio,ſed doloris,Non amo ſugalitat[em]
iſtá,ieiu[n]ia ſta aduerſarii mei ſunt,Nullá aiam recipio quæ me nolente ſeparat[em] a corpore.Tales ſtulta[rum]
phi[lo]ſophia habeat martyres.Habeat Zenoné & Catoné.Si uiuét[em] crederes fratrem:nunq[ui] plágerat:ad meliora
migraſſe,Ná ſic[ut] præter h[ac] uitá:eſt uita alia beatoq[ui]a p[er]ter hanc mortem:eſt mors alia ip[er]iori.Aduerſi
mortis ergo duritiam & crudel[í]ſimam neceſſitatem,hoc ſolatio erigimur:quod in breui uifuri ſumus eos
quos dolemus abſentes,neq[ui]n.mors ſed dormitio & ſónus appellatur,Nos dolendi magis, qui quotidieſta
mus in pr[œ]lio,& peccatog[ui]tis fordidamur;& accipimus uinlera,Aſbit tamé a ſide nostra,ut aliqua p[la]
gam dicá eſſe quæ n[ò] h[æ]at consſolationem c[ui] propheta proclamet.Núquid medicus non eſt in galaad[í]deus
ení permisit te iſtius ſæculi ſuſtibus uentiſq[ui]a iac[ter]i ut expertus naufragium de c[à]tero ſimiliter periclitari
caveris.Ita c[ù]ctu quæ paſſus eſ sicut intelligis uulnere corporis tui,ſic animæ remedia ſunt,breuis enim ur[rum]
t[em]ſpatium æterna memoria compenſabit.

De tribulationibus & obprobriis p[ra]ſendis.

Capi.xxiii.

O
Portet nos per multas tribulationes introire in regnum c[æ]lorum,Beati eſtis cum uos maledixe
rint homines;& perſecuti fuerint,& dixerint onine malum aduerſum uos,Gaudete ergo & exul
tate:quia merces ueſtra copioſa eſt i c[æ]l[es].futuræ uitæ c[æ]l[ors] præſentis uitæ incommodis com
paratur,præcipue quia non qui patitur ſed qui facit iniuriam miſer eſt.Vnde & chriſtia[n]i uexil
la cruci ſunt delitiæ trophœa,noſtræ uitæ non pompis ſed miſeriis reportantur;in nostra clasſe uiri for-
tes obprobria ſciunt portare non munera.Nam chriſti uincula uoluntaria ſunt:& uertuntur in amplexus,
Siquis autem corpore imbecillis eſt; ſi adſipientia non aduerſarii certamina uincit,maxime quoniam li-
beri arbitrii ſumus,ſed ip[er]m dei nutritur auxilio:quodq[ui] paupertati non nobilitati futurorum beatitudo p[
]mittitur,retrahit quidem uerecundia ſenatorum ne ſequatur pauperem chriſtum:ſed audiat a chriſto.
Qui me confessus fuerit:& mea uerba in generatione hac adultera & peccatrice,& filius hominis confitebif
c[ui] in gloria patris ſui cum angelis ſanctis.Turpe eſt inter parentes ſenatores pro x[p]o uolútaria humilitate de-
lectum,Diſplicet amicis ſi poſt ambitioli habitus cultu plæbeia & ignobilia ueſtiméta mutentur,Sed ſi
h[om]inibus placere uellem ait apoſtolus:chriſti ſeruus.non eſſem.Et propheta in p[ra]ſalmo,Quoniu[da]us diſ-
fipat offa eorum:qui hominibus placent confuſi ſunt,quoniam deus ſpreuit eos,quátum bona & humana
offenſio p[er]quam inuenitur ſeruitus x[pi]i:tátum pnitiſa eſt amicicia quæ dei præſſet offenſam ſic[ut] ſcriptu[
]eſt.Qui uoluerit amicus fieri h[uius] mundi:inimicus dei conſtituetur.Dicat uuuſq[ui] ſc[or] quod uelit[em] ego i[eri]
de me p[er] ſenſus mei:paruitate iudicaui melius eſſe confúdi corá p[er]ſoribus,lupe terram, q[ui] coram angelis ſa-
ctis i c[æ]lo uel ubicu[n]s iudicium ſuum uoluerit demonſtrare.Vnde eſta[i]as uir[rum] ſua gente nobilif[í]ſimus;qui ſo
cer regis e[ze]chiam ſuisse refertur iuſſu dei depoſito cilicio nudus,nunc tamen ardui præcepti pudore perter
ritus eſt:quo minus dei ip[er]ium ſequeretur:quia nihil honeſtius eſſe h[ui]o q[ui] ſuo creatori pare iudicabat.
Ioannes quoq[ui] baptiſta nobilis & in carne & i p[u]s natus cilicium a p[er]uitia in habitum elegit;& locuſtis in
cib[ui]q[ui] nec p[é]tì c[ô]ſciëtia.nec pauptatis ióia ad h[uius] gloriá oneris,ſed ſoli ſæculi br[it]udie trahebat.Vnde
& apoſtoli ſulti & iutiles & tenuis fideſt arguunq[ui]n.Inde paul[u] apoſtolu[rum] p[er]ſaré,qu[ue] quotiés lego uideor mihi
n[ò] uerba audire,ſed tonitrua,qui oculo m[é]tis futura c[ô]treplás dicebat:Quis nos ſeparabit a charitatæ xp[ii]
tribulatio an anguſtia,an p[re]ſcutio,an fames,an nuditas,an periculum an gladius,illos pericula non ſeparat
nos uero uoluptates.Illi cathenas baiulant inocentes,nos aurum circunferimus criminol[í]us.Illi i carceribus
ui[ct]i.nos i tricliniis delicatis.Illi i neruo politi deum p[u]ro corde & ſinc[æ]ra cogitatio ne laudantes,nos for-
te in ip[sa] ecclesia de forenſibus calumniis cogitamus,& cum omnibus æqualiter legis data g[ra] geh[u]na ſeu
regula p[mi]ſſa ſut.Alii de diu[i]itiialii de uirtutibus meditan[que]C[ù]q[ui] dictu[rum] ſit generaliter oibus dominu[rum] deu
tu[u] adorabis;& illi ſoli ſeruies,Alii inocëtia:miſeri[c]ordia,caſtitate,i[e]iu[n]iis deo fideliter & ſine fine ſeruétu[rum].

