KATA ΓΕΝΗ, LIB. III.

36

A DE PHARMACORVM CONFECTVRIS, QVAS GRAECI

πολυτελεῖς, hoc est, fumptuofas uocant, ad nervos uulneratos.

On abs re fuerit, etiā eiulmodi pharmacā cognoscere: ufus enim ipſo- tum quandoque, ſed rarius incidit, quemadmodum simplicium fre- quenter. Vbi enim quifpiam pharmacorum medicorum? ſtudioſus, non plura quingentis myriadibus haberet, nullo simplici putabat uti; multo magis uel diues aliquis, uel monarcha, odoratū ſimul & quod multa confet pecunia, uolet habere pharmacū. Porrò diuitis, quæ citaui in primo de pulſuum prænotione, ſuppreſſo nomine memini, quemadmodu? & nunc: qualis autem erat, ex duabus ipſius actionibus eiulmodi condifces. Vlcus famuli malizgnū ipſe ſanare conabatur: ubi autem nihil promoueret, mihi hominem tradidit: ac cum uideret curatum, medicamenti ſcripturam poſtulabat, neſciens multas quiadem malignorum ulcerum eſſe differentias, multas item medicamentorum, ſed arbitratus unum pharmacum omnibus poſſe mederi. Cum igitur qui offerebat, neq[ui] artificioſe ipſo uteretur, poſtquam audivit, quibus conſtaret, eſſent: omnia uelis precij, hoc, inquit, mendicis ſerua, me aŭt fumptuofius aliquod doceto: quin etiam puello diu ex auribus laborante, ubi ipſe multis, quibus ufus erat medicami nibus citra methodum, nihil attuliffet præſidiij, nobis illum quoque curandum adduci præepit: poſteac[ui] audiens ex quodam ſibi obuio puerum ſanatum, non poſtulavit pharmacī ſcripturam accipere. Hic igitur ipſe contemplatus, multis, quibus nerui uulnerati erant, digitos & abſciffos, & putrefactos: quodam uerò pe[ri]ſiſſe, uel mancos redditos: deinde ſintelligens nullum ex eis, qui à me curati eſſent, periclitatum, omnes uerò celeriter ſanos euafiſſe, pharmacum cupiebat aliquod à me accipere odoratum ſimul & fumptuofum, quo neruorum uulnera poſſet ſana re. Ego ſanè multas iam ſæpe tum familiaribus, tum amicis medicis ſcripturas iuxta prædictam methodum ex tempore compositas tradideram, ut experimentis compositionis ipſorum ratio confirmaretur: fumptuofum uerò, cuiuſmodi ille uo[le]bat, pauperculis hominibus nullum utique dedi, ratus melius eſſe remedia ex paratu facillimis componi. Cum igitur diues ille odori fumptuofic[ui] medicaminis compositionem aliquam accipere petiſſet, plures ei ſcripturas donaui prædicta methodo factas: quas cum experiri ſeſtinaret, tum liberis, tum ſeruis neruis uulneratos ſibi conquirere iniunxit: medicamentis autem ſupra omnem ſpem opera[ti]s, príimum ſanè me laudauit, ut qui citra inuidiam ſcripturas ei communicuerim, poſtea etiam donis ſrocucutus eſt: etenim ad huiuſmodi officia promptus erat. Porrò medicamínum, quæ ei dederam, confectura eſt talis: Cinamomi, dictamni, mari, ſingulorum denarium pondo quadraginta: hæc nanque odorata ſunt, & ſubtilia: at amaracum qualiſ non boni odoris nequaquam miſcere cogitaui; deinde quoniam Romæ ægrè poterat inueniri, ſicut & marum, uídebam autem illum ægrè parabilibus gaudere, quemadmodum & fumptuofis, appoſui ſcripturæ etiam illius pauxillum quiddam partis uníus, ut puto, quartam uel quintam portiunculam: hæc contuſa, cribro[que] ſubtili ſecreta temperare iuſſi, cerato ex opobalfano optimo, & cera tyrrhenica facio: temperatū uerò eſſe coniecturaui, ſi ceræ partes ocio, opobalfami decem receperit: at ne friabile medicamentum foret, ſed ſibi cohærens unitum[que], etiam refinæ terebinthinæ, quæ & ipſa odorata, modò ſit optima, partem unam adieci. Verum ſi generoſius, ut dixi, medicamentum facere proponas, non unam cuiuſque herbæ commemoratæ partem ímmittas, ſed amplius, ut una & ſemiſſis fiat. Hoc igitur ab experientia probatum eſt medicamen: alterum ex eodem cerato, & liquore ciryneo compositum, miſtura pro portione euphorbiij faſcata, tertium[que] aliud ex utriſque temperatis confectum: quartum deinde, quod ſtaten myrrhám accepit: in quibus autem neruus nudus eſt, ibi ceratum ex cera, quæ uocatur μυστικόν, & unguentis apud Romanos dictis ſpicato & phuliato compoſui; duodecimam partem pompholygis ei admilcens, ſiue eloti maſculino genere.

GALENI DE COMPOSIT. MEDICAMENT.

c. Siue elota ſœminino malis dicere: nihil enim, quomodocunque ſticas, uel præſidij, uel documenti pharmaco adferes; licet autem et ex tyrhenica cera ipſum præpara re, nec prohibet quicquam, ſine prædictis unguentis tyrhenicam ceram ex nardo uſto liquefacere, in duplici nempe uafculo, quod in omnibus unguentis commune eſt: at rato cerato ſpicæ nardi, amomi, folij malabathri, & pompholygis eloti pares ſingulorum portiones miſcebís. Etenim in puncturis, ſicut præceptum eſt, acriora pharmaca profunt, quæ uulnus apertu perferuent: denudatis autem mediocri aſtrictione, cum digerendi uirtute abſc[ip]t morſu prædita offerre conuenit. Quanquam & amomu aſtrictionis ſit particeps, magis auct ipſo nardi ſpica & malabathri folium;

DE MEDICAMENTIS AB ALIIS MEDICIS

aduerſus neruorum uulnera proditis.

Niuersam neruorum uulnera curandi rationem, quam ego deorum quadam prouidentia compoſui, nullus ante me conſcripſit: medicamenta tamen quæ neruorum uulnera quædam curare promitterent, compoſuerunt ſine diſtinctione, & uario utendi modo: necq[ui] in anguſtis punctibus ſanandi ratione, qualis futura eſſet, indicātes, necq[ui] in latioribus uulneribus, uel denudato neruo, uel tendine, uel contuſo: multo minus, ſi pars affecta phlegmone inſeſtaretur, uel etiam gangrena propemodum, Porro unu noſtræ ætatis medicum pharmaco utentem uidi, perinde ac meis ex metallicis præparatis, ſed indiſtinctè: quoniam uerò ex paucis ſponte naſcentibus ipſum compoſi: audieram (quod autem multis cōſtat, illo tempore præparaueram) cogitaui pluſtibus ademptis aliud rurſus ex paucis compoſit ſinſcere, ac experientia inquiſtere, multum ne ab eo, ſt quod uaria miſtura paratur, abſcedere uideret, an paru, Quouis iſtagitur modo curaui etiam medicaminis, quod medicus noſtræ ætatis habebat, ſcriptusram accipere: & ſtatim præparatum ſimile habui, eademq[ui] præſtare, ac uarium illud comperi. Huius igitur compoſitio in hunc moduſa ſcripta erat: Ceræ pondo uncias ſex, olei uncias nouem, miſyos pondo uncias ſex, chalcitidis denarij pondo unius, ſquamæ æris pondo uncias duas s. thuris pondo unciâ s. galbani pondo unciam: quæ liquari poſſunt, hoc eſt cera & galbanum, liquefacta metallicis in aceto acri prius accuratè tritis ſuperfundutur. Hoc pharmacum haud ſcio quis compoſuerit: necq[ui] enim apud Aſchlepiadem pharmacionem ſcripturam inueni, nec apud Petronem, nec Andromachu: etſi omnes antiquiores medici optima medicamenta conſcripſerint. Nouſtis autê, nec apud Heram Cappadocem, nec Manthiam, nec He raclidem Tarentinum reperiri, qui magnam pharmacorum experientiam habueru: imò nec apud Archigenem, aut Philippum, aut apud aliquem eius diſcipulum: inſuper Sorani libris de medicamentis perlectis omnibus, item Menecratis, Crito[n]nis, Damocratis, & aliorum qui medicaminum cognitione claruerunt, apud nul[um] lum hoc modò citatu[rum] pharmacum comperi. Quæ uerò apud uiros iam dictos habentur, deinceps ſcripta indicabo, ac initium à pharmaſione Aſchlepiade facturus ſum, qui in tertio inſeriorum medicaminum, quæ etiam Marcellas inſcribit, hunc in modum docet.

ANDROMACHI AEGYPTIA ENAIMOZ AD VVLNERA, VT,

Aſclepiades præſcribit: facit ad neruos, muſculos; præſifos: item ad punctus, contuſiones, attritus, artus fractos: ualet etiam ad abſeſſus: est item, oculorum perturba[tioni] collyrium: iuuat capite dolentes, & ad omnes affectus utile est remedium.

Argenti ſpumæ, ceræ, ſingulorum denarium pondo centu[rum] quadragintaquatuor, guttæ ammoniaci denarium pondo ſeptuagintadu[m]um, terebinthinæ denariu[rum] pondo trigintafex, lanæ succidæ combustæ denarium pondo duodecim, ſquamæ æris, ſquamæ ſtomomatis, thuris, mali terræ rotundi, quæ Græcis ἀριστολοχία στρογγύλα di[c]itur, ſingulor[um] denarium pondo octo, olei ricinini heminas tres, Argenti ſpuma, & oleum Aliads† octodecim.

KATA' FE'NH, LIB. III.

37

&A oleum incoquuſur: ac ubi mutata fuerint, cera reſinaſp adiſcitur: quæ cum digi-
tos non inquinant, ammoniacuſ manibus dilatatuſ recipiuſt, & tunc Ianas succidas,
ac reliqua. Hoc medicamentum quanto utilius ex ſtomomatis ſquama euſaſt, tanto
deterius ad neruoruſ uulnera factum eſt: ſi nanq punctus ſoluſ fuerit, etiā ariſ ſqua-
ma ſuperuacua eſt. Quippe nullum metallicuſ his conducit, nili prius ex aceto acri
pluribus diebus leue factum fuerit: quanq in nudis neruis & tendonibus bonuſ fue
rit remedium: at ſi iam phlegmone coniuncta eſt, liquare ea ex roſaceo conuenit, &
fic emoto, hoc eſt in linteolos illito, uti. Vbi uerò non adeſt phlegmone, molliora
humidioraſ ſtatim ab initio potiora ſunt medicamentis durioribus ac ſiccioribus,
praſtatq[ula]iqua ipſa in digerěte quodā, uel mitigatorio medicamine uſurpare. Vo-
co digerentia quidē uetus oleum ricininuſ & ſicyonium: mitigatoria aſt, roſaceum,
chamæmelinum, & quod ex althea cōſcitur: his fortiora, eoq[ur]ioribus corpori-
bus magis idonea ſunt, quod ex fici agreſtis radice oleo decocta exprimiſt, & quod
ex iride, brionta, aro paratur: his ualentius eſt ex dracunculo, malo terræ, & panace
factum. Porrò nos frequenter etiā ex abiétis ſemine, oleo, item ex populi flore con-
ſecto uſi ſumus: nam hæc diutius fabino oleo intingimus. Cum igitur, quæ de euſu-
modi medicamentorum uſu dicta ſunt, in memoria habeatis, ad alia, quæ explican-
da ueniunt, uos traducere cogitamus. Quod autem nobis inſtitutum erat fac ere, ag-
grediemur: apponemus enim & alia euſdem facultatis medicamina, quale eſt ab
Aſclepiade poſt prædictum his propè uerbis ſcriptum.

CLAVDII PHILOXENI CHIRVRGI

Aegyptia ad prædicta uitia.

Argenti ſpumæ, ceræ, ſingulorum denariuſ pondo centum ſexaginta, guttæ am-
moniaci denariuſ pondo octioginta, propoliros denariuſ pondo quadraginta, reſi-
næ ſicca, terebinthinæ, ſquamæ ariſ, thuris denariuſ pondo ſedecim, lanæ ſuccidæ
combuſtæ, ſquamæ ſtomomatis, ſinguloruſ denariuſ pondo octo, opopanacis dena
riuſ pondo quatuor, ricini heminas tres, Hoc igitur pharmacum ſuperiori eſſe ſimile
omnibus apparet, & utendi modum eundem cum nuper à me citato habebit: quin-
etiam in his duobus emplaſtris aliud terciuſ Aſclepiades in hanc ſententiā tradidit,

Aliás† oſſode
cim.

RVFVM HALIEI.

Facit ad cruenta uulnera & neruos præcifos, item ad uetera cicaticæ ægrè ducen
tia & fluida ulcera: quin & probè emollit duritias, maximè in mammis obrientes;
utimur eo ad canum hominumq[ur] morſus: ſummè facit ad paſtinacæ, draconis, alio-
rumq[ur] ſeuorum pifciuſ ictus: in totum, uirtutem habet mirabilem. Argenti ſpumæ,
ceræ, ſingulorum denariuſ pondo centuſ, terebinthinæ, mannæ, thuris, galbani, mi-
nij ſynopici, ſinguloruſ denarium pondo† octo, olei ſextarium: nec ipſe Aſclepia,
des hoc pharmacuſ ad punctus tendinum ac neruoruſ, ſed ipſis præcifis utile eſſe pro
mittit, cuſ uidelicet maius uulnus extiterit, & neruus nudus appareat: quippe aptio-
ra tunc ſunt medicamenta, quæ mitigatoriam & mediocrē uim obtinent, cuius ge-
neris eſt nuper ab ipſo citatum. Itaq[ur] hæc tria emplaſtra in medio ſerè libro Aſcle-
piades produxit: ſuperius etiā aliud multiplicis quidē uſus emplaſtrum, melius aſt
ijs tribus ceu ad neruos præcifos corruptosq[ur] tradidit. Verba Aſclepiadis ita habēt,

Aliás† centi.

MOSCHIONIS CATAGMATICVM.

Valet ad recentia uulnera, neruos præcifos, & cum cōſtufione diuſlos: facit etiam
ad fracturas cuſ uulnere: etenim uulneribus auxiliatur, & oſſa callo obducit cōueni-
enti deligatura impoſituſ: prodeſt hydropicis incipientibus: item facit ad teſticulo-
r[u] contuliones: tollit circa anum eminentias, fanat rhagadas butyro dilutuſ: a d hæc
gutturis tumores, quas βσογχωκήλας appellant: ſoluit omnē duritiem: curat attritus
& fractos articulos, item pedum, manuumq[ur] calloſas excreſcentias, quas clauos uo
camus, ut etiam exulcerationem auferat. Summatim, medicamen eſt utiliſſimum.
Conuenit etiam ad hydropas incipientes. Conſectio hæc recipit. Argenti ſpumæ
pondo minam, quæ continet denarios centum ſexaginta, picis aridæ denariuſ poną

G

do centum ſexaginta, ſeuı uiſulini denarium pondo centum ſexaginta, reſinæ teræ
binthinæ denarii pondo octoginta, mannæ thuris denarii pondo octoginta, ceræ
denarii pondo quadraginta, eruginis, opopanacis, galbani, ſingulor denarii pon
do octo, olei ricinini heminã, aceti parem menſurã, liquoris ſycamini heminã, picis
liquidæ tres cyathos. Argenti ſpuma tenuiffima, & cicinum oleu in uas ſicile uel
æreu coniecta, igniç ſuprapoſita coquuntur: cù eſſerbuerint, ſeuu & manna thuris
adiſciitur, mouentur, allidue: ubi confluxerint, pix, cera, reſina inſitur, & donec
non amplius manu inquinent, incoquuntur, deinde galbanu, pòſt erugo & opopa-
nax ex aceto soluta inſpergitur: liquor ſycamini, & pix líquida in aliud uas transfu
ſa coquutur; et cum denſata fuerint, ſeu confluxerint, priori pharmaco immittitur,
& rurſus ſupra ignæ poſita, quouſc digitos non inquient, incoquunſ, ac in uinum
demiſſa triduo relinquitur, poſtea ſubactis manibus, in linteolum, illitis utimur.
Oportet autem poſt medicamen impoſtum linteum uino madeſtum exprimere,
& tunc medicamento circundare. Porrò noſtri Cathegetis Lucij confectio ſic ha-
bet: Seuum ac oleum prius liquefacimus, ac ubi soluta fuerint, mannam leuiffimam
ſactam, & ſpumam argenti inſpergimus: poſtquam coſfluxerint, reliqua facimus.
Cæterum laude dignus est hic Aſclepiades, qui confecturæ medicaminium ratio-
nem aſcribat, non ut Andromachus omittat, qui nec quam uirtutem habeat ap-
nit: deniç primum e tribus ab Aſclepiade ſcriptum emplaſtrum ægyptiam, quod
& ipſe Andromachi eſſe confirmat, nec cuius ſit uirtutis, nec quomodo præparan
dum ſit, aut utendum, Andromachus indicauit. Verum ſimpliciter tanquam uul-
gare quoddam pharmacum, libro de exteriorum uirtutibus ſecundum collocat. Pri
mo enim omnium ſcripſit, quod ipſe nominat, ne�uævatiòp, deinde ægyptiam, aliud,
ut dixi, nihil adiungens; habet enim eius dictio in hunc modum.

AEGYPTIA.

Alias† tres. Argenti ſpumæ denarii pondo centu quadragintaquatuor, recini heminas† ſex,
ceræ denarium pondo centum quadragintaquatuor, guttæ ammoniaci denarium
pondo ſeptuagintaduüm, terebinthinæ denarii pondo triginta ſex, lanæ combustæ
denarium pondo octodecim, ſquamæ ſtomomatis denarium pondo octo, ſquamæ
æris denarii pondo octo†, mali terræ denarium pondo octo: nonnulli myrrhae de
narium pondo quatuor, opopanacis denarium pondo duûm: his ad finem ſcripta
ſunt, marinæ ad irrigandæ ceram heminas octo. Quid ſibi uelit cum dicat, ad irriga-
tionæ ceræ, manifeſtò non ſcimus: coſiderare enim plura licet, Mirandù uerò, quo-
modo in alijs omnibus cum Andromacho conueniat, menſuram ricini parem non
ponat: Andromachus enim heminas ſex, Aſclepiades tres ſcripſit, non apponens
quod in fine ſcripturæ ab Andromacho adiectum: nonnulli myrrhae denarii pondo
quatuor, opopanacis denarii pondo duûm. Rurſus adiùxit ipſe, in combustis lanis
ſuccidis, quod in Andromachi ſcriptura nò habetur. Poſt dictam ægyptiã theriaca
emplaſtra quinç retulit Andromachus: deinde aliud ſuſcù, quod ad Eubulum au-
torem refert: poſtea rurſus aliud ſuſcum, cui nomê indit Athenæ. Poſt hæc iterum
alia ſuſca ſimpliciter duo, quibus ſubnectit aliud: ubi ſic ad uerbum ſcriptum eſt.

FVSCVM NYGMATICVM, HOC EST, AD

neruorum punctus utile, Andromachi.

Guttæ ammoniaci denarii pondo octo, ceræ nouæ denarii pondo octo, terebin
thinæ denarii pondo octo, æris combusti denarii pondo octo, picis aridæ denarii
pondo quadraginta, ut Zeno ait, minæ dimidiati, aut quartam partem. Argenti ſpu
mæ denarii pondo quatuor, aloës indicæ denarii pondo duûm, mali terræ denarii
pondo duûm, galbani denarii pondo duûm, eruginis denarii pondo unius (alij, de
narii pondo duûm) thuris denarii pondo duûm, olei hyeme quartam heminæ par
tem, æſtate octauã, aceti tres cyathos, quibus ammoniaci diffoluatur. Hoc uerifl
mile eſt ipſum nominare nygmaticã, ut quod neruorù puncturis ex uſu eſſe queat.

TERTII LIBRI FINIS.

CLAV

38

A CLAVDII GALENI PERGAMENI DE

COMPOSITIONE MEDICAMENTORVM KATA'
IENH, LIBER QUARTVS.

Ioanne Guinterio Andernaco interprete.

RIMVS fanè liber in alborum emplaſtrorum confecturis, alijſch,
tum eorù quæ ulceribus cicatricem ægrè ducentibus conueniunt,
finitus eſt; ubi diſtinximus còmuniter appellata dysſpulota, id eſt
cicatricem difficulter admittètia, ab ijs quæ propriè cacoëthe, hoc
eſt maligna dicuntur, & ipſa nímirum dysſpulota. Quoniam uerò
quædam ſaniei humorum, ulceratis partibus influentiù uitio ci-
catricem ægrè admittunt, quædam ipſa affecta ſede influentem succum quamlibet
probum corrumpente, ſecunda ratione ulcera dysſpulota & cacoëthe propriè no-
minant: in quibus interim totam partem affectam excíndere, uel adurere nonnulli
coſuntur, aut medicamentis cruſtam inducentibus, aut igne utentes. At cum am-
pla ſit latitudo utrinc in eo, quòd alterum altero magis minus ue dysſpulotum, ma-
liqnum, eſt, tantum medicantium pharmacorum eſſe numerum oportet, quantum
ipſorum quoq ulcerum extiterit. Merito igitur omnes, qui unum dūtaxat medica-
mentum ulceribus malignis cicatricè inducere promittens habent, ſuccessu crebrò
frustrantur, Nam duo (minimù) quæ idem pollicentur, eandem, facultatè often
dunt, diueraſ alioquin inter ſe, non ſimplíciter maioris minorisc, uerù ut apertifi-
mè dicam, maxim ac mínimi ratione in promptu adſſe illi conuenit, qui omnia id
genus uitia curare propoſuerit. Quemadmodù còmentario Therapeutices in uni-
uerſis affectibus primam omniú communem auxiliorù potentiam inueniri doceba
mus, dein materias, quibus illa continetur; ita nunc quoq in ulceribus dysſpulotis
generè pharmacorum, quibus illa curabùtur, facultatè, quæ tandem ſit, uel prius
inuentà eſſe oportet. Indicata mihi eſt & hæc in illo opere, cum quidè nullus uitio-
fus habitus uulneratas partes inſeſtat, duos ſcopos habens; unù, ut id quod influit,
repellat; alterù, ut quod affectæ parti inhæret, inſixum, eſt, diſcutiat. Atq hæc con-
trariæ uires præſtant: ſiquidè influxum reprímùt, quæ ſunt aſtringentia pharmacæ
digerunt impacta iam excepta, trahendi potestate prædita. Porro quæ aſtringùt
ut plurimum exaſperant, atq hæc occasione moleſta ſunt. Trahentia uerò, ac dige-
rentia ex alto humiditates, non citra acrimonià id efficiunt. At acrimonià dolor ali-
quis neceſſariò ſequit, ulceratam partè erodens; atq ſic propter dolorè, quæ exaſpe
rantia erodentia, còcitant, humores ulceratis partibus influentes irritari còtingit:
unde quoq ulcus phlegmone obſideri exedi, Ex quibus dictis colligitur, ulcere-
bus dysſpulotis præſidia inueniri non poſſe, multo minus adhuc malignis. Quare
talis pharmacorù materia, quoad eius fieri poſlit, inuenienda eſt, unde ulcus citra
dolorem ſicceſcat; quod accuratè fieri nulla ratione licet, medico ignorante, quem
affectum medicamen exhibitum oftenderit. Quippe ex ambobus còpoſitum, ero-
dente puta & aſtringente, neceſſariò ualidum exiſtit. Verum fordes & humiditatis
copia id genus ulceribus incumbens, ueluti propugnacula quædam ulceratis parti-
culis facta roſionem ualentibus pharmacis adímunſoluunt, Itaq attendendum
eſt, quantum primus ufus humiditatis in ulcere deſiccauerit: uel ſi etiam fordes ha-
beat, quantum inde abſteſerit, Ac ita ſecundùm, tertium, uti illo debemus, dono
purù & ſiccum ulcus apparuerit. Vbi uerò id tale còſpexeris, ad aliud medicamen-
tum te conferes, eiudè quidem ſpeciei, ſed priore imbecillius, Nam ualidiora, dum
mordendo ulcus dolorè inferunt, fluores mouent, et phlegmonas concitant. Quòd
ſi rurſum aliquod multo imbecillius priore pharmacum adhibeas, ulcus humidum,
fordidum, euadet. Hac igitur parte artificio utens medicus, eo qui experimento
innititur melior eſt, quòd ſciat ulcus nò alia medicamentorum uirtute curari, quam

B

G 2

C
dum affecta pars eam siccitatem consequatur, quâ in naturali statu sita possidebat,
Quod factum intelligimus, ubi nec tenuis amplius sanies influat, nec pus produ-
cat. Hanc dispositionem ultracera nanci cetur, quo dixi modo siccесcentia, hoc est aftrio-
cta, disculsa: dein ubi sicca quidem fuerint, uerumfordida adhuc appareant, de-
teroris pharmacis repurgantur, quæ ipsa in opere de simplicibus medicametis
cōmemorauimus, in quo prius exercitatū eſſe cōuenit, qui hinc omnino frugē re-
portaturus eſt. Hoc uobis amici, quibus iſta scribuntur, conſtare manifeſto admo-
dum noui: itidem rationē line operū exploratione probabilē non eſſe, dicta iam mi
hi demonſtrant. Etenim uidiltis ſubinde medicos quodſa, illis ipſis pharmacis line
uia ac ratione uſos, nihil promouiffe: me uerò multa eius generis ulcera perſanasse.

Quamobrē in memoriam reducite medicamēta citra demorfum exiccantia: qualia
ſunt permulta metallica, Atqui hoc etiā memineritis, quòd cōbuſtis elotis erosio,
quæ prius abfuit, edomatur ac interit. His igitur impræſentiari uti uobis licet: elo-
tis quidē in pueris, eunuchis, mulieribus, & qui molli natura carne ſunt præditi: ite
qui ad ſentiend ſu habiles admod ſunt, & uitioſo ſucco laborāt. In alijs corporibus
etiā illa uſurpare potueritis, mane primī ipfa partibus, quæ curand, probè diffla-
tis adhibentes. Si uerò corpus totu præparationem quandā requirat, & hanc prius
ſactā eſſe oportuit, præcipimus de his in cōmentario de morbis curandis. Nonnul-
lis liquidem uel purgatio ſola ſufficit, quibusdam ſanguinis detractio, alijs utraque
hæc adhibere profuerit. Sunt in quibus ſuperiacentē uaricē excindere ſatis eſt: uel
lieni, uel iecinori proſpicere: aliquibus ambiētes ulcus partes præſcindere: quemad
modum interim labroru callos amputare. Si horum quid experiri oportet, humoris
copia ſimul cum ſordibus inſpicienda eſt: atq. ita ad idoneu medicamen ueniemus,
rurſus simplicium memores, quæ ſiccant, non tamen ulceris ſordes abſtergunt:
item quæ abſtergunt quidē, non tamen probè ſiccant. Porro quæ utrōs poſſunt
eſſicere, proſpiciemus ex quoto quodq. ordine exiſtat, quod maximu inter ea cen-
ſeo, quæ ad curationē pertinent, neglecit tamen medicinalis materiæ ſcriptoribus.
Nam hi ſolas uniuersales ipſius uires dicere ſtuduerunt: ſicut etiā Dioscorides, quæ
nulli eoru qui in eadē quali arena deſudarunt, ſecundu eſſe quíſqua dixerit. Ego igi
tur deinceps omnia pharmacæ recenſebo, quæ ulcera citra demorfum & manife-
ſtam exaſperationē exiccare poſſunt. Incipiā à metallicis, quibus etiam terræ ſpe-
cies adnumerantur. Porro cum uariè inter ſe differant, in eo quod magis minus
ſiccent, à medijs orſus ad uehementia, uel obſcurius exiccantia me conferā. ſiccant
igitur modicè lemnia ſphragis, & cadmia, præſertim quæ ſua ſpōte nafcitur, prater
quod in torrentibus aut riuis quæritur, ac in Cyprioru montibus, alijs q. locis inue-
nitur, maximè ubi metalla ſunt. Conſueui eā magis ſiccantē reddere, per æſtatem in
ſole, pluribus deinceps diebus terens ex aceto, aut uino planè giluo, lubſtantia pel-
lucido. Cuifusmodi eſt in Italia falernu, in Asia Tmolites, quod multo maximè ſic-
care natum eſt. Hoc genere cōprehenditur Ariſium in Chio natu: item odoratum
Lesbium in Creſſo & Mithymna. His ſuccedunt omnia uetera, cui ex albis et aſtrin
gentibus inueterata ſunt. In Italia ſigninum, burtinu, & marſium; in Sicilia uocatu
ab incoſis animæum in Asia aphrodiſæum, et miſyum. Sufficit enim mihi horum ſa
cultates uniuersales ueluti paradagmata exponuiffe. Iam uerò cadmiam ex aceto
acri, ſimiliter multis per æſtatem diebus in ſole præparo, ſiccatamq. repono, ut ulce
ribus malignitatē aſſumentibus inſpergi poſſit. Valentius hoc pharmacu eſt, chal-
citis cōbuſta eodem modo prius in puluerē redacta: poſt hanc ignem non experta
tam ualens medicamentum eſt, ut cruſtas faciat. Lotam igitur ipſam, deinde tunſam
habere ſatius eſt. Minus enim lota, quam uſta deficcat, tū longè melior eſt, minus
mordax. Perſimile medicamentu eſt etiam erugo combuſta, quæ ignē non experta
eſt, fortilimu medicamen eſt, ſicut chalcitis. Verum hæc non hi il etiam aſtringit,
& ea multo magis chalcanthu, quod inter metallica maximè ſiccat. At erugo huius
potentia omnino particeps non eſt. Mify autem & ſori chalcitidi genere cognata
ſunt.

KATA ΓΕ'ΝΗ,

LIB. IIII.

39

A funt, ex una, ut dicam, radice producta: tenuius tamen mify apparet, tū minus mor-
dax & urens: craslius fori eſt, & utriſque ſiccat imbecillius: quemadmodum & ſtibi
maiorē aſtringendi ſiccandi: uim ac fori poſſidet. Porrò diſphryges appellatū phar
macu, ulceribus ægrè humiditatis uitio ad cicatricem uenientibus aptiſimum eſt:
ualidè nanq; ſiccat, etſi modicè mordax, Ad hæc, præter acrē tum qualitatē, tū po-
tentiā, uim habet aſtrictoriar; quas tamen utraſq; fortiores & chalcitis cruda, & chal
canthū repreſentat: ſiue id maſculino genere, ſiue ſœminino, ſiue neutro appellasse
quis malit. Nā hoc uobis interim ſuccurrat, de nominibus contendendū non eſſe,
ubi ſpeculationē ipſius artis uſui necellariā ediscere ſtatueritis. Porrò alumē quod
libet ulcera ſatis exiccat, generoſe aſtringit: unde nemo ſolis his ad ulcera utetur, ſi-
cut nec cruda chalcitide, & erugine: uſta uerò & hæc & mify utilia funt, ut elota
morsum quidem remittunt, uerum minus ſiccant. Itaq; lotis uti tutius eſt: quoniam
permulta corpora, quibus mederi cogimur, unam quandam diſpositionem habent,
qua uehementē commorſum ferendo non funt. Audiuſtis hæc frequenter, & nunc
iterum cōmentationis gratia in toto ſubſequenti ſermone repetere conabor. Quæ
igitur plethora uitioſoq; ſucco laborant corpora, ad hæc quæ tenera carne prædita,
& ad ſentiendum infligniter habilia funt, facilè ex morſu, ſeu roſione phlegmonem
recipiunt. In horu numero continentur mulieres uidelicet candidæ, pueri, eunuchi,
uiri cute alba; inſuper qui regionem frigidam incolut, humidi hi quoq; & pituitoli,
eoq; molles & albi: quemadmodum ij, qui calidum tractum inhabitant, ut Aegy-
ptum et Arabiam, duros corporum habitus, & ſiccos fortiuntur. Itaq; hæc ueluti in
mentē reuocando, appoſiturus ſum & aliam pharmacorum ſimpliciū materiē, quæ
malignis ulceribus curādis ſit idonea, Sarcocolla igitur & ichthyocolla, his magis
adhuc chryſocolla tali facultate prædita eſt. Huc optimè facit & plumbum combu
ſtum; poſt hoc fori, ſtibiſq; , eaq; combuſta: inſuper plumbi recrementum, Græci
σκοπισμολογισμό; uocant, probè ſiccat: quemadmodu & ferri ſquamα, euidentius ta-
mē ſtomomatis. Porrò ariſ ſquamα, præter quod ſiccat, etiā abſtergit purgatq. Vn
de pura quoq; ulcera efficit, quod reliquæ ſquamæ nō poſſunt. Quare ſi hæc omnia
medicamenta arida ulceribus malignis ac contumacibus inſpergis, mirificè uidebis
citra eroſionem ea deſiccari. ſicut ubi buccinoru teſtas concrematas, purpurarum,
oſtreoru, aliorumq; id genus adhibueris. Quin & lapis ſpecularis, græce διαφωνη,
Romanis olim ſpeculariū dictus, ex ijs eſt quæ leniter ac ſine morſu exiccant: qui
uſtus ulceribus dysſpulotis, nō item malignis ac rebellibus cōducit: quippe minus
exiccat, quam illa requirut. Idem potest uitrum uſtum, ac ignitum illud quod in ua
ſis æreis caleſctorijs adharet, Cæterum ægyptiæ ſpinæ fructus, galla omphacitis,
hoc eſt, immatura, rheon, malicorium, tum radices, tum herbæ non paucæ ultra ſic-
candi etiam aſtringendi potestatē habent: nam & malu terræ, iris, acorum, arthemi-
fia, panacis radix, argemone, chamæleontis nigri radix, ciperum, dracunculus, &
gladiolus affatim exiccant. His euidentius adhuc centauriū, & polium: quibus pau
lò imbecillior eſt terra nomine erythrias, uti valētior eſt ampeſtis. Talis ſanè medi
camentorum ſimplicium ad ulcera maligna ac contumacia materie exiſtit: extrin-
ſecus autem nonnulla ipſis apponōtur, quæ quidè per ſe uehementis poteritæ gra-
tia non admoueri, ſed alijs temperari ſolent, ueluti erugo ignem nondum experta,
calx uiua, & illota, & molle aphronitrū, quod reuera aphronitrū eſt. Quanto enim
ſpumantius, tanto præſtantius eſt ſtraque facultate, tum quod minus mordet, tum
quod magis digerit. Didactis enim in opere de ſimplici medicina, ſubtiliora cras-
fioribus hæ uirtute inter omnia, quæ ſimili ſpecie comprehenduntur, præcellere.
Porrò nihil tam nobis euitandū eſt, ſpharmacæ generis oleofi, quæ Hippocrates
μαλαθακωδικό, id eſt mollia nominat: cuiuſmodi funt omnes adipes, præſertim porco-
rū, dein ſelina, poſtea cera: alia uerò ratione & quæ indurata remolliu, μαλαθακικα-
dicuntur, non conueniunt, galbanu, bdellion, gutta ammoniaci, ſtyrax & medulla,
Item alio modo acria, piper, gingiber, ſinapi, canchri, multaq; eius generis alia.

B σκοπισμολογισμό; uocant, probè ſiccat: quemadmodu & ferri ſquamα, euidentius ta-
mē ſtomomatis. Porrò ariſ ſquamα, præter quod ſiccat, etiā abſtergit purgatq. Vn
de pura quoq; ulcera efficit, quod reliquæ ſquamæ nō poſſunt. Quare ſi hæc omnia
medicamenta arida ulceribus malignis ac contumacibus inſpergis, mirificè uidebis
citra eroſionem ea deſiccari. ſicut ubi buccinoru teſtas concrematas, purpurarum,
oſtreoru, aliorumq; id genus adhibueris. Quin & lapis ſpecularis, græce διαφωνη,
Romanis olim ſpeculariū dictus, ex ijs eſt quæ leniter ac ſine morſu exiccant: qui
uſtus ulceribus dysſpulotis, nō item malignis ac rebellibus cōducit: quippe minus
exiccat, quam illa requirut. Idem potest uitrum uſtum, ac ignitum illud quod in ua
ſis æreis caleſctorijs adharet, Cæterum ægyptiæ ſpinæ fructus, galla omphacitis,
hoc eſt, immatura, rheon, malicorium, tum radices, tum herbæ non paucæ ultra ſic-
candi etiam aſtringendi potestatē habent: nam & malu terræ, iris, acorum, arthemi-
fia, panacis radix, argemone, chamæleontis nigri radix, ciperum, dracunculus, &
gladiolus affatim exiccant. His euidentius adhuc centauriū, & polium: quibus pau
lò imbecillior eſt terra nomine erythrias, uti valētior eſt ampeſtis. Talis ſanè medi
camentorum ſimplicium ad ulcera maligna ac contumacia materie exiſtit: extrin-
ſecus autem nonnulla ipſis apponōtur, quæ quidè per ſe uehementis poteritæ gra-
tia non admoueri, ſed alijs temperari ſolent, ueluti erugo ignem nondum experta,
calx uiua, & illota, & molle aphronitrū, quod reuera aphronitrū eſt. Quanto enim
ſpumantius, tanto præſtantius eſt ſtraque facultate, tum quod minus mordet, tum
quod magis digerit. Didactis enim in opere de ſimplici medicina, ſubtiliora cras-
fioribus hæ uirtute inter omnia, quæ ſimili ſpecie comprehenduntur, præcellere.
Porrò nihil tam nobis euitandū eſt, ſpharmacæ generis oleofi, quæ Hippocrates
μαλαθακωδικό, id eſt mollia nominat: cuiuſmodi funt omnes adipes, præſertim porco-
rū, dein ſelina, poſtea cera: alia uerò ratione & quæ indurata remolliu, μαλαθακικα-
dicuntur, non conueniunt, galbanu, bdellion, gutta ammoniaci, ſtyrax & medulla,
Item alio modo acria, piper, gingiber, ſinapi, canchri, multaq; eius generis alia.

G 3

QVOMODO MEDICAMENTIS SICCIS MODO COM

memoratis, in ulceribus ad cicatricem ægrè uenientibus

malignis, utendum fit.

Viuſmodi ulcera uitioſo plena humore neceſſariò exiſtunt: pleraque  
uerò ipſorum etiam ſordes copioſas ſuſtinent. Quoniam ergo ſiccum  
aliquod pharmacum ipſis ſumus inſperſuri, conuenit prius ea linteolo  
molli, puro & ſicco exprimere; ubi ulceris cauitatem medicameto im-  
pleueris, platysma labris attenuâdis accommodatû extrinſecus ſuper-  
dandum eſt: hinc rurſus linamentum undiſ æquale foris iniſciendum, cui ſpongi-  
am, ex aqua aut uîno tinciam, applicabimus. At permultum referre exiſtimabis, ut  
ſpongia frigida maneat: quod ex facili fiet, ſi frigida continuè citra deligatura ſolu-  
tionem foueas; ſed hanc ei imponere, ac circundare debes, ut Hippocrates in com-  
mentario de fracturis edocuit, maximam offenſam fore ratus ex deligatura, quæ ad  
elegantem formam, non uſum conducit. Si igitur faſcia una fuerit, ſurſum tendet,  
ſiue ſura, ſiue genu, ſiue talus, ſiue cubitus, ſiue manus ſumma, ſiue alia quævis pars  
laborauerit. Quòd ſi duabus uti uelis, ut in fracturis, altera à parte affecta ſurſum ſe  
retur, altera deorſum prius, mox in ſuperiore parte definet, dum ipſa priori coniun-  
gatur. Quamobrem haſce faſcias ex lintéis, non laceros pannículos eſſe, ut omnes  
nouiltis, expedit. Tertio quoque die, non ſingulis, ſoluendû membrû eſt, ſic ut aqua  
non adhibita, quo dixi modo nuper, molli, puro, & ſicco linteo ſaniem ulceri abſter  
gas. At ſi ambientes ulcus partes phlegmonodes quippiam repræſentent, humidû  
medicamen latum extrinſecus platysmati ſuperaccómodandum eſt ex meo phœni-  
cino, non simpliciter liqueſto, ſed cui plurimum uini aſtringentis adiectum ſit:  
non tamen cum refrigerante oleo liquare ipſum conuenit: uerû ſi rubor quiſpiam,  
uel omnino calor in circumpoſitis ulceri partibus exuperet, aſtringente & refrige-  
rante id faciendû eſt. Sunt huiuſmodi, mynteum & melinum; ſi hæc non adſint, ad-  
hibeto quod omphacinû, & omotribes nominant. Si durities maior extiterit, oleo  
ueteri, uel ricinino ipſum phœnicinum liquefacies. Sed tutius fuerit, ſi nihil in am-  
biente ulcus loco uitioſi appareat, ſuperoſitæ regioni liquidum medicamentum  
admouere, quod repellat, ſi quid prius uel prauû, uel plus quâm par eſt, influat; ma-  
ximè cum in crure ulcus obortum ſuperoſitâ uenam uaricoſam habeat: quæ dum  
magna eſt, ac colore nec rubrum, nec probum ſanguinem, ſed atriorem, magiſ-  
melancholicum continere uidetur, excitanda uenit. Interim uerò contigit, ut ue-  
na tali exciſa ulcus ſtatim ad cicatricem ueniret, et ſi iam annum durarat; uerum  
ipſius loco iuxta diuſionem, ubi erat exciſa, ulcus malignum ac contumax orire-  
tur, cui cicatrices induci non potuerit. Igitur in id genus uitijſ præſtat, uiribus ægrì  
confultis, à uenæ incifione aufpicari: deinde pharmaco purgare melancholicû hu-  
morem, et cum hoc etiam pituitoſum educente: quoniam is quoque una nonunquam  
cum melancholico influit, dum uarices generantur. Poſtea ipſam uenam ulceri ſu-  
prapoſitam in longum ſcarificare commodum eſt: ubi abunde uacuaris, ei ipſi uenæ  
ſectæ prius medendû: poſtquam exactè iam cicatricem ducere uidetur, tunc mali-  
gni ulceris curationem, ut prædictum eſt, aggredere. Iam uerò lien interdum malè  
aſfectus uitioſi talis humoris autor eſt, ſicut & iecur: quibus antea prouiſis, ſic tan-  
dem ad ulcus curandum uenire oportet. Pari modo ſi uniuersum corpus cachochy-  
mû, uel plethoricû exiſtat, prius expurgare uacuarec expedit, quâm medicamen-  
tam ulceri admouea, Porrò intra ulceris per arida mediamenta curatione, quo-  
tieſcuncque ſolueris, aduertendû eſt, qualemnam in partícula effectu ediderint: ſcien-  
dumc, ac in memoria habendû, nonnulla deſiccare, non autem detergere, cuiuſmo  
di ſunt illa, quæ aſtringendi qualitatè obtinent, ulcus purum non efficiunt. At quæ  
præterquam quod ſiccant, adhuc etiam detergunt, ea non modo ſiccam, ſed puram  
quoque totam partem exulceratam efficiunt. Præterea notandum uenit, pura ulcera  
ab ijs medicamentis, unde prius cù effent ſordida nihil roſonis percipiebant, nunc  
erodi,

D

KATA' ΓΕ'ΝΗ, LIB. IIII.

40

A. Arodi, morderiç. Quæ cauſa eſt, ut à ualentioribus abſterorijs pharmacis ad mitio-
ra lenioraç digrediamur, ubi ulcus adamuſsim purum inuenerimus. Quemadmo-
dum rurſus in ſordidis ad magis abſtergentia tranſimus, niſi ex roſione ſordida ap-
paruerint. Hoc liquidem medicis etiam bonis exiſtimatis nonnunquam impoſuit,
ut ad abſterſorium ualentius acriuſs. ſe conferrent: unde iterum ulcus eroſum, ex
æquo ſordidu, uel etiā magis adhuc, altera ſolutione uilum fuerit, carne quæ id ſœ-
dat à medicamento colliquata: nam ita in prauā ſaniem degenerat. Cæteru quic-
quid in his ipſis tenuioris ſubſtantiæ eſt, à pharmaco diſſatur, reliquu ibideī ulcera-
bus infixum ſordes ipſis redditur. Quare anīnum attendere oportet, utrum ulcus
carne quæ ſubeſt exeſa ac colliquецente ſordidum euaserit, an quia medicamen
ſordidis auferendis aptum requirat, impoſitum uerò tale non ſit. Quod indicat ul-
ceris maior ſacta cauitas, tum oræ rubentiores calidioresç, cum medicamenti acri-
monia abſtergentur. Forſan igitur ſuperuacaneum fuerit, in præſenti cōmentario
compoſitoru medicaminum uſus, rationem, modumç adſcribere: quippe in me-
thodo curandi explicatum. Quæ uerò neceſtaria ſunt, & magnam noxam adſe-
rut negleſta, fatius eſt bis ter'ue, ut fidelius memoriæ inhæreant, eadem repetere.
Ponamus igitur & hoc in talium ulcerum curatione, ſi quidem citra totius corpo-
ris offenſam fieri poterit, ægrum à balneo abſtinere, perſcari linteis largiter, mox
oleo, deinde ſerulis exerceri, ſi crus fuerit affectum: uel curſu, ſi partes ſuperiores
malè habeant. Quod ſi à balneo temperare fine totius corporis noxa non poterit,
ſoluere deligaturam nò oportet; uerum ut ligatum eſt membrum lauare, & aquam
calidam ex ſpongia exprimere, aliam mox frigidam infundere, ut nullus in deli-
gatura calor ſit reliquus. Iam ſi curatio ſuccedere uideatur, etiam abſque ſpongia al
ligata ſanari poteſt, ſi phœnicinum liqueſtum, ut dixi, extrinſecus imponas, uel
citra ſpongam, quæ ſalcis comprehenſa, uelut in fracturis, ægrotæ corporis parti
orbiſculatim circundatur.

B

COMPOSITIO EMPLASTRODIS MEDICAMENTI,

Voniam malignorum, & difficulter cicatricem recipientium ulcerum
curationis ſummus eſt ſcopus, ut medicamentụ citra morſum exiccet;
aqua uerò & oleum maximè omnium humeſtent, ab eis abſtinendum
eſt ita, ut nec per ſe adhibeantur, nec alijs ſiccis temperentur. At cera
deligenda eſt, nec natura, nec uetuſtate ſicca, uerum recens & pin-
guis: quam in ſole emollitam aridis medicaminibus dictis, quibucunque uoles,
exci
pere licebit: ſin autem ſol abſit, apud ignem caleſacta ſubigatur, & in calidâ aquam
demergatur. Non enim aqua per totam miſcetur, ſed ſtatim ab ea emolleſcente de-
fluit, antequam ulcers fuerit impoſita.

TEMPERATVRA MISTVRAE EST TALIS,

Mediocre medicamentum hoc modo efficitur.

Quarta pars metallicorum ceræ adjicitur: ualentius erit, ſi tertia ſumatur. Porrò
cum ipſa metallica minus magis çlenia ſiccaç exiſtant, uirtus in ijs quæ magis ſic-
cant, intendetur: quæ minus, remittetur: quemadmodum rurſus tutior leuiorum
uſus eſt, mordaciorum periculofior. Dicium nanque frequenter eſt, nonnullas na-
turas corporum, tum cutem, tum carnes magis ſenſorias habere, quibufdam has mi-
nus eſſe ſenſiles. Item pro maioris minoriſs ſenſus ratione doloris etiam affectus
ſequitur, ut & phlegmonos. Accedit huc non mediocris differentia, quod quis me-
li ſit carne, uel duriore, boni malic fucci, uel plethoricus, uel uacuus, uel medio
quodam modo inter enumeratos affectus: unde collígo, unum omnibus medica-
mentum præparari non posſe: ſed qualecunque ex ſimilibus ſpecie confectum fue-
rit, hoc uti ſciet ille, qui methodum iſto libro traditam artificioſe didicerit. Exema-
pli gratia in ſubieſta materie: ſi pares utriuſs, eruginis & æris combuſtih partes mi-
ſceas, aluminis ſcilli partis unius dimidium, ut totum tribus uel duobus denarijs s₂

G 4

C uel uncijſ totidem conſtet, ſufficiet ceræ denarios adjicere denarijs: decem uerò un cias uncijſ, in temperati & medij facultate pharmaci compositionem; melius fiet, minusq[ur] mordebit, ſi loco aluminis ſciſſilis diſphryges accipiat: cuius uno denario integro inieſto, erit præſtantius: & ſi eruginem mordacius facturam ſuſpiciati, lene prorfus ipſum fieri poſtulemus, combuſtam apponimus. Inſuper ſi expurgare ſor, des ſſtaterimus, æris ſquamæ denarij dimidium addetur, ut tota medicamenti tem, peratura talis euadat: æris, eruginis uſtæ, diſphrygiſ, ſingulor[ur] partes æquales, hoc eſt, cuiuſq[ur] denarij pondo unius, æris ſquamæ denarij dimidium. Hæc pingui cera, ut dixi, excipiantur: ubi ſiccior paulò fuerit, quam ut commemorata excipiat, tem, perand[ur] eſt oleum myrteum quo molleſcat, uel melinum, uel lentifcinum, uel ric[ia]nimum, uel cyprinum, uel omotribes uetus, uel recens híspan[ur], uel quod apud nos ex oleæ ſurculis conficitur. Aut ſi omnino nihil oleofum medicamento adhibere placet, laricem refinam admilceto: cuius ſi copia non eſt, terebinthinam in locum reſtituito. Cæterum hoc ſemper in memoria tenendum eſt ijs, qui hæc legunt, maxi mè ad primum nuper dictum, tanquam præſtantiffimum ueniendum eſſe, mox ad fecundum & tertium, deinde ad alia, ceu pro pharmacorum uirtutis, & potentiæ por tione, ſermonis ordinem nobis uſurpantibus. His igitur auditis quiſpiam, & simpli cium medicamentorum uiribus intellec[ti]tis, discernere poterit, quæ maiores noſtri ad ulcera cacoëthe pharmaca cōſcripserint: ſicut mox Aſclepiades, cognomento Phar macion, in tertio τῶρεκτὸς in hunc modum tradidit,

QVAE MEDICAMENTA MEMORIAE

prodidit Aſclepiades.

D

D chíronia & difficilia ulcera medicamentum: Aëris ſquamæ pondo unciam, eruginis rafæ pondo unciam, ceræ ſelibram, refinædaricis pon do unciam s. ea quæ liquari poſſunt aridis affunduntur. Quibus excep[ti], ac curioſe mollitis, utitor: item platysma exiguum ſoli affectæ par[ti], ut ulcus tantum comprehendat, inſijcito. Cæterum ambientes partí- culas pharmaco, quod phlegmonem arceat, circundare oportet. Inter curandum tertio quoque die ſoluere, deinde fomentis mitigare, ipſumq[ur] emplaſtrum, quod à latitudine platysma uocatur, abluendo emollire, ac rurſus imponere, donec ci- catricem inducere incipiat. Hæc eſt medicamenti ſcriptura. Pulchrè uerò autor ipſe adiunxit, ad chíronia: nominant enim ſic ulcera, non mediocriter, ſed maxi- mè maligna, contumaciáque. Generofum hoc medicamen eſt, ut quod ex tertia ceræ parte metallica contineat: eruginem ſanè pharmacum ualentius: æris ſqua- mam multa illa moderatius, attamen & ipſum generofum. Medium ac symme- tram habet temperiem, ut etiam modicè maligna curet, ſi non triplex, ſed quadru- pla ceræ portio alijſ commixta fuerit; moderatius adhuc extiterit, ſi quincupla adj[iciur], ut nondum cacoëthe, ſed ægrè cicatricem ducentia perlanet. Quemadmo- dum etiam, ſi metallicorum ſex partes cera capiat, ut ſit eruginis & ſquamæ, utri- uſque denarij, ceræ duodecim, laricis quot exigit portio, quæ erit, ſi tres ipſius denarij imponantur. At ubi cera pinguis eſt, etſi minus refinæ addatur, ſpilſtudinem, quanta ſufficit, medicamentum habebit. Siquidem huíusmodi phar- macis refina ob craſſitudinem inditur, ueluti & myrteum oleum, uel lentifcinum. Ego certè attico nonunq[ur] œſypo cera emollitam temperaui: ac uſu didici, uel ni- hil, uel parum adeò medicamentum ab illis, quæ ſine l[ui]s præparata ſunt, ſupera- ri. Atqui manifeſtum eſt, me hæc ad futuri medicamínis robur referre. Nam au- xilium ad alíquid ſpectat: quíppe mollius pharmacum ad moderatiora cacoëthe, id eſt malefica, magis quàm uehementius conducit. Vbi igitur ulcus ipſum mi- nus malignum eſt, ore uerò prætumide, Græci ὀχθωδήγις appellant, potior in his eſt œſypus. Benefacit etiam his cerui, uituliq[ur] medulla: quam leuem prius factam, ceræ admilcere oportet, Dein in unitatem coactis metallica trita, ut in puluerem redi-

KATA' FENH, LIB. III.

41

A redigatur, excipienda sunt, ut quæ roSIONem pariant: omnia uerò sicca ac terrestria
pharmaca, quantum satis est, antea leuigentur, ut est galla, cytinus, malicorui, agy-
ptiæ spinæ fructus; quoniam id genus omnia ægrè sunt leuia; sicut facilè quæ ex luc-
cis & liquoribus reologicis proueniùt, myrrha, aloë, acatia, & quæ his sunt finitima-
Rectè, me Hercules, ad finem ſuperioris medicamenti scripti hæc uerba adiecit: Et
hæc triduo soluito, fomentis mitigato, ipfum emplastrum ablutum emollito,
rurſus apponito. Nisi enim diutius cuti pharmacum adhæserit, nihil efficiet,
Quod pteros medicos latuit, arbitrantes, si ter die saniem ab ulcere deterferint,
melius se facturos ijs, qui bis idem faciunt. Qui uerò ſemel soluunt, ab ipſis quoque
ægris tanegnigligentes male audiunt. Conuenit hic quoque meminiffe, quod in ple-
tibus nostris commentarijs dictum est: qualitates uidelicet omnium uicinorum cor-
porum mutuo in se agere; et si alterum ipſorum multo fit ualidius. Item annotan-
dum est, ubi qualitas medicamenti curâdo corpori ſimilis ſpecie fuerit, maius sequi
momentum. His igitur rationibus, qui primus emplastro ante impolito uti statuit,
iuſta laude dignus est: & nos ipſum sequi multo magis decet, cum quod ratione in-
uenit, experientia comprobatum cognouimus: nec temere triduo ipſum ſoueri, ſin
gulis uidelicet ſolutionibus præcipit. Nam quia ualens medicamentu est, lenitio-
nem defiderat, Satius igitur est, in ulceribus non ita malignis ceram quadruplam,
uel quíncuplam amborum ſimul metallicorum eſse. Poſt hoc pharmacu aliud Aſcle-
piades tradidit, quod his conſtat: Eruginis pondo uncij duabus, ſquamæ pondo
uncij duabus, diphrygis pondo uncia, ceræ pondo libra, laricis pondo uncij tri-
bus. Hæc rurſus temperatura ſimpliciu medicamentorum eadeſt quæ ſuperioris,
ſolo diphryge ſuperans: alia certe omnia prioru duplicata ſunt. In illa enim scriptu
ra eruginis & ſquamæ utriuſus pondo uncia adijciebat, ceræ modum ambabus tria
plo maior: ſiquidem omnes uncias ſex eius admifcendas cenſuit, reſinæ uncia s,
metallici cuiuſque unciam. Secunda ſcriptura, illius quidem loco uncia ſemiffis,
tres imponendas iubet: metallicorum uerò pro una uncia ſingulorum duas: ceræ li,
bram in priore ſcriptura mutat in ſelibram. Clarum itac est, diphryges ſolum in ſe-
cunda eum appoſuſſe. Ac ſi uncia ipſus immittenda alijs duplicatis præcipit, mo-
do ſimplicibus uniuſers in priore ſcriptura miſtis diphrygis ſemunciam addideris,
talem medicamenti confecturam habiturus es: Squamæ pondo unciam, eruginis
pondo unciam, ceræ ſelibram, reſinæ laricis pondo uncia s, diphrygis ſemunciam.
Similis omnino hæc est priori, ſi diphryges excipias: quod tam moderatum est, ut
etiam ſolum inſperſum ulceribus, quæ cicatricem difficulter admittunt, probè me-
deatur. Item & as combuſtum, ualentior autem longè erugo, ut ſordida admodum
& humida curare nequeat, ſi ſolam eam inſpergas. Exedit enim, & mordet infligni-
ter. Porrò in chironijs ulceribus, alijs temperata pharmacis tantum de uehementia
uiututis ſue remittit, auget autem illorum, ut compositum ex omnibus pharmacum
fiat præſtantiffimum. Qua iam ratione prædictis medicaminibus erugo miſta fuer-
rit, hæc & uiua calx, exigua proportione aliorum à quibufda adieſta: extinta me-
diocre est pharmacum: elota prorfus leue, & mordacitatis expers. Hoc igitur em-
plastrum exempli gratia ad ſcripſi, quòd iuuenes in particularibus exerceru ſelim,
non uniuſeralibus ſolis contentos. Rurſus autem ab exordio ſermonem repetens,
ad Andromachi medicamenta digrediar.

