M. T. Ciceronis Epistolarum liber p[ro]mus incipit.
Marcus Cicero salutem dict publio Lentulo proconsuli.

go omni officio ac potus pietate erga te, ceteris
satisfacio omnibz, mihi 19se nunq[ui] satisfacio. Tanta
eniz magnitudo est tuoz erga me meritoz, ut q[ui]
tu m[ui] perfecta re de me non conquesi, ego quia
non idem in tua causa efficio, utaz m[ui] acerbaz
putem, in causa hec sunt. Hammonuus regis legatus aperte pe
cuma nos oppugnat. Res agitur p eodem creditores p quos cum
tu aderus agebatur, regis causa, si qui sunt qui uelint qui pauci
sunt omnes rem ad pompeuiz deferri uolunt. Senatus religioneis
calummiam non religione sed maluolentia et illius regie lar
gitionis imudia, comprobat. pompeuiz, et hortari et oare, et iaz
liberuus actusare et monere ut magnam infamiaz fugiat non
desistimus. Sed plane nec precib[us] n[er]is nec admonitiomb[us] reliquit
locum. Ham tum in smone quotidiano, tum in senatu pal[ati] sic
egit causam tuam, ut neq[ui] eloquentia maure qui[s] neq[ui] grav
tate nec studio nec contentionem agere potuerit, ac i[mi]ma testificatoe
tuoz in se officioruiz et amoriz erga se tu. Marcellinum tibi eſſe
iratum ſi[rum]. Is h[ac] regia causa excepta ceteris in rebus ſe, ac
erim[ui] tu deſinſorem fore ostendit. Quod dat actipimus, q[ud] inſi
tut referre de religione et ſepe iam retulit ab eo deduci no potest.

Res ante idus acta ſic est. Ham hec idib[us] mane ſcripſi. h[ort]ensſi
et mea et luculli ſententia cedit religioni de exercitu. Teneri enim
res aliter non potest. Sed ex illo ſenatus consulto quod te referente
factum e[mi]t de c[ir]vem decem deducas. q[ui] c[om]modo rem fricere
posſis ut exercituz religio tollat te autorem ſenatus retineat.

Crassus tris legatoz decermit, nec excludit pompeuiz. Censet eniz
etiam ex his qui cum imp[io] ſint bibuilus tris legatos ex his qui
privati sunt. Isue affentum[que] reliqui consulares p[ro] ſeruilluiz
qui o[no] reducti negat oportere, et uolatui qui lupo referente p[ro]
peio decermit, et afranuiz qui affentit volcatio, que res auget

al[iter] erga te ſi[mi]
d[ur] 'n marcelluiz

at q[ui] regi d[uc]ens

sulputationem pompeij uoluntatis. Ham aduertebat pompeij
familiareſſentire uolentio. Laboratur umeberenter. iſtinata
res est libonis et hypſei. non obſaire Concursatio et con-
tentio oinſ q[ui] pompeij familiaruſ ſtidiuſ in eam opinione
tem adduxerunt. ut p[ompeij] et p[er]e uideatur. Cui qui
nolunt idem tibi q[ui] euz ornasti non ſunt amici. Nos
i[cauſa] autoritatem eo minuſ habemus q[ui] tibi debemus.
Gratiam aut[em] ni[am] extinguſt i[mi]n[u]n[us] ſulſp[it]io. q[ui] pom-
peio ſe gratiſcari puſtant. Ut i[] rebus multo ante q[ui] pro-
fectus es ab ip[os] rege et ab intimis ac domesticis pompeij
clam exuſteratis. dem p[alam] a confuſarib[us] exagittatis et
i[mi]n[u]n[u]dia[que] adduſtis. ita ut ueſamur. ni[u]ſ fi[de]z om[n]i
amorem tui obſentis p[er]ſentis q[ui] tui cognoscent ſi eſt i[hi]s
fi[de]z. i[quib[us] i[mi]na eſſe debbat n[ò] laboraremus.

Mareus Cicero salutè dict publio lentulo [con]ſuſi.

