at disciplinam

tibi hocovedibile, quia beatissimum. Quid tuum credibile, fit enim ad populum, ne uocas cum quíta fit affectus beatum nung probabis, fit ad prudentes alerum, fœtum dubitabunt. Fit ne tantum cum virtute, ut ea prebidi, vel in phalaridis tauro beati. fit. alerum non dubitabunt quin et fitoeri conveniencia, fit dicant et uos repugnancia. Theophrasti igitur inquit tibi liber ille placet de beata iuta. Tamen abeamus a proposito, et ne longius proflus, inq. píbò. fit iuta mala. funt placet. Nome igitur tibi videlicet inquit mala: id queres inq. in quo uitium respondet, uerbe, hoc atque neque est. Quo tandem modo inquit? Quia fit mala fune: is quí erit in his beatus non erit: fit mala non funt: iacet omnis ratio peripatheticus, et ille videns iudeo inguid quid agas, ne dissipulum abductam times. Tu uero inq. ducas licet, fit equatur. erit enim meam fit cæmenter. Audito igitur inquit Luci. Te cum enim ut ait Theophrastum, oratio est. Omnis audivitas p[ro]s conflictit in beata iuta comparanda. Beno enim uiriendi cupiditate incensit, omnes fumus. Hoc mibi cum tuo fratre, comenit. Quare hoc nobis iudendum est, possit ne nobis hoc ratio p[ro]bò, dare: polluere certe: nisi enim id faceret cur plato egyptium pagavit, ut a pacificiis bantibus numeros et celestia accipere. Cur post tarentinni ad arbitam? Cur ad rebus numeros pythagoreos eccl[esi]atem t[em]rum acorionem locos, ut p[er]comum cum expressis, adjungeret pythagoreanum medicinam. Eodemque Socrate repudiat addidere. Cur iste pythagoras et egyptium luftravit, & per pernunm magos adiuuunt, at tantas regiones barbaros, pedibus obiut, tot maria transmittet. Cur hoc eadem Democratis, qui uere faldo ne quereremus dicitur oculis, fit primaſſe. Certe ut in minimem ammus a cogitationib[us] abduceretur. Patrimonium néglexit: agnosdeceruit inultos. Quid queros alid, nisi beatam utam. Quam f[er]tiam in noti cognitions p[one]bat: tamen ex illa, muëtigione nature, contra uolebat, ut eſse bono ammo. Id enim ille fumum bonum eumbraniam & ſaepè achiamnig appellat, id est animum temore liberum. Sed hoc est perblare non cum tamen et perpolita. Pauca enim nec ea ipse enucleat, ab hoc de virtute quidem dicta. Postem enim hoc in hac urbe præmium a Socrate querni ceptu, deinde in huc lumen delat, ta funt nec dubitant quin in virtute omnis ut bene f[er]tiam beatam uiriendi, ſi ponetur. Quid cum zeno didisſſet, a noſtris ut in actionibus perſcribìs p[ro]let: de reeadem f[or]t alio modo, hoc tu nunc in illo probas ſi[mi]luerit, uocabuli rerum muertis. In contantie crimin ille effudit nos effugere non poſtumus: ille metelli utam ne gat beatiem & Reguli preponendam tamen nec magis exponendam: ibidem fumendam. Et fit optio eſſet: eliçeram metelli. Reguli rei j[u]ciendam. Ego quam ille preponendam & magis eliçeram beatiem hanc appello: nec ille minimo momento plus ei uti tribuo & fitoeri. Quid intereſt nisi q[ui]o res notat notis uerbis appello. Illi nomina, nona querunt quibus idem dicant. Iste ad quemadmodum in ſenatu ſomper est, aliquis qui interpretem poſtulet: ſic fit nobis cù interprete audiendi funt. Bonum appello quicquid ſeundum naturam eſt, quod contra malum. Nec ego ſolus: ibidu[m].

diſiplem

impulſu moueantur. Cum pateat igitur eternum eſt quod a ſe ipſo moueantur, quod etiam hanc naturam animis eſt tributam neget. In animum eſt enim omne quod pulſu agitatur, eterna. Quod et anima, in motu ciceron interiore et ſuo. Haec eſt propria natura animi atque vis. Que eſt una ex omnibus quae p[er]ſt moueant, nec nata certe eſt et eterna eſt. Hanc tu exerce optimis in rebus. Sunt autem optime cures de salutem patris quibus agitatus et exerhitatus animus uelocius in hanc pedem & domum ſi am peruvabit. Idque e[mi]nufaciet ſi am tum cum erit inclufus in corpore enmebit foras. Et ea quae extra erunt contemplane & maxime pe a corpore abstrabet. Nunc e[mi]norum animi qui p[er]ſu uoluptatib[us] corporis dediderunt earumque etiam ministros prebuerunt, impulſus h[uius]b[us]m uoluptatib[us] obediens, deoſ & hominum iura violauerunt: corporibus elapsi circa terram uam uoluptatam. Nec h[uius]m in locum nifi multis exagritati ſculis reueruntur. Ille disceſſit e- go ſomno ſplutus ſum.

SOMNIVM SCIPIONIS EXPLICIT.

contagio: seque abusus tempor-
fluorauisfit: evertis & corporis

fraudes imexpiables concepissent: his demui quoddam iuxr eſt. ſerulum ac concilio deo-
rum. Qui autem ſe interus cauſus ſtruauiſt: quibus 4 cum ſuſſet minima cum cor-
poribus humans utam mitati deorum his ad illos deos a quibus profecti eſtque ſic cum
vedutum pater: Itaq. commemorat: ut cym qui non ſine cauſa apollini ſunt dedicati
ſed quia a beo habere dimuationem uideantur: vel quia prouidentes quid in morte
bom iſt: cum cantu & bona voluntate moriatur: Sic omnibus bonis & dolibus & ſicur-
dum. Nec i de hoc quidquam dubitare posſte: niſi id nobis acciderit diligenſis de ammo
cogitantibus: quod his ſpe uſu euemt: qui cum acriter ocuſis deſticientem ſpom meueat
ut aspeſtum omniu amitterent: ſic mentis acies ſe iuſpum intuens non nung, hebet
ob eam: cauſam contemplandi dilugentiam amutiurus. Itaq. dubitans circumpeſtus
heſitans multa aduerſa reuerens tang in mari in rare immersu nostra uochur oratio.
Sed hoc et uetera & a gyrotis Ca. to autem ſic abit e ſita: ut cauſus moriendi natum
ſe eſt: gauderet. Vehat enim dommans ille in nobis deus niuſſu hinc nos ſuo demigore
Cum uero cauſam iuſtum iſſe deus dederit: ut tunc ſoruit nunc caton ſpe mulaſt:
ne ille medus fidius nur papiens latus ex his tenebris in lucem illam exſiſtunt: nec tam
illa uincula carceris ruperit: leges enim ueterat: Sed tang a magistratu aut ab aliqua
poſſate legitima: ſic a deo euocatus atq. emiſſus exſeget. Tota enim philofophum
uita ut aut idem commentatio mortis et: Nam quid aliu agimus cum a uoluptate:
4 a corpore cum abre familiari que eſt que eſt nimifra & famula corporis: cum a re-
cum a negoio omm ſtrocamus amnimum: quid mi tum agimus: niſi animu ad ſpum
eduocamus ſcutum eſt: cogimus: maximeq a corpore abducimus. Secernere aut
a corpore animum nec quid aliu eſt 4 emori ducere: Quanboc commentemur: miu
crode: diſinquamus 4 nos a corporibus ideſt: conſuecamus mori: hoc & dum animus
in terris: erit illi celeſt iute (bimle: & cum illuc ex his uinculis emiſſi ſeemur munus
tardabitur cauſus ammonium. Nam qui in compedibus corporum ſemper fuerunt:
& cum pluri ſiue tardius ingreauuntur: ut i qui ſero uindt mulcos annos fueru
Quo cum uenerimus tum demignu uuemus. Nam hoc quidem uta mora eſt: qua
Lamentari poſſen fit liberet. AT. Litis tu quidem in conſobrione: et lamentabue:
quan cum lego nihil uero malu 4 bas res reiſinque, bis uero auſtis multo ma-
ſes. AV. sema tempus & quidem celeriter: ſine retroſtabus ſine properabis uolat
erim etas: tanquam autem abea abeo ut malum moru non iſt: quod tibi dubium
uidebatur. ut ueter ne boni nihil ſit nec malum aliu certe: ſed nihil bonu
aliu potius. B. quidem vel dij iſt vel cum diu ſuari ſumus. AT. Quid reſon
diſlunt enim qui hec no probent. N. ego autem minquam uta te in hoc ſmone
dimittam ulla uti ratione: ut moru tibi uideri malum poſſit. AT. Qui poſſit
cum ita cognouerim. M. Qui poſſit vobis? catenue uemunt contra dicentium
nec ſolum epycureorum quos quidem no depicio: ſed netio quomodo doſſim
quiſp contemnit. Accime autem deheuie mee dicentus contra banc Emortu
lueant differuit. Jo enim tres libros deſcripti: qui leſtraci uocannur: quod mi-
tilons gmo habetur: in quibus uult efficere animos eſſe mortales. Stoſt

autem nobis ufuram largimur: tanget cornicibus diu manufllos auime animos: temper
negant. Num non uis igitur audire cur etiam fit ita fit mori, tamen non fit et malus
ut videtur, sed me nono de immortaliate depeilet. AT. Laudo id quidem eft nih
animis oportet confidere. Mouemur enim ſpe aliquo concluſb arute. Labamus
mutamus 5. contentiam clarioribus etiam in rebus. In his enim eſt aliqua obſturi
tas 5. id igtur fit acciderit ſimus armati. AN. Sane quidem: ſed ne accidat prout
debo. M. Nunquid igtur eſt cauſt quin amicos noſtos toycos dimittamus
eos dico qui amnt manere animos cum e corpore exceſſunt: ſed non ſemper
ſtos uero qui: quod tota in hac cauſa difficillimum eſt: ſuſpiciant poſſe auum
manere corpore vacantem. Illud autem quod non modo facile ad credendum
eſt, ſed to conceſſo quod uolunt, conſqueus idcirco non dant ut cum diu perman
perit ne intereat. AT. Bene reprehendis et ſi uo modo res habet. K. Credamus
ergo lanetio a platone ſuo diſtinenti. Quem enim omnibus locis diu num
quem papientiſum. quem pantiſſimum quem homerum philoſphorum ap
pellat. Huius hanc unam pientiam de immortaliitate animorum non probat.
Vult enim quod nemo negat: quicquid natum ſit intere. Hanc autem alios
quod declarat eorum ſimiludo: qui procreventur: quae etiam ingenius non ſb
lum in corporibus appareat. Aliter autem aſſort rationem nibil eſt quod de
leat: quin id eſorum etiam eſſe poſſit: quod autem in morbum cadat: id etiam in
tenturum. Dolere autem animos: ergo etiam intere. Hec reſſu poſſunt. Sunt
emem ignorantis cum de eternitate animorum dicatur, de mente dixi quę omni
turbo motu ſemper uacet, non de partibus ius: in quibus eſtrudines, in, ubi
nesc quierentur: quas in contra quem hec dicuntur: ponotas a mente & diſtluſe
putat. Jam ſimiludo magis appareat in beſiis: quarum animi ſunt rationis expeſ
Hominum autem ſimiludo in corporum figura magis expeſt et upi ammi, magi
neſt, quali in corpore locati ſint. Multa enim e corpore exiſtunt: que acuine
mentem: multa q obtundant. Aristoteles quidem aut omnes ingenioſbs melancholi
cos eſſe ut ego me tardiorem eſſe non moleſſe feram. Enumerat mulctos id ag
conſet: rationem cur ita fiat aſſert. Q. ſi tanta uis eſt ad habitum mentis in
iis que dignimur a corpore: ex ſunt autem quetunc ſunt & ſimilutuonem
faciunt: nibil neceſſatis aſſert cur naſcatur ammi ſimiludo. Omieto ſim
liudmes: uellem adſſe poſſte lanetius, uixit cum africano: quaprevem exco cui
ſuorum ſimilis ſuifſt. Africani fructis nepos facie uel pueris uita, omnium puroſt
ſimilis ut eſſe uel facile decerrimus. Cuus etiam ſimilis P. crassit et papientis
et eloquentis et primu hominis nepos. Multorum aliorum clavorum iurorum ęs
nibl antinet nominare, nepotes et filij. Sed quid aegimus: oblitne ſimus hoc
nobis nunc eſſe propoſitum: cum patis de eternitate dixiſſenus: ne ſi intereet
quidem animi: quicq eſſe in morte mali. AT. ego uero memmeram: ſed te de
esternitate dicentem abeamre a propoſto facile patiebar. N. Vide te alio ſec
tare & quelle in cœum migrare. AT. Spero ſone ut contingat id nobis: ſed fac