["bus nos nobis adulteros eligimus.gbus feruire uolumus.Siqdem iuxta euangelii finiam.uis q facit peccatu 388", "ferus e peccati.Re uera si amator pecuniae fum,si gloriæ,si fupbiaæ,si ambitoïs aut pompæ dum illi omne\nftudium meæ volutatis Ìpendo,domio feruire nò poſsum:qa duobus domis nemine feruire poſse ſcriptum\neſt.Nò eſtis uſetri.Dicit apoſtolus.Empti eſtis precio magno,glorificate & portate deu in corpe uſtro.Clæ\nmenter ſpùs ſanctus iure noſtro nos cœuient:ſciens hoc in uſu publico apud oës hoies cuſtodiri:ut tato fer-\nuus in ope domini eſſet caution:quâto maior peculio eſſet còparatus:ut itelligamus q Ìtrenui eſſe debeant\nin ope dominiq: redépti ſunt fanguie xpi:uel q criminòi debeat iudicari:q cù ſciant pro p[ic]io fuæ ſalutis xpi\nfanguiné eſſe datù alteri:q nihil p[it]itit:magis p[beant] ſeruitutè. Rogo quo pudore obſequi aut laboris ſui\nmercedé ſperabit a cælo,cuius fuerit ſollicitudo oïs in terra?Mercenarius ſæculi nò p[ot] accipe xpi mercedé\nOis miles in caſtris iure ſpectat ûnonaq[ur] ſfortiter in p[lio] pro ciuibus laborauerit.Et dignus eſt q[de] mercen-\nnarius mercede ſua,Nemo tamè militáſs deo iplicat ſe negociis ſæcularibus:ut placeat ei cui ſe p[ba]uit. Apo\nſtoli dox ampeſtenda eſt igic:tristitia quæ gaudiù parit:nec eis còſideranda materia: qa ſæpe p[ul]cedièm\nfructus placet quòſe amag[us] horruit in radice;& q ſrage ſniam h[re] deſiderat:ſi diſcendi non ſuſceperit tædia\npitiae gaudia adipisſci nò poterit:nec cuiusq[ui] eruditionis q q[ui] habere ſufficiet gloriã níſi æſtus fuerit ante per-\npeſſus.Cúq[us] nos dei auxilio deſtitutos hoſtis iuaſerit:duxeritque captuos:non deſperemus ſalutéſed iteq[us] ar-\nmemur ad plìum.P[ot] fieri ut uincamus ubi uiſti ſumus;& in eodè loco triu[ph]emus ubi ſumus aliquando\ncaptiui.N[am] ſi iuuat dominus miſeros:habemus ſalutè.Si deſpicit peccatores:habemus ſepulchru:multo gra\nuior expectata mors q illata,Ad hoc.n.laboremus & in ſæculi piclitemur militi,ut in futuro ſæculo coro-\nnemur.Nec miq[us] hoc de hoibus credere:cù dominus ip[le] tétatus ſit.Et de abraha ſcriptura teſſet:q deus té\ntauerit eum.Quam ob cám apoſtolus loqui[ſ],Gaudétes in tribulatioe:& ſcientes q tribulatio patiëti opa-\ntur:patientia po[at]oem;pbatio ſpem.Spes aŭt non còſundit.Scriptú eſt etià.Quia p[pter] te mortificamur to\nta die:& æſtimati ſumus ut oues occifionis.Sed magnæ miſeriæ còſolatio eſt:quâdo in tormétis q[us] poſtus\nſcit proſpera ſecutura.", "De timore ultimis iudicii & defectu huius uitæ.", "Cap.xxiii.", "Nde fatis timeo:ne in illa tribulatoïs die,quando ante tribunal xpi únicuq[ui] ſecùdum ſua ſacta\nreddendù eſt his q in terrenis magis negociis q in cæleftibus laborarunt,iuſtii iudicii reſponſiøe\ndicat:ite ſi poteflis,& illicubi tota deuotòe ſeruſtis mercedem exigite,Talis cauſa urinigium eſt\nin euangelio q[ui] ſultatæ,quæ dum ſollicitudie ſæcularium uanitatum ſe contra p[fe]ſtoliis ſuæ\nordinem occuparet,oleum unde uege lumè accenderét nò habentes in tenebris remanerunt.Ecce enim ſi\numbrato repente cæli folis claritas noſtris aſpectibus denegetur,& p[du]ctæ n[ot] ſtram humilitatem pluiaæ\nterris imineant,ſi còmotis ut affolent eleméſtis ut in rotam ſui currus tonitrua conciten[em].& dehinc fulgu-\nrum iacula palpebris terribiliter obiecta coruſcent,quæ & conſuetudine ilſa còtingant.pauemus,contre-\nmicſimus.& p[ni] ad terram depoffita fupbia ſumittimus.Quid faciemus in illa die miſeri quando reuoluto\ncælo cù angelicis uirtutibus igneus dominus totus adueniet:quâdo cadentibus deſup ſtellis ſol in tenebras\n& in ſanguinè luna mutabitur,quâdo mòres ſicut ca[ra] liqueſcent,quâdo terra ardebit,& areſcent flumina\n& maria ſiccabunt contra rege naturam infumpto diuinitus humore ariditatem in aquis ignis opabiſc: qua\ndo peccatores dicent m[ot]ibus cadite ſup nos.& collibus tegite nos,quâdo uocabùt hoies mortem,& uoca-\nta nò ueniet:quâdo diſerimâ uerent[em] in uota,& quod ſemp[er] uter[em] homines concupiſcent,quâdo illud im-\nplebiſ temporis;quod lugubri hieremias dicit affectu dicés reſpexi in terra;& ecce nò erât lumia[ri],uidi mon\ntes.& ecce erât tremétes,& uniuſers colles turbariIntédi aerem,& ecce nò erat homo,& oës uolucres cæli\npauebant,uidi & ecce carmelitas deſertus,& omnes cùuitates fuccenæ ignia a facie domini & a facie iræ indi-\ngnationis eius.& interierunt uniuersa:Veg[que] ne ex ſuggeſtione diaboli hæc ad terrorem dicta non ad uerita\ntem credan[de] præteritis futura probantur;quando ralia in diluioiu:in ſodomis in ægyptio: hierofolymis:\nſæpe ob delicta hoibus ſacta referan[de].Sed ueniet illa dies q corruptiùu hoc & moratale incorruptiòem in-\nduet & imortalitatem.Tunc ad uocem tubæ pauebit terra cum populis:& tu gaudebis iudicaturo domino\nlugubræ:múdus imugiet:tribus ad tribus ferient p[ect]ora.Potentiflimi quondam reges nudo p[ect]ore palpi\ntabunt,Exhibebiſtunc cù p[le] ſua ignitus iupiteriabduceſe & cù fuis ſtultus plato diſcipulis,ariftoteli argu\nm[é]ta non p[er]dunt:túc ruſticanus & pauper exultabis & ridebis & dices.Ecce cruciſux deus deus meus:ec\nce iudex q inuolutus p[à]nis in præſepio uagiſt.Hic eſt ille oparii & quæſtuarii filius.Hic q matris geſtatus ſi\nnu homo deus fugit in ægyptum.Hic eſt uſeſtus coccino;& hic qui ſentibus coronatus.Cerne manus iu-\ndæ quas fixeras:cerne latus romane;quod ſoderas,uidete corpus an idem ſit quod dicebatis clam nocte tu\nliffe diſcipulos.O quot uirgines & quantoſe ifamata pudicitia a deo iudice coronabitur.O quátis in illa die\nexpediffet ſi mébrog[ue] ſenſu & uſcege uigore in hac uita caruiffet; & quátu illic elingues & muti ſoſeliciores\nloquacibus erunt;& quátu paſtores philosophis:quanti ruſtici oratoribus;& quanti hebetes arguméſtis præ\nferendi ſunt ciceronis,ibi enim cum ante tribunal xpi uenerimus:ſtimus nec iob:nec danielem:nec noe ro-\ngare poſse pro quoſe:fed unúquier[que] portare onus ſuui,lgitur ſiue leges:ſiue dormies:ſiue ſcribes:ſi uegtila-\nbis,Amos tibi ſemp[er] buccina in auribus ſonet.& apoſtoli qui hunc horrédú diem impiis & peccatoribus p[]\nuidere meruerunt:humiles erant:mortuos ſuſcitantes;& nos ſuper oës erigimur:qui peccádo quotidie noſi\nmetipſos occidimus:non resſpicientes fleBILEm infirmag[ui] naturam:quæ in aduerſis fortis;& nec in proſpe-\ntis aliquado ſecura.Si.n.intemperate cibus ſumptus aut imoderate potus acceptus leu[ſ] corpori ſebritiùcu-\nlam concitauerit:deſicimus aiam:affigimur:ſup[ir]amus.Nulla cura t[uc]c ſæculi eſt:nulla villarum nemo de\np[ſ]fimonio cogitat:ne mo de foro.Oës caluniæ:oia lucra in piculo corporis còqui[ec]ſt, Cùrr[ut] ad medicos.", "nòs vel ſol tibi etiamque propter eis, sed in tabernaculum habes, etiam in domo meo, h[uius]modi, h[uius]modis, etiam in domo meo, h[uius]modi, h[uius]modis, etiam in domo meo, h[uius]mod

