Berta etas mundi

Anno müdi. 6043. Anno xpi. 844.

Sergius eius nominis feciūs papa, p[ra]zia romanus, p[re] S[ergio] i regio, ne quarta, post Gregorii pontificatu inſi[re]. Sic c[um] p[ro]prius os pora vocare tur od turpitudine nominis, mutare yocabuli c[oe]ctus e[rum]. et cognomenti ſerſi[mi] nomen aſſumpſit. Eamq[ui] ſuettudine mutando[rum] nominis a poſtis aſſumpra videmus, vt q[ui] pontifices crearetur, ſuo oſmiſo maiol[que] noia ſibi inderent. I[que] ab omibus no ſit obferuati. Conſtat a[ut] ſerſi[mi] ex iuſttri familia o[ſtum]. neq[ui] a maioribus ſuis deſgeneraſſe, adjuu[n]antibus eius p[clau] ſingeni[mi] Leone terc[io]. Stephano q[ui]rto, Eugenio ſecuſo. et Gregorio q[ui]rto, ſub quor[em] moribus et doctrini atavi[rit]. vt ſolus mori[uo] Gregorio dignus habereſq[ui] a pontifici[mi] mu[nas] obiret. Sic i[ra]q[ui] pontificatu ſuſcepto ad ornanda templa converſus b[ati]lic[ae] ſanctor[em] ſiluſtri et martini ſuſtate collaſam reſtitut. In caſſis miſtra ſanctor[em] corpa collocavit. Struxit et a fundam[etis] ad i[pius] b[ati]ſice latus in hono re petri et pauli monaſteri et obi[no]tuo res divina ageb[at]. Romani quoq[ui] ty rannice immantatis metu eius p[abus] liberati ſanctiſtum pontiſce veru xpi vicariu[em] et v[nici] p[re]e parente predicab[at]. Demi[mi] re eccleſiatica bene ac integre gubernata. tercio pontiſatus ſui anno mori[ur]. ſepelituroq[ui] in b[ati]ſica petri. yacat tum et[que] in morte romana ſedes menſibus duobus diebus, xy.