fentiat: quanq; hec quidem nimis stepe. Sed eo q. in hoc meq. omnis animi contractio ex mecu mortis. Qui emm patis uiderit id quod et luce clarius animo et corpori consumpto totam amnante delecto et falso interitu univer. flud ammal gat fuerit, fatum esse nihil is plane perficiet inter bipso centaurum qui nunciam fuerit et reque agamemnonem nihil interesse: nec pluris ne facere. N. camillu hoc ciuile bellum: 5 ego illo uno fecerim domam captam. Cur igitur et camillus doleret. Si hec poft trecentos et quinquaginta fere amos euentura putat: et ego dolem si ad deoem milia cimorum genem aliquam urbem nofrem poterim putem. Quia tanta charitas patrie eft: ut ea non ſenſu noſtro ſed ſalute eſtus metiamur. Itac non deceret ſupienem moris: que pp moentes caſus quotieſis iminere, proper brevitatea uice: nunc longe poeſt abſſe: quomus in omne tempore, flus q. confulat: ut poſteritatem ipfum cujus ſenſum habeturum non ſit ad te pertinere puet. Quare licet etiam mortalem eſſe animam: iudicante eterna molir: non glorie cupiditate quam ſenſurus non ſit: ſed uteutus quam necer parvo gloria etiam ſi tu id non agas, confequatur. Natura vero ſe ſle habet ut quo initium nobis rerum omnium ortus noſter aſſerat: ſic exiſtum moris: ut nihil p[er]nuit ad nos ante ortum: ſic nihil poſt mortem pertinebit. In quo quid poeſt eſe mali: cum moris nec ad uios pertineat: nec ad mortuos. Aliori nulli ſunt alio: nos non aſtingit: quam qui leuioem facuit: ſomni ſimillimam uolunt eſſe 5 ſi vero quifquam ita nonaginta amnos uelit uinere: ut cum ſexaginta confecte, rei reliquos dormiat: ne flues quidem id uelimt: non tamen uſt: erudimion ueru ſi fabulas audivi uolums: neſtro quando in lamo obdormuit: qui eſt mons c[oe]n: non cum opmor eſt experretus. Num igitur eum curare cenſes: cum luna laborat a qua conspitus putatur: ut eum dormientem ofſularetur. Quid autem qui ne ſentit quidem: habet ſomnum imaginem mortis, et eum quotiede? induis ee dubitas quando ſenſus in morte ullus ſit: cum eius ſimulato uideas eſſe nullum ſenſum. Pellantur ego iſte ineptie pene amiles, ante tempus morimur eſſe, quod tandem tempus naturæ ne ad eaqueidem dedit ufuram uice tang perunie: diuſtula preſtituta diu. Quid eſt igitur quod quareat: ſi reueri cum uillu: ea emm conditione acceperas: j[am] ſi p[er]uor parius occidit: eſquo ammo ſerendu putante. Si vero in cibus ne querendum quidem. Atqui ab hoc acerbis exigit natura quod dederat. Num dum guftaerat inquit uice ſuamitatem: hic aut ium ſupernabat magna: quibus fru coperat. At id quidem in ceteris rebus melius putatur: aliquam partem 5 nullam aſtingere. Cur in uita ſerus. Quanquam non male ait callimadus multo ſepius Lachrymaste priamum 5 troilum. Conſu teuem qui exada etare moruntur: fortuna laudatur. Cur nam neor illius ſi uita longior daretur: poſſe eſſe iocundior. Nihil emm eſt profitto hominis prudentia dulcius: 5 ut cetero auferat, aſſert p[er]ſenſtus. Quae vero etas longa eſt: aut quid omno homini longum. Nonne modo pueros modo adoleſſtes. in curſu a tergo inſequens nec opmantes aſſcuta eſt ſenſtus. Sed quia ultra

quam

nec habemus...

Illa fuplitio incolerabili dolore cruciar. fl opimamur eos quibus orbati furmus: eſſe
cum aliquo ſonu in bis malis. quibus tulgo opinantur. Hanc excutor opinionem
mihi mee uolui vidicitur, eòs ſiu fortafle longior. AT Tu longior non mihi dem
Prior enim pars orationis tue faciebat ut mori cipem, posterior ut modo nollem. nò
non laborarem. Omm autem ratiore illud certe perfedum eſt, ut mortem non
ducerem in malis. Nunc igitur an rheorum epilogum defideramus, an huc
iam artem plane velimqumus. AT Tu uero uſtam ne reiqueris, quam ſenper or-
naſt. Et quidem iure: illa enim te verum ſi loqui uolumus omniuerat. Sed grà
eſt iſte epilogus. habeo enim audire. Nunc quicquid eſt deorum immortalium
indica: ſblent in ſolus profare de morte. Nec uero ea fingere uſt. ſed berodo-
to auctore alius qu pluribus. Primum angie ſacordotis. Cleobis et bmoto fili pre-
dicantur. Nota eſt fabula. Cum enim illam ad ſolemne et ſtatutum pacifici
curru uedi uſſa eſſe ſatis longe ab oppido ad ſanum, mori ventur, quimenta
tunc iuuenes ij quos modo nominaui, uſte poſita: oleo corpora perunxerunt, ad
iugum accedunt. Iſta ſacordos adueta in ſanum, cum curus eſſe dudus a filiis
precaea deam dicitur, ut illis premium daret pro pietate: quod maximum homini
dari poſſet ableo. Poſt epulatos cum maire adolescentes, ſonno ſt. dediſſe, mane m-
uentos eſſe mortus. Simili precatione, trephonius et agamedes, uſi dicuntur.
Qui cum apollini delphis, templum edifiſſent, uenerantes deum petere mercé
dem non parvam quidem opens ac labores ſui, nihil certi: ſed quod eſſe optimum
optimi. Quibus apollo ſt. id daturum oftendit, poſt eius diu diem textum. Qui
ut illuxit moru, ſunt reporti. Judicamſſe deum dicunt, eum quidem deum:
cui reſu dij conceſſſent: ut preter ceteros diuinaret. Affectur etiam de ſil-
lenuo fabella quidam, qui cum amicâ captus eſſe, h[uius] munens pro ſua niſſtloc
deſiſſe scribitur, docuſſe regem non naſtî homini, longe optimum eſſe, proximum
auem ſprimum mori. Qua eſt ſpontia in cresponte uſus euripides. Nam nos do-
cebat cætus celebrantes domum lugere: ubi eſſe aliquis in lucem editus humane
uite uana reputantes mala. At qui labores morte ſinſſet graves, hunc omnis
amicos laude et licita eſequi. Simile quiddam eſt in conjulatione crantors.
At enim termaneum quendam helipium, cum graviter egotaret mortem fili me-
vere, uemſſe in flohomantium quereutem quæ ſuſſet tante calamitatis cauſa.
Hunc in tabellis tris h[uius] numero uerſiculos datos. Ignaris homines in uita mentib,
errant Euchionis potitur ſacorum munere leco. Sic ſuit utilius miſinivi iſſe tubis.
His et tabibus auctibus uſt. confirmant caufam rebus a diuſ immortali bus in-
dicatam. Alchidamus quidam motor antiquus in primis nobilis ſpinit eſt etiam
laudationem mortis, quatu conſtat ex numeratione humanorum malorum. Curi-
tiones he que exquiſitius a p[ro]b[us] colliguntur, deſuerunt, ubertas rationis non
defuit. Clare uero mortes pro patria oppotite: non ſplum gloriſſe rheorum bus
[ſed] etiam beate uideri ſblent. R[est]eperunt ab enitreo cum etiam filiè cupide
mortem expeſtuerunt pro uita cùum. Codrum qui ſt. in mediös immiſt hostes

nos quip[s] redangui refelli qu[que] patiamur. Quod i[ff] ferunt animo iniquo: qui in-
certis quibusc[um] destinatis qu[que] sententiis qu[ie] adduci et conſervati ſiue: etiam necſ-
ſtace conſtritati ut etiam quae non probare ſbleant, ea cogant: constantia autu-
defendere. Nos qui ſequimur probabilia nec ultra quid quod uerifmile occurrit
progredi poſſumus: et refellere ſiue pertinacia: et refelli ſiue inacundia pauiſi
ſumus. Quid ſi hec ſtudia traduſta erunt ad noſbos: ne bibliothècis quidem
graecis egebimus: in quibus multiundo inſinita librorum: pp eorum et multatu-
dinem qui p[ro]ſcripti. Eadem enim dicuntur a multo: ex quo ſibis omniare
ſerſbrunt. Quod accidet etiam noſtris: ſi ad hec ſtudia plures conſ fluxerint. Sed
eos in poſſumus excitemus: qui liberaliter eruditi adhibita etiam diſſerendi ele-
gantia racione et una philofphantur. Eſt enim quoddam genus eorum qui ſt. f[os]
appellari uolunt: quorum dicuntur eſſe latini ſiue multi ſibri. Quos non cito-
no equidem: quippe quos nunc legorim. Sed quia proficentur ipſi illi qui eos ſi-
bunt ſoneq[us] diſtinet: neq[us] diſtribute: neq[us] eleganter: neq[us] ornate ſcribere: lectio-
nem ſiue ulla delectione neolugendo. Quid enim dicant et quid ſentent:
i[ff] qui ſunt ab e[ra] diſp[iplma]: nemo mediocrit[em] quidem d[oc]tus ignorat. Quam-
obrem quoniam quenatmodum dicant ipſi non ſlaborant: cur legandi ſiue mi-
ſi ipſi inter ſe qui idem ſentunt: non intellugo. Ham ut platonem reliquioſ p[or]
ticos et demceps eos qui ab his profetti ſunt: legunt omnes etiam qui uſt[ia]
non approbant aut non ſtudioſſime: conſtantur: epicurum autem aut meo-
dorum ut ſore præter ſuos quiſſ, in manu ſumit: Sic he[ra] latinos: bi[ſi] legunt
qui illa rede d[ici] p[utent]. Nobis autem uideur quic[ui]d litteris mandent id
commodari omnium eruditorum lectioni deſt: Nec ſi id ipſum minus conſequi
poſſumus: i[ct]ivo nimus id ita faciendum eſſe ſentimus: ita mi[hi] ſi[mi]n[or] perip-
teticorum achademie[que] conſuetudo: de omnibus rebus in contrariis parte diſ-
rendi: non ob eam causam placuit: quod aliter non poſſet quod in quaqua uerif-
mile eſſe u[nieni]: ſed etiam quod eſſe ea maxima d[uc]endi exeritzio: qua
principes uſus eſt: ar[ist]oteles: deinde e[mi] qui ſauti ſunt: Nostra autem memora
philo quem nos frequerer audiuimus: inſtitut alio compore: rheorum præcepti
tradere alio ph[or]um. Ad quam nos conſuetudinem a familiaribus vire adduſi
in tutulano: quod datum eſt temporis nobis in eo poſſumſimus: ita cum an-
meridiem d[ic]tionum operam deſiſſemus: p[la]ut pridie feceramus: poſt meridiem
in achademiam defendimus. In qua disputationem habitan: non ęi n[arr]antes
ezponimus: ſed eſdem ſore ueris ut altum diſputatum eſt. Eſt iu[n]or ambula-
tibus ad h[unc] modum ſimo ille nobis inſtitutus: & at[que] quodam inſiduās exor-
dio. ATTICVS · M. CICERO LOQVNTUR

.AT.