& pro remedio carnali pmittunt munera aug & argent, iterd & mācipia tradunf, & pene totu p[er]moni-
um aut negligif aut donaf, ut cōlulaſ uitæ quandoq[ur] pituræ, & pro æterna ſalute ois admodu homo negli-
gens eſt, ois auarus, illic ois frugalitas largitoris ai tenacitate conſtrigitur. Vbi pmptior uolutas copioſior
& largitas deberet opari, & cum ſcriptura dicat. Nolite diligere mūdum, neq ea quæ in mūdo ſunt. Sic hu-
mana cōcupiſcimus, ſic amamus qualiq[ur] nafcetes itulerimus in ſæculi, aut recedetes de ſæculo nobiſc[u]
aufer p[os]timus. Nemo ad breuitatem t[em]poris: nemo ad naturæ reſpicit cōdot[em]: nemo confiderat: nemo
retraſtat uana eſſe oia quæ aliquo fine claudunſ. Labun[em] enim tempore: & præterita relinquentia ad futu-
ra ſeſtinant. Sed & dominus ſcit cogitatoſes hoium: quoniam uanæ ſunt. Cui[que] omnia cogitauerint per trigi-
ta ánus una ſeſtrit[i]cula uenit: & tollit o[em]s cogitationes eoq[ur]. Nam ſicut mane uirens herba florens delectat
oculos contéplanti[i]u, paulatiq[ur] marceſens pulchritudinem perdit, & in ſcen[u] quod conterédu[m] eſt tranſit
ita ſp[er]s hoium uernat in paruulis, floret in iuuenibus, uiget in p[er]ſectæ ætatis uiris, & repète dum ſeneſcit in-
canef[it] caput, ruga[que] facies, cuti[s] prius extenſa contrahit. Hoc etiam langor facit & inedia, ut uultus [primo
pulcherrimus] ad tant[am] tranſeat ſceditat[em], tam[que] qui quotidie recordat ſe eſſe morituq[ur] conténit p[er]ſentia, &
ad futura ſeſtinat. Sed quato[m] in hoc ſæculo p[er]ſutionibus, paupertate, inimicoq[ur] potentiæ, uel morbog[ur]
cuiatibus fuerimus afflìcti, t[ato] poſt reſurrec[tion]e in futuro maiora præmia c[oe]quæmur. Igit[ur] in die iudicii
ſecurus ſuenieſ: ſi nulla dei offenſa repiaſ. De his ergo t[ato]m ſollicitudinem habef debemus. Ambiant ter
rena g[ét]iles, quibus c[æ]eleſtia n[ò] deben[ef]. Concupiſcanr præſentia, qui futura n[ò] credunt.

C. De uirtute humilitatis & ſimplicitatis ac tumenti aio uitando.

Cap, xxv.