DE ANDROMACHI EMPLASTRIS

ad ulcera maligna.

Pponam igitur cauſa exempli, quæ ex cōpoſitis medicamentis ad ca-
coëthe ulcera conuenire uſu probata ſunt: ab ijs exorſus quæ ſcripſit
Andromachus, quë non iniuria queas accuſare, quòd citra diffiſcito-
nem pharmaca tradiderit. Hac enim omiffa, permultos medicos male
ipſis uti contingit: ideoque nonnunquam ſcopum mirificè adſequi: in-
terim ab illo errare, alio delabentes. Cum igitur ualidiffimum aliquod recens ſere

C. conueniret, omnia ordine protulit Andromachus. Ab hoc rurſus aliud modera- tiffimum: imbecillimum uerò ſcripſit, nulla diſtinetione appoſita: Aufpicatur enim ipſa hoc titulo: CICATRICEM INDVCENTIA, Mox ita ſub dit: Cadmiæ to- ſtæ pondo libram, chalcitidis uſtæ pondo libram, ceræ pondo libras quatuor, refi- næ aridæ pondo libras tres, myrtei pondo libras tres, uinum aridis miſcetur: ſtatim in hunc modum pergit.

MEDICAMENTVM ΔΙΑ ΑΔΑΝΟΣ,
hoc est, ex Ladano.

Et temperatura appoſita iterum deinceps ait: ALITER VT ALCIMION,
Deinde hic q[ui]b[us] t[em]peraturis exponitis inſert, PHARMACVM, inquiens,
Θιακός θάλπη,
hoc est, ex hordeo. Poſt huius compositionem in eam ſententiam iterum ſcribit.

ALIVD CICATRICEM INDVCENS.

D

Relinæ ſicæ denarium pondo octodecim, diphyrgis denarium pondo quatuor, ſpumæ argenti denarium pondo ſedecim, ceræ denarium pondo decem, olei cyathum & dimidium; ut hoc ſit medicamentu ab initio ſextum. His ſubiungit iterum alia ſex, unicuiq[us] præponens, ALIVD, uolens nimiru, CICATRICEM INDVCENS, nos inaudire. Quinč[us] igitur ſunt epulotica, quibus nos uti ſolemus: nec maſlignis, nec ægrè cicatricem ducentibus idoneis. Sextum ad ulcera quidem dyſepulota, id est, quæ cicatricem diſſiculter recipiunt, non tamen ad cacoëthe, quæ nobis maligna dicuſtur, ualet. Reliqua uerò ſex adiecta malignis ſproſunt, uirtute inuicem diuerſa: quibus alterutrum ab eo adſcriptum eſſe oportebat, qui rationalem, ac meſthod icam diſſiplinâ profitetur, nempe uel uehementiæ differentiâ, tanquam nobis iſtelligentibus ad maligniora ulcera ualentioribus utendu remedijs: ad mediocria, imbecillioribus: uel Empiricorum more poſuiffe: quædam ex his medicaminibus phagedenicis, in ſummaq[us], exefis ac paſtis eſſe utilia, quædam caujs, quædam uehe menter ſordidis: ijs uerò, qui phlegmonodem ſimul, aut ſcirroſum affectum habet, aut labra ulceris dura, uel prætumida, uel nigra, uel alterius coloris, ſingulis propría, Horum aut nihil ille effecit. Poſtea ſex facultates cicatricë inducendi ordine rerutit, quarum ego compositionem cum propijs diſtinetionibus narraturus ſum. Primum itac[us] ab eo ſcriptum, eruginem, et ſquamam cepit: remittit autem minuitc[us] uim ipſius ceræ miſtura, quæ octo partes amboru, quatuor uriucq[us] explet. Etenim eruginis & ſquamæ, cuiucq[us] unciâ miſcere præcipit, ceræ uncias octo. Admodum commodè obſeruabit, qui id c[ō]ponit, temperare aliquod molle, Græce μαλαθανάδερης dicitur, oleum dico, & ſeuum, & œſypum, & refinam. At ſi pinguis cera non adſit, metallica ægrè miſcebuntur. Ac ſi iuxta ignem, uel in ſole calido temperare ipſa co gamur, paulò p[o]ſt pharmacum induſeſet. Quapropter cum ulceri fuerint impoſita, ſagum ſuum æger durum contingere putabit. Quippe eiulmodi medicamenta omnia talem habent uſum. Si uerò calidis manibus tractes, tantum magnitudini ipſius adimes, quantum emollitum dilatatumc[us] in toto ulcere imponetur, ut etiam oras contegat. Cum altu ulcus extiterit, totu ipſius cauine medicamine indito replebitur. Poſt hoc rurſus aliud platyſma ſupera acc[ō]modabitur, quod & labra com prehêdat. Hinc deinde pannus frigida madens tantus undic[us] obijcitur, ut medica[ment]u occultet: poſtremo ſpongia mollis falſcia ex linteo excepta, uel ſemel, uel bis adſectam partem orbiculatim ambiente tantæ magnitudinis, quò totum ulcus cum labris, ac ſupero poſita ipſis, ſubieſtaq[us] complectatur. Deligatio à duobus principijs fiat: uocant ſic quoties tota pars media uinculi affecto loco incumbat: crus autem utrunque in oppoſitu deducatur. Poſtremo ſi pannus tam ſit ualidus, ut ſemel iniectus ſpongiam tutò contineat, illic terminis conſuetur, ſuperfluo forcipe ademptus in imbecillis, rurſus utrunq[us] crus dolebit, ſimili robore ad id, quod affectu eſt, attraſtum: quod imprimis obſeruare conuenit, tum in primo falſiæ traic[ui]t, tuu maxime in ſecuſdo. Quin nec illius obliuſci te oportet, cuius primus, quorum ad nos memoria peruenit, Hippocrates inuentor extitit; olim ab omnibus ante ipſum medicis,

nunc

KATA' ΓΕ'ΝΗ,

LIB. IIII.

42

A nunc ab his qui artę paruï legitimè didicerunt neglecti: putant enim fatius esse, par-
tem exulceratā incompreflam seruare, utrinçb uerò ligamentum ei circumponere:
quod quam fit incommodū ac noxium, Hippocrates demonstrauit. Igitur ubi hæc
primo die peregeris, altero aquā frigidam per sponigā irrigato. Si ambiens aër ca-
lidus & siccus fuerit, bis hoc ter'ue in dies singulos faciundum est, ac deligatura ter
tio quoq; die soluèda, per hyemem etiam quarto, Cæterū inſpicienda eſt à medica-
menti uirtute facta inalteratio, tum in ulceris cauitate, tum in labris, tum in locis ea
ambientibus. Porrò unde hæc diſcas, libri de temperamentis ſuppeditabunt: necno-
in opere Therapeutices de his ulceribus tractatū eſt: uel cum ſiccius, uel humidius,
uel calidius, uel frigidius, quam prius & totu membru affectum, & ſingulae eius par
tes apparuerint. Inſuper conſiderabimus, num quid ex oris ademptum ſit, uel emol
litum quodam modo uel attenuatum, item color ne mutatus ſit, & ſordiu copia ea-
dem remanſerit, unde cognosces utrum fortius, uel mollius, uel ſimile priori medi-
camen imponendum ueniat. Poteris ſanè & primum ipſum ex facili immutare, ſi
mollius uoles reddere, miſto inter molliendī paululo cuiuſda olei aſtringentis, aut
myrtei, aut roſacei, aut melini, aut lentiſcini, aut maſtichini, aut cyprini: ſin ualidi-
us, aut ſquam, aut eruginè: ex quibus utriſc modicum adamuſſim leue reddes, ut
ſubigendo adiſcias: nos, uti nouiſtis, uel mite aliquod pharmacum ulceri inſpergi-
mus, eiq medicamen emplaſtrodes ſuperimponimus. Nulli dubium eſt, mity phar
maca mihi dici, ſarcocollā, chalcitidem uſtam, item æs, eruginem combuſtā, & chal
canthum: quæ ignem nō experta, acria omnia ſunt: combuſta. moderata: lota poſt
combuſtionè lenia, roſionisc fiunt expertia. Præſtat autem, ſicut prædiximus, em-
plaſtrum miſtioni adaptare: tum aliquod ex alijs medicamentis imponere, quorum
deinceps meminit Andromachus: idq non modo ſimplicium uires, ſed menſu-
ram quoq inſpicientes, ut in eo quod iam commemorauimus. Quatuor enim par-
tes ceræ, cum eruginis & ſquamæ, utriuſc una miſcentur. Tres fortius ipſum effici-
ent, ſicut quinçb imbecillius. Eodè modo in alijs agendu eſt, puta in eo quod præ
dictum ſequitur, octauum ordine, tali temperatura: Chryſocollæ denarium pondo
duum, ſquamæ denarium pondo duum, ceræ denarium pondo ſex, diphrygis dena-
rium pondo duum, ſquamæ argenti denariu pondo octo, roſacei, uel myrtei modi-
cum: in hoc pharmacó chryſocolla, & diphryges ipſa per ſe inſperſa, malignis ulce
ribus curandis ſufficiunt: ſquam a ualidius, alperius, mordacius, medicamentu eſt,
eoq argenti ſpumā autor admiſcuit, ſubueritus ſquamæ uiolentiā, cupiensc ipſam
mollioris pharmací miſtura mitigare, ac reſoluere. Sin abſq cera quatuor illa iuxta
dictam temperaturā miſceas, medicamè aridum inſperſile, Græci uocant ἐπιπασοι,
habiturus es, ad malignorum ulcerum curationè non ineſſicax. At ubi emplaſtrum
facere conaris, cera temperanda eſt: & propter metallicorum copiā, neceſſatò eti-
am liquídorum meminit Andromachus, roſacei nempe, & myrtei: cera nanque mo
dica nimis eſt pro metallicorum modo. Cum igitur chryſocollæ, ſquamæ, & diphry
gis binos denarios, argenti ſpumæ octo miſceri iubet, quatuordecim uidelicet uni-
uerſos efficiens, uel ceram pinguem inſigniter, uel oleoſum quoddam pharmacó
affundere debebat. In ſuperiore medicamento cera metallicorum erat quadrupla:
unde ſpuma argenti ablata, ex alijs licer pharmacu componere, quemadmodu ego
nonnunquam facta itaui. Quod ſi fiat, myrteo nō opus erit, cera, ut dixi, pingui adhi
bita: ſi dura ſit, liquidum aliquod miſcere oportet. Quamobrem nonnulli in id ge-
nus pharmacis cera præpulſiſe uidetur, alij recentis, alij iuuenilis; nō, per Iouen,
ipſius ætatem, ſicut in alijs medicaminibus, ſed humiditatè requirentes. Eſt etenim
reuera melior iuuenis, ſed non ut bimulam, trimulam ue reiſcias. Cæterum ad ſe-
quens emplaſtru ire tempus eſt: quod habet in hunc modum: Diphrygis denarium
pondo octogintaquatuor, argenti ſpumæ denarium pondo ducentorum quadra-
ginta, ceræ denarium pondo trecentorum octodecim, olei heminas ſex. Poterit
Alias trecentorum uiginti,
& hoc pharmacum ulceribus nondum malignis, uerum dyſepulotis cicatricem

tremen
torum uiginti,

C obducere, quoniam exiccat, sed non ualidè, ut quod poſt ipſum scribitur: minori tamen temperatura conficiendù eſt: ſimile enim ei hoc eſt: Diphrygis denarium pon do quatuordecim, argenti ſpumæ denarium pondo quadraginta, ceræ denarii pon do quinquagintatrium, olei myrtei pondo uncias decem. Nam Andromachi pharmaca horum ſeſcupla ſunt. Quod cicatrici obducendæ omnino eſt, reſpondet ex cadmia confecto, tū glyciæ nominatæ, de quibus ſequenti ſermone dicemus. Huic ſubſcriptum ualidius quidem eſt, non tamen primo ex hiſce ſex, uerum ſeptimo ab inſitio primore finitimum, in quo ſquamam, & eruginem ceræ quadruple comſiſcuit. Diphrygis enim adhuc denarium pondo ſedecim, argenti ſpumæ denarii pōdo quadraginta octo, ceræ denarii pondo ſexaginta ſex adjicit. Inde horuſ copiæ gratia coactus eſt & myrtei olei heminam s affundere. Numeretur ergo hoc quoque inter ea quæ cicatricem generant. Quod ſtatim ſubiungitur ei uſtè generis eſt: miſtiffimum uerò leniſſimum? ex plumbo combuſto & eloto, ſpodio, cadmia, diphryge, & terebinthina compoſitum. Zenonem aiunt galbanum quoque miſcere, quod mihi in prædiſtis uidetur ſuperfluum. Scribit ipſius miſturam talem: Eloti plumbi denarium pondo duum, ſpodij denarium pondo quatuor, cadmiæ tantundem, diſphrygis denarij pondo unius. Excipit ea terebinthinæ denarijs ſex. Zenonem diſcit addere denarij dimidium. Siquidem ceu molliendis labris calloſis ac duris, eoq Græce ὀχθωδωρω, id eſt, prætumidis appellatis, id facit, probè admiſcet: ſin ad ulceris malignitatem & contumaciâ, nō item, Nifi enim galbanum adhuc receperit, etiam ſic à malignorù ulcerum prauitate uincetur. Magis autem uerifimile uidetur, duo decim hæc ordine ſe conſquentia pharmaca ad cicatricem ducendam idonea ſcripſſe. Etenim præter duo ex ipſis, puta ſeptimum, & à principio & octauum, alia omnia ulceribus ægrè ad cicatricem uenientibus, ſed nondum malignis medentur. Item duodecimù inter ea cicatricem obducit: imbecillius autem quam ut cacoethe perſanet. Compoſitio hæc capit molybdenæ denarium pondo centum, diphrygis denarium pondo ſedecim, ſorios denarium pondo decem, cyprij toſti denarii pon do octo, reſinæ terebinthinæ denarium pondo octo, ceræ denarium pondo quadraginta, myrti denarium pondo quadraginta. Porrò minoris temperaturæ quæ huic reſpondeat, omnia ei uſmodi pharmaca conficere oportet, ſcientes ipſa confestim ſaxeam duritiem acquirerere. Tantum igitur cuiuſq; præparare ſatis eſt, quanti uſus fuerit, præfertim ſi hyems uſum ipſorum excipiat. At ſi quartam ſingulorum parte capias, molybdenæ quinque & uiginti denarij erunt, quatuor diphrygis, duo & ſemiffis ſorios, toſti miſyos duo, terebinthinæ nouem, ceræ & myrti pares portiones, utriuſq; decem, amborum uidelicet uiginti. Porrò in omnibus eius notæ pharmacis illa quæ liquari poſſunt, liqueſacta, & refrigerata, deinde rafa ſiccis diligenter in puluerem redactis admiſceto. Nam ſi liquida ipſis affundas, ſæpe ſient grumi ceræ modo, maximè cum frigus fuerit. In ſole feruenti ſi miſtura fiat, licet ea ſuperfundere: mouendo uehemèter rudícula primum, deinde cochleario: præſtat autem in hiſce omnibus, rudículam palmæ eſſe ramuſculum. Hæc Andromachus indiſtinetè, ſicqt diximus, & duodecim pharmaca tradidit: hoc ſingulis tantum præponens epulotica, hoc eſt, ad cicatricem ducendam idonea. Ego differentiam ipſorum maniſeſtò (ut arbitror) exposui, quæ cordatum uirum ad dextrum particulariù uſum ueluti manu ducere queat. In ſuper alioruſ polychreſſon, id eſt multiplicis uſus me dicamentorum meminit, ut ad alios pleroſq; affectus, ita ad ulcerady ſepulota, id eſt ægrè cicatricem ducentia aptorum, quæ nos ſermone procedente perſenſebimus, ubi pharmaca, propter uariam utilitatem ωολυγκωνα Græcis dicta, aggrediemur. Impræſentiarum peculiariter de ijs ſcribemus, quæ ad maligna: & dy ſepulota faciuunt: ea potius maligna, quæ chironia nonnullis appellantur, quemadmodi Andromachus ipſe ordine duodecim medicamenta modò relata prodidit; duo ad carbunculos, unum ad herpetas, quartum aliud poſt tria hiſce uerbis conſcripſit.

EPV2

KATA' ΓΕ'ΝΗ, LIB. IIII.

45

A

EPVLÓTICVM AD CHIRONIA DIOSCORIDIS,

Magis quidem uarium, non tamen ualentius medicamen propolito conficit, in quo ceram, utriusque simul, siquamæ puta & eruginis, quadruplum temperavit. At in eo, quo de nunc fermo est, ceram metallicorum portione pauciorem immittens, liquare ipfum myrteo, uel roſaceo modico præcipit, quantitate ipſorum omiſſa. Subiungam uerò nunc totam eius ſeriem, Andromachi uerbis expresſam: Chryſo collæ denarii pondo duum, eruginis rafæ denarium pondo duum, ceræ denarium pondo ſex, diſphrygiis denarii pondo duum, ipſumæ argenti denarii pòdo octo, roſacei, uel myrtei modicum, ut liquefiat. Hoc pharmacum inter duodecim illa eburnotica adamuſſim ſuperiori conuenit: ſi quod ſquama & erugine conſtat, excipias, ordine, ueluti dictum est, octauum, ſola erugine illud ſuperans; quod ideo cicatriæ cem inducētibus adſcripſit. Maiora tamen de ipſo polliſetur, ad chironia cōuenire dicens: quanquam & hic optimi medicaminis mentionem faciat in iſtum modum,

MEDICAMENTVM EX COLLECTANEIS

Prionimis ad deſperata.

B

Hoc nomen, deſperata, ulcera illa, quorum curationem plerique aggreſſi non abſoluerunt, ſed tanquam ab inſanabilibus deſtitere, ſignificat. Fidendum huic mediæ camento, quod præter alia uſu quoque probatum est. Hæc capit: ſorios denarii pondo uigintiquatuor, aluminis ſcillilis denarium pondo ſedecim, malicorij denarium pondo ſedecim, calcis uiuæ denarium pondo ſedecim, thuris denarium pondo trigintaduum, gallæ denarium pondo trigintaduum, ceræ denarium pondo centum uiginti, ſeu iuſtituli denarium pondo centum ſexaginta, olei ueteris heminam. His ſimpliſcibus medicamentis compoſitum illud temperatur: at quomodo illud præpaſtum ſi omiſit: ut in aliis multis, quæ confecturæ narrationem requirunt, faciem alioquin, ut paulò pòſt dicemus. Cæterum uos ſcire imprimis uelim, ut ſi quan- do iuſtitulinum pinguе deſideretur, eius loco uetus ſuillum, quod nominant axungiam, admiſceatis: uerum falis expers, & non multorum nimis annorum. Nam uetus oleum abunde ſatis digerit: ſic adeps citra roſionem hoc efficit: bubulus ſimiliter quidem digerit, ſed non æquè morſu caret: medium locum obtinet iuſtulinus, quò porcino acrior, hoc bubulo mollior. Itaque pharmacum, quo de fermo inſtitutus est, ualidiffima continet, ſori, alumen ſcillile, malicorium, gallam, non digerendi facultate, ſed aſtringendi, ut uocant, eximia prædita. Atqui clarum est, gallam ſemper adiſciendam eſſe, quæ uocatur omphacitis: alumæ uerò ægyptium, & ſcillile, cuius penuria, rotundum ſcillili crassius, ſed minus aſtringens, Quòd autem malicorium putamen mali granati uocatur omnes nouerut. Breui adeò tempore floret, ſi uelis aridù contundere, & in puluerem redigere, ſeu leuigare, Nempe dum areſcit, imbe cilliorem uim ſortitur, cum humore eius diſcuffo pereuntē. Quare tutius est, ſuccoſum prius ex uino decoquere, donec fiat friabile: uinù autem auſterum prorius, ſed non recens eſſe oportet (nam auſtera niſi uetera ſint, crassiorum partium exiſtunt) neq uetuſtù, ut iam acelcat. Etenim recens penitiora corporis non permeat: uetus acre & mordax est: ergo ætate mediù potius est: quod plurimù intra quinque & decem annos conſtitit. Poſtulat locus hic in memoriam reducere, quòd multi ſæpe dictarunt, de auſteris, acerbis, in totù de aſtringentibus uinis, cibis, & pharmacis: ac primum de haru uocum ſignificationibus agendum est. Auſterum enim idem ſibi uult, quod Græcis mediciter aſtringens: acerbum, quod ualidè ac uehementer id facit: genus utriusque commune aſtrictionis uocabulo ſignatur: ſed ualidè, an obſcurè, non item. Omnia igitur aſtringentia contrahunt, ac denſant meatus: adhæ uinciunt, ac continent partium ſibi coharentium ſubſtantiam: atque minus magis hoc pro aſtrictionis quantitate efficiunt. Cæterum aſtringendo ac denſando ſummam corporis, quod aſtringitur, cutem uírtus illorum recluditur, & in altum ire prohabetur: ob quam rationem pulchrè nonuſtli medicorù huiuſmodi pharmacis alia ſubtili & acri potestate prædita indere cogitarut: à quibus ueluti ductæ aſtringentium

H

c uires in profundum corpus perueniant. Hoc nírumpharmáciproposítiautor
coſiderauit, qui calcemuiuam ei addiderit. In Andromachí libro calcís uox omíſa
eſt,uiuæ nomen adſcriptu,medicís compendíj gratia pleraque alia ſic interpretan-
tibus, Proinde ſtatim in ipſi medicamentís ad ulcera dysſepulota & maligna com-
politis,ſquama ſimpliciter appoſita, citra adſcriptionē aris, & ſciffile ſine uocabus
lo aluminis, & terebinthina abſque adiectione refinæ, ſubaudimus, quæ ipſi ſic in
dictione omíſerunt: quemadmodum & nunc in uocabulo uiua, calcem:nuncupant
enim per excellentiam, ipſam refinctam, et uiuam, Græci ὁσβεσμένη, & σοβαροῦ, ap-
pellatione non minus alij quæ uruntur accommodata. Ita q[ui]uiua calce temperata
emplaſtri huius autor acerbis medicamínibus ualidam reddidit compositem, ut
uirtus eius in ímum uſq[ui]penetret. Quoniam uerò ex valentiſſimis confectura eſt,
ac nullum mitigatoriu, nec leniens, nec concoquens aliquod continet, meritò thus,
quod puri mouendo pharmacu eſt, admíſcuit. Si igitur ſicco composito utereris, ul
ceri ipſum ínſpergens, indubie uehemens admodum eſſet, mordax, alperu, & exé-
dens. At quia emplaſtrum id facere proponimus, perſpicuum eſt unícuq[ui], refinam
uel ceram, uel adhuc adipem, uel medullam miſcendam fore: aut ſi nondum ex his
emplaſtri spíſtitudinem acceperit, oleum quoddam affundendum: cum aút addo,
quoddam, inaudiendu eſt, præterquam quòd propriè & ſimpliciter oleum dicitur,
etiam cum adiectione dici roſaceu oleum, uel myrteum, uel cyprinum, uel eius ge-
neris alíquod. Difinctum nanc eſt iam ſæpius, quid diſcriminis, roſaceu unguen-
tum dícas, an oleu roſaceum: & unguentum cyprinum, an cyprinu oleum, aliaq[ui]s
milia. Meritò eiufcemodi pharmacoru temperaturā non eand[em] omnes feceru, qui
id genus emplaſtra compoſuere: nam quòd plures huius differentiæ cauſæ exíſtu,
non ratione, ſed mea ipſius experientia deprehendi. Nonnunquam eními ex paucis
numero ſimplicibus medicamentum ſubito præparau: interim ex pluribus, alías ex
plurimis, uel omnibus eiufdem generis. Infuper quia nonnulla apud nos abunde co-
pioſa, quædam ex toto non eſſent, aut paucilíma, ex ijs quæ habebá medicamen-
tum compoſui, uſu ita poſtolante: deinde cum experimento probatum inueniſſem,
ita ſemper ufurpaui. Interdum fortiora quædam phar maca compoſita, quædam im
becilliora ultro facere inſtituens, ut uarijs affectibus accōmodata haberem, diuer-
sas composíitiones aggreſſus ſum. Præterea hac ratione motus, quòd pars exulce-
ratione laborans plures requirat facultates: ut cum ſimul & cauca eſt, et fluida, & for
dida, & oris prætumida, & fluxionē ex ſuperioribus recipít. Si nanc[que] pharmacum
ad omnia quæ exulceratís partibus accidunt ualere cupías, diuerſarum uirium ma-
terías adjicere neceſſarium eſt. At ſi unum prius quod urget ſanare ſtudeas, alij[us] ne-
glectis, non eſt quòd pharmacorum uarietatē requiras. Clarum eſt igitur, illos qui
ante me eiufmodí medicamenta confecerunt, ob prædictam rationē diſſenſſie, ue-
luti mox in ſuperiore pharmaco, uitulinum píngue autor cepít, quòd oras indura-
tas emolliat. Proin duplicem ei ufum adhibere debeat; unum ut molliſculo medi-
camíni (μαθημαθῆς appellauímus) ad unitatem ſiccorum faciendam, quæ prínum
erant utilia: alteruí, ut & ipſum aliqua partis affectæ ſymptomata, ſeu accidentia
persanaret: uerum multo utilíus medulla ceruina induratis oris adhibetur: quæ ſi n[ot]
adſit, uitulina: ſin utraq[ui]s deſiderat, humida quædā, & non acris refina. Nam omnes
refinæ humiditatis gratia, & uíſcolitatis quam habēt cognatam, ſicca medicamen-
ta ueluti colligant: quia uerò n[ot]o euidentem habent acrimóniam, ulcus nequaquam
irritant. Quapropter nonnullí meritò talibus medicamínum confecturís admíſcue-
runt uel terebinthínam, uel laricem nominatam refinam. Meminſſe autem uos in-
ter componendu oportet illius etiam, quod à pleríſq[ui] medicorum negligitur, à qui
búſdam per ignorantiá committitur. Credunt enim inſtitoribus, uetus oleum dare
ſe affirnantibus: ignari, quomodo ipſius loco uendant adipem ſuillu ueterem, ex
oleo comúní liquatum, temperatumí, ſed membranulis prius exemptis: apparet
enim ſic crassíum inſpicientibus; ſi odorers, yetuſtatis graueolentiam repreſentat.

Simí

KATA ΓΕ'ΝΗ, LIB. IIII.

44

A Similitudo igitur est fœtoris; qui uerò utriusq[ui] ad unguem meminit, manifestò di-
scernit. Alia liquidem est odoris adipis, alia ueteris olei proprietas. Accedit huc,
quòd craslitudo ipplus adulterati continua non est, nec similaris, quemadmodù olei
ueri. Quin & crassius in ualis alto, tenuis in lummo euadit: ob quod etiam id adul-
terantes permouent, dum emptoribus tradunt. At si reuera sit oleum, fine tali aftu
sua sponte natum, nomen quidem hoc obtinet uetus: uis aŭt trimuli nò est propin-
qua trigenario: aut quod annorù quatuor est, nullà cōsinitatem cum quinquagena-
rio habet: si liquidè temporis spatio cum inueterarŭt tum oleù, tum adeps, roſionem
quandà acquirunt. Atq[ui] hoc ego expertus ſum ideo, quòd oleù ac adipè uetutſiſſi-
ma haberem, à patre multis annis obſeruata, quæ ipſe rurſum ambo iuuenis adhuc
copioſa reposui, ut iam inueteratis eis uti posſem, ubi patris eſſent consumpta: ac
etiam poſt hæc iterum ambo ſæpe recondi, ut uetuſteſcerent, tantaq[ui] mihi nunc illo
rum copia est, quanta centum annis uiecturo ſufficiat. Propterea pharmacù ſupra-
politum, oleum & adipem quadraginta annorum recipiens, ſemper apud me ulce-
ra diuturna, præter modum maligna, opinione melius ſanaui. Sunt huiusmodi ulce
ra, in quibus ipſa affecta pars in tam uitioſo habitu confiſtit, ut quamuis ſanguis nu
triendi cauſa ad eam perueniens, ſacilè coquatur, mutet ipſum, corrumpatq[ui] ſiue id
quod influit adeò exiſtit caochymi, ut etiam ſi pars nihil paſſa fuerit ab illo, certè
ipſo ſolo erodatur. Egregiè igitur medicamenti compoſitor aſtringentia pharma-
ca repellendi facultate prædita aſſumplit, ut nihil parti affectæ, d[ui] curetur, influat:
quædam digerentia, ut fanies in laborante particula contentæ per halitum digeren
tur, uacuenturq[ui]. Temperatura ipſorum ita habet: Aluminis ſciffilis & malicorij
quamualidiffimè aſtringentiù, minus exiccantium, ſingulorum denarii ſondo ſe-
decim miſcuit, ſorios ſelcupl[us], hoc est, denarii ſondo uigintiquatuor: minus qui-
dem aſtringentis, magis aŭt ſiccantis: ſciffilis, malicorij æquales utriusq[ui] portiones

B indidit, gallæ ad triginta denarios duos apponens, ut omnes ex pharmaco collige-
ren[em] octoginta octo. His oppoſuit ualidè digerens & ſiccans medicamentu[m] calcem
uiu[m], contentus ſedecim denarijs, qui aſtringentiui uires queant deducere. Centum
ſan[em] & quatuor denarijs ex metallicis medicamínibus collectis, plus thuris adiſcere
cōueniebat: & hoc mitius euafſſet pharmacum, quò copioſius illud recepſſet. Cæ
ter[em] ſi uchemens ſeruare cures, minus addito. Licet aut[em] bifariam componere: nam
ubi priora quin[em] cōtriueris, omniaq[ui] ſimul cōmiferis, aceruo in duas portiones di-
uſo, alteri parti ſedecim thuris denarijs, alteri dupl[u] indito, deinde liquato: poſt q[ui]
reſrigeraueris, radito ceratum ex liquidis confectum: quod & ipſum in duas partes
ſeiungito: alter[em] ei quod plus thuris habeat, alteram reliquo admifcens. Atq[ui] de ce-
tæ & adipis temperamento prior coniectura latitudinem magn[u] latis obtinet; igno
rantibus nobis planè, quale tandem craslitudine medicamen futur[u] ſit. At poſt q[uæ]
omnia contemperata fuerint, clarum fit, tenerius an durius æquo fit reddit[u]. Quare
in altera compositióne diligentijs nobis coniectand[u] est de his ipſis, & præterea
oleo. Sicut enim citra rational[u] methodum medicamenta cōponere, ita uim illor[u]
certò & accuratè cognoscere ſine experientia nemo potest. Hoc itaq[ui] medicamen-
t[u] Andromachus ipſe desperatis auxiliari dixit; deinde ad paronychias aliquot tra-
didit: poſt hoc rurſus in e[u] ſententiá ſcripſit: Ad cacoëthe ulcera in Ballaria Secu-
da: ſubaudiend[u] nimir[u] est, uſus ſum. Materia ſanè pharmaci innuit curation[u] qui-
dem à uehementibus reliqu[em] qui, ſed dolorem inde mitigari. Compoſitio hæc capi-
tyrrhenicæ denarium pondo octo, ſubaudi uidelicet, ceræ, ſeu[i] taurini denarii[rum] pon
do quatuor, terebinthin[u] denarii ſondo quatuor, plumbi uſti denarii[rum] pondo qua
tuor. Linamentis excepto utitor. Hæc ipplus uerba ſunt. Male autem omiſit, ad ca-
coëthe id conuenire: item uchemens eſſe, & mitigatori[u]. Alia nanc[que] ſunt mitigato-
ria pharmacæ, quædam tantill[u] affectus iuuant, nonnulla uerò paululum offenſu[n]t:
aliqua nec iuuant, nec offenſunt, ſed dolores tantum leniunt, de quibus mox age-
mus; multa eius generis longo uſu explorata adiuncturi. Adhæc quædam mirificè

H 2

c adeò temperaturis composita sunt, ut omnino iuuent: interim etiam ipfos tantum affectus agrestiù, ut ita dicam, ulcerum perfanent: uerù ex illorum materie eſt, cera tyrrenica & plumbum combustum, & taurinum ſeuum. Porrò de eiufmodi ulceri bus ac pharmacis ſermo, ut dictù eſt, peculiaris in poſterù differetur: nunc de curatu difficilibus, uel chironijs, uel qmodocunç appellationis uelis, differere propofitù eſt: ex quorù numero ſunt & hæc quinç, uniuersa in quarto Critonis libro conſcripta.

QVAB MEDICAMENTA CRITO SCRIPSERIT.

Medicamentum ſi à λασδάνα, hoc eſt, ex Ladano.

Ptimum medicamen epuloticum, quod διὰ λασδάνα inſcribitur: conue nit prætumidis ulceribus, & cauis: deligatum uerò membrù in diem quartum continendù eſt; Pícis aridæ denarium pondo centù, erugitis rafæ denariù pondo uigintiquatuor, æris combuſti denariù pondo quindecim, ſquamæ rubræ denarium pondo uigintiquatuor, laddani pondo uncias nouem, argenteæ ſpumæ pondo libras tres, olei ſextariù s, uini optimi ſextariù unum s. Hoc emplaſtrum præparaui & ego, materia, quæ nullum μαθαθανάσεις, hoc eſt, molle pharmacum contineret. Sic enim uocat Hippocrates omne genus medicaminù, quæ connatam humiditatem habent, qualis in pingui eſt, ſingulis oleoſis medicamentis, & quidè in ipſo oleo & aqua. Quin & refina, ceraç molle quipſam occupant. In medio ipſorum, dico autem ſiccorum temperamento & mollium, píx conſtitit: eoç ambobus generibus citra offenſam admifcentur, quemadmodù tum argenti ſpuma, tum arida pharmacæ, quæ circa mediam matteriem uerſantur, etiamſi nōnihil ad utrumuis exceſſum interim declinent. Hoc ge nere comprehenditur pix quoç, ſecundù ſiccitatis ac humiditatis oppoſitionē manifestò iam à medijs recedens, ſecundù alteram oppoſitionem calefacientù & refri gerantium non item: calefacit enim modicè, atq. ideo medicamentis quæ pus mojuent, admifcetur. Quamobrè in propoſito medicamine arida píx medijs attribuìtur, atq. hac magis argenti ſpuma, tum alia quæ ſiccandi uim obrinent. Porrò cum hic error committi poſſit, disputationem de ipſa inſituam, theoremate prìimum ad multa utili in memoriâ reuocato: quanquam in alijſ operibus, maximè de ſimplici me dicina & Therapeutice, ſatis abundè ſim executus. Calidum enim & frigidum, hujusmodum & ſiccum medicamen appellamus, quod corpus nostrù calefacere, uel refri gerare, uel ſiccare, uel humeſtare queat, ad optimum hominis temperamentu collatione facta, Medium uerò hoc eſt inter alia temperamenta uitioſa, quæ etiam calida, uel frigida, uel humida, uel ſicca nominamus, à præpollente in ipſis ſiue qualitate, ſiue facultate, ſiue ſubſtantia, ſiue tèperie malis dicere, denominationē facientes. Eadem ratione necç fi à ſuperante in mixtura elemento uniuersam temperiem denominare uelis, rerù ſcientiam offendes. Oſtenſum enim eſt in medendi methodo, præſidia ex indicatione ab ipſis affectibus contrariæ illis temperaturæ inueniri: item à tota animantis cuiuſc figura, tum à ſingulari rurſus partiù propria & ſimili: unde ſi ulcus ſimplex, cauum habeat quis, ab ipſis generalibus, ſed quæ non mediocrem differentiam in particulariù ſpeciebus habent, curatio ſumetur; atq. ob id deimonſtrauimus ulcerù omnino ſimilium quædam à medicamentis, quæ ad plenum ſiccent, perfanari, puta, radice panacis, ariftolochia, acoro, iride: nōnulla à ſolo thure, licet hoc carnè non inducat, ſed illas naturas ad ſuppurationè perducat, quas ariftolochia carne replet. Sicut aŭt in corporibus curàdis differentia particularis per magna eſt, ita quoç in ulceribus: nam cauum & purum ulcus à mediocriter ſiccan tibus curatur: ſordidù uerò, & malignum, & oris prætumidis quidè, ſed carne cutis fluida, ualidiſſimè ſiccantia requirit. In his igitur ulceribus, quoniam de ipſis uerba facimus, thus eſt imbecillù medicamen, ut ne pus quidem concoquere, uel mouere poſſit: argenti ſpuma hoc eſt ualidius, ſed medijs tamè & ipſum inferius. At píx arida mediorum gregi annumeratur: quemadmodù hanc ſuperat exiccando æs combultum.

KATA' ΓΕ'ΝΗ, LIB. IIII.

45

A combustum, chryfocolla, & diphryges. Euidenter ficcat & chalcitis combusta, erugo, mify, & æris squama; atque alio modo acerba, quæ Græci s[qu]upvà uocant, galla omphacitis, malicorium, alumen. Exedunt autem non uſta, chalcitis, erugo, mify, & calx. Quæ iam fortifſimas facultates habent, in omnibus corporibus eandem actionem oftendere uidentur. Imbecillia manifeſtam differentiam indicant: inſupersi mentem adhibeas, neque minus in ualentibus pharmacis magnum actionis diſcrimè deprehendes, quâm in mollibus & duris corporibus obeunt. Etenim molia citius accendut, uehementius moleſtant, et maiores phlegmonas cōcitant. Cum igitur hæc non modò ad præſentia, ſed alia quoque multa, quæ hoc commentario continentur, utilia dixerim, rurſus ad ſuprapoſitum pharmacum digrediar: in quo picis aridæ denarium pondo centum, à Critone ſcriptum ſuiffe retulimus, argenti ſpumæ pondo libras tres, cum neutrum propria facultate ulcus cacoëthes perliarere queat: uerum ut medicamen quod componitur, emplaſtri ſpeciem induat, rectè præſidijs admixta ſunt, quantitas ipſorum artificiali coniectura ſumpta, dictò nuper pondere conſtat, cauente hoc illo qui compoſuit, ne tam exiguum utriuſque ualidis medicamètis temperetur, ut demorſum, erofionem; ægris partibus moleſtum, conciliet, uel tam multa mole & pondere, ut ipſorum uirtutem diſſoluant: nam æris ſquama admodû ſiccat abſtergiti[que], hæ etiam magis erugo: quæ duo ſimul carnem generant, & exedunt: æs combustum nec à quoquam intendi, nec reſolui poſtulat, mediocri facultate præſentibus commodum. Conſtat autem olei menſuram ex his, quibus cum mixtum eſt, ex coctionis quantitate coniecturari: nam quæ metallica præparas ad ſiccandum ſine ullo morſu, coquere diutius oportet. Atque hæc ratio eſt, cur Crito coctione ipſis hifce uerbis appoſuerit: Argenti ſpumam & oleum coquito, donec aliquam ſpilſitudinem accipiant: deinde ſpumam æris, eruginè: dum conſuſtint, & colorem bonum acquirant, mox picem adjicito. Poſteaquam reſigeratum fuerit, ladanum ex uino tritum: obſeruans, ne ex hoc adiecio eſſerueſcat. Poſtremo ſupra ignem lenem unita confundito, ſubigito[que]. Hæ quidem coctionis ſcriptura eſt: licet etiam copioſus oleum adieſtum diutius coquere: primum ar genti ſpumam, deinde his inieſtam eruginem, ſquamam, & æs. Etenim ubi diutius coquuntur, duplicem in huiusmodi ulceribus potentiam conſequuntur: quippe magis ſiccant, & minus erodunt. Ita[que] de alijs ſimplicibus pharma[esis], quæ in ſuperiore emplaſtro Crito percenſuit, ſatis mihi dictum eſt. Obſeruauı in ladanı ſermone, quod etiam ſolum ex uino tritum ulceribus ægré ad cicatricem uenientibus conducent: non quia uini potentiam requirat, ſed ſi oleo admixto id coquas, pharmacı uim obtundes. At non tam ualidum eſt, ut obtundi defideret, quemadmodu erugo, uel chalcitis, uel ſquama, uel tale quippiam, & propter id mollius. Eſt autè tale recens ulceribus difficulter cicatricem ducentibus accommodatiſſimum. In Cypro igitur ubi plurimum naſcitur, medicus quidam recens adhuc & molle id genus ulceribus imponebat: quæ ſi paulum induruerant, ex mytteo emolliebat; huius inopia, ex cyprino, uel roſaceo. Aliud medicamentum non multo poſt hoc in quarto uolumine Crito hifce uerbis conſcripſit.

PHARMACVM ΔΙΑ ΧΑΜΑΙΔΕΟΝΤΟΣ, HOC EST, EX CHA

mæleonte ad eadem quæ Tyria: inducit cicatricem ulceribus periculoſis, calloſis, & ueteribus: medetur itidem digitorum rhagadijs, condylomatis, & duritijs.

Argenti ſpumæ denarium pondo minâ, ceræ eius dimidium, eruginis quartam minæ portionem chamæleontis octauam, olei minam. Oleu & argenti ſpumam incoquito, rudicula mouens donec crasſitudinem accipiat. & fiat melinum, Quod ubi feceris, eruginem inſpergito, deinde ceram diligenter liquatam adjicito, & ab igne ſublato, chamæleontem indito. Cum in unitatem coierint, in mortarium fundito, ibi ſubactum excipito. Hoc medicamen uice ladani chamæleontè eiſdem ſanè uirtutis accepit: ambo nanc ſpumibus uix ſanabilibus cicatricem inducunt, diſſerunt tamen, quòd illud æs combustum habeat, minime uerò ceram: hoc ceram

H 3

c quidem, sed æs non contineat. Atque hic rectè autor fecit, qui in illo ceræ loco la-
danum, ad siccorum medicaminum unitatem faciendam usurpauerit; ibi uerò nihil
tale habens, ceram miscuit, quæ fanè remollit mediocriter, non tamen cicatricem
generat: quanquam potuisset hic plus olei infundere, sicut uetus, uel ricinum. Ego
tamen huiusmodi pharmacis lentiscinum, quod plurium facultatum est particeps;
liquidem emollit non nihil, digerit, et astringit; quibus omnibus difficilia ulcera cum
oris induratis indigent,

QVAE MEDICAMENTA PRODIDERIT HERACLIDES.

Pportunum iam eſt, etiam pharmacorum Heraclidis Tarentini in tertio
libro aduerſus Aſtydæmandem ſcriptorum meminiffe: uir nanque fide
dignus eſt, ſi quifquam alius, qui ſola experimentis ipſius probata com-
memoret. In hunc igitur modum conſcripſit.

ADVERSVS VLCERA VETERA.

Squamæ pars una, eruginis rafæ partes quatuor, cerati myrtei partibus octo ex-
cipiutur. Heraclides itacp., tanquam medicis commentarii ſcribens, adiecit: cerato
myrteo excipito. Sunt autê plerip, huius tempeſtatis tâ audaces, ut priuſquâ à præ-
ceptoribus habitû quendam medicum acquifierint, huiusmodi libris confidentes,
optimis pharmacis citra methodû utantur: ideoq. frequenter de proſpero ſuccellu
fruſtentur. Iam uerò myrtei cerati plus, minus ue adjicientem, nunc humidiore &
molliore medicamento, nunc duriore & ſicciore uti licet: in primo quidem uſu la-
tiore coniectura, ſicut dictum eſt, in ſecundo propius accedente: nam ulcus intuen-
tes, num minus quàm par eſt exiccatum ſit, uehementius pharmacum reddemus, ut
magis ſiccet: ſin plus ac coûenit, mollius ipſum copioſioris myrtei cerati tempera-
tura faciemus. Quia metallicorum uis non ſolum ab hoc, ſed etiam quouis cerato
refoluitur. Ab hoc cum ſcripſiſſet, ALIA (inaudire autem oportet, uiſtus) iſtud
ſubiunxit: Squamæ tritæ acetû affundito, cû Caniculæ ſydus oritur, leuigato mellis
ſpilſitudinem faciens, uel incoquito: poſt quam ſiccum fuerit, in puluerem reda-
dum cerati partes octo miſceto, ac utitor ad recentia uculerna & ſimilia ulcera, ra-
ſa, attritus, & chymethla non nimis ulcerosa. Hæ uobis de pharmacó illo ſunt in-
telligenda: ad alia quidem mediocriter, ſi octo partes cerati squamæ adieceris: ad
uetera nimiû, hoc eſt, curatu difficilia, ſi partes ſex, aut quinç illius aponas, nihil
peccabis: valentioribus enim indigent. Hæc de medicameto ſcripſit Heraclides ad
uerbum. Potes inſuper ſquama ſuper ignem reſiccata uti: nam hoc illius ſermo in-
nuit. Si alio tempore medicamentum conficiamus, loco caloris ex ſole igne uten-
dum eſt: quanquam huiusmodi omnia astiuo ſole meliora fiant multis diebus trita,
quædam ex uino, quædam ex aceto. Subtiliora igitur ſiunt, quæ ex aceto leuigan-
tur: atq. ob id melius purgant, attenuant ſiccantcp. Verum ad cicatrices ductas ex
uino trita meliora in uſu ſunt, his prius exiccatis: deinde ulceribus quæ cicatricem
ægrè recipiut, antea purgatis. Siccabuntur itacp. ex his, quæ ualide ſiccant: purgan-
tur per detergentia, cicatricem ducent ex aſtringentibus.

ALIVD.

Deinceps aliud pharmacum ſcripſit Heraclides, eiusdem quidem materiæ, ſed
non ita ualidum: quia argenti ſpumæ multum cum diphryge contemporærum eſt.
Et enim argenti ſpumæ triginta denarios, diphrygis octo in id cōjciendas eſſe con
ſulit. Atq. hæc cerato excipit, quod ceræ denarios quadraginta, olei tres heminas
capiat. Ego ſubinde uſus ſum solo diphryge cum tali cerato: non quidem ad pha-
gedenica, & chironia, & putrida (multum enim uirtute ſeparatur ab his, quæ talia
curant) ſed ad illa quæ citra magnam malignitatem ægrè cicatricem ducunt. Quare
ſi argenti ſpumam admisceas, eamq. copioſam, medicamen reddes imbecillû. Poſt
hoc aliud ad eadem ita ſcriptum eſt: Ceræ denarium pondo duodecim, refinæ teræ-
binthinæ denarium pondo trium, ſquamæ denarium pondo quatuor, ladani dena-
rium

KATA' TE'NH, LIB. IIII.

46

A trium pondo quatuor, bituminis denarium pondo trium. Ladanum & squama lepares ratim teruntur: deinde alia liquefacta ex myrteo oleo temperantur. Quod si molle ladanum fuerit, liquefacito. Hæ scriptura palæm indicavit Heraclides ladanum du rum mortario eſſe subigendum, humidum ſimul & molle, ſuper ignem liquandum, uel ſolum, uel cum oleo modico: quod me non modò in hoc, uerum in gutta ammoniaci quoque facientem uidiftis. Eſt item aliud medicamentum Tarentini, priori contiguum, ad eadem, hæreſe miſturis temperatum: Chalcitidis denarium pondo uta- gintiquatuor, cadmiæ denarium pondo duodecim: ſeorſum teruntur: uinum oris- ginale, quod Græcis dicitur ἀπαραίχνων, miſcetur; ubi eſſer buerit, ſuper funditur, ut hæc modicè irrigentur: poſtea leuigantur donec ſicceſcat: adhæc ceræ liquatæ dena rij quinquadinta, reſinæ terebinthinæ denarij triginta, myrtei heminæ pars octaua, cerato, & ſicorum denarijs uiginti miſcetur. Hoc medicamentum nihil habet ex ijs quæ malthacode nominauimus. Attamen qui exercitatus eſt methodis rationa- libus àme propoſitis, conuenientem ſingulis ulceribus cerati temperaturam fa- ciet. Pulchrè autem uinum aparachyton, hoc eſt, cui marina non addita eſt calidum chalcitidi, & cadmiæ affundit, ut qui chalcitidis acrimoniam caloris ipſius benefi- cio auferre ſtudeat. Aliud huic proximum inſigne pharmacum ſcriptum eſt ex tot & talibus ſimplicibus composiſum: Squamæ ſtomomatis denarijs quatuor, erugi- nis rafæ denarium pondo duûm (in quibusdam exemplaribus ſcriptum eſt, denarij pondo unius) chryſocollæ denarium pondo quindecim. Leuigatis aliis ceram cum reſina modica liquefacito, ne pharmacum dureſcat; ubi commiſcueris, utitor: deſu- per autem ſpongiam aceto madentē imponito. Demetrius Bithynus aiebat ipſam chryſocollam ſolam calente admodû cera exceptam ſe ufurpare: oftendit item He- raclides hoc in medicamine, reſinæ non primo uſu eiufmodi pharmacis miſceri, ſed ut lentòre quandam ad emplaſtri ſpiffitudinè concilia. Idam ipſis exhibeat, præſer- tim cum cera nec natura pinguis, nec recens, ſed dura atque arida fuerit: & quidè ſto- momatis ſquama præterquam quod aſtringendi uim habet, etià ualidè exiccat. De- metrium Bithynum dicebat chryſocolla ſola cera excepta uti: quod nimirum rectè faciens Demetrius in hunc modum ufurpauit: quemadmodi ego quoque ſa pe non chryſocollam, ſed alia ſingula ipſa per ſe molli cera reſoluens, ad huiusmodi utor. Nemini uerò dubium eſt, ex alijs quæ dixi prius unum quodque id genus ulcerìa- bus prodeſſe, & terere in ſingulis quæ curo, periculosis ulceribus talia medicamen- ta cum cera præparantem. Interdum enim chryſocollam cera excipio, nonnunquam æs combustum, uel ſquamam, eamque uel ſtomomatis, uel ferri, uel æris: interim eru- ginè uiuam, uel combustam: ſicut etiam miſy & chalcitidem: aliquando ex auſteris aliquid temperamus, quorum ſupra meminimus, quoties id quod influit repellere co- namur: ex quorum numero eſt alumè, malicerium, galla, cytini, balaustium, aliaque his similia. Itaque ſi fidem miſi adhibueritis, nullum hactenus commemoratum me- dicamen repudiabitis; exercebitis ufus eorum uiam & rationem, qua uoti compo- tes fiatis, quemadmodum ego. Cæterum quæ ſequuntur deinceps pharmacæ Ta- rentino prodita, & alia duo adjicere non abſurdum uidetur.

PRIMVM HOC PACTO SCRIPSIT.

Squamæ denarium pondo quatuor, mannæ denarium pondo quatuor, alumi- nis ſcilli denarium pondo duûm, miſyos denarium pondo duûm: trita ex aceto in paſtillos digerito, qui ſinguli pendeant denarios duos, & reponito: cum ufus po- ſcet, ceræ denarium pondo quatuor, reſinæ pityinæ denarium pondo duûm, leu- taurini denarium pondo quatuor: liquata refrigerare ſinito, paſtilloque miſceto, utitor ad uulnera, tanquam glutinatorio, & quod inflammationem arceat. Hæc quidem Tarentinus. Nos ſane ſic temperato ad ulcera commode ufurpari dicimus: uerum ad cacoëthe tale ceratum miſcendù non eſt. Quippe cera ſola, ueluti in prio- ribus declaratum eſt, huc ſufficit. At ſi ex mollibus quippiam miſcere oportebit, id modicum myrtei, uel cyprini, uel roſacei eſto. Nihil item lardes, ſi reſinam lariæ

H 4

cem appellatam adiungas; nec si terebinthinam, quæ licet minus idonea sit aduer-
sus hoc genus ulcera, non tamen reiſcienda eſt. Alias uerò refinas, niſi prædicta-
rum magna ſit inopia, temperare non oportet. Sic de pingui intelligendum uenit:
nec enim hoc apponere debemus, niſi ulceris oras emolliri cupiamus. Porro quod
taurinum pingue inter alia omnia, quæ manſuetorum animantium ſunt, maximè
ſiccet, non ſemel audiuiſtis: quippe ſuperat ipſus ſubtilitas, tum leonis, tum pardi,
tum & hyenæ adipem. Potius igitur eſt, ubi adipem miſcere oportet, anſerinum in-
dere, uel magis anſerum agreſtium, quos vȏμάσαιες Græci appellant: Satis enim eſt
tenuis & mitigans. Iam cum adhuc reſtet medicamentuſ ſuperiori uicinum, in quo
diſciplinæ principium fecit, ita fatus Heraclides: Hippoterion præſertim ad tene-
ros ( quoniam alerius tum materiæ, tum uirtutis, quam diximus conuenire ijs qui
ualida medicamenta non ſuſtinent, ſed eroduntur, exagitantur, & fluxionem acqui
runt) differemus, cum de id genus medicamentis agemus exponiſturi; nunc ad ſimi
lia præſcriptis deſcendam, tantum inſuper de his apponens, quòd etiam altero di-
cta libro, quem Stratiotem Heraclides inſcripſit, eadem pharmaca repetiſt in tera-
tio, ſibi ipſi duntaxat diffentiens. Hic enim simpliciter ſcripſit: ceræ denarium pon-
do quadraginta: uerum in Stratiote appoſitum eſt: alij denarium pondo ſedecim.
Atque hoc reſctius eſt; quia multa ceræ miſtura medicamenti uim aufert. Præterea
in libris quos aduerſus Antiochidem condidit, horum ipſorum medicaminum mea
minit, atque imprimis primi, quemadmodum in his, ita in illis commentatus. Ad
nimis quam inueterata & calloſa hoc uteris: ſquamæ parte una, eruginis in quibuſa
dam exemplaribus Δ, id eſt quatuor: in alij ſlinea ſupraſcripta habet oblongam Δ,
ut uel quatuor partes, uel unius quartam partem ſignificet. Itidem in prædictis
exemplaribus uariè ipſum ſcriptum inueni. Quare in hoc quoque utilitas propoſiti
operis eſt, ut pharmacorum differentias poſſis pernoſcere. Nam ille ſolus ipſis præ
dicta ratione ufus eſt. Hoc igitur ipſum medicamen quod proponitur, niſi quatuor
eruginis portiones capiat, admodum acre futurum eſt. At ſi quartam eruginis par-
tem iniſcias uni: ſquamæ portiunculæ, mediocre pharmacum habebis, puta ad ma-
ligna: potiſſimum, ſi non ex ſola cera, ſed cerato ipſa têperes. Prædiximus ceram
& mollem, & nouam eſſe oportere: ſi ea non ſit, apud ignem paratum caleſacien-
dam, uel in ſole, & cum myrtei pauxillo emolliendam: itaque eruginem, & ſqua-
mam ei commiſcendam: oſtendimus huius commentarij principio optimum hoc
eſſe pharmacum, quod ex ſquama & erugine confectum ſit, cera quadrupla adie-
cta. Atq[ui] hæc ratio frequenter ipſo uti me cogit, cum æris combuſti æquali ponde-
re plurimum admixto. Appoſuit autem medicaminis huius ufui, in libro quem ad
uerſus Antiochidem Tarentinus ædidit, ea quæ cōmentarijs ſupra nominatis omi-
ſit; uniuersam igitur ipſius feriem adducam: habet autem in hunc modum.

AD VETERA ET CALLOSA PLV.

rimum hoc uti licet.

Squamæ parte una, eruginis quarta. Hæc leuigata, myrteo cerato duro, quod
octo partes continæ at, excipiuntur, ufuiq[us] ſunt: ſed prius aqua ulcus eluitur, Modò
producam quæ ex Andromachi pharmacis eadem promittentibus omiferam. An-
tea nanc[que] emplaſtra duntaxat retuli. Quæ uerò medicamenta ex paſtillis prapara-
ta, ceratis admixtis dum ufus poſtulat, epulotica, hoc eſt ad cicatricem ducendam
apta, eſſe dicit, uel quæ ſicca inſperguntur, ea impræſentiarum ſubiungam, ab illo
quod inter arida iuxta finem ſcribitur, exorſus.