1 C[]I non poter[et] ſin & heſterna diſputatione t[ua] delectatu: uel pot[
] adjuſtus. Et ſi enim mi[hi] ſum conſius n[un]q[ue] mee nimis uig[us] cupidum
ſuiſſe: Tamen interdum obiuer[tatur] animo meeus quidam et d[olo]r
] cogitantis ſore aliquando finem h[uius] h[uius] et amiffionum omnium

["Et in eis, quod est, in eis, ut in eis, in eis, ut in eis, ut in e

Disprepit.

putare miseriarum, sed omnes radicem fibras eudicere. Tamen aliquid relinquentur fortasse, ita sunt aliee virpes stiletiae: sed relinquentur id solum quod erit nereffarui flund quidem sic habeto. nisi panibus animus est, quod sive p[ro]hui fieri non potest. finem miseriarum nullum fore. Quamobrem quoniam cepimus etudamus nos eu- vandos: panabimur si uolens. et progrediar quidem longius non enim de egrindicem solum: quanq[ui] id quidem primum sed de omni animi ut ego posu p[er]cumbere - ne morbo ut gres iuolunt exphabo. Et primo si plaut fit quodamque more agamus qui breviter astringere solent argumenta. Deinde nostro instituto vagabimur. Qui fortis est idem est fidens. quoniam confidens mala conflictudine loquendi in iusti- o ponitur, dustum uerbum a confidendo quod laudis est. Quo autem est fidens iis perfecto non extimebitur, emm a timendo confideret. At est in quoniam caecit g[ra]tudo, in eundem timor: Quacumque enim rerum proestia flumus ingrediturque eade[m] independentes & venientes timonia. Ita fit ut fortitudini egrindu[n]que magne. Verisimile est igitur: in quam cadit egritudo, eadem in eundem timorem & imponi- tionem quidem animi & demissione: quae in quem cadunt in eundem cadit ut spectat: ut iustum aliquando se effe faceratur. Quae qui renipit recipiat idem ne- cesse et timiditatem eignamiam. Non eadem autem h[oc] in unum fortem ignotum egritudo d[omi]. At nemo fapiens nisi fortis. Non cadet ergo in fapienm egrindo. Precedea nunc est: qui fortis fit eundem esse magni animi. Si multum qui inictu- tuf fit: eum res humanas despicere: atque infra se politas arbitavi. Despicere autem non potest: eis rea pp[ro] quas egritudine affici potest. Omnes autem fapienm fortes non cadit igitur in fapienm egrindo: et quoniamque oculus contribuens non est prohe affectus ad solum munus fungendum et religiosus partes. Coam[que] nec corpi statum et motum: deest officio pro & ammenei. Si cumbram animus non est aptus ad exequendum munus solum. Munus autem animi est, ratione bene-uti et fapiens animus ita ponere affectus est: ut ratione optime utatur. Hunguiam igitur est p[er]cumbatus. At egritudo p[er]cumbatio et animi: semper igitur ei p[er]- ene vacabit. Vexi enim finile illud est: qui fit temperans: quoniam g[ra]vam

appellant: eamque iustitiam
uocant: quam s[]bleo eudem cum
temperantiam cum moderationem appellare: nonnunquam et modestiam. Sed
h[uius] p[ro] anote et iustus frugalitas appellari poterit. Q[ui]od angustius apud

graecos halet qui frugi homines
appellant: id est tantummodo u-
tibus. At illud et alius. Omnis enim abficientia omnis innocentia quae apud

graecos iustitium nomen nullum habet: sed habere potest. Ham et in-
nocentia affectio tals ammi: quae noceat nemini. Reliquias enim iustitio-
frugalitas continet: quae nisi tanta effe: et est angustius quibuscumque putat
temereatur: nisi est etiam cognomen tantumque laudamus. Sed quod nec pro-
metum preliendum relinquit quod ignamie: nec qui propter avaritiam clam de-
positum non reddicht nec qui propter temeritatem male renget: quod et fulti-
tie frugi appellari s[]blet. Eo tres iustitie fortitudinem, iustitiam, prudentiam.

et affectari desperare, hæc omnia definimunt toci. Eaque ureda quædxì p[ro]gularum rerum sunt. Non ut uidetur eade[m] res significant: sed aliquid differt quod alio loco fortasse tradtabimus. Hoc sunt ille sætis firsum: quas intio dixi prosequendas et omnes elvendas ne un[que] ulla possit existeret. Magnum opus et diffìcile. Quis negat: Quod aut preclarum idem arduum, sed tamen id se effecturam ptia profectur. Nos modo curationem eius recipiamus. Verum quidem hæc habet nus. Cetera quodamque uoletis & hoc loco et alius parata nobis erunt.

M. T. CICERONIS TVSCVLANARVM QVAESTIONVM LIBER TERTIVS FINIT: INCIPIT QUARTVS DE PERTVRBATIONIS ANIMI ET PRIMO PROEMIVM.

OSTRORVM hominum ingenia uirtutes et Brute fbleo mmari: cum maxime nibis studiis quæ pro admodum expecta in hanc cuitatem & gerria transtulecunt. Nam cum à primo urbis ortu regis inſtitutis partim etiam legib, auſpiciarimo me comita prouocationes patrum, conſilium equitum peduic, deſcriptio tota reſmilitanes diuinitus eſſe constituta, cum progreſſo adminisabiſs incrediſibilis curſus ad omnes excellentiam ſalutus et. Dominatu regio reſp. liberata. Nec uero hæc locus et ut de moribus inſitu-tif, maionum & diſiplina ac temperatione cuitatis loquamur. Alii hoc loci p[er]ſcriptus accurate à nobis dicta ſunt: maximeq in iis ſex hibris quos de reſp. perſcriptus. Hoc autem loco consideranti mihi ſtudia doctrina multa p[er]ſutur, cur ea que acerſita alunde neq[ui] plumb expecta: sed etiam construata et culta uideantur. Etat enim illis pene in conspectu preſtanti ſapientia et nobiliſate pythagoras: qui ſunt in Italia temporibus iſtem: qui[b]ue lunus brutus patriam liberatam, preclarus autem nobilitatis t[ur]æ. Pythagore autem doctrina eſt cum longe latèr[us] fluere: permauſſe mihi uidetur in hanc cuitatem. Id[am] cum coniectura probable eſt: cum quibusciam etiam uſtigus indicatur. Quis enim et qui p[u]ret, cum florentem in Italia g[er]et à potentiſtimis & maximis urbiis ea que magna dicta eſt, in h[is] p[ro]imum iſp[er] pythagore domum poſtea pythagorei, tantum nomen eſſet: noſtrorum hominum ad eorum doſtiffimas uoces autem clauſas ſuſſe. Quemiam arbitror propter pythagoreorum admiratiœ Numam quod reſem pythagoreum à posteriorib, exiſſimam. Nam cum pythagore diſipliam & constituta regnoſcent: regiſq[ui] equitatem & ſapientiam, à maioribus ſunt accepi[bit]; etates autem & tempora ignorarent propter uetustatem: eum q[ui] ſapientia excelleret: pythagore auditorem ſuſſe creuſuerunt, et de coniectura qu[em] habentem. Vestigia autem pythagoreorum à multa collig[ui] poſſunt: p[rae]ciſi.

malis proclimitas ut significet lapisionem muereis habeat puperius nomen. Quomodo
tuon in corpore est morbus: et egrotatio et uitium. Sic in animo morbum appellat
totus corporis corruptionem. Egrotationem morbum cum imberillate uitium. Cum
partes corporis inter se diffident. Ex quo præitam membrosp. disfortio deformitas
Ita illa duo morbus egrotatio: extotius valutudinis corporis conquaffatione & per-
turbatione giganteur. Vitium autem integra valitudine. ipfum ex se cœpitur: sed in
ammo tantummodo cogitatione posfimus morbum abegritudine. p[]iungere. Vitioſ-
tas autem et habitus aut affectio in tota uita in contans et ad se ipfia diffentiens. Ida
fit ut in aliter corruptione opinionum morbus efficiatur et egrotatio. Inaltera incon-
flantia & repugnantia. Non enim omne uitium partes habet diffentiens ut eam
qui non longe ad lapientia abfunt. Affectio est illa quidem dysrepans ſi ipſa dumé
inſpions fed non duforta nec præua. Morbi autem egrotationes partes ſunt uitio-
ſtatits. Bed perturbationes ſunt ne einſten partis quætio et. Vicia enim affationes
ſunt manantes. Perturbationes autem mouentes ut non poſſunt affationes um-
manerium partes est. Ata ut in malis attingit animi nahram corporis ſimi-
lundo ſic in bonis ſunt enim in corpore precipua pulchritudo uires valundo firmitat
velocitas: ſunt enim in animo corporis temperatio. Cum ea congruunt inter se & q-
bus confutamus. Sanitas ſic animi dictur cum eufi inducia opiniones concordant.
Ea est animi uietus: quam alij ipſam temperantiam effe dictum. alij obcompen-
tem temperantie precipitis etiam p[]ubſequentem: nec habentem ullam p[]eriem ſua
fed ſiue hoc ſiue illud fit: in ſolo est lapiente. Et autem quodam animi panitas
que in inſpientem etiam cadat cum curatione & perturbatione mediconum con-
turbatio mentis auſteſtur. & ut corporis et quodam apta figura membroſt. cum
coloris quodam (lauitare eam dicitur pulchritudo. ſic in ammo opinioni induco
rumque equilibitas & confantia. confirmitate quodam & ſtabilitate uirtutem p[]ub-
ſequens aut uietus aut ipſam continens. pulchritudo uocatur. Iteque uiribus
corporis et nonuiſ & efficiatut ſimiles p[]erilibus: uerbis animi uires nomman-
tur. Velocitas autem corporis celezitas appellatur. Quae eaden ingenij ex lauf
habeat pp animi multa: rerum brevi tempore perturbationem. Id animo corpora,
diffimile: q[]ui animi valentes centari non poſſunt corpora poſſunt. Sed corporum of-
ſonijones fine culpa accidere poſſunt. Animum non idem quos omnes morbi
& perturbationes ex asperatione rationis euemunt. Ita in hominibus ſihi exi-
ſunt. Nam boſtie ſimile quiddam faciunt. fed in perturbationes non incidunt
p[]uer acbos autem & hebetes intereſt: q[]ui ingenioſi ut es corynbium in eugine
ſic illi in morbum & incidunt tardius & recorantur ocujs. hebetes non idem nec
uero in commen morbum ac perturbationem animus ingenioſi cadit. Non enim mul-
ta efforata & emmanua quodam aut humanætis quos habent p[]eram p[]eriem
ut m[]icordia. e[]pribito metus. Egrotationes autem morbi animo difficulti
euelli poſſutantur: q[]ui ſumma illa uitia que uietitib poſſut contraria. Morbis
enn manentibus uitia p[]ublata effe non poſſunt: ga non tam celeriter panantur