I
dibus ianuariis in ſenatu nihil e[que] ſonſectus [ap]perea
q[ui] dies magna expeſte consumptus est alteratione len-
ti[bus] [con]ſiſiſt et Camini tirannu[m] p[ub]l[b]o lentulo eo die no[n]o
quoq[ui] multa uerba fecu[n]us. maximeq[ui] ſui ſum ſenatum
c[om]emoratione t[ue] uoluntatis erga illum ordini[que] c[om]mo[n]i
t[em]taq[ui] poſt[ui]die p[la]cu[n]t ut breui[er] ſententias d[ic]eremus.
Videtur e[ui] re[con]ciliata nobis uoluntas eſſe ſenatus
q[ui] tum dicendi, tum ſingulis appellandis v[og]nandis q[ui] p[er]ſe-
xeram. Itaq[ui] cum ſententia prima bibuli pronunciata
eſſet, ut t[res] legati regem reduerent, ſeru[n]da h[or]tenſi[ui] ut
ut t[ui] ſi[n]e exercti reduceres, t[eria] volentij ut p[ompeij]s
reduceret poſtulatu[m] eſt ut bibuli ſententia dunderet. quaſi
de religione d[ie]vebat, euq[ui] rei clam obſi[n]t non p[ote]rat bi-
bulo aſſenſum est de tribus legatis: frequentes ierut i[alia]
omnia. Proxima erat h[or]tenſi[ui] ſententia. Cui l[u]p[u]e
tirannu[n]s p[ub]l[b]o lentulo q[ui] ip[s]e de p[ompeio] reſulteret ſen-
dere repit, ante ſe oportere diſtensionem facere q[ui] c[oe]ſules.

eius orōni uebementer ab omnibz reeiamatù è. Erat eis in qua
et nova consules neq; concedebant neq; ual de repugnabant.
diem consumi uolebant. Id est quidem factu p[rae]plicebant enim in
h[oc]tenenti sententias multis pri[s] plures ituros q[ui]s aperre vol-
catio assentirentur. Multi rogabantur. Atq[ui] id ip[s]m consilibus
iuitis. Nā ei bibuli sententias ualere cupierunt. Maecōntuōlia
uſq[ui] ad nōtem ducta senatus dimissus. et ego eo die caſu
apud p[ompeui] cēnam. H[actu]ſq[ui] tempus h[oc] magis idoneum
q[ui] unq[ui] antea q[ui] post tuī diſcessus i[que] dies l[ornest]ſtinus nobis
fuerat in senatu. Isti cum tuī illo locut[us] ut mi[n]bi uidez ati[que]
[dommi]s ab omni alia cogitatione ad tuā dignitate tuenda tuu
duciere. qu[em] ego ip[s]m cum audio p[ro]ſus euz libero oi ſuſpitoe
n[am]p[ido]tatis. Cum aut[em] eus[que] familiareς oni[que] ordip[ui]m inuo.
p[rae]p[icio] id quod iam omnib[us] est aptus ad tam r[em] iſtam iam
pridem a certis l[om]nib[us] n[ō] tulto rege ip[ro] consiliarijsq[ui] eus[que]
corruptum h[ec] ſcripſi ad V[J]i. ſebi[re]. ante lucem. Eo die senat[us]
erat futurus. nos i[que] senatu quīe admodu[i] ſpero dignitate noſtraz
ut p[ot] i[que] tanta h[uius] p[rae]ſiā et iniquitate r[et]inebimus. q[ui] ad
popularē r[ōn]es attinet h[oc] uidemur eſſe consecuti ut neq[ui]
agi cum h[ui]lo aut ſaluſ auf[na]js aut ſaluſ legiſb[us] aut de
miq[ui] ſine in poſſet. de h[is] rebus p[rae]ſiā q[ui] h[ec] ſcripſi senat[us]
autoritas g[rau]ſtima intereſſit. Cui cui[que] Cato et Canini
intereſſuſſent tamem est p[rae]ſcripta. eam ad te miſſam eſſe ar-
bitror. De ceteris rebus qu[em]ui[d] erit actu ſcrībam ad te.
et ut q[ui] rectiſtīme acantur omnia mea c[ura] opera diligētia
grā p[rou]ndb[us] Aulo trebomio qui i[n] tua p[ro]priā magnā neſgo-
tia et ampla et expedita h[t] multos annos uitoru al[ia] famiā
viter. Js tu[que] antea ſemp[te]t et ſuo ſplendore et n[ō]ta c[eter]orum q[ui]
amicoz c[om]mendatione g[rau]ſtinus i[que] p[ro]priāta ſuit. tum h[oc]
tp[re] p[er]t[er] tuī i[m]e amor[em] n[ar]m[q]u[m] necessitudinē uebementer
confidit i[m] meis litteris ſe apud te g[rau]tioſu[m] ſore. que ne ſp[er]
euz ſallat uebementer rogo te. c[om]mendq[ui] tibi eus[que] omnia