Aue ne ruſuſculos hoium aucuperis: ut offenſam dei populoq[ur] laude cōmutes p[er] bonam & ma-
[nam] famā. A dextris & a finiſtris xpi miles gradiſ: nec laude extolliſ: nec uituperatione frangiſ:
non diuitiis tumet: n[ò] cōtrahiſ paupertate: & l[æ]ta conténit & trifia[n]. Nam iuſti & fortis uiri eſt:
nec aduerſis frāgi[nec] p[er]ſis ſubluari[ſed in utroq[ur] eſſe moderat[u]. Nolo oraſ te in angulis pla-
t[ea]q[ur] ne rectum iter pr[æ]cui tuage[ur] frangat aura popularis. Nolo te dilatare ſimbrias: & oſten[tui] habere phila-
teria: & confi[c]ia repugnante pharfaica ambitione circu[d]ari, & ſidelis mec[u] lector itellige quid taceam: & q[d]
tacendo magis loquar. Quanto melius erat hoc in corde portare, q[ur] in corpore, & deu habere fautorem. n[ò]
aspectus hoium. Qu[à]uis enim alijs uitiis carere poſſumus: hypocrifi eos tam[que] maculam n[ò] habere aut nul-
loq[ur] aut paucog[ur] eſt. ſed ſicut deſcantis humilitas mereſ præmia: ita ſubbia confidentis dei auxilio deſerif.
Tu a[ut] frater inferius accu[be]ut minore ueniente fur[um] iubearis ascendere. Super q[ue] enim ait dominus
requieſcit p[er]ſus meus, niſi ſuper humilé & q[et]um & trem[em]tem uerba mea. Sed uis ſire quales ornatus domi-
nu qu[er]at: Habeto prudenti[i]i uſuſticiat: temperantia: fortitudinem. His plagis c[æ]li includere: h[ac]te quadriga
uelut auriga xpi ad metá c[oc]it[u] ferat. Nihil hoc monili p[ci]oſius: nihil hac g[em]a[u] variatate diſtitiuſ: & oi
parte decori & ornaméto tibi ſunt: & tutamini philofophog[ur] ſin[ia] eſi ſibi h[ær]ere uirtutes, & apoſtoli acobi[t]
cui una deſuerit o[es] deſſe. Et ſicut quatuor ſunt uirtutes q[us] bus p[ug]namus & tegimur: ſi quatuor uitiuſ
q[us] bus ab hoſte p[cu]timur: t[ult]itia: iniquitas: luxuria: formido, ſed malitia finem n[ò] habet. Cognatæ qu[o]q[ur]
bi ſunt uirtutes rectitudo & ſimplicitas: nec ab iuic[em] ſeparari qu[ae]t[u]. Simplex & humilis & ruſticus q[ur] arca-
nu ſapiæ comphédere neq[t]i ſi tamé ſapient[u] exépla in uiuendo ſeſteſ: iuere i[ter] ſapiæt[es] c[on]umerabiſ. Meli-
uſ eſt, n[ò] parua bona cu[] charitate facere fine ſciaq[ur] magis effulgere uirtutibus cu[] admixtione diſcordiæ. Ex
cella n[à]q[ur] p[er]culoſius ſtant, & citius corruut qu[as] ſublimia ſunt. ſed p[er]ſicu[u] eſt: o[em] creaturam q[ui]s ad p[er]
ſctionem uenerit: tamé idigere miſericordia dei: & plen[à] p[er]ſeſt[em] ex q[ra] dei non ex merito poſſidere. Nihil
ſic placet deo: ſicut ſimplicitas & inóncientia. Vnde p[er]ſus faci[s] i uolatilibus n[ò] apparuit nili in colúba p[er] ſim
p[licit]atem: in quadrupedibus in o[ue] p[per]maſuetudin[é]. Illud qu[o]q[ur] tibi uitand[u] eſt cautiuſ: ne uanæ glo-
riæ ardore capariis. C[ui] facis elemofyná deus ſolus uideat. Cum ieuinas: l[æ]ta ſit facies tua: nec ad te obuia p[er]
t[ere]u[i]tum turba c[of]iſtat: ut digito demoniſteris: ne fatis religioſus uelis uideri: & ne plus humilis q[ui] necſſe
eſt: nec gloriam fugiendo quaeras. Plures enim pauptatis miſericordiæ ac ieuiiu[n] arbittos declinátes in hoc
ip[fo] placere cupi[t]u: quod placere c[ot]enunt: & miq[ur] in mod[u] laus dum uitaſ appet[i]et. C[æ]teris pt[ur]turationi-
bus q[us] bus mens gaudet: & ægrefcit: p[er]stat & metuit: p[lu]res iuueni extraneos, hoc uito pauci admodum ſut:
q[ur] caruerint, i[git]i n[ò] quaeras gloriat: & cum i[gl]orius fueris non dolebis. Qui enim uerba increpátis humiliter
recipit: iam, p[pi]nqua habet ueniam reatus: quem geſſit. Grauius eſt enim p[ic]icere malum q[ur] facere. Non eſt ta-
men t[ata]e uirtutis ab alijs fac[ta] inuiuriam ſultinere: qua[t]æ gratiæ domini eſt mité atq[ur] tranq[illum] iniuriá fa-
cere n[ò] poſſe. Neq[ur] uero te moneo ne de diuitiis glorieris: ne de generis nobilitate iaſtes: nec te c[æ]teris p[er]
ras. Scio humilitaté tuá: ſcio ex aſſe[ct]u te dicere. Domine non eſt exaltat[us] cor meu: neq[ur] elati ſunt oculi mei
Stultiſſim[u] quippe eſt docere quod nouerit ille quem doceas. Vox ex iduſtria qualiſ c[of]eſta ieuiiuſ tenuis
non ſit & deficiens. S[ut] quippe n[ò]nuli exterminátes facies fuas: ut appareát hoibus ieuinantes: q[ur] statim cu[u]
aliquem uiderit ingemi[c]ut: demittt[u] ſupercilium: & opta facie uix librát un[u] oculu[m] ad uidend[u]. Veltis pul
la: cingul[u] facceum: & fordidis manibus pedibuſq[ur] u[eter] ſolus quia uideri n[ò] p[ote]ſt: æſt[u]at cibo, his quoti-
die p[al]mus ille cantaſ. Deus diffipauit oſſa homin[u] ſibi p[la]centium. Triftitiam [mi]mulant: & qualiſ longa ie-
iu[n]ia ſurtiuis nocti[u] cibis. p[tr]ahunt. Pudet reliqua dicere: ne uidear poti[u] inuehi q[ui] monere: omnia h[ac]r
agumenta ſunt diaboli, imitare i[git]i eum poti[u] c[ui]us pallor ex ieuiiuſ elemofynæ in pauperes: obſequium
in ſeruos dei: humilitas & cordis & uſeium: iac in cunétis ſermo moderatus. Trade qu[o]q[ur] te illi: c[ui]us ſermo
& habitus & icesſus do[tr]ina uirtut[u] eſt: n[ò] cothurnatam affeſtes eloquentiam: nec more p[uer]oq[ur] argutas
ſententiolas in clauſulis ſtrues. H[ac] præteriés tetigi: ut eruditiis contentus auribus n[ò] magnopere cures q[d]
[ip]eritoq[ur] de i[gen]io tuo rumuſculi iaſtitát: ſed p[ha]atarum quotidie medullas bibas, qu[ur] & ſi p[rit]iti generis