["PROEMIUM QVINTI LIBRI TVSCVLANAR.", "VINTVS HIC DES BRVTE FINEM FACIT TVSCVLA.", "NARUM disputacionum, quo die et a nobis ea dicit: quam tu ex omnibus maxime probus disputetur. Placeo enim tibi admodum seni et ex eo libro quem ad me accutatime scripti: & multis monibus tuis, virtutem ad beate uinendum fit ipse esse contortam.", "Quod et difficile est probatu pp tam uara et tam multa tormenta fortune, tale tamen est: ut elaborandum fit: quo facilius probetur. Nihil et omn omnium que in pria tractantur: quod granius magnificens & dicatur. Nam cum ea ea impulserit et primi fit ad prie studium conciliant: ut omnibus rebus pothabitis totoque optimo utque statu exigendo collocarent. Profecto sere beate uinenda, tantam in eo studio curam operam posuerunt: quibuscumque invenit et perfecta ut tus est. Et ut prefedit ad beate uinendum in virtute patis est. Quis est qui non pietare et ab illis posuit et a nobis fluxeram operum philosophandi arboret. Sin autem virtus subrepta sub uirios incertos caufus famula fortuna est: nec tantarum uirum est ut se ipsam tuerentur: ueror ne non tam virtutis fiducia niendum nobis ad spon beate uinendi: 2 nota facienda videantur: equidem eos caufus: in quibus me fortuna uehementer exercuit iust considerans: huc incipio ponentur diffideret: interdum & humani generis imberillitatem fragilitatem extimebat. Ueror enim ne natura infirma cum corpora nobis dedit: iustam amortos infanabiles adolores intolerabiles adiunxisses: animos quos & cor- porum doloribus congruentes & temperante plus angorib & molesfus implica- tos. Sed in hoc me ipsius caftigo: quod aliorum & exsOFra fortasse mollitia non exisfà utate de uiculis nobis exire existimo. Flla enim fìmodo et ulla virtut quam dubitationem auμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμ

Itum quod fit, nihil aliud fit bonum. Sed tamen non agunt sic. Nam et de bone-
sto et de lummo bono separatim libri sunt, & cum ex eo efficacur patis in magnam
virtutem ad beate uinendum esse uim. Nihilominus hoc agunt separatim. Propius
enim & suus argumentis et admonitionibus extat sanda quæ res est, tanta prestitum.
Came enim non puros ullam in poria uocen emittam clariorem, illum ut esse prie
cumque ubi uis aut maius. Nam quid profectur, ut dij boni perfectur ut qui
legit, plus paruitur, ut esset contra fortunam per per armatur, ut omnia prefidia
haberet in se bene beatam uiendi: ut esset per per deme bezalis. Sed id est quod effici
at, uti: per hoc ipsius magnum etimo quod pollicetur. Nam xerest quidem referre
tur omnibem premius domis, fortune, non equitatu, non pede sribus copius, non na-
uum multitudine non infinito pondere auri consentus, premium propo sult, qui m-
uem esset nouam voluptatem, qua ipse fuit contentus. Neque enim unquam finem nue-
net libido. Nos uellem premio elucere possemus qui nobis aliquid attulitur: quoboc
firmius credere mus. Vellem id quidem, sed habeo paulum quod requiram. Exo enim
aftencior corum quae posuisset alterum alteri cons equens esse: ut quem ad medium fit
quod hænetum fit; id polum fit bonum: sequatur utam beatam virtute confici sic
iluit beata in virtute fit. Nihil esse mi, virtutem bonum. AT. Sed brutus tuis
auctore et aritone et antiocho non (butit hoc. Putat enim etiam, ut bonum aliget
præter virtutem. M. Quid igitur contra brutum ne me dicturum putas. AT. Tum
ut videtur. Nam profimere non est meum. Quid cujus igitur consitare num fit
alio loco. Nam ita mihi & cum antiocho sepe cum aritone nuper cum aethmis im-
poratur apud eum diu erant, diu enfyo fuit. Mihi enim non videtur quidquam
esse beatus esse, cum in malis esset. In malis autem papientem esse posse: ut esset
ulio corporis aut fortuna mala. Dicantatur hoc quæ pribit etiam antiochus loris
pluribus virtutem ipsam per se beatam utam efficiere posse: nec tamen beatissima
Deinde ex maiore parte pleras & res nominari, etiam qua puro abest ut iures
ut utinamque ut etiamque ut honorem ut gloriam quæ gener non minimo cor-
nerentur. Teon beatam utam est ex aliqua parte clauderetur. Tamen ex multo
maiore parte, obtinere nomen lum. M. Hoc mine crue lare non ita neque esse
quem, constantime dici mi, utetur. Nam & qui beatus est non intelligo quod
requinat: ut fit beatior. Si et enim quod deit: ne beatus quidem est: quod ex
maiore parte unam quam parton appellari speltari, dicunt. Et ubi id ito modo
uleat. Cum uero tria genero malorum esse dicunt: qui duos generum malis
omnibem unæatur: ut omnia adueræ, fit in fortuna. Omnibus opproffum corpus
ee confectum doloribus, huic paulum ne ad beatam utam delecte dicemus: non
modo ad beati fflam. hoc illud est quod theophrastus Luftinere non potuit. Na
cum statuisset ureda cormenta cruciatus parie eversiones ecilis orbitates ma-
gnam uim habere ad male miſtus, uinendum. Non est auus elate et ample-
loqui cum humiliter demittat, ſentire. Q. bene non queritur, conſtanter adem
cece. Tras mihi placere non poteft, conſequentia conſequentia deprehendere cum

Laus ... M. CERSE FI MINISTUS. Videntur ne hic ommem beatam uiterum, in una vir-
tute ponere. Quid est uero in epitaphio. Quomodo idem. Nam cui uiro ait. ex
le ipso ait apta fum omnia: quæ ad beate uiuendum ferunt. Nec pulpitæ alio-
ap aut bono caph. aut contrario pondere ex alioquin eueris emere coguntur.
huc optime uiuendi ratio comparuit et. huc est ille modernus hic fortis hic papias
hic & nascentibus et cadentibus cum rehiquis commodis tum maepeime libere pere-
bißt et obediet precepto illi ueteri: nec enim letabatur unquam nec meruit nimis
di temper in le ipso ommem pon reponet fuit. Ex hoc igitur platonis qui quedam puto
augustas fonte, nostra omnis manabit oratio. Unde ingnor rectius ordinem possum
q. a. communi parente natura: quæ quicquid penuit: nonmode animal (ibd etiam quæ
ortum eftt e cerra: ut friribus fuis mitteretur, in ſuo quodque gener perfetum
eſſe voluit. fract. et arbores et uites et ea quæ ſume humilior. necq. le toluere
a cerra altius posſunt. alia ſtemper virent. alia heme nudata uerno tempor te-
poffita frondeſunt. Nec eſt ullum quod non ita ugeat interiore quodam motu
eſt. fum quod ſonibus incluſis: ut aut flores aut fruges fundat aut baccas
omnibus in omnibus ſtum in ipſis ſi nulla ui incipendie perſetta ſunt. Fatah
uero etiam in beſtis: quid ſonus a natura eſt datus: uis ipſius nature perſpici
poteſt. Nanç alias beſtias nautes aquarum incolas eè voluit. alia ſuoluer
celo ſrii libero: forpentes quaſdam quaſdam ee gradientes earum uparum, pan-
tim Polinagaf: partim congregatas. immanes alias: quaſdam autem ciceron.
Nonnullas abdutas tenac. cedat. Attop earum quod fum tenore mume: cum
in disparés animantes uiterum cranſire non poſſe manet in lege narnæ: et
ut beſtis aliud alij preciput a namna danim et: quod fum quod renet nec
discendit ab eo: p[er] homini multo quoddam præſantius. Et ſt præſantia debent ea
diri quæ habent aliquam comparationem. Humanus autem amnuf decretus &
mente diuina cum alio nuttio nifi cum ipſo deo: p[er] hoc fas est ducit: comparari
poteſt. huc igitur ſi eſt excutus et ſi eſt acies ita cunara eſt: ut necatur et emi-
buſ, ſi eſt perſecta mens id est abſoluta ratio: q[ui]e eſt idem uirtut: vel l'omne beaum
eſt. cui mihi deſt: & quod in ſuo genere expleat et at top cumulam eſt. j[da]b. uirtu-
tis eſt proprium. certe omnes uertutis compoſe beati fum. et hoc quidem mihi
cum bruto convenit. j[da]c cum Aristotele. Xenocrate. P[er]ſuppo p[er]one. Sed
mihi widemur etiam beatiffimi. Quid emm deſt: ad beate uiuendum ei qui con-
ficht fuis bonis. aut qui diffidu: beatiy eſt qui p[er]pocſt: aut diffidat necesse eſt
qui bono dimidit tripartito. Quis enim poterit aut corporis firmiente aut forti-
ne ſtabilitate confidere? Atqui nifi ſtabili et fixo et p[er]manente bono beati
eſſe nemo p[er]pocſt. Quid ergo eſt modi iftonum eſt: ut mihi lacomis illud dudum
in os cadere videatur. qui gloriant cuidam mercatori & multas naues in oſ
oram maritimam dimiſſet: non p[er]ane optabilis ita quidem inquiut ruden-
tib[us] apta fortuna. An dubium eſt quin nihil p[er] habendum in eo genere quo
uita beata compleſtur. Si id p[er]p[er] amitt. Nihil enim eſt manufere nihil eſt.

M.T. CICERONIS DE SENECTVTE LIBER ADATTICVM: QVI ET
CATO MAIOR DICITVR: FOELICITER INCIPIT.

TITE SIQVID EGO ADIVTO CVRAM VE LEVAS -
So: quas nunc te coquit: & uerfatur pectore fixa: Et qua deprimeris: ecquid erit pretij? Licet enim mihi ueribus iuflem affari te o' attice: quibus Flaminium uir ille haud magna cum re fed plenus fidei. Quand[que] fio non ut flaminium p[u]licitari te o' attice: fl[ic] notes q[ui] dies q[ui]s. Nou[em] enim moderationem annu tui et equitatem: t[em] non cognomen pl[um] ale[n]is deportaf[le]: fed etiam humanitatem et pridentiam intelli[go]. Et tamen fl[up]ic[or] e[fi]dem rebus te quibus me iufim interdum grauius comueri. Quarum consolatio et maior e[ft]: et in aliu[d] tempus differenda. Nunc autem mihi e[ft] iufim de penedute aliquid conscribere. Hocnon e[nore]: quod mihi team[] commune e[ft]: aut iam u[n]enim aut c[er]te aduentur penedutis, & te et me iufim levare uolo. Et si te quidem id modice ac p[ap]ienter fl[aut] omnia: a[ffere] & latu[rum] e[ſſe] c[er]te f[io]. Sed mihi cum de penedute uelle aliquid ſcribere: tu occurrebat dignus eo munere: quo uterq[ui]n communiter uaberetur. Mihi quidem ita iocunda huius libri confectio ſiut: ut non modo ſs al[ib]ors p[er]ſen[ut]is moſtias: fed effe[cc]it mollem etiam et ioandam penedute. Nunc iſiq[ui]n pati laudavi digne philop[hi]a poterit: cui qui p[are]t omne tempus ſine moſtia p[os]ſt degere. Sed de c[er]tis et diximus multa et ſpe dicemus. Hunc librum ad te de penedute miſimus. Omnem autem ſponen[em] tribuimus non t[ion]ono: ut arifto[d]rius. Parum enim auſtoritatis eſſet in fabula. Sed M. catoni ſoni: quo maiorem auſtoritatem habet oratio: apud quem Lelium et ſcipionem ferimam adm�antes. q[ui]s tam facile penedutem ſe[ra]: his e[m] respondentem qui ſi erudiaus uidebutur disputare & conſueuit iſte in ſi[n]u[m] libris attribuito litteris g[ra]ciis: quarum constat e[m] perfuſuo[m] ſuſſe in penedute. Sed quid opus e[ft] plura. Iam enim iſſus catom[]s ſormo ex[pli]ca[t]ut noſtram omnem de penedute ſententiam. *Sci[ip]io et c[ato] loquuntur.* *SCIPIO et Leliuſ*