SICCA ANDROMACHI.

Aridum cicatricem ducens.

Streorum combuſtorum denarium pondo duûm, mannæ denarij pondo unius, cadmiæ obolorum pondo quatuor (aliâs denarium pôdo quatuor) Tritis utitor etiam ad nomas.

ALIVD

KATA' ΓΕ'ΝΗ, LIB. IIII.

47

ALIVD ARIDVM AD IDEM,

Pini corticis denarium pondo sex, mali terræ denarium pondo sex, punicis de
narium pondo quatuor, refinæ liccæ denarium pondo quatuor, mannæ denarium
pondo sex; clarum est, colophoniam ipfum dicere: iridis illyricæ denarium pondo
duûm, Leuigatis utitor.

ALIVD CICATRICEM DVCENS ETIAM MALIGNIS.

Pini corticis denarium pondo sex, cornu ceruini combuſti denarii pondo qua-
tuor, cadmiæ denarium pondo octodecim, mannæ denarium pondo quatuor, cru-
ginis rafæ denarium pondo duûm, Tritis utitor.

ALIVD.

Gallæ denarii pondo quatuor, ceruſſæ denarium pondo octo, myrti denarium
pondo quatuor, ſpumæ argenti denarii pondo octo, retrimenti plumbi denarium
pondo quatuor, Tritis utitor. Hoc quatuor medicaminum primum ſimplex est ad-
modũ, fine morfu ac roſione ſiccans: obſcurè aſtringit. Secundum ob pini corticem
adieſtum, ſenſiblem aſtringendi potentiam obtinet, qualem habere conuenit ea,
quæ cicatricem probè ductura ſunt; Tertium non modò corticem pini, ſed erugi-
nem quoc[ur] capiens, ijs conducit, quæ ſordiciem facilè ulceratis adnaſcentè ſouent:
quippe ſordes ipſorum tollit, & cicatricem non ímpedit. Quartum loco pinei cor-
ticis myrtum habet, alia[que] citra erofionem exiccantia. Poſt hæc, ubi alia tria ſcripſe-
rit, quartum in hanc ſententiam ſubdit.

ALIVD ARIDVM AD EXCRESCENTIA, CICATRI

cem ducens fine morſu, ut Harpocras.

Sandaracæ, chryſocollæ, arſenici, pares ſingulorum portiones. Hoc pharmacum
ſimul ad maligniora facit, nihil cù prioribus ſimilitudinis habens, ſed ulceribus pro
pter nima humiditatem excreſcentibus conuenit, ut quæ repurget. Nam talis po-
tentia est ſandaraca, & arſenicum, quibus unum ex ijs quæ mirificè maligna iu-
uant, adieſtum est, nempe chryſocolla.

QVAE SCRIPSERIT ARCHIGENES.

Væ Archigenes de hís ulceribus in ſecûdo medicamentorù libro ſcri
pſit, ſic ex illius ſententia ad uerbum ſonant.

DE VLCERIBVS QVIBVS, CALLVS

obduci non potest, & ueteribus.

Vlcera uetera ita cicatricem ducent: cōmuni quodam oleo expura
gatis uetultifillem cum linamentis ímponitur: erugo rafæ cum cerato roſaceo, quod
pauli refinæ habeat, excepta ímponitur. Item ſquamæ æris rubri quamplurimum
cerato myrteo exceptum ufurpatur, uel amyli eloti partes tres, ſeu uitulini partes
tres, ceræ tyrhenicæ pars una. Liquatis amylum miſcetur, & uſui est: uel diphry-
gis & ſquamæ æris, ſingulorum denarium pondo quatuor, mannæ denarium pon-
do octo, ex aceto probe leuigentur, dum mellis ſpilſtudo fiat, ceram denarijs tri-
gintaduobus cù olei hemina s, liquefactam ſuperfundito, ac uator. Emmoton uel
pauciore oleo ſplenion facito, uel chalcitidis ceruſſæ parem menſuram, falis com-
munis duplam, argenti ſpumam duplicatam falis, uino oleo[que] inuicem leuigans, ut
liparo, hoc est píngui medicamento utitor: uel argenti ſpumæ, ceruſſæ, diphrygis
æquale pòdus, calcis uiuæ duplù cum myrteo oleo ufurpato; uel diphryges, ſqua-
mam, gallam pari modo, eruginem dimidio, cum cerato myrteo: nonnulli pityinam
refinam miſcent: uel ficus agreſtis radicem ínſpergito, Deſuper linamentum fi,
latim excerptum repurgat, & cicatricem obducit.

AD VLCERA IN QVOCVNQVE CORPORIS

loco, quæ cicatricem ægrè ducunt.

Eryſimi ſemine leuigato, mixto[que], dum ſordium habeat ſpeciem, ſplenij modo
ímpolito, celerrimè ulcera ad cicatricem perueniunt, uel maligna.

ALIVD CICATRICEM INDVS

cens *senilibus*.

Ad senilia retrimento plumbi cum myrteo cerato utitor. Si uetuſtum ípſum cu
pias, adipem porcinum addito. Quæ nigricant ulcera, prius pane hordeaceo foa
uebís, & pane coſto; butyrum & ceruſſam pari pondere diligenter in unitatem rea
diges, & uteris.

DE PVTRIDIS ET NOMIS.

Vtridis & nomis erui farinam, alumen liquidu, panis similaginei mi-
cam, porci ueteris, uel alterius carnis falfam, uetuſtam, illotam, tere-
binthinam liquidam, mel optimum pari menfura uniuersim imponi-
to. Vel mali terræ, cícinorum foliorum fucci æquales partes, erugi-
nis dimidiam ex aqua, ſed mellis ſpiffitudine illinito, paululum liquo-
ris affumens; ſi cruſta non decidat, elaterij, eruginis parem modum adijcito. Bene-
facit ad putredines fori tritum craffius inſperſum, & ſupra ſiccum panniculum, uel
malum terræ rotundu, & gallam æquali pondere ex oleo inungito; uel ficus agre-
ſtis radicem, uel braſſicæ, uel betæ, uel lapathi cum folijs illigatam calido cinere re-
condito; cum autem emollierit, contritam ímponito, ualide purgat; uel ſummijer-
minantis oleæ ſurculos in uino coſtos cù melle aſpergito. Vel chalcitidem inſper-
gito, deſuper panniculos ſiccos filatim excerptos accommodato, elaterium, uel li-
ni ſemē tritum cù chalcantho imponito, uel thymo, uel ſtaphide agreſtij, aut ſatiua,
cum ficis coſtis aſpergito, uel ficulneis folijs in puluerem redactis cum melle, uel
nitrum cum cumíno, & farinam cum melle, uel ficus agreſtis radicem cum melle,
uel ſquillæ coſtæ ex melle; uel ueratři cum melle; faciunt itidem hæc ad phagede-
nas, nigritias, & nomas: uel foríos denarium pondo duodecim, chalcitidis denarii
pondo decem, myſios denarium pondo quatuor, cum aceto longè acerrimo tribus
cyathis conterito, donec inareſcant, & ſumito: in uſu uerò ſpecillum ex eis tinctum
ulceri orbiculatim imprimito, deinde linteolum ſimplex ex œnelæo madens ſuper-
imponito. Quòd ſi phlegmone adest, alterci ſemen, quod vostrixiam dicitur, cum po-
lenta, uel braſſicam cum melle inſpergito. Quibus autem uermes adſunt, ceruſſam,
& políum æquali pondere cum pice liquida inungito.

DE CANCROSIS.

Ancroſis & malignis ulceribus cancri fluuiatilis combuſtij, cadmiæ pa-
res portiones tritas inſpergito, aut cinerem cancrorum cum cerato im-
ponito, aut eryſimi ſemen leuiffimù ex melle ſeculorum faciens, ſple-
nij modo imponatur. Summè facit ad chironia uetuſta, & cicatricem
ægrè ducentia, item ad contumaces & malignas nigritias tibiarum, &
quæ in mamillis ſunt: ſtrumas, ac parotidas extrahit, ſi inſpergas ſeu iubuli pondo
libras tres (ut quidam aiunt, quinçb ) terebinthinæ pondo uncias quinque, mannæ
pondo ſemunciam, ſerræ ſardæ dictæ, qua tinctores utuntur, pondo uncias quinçb.
Quæ líquari poſſunt aridis miſceto, ac in unum coactis utitor. Aut lentem coſtam
cum melle, aut oleæ uirentis ſurculos, aut utrunq[ue] inſpergito.

DE CALLOSIS.

Níjs quæ callum contraxerunt, & prætumidas oras habent, Græci
uocant γλυκέα, bene facient & urentia, Græci καυσικά ex uſu fic nomi-
nant: propriè uerò litrum torrefactum, calcem uiuam cum urina pue
ri impubis circumlinito; aut eruginem, thus, ſalem, mel inungito.

DE EMPLASTRIS QVAE ASCLEPIA

des ad huiusmodi ulcera confcripſit.

Præſtantiffílla de id genus ulceribus Asclepiades tradidit, cognomèto Pharma-
cion:

KATA ΓΕ'ΝΗ,

LIB. IIII.

43

A cion: cum enim unum omnibus cōmune, ut difficulter ad cicatricem ueniant, quæ
dam quòd malè curantur, uel molliuſculè traſtantur, cicatricem non ducunt, nul-
lam de ſe malignitatem habentia: quædam uerò ſuo uitiò ægrè ſanantur, uel quòd
praui humores influant, uel quòd exulcerata pars talem iam affectum habuerit, ut
quamuis probus qui influit ſanguis exiſtat, ipſum corrumpat. Aſclepiades igitur
eiuſmodi ulcera tribus diſtinguens generibus, de ſingulis propriuſ ſermonem in-
ſtituit: quæ ego illius uerbis deinceps adſcribā, enarrans decernens, ſi ambigu-
tas quæpiam in ſermone appareat, Ita q[ui] de primo horù ulcerum ac medicaminum
genere ita Aſclepiades diſlerit: V bi callum partes contraxerint, & agrè ad cicatri-
cem ueniunt, confecturis infra poſitis utendum eſt.

ANDREÆ EMPLASTRVM, OMNEM EXCRESCINÆ

tiam reprimens: item ulceribus cruentis, ac uulneribus conuenit, inflammatio-
nem ærcet, facit ad paſta, ſinus iungit, uulet ad ulcera fluida, diuturna,
& quæ difficulter cicatricem admittunt.

Argenti ſpumæ pondo tria, ſquamæ eris pondo unciam, aceti heminam, olei ue-
teris pondo libras octo: præparatur ſicut prædictum eſt.

ASTERIS MEDICAMENTVM AD IDEM,

item probè digerit.

Argenti ſpumæ pondo libram, olei ueteris pondo libras duas s, eruginis pon-
do unciam, chalcitidis pondo unciam, ſquamæ rubræ pondo unciam unam, ac-
hi heminam.

AMPHIONIS AD IDEM.

Argenti ſpumæ pondo libras duas, olei ueteris pondo libras quatuor, chalciti-
dis pondo uncias nouem, ſquamæ æris denarium pondo quatuor, aceti heminam;
conficito in eundem modum.

VPELAENON QVOD PHILOSOPHO,

rum eſſe dicitur.

B

Facit ad ulcera fluida & diuturna, ægrè, cicatrie ſumentia, offa corrupta redu-
cit: Argenti ſpumæ pondo libras tres, olei ueteris ſextarios tres, chalcitidis pondo
libras duas s, æris ſquamæ denarii pondo uigintiquinç, aceti heminam. Argen-
ti ſpumam, & oleum uſq[ui] ad consiſtentiam incoquito; deinde ſquamam leuiffimam
factam adjicito, affiduè mouens, Ac cum bene habet, chalcitidem ex aceto tritam
paulatim medicamento fatis refrigerato immittito, deinde ponens ſupra ignem in-
coquito uſquedum manu non coñuinet; cum in pilam demiſſum rurſus contude-
ris ac diffolueris, excipito, & ad ſupradicta uitia utitor.

ISIS EMPLASTRVM RVFVM.

Ad fluida diuturna, maligna uulet, maximè in partibus extremis; conficiendù eſt
mollius ac tenerius, denfatur enim repositum, & ſiccius euadit: ita habet.

Argenti ſpumæ denarii pondo centum, minij ſinopici denarium pondo octo,
diphrygis, ceræ, chalcitidis cōbuitæ, ſingulorù denarium pondo unius, in alio qua-
tuor, chalcitidis crudæ denarii pondo duûm, olei heminas duas. Argenti ſpuma &
oleum coquuntur, dum iterum ac tertio efferueſcant. Hoc facto, aquæ modicù digi
tis inſtillatur, mox diphryges, chalcitis toſta leuis facta inſpergitur ſub manu aqua-
inſtillando, donec non amplius medicamen inter coquendum ſtrepat; ubi conſti-
terit, ceram indito. Sint auſem chalcitidis cruda, & minium ex oleo modico contrita,
cum bene habet pharmacum, hæc immittito, continuè mouens. His rite peractis, in
pilam conijcito, ac rurſus tundito, ſubigitoc; excipiens utitor.

ALIVD SCRIBONII LARGI.

Ceræ denarium pondo centum, argenti ſpumæ denarium pondo quinquagin-
ta, olei myrtei heminam unam, miſyos combuſtì, chalcitidis uſtæ, aluminis ſcilli, ce
ruſſæ, reſinæ terebinthinæ, ſingulorum denarium pondo duodecim; componitur
eodem modo quo ſuperius.

ALIVD.

Exterit in oculis itaphylomata: uulet ad ulcera difficilia.
Minij finopici denarium pondo quindecim, argenti spumæ denarium pondo cen-
tum, ceræ denarium pondo quadraginta, pityinæ denarium pondo uiginti, chalcis
tidis denarium pondo triginta, salis ammoniaci denarij pondo unius, thuris dena-
rii pondo unius, olei heminam: præparato quo dixi modo.

D APHRODAE.

Facit item ad condylomata, & rhagadas contumaces.
Argenti spumæ denarium pondo quadraginta octo, terebinthinæ denarium pon-
do uigintiocto, mifyos tofti, chalcitidis toftæ, singulorum denarium pondo octo,
minij finopi. i, chalcanthi, singulorum denarium pondo quatuor, olei ueteris hemi
nam, aquæ leminam, ceræ denarii pondo quadraginta, ricini pondo libram (alij,
cyathi dimidium) sicca ex aqua leuigantur. Atque de his tantum.

DE SECVNDO VIX SANABILIVM VLCERVM

genere: de quibus Atelepiades hoc modo script fit.

D fluida ulcera, & difficilia, confecturis infra scriptis utemur.

MEDICAMENTVM ΔΙΑ ΧΑΜΑΙΛΕΟΝΤΟΣ,

hoc est, ex chamæleonte, quo ufus est Philoxenus ad
fluentia, & ægré curabilia ulcera.

Argenti spumæ pondo libram, olei ueteris pondo libras duas, chal-
mæleontis radicis pondo trientem, mali terræ pondo trientem, galbani pondo un-
cias duas, gallæ pondo uncias duas, thuris pondo uncias duas: conficito sicut prius.

ALIVD QVOD THEBAEO ADSCRIBITVR.

Argenti spumæ pondo libram, olei ueteris sextarium unum, chalcanthi denarii pondo uigintiquatuor, chamæleontis denarii pondo duodecim, mali terræ tantun dem, galbani denarii pondo octo, thuris denarii pondo octo: cõponito similiter.

ALIVD ΔΙΑ ΚΑΛΑΜΩΝ, HOC EST, EX ARVNDINI=

bus: ad fluida, & chironia ulcera: item ad cuiuſlibet ſerpentis iſtum.

Argenti squamæ pondo libram, olei ueteris pondo libras duas, chamæleontis nigri radicis, mali terræ, gallarum immaturarum, singulorum pondo denarium qua- tuor, galbani, guttæ ammoniaci, thuris, singulorum pondo uncias duas: præparata moueas radicibus arundinum uiridium.

CASTI PHARMACVM GANGRAE=

nicum nominatum.

Argenti spumæ denarium pondo centum uiginti, olei sextarios duos & dimidi-
um, chamæleontis nigri radicis denarium pondo fedecim, aceti sextarios duos & di-
midium, eruginis denarium pondo octo, pini corticis denarium pondo octo, myræ
thæ denarium pondo quatuor: præparato sicut priora.

NIGRYM ΔΙΑ ΠΥΡΙΤΟΥ, ID EST, EX PYRITE

lapide, quod ad Lamonicum refertur.

Valet ad fluentia, difficilia, & phagedenica ulcera: facit item ad fitulas ímpoſa-
tum, emollicitæ omnem duritiam. Argenti spumæ, bituminis, singulorum denarium
pondo centum pícis, ceræ, singulorum denarium pondo octo, pyritis, terebinthiæ
næ, utriusq[ui] denarium pondo uigintiquinç[us], propolis, aluminis ſciffi, singulorum dea-
narium pondo quindecim, guttæ ammoniaci denarium pondo duodecim, galba-
ni, aloës, singulorum denarium pondo octo, eruginis, mannæ, singulorum denarii
pondo quinç[us], olei ueteris sextarios duos. Argenti spuma cum oleo incoquitur, do
nec spiffetur; imox bitumen, pix, cera, refina, propolis inijitur. Quibus liquefacit is
refrigeratise, erugo & lapis pyrites ímmittitur, deinde ammoniaci: cum cacabus
ab igne sublatus modicè refrixerit, alumen, galbanum, manna, inditur, & medio-
criter cocta in frigidam dimittuntur, ac diem noctem, ſinuntur, Subactis utitor.

ALIVD

KATA' ΓΕ'ΝΗ,

LIB. IIII.

49

A

ALIVD FACIT AD CVRATV DIFFICILIA,

Picis, ceræ, pyritis, singulorum pondo denarium duodecim, guttæ ammoniaci denarium pondo decem, bituminis denarium pondo quinquaginta, argenti spumæ denarium pondo quadraginta, propolis denarium pondo octo, scissilis denarium pondo quinque, eruginis denarium pondo duum, olei sextarium.

ALIVD NIGRVM ΔΙΑ ΤΩΝ ИТЕΩΝ

dictum, quod salices contineat, ad idem.

Mifyos peregrini, aluminis rotūdi, chalcitidis, cretæ futoriæ, quæ μελαωτήσια Græcis dicitur, eruginis rafæ, aluminis scissilis, gallarum immaturarum, ceruſſæ, singulorum pondo felibram, ceræ, refinæ ſicca, picis bruſiæ, bituminis, singulorum pondo libras duas, aceti acris ſextarij dimidium, olei omphacini pondo libras duas, faclis ſurculorum tenerorum foliorum pondo libras duas, folia ſalicis in acetum mitito, igniſ; ſuprapoſita coquito mouens fine requie, dum tertia liquoris pars reliſta fuerit: ſicca tundito, & cribro tenuiflimo fecernito, deinde in mortarium coniecta his adjicito, humore expreſſo terito diligenter, tanquam cephalica medicamina. Quæ liquefieri poſſunt, ufquedum digitos non coinquinet, coquito: poſteaquam refrigerata raferis, leuigatis immiſceto, ac in pilam coniecta excipiens utitor.

MEDICAMENTVM IN AH THARSEI

chirurgi, ad eadem.

Ceræ, refinæ frictæ, picis aridæ, bituminis liquidi, bituminis zacinthi, ſingulorū pondo libras duas, ceruſſæ, eruginis, chalcitidis, mifyos peregrini, cretæ futoriæ, alu minis & scissilis & rotundi, gallæ omphacitidis, hoc eſt immaturæ, malicorij, thus, ſingulorum pondo felibram, aceti quantum ſuſlicit. Quæ liquantur eò ſpiffitudinis, ut non marus inquinet, coquito, ſicca tundito, tenuiflimo cribro cernito, aceto perfundito, & liquidis excipito.

B

ALIVD KYZIKHNON, FACIT AD

diurnos affectus, & neruos præcifos.

Thuris quamoptimi, myrrhæ, mali terræ, chalcitidis, illyricæ, galbani, ſingulorū pondo denarium quatuor, terebinthinæ, argenti spumæ, ſingulorum denarium pon do octo, olei heminam: omnia in uas æreum conijcito, ſuper cinerem molliuſculi coquito, mouens donec in frigidam descendens mellis habeat ſpiffitudinê. Deinde tollito mouens, Hoc in pelliculam illitum imponito, & ſoluito hyeme poſt ſeptimū diem, æſtate quinto.

ALIVD EX COLLECTANEIS PHILOXENI.

Thuris optimi, myrrhæ, croci, illyricæ, bdellij, squamæ æris, chalcanthi, chalcitiæ, aluminis, rotundi & ſilli, mifyos peregrini, guttæ ammoniaci, propolis, uifci quercini, opopanacis, malicorij incluſi, ſingulorum denarium pondo quatuor, mali terræ denarium pondo octo, ceræ denarium pondo centum (quod minam inſcribit) ſeu iaurini denarium pondo centum, refinæ terebinthinæ denarii pondo ſeptuagintaquinij, quod Græcè τριατήταγα nuncupat: reſina in ollam ſictilē nouam coniecta coquatur, donec odorem amittat, deinde ſeuum & cera purgata adjiciantur, liquentur: ſicca tundantur, & tenuiflimo cribro percolentur: deinde ab igne depoſita, quæ liqueſacta ſunt aliquandiu refrigerari permittantur, quibus ſicca inſpergito, curioſe mouens; myrrham uerò, & thus, bdellium, opopanacem ex aceto trita ijs quæ in olla ſunt committere oportet, & leuigare, ne in grumos ceræ modo coëant, Cum bene habuerit pharmacum, pyxide lignea irino prius illita reponitur.

DE TERTIO GENERE VLCERVVM, QVAE VIX AD

ſanitatem perueniunt, Aſclepiades in hunc modum ſcripſit.

Dulcera quæ non coëunt, aut ſi coëunt, rurſus ſoluuntur, uel carne, uel etiam oſſibus ſubiectis, hiſce confecturis utendum eſt.

I

GALENI DE COMPOSIT. MEDICAMENT.
AD CHIRONIA ET QVAE DIFFICILEM CV

rationem habent, medicamentum confectum.

Squamæ æris, eruginis rasæ, singulorù pondo unciam, ceræ pondo felibram, rea
sinæ laricis pondo unciam s. Quæ liquantur, aridis misceto, excipito; dum ufus
exigit, curioſe subigito: latiuseculum ceratum foli affectæ parti inſciens, ut ulcus tan
tum comprehendat: ambientes partículas medicamine, quod phlegmonem pro-
pellit, circundare oportet; tertio curationis die ulcus ſoluere, dein fomentis lenire,
ipsumç linamentu ablutum emollire, ac rurſus imponere, donec cicatrix appareat.

ALIVD.

Eruginis,quamæ æris, singulorum pondo uncias duas, diphrygis pondo unciam unam, ceræ pondo libram, laricis pondo uncias tres; præparato ac utitor, ſicut præ dictum eſt.

DE MEDICAMENTIS QVAE NOMINANTVR

cephalica, hæc ad uerbum Aſclepiades tradidit.

DELEONTIS CEPHALICVM.

D diuturna, quæ difficulter curantur; offa corrupta educit. Aeris
ſquamæ, mannæ, thuris, reſinæ ſicca, singulorù denariù pondo cen-
tum, aceti heminas duodecim. Terito ſquamam ex aceto, & cum lea-
uis facta fuerit, thus in minutiffimum puluerê redactum adiſcito, &
reſinam: paſtillos ſingito, quos in umbra deſiccabis: in ufus, cum cala-
lum auferre conaris, medicamèti partem unam, cerati ex roſaceo cōſecti æqualem
ſumito. In alijns uerò ſit medicamèti portio una, cerati partes tres uel quatuor. Nam
temperamentum ſubieſtis affectibus conuenire oportet.

MELANCHLORVM, HOC EST EX NIGRO VIRI

de cephalicum, quo ufus eſt Tryphon Archæus.

Facit ad diuturna, & uix ſanabilia; offa corrupta educit. Aeris ſquamæ pondo de
narium duodecim, mannæ, thuris, guttæ ammoniaci, reſinæ pityinæ ſicca, ſeui utu
lini curati, reſinæ terebinthinæ, singulorum pondo denarium ſedecim; ceræ, olei,
utriuſc? quartam minæ partem, aceti heminam: conficito ad modum prædictum.

PHILOTI CEPHALICVM.

Ad diutina, difficilicæ fanatu, offa corrupta educit, & callos confumit: Terræ
erythriæ denarium pondo centum, æris ſquamæ denarium pondo quinquaginta,
ichthyocollæ denarii pondo uigintiquinç: aceti heminas duodecim. Ichthyocol-
lam minutim contuſam, in uas uitreum conijcere oportet, acetum affundere, ut irri-
getur: diffolutã medicamini præparato immittere; ubi miſcuerimus, paſtillos eſt:
mare, quoties ufus poſtulauerit.

DIONYSII SAMII.

Terra ærythriæ pondo minã, æris ſquamæ pôdo minam s, ichthyocollæ quartã
minæ partein, thuris octauam, eruginis rasæ octauam, myrthæ decimam extam,
aceti congios duos componito dum Caniculæ ſydus oritur, in sole omnia cum acæ
to ſimul terens: ichthyocollã uerò tenuem faciens aceto modico in uae uitreo im-
buito; deinde cum miſcueris, ijs quæ ſune in mortario paſtillos ſingito, quatuor ſin-
gulos denariorum, quosdam octo, & deſiccato: ubi utendum erit, medicamenti par
tem unam cum tribus cerati ex roſaceo confecti ſumito, ſplenijs lanam succidam
aceto madentem ſuperdato; ſiftulis pharmací partem unam, cerati roſacei duas, col
lyria faciens imponito.

EMPLASTRVM ΔΙΑ ΤΩΝ BOTANΩΝ,

hoc est, ex herbis, Lucij Cathegetis.

Anagallidis flore cœruleo denarii pondo quinquagintaſex, papaueris agreſtis
denarii pondo quinquagintaſex, hyoſciami viridis foliorum, marrubij viridis, ſinæ
gulorum denarium pondo quinquagintaſex, ſquamæ æris denarium pondo uiginæ
tiquinç,

KATA' ΓΕΝΗ,

LIB. IIII.

50

A tiquinçp, mannæ denarium pondo uiginti, refinæ pityinæ siccæ denariiú pondo fecim, aloës denarium pondo sex, aluminis scissilis denarium pondo quatuor, rotundi tantundem, falis ammoniaci denarium pondo quatuor, ceræ pondo minam, olei ueteris heminas duas, aceti quantú fatis est. Herbís diligenter contuslis, acetoçp solutís, humorem ad medicamenti confecturam exprimito.

ISIS ΚΕΦΑΛΗΚΗ.

Ad chironia & difficilia. Eſt item cruentis idoneum, unde Græci ἐν αμφορρ appella nt: Ceræ denariiú pondo centum, refinæ colophoniacæ denarium pondo ducen torum, guttæ ammoniaci, ſquamæ aris, thuris cōbusti, mali terræ tenuis, cruginis, falis ammoniaci, ſingulorum denariiú pondo octo, galbani, myrrhæ, mannæ, aloës, ſingulorum pondo denarium duodecim, aluminis rotundi denariiú pondo ſex, olei ueteris heminam, aceti quantum ſufficit: præparato ac utitor interim mero, in terim diluto medicamine.

DE EMPLASTRIS HERAE AD VIX

ſanabilia ulcera.

Lia fanè quædam emplaftra πολύγενα, hoc eſt, ufus multiplicis tradidit, quæ ulceribus ægrè cicatricem ducentibus, & malignis eſse accommo- data affirmat: unius uerò propriè ad ea ſola conducentis meminit, ſic ferè de ipſo ſcribens.

EMPLASTRVM HYGIENI AD MVL

ta utile, boni coloris.

Facit bene ulceribus, quæ ad cicatricem ægrè perueniunt: item ad paronychia: quo nullum extat præſtantius: Argenti ſpumæ, chryſtitidis pondo minâ, ceræ pondo minâ, chamæleontis nigri radicis denarium pondo triginta ſex, eruginis rafæ denarium pondo octo decim, chryſocollaë denarium pondo quadraginta, olei heminas tres. Argenti ſpumâ, cum oleo leni igne coquito, donec inferueſcat: deinde cum ab igne depoſueris, eruginem inſpergito, iterum reponens moueto quoſque colorem proprium recipiat, mox ceram indito: cum bene medicamentum habet, chryſocollam, & chamæleontem: in mortarium dimiſſis acetum inſtillato: ualet ad eadem, chryſocolla etiam auſta: quanquam & ſine hac longe leniſtimú eſt: in ſummaçp, iuuat neruorum puncſus: item cum à neruis, uel muſculis eluere quid opor tet, quemadmodum fecit Heras, ad finem ſermonis de emplaftra ſcribens, chryſocolla addita non eſſe mitigatorium, ſeu leniens; quippe aſtringens aliquid pharma- cum hoc continèt; at quæ ob dolorem uidelicet mitigantur, relaxantibus indigent. Nâ in hoc ſolú accidens mitigari poſtulat: & ſubinde mitigantia dolorificu ipſum affectum offendunt. Attamen uehementiori malo succurrentes, dolorem primo le- nibus, deinde ſic ad morbi curatione properamus. Itacp chryſocolla, ſicut & prius dictum eſt, medicamè eſt ex his quæ ad ulcera uix curabilia mirificè faciunt, quem admodu pleraçp alia, quæ præterquam quod uehementer ſiccant, etià nônihil aſtrin gunt. Porrò nullum huiuſmodi medicamentum eſt mitigatoriú. Quoniam uerò minæ, & heminæ meminit, ſpumæ argenti minam unam inijcere præcipiens, olei heminam (dictum nancp eſt etiam in ſuperioribus còmentarijs, nonnullos. uiginti uncijs, quosdam fedecim minam æſtimare, ut heminam alios uncijs octo, alios duodecim) diſtinguenda hæqueueniunt. Sumetur autem diſtincſtio ab ijs, quæ pharmanum promittit, & metallicorum menſura: etenim propter illa coqui aſſatim poſtu lat, eoçp plus olei accipere: ob hæc quæ non pauca ſunt admira, oleoſam humidita- tem exigit. Cum igitur nec pìngue, nec medullam, nec refinam liquidâ capiat, oleu augere ratio eſt, Itacp ſi minâ quali uiginti uncijs æſtimemus, olei certè tres heminas inſfundemus, ſingulas unciarum duodecim: Sin autem fedecim reputauerimus, olei heminam ceu unciariú nouem licet immittere. Potest etiam, ſi uncias duodecim pendeat, propter coſtionem magis conducere. Nam id talibus medicamentis eſt

J. 2

c utiſſimum, uel metallicorum cauſa, quorum non mediocris copia exiſtit, Si enim chamæleontis denarios trigintafex, adnumeres eruginis quidem octodecim, chryſocollæ quadraginta denarijs, ſient uniuersi nonagintaquatuor, qui & ipſi copioſi olei miſturam requirunt, maximè cum ceræ ſimul denarios centum addi præcipiat; omnino ſiquidem hic multo oleo erit opus. Hoc emplaſtrum Heras cōſcripſit, ad firmãs ulceribus dyſepulotis ex uſu eſſe. Alia uerò πολύχνισα eodem in libro interpretatus, poſt multa ipſorum opera ſubdidit, cicatricem ægrè ſumentibus, uel maliſgnis quoq, uel chironijs idonea, Nam Aribarzanion ab ipſo dictiū cōmendat ad uerſus maligna, paſta, & difficilia, Item Ifim ad gangrenas: deinde tertiū his uerbis auſpicatur: BONI COLORIS, cruentis idoneuſ, cicatricē inducēs, quod chironijs ſimul auxiliari dicit. Inſuper quartuſ, cuí nomen indidit Panaceia; adhæc quintuſ Ico ſij. De emplaſtris iſitur uario uſui accōmodatis ſequēti libro diſputabīmus, ubi ſi mul ea quæ Heras cōmendauit, adſcribētur: hic autem, quæ uix ſanabilibus (chironia nonnulli uocant) medentur, longo uſu tuſ à præceptoribus noſtris, tum à nobis ipſis explorata: quædam ipſorum ab antiquioribus uiris præclaris approbata ſunt: quemadmodum & illud, quod in libro cui titulus eſt, MANTII PHARMACO POLA DE RE MEDICA, ſcriptum inuenio; uerba ipſius ita ſonant.

## ΙΩΑΔΕ ΜΑΝΤΙΙ.

Aceris uſti pondo minas quatuor, reſinæ pityinæ ſicca denarium pondo octo, ce ræ denarium pondo octo, eruginis denariuſ pondo decem, olei heminam, terræ cimoliiæ denariuſ pondo quatuor, thuriis denariuſ pondo quatuor, ſquamæ æris denatium pondo quatuor. Sicca leuigata in mortario ſinito: ceram liquefacitam cù oleo tritis ſupersfundito, ſinitoq pauxillo tempore combibere: aceti heminã addito: per triduum terito, quantum aceti excipiatur immittens, ut liquidi cerati fiat ſuſſitudo: uritor ad omne uulnus, & uetera & dyſepulota ulcera, tum cancroſa, cum panniculus filatim cōceptis: ſupra ſplenium uerò lanam succidam uino oleoq madentē leuiter alligare oportet: biduo per æſtatem ſoluere, hyeme triduo, ac ulcera tepente aqua abluere: in profundis uulneribus ipſas oras leuiter linamentis intercipere. Quippe medicamen in lînteum illitű etiá pus mouet. Hac ratione pura ſient ulcera & cruſta excidet: ceram miſcendo æqualem erugini ad cicatricem perueniet. Exterit carbunculos citra dolorem, omneq paſtum malignum ſiſtit, perſanatq: utitor quoq ad herpetas, & ungues putridos: ſimiliter ad omnia uino & oleo utenduſ eſt. Præterea dentes erenos medicamine repleto.

## BONVM, NOSTRVM.

Ceræ, picis, bituminis, ſingulorum pondo libram, mannæ, eruginis, ceruſſæ, ſingulorum pondo ſelibram, malicorij, gallæ, ſpinæ ægyptiæ, iridis illyricæ, mali terræ rotundi, chalcanthi, ſingulorum pondo trientem, hoc eſt uncias quatuor: mali terræ uerò longi, & æris combusti, utriuſq: pondo ſextantem, hoc eſt uncias duas. Sicca ex aceto pluribus diebus terito, ut etiam prius oftenum eſt: probè elaboratis, heminam liqueſtorum quæ liquari poſſunt cum oleo ſupersfundito, mannam inſpergens: ubi liquefacta refrixerint, cumq deraſeris aridis ex aceto leuigatis ſic admisceto, ne inter fundendum grumos ceræ modo facias, idq potiſſimum ambiente nos àcre frigido.

## ALIVD, NOSTRVM.

Bituminis, alumínis, liquidi, ſingulorum pondo libram, picis, reſinæ pityinæ, ceræ pondo libras duas, mali terræ rotundi, gallæ, ſpinæ ægyptiæ, ſingulorum pondo uncias octo, malicorij, æris uſti, mannæ, mali terræ longi, ſinguloruſ pondo uncias quatuor, olei ricinini, aut ueteris, ſi illud non adſit, pondo libras duas, quarum ſingulæ uncias duodecim contineant, ut omnes ſimul collectæ ſint uigintiquatuor. Praeparato hoc quoq modo prædictorum: metallica ex aceto teruntur: deinde ſica adijciuntur, rurſusq: leuigantur. Posita cum luti ſpilſtudinem habuerint, liquața temperantur, ut prædiximus.

ALIVD

KATA' ΓΕ'ΝΗ,

LIB. IIII.

51

A

ALIVD.

Bituminis, refinæ terebinthinæ, picis brufiæ, singulorum pondo, olei denarium pondo uigintiquatuor, argenti pumæ, ceruſſæ, mannæ, eruginis, squamæ, opopanacis, singulorum pares portiones, olei denarijs uigintiquatuor, ladani pondo unces duas, quæ valent denarijs fedecim, aceti heminas duas. Hoc quoque pharmacum perinde ac ſuperiora duo conficitur.

ALIVD.

Chryſocollæ, squamæ ſtomomatis, singulorum denarium pondo quatuor, erugi nis & chalcanthi, utriuſque dimidium, hoc eſt, singulorum pondo denarium duum, ceræ denarium pondo uigintiquinque, hoc eſt unces tres, & denarium unum, refinæ terebinthinæ pondo unces duas, hoc eſt denarios fedecim. Ceram cum terebinthina liquefacito, deinde alijſ ADMIFCETO, biſariam medicamentum conficiens: interim ut prius citata, aceto conterens arida: interim fine hoc curioſè leuigata, liquefactis miſceto. Eſto autem terebinthina liquidior, ſicut pleruncque larix appellata. In fumma, omnibus his pharmacis, quæ chironijs conuenire palàm eſt, laricem refinam ſi loco terebinthinæ temperes, non peccabis.

ALIVD.

Ceræ pondo unces tres, hoc eſt, denarium pondo uigintiquatuor, æris uſtis, ſqua mæ, eruginis, ſingulorum pondo denarium duum, ut trium horum ſimul denarij ſex exiſtant, cera eſto pinguis, ut quæ cum roſaceo, uel myrteo modico emollitur: arida probè leuigata excipiantur, quemadmodum in omnibus medicamentis, quæ ad chironia parantur, uehementer eſt neceſſarium. Quinetiam ubi ſicca ceræ fuerint admixta, melius eſt ea magis in mortario contundere.

ALIVD.

Ceræ pondo unces ſex, eruginis partem ſextam, quæ eſt uncia una, æris combuſtis, refinæ, laricis, ſingulorum pondo denarii trium, ut ambo ſimul habeant denarios ſex: cera pinguis eſto, inſque aquam calentem proiecta, quo molior fit, manibus ſubigatur, erugine & are in eam receptis: poſtea contuſis in pila, ubi refina quoque temperabitur paulatim ſubſidens.

ALIVD.

Cadmiæ pondo unces tres, dimidio chalcitidis ponderi miſceto, quod eſt unciæ ſemiffi: tritis probè uinum auſterum affundito, & rurſus leuigato: ubi mellis tempe ramentum habuerit, ceratum ex cera, & refina fricta compoſitum immittito. Sint autem cuiuſque pares portiones unius unciæ, ut ambæ duas unces eſticiant: myrtei liquefacti pauxillum adiſcito.

ALIVD.

Olei ueteris, uel ricinini heminam, ceræ, picis, bituminis, ſingulorum pondo, manæ, eruginis, ceruſſæ, dimidio minus quàm in ſuperioribus erat, quod eſt, cuiuſque ſelibram, malicorij, gallæ, ſpinæ ægyptiæ, iridis, mali terræ rotundi, chalcanthi, ſingulorum trientem, qui uulet unces quatuor, æris cõbuſti, maloterræ longi, cuiuſque ſextantem, qui pendet unces duas. Quæ liquantur, aridis antea leuigatis ex aceto commiſcebis, ut prædictum eſt.

ALIVD.

Cadmiæ, chalcitidis, ſingulorum pondo denarium quadraginta; ex uino tritis pluribus diebus ceratum, quod ex oleo & cera conſtat, immittes. Sint autem olei bræ duæ, ceræ denarij ducenti. At fatius eſt, hoc minori temperatura conficere, cadmiæ, & chalcitidis, ſingulorum denarium pondo decem, ceræ & olei, cuiuſque denarios quinquaginta iniſciendo.

ALIVD.

Cadmiæ combuſtæ, chalcitidis uſtæ, terebinthinæ, ceræ, ſingulorum parere menſuram, Arida ex uino conteres.

I 3

ALIVD AIA KIKENΩ, HOC EST,

ex galla confeçtum.

Eruginis denarium pondo decē, aluminis liquidi pondo libram, malicorij, æris
combui, mannæ, singulorum quadrantem, qui ualet uncijs quatuor, gallæ duplo
maius adjicias, quod eſt uncias octo, picis, pityinæ, singulorum pondo libras duas,
bituminis dimidio minus, hoc eſt pondo unum, quod aluminis liquidi etiam indi-
deris, mali terræ rotundi, gallæ, singulorum pondo uncias octo, longi mali terræ di
midium, hoc eſt, uncias quatuor, olei ricinini pondo libras duas; metallica ex aceto
conteruntur, ut in ſuperioribus.

ALIVD.

Ceræ pondo uncias tres, æris combuſti, Iquamæ, eruginis, ſingulorù pondo duo:
ceram prius aqua calente calefacies, manibus roſaceo admixto emollies, deinde ari
da excepta in mortario contundes diutius, ut uerè omnium fiat unitas. Tertio quar
tùve die hoc & alia eiufmodi ſoluito, ſpongiam extrinſecus ex aqua uel poſca im-
ponens.

ALIVD.

Ceræ pondo uncias ſex, reſinæ laricis eius dimidium, hoc eſt, uncias tres, erugi-
nis triplo minus quam laricis ſuit, hoc eſt unciam, picis bruſiæ pondo uncias tres,
chalcitidis uſtæ ſimiliter denarium pondo trium. Conficito & hoc ut prædicta.

ALIVD.

Aeris combuſti, Iquamæ, eruginis parè cuiuſq[]p menſuram, ceræ ſeſcuplam tem-
perato. Ceram, ut prædictum eſt, calente prius aqua madidam ſubigito, ac interea
dum hoc agis, uel roſaceum, uel myrteum adjicito: deinde in pilam immittito. Præ-
ſtat autem trium pondo ceram æqualè miſcere, quamrecentillimam, molliſſimam,
ſinguilſimam, ne multo humore oleoſo indigeas,

ALIVD.

D

Eruginis, terebinthinæ, pares utriuſq[]p partes, ceræ triplo plures, aluminis ſcilli-
lis, cadmiæ, Iquamæ, ſingulorum quadruplum, ut eruginis pars una ſit: item terebin-
thinæ una, ceræ tres, Iquamæ, cadmiæ, aluminis ſciffilis, uniuſcuuiuſq[]p quatuor: ubi
arida contuderis, percolaueris, in puluerem exactè redegeris, & in mortariù conie-
ceris, ceram & terebinthinam cōrundito ſicca afpergens: piftillum myrteo, uel ro-
faceo madefaciens in aëre calido: nam in hoc facilè tundentur, maximè ſi id æſtiiu
ſole fiat: uſus eſt aliorù quoq[]p, ulcere prius deterſo, aphrolitro, & poſtea eloto me-
licrato, tum per ſpongiam probè purgato, ut madoris ſit expers: deinde ſuper id pla-
tyſmate, hoc eſt, latiore linteo, cui emplaſtrum illitum ſit impoſito: poſtea dupli-
linamento aqua frigida tincto extrinſecus ſuperdato: præterea noua ſpongia molli:
tertio ac quarto die id reſolues.

AKRPOΣ, HOC EST ABSQVE CE

ra compoſitio nostra.

Argenti ſpumæ pondo libras duas, olei ricinini ueteris pondo libras quatuor s,
aceti quæ macerrimi libras duas, æris ſquamæ nigrae, chalcitidis, eruginis, ſingulorù
pondo uncias duas: argenti ſpumam cum oleo prius coquere oportet, donec ſtri-
gmenti spiffitudinem accipiat: deinde metallica plusculis diebus ex aceto trita adij-
cere: atque ſic incoques, quouuſq[]p digitos non coinquinet. Licet etiam ſtatim ab ini-
tig argenti ſpumam cum oleo & aceto diligenter temperatam coquere: ac ubi ſe-
micocta fuerint, ſquamam, chalcitidem, & eruginem immittere. Voco autem
nunc libram olei & aceti Romanam, quæ uncias duodecim peculiares continet.
Quin & ſex olei libras tribus argenti ſpumæ pondo interdum committo. Et tunc
nimirum diutius incoquutur. Cum præparas hoc pharmacum, præſtat argenti ſpu-
mam cum ſolo oleo eſſe coctam: deinde metallica cum aceto inijci. Vbi uerò trita
fuerint, cuiuſq[]p uncias duas dixi immittendas, aceti libris duabus, argenti ſpumæ tri-
bus, olei ricinini ueteris libris ſex, uel, ut prius dixi, quatuor s. Hoc medicamentu
& ſiſtulas iungit, & calloſas iam exiccat, contrahit, & claudit. At ſi bona uictus ra-
tione

ſione

KATA' ΓΕ'ΝΗ,

LIB. V.

52

A tione ufus quis fuerit, non resoluūtar. Plenitudine uerò infligni collecta, periculum eſt, ne pars ex fluxione inſestante phlegmone rurſus tentetur, & fitula aperiatur. Inueteratis ulceribus, & dyſepulotis, hoc eſt cicatricem ægrè ducētibus, quæ chiro nia nominant, non ſolum id pharmaci imponimus, ſed etiam liquefactum oleo ue teri, uel ricinino, linamento excipitur, etiam ſi puris uel minimum nondù in ulcere antea fuerit: concoquit ipſum & educit, & craſſum efficit. Cæterum ulcus triduo ſolues, ſi nihil prohibet. Quòd ſi ſtomomatis ſquama fuerit, præſtat: ſin minus eam habeas, nec nigram, cypriij æris ſquama iniijcietur. Confeci aliquando hoc emplaſtrum, p[]hrygij quoq lapidis uncia admixta, interdum etiam chryſocollæ uncia, ſi cut & amborum nonnunquam: item glutinat magna uulnera.

ALIVD AD TENEROS, ET QVI VOCANTVR

d[]uσαλληεια moleſſè ſerendo ulcera.

Ceræ pondo, roſacei pondo, ceruſſæ pondo, uncias octo, ſalis ammoniaci pondo, uncias quatuor, ſquamæ cypriæ pondo, uncias duas, thuris pondo, unciam, calcis uiuæ pondo, unciam, aluminis ſiſſilis pondo, unciam, eruginis pondo, uncia, malicorij pondo, unciam. V[]ſus prædictis idem eſt: nouem impræſentiarum ſunt pharmaca citra, roſaceum compoſita: decimum enim illud, Ex nouem quinque ſunt pari pondere, calx uiua, malicorij, thus, alumen ſciffile, et erugo. Squamæ duplo maius pondus eſt, & hanc ſal ammoniacus duplo exuperat, hunc ceruſſa, huius ſeſcupla rurſus cera in libram unam reducta, quam & roſaceum habet.

QUARTI LIBRI FINIS.

CLAVDII GALENI PERGAMENI DE

ΓΕ'ΝΗ, LIBER QVINTVS.

E medicamentis polychreſtis futura hic eſt disputatio: uocant autem Græci πολυφωνισα, quæ multis affectibus conueniunt: et si non nulla ipſorum non modò ſpeciem, ſed etiam genus diuerſum obtineant: omnia uerò ex contrarijs conſtant medicamínibus, etiam iuxta ſecundas qualitates, ac uires, non tantum primas. Patère arbitror cuius, primas me appellare caliditatemfri, giditatem, ſiccita tem, & humiditatem, tum ex harum coniugatione quadam compoſitas: ſecundas, quæ ipſas ſequuntur, ut in quinto libro de ſimplicibus uberius percenſui: oftendens nonnulla non ſolum ex compoſitis, ſed ſimplicibus, ut nafcuntur, emollire, quæ dam indurare, quemadmodum alia obſtruere, alia referare, alia fordes gignere, alia abſtergere, alia attenuare, alia incraſſare, alia denſare, alia rareſacere, alia carnè inducere, alia repurgare, alia cicatricem ducere, alia exulcerare, alia trahere, alia repelleare, aliasq[]uod ſimiles eorù differentias. D[]ictum mihi eſt ſuperioribus cōmentarijs, quæ contrariorù facultate neceſſaria eſſet ſeperatura, cuius etià nunc paulò poſt mentio:nem facturus ſum. Melius enim uidetur, duo quæd[]à tria: ue medicamenta celebria, quæ multiplic[]e uſum exhibeant, præſcribere: deinde cōpositionis ipſorù rationè in interpretari. Exordiar aŭt ab his, quæ nemo nò nouit, q[]ppe in Heræ libro, cui titulus

I 4

C eſt, v̄σθηκε, prodita; tum apud alios, qui de medicamentis aliquid tradiderūt. At quia ſuperiori libro de uirtutibus, quæ ulcera dysſepulota, hoc eſt, uix cicatricem ducen- tia curant, uerba fecerim, animus eſt nunc, emplaftra illa multiplicis ufus primum exponere, quæ cauſa malignorum ( nonnulli chironia nominant ) compoſuimus. Porrò alia πολύγνσα dicta, quòd multis affectibus diuerſis conferant, non tamè chi- ronijſ, ea rurſus ſeriatim referre propoſuimus.

QVAE SCRIPSERIT HERAS.

Taçp cum opere medicamentorum Heras Cappadox emplaftrum quod dam ad huiuſcemodi ulcera mirificè faciens tradiderit, inde ſumam exor- dium, uerba ipſius adſcribens, quæ hunc in modum ſonant.

BONI COLORIS, CRVENTIS IDONEVM

epuloticum, ſeu cicatricem ducens.

Conglutinat purè, implet, atque cicatricem ducit: ſolutum cum cerato magis adhuc circa cicatricem inducendâ efficax eſt: ualet etiam ad chironia ulcera, aliaç similia infligiter: Nam callos consumit, deinde genuinâ carnem generat, VALDE ALBVM: Ceræ pondo libras duas, frictæ pondo libras tres, eruginis rafæ pôdo un cias ſex, mannæ pondo uncias tres, olei heminas quinçp, aceti ſextarium, Líquabi- lia ſiccis admiscentur: ufus eſt emplaſtri ad uulnera: cum roſaceo temperatum pus educit: cerato ſolutum ad cicatricis uſcp generationem repurgat: quidam tamen re- ſinæ frictæ libras duas, & terebinthinæ tantundem ingeſſerut: atq[ui]c ſic præparatum, erugine rafæ ipſum affumpſerunt, ut collyrij tenorem haberet. Atque hoc impoſue runt, ubi callos cōſumere ſtuderent: promptè enim hæc facit, ut etiam oſſa ſeparet. Meritò igitur emplaſtrum hoc Heras commendat ceu ex eruginis & aceti copia efficax, fi quid in ſuperiore libro dictorum meminimus. Laudat ítem panaciam ab eo uocatam, quam deinceps uerbis illius apponam.

D

PANACIA HERAE A NONNVLLIS

hygia nominata.

Ad omnem paſtionem & malignitatem: hanc Græci κανονθεαρ, illam νομην appel lant: ſiſtit autem nomas, nec[que] cruſtas facit, nec[que] circumpoſitis partibus duritiè con- ciliat, rumpit ac tabefacit omne corruptum, ut nihil à liquida ſtaphide differat: cobi bet ſanguinis eruptionem, tum aliam, tum quæ per hæmorrhoidas fieri ſolet, myr- teo dilutum: item hæmorrhoidas ipſas tabefacit, & cōſumit, inſuper fiſtulis mede- tur, & carbunculis, ſanat ægilopas, & chironia, ut uocant: in ſumma, uix ſanabili- um, & diuturnorû genus, latentibus locis, ueluti utero, unguento cyprino liquatû: exterioribus præſtat ut alia ſingula apponere. At omni ulceri impoſitum, quamuis agreſtì, mitius ſtatim id efficiet, labores minuet, et uigilias. Hæc eius uirtus eſt. Cha mæpityos denarii[rum] pondo quatuor, ſymphyti denarii[rum] pondo quatuor, chamæleon- tis denarii[rum] pondo quatuor, marrubij denarii[rum] pondo quatuor, apud alios ſex, polij denarium pondo ſex, centaurij tenuis denarium pondo ſex, helenij denarii[rum] pondo quatuor, mali terræ denarium pondo quatuor, thuris denarii[rum] pondo duodecim s, myrrhæ denarii[rum] pondo trium, aloës denarii[rum] pondo ſex, galbani denarii[rum] pondo ſex, obuli unius s, olei denarium pondo centum octoginta, mellis triginta, propolis denarium pondo duodecim s, aluminis ſiffi denarii[rum] pondo ſex, obuli unius s, tere- hinthinæ denarii[rum] pondo ſex, obuli unius s, chalcitidis denarium pondo ſex, obuli unius s, bituminis denarium pondo quinquaginta, terræ ampelitidis denarii[rum] pon- do quinquaginta, argenti ſpumæ denarii[rum] pondo quinquaginta, gallæ denarii[rum] pon- do trium, pulueris iridis denarium pondo trium: contuſæ pridie herbæ & radices oleo immittuntur: ubi nocte tota in eo durauerint, mane argenti ſpuma, ampeli- tis, bitumen inijcitur: ſupra ignem lenem incoquutur, ubi ſpilitudinem adepta fue rint, olla ab igne tollitur. Sin autem in alio uafè mel, reſina, galbanum, propolis col liquata, quæ oportet ſimul cōmifcere, in ollam fundendo; deinde arida quibus cum medi-

KATA' F'EN'H,

LIB. V.

53

A medicamen coquitur, donec digitos non coinquinet. Rurfus ab igne depoſito myrha leuis facta, & thus inſpergitur, ſed ita ne quando efferuescat, & quantum fieri potest, amplo intra ollam ſpatio coquatur: difficulter enim reſtingui potest, ſi quid attingat, Hæc quidem Heras de panacia: nos materiem ipſam à medicamètis, quæ priore libro ſcripta ſunt, ad ulcera uix ſanitatem recipientia differre indicabimus. Nam illa ſolis constant metallicis, quædam paucis, quædam pluribus. Pauca illorù radices ac herbas continent. Panacia hæc ſecus habet: recipit enim malum terræ, & iridem, imbecilliora quidem centaurio, & chamæleonte, quantum ad malignorum ulcerum curationem attinet, non tamè repudianda: herbas autem ualentes aſſumit, easq[ui] frequèter ſolas, chamæpityn, poliù, & ſymphyton, quibus ualentius eſt marubium, & helenion, Itaq[ui] marrubio etiam ſolo uti queas in his quæ carnem abunde humidam circa ulcus habent, & ſordidiorem; helenion uerò necq[ui] his conuenit ſolù inſperſum, ſicut nec aliud quoduis acre. Siquidè didiciltis in opere de ſimplicibus medicamentis acrium, & amarorum medicamínum diſcrimen; nempe acria irritare, mordere, calefacere, & fluorem in affectis partibus concitare: amara uerò exica care citra morſum & calorè, eoq[ui] exulceratis conducere. At quoniam ex herbis iltis compositione paranti, inſtitutum erat, emplaftrum inde non ſiccum quod inſpergi poſſit, ἐπιλασμον Græci uocant, efficere, uerum ad emplaftri cōſecturam uel ceram, uel refinam, uel omnino argenti ſpumà diutius coſtam temperaturus, unde virtus herbarum ſolueretur, miſcuit ipſis nonnulla medicamenta tam ualida, ut ulceribus per ſe exhiberi non queant. Valida autem hæc duplicem communem uim & qualitatem obrinent; nonnulla auſteram, acerbam, alia acrem & acerbam. Huius igitur gratia ex ijs quæ acrimoniam ſortita ſunt helenion miſcuit, ex ualide aſtringen tibus (hæc enim auſtera & acerba nominamus) alumen, & gallam immaturam. Qualitates autem ultraſq[ui] valentes habent, quemadmodù ſuires in ipſis, chalcitis cum ſit acris & aſtringens. Dictem eſt ſuperius necefſariâ eſſe malignis ulceribus, & præſertim cum fluori ſint obnoxia, qualitatè auſteram. His ergo omnibus, quæ dixi, admiraſt argenti ſpuma eſt, refina, & thus, quò pharmacum emplaftri formam accipiat. Sed argenti ſpuma ex media materia eſt: thus concoquit, & pus muet, & tanquam ad temperatam naturam reſpicimus. Nam id humidioribus corporibus carnem producere oſtendimus. Quinetiam ex medicamentis quæ concoquunt, quæq[ui] uim à pure mouendo, ἐκπυρικόν Græcè dictam, habeant, nullum ualenter di gerit, ſicut nec acre. Siquidem eiusmodi mediocriter excalefaciùt; imò & emolliùt magis, & exiccant. Quare thus etiam rectè admißt eſt in ſuperioris emplaftri com poſitione, uti mitigatorium quid et lene accipiat. Huius potentiæ oleum quoq[ui] eſt, emplaftri coquendi cauſa ſecundum primam rationem temperatum, in quo duæ facultates ſimul exiſtunt, mitigatoria uidelicet, & quæ ualida pharmacà obtundit, ſiue hæc acri, ſiue auſtera uirtute ſint prædita, Certè ampeſitis terra ſiccat, & digerit, nihil manifeſtò acre continens: propterea malignis ulceribus idonea eſt, etiſolam per ſe tritam inſpergas. Galbanum uerò eò quod concoquit, emolliſt, mitigat, & do lorem ſedat, prædictæ compositioni adiectum eſt: quamuis thus eafdem uires, ſed imbecilliores quam galbanum habeat; quod ultraq[ui] facultates valentiores poſſidet. Terebinthina refina ſimul cum detergendi diſcutiendi, facultatem habeat, etiam affectus tales quodammodo concoquit. Bitumen uerò cù eo, quod calefacit, nò ue hementer ſiccare nouimuæ. Quibus omnibus emplaftri autor medicamentum tractoræ uirtutis, propolim nímirù admilcuit, quoniam eius ufum multiplicè eſſe quoluít: omnia uerò ὀλυχηνα maximè uarias poteſtates habere neceſſitas eſt, ut pluribus uitijs medeantur. Sic non parù mellis addidit, ſciens ipſum ſiccans, digerens, & putrefcentibus eſſe familiariffimum. Quippe ex ijs eſt, quæ nò putrefiunt, & mixta eiusmodi à putredine referuat, præterc[ui] extremè ad putrefcndum idonea, quæ humida ſunt, & calida. Atq[ui] mel copioſius alijs medicamenti còpolitor indidit. Nam ſi tria quæ coqui deliderant, excipias, bitumè, argenti ſpumà, terram ampeſtitidem,

c alij s maius est, atque his ipsi s, bitumini, argenti spumæ, & ampe litidi, tantum adieus cit olei, quantum putrefacti oni commodum est, coniecturam ab alij s fumens, quæ ficca pharmaco immittuntur. Infuper ex omnibus perfectè coctis, myrrhâ & aloën uoluit inijcere, quæ duo citra roſionem ſiccant; uerum differunt, quod aloë aſtrinagat, myrrhâ tenuiorum partium ſit, magis cip ſiccat. Haud ſcio cur Heræ uſi um fuearit minoribus temperaturis panaciam hanc conſcribere, quam alij maioribus confi ciunt. Siquidem nonnulli omnia duplicata habere ipſam tradiderunt: alij quadruplo copioſiora, galbani ſanè denarios ſex, obulum unum s, Heras numerauit: alij decem & ſemiffem: quemadmodum alij rurſus uigintiquinque, augentes ſimul alia ad portionem, ut nuſquam dicatur in temperatura, obulus, uel ſemiobulus. Itaque aduertere uos oportet, panacias apud alios ſcriptas huic conferentes, utrum omnia duplicata, uel quadrupla habeant. Ac ſi reſpondeant omnia aucta, non putabitis ilas ab hac eſſe diuerſas.