YALE

F}

inter monachos esse cœpifti: non tibi fit tumoris fed humilitatis occafio: ut imiteris filiü hoſis: qui nò uenit
minitrati: fed miſtrare. Nam quâto humilior: tanto ſublimior es, lucet margarita in fordibus. Quatúcunque
enim te deieceris humilior xpo nò eris. Ideo qæ mihi multo? ſum conſcius delictoge: & quotiedie in ofone
flexis genibus loquar. Delicta iuuetutis meæ ne memineris domie. Tamè ſciens dictù ab apoſtolo. Ne ifla-
tus in iupbia ícidat in iudiciu diaboli & in alio loco ſcriptù eſt. Supbis deus reſſiſt: humilibus aŭt dat gîam
Nihil ita pueritia utare conatus ſum: qæ tumentè aüum & erecſi ceruicê dei coſtra ſed odia puocâtè. Noun. n.
magiltrû dominû & deu meû in carnis humilitate dixiffe. Difcite a me: quia mitis ſum & humilis corde. Et
ante p'os dauid ceciniffe. Memèto domie dauid & ois máuſetudinis eius. Et in alio loco legimus. Ante glo
riam humiliaſ cor uiti: & ante ruinâ eleuæt. Nihil, nUt crebro diximus tam piculofum eſt qæ gloriæ cupidi-
tas & iaſtantia: & tumens aüus conſcia uirtutû, lccirco plus eſt aüum depoſuiffe qæ cultum. Difſicilius arroga-
tia qæ auro caremus & gêmis. Nil ita, pdeſt uile palliolu: furu a tunica, corporis illuieus, ſimulata paupertas
ſi nominis dignitatem opibus deſtruas, ſi inter fordes & inopiá peccata non caueas. Fidele nàqæ teſtimoniù
eſt. ſi non habet cauſas mentiendi. Cui enim plus creditur, ab eo plus exigitur. Potentes potenter tormenta
patientur. Nec ſibi quiſqæ de corporis tantúmodo caſtitate ſupplaudat, cum etiá couitium in fratrem homi-
cidii fit reatus. Cadit quidem múdus, & cerua erecta nò fleſtitur. Pereut diuitiæ: & nequaqæ ceſſat auaritia.
Congregare qæ multi ſelſinât, quæ rurſus ab aliis occupentè.

De humilitate xpi quem imitari debemus.

Cap. xxvi.

C Hriftinga baptizaſ a ſeruo: & a deo filius appellat, iter publicanos meretrices & peccatores ad laua
cruû uenit: & fanctior eſt baptiſta ſuo: qæ de cælo uenit in uteg: de utero in pſepe de pſepe i crucé:
de cruce in ſepulchrúde ſepulchro ad inſeros: de inſeris uiéctor remeauit ad cælos. Imitemur eto
go ſaluatorem noſtrù: ga iſpe mitis & humilis paſtor agnus & aries appellat: qæ pro nobis imola-
tus eſt: qui ab ifaac cornibus tenetur in ſentibus. Ex quo nil hac humilitate ſublimius: qui beethem in hoc
paruo foramine caelo: conditor natus eſt. Hic inuolutus pannis: hic uſus a paſtoribus: hic moſtratus a ſtel
la: hic adoratas a magis. In bapſimo humilitas xpi noſtra ſublimitas: illius crux noſtra uióoria: illius pati-
bulum noſter triumphus eſt. Cum igitur lauachrú & crucis ſignú in frontibus demò alpexerit contremiſcit
qæ aurea capitolia non timent, crucé tument: qæ conténunt ſeeptra regalia & purpuras caeſaſ & dapes xpiiano
rum: fortes nò & ieuinia ptimeſcut: iubet enim xps ne quis diſcipuloge: dicat: qa iſpe eſt xps. Mira rò nò
uult p[ic]dari, qæ gaudet intelligi: agnofi amat: & odit ofſtendi: magis uult eſ le uenutù eſſe qæ p[at]itum: ut uirtus
ſua illù nò fauor ofſtederet alienus. Quæ aŭt mato poteſt eſſe clæmentia: q[ui]t filius dei filius hoſis nafſeref.
decem meſtium ſalidia ſuſtineret, partus expectaret aduentù, ſuolueretur p[an]is, ſubſiceretur parentibus. p[]
ſingulas adoleret ætates: & poſt contumelias uocú alapas & flagella, crucis quoq nobis fieret maledictum,
ut nos a maledicto legis abſolueret, p[ati]ſaſt eſt obediens uſq[ui] ad mortem, ut id ope impleret, quod ante
ex p[on]a mediaturus fuerat depræcatio dicens pater uolo, ut quomodo ego & tu unu fumus. I, ta ili in nobis
unum ſint: Ergo qa ad hoc uenerat: ut q[ui]d impoſſible legi: qa nemo iuſtificabaſ ineſtabili miſericordia vn
ceret: publicanos & peccatores ad p[ni]am puocabat. Vnde nouù & mirabile eſt apud nos. Dominus solus pe
tentes ſe amat: ſolus iraſci: niſi petaſ. I, llo, n. tempore quo ſupplicia merean[que] deus argumétum ſaluatòis oſtè
ditur: iuſtellige poſſumus q[ui]tum ualeret p[ra]ſtare nò l[æ]ſus: q[ui] tantú donaret iratus. Amemus & nos xpm: eiuſq[]
femp queramus a[ple]xus: & ſacile uidebi: omne diſſiculæ. Breuia putabimus uniuera: q[ui] l[ò]ga ſunt. Quodq[]
beata dei genitrix a filio ſuo nò didicit cælos fabricare: angelos creare: mira deitatis inſignia operari: ſed tan
tu humiliar: caetera: uirtutú documèta ítra humilitatis cuſtodiá aggrégare.

De iuſticia & uitæ rectitudine.

Cap. xxvii.