AEPENVMERO admirari bleo c[um]hoc. C. leho, cum c[er]torum nap[] tuam excellentem. M. c[ato] perſa[nt]am ſa[pi]entiam tum iuf[el] maxime q[ui]mmquam tibi grauiu[m] eſſe ſen[ter]im: que plenif[que] ſenibus ſic odiora e[ſt] ut omnis ſe[na] grauius dicant ſluſt[ere]. CA. Rem haud p[ane] difficil[em] ſci- p[io] et lehi admirari uidemmi. Quibus e[m] nihil opis e[ſt] in iſſis ad bene beateq[ui]n uinendum: eis omnis etas gr[au]s e[ſt]. Qui autem omnia bona à ſe iſſis p[oc]unt: nihil malum p[oc]eſt uideri: quod natur[em] neceſſitas aſſorat. Quo in penere e[ſt] in primis ſen[te]tus: quam ut adiſtans omnes optant: eandem acuſant adeſt. Tanta inſe[ſt] multitati inſtantia at[que] p[er]uenſkas. Obrepere au[n]t e[m] c[ui]nſ[que] p[ut]auiſſent: primum qui eos coegeſt ſuſſim pu[ta]re. Qui e[m] c[ui]nſ[que] adoleſſent[em] ſen[te]tus: q[ui] p[u]eriti[em] adoleſſentia obrepit. Deinde qui minus gr[au]s e[ſt] his ſuſe-

et al. in Vindobonensi cod. mo.

nectus nec solum non molesta: sed etiam iocunda. Qæ si in hoc erro: qæ aminos hominum esse immortales credam: libenter erro. Nec mihi hunc enimem: quo delector dum uno exergueri uolo. Sin morior totus: ut quidam minuti philoso- phi content, nihil peniam. Non ueror ut mune enimem meum p[ro] mortui irident. Qæ si non lumus immortales futuri: tamen extingui homini fluo tempore optabile est. Nam habet naturam ut aliarum omnium rerum flé et uiuendi modum. Senectus autem est etatis peractio tanquam fabule: cum defatigationem fuggere debemus: prebTIM adiumeta pacietate. Haec habui de foretuce quae dicerem: ad quam uti- nam perueniens: ut ea quae ex me auditus: re experti probare possit[s].

M. T. CICERO HIs DE SENECTVTE LÍBER: QUI ET CATO MAIOR
DICITVR: FOELICITER FINÍT.

E IVSDEM AD BRVTVM PARADOXA INCIPIVNT.

NIMADVERTI BRVTE SAEPE CATONE

annunculum tuum: cum in ponatu senecteiam diceret: locos gravies e phria tradere ab�entes ab hoc uſu foronſi: ſed dicendo ab- ſequi tamen ut eſſet illa philobphica populo probabilia uidentur. Quod e magis et illi g[ui] aut tabi aut nobis: quia nos ea p[ro] uim plus: que p[er]uenit diceri copiam et in qua dicuntur et que multum diſprepant ab opinione populari. Cato autem perfectus in ea senentia ſtoicus: & ea p[er]it que non reſce probantur inſor vulgus et in ea h[er]esi et: que nullum ſequtur ſloren orationem: nec dilatat argumen[em]. Sed minuti interrogatiunculis q[ui] p[u]nctus quod p[ro]p[ro]ut efficie. Sed nihil et tam in[v]cribile: quod non fiat dicerdo proba- bile. Nihil tam horridum tam inculem quod non ſplendeſtat oratione: tanquam excolatur. Quod cum ita putaren: feci etiam audaxius q[ui] ille iſp[er] de quo loquor. Cato enim dumtaxat de magnitudine ammi de continencia de morte de omni laude virtutis: de diuſ immortalibus: de canitace patris. Stoicis ſblet ornamentis oratoribus adhibitis d[ic]ere: Ego uero illa iſſa que vixo in gymnasiſis aut in axio ſtoy- ci probant ludens conieci in communes locos: Quae quomam p[ro] admirabilia et contra opinionem hominum ab iſp[is] etiam paradoſſa uocantur. Tenere uolui poſſent ne in lucem p[ro]ſon[i]ide in forum: & ita dicti ut probantureur: an quoda alia erudita alia popularis oratio est: eoq[ui] bos locos ſtripſi libentius: ſi mihi uſa paradoſſa quae appellantur maxime uidentur eſſe p[ra]vata longe[u] uoſſima. Accipies igeur hoc parium opuſtuum lucubranu bis iam contractiorib notibuiſ Quomam illud maiorum uigiiarum munus in tuo nomme apparuit: et de guſtabis g[ui]uſ meanum exeritationum: quibus uti conſueu. Cum enim ea quae

mia. Venio emm iam ad fumptoſbs. Rechimno iftim queſtuſum. Capit ille ex
fluis preſus ſexcenta ſextertia. Ego centena ex meis. Ilii aurata cœta in uilliy et po-
laria marmore facient et ſigna et tabulas ſupellectilen et uelten inſimis conaſſon-
ti. non ad fructum ille est fumptus. Sed etiam ad foemus exiguum. ex meo tenui
ueſtagih delectis fumptibus cupiditzatis, aliquid etiam redundabit. Uer igitur
est dittor. cui deet an cui ſuperat. qui egot an qui abundat. Cuius poſſeffi quo
eſt maior eo plus requirit ad ſt tuendam. An qua ſt fluis uribus ſuſtinet. Sed quid
ego quid deme loquò laquor. qui morum ac temporum iutio aliquantulum etiam p[]ro-
fortaſſe in huius ſeculi errore uerſer. M. Maniliuſ noſtrorum paternum in memora
ne ſemper curios ac lufſinos loquamur. pauper tandem ſuit. Habuit enim edictus
in carinif et fundum in larcopo. Nos igitur dittiores: qui plura habemus. Veniag
quidem. Sed non cenſu ſerum iutu atq[]ui cultu terminatur peamie moduſ. t[]on eſſe
cupidum pecunie non eſſe emacen, ueſtagal est. Conſequum uero fluis eſſe rebus ma-
xime ſunt octeſſimeq diuitz. Et emm ſi ſt callidi ſerum eſtimatores: prata et
areaf quaſdam magni eſtimant: qu[] generi poſſſionum minime nocer poter. Qu[]ui
eſt eſtimanda viertus: quae nec eripi nec ſumipi poter. Neq[] naufragio nec incen-
cho amittour. nec tempeſtatum nec temporum perturbatione mutatur. Qua pro-
diti qui ſunt ſibi ſunt dimices. Soli enim poſſident res et fructuas et ſempiternas
Solis quod est proprium diutiarum contenti ſunt rebus ſui: pati eſſe putant quod
eſt. nihil appeatque nullare indigent: nihil ſibi ſoutiunt deeſſe: nihil requirunt. Im-
prob[]i et auari quoniam incertas atq[]ui in caſu poſtus poſſiones habent: et plus ſomp[\]e
appetunt: nec eorum quif[]i adhuc muient[]i eſt: cui quod habent eſſe pati: non mi
non copioſt ac dimices. 6 ed etiam inopes et pauperes eſtimandi ſunt...

M. T. CICERONIS PARADOXA EXPLICIVNT

confutudo uulet, cum locis ipfis delectomur, montuolfs etiam et pluiebrity in
quibus diutius commorati funus. Sed maximum et in amicitia ſupericem pere
ſſe inſeriori. Sepe emin excellenti quodam ſunt: qualibet ec Scipionis in ira
ut ita dicam grepe. Nuncquam ſe ille philo numq viduali numquam nummio an
poffut, numq inſeriori ordini amicis. Q. vero maximum ſfratem ſum eſſu
um Wirum omni obi nequaquam parem, q. is amicat zeare, tanquam ſupi-
orem celebat. Ius q. omnes per ſe eſſe poſſe amphionis uolebat: quod faciemum
imitandum est omnibus: ut ſiquam preſtantiam utuntis ingenij, fortun con-
petuti ſunt: impertiant eam p[ro]: communicantes cum proximis: ut ſi parveiby
nati ſunt humilibus ſi propinquos haberant imbeſilliores vel ammo vel fortuna: eo-
rum augcant opiniones eis q. honori ſint et dignitati: ut in fabulif de illis diatur,
qui aliquandiu pp ignorantiam ſtripie et generis in famulam fuerint, cum cogni-
ti ſunt aut deorum aut regum filij inuenti. Retinent tamen cantiatem in poſto-
res quos patreſ multoſ annos eſſe dixerunt. Quod et profecto multo magis in ue-
ri parentibus certis q. faciemum. Fructus emi ingenij et utuntis omnis q. preſtan-
tie tum maximus capitur: cum in proximum quœmoc comfortur. Ut bi igior qui
ſunt in amicicæ commundionis & necessitudine ſupericem, exequare ſe cum inſe-
riorib debent. Sic inſeriori non doler ſe a p[ro] ius aut ingenio aut forma, aut
dignitate ſuperari, quorum p[ro]liq[ur] aut queruntur ſtomer aliquod aut exprobat.
eoq. magis ſi habere ſe putant quod officioſ et amicæ & cum labore aliquo pro
factum eſſe queant dicere. Odioſum p[ro]ane genis hominum et officia exprobantur,
quae menimſte debet is in quem collata ſunt: non commonare qui contigit.
Quamobrem ut iij qui ſupericres ſunt, ſe ſummiten debent in amicæ: ſic quo-
dammodo inſeriori excellent. ſunt emi quidam qui moleſtam amicicæ faciant:
cum ipſi ſe contemni putant. Quod non fore contingit niſi iſſa qui ſe etiam conbennen
dos arbivantur, qui hæc opinione non modo ursis ſed etiam opti levandi ſunt. Janu-
aum cujus tribuendum et primum: quantum ipſi officere poſſis. Dèinde etiam q.
tum ille quem chilqu[em] atq. adu[n]us p[lu]ſinore. Non emi eu poſſis quantum uſos
tuos ad honores ampliſſimos perducre. Ut Scipio p[ro]vitilium potuit consulem efficè
fratrem euiſ luciluf non potuit. Q[ui] ſi etiam poſſis quiduiſ deſent adalium: uide-
dum tamen et quid ille poſſit p[lu]ſinore. Omnino amicicæ corrobordatis am con-
firmatis q. et ingenij & c[er]atib[us] indicando ſunt. Nec ſiqui meumc[que] uenadi
aut pile studiop fuerint eos habere neceſſarios oportet: quos tamen eodem studio
produoſ dilexerunt. Iſto etiam modo nutrici[is] & pedagogi iure uteturis plurimum
benivolensie poſtulabunt, qui negliſendi quidem non ſunt ſed alio quodammodo di-
ligenchi. Aliter amicicæ ſare non poſſunt. D[u]ſpares emi moreſ diſparia studia p[ro]ſis.
quorum diſsimilato diſſpociar amicicias. Nec ob aliam ullam cau[mi]p[ro]biſ, improbi, bonis amicis eſſe non poſſunt: niſi q. tanta et iner et quanta
maxima poſſe, morum studiorumque diſtantia. Reſe emi percipti poſſet nequif
intemperita quadam benivolentia: quod ſpe fit impediat magnas utilitates ami-

conſuere

turpietudo. Atque hæc quidem questio est communis omnium philosophorum. Quis
eft enim qui nullus officiæ perfectis tradendis phugè fit audeat dixet? Sed hæc nonnulle
distipline quæs propositis donis et malorum finibus officium omne pervertant. Namque
summum bonum fit inſtituit: ut nihil habeat cum utraque communiætum. Idque ſi non-
dis non honeflate metuerit, hæc fit ute ſibi confentiat et non incedum nature bonitate vince-
tur: fit ut nec amicitiam colere poſſit: nec inſtitutiam nec liberalizatiem. Fortis vero
dolorem ſummum malum indicans: aut temperatus voluptatem ſummum bonum
ſtatuerent: eſſe certe nullo modo poeſt. Quæ quanqita ſunt in promptra ut res disputa-
tione non evert: tamen ſunt à nobis alio loco disputata, hec igitur diſaplace fit ſibi con-
ſontantes: uelint eſſe: de officio nihil queant dixet. Nec illa officij precepta ſirma
et ſtabilia et communita narnæ tradi poſſunt: nisi aut ab his qui ſolam aut ab his qui ma-
xime honefatem properè fit dicant expeſcondam ſtupſa propria et hec preceptio ſtoycorunt,
acadelectricum, peripacheticorum: quomiam Avistomis pyrrobiis et herilli iampride
exploſa ſententia eſt. Qui tamen haberent ius ſuum disputandi de officio ſerenum
aliquem delectum reliquifent: ut ad officij inuenzionem adjuſt et affectum. Sequimur igitur
hæc quidem tempore et hæc in questione potissimum flocos, non ut meumpresse: sed ut
ſolens e fontibus eorum inducens: nostro quanum quoquomodo uidebantur
hauntemus.