De o[ſtus] p[apa, p[ra]zia roman[que], p[re] rodulpho anno incarnationis octingé t[em]timo quadrageſimo pontiſer o[mi]n colenſu zeceruſi ac merito q[ui]deſt: vir e[m]n ſuit in o[m]i[ta] vita p[riu]ata etia religione, innocentia, p[ietate], buminaſte, gra[ta], liberalitate, doctrina eccleſiatica p[cipe] iſignis. Eius getta p[clara] ſi c[ui]eta conferiberen[que] voluminis modi[rum] excedere viderentur. Sunt q[ui] arbitran[que] busi[rum] ſanctiſtum viri o[mi]nibus teu[m] per motu [ſar]racen[que] rabie n[au]ſragio d[us] onuſt i[mi] preda domi[rum] redeut[que] p[oc]eſſuſe. Liberatus a[ut] ſar[rac]en[que] metu ſedilia i[mi] v[est]i-bulo at[que] lateranenſis poſita ex marmore coſtruie. I[li]que quoq[ui] tante ſanctu- tis ſuſſe conſtat, vt b[ati]ſiſu[em] ſerpente (qu[ue] latine reguli] ſappeſtant) ſuis o[mi]nibus e[ſo]n[ce] ſancte lucie v[erg]iis i[or]p[ea] expulerit. Eius alita et veneno mul- ti moſtaliu[em] perierant. Et incendiui ſu[m]a ſigno cruci[is] extirp[iti] q[ui] diu p[ro] domos ſaronu[em] et longi[b]ardoz [que] vagat[ati], diu petri b[ati]ſice app[op]inquadat. Hoc aure factum octaui o[que] aſſumptionis, poſtea vt ſeſtus celeb[atus] est. Reſtituit quo q[ui] v[erb]i menia et portas vetuſtate collaps[as] ad becvo. xy. turres p[ug]nacula v[erb]i a fundamentis extruſit. Sua quoq[ui] diligencia corpa ſanctoru[em] q[ui]rto co- ronato[rum] inuenit. Eoq[ui] t[em]p[ui] in ſplendidior[que] forma[m] inſtaurant. ſctos ipſos ſub altari collocavit et alia multa ſanctor[em] corpa i[bi] addidit. Et dum bis rebus q[ui] diligentiuſime vacaret ſar[rac]eni c[ui] classe maſſa contra neapolitanos ro[ma] noſq[ui] aduentab[ant]. Ipe illo qua[m] potuit mann boſt[ia] p[ciſic]a[que] ſuob[que] p[mi]o ad colonem adbo[ra]tus o[mi]nem babuit. Deus c[ui] q[ui] d[eter]re b[mi]tui petri ambu- lante in fluctib[em] ne mergereſt ererit t[em]. bis dictis facto ſigno cruci[is] p[ug]nandi copia fecit poſt longu[m] certam boſſes ſupan[ſ] f[ug]anturq[ui]e, inde doman[em] c[ui] gau- dio reuerſus inde v[atican]i c[ui]n[tr]i. Leonin[que] v[erb]i de ſuo nomine appellau[em]. ne v[em]ce[n]s boſtibus liceret ecc[iam] b[mi]tui petri lewi incuſione ſpoltare. b[ac]a[que] autem v[erb]e p[mi]o p[ot]iſcatus ſui an[no] t[emo]atu demu[n]o ſerio abſoluit. Et manubiuſs y[ò] ſar[rac]en[que] p[lura] reſtituit. Lande optime de ecc[ia] dei. deq[ui] v[erb]e ro[ma]. ac no[mi]e xpi[ano] meri[n]tus, mo[ſi] an- no p[ot]iſcatus ſui octaui. m[é]ſe tercio. die. vi. xvi[ui]. kal[ui]. auguſtii. ſepelituroq[ui] in b[ati]ſica petri. yacat tum ſe[rum] des menſibus duobus diebus quindecim.

J[o]annes anglicus (et vt ferut) ex mogu[er]iaco o[ſt]. malis artibus pontificatu adeptus. Mentitus e[m] ſexu[m] c[ui] ſemina eſſet adwolſens admodu[m] atbenas c[ui] viro d[icto]o amato[re] p[ciſic]a[que]. I[bi]q[ui] p[cept]o[res] bo[n]az artu[m] audi[do]. tantu[m] p[ſec]it vt ro[ma] veniens paucos admodu[m] etia in facris i[pi]s p[ares] h[re]t. ne d[ui] fu- p[io]zes. Legendo a[ut] et diſputa[do] d[icto]e et acute t[am] beniu[ol]etie et au[ſt]i[s] fibi c[ó]paravit, vt mori[uo] leonei et[que] loci (vt Martin[que]) a[it] o[m]i[ns] ſenſu p[ot]iſex creareſt. E[le]z poſtea a familiari c[ó]p[ez]eſſa. c[ui] alij[que] occulte ven- tre t[ul]iſſet. tande c[ui] ad lateran[em] ſanb[ili]ca p[ciſic]a[que] ſeret. intra theatu[m] (q[ui] colloſet]i vocat[em] a neroni[s] coloſo et ſanctu[m] c[lementem] d[omi]nibus c[irc]u[n]enta peperit. Eoq[ui] loci mori[uo] p[on]tificatus ſui anno ſecuſo. menſe v[ivo] diebus q[ui]rto[rum] ſine v[ilo] honore ſepelit. S[ui]t q[ui] b[ec] duo ſerib[at] p[ot]iſtice i[pi]n q[ui] ad lateran[em] ſanb[ili]ca p[ciſic]a[que] detekta[n]di facinor[is] cauſa. et vi[am] illa ſulto] decimare. Et e[n]ſide vitand[it] erro[ſ]is c[ui] d[ui] p[rimo] in ſede petri collocatur ad e[m] rem perfor[ata] genitalia ab v[it]timo diacono obſtrectar[em].