### ISIS A QVIBVSDAM EPIGONI DICTA.

Multiplicicis ufus est medicamentum, quod Ifidem appellant, ab omnibus commendatum. Ego certè apponam modò, quæ Heras de illo memoriæ prodidit, Hæc illius uerba ſunt.

### MEDICAMENTVM A NONNVLLIS EPI

goni dictum, ab alij s Ifis.

Ac it ad omne uulnus, ad capitis affectus cum offium præcione, ſanat citra reparationem, ualet ad punctus neruorum, quos vúpúmáta Græci uocant: item ſcolopas, & hominum morſus: uenenum trahit uiperæ, ſcorpí, draconis marini, paſtinacæ: curat fracturas artuum cum uulnere: callum obducit citius, tutius cip ſiſtulas omnes recentes, ueteres, hypophoras, ſinus, phymata, parotidas, abſeſſus in mammis & alis futuros aut factos ſanat. Aduerſus fluxionem nobis uenientibus ſtrumas adhuc aufert cum tunicis, celerrimè pus educens, ſiſtit oculorum fluxiones fronti impolitum, tollit liuorem, gangrenas non patitur latius ſerpere, putredinem purgat; in ſumma, ad quoduis bonum: hæc recipit.

Ceræ denarium pondo centum, terebinthinæ denarii pondo ducentorum (ſe cundum alios centum) ſquamæ æris rubri denarium pondo octo, eruginis rafæ denarium pondo octo, mali terræ rotûdi, quæ ærisoLOXIA SÓUWLAH Græcè dicitur, denarii pondo octo, thuris denarium pôdo octo, ſalis ammoniaci denarii pondo octo, guttæ ammoniaci denarium pondo octo, aluminis combuſi denarium pondo ſex, æris uſti denarium pondo octo, myrrhæ denarium pondo duodecim, aloës denarii pondo duodecim, galbani denarium pondo duodecim, olei ueteris heminam, aceti acris heminas duas, Quæ liquari poſtunt, ſiccis in mortario ſuperfunduntur. Sic quidem Heras Iliim ſcripſit, non adhuc particularem omnem uſum ei apponens, ut in alij cōſueuit. Infuper quod ad Epigonu illud refert, à pleriscip diffentit, quos exacilius de Epígono ſeripſiſſe arbitror: præterea ueluti in carcere concluſus, curans cip aliquem ex potentibus, ab hoc abſtinuit. Adieciſſe ipſum aiunt præſcripto medicamini, dracunculi radicem; atc ego ſemper ita ufus ſum. Quoniam & præceptorum meorum unus ufurpabat, apponens in prædictam temperaturam Heræ, dracunculi denarios octo, infuper olei cyathi dimidium, aceti heminam, ad hæc colophoniam reſinam, non, ut Heras, terebinthinam, ſed in emplaftri conſectione ab illo diffentiebat; galbanum aceto cum alij s in pila macerans, atque ita admiscens, quemadmodum & Heras inquit, liquabilibus, deinde medicamentum manibus plurimum emolliebat, attingens acetum quamacerrimù: poſtea in uafe æreo reponebat: & in ufusum longo tempore ſeruabat; atc ita excipiens utebatur. Appellauit ipſum, uelut alij quidam, Hermonis Hierogrammatei: alibi ſcriptum inuenias, ex adytis templi Vulcani in Aegypto hoc quoque eſſe: quemadmodum & illud quod ſi in diKTAPNUS hoc

KATA' F'ENH, LIB. V.

54

A hoc est, ex dictamno. Temperaturā uerò simplicium medicamentorum quæ id con
stituunt, omnes propemodum aequalem scripserunt: proinde titulus licet diuerſus
exiftat, non opineris aliud eſſe atq[ui] aliud, & quod ex adytis ſacrum dicitur, & Her-
monis Hierogrammatei, & Epigoni: nam omnes has appellationes habet. Li-
quatum cum cerato liquido purgar, & ulcera cicatrice obducit. Quidam ex cerato,
triplicato dilui tradiderunt, nonnulli duplicato: utriq[us] temperaturam indefiniti di-
ſtinguentes. In quibus etenim ulcus purum ſatis eſticitur, ſi tribus cerati partibus
temperatum fuerit, in oportet duplicatum adijcere. In quibus minus purgatur,
ibi ceratū duplo maius afflumendū. Nouimus enim efficacius omne id genus me-
dicamentū eſſe, quod nō multo cerato miſcetur: imbecillius, quod multo. Nihil ma-
li est aŭt, dracunculi quoq[us] tantillam mentionē facere, quod per æſtatem caule exic
cato, & herba tota, radicem amputare oportet; deinde in domo ſicca, ſolem non ha-
bente, paulò poſt dies ſex uel ſeptem ipſam in orbiculos diuidere, eosq[us] filo traie-
ctos in ſicca domo & à ſole remota rurſus ſuſpêdere, ac ſic ubi medicamentum præa-
parare uoles, radicem cōtundere: quæ ſeorſum tuſa & leuīgata probe, ut puluis fiat,
malignis ulceribus medetur.

EMPLASTRVM ΔΙΑ ΔΙΚΤΑΜΝΟΥ, ID EST EX DICTAMNO.

Tem quod ex dictamno emplaſtrum conficitur, hieram, id eſt, ſacrum
appellant: dicentes & hoc in Vulcani templo iuxta Memphim inuen-
tum eſſe; omnes ipſius huiuſmodi temperaturis meminerunt, uel pa-
rum adeò ab his differentibus. Sufficiet hic uerba Heræ de ipſo adicri
pſiſe, quæ in hunc modum habent.

IEPA EX VVLCANI TEMPLO

ad Memphim.

Facit ad recentia, cruenta, fluīda, ad neruorum præſſiones, uetera uſera, ſuppa
ſcentia, contuſa, putredines, carbunculos, nigritias, ulcera fluentia, dysepulota, pa-
rotidas, chymethla, abſeſſus, ſtrumas, furuſculos, duritias: tela educit, aculeos, quos
σκόποπας Græci nuncupant, offa ex capite: ſanat ferarum ictus, ſcorpionum mora-
fus, phalangiorum, muris aranei, hominum: ualet ad omnem colli dolorem, humea-
ri, articulorum, uice malagmatis. Siftit oculorum fluores, non modò recentes, ſed
etiam ueteres: tolit capitis dolorem inunctum: roſaceo dilutum & uteri dolorem
ſedat, tum illitu, tum ſuffitu: necat inſuper feras ſuffitu, Hæc recipit.

Olei ueteris heminas duas, argenti ſpumæ denarium pondo centum, eruginis ra
ſæ denarium pondo oſto, ſquam denarium pondo ſex, colophonix liquidæ ( alij,
piceæ ) denarium pondo quinquaginta, mannæ denarium pondo duodecim, guttæ
ammoniaci denarium pondo ſedecim, æris combuſtī denarium pondo oſto, di-
phrygis denarium pondo ſex, gentianæ denarii pondo ſex, aloës denarium pondo
oſto, galbani denarii pondo duodecim, propolis denarii pondo oſto, ceræ dena-
rii pondo tuigintiquinçp, mali terræ denarii pondo decem, dicamni cretici dena-
rii pondo decem. Argenti ſpumã, oleuã nouo ſictili nigro ſupra prunã incoſquito,
ut omnino aut ſerè fiat amolynton, hoc eſt digitos non inquinet. Deinde cacabum
deponens eruginem indito, ſquamamçp, & coquito, ut nō prorfus amolynton fiat;
poſtea rurſus auferens, refinam, ammoniaci guttam inijce, percolata, mouens do-
nec ſeruere definat: mox repones iterum, paululumçp fines; cum tollis, æs, diphry-
ges inſpergito, rurſus coquens, ut manus non inquinet. Interdum enim his inieſtis
diluitur: poſtea deponës, ceram addito, iterum coquito, dum amolynti habeat tem-
peramentu: quod celeriter accidit: poſtremo propolim immittes, ac reponens pau-
liſper fines: cum deponis, addes aloën, mannam, diciamnũ, malu terræ, gentianam.
His abuſe refrigeratis, lingula leuiffima inſperges, mouës: ſi amolynton ſit, tolles:
ſin minus, leni igne coques, Hæc quidem Heras de emplaſtro ſeripſit. Compoſui-
mus id nos interdum & line combuſto ære, & diphryge; unde quæ in alto latebant,

Aliás†tuiginti
ſex

Aliás†tuiginti

C magis attrahebat, emolliebat, & discutiebat: non tamen ulceribus ægrè cicatricem ducentibus idoneum, Quinetiam citra dictamnum cœcimus, rurus pro ipso alijs apponentes, chrysocollæ denarium pondo sex, ut maligna ulcera felicius sanaret.

### IKΕΣΙΟΣ NIGRA.

Edicamen título Icesion, uſus multiplicis, quidam gignendi cauſcripte runt, Icesij. Heras itaç de ipso hæc tradit.

### IKΕΣΙΟΣ.

Ad uulnera, canum morſus, duritías, parotidas, condylomata, & maligna. Item ἐν αἰασικῷ eſt, quasi dicas, trahens, & glutinatoriū, quod Græci uocant ὀαγκολύκη τικόρι; uaret inſuper ad aquam intercutem.

Argenti ſpumæ denarium pondo centum, bituminis iudaici denarium pondo centum, ampeſtitidis denarium pondo centum, mannæ, propolis, ſingulorum pondo denarium uigintiquinç, galbani denarium pondo duodecim, ſcillilis denarium pondo duodecim & s, terebinthinæ denarium pondo duodecim s, iridis denarium pondo ſex, olei crudi, ὥμοτριβὶς appellant, heminas ſex, mellis heminã unam, chalçitidis denarium pondo ſeptem s, gallæ omphacitidis denarium pondo ſex, myrathæ denarium pondo ſex, Argenti ſpuma, bitumen, ampeſtitis cum oleo incoquuntur; ubi ſemicocta fuerint, propolis, refina, & galbanum, cocta ex melle ſeparatim miſcentur: poſtquam conſtiterint, reliqua adiſciuntur: mouentur autem ſpatha ex tedæ ligno confecta. Huius emplaſtri miſturæ pondus non eandem omnes, ut inſe quentibus oftendetur, tradiderunt.

### NIGRVM EX DVABVS ARISTOLO:

chijſ, hoc eſt, malis terræ.

Elebre emplaſtrum, uſus multiplicis, ex duabus ariftoLOchijs cœſectum, quod ipſe Heras quoq in eam ſententiam ſcripſit.

D

### NIGRVM EX DVPLICI ARISTOLOCHIA.

Facit ad articulos ſolutos, fluori obnoxia repurgat, implet ex altero dilutum. Picis pondo libram, ceræ pondo libram, bituminis pondo librã, terebinthinæ pondo libram, mannæ pondo ſelibrã, uel uncias ſeptem, eruginis rafæ pondo ſelibram, ceruſſæ pondo ſelibram, chalcanthi pondo uncias quatuor, mali terræ longi pondo uncias quatuor, illyricæ pondo uncias quatuor, malicorij pondo uncias duas, gal-læ immaturæ pondo uncias duas, æris combuſti pondo uncias duas, ſpinæ pondo uncias quatuor, mali terræ rotundi denarium pondo quatuor, aceti heminam, ricinini uel olei ueteris heminam. Quæ liquefieri poterunt, ſimul liquato: deinde ce-ruſſam, eruginem, & chalcanthum, cum aceto leue factum inſpergito: mox ſupra ignem ponens, ut coëant arida indito igne ſubtraſto: poſtea infundens ſubigito. Hæc tum Heras, tum alij de ipſo ſcriptum reliquerunt: ratio eius qui id compoſuit non obſcura eſt, ræcordantibus, quæ hic & in prioribus commentarijs dicta ſunt. Conſtant enim ex contrarijs facultatibus, attraſtrice, & repultrice, quæ commune habent, ut exiccent. Superat autem in eo repellendi uirtus, quæ aſdeſt aſtringenti-bus, chalcantho, malicorio, gallæ, æri combuſto, et ſpinæ: ob hoc etiã ad ſolutos, id eſt laxatos articulos cœuenire ipſum aſſirmat: malu terræ, & iridê aſtrictorijs admiſcuit, utpote rareſaciendi & digerendi potefstate præditæ. Vtaut emplaſtru fiat, nec ſiccum, ſed ut inſpergi poſſit medicamentum, ἐπιπασομ nuncupant, oleum & cera temperata ſunt: cera quidem ceu materies ſolum, ſicut & oleum, ſi commune fuerit hoc, nec ricininu, uel uetuſtum. Quippe didicimus hæc calefacere & digerere: te-rebinthina uerò refina præterquam quod emplaſtri temperaturam medicamento conciliet, cum cera hoc tantum non poſſit, etiam emolliens quid, & digerens, deter gens cyp obtínet. At cum thus eadem præſet, manna aſtringendi uim totam & qua-litatem aſſumpſit, Vocant enim ſic micas concuſſu elifas, thuris participes; parum item

KATA' ΓΕ'ΝΗ, LIB. V.

55

A item corticis, Iam & bitumen abunde siccat: ad emplastri confectionem idoneum medicamen. Atque hæc de illius compositione sufficiunt. Porrò emplastri autor, cum uellet medicamenta valenti uirtute prædita miſcere, eruginem & acetum ipfis adiecit, quæ ſiccare, exedere, & in altum corporis penetrare, tum alijſam oſtendere poſſunt: temperantur autem hæc cum digerentibus, ut humores crassos parti culis quas curamus, infixos attenuent. Reſtat igitur de ceruſſa quippiā dicere, quæ ceu ad emplastrum conficiendum aptam, non ut aliquid cooperaturam admiſcuiffe illum, eſt perſpicuum. Egouerò argenti ſpumam potius adieſſem, quæ emplastris conuenit, & reſrigerat ceruſſa: alijſ quibudam utilis, ad propoſiti emplastri uires nihil præſidiij affert.

## EMPLASTRVM AZANITI.

Mplastrum azaniti uarijufus, & nobile; de quo Heras ita ſcribit.

### EMPLASTRVM AZANITI.

Pécis aridæ pondo unciam, ceræ pondo uncias tres, adipis ſuilli pondo uncias tres, ſeu taurini pondo uncias tres, œſypi pondo uncias tres, refinæ piceæ pondo uncias quinque. Facit ad maligna omnia, gangrenas, ſiſtulas, recentia uulnera, ambuſta igne, perſtrictis prodeft ut acopon, item peſſulus eſt emolliens: conuenit ad uteri ulcera, phymata, & parotidas: cum ulcera caua fuerint, copioſore utitor medicamento: ubi ad cicatricem inclinare uidentur, partiore. Porrò medi caminis proprietas eſt, humorem ſordidum gignere: benefacit lippientibus, palpebris ſuprapoſitum: oleum medicaminis affectui opponitur: quare obferuato ne infundas. Cum autem præparabis, pícem, refinam, ſeuum taurinum inijcito: ubi fuerint liquata, adipè ſuillum, mox refinam, poſtremo œſypum reſrigeratum. Totum autem igne, non ſlamma liquefacito; maximè ualet in quibus nerui uel muſculi perculſi ſunt: item ad maligna.

B

### EMPLASTRVM HALIEI ΔΙΑ ΣΥΝΟΡΙΔΟΣ,
id eſt, ex ſynopide.

Aliëi celebre, & multiplicis ufus emplastru nihil minus quàm priora, He ras ad ueribum ita tradit.

### HALIEI.

Ad uetera, & quæ cicatricem ægrè ducunt: item digerit, præſertim in mammillis duritiàs: utimur eo tanquam optimo ad pluríma: Ceræ pondo mínam, argenti ſpumæ pondo mínam, mannæ pondo denarium octo, terebinthinæ denarium pondo octo, galbani denarium pondo octo, ſynopidis denarium pondo, olei ueteris he mínas duas. Oleum, argenti ſpuma, dum manus non inquinent, incoquuntur: deinde cera, refinac. Liquefaciis ipſis, ſublatisc ab igne ſynopidem immittito, et gal banum; poſtea mannam, Idem facit ad marinorum iestus ſummè. Vus quandoque ſum in quodam à paſtinaca perculſo, ſummoç dolore uexato, & mirificè profecit. Similiter in ijs qui à ſcorpione morſi erant. Hactenus Heras Deinceps Critonis emplaſtra inſpiciamus.

### QVAE SCRIPSERIT CRITO.

Eras librum unum de medicamentorum compositione fecit, cui titulus eſt, Narthex. Quinqueuerò tales Critonis præter Cosmeticos ſteruantur. In quarto illorum emplaſtra prædictis ſimilia ſpecie commemorat: quædam, ut Heras, in totum ſimili modo confecta: nonnulla inſuper, quorum Heras non commeminit, quæ ego mox apponam, non, etiam ſi cuiuſdam aliter ab Hera deſcripti mentionem facit, omittens: quemadmodum in Icesij emplaſtro factitasse apparet. Alia nanque pondera & menſuras huius emplaſtri Crito ſcripſit, ſicut alij quidam non ut Heras poſuit. Incipiam

K

igitur à primo Icesij, in cuius simplicium medicamentorum pondere inter omnes non conuenit.

EMPLASTRVM ICESII.

De Icesij medicamento hæc Crito. Icesij ad omne uulnus, recens, uetus, con-
tufa, luxata, fracturas, phlegmonas, & omnem dolorem, quem protinus fedat; facit
ad abscessus, phymata, strumas, carbunculos, parotidas, phygetla, condylemata,
impetigines, clauos, nigritias, hæmorrhoidas phlegmone tentatas, fistulas, ambu-
ſta igne: dilutum myrteo, uel roſaceo, uulet ad ulcera, aculeos, tela, canu heminuq-
morſus, ſerarum ictus: item ad ſanguinem cohibendum utitor, & loco malgmatis
ad omnia: oleum uerò non adhibendum eſt: iam lippientibus in linteolo collyrium
adhibetur: ſint autem ſplenia maiora: iuuaru quoq hydropicos.

Terræ ampelitidis, bituminis, argenti ſpumæ, ſingulorum pondo minas duas, ce
ræ, thuris, terebinthinæ, propolis, ſingulorum minæ dimidium, galbani, ſiſsilis, ſin-
gulorum pondo minas quinque, myrrhæ, gallæ, iridis, ſingulorum denarium pon-
do duodecim, chalcitidis denarium pondo ſex, mellis heminas duas, olei omphaci-
ni congios duos ( quidam heminas duas ) Ampelitis, bitumen, argenti ſpuma cum
oleo coquuntur, humore prius expresſo, ut fiant leuia. Incoquuntur autem igne no
acri, ſpatha ex tedarum ligno affiduè mouentur, ne ſubſidant: nam citiſſimè combu
runtur. Quæ liquari poſtunt, in alio uafe liquefacito, melle prius ſeorſim coſto, ut
ſpiffitudinem accipiat, ac in cacabo pulchre denſatis temperato: rurſus enim ſol-
uitur, his præmiſſis: deinde arida inſperguntur ſatis refrigerata: poſtremo thus: ac
ubi in unitatem coierint, utitor. Hanc ſcripturam ab Herodoto accepi. Hæc ſanè
Crito de Icelio ſcripta reliquit. Videtur autem in simplicium medicamentorum,
unde totum componitur, temperamento ab Hera diffirentire: ac partim hæc diſcor-
dia manifesta eſt, partim dijudicari uix poreſt. Etenim Heras rectè faciè: omnium
pharmacorum pondus in denarios redegit. Crito autem ampelitidem terram, bitu-
men, argenti ſpumam non pro denariorum pondere ſcripſit, ſed duas ſingulorum
minas inſiſciendas cenſuit. At ab ijs diſſenſit, qui de ponderibus & menſuris ſcripſe-
runt, quantum uidelicet minæ pondus exiſtat: nonnulli enim ſedecim unciarum
eſſe dicunt, quidam uiginti: alij etiam diſtinctionem faciunt, Alexandrinam po-
nentes uiginti uncias pendere, aliam ſedecim: atq[ui] hoc adhuc minimum eſt: uerum
ex his qui minam in denarios redigunt, alij centum, alij plurium denarioruſ ſeſſe con
firmant: quia & unciam pleriq[ui] ſeptem denarios & ſemiſſem ualere malunt, alij ſe-
ptem duntaxat, reliqui coſto. Hæc cum ita ſe habeant, quot denariorum minam à
Critone poſitam æſtimare oporteat, inuenire operoſum eſt. Apparet in alij quoq
centum denariorum minam eſſe uelle: ac ſi ita res habet, duplicatam Icesij compo-
ſitionem ab eo ſcribì putabimus, cum Heras trium horum medicaminu priorum,
terræ ampelitidis, bituminis, & argenti ſpumæ, ſingulorum denarios centum po-
fuerit, Critone pondus in ducentos redigente. Videamus igitur, an ſequentia du-
plicato conſentiant: quædam nanq[ui] apparent, quædam non item: meminit autem
poſt tria prima, ceræ, thuris, terebinthinæ, propolis, ſingulorum minæ dimidium,
hoc eſt, denarios quinquaginta immittendum præcipiens. Etenim præpoſuimus
tanquam mina centum denarijs ualeat, temperaturam eſſe ſcriptam, Quod ſi eſt, in
thure, pro manna uidelicet poſito, Crito cum Hera conueniet. Pari modo in pro-
poli, non tamen terebinthina. Quippe uigintiquinque denarios Critonè ſcripſiſſe
oportebat, cum Heras duodecim, & s, ſtatuerit. Porro in cera maximè uiri con-
trouerſantur, diſcordantq[ui]ppe cum Heras ceram omnino non inſiſciat. Didici-
mus enim illius uim eſſe, mediocriter emollire. Cæterum apud Critonem deinceps
ſcripta eſt, galbani, ſeiffilis, ſingulorum quarta minæ portio. Atque in hoc uir He-
ræ ſuffragatur. Nam quarta pars minæ, quæ centu pendet denarios, uigintiquinq[
]ui denarios eſſiciet; qui duplum ſunt duodecim s, ab Hera ſcriptorum. Iam uerò à mi
næ uocabulo digreſſus, in ſequentibus Crito myrrhæ, gallæ, iridis, ſingulorum de-
narios

D

narios

KATA' ΓΕ'ΝΗ, LIB. V.

56

A. Narios duodecim cum prædictis temperandos iubet, Heræ consentiens. Siquidem, ille sex cuiusque adiçiendos præcipit. Inde rursus Crito chalcitidis denarios sex tradidit; hic quoque non multum ab Hera discordans, Nam cum omnia duplica- ta sint, conueniebat & chalcitidem non sex, uerum quindecim habere, ubi He- ras septem & s, scripserit. In melle quidem uiri concordes sunt, Heras heminam unam, Crito duas posuit. Reftat autè de oleo quaestio magna, non solum inter duc:s illos, sed alios quoq, qui medicamentum hoc usurparunt, sicut procedente sermo: ne dicemus. Hi igitur inter se haestenus differunt: etenim Heras olei crudi heminas sex scripfit: melius enim sic, quam ut alij quidà dixerunt, cyathos sex, Quippe in co- ctione argenti spumam, bitumen, terram ampelitidem, ubi femicocta fuerint, tum aliás lingula Heras immittenda exiftimat. Atqui femicocta eſſe non posunt, cya- this sex immiſſis. Scimus enim plores: ex his qui pharmaca componunt, ſubinde centum argenti ſpumæ denarijs duas heminas indere. Atque hoc iam totum antea in primo huius operis uolumine comprehenſum eſt: nempe metallicorum quoque uncias nouem heminam unam eſſe licere, ſicut alij quidam putarunt. Quin & duo- decim inſjcre posſumus, ut alij præcipiunt probè docti, ſi medicamen diutius co- ſctum fuerit (licebit autem hoc ipſum copioſiore oleo impoſito) maiorem ſiccandi utem acquirere, Quòd si ab igne ſtatim ſublatum fuerit, minus propter olei paucita- tem exiccabit: emolliet autem magis, & mitigabit. Quare ſex cyathi omni re- pudiandi ſunt: ſex autem heminæ, quæ lingulæ uncias nouem faciunt, inſiſciendæ. At ſi largius medicamentum uoles incoquere, quò ſicbet euidentius, nihil obſtat etiam duodecim unciarum heminas infundere. Itaque Hera ſex heminas scribite, liquet Crito:nem duodecim heminás immittere oportere, ut ſimul in hoc, ſicut in alijs duplicata menſura exiſtat. Verum ſcripti ſunt ab eo olei omphacini congij duo, Iteram hic damnandi ſunt, qui heminas duas posuerunt. Ergo ſi congium ſex heininarum eſſe ſtatuamus, uírorum conſenſus manebit: ſi u erò non heminas ſex, uerum ſextarios ſex ponamus, non parua diffenſio orietur; multa nanc: erit copia, ut ad portionem aliorum, ſi olei ſextarios duodecim inſ fundas. Hæc quidem in præ ſentia de Heræ & Crito:nis in ſuperiore pharmaco diſcordia. Cum uerò ad Andro- machum uenerimus, dicetur itidem nonnihil de illius cum utroque, partim con- ſenſu, partim controuerſia.

B

ISIS VIRIDIS,

Sidem hic quoq scripſit, quemadmodum alij propè omnes: at quia dili- gentius tum uſum ipſius uniuersum, tum præparatione tradidit, ac nonni hil ab Hera diſceſſerit, uſum mihi eſt etiam ab hoc ſcripta ad uerbum ſubiungere.

ISIS QUAM NONNVLLI EPIGONI VOCANT,

Per ſe ad ſquamarum abſeſſus facit: item crassorum offium fracturas iuuat, lina- mento uel ſplenij modo impoſita; ualet ad aculeos, omniumc: ferarum ictus & morſus: ſanat omnes punctus, & uulnera ferro facta in bello, & aliter: curat etiam ſiſtulas impoſitum, & collyrium, diſcutit callos, & conglutinat, alteri temperata ad omne uulnus linamento, & ſplenij inſtar adhibita ualet: prodeſt ad maligna & diu- tina, ac ab alijς corrupta; in quibus deraſs prius medicamento diluto utor: mirificè facit ad ſinus conglutinandos, dum magni fuerint, Nam exiccandis illis conſiijgen- diſc: conuenit, tum linamento impoſita, tum per ſe, tum alteri miſta, in quibus ade- nes quoſdam, uel membranas eliquare uoluimus; utor etiam ad fracturas cum uulne re & ſine hoc. Callum enim ducit celerrimè, & partes affectas altringit. Infuper in quibus aliud malagma non proficit, ipſum exactè prodeſt, & ungues ex læſione ua cillantes, uel confirmat, uel extrudit: & dentes ex ictu motos ſtabilit. Summatim, inſinita ſunt, quibus inſiſterent adhibitum, conducit. Item ex alio diluitur: intem- perati pars una ſumitur, cerati partes duæ nonnunc: atq: adhuc magis diluitur: ſed

K 2

c ufus & exercitationem requirit. Fit nanque ceratum interim & per resinam pity la
nam. Compositio talis est:

Guttæ ammoniaci, eruginis rafæ, salis ammoniaci, squamæ æris, æris uſti, alumina
nis rotundi, mali terræ, thuris, singulorum pondo denarium octo, myrrhæ, aloës,
galbani, singulorum denarium pondo duodecim, ceræ pondo denarium octo, resinæ
næ colophonæ pondo denarium ſex, nonnulli terebinthinæ tantundem, olei uete-
ris heminas duas, aceti heminas duas. Epigonus uerò & dracunculi radicis ſucci
denarium pondo duodecim, marrubij ſucci tantundem, ſorios ſucci denarii pon
do octo: omnia diligenter contuæ ac cribrata mortario inijiuntur: paulò poſt ace-
tum in ſole affunditur, donec terendo totum consumatur: ubi leue factum fuerit, li-
que facta & refrigerata rafacq diligenter, ijs quæ in mortario ſunt admifcentur, ac
ſubacfta excipiuntur. Hæc ſcripſit Crito. Ego ſine liquore ſorios ipſum præparavi,
& nonnunquam alumen ademi. V ſus ſum in neruorum uulneribus medicamen-
to: nam ualentius efficitur, aceto acerrimo undicq; circuncluſum: reponitur, & die-
bus circiter quindecim emollitur.

MEDICAMENTVM MACHAERIONIS.

Elebre ſimul & multi ufus eſt. Conuenit affectibus ulcerum, de quibus
totus hic liber ſcribitur. Sic autem Crito ipſum protulit ad uerbum.

MACHAERIONIS.

Ad omnia recentia uulnera: conglutinat, & phlegmonem arcet, præſertim ubi
contuſio fuerit: rabioſi canis morſum ſummè curat ampliori loco impoſitum: alte-
rat continue: pilula inde ſumpta fabæ magnitudinis, diebus triginta ad omnem pa-
ſtionem facit, maximè phagedenicam; item ad aurium uitia, naturalium ſulcera: in
oſſibus denudatis carnem producit: narium ulcera ſanat. Eſt etiam uiri de: diluitur
roſaceo uel omphacino: mali terræ rotundi, quæ ærisoλοχία σεών Græce: dicitur,
pondo unciam, galbani pondo unciam, opopanacis pondo unciam, eruginis rafæ
pondo unciam, iridis illyricæ pondo unciâ, guttæ ammoniaci pondo unciam, myr-
rhæ pondo unciam, terebinthinæ pondo uncias ſex & s, ceræ uncias ſexaginta s,
olei omphacini pondo uncias ſex & s. Dimidium olei cum erugine teritur, reliquù
cum cera terebinthina coquitur.

D

ΔΙΣΡΑΧΙΤΙΣ DAMOCRATIS

ad uerbum.

Thoc ex celebrium latecq ufu patentium pharmacorum numero exisfit:
ſcribit de eo Crito hunc in modum.

ΔΙΣΡΑΧΙΤΙΣ.

Eximie facit ad linus tallo undique circundatos, & fistulas, impositum, ſi orifi-
cium ſit, quod linteolum medicamento illitum queat excipere, imponito, ac citius
proficiet. Vtitor eius uitute in humetis, fluentibus, & diutinis dispositionibus: ter-
tio quoque die utplusimum ipſum mutans; podagricos iuuat mirificè in acceſſionis
principio illitum, ac in latum circumpoſitum: qui & ad confuetas ambulationes &
uitæ ufus dimittantur: citra balneum ad triduum, diesq; aliquot permaneant; non
enim materiæ dat acceſſum cum affectus increſcit: conuenitq; omni ulceri ſex cera-
ti partibus admixtum; inueteraſcens melius euadit. Aluminis rotundi denarii pon
eo octo, ſquamæ denarium pondo duodecim, æris combuſti denarium pondo qua-
tuor, mali terræ denarium pondo nouem, galbani denarium pondo decem, guttæ
ammoniaci denarium pondo duodecim, alij decem, thuris denarium pondo noue,
myrrhæ denarii pondo nouem, ſtyracis denarium pondo quindecim, myſeos de
narium pondo trium, chalcitidis denarium pondo trium, ſcyllæ medullæ denarium
pondo octo, pícis liquidæ denarium pondo quatuor, iridis illyricæ denarium pon-
do nouem, ſecundum alios quatuor, terebinthinæ denarium pondo decem, alij ſe-
piem,

KATA' FE'NH, LIB. V.

57

A ptem, pityinæ denarium pondo decem, alij sex, ceræ denarium pondo septuagintaquinç, olei pondo libram s. Quidam etiam medullæ cerui denarii pondo octo adiçiunt: quamam, æs, myli, chalcitidæ, scyllam, ex aceto prius quamacerrimo in sole terito, ut leuia fiant: leuigatis malum terræ & iridem adijcito. Hæc prius contu fa, tenuiç, cribro discreta, rurſus aceto circunſuła terantur. Atque hoc tamdiu facito, quàm alpredinem ſentias, cauens interim ne acetum consumatur. Posſquam leuia fuerint, alumen addito, facitoç hæc, donec & illud in puluerem redigatur: deinde myrrham, mox thus, ab hoc ammoniacum, poſtea ſtyracem, poſtremo pícem indito. Hæc in calido ſole uruntur, quò ſtyrax elaboretur. Vbi iam leuitatem & ſor dium craſtitudinem nacta fuerint, ceram, reſinas, & oleum liquefacita, & paululum ex ſeruente medicamèto decoſti, galbano ſuperfundito, idque congregatum in pila terito, ac quæ liquefiut modicè refrigerata indito, tunc galbanu deponens, diſſol uensç, in uas ſictile percolato, ac ubi deraſeris, cum ijs quæ in pila ſunt temperato.

## EMPLASTRVM AIA ITEON.

Quod ex ſalicibus conſtat. præclarum & in multos ufus idoneum, ſimiliter prædictis Crito hifce uerbis recenſuit.

## EMPLASTRVM AIA TON ITEON.

Prodeſt cruentis ulceribus ímpoſitum. Idem articulis ſolutis conuenit, ſiftulis, flaccidis carnibus, præſertim quæ ſummo corpore extant. Valet ítem ad eryſipella- ta, aliosç plurimos affectus ſine uſturis. Mifyos, chalcitidis, eruginis, ceruſſæ, gallæ, aluminis ſcilli, & rotundi, cretæ ſutoriæ, ſingulorum pondo uncias ſex, ceræ, reſinæ pityinæ, picis, bituminis, ſalicis folioru, ſingulorum pondo uncias duas, olei heminas quatuor, uncias quatuor, chalcanthi pondo uncias ſex, malicorij pondo uncias ſex, aceti ſextarios ſex; ſalices ex aceto incoquantur, donec reſicti fuerint ſextarij duo, deinde erugini, ceruſſæ, & cretæ ſutoriæ prius tritis, folia immittito, ſi mulcij terito, deinde ſicca ubi leuigaueris, rurſus exprimito, poſtea liquefacita ſu-perfundito. Hoc Aſclepiades ſine chalcantho & malicorio præparat, ſicut in ſecun do huius operis commentario docuimus. Aliud poſt hoc Alias†duas Crito in ita ſententiam ædidit.

B

## AIA ITEON LITE HERODOTI.

Cretæ ſutoriæ, gallæ omphacitidis, aluminis ſcilli, rotundi, ſinguloru pondo uncias ſex, ceræ, bituminis, picis aridæ, ſalicis foliorum, pityinæ, ſingulorum pondo lí bras duas, olei pondo libram, aceti ſextarij dimidium.

## QVAE TRADIDERIT ASCLEPIADES EIVS

dem generis emplaſtra.

Superioribus annumerantur tum quod ad Aſclepiadem refertur ab omnibus cognitum, tum quod ex dictamno conſtat: fed quia Aſclepiades manifeſtò de ipſis ſcriſtis, etiam nunc eorundem mentionem faciam. Porro commodum ex eo quod bis uel ter ſcribitur, aliud inſuper accedit, puta ut cognoscamus, in quibus ſimpliciù miſturis, ac ipſorum polliſtis ſcriptores illorum inter ſe conueniant, in quibus ítem diſcordent.

## HALIEI RVFVM.

Ad cruenta uulnera & neruos præcifos, uale, ítem ulceribus uetuſtos cicatricem ægrè ducentibus & fluidis conducit, quin & emollit optimè, præſertim in mammis ortas duritias: medetur caaum hominumç moribus infligniter: ualet ad paſtinacæ & draconis, aliorumç fœuorù píſcium ictus. In ſumma, uirtutem habet miſſicam. Argenti ſpumæ, ceræ, cuiuſque denarium pondo centum, terebinthinæ, mannæ, thuris, galbani, minij ſynopici, cuiuſç denarium pondo octo, olei ſextarium; præparato ſicut prædiximus.

## GALENI HALIEI.

Argenti ſpumæ, ceræ, cuiuſç denarium pondo centum, terebinthinæ, myrrhæ,

K 3

GALENI DE COMPOSIT, MEDICAMENT.

c synopici, eruginis rafæ, Iquamæ, singulorum denarium pondo octo, mali terræ denarium pondo octo, thuris denarium pondo uigintiquinque, diphrygis denarium pondo sex, galbani denarium pondo duodecim, guttæ ammoniaci denarii pondo duodecim, olei heminas duas: conficito quemadmodum superiora.

### EMPLASTRVM VENATORVM.

Facit ad quadrupedum ictus, morfus, & ad reliqua uenenata. Argenti spumæ pondo minam, olei ueteris, Iquamæ æris rubri, ceræ, refinæ frictæ, singulorum pondo, guttæ ammoniaci pondo trientem, galbani, minij synopici, singulorum pondo uncias duas. Argenti spumam, Iquamam, & oleum ad spiffitudinem usque inco quito: deinde ceram ac refinā inijcito. Cum liquata fuerint, ab igne tollito, & ammoniacum dilatatū immittito: ubi refrixerint, galbanum & ammoniacum indito, synopicum aspergens, ac in mortario subactis mollitisc utitor.

### EMPLASTRVM CHALCIDEI.

Conglutinat, inflammationem arcet, suffuras cum contusione iuuat, sinus coniungit, reficcat, & abſeſſus prohibet, offa corrupta educit, maximè in ſuperficie. In uniuersum, mirabilis ei uirtus eſt. Argenti spumæ, Iquamæ æris, refinæ pityinæ, ce ræ, singulorum denarium pōdo centum, guttæ ammoniaci, galbani, cuiuſq[ula] denarium pondo ſedecim, diphrygis denarium pondo duodecim, mali terræ leuſimi denarium pondo quadraginta, olei ueteris ſextarios tres. Argenti spuma, Iquamam ex oleo coquuntur: ac ubi colorem mutauerint, diphrygés immittitur: deinde cera, refina pityina, uel picea, Liquatum ut digitos non inquinet, ab igne tollitur, ac ammoniacum elotum inijcitur. Poſt quam liqueſeceris, malum terræ, pharmaco iam refrigerato inſpergatur, & continuè moueatur: deinde in mortarium immittito, ac ſubigito: excipiens utitor.

Aliás†nouë.

### EX DICTAMNO SACRVM VIRTVTE MIRANDVM.

Benefacit neruis muſculis, præciris & contuſis, uetuſtis, & ſanatu difficilibus, offa corrupta educit, aculeos, & quæ inſiXA ſunt corpori exímit, nec minus dige- rit, iuuat capitis dolores, & oculorum fluxiones. Eſt etiam malagma pleuriticis & hepaticis idoneum: efficax eſt ad cuiuslibet uírulentí ictus. Argenti spumæ dena- rium pondo centum, colophonæ denarium pondo quinquaginta, ceræ denarium pondo uigintiquinç, guttæ ammoniaci, mali terræ, ſingulorum denarium pondo ſedecim, mannæ, galbani, uniuſcuiuſque denarium pondo duodecim, eruginis, di- ctaamni, æris uſti, propolis, ſingulorum denarium pondo octo, diphrygis, æris ſqua mæ, gentianæ radicis, ſingulorum denarium pondo ſex, olei ueteris hyeme hemí- nas duas, per æſtatem unciam s, præparatur quo díxi modo. Huius ſcriptura ab He ra in illorum pondere uariat: nam Aſclepiades dictamni denaríos octo, Heras de- cem inijcere præcipít: atq[ui] etiā mali terræ, & guttæ ammoniaci, ille cuiuſq[ula] denarios ſedecim, Heras ſex quidem †guttæ ammoniaci, mali terræ uerò decem. Cæterum Heras oleum indiſtinctè ſcripſit, ſolum heminas duas eius iubens infundere: Aſcle piades autem hyeme tantum, æſtate unam & s.

† & uiginti, aliás aditur, & reſt[ul].

### D[I]OPHANTI CHIRVRGI, QVO V[S]VS est Phylacus.

Argenti spumæ denarium pondo centum quinquaginta, ceruſſæ, picis, Iquamæ æris, ceræ, ſingulorum denarii pondo octodecim, eruginis, refinæ pityinæ ſicca, mannæ thuris, propolis, † ſingulorú denarii pondo duodecim, galbani, † mali teræ, cyperi, ſingulorum denarium pondo ſex, dictamni, trifolij, guttæ ammoniaci, ſingulorum denarium pondo trifum, illyricæ, artemiſiæ, polij, marrubij, ſingulorum denarium pondo duum, olei ueteris heminas duas: ad dictum modum præparatur.

Aliás†mali terræ, ſingulorum denarium pondo ſex.

Aliás†mali terræ nec hoc loco eodè ponere ſcribitur.

### DE EMPLASTRIS ANDROMACHI EIVSDEM GENERIS.

Emplaſtra uarij uſus, ſimul & cicatricem ægrè ducentibus idonea hoc in libro percenſere ſtatui, ex quorum grege ſunt decem longè optima, inter ea quæ ſcripſit Andromachus,

VIR I

KATA' TENH, LIB. V.

58

A
VIRIDE EVANGEI.

Reſinæ terebinthinæ, ſecundum alios, ſiccæ, denarii pondo quinquaginta, ſicut alij uerò centiij, ceræ denarii pondo uigintiquinç, thuris, ſquamæ galbani, aloës, denarium pondo trium, ſalis ammoniaci, opopanacis, eruginis rafæ, æris uſti, mali terræ, guttæ ammoniaci ſciffilis, ſecundum alios rotundi, ſingulorum denarii ponado duum, ichthyocollæ denarium pondo trium, aceti heminas quatuor, olei quaram heminæ partem, ſecundum alios octauam. Vtor uermiculari non impolito.

ΠΡΙΩ ΔΕΣ EMPLASTRVM QVO VTOR.

Ichthyocollæ pondo uncias tres, ſarcocollæ pondo uncias tres†, erythriæ pondo felibram, terræ famiæ pondo uncias quatuor, myrrhæ pondo uncias quatuor, thuris pondo uncias ſex, ſquamæ æris pondo uncias octo, ſalis ammoniaci pondo uncias tres, eruginis rafæ pondo uncias ſex, aluminis ſciffilis pondo uncias duas, aloës indicæ pondo uncias quatuor, galbani pondo uncias quatuor, ceræ pondo libras duas, terebinthinæ pòdo libras duas, olei pondo †libras quatuor, aceti qd ichthyocollæ irrigandæ ſufficit; ſicca leuigata liquidis inſperguntur.

ALIVD VIRIDE.

Reſinæ pityinæ denarium pondo ducentorum, guttæ ammoniaci denarium pon do quinquaginta, opopanacis denarium pondo octo, ceræ denarium pondo centum, propolis denarium pondo octo, galbani denarium pondo octo, ſquamæ æris denarium pondo duodecim, eruginis denarium pondo duodecim, aluminis rotundi denarii pondo octo, miſyos denarium pondo ſeptem, ſalis ammoniaci denarii pondo octo, chalcitidis denarii pondo quinç, ſulphuris ignem nò experti denarii pondo octo, thuris denarium pondo duodecim, ſellis taurini ſicci denarium pon do ſex, uel humidi denarium pondo duodecim, cyprini heminas ſex, alij quatuor, aceti quod ſatis eſt.

† Aliás additur, lapidis aſij pondo uncias tres.

Aliás† uncias quatuor.

Aliás† quinç.

Aliás† duodecim S.

VIRIDE EPICVRI MVLTA PROMITTENS.

B

Ceræ denarii pondo ducentorum, colophonïæ denarium pondo trecentorum, ſquamæ denarii pondo ſedecim, æris uſti denarii pondo ſedecim, eruginis denarium pondo ſedecim, mali terræ tenuis denarii pondo ſedecim, aloës denarii pondo uigintiquatuor, aluminis rotundi denarii pondo duodecim, myrrhæ denarium pondo uigintiquatuor, galbani denarii pondo uigintiquatuor, ſalis ammoniaci de narii pòdo ſedecim, aceti heminas quatuor, olei heminas duas, interim pauciores.

VIRIDE MVLTA PROMITTENS ALCIMIONIS

uel Nicomachi, ad fistulas, nigritias, uel nomas, glutinat offa & edu-
cit, ſtrumas diſcutit.

Galbani denarium pondo ſedecim, æris uſti denarium pondo octo, ſquamæ denarium pondo uigintiquatuor, ceræ denarium pondo quinquaginta, ſeuı caprini uel uitulini denarium pondo triginta, thuris, reſinæ ſicca, guttæ ammoniaci, terebinthinæ, nitri, mali terræ, ſingulorum denarium pondo uigintiquinque, bryoniæ denarium pondo duodecim, orcheos herbæ denarium pondo duodecim, iridis ariæ denarium pondo quatuor, aloës indicæ denarium pondo duodecim, ſciffilis denarium pondo octo, ſellis taurini denarium pondo octo, aceti heminam; cum uti uoles, roſaceo diſſolues.

VIRIDE AD ZONAM, QVAM GRAECI

εἰς πνεὸν dicunt, item ad chironia, & difficulter ad cicaticem uenien-
tia ulcera, pharmacum Andromachi.

Hordei combuſti denarium pondo decē, eruginis denarii pondo octo, ceræ denarii pondo octoginta, cyprini heminam. Hoc medicamen eruginē multam con-
tinet, pro ceræ & cyprini téperatura: nam hordeuï combuſtů ſi per ſe inſpergi, chia-
ronia ulcera iuuat, neq intendit ceræ & cyprini uires, nec eruginis reſolut: ablato
ipso ſimile pharmacum redditur multis, quæ ſuperiore libro ad huiuſmodi ulcerum
curationem ſcripta ſunt; non tamen multum cyprini allumetur, præſertim ſi cera

K 4

C. pinguis exiftat: fed quantum ad ceram erugini admixtam emolliendam capere ne
ceſſariuſt: ſuperiora omnia emplaſtra hoc nomine uario uiluſeruunt, quod medi
camenta emollientia, trahentia, digeſtoria, concoſtoria, inſuper citra roſionem ſic-
cantia aſſumpſerint; plurima ipſorum etiam ualidè aſtringentia, quorum uirtus eſt,
humores affectæ parti influentes repellere. Porrò dictorù medicaminum potestatis
materias nominatim in operis de simplicibus ſexto, ſeptimo, octauo, nono, deci-
mo, & undecimo libro expreſſas habetis. Multorum enim hoc commentario nomi
natim memini, ac iterum meminero. Quinetià hoc pharmacuſ in præſentia appoſui,
eorù quæ nuper dixi mentione facere desiderans: tum quia id ſuperiore libro com-
memoratis ſimile eſt, tum quòd proprium magis uidebatur, illis ſimul appendere,

ICESIA NIGRA ANDROMACHI.

Hoc emplaſtrum Andromachus non ubi uiridia tractat, fed ſuperius prope ini-
tium in temperatura permultum euarians, ut prius Critonem & Heram prodidille
indicaui.

SCRIBITVR HOC PACTO.

Bituminis denarium pondo tercentum, terræ ampelitidis denarii pondo ducen
torum, argenti spumæ denarii pondo ſexaginta, galbani denarium pondo triginta
ſex, terebinthinæ denarium pondo trigintafex, ſciffilis denarii pondo trigintafex,
propolis denarii pondo ſeptuagintaduûm, mannæ denarii pondo quinquaginta,
myrrhæ denarii pondo duodecim, iridis denarii pondo duodecim, chalcitidis de-
narium pondo ſex, gallæ denarium pondo decem, olei congium unum & dimidiu-
mellis heminæ dimidiati: rectè fecit, qui de mina ambiguitate reliſtæ omnia per de-
narios conſcripſerit, ut de ſolo congi o quaſtione inſtituamus. In hoc enim melius
egerunt, qui ſex heminas poſuerint, ac triplicato bitumine pro portione illius quod
Heras immiſcuit, ſcripturâ exorſi ſint. Etenim Heras centum denarios, hec trecen-
tos poſuit: etſi in quibudâ exemplaribus nò ſide dignis ducentos inuenerim: terra
ſanæ ampelitidis duplo eam quam Heras ſcripſit, exuperat. Argenti spuma, quam &
ipſam ampelitidi pondere æqualè eſſe conueniebat, multo minor ab eo iniecta eſt:
nam denarios ſexaginta miſcet. Galbani uerò trigintafex denarios immittens pro-
portionem cum Hera & Critone non ſeruat, quemadmodum in alumine ſciffili:
paululum enim hic ab exacta portione declinat, quæ trigintafeptem & s, inijcere
iubeat: quod pro aliarum ipſius miſturarù portione ad quinquaginta denarios exa-
cedit, Iam uerò in propoli nonnihil diſcordat, quantum ad duplicatam portionem
ſpectat. Item in manna à Critone & Hera recedit: quippe centum denarios ceu ad
illorù proportionem iniectos eſſe oportebat. In chalcitide etià multo magis à por-
tione ſubtraxit: in alijs parua controuerſia eſt, niſi in melle: cuius heminas tres tan-
quam ad illorum portionem immiſſe ipſum conueniebat, dum heminæ dimidium
adjiceret. Ita quoq in oleo tres congios miſcuiſe debebat, ſi non à Critone diſcre-
pare uoluiffet: ſi uerò cum Hera conuenire, octodecim heminas, congium, & dimi
dium conſcribens.

D

VT TARENTINVS HERACLIDES ICESII

nigrum emplaſtrum tradidit.

D omne uulnus, maximè quæ in ſummo corpore ſunt leuia facit &
conglutinat. Item canuſ morſus, & furunculos ſanat, duritias diſcutit,
præſertim mammillas obſidètes, digitoruſ conſdylomatis ſuccurrit. At
genti ſpumæ denarii pondo centuſ, bituminis tantundè, terræ ampeli
tidis idem pondus, mannæ denarium pondo uigintiquinque, propo-
lis totidem, galbani denarium pondo duodecim s, aluminis ſciffi, refinæ terebi-
thinæ pares menſuras, iridis denarium pondo ſex, chalcitidis denarium pondo ſe-
ptem & s, gallæ denarium pondo octo, myrrhæ tantundem, mellis heminæ unam,
olei crudi heminas ſex, Argenti ſpuma, bitumen, & terra cum oleo coquuntur, &
ſpatha

KATA' F'NH, LIB. V.

59

A. *Ispatha ex tedarum ligno mouëtur. Cum spiffitudo fuerit, propolis, refina, & galbaa num adduntur. Hæc autem prius melle incoquuntur. Quibus mifis, olla ſtatim ab igne tollitur, & sicca inſperguntur. Hæc cum Heraclides tradiderit in libris aduerſus Antiochidem, demiror quomodo nonnulli poſt eum ſcripturam ipſius non oba ſeruauerint. Heras ſanè ubi Heraclide imitatus eſſe uidetur, præterquam in myrtha & galla, Nam dum Heraclides cuiuſc horum denariu pondo octo miſcet, Heras ſingulorum ſex temperat. Inſuper Aſclepiades in ſecuſo libro de exterioribus, omnia portione quadruplo maiore & Heras tradidit: adde quòd olei omphacini heminas duodecim, Crito congiós duos ſeperauerit, eti omnia duplicata copofitio ipſius habeat. Quare nonnulli mihi uidenſ adſcripſſe heminas duas: Quod ipſum prorsu ſu ueritati, tum Heræ & Tarentini ſcripturæ magis aduerſatur: liquide Heras centum octoginta denarios poſuit, in pondus non menſuram oleum reducens, tanquam hemina denarios ſexaginta pendente: nam Attica nouem Italicas uncias conficit: pendent enim nouem Italicae unciae, quas in cornibus inſectis metiuntur, ſeptem uncias ponderales & quæ ſexaginta denarij ſiunt, ſingulis uncijs octo denarios recipientibus. Quare etià hic cum Heraclide Heram confentire uideas, cù tres heminas inſijciat, Aſclepiades duodecim: quoniam omnia in ipſius compoſitio ne quadrupla ſunt, Heras aſt, quoniu pharmaci in Tarentini ſcriptura magna moſes ſiueret, uidetur mihi quartam omnù portionè poſuiffe. Nam in myrrha, ut dixi, & galla paululum mutare oportebat, cum alij quoque hoc emplaſtrum tradiderint. Qui exactius in eo, cuius præparationem ex coſtione coniecimus, Tarentino con cordes facti ſunt: qui autem negligentius, uel in uno ſolo, uel in pluribus ſimplici bus diſſonafſe ab Heraclide uidentur. Proinde ſuperfluum fuerit de ijs mentionem facere: præparandum enim medicamentu eſt, ut Heraclides iuſſit, uel ut Heras: qui parum & inter ſe differunt.

HERACLIDES LITEN ICESION HANC ESSE DICIT.

B

Bituminis denarium pondo quinquaginta, argenti ſpumæ denariu pondo quinque quaginta, olei heminas decem coquito: ubi coierint, ceræ denarium pondo quinque inſijcito, galbani, myrrhæ, ſingulorum denarium pondo quinque.

CYZICENE HERAE.

Oc quoque inter celebria emplaſtra refertur, ab omnibus propè conſcripſum, magno in ſimplicium medicamentorum temperatura conſenſu. Nonnulli tamen diſcordant, uti innotefcet, cù ſubiungemus, quomodo quiſ componendum cenſeat, Heras igitur de præſenti emplaſtro ita ad uerbum ſcribit.

CYZICENE.