LACET IGITVR QVONIAM OMNIS DISPUTATIO DE
officio futura eſt: ante diffinire quid fit officium. quod à Lanctio pro-
cermifum eſſe miror. Omnis enim quæ à ratione profiſci ſluipitur
de aliqua re institutio: debet à diffinitione profiſci: ut intelligatur
quid fit de quo disputetur. Omnis de officio duplex et queſtio: ium genus
eſt: quod pectinet ad finem bonorum alcerum quod poſſum et in preceptis: quibus in
omnes parces uſus iute confirmari poſſit. Superius generem hujusmodi ſunt expona
Omnia ne officia perſecta ſint: nunc quid officium aliuß alio maiuſ: etque ſint generis
euſi den. Quorum autem officiorum precepta tradiuntur: et quanq. pertinent: ad finem
bonorum: tamen minus id apparet: qua magis adinſtitutionem iute communis ſpec-
tare uidentur. De quibus eſt nobis his libris expeſicandum. Atque etiam alia diuſto
et officij. Nam & medium quoddam officium dicitur et perfectum. Perfectum officiis
rectum opimor uocemus. quod great Karoptuæ: hoc autem commune officiu
uocant: atque ea fit diffinunt: ut rectum quod fit: id officium perfectum eſſe diffi-
niant. Medium autem officium id eſſe dicunt: quod cur fadum fit: ratio probabilí
reddi poeſt. non ſchine office

TRI PLEX eſt igitur ut Lanctio uideam consilij capiendi deliberatio. Nam bone
ſum ne factum fit, an turpe dubitant id quod in deliberationem cadit. In quo con-
ſiderando ſtepe ammi in conuarias ſententias diſtribuntur, tum autem inquirunt
aut consiſultunt ad iute iocunditatem commoditatiens, ad facultatesque atque co-
tias, ad opes, ad potentiari. quibus et fit poſſunt iuuiare et proſus conducat id necne
de quo deliberant. Quæs deliberatio omnes in rationem utilitatis cadit. Tertium

optabile est. Sin minus plures caufae maioresque, ponderis plus habebunt quomodam autem iinitur non cum perfectis hominibus pleneque sapientibus: sed quus in quibus proclare agitur: si sunt finalacri virtutis etiam hoc intelligendu puto nominem omnino esse negothendum in quo aliqua significatio virtutis appareat. Colendum autem esse ita quemque maxime ut quibus maxime virtutibus his senioribus est ornatus modestia temperantia ac ipse de qua iam multa sunt dicta iustitia. Nam forte ammus et magnus in homine non perfectus nec sapiente fruentior plorunt et. Ille uero virtutes comum iinitur aidentur potius aetingere. Atque hoc in moribus confidenuntur. De benivolentia autem quam quidem habeat erga nos primum illud et in officio: ut ei plurimum tribuamus a quo plurimum diligimur. Sed benivolentiam non adolescens non etiam quodam amor est; sed stabilitate potius et constantia indicemus. Sin eum mori ta ut non inunda sed referenda fit gratia: maior quodam cura adhibenda est. Nullum enim officium in referenda gratia magis necessarium est. Quod ut et que mutuo utenda accoperis maiore mensura (si modo possit) iubet reddere beneficium: quidnam beneficio prouocati facere debemus, an imizuri agros fertiles: quibus afferuntque acceperunt. Et enim si eos quos prosumus nobis profumus non dubitamus officia conferre: quales in eis esse debemus qui iam profuerunt. Ham cum duo genera liberalitatis sunt unum et mandi beneficium alterum reddendi demus nec ne in nostra potestate est. Non reidere bono uio non licet: si modo id facere possit, fine iniuria. Acceptorum autem beneficiorum sunt delectus habebi. Hec dubium quin maximo cujus plurimum debetur in quo tantum in primis quo quidem ammo studio benivolentia favorit: ponderumque et Multi enim facunt multa cesseritate quadam fine iudicio vel modo in omnes ut repetino quodam uti uento, impetu ammi incitati: quae benefacta esse magnon sunt habenda atque et que iudicio confidentes constantem delacte sunt. Sed in collocando beneficio et in referenda gratia, si eam punta, fit hoc maxime officio est: ut quidem maximis opis indigent: ita ei potissimum opitulari. Quod contra fit a plerisque. A quo emm plurimum sperant etiam ut ille us non agat: tamen ei potissimum inprimunt. Optime autem societas hominum coniunctius, consensuam ut et quidem erit communissimus ita in eum benignitatis conferetur plurimum. Sed quos nature principia fine communitatis et societatis humang reperiendum alicui videtur. Et enim primum quod cernitur in univerſi generis humani societate. Eui autem vinculum est ratio et oratio quae docendo distendo communicando dixtando conciliat inter se homines coniungens naevali quodam societate sicut ulla re longius abſumus a naevus forinum in quibus inſte fortieudem ſpe dicimus ut in equis in leomibus iuſtitiam equitatem bonitatem non dicimus. Sunt enim rationis et orationis expotes ac laicissime quidem pacens homini bus inter ipſos, omniby inter omnes societati hoc est: in qua omnium renum quod ad commem uſum hominum natura genuit et quanda communitas: ut que de-

us quae debentio est omnium difficillima. In unce emin adolescentia cui et maxima imbecillitas conlijt cum id sibi quidem genus etatis degende constituit quod maxime adamant. Itaq; ante implicatur aliquo certo genere curisque ui- uendi et potuerit quod optimum esset indicare. Nunc huculend proligium dicunt ut est apud xenophontem cumprimum pubesceret quod tempus d'natura ad elegendum quam quidem iam uiuendi sibi ingreſſimus datum est: exisſe in Ibliduindem atq; ibi pedentem duis ſtrum multumque dubitaſſe cum duas cernere- uias: unam voluptratis alterum uietuis: utram ingredi melius effeſt. hoc huc cui iouis ſatu edito potuit fortatle contingere: nobis non idem qui initamur quod cuius uſium est: adeorump studia inſtitutaq; impellimur. Plorung: aut parentum preceptis imbuti ad eorum consuetudinem moremp deducimur. Alij multitudinis iudicio ſoruntur: quęq; maiori furti pulcherrima uidentur: ea maxime exoptant. Nonnulli tamen ſuie felicitate quadam ſue bonitate nature ſue parentum disciplinam retam uite ſcuti p[ut]nt iamic. I[l]lud autem maxime, ſum genus et eorum qui excellence ingenij magnitudine aut preclam eruditione atq; doctrina aut utraque ornati re patium deliberand[ia] habuerunt quem potissimum uite cursum ſequi uellent. In qua deliberatione ad ſiam cumſi- naturam conſilium est omne reuocandum. Nam cum in omnib quæ aguntur ex eo quo modo quidem natus est: ut ſupradictum est: quid decet exquinimus tu in tota iuta constituenda multe et cura rei maior adhibenda ut constare in pope- tuitate uite poſſimus nobis met ipſis: nec in mullo ofſicio claudicare. Adhanc autem rationem (quomam maximam uim natura habet: fortuna proximam) vobis omno habenda est ratio in deligendo genere uite: ſed naturæ magis multo emin magis et firmior et et confutantur ita ut fortuna nonmingt tanquam ipſa mortalis cum immortali natura pugnare uideatur. Qui igitur ad nature ſue non utiſt: genus: conſilium uiuendi omne contulerit: is constantiam tene- eat. Idem emin maxime decet niſi forte intellexerit ſe erraſſe in deligendo genere uite. Quod ſi accident (p[ro]est autem accident) facienda monum inſtiu- tonump mutatio est: cum mutationem ſi tempora adjuabunt, faciunt commo- claus & faciemus. Si minus penſimorit pedentemq; facienda ut amicitas que minus delectant et minus probentur magis decore constant ſapientes ſenſim dulwere & repente p[ri]cidere. Commutato autem genere uite omni ratione cu- randum est: ut id tono consilio feciſſe uideamur. Sed quomam paulo ante dictum et iimitandos eſſe maiores: primum illud exceptum ſi ne uite ſint iimitanda: deinde ſi natura non feret ut poſſint quodam iimitari: ut ſu- perioris ſilus Africani: qui hunc paulo natum adoptavit pp inſirmitatem ualiuendis non potuit tam puris ſimilis eſſe & ille fuerat ſi. Si igitur non poterit ſine cauſa deſtincare ſine populum concionib[us] tenere bella ge- rene: illa tamen preſtare debet: quae erunt in ipſius potestare iuſtitiam fidem liberalitatem modestiam temperantiam: quo minus ab eo id quod de-

hec quod est. Sed distincionem studium inveniuntur magistri, huic autem qui studentem sunt nulli, rheorum turba reformata omnia, quangque uredorum ponentiumque precepta sunt: eadem ad fermonem pertinebunt. Sed cum orati- omis indicem uocem habeamus in uocem autem duo quoniam ut clare fit ut plus us utrumque a naturi omnino petendum est. Venum alterum exercitatio augebit, alterum imitatio expressi loquentium et leuerit. Nihil alius sunt in caruus ut- eos exquisito inducio putares uti litterarum (quangam erant litterati) sed etc alij fuerunt, hi autem optime uti higna latina putabantur. Sonus erat duli: litore neque expressi neque oppresti. He aut obliturum est aut putidum, fine con- tione, vox nec languens nec canora. Vbrior oratio: L. crassi nec minus facerat. Sed bene loquendi de caruus apinio non nimen: Salute uero condutus et facetius caesar: caruli patris frater uot omnes ut in illo forensi genere dicendi con- tentiones aliorum fermonem inceret. In omnibus igitur his elaborandum est, i'm omni re: quid dicitur exquinimus. Sit igitur his ſtomo in quo ſoratici maxime excellunt levis minime, pectinax. Sunt in eo lepos nec uero tangit in poſſione ſum uenerit excludat alios. Sed cum in reliquis rebus cum in fermonem ſomu- ni uicilliuudinem nonnunq putet: ac uideat in primis quibus de rebus loquat: ſi ſterius ſueritatem adhibere: ſi iocat leporem. In primis, prouideat ne ſtomo ut- ium aliquod inducet inſte moribus: quod maxime cum ſlot euenire cum ſtud- igitur de abſoutibus detrahendi cuaque aut per viduculum aut ſuere aut maladie contumeliosi dicieur. habentur autem p[er]nun[que] ſermones aut de domesticis ne- gociis aut de rep. aut de artium ſtudium atque datrina. Danda igitur operu et ut etiam: ab euvre ad alia cesserit, ad hec reuocerur oratio. Sed ut aurores de- nunt: Neq autem iſdem de rebus nec omni compore nec ſimiliter delectatamur. Am- maduertendum et etiam putemus ſtomo delectationem habear, et ut incipiendi est fuerit uta definendi modus fit. Sed quomam in omni uta reſſime propriis ut perturbationes fugiamus idet motus animi nimio ratione non obtemperantes: ſic eiusmodi motibus ſtomo debet uacare: ne aut ina exisbat aut cupiditas aliqua aut p[ig]ritia aut ignavia aut tale aliquid apparet, maſoineq arandum et: ut eos quibuscum fermonem conferimus, ac ueneri et diligere videamur. Obinuation- nes etiam nonnunq incidunt necessarie: in quibus uendum est fortatque etiam uo- cis confectione maiore & uredos gravitate acriore. Id agendum etiam et, ut et facere videamur non inati. Sed ut ad uendum & arandum uenient medici: ſc ad hoc genus caſtigandi nuro inutiq ueniemus, nec ingi nifi necessario ſi nullo reperiatur alia medicina. Sed tanquam ut abſi p[ro]cul: cum qua nihil recte fieri nihil considerate p[ro]ceft. Magna autem ex parte clementi caſtigatione huc uti gravitate tamen adiuncta, ut p[er]uenient adhibentur et contumelia repellantur. Atque de illud iſium quod acabitatis habet obinuationem ſignificandum et iſſus de cua qui obinuerat est ſuſpectum. R. etc. aut etiam in illi confectionibus quæ cum inimicis ſimis ſunt, et ſi nobis indigna audiamus: tamen gravitationem re-