T[em]p[ul]bus aurelianenſis e[pi]ſcopus, vir genere scientiſque a[ſ]c discip[ula] p[ap]uus p[eri]ſcriptis temp[o]bi[us] in p[er]cio exi[m]s apud ludovicu[m] impator[em] fallo accuſat. et carci[mi]capat. et obi[que] infligia edidit mo- numenta. p[er]capiue verſus illos (qui in ramus palmarum ante foſes eccleſiarum c[ant]an[ur]) c[ó]p[oli]uſt videlicet: cer[ta] Gloria laus et hono[rum] tibi xpe redemptor[em]. Contigit imperato[zem] in ſerio palmarum illac iter facere, d[ui] e[pi]ſcopus illos c[ec]antari faceret, impator[em] ludovicus demoliuſt e[m]. Et optimu[m] et inſon[tem] e[pi]n[um] abſoluit et ad ſuiu[em] e[pat]um cum Gloria remiſit.

Linea lummo[rum] pontificum

Sergius feciūs

Leo quartus

Joannes ſeprimus

Septima etas mūdi

CCLXII

Wod erat officium subsepi libri, auſpice christo, quānis
rudibus pene verbis complejuimus, prout insenij mediotraſtultit. Becurſus eīn propo
ſiti operis ſer etatibus; ad metam ſonſtri temporis prouecti ſum? Estq. annus quinqua
geſimus tercijs imperij gloriſſumi imperatoris Fricerici terciſ. Eſt ille ius indici re-
gis maximiſtant feptimus. Modernq. ſummi pontificis Alexandri ſerri annus ſiut ponuſi
catus primus. Diuino nāq munere p tor regum ac imperatorum gefa. ſummoruq pon-
tificum et aliozum labores, pericula, et ſamma excicia. Cymba exiguæ eſtuofum mare ſulcantes eoventum eſt
quo ab initio proram direximus. Si aut parte in aliqua q plus maris, q minus q oporuerit erozbitatus
eſt a veritatis tranite ſapienti emendationi relinquimus. Si yo quicq labore ſto in pteritoz gefzo cogni-
tionem ac figuræ oblectationem deduxerimus deo gratiæ largitori laudes exbibert cupimus. Reſtant tā
dem ppaucæ de feptima et vtilim a etate ac fine ſeculi mundi anz rep in buiis operis calce diſſerédu, ne pio-
ra ota fine laudabili fine irrita et infructuosa eſſe videantur nifi diuinu premiu britudisis ppeſtie ſubſequitur