Facit ad recëtia uulnera, & uetera depaſcentia, duritias præſertim in mammis diſcutit, extrahit, repurgat, implet, glutinat, cicaticc ducit, tollit calloſas durities, małè curata reficit, & in quibus ſcalpello uti nò licet, ut in ceruice, collyrij loco utitor: abſe effus furentes mitigat, phymata diſcutit, ganglia & contractions ſiue coitus auellit abrumpit: tela, oſſa, lignorù fragmenta educit, cruſtas citra dolorè deijcit: in depaſcetibus, magnis emplaſtris, quæ ſplenia nominât, uti oportet. Inſuper iſtrumas extenuat, hæmorrhoidas cohibet, & ueſicæ morbis ſummè prodeſt. Hæc autè recipit: thuris, myrrhæ, croci, iridis, illyricæ, bdellij, chalcàthi, aluminis ſcifl, rotun di, guttæ ammoniaci, miſyos, putaminù mali granati dulcis, chalcitidis, ſingulorù denariù pondo quatuor, iquamæ denariù pondo duodecim, mali terræ, gallæ, omphacitidis, chalcitidis, ſingulorù denariù pòdo octo, uifci quercini, opopanacis, eruginis raſæ, acaciæ, floris roſarù, ſingulorù denariù pondo octo, ariftolochiæ, gallæ, ſingulorù denariù pondo ſedecim, terebinthinæ pondo minam, alij denariù pondo quinquaginta, liquoris papaueris denariù pondo ſex, ceræ denariù pòdo minas duas, ſecundù alios, denariù pondo quatuor, ſeu uitulini curati denariù pondo minà.

c alij, denarium pondo centû quinquaginta, aceti communis heminas uiginti. Vinf quod sufficit in sicca immittitur. Hæc de Cyzicene. Hera ab Andromacho scriben tibus, uidebitur quibusdam magna eſſe diffentio, cum Hera thuris, croci, myrrhæ, & eius quod deinceps poſtum eſt, denarium pondo quatuor immiferit. Andromachus octo. Verum quod iam prius obſeruandum nobis eſſe dicebam, id etiam nunc diſturus ſum, ſi omnia ſimplicia pharmaca, licet duplicata horum quæ alij tempera runt, milceas, eadem fiet temperatura, quemadmodu ſi triplicata omnia inijcias: ac nunc Andromachus omnia ſere duplicata miſcuit, cum Heras ſimplicia ipfa indide rit: ac etiam hic diſcrepant, quod ille aloën addat, Hera fecus faciente: quinetiam quod panacis radicem adiungat, cum Heras opopanacem tantu scripſerit: Andromachus non hoc ſolum, ſed etiam panacem: ſolent autem ſic uocare radicem herbæ quam panacem appellant. Adhæc Andromachus papaueris liquorem temperauit, doloris euitandi gratia: acaciam uerò & roſaru florem, tanquæ aſtringentia. Porrò coſtione pro more Heras adiunxit, Andromachus omittit, quippe quirarò illam ſoleat apponere. Cæterum quod aceti communis heminas duas & uinum ſiccis inſ fundat, innuit ſe arida ex uino uel aceto leuigari uelle, deinde liquefacta his ſuper ſ fundere. Heras autem ne uel aceti, aut uini meminit. Ad calcem coſtionis ita adſcri pſit: Cæterum arida, & opopanacem in cacabu conijcito, & ubi unita fuerint, affun dito, molliuq[ur] irino unguine manus inquinàs. Ego ipſum Andromachi more con ficio, opopanacem cum ſiccis in mortario terens: ſi ualentius, & quod magis dige rat, medicamentum facere deſiderem, acetum inter leuigandum admifceo: ſi magis aſtringens repellens[que], uinum: quemadmodum rurſus id nunc auſterum, nunc gil uum, nunc uetus, nunc ætate medium aſſumens. Nam quod auſterum eſt, nec ues tus, magis aſtringit: quod uetus, nec auſterum, ualentius digerit.

CYZICENE ASCLEPIADIS.

D

Criptum eſt hoc emplaſtrum iam etiam in quarto, ubi omnia ordine, quæ ad malignitatem pharmaca habere còſuluit, commemorauimus. Et nunc quia ipſe pariter ab Hera & Andromacho euariat, ſatius mihi uidetur ipſius uerbis in tertio libro de exteriorum pharmacis tradita ſubiungere.

CYZICENE.

Facit ad diutínos affectus & neruos præcíos: Thuris quãoptimi, ceræ, myrrhæ, mali terræ, chalcitidis, illyricæ, galbani, ſingulorù denariù pondo quatuor, terebin thinæ, argenti ſpumæ, ſingulorum denarium pondo octo, olei heminam. Omnia in uas æreum coniecta, ſupra leuem prunam coquutur, mouentur[que] donec in aqua fri gida demerſum mellis ſpiffitudinè acquirat: poſtea mouendo tollitur: hoc illitum pelliculæ imponitur; hyeme poſt septimum diem, æſtate poſt quintum ſoluitur.

ALIVD EX IIS QVAE AD PHILO-

xenum referuntur.

Thuris, myrrhæ, croci, illyricæ, bdellij, ſquamæ æris, chalcanthi, chalcitidis, alu minis rotundi & ſciſtilis, miſyos peregrini, guttæ ammoniaci, propolis, uilci quer cini, opopanacis, malicorij præcluſi, ſingulorù denarium pondo quatuor, mali ter ræ denarium pondo octo, ceræ, ſeu i taui ni, ſingulorum denarium pondo centum, quod minam inſcribit, reſinæ terebinthinæ denarium pondo quindecim, quod tres quartas appellat. Reſina in ollam fictilem coniecta, donec odorem amittat conco quitur. Deinde ſeuum & cera commacerata inijciuntur, & liquefiunt, arida con tunduntur, & cribro tenuiffimo incernutur: poſtea liquida ab igne tolluntur: qui bus abunde refrigeratis arida inſperguntur, & curioſe mouentur. Habere autem oportet ex aceto trita, myrrham, thus, bdellium, opopanacem: his quæ in olla ſunt, adijciuntur, teruntur[que], ne grumi ceræ modo fiant: ubi autem rectè habuerint, in li ginea pyxide irino unguento prius illita reponuntur.

E M=

KATA' ΓΕ'ΝΗ, LIB. V.

60

A

EMPLASTRVM EX DVABVS ARI:

Stolochijs Andromachi.

Et hoc in eam sententiam scribit Andromachus. Emplastrum ex duabus arifolochijs.

Refinæ frictæ pondo libræ, ceræ pondo libram, picis pondo libram, gallæ, uel olei ueteris heminam unam, & cyathos duos, ceruffæ ponado uncias sex, eruginis pondo uncias sex, chalcanthi pondo uncias quatuor, mannæ pondo uncias sex, mali terræ longi pondo uncias quatuor, rotundi pondo uncias quatuor, erythriæ pondo uncias sex, illyricæ pondo uncias quatuor, gallæ uncias duas, aceti heminam; ego amplius; malicorij pondo uncias duas; ficca ex aceto teruntur, deinde liquida.

EK AIKTAMNOI DAMOCRATIS.

Iximus frequenter metricas scriptiones non solu ad memoriâ, fed etiam
ad misuras exactè temperandas solutis eſſe commodiores. Cuius gra-
tia etiam nunc medicamentum, quod ex dictamno perfectam in Damo
cratis ſcriptis temperaturam perſeruet, appoſui,

Inſignium emplaſtrorum numero adſcribitur

Vnum, quod accipit dictamnum creticum

Diction, mededur proſperè ſerpentium

Percuſſibus uirulentis atq. morſibus,

Et omnium quadrupedum rabidorum; ſiuat

Sic ulcerum callos & neruos perſitos,

Et muſculos & alto chartilaginis

Corpo e putreſcentes, quæ incumbunt offibus

Colli, mammillarum, ceruicis ulcera

Perſanat, etſi diu iam durauerint,

Ac omnia ſimul quæ facere dixi prius

Emplastrum Aegyptiam nomine ſcilicet.

Hoc cum fit exactè bonum, quidam omnibus

Vnum bonis reputant uſu præſtantius,

His temperatur miſturis: lithargyri

Denarijs bis centum; quibus additur

Olei uetuſti libræ quarta portio:

Alij malunt quartam partem heminæ.

Et quinquies ceræ decem ponticæ

Denarij, colophonіæ bis totidem,

Alij uerò terebinthinæ parem modum,

Aeruginis, ac æris, aloës índicæ

Aerisq; combuſti, diphrygis & boni,

Cuiuſq; ſedecim, ſemiffemq; ponito,

Et galbani rurſus uigintiquatuor,

Mannæ duodecim, atq; thuris totidem.

Ammoniaci guttæ fac quinquies decem,

Et ſexdecim iungantur propolis atticæ,

Terræ mali prælongi rurſus bis decem,

Aeris cyprij, ſquamæ, drachmæ duodecim,

Et gentianæ radicis ſicciffimæ

Aequale, cunctis herbæ dictamni quoq;

Aridæ, fed habentis florem, bis decem,

Leuis; lithargyrum cum oleo demittito

Ollæ recenti, cui patulum os figulus dedit,

B

KATA' ΓΕ'ΝΗ,

LIB. V.

61

Atq; refrigeratum manibus & digitis teras.
Boní coloris atq; durum ubi conspícis,
Sic pitynam, ceramq; reliquis indito,
Deinde cunctis rite coctis paululum
Stillato, rurſus & colorem ſi bonum
Et temperamentum uides, mox tollito
Ab igne ficilem, & ſubactum galbanum
Apponito. ſi pharmacum ſit durius
Multo resolues oleo, faciens ſic bonam
Temperiem: in aliud inde uas transfundito
Frigidum, & ſubactum manibus ita reponito.

### DE PASTILLIS ASCLEPIADIS.

Vemadmodum emplaftra à colore, non à facultatis appellatione nomi-
nant quidam medici, melina, candida, fucſa, & rufa, ita paſtillos Græ-
cè τρεοχίσκουε ab eſſformationis figura uocant, non ad unum affectum, ſed
admodum multos conferentes, Nos igitur ipſos imitati, deinceps o-
mnes præclaros, ſiue paſtillos, ſiue orbiculos, utroque enim nomine appellantur,
deſcribemus. Reſtè autem illi ſingulis quid poſſent efficere præpofuerunt: præſer-
tim Aſclepiades, cuius etiam primi pharmaca, quæ in tertio de exterioribus libro
prodidit, apponam.

### PASTILLI ASCLEPIADIS.

Paſtilli à multiplici uſu Græcè dicti ὀλιύχσινσοι.

### ARISTARCHI THARSEI PASTILLVS.

Facit à recentia uulnera, & uetera: prodeft putredini & fauis, curat ſiftulas, au-
res ſuppurantes, offa corrupta, nomas: reprimit omnem carnis excreſſentiam: tol-
lit pterygia, uulet ad uteri affectus, ſanat ozænas, phagedenas, condylomata: iuuat
inueterata, & quæ difficilem curationem habent: utilis eſt principio phthisicis, lie-
noſis, cœliacis, dysentericis, tribus obulis in potu familiari datus: ſuccurrit ſynanchi
cis, gingiuarum nomis: in ſumma, exterioribus & interioribus uitijs auxiliatur.

Myrrhæ denarium pondo ſex, croci denarii pondo trium, crocomagmatis de-
narium pondo trium, citinorum denarium pondo ſex, chalcanthi denarium pondo
ſex, aluminis uiridis denarium pondo ſex, aloës denarium pondo ſex. Vino falerno
excipiuntur, fiuntq; orbiculi ſeu paſtilli, & in umbra deſiccantur. Vbi uſus neceſſi
tas eſt, humido inter ſe diluuntur ad commemoratos affectus.

### PASTILLVS NEAPOLITAE.

Myrrhæ, thuris, ſingulorum denarium pondo ſex, gallæ, lycij, aluminis, croco-
magmatis, aloës, æris, ſingulorum pondo denarium octo, citinorum denarium pon
do duodecim. Vino falerno excipiuntur.

### ANDRONIVS INSCRIPTVS.

Citinorum denarium pondo decem, ſciffilis denarium pondo quatuor, chalcan-
thi denarium pondo duodecim, myrrhæ denarium pondo quatuor, thuris, mali tera-
ræ, gallæ * immaturæ, ſingulorum denarium pondo octo, uini dulcis heminas du
as. Apud Heraclidem ita habet: Malicorij denarium pondo decē, mali terræ, gal-
læ denarium pondo octo, * falis ammoniaci denarii pondo quatuor.

### ALIVS.

Thuris, ſiffilis, myrrhæ denarium pondo quatuor, chalcanthi denarium pondo duum. Hæc paſſo excipiuntur.

### POLYIDAE SPHRAGIS.

Malicorij denarium pondo ſex, myrrhæ denarium pondo octo, aluminis ſciffi-
lis denarium pondo quinq, thuris denarium pondo quatuor, chalcanthi denarium
pondo trium, fellis taurini denarium pondo ſex. Vino dulci excipiuntur.

L

CORACINAE SPHRAGIS

Facit ad tonsillarum phlegmonas, & uas laxatas: gingiudas madentes reficcat, nomas curat, & sedis affectus: fistulas ad callum perducit. Mali terræ creticæ, longi, citinorum, chalcitidis toftæ, thuris, myrrhæ, chalcanthi, crocomagmatis, aloës ina- dicæ, fellis taurini, singulorum pondo denarium octo: pafli quantum fatis eft.

PASTILLVS AD NOMAS.

Brathios denarium pondo quinquaginta, myrrhæ denarii pondo trium, forios, cyperi, chalcanthi, thuris, singulorum denarium pondo duûm: uino excipiuntur. Aliæ scripturæ habêt, oleæ foliorum denarium pondo duûm, myrti ficcæ, orcheos herbæ, myrrhæ, singulorum denarium pondo quatuor, arfenici, quod auripigmen tumuo cant, denarium pondo unius, myrrhæ denarium pondo quatuor.

EX SCRIPTIS HERACLIDAE.

Orcheos denarium pondo duûm, arfenici denarium pondo quatuor, gallæ denarium pondo octo, squamæ denarium pondo sex, forios denarium pondo octo, myrrhæ denarium pondo duûm, thuris denarium pondo duûm, acaciæ fucci denarium pondo duûm: Vino excipiuntur.

PASTILLVS ΔΙΑ ΤΩΝ ΦΙΤΩΝ,
id est, ex *stirpibus* inſcriptus.

Malicorïj, myrti foliorum, nucis putaminum ſiccorum, ſpinæ fructus, singulorû denarium pondo octo, gallæ denarium pondo quatuor, falis ſoffitij denarium pon do octo: omnia cōminuūtur: friabilia in aceto intingunt, ac in uas ſictilē conſiçiun tur: deinde torrentur, & cù aceto leuigantur. Vbi bene habuerit, myrrhæ denarios quatuor, thuris denarios duos inijcito, et paſtillos ſingito: ufus eius eſt cù aceto.

PASTILLVS QVI A TERENTIO INSCRIBITVR

ſlipticos, hoc eſt, astringens: Facit ad quamlibet Nomen, & digitoru affectus.

D Sandaracæ, mifyos, chalcanthi, aluminis ſciffilis, singulorum pondo denarium duûm, myrrhæ, ſquamæ æris, aloës, chalcitidis, ſingulorû pondo denarium trium, rhus, citinorum, roſarum floris, gallæ, ſingulorum pondo denarium quatuor, aca- ciæ fucci pondo denarium octo, malígranati putaminum pondo denarium octo: Excipiuntur myrti coſti ad dimídias decocto.

PASTILLVS AD SERPENTIA EΡΓΗΣΗΤΗΚΑ DICVNTVR.

*Pastillus Arij ad ſonam.*

Terræ cimoliæ pondo denarium octo, mifyos torridi denarium pondo ſedecim, minij ſynopici pondo denarium trium: ſingula cum aqua terito: deinde ſimul miſcens in paſtillos digerito: ufus eſt ex aceto.

ALIVS ΔΙ' ΟΡΙΤΑΝΟΤ.

Origani, oleæ foliorum, acaciæ, chalcanthi, falis hilpani, singulorum denarium pondo duûm. Aceto excipiuntur,

EX COLLECTANEIS LARGI MEDICAMENTVM.

Argenti ſpumæ, uel ceruſſæ pondo denarium triginta octo, aluminis ſiſſi pondo denarium duodecim, acaciæ pondo denarium octo, croci, thuris, diſhrygis, opij, singulorum pondo † denarium duûm, cum aqua terito,

Aliis †uncias duas.

ALIVD VALDE GENEROSVM.

Aluminis rotundi, chalcitidis, cretæ ſutoriæ, uel forios, singulorum denarium pondo quatuor, calcis uiuæ denarium pondo ſedecim. Mali cortex in aceti ſexta- rio uno decoquitur, donec madefcat: deinde teritur acacia aceto eodem, macerata nocte & die, admifcetur, & una teritur: poſtea cætera adijciuntur & kiunt paſtilli: cum opus eſt, diluuntur aqua.

PASTILLVS THREPTI.

Ad ſonam, & ubi paſſionem oportet ſistere: facit etiam ad oris uitia, ad aures ſuppuratas; item cutis uitia tollit: carnis excreſcentiam reprimit: narium ulcera, & ſedis

KATA' ΓΕ'ΝΗ,

LIB. V.

62

A sedis affectus fanat, Corticis malorum pondo denarium decem, gallæ omphaci- tidis pondo denarium octo, mali terræ tantundem, aloës pondo denarii quatuor, myrrhæ pondo denarium octo, filli pondo denarium duûm, thuris pondo denarii quatuor, chalcanthi pondo denarium quatuor: paſſo excipiuntur.

PASITLLI RVFI HIERACIS THEBANI

διὰ τὰ ὑλικὰ καθαρισθῆναι, id est, ex uſicaria.

Facit ad capitis ulcera, epinyctidas, & narium ulcera: iuuat rhagadas, & quæ- cunque citra dolorem ad cicatricem uoles ducere. Ceruſſæ pondo libram, ſpumæ argenti pondo libras decem, aluminis filli, alicacabi, hoc eſt, uſelicariæ corticis, chal canthi, ſynopidis, ſingulorum pondo ſelibram; aceto aſſumuntur.

LVCII CATHEGETAE PHARMACVM.

Aluminis, eruginis corinthiæ, minij ſynopici, ſingulorum menſuram heminæ æqualem: aceto diluuntur.

ARII AD SEDES DEPASTAS, SERPENTIA, CAR

nem excreſcentem, pterygia, aures ſuppurantes, ulcera periculoſa:

ſanat rhagadas & condylomata.

Scilſtilis, minij ſynopici, eruginis rafæ, gummi, gallæ, citinorum, ſingulorum pa- tes portiones: aceto diluuntur.

MAGNI PHILADELPHI AD PRAE-

diectas disposiſiones.

Aluminis filli, eruginis corinthiæ, chalcitidis, minij ſynopici, ſingulorum pa- tes cyathi menſuræ partes: aceto ſubiguntur.

PASTILLVS AD ERYSIPELATA.

Croci pondo denarij unius, opij tantundem, ceruſſæ pondo denarium duûm: paſſo diluuntur. Alia lectio habet, glauci pondo denarium octo,

ANDROMACHI KPOKΩ ΔΗΣ.

Argenti ſpumæ pondo denarium †quadraginta octo, hoc eſt, uncias ſex, ceruſ- ſæ uncias quatuor, ſulphuris ignem non experti pondo unciam, croci, opij, ſingu- lorum pondo unciam unam; ſucco ſtriphni excipiuntur; cum opus eſt, paſſo exce- ptum continuè inungito.

CAII NEAPOLITAE.

Ceruſſæ, acaciæ, glaucij, opij, cuiuſque parem menſuram: paſſo ſubigito, & cò tinuè perungito.

ALIVD.

Ceruſſæ, acaciæ, ſingulorvj pondo denarium octo, guttæ ammoniaci pondo de- narium quatuor, croci pondo denarium duûm, opij pondo denarium duûm, ſucco polygoni uel ſerios, uel ſtrychni, uel cynogloſſi.

AGATHINI.

Ceruſſæ pondo denarium ſex, mannæ, thuris, ſingulorum denarij pondo unius, crocomagmatis, ſulphuris ignem non experti, ſingulorvj pondo denarium duûm, ex ſuis coctis † uitellorum pondo denarium ſex: paſſo excipit.

AD RHAGADAS ET CONDYLOMATA: CVRAT

etiam digitorum rhagadas & nomas, Menesthei pharmacum.

Aloës pondo denarium ſex, croci pondo uncias tres, aluminis filli pondo un- cias tres; uîno diluuntur, & fiunt paſtilli. * In uſu liquer disposiſioni reſpondeæ.

APOLLOPHANIS AD RHAGA-

das & condylomata.

Stimmios denarium pondo octo, acaciæ denarium pondo ſex, eruginis denarij pondo unius, opij denarium pondo duûm, thuris denarij pondo unius s, myrrhæ denariiij pondo duûm, gummi denarium pondo quatuor: uîno maris experte paſtil los ſingito. *

Alias †λευτρημμ.

Hecin uulgari exemplari non habentur.

L 2

NICOLAI.

Stimmios pondo denarium octo, acacíæ tantundem, eruginís pondo denarij u
nius, opíj pondo denarium trium, myrrhæ pondo denarium quatuor, gummi tan
tundem; uíno excípito.

MAGNI AD RHAGADAS ET CONDY-

lomata: *fistit nomas.*

Aloës pondo denarium octo, acacíæ pondo denariú quatuor, gallæ pondo dena
triú duum, crocí pondo denariú duum, thuris pondo denarií unius: uíno subigunt.

PASTILLVS AIA TON XIATON, ID EST, EX

succis *in scriptus, ad nomas & scabiosos affectus, Lycij Indici.*

Aloës índicæ, myrrhæ, æris, aluminis scifi, chalcanthi, citinorum, thuris, linguorum pondo denarium quatuor, succi myrti heminæ dimidium; componito & in paſtillos digerito.

PETRONII ARETÆ MEDICAMENTVM AD RHAGA-

das & condylomata: in magnis doloribus adbitum cito liberat.

Stimmios, acacíæ, plumbi combuſti & eloti, ſingulorum pondo denarium ſe-
decim, cineris cyprí, ericæ fruſtus, aluminis ſiſſi, thuris, chalcanthi, myrrhæ, opíj,
ſingulorum pondo denarium octo; uíno excipiuntur, & ſiunt paſtilli. Cum uten-
dum erit paſſo diluuntur,

PASTILLI AB ANDROMACHO CONSCRIPTI

in libro de exterioribus.

Paſtillus Darij, qui per anum immittitur.

Stimmios pondo denarium ſedecim, acacíæ tantundem: alij, octo: eruginís pon
do denarium quadraginta, succi papauerís pondo denarium duum, gummi pondo
denarium quatuor, myrrhæ pondo denarií unius, thurís pondo denarium triú: alij,
unius: uíno uel aqua diluuntur.

PASTILLVS MVLIPLICIS VVS,

& pus educens, & relaxans.

Corticís thurís pondo denarium duum, æris ſquamæ pondo denarium quatuor
cum uíno factos ex melle diluito.

MVSAE REMEDIVM.

Aluminis ſcilli, aloës, myrrhæ, chalcanthi pondo denarium ſex, croci, crocomagmatis, ſingulorum pondo denarium trium, citiní pondo denarium quatuor: mulio ex falerno facto allumuntur.

AD ERYSIPELATA AGATHOCLEIS MEDICAMENTVM.

Ceruſſæ pondo denarium octo, aluminis rotundi, crocomagmatis, ſulphurís ignem non experti, ſingulorú pondo denarium duum: tritis ſtrichni ſuccus ſupera funditur, & paſtilli, dum ufus poſtulat, uíno auſtero formantur.

ISIDORI AD NOMAS.

Lanæ succidæ pondo denarium quadraginta, ſcobís plumbi ſquamæ, bituminis, ſingulorum pondo denarium decem, aluminis ſiſſi, rotundi, mali corticís, gallæ, miſyos, chalcitidis, thurís, ſingulorum pondo denarium quincent, myrrhæ pondo denarium du m, amurcæ * heminas octo.

PASTILLVS NIGER QVO VTOR.

Malicorij denarium pondo decem, mali terræ, * gallæ, ſingulorum pondo denarium octo, aluminis ſiſſi, aloës, ſingulorú pondo denarium quatuor, myrrhæ, chalcanthi pondo denarium duum, thurís pondo denarium quatuor; uíno excipiunt tur; & cum res exiget uíno dulci diluuntur.

PASTILLVS A' AAIKAKABON.

Argenti ſpumæ pondo denarium uígintiquatuor, ceruſſæ pondo denarium duo
decim, uel uígintiquatuor, alicacabi radicís pondo denarium octo, chalcanthi, alu-
minis

KATA' ΓΕΝΗ,

LIB. V.

65

A. minis ſiſſi, ſingulorum pondo denarium quatuor, minij quantum ad colorem acipciendum ſatis eſt: ex aqua ſubiguntur.

PASTILLVS ΔΙ' ΟΡΙΓΑΝΟΣ.

Oleæ folioru ſuiridium pondo denarium octo, mali corticis pondo denariu ſex, origani pondo denarium quatuor, acacíæ pondo denarium duodecim, chalcitidis, aluminis ſiſſi, miſyos, ſinguloru ſondo denariu ſ quatuor; uino auſtero diluuntur.

PASTILLVS ΔΙΑ ΤΟΡ ΡΟ.

Gallæ pondo denarium triu, acacíæ pondo denarium quatuor, chalcanthi pon do denarium quinç, chalcitidis denarij dimidium, alumínis ſiſſi pondo denarium octo, rotundi pondo denarium quatuor, miſyos pondo denarium trium, malicorij pondo denarium quinç, ſquamæ pondo denarium quatuor, myrrhæ, aloës, mali terræ, ſingulorum pondo denarium duûm, taurocollæ pondo denarium trium, rhus excoriarij heminam unam & s. alij duas, aceti heminam unam & s. ex quo rhus madefiet ac teretur.

POLYIDAE SPHRAGIS.

Aluminis ſiſſi pondo denarium trium, thuris pondo denarium quatuor, myrrhæ tantundem, uel pondo denarium octo, chalcanthi pondo denarium duûm, citinorù pondo denarium duodecim, fellis taurini pondo denarium ſex, aloës pondo denarium octo; uino auſtero excipiuntur.

PASTILLVS ANDRONIVS.

Citinorum pondo denarium decem, gallæ pondo denarium octo, myrrhæ pondo denarium quatuor; ſecundu alios, octodecim; mali terræ pondo denarium quatuor, chalcanthi pondo denarium duûm, aluminis ſiſſi tantundem: alij, pondo denarium quatuor; miſyos cyprij pondo denarium duûm: paſſo diluuntur. Vtor ad mul ta polychresto pharmaco.

PASTILLVS ACHILLAE.

Spumæ, miſyos, aloës, ſinguloru ſondo denarium duûm, mali terræ pondo denarium octo, alumínis ſiſſi pondo denariu ſ quatuor, myrrhæ pondo denariu duûm, thuris pondo denarium quatuor, gallæ pondo denariu ſ octo, chalcanthi pondo denarium duûm, corticis mali pondo denarium octo, fellis taurini pondo denarium duûm: aceto ſubiguntur.

PASTILLVS AD NOMAS ISIDOREI CELEBRIS.

Mannæ thuris pondo denarii triginta, citinoru, alumínis ſiſſi, gallæ, cuiuſ pon do denarium octo, chalcanthi, mali terræ, myrrhæ, miſyos cyprij, calcis uiuæ, ſingu lorum pondo denarium decem, acacíæ pondo denarium octo: aſſumuntur uino uel aceto, & leuigata uiui ſunt.

PASTILLVS ALIVS ΓΟΛΙΧΡΗΣΤΟΣ.

Gallæ pondo denarium octo, citinorum pondo denarium duodecim, áris com buſti pondo denarium octo, eruginis pondo denarium ſex, alumínis ſiſſi pondo denarium octo, chalcanthi, acacíæ, fellis taurini, thuris, aloës, lycç, myrrhæ: aliás, & miſyos, ſingulorum pondo denarium octo. Sub Canis ortu multo aceto teruntur.

PASTILLVS APOLLOVIII ARCHISTATORIS,

μανος, ut Alcymion, in uſum multiplicem.

Ceruſſæ pondo denarium decem, argenti ſpumæ pondo denarium quinç, aloës pondo denarium quinquaginta, alumínis ſiſſi pondo denarium quatuor, thuris pon do denarium quatuor, myrrhæ pondo denarij † unius, cymoliæ pondo denarium Aliás † duûm. uigintiquinç: uino excipiuntur: interim cum uino & rosaceo uitor.

AD ERSIPELATA QVO VTOR.

Argëti ſpumæ pondo libras ſeptem, ceruſſæ pondo denarij unius, opij pondo un cías tres, ſulphuris ignem non experti, croci, ſingulorum pondo uncías tres; paſſo excipiuntur. Cum uius eſt, paſſo diluuntur.

L 3

C

GLAVCII ΠΟΛΙΧΡΗΣΤΟΣ.

Aluminis liquidi pondo denarium centum, myrrhæ pondo denarium octo, croci pondo denarium octo: paſſo diluuntur.

AD ERSIPELATA BONVS.

Acaciæ pondo denarium octo, mīſyos pondo denarium quatuor, opij pondo de narii duum, thurís pondo denarium quatuor: cum aceto excipiuntur: facit etià ad zonam.

ALIVS AD EADEM.

Opij pondo denarium quatuor, acaciæ pôdo denarium quatuor, diphrygis pon do denarium quatuor, aluminis filli pondo denarium quatuor: ex aqua diluuntur: cum uti uoles, ex aceto.

ALIVS AD ERSIPELATA.

Ceruſſæ pondo denarium octo, ſulphuris ignem non experti pondo denarium quatuor, papauers pondo denarium duum, rutæ folioru pondo denarium duum, aluminis filli pondo denarium quatuor, cymoliæ pondo denarii duum, amyi pon do denarium duum: melle uel aceto diluuntur.

AD ZONAM TIBERII CAESARIS.

Diphrygís, meconíj, aluminís fillí, acacíæ, ſingulorum pondo unćiæ tres: aceto uel aqua diluens utitor.

CERANITES VSVS MVLTIPLICIS.

Arſenící denarium pondo trigintaduîm, * mali terræ denarium pondo trigintaduîm: alij, octo: iridis denarium pondo trigintaduîm, * gallæ pondo denarium ſedecim: alij, octo: aluminís rotundi denarium pondo ſex, chalcitidis denarii pon do ſex, ſquamæ æris denarium pondo ſedecim, chalcanthi denarium pondo octo, ſelinæ ſicca denarium pondo octo, aceti congiós quatuor. Cum Caniculæ ſydus oritur, in æreo mortario & cochleario leuigantur. Quòd ſi æreum mortarium non habeas, ſquamæ minam iniſcito, quæ ualet denarijs centum.

D

PASTILLVS COGNOMENTO BITHINVS IN SICILIA

conſectus, ad nomas, ſistulas, pterygia, cù duplici cerato ad ōonã, eryſipelata, & alia.

Mali corticís denarium pondo ſex, gallæ denarium pondo ſex, iridis illyricæ de denarium pondo quatuor, mali terræ denarium pondo ſex, chalcanthi denarium pondo trium, aluminís filli denarium pondo ſex, chalcitidis denarium pondo ſex, mīſyos denarium pondo trium, nitri denarium pondo duum, thurís denarium pondo duum, cadmiæ denarium pondo ſex, æris ſquamæ denarium pondo quatuor, chryſocollæ denarium pondo † duum: ex aceto ſub Caniculæ ortu præparato.

Aliás† unius.

PASTILLVS AD CONDYLOMATA ET DI

gitorum inflammationes, & pterygia.

Aliás† qua-

draginta.

Thurís, acaciæ, ſtimmios, ſingulorum denarium pondo † duâm, eruginís, myra-

rhæ, opij, papaueris, gummi, nardi celticæ, ſingulorum denarium pondo † duâm;

Aliás† unius.

ex uino auſtero trita inunguntur.

ARIDA PÔLYIDAE, ID EST, VARIAE SPECIEI SEV

generis, à prænominatis autoribus indicata, quibus ſingula conueniunt.

Quæ ſcripſit Andromachus in calce operis de exterioribus.

ARIDVM ΣΗΓΤΟΝ, QVOD EST

exedens fine morſu.

Sandaracæ denarium pondo duum, arſenící denarium pondo duum, calcís uiuæ denarium pondo quatuor, mannæ denarium pondo quatuor: tritis utitor.

PASTILLVS SANGVINEM COMPRI

mens, ἀσχιλείοι, uocatur.

Chalcitidis, mīſyos, mannæ, ſingulorum denarium pondo quatuor: alij, duum tritis utitor.

XANTHE

KATA' TE'NH, LIE. V.

64

A

XANTHE QVA VTOR.

Chalcitidis pondo denarium centû, atramenti futorij, Græci uocant χολκαυθορ, denarium pondo quinquaginta, mîsyos torrefacti denarium pondo uigintiquinç, æris combusti denarium pondo duodecim & s. leuigatis utitor.

ΙΞΑΙΜΟΣ ΜΑΓΝΑ.

Mîsyos cyprij denarium pondo septem, atramenti futorij totidē, corticis pinus denarium pondo quatuor, mannæ, thuris denarium pondo quatuor, squamæ æris denarium pondo quatuor, æris uſti denarium pondo quindecim, chalcitidis denarium pondo quindecim, calcis uiuæ denarii pondo octo: alij, quadraginta: gypſi torrefacti denarium pondo quatuor: alij, quinç: tritis utitor.

ΙΞΑΙΜΟΣ ΑΡΗΡΟΔΑΕ.

Chalcitidis denarii pondo ſex, mannæ, thuris denarii pondo duûm, reſinæ tere binthinæ, fricſæ, ſingulorû denarii pondo quatuor: utere tritis ad hæmorrhoidas.

ALIVD VT HARPOCRAS.

Sandaracæ denarii pôdo duûm, arſenici denarii pondo quatuor, calcis uiuæ denarii pôdo octo: paſtillos ſingito ex aqua diebus quadraginta terêſ, & ſic inungito.

ALIVD AD HAEMORRHOIDAS QVO VTOR.

Arſenici denarium pondo octo, ſandaracæ denarium pondo octo, elaterij dena
rium pondo quatuor, thapſiæ denarium pondo duûm, chryſocollæ denarium qua-
tuor, calcis uiuæ denarium pondo quatuor: tritis utitor.

ARIDVM GALLI VARII VSVS: AD PTERYGIA.

Argenti pumæ denarium pondo octo, eruginis denarium pondo decem, leuiga
tis utitor: cominendatur.

AD PTERYGIA BONVM.

Chalcitidis, caricarum combustarum, malicorij, ſquamæ æris, ſingulorum pares portiones, Cum opus eſt, mel coctum miſceto, emplaſtri modo imponito: quotidie foluito expurgans: non madefaciens, nec reſpergens.

ANTHERA QVA VTOR.

Sandaracæ denarium pondo trigintaduûm: alij, ſedecim: aluminis filli, myrrhæ, fecis croci, ſingulorum denarium pondo ſedecim, iridis totidem, cyperi denarium pondo ſexagintafex.

ANTHERA MAGNI.

Acacæ denarium pondo uigintiquatuor, aluminis filli, gallæ, ſorios, mîſyos, ſin
gulorû denarium pondo quatuor, ſandaracæ denarium pondo octo, malicorij de
narij pondo unius, myrrhæ obolos quatuor, cînamomi denarios quatuor, croci de
narium pondo duûm, mîricæ fructus denarium pondo duûm: tritis utitor.

ARIDVM KEΦΑΑΙΚΟΝ.

Iridis denarium pondo quatuor, thuris, panacis, mali terræ, ſingulorû denarium pondo duûm; tritis utitor etiam ad nomas.

ARIDVM CICATRICEM INDVCENS.

Oſtreorum combustorû denarium pondo duûm, mannæ denarij pondo unius,
cadmiæ obolos tres: contritis utitor ſimul ad nomas.

ALIVD ARIDVM CICATRICEM INDVCENS.

Pini corticis denarium pondo ſex, mannæ denarium pondo ſex, mali terræ dena
rium pondo ſex, pumicis, reſinæ, ſingulorum denarium pondo quatuor, iridis illy-
ricæ denarium pondo duodecim: leuigatis utitor.

ALIVD CICATRICEM DVCENS ET AD CACOETHE.

Pini corticis denarium pondo ſex, cornu ceruini combusti denarii pondo qua-
tuor, cadmiæ denarium pondo octodecim, ceruſſæ, mannæ, ſingulorum denarium
pondo quatuor, eruginis raſæ denarium pondo duûm: contritis utitor.

ALIVD.

Gallæ denarii pondo quatuor, ceruſſæ denarii pondo octo, myrrhæ pondo de

L 4

c narium quatuor, argenti spumæ denarium pondo octo, retrimenti plumbi denarii pondo quatuor: trita aſſumuntur.

MAIAE GENEROSVM AD CONDYLO-

mata & rhagadas.

Gallæ, molybdenæ, ſingulorum denarium pondo octo, myrrhæ, ceruſſæ, ſingu lorum denarium pondo quatuor; tritis utitor.

ONHTΩΡ AD OMNIA.

Iridis loco molybdenæ, argēti spumæ duas partes inijcito, reliquorū cuiuſp̄unã.

ARIDVM ΣΗΓΤΟΝ, HOC EST,

exedens, Lecaniij Arij.

Aſsenici pondo libram, calcis uiuæ denarium pondo duûm: in aqua terito die- bus triginta, mutans quotidie bis aquam in sole, deinde reſiccat is utitor.

ΕΓΚΑΘΙΣΜΑ ID EST, QVOD IN-

ſeffu curat hæmorrhoidas, Phaniij.

Atramenti ſutorij, aluminis ſilli, chalcitidis, mifyos crudi, ſandaracæ, ſingulorū denarium pondo quatuor: trita omnia habeto: ubi uſus uenerit, ueterem urinã ſal, fam uiri unius ſextarij menſuras duas in fiſtilem teſtam inijcito, medicamenti uerò denarium pondo duodecim ſuper ſ fundito urinæ, ut ſemper duo ſextarij ſeruentur. Hoc utitor infidens diebus ſeptem: nam in his actionem promouet: ubi ſordidum in fundo ſubſtiterit, digitum circumſinito.

ARIDVM CARNES CICATRICE OB-

ducens citra erofionem, Harpocratis.

Sandaracæ, chryſocollæ, arſenici, pares ſingulorū portiones: itê ad cacoëthe facit.

PASTILLVS AD NOMAS DICTVS ASCLEPIVS. •

D Chalcitidis, arſenici pares portiones, calcis uiuæ duplum. Habet etiam ſandara ca æquelem reliquís portionem ad digitorum uitia, alumine liquido nucis magnitu diſe cum mellis cyathis duobus: coſto utitor.

ALIVD AD NOMAS QVO VTOR.

Squamæ, arſenici, chartæ combustæ, plumbi uſtí, ſingulorum denarium pondo quatuor, ſulphuris ignem non experti denarium pondo quinſp: leuigatis utitor.

ALITER.

Squamæ, arſenici, ſulphuris, plumbi combusti, æris, ſingulorum denarium pondo quatuor, ſandaracæ denarium pondo quatuor, eruginis denarij pondo unius, chartæ combustæ denarium pondo quatuor; utitor cum rhodino uel melle.

CRISPI ΕΥΩΔΕΣ, ID EST,

odoriferum, ad nomas.

Squamæ, arſenici, ſandaracæ denarium pondo duûm, gallæ denarii pondo quatuor, myrrhæ denarij pondo unius, thuris tantundem, atramenti ſutorij denarium pondo duûm, chartæ combustæ denarium pondo quatuor; leuigatis utitor.

ANTIPATRI AD NOMAS

Chryſocollæ pôdo uncias ſex, arſenici pôdo uncias ſex: arido utitor & cù rhodino.

ALIVD VT ALCYMION.

Aliâs † ſex. Arſenici denarii pondo † duûm, ſquamæ denarii pondo trii, chryſocollæ denarii pondo unius; ſicco & cum rhodino utitor: aqua dilutú cicatricê ducit cum cerato rhodino.

ALIVD PVELII AD NOMAS.

Calcis uiuæ denarii pôdo quatuor, arſenici, ſquamæ, chalcitidis, ſandaracæ, ſingu Aliâs † duûm. Iorù denarij pondo unius: tritis utitor: nônulli ſandaracæ denarij pondo † unius.

MEDICAMEN ΔΙΑ ΤΩΝ ΦΙΤΩΝ

ad nomas generofum.

Mali corticis, chryſocollæ, aloës, ſingulorū denarium pondo quatuor, arſenici, ſandaracæ, ſingulorū denarium pondo duûm, aluminis ſilli denarium pondo qua- tuor,

KATA' ΓΕ'ΝΗ, LIE. V.

65

A tuor, chalcitidis denarium pondo quatuor, myrrhæ siccæ denarium pondo octo, oleæ siccæ foliorum tantundem. Tritis utitor.

ALIVD ALCYMIONIS.

Oxymyrti denarium pondo octo, malicorij, oleæ foliorum, myrti nigræ, teſtarð, ſingulorum denarium pondo duodecim, ſpinarum cineris denarium pondo octo, ſicuum cineris denarium pondo † fedecim, orchios herbæ denarium pondo octo; arido cum melle utitor.

Aliás † duûm.

AVREVM QVO VTOR.

Malicorij denarium pondo uigintiquinç, aluminis filli denarium pondo decē, atramenti ſutorij, milyos, ſingulorð denarium pondo octo, ſquamæ denarium pon do fedecim, gallæ denarium pondo quindecim, cretæ ſutoriæ ex clauis confectæ denarium pondo † quinç, chalcitidis, æris combusti, ſingulorum denarium pon do octo; leuigatis plurimum ex aceto utitor.

Aliás † quindecim.

ALIVD RECENS EFFICACIVS AD NOMAS

Philini: inalterat, & p[]us educit.

Aphronitri pondo libras † duas, mellis tantundem; aphronitrum maceratī cum melle urito, deinde leuigato, admisceto iridis illyricæ pondo uncias ſex; trito utitor & cum melle.

Aliás † unam.

ARIDVM ΣΗΠΤΟΝ.

Aſsenici, ſandaracæ, ſingulorum denarium pondo duûm, calcis uiuæ denarium pondo quatuor; alij, trium; leuigatis utitor.

ALIVD.

Calcis uiuæ, aſsenici, atramenti ſutorij, ſingulorum denarium pondo quatuor; ex aqua calida plurimum terito; reſcatis ac tritis utitor.

ARIDVM ΣΗΠΤΟΝ MELITONIS.

B

Auripigmenti, ſandaracæ, calcis uiuæ, pumicis, ſingulorum denarium pondo quatuor; in aqua triginta diebus conterito, ſed quotidie illa mutata; ubi inaruerint tritis utitor.

ARIDVM INSIGNE AD HAEMORRHOIDAS

præclari Apollonij Tarſei.

Chalcitidis uſtæ, ſquamæ, aſsenici combusti, atramenti ſutorij, ſingulorum denarium pondo quatuor, diphrygis denarium pondo duûm, ſorios combusti obolos quatuor, argenti ſpumæ combustæ obolos quatuor, aluminis filli denarium pondo quatuor, æris uſti tantundem; leuibus factis utitor.

QVAE ASCLEPIADES IN LIBRO QVINTO

de exterioribus, cui Marcellas nomen est, arida confcrip ſit.

Ndromachus arida quæ affectui conueniunt, ijs quæ affectis profunt admiscuit. Verum Aſclepiades in quinto ſeorſum quæ ad affectum conducunt. ſeorſum item quæ parti affectæ utilia ſunt, expofuit: Nam parte omiſa tradidit cicatricem ducentia, cruſtas inferentia, ad nomas conuenientia & carbunculos, tum quæ uocant à ſanguine continen[]do ἀσχιλυσία. Cum loco affecto, quæ ad polypodem, ozænas, & ſanguinis pro[]fluia ex naribus, ad oris nomas, gingiues humidas, in genis tumidos exceſſus, ad paronychia, pterygia, rhagadas, & hæmorrhoidas. Quædam à parte affectæ denominationem fortiuntur: Conueniunt tamen & alij ſpartibus: cuiuſmodi quoque cephalica à medicis appellantur, quæ eximiè offibus conducunt: quan[]quam & totius corporis exulcerationes carne repleri poſſunt: nam quatenus ca[]put eſt, prodeſſe maximè poſſunt. Poſtremo etiam niſi os denudatum ſit, uſum ipſorum non requirimus: ſed in nudatis, quoniam p[]inguia phar[]maca uitamus, ſicis ſolis utimur, fugientes ἀμαθα[]να à medicis Græcè appellata, quòd linamen[]tis inunctis offerantur. Quemadmodum offibus in capite denudatis, uſus ipſo[]

c rum aptissimus est, ita etiam in aliis omnibus denudatis offibus, siue brachij, siue cubiti, siue radij, siue femoris, siue tibiæ. Quare nos etiam arida Asclepiadi scripta deinceps fubiungemus, cum ipfum primum cephalica scripfiſse inueniamus. Ac nos prima ponemus, quod non folum offibus in capite denudatis, uerum & alijs omnibus ſimili modo affectis ipfa ſint accommoda. Deinde quæ cicatricem ducut percenſebo, omnia his interieſta prætergreſſus, quæ affectum locum attingunt; poſtea quæ prædicto iam mihi ordine ſequuntur, omnia aggrediar. Nonnullis ſa- nè ex ſiccis ipſis medicamentis duplicem ufum obtinent, ut & ſiccis ipſis uti poſſi- mus & cum alijs quibudâ temperatis, ſicut idem Asclepiades quoque indicat.

ARIDA CEPHALICA.

Ridum cephalicum, quo ufus est Lucius Cathegetes: tollit ſquamas, offa corrupta educit, caua implet. Medicamentum est & λιπε̑ ὁ, Iridis illyricæ, panacis, ſingulorum denarium pondo quatuor, mali terræ denarium pondo duûm, mannæ tantundem: alij fine malo terræ, Omnia contunduntur, & cribrantur. Ut licet per ſe & cum melle.

MEDICAMENTVM ΔΙΑ ΤΟΥ ΣΙΑΦΙΟΡ, CALLOSA

conſumit, & ſordida purgat, caua repleſt, reliſtas tuniculas exedit.

Aliás† pumicis, & rectius. Refinæ pityinæ ſicca denarium pondo duodecim, † ſerios torrefacti uino reſtincii, iridis illyricæ, mali terræ, ſingulorum denarium pondo ocio, filphij denarium pondo quindecim, aris ſquamæ denarium pondo duûm, thuris denarium pon do quatuor. Arido & cum melle utitor. Aliæ ſcripturæ filphium non habent.

MEDICAMENTVM ΔΙΑ ΤΩΝ ΟΡΟΒΩΝ ΧΕΝOCRATIS.

Eruorum ruforum farinæ denarium pondo ocio, illyricæ denarium pondo decem, mannæ denarium pondo quinque, mali terræ denarium pondo quinque, ſqua mæ tantundem † tritis & cum melle utitor. Aliæ lectiones habent, bryoniæ radicis denarium pondo ocio, mannæ denarium pondo duodecim, ſquamæ, iridis, ſingulorum pondo denarium duodecim, erui denarium pondo decem, mali terræ longi denarium pondo quindecim.

D

MEDICAMENTVM QVOD ΔΙΑ ΤΗΣ ΣΕΡΑΠΙΔΟΣ

inſcribitur: ſquamas tollit, carnem facit: ex ijs est quæ ualde reſſicant.

Aliás† ocio. Serapiadis, orchios, iridis illyricæ, marrubij, ſingulorum denarium pondo ocio, erui farinæ pondo denarium decem, mali terræ denarium pondo † quinquaginta: ſicca & cum melle utimur.

TRIPHONIS CEPHALICVM, AVFERT SQVAMAS.

Pinus corticis, ſquamæ aris, pumicis combuſti, ſingulorum denarium pondo ſex, mannæ, thuris, mali terræ, iridis illyricæ, refinæ pityinæ, ſingulorum denarium pondo quatuor, myrrhæ, aloës, ſingulorum denarium pondo duûm. Sicci & cum melle ufus est. In Athenæi ſcripturis fine pinus cortice medicamentum est; habet autem & gallæ pares mannæ portiones.

ARIDA CICATRICEM INDVCENTIA.

E omnibus ulceribus recentibus & uetuſtis, curatu facilibus, & diffi cilibus, in medicatoriæ methodi libris, tertio & quinto, differuimus. Quinetiam in huius operis prioribus cauorum ulcerum fine omni cir cunſtantia pharmacæ σαρκωτικά, id est, carne replentia, viirtutem tera- foriam fine ullo morſu occupare docui. Quæ autem cicatricem ina ducunt, ἐπισκοπικά uocant, cum eo quod citra erofionê aſtringunt magis exiccare: quæ vero ſupereſcentem carnem tollunt, calida effe & acria. Quinetiam opti ma quædam effe inter ea, quæ cicatricem ducunt, in comentario de morbis cu randis prædiximus: Vbi omnium affectuum curationis methodi, tum prius in hoc præſenti opere ulceribus conuenientium oftenſa ſunt. Asclepiades pharma- ca ſicut

KATA ΓΕΝΗ, LIE V.

66

A caſiut & Andromachus cícatricem inducentia conſcripſit, non diſtinguēs, utrum deſperata ulcera, an quæ propriè ſuprōvōlōta dicuntur, quod ægre ad cícatricem ueniant, quæ permultum inuicem diſſerre oftendimus, cum ſingula proprium cu- rationis ſcopum habeant. In quibuſdam tamen adſcripſerunt, ad cacoëthe, uel rur- fus, ad condylomata & rhagadas, ut quanquam Aſclepiades magis Andromacho diſtinguere ſoleat, tamen in his quæ cícatricem ducunt diſtinctionem nullam po- fuerit. Verum quæ ego receſſui, tum in medendi methodo, tum in hoc opere indi- cabunt, ſi mentem adhibeas, quomodo ſingulis utendum fit.

ARIDVM CICATRICEM INDVCENS ASCLEPIADIS

ωοδοαδὴς ἀ cinere nominatum, ex Magni medicamentis.

Calcis uiuæ denarium pondo ſex, mannæ, thuris, ſquamæ, ſingulorū denarium pondo quatuor.

ALITER,

Calcis uiuæ denarium pondo duodecim, ſquamæ, mannæ, ſingulorum denarium pondo quatuor. Sed ut Archibius uult, ſquamæ, mannæ, ſingulorū denarium pon do octo, uel quatuor. In alijs ſcripturis, calcis uiuæ denarium pondo octo.

VT HELIODORVS,

Calcis uiuæ, mannæ, thuris, ſingulorum denarium pondo octo, ſquamæ dena- rium pondo quatuor.

RVEVM CICATRICEM DVCENS,

Mifyos torrefacti denarium pondo octo, ſquamæ æris denarium pondo decem, mannæ denarium pondo ſex. Tritis utitor.

MAGNI CICATRICEM DVCENS.

Diphrygis, ſquamæ, ſingulorum denarium pondo quatuor, illyridis, mannæ, ſingulorum denarium pondo duûm. Contritis utitor.

MEDICAMENTVM ΔΙΑ ΤΗΣ ΚΙΣΣΙΡΕΩΣ,

id est, ex pumice.

Pumicis torrefacti uino reſtincti denarium pondo octo, ſquamæ, mannæ, ſingu lorum denarium pondo quatuor, iridis, reſinæ pityinæ ſiccæ, ſingulorum denarii pondo quatuor. Tritis utitor.

ALIVD PTOLEMAEI CELEBRIS

ad curatu difficilia.

Pinus corticis denarium pondo ſex, cadmiæ toſtæ denarium pondo octo, ſqua- mæ, cornu ceruini combuſti, mannæ, ſingulorum denarium pondo quatuor. Trí- tis utitor. In alijs exemplaribus habet, plumbi combuſti & eloti denarium pondo quatuor, molybdenæ denarium pondo octo.

ARIDA ΕΣΧΑΡΩΤΙΚΑ, HOC EST

crustam inducentia.

Díximus hæc acris & adurentis eſſe potentia, Quare etiam uſus ipſorū eſt, tum in his quæ propter nimiam humiditatem ac intemperie partis affectæ, tum propter putredines partibus quibuſdam innatas proueniunt.

ΕΣΧΑΡΩΤΙΚΑ ASCLEPIADIS,

Melinon Lucij Cathegetæ quod cruſtæ inducit, callos excindit inſperſum, & inditum ſcalpri penicillo: quin & reprimit, & diſſicilibus curatu cícatricē inducit, ſi quis in tenuibus pharmacis utatur, dictū puluerē affumēs; Chalcitidis crudæ, cad miæ, ſingulorū denarium pondo quatuor. Ieiunus cum ſaliua excipito tantum, ut ſolum ipſum pharmacum humeſtet. Deinde collige, & operculo cludens ſine me- linon fieri: ubi in umbra deſiccaueris, leuiter circunferens píſtillum, trita excipito, ſicut prædictum eſt. Apud alios uocatur medicamentum φαιοπ. Excipitur aceto quamacerrimo, & ſiccatur leuigaturc. In alijs ſcripturis ſicut Eunomus Aſclepia- des uſus eſt. Habet autem ſic: Chalcitidis denarios duodecim, cadmiæ denarior ſex, ſandaracæ tantundem, Aceto excipiuntur.

ALIVD.

Chalcitidis, chalcāthi, cadmiæ, singulorū toſtorū paria pōdera. Excipito ſaliua.

EITONON INSCRIPTVM.

Aliás† dena-
rios quinque.

Chalcitidis toſtæ †, chalcanthi, ſandaracæ, cadmiæ, ſingulorum pondo dena-
rium oſto; ſicca inſpergito.

MEDICAMEN ΔΙΑ ΤΟ ἀ,

hoc eſt, ex quatuor.

Chalcitidis toſtæ, miſyos, diphrygis, ſingulorum pondo denarium quatuor.

ΕΣΧΑΡΩΤΙΚΟΝ VALDE GENEROSVM.

Aluminis filli, atramenti ſutorij, gallarum, miſyos cyprij, ſingulorum denarium pondo ſedecim, ſorios denarium pondo † quatuor. Contritis utitor.

Aliás† ſede-
cim.

COMPOSITIO EVNOMI.

Miſyos peregrini denarium pondo ſedecim, ſorios denarium pondo duodecim, æris combuſti denarium pondo † duûm, lapidis filli combuſti denarium pondo oſto, atramenti ſutorij, ſandaracæ, aluminis filli, ſingulorum denarium pondo quatuor. Tritis utitor inſpergens, & ſpicillo comprimens.

Aliás† oſto.

AD NOMAS.

Putrida ulcera cum ambientes partes depaſcunt, Nomas propriè appellant, ac conſtat, tales affectus uehementiſlimis medicamentis indigere: ſæpe etià cauterijs.

AD NOMAS ASCLEPIADIS PHARMACVM.

Lucij Cathgetæ ad nomas.

Aliás† unius.

Sulphuris uiui, auripigmenti, ſquamæ, ſingulorū denarium pondo †duûm, æris
combuſti quantum color exigit. Arido & cum melle utitor.

D

PVBLII CATHEGETAE.

Auripigmenti denarium pondo quatuor, ſquamæ denarium pondo duûm, elæ-
terij denarij pondo unius, chartæ quantum ad colorem fatis eſt. Aut ut Eunomus
uſus eſt. Arſenici, ſquamæ, ſingulorum denarium pondo quatuor, ſulphuris uiui,
elaterij, ſingulorum denarium pondo duûm, chartæ combuſtæ quantum ad colorè
ſuſlicit. * In alijſ scripturis eſt: Sandaracæ denarium pondo quatuor, ſquamæ de-
narij pondo ſex, arſenici denarium pondo quatuor, elaterij denarij pondo duûm,
chartæ combuſtæ denarium pondo quatuor. *

MEDICAMENTVM ARII AD NOMAS, QVOD

etiam ſordida purgat citra eroſionem roſaceo dilutum. Facit
etiam ad ūuluæ exefum; dedit Theotropus.

Arſenici, chartæ combuſtæ, plumbi uſti & eloti, ſquamæ æris, ſingulorum de-
narium pondo quatuor. Singula per ſe teruntur: poſtea ſimul miſcentur. Vtitor ad
praedictos affectus. Ptolemæus autem ita uſus eſt, Plumbi combuſti, arſenici, ſqua-
mæ, chartæ combuſtæ, ſingulorum denarium pondo quatuor, ſulphuris uiui dena-
rium pondo duûm. Tritis utitor.

APELLIS MEDICAMENTVM ΔΙΑ

χαστού inſcriptum.

Nomas non ſolum ſiftit, ſed etiam inſipientes prohibet. Facit & colligationem inſuſum roſaceo. Quum autē ait inſtillatum dyſentericis, ſubeſt ſuſpicio de nome. Compoſitio ita habet. Chartæ combuſtæ, plumbi combuſti, æris combuſti & eloti, arſenici, ſquamæ ſtomomatis, ſingulorū æquas portiones, ſulphuris uiui dia midium. Tritis utitor uel cum melle, uel rhodino.

MOSCHIONIS MEDICAMENTVM AD NOMAS.

Elaterij, chartæ combuſtæ, ſquamæ æris, ſingulorum denarium pondo duum,
auripigmenti denarium pondo quatuor, eruginis ſcoletiæ, ſalis ammoniaci, ſingu-
lorum denarij pondo unius. Tritis utitor & cum rhodino.

ΣΙΩΔΕΣ

KATA' Γ'E'ΝΗ,

LIB. V.

67

A

ΕΥΩΔΕΣ, ID EST ODORIFERVM,

Lucij Cathedegetæ.