admiſſus

negocia liberos procuratores familiæ. Impmisq. ut que titus
ampius de euis re deceruit ea comprobes. omnib. q. reß. euz ita
tractæs ut intelligat meam römendationè nò uligare fuisse.

M. Cicero. s. d. *publio lentulo proconsuli*.

al impatavi

A. d. xvi. lxi. febr. Cum in senatu pulcherrime staremus
q. iam illam sententiam bibuli de tribus legatis pridie euis
diei fregeramus. Vnique certamen esset reietu sententia Volcati,
res ab aduervariis nis extracti è uariis calumniis. causaz
eniz frequenti senatu nò magna uarietate magnaq. iudia
eoz. qui a te ciz regiaz alio transferebant obtinebamus. Eo. die
acerbum habuimus curionè. bibuli multo justiorè pene et
iam amicè. Caninuæ et cato negarunt se legem ullam ante
comitia esse lauros. Senatus hri ante kalendas februarias
per legem pupiam (id quod sfris) nò pòr. neq. mèse februario
toto mìs perfectus aut reietis legationib. hæc tì est opinio
ppli romani. A tuæ inuidis atq. obtrectatorib. nom. inductu
fìcere religionis non tam ut te impediret q. ut nequis propter
exercitus aupiditare alexandriam vellet ire. dignitatis autè tue
nemo è qui existimet hitam esse rones ab senatu. Hemo est eis
qui nesrat quominus discessio fieret p. aduervariis tuæ est fataz.
qui tunc ppli nomine re autè uera seceleratissimo latroinio sìque
conabuntur agere satis prohiz è ut ne quid salus auspitijs
aut legib. aut iam sìne in agere possent. Ego neq. de meo stu
dio neq. de nò nullòz iuria scribendum mihi esse arbitroz. Quid
eniz aut me ostentè qui si ità pro tua dignitate profìndam
nullam præm uìdar meritoz tuoz affecitus aut de alioz iurijs
quevaz. q. sìne sùmo dolore facere non possit. Ego tibi in hæc
p[ro]fectum imberilitate magnatiuii p[ro]stare mihi possiz ut exceppta.
possum confirmare te et senatus et ppli romani sùmo studio
amplitudine tua retenturum.

al fedè

al q. s.

al impatavi

Marcus Cicero salutè dicit. p. lentulo proconsuli.