A Tiam de iuſticia differamus quæ eſt ſingulaſ: reſ & perſonæ: æquiffima diſtributio: qua: quis
obtinen[que] & cui adhærens utam ſuam diſpoſite & ſine turbatione c[ó]ſeruat: cuſtodit in omnibus
ægtatem: ſic it: deo debeat: q[ui]d ſanctis & q[ui]d æqualibus reddat: q[ui]d nò deneget prátibus hu-
ius ſæculit: q[ui]d ſibi retineat: q[ui]d p[ox]imo c[ò]petat: q[ui]d alienis concedit aut c[ò]gruit, luſtù eſt enim
deu colere & diligere ex toto corde: & ex tota aia: & ex tota uirtute. Sáctos & coæquales honorare: & tributa
impendere prátibus, ſuperbum non eſſe: fed magis mitem & humilem: proximos tanq[ui] ſe diligere: alienos &
inimicos nò perſequi odio: fed amare: ſubieſt: eſſe prioribus uel ætate maioribus: qa & dominus dum eſſet
oium dominus a ioane q[ui] maior eſt in natis mulieq: qa prior illo in natiuitate hoium erat baptizator: & ſic
adipleri o[em] iuſticiam, p[re]ſtaſt: ex hac miſericordia nafſitur ob ſequi: deuifici: generat in his o[ib]us quiſq[]
luenit: nò ímerito in xpo uenit: p[ra]mec: quoniá hæc oia iſpe xps eſt. Paulus nos glorioſus iſformat & íſtruit
de xpo dicés. Qui eſt nobis a deo iuſticia & ſanctificatio & reſed[io]t. Item i alio loco. Qui & miſericordia &
p[ax] & dei lectio: qué agap[é] uocát. Iniquus, n. ſi ſequitur iuſticia: negat iniquitatè. Stultus ſi ſequaſ dei ſapien
tiam negat ſultitía. Quodq[ui] ſapia fortitudo tp[ant]ia & caſtitas ſolum, p[de]ſt habétibus. Luſticia uero aliis &
miferis, p[de]ſt: quæ p[re]m uel fratricè non nouit, ſed nouit ueritatem, p[re]ſonam nò accipit, & deu imitaſ. Difcite
ergo benefacere, Virtus, n. diſcenda eſt. Nec naturæ tátum bonu ſuſſicit ad iuſticia, niſi quæ erudiaſ c[ò]gruis
diſciplinis. Difcèda eſt ergo iuſticia, & magiſtro: terenda ſunt limina. Sæcularis a[ut] iudex acceptis muneri
bus condénat iſontem, & reu liberat, quod iterdù de eccleſiæ pricipibus dici poteſt. p[er]pter munera lacerèt
legè, & non perducunt iudicium ad finem.

De ſide p[er] & timore.

Cap. xxviii.

Ia[ut] fides ut iqu[it] apoſtolus paulus eſt ſubſtantia ſpanda: reſ: qua: ſperamus, & index reſ: q[ui]
nò uidemus. Credere & ſide q[ui] debet, q[ui] deus ea q[ui] p[mi]ttit potés è adiplere, & p[em] ſua i futurù

tranſſerre,& tūc plena ſide poterit ad ea quæ pmiſſa ſunt facillime peruenite.Hæc nobis univerſa unifibilia
ante oculos ponit,ad hanc ingreſſi diaboli & poteſtatum huius mūdi & hæc tenebræſque uniuera deferimus
deo cum fiduciæp[x]imimus.Credere,n.& ſperare necesse eſt,quæ deus iuſſit,cum quæ diabolus in ſe ruerat
abnegamus,fidé ſpes ſeqtur,Itaq de ipſa loquamur.Eſt igit[ur] expeſtatio reſ oium futura[que] ſaluamur pau
lo ſcribente apoſtolo,Spe.n.falui ſacti ſumus,Spes aŭt quæ uideſ nò eſt ſpes.Quod.n.uidet q[ui] ſperat, Si aŭt
qd'nò uide[m]us ſperamus,[p] patiètiá expeſtamus.Hæc i ſe habet timoré.nò illú cuius obliuſi[que] ſe[que] foras
mittere quiſqs in ſide uiuit,Sed q[ui] unus eſt de ſpiritibus q[bus] ipletus,Eſſaiaſ teſtaſt. Exiet uirga de radice ief-
ſe,& flós de radice eius alſédet,& requeſet ſup eú ſpù ſciae & pietatis,& replebit eú ſpùs timoris domini. Il-
lum ſpùm quem dauid canit dicens, Timete dominú iuſti eius. Vnde & beati eſſiciu[n]ſ eo[d] p[re]ſtante & dt
cente. Beatus uiſ q[ui] timet dominú,illú dicit timoré q[ui] caſtus eſt & pudicus, Quoniam timor domini caſtus in-
quit dauid manet in ſæculú ſæculi. Ergo eſt duplex timor:unus appetendus:alius fugiendus eſt,igitur appe-
tendus timor admôitio & cuſtodia oium reſ qua credimus & ſperamus. Timemus.n.iudici[que] ſperamus
& metuimus dominú;qa[rum]a forſté illum iudicé credimus. Vera náq[ui]a eſt deu n[os]ſe:timere eius potentiam:
amare pietaté. Timor náq[ui]s uirutú eſt cuſtos:ſecuritas ad lapſum facilis. Si pauorem habueris ſollicitus erist
& ſi ſollicitus fueris leo in caulas ouinú tuag[que] ítrare nò poterit, quod ad p[re]poſitos eccleſiáu eul ad aíæ cuſto-
dem ptinet.Qui caſtus eſt & timidus p[ot] ad tépus uiutare peccata[q] ſecurus eſt de iuſticia repugnat: illiuſq[ui]
auxilio deſtitutus inſidiis hoſtúi p[are].Nun[que] tuta eſt humana fragilitas,& quanto magis uirtutibus creſci-
mus;tanto magis timere debemus:ne de ſublimibus corruamus. Si iuxta eccleſiastem radix ſapiæ eſt timere
deum,fructus lap[ia]æ q[ui]s eſt n[isi] uidere deu bonu[n]; Aut diligit qui n[ote] inuitus aut neceſſitate aut legú metu fa-
cit bonu[Sed ica[]circo bonu[n] eſt;ut mercedé bonam operis habeat.

De charitate & pace.

Cap.xxix.