Squamæ,gallæ,utriuſque denarium pondo quatuor,ſandaracæ,arſenici,ſingu-
lorum denarium pondo duûm,myrrhæ,atramenti ſutorij,elaterij,ſingulorum de-
narij pondo unius,thuris denarium pondo duûm,chartæ combuſtæ quantum co-
lorem eſſicit.

NOSTRVM.

Squamæ,gallæ,myrrhæ,ſingulorum denarium pondo octo,ſandaracæ,arſenici,
elaterij,ſingulorum denarium pondo quatuor,thuris denarium pondo trium,atra-
menti ſutorij tantundem,chartæ quò colorem acquirat.

PRASIONIS.

Arſenici,ſquamæ,ſingulorum denarium pondo duûm,chalcanthi denarij pon-
do unius,ſandaracæ denarium pondo duûm,myrrhæ,thuris,gallæ,ſingulorù dena-
rij pondo unius,chartæ denariù pondo quatuor:tritis & cum roſaceo utitor.Hera-
clides hanc ſcripturã habebat,Gallæ denariù pondo ſex,arſenici,ſandaracæ,ſqua-
mæ,ſingulorù denarium pondo quatuor,thuris denarium pondo trium,chalcanthi
tantundem,myrrhæ mincæ denarium pondo duûm,chartæ denarium pondo octo.

CLEOBVLI.

Squamæ,ſandaracæ,arſenici,ſingulorù denarium pondo duûm,myrrhæ,thuris,
atramenti ſutorij,gallæ,ſingulorù denarij pondo unius;chartam ut colorè accipiat.

AD CARBVNCVLOS.

Carbunculus ulcus eſt, cruſtam citò cum inflammatione totius partis circunda-
tæ ualidã faciens,ut ſebres uehementes & periculofas inſerat.Quare ipſi cruſtæ ua-
lens medicamentum imponere oportet,& ex hìs quæ ad nomas conducere dictum
eſt:circuſopitas autem partes cataplaſmatis fouere, quæ æqualem uim occupant,
ut repellant & mediocriter refrigerent,& dìgerant.Verù de cataplaſmatis in proa-
prio libro dictum eſt.Nunc Aſclepiadis pharmaca perceſſebimus.

AD CARBVNCVLOS MEDICAMENTA

ab Aſclepiade prodita.

Medicamentum Maſſalioti:hoc extulit ſupra uires,quòd carbunculos ad ſuper-
ficiem perducat,& multos auferat.

Chryſocollæ, nitri toſti, lapidis aſſi,arſenici,ſandaracæ,mifyos toſti,chalcitidis,
aluminis ſiſſi,diſphrygiſ, ſingulorum denarij pondo quatuor:trita omnia ſimul
in uas æreum cyprium reponimus; dum uſus poſcet imponimus, apprimentes pe-
nicilli latitudine, donec carbũculus niſreſcat. Deinde ſupraponimus infraſcriptum
uiride, quod ita habet.

Thuris,eruginis raſæ,ſquamæ æris,ſingulorum denarij pondo unius,aluminis
ſiſſi obulos quatuor,ſalis ammoniaci obulos quatuor,ceræ denarij pondo ſeptæ,
obulos tres & s,refinæ pityinæ aridæ denarium pondo ſedecim,olei ueteris hemi-
nam unam:arida in ſole cum aceto teruntur:quæ liquefieri poſſunt,liquantur:& im
mittuntur:ubi rurſus contuderis,aſſumens utitor. Apud Demoſthenem Maſſalió-
tam,qui pharmacum compoſuit,olei habet duas heminas.

APIONIS AD CARBVNCVLOS.

Nitri rubri,arſenici,ſandaracæ,chalcitidis,atramenti ſutorij,diſphrygiſ, ſingulo
rum parem menſuram;aceto leuigentur, & exiccatis rurſus[que] tritis utitor.

APOLONII ORGANICI.

Chryſocollæ, aluminis ſciſſilis & rotundi, ſandaracæ, ochræ, mifyos crudi, atra-
menti ſutorij, ſingulorum denarij pondo unius: tritis utitor.

ANΘIZΟΙΣΑ MAGNI AD NOMAS, ET PVTREDINES,

carbunculos,pterygia,aures ſuppurantes;ualet etiam ad oris nomas.

Aluminis ſiſſi denarium pondo octo,chalcitidis denarium pondo ſex,ſandaracæ
denarium pondo trium,mali corticis ſicca denarium pondo duûm,atramenti ſuto-

M

Aliās† duīm. rij denarij pondo † unius, mīfyos denarium pondo duūm, nitri, omphacini ficci, ſin
C gulorum denarium pondo duūm; ficco & cum melle utitor.

ALIVD DIODORI.

Gallæ omphacinæ, mīfyos, chalcitidis, auripigmenti, sandaracæ, aluminis fīſſi,
atramenti futorij, ſingulorum denarium pondo duum, lapidis afij, diphrygjs, ſingu-
lorum pondo denarij unius: tritis inſpergito comprimens ſcalpelli penicillo.

ΙΞΑΙΜΟΣ ΑΣΚΛΕΠΙΑΔΙΣ,

Lucij Cathegetæ compositio.

Chalcitidis denarium pondo ſedecim, mannæ denarium pondo duodecim, tere
binthinæ aceto tinctæ: ſiccis cōſperge locos, ubi ſanguis profluit; in alijs inuenimus
duo magis, chalcitidis denarium pondo octo, mannæ denarium pondo ſedecim,
terebinthinæ frictæ † tantundem.

Aliās† duodecim.

DIOSCORIDES THARSEVS TRADIDIT

Ario Aſclepiadeo pharmacum, mirificè ſanguinis pro-
fluuaia comprimens.

Chalcitidis denarium pondo octo, mannæ denarium pondo ſedecim, refinæ ſicæ denarium pondo octo, gypſi tantundem, alia contunduntur, cribrantur, miſcen tur, in ærea pyxide reponuntur: ubi ufus poſtulat, pares portiones medicamenti cum gypſi temperantur.

HERACLIDAE MEDICAMENTVM AD HAEMOR.

rhoidas: hoc ufus est ad ſanguinis ex naribus proſluua, lanam intin-
gens & conduertens tanquam elychnium.

D Acris mali corticis pondo uncias tres, aluminis ægyptij pondo uncias quatuor, chalcitidis pondo unciam; tritis utitor; naribus lanam medicamento repletam imiponito.

HERCVLES COGNOMENTO AD HAEMORRAGIAS, HOC

loco cauterij ufus est, cruſtam inducit: facit etiam ad pterygia, reprimit omnem
excreſcentiam, offa educit, ſiſtit ſquamas.

Sorios, atramenti ſutorij, chalcitidis uſtæ, * rhus coriarij *, ſingulorum denariu
pondo quatuor; tritis utitor.

ΙΞΑΙΜΟΝ COMPOSITVM,

Míſyos peregrini denarium pondo ſex, atramenti ſutorij totidem, pinus corticis,
chalcitidis, ſingulorum denarium pondo quatuor, mannæ denarium pondo uigin-
ti, gypſi denarium pondo quatuor: tritis utitor.

ALIVD.

Thuris pondo unciam, mīſyos peregrini pondo denarium quatuor, gallæ om-
phacinæ denarium pondo quatuor, chalcitidis denarium pondo quatuor, ſuberis
combustæ denariu pondo octo, rhus coriarij denariu pondo quatuor: tritis utitor.

QUINTI LIBRI FINIS.

CLAVDII

68

A CLAVDII GALENI PERGAMENI DE
COMPOSITIONE MEDICAMENTORVM KATA'
TE'NH, LIBER SEXTVS.

Vperiore commentario emplaftra dicta Græcè πολύγκα, quòd multis conueniant affectibus, distingentes, ea potissimum collégimus, quæ præter alia ipsum pollicita etiam ulceribus ægrè ad fanitatè peruenientibus mederi queant: in præfentia uerò ad aliud emplastrorum genus πολύγκας, digrediar, quæ tum ad alia multa singulatim faciunt, tum ad particulas putrelcentes, aliter affectas, quærula proprie δυσβεβαπευτὰ à curatione difficili nuncupata. Etenim illas putrilago depaſcitur, eo[rum turba medicorum hos affectus nomas appellat: illa uerò uno loco fine putrilagine circunſcripta ſunt, ut & phagedenæ dictæ, úicina quæ dem depaſcunt, non tamen ea putrefaciunt, ſebres[ur] inferunt, quòd ijs quæ depaſſionem cum putrilagine ſuſtinent, accidere confueuit. Summa curationis erat in prædicto ulcerum ægrè curabilium genere (chironia quoque uocant) medica-menta inuenire, quatenus licet roſionis expertia, utalè autem exiccantia. Porrò hæc quæ nunc ſcribentur omnia, mordacia ſunt, ſi quis ipſis ſolis, non cerato tem- peratis utatur. Quæ cerato miſcentur, purgare quidem ulcus fordidum & carne re-plere poſſunt, atque etiam duritiem quandam & tensionem diſcutere, non autem difficilia curare. Indicant ipſorum uiſtutem affectus, quibus bene adhiberi credita ſunt. Quod iam ſuperius admonui, & nunc dicturus ſum: meminſſe uidelicet opor-tere illorum quæ in opere de ſimplicibus medicamentis prodita ſunt. In cuius pri-mo libro methodum ſeu rationem expoſui, qua medicaminum facultates inuenian-tur: tum pluribus exemplis eius exercitationem propoſui: in ſequentibus ſingulo-rum nominatim mentionem ſeci. Nam illorum memor, ex facili rationem eorum qui hæc pharmaca à nobis modò propoſita compoſuerunt, aſſequeris, & uidelicet ipſe alia conficies, quocunque tempore prius expertorum inopia laboraueris; muta ſiquidem huiuſmodi non paucis contingunt in itinere, cum alio, tum maximè nauali. Quandoquidem etiam in patria quidam manentes, pharmacorum ſtructu-ram, unde ægros curabant, amiserunt, ut præ triftitia ipſi tabeſacti, perierint. Opti-mum igitur medicamenta iam explorata ſecundum dictam methodum uſurpare: ſin autem, ut dixi, nonnunquam hæc defideremus, habitum talem nos habere, quo ſimilia iam abundè compertis, poſſimus componere: quemadmodum me ſæpe agentem & in itinere & alibi uidiftis. Nonnulla ſiquidem quæ proprio marte in huiuſmodi temporum occasionibus condidi, poſt quam experientia probaſſem, niá-hilo peiora uel celebratiffimis apparuerunt. Nam primum ipſorum compoſitio-nem ex coniectura artificiali molimur: poſtea uerò cum nonnulla poſt experimen-tum probatiffima uifa fuerint, nonnulla à ſcopo abſint, denuò rurus corrigimus, &-tertiò nónunquam ad perſectionem eius quod præſtare uolumus, ipſa redigimus: at ſine methodo, & in prioribus, & in Therapeutices libris expoſita uti prædictis rectè nemo poſtet: tantum abeſt ut ſimilia ipſis conficiat. Iam igitur huiuſmodi em-plaftra exordiar. Medicamentum ab herbis διὰ βοτανόμη appellatum, propè omnes, qui inſignia emplaftra in uno libro uel pluribus collegerunt, tradidere: nò multum in miſturæ ſimplicium pharmacorù temperatura diſcrepantes. Incipiam modò & hic à Critone, emplaftra prius illa commemorans, quæ in quarto de ſimplicibus me dicamentis ita ad uerbum literis mandauit.

M 2

C

EMPLASTRVM AIA BOTANON, QVO VTOR.

D carcinomata, putredines, strumas: ad fuppurationem perducit, & exprimit, lepras liftit, carbunculos soluit, podagricis prodeft, callofas durities emollit. Idem capitis fracturæ medetur line foratione, squa- mas tollit, offa quantum uis educit; idem ad neruorũ uulnera et ad no- mas linamento exceptum ualet, repurgat, implet cum roſaceo cerato; una ipſius parte ad duas cerati, interdum tres uel quatuor adieſta. Cum myrteo ce- rato duabus partibus uel tribus cícricem ducit.

Herbarum ex ſiccis locis maritimis anagallidis, quæ cœruleum florem habet, pa- paueris ceratitidis, marrubij, alterci foliorum tenenorũ, ſingulorum denarium pon- do ſexagintaſex; hæc in pilam ſeu mortarium conieſta tunduntur, donec confrin- gantur ſoluanturq, tantum ne ipſorum ſuccum conſumas; deinde mortario indita teruntur: in alio autê mortario habentur ſquamæ æris rubri denarij uigintifex, man- næ denarij octo, refinæ pityinæ ſiccæ denarij ſedecim, aloës totidem, ſilli aluminis denarij quatuor, rotûdi totidem, Hæc in ſole leuigantur, ut ſordium crallitudinem cum aceto habeant. Deinde herbæ mixtæ, donec probè coëant, teruntur: poſtea ce- ratum fit ex chïe ceræ denarijs centum; ſecundum alios, mina, olei ueteris feruentis heminis duabus. Heras ita. Quidâ uero duas anagallidas immittunt, aliqui chryſa- collæ, terræ erythriadis, ſalis ammoniaci, & auripigmenti ſciffilis, ſingulorũ dena- rios quatuor. Porrò quæ Aſclepiades de hoc emplaſtro præeperit, tû quia in præ- cedenti libro indicata, tû quia his ſerè ſimilia ſunt, ſuperuacuũ mihi uidetur denuo de ipſis ſcribere, cōmunem omnibus ſermonem nunc aggrefſuro. Primus fanè, qui medicamentum hoc compoſuit, herbis acribus ufus eſt, ut humores prauos affilia- citis partibus inſixos uehemêter digereret. Atq. ideo ex ſiccis & maritimis locis eſſe iubet. Contrarios autem ipſis alías ſrigidæ uirtutis ufurpauit, ad acrium uehemen- tiam leniendam mitigandamq, quales ſunt altercum & papauer. Habent enim quippiam doloris mitigatoriũ, puta ſtupidam refrigerationê propinquent partibus inferentes. Stupor enim mediocris dolorem ſoluit, ait Hippocrates. Appoſuit autê ex metallis quoq æris ſquamã, et alumen ſciffile, ſicut prius diximus: quod utruncq medicamen ulceribus malignis conuenit. Aloën uerò miſcuit ex ijs quæ aſtrin- gunt, & ſine morſu exiccant. Item mannã ex ijs quæ concoquunt, leniunt, et ad ſup- purationem perducunt: pityinam ceu materiam emplaſtro conficiendo idoneam: ſicut & ceram & oleum; at ſimul cum hoc acrium medicaminum uehementiam ipſa mitigant: pityina tamen etiam ſiccare poteſt: & quò ſiccior, hoc magis qualè inij- cere præcipit. Nonnullos ait miſcuiffe pharmaco chryſocollam & terram erythria- dem, ambo difficilium ulcerum remedia. E cōtrario ſal ammoniacus, & quod auris- pigmentum uocatur, propter acrimoniam ulcera ſolent irritare: quanquam etiam pu tridis conueniant, Cuius gratia non admodum utile eſt propoſitum nobis pharma- cum ad ulcera chironia. In quibus uerò putredo ſubeft, hanc còprimere idonee eſt, ſaniem quæ illâ facit, diſcutiens. Eadem medicaminis potentia ſtrumis medetur: ue rum quia deterſoric quædam continet, ideo quoq lepras purgat: etenim confiliu in hoc affectu eſt, cutem induratam uelut in ſummo deradere, quod exiccantia deter- gentiaq efficiunt. Nam ſi cutis uitium, in naturalem habitum redire poſsit, nemo exiccatam ſupra modum ſicaret. Quoniam uerò quod leproſum eſt, curationē nul lam habet, proximum fuerit, qui in omnibus inſanabilibus ſcopus cōmunis eſt, in- eurabilem partem ex corpore excíndere, Excínduntur autem nonnunquã ferro, in terdum igni, nonnunquã medicamento, uel adurentibus, uel digerentibus, ſimul & detergentibus, quale eſt modò commemoratum. Quemadmodum igitur hic fer- mo omnis lepræ cōmunis eſt, ſic & ille qui de carnis repletione tractat. Nam quia σαγνοτιμα dicta medicamenta, ſicut in tertio libro de morbis curandis oftenum eſt, uirtutem habent deterſoriam citra eroſionem: quæ uerò huius ſint materiæ, in hoc præſens pharmacum ſuprapoſitum, partim abſtergendi uim, partim lenitatem ad- ferunt.

D

KATAΓΕΝΗ, LIB. VI.

69

A. ferunt, Ideo humidum ceratum, ex cera refinaçp in oleo liquefactis cœfectum, ipfis milcemus, Siquidem cera & oleum ut acrimoniam obtundunt, ita funt emplastica, eoçp fordes producunt. Refina uerò morfus expers, emplasticam uirtutem non habet, fed deterforiam: quæ ulceribus quidem mordax eſt, non ulceratis blanda, & ſi ne morſu. Cæterum miſturæ temperamentum coniectura quidem ante experienziam, uerum ſcientificè in illa deprehendemus noſcemusçp purum ulcus deterſorïa uim fine morſu requirere; fordidum ualidius, quippe cuius propugnacum eſt ſoridities; purum autem nudum contingenti occurrit. Quinetiam ex corporibus ipſis nonnulla ſenſibilem magis ſubſtantiam habēt, quædam minus, alia molliorem, alia duriorem; quæ ratio eſt, cur Crito in medicamento ſuperiore ad unà partem ipſus nonnunquam duas cerati, aliquando tres uel quatuor miſceri iubeat; non tamen diſtinctè pronunciauit, quando duas, quando plures adiçere oporteat: tanquam qui pharmaco utetur, uerſatus iam in arte ſit, & quæ à me dicunt, intellecu queat alſe qui. Rosaceo præparari ceratum præſtat, non tamen inſignis exceſſus in huiuſmo- di ulceribus eſt, etiam ſi oleo liquefiat; attamen in hìs quæ φλεγμονασθε ᾠpiquiam ha bent, roſaceu oleo potius eſt. Porrò quæ carne implebuntur omnino à phlegmone tuta ſunt. Pulchrè ſanè Crito adſcripſit, in ulceribus, quæ ad cícatriſc veniunt, myræ teo oportere ceratum præparari, tum de medicamentis ſarcoticis, tum de hìs quæ cícatricem inducunt. Etenim uſus & compositionis ipſorum methodus, in medendì methodi libris expolita eſt: in particularibus autem materijs exercitatio, cum huius ſit operis, ſequenti libro exponetur. Aliud deinde eiudem generalis potentia emplastrum hìs uerbis Crito conſcripſit.

B. Scillæ, mali terræ rotundi, ſingulorum denarium pondo triginta, alij quindecim, iridis denarium pondo triginta, alij quindecim, pityinæ denarium pondo triginta, alij quindecim, Guttæ ammoniaci, myrrhæ, ſtyracis, ſquamæ æris rubri, ſingulo- rum pondo denarium quindecim, ſcillæ toſtæ denarium pondo centu & octo: aceto acerrimo diebus quadraginta terito, quando Caniculæ ſydus oritur. Squama pri mum, & ſtyrax, paululù ex utroq, deinde gutta ammoniaci & ſcilla iniſciuntur, ut elaborentur: paulò pòſt refina, inde myrrha: cù leuia facta fuerint, teliqua ſicca miſcentur. Expletis autem diebus eiudmodi ceratum ſingitur. Ceræ pondo quinčp, alij denarium pondo ducentorù quadraginta, terebinthinæ pondo libræ, alij denarium pondo triginta, olei ſextarios duos & s, alij heminas ſex, galbani denariù pondo triginta, pícis liquidæ tantundem: poſtremo galbanum indito, deinde refrigeratù cu- rioſe excipito. Hæc quidem medicamenti compositio: de uſu eius in hanc ſententiam Crito ſcribit. Dum res exígit, ſyncero medicamine utitor, in capitis fracturis, ſi ſtulis, nomis, & excreſcentijs: item ad oras uenarum adapertas, & hypophoram: ſin ex altero uoles diluere, quò ſarcoticum, hoc eſt carni generandæ idoneum fiat, & ci catricem inducat, parti uni medicamenti duodecim cerati rhodini adiſcito: in ambu ſtis uni parti octo immittito. Hæc ſanè de uſu pharmaci Crito tradidit: tanquam acri ipſo & aperiunti, & digerenti, ideoçp exiccanti uſus in ſiſtulis, ſupercrescentia carnis, putredine, hoc eſt nomæ et orarum adapertionibus, quem admodum ſunt in ſinibus anguſtis orificijs. In capitis autem fracturis cum fine foratione curationem molimur, ſunt tales, quæ aduſque membranas cerebrì non perueniunt. Verum carnis producendæ gratia rhodoni cerati partes quatuordecim milcemus, donec ad ci catricem peruenerint. Melius autem eſt dicere, donec ulcerum concauitas repleta fuerit. Necellariò enim depaſcentia ulcera, νομώδις Græci uocant, quod dixi idè eſſe in putrilaginoſo, à ualidis medicamentis curantur, quale eſt modò propofitum. Priam quidem putreſcentes particulæ auelluntur, atq[ui] hinc cauà redduntur: ubi uerò putredo ceſſauerit, purgationem repletionemçp requirunt: poſteaquam repleta fuerint, tunc etiam cícatricem inducentia deliderant, Ipſum autem pharmacù, cum cerato nondum miſtum fuerit, quia acre eſt, non ſolum carnè generare non potest, fed etiam ſupércrescentia auſert, quemadmodum ipſe Crito dixit, Atq[ui] huius me

M 3

C. miniffe maximè oportet, quod dictum eſt & in ſuperiori emplaſtro, Διατώριο τετραεριών appellato, multa uidelicet ex calfacentibus & abſtergentibus comſoſita, licet ad moduſ acria, ſi cum cerato temperantur, ſarcotica fieri. Nonnulli deſperant de ipſis, cum uel duplo copioſiore cerato miſto mordere adhuc colpiciant, adeo ut carnem producere non poſſint, quemadmodum in hoc emplaſtro habet. Nam cum multo acrius, magis q[ui] mordax ſi t eo quod Διατοτανώριο inſcribitur, ad carnem creandam inutile eſt, quâuis quadruplo miſtum cerato fuerit. Prudentis igitur eſt, & in huius modi medicamentis experiundis uerſati, initio quidem ſtatim conſiderare, quor partes cerato miſceri oporteat: ſi autem poſt uſum primum medicamentum acrius adhuc apparuerit, quam ut carnem generare queat, conijcere quantum adhuc ex cerato adijciendu ſueni at, ſicut Crito in propoſito facituit. Non enim uidetur pri- mum ſtatim conieſtura inueniſſe, duodecim cerati partes miſcere oportere, ſed co- piſi us quàm quod emplaſtro Διατώριο τετραεριών immittitur, têperari ſciebat: quanto ue rò copioſius poſt primam conieſturam reperit. Si nancq[ui] octo partibus miſtis mor- dax etiamnum apparebat, decem admiscurit: quemadmoduſ ſi etiam decem, ad duo- decim peruenit. Quoniam uerò, ut dixi, pro ſordium copia, & ulceris humiditate, tum corum quæ compatiuntur ſentiendi acumine & prauitate, item mollicie & du- ritie corporis habitus, cerati quantitatem immutare conuenit: quod ſæpe diſtù eſt, conſiderare nos expedit, recordantes quantitatem uſus in huiusmodi deſcribi, cum omnibus utroque facilis illinc uia ad alia uſq[ui] ad ſumma fiat: ſumma dico omnium eiſdem generis ſcoporum completiones: de quibus ſi unum exemplum propoſue rim, uos ſemper ipſius meminiffe oportet, necq[ui] ſæpius de eo uelle audire, Dico ſco- pos homogeneas eſſe, hoc eſt ſimili genere comprehendi, plurimum cerati tempe- rare, ulcus puru & ſiccum eſſe: corpus eius, qui curatur, bono ſenſu & molle: huius pauciſſimam humiditatem, multam in ulcere ſordiciem: corpus ægri duru & parumq[ui] ſenſile. Bene tamen omnibus, qui id c[omo]nunt, digerentibus, galbani ſquama tem- perata eſt, medicamentum exijcans, ſed quod parum aſtringat. Non ſolium autem in hoc emplaſtro cognoſcendu uobis eſt propter cerati copioſam temperaturam, ſarcoricum, & ulceribus malignis cicatrici obducenda idoneum euafiſſe, ſed etiam in alijs omnibus, quæ eiſdem uirtutis ſunt. His ſubiungit Crito medicamentum Διακονή, quo ſe uti affirmat, ita componendum præcipiens.

MEDICAMENTVM ΔΙΑ AKONΗΣ.

Διακονή pharmacum, quod nobis in uſu eſt, facit ad omnia diuturna, & pecu- liariter ad capitis dolorem, fronti impoſitum: ualet ad lateru dolores longos, iuua podagricos, iſchiadicos, ſcapularum dolores, dentiſ cruciatus, attritis partibus im- politum; educit etiam & extrahit menſes pectini ſuprapoſitù, auxiliatur ſtomacho laborantibus, tum ijs qui fluxu uexantur, & c[ibus]um nec alimenta retinèt, Eſt etiam utile ſine aduſtione, & ijs quæ acre medicamentum non ſuſtinent. Conuenit etiam ad duritiem iecinoris, & lienis, nec non ad ſtrumas & iſchiadicos. Propriè iam uſus in ipſi fiat diebus ſeptem: ſi molles ſunt, quinq[ui]: aquæ partem uel olei no attingat, donec ulcus fecerit, & ſaniè crassam atraxerit: deinde albo cerato ſoluens ex aqua utitor: ſin efficacius uoles, medicamento acone quod ex pipere conſtat, Ceræ, gal- bani, terebinthinæ, pityinæ frictæ, olei laurini, olei ueteris, ſinguloru pondo libræ, ſquamæ æris pondo libram una ſemiſſem, eruginis pondo uncias ſex, guttæ ammo niaci pondo uncia, ſynapij, adarcæ, ſulphuris, ſinguloru pondo unciam, abrotani, centaurij, atramenti ſutorij, ſalis ammoniaci, thuris, ſalis communis, aluminis rotun di, argenti ſpumæ, propolis, coccì gnidij, ſingulorum pondo uncias tres; omnia ſi- mul contunduntur, & cribrata aſtringentibus cu oleis excipiuntur. Hæc ſanè pro- politi emplaſtri composiſtio eſt, non paru à ſuperiori differens caliditate: ſynapium enim habet & adarcen, ſulphur, & coccum gnidium tanto calore prædita, ut ulcus faciant, quibus diutius affuerint: iam laurinum ex h[is] eſt, quæ abunde calfaciu[n]: deinde atramentum ſutorium, & ſal: quæ etiam nonnihi: l aſtringere didiciftis, ſed multum

KATA' ΓΕ'ΝΗ,

LIB. VI.

70

A multum atramentum sutorium. Verum de astringentium medicaminum miftura cum digerêtibus antea in emplastris, quæ à multo ufu πολύβηνσα nomínauiimus, ex- politum eſt. Omnino ením quippiam, uarijs utile eſſe non poteſt, níſi còtrariæ uir- tutis participet. Si ením digerens uírtus simpliciter ſola eſſet, ad unam ſpeciem afle- ctuum conduceret, quam digere re còueniret: ſiue aſtringens ad aliam quampiam, ubi quod influit, reprimendum eſt. Quare incipientibus ex humorum influxu gene rari affectibus aſtringentia conueniunt; digerentia uerò ſine aſtringentium miſtu- ra, ubi nihil propter euacuationē prius factam influere poteſt. Nam ſi ſuperfluitas quædam humorum exíſtat, non ſolum digerit humorem in affectis partibus conten tum, ſed etiam ad ipſa accedit digerentia, quæ ad ſe trahere nata ſunt, ſicut ambien- tes & contíguos humores, ita etiam in corporís profundo repositos. Míſceet dige- rentibus liftentia & reprimentia merito, qui ad ipſorum composíitionem DESCENDIT ratione hæc ufus, experientia uerò atteſtante rationi. Quare non iníuría, licet conſi- lium habeat in propolito calefacere & exiccare, eo[ph etiam ulcera concitare, miſta ſunt & aſtringentia, ſed quæ nò ſufficiant ad multa uehementer calefacientia phar maca: duo hæc, atramentum sutorium, & ſal, quinetiam æris ſquamà; pari ratióne miſtum eſt etiam alumen, quod à uehementer aſtringendo Græcè συχησια appella- tum eſt. Aliud emplastrum ſcripſit Crito, quod μεσαίνη Græcè appellat, diuerſum materiæ genus habens quàm ſuperius, & illud quod mox à me ordine ſuo deſcribes tur, ἀνίκητορ uocat, ex acribus pluribus medicamentis compoſitum, cum μεσαίνη ta- lis non ſit, ut poſtea ſuo tempore demonſtrabitur. Quinetiam cephalica alia nomi- nans, quorum generalis uirtus paulò poſt explicabitur, poſt méſianen, anícetum appellatum ſubiungit, eiudem uírtutis cum præſcripto, quod ἡ ἄκονης uocítabat. Verba Critonis in hunc modum ſonant.

ANICETOS, QVASI DICAS INSVPERABILIS, ПОАТХРЖТОЦ

Extrahit, rumpit, purgat, glutinat, pus educit ſplenij modo, & cum canalibus im politum, ac dilutum ex oleo & aceto, conſtringit undicb, diſcutit duritias, & neruo- rum contractiones iuuat, ſine fotu impolitum, ne refrigerentur, & unguenti uice dilutum facit ut ἀκοπή; ſiſt enim morborum principijs laſtitudines, et eas quæ ſine cauſa manifesta proueniunt. Eſt etiam malagma extremarum corporis partium in magnis ſplenijis impolitum; item cruenta glutinat, futuris uel fibulis excepta: faſcia ex ſolo aceto impolita ſplenio, æſtate quidem frigido, hyeme autem calido, facit ad plantæ uitia, ad contusiones, putredines, & digitorum affectus, item fracturas cum uulneribus; licet neq[ui]r arcotico, neq[ui]d quod cicatricem inducat alio uti, ſed ſoli cre- dere: ualet ad hominum, canum, & ferarum morſus; maximum hoc eſt quod polli- cetur, nempe abſeſſus latentes in colo & peritonæo prohibire ne ſiant, antequam in uomicam exierint, aut factas extenuare, & in intestina conijcere. Imponendum autem eſt ſplenij modo, & ſupra conſtrictionem ex aceto & oleo calente etiam fo- uere bis quotidie: non ſoluetur aŭt níſi triduo uel quatriduo. Deinde poſt fomenta, madorem rurſus imponito, uocatum eſt ἀνίκητορ, propter miranda & multa ipſius opera. Squamæ æris denarium pondo quinquagintaocio, pyretris, ſtaphidis agriæ, coccí gnidij, synapij ſpermatis, cachreos, columbini ſtercoris, malí terræ tenuis, eru ginis, cyperi, euſomi feminis, cumini, ſingulorù denariù pondo fedecim, nitri, ſalis ammoniaci, ſingulorù denariù pondo trigintaduüm, lauri baccarù, mannæ, íridis, ſingulorù denariù pondo centum uiginti, aceti acris ſextarios fedecim, decoſti ca- ricarù cyathos quatuor & dimidiù: tonſa cribrataç[ia] omnia ſimul cù aceto terunur, ſub æſtu Canicula: ubi ſiccù & aridum euſerit, ſicuum decoſtio adſcitur, & ſimul emollita tolluntur, & in olla æris rubri reponuntur. Decoſtum caricarù ita habet.

Caricarum pinguium pondo libras quinque, aquæ ſextarios ſex, coaquuntur doa nec ſextari duo relicti fuerint: ufus eſt, una pars medicamenti aceto diluti, ut for- des repræſentet ad ſex partes refinæ cum cera iunctæ. Eſt aŭt ſyncerum, quod inde conſtat, ceræ pars una, relinæ frictæ tres, cum oleo modico liquefacto: mediú, ceræ.

M 4

pars una, reſinæ duæ: dilutù uerò & temperatum, ceræ pars una, reſinæ tantundem: diſſolutum, ceræ partes duæ, reſinæ una; quod ſupra quàm dilutù, ceræ partes tres, reſinæ una. Scribitur etiam impetigini agreſtì cõuenire purum iniectum. Hæc Cri to ad uerbum prodidit. Ego à fine eorum quæ dixit ſermonis principium ſtatuam: feras impetigines nominant, cù à medicamentis imbecilliter ſecantibus nihil iuari uident, à ualidis autem irritari: ufus igitur in ipſis eſt medicamenti efficacis abunde, non tamen uehementer mordacis: quod, ut dixi, ex artificiali coniectura composi- tum experientia probatur. Conſtat propositum pharmacù ex multis acribus tenuio rum partium & digerentibus: habet autem quædam citra roſionem detergentia, & nonnulla modicè aſtringentia, Itac: acria ex his quæ continent, ſunt pyritrù, ſynapi- um, coccus gnidius, columbinù ſtercus, erugo, baccæ lauri, fal ammoniacus, item acetum acre, tale nanc: inijciêdum cenſet. Detergentium ſummè quidè lenia ſunt, iris, et malù terræ, atc: ijs adhuc magis, ut ex genere concoquenti, modò ſit, man- na: generoſius autem cachrya & ſtaphis agria. His adhuc præcellit cuminù, & eu- ſomi (perma: cyberum fine morſu quidè exiccat, ſed nò nihil etiam aſtringit, quem- admodum & æris ſquama, ualidù & ipſum medicamen. Oportebat enim, ut prius demonſtratum eſt, medicamètum hoc aſtringendæ uirtutis utcunq: eſſe particeps, eoq: ſquama copioſe temperata eſt. Si uerò & manna reuera manna ſit, & nò thus, ipſa quoq: aliquantulù aſtringit. Iniecta eſt autem multo copioſior quam ſquama merito, ut acrium pharmacorum uehementiam leniat, ſimul: humores in afflìcta parte contentos coquat. Porrò caricarum decoctio leniſima eſt, & maximè coquit ſimul & digerit. Hæc igitur omnia temperata multi ufus medicamentum iure eſſe cerunt. Acetum uerò efficaciam eorum plurimum iuuat, in quo pharmaca æſtivo sole conteri præcipit. Omnia enim ſic præparata, tenuem ſubſtantiam acquirunt, eoq: in corporis altum uirtus ipſorum penetrat.

D

QVAE HERAS EIVSDEM GENERIS EM=
plastra tradiderit.

Alias† ducem
torum quadra
ſint.

Mplaſtrum Æiæ £oτανώρ quomodo Crito præparet, prius poſui, & ipſe Heras ſimiliter conficit, ſicut Crito eius meminit: differt tamen in confeſione per ſcillam: nam ammoniaci, myrrhæ, reſinæ pityinæ, ſtyra- cis, ſquamæ & ſcillæ tantum cum alijs Crito temperat, quantum He- ras: ſed in malo terræ & iride diſcordat. Quippe Heras ſcripſit maliter ræ rotundi denarium pondo triginta, iridis ſicca tantundem, alij quindecim: ac rur ſus poſt hæc * Crito ſic protulit; mali terræ, iridis, ſingulorù denarium pondo qua- tuor. Hera aŭt * iuxta confectionis ſinem tradit, Expletis diebus ceratù huiusmodi facito: Ceræ pondo libras quinq, alij denarii pondo † quadraginta, terebinthinæ pondo libram, alij denarii pondo triginta, olei ueteris ſextarios duos & s, alij hemi nas ſex. Mihi uerò non placet, pro quinq: libris ceræ denarium pondo ducentorum quadraginta medicamento miſcere. Interim nanq: loco libra centum denarios ipſi ſcribùt, interdù loco minæ: atqui nullus libram tam exigua poſuit, ut denarios qua draginta penderet. Hoc enim accidit, dũ pro quinq: libris denarii ducenti quadra- ginta immittuntur, ſic nec: pro libra terebinthinæ denarios triginta.

EMPLASTRVM SERAPIONIS, ET HOC CRITO IN
opere medicamentario ad istam ſententiam conſcripſit.

Mplaſtrum Serapionis, quod nonnulli *ειγυνήσιαρ*, alij *ερφεδιτκη* uocant: facit ad omne uulnus, cui innitendum eſt, omni deſperatione abiecta. Valet ad punctus, aculeos, parotidas, perforationem, phymata: pus educit, còglutinat, tollit omnem duritiem, iuuat epiny, ſidas, articula- rum epiphoram, aurium contuſiones, ſanat & ulcera ſenilia, chironia & quæ craffas oras obtinent. Olei ueteris heminas tres, argenti ſpumæ denarium pondo

KATA' ΓΕ'ΝΗ, LIB. VI.

71

A pondo ducentorum, guttæ ammoniaci denarium pondo centû sexaginta octo, rea- linæ colophoniæ, pityinæ, lingulorum denarium pondo sexaginta octo, ceræ dena- rium pondo centum sexaginta octo, galbani denarium pondo uiginti, eruginis de- nariû pondo quinquaginta, alij uiginti, myrrhæ denariû pondo quatuor, alij octo. Argenti spuma coquitur ex oleo, donec mediocrem spiflitudinem accepille uidea- tur. Deinde cum olla ab igne tollitur, gutta ammoniaci immittitur, poſtea reſina, poſtremo cera; ubi ſingula curioſe liquata fuerint, ne adurantur, olla ab igne rurſus ſublata, galbanum alpergitur & erugo: iterum ſuper ignem ponitur, donec melinû fiat, & iuſtam craffitiem nancifcatur; poſtremo myrrha adjicitur, mota ſuperfun- duntur; pelle exceptum reponitur.

## EMPLASTRVM ANDROMACHI.

Res huius emplaſtri cœfectiones tradidit Andromachus, primam à præ- ſcripta Critoni nonnihil diffidentientem: deinde alías duas magis euarian tes. Titulus medicamēti & præparatio rectè prius à Critone ſcripta: An dromachus in hanc ſententiam de ea præcepit.

## EMPLASTRVM AIA TON BOTANON.

Anagallidis cœruleum florem habentis, marrubij, papaueris agreſtis, alterci uiri- dis, lingulorum denarium pondo quinquaginta ſex, ſquamæ denarii pondo uigin- tiquinç, thuris denarii pondo octo, reſinæ ſiccæ denarium pondo ſedecim, aloës tantundem, alumínis ſuſilis denarium pondo quatuor, ceræ pondo minam, olei ue teris heminas duas, aceti. Multi quidem, utriuſco anagallidis, Theocritus autē ter- ræ erythriæ, chryſocollæ, falis ammoniaci, & auripigmenti, lingulorum denarium pondo quatuor in emplaſtrum Ætâ τῶρ βοταυώρ coniecit.

## ALIA EMPLASTRA EX EODEM GENERE,
de quibus ſcripſit Andromachus.

D'gangrenas, putredines, nomas ueteres & cacoëthas, Ifidori Antio- chi. Argenti ſpumæ denarii pondo quatuor, eruginis rafæ denarium pondo octo, olei cyathos ſex: Talius Aelius cyathos duodecim, & eru- ginis ſcoletiæ: argenti ſpuma & erugo in cacabum leuigata mittuntur: oleum tribus cyathis ſuperfunditur: coquitur pruna non nimis acri, mo- ueturç ſpatha lignea, donec uiride fiat: poſtea ab igne ſublata, ac mortario ſuperfu- ſa contunditur, dum calidius eſt. Deinde ſtatim rurſus tres olei cyathi in ollam fun- dito, mouetoç, ne adurantur: quouſco melinum fiat, incoquito, ac rurſus exempta- terito, ut collyria; iterum excipiens in olla coquito, quouſco rubrum colorem acci- piat. Quinetiam tertio ex cacabo in mortarium deſuſa magis ſubígito, atcITERUM quartò in olla coquito, atcITAUT in unum coëant: rurſusç dum calet, ſoluta tritaç excipito, & rubra pyxide reponito: ad prædicta utitor, Poſt commemoratum ema- plaſtrum alterius his uerbis Andromachus meminit.

Humidum emplaſtrum ad nomas quo utor, & ad alía multa.

Ceræ, reſinæ terebinthinæ, lingulorum denarium pondo octo, adípis taurini curati denarium pondo quatuor, chalcitidis denarium pondo duûm, ſquamæ æris dena- rium pondo trium, mannæ, thuris, denarium pondo duûm, gallæ immaturæ dena- rium pondo quatuor, olei myrtei heminas quinç; arida cum aceto & melle ſumun- tur: deinde ſic liquida ſuperfunduntur.

## FVSCA POTAΧΡΗΣΤΑ, ID EST MVL

tiplicis uſus pharmacæ.

Quod auxiliorum quædam ratio ſola inuenit, quædam experientia, quæ & ipſa rationem requirit, nonnulla utriuſco opem poſtulant, ſubinde uobis demonſtratum eſt. Adhæc quod ratione & uſu comperta coniecturali uia ad eorum quæ inquirun-

C tur inuentionem perueniunt: quæ uerò per rationem I sperata sunt, usu confirmantur. Quinetiæ illic, quo I spem animum, dirigimus, non mediocrè, quemadmodum in uniuera uita, maioris minoriscb esse differentiæ; non enim pluia hyemali solitiæ, & Caniculæ ortu futuræ similiter I speramus, quæ hyemali frequenter, sub Caniculæ æstu rarò accidit. Porrò cum omnia artium opera frequenti firmentur exerciti, non fatis est, generalia ipseorum addiscere, sed etiam in particularibus exerceri subinde oportet: nam actionum usu seu exercitatio, ad perfectum posseffionem uita est. Quare ego quoque in omnibus cœmentarijs, quos uobis, amicí, ita cupientibus composuì, non modò cœmunibus theorematis contentus fui, sed exempla per multa exercendi gratia adieci, quibus ipforu cognitionem uobis euidentiorem, ma gisç firmã fore I speraui. Quemadmodù igitur in alijs omnibus medicinæ partibus, ita in neruorum uulnerum curatione scripfi: primu uobis oftendens, qua ratione ad præfidioru inuentionem perueniatis: deinde materias, quibus uires à ratione inuen tas contineri didiciftis: liquidè in commentarijs, qui undecim numero sunt, de lima plicium medicamentoru facultate, particulariu uires uniuersas, uel plurimas, easb utillimas exposui. Nam ut præsidijs nunquam deftitueremini, hoc esse necessarium demonstrauius, non solum ut uos ipsi quoque præparatoru ab alijs medicaminum inopia, auxilioru copiam haberetis. Eraſistratus etiam, cum ſtomaticu medicamen in illo profectonis loco ad manu non effet, interdum herbaru succos, quibus abun dabat, uſurpauit. Porrò ut si illorum autorum ſcriptiones perierint, ipsi queamus ſulmia perditis conficere: inſuper, ut ab alijs rectè inuentis utamur, ſuperiore libro exercitatos eſſe profuerit. Quid opus est uerbis: Tantum aſſert utilitatis, ut quæ su perfluo iniecita ſint, & contrà quæ primu illorum autores omiferint, diſcernere poſt mus: ſicut in tertio libro oftendimus, ſermonè de medicamentis ad neruorum uulnera idoneis faciantes. Ita uerò & nunc indicabimus, exercètes uos in ijs quæ me ſe niores medici inuenerunt: uniuersalis etenim methodus neq cù exacta diffichtio- ne, necb imperfecta, à quoquam prioru tradita est: imò nec medicamentu quod cua- rare promittit neruos ab acuto quodã punctos, cuiuimodiu ſunt acus, & puerorum ſtyli. Ego certè eorum quæ hoc ipsum ſolu optimè facere posſint, innumerabilè co piam prædicto libro percensui. Quidã tamen ipforu cum multi ufus pharmaca no- tatu digna ſcripſſent, præter alia quæ facere ipfa pollicentur, adiunxere, interdum quidem neruorum uulneribus eſſe accommoda, interim neruorum & muſculorum præſionibus; alíquando etiam puncturis ipſorum, uel contusionibus auxiliari: uo bis autem ex ijs quæ didiciftis licet cognoscere, ante experientiam poſſibiliá ne, an impoſſibilia de quibus ſcripſit, polliceatur. Præterea ubi medicamentis ſcriptis uten dum est, intelligere fine ijs quæ nata ſunt agere, uobis est integrum. Vt igitur ceu exempli gratia exordiar emplaſtrum quoddam, pharmacum multiplicis ufus, quod Andromachus in libro de medicamentis extrinfecus corpori adhibitis, ordine ſea cundum posuit, haud indicans ad quæ maximè ipſo utendum ſit, exercere rurſus uo bis licet, quomodo ex commemoratis ſimplicibus medicamentis compositi uires ſint cognoscedant. Andromachus enim ita ad uerbum prodit.

AEGYPTIA.

Argentí ſpumæ denarium pondo quadragintaquatuor, ricini heminas ſex, ceræ denarium pondo centum quadragintaquatuor, guttæ ammoniaci denariu pondo septuagintaduüm, terebinthinæ denarium pondo triginta ſex, lanarum combuſtaæ cum denarium pondo octodecim, ſquamæ ſtomomatis, ſquamæ æris, mali terræ, thuris, ſingulorum denariu pondo octo, nonnulli myrrhæ denariu pondo quatuor, opopanacis denariu pondo duum, marinæ denariu pondo quinquaginta ad ceram còſpergendam. Hæc quidè ſcriptura pharmaci boni, & reuera ufus multiplicis est. Verum ipſe dicendum omisit, in quibus eo utendum erit. Si igitur cuiuqb simplicis uirtute expofita, quemadmodum nos in undecim libris factitauimus, & methodo quadam uniuersali ipſorum compositionis ſcripta, ſicut à nobis quoque præcedente libro

KATA 'ΓΕ'ΝΗ, LIB. VI.

72

A libro factum est:uiuentibus amicis huiusmodi scriptiones exercitij gratia protu- liſſet,ut ad quos affectus utile eſſe poſſent, decenerent, nimirum hominis inſitu- tum laudaſſlemus, Quoniam uerò nihil huiusmodi conatus est,quis nō ipſum omni- no accufatione dignu cenſeat? Vnde medicamentorij ipſius libri, qui complurium optimorum medicamīnum compositiones habent,merito à medicis negleſtij ſunt. Nam inter ſexcentos uix unus artis abſolutionem habere uidetur:alij idiotarū mo- doſatis habent,ſi medicamentis manifeſtò ſcriptis reſtè uti queant. At quid opor- tet dicere de huiusmodi medicis? Cum etiam Empiricorum nonnulli, ut uocant, quamuis celebres ex artis operibus confpiciutur,tamen ignorare ſe fateantur, qua- nam ratione ullum huiusmodi inuenium eſſe pronuncient. Inutilis igitur ipſis est ſuſci huius emplaſtri ſcriptura, quæ colorè tantum in título docet, uires non item, quas ante colorè ſcriptas eſſe præſtiterat. Quoniam ita: Andromachus uirtutem ipſius dicere neglexit,nos ex miſtorum ſpecie & facultate inuenire conemur. Ar- genti ſpumam,medij temperamenti calſaciendo & refrigerando,paulum ad ſic- citatè inclinare didiciftis,Præterea uſum eius in emplaſtris eſſe duplicem: ſi non li- quefiat ceu materiæ momentu adſerre:ſi liquata fuerit etiam ſiccare poſſe,id: ma- gis ſi diutius coſta fuerit. Nunc tamen quaſtio est, quatenus incoqui debeat, cum Andromachus ſex heminas ricini, quod eſt olei ricinini, miſcendas eſſe tradiderit. Quot enim unciarum Romanæ libræ heminam eſſe uelit, non explicuit: et ſi me- lius erat hominè qui Romæ degerat,librarum,ſextariorum,& unciaru meminſſe, relinquere autem heminæ uocabulum, Græcis ciuitatibus extra Italiam ſitis uſita- tum. Si enim in omnibus ipſis idem nomen heminæ eſſet, nulla utique ſoret qua- ſtio. Nunc cum permagna quantitatis inter eas ſit differentia,conueniebat ipſum dicere uel atticam,uel alexandricam,uel epheſiam,uel aliam quampiam heminam. Nam per multi, qui de menſuris & ponderibus ſcripſeruſ,touem uncijs Romano- rum libræ heminam medicos in pharmacorum libris æſtimasse produnt, alij duo- decim uncijs ab eis reputari affirmitant, ſicut Romæ olei libram ex more appellant. Iam uerò quendam audiui, qui heminam à medicis in pharmacorum commenta- rijs ſedecim uncias Romanas pendere, traditam eſſe diceret. At non parum refert ad medicamenti uirtutem, uel magnas, uel paruas heminas inijcere, Ego ſanè olei libram Romæ uocatam, quam per diſſecta cornua metiuntur, metitus ſum quan- doque, diſcere cupiens,quantum grauitatis pondus contineret, inueni duodecim olei menſurales,decem uncijs ponderum æquales. Quare medicos in libris de me- dicamentis accuratius ſcribere oportebat, quales uidelicet uncias, uel libras,medi- caminum liquidoru immitti uellent, menſuralésne,an ponderum: perſpicuſ enim eſt,liquidorum horum corporum,ſicut etiam ſolidorum, alia grauiora, alia leuiora eſſe:ac ſingulorum liquidorum, quæ in pharmaca mittuntur,pondus alio libro de- clarauimus,in præſentia id quod propoſitum est repetamus. Etenim ſi noue ucia- rum menſuraliij ſingulas heminas eſſe ſtaturis,ex tribus ſeptem & uiginti uncias produces,Si in octo denarios quanque uncià diuidas, denarios ducetos & ſedecim habebis:ſi duodecim uncijs ſingulas heminas æſtimes,fient nimiuſ sex & triginta unciae,denarij uerò duceti octogintaocto, ſingulis uncijs in octo denarios diuſijs. Expertus ſum plerunq, cū argenti ſpumā ex oleo coxiſſem,temperatam ipſius mi- ſturam,libræ quidè argenti ſpumæ ponderali æqualem, menſurali uerò olei parem fieri:quòd ſi copioſius inijcias,& coſtà uidelicet diutius maiorè uim ſiccandi allu- mere. In candidis emplaſtris coloris gratia ceruſam argenti ſpumæ temperamus, omnino æqualem pondere:immittitur autem hemina nouem unciaru, iuxta ponde ralè argenti ſpumæ libram, colorè ſeruare uolentibus, eò quòd diuturnior coſtio ni grioſe ſpumam efficiat; ſed oleo modico indito,medicamentu minus glutinans eua dit:proinde quidà uel terebinthinam,uel colophonià,quantum licet,pellucentè mi ſcueruſt,conantes neq colorè offendere, neq medicamenti uirtutè,adijcere: resi- næ miſturæ,quò non facile decidat: quippe medicamentu ſi tanto oleo tantu argen

c ti spumæ & ceruſſæ coquatur, infirmiter adhæreſcit. Nonnulli eadeſt ratione coſto medicamini albam ceram indiderunt: spumæ ſanè oleum duplex: unde ſi nihil reſi- noſum, uel ceraceum immittas, ex coſtione glutinans erit, & multo magis, ſi cum argenti ſpuma oleum triplum miſceas, hoc eſt, ſi tres olei menſurales uncias cum tri bus argenti ſpumæ ponderalibus temperes. Confentaneum igitur eſt, Androma- chum nouem uncij menſuralibus oleum rícini immitti iubere, ut sex heminæ un- cias quinquagintaquatuor expediant menſurales: quod idem eſt, ac ſi dicas, menſu- ræ Romanæ libras quatuor & s. At clarum eſt, rícini inopia interim uetus oleum eius loco affumendum eſſe. Ego ſubinde ſicyonium inieci emplaſtris digerentibus: & cum illud non adſſet, aliud mea ipſius induſtria ſimile illis effecti; radicibus ficus agreſtis bryonix & altheæ in ea decoſtis. Quòd uerò præſcriptum medicamen di- gerens emolliens? Andromachus eſſe cupit, ríciniſi olei, & guttae ammoniaci co- pioſa miſtura palàm indicat. Nam argenti spumæ ceram pôdere parem, ammonia, cum dimidium eſſe præcipit: Et ſi in multis nobilibus emplaſtris non dimidiù, ſed quarta eius pels uel quinta, crebrò ſeptima, & octaua, nonnunquam decima pon- dere iuxta argenti ſpumam medicamèto huic immittatur. De cera didicimus, quòd in huìſmodi pharmacorum compoſitionibus materiae locum obtinet, non uiututis efficaciam adiuuat, Adefi ei uis quædam emolliendi exigua, ſed non illius ergò ci- tato medicamini admifta eſt: quemadmodum nec terebinthina reſina, quanquam multo uiribus quàm cera præſtantior. Etenim illa magis mollit, item calfacit, & di- gerit: ex quibus quidem ne alterum quidem hæc efficit. Verù gutta ammoniaci ſo- la impoſita, iqualidum aridum? reddet medicamentum: quantum uerò ad empla- ftri confectionem, quam Græci uocant ἐμπλασφοποιάμ, attinet ( necq. enim ita appel laſſe nocet) utilis eſt tû cera, tum reſina: quippe mollit digerit? medicamen ſolus ammoniaci beneficio: quod quidè inter emollientia principatum occupat, in dige- rentibus medium eſt. Porrò ſi quæ in libro quinto de simplificum medicaminum fa- cultate dicta ſunt, in memoriâ reuocauerimus, ad intelligendù qualenam huìſmo- di medicamentis temperamentum eſſe oportet, nihil adhuc recentiori diſciplina in digebimus. Nam primæ facultates effectiuæ medicamentis ſunt, in calore, frigidi- tate, humiditate, & ſiccitate: Secundæ mollientes, digerentes, repercuſſorïæ, atra- ctrices, coctrices, deterſorïæ, & exedentes: quemadmodum tertiæ dicuntur quæ glutinant uulnera, cicatricem inducunt, & carnem generât. Compoſitum igitur ex oleo rícino & gutta ammoniaci medicamentum, abunde poteſt digerere, emollire, & nimirum etiam ſiccare, ubi materiam idoneam affumpferit, ceram, reſinâ, & diu- tius coſtam argenti ſpumam. Ad hæc iubet inijcere lanas combustas, malum terra, medicamenta quæ plurimum digerunt, & exiccant. Præterea meminit pharmaci, quod concoquat & digerat, nempe thuris. Si iam myrrhæ nonnihil & opopanacis adjicit ( quosdam enim ait & ex ijs aliquid temperare medicamento ) illam ſanè ſci mus non ignauiter calefacere & exiccare: opopanacem uerò & generoſius adhuc hæc utraque efficere: inſuper attenuandi digerendi facultate præſtare; ſed huìus qui- dem pauxillum inſitur, timente, opinor, eo qui ipſum apponat, medicamenti acri- moniam: tum quia non ſolum uelit digerens emolliens? emplaſtrum, ſed uulneri- bus quoque idoneum efficere. Propter ea & ſquamam æris & ſtomomatis cum ea miſcuit, quæ præterquam ualidè ſiccant, aſtringendi etiam uim fortita ſunt. Ergo propter horum miſturam propoſitum nobis emplaſtrum, AEGYPTIA, cruentis uulneribus, ulceribus? alijs non paucis bonum medicamen redditur: quinetiam ad abſeſſus, & omnia quæ diſcuti poſtulant. Subinde audiui medicamèta, quæ ſimul cum digerentibus etiam aſtringentia capiunt, tutiora fieri: quæ uerò ſine aſtringen tibus digerant, efficaciora quidem, ſed non perinde tuta: ſæpe enim fluxiones atra hunt, dum corpus quod curatur, plethoricum eſt, uel prauo ſucco obnoxium. Si au tem uacuum corpus eſſet, ac ſuperfluitatibus liberù, promptius medicamenta, quæ diſcutiuntur, ſola ſine aſtringentibus affumpta, ad finem peruenirent. At cum pau- caid

KATA' ΓΕ'ΝΗ, LIB. VI.