T. Am et si mihi nihil fut optatus q. ut primi aly te ipso

dinde a ceteris omnibus igitur gratissimus erga te esse cognoscerit, tamè
afficeror ſumo dolore euſimodi tempora post tuâ proſectione conse
cutu esse, ut et meam et ceteroz erga te fidem et benutolentiam
absens experiveret te iudare et sentire eandem fidem esse hominuz
i tua dignitate quâ ego i mea salute ſum expais ex tuâ litteris
intelllexi. Hos tu maxime consilio ſtudio labore grâ de cauſa
regia titeremuz. ſubito exorta est nefuria catonis promulgatio q-
niâ ſhidia impediret et aios a minore aura ad ſiimuz timorem
traduceret. Sed tibi euſimodi probatione reruz q[ui]s[que] omnia ſunt
metwenda mihi magis q[ui] p[ro]ſidam timemus. Et catoni quidem
quoque modo se res habet proſecto reſſitemus. de alexandrina re
cauſa q[ui] regia tantum habeo pollueri me tibi absenti tuſiq[ui] p[ro]tib[us]
cumulate ſatisfacturù. Sed ueteror ne aut eripiat: cauſa regia nob
aut deſerat: quos utri minus uelim no[te] facile posſuz exiſtimare.
Sed si res coget est quid dam tertù quod neq[ui] ſelicio nec mihi
displacebat. ut neq[ui] iacere regem pateremur nec nobis repugnà
tib[us] ad euſ deſerit ad quę prope iam delatù exiſtimat[us], a nobis
agentur omnia diligenter: ut neq[ui] ſiquid optineri poterit no[te] to-
tendamus neq[ui] ſiquid non optinuerimus repulſi esse uideamur.
tue ſapientie magnitudinis q[ui] animi est omne amplitudinez
et dignitatem tuam iнтutute atq[ui] rebus ges[us] tuus atq[ui] in tua
gratitate positam exiſtimare. ſiquid ex his rebus quas tibi for
tuna largita est no[te] nulloz[que] hominuz p[ro]ſidia detraxerit i[d] maiòi
ilis fraudi q[ui] tibi futuruz. A me nullum tempus p[ro]termittitur
de tuus rebus et agendi et cogitan[di]. N[ot] ad omnia: Q[ui] ſelicio.
Heq[ui] em[ur] prudentior[ē] quenq[ui] ex tuus neq[ui] fi[de] maiorem esse
iudico: neq[ui] amantior[ē] tu. Ne que agantur queq[ui] acta ſint
ea te et litteris multo[que] et nùtius cognosere arbitro[que] que autez
poſita ſunt iнтectura queq[ui] mihi iudent[em] fore ea p[ro]utib[us] a me
ſcrib[ui] oportere. M. Cicerò l. d. p. lentulo p[ro]consili. al. impat[us]i

al. delanus

P

Oſt[ea] q[ui] p[ompe]uſis et apud p[plin]m. Ad octuu[i] i[dus] ſi[brua]tãs
cum pro milone diu[er]et damore c[om]moq[ui] iactus è. In ſenatu

le titus
euſi uti
ſiſſe.
remus
die euſis
voluntati,
cauſa q[ui] iudia.
Co. die
ene et
am ante
lariorum
ſebruano
p[inio]
p[nducti]
proſp
ulte nuc
est ei
ſe futurus.
o ſique
p[riti]ſis
eo ſtu-
z. Q[uid]
dam
ſiuris
i bar
ep[ta]
udio

q[ui] a Catone alspere et acerbe nimui magno silentio est acutiusatus. uisus est mihi uellementer esse pturbatus. Itaq[ui]a alexandrina e[n]que nobis adhue integra est. mihi emi tibi detravit senatus n[+]us id quod p[er]eand[+]m religione d[+]ari alteri n[+]o p[]ot. Vид[+]et ab illo plane esse deputa n[+]ue id s[]peramus. idq[ui] molimur ut e[n]t rex intelligat. se[n]se quod cogitabat ut a pompeio reducatur. assequu[n]i n[+]o posse. et n[+]us p[er] te sit restitutus desertus se atq[ui] abiectus fore profitatat o[n] te. Quod s[]ine ulla dubitatione s[]i pompeu[n]s paulu[n]z m[]o ostenderit s[]ibi placere faciet. sed nostr[+] hominis t[]arditat[+]e et taciturnitatem. Nos tamem n[+]ihil quod ad e[m] rem ptineat p[]termittimus. ceteris iuris[]que p[]roſite sunt a Catone facile ut s[]po reſſitemu[n]z amic[u]z ex consularibus neminem tibi esse iud[+]o preter hortenſu[n]z et lucu[n]lum. Ceteri sunt p[]tim obſeuiru[n]z iniqui p[]tim n[+]o diſimulan[+]e[rati]. tu faci alio for[]ti magnoq[ui] s[]i ſperesq[ui] ſoze ut frato impe tu leuſimi homi[n]z tu[n]a p[]stina dignitat[+]e et gloria consequare.