A
D charitaté n[unc] tranſlitum faciamus:qa[ui]bus maior eſt:iter a[etera] sic fateſ paulus, Man[et] auſt
tria hac Fides Spes & dilectio. Sed maior his dilectio eſt. Eſt ergo dilectio uinculú aiog[que] caſta &
ſincera & fine æmulatione:charitas c[oh]lumatio oium mádatog[que] breuis oium p[re]ceptog[que] q[ui]a cum
qs habuerit oíia habet fine hac in alius remanet imperſtus, & ut cognofcat uirtra prudetia q[ui]um
charitas ualeat, Legimus reſponſum domini in euagello dicétus c[ui]rrogare[que]. Diliges dominú deu tuu ex
toto corde tuo;& ex tota aíia tua: & ex tota uiirtute tua, Et diliges p[ox]imú tuu tanq[ui] teipfum. In his duobus p[]
ceptis pendet lex & prophetæ. Vides in hac ſola uniuera legis cauda pendere, Vere q[ui]quis hanc habettam
dei filius dici p[ote]ſex hac ſola poterit deo filimis eſſe, C[ó]ſidera q[ui] deu diligit n[ung]o ſperat. n[ui]quid timet,
nungd fidit? Sed tantú diligit, Deus inſt paulus cum dilexiſſet m[ú]dum:miſit unicú filú ſu[n] in ſimilitudi-
nem carnis peccati:ut de peccato c[ó]dénaret peccatú in carne: qui p[on]it eam rebus oibus dicens. Et ſi locu
locus ſum linguis hoium & angeloq[que] charitaté a[ut] n[ò] habéa:ſactus ſum ſucat aramétu tiniensiaut c[im]balus
c[ó]crepas. Et ſi habuero p[]pphetiá: & cognouero oíia myſteria & oem ſciam, & ſi habuero fidem ita ut montes
tranſieram & ſi tradidero corpus meu ita ut ardeácharitaté a[ut] n[ò] habéa: nihil ſum, Charitas magnanima
eſt: charitas benigna eſt: charitas n[ò] æmulaſ, n[ò] inflatu, n[ò] agit p[er]am: n[ò] irradit: n[ò] c[of]undit: n[ò] qua[rit]
q[ui]a ſua ſunt: n[ò] cogitat malú; non gaudet ſup iniuſticia; gaudet a[ut] ueritate. Omnia ſuſtinet: oíia credi;
ſpat. Charitas n[ui]q[ui] excidit. Nihil n[am]átibus duq[ui] eſt. nullus difficilis eſt cupiétibus labor. Solus tamen ille
amor, p[ab]abilis eſt: q[ui] deo & uirtutibus aíæ coaptaſ. Nihil eſt.n[qd]e[n] n[ò] toleret q[ui] p[re]ſte diligit. Qui át clamé-
tiam n[ò] habet: nec idutus eſt uifcera miſericordiæ & lachrymaq[que] ſp[ú]alis ſit: n[ò] adipleuit lege x[pi]. Vn-
de legiſ q[ui] beatus ioánes euageliſta c[ui] epheli ſenex uix iter diſcipulog[que] m[á]us deferref; nihil aliud q[ui] lingulas
ſolebat p[er]ferre collectas n[ili] filioli mei diligitæ alterutú. Diſcipulis a[ut] petétibus q[ui]e ſemp id diceret:reſp[]
dit qa[que] p[re]ceptum domini eſt: & ſi fiat ſolum ſufficit. Sed obſcro ne amicus qui diu qua[ri]ſ: uix iueniſ: difficil[
le ſeruaf. pariter c[ui] oculis mens amittit, Nam amicicia quæ definere p[ot] n[ung]o uera ſuit. Vera náq[ui]a amicia
nullo liuore in q[ui]to: augeſt numero: tanto creſcit & robore. Declina igiſ c[ui] a malo & fac bonu; inq[ui]re pac[que]
& p[re]sequere e[ra]. N[ili]s oderimus malú: bonu amare n[ò] poſſumus. Qui potius faciédum eſt bonu[ut] declinemus
a malo. Pax querenda eſt: ut ſugtamus bella. Nec ſufficit eam qua[re]tere: n[ili]s iuentá fugiéteg[que] omni ſtudio p[re]
quamur: quæ exuperat oem ſenſum, in q[ui] habitusio de i[te] p[re]peta dicéte. Et factus eſt in pace locus eius. In-
fernus itaq[ui]s iter frés diuidit. Qui c[uid] igit[ur] ſeparat i[er] fratres iſernus dic[é]dus eſt. C[ó]cordia.n. parue res cre
ſcunt: ſic & diſcordia maxie dilabunq[que] Pulchre igit[ur] p[re]cutio pacis d[ic]ic[ui]xta illud apoſtoli. Hoſpitalité p[
]ſequètes: ut n[ò] leuí uſitatoq[que] ſermone: & ut ita loquar ſumis labiis hoſpites ſuitemus: led toto mentis ardo
re teneamus: quaſi auferentes ſec[ui] de lucro noſtro atq[que] compendio.

De infirmis & pauperibus recreandis.

Cap.xxx.

S
Iquis c[oe]perit ægrotare tráſierat, ad exedra latioré[que] & tanto ſenum minifterio confoue[que] ut nec
delitias urbiúmec m[er]ſis qua[er]t affectu[n]ine licet dicere cuiq[ui] tunicá & ſag[ui] textaq[que] tunicis ſtrata
n[ò] habeo, Ita œconomicus uniuera modere[que] ut nemo quid poſt ulet: in mo dehæreat: ſeruias frí
bus: hoſpítú laua pedes: pauperibus & fratibus reſtigera exhiſt: ſumptú manu[pp]ria diſtribue:
quoniam quicq[ui] habét clerici paupé[que] eſt: & domus eoq[ui]b[us] debét eſſe c[o]ſes, Suſcepto[n]i p[egr]inog[que] & ho-
ſpitú iuigilare debent. Docet falomon miſericordiæ opibus iſiſtendú: nec noſtris ſidendú uirbusſed a deo
eſſe auxiliú flagitádu[n]. Sed eſto q[ui] æqueris pauperibus, iopú cellulas dignáter itroeas, manus debiliú fis, aquá
portes, ligna c[ó]cidas, focú extruas, Sed ubi uincula, ubi alapæ, ubi ſputa, ubi flagella, ubi patibulú, ubi mors
C[ui] hæc oíia quæ dixi feceris: ab euſtochio paula[que] uinceris. Hæc dico non quo de arduere mentis tuæ quicq[
] dubitem: led quo currentem ipella: & acriter dimicanti ſeruorem aug[eam].

De pœnitentia & misericordia dei.

Cap. xxxi.