mo quidem ingenio negocium omnibus omnes totum fit in cognitione et sciencia collationet. Non uta est. Nam et soliudimen fugore et pacium studium quorum tunc docere tunc ducere uulet tunc audire tunc dicere. Ergo omne officium quod ad communtione hominum et societatem tuendam uulet, antecedendum est illi officio: quod cognitione et sciencia continetur. Illud forfetan quendam fit: num hec communitas quae maxime est apta naturæ fit etiam moderatiunim modestior, ponper antecedenda. Non placet. Sut emin quidam partim ita feda partim ita flagitioſa ut ea ne consbruande quidem patris cauſa ſapiens fulturus fit. Ea poſſidonius collegit permulta per ius teera quedam ita obſcena: ut duxi quod turpia uideantur, hec igitur non ſupliet quidquam nisp. cauſa nec reſ quidem publica proſe p[ro]ſi p[er] uoleſt. Sed in hoc commodius ſe reſ habet, quon patuacore tempus: ut inſe fit n[on]quam illorum facere p[er]uenirem. Quare quidem effectum et in officiis deligenibus hoc genus officiorum excellent p[er]uenentur hominum ſocietate. Et enim cognitionem prudentiam, p[er]uenentur considerata alio. Ia[que] fit ut agere considerate p[er]uenis fit. 5. cognizare prudenter. Atque quidem habemus. Patetutus enim loas et iſte ut non difficile fit in exquirondo officio: quid cujus fit preponendum idere. In iſpo auem communitate ſume grātus officiorum: ex quibus quid cujus preſet moſtigi, 6. poſſit ut prima diuſ immortālibus: ſeunda patris والتia parentibus deinceps gradum reliqua reliquis debeat nur: quibus ex rebus breuicor deputatis intelligi p[er]uenit. non plumb id homines ſbene dubitare honestum ne an turpe fit. I[nt]e etiam duob[us] propofit[s] honestis uorum honefius: hec locus et a Panetio ut p[er]uadixi pretermiſſus. Si iam ad reliqua pergamus.

M. T. CICERONIS OFFICIORVM LIBER PRIMUS EXPLICIT. INCIPIT SCDVS.

— PROEMIVM.

VEMADMODVM officia duceſteur ab honestate Marte fili aut ab omni genere utinutis patis explicatum arſtor in ſibb ſuprioner. Sequiuar uero ut hec officiorum genera p[ro]ſequar quae portent ad iute cullam et ad eam ſerum quibus utentur homines ſaſtate ad opes ad copias. In quo t[em] queri dixi quid utile: quid in utile de quibus dicere aggrediar? (I[nt]pauca prius de inſtituto aut iudicio meo dixer). Quanquam enim h[uius] nostri complures nonmodo ad legendi ſt etiam ad prībendi ſtudium excauſecunt. Tamen interdum uero ne quibuitam unis boni p[ro]ſonen fit muſiun, mirentur in ea me tantum open[ae] & corponer ponere. Ego autem g[ui]am reſp. per eos generatur quibus ſt iſa commiserat: omnes meos curas cogitationes in eam confuſedam. Cum autem dominatu uniuſ omnia tenentur, nec eſt uta ſi confilio aut auſtoritati locus: poas deni[que] tuende reſ. lummos uivos omniſſon: nec me angoribus deſendi: quibus eſt consuetus: niſi hi reſiſiſſon nec nurſam indigem homine docto voluptatibus. Atque utinam reſp. ſe- tiffat: quo cesser ſtatu: nec in homines non tam commutandarum q[ui] cuverteriary

dinti filium collocaret. Ego uero inquit malo virum qui pecunia egreat, si pecuniam que uiro. Sed cornupi mores depranatiæ funt administratione dimitianum: quarum magnitudine quid ad unum quodam nonsum pectinet. Illuus fortalebatur, unat qui habet: nec id quidem. Sed fac uare qui poterit sane fit: homines uero quomodo? Quid etiam boni erit uir ne impediant dimitie: quo minus iunetur: modo ne iuuerit: lep omne indiscium non locuplex. Sed qualis quid e fuerit: Extremum autem preceptum in beneficium operat: danda: nequid contra eputatem contendas nequid ut proposita. Fun damentum emin est: perpetuo commendationis et famæ justicia: fine qua nihil post est laudabile. Sed quoniam de eo genere beneficiar dictum est: quae ad singulos specialibus deinceps de iis que ad uniusque quæ ad rem pectinet disputandum est: eorum autem ipfum partim eis modi fuit: ut ad uniusque cium pectineant: partim singulos ut attingant: quae sunt etiam graviora. Danda est opera omne fit post: ut eris, nec minus ut etiam singulis consilatur: sed ut aut ea res prohìt: aut eorum ne oblit rev. Cai gracchi frumentaria magna largitio fuit: exsauiebat eamurium. Modica M. octaniij et rev. tolerabilis et plebi necepsans. Ergo et cibus et reip pluvialis. In primis autem uidendum est et qui rem: administrabit: ut sum quidem neat: nec de bonis privatorum publice dimittio fuit. Farnicione et enim philippum in tribunatum: cum legen agrarium forret: quam tamen antiqui facile pessuæ est et in eo whenemor fit: moderatum prebuit. Sed cum in agendo multa popularer est illud male dixit: non est in cimitate duo milia hominum quum rem haberent. Capitulis oratio est ad equationem bonorum pertinens: qua pepe que poset est maior. Hanc enim ob caufam maxime ut pha tuerentur: res publice cimitates p. confutice fit. Nam exilium duce nautem congregabantur hominesque cito die nunc prænum urbium prefidia quereutant. Danda etiam operat est: nequid apud maiores nostros pepe fietat propter eurij tenitatem afdimiturque bellorum tributum fit consedum. Idam ne euemat: multo ante erit providendum. Sin aligua necepsant huius minoris, alicui reip obuenerit: malo enim aliens g. nostre omnini: nec tamen de nostra sed de omni reip disputo. Danda est opera ut omnes intelligant: ut palui est utemt necepsitata est paroidum. Atque etiam omnes qui rem gubendunt consulere debebunt: ut earum rerum copia fit, quae sunt necepsane. Quarum qualis conspicio fieri pleat et debeat non est neceps disputare. Et enim in promptu: tanquam attingendus fuit. Caput autem est in omni procuratione negocii et muneris, ut auariæ pellacur etiam mimam justitio. Vtinam inquit: c. pontium fammas ad illa tempora me fortuna poruasfit et cum efton natus cum domini dona accipere cœpit: non esset pessus dimitius eos imperare. Nec illi quidem multe frula expestanda fuerunt: modo enim hoc malum in hanc rem: inuasfit. Ita pessuæ facile partior: cum potius pontium pußte. Signidem in illo tanquam fuerit robors. Non dum cœnam & decem anni funt: cum de pecunis repetundis à L. pibone lata est lex: nulla antea cum pußteft. At vero poftea tot leges et proxime quæs dutiones: tot rei tot damnati: tantum italicum bellum propter inducium metum excitatum. Tan-

22

consequitur: et ab eam caufam urbe reducta orna peragerantes pepe soli fumus. Sed nec hoc ocium cum africani ocio: nec hec pluendo cum illa comparanda est. Ille enim requiecens et reip pulcherrimis muneribus ocium fabi simebat aliquando. et habitum minimum frequentia interdum in portum et in pluendine recipiebat. Nostrum autem ocium, negoci inopia nec requiecendi studio constitutum est. Exinde enim (naturam deletis) iudicium: quid est quod dignum nobis aut in curia aut inforo agere possimus. Ita cum in maxima celebratae ater inculmis cœmium quondam uxor eum, nunc fugiores conspectum federatorum: quibus omnia redundant abeamus nos quam huc et pepe soli fumus. Sed quia sic ab hominibus dicit acceptus non plumb ex malis minima oportere eligere: sed etiam excarpere exsibis iſque liquid meſtet domi prea et ocio fruor. Non illo quidem quo debet uti is qui quondam perepiffet ocium citoitati. Nec eam pluendinen languere patior: quam multi aſſort neceſſat non uolitas. Quan Africanus maiorem laudem meo inducio afterqueatur: nulla tamen eius ingenii monimenta mandata litteris, nullumpo ocij opus nullum pluendino munus exat: ex quo intelligi debet illum mentis agitatione muſtigatione eorum rerum quas cogitando afterqueatur: nec ocioſum nec plumb unquam ſuſſe. Nos autem qui non tandem roboriam habemus ut cogitatione tacita a pluendine abſtrahamur: ad hanc operum pribendi omne ſtudium curam, convertimus. Qua: plura brevi tempore euepata: quatuor ammi ſtante rei prip[riti]mus. Sed cum tota phia mi cito: frugifera et fructuosa nec illa p[ro]s eius moſtura ac deſtina ſi tam nullus ſeracior in ea locus est nec uberior de officiis: a quibus conſtanter honesti utiendi precepta ducuntur. Quare ſi a cratippo nopro priſcipe huic moniri noſtro p[ro]ſo: haec to affidue audire aſſicere confido: tamen conduere arbito talibus aures tuas uocibus undis, ombrenare: nec eus ſi fieri posse quicquam aliud audire. Quod cum omnibus eſt faciendum qui utam honestam cogitare ingredi: cum haud p[ro]io an nemini potius tibi. Suſtineas enim non p[ro]utam expectationem utiend[em] induſtr[em] noſtre. Magnam honorem nonnullam fortaſſe noni[n]nis. Suſticeſi onus preſenta grane et athenarum & cratippi: ad quos cum tangit, ad mercatam bonarum artium ſi p[ro]ſectus, inanem redire turpitiſimum et, deinde corantem et urbis auſtoritatem et magiſtri. Quare quantum committ animo potes quanum labore contendere ſi diſcendi labor eſt potius ſuoluptas. Tumum fac ut eſt, cias ne ue committas ut cum omnia ſuppeditata ſint a nobis: tute tibi deſuſſe uideare. Sed haec haſtemeſ. Multa enim pepe ad ce cohortandi gratia ſcripſi. Nunc ad reliquam pavent p[ro]pofite diuſſionis reuerentamur.