Bim in pruſordio operis de principio mūdi explicanimus
et divinæ ſe ad scientiam veritatis nos eruditunt, mundum demicq finem habiturum. Be quo
nunc in fine operis differemus. Plato eīn qui de mundi fabricatione differuit id explicare non
potuit, qui celeſte miſterii qo no nifi a p[ro]phetis ac teo diſeſi igno abat, ideo imperpetuum
bitit eſſe fabricatum, quod loue fecus eſt, q[ui] quicquid eſt ſolido t graui corporæt vt initu c[ep]t aliqui, ita
et finem capi[at] necesse eſt. Iam arſtotiles c[ui] no videtet qu[æ]admodum p[os]ſet tanta re[ſ] magnitudo interi-
re t bane p[er]ſcriptionem vellet effuſere, semper at ſuſſue mundi ac semper futurum. C[ui] tamen terræ t aquæ
et ignem diſperire, conſumi exiguicq videamus, que ſunoritq mundi partes. J[u]intelligitur totus eſſe mo-
tale cujus membra ſunt moſtalia, ita ſit yt natum ſit quicq[ui]d p[ore]ſt interire. Sed t omne quod ſub viſu ocu-
lozum venit t cospo[la]ze (vt ait plato) t ſolubile ſit necesse eſt. Epicurus iſiq (auctore temo[rit]o) veridi[c]us
in bace ſuit, qui ait t orbi aliq[ui]t aliq[ui]t eſſe periturü. P[ro]p[ro]inquantem tandem buiis termino ſeculi huma-
narum ſe[ra]t ſtatum comutari necesse eſt t in deterius nequecia inualeſcente pro[la]bi, vt am ſnoſra hec tempo-
ra quibus iniquitas t malita vſq ad ſumm[ui] gradus creunt. In illius tamen inſanabilis mali compatione
felicia t p[er] aure p[os]ſint iudicari, ita eīn tuſticia t rareſſet, ita impietas t auaricia t cupiditas t liſdo cre-
beſſet, vt il qui tum forſe fuerant bont p[ri]ſede ſint ſeelerratis ac diuexentur yndiq ab inuſtis. Soli autes ma-
li opulenti ſint, bont yo t omnibus consumelijs atq[ui] in eſſe[]tate iactentur. Conſ Fundetur omne ius t leges
interiuntur. Nib[ui]l tunc quisq babebit, niſi aut queſitu manu, audatia t vi omnia p[os]ſidebunt, non fides in
hominibus, non par, non humantas, non p[ud]or, non veritas erit, atq[ui]t ita neq[ui] ſecuritas, neq[ui] regimèn t
q[ui] requies a malis ylla. O[n]nus eīn terra tumultuabitur, frement vndiq bella, omnes g[et]es in armis erut
et ſeinuicem oppugnabunt. Euiſtates ſinitime inter ſe p[re]liabuntur. Tunc pagrabit gladius ozbem merèes
omnia t tang[ui] meſſen c[ui]nta p[er]ſtens. P[os]tremo yo tam dereſtabile atq[ui] abhominand[ui] tempus e[ru]ſet
q nulli hominu ſit vita iocund[ia]. E[u]ertentur funditus quiates atq[ui] interiunt, non modo ſerro atq[ui] iſni,
veru eti[as] terremotibus affiduis t alluie aqua[]t z mo[bi]s frequentibus t fame crebza. Aer eīn viſiabitur
t corruptus t peſtilens fiert t modo importuntis imbubus, modo inutli ſiccatate, nunc frigoribus, nunc e/
ſtibus nimijs, nec terra homini dabit fructus, nec ſeges quicq[ui]t non arbor, non vitis ſeret c[ui] in flore ſpem
maximam dederint, in ſruge decipient, fontes quoc[ui] cum ſumnumbus areſcent vt ne porus quides ſuppetat,
et aque in ſanguinem aut amaritudinem mutabuntur. P[ro]pter hec deficient t in terra q[adr]upedes t in aere
volucret t in mari p[is]ces. Prodiq[ia] quoq in celo mirabilia mentes hominu maximo terrore confundent.
Qui iſtur c[ella] tenent domina atq[ui] imperia eos aperire oculos t aures referare hec ſequentia t p[re]terita
tempo[ra] perſuadent ne eos leſter ſonnum obrepat. C[ui]g[il]antes aſpiciant quibus quaſi[que] ſonune tragul-
lis p[ect]us gerant, c[ui] eius viribus humana non obſtare consilia queant, t ex p[re]teritus gefis q[ui] in lubrivo
p[os]ſiti ſint animaduertant t auaricie, luxui, furori, t[act]antie amb[iti]oqi parcentes, letis ponere modum di-
ſcant, memor[antes] d[ui] ampliatas leſticia mentes, aut aliquo irritatas euentu aliquod eno[m]e ſubintrat. Ea
lege eos aſſer[er]e coſtendiffe qua ceteros ruſturos, ſi lib[er]aui in p[unct]o penaloq[ui]s offenſis d[atu]ros. A[os] iſiq
qui a[pp]ropiuq[are] diem illum c[er]nitis quo fit ex b[ac]a vita migrandum. Beum ſummum veneratione co-
lite t integro aſſecu diligite. Sequimini ſapientiam t virtutes app[re]bendite, hono[ra]t eignos, amicos
ſuma cum ſide ſeruate, p[z]udentum consilia ſumite t benignos vos moribus exbibete, humanitate t tuſt
cia vt innocentem ad iudicui venire p[os]ſtis.