## Marcus Cicero. s. d. publico lentulo impatavi.

Et gerantur accipies ex pollione qui omnib[]us negociu[n]s n[+]o interfut se[n]h[]um. sed p[]rout me i ſumo d[]oſze qu[+]e in tu[n]z rebus ap[]to maxime ſal[]z consolaſt ſp[]ex q[]ualde ſulſp[]icar[] ſoze ut inſingat h[]owu[n]z improbitas et consilior[+]s tu[n]z amic[u]z et ip[]la die qu[+]e debilitat cogitationes et iminicoz[]t et proſitor[+]z. Facile ſeando loco me consolaſt recordato mee[]z temp[]u[n]z. qu[]o[n]z imag[]inem iud[+]o rebus tu[n]z. Ham et si minore i re molatur tua dignitas q[]ui me[n] afflicta ſit. tamem e[n] t[]nua ſimilu[n]do ut ſp[]ere te mihi ignoſtere ſi ea n[+]o timueriz que ne tu quid[+]e unq[]ui tim[]e[n]da dixu[n]z. Sed p[]sita te euz qui mihi a teneri[]z ut greci dicunt i linguicu[n]is es cognitus. I[]llustrabit mihi crede tua amplitud[+]e hominu[n]z iu[n]ua a me omnia ſuma i te studia officiaq[ui] expecta. non fallam opinionem tuam.

Et impatavi.

## O. Cicero. s. d. p. lentulo consili.

Et e[n] tu[n]z litteras quib[]z ad me ſcrib[]is gratum tibi esse q[]ui crebro certior[+] p[er] me fias et omnib[]us rebus. et me[n] amea[]a te

benimolentia3 facile p[]spicias. quoz[] alteruz mihi ut te plurimum
diligam facere necesse ê si uolo is esse qu[]e tu me esse uoluiti.
alteri facio libente: ut q[]m interuallo loco[] et tempo[] diuineti
sumis p[]litteras teri q[]i sepitime colloquiar. q[]d si varius h[]iet q[]i tu
expectabis id erit m[]use q[]o n[]o eius g[]n[]is mee littere sunt ut eas
audiam temere committere. quotiens mihi certo[] h[]o[]ui[]z pot[]us erit
qui[]b[]z recte dem n[]o p[]termitt[]a. Q[]i s[]are uis qua qui[]s i te fid[]e lit
et uoluntate difficile dictu est. de singulis un[] illud au[]deo q[]o a[n]
tibi sepe signifitatur. n[]ic quoq[] re p[]specta et cognita s[]ubere uel ex-
menter quosdam homines et eos maxime qui te et maxime debu[]t.
et plimui uuiare potuerit imui[]sse dignitati tue simillimam
q[]i i re diff[]imili tuu temporis n[]ic et n[]ri qu[]ond[]a hu[]sse rationem.
ut quos tu rei publice cau[]sa leseras p[]alam te oppugnaret. q[]qq[]
auctoritate dignitate uoluntateq[]z defenderas. n[]o t[]a memores
effent iuris tue q[]i laudis inimic[] quo quidem t[]p[]re ut p[]scrip-
ad te antea cognou h[]ortensu[]z p[]cupidu[]z t[]ui studiis u[]z lucullu[]z.
ex mag[]stratib[]z aut[]e l[]ucui raci[]liu[]z et fid[]e et a[]to singu[]lar[]i. Nam
n[]ta propugnatio ac defen[]sio dignitatis tue p[]ter magnitudinem
b[]n[]f[]ic[]i tuu forta[]s[]e pler[]i[]s officio maiu[]re auctoritate l[]ne eu[]daef-
q[]i sententie. Preterea quidem de consularib[]z n[]emini pos[]sum
aut studi[] erga te aut offici[] aut amici a[]i esse testis. Et enim
pompeiu[]z qui mecum sepi[]tive n[]o sol[] a me prouocat[]. s[] et a[
ſua ſponte de te coti[]care ſolet. Scis temp[]rib[]z illu[]s n[]o ſepe in
ſenatu hu[]sse. cui qu[]e littere tue quas proxime miſeras q[]i
facile intellexerim procu[]nd fueru[]t. mihi quidem h[]uma[]tatis tua
n[]el ſuma potu[]s ſapientia n[]o iu[]a[]da ſol[]u[]z. ſed et a[]d admira[]bilis
u[]ſa ê. Viru[] en[]z excellent[]e et tibi tua p[]stanti i eu[] liberatrate
de u[]ninetu[] n[]o m[]bil ſu[]piciant[]e p[]ter aliquo[]z opinion[]e ſue cu[pi-
datis ab ſe alienat[]i illa e[]pla retinu[]ſti. qui mihi eu ſemp t[]ue
laudi ſauere u[]ſus est. et i[]a[]p[]o ſu[]picios[]ſimo t[]p[]re caniniano.
tum uero lecti[] tuu litteris p[]specti[]s est a me toto a[]no de te ac
de tuu ornamenti[]s. et comodis cogitare. q[]r ea que ſerib[]am ſic