390

E Ripe quælo occasioné: & fac de necessitate uirtutem. Nò quæruntur in xpteris initia: fed finis. Paulus male cœpit: fed bene finiuit. Iudæ laudant: initia: fed finis. pitione dánatur. Et licet deus nò uelit morte: peccatoris: fed ut conuertat: & uiuar: tamé tepidos odit: & cito ei nauteam faciut. Cuius plus dimittitur plus diligit. Vnde meretrix illa xpi dilectrix in euangelio baptizata lachry misi: & crine quo multos ante cœperat pedes domini tergens saluata eft. Nò qdem habuit crispantes mitras nec (stridétes calceolos: nec orbes) ſtibio fuliginans. Nam quato fœdior: tanto pulchrior: quæ demú plorat ad crucé: unguenta parat: quærit in tumulo: hortulanú interrogat: pgit ad apoſtolos: reptum nunciat. Illi du bitant: ita cōſedit. Nò, n. tam peccati crimé: arguif. & velox conuerſio in pníæ celeritate laudaf nec deus cogeret pœnitere, ſi nò eſſet pœnitentibus ueniam cōceſſurus. Nihil, n. tam repugnat deo: cor ipœnités, hoc ſolú crimé eſt. quod ueníá confeg non pòt, præcipuæ qa non iniuſtus ut ppter multa mala paucog: obliuſaſ: bónogé, imo de nullo ſic iraſcif deus, quomodo ſi peccator ſupbiat, & erecſus & rigidus non fleſtaſ in fletum, nec misericordiá poſtulet pro delictò, nihilq: ſic offendit de: ſicut erecſa ceruix poſt peccata, & ex desperatione còtemptus. Vnde & uos nò desperetis ueníá ſeele: magnitudine, qa magna peccata magna de bebit pnía. Nam deus nò uult inferre ſupplicia, fed terrere paſſuros, Iſſeq: ad pniam, puocat, ne faciat quod còminatus eſt. Demonú, n. nullus eſt qu nereat, Omnes ad prædam ſeſtini ueniét, ante faciem ipſog: uentus urensi: & quicq: d aspexerint: quicq: d uultui eo: obuium fuerit: uere defiderabunt & pdere: fed nec quifl: p patientiá bonitatis dei de peccato: ſuo: impunitate conténat: nec illum æſtimet offenſum: qa neſdú exp tus reatum. Immo magna eſt ira: quádo peccatibus nò iraſcif deus. Vnde in ezechiele ad hieruſalem, lam nò iraſcar tibi: zelus tuus receſſit a me, Sed re uera deus hoibus nò iraſcitur: ſed uitiis: quæ cù in hoie non fuerint: nequa: punit. Habet aút ira dei menſuras quátum & quato tempore: & ob qua: cauſas & qbus inſeraſ iuxta illud quod ſcrip: ſe, Cibabis nos pane lachrymag: in meſura. Misericordiam igitur a deo cōſequif: q ſe putat eſſe miſeg. Nam deus q nullis uribus ſupari poteſt: publicani tamé: qibus uincicitur. Quato ergo tempore te errare noſt: quato tpe deliquiſt: tanto tempore humilia te ipſum deo: & fatiſacito eí in cōſeffio ne pníæ, quoniam q peccator eſt aliqua forde maculatus: de eccleſia xpi nò pòt appellari: nec xpo ſubiectus dici. Igitur qa errauiimus iuuenes: iemédemur ſenes, lungamus gemitus: & lachrymas copulemus: culpá: ſimpliciter confitédo. Nam q poſt lapſum peccato: ad ueram pniam ſe cōuertit: cito a misericordiá iudice ue niam impetrabit: quoníá apud deu non tam ualei menſura tpis q doloris: nec abſtinéia tantú: cibog: q mor tificatio uitiog: ſed & magnú peccatú magnis diuturnilq: cruciatibus luif: culpag: leuſ præſenti ſupplicio compéſata fit: & ſic magnú peccatú magna indiget misericordia. Confluſit enim deus omnia ſub peccato: ut omnibus miſereat. Sed fruſtra uoce affuturit: ſi pmanet opera. Sed ne & diutius pertraham, habeto paſca pro pluribus: ſi quibus nò tam ordo quæri: q poffectus. Age ergo tu: caue: curre: ſeſtina. Age ut in hac ipſi ritualitate perficias. Caue ne quod accepiſt bonú: incautus & negligens cuſtos amittas. curre: ut non negligas, ſeſtina: ut cælerius compheſendas. Nam cœpife multog: eſt: ad culmen perueniſſe paucorum. Tribuat ti bi chriſtus, ut audias: & taceas: & intelligas: & ſic loquaris.

Capi. xxxii.

Finis concludens in regula.

E T quoniam ita ſe natura habet: ut amara ſit ueritas: & blanda ſit uitia exiſtimentur: ut paulus ait apoſtolus. Inimicus uobis factus ſum ueg: dicens. Vnde & quia ſaluatoris dura uidebanſ: eloga: plurimi diſcipuloge: retrorſum abierunt: non miſe eſt ſi & nos ipſi uitiis detrahétes offenſimus plurimos, diſpoſui tamen naſum ſecare ſeſtem. timeat q ſtrumofus eſt. Quid tamé ad te qui in ſteligis inócentem? Nemo rephendat quod aliquos aut laudamus aut carpimus, cum & in arguendis malis ſit correpptio cæterog: & in optimis p[]dicandis boni ad uirtutú ſtudia concitenent. Nos, n. ut ſcitis hebrao: ſeſtione detenti, in latina lingua rubiginé induximus, in tantú ut loquentibus quoq: ſtridor q[]dam non lati nus interſtrepat. Vnde ignoſce ariditati: & ſi iperitus ſum fermóe inquit apoſtolus ſed non ſcietá, illi utrúq: non deerat, & unum humiliter renuebat, nobis utrúq: deeft, qa & quod pueri p[]laufible habueramus amiſi- mus, nec ſciam quam nolebamus cōſecuti ſumus, iuxta eſopionam fabulam cù magna ſectamur etiam mi- nora perdentes. Non plongabútur ultra ſermones mei quofcúq: loquor. Ea ppter m oneo: & flens gemé: q[]con conteſtor, ut dum huius mûdi uitam currimus, nò duabus tunicis ideſt duplici aíó uſeſtiamur, nò caleiame- torum pedibus uidelicet opibus p[]grauemur, nò diuitiá: onera ad terrá præmát: nò uirgæ hoc eſt poté: tæ ſæcularis quaerat: auxilium, nò pariter & xpm uelimus habere & ſæculum, ſed pro breuibus & caducis æter na succedant. Sed & præcor uos q fideles eſtis, ut ita uitam ueſtram & conuerſat: oem ſeruetis, ne in ipſo uel ipſi ſcandalú patiamini, uel aliis ſcadalum faciatis, ſed ſit in uobis ſùmi ſtudii ſummæ: cautelæ, ne quis in hanc ſanctog: congregationem pollutus introeat, ne quifquis iebuſeus habitet in nobis. Dominus iefus cò terat fathanam ſub pedibus uſeſtris, & in columns uos & pli[x]a ætate florentes chriſtus deus noſter tueatur omnipotens. Sed & ſpiritus ſanctus nobis præſtare dignetur, & in hoc ſæculo ſaſtores mandatorum ſuum effectu in huius uitæ agone probati, & fideles inuenti ſpiritualibus fructibus dilatati his continentibus mereamur adiungi. Ipſi gloria & imperium cum eodem ſpiritu ſancto in cuncta ſæcula ſæculorum.

Amen.