73

A ca id genus corpora quibus medicamenta efferuntur, reperias: securius esse videatur, miscere etiam nonnulla repellentia. Ita fanè & emplastro digerenti, quod ex sale conficitur, quidam adiecerunt chalcanthi paululum, quamuis sal ipse astringens quippiam posseat; igitur præscriptus medicamen fortiter digerere cœpertum est, ut etiam puse iam admodum copiosum fine cutis perforatione dilcutere queat, emolire callola & quomodocunque indurata. Item magna uulnera conglutinare: quem admodum & ulceribus iam ad malignitatem declinantibus cicatricem obducere, aliis omnibus affectibus, qui digerendi fimul & repellendi uirtutem defiderant. In quibus sunt & quæ fronti, dum oculi fluxione laborant, imponuntur, uocata à medicis & avunculare poterat. Idem hoc pharmacum conueniet neruis fimul denudatis; etsi in parte quapiam abscessi fuerint, Etenim præcisi si ex consenso non periclitantes, adhuc etiam subiectis sibi partibus, in quæ inferutur, sensum adimit, indigent tamen hi quos tali pharmaco. Nam quæ humectant, facilè eos putrefaciant, ob quod & paftilli siccates, etsi abunde astringant, tamè denudatis neruis cœueniunt, qui nondum ad phlegmonæ uigore peruenerunt: hi nanci irritantur, exagitantur ab huiusmodi pharmacis; sed de his posse: quæ in superiore emplastro dicere omnia sunt, apponamus. Quoniam plerunt medici ex inficia id genus emplaftra dura impoununt, cum liquata linamentis excipere prætaret, uel etià in confectione statim moliuscula reddere: posse cum in magnis diuisionibus, ubi nerui denudati sunt, expe rimentum de ipfis faciunt, isperant in puncturis multo utiliora fore: ignorantes & hic maximam quandam speculationem, de qua differui modo, docens uos, quæ ratio inueneram, inde per experientiam confirmata cognouisse: eo etiam nunc eius admoneo. Sæpe nanci calidiora, & quæ digerat magis pharmacæ, punctus ner uorum requirunt, uel cum omnino denudati fuerint, uulnere insigni facto. Quippe nudi acia calidae admodum medicamenta propter erosionem morsum non ferunt: uerum relaxantia digerentia; mediocriter astringebus misra posulant. At uerò melius est, ambientes vulneris particulas acribus & tenuibus, multum díge rentibus, quale est ex euphorbia confectum, circundare. Nos fanè propoſum emplastrum fatis posse, quæ prædixi efficere, coniecturauimus: præparato autem expe rientæ teſtimonium accerit. Posse interim in Aſclepiadis & Critonis libros medicatorios incidens, deprehendi ipſos non ſolum ut Andromachus confuse uniuere nimis, ſed cum manifeſta diſtinctione uirtutem ipſius ſcriptitasse. Huius igitur, tum illius gratia, quòd in confecione alibi ab Andromacho diffentiant, potius uilum est mihi, etiam eorundem uerba subiugere, deinde ita de ipſorum discordia in medicamenti compositione nonnihil dicere.

## QVAE ASCLEPIADES ET CRITO DE PRAE dicto emplastro conſcripſerint.

E emplastro Aegyptia ab Andromacho tradito, Aſclepiades in hunc mo
dum differit.

ANDROMACHI AEGYPTIA.

Enæmos, uulneraría, facit ad neruorum, muſculorum præſiſiones, punſtus, contuſiones, iuuaat attritus, artuum fraſturas. Eſt & lippientibus collyrium: confert capite dolentibus: ſummatim, ad multos affectus utile est pharmacum. Argenti ſpumæ, cera, ſingulorum denarium pondo centum quadraginta octo, guttæ ammoniaci denarium pondo octogintaduîm, terebinthinæ denarii pondo triginta ſex, lanæ ſuccidæ combustæ denarii pondo ſedecim, ſquamæ æris, ſquamæ ſtomomatis, thuris, mali terræ rotundi, ſingulorum denarii pondo octo, ricini heminas tres. Hæc præfatus Aſclepiades, deinceps coquendi modum tradit, Andromacho neque hanc partem compositionis in emplaſtris obſeruante: ſiquidè in omnibus ferè omnis: ſt: uerum de coſtione dicta ſunt non pauca in libro quarto, & nunc paulò pòſt dictur. Aequi autem est, inſpicere controuerſam, quam Aſclepiades in ſimplicium

Aliás† primo.

N

c. quantitate cum Andromacho sucepit; non enim sex heminas ricini, ut Andromachus, sed tres inijcere præcepit. Caeterum in malo terræ nullam Andromachus diſtinetionem fecit, ipse rotundum adiecit, ſicut & in lana succida combuſta; quanč idem pōdus quod Andromachus, immittat, Hæc igitur ipſius uerba ſunt. Lanæ ſuc cidæ combustæ denarium pondo duodecim, mali terræ rotundi denarium pondo octo. Quæ uerò ad calcem poſuit Andromachus, nec omnino Aſclepiades memi nit, nec de myrrha, nec de opopanace quicquam locutus, multo minus de marina, quæ manifestò Andromachus præpoſuit: marinæ, inquiens, ad cerâ irrigandam denarii pondo †quinquaginta; hoc ſiquidè nec Aſclepiades, nec Criton adiunxit; attamè malum terræ rotundù Crito æque ac Aſclepiades indidit, quemadmodù & lanæ succidæ denarios octodecim, olei ricinini (ita enim ad uerbù ſcripſit) heminas ſex. Coctionè emplaftri Aſclepiades his uerbis docet, Argenti ſpumà, & ricinù incoquito donec ſpiffentur, ac in unù cœant, deinde ſquamas; ubi color bonus apparet, reliqua immittito. Apud Critonè hoc modo traditur. Argenti ſpuma cù ricino coquitur dum mellis ſpiffitudinè habeat; hoc facto, ſquamè inſpergūtur, abundeç incoquunt, quouſtus digitos non inquinent: poſtea terebinthina & cera: ubi in unù coierint, ammoniaci prius apud ignem digitis emollitù, cum iam ab igne deponitur, lanæ succidæ puleus inſpergitur, poſtremo thus, deinde ita tolluntur. Porro ad quæ medicamentum ualeat, accuratius Crito in hanc ſententiam expoſuit.

AEGYPTIA.

Omnem diuſionem contusionem à phlegmone præferuat: ualet ad quoslibet ferarù morſus: iuuat etiam phlegmonas ſine ulceribus factas; benefacit neruorum & muſculorum doloribus ſine cauſa abortis.

ALIVD ANDROMACHI FVSCVM,

Scripſit alia quoque ſuſca Andromachus ſuperiori genere ſimilia: uocàalterum athenen, alterum nygmaticen. Athene quidem ad plures affectus quàm nygmatice conuenit, præſertim cum ulceribus confiſtentes: quoniam magis uaria eſt, & aſtrin gentibus inſuper pharmacis participat. Nygmatice uerò magis laxat, & hoc minus dolorifica eſt, Itacq de priore medicamento ita ad uerbum ſcriptum reliquit.

FVSCVM ATHENE.

Argenti ſpumæ denarium pondo centum, terebinthinæ denarium pondo trigintaſex, ceræ denarium pondo uigintiquinç, minij ſinopici denarium pondo uiginti quatuor, guttæ ammoniaci denarii pondo trigintaſex, galbani denarium pondo duodecim, aloës denarjum pondo octo, diſphrygis tantundem, æris combuſti, maſtiches, ſingulorum denarium pondo ſex, mali terræ denarium pondo quinç, proſpolis tantundem, mannæ denarium pondo ſex, ſquamæ æris denarium pondo ſex, lapidis aſij denarium pondo trium, trifolij ſeminis denarii pondo duûm, ſymphyi radicis denarij pondo unius, obolerum quatuor, olei heminas quatuor. De altero ſuſco in hanc ſententiam Andromachus ſcripſit.

FVSCVM NYGMATICE.

Guttæ ammonicæ, ceræ recentis, æris combuſti, ſingulorum denarium pondo octo, terebinthinæ denarium pondo †trium, pícis aridæ denarium pondo triginta: ut Zeno uult, minæ dimidium, & quaſam portionem, argenti ſpumæ denarium pondo quatuor, aloës indicæ, mali terræ, galbani, thuris denarii pondo duûm, eruginis denarij pondo unius, alij duûm, olei per hyemem†heminas quatuor, per aſtate multa cum hære ſemplaſtra prodidit Andromachus, nihil aliud ipſis apponens quàm coloris nomen: conſtant quidem ex còtrarijs facultate medicamentis: sed alia ipſorum laxandi & doloris tollendi uim, *audivi* uocant, maiorem obrinent: quædam digerendi & †detergendi, nonnulla aſtringendi. Quare nos etiam omnibus fidenæs commode uti conuenit, ad ulcera quæ uix cícaticè recipiunt: & cacoëthe, fortius aſtringentibus; ubi lenire & laxare propoſueris, quæ magis relaxant: ubi transe here

KATA' ΓΕ'ΝΗ, LIB. VI.

74

A here & discutere conaris, ijs quæ calefaciendi uirtutem præpollentē habent, quæ iij prauos humores in malo ſatu ad ſele trahunt. Quibuscă & hoc adiectum eſt, Fuſcum Lite quo uitor. Tria enim deinceps talia uariæ miſturæ citauit: quorum conſationem iſ pliuſmet uerbis allegare melius eſſe uidetur.

FVSCVM LITE QVO VTOR.

Argenti ſpumæ denarium pondo uigintiquatuor, ricini heminam unam, æris combuſti, mannæ, reſinæ, ſingulorum denarium pondo quatuor, colophoniæ denarium pondo octo.

ALIVD ANODYNON ISIDORI,

Argenti ſpumæ, ceræ, ſingulorū denarium pondo trigintaſex, olei heminã unam, & s, reſinæ colophoniæ denarium pondo uigintiquinç, ſquamæ æris denariu̇ pon do nouem, mannæ denarium pondo quinquaginta, incoquito.

ALIVD QVO VTOR.

Aliis†trium.

Argenti ſpumæ, reſinæ ſicca, ſingulorum denarium pondo centum quadragintaquatuor, ſquamæ denarium pondo uigintiquatuor, olei heminas tres. Quemadmodum his commemoratis tribus adiunxit, alijs quòd ipſe ufus ſit, alijs quòd anodyn ſit, de alijs ita teſtimonium perhibuit, theriacas ipſa nominans. Tertium igitur ab initio his uerbis traditum eſt: Theriaca qua uitor. Hanc ſequitur alia rurſus, cui præſcriptum eſt: Eupatorios theriaca, De theriacis poſtea dicemus: nunc autem de ſuſcis adhuc, quæ prodiſit Andromachus, dicere cogito: quorum quòd uires ille & conſecturas neglexit, accuſandus eſt. Statim igitur primo omniu̇ amicus quidam medicus ufus eſt, permulta facienti: etenim ulcera, quæ cicatricem ægrè du-cunt, præſertim ubi calloſa & dura la bra contraxerint, claudit: prodeſt etiam putre-dini, ſiſtulis: ſinus iungit & magna uulnera: ſummatim, multiplicis ufus eſt: tempe-ratura hæc recipit. Argenti ſpumæ denarium pondo centum quadragintaquatuor, olei heminas quinç, calcis uiuæ, thuris, æris combuſti, terebinthinæ, mali terræ, ſin gulorum denarium pondo quadragintaocto, picis, ceræ, ammoniaci, ſingulorū de-nariu̇ pondo nonagintaſex. Ita quidem Andromachus ſcripſit. Licet etiam minoremiſtura iſpum præparare, ſingulorum quæ numerauimus quartã partem miſcen-do: fiet enim compositio talis. Argenti ſpumæ denarium pondo trigintaſex, calcis uiuæ, æris combuſti, thuris, terebinthinæ, mali terræ, ſingulorum tertiam argenti ſpumæ partem, hoc eſt, denarium pondo duodecim: deinde picis, ceræ, guttæ amoniaci, ſingulorum duplo maius pondus quam in dictis quatuor medicamentis erit: malo terræ dico, terebiuthina, thure, ære cōbuſto, & calce, quam uiuam & re-centem eſſe oportet. Ita pharmacum etiam ad putrida utile fiet. Cum autem Andromachus omnia medicamenta per denarium ſcripſerit, melius in ipſa temperatura egiflet, ſi & olei meminiſet: ut quod iniſceretur, totidem denarios penderet: ſi non hoc, certe conueniebat Romanorum libræ mentionem facere: nunc autem heminam ſcribit, conſuetam de hac menſura ambiguitatem nobis relinquens, an nouem uidelicet menſurales uncias, ſiue duodecim eſſe heminam uelit. Mea ſententia, per-fecta quidem temperatura ſex uncias ponderis capiet: quia Romanorū libra duodecim uncias pendet. Si ex quarta parte componis, nota eſt proportioni: nec latere arabitor, ſi denarium quis dicat, ad abſolutam temperaturam quadringentos octogin ta aſſumi, è quòd ponderalis uncia octo denarijs ualeat. Inſuper aliud quoddam inter ſuſca Andromachi poſitum eſt, quod & iſpum calcem uiuam recipit, eiſuſdem cum ſuperiore generis, præponit ei, Fuſcum Eubuli: & ſecundum hanc temperatu-ram præparat. Argenti ſpumæ pondo libram, ceræ pondo minam, æris combuſti, eruginis, terebinthinæ, thuris, ſingulorum denarium pondo duodecim, reſinæ ſicca denarium pondo ſedecim, guttæ ammoniaci denarium pondo octo, opopana-cis tantundem, olei heminas quatuor, aceti totidem. In quibusciam exemplaribus ſcriptum eſt, heminæ dimidium: & nimirum dupliciter conficere iſpum licet, ſcienti copioſius acetum ualentillimum medicamen efficere. Quinetiam aliud ſuſcum,

N 2

c cui hoc ipſum præponitur, Aliud ſuſcum, refert Andromachus ſingulorum conſexum, hoc eſt pharmacum ex marina præparatum ſimilibus uitijs, ut præſcripta accommodum. Compoſitio eius talis eſt. Argenti ſpumæ, ceræ, ſingulorum minæ dimidium, chalcitidis quartam minæ portionem, ſquamæ æris denarium pondo ſe decim, thuris denarii pondo octo, terebinthinæ quartæ partis octauam (minæ uis delicet) guttæ ammoniaci quartam partem, marinæ heminam, alij heminæ dimidium, ricini heminas tres: ammoniacum marina diluitur. Hæc ſanò Andromachus retulit, eatenus conſectionis mentionem faciens, ut diceret ammoniacu cum marina prius diluendum. De chalcitide uerò & ſquama nihil poſuit, quanquam hæc ex marina leuigari queant, ſicut etiam coqui cum argenti ſpuma, cera, & terebinthina. Vt igitur nullu ſuſcum à quouis alio quaeratis, adjiciam alia duo euſdem autoris. Vocat alterum ipſorum phthyrophagi, quod hæc recipere dicit. Argenti ſpumæ denarii pondo centum, refinæ denarium pondo quinquaginta, guttæ ammoniaci denarium pondo triginta, ceræ denarium pondo quinquaginta, eruginis rafæ denarium pondo duodecim, ſquamæ æris denarium pondo duum, mali terræ denarium pondo octo, centaurij radicis tantundem, olei heminas duas. Irionis me dicamentum ex hjs conſtare ait.

Argenti ſpumæ, picis ſiccæ, ſeu iitulini, ſingulorù pondo denariù centum qua dragintaocto, terebinthinæ, guttæ ammoniaci, ſingulorù pondo denarii ſeptuagin taduùm, mannæ thuris denarii pondo centù duùm, ceræ denarium pondo triginta ſex, mali terræ, æris combuſti, eruginis rafæ, galbani, opopanacis, ſingulorum denarium pondo nouem, aceti heminæ dimidium, olei, ricini, utriuſc[.]p heminà unam & s. perſpicuum eſt, terebinthinæ, guttæ, & thuris partes duplicatas in argenti ſpuma, pice, ſeuo uitulino, eſſe uelle: in cera quadruplas, in malo terræ, ære uſto, eruginæ, galbano, opopanace ſexcuplas decuplas: atq[.]p hoc pharmacum abunde eſt poly. D chreston, quemadmodù alia præcedentia, quibus omnibus audacter utendum eſt.

HELLESPONTIA ANDROMACHI.

Celebre & hoc emplastrum inter ſuſca retulit Andromachus hac temperatura. Argenti ſpumæ denarium pondo centum, picis denarium pondo quinquaginta, la dani denarium pondo uigintiquinçp, eruginis rafæ denarii pondo octo, æris combuſti tantundem, ſquamæ denarium pondo duum, olei ueteris denarii pondo ſex. Quoniam uerò Andromachus ab Hera in pharmaci compoſitione differt, uiſum mihi eſt Heræ prodita adiungere, quæ ad uerbum ita ſonant.

HELLESPONTIA PERSPIRATV DIGE:

rens, phlegmonem propulſans.

Valet adſtrumas, panos, parotidas; impoſitum ſplenium attrahit, pus maturat, cutem rumpit, conglutinat. In ſumma, omnibus igne combuſtis benefacit, mitigat etiam podagricos. Olei ueteris denarium pondo centum, argenti ſpumæ denarium pondo centum, picis ſiccæ denarium pondo quinquaginta, ladanì denarìum pondo uigintiquinçp, eruginis rafæ denarium pondo octo, galbani denarii pondo qua tuor. Argenti ſpufha ex oleo trita coquitur. Cum autem coëunt, píx & erugo immittuntur, deinde ladanum, galbanumçp; atq[.]p ſic in mor tarif[.]u transſuſa molliuntur, & uſui ſunt. Quidam ut boni coloris fit, & ſuſcum, miſcent etiam ſquamæ denarium pondo octo: nam alioqui fit nigerrimum: hoc in podagris non ſemel uſus ſum, & ceſſit feliciter. Oportet autem tedas lignorum loco uſurpare. Manifeſtum eſt uiros inter ſe diſſentire, in alij paululum, in olei uerò miſtura plurimum: nam duplo magis quàm Hera Andromachus immittit. Poteſt item præparari aliter, cum ſciamus, ſi plus olei inieſtum fuerit, diuturniorem fore coctionem innuit, ipſumçp: medica men magis exiccans futurum; ſin minus, remorari coctionem futuram, & pharma cum inualidius exiccaturum.

QVAB

KATA' ΓΕ'ΝΗ, LIB. VI.

75

A

## QVAE SCRIPSIT DAMOCRATES VSVS

multiplicis medicamenta.

Oft hæc referam emplastrorum adhæreſcentium
Sine falcijs, quis ufus & confectio,
Diuſionibus exíguis faciunt bene,
Sed carnis ipſius ampliora uulnera
Medicantur: à quadrupede morſos corpore

Summo recentes diſcutiunt ſurunculos:

Quibus iam pus eſt, per halitum digerunt.

Item auferunt cruſtas ipſis celerrime,

Citra manus operam cicatrix ducitur

In fronte poſita, fluxus quampromptiſſimè

Oculorum cohibent, ſola quamuis ceperis.

Huius generis præſtantius prìmum eſteram

Emplaſtrum facile inuentu, cui color bonus,

Atq. efficacia, nos uocamus Tyriam,

Nam purpuras capit colore tyrias,

Si quo decet modo fiat: ſic præpara:

Sit libra quinquies lithargyri

Boni, ſemel ceræ capiatur, inſuper

Ter pityinæ, præterea pinguis azyli

Eruginis, præſtantis æris, galbani,

Aeris combuſtì, pariter ſquamæ bonæ:

Cuiuſque miſceto quaternas uncias,

Pinguìs olei ſex, & decem pondo addito.

B

At curioſe emplaſtrum coquito in hunc modum:

Lithargyrum ex oleo leuem demittito

In ollulam nouam, ſed hanc maiuſculam,

Vbi conteres manibus, mouebis ſpathula,

Deinde ſlamma acri atq. continua coques,

Cum mellis accipit iam ſpilſitudinem

Erugo, ſquama miſceantur, incoqui

Permittito ſatís, ſtatim æs adiungito:

Rurſus coqui paruo relinquens tempore,

Paulum refundes ex cacabo medicaminis,

Atq. refrigeratum, manibus, & digitis teras.

Boni coloris atq. durum ubi conſpicis,

Sic pityinam, ceramъ reliquis indito.

Deinde cunctis rìtè coſtis paululum

Stillato: rurſus & colorem ſi bonum

Ab igne ſiſtilem, & ſubactum galbanum

Apponito: ſi pharmacum ſit durius

Multo refolues oleo, faciens ſic bonam

Temperiem: in altud inde uas transfundito

## ALIVD SVPERIORI SIMILE SVBIICIAM.

Medetur ante quos citaui affectibus:

Nec eſt, quod ulceribus malis, diutinis

Calloq. preſſis applicet felicius

Cicatricem, etiam fronte natas puſtulas

Perſanat abſq. roſione, thagadas

N 3

c Ani, nodosas durities, callos demit,
Sic præpara: lithargyri minam boni,
Sed mina libra eſt, eius & pars tertia,
Ceræ probatae ponticæ minam ſemis,
Eruginis minæ quadrantem rafilis,
Atri chamæleontis uncias duas,
Radix bona eſt regione nascens Cretica,
Primum Cilicia, deinde præter hæc
Olei uetuſti quàm mina minus paululo.
Quod ſi non fuerit, uſurpato uel recens.
Lithargyron leuem ſimulæ oleum, noua
Totum figlina conditum, rudicula
Mouens coquito; ubi conſtiterit, & melinon
Videas, adijcito eruginem, ceram ſtatim:
Quæ dum liqueſcit ab igne tollens ollulam
Chamæleontis paululum conſpergito,
Vnita necnon refrigerata quod ſatis
Transfundito pilæ, pòſt ſic reponito.

AEGYPTIA,

Aegyptia omni ſeruat abſc[ip]hlegmone
Diuſa quælibet, contuſa[que] omnia,
Morsus quadrupedum, pariter & serpenthium,
Item ſubortas abſc[ip]ulceribus phlegmonas,
Neruos dolentes citra cauſam, & muſculos,
Hoc laudat Andromachus in pharmacis
Diligenter, ipſius impartijt amiculis.
Aiebat eſſe ter quadraginta quidem
Denarios lithargyri, & duodecim
Bis alteros, ceræ quoc[ur] albæ ponticæ
Totidem, ammoniaci ter uiginti lucidi,
Et duodecim alios, thuris & bis quatuor,
Squamæ æris, & ſquamæ ſtomomatis,
Cuiuſc[ur] rurſus miſturæ bis quatuor,
Puræ terebinthinæ ter addas duodecim,
Octodecim ricini olei, ſed heminas,
Combuſtæ totidem fordidæ lanæ heminas,
Docebat ipſam ilſto modo comburere;
Ollæ recenti, quæ ſit ore latior,
Impone lanam copioſe succidam,
Operculum gypſo prius uel glutino,
Vel terra figulari, cu[li] ſit commixta aqua,
Illinito, ſed largo igne, mox comburito,
Cum ſit facilius tunſa decernere, bene
Videtur, & in clibanis, & fornacibus
Ignitis nimium ſimiliter exurere.
Ira capiebat tritorum, quem eſt par modum,
Coquere lithargyron iubet leuiffimum,
Totumc[ur] ricinum, temperatis inuicem
Mellisc[ur] facta tandem ſpiffitudine

Squamam aspergere, concoquere quantum ſufficit,
Dum non digitos inquinet, & tunc addere
Terebinthinam, ceram[que], dum coiuerint

Ammoë

D

KATA ΓΕΝΗ,

LIB. VI.

76

A
Ammoniacum confectum digitis mollius,
Cum ponis ollam ab igne tritum inspergito
Thus, pulueremq succidæ lanæ ultimum,
Sed ante thus pauxillulo uel tempore,
Quidam uolentes istud proprio pharmacum
Dici título, cum depofitus eſt cacabus
Squamæ decem unijs inijciunt denarios,
Vtuntur æris ſquama uice ſtomomatis,
ALIVD,
Nihil priori peius agit ægyptia
Eadem, melius quandoq, li confecerit
Diligenter crasſum medicamentum quifpiam,
Vtetur ipſo ad eadem non improſpere,
Libras olei & ricinini quinç continet,
Chryſtitidis argenti ſpumæ quatuor,
Squamæ æris octo & quadraginta denarios,
Terebinthinæ præſtantis ter duodecim,
Mannæq thuris tantundem, pondo duo
Ammoniaci synceri, ceræ ponticæ
Albæ duas pondo libras, adhæc ſemis
Incoquito oleum, ſquamam, lithargyron,
Durumq fiat emplaſtrum fatis, ſtatim
Terebinthinam pones & ceram, hinc mollius
Ammoniacum digitis confectum, poſtea
Ab igne ſeruenti cacabo depoſito
B
Mannam inijcies; iam refrigerato pharmaco,
Frequenter hoc citra lithargyron
Feci, molybdenæ pari ſumpto modo,
Libenter ufus ſum ad quæ dixi prius,
Verum color multo fuit probatior.

EMPLASTRA AD DIGERENDVM ET EXTRAHEN

dum, quæ Græcè διαφορεικαὶ & εἰπισασιμαὶ nominantur.

Vi compoſitorum medicaminu uirtutes deſcripſerunt, emplaſtra quæ
dam ab extrahendo & πισασιμα, ſicut alia à diſcutiendo διαφορεικαὶ nomi
narunt: alijſ utranq; extrahendi, & digerendi facultatem adſſe teſtati
ſunt. Etenim uicinæ ſibi uirtutes ſunt, eorum quæ in alto latent, attra-
ctrix, & attraeſtoru digeſtrix. Nam quæ trahunt etiam nonnihil plane
diſcutiunt: & quæ diſcutiunt, pariter trahunt: Veru in digerentibus medicamentis
diſculſoria uirtus, in trahentibus attraeſtrix præpollet. Conſtat itaque attraeſtrices
ſimplicibus pharmacis, quæ humorum ſuperfluitates in cutem extimam poſſunt
extrahere. Diſculſoriae ex hjs conflantur, quæ attraeſtum poſſunt digerere. Vt au-
tem emplaſtrum fiat, quemadmodum ſupra dictum eſt, huic argenti ſpuma, illi reſi-
na, alij cera, alij oleum, reliquio pix temperatur, quæ nec inſignem digerendi poten
tiam, nec extrahendi continent, ſicut uel propolis, uel calx, uel medulla, uel galba-
num, uel aftæ petræ flos, uel ſpuma nitri, uel aphronitrum, uel acetum, uel lixiuæ
ſtactæ, piper, ſinapi & ſtruthium, falesq; tum qui edi poſſunt, tum ammoniaci. Ad
hæc pleraq alia, de quorum facultate in commentario ſimpliciu dictum eſt. Nunc
autem emplaſtra, quæ iam experimento fatis probata ſunt, exequar: tantum adhuc
ipſis adijciens, quod nonnulli etiam aſtringentia pharmaca extrahentibus miſcua-
runt, ueriti quod accidit, ubi humorum ſuperfluitas fuerit: trahunt ſiquidem plus
interim ac conuenit, ut non ſolum ex particula quæ curatur, attractionem in alto,

N 4

c fed etiam ex omnibus uicinis moliantur. Comprehenſum eſt & antea, cum de ſara-
coticis ageremus, extrahentia & digerentia, uelut omnia quæ magis quam oportet
detergunt, ſarcotica fieri cerati miſtura. In quibus uirtus quidem ualida, copioſio-
ris: in quibus ibme cilla, paucioris. Quòd ſi uerò compoſitum extrahendi uel diſe-
rendi medicamentum, aſtringens quoque aliquid habeat, tali pharmaco ad carnem
generandam, propter uim aſtrictoriam utendum non eſt, quæ ad uulnera glutinam
da & ſinus, tum ad ulcerum cicatricem ducendæ utilis eſt, ad carnis producſionem
non ita, Dicteum mihi eſt abunde iam de hoc.

ANDROMACHI EMPLASTRA AD DIGERENDVM
& extrahendum &c., id eſt ſalſum, ad multa.

Salis communis pondo libras quatuor, ſquamæ æris pondo uncias quatuor, ma-
gmatis pondo ſelibram, mannæ pondo libram, ceræ pondo libras quatuordecim,
olei cyprini pondo libras ſedecim, acetum adijcitur.

ALIVD THEVDAE SARCOPHAGI AD CACOETHE,
fistulas, putredines & Strumas.

Reſinæ terebinthinæ, thuris, ceræ, ſquamæ rubræ, ſingulorù pondo uncias qua-
tuor, argenti ſpumæ pondo unciam, quidam auripigmenti æquale pondus pro ar-
genti ſpuma ponunt, ſquamæ rubræ pondo uncias quatuor, eruginis rafæ pondo
uncias octo, ſalis ammoniaci pondo uncias ſex, aceti heminã. Ego amplius capio,
nempe olei heminam, uini heminam, aceti ſcillitici tantundem.

ALIVD AD DIGERENDVM CANDIDI, QVO VTOR.

Terebinthinæ pondo libras tres, ceræ pondo libras quinquaginta, galbani, ni-
tri, aſij, ſingulorum pondo uncias duas, thuris pondo libras quatuor, medullæ cer-
uinæ pondo uncias quatuor, guttæ ammoniaci pondo ſelibram, propolis pondo
uncias tres, olei laurini pondo uncias ſex, ſeui taurini pondo ſelibram. Quæ dura
ſunt, liquidis admifcentur.

ALIVD AD STRVMAS, AVTORE
Nymphodoto.

Aſij lapidis denarium pondo ocio, aphronitri tantundem, ſeui uitulini, calcis ui-
uæ, ſingulorum pondo denarium ſedecim, ceræ denarium pondo uigintiquatuor,
terebinthinæ denarium pondo trigintaduûm.

ALIVD AD DISCVTIENDAM BRONCHOCELEN,
hoc eſt aſperæ arteriæ tumorem, quo Clemes Sertorius cu-
ratus eſt, & ad duritas.

Argenti ſpumæ denarium pondo quinquaginta, reſinæ pityinæ denarium pon-
do quadraginta, olei ueteris heminas decem, galbani denarii pondo quatuor, æris
combuſtii denarium pondo uiginti, guttæ ammoniaci denarium pondo quadragin-
ta, aluminis fiſſi denarium pondo quatuor, mannæ thuris tantundem, ceræ dena-
rium pondo quinquaginta: poſtremo galbanum & mannam inijcito.

ALIVD AIA TON AEPION AD DISCVTIENDVM
Strumas, item ad podagras.

Terebinthinæ, lapidis aſij, bituminis, ſingulorum denarium pondo tricentorum
ſexaginta, aphronitri, uitulini, ceræ, bacchari lauri, guttæ ammoniaci, ſingulorù de-
narii pondo tricentorù quadraginta, lapidis pyritis denarii pondo octoginta, ca-


Aliás tuiginti eis uiuæ denarii pondo centum ocio, aſpidi cineris pondo denarium centiij qua-
draginta, olei ueteris heminas duas: poſtremo cinis pharmaco refrigerato inſpera
gitur; ſin minus, perit.

ALIVD AD EXTRAHENDVM SARCHEVTITI,

Terebinthinæ pondo minam, ceræ tantundem, nitri pondo minas duas, bdellij
denarium pondo trigintaduûm, guttæ ammoniaci tantundem, olei, mannæ, uel mu-
riæ, cuiuſque heminas duas, minij denarium pondo trigintaduûm.

ALIVD

KATA' ΓΕΝΗ, LIB. VI.

77

A

ALIVD CTESIPHONTIS DISSOLVENS,

educens, & detergens.

Aphronitri pondo libram, mannæ thuris pondo libram, lixiuæ ſtactæ pondo libram; quidam etiam aceti libram addunt.

ALIVD ΔΙ' ΑΑΩΝ, ID EST EX SALE

ad extrahendum.

Salis communis denarium pondo octoginta, ceruſſæ tantundem, olei ueteris heminas † quadraginta, atramenti ſutorij denarium pondo uigintiquatuor, aceti cyathos tres.

Alias† tres.

ALIVD ΔΙ' ΑΑΩΝ ALITER.

Ceruſſæ, salis communis ſingulorum denarium pondo quinquaginta, olei ueteris heminas † octo, mali terræ denarium pondo octo, propolis denarium pondo decem, hoc Silo commendabat.

Alias† duas.

ALIVD EX TERRA PELAGIA AD DIGERENDVM.

Argenti ſpumæ pondo minas quatuor, terræ pelagiæ, salis ammoniaci, ceruſſæ, ceræ, ſingulorij quartam minæ portionem, aceti heminam, olei heminas quatuor.

ALIVD CYRTI EPISPASTICVM.

Iridis illsricæ, mannæ, terebinthinæ, aphronitri, pumicis, ſingulorum denarium pondo quinquaginta, guttæ ammoniaci denarium pondo uigintiquinque, galbani denarium pondo † ſedecim, chryos denarium pondo duodecim s, ceræ denarium pondo centum, alij octo, olei heminam.

Alias† ſex.

ALIVD ΔΙΑ ΡΑΦΑΝΙΔΩΝ.

Reſinæ, nitri rufi, ceræ recentis, baccarum lauri, colophonïæ, ſeuï uitulini, guttæ ammonaci, ſingulorum denarium pondo ſeptuaginta, cyprij decimam ſextam heminæ partem; nonnulli autem uifci denarium pondo quinquaginta.

ALIVD ΕΠΙΣΠΑΣΤΙΚΟΝ HARPALI,

Guttæ ammoniaci denarium pondo octo, ceræ, iridis, mannæ, piperis, sulphuris uiui, pumicis, ſingulorum denarium pondo quatuor, terebinthinæ denarium pondo octo, olei modicum.

ALIVD EPISPASTICVM HERPALI,

Terebinthinæ pondo minas octo, pumicis denarii pondo quindecim, nitri denarium pondo ſedecim, guttæ ammoniaci tantundem, ceræ denarium pondo quatuor, minij quod poſſit ea colorare; arida cum aceto ſubiguntur.

ALIVD.

Synapeos denarium pondo quatuor, nitri tantundem, ceræ denarium pondo octo, terebinthinæ denarium pondo triginta, baccarum lauri, calcis uiuæ, ſingulorum denarium pondo quatuor, olei decimam ſextam heminæ portionem, cyprij denarium pondo octo.

ALIVD AD PVS DISCVTIENDVM.

Ceræ terebinthinæ, reſinæ, plicis ſiccaæ, ſeuï uitulini, nitri rufi, baccarum lauri, calcis uiuæ, pumicis, guttæ ammoniaci, ſingulorum æquale pondus.

ALIVD CODAMI REGIS.

Ceræ, nitri rufi, reſinæ fricſtæ, guttæ ammoniaci, propolis, ſingulorum denarium pondo uigintiquinç, uifci quercini denarium pondo duodecim s, olei ſextarium, lixiuæ ſtactæ tantundem,

ALIVD DISCVTIENS MELICERIDAS.

Olei ueteris denarium pondo centum, argenti ſpumæ denarium pondo nonaginta unius, guttæ ammoniaci, galbani, utriuicç denarium pondo nouemdecim.

ALIVD.

Argenti ſpumæ denarium pondo centum, salis cōmunis denarium pondo ſexaginta, olei ueteris heminas † ſex.

Alias† unam.

ALIVD EPISPASTICVM ET DIGERENS

ad multa utile.

Argenti spumæ, ceruſſæ, galbani, ſingulorū pondo libram, falis ſoffitij, eruginis
raſæ, ſingulorū ſelibram, olei ſextarios tres, atramenti ſutorij pondo uncias † duas,
ALIVD AD DIGERENDVM ΔΙΑ ΤΟΙ ΣΤΡΟΓΟΙΟΥ.

Argenti spumæ pondo†libras duas, olei pondo libras tres, ceruſſæ, picis, terebin
thinæ, ſingulorum pondo uncias quatuor, ceræ pondo uncias duas, mannæ pondo
uncias tres, mali terræ pondo uncias duas, ſtruthij tantundem, gallæ pondo uncias
tres, uini boni heminas tres; uinum ultimum infundito.

ALIVD AD DIGERENDVM SCRIBONII.

Argenti spumæ pondo quinçہ, olei pondo quinçہ, ptyinæ ſicca pondo quinçہ,
propolis pondo octo, uifci de quercu leſti pondo quadrantem.

ALIVD EPISPASTICVM ET DIAPHORETI

cum, id est, trahens & digerens.

Ceræ nouæ, reſinæ ptyinæ ſicca, nitri, thuris, ſingulorū denarii ſundo centum,
olei heminas tres, lixiuæ ſtaſtæ tantundē. Ad duritias, guttæ ammoniaci denarium
pōdo duodecim miſceto galbani, eruginis raſæ, uifci de quercu leſti paria pōdera,

ALIVD AD STRVMAS MINVTIANI,

quo utor ſubinde.

Aliás†s.

Aliás†t s.

Aliás† s.

Aliás† s.

Terebinthinæ pondo, ceræ pondo†octo, propolis pondo unum, galbani pondo
t†octo, uifci de quercu leſti pondo†octo. His liquefaſtis, fecis combustæ uncias
duas temperato, aphronitri pondo†octo. Deinde carbonibus impoſitis, olei hemi-
nas tres inijcito; poſtea ſublatis, ficus agreſtis radicis unciam inſpergito, gladioli ra
dicis uncias quatuor, aſij floris tantundem,

ALIVD ANTIPATRI.

D

Nitri, terebinthinæ, olei ueteris, ſingulorū pondo libram, aquæ ſextarium, & am-
plius; ubi coſta non ebullerit, immittito guttæ ammoniaci pondo uncias duas, gal-
bani pondo unciam, bdellij pondo unciam unam, thuris pondo uncias duas, fanda-
racæ pondo uncias duas, lapidis aſij pondo uncias duas, Aſius & fandaraca ex oleo
modico leuigantur, liquida rurſus raduntur, & aridis miſcentur.

ALIVD AD DIGERENDVM ANTIPATRI.

Molybdenæ pondo denarium trecentorum, ceræ denarii centum quinquagin-
ta, terebinthinæ denarii ſundo triginta, chalcitidis denarium pondo ſex, galbani
denarium pondo octo, myrrhæ denarium pondo octo, mannæ denarium pondo
octo, olei per hyemem heminas quatuor, per æſtatem tres.

ALIVD ZENOCRATIS ANODINON AD DIGEREN

dum ut Castos, medicamen Polistomi ad podagram.

Ceruſſæ denarii ſundo pondo centi quinquaginta, ceræ pondo tria, terebinthinæ dena
rium pondo triginta, aphronitri denarium pōdo triginta, olei ueteris heminas tres.

ALIVD AD DIGERENDVM MELICERIDAS ALEXANDRI.

Salis hifpani, argenti spumæ, ceruſſæ, ſingulorum pondo libram, ceræ pondo un
ciam, terebinthinæ tantundem, galbani† & opopanacis pondo uncias duas, lyna-
peos pondo uncias ſex, olei ueteris pondo tria, aceti† ſextarios octo.

Aliás† uel.

Aliás† ſexta-
rium.

ALIVD SALVBRE DIGERENS ET EXTRA

hens ad mamillas id est ex uifco.

Argenti spumæ pondo libras duas, olei pondo libras duas, uifci querciní pondo
trientem, gallæ tantundem,

ALIVD PVS VACVANS SINE RV

ptura, ut Aſclepiades.

Aliás† duas.

Reſinæ pondo libras duas, ceræ pondo libras duas, nitri pondo libras†octo, bu-
tyri pondo libram, adipis leoniní pondo libras ſex, olei ueteris pondo libram: ſimul
liquefacito, quotidie formans medicamentum, utitor,

ALIVD

KATA' ΓΕ'ΝΗ, LIB. VI. 78

A ALIVD ΕΡΙΩΤΙΚΟΝ, HVMORES ET ABSCESSVS, MAXIME

in genu & articulamentis fine incifione extrahens: ad phlegmone præferuat:
uulneribus utiliter admouetur.

Plumbi ſtercoris, terebinthinæ, ſingulorum denarium pondo centum, olei ue-
teris heminas duas, poſtremo refinam.

ALIVD DIAPHORETICON CVTEM RVMPENS

cicatricem ducit, humores euocat: quo utor.

Visci quercini denarium pondo ſexaginta, pícis denarii pondo quinquaginta,
guttæ ammoniaci denarii pondo centum, ceræ denarium pondo quinquaginta,
refinæ frictæ denarium pondo quindecim, lapidis pyritis denarium pondo decem,
galbani denarium pondo octo, mannæ, tiridis illyricæ, cachryos, ſtercoris columbi-
ni, ſingulorum denarium pondo quatuor; alibi, & mellis heminas quatuor.
Aliis† quin
quaginta.

QVAE SCRIPSERIT ASCLEPIADES EPISPASTICA.

Lbum epiftaſticum facit ad ſtrumas & particulares abſceſſus, curat fi-
ſtulas & ægylopas, ut fine incifione inalteret; ualet ad rheumatica, &
curatu difficilia; benefacit hydropicis.

Argenti ſpumæ, ceruſſæ, falis, ſingulorum denarium pondo octo-
ginta, olei ueteris ſextarium. Sal, ceruſſa, argenti ſpuma ex oleo ipſis
adiecto teruntur, deinde curioſe miſta, & in uafe fictili coquuntur, mouentur?
aſſidue, donec non inquinent. Dehinc in mortario transfuſa, rurſus cyp tunſa excipi-
untur, & uſui ſunt.

ALIVD.

Argenti ſpumæ denarium pondo centum, falis denarium pondo quinquaginta,
olei heminas tres, ceræ denarium pondo quinquaginta, terebinthinæ denarii pon-
do duodecim.

ALIVD.

Mannæ denarium pondo duodecim, aluminis ſcilli denarium pondo octo, olei ueteris heminas duas, argenti ſpumæ pondo libræ, ceruſſæ pondo libram, falis ſoſſi-
tij pondo libram, ceræ denarium pondo quinquaginta, terebinthinæ denarii pon-
do uigintiquinč, mannæ denarium pondo ſedecim, aluminis ſilli denarium pondo
octo, olei ueteris heminas duas & s.

ALIVD LVCII AD PRAEDICTAS DISPOSITIONES

medicamen compoſitum: facit ad ulcera rheumatica, diuturna, & uix ſanabilia.

Argenti ſpumæ, ceruſſæ, falis ammoniaci, atramenti ſutorij, pityinæ, ſingulorum pondo denarii centum, olei ueteris ſextarios tres, aceti ſextarium unum, ceræ pon-
do denarium quinquaginta; præparato ut ſupra dixi.

ALIVD SALVBRE PHARMACVM AD PRAE-

dictos affectus compoſitum.

Argenti ſpumæ, ceruſſæ, falis, aluminis liquidi, ſingulorum denarii pondo cen-
tum, olei ueteris ſextarios decem, aceti ſextarium unum, ceræ pondo ſelibram, refi-
næ terebinthinæ pondo ſelibram: conficito ad modum prædictum.

ALIVD NIGRVM EPISPASTICVM.

Valet ad ſtrumas, parotidas & particulares abſceſſus, diſtoluit omnem duritiem,
præſtat item malagmatis boni uicem, ſicut uſus eſt Antonius Herbarius; item facit
ad articulorum uitia.

Salis ſoſſilis pondo libram, argenti ſpumæ pondo libram, ſtrigmenti puriſſimi pondo libras quatuor, galbani denarii pondo quinquaginta; falem & argenti ſpu-
mam conterito, deinde ſtrigmentu adiectum ſtudioſe rurſus tundito; in uafe fictili
coniecuta, igni: ſuprapoſita coquito, mouens fine requie: & cum non amplius digi
tos inquinet, ab igne depoſito, galbanum ligneo piſtillo tunſum addito; ubi ſoluta
fuerint, in pilam transſ fundito, ibi: contuſis utitor.

C

ALIVD QVO VSVS EST ANDROMACHVS: FACIT

ad strumas, parotidas, mammarum duritias, particulares abſeffus, contentum
humorem extrahit, ſinus iungit, iuat fistulas, ægylopas, facit ad
fluida ulcera, uetera, &ux ſanabilia.

Ceruſſæ, ſalis foſſitij, ſingulorum denarium pondo octoginta, atramenti ſutorij
denarium pondo duodecim, olei ueteris heminas tres, aceti heminas quatuor, ſalem
ceruſſamq; ex oleo leuiffimo coquito, ac dum manus non inquinet moueto. Vbi
bene habuerint, depoſitis ab igne, atramentum ſutorium aceto tritum immittito, &
exíguum continue inſpergens, cauene eſſerueſcat: deinde in mortarium transſuſa,
rurſusq; tunſa excipito, & utitor.

QVAE SCRIPSIT ASCLEPIADES DIAPHORES

tica, in hunc modum ſonant.

Vmoribus diffolutis, & in humorem digeſtis, infraſcripta compoſtio
conuenit.

CERINE CTESIPHONTIS.

Valet ad ſtrumas, ganglia, parotidas, mammaru abſeffus: ut nullum aliud phar-
macum tumores reſoluit, & quicquid humidi continetur, per raritatem elicit: ſinus
glutinat, iuat fistulas & ægylopas, ut citra incſionem liberet. Eſt etiam malagma
utile coxarijs, podagricis, arthreticis, poſt acſectiones impoſitum toto affectu lea-
uat. Hæc recipit.

Ceræ, terebinthinæ, nitri, olei ueteris, ſingulorù pondo libram, aquæ heminam:
nitrum & aquam terito, ut ex toto ſoluantur, & in uafe ſictili conieſta igni impo-
nito, uafe cooperto coquito, ex interuallis moueto. Cum autem ſtrepere adeò de-
fierit, liquida inijcito, mouens affiduè, donec non inquinent: in mortarium transſu-
ſa rurſus tundito, inde excipiens utitor: uel hæc ratione præparatur: quæ liquari poſa-
ſunt, liquefacimus: & cum diffoluta fuerint, nitrum ex aqua leuigatum adijciemus,
idq; paulatim, mouentes affiduè, cauentesq; ne eſſerueſcat.

D

ALIVD, QVO VSVS EST MENECRATES, PRAECIÆ

pue in ſtrumis & mammarum duritie: quippe perſorat eas, & contentum
humorem excernit, ſinus ungut, & ad cicatricem perducit.

Ceræ, reſinæ terebinthinæ, reſinæ lignoſæ, galbani, olei ueteris, aphronitri, ſin-
gulorum pondo libram, myrrhæ cineris ſextarium, qui pendet uncias tres: reſinas
in uafe æreo aut ſictili inieſtas, igniq; impoſitas liquefacito; ubi colaueris quantum
fatis eſt, galbanum emolliło, poſtea liquida ſimul miſta quouſq; dígitos non inqui-
nent, coquito, deinde ab igne reſoſita, refrigerari ſinito, & his aphronitrum adiun-
gito, mouens continuè, & contundens, cineribus leuiffimis inijcito: poſt quam per-
mifcueris excipito, et utitor: quinto quoq; die ſoluito, deinde tertio, donec tumores
forati fuerint: poſtea quotidie inter curandum ſoluito.

ALIVD ΔΙΑ ΤΟΡ ΑΦΡΟΝΙΤΡΟ, ID EST EX ΑΡΗΡΟ

tro, à qubuſdam Dionysia dictum pharmacum, ad prædictos affectus com-
poſitum, quo uſus eſt Largus.

Ceræ, terebinthinæ, mannæ, aphronitri, ſingulorum pondo libram, olei ſexta-
rium, cineris lixiuiæ ſextarium, miſyos crudi pondo uncias duas: componito ſicut
dixi.

ALIVD ΔΙΑ ΤΟΙ ΑΣΙΟΡ, ID EST EX ASIO MEDI

camentum, ad prædicta uitia compoſitum.

Ceræ, terebinthinæ, nitri, ſingulorum pondo libram, thuris ſelibram, lapidis aliaæ
floris ſelibram, olei cyprini ſelibram, cineris lixiuiæ quod fatis eſt: arida cum aqua
lixiuia diffoluuntur, ut fordium crasſitudinem habeant, & ſtudioſe leuigantur: quæ
liquari poſſunt, liqueſiunt, & refrigerantur, tritis immittuntur; ubi contuderimus,
excipientes utimur.

ALIVD

KATA' TENH,

LIB. VII.

30

A

Vnamq; frictæ, præterea unam pityinæ,
Calcis recentis uiuæ quoque pondo unciam,
Aluminis fiti similiter unciam,
Aequale pondus arpenici, fed pontici,
His supe acetum uinoſum confundito,
Paulisper in mortario leuiga, latis
Ceræq; refinæq; miſcens, paululum
Olei, liquato ſtamma ignis quamacerrimi,
Ac temperans omnia ſimul malagmata
Faciens amolynti, crassitiem medicaminis
Reponito, utens excipe nouo ſplenio.
Aiebat optimus medicamenti pater
Morbis diuturnis præſidium ſuſcipi
Iſtud bonum; quibus item longa uilſeris
Cuiuſlibet inflammatio præcordia
Indurauerit, auxiliari uel maximè.
Quippe ſufores excitat, præcordia
Liberat duritie, morbos ſoluit protinus.
Retenta naturalia diu menſtrua
Paucis diebus adeò impoſitum prouocat.
Nos calce dempta duplum alumen indimus.
Et melius pharmacum erat, haud faciens puſtulas.

SEXTI LIBRI FINIS.

B

CLAVDII GALENI PERGAMENI DE
COMPOSITIONE MEDICAMENTORVM KATA'
TE'NH, LIBER SEPTIMVS.

Alagmata uocant medici, quæ partes ſupra naturæ induratas emol
liunt, calido omnia temperamento mediocri prædita, non tamen
exiccantia, quemadmodù nec manifeſtò humeſtantia. Nam cum
exacte malactica medium quendam ordinem inter humeſantia
ſiccantia ſortiantur, indureſcentium ſubſtantia veluti ſusionem
quandam moliuntur. Nominantur autem malactica, licet in alijs
paululum ad ſiccandi humeſtandi, uirtutem inclinent, ſi modò ſubieſtam parti,
quas contingunt, ſubſtantiam queant diffundere: quod nimírum propter modera-
tum in eis calorè accidit. Ac quòd, ubi durities diffuſa diſuſſa fuerit, digerenti
medicamentorum ufus ueniat, in tertio de ſimplici medicina, tum in decimoquar-
to Therapeutices libro comprehenſum eſt. Indureſcentia igitur, quæ ex methodi-
ca, ſeu rationali arte non curata ſcirrum contrahunt, optimè curabuntur, ſi medicus
ſpectet, quantum ægri corporis ſubſtantia à mediocri humiditate ac ſiccitate receſſe
rit, quemadmodum ſi affectus ipſius incrementum inſpiciat; præterea confideret,
inter ipſa pharmaca alia magis, alia minus emollire: Huc nanq; ſpectanti primus
ufus emollientis medicaminis, coniecturalis quidem erit, ſed cum artificio. At poſt

O 2 unum

RAe

Venantig

C unum aut alterum diem siue intendere medicamenti uirtutem, siue remittere conue
niat intellige, ut in prioribus & medendi methodo dictum est. Quapropter medi-
ci digerentia pharmaca compoſuerunt, ceu ambo ſibi proponentes, tum ut partis
duritiem, quæ iam in ſcirrum degenerat, diffunderent, tum & per halitum digere-
rent, non uiciffim utrunc conantes, quemadmodum me frequenter facere conspe-
xiſtis: imò etiam duo compoſito medicamine molientem, Notum eſt omnibus, in
miſtura uel emollientia, uel digerëtia eſſe copioſiora, tum maioris minoriſ ratio-
nem in ipſis eſſe non exiguam. Cæterum conſtat ſubinde uaria facultatibus miſce-
ri: ac necſſe eſt, ſicut in alijs medicamentis, ita in his, ſi probè mederi cupias, plu-
ra eiſdem generis pharmaca, uel certe duo temperari, ualidiffimum puta totius ge
neris & moderatiſſimum, ut ex ipſorum miſtura conuenienti multa quæ intra ſuma
ma contineantur medicamina efficias: Non enim píngue eandem uirtutem obtinet
quam bdellium, ſtyrax, & gutta ammoniaci: quemadmodum nec inter ipſos adipes
anſerinus, & gallinaceus, uel pardi, uel leoninus, uel hyenæ, uel alterius cuiuſdam
animalis: Nam ſecundum animalis temperamentum etiam adeps calidiorum ma-
gis excalfacit, ſicciorum uerò euidentius ſiccat. Ac uulgus medicorum nouit leo-
ninum adipem in utroq, calfaciendo dico & digerendo, longè eſſe ualentiffimum,
Proximum locum habet pardi adeps, ut qui modice emolliat: pari ſpatio ab hoc rea-
cedit adeps gallinaceus, Hi igitur omnes tenuioru partium ſubſtantiam inter qua-
drupeda animantia occupant. At differentia prorſus permagna in illis eſt, cum ſuil-
lus quidem moſſiſſimus ac humidiffimus, eoq aliorum imbecillimus ſit, ut teneris
corporibus conueniat, cuiuſmodi habent mulieres, pueri, eunuchi, & uiri delica-
tiores, in umbra, ocio, & frequentibus potabilis aquæ balneis eſſeminati, Ca-
prarum uerò & boum píngue quanto ſuillo eſt ualidius, tanto magis corporibus &
natura durioribus, & inter duriora ſcirro opportunioribus conuenit: taurorum
hircorumq in ualidioribus, tum corporibus, tum affectibus proficit. Eadem uerò
& alijs in minoris maioris ratione inter ſe eſt differentia. Porro ab imbecillioribus
aufpicabor, ſi prius de duritiei, ac ſcirri affectu quædam prælibauero: nam cù phleg-
mone laborantibus & indureſcentibus commune ſit, digitis prementibus reniti,
diſtinguuntur affectus, doloris ſensu & indolentia: hæc enim nondum utriſque
communia ſunt. Quemadmodum uerò in alijs omnibus, quæ ſibi mutuo poſſunt
accidere, inefu uicinitas utriuſque aliquatenus particeps, ita quoque ulcerum phleg-
mone laborantium, cum ſcirris abſque phlegmone, quales induratis accidunt, me-
dia quædam eſt diſpoſtio, doloris quidem expers, ſi non digitos imprimas, dolens
autem ſi id facias, quam clarioris breuiorisc diſciplinæ gratia, uel phlegmonem
ſcirroſam, uel ſcirrum phlegmonodem dicemus, non hic tumoris magnitudini as-
nimum attendentes: Nam phlegmone & ſcirrhus formæ affectuum, non quanti-
tatis in altero ipſorum nomina ſunt: Nam phlegmone uel propter partis inflam-
matæ magnitudinem, uel ob tumorem præter naturam magna euadit: parua au-
tem quum aut paruum locum poſſidet, aut exiguum tumorem habuerit. Dicetur
nunc mihi parua phlegmones, ſcirriq parui curatio, ſicut & magni utriuſque,
pro affectuum figura: Hinc enim & alioru, quæ magna & parua dicuntur, curatio-
nis notio ſumetur. Itaque magna phlegmone cataplaſmatis ac humidis quibuſa-
dam medicamentis ſanatur: parua, cum ſcirroſa durities miſta fuerit, itidem ca-
taplaſmatis: interim uerò medicamentis cerati modo confectis, & liquidis, influ-
per emollientibus emplaſtris: talibus autem & parua durities tollitur. Atqui in
hoc quidem limplex ſcopus, quemadmodum & phlegmone conſiſtente eſt: cum
uerò durities phlegmonodes quippiam habuerit, ad compoſita quoque animum
dirigimus.