P

ANETIVS igitur qui nunc conuere ſi de officiis acuarijs p[er]ſime disputantur: quem corſatione quodam adhibita potiſſimum ſeu iu fumus, tribus generibus p[ro]pofitis in quibus deuuerare homines & consultare de officiis p[ro]bent, uno cu[m] dubitarent honestum ne id eſt de quo ageretur an turpe altero ne utile eſt an inutile. Tertio ſi id quod habere p[er]com boniſt, p[ug]nare cum eo quod uti le uideretur: quomodo e[am] diſcerni oporteret. De duobus generibus primis trib

P

tendere plagas etiam fit excitaturus nonis nec agriculturalis. Iste emm fere nul-
lo insequente sepe incidunt. Sic tu cum edos propterias, tabulam tangam
ponas, domum propter initia vendas. in eam aliquis incurrat imprudent. haec
quidem depravationem consuetudinis neque more turpe haberi, nec aut lege
fanciri aut iure civili: tamen nature fœncitum est. Societas enim et: quod est
suo dictum sit: dicendum tamen est prepius. Latissima quidem quae putoat
omnium meor omnes. propter eorum qui eisdem gentis sunt: propior eorum
qui eisdem citoitatis. Itaque nostri maiores alii us gentium alii us citoile
este uoluerunt. quod citoile non idem citoile est debet. Sed nos ueri iuris germa
neque iustitie pludam et exprosprim effigion nullam habemus. Umbra et imagi-
ibus utimur. eas ipsas utinam sequeremur. Feruntur emm ex optimis natu-
re et ueritatis exemplis. Nam quanti ilaria illa ut ne propter et fideam uo-
tuam captus fraudatus us plin. illa aurea ut inter bonos bene agitur oportet
et sine fraudatione. Sed qui sunt boni et quid fit bene agi magna quætio est.

- Quidem Scenula pontific maximum s ummam um et esse debat in omnibus hujusmodius: in quibus adderetur ex fide bona, fiduciis bone nomer existimabat manere Latissime: idque ursi in tutelis societaribus fiduciis mandatis rebus emptis venditis conductis locatis. quibus ute societas continetur. In his ma-
gem esse inducitur statuere prebant cum in pleris: essent inducita contra quod
quam cuic prestatque oportet. quocirca aſtutis tollende sunt etque malitia
quidem que mult uideri est et prudentiam: sed abest ab eis ductis plurimis.

Pudentia et enim locata in delectu bonorum & malorum. Malitia ſtomia
quae turpia sunt mala sunt bonts anteponit. Nec uero in predicti plum ius
civile ductum a natura maliciam fraudem ſi indicat. Sed etiam in manci-
piorum vendicione vendectoris frans omnis excluditur. Qui enim ſire debunt
de ſanitate de ſuga de fortis prestat edicto edendum. hæcrum alia cauſa est
ex quo intelligitur quomam iuris a natura ſons ſie: et hec ſeandum naturam
eſſe neminem id agere ut alterius prodeatur inſtituta. Nec ulla perniciosa ute
maior muenni poeſt: illa malitia ſimulatio intelligentie. Ex quo ita imme-
rabilia naſtuntur: ut utilia cum honefie pugnare uideantur. Quotis enim qui
reperietur: qui impunitate et ignoratione omnium propoſita abſtinere poſſi-
muria pericchemur ſi placeat et in his quidem exemplis in quibus pectari
uligus hominum fortatæ non putat. Nec enim de ſpicione ueneficis ceta-
mentarii ſuribus peculatoribus hoc loco differendum est: qui non ursis ſut
et disputatione pofft: sed vinculis & carere fatigandi. Sed hec confido-
remus que faciunt bi qui habentur boni. L. minucij basiij locupletis bonis
ſalum cestamentum quidam et gresia romam attuleerunt. Qui quo faciunt
obtinerent: peripfunt ſeum heredes M. crassum & P. bortum homines
eiusdem statis pocentiffimos: qui cum illud falſum est ſuplicarentur ſbi
autem nullius effent consij cupe, alioui munupulat facinoris non repudiant.

Quod ergo putes ne hoc: ut non deliquiſſte uideantur. Mibi quidem non uidetur. ſt alerum amam unum. alterum non odi mortuum. Sed cum Basilus N. &c. trium ſonoris filium nomen ſuum ſore uoluiffet eumq[ui] feciſſt hordem hunc dico patronum agri p[ro]ceni et ſapini. o turpen notam et nomen temporum illorum non erat equum principes buiſ cuitatis rem habere: ad Satirium nihil precer nomen p[ro]uenire. Et e[m]ni ſi is qui non deſoſit inuiam neq[ui] propulſat al p[ro]ſa cum poſt iniſte facie: ut in primo libro diſterui. qualis habendus eſt is: qui no modo non p[ro]ellit ſed etiam adiuuat inuiam? Mibi quidem etiam uere hereditas non honeste uideantur. ſt ſunt blandit[i]oſi malu[i]iſ beneficiorum: non ueri tace: ſed simulaſione quidſi. Atq[ui] in talibus rebus alud utile incendum alud honestum uideri ſtoſt falſo. Nam eaden utilitatis quae honefatis eſt regula qui hoc non p[ro]uiderit: ab hoc nulla fruſs aboriri nullum facinus. Sic emm co- gitanis: eſt utud quidem honestum: uerum hoc expedite: res a natura copulatas auſebit ovore diuillere: qui ſons et fraudum maleſſiciorum ſclerenom omnium. ſtag[ui] ſt iu[m] bonus habebat hanc u[m] ut ſi digitis concrepuent poſſte in locupletum ceſtamento nomen ſuum inſpere: h[ac]ui non utatur: ne ſi exſploratum quidem heat id omnino nonnem un[que] ſubſicaturur. At ſi d[omi]nus h[anc]us u[m] M. cratuo ut agi- torum perſuſione h[anc]us p[er]ſutus eſſe: qui uera non eſſt h[anc]us. In ſono credo mi- bi p[ra]taret. homo au[n]en iuſtus is a quem ſentimus bonum u[m]rum nihil cuiqua quod in ſe tranſerat deuabat: hoc qui admittatur: is ſe qui ſi u[m] bonus neſtire facereat. At u[ro]ſi q[ui]s u[n]uerit ammi ſlu complacitam notionem euolueret: ſi ſe iſte doceat e[m]n u[m]rum bonum eſ: qui p[ro]ſit quibus poſſet noceat nonnini niſi laſſitus mu[n]ia. Quod ergo h[ac] non noceat: qui quodam ſi u[ro]neno perſi- ae: ut u[ro]s h[ar]odes mouerat: in e[m]rum ſonum iſte p[er]ſcedat. Non igitur facat dixent quis quod utile ſi: quod eſ expediat. immo intelligat nihil nec expe- diere nec utile eſſe: quod ſt e[m]nuiu[m]t: hoc qui non didicert u[m] bonus eſſe no poſſet. Fimbriam confularon auſtibam de p[ro]re n[ostro] p[er] inducem M. luc- tatio p[it]hie ſuſſe equi: ro. p[ro]ane honefto: cum is ſponſionem feciſſt: num u[m] bonus eſſt: ſtag[ui] ei dixiſte ſimbriam ſt illam rem n[un]quam inducatus: ne aut ſpoliare ſama probatum hominem: ſi contra induciuſſet: aut p[ra]ſuif[er] ſe u[m]rum bonum aliquem eſſe: cum ea reſ innumerabilibus officiis continereur & laudibus. huic igitur u[m] bono quem ſimbriz etiam non modo p[er]ſates nouerat: nullo modo uideri poſſet quicquam eſſe utile: quod non honestum ſi: ſtag[ui] talis u[m] non modo facere: ſed ne cogitanet quic[ui] audebit ommino q[ui]t non auſeat predicare: hoc nonne curp[er] eſt philofophos dubitare: quae in vultici quidem dubitent: quibus notum eſt id quod iam conſcritum ueriſta te p[ro]uobium. Cum e[m]ni fidem alicuiuſ al probiteatem & laudant: dignum eſſe dicunt quic[ui]m incenebris miſces: hoc quam habet u[m] niſi illam nihil expeſi[mi] quod non deceat. etiamiſt id poſſi: nullo ſefſelleu obtinere. Videt ne hoc p[ro]uobio neq[ui] g[ui] poſſe uemam dari: nec huic quon paſſo ante fin-

affluis. Turpe imperio, pirratariu emi melior fides & ferius. At autem uedigalia
Vitile et igitur quoupp audebunt diuere quicq uite quod non bonorum. Post aut
ulli impero: quod gloria debet fulgetum esse et bonuolentia paciorum: utile esse od-
um et infamia: ego etiam cum cato ne moe flepe diffenfl. nimis mihi prefrato uide-
batur erarium uedigaliac defendere. Omnia publicam negaret multa scius cum
imbo benefici esse deboremus cum illis sic agere ut cum colomis nostris plenius eis:
magis quo illa ordiniuom comundio ad pulutem reip pectinebat. Male etiam cario
cum caufam transpadano: equam esse dicet: temper autem addebat uincat
utilitas, potius dicent non esse equam: quia non utilis effet reip & cum utilen
este dicent non esse equam favoretur. Plenius et sestus liber de officiis becato-
nus talum questionum. Sit ne boni viri in maxima caritate annone famiha
non alere. In uerans partem disputat. Sed tamen ad extremum utilitate purat
officium dirigi magis & humamtate. Querit si in mari iactura fit facienda equi
ne pretios potius iacturam faciat: an peruhu uliis sic alio re& familiaris alio
ducit humanitas. Si tabulam de naufragio fulutus arripuerit: exsoruerit ne
tam (apiens si potuerit) negat quia fit iurium. Quid dixi namis eripiet ne su-
um minime: non plus & si namigantes in alio eijcor de nuiu uelit. quia fuit fit
Quoad enim peruentum fit eo quo sumptra namis et non domini et namis sed na-
uguntium. Quid si in una tabula fit duo naufragiique puentes pbi ne uer-
rapiat an aler cedat alerii. Cedat uero. sed ei cu magis morit ut el sua uel reip.
uiuere. Quid si hæc paria in utrap nullum erit occutamen. sed quod sereat aut dimi-
cando iuctus alerii cedat aler. Quid si pater fune expite. cuniculos agat ad
erarium. Indict ne id magistribus filius neſsis id quidem et quinuetiam defen-
dat patrem & arguatur: non igitur pura prefat omnibus officiis. Immo uero
maxime: sed uti patrie conduct pios habere cives in parentes. Quid si tyrami-
don occupare si patriam perdere comabitur pater: Allebit ne filius. Immo uero
obsequant patern ne id faciat. si nihil proficiet accufabit minabitur etiam ad
extremum fit ad pernitiem patrie rei pederabit: pugrie pulutem antepone paluri
patris. Querit etiam si papiens adulterinos nummos accepit imprudens proboms
tum id restent pluutus ne fit eos pici debeat pro boms. Diogenes ait. Antipa-
ter negat: cui potius affentior. Qui imum uendat figiens friens: debeat ne
dicere nonneceſſe purat diogenes. Antipater boni viri exſtituat. he ſunt quasi co-
trouerſi, et iura p[]toycorum. in mancipio uendendo diuenda ne uti: non niſi
ea quæ si non dixeris redibetur mancipium iure civilis. Sed hæc mendacem
eſſe aleatorem furem ebriſum alerii diuenda iidentur alerii non iidentur.
Siquis aurum uendens oriculcum ſe p[]uot uendere indicet ei uir bonus uip-
illud eſſe an emat denario. q[]ui ſit millenarium? Perspicuum iam et eſt
mihi uideatur et que ſi inter eos p[]hos quos nominam contumefi. ſalta
et promitta ſ temper ne ſeruanda ſint: que nec ui nec dolo malo ut pretores
ſolent diuere, ſalta ſint? Si quid medicamentum cuipiam dederit ad aquam

mariarum