DE MEDICA

["KATA' TE'NH,", "LIB. VII.", "81", "DE MEDICAMENTO, QVOD QVIA LIQVIDVM", "est, πάγνησον Græci appellant.", "Cideo medicamen quodammodo compoffum est, ueluti & hoc quod πάγνησον nominant, omnibus cognitù: magnificè uerò cum ab alijs qui buſam, tum Hera commendatum. Medetur autem id particulæ parua adhuc phlegmone conflictanti, non multò poſt confectione tempore, fed protinus impoſtum: ubi uerò duritiem à dolore alienam pars affeas. Et a quicufierit, paulò recenti uetuſtius utile est: queadmodum ſi phlegmonodi affecatu omnino ſit libera, melius in ea uetuſtius medicamentum proficit: uerum medicamenti têpus pro duritiei intentione uidelicet æqualiter augere conuenit, eti paratem ualde induratam ne uetus quidem pharmacum emollierit. Quippe uaria hoc πάγνησον dictum medicamentum & promittit, & poteſt: quoniam materiem miſtam quoc? ſeu uariam obtinet: liquidem adeps ſuillus & cera mollientium ſunt imbecillima: argenti ſpuma uero & ceruſſa nihil habent malacſicu, quemadmodum an tea didicimus. Porrò Heras, qui pharmacum hoc omnium maximè laudauit, ex hifcife ipfum ita conficit. Adipis ſuilli recentis curati pondo uncias quadragintaquatuor, ceræ pondo uncias ſex, argenti ſpumæ tantundem: quæ liquari poſtunt ſicbis ſuperfunduntur: temporis autem ſpatio medicamentun confiſt it ſpitiaturQP. Sicut ceram & adipem ſuillum imbecillæ mollien di uirtutis effe dixi, ita ſi oleo pauxillum ceræ miſceas, id quod à medicis cerælum di citur efficies. Atqui oleum uidelicet effe conuenit, nec quod uocant omphacinum & omotribes, quaſi dicas, immaturum & crudum, nec quod oleæ furculos in confectione aſſumpſit. Itac[que] tam imbecillia malactica etiam paruis medicantur inſlam mationibus. His autem fortiora modicam duritiem fine phlegmone perſanant: his adhuc ualidiora maiores, quemadmodum & quæ duritiem in ſeirrum propè degeinerantem curant, efficaciffima ſunt, cuiuſmodi eſt medullarum genus, in maioris mi noris[que] ratione inter ſe differentium, ut deinceps explicabo. Item bdellium utrunque, arabicum & ſcythicum: inſuper ſtyraces: liquidem horum efficaciffimus eſt co lore pallidus, qui etiam optimus in Pamphilia nafcitur: qui uerò hoc magis fuſcus eſt ubi? prouenit, potentia multò pallidiore inferior: at temporis proceſtu aureum colorem acquirit. Hoc itac[que] in antidotis propter caritatem utimur: ac tu propterea principi quodcunque ex ſtyrace p[er]a[parans] ſemper hoc uteris: item ſi familiaru[que] quis in pharmacorù ſumptibus magnificus exiſtat, illi quoc[que] ex huiuſmodi ſtyrace medi camentum compones: in alijs optimum ex ſuco genere deliſes, & odores potiſſimù & colore iudicu[que] eius ſumens: nam niger deterior eſt. Cæterum ijs quæ indurescen tia ualidè emolliu[t], gutta ammoniaci adſcribitur, eac[que] magis p[inguis] & noua. His minus, ſed tamen & ipſa efficacia ſunt, caprarum boum[que] p[inguia]: inter ea p[ha]ſa hic corum ac taurorum ualidiora ſunt: boum uero & capratum his quidem imbecilliora, quanquam nec ipſa actionis ſint expertia: hœdorum autem & uitolu[que]r his ipſis adhuc imbecilliora ſunt: porrò leonis, p[ardi], hyenæ & anſeris euidientius his digerunt, non magis emolliunt: quanto[que] etiam ſubtiliorem ſubſtantiam caprino & bubulo ſeu habent. Cæterum gallinaceum mediam intra anſerinum & ſuillum ſedem occupat: quoadmodum & medullarum optima eſt ui tulina: ac refinæ, quæ non acrem odorem habent, ſi dictorum cuipiam miſcentur, glutinandi uim, quæ Græcis ἔχομαι, dicitur, medicamentis compoſitis apponunt, emolliendi uirtutem non auferunt. Apterſſima eſt quæ Chia uocatur & laryx: poſt has picea, inde abietina: ſtrobilina uerò uehementer acris eſt, p[ity]inea, ſeu p[ina]ea, quam proprie phifema nominant, p[inguet]udinis expers admodum exiccat. Has iſgitur fugere, chia uerò & abietina uti oportet, non ipſis per ſe, uerum cum cera & quodam alio, quod affectui conducere uideatur. Cæterum p[ix] non miſcenda eſt, ſicut nec bitumen, utp[ote] iuſto ſiciora: quippe ea quæ exiccant mollientibus effe contraria: quoniam uere p[iceam] & frictam refinam, & colophoniam appella.", "O 3", "A", "B", "deinde inter alia: ueram, vum, uenim, ueram, ueram, ueram, ueram, ueram,

re confueuerunt, sciendū uenit, alia quandā eſse colophonia, Chiæ maſticae perſſa
milem, molliens aliquid habens, quemadmodū illa & thus: in ſuper ægyptia maſtī
ce nonnihil emollit, ſed maior uirtutis ipſius portio concoquit, digeritq: ite thus
modicam molliēdi uim obtinet: uerum hoc quidem coſtum ex uſu eſt, ueluti & ſoe
nigraci ſemen; etenim & hoc probè coſtum emollit, ac magis adhuc pīngui tempe
ratum. At quæ citra coſtionem ob conſſentiæ ſiccitatē dilui, liquari, mergiç dea
ſiderant, oleoſo quopiam indigent, cuiuſmodi ſunt, oleum ipſum, cum nihil aſtri-
ſtionis habet: item balneorum ſtrīgmenta, præterea quod uocatur ſulinum; ad hæc
multo magis cōmagenum: huius ordinis eſt butyrum, tum althæ & ſœnigraci dea
coſtum. Porro inter tam mollia & ualidiffima, quod genus ſunt bdellium & ſtyrax,
gutta ammoniaci, idem potest quod & propolis: atqui hoc in bdellio diſtinguen-
dum eſt, quòd ſcythicum altero arabico multo ad hæc ſit prastantius, præcipue no
uum & molle, quod etiam pīngue nominant: cōſuetudo liquidem hæc eſt inter re-
centiores medicos, in huiuſmodi pharmacis quod mollius eſt, idem uidelicet humi
dius quoq appellasse. Cæterum galbanum, & quæ opopanax dicitur, præterquam
quòd digerunt, etiam quid molliens occupant: opopanax autem digerendo, galba-
num molliendo coquendoq præcellit. Talis ſanè mollientium pharmacorum fa-
cultas eſt. Tu cum uel ſcriptum aliquod in libris medicamentorijs diſcutias & exa-
mines, uel ipſe componas, auditis nuper pharmacorù ſecundum maioris minorisq
rationem diſerentijs, intellectis item corporum affectuumq diuerſitatibus, ualida
ualidis, imbecillia imbecillibus adhibebis. At ubi poſt primam medicamenti ímpo
ſitionem denuo ipſum applicas, oleo pīngui partem affectam fouere conuenit, Por
to ex iſs quæ à glutinatione ϵχηκολα nominantur, nullum auferendum eſt priuſquæ
ſua [ponte] abſeſſus proueniant: atqui ſi laueris permittenda ſunt. Vitanda autem
medicamentofarù aquarum lauacra, præſertim quæ auripigmentofa, aluminofa &
fulphuroſa ſunt. Hæc quidem ſufficiunt uiris cordatis ac prudentibus, tum in medi
cinæ operibus quodammodo exercitatis. Quoniam uerò omnes euſimodi nò ſunt,
& propoſuimus hoc commentario, non ut in opere de morbis curandis methodum
ſolam exponere, uerum ſimul cum particularium uno atq altero exemplo pharma-
ca uſu comperta ſubiungere oportet, quæ maiores noſtri, in medicatoria artis parte
celebres, literis mandauerunt, ad ſpeciales mollientium pharmacorum differentias
perueniemus, à molliſſimis, quæ & paruis inflammationibus medentur, exorſi. Ex
compoſitis malacſticis alia quidem, ut ita dicam, imbecilliora primo ordine ſtatuun
tur, quædam non multò his ualidiora, ſecundo, & quædam alia tertio, ad hæc non-
nulla quarto. Cæterum primi ordinis malacſticis ad exiguas durities, & in molibus
ſeu teneris corporibus uti, ſicut prædictum eſt, expedit: ad fortiora his corpora &af-
fectus, ſecundi: quemadmodum & tertij & quarti, pro illorum qualitate, Subſcri-
bunt autem ſingula illorum ordinum ſeparatim.

MALACTICA, ID EST, EMOLLIENTIA

medicamina primi ordinis.

Butyrum uel resina colophonia, & cera candida non uetuſta, ſingula pondere æs
qualia, inuicem liquata, primi ordinis malactica ſunt. Et liquidum medicamen,
quod πάγυγορ appellatur, eorum numeſso adſcribitur, cum recens fuerit: uetus au-
tem maiorem digerendi uim repræſentat. At emollientium imbecillimum eſt, cera
cum butyro liquefacta, aut ex ſuſino, aut cōmageno. Atque his imbecillius eſt quod
dicitur Græcè κκραιλεορ, quali ex cera oleoq confectum, cum in libram olei laxan-
tis nulla aſtringendi uirtute præditi, ceræ uncias duodecim, uel ſedecim iniecerint.
Iam ex ouis cerata facta, exiguam quandam relaxandi potestatem poſsident: ualen
tiora his, uerum imbecilla adhuc & ipſa, cerata ex œſypo, resina & cera pari pon-
dere liquefactis: Sin autem uetuſtiora quodammodo ipſa fuerint, olei cuiuſdam
laxantis, uel ſuſini, uel commageni, uel adipis ſuilli, uel gallinacei, uel anſerini
miſturam requirunt.

MALACTICA

KATA' ΓΕ'ΝΗ, LIE, VII.

82

A MALACTICA MEDICAMENTA SECVNDI ORDINIS.

Quemadmoduīn simpliſibus medicamētis factitauimus, quarti ordinis homoge
nia pro maioris minoris: ratione diſtinguentes, aliquorū ambiguam eſſe uirtutē di
ximus, ſiue ad primum ordinē, ſiue ſecundum initio ipſorū facultas locanda ſit: Ita
de ſecundo, tertio, & reliquis deinceps. In quibusdam uerò audacter pronuncians,
alia in principio huius, alia in termino huius ordinis conſiſtere dixi: ſicut nōnulla ei
tra appoſitionē uel primi, uel ſecundi, uel tertij, uel quarti ordinis eſſe retuli. At qui
multu experientiæ particularis in uarijs & corporibus, & uirijs ſeu affectibus huius:
modi pronuſiata deſiderat. Quare ſi quis poſt me æquè ſtudioſus, & ueritatis uehe
mēs amator extiterit, nō temere ac ſubito, ubi bis terue uſus expertus: ſit, ferat ſen-
tiā: ſi frequenter enim ex longa experientia, quemadmodum & ego, deprehendet
uidebit: in ſecundo ordine dicta, in tertium incipientē transponi oportere, uel mi-
xta in principi tertij abſolutē. Cum enim corpora, quibus medicamenta adhiben-
tur, ipſi: affectus non exiguu differetiæ exſeſum in maioris minoris: ratione ob-
tineant, difficillimū eſt de omnibus eadem pronunciare. Accedit huc: φ ipſa simpli-
cia medicamenta non paruo diuariat diſcrimine. At ego cum in præſtantiffimis ui-
tutē pro unaqua: ſpecie ac genere oftenderim, ſi quis in deterrimo per experientiā
examinationem moliatur, examinabit quidem falſo, non autē facultatis ipſorū ordi-
nes diſtinxerit. Itac: longè tutiſſimū eſt, medicaminū ipſorum inter ſe differentiā ſe
cunduī maioris minoris: rationē accurate ſcribere, quemadmodum & in alijs ſeci,
& nunc facturus ſum. Sanè quidem emplaſtru Mnaſeo autore composiſt, rectiſſi-
me ſecundo malacticoru ordini adcripſeris, omnibus certe qui eius memineruī, cō-
uenientibus, ex oleo ueteri, argenti ſpuma, & adipe ſuillo cōponi: in quantitate ue
rò ſinguorù diſcrepantibus, tum eo φ nonnulli ex recenti adipe, quidam ex ueteri,
quem iam omnes uocare ſolent axungiam, composuuerint. In his quidem imbecilli-
mū fiet ex argenti ſpuma, ſuillo adipe, & oleo, neutro ueteri ualidius: oleo quidē ina-
ter ea ueteri, altero autē recenti addito: his ualidius ex ambobus uetuſtis. Ex eo igia-
tur φ recens, aut uetus oleum adepſ: immittitur, quatuor differentiæ prodibunt:
aliás quidem ambobus recentibus, aliás uetuſtis: nonnunquā oleo quidē ueteri, adi-
pe uerò recenti: uel contra, oleo quidē recenti, uetuſto autē adipe indito. At ex triu-
ipſorum simpliciū medicamentoru mutua temperatura aliæ plures differentiæ ema
nabunt: uel enim pari pondere & menſura hæc tria miſcentur, ac multi affirmat, ab
ipſo Mnaſeo confectu tribus paribus conſtare, uel duobus quidem paribus, tertio
nō pari, ſed minori, aut copioſiori, uel tribus imparibus temperatis: unde claru eua
dit, multas fore differetiatas: Copioſa ſi liquidē argenti ſpuma inieſta, medicamen pote
ſtate mollius fiet; pauciore, ualidius; ac magis emolliet, ſi plus adiſp is immittamus:
digeret fortius, ſi oleum augeamus. Præterea aliud quidem accedit copioſiore oleo
impoſito, quod magnā uim ad medicamen, ut magis digeret, efficiendum occupat:
eſt autem hoc, ſicut primo libro diximus, ſi magis incoquas. Si igitur ſolam argen-
ti ſpumam in oleo copioſiore coquas, medicamentu euidentius exccabit: in uberio
re uerò oleo coques, ubi plus indideris, ſi emplaſtri ſpilſtudinē habituru: ſit: quod ſi
id non cures, ſed aquali tēpore tum id quod minus olei continet, tum quod plus ha
bet incoquas, liquet potestate mollius futuru, cui oleum uberius temperatu fuerit,
quemadmoduī ſi & cruda argenti ſpuma oleo cōmixta acopo uti uelis. Quare quod
iam ſæpe dixi, ſemper ipſus meminiffe uolo: non ſicut quidā ſententias abſolutè de
pharmacis ferunt, & ſic nos facere: abſolutè dicentes, hanc medicamenti composi-
tionē illa eſſe potiorē. Nam utra: ab diuerſos ſpecie affectus componi poſtet: inte-
tim ad eſdem diuerſis temporibus. Hæc igitur omnia modò à me relata, præmedi-
tatus, non diligens modò, uel memoria promptus, ſed natura prudens, utiliter & cff-
fructu leget ea quæ diſtinctè & ſcripſi, & ſcripturus ſum. Ac in propoſitis medica-
mentis diſtinctiones ibi exponā, triu quatuórum ſyllabaru: appoſitione cōprehēſas.

O 4

TIA

MALACI

GALENT DE COMPOSIT. MEDICAMENT.

C
qualem, inquam, appositione in pharmaco præsenti, libro prius expolito Mnaſet,
Andromachus appendisse uidetur; nam in melinorum emplastrorum catalogo un-
decimum ordine cum id ſcripſſet, non ſimpliciter dicere contentus ſuit, ut in prio-
ribus commemoratis, ALIVD atq. ALIVD ipſis præponens, ſed TENERVM
adiecit. Itaq. hoc uolebam ipſum in omnibus feciſſe, & in ipſis melinis à tenerrimo
incipere: inde uerò digreſſum ad paulò fortius, innuere adſcribendo pauxillo quoa
dam ſecundum hoc eſſe ualentius, hoc rurſus tertium eſſe fortius, deinde hoc quar-
tum, ueluti rurſus ſi aliqua æqualè putaret habere potentià, idipſum admoneret; uel
ſi periculù timeat in eiusmodi pronunciatis, certe ſimplicia emollientia pharmaca
prædoceret, maioris ac minoris ratione in ipſis definita, ut qui molliètia emplaftra
multa deinceps ab ipſo ſcripta legit, ualidius quidem eſſe intelligat, quod exſtyra-
ce, ammoniaco, bdellio, propoli, galbano, ſeuo taurino, hircinoq, & medullis con
ſecutum eſt: imbecillum, quod nullum ex his continet, ſed uel omnia inualida uirtu-
te, uel hifce quidem ipſis ualentiora: media uerò temperaturis uiribus q, uel quòd
unù alioquod ualidù, aut duo, imbecillibus miſta ſint. Conſtat enim interpoſit à ma-
ioris minoris q latitudinem omnibus medicamentis no exiguam inefſe, in commu-
ni univerſorum ipſorum uirtute generatim æſtimata, iuxta quam pharmaco Æuoyéivm
& Æmoaſh, id eſt, ſimilis generis, ac ſimilis ſpeciei dicùtur, quemadmodum & alia
generis uel ſpeciei differentijs euariantia. Cum igitur hæc mihi diſtinet a ſint, qui-
bus inſtructus non magno negoio, & ualentiore uirtute, & imbecilliore prædita
queas dignoſcere, narrationem ipſorum aggdiar: inde conſcripta ab expertiſſi-
mis medicamentorum uiris, ſiue emplaftra, ſiue malagmata uoles appellare, percen
ſebo, auſpicatus à medicaminibus Aſclepiadis in quarto libro exteriorum, quibus
titulum indidit Marcellas, æditis.

D

ASCLEPIADIS MALAGMATA.

Amythaonis malagma.

A
D præcordiorum tenſiones: ſoluit omnem duritiem, facit etiam ad diſ
ficiles articulorum motus. Guttæ ammoniaci pondo uncias triginta
ſex, ceræ tantundem, terebinthinæ pondo uncias octo, bdellii pondo
uncias octo, galbani pôdo uncias octo, thuris, myrrhæ pondo uncias
quatuor, cyprini heminas quatuor. Myrrha, thus, bdellii uno made
ſiunt, ammoniacum aceto diluitur: omnia cõtunduntur piftillo, cyprino inuncio,
quoſque perſecte diſſoluantur. Hoc medicamentum eſt ueterum, nobiliumq, ſi-
cut & quod Aſclepiades deinde in iſtum modum tradidit.

DIASYRNON APALOPHONION MEDICAMENTVM.

Ad præcordiorum tenſiones: ſoluit omnem duritiæ, benefacit hepaticis, nephri-
ticis, ualer ad omnem neruorù sympathiam, articulorum dolores contraſionesq
leuat. Ceræ, terebinthinæ, guttæ ammoniaci, bdellii, myrrhæ, propolis, iridis, ſty-
racis, ſingulorum pondo uncias ſedecim, irini unguenti ſeculæ quantù ſufficit, uta
ni odorati quod fatis eſt: præparato ſicut prædiximus. Quod ſuccedit huic ab Aſcle-
piade ſcriptum generoſius quidem ac commodius exisſit, uerum ad induratorum
ſolutionem illis inferius.

ALIVD DIOSCORIDIS MEDICAMENTVM,

Ad difficiles artuum motus, & ligationem, hoc eſt recenti cicatrice contraſtos
articulos, Græci uocant ἀγκυλαχ: tollit omnem duritiam, facit ad interaneorù aſſe
ctus, abſcepsilon fundos. Ceræ pondo minam, reſinæ frictæ, galbani, iridis illy
ricæ, ſingulorum minæ dimidium, irini ſeculæ quod fatis eſt, uini quantum uis. Me
dicamen hoc Græci uocât κωστόπ. Conficitur ſicut priora, Pharmacù Aſclepiadis
illud ſubſequens ſimile eſt ei quod Heras ad calcem medicatorij ipſius libri conſer-
plit: paululum uerò quiddam in temperatura quatuor ſimplicium pharmacorù euæ
riat, uti innoteſeet cum ambo ſcribemus. Prius autem ab Aſclepiade prodiſi mena-
tionem faciemus, quod ad uerbum ita habet.

LVCII

KATA' ΓΕ'ΝΗ, LIE. VII.

83

A LVCII CATHEGETAE AD ARTICVLOS RECENTI

cicatrice contractos, quas ἀγκύλαξ nominant, inſcriptum.

Facit ad abſeſſus in alto corporis obortos: item ad neruorum contraſiones, & articulorum ligationes, quas ἀγκύλαξ appellant: ſuccurrit opifthotonicis, id eſt, cum ceruix in poſteriorem partem reflexa eſt: ualet ad omnem neruorum dolorc. Eſt etiam acopon bonum, irino uel cyprino, uel laurino ſolutum: emollit ueteratas contumaces, duritias. Bdellij, ſeuui uitulini, guttæ ammoniaci, iridis illyricæ, ſingulorum pondo denarium ſedecim, opopanacis, galbani, cachryos, ſtyracis, thuris ſingulorum pondo denarium octo, piperis grana numero centum ſexaginta, ceræ, terebinthinæ, ſingulorum pondo ſelibram, uini quod eſt fatis. Copton eſt medica: men: ſuperiorum modo conficitur. Vbi igitur Heras ab Aſclepiade in ſimplicium temperatura diſſenferit, quod polliſtus ſum, iam indicabo. Primum omnium ſcripſit Aſclepiades medicamentum: bdelli denarium pondo ſedecim: Heras autem non bdelli, ſed bdellij pondo denarium octoginta, qui quinquies ſedecim adæquat: deinde ſeuui uitulini denarios ſedecim ſcribente Aſclepiade, Heras quinquies totidem poſuit, ſicut & bdellij: nam octoginta denarij, quinquies ſedecim comprehen dunt. Tertium ab his medicamentum Aſclepiades ſubiunxit guttam ammoniaci, & huius ſedecim denarios inijciendos cenſuit. Ita: q. iuxta priorum portionem He ram quo: octoginta denarios ſcripſiſſe conueniebat: poſuit autem non octoginta, ſed centum: quare uiginti plures illo indidit. Aliud poſt commemorata pharma ca protulit Aſclepiades hiſſe uerbis: iris illyricæ denarios ſedecim: Heras huius pro: portionem ſeruauit, octoginta ſcribens. Poſt prædicta medicamenta opopanacis denarios octo Aſclepiades ſcripſit: Heras autem hic quo: proportionem ſeruauit, quadraginta ponens: galbani denarios octo Aſclepiades iniecit, Heras etiam in eo: proportionem repreſentat, quintuplam cenſens immittendam: Quippe quadraginta denarij quinquies octenos abſoluunt, Septimum medicamen Aſclepiades ita expoſuit, cachryos denarios octo: Oportet igitur Heram, ſi proportionem obſerua bat, quadraginta indere: nunc autem non ſic, uerum duplices, puta ſedecim ipſe conſcripſit. Octaui, ſtyracis Aſclepiades meminit, denarios octo inijciens: Heras proportionem huius quintuplo immiſſo obſeruauit, Nonum pharmacum poſuit Aſclepiades, thuris denarios octo miſcens: Heras non duplum, ſed quintuplum ſu mere præcipit. Decimi, piperis meminit Aſclepiades, centum ſexaginta granis: cui Heras rurſus confentiens, quinquadinta iniecit. In quibuscda exemplarijs haud noui quomodo uiginti ſcripta ſint, quemadmodum in alijs centum & octo. Vnde cimum tradidit ceram, ſicut & duodecimum refinam, utriuſq. ſelibræ immittendam exiſtimans. Ratio igitur exigebat, Heram, ſi proportionem uolebat referre, quin: tuplum utriuſq. indere, quod erat, ſingulorum libras duas, inſuper librae dimidium. Ille uerò non ita, ſed libras & uncias quatuor miſcere iubet: unde clarum euadit, Heram duplum ad proportionem imponere, ſicut & thuris. Ammoniaci guttam quadruplo copioſiorem adiecit, quemadmodum & terebinthinæ, ceræ: q. triplot: Etenim in his tertia parte exuperauit. Atque hac re totam medicamenti composi: tionem Aſclepiadis confecturæ ſimilem efficit: Exuperans enim in temperatura ca chryos, molle nihil habentis, ſed digerens duntaxat, adauxit ei & emollientia, thus puta, ceram, & terebinthinam. Hoc igitur medicamentum Lucij quidem Cathe getæ nominat Aſclepiades: ubi uerò differt ab Hera percenſui: cæterum extremi mollienti, ſeu malacicorum ordinis eſt, ut quo nullum indureſcentia magis emollire comperias. Porro medicamenti autor huc etiam animi intensionem direxit, ut quod in ſcirro induratis continetur, digerat diſcutiatq. Reliqua pharma ca præcedentia momento iam dicta ſuperant: Habent enim amplius incaſſatorum ui: ſcoſorum: humorum inciforia, quæ ſape tumoribus ſcirroſis ex uſu ſunt, cum ui: ſcoſi humores illos produxerint. Itaque opopanax modice attenuat: uocant hoc

c. maximè radicem panacis, & cuius caulis liquore expresso opopanacè faciunt: est enim detersoriæ, non incisoriæ uirtutis. Acetum cum ſtercore caprino ſecat, deter get, uehementer digerit, non modò humores incraſatos ac lentos, uerum ſolidas etiam partes, quæ appoſitæ ſunt medicamini ſuperius ſcripto, cui Alcymionis titus lum indidit: ſcripſit ergo de priore hunc in modum.

ALIVD MALAGMA MARCI TELENTII

Aſclepiadis, ualde generosum, ad idem.

Præcipue ualet ad uteri inſationes, inſcribitur Aſclepiadeum medicamentuè, è quòd ad Aſclepiadem Bythinum autorem reſertur. Myrrhæ denarium pondo triuì, opopanacis pondo ſelibrã, ceræ pondo libram s, galbani pondo uncias tres, manæ, næ pondo ſelibræ, guttæ ammoniaci pondo ſelibræ, reſinæ fricſtæ pondo libram s, aceti heminam. Vtendum eſt eo etiam ad omnem neruorum dolorem,

ALIVD ALCYMIONIS TITVLO INSCRIPTVM.

Ceræ pondo libram s, reſinæ colophonïæ pondo libram s, guttæ ammoniaci pondo libram s, galbani pondo uncias tres, myrrhæ pondo uncias tres, opopanacis pondo libram s, propolis pondo uncias tres, aceti ſextarios duos, ſtercoris ca prini pondo uncias tres. Ammoniacum teritur, aceti ſextario iniecto: Deinde his myrrha, thus, opopanax adduntur, rurſusç leuigantur. Propolis poſt galbanuì con tunditur: cera reſinac: coquitur, olei heminis duabus affuſis: ubi confluxerint, pro: polim & galbanum adijcito, mouës continue: poſt quâ ſolueris, ab igne ſublata re frigerare ſinito, & deraſa leuigatis indito: cù unà miſcueris excipito, ac utitor, Poſt nominatù malagma aliud in Aſclepiadis libro ſcriptuè eſt, quod quidem molliendi facultatis modicum, calſactoriæ uerò plus obtinet: habet autem non gentianæ ſue cum modò, ſed peucedani & ſagapeni etiam liquores, calida admodum p[]harmacæ: cæteruè miſtum ei eſt aphronitrù, & lapidis afij floſ, attenuantis incidentis: p[]oſtæ tis medicamina. Iam ſulphur uiuum caleſacere omnes norunt, quemadmodum & uinum p[]yſiten, Subiungam hoc medicamentuè ipſus Aſclepiadis uerbis,

MALAGMA PHARMIANVM AD

prædictos affectus inſcriptum.

Summè facit pleuriticis: quippe dolores ſubito in ipſis acceſſionibus ſoluit, opor tet autem ubi ipſum impoſueris, rubore in parte affecta excitato ſplenium auferre, ac rurſus interuallo temporis imponere: item diuturna vitia diſſoluit. Ceræ pondo libras quinç, guttæ ammoniaci libras tres, fricſtæ tantundem, terebinthinæ pondo libram, thuris pondo libram s, myrrhæ pondo uncias ſex, aloës totidem, œſypï, gentianæ ſucci, peucedani liquoris, ſingulorum pondo uncias tres, ſagapeni pondo uncias quatuor, aphronitri p[]oſdo uncias ſex, lapidis afij florïs pondo uncias ſex, propolis pondo uncias tres, ſulphuris uiui p[]oſdo uncias quatuor. uini p[]yſitis ſextarios quinç: p[]yſiten & gentianæ ſuccum incoquito: quæ liquari poſſunt ubi liqueſe ceris reſrigerari ſinito: guttam ammoniaci, thus, myrrham, & aloën conterito, in pi Iam coniectis liquidum affundito, ſoluta ſtudioſe còterito: arida uerò tunſa cribra taç: leuigatis indito, ac rurſus diligèter tunſis, liquida nò grumis, ut in cera nascen tibus ferue faci adiungito: cum miſcueris excipito, ac utitor. Poſt prædictuè phar macum aliud deinceps malagma perſimile Aſclepiades hifce uerbis conſcripſit.

ALIVD NEAPOLITÆ PRAEPARA

tum eſt Aciliæ Secudillæ.

Vini p[]yſitis ſextarios ſex, ceræ pondo libras ſex, guttæ ammoniaci pondo libras tres, fricſtæ tantundem, terebinthinæ pondo libram s, thuris pondo libram ſemis, myrrhæ, aloës, aphronitri, lapidis afij florïs, gentianæ radicis ſucci, ſingulorum pondo uncias ſex, ſagapeni pondo uncias quatuor, ſulphuris uiui pondo uncias quatuor, propolis pondo uncias quatuor, panacis radicis pondo uncias tres, famæ p[]suchi pondo uncias tres, p[]iperis albi pondo uncias tres: præparato ac utitor ut prædictum eſt.

ANDROMACHI

KATA' ΓΕ'ΝΗ, LIE. VII.

84

A

ANDROMACHI MALAGMATA.

Malagma durum & aridum.

Picis pondo libras tres, ceræ pondo libras duas, refinæ pondo libram, galbani pondo uncias duas, guttæ ammoniaci tantundem, mannæ pondo uncias quatuor, aceti sextarios tres,

ALITER.

Picis pondo libras quatuor, ceræ pondo libras duas, refinæ pondo libram, guttæ ammoniaci pondo libram, galbani pondo uncias sex: alij, pondo libram: aceti sextarios tres,

ALIVD ARISTOCLEIS.

Picis pondo libras quatuor, ceræ pondo libras octo, refinæ frictæ pondo libras quatuor, terebinthinæ pondo libras quatuor, guttæ ammoniaci pondo libras duas uncias octo, galbani pondo libram uncias quatuor.

ALIVD AD ARTVVM LIGATIONEM,

quas ἀγκιδαξ Græci uocant.

Bdellij denarium pondo fedecim, thuris denarium pondo fedecim, guttæ ammoniaci denarium pondo octo, oporanacis denarium pondo octo, galbani denarium pondo octo, feui uitulini denarium pondo fedecim, piperis grana centu sexa ginta, styracis denarium pondo octo, cachryos denarium pondo fedecim, iris illyricæ pondo fedecim, terebinthinæ minæ dimidium, ceræ minæ dimidium, cyprini heminas quatuor, uini quod fatis est.

MALAGMA ΔΙΑ ΜΕΑΙΑΩ ΤΟΥ,

id est, ex meliloto.

Nardi celticæ denarium pondo decem, cyperi denarium pondo octo, cardamomi denarium pondo octo, iris illyricæ denarium pondo octo, myrrhæ denarii pondo octo, croci denarium pondo quatuor, meliloti denarii pondo uigintiquinque, guttæ ammoniaci denarii pondo octo, terebinthinæ denarium pondo quinaginta, ceræ nouæ denarium pondo centu, cyprini heminæ dimidiu, aceti quod fatis est: quidam guttæ ammoniaci denarium pondo centum: ad interiora omnia.

ΔΙΑ ΣΠΕΡΜΑΤΩ Ν, ID EST, EX SEMINIBVS.

Guttæ ammoniaci denarium pondo quinaginta, ceræ denarium pondo quinaginta, terebinthinæ denarium pondo quinaginta, fœnigræci denarium pon do uigintiquinç, feui taurini curati denarii pondo uigintiquinç, iris illyricæ dena rium pondo uigintiquinç, nitri denarii pondo uigintiquinç, mellis heminas sex, aceti heminam, panacis denarium pondo uigintiquinç, cyprini modicum.

PHILONIDIS.

Fœnigræci feminis, anifi feminis, styracis, bdellij inquinati, mannæ, thuris, cardamomi, cyperi noui, panacis radicis, iris illyricæ, aphronitri, singulorù denarium pondo uigintiquinç, guttæ ammoniaci, terebinthinæ, singulorum denarii pondo quinaginta, feui taurini denarii pòdo sexaginta, meliloti denarii pòdo sexaginta, ceræ denarii pondo duum, mellis heminæ dimidiu, uini heminà unam,

Aliis †centu.

B

ALIVD VT HARPOCRAS.

Fœnigræci, nitri, panacis, iris, singulorù denarii pondo octo, terebinthinæ, guttæ ammoniaci, ceræ, singulorù denarium pondo centu, feui taurini denarii pondo centu, mellis pondo libram, aceti sextarios duos, felini feminis, cumini, marathri, singulorum denarium pondo quinaginta, meliloti denarium pondo quinaginta: alij, uigintiquinç; sampauchi denarium pondo quinaginta, cardamomi, ameos, singulorum denarium pondo quinaginta: cyprino excipitur.

ΔΙΑ ΣΑΜΠΣΙΧ ΟΡ, QVOD EST, EX

sampauchi, ad multa.

Ceræ nouæ, baccarum lauri, fœnigræci leuis, sampauchi, singulorù denarii pon do centum, terebinthinæ libras centum quinaginta, nitri denarium pondo tria

onibis fulens, plentum soluit. Conferentur etiam libras tres, quæ, sicut dixi, in ponere, ad centum quinaginta et censum quod cito, ac utinam, quod, etc.

conferuntur, etc.

ANDRO

C. gintaduûm, piperis denarium pondo trigintaduûm: alij, fedecim; cyperi denarium pondo fedecim, cyprini heminas duas, uel styracini.

ΔΙΑ ΔΑΦΝΙΔΩΝ, HOC EST, EX BACCIS LAVRI.

Ceræ denarium pondo septuagintaquinçæ, picis brufiæ denarium pondo septua gintaquinçæ, baccarum lauri denarium pondo septuagintaquinçæ, nitri denarii pon do septuagintaquinçæ, refinæ frictæ denarii pondo septuagintaquinçæ, galbani denarii pondo duodecim, guttæ ammoniaci denarium pondo duodecim, cachryos denarium pondo duodecim, ameos denarium pondo duodecim, piperis albi denarium pondo fedecim, cyprini† denarium pondo sex.

Aliis† hemi- nas sex.

ALIVD MALAGMA BONI COLORIS

ad multa accommodatum.

Ceræ pondo libram, refinæ frictæ pondo libram, guttæ ammoniaci pondo uncias sex, aluminis liquidi pondo uncias sex, falis floris pondo uncias sex: quidam, uifci pondo uncias sex.

MALAGMA APOLLOPHANIS.

Ceræ denarium pondo octoginta, guttæ ammoniaci denarium pondo octoginta, bdellij denarium pondo octoginta, iris illyricæ denarium pondo octoginta, refinæ terebinthinæ denarium pondo quadraginta, mannæ thuris denarium pondo quadraginta; irino contunduntur.

MALAGMA ΔΙΑ ΣΤΥΠΤΙΡΙΑΣ, ID

est, ex alumine; aliter.

Ceræ denarium pondo centum, picis denarium pondo quinquaginta, aluminis liquidi denarium pondo uigintiquinçæ; ego autem quinquaginta; uifci denarium pondo quinquaginta.

AD ISCHIADICOS GENEROSVM.

D

Rutæ agrestis feminis, filphij, baccarum lauri, aphronitri, abrotani, colocynthiis, cardamomi, ameos, singulorù denarium pondo quatuor, rutæ uiridis, picis, refinæ rebinthinæ, guttæ ammoniaci, ceræ, feui, singulorù denarium pondo octo, galbanii denarium pondo sex, opopanacis denarium pondo quatuor, fulphuris ignem non experti denarium pondo quatuor.

Aliis† mine octauæ partë.

AD LIENOSOS.

Ceræ pondo minam, refinæ pondo minam, guttæ ammoniaci minæ dimidium, aluminis liquidi denarium pondo quinquaginta, ftrigmenti heminam, capparis radicis denarium pondo quinquaginta, calamyntha radicis denarium pondo quinquaginta, myrobalani fecis, quod magma uocant, denarium pondo quinquaginta, aceto aridis, oleo liquidis, adiecio utitor.

MALAGMA VSVS MVLTIPLICIS.

Sinapíos denarium pondo quatuor, mannæ denarium pondo duûm, rutæ denarium pondo quatuor, aphronitri denarium pondo quatuor, capparis radicis denarium pondo sex, guttæ ammoniaci denarium pondo quatuor, myrobalani denarii pondo uigintiquinçæ, centaurij minoris denarium pondo quatuor, lapidis alij flo ris denarii pondo quatuor, fœnigræci denarium pondo quatuor, cardamomi dena riù pondo quatuor, ceræ denarii pondo septuagintaquinçæ, refinæ denarii pondo centum, mellis heminas sex, irini fedimenti heminam; acetum ammoniaco duabus heminis superfunditur.

Aliis† septë.

POLYARCHION EX EPISTOLA.

Cyperi, cardamomi, mannæ, ceræ, singulorum pondo minam, terebinthinæ frictæ pondo minam s, liquidæ pondo minas tres, cyprini quod fatis est: ego, bdel lij pondo minam.

ALTERA SCRIPTVRA.

Cyperi, cardamomi, bdellij, thuris, balfami, singulorù pondo minam, ceræ pon do minam

KATAΓΕ'ΝΗ, LIB. VII.

85

A do minam s, refinæ frictæ pondo minas quatuor, cyprini heminas sex, uini odorati heminam unam s.

VT EGO VTOR.

Cyperi, cardamomi, amomi, bdellij, singulorum pondo minam, ceræ pondo minam s, refinæ frictæ, terebinthinæ, pondo minas quatuor, cyprini heminam, caff læ, cinamomi, guttæ ammoniaci, nardi indicæ, croci, myrrhæ, lingulorum quartam minæ portionem, uini odorati quantum sufficit.

MALAGMA AD MVLTA VTILE APOLLONII.

Ceræ, picis refinæ frictæ, singulorum denarium pondo centum uigintiquinque, nitri, thuris, singulorum denarium pondo quinquaginta, feui taurini, butyri, singulorum denarium pondo septuagintaquinque, œfypi denarium pondo quindecim, aquæ cyathos sex,

MALAGMA AD HEPATICOS BONVM.

Guttæ ammoniaci denarium pondo centum quadragintaquatuor, alij centum duûm, bdellij denarium pondo centum quadragintaquatuor, croci denarium pondo duodecim, myrrhæ denarium pondo duodecim, ceræ denarium pondo centum quadragintaquatuor, alij centum, aceti quartam partē heminæ, cyprini heminam, ego autem pono heminás decem,

MALAGMA AD RHEVMATISMVM STO:

machi & inteslinorum.

Oenanthæ pondo unciam, omphacij pondo uncias quatuor, phœnicobalani carnis pondo†uncias duas, acacæ pondo unciam unam, rofarum pondo unciam, omphacij pondo uncias quatuor, aloës pondo minas quatuor, gallæ pôdo uncias quatuor, aluminis rotundi pondo uncias quatuor, picis pondo uncias quatuor, ceræ pondo uncias tres, alij thuris, myrtei pondo uncias tres; uinum aridis affunditur,

Aliás† unciam unam.

B

AD HYDROPICOS ET FLATVOSOS,

Picis liquída pondo libram, ceræ pondo libram, nitri pondo uncias sex, sulphuris uiui uncias sex, aluminis fili pondo uncias sex,

ALIVD MALAGMA AD ISCHIADICOS,

aliaq; multa.

Ceræ denarium pondo septuagintaduûm, terebinthinæ denarium pondo quadraginta octo, guttæ ammoniaci denarii pondo trigintaduûm, propolis denarium pondo quadragintatrium, galbani denarium pondo trigintafex, bdellij denarium pondo uigintiquinçp, croci denarium pondo quinçp, opopanacis denarium pondo duodecim, nitri (pumæ denarium pondo triginta; trino unguine tundens utitor.

ALIVD MALAGMA ANDREÆ MVLTIS VTILE.

Pyrethri denarium pondo octo, cocci gnidij denarium pondo octo, salis ammo niaci denarium pondo octo, ficus agrestis radicis denarium pondo octo, refinæ piceæ denarium pondo octo, terebinthinæ denarium pondo†octo, ceræ denarium pondo triginta, liquoris fycamini denarium pondo duodecim, alij decem, aphroni tri denarium pondo uiginti, thuris denarium pondo sexagintaquinçp, bdellij denarium pondo decem, guttæ ammoniaci denarium pondo decem, alij uiginti, myrrhæ denarium pondo decem, mali terræ denarium pondo decem, alij uiginti, piperis albi denarium pondo decem, & longi denarium pondo decem, xylobalfami denarium pondo decem, cardamomi denarium pondo decem, œfypi denarium pondo do quindecim, hebifis radicis denarii pondo decem, gladioli radicis denarii pondo decem, ftyracis denarium pondo decem, capparis radicis denarium pondo decem, iris illyricæ denarium pondo decem, aloës indicæ denarium pondo decem, galbani denarium pondo decem, uiici de quercu lecti denarium pondo decem, alij duodecim, adipis anferini denarium pondo octo, refinæ fICCæ denarii pondo duodecim, sedimenti iridis quod fatis est.

Aliás† uigin. ti.

P

C

ALIVD AMITHAONIS AD THORACIS, PRAECORDIO

rù & Stomachi dolores: item ad artus recenti cicatrice obductos, quas àrykùxag Græ-
ci, ligationem Latini uocant. Insuper valet ad abſeſſus, & duritias emolit.

Alias† uiginti

Guttæ ammoniaci denarium pondo† quinquaginta, ceræ denarium pondo ui-
ginti, bdellij denarium pondo quinquaginta, refinæ terebinthinæ denarium pondo
uiginti, iris illyricæ denarium pondo decem, galbani denarium pondo quinç: bdel
lium & ammoniacum uino perfunduntur, deinde etiam liquida miſcentur, & irino
adiecto ſimul leuigantur.

MALAGMA ANTIPATRI AD COLICOS,

omniaq; interiora.

Silphij denarium pondo duûm, heleliphaci denarium pondo quatuor, caſiæ de-
narium pondo quatuor, melanthij denarium pondo quatuor, ſtaphidis agriæ dena-
rium pondo quatuor, galbani denarium pondo quatuor, ſtruthij denarium pondo
quatuor, ſulphuris uiui denarium pondo quatuor, panacis denarium pondo ſeptê,
propolis denarium pondo ſeptem, pyrethri denarium pondo ſeptem, guttæ ammo-
niaci denarium pondo ſeptem, nitri denarium pondo ſeptem, afij floris denarium
pondo uigintiquinç, ceræ denarium pondo centum quinquaginta, refinæ denari-
um pondo centum quinquaginta, olei heminam.

ALIVD MALAGMA CALLINICI EX COLLEZ

Etaneis Paccij, ad omnia.

D

Ceræ nouæ denariiù pondo centum, guttæ ammoniaci, terebinthinæ, bdellij pellu
centis, ſingulorù denarium pondo quinquaginta, alterci ſeminis denarium pondo
triginta, liquoris papaueris denarium pondo uiginti, meliloti, myrrhæ, mali terra,
piperis, gentianæ, ſtyracis, ſingulorum denarium pondo quindecim, thuris dena-
rium pondo octo, croci denarium pondo octo, olei heminam, papaueris albi ſemi-
nis denarium pondo quadraginta octo, nucleorù pineorum denariiù pondo uiginti,

ALIVD MALAGMA LEVCOPYRON.

Terebinthinæ pondo libras quatuor, ceræ pondo libras tres, guttæ ammoniaci pondo uncias ſex, galbani pondo uncias duas, opopanacis pòdo uncias duas, man næ pondo uncias duas, ſeuí taurini pondo uncias duas, cyprini modicum,

ALIVD EMPLASTRVM, MALAGMA GE

neroſum Crisſi.

Alias† libram
unam.

Myrrhæ, opopanacis, galbani, ſingulorum pondo uncias ſex, panacis radicis,
mannæ, thuris, guttæ ammoniaci, ſingulorum pondo†libras duas, ceræ, refinæ fria-
ctæ, ſingulorum libras tres, aceti†heminas duas.

Alias† ſexta-
rios duos.

ALIVD AD COXENDICVM, CAPITIS,

omnesç, diuturnos dolores.

Ceræ denariiù pondo uigintiquatuor, guttæ ammoniaci denariiù pondo ſeptê, te-
rebinthinæ denariiù pondo ſeptê, thapſiæ ſucci denariiù pondo octo, olei heminam,
ALIVD AD Aqvam intercvtem cleophantæ.

Ceræ, refinæ piceæ, aphronitri, ſingulorum denariiù pondo centum, galbani de-
narium pondo duodecim, propolis denarium pondo duodecim, guttæ ammoniaci
denarium pondo duodecim s, cypriniæ heminas duas, aceti heminas duas,

ALIVD ANODYNON NICOSTRATI AD PODAGRAM.

Ceræ pondo libræ, guttæ ammoniaci pondo uncias ſex, opopanacis pòdo uncias quatuor s, meconij pondo uncias tres, cyprinum ad contufionë illorum adhibetur.

ALIVD AD APELLAS, QVOS GRAECI

λεωοδέγμα uocant, autore Epidaurou.

Alias† longi.

Thapſæ radicis pondo denarium trium, piperis† nigri denarij pondo unius, ſeuí
uitulini denarium pondo duodecim, thuris denarium pondo quatuor, xylobalſami
denarium pondo duûm, refinæ denarium pondo fedecim, ceræ denarium pondo
octo; liquida ſiccis ſuperfundito.

ALIVD

KATAΓΕΝΗ, LIB. VII.

86

A ALIVD MALAGMA ASCLEPIADIS ANODYA

non, ténſionem ſubito tollens.

Ceræ tyrrhenicæ pondo minam, ſeu i† taurini, adipis anſerini, medullæ ceruinæ, terebinthinæ, ſingulorū pondo minam, galbani minæ dimidium, œſypi pondo unæ cias quatuor, roſacij heminas quatuor, unguenti telini heminà, olei boni tantunæ dem: hæc igne non acri liquefacito, mouens ſedulo: ſint autem leuia in pila contuſa, íris illyricæ denarium pondo trecentum ſexaginta, mali terræ denarii pondo cenæ tum octaginta, hypocyſtidis leuigatæ denarium pondo centum & quinquaginta, gallæ leuigatæ denarium pondo trecêtorum ſexaginta, mannæ, bdellij, ſingulorum denarium pondo centum octaginta, cinamomi, croci cilicij, myrrhæ, caſiæ, nardí indicæ, iuncí ſoris, calami aromaticí, amomi, piperis, rei ſucci, hírudinis marinæ ſanguinis, androſæmi herbæ, pyrethri, ſingulorū denarium pondo trigintaquinçij, aceti ueterís heminam, in quo omnia medicamenta inieſta emolliuntur, tundunæ turçij, quouſque lentum ac elaboratum ſit medicamentum, deinde reponitur: ualet etiam ad thoracís ac pulmonís rheumatíſmos, item ſyncipitio dolentes conſeſtim liberat: uocatur autem Aſclepion.

ALIVD AD COXENDICVM DOLORES

optimum Heræ Cappadocis.

Picis liquidæ heminas tres, uel duas, ceræ pondo libram, pityinæ pondo libram, sulphuris uiui pondo libram, nitri pondo libram s, ſtaphidis agriæ ſextarium, pyreæ thri pondo libram, ſecis combuſtæ pondo libras duas, cardamomi ſextarium, galbani pondo ſelibram; liquida ſiccis commiſcentur.

ALIVD MALAGMA BANCHII, QVO CAESAR VSVS EST.

Adipis ſuillæ pondo minas duas, ceræ pondo minas duas, helenij, calami aroma- tici, panacis radicis, ſalis ſoffitij, uel ammoniaci, ſingulorum denarii pondo quin- quaginta, bdellij pellucentis, guttæ ammoniaci, ſingulorum pondo minas duas, iuncí ſoris, íris, ſingulorum pondo minam, thuris, piperis, galbani, ſingulorum de- narium pondo uigintiquinçij: coquito ut cardamelium.

AVREVVM ALIVD MALAGMA AD ARTHRETICOS,

hoc est, articulari morbo laborantes.

Reſinæ ſtrobelinæ pondo libras duas, axungiæ, galbani, ſingulorum denarium pondo duodecim, ceræ denarium pondo uigintiquatuor, baccarum lauri denarium pondo duodecim: incoquito ut nouiſti.

ALIVD MALAGMA AD LATERVM DOLOREM.

Cyperi, cardamomi, mannæ, guttæ ammoniaci, terebinthinæ, ceræ, irini, ſingu- lorum pondo libram: ammoniacum ſeorſum coquito: liquida leuigato, ac cum iri- ni cyatho liquefaciens, ammoniacum aſpergito, deinde arida miſceto, irino manus inquinans.

ALIVD MALAGMA CLONIACI BONI COLORIS.

Auripigmenti pondo uncias tres, aluminis ſiſſi pondo uncias tres, calcis uiuæ pondo uncias tres, reſinæ fricæ pondo libras tres: acetum aridis, oleum liquidis ad- ditur: utitor itidem in lienofis,

DAMOCRATIS MALAGMA.

Voniam metris conſcripta & memoriæ faciè commendantur, & me- dicamentorum temperaturas exactè conferuant, ideo Damocratis quoque pharmaca apponere conſueui, inter quæ & hoc infra ſcri- ptum numeratur.

At uſus omnino malagmatis boni

Subínde ueniet medicinæ cultoribus,

Admuſculos conuſtos, articulos quoqæ

Ruptos, & artuum fracturas; inſuper

P 2

KATA' ΓΕ'ΝΗ, LIB. VII.

87

A na induratorum corpori malaictica, id est emollientia effe dicet, ea nimirum quæ ipſorum ſoluunt duritiem, quemadmodum & relaxantia quæ tensioni medentur. Porrò in phlegmonis cutem tendi contingit, interim à subiecto tumore ſympto- ma hoc capientem, interim ipfammet inflammatione laborantem, non tamen phle- gmones ſubſtantia partis inflammatæ durities est, fed è conuerſo planè, ſicut in li- bris de ipfa oſtendimus, humiditas; atqui in hîs quæ ſcirro conflictantur, non præ- pollens in affecta parte humiditas est, uerum durities; attamen utriuſqæ affectus ſi- milis quodammodo generatio est, & curatio: naſcitur enim ex coſluxu humorum; curantur iſdem euacuatis, quanquam euacuationis modus in utriſque idem non est, fed uti in Therapeutices commentario declaratù est, in quo etiam aliorù omni- um affectuum ſanandi rationem explicuimus, inflammatis quidem particulis, tum repulſoria medicamentorum qualitas, morbi initio, tum diſculſoria ſemper ex uſu eſt: ſcirris autem ſola diſculſoria ſine repellente: itaque ſummè indurata ſcirro, ſum- mè inſanabilia ſunt. Porrò dignoſcere ea oportet, eo nêpe ſigno, quòd nullus affect- is partibus ſenſus ſupersit: at in quibus ſenſus quidem est, fed obſcurus, hæc curan tur pharmacis humorem incraſſatum uidelicet digerentibus, non tamen ualidè, ac uniuèrſim hoc agentibus, ſicut digerentia medicamina faciunt, cuiuſmodi uocant Græci ἐπιστασικα & ἐπιστοικά. Mirari uerò non oportet, mutationem in duritiem ex inſflammatis accidere, cum ſimul & confluens humor ſit craſſior & liquidus, & curatio medicamentis ual de exiſcantibus adminiſtretur: quemadmodum & in ex- terioribus permota corpora, quæ ipſum ignem contingunt, torrentur, ex aqua rur- ſus emolliuntur: ita in inflammatis affecti loci humiditas, à calefacientibus & exi- cantibus ualidius pharmacis, reliquium aliquid uſeſoſum craſſum q[ui] retinet, tenui di ſcuffo. Et hæc ratione in morbis articularibus calli proueniut, & in renum uitio cal- culi. Quòd ſi uerò fluxio quæ phlegmonem committit ſubſtantia ſit tenuis, & cu- ratio eius ſiccantibus & calefacientibus pharmacis adhibeatur, nihil ſcirroſum relin quitur: imò refrigerantia uehemèter aſtringentiaq[ui] ſcirros procreare ſolent: ac mul- tos ex eryſipelatis immodicè refrigeratis ſcirroſos humores habere conſpicimus, medicorum qui eos ſanandos ſuſeperunt inſcitia. Prima ergo medicaminum, quæ phlegmonis & quæ ſcirris medentur, differentia est prædicta: altera propter dolo- rem inſflammatis coniunctum, quæ non ſuſinet ualens medicamentum affectæ par ticulæ offerri. Quippe hæc cum dolore actionem edunt, inſflammatis ob affectum ſtatim dolentibus, eoq[ui] molliſſima remedia deſiderantibus. At uehementiora præ- terquam quòd dolores non ſoluunt, uel mitigant, adhuc etiam exacuentia maiores phlegmonas concitant. Itaque primus uſus in dolentibus phlegmonis est, qui me- dicamentis abunde humidis ſimul & modicè calidis adminiſtratur. Alter paulò craſſioribus ſiccantioribusq[ui] conſtat. Tertius relaxantibus nominatifs, quæ nonnul- li mala gmatis adſcribunt. Sunt autem inter ea molliſſima ſanè, quæ cerati ſpeciem conſiſtentia referunt, cum ex butyro, cera, adipibus, oleoq[ui] relaxante componun- tur. Temperatur ipſis cœſypi, refinæ & picis modicum, ſicut & thus, & galbanum: præterea nonniſhil iris illyricæ. Porrò Menecrates ut ipſe ait, & alij quidam ei atte- ſtantur, medicamentum ἀλλ'χυλῶν, id est ex ſuccis appellatum, phlegmonis nòdum uehementer dolentibus eſſe remedio. Inſcriptus est liber, quo pharmacum tradidit, ἀυτοκράτως, ὁλογράμματα. Certe ἀυτοκράτως, quaſi dicas, imperator, quoniam huic dicatus est: ὁλογράμματα, quia ſine notis integris ſyllabis expresſus est, β, γ, δ, ε, alijq[ui] numeri ſinguli, uel refinæ, uel picis, uel alterius cuiuſdam medicaminis. Hos autem fecit Menecrates: quòd ſaſpe quibuſdam non modò nolentibus errorè com- mittere in ſcripturis contingit, fed etiam per inuidi[u] uolentibus: dum ὁ literam ὁ fa- ciunt per mediam rotundam lineam, alia per tranſuerſum duſa: ſota uerò literam alia ſimiliter tranſuerſim appoſita: ſicut etiam una línea ex γ, & ς, deraſa, literæ: cha raſterem reiſqui còtingit. Pari modo ex multis literis, alijſ appoſitione, alijſ com- positione, alijſ ablatione, mutari notas ſeu charaſteras eas indicantes, accidit. At

ex ſale censu

dumque dixi
uiderat, h[uius]

sive inſtitutio
scindens, ut
conſtituere, et
conſtituere, ut
conſtituere, et

P 3

KATA' ΓΕ'ΝΗ,

LIB. VII.

88

A Si fit necessum iungere, ne abſit longius,
Vtêris omnino per hyemem, cum inditum
Medicamini oleum crassum longo tempore
Euaſerit, lithargyrum & feruenubus
Inſpergito, leui igne & affiduo coquas,
Spatha mouens, quæ potior eſt ex pícea:
Cum ceperit mediocri coctum tempore
Medicamen hoc emplastri ſpiftitudinem,
Necnon fœtorem ſimili pacto pharmaci,
Ab igne cacabum confestim deponito,
Curans per æſtatem pauxillo durius:
Sed hyeme molliſculum, amolyntum tamen,
Moueto quoad modicè ita refrixerit;
Deinde rurſus manibus durioribus
Totum ſubactum inſpergito, olla transferens,
Cum poſcet uſus, iterum ualidè mollíes,
Molliq[ula] pelliculæ diligenter illines
Permagna ſuperaccommodamus ſplenia,
Si quando hoc emplastrum efficacius
Deſideres ad neruos cráffos, muſculos,
Duras[que] mammas, atq[ue] articulos inſuper
Luxatos fieri, pondo radicum indito
Agregtis item maluæ, fed recentium
Purarunç[que] digitalium, feruentibus.
At cum madorem totum, & uires pharmacum
B Ex igne depoſuerit, colo traiſce
Maluæ radiculam, leuem & lithargyron
Tunc incoquito, ut dixit prius, reponito &
Simili modo rurſus, eodem[que] utitor:
Vtriuſq[ue] tenere istud uírtutes ait
Inuentor Menecrates medicaminis
Prímus, uir equidem erga artem affectus optimi;
Etenim recentia feruat citra phlegmonem
Vulnera, eadem diuíſa glutino
Iungere, tum phlegmone obſeffa ulcera
Nimis, medicari & uulneratos muſculos
Perſuaſit, ſline quodam alio, quæ ſuccurrere
Poſſunt, cataplaſmate, fomentis, & ſpongíjs.
At omnia, quæ facere confirmauí prius
Medicamen ex lithargyro, & axungia
Facit, optimum uerò poſſum diutinis
Recentibus[que] uteri inflammationibus
Implere caua dilutum roſaceo
Vel myrteo bono, & cicatricem addere.
Summatim, omne cataplaſma, necnon pharmacum
Extrinfecus quod ipſis ſuper infunditur
Superfluum eſſe dicit iſto utentibus.
Eſt ſcriptum medicamen digniffimorum,
Iam & fidem promittit inuidis.
Hunc in modum ipſum præparari dictitat.
Septem per æſtum olei pondo libram dies
Indes, aliás eius dimidium repperi

P 4