al[] me puorate

al q[]d

habeto me cu illo re sepe coitata de illius ad te sententia atque aucte
scribere. quomaz senatuis consulti nullu extat quo reductio regis
Alexandrii tibi adempta sit. eaqz que de ea scripta est auctoritas
cui sas intereſtiz eè. ut nequs oò regem reduceret tantam uim
habet ut magis iratoz lummuz studuz qùs constantis senatù consilium
eſſe uideat. te p[rae]ſtare posſe qui cito[n]a cipruq[ui] teneas quid eſſicere
et quid conſequi posſis. et ſi res faciutati hre uideat, ut alexandriaz
atque eſcriptum tenere posſis. eſſe et tue et nri impu] dignitatis ptolo-
miade aut aliquo propinquo loco rege collorito te cu classe atq[us]
executu[us] profitisi alexandriaz ut eaz cu pace p[rae]diuſq[ui] firmariis p[ro]
lomenz redat i regniuz. ita ſoie ut p[ro] te restitutat quæadmodu[n] senat[
] initio cenſiut. et ſine multitudine reducatur quæadmodum homines
religiosi sybille placere dixerunt. Sed hec sententia ſic et illi et nob
probat ut ex cuen[t]u homines de tuo consilio exſtituturos uide-
remus. ſi crediſſet ut volumus ut optamus omnes te et ſapiente
et foſtiter ſi aliquid eſſet offenſum eſdem illos et cupide et teme-
ſeſſe dicturos. quare quid alſequi posſis nò tam ſtate est nobis
q[ui] tibi cu[us] prope i conspectu eſcriptus e[am] dictare id quidè nos hoc
ſentimus. ſi exploratum tibi ſit posſe te illius regni potiri non eſſe
auntandum ſi dubui ſit nd eſſe conanduz. Illud tibi aſſirmo ſi
tem utam ex ſententia gereris ſoie ut abſens a multiz ac rediſis
ab omnib[us] collaudere offenſionè eſſe p[rae]culofaz p[ro]tei meſpoſita[n] aucto-
ritatè religionèq[ui] uideo. Sed ego te ut ad certa laudem adhorrer.
sic a dimittione dett[re]o redoq[ui] ad illud q[ui] initio ſcripſi totus
facti tuu iudicui. Hon tam ex consilio tuo q[ui] ex euetu homines
eſſe faturos. cp[ro] ſi hec vò rei gerende p[rae]culofa tibi eſſe uidebitur
placebit illud ut ſi rex amicis tuus qui p[ro] p[ro]u[n]tia atq[us] impu]
tuu provinčas ei crediſſent fidem ſua p[rae]ſtituſet. et auxiliu[s] cum
tuus et copu[s] adu[n]uarez. eaz eſſe n[am]z et regi[n]one provinčie tue. ut
illius reſtitut uel adu[n]ando confirmares uel neſligendo impedi-
res. In hac vōne quid res quid e[n]a quid tuus meluus ferat tuu ſa-
cillume optimeq[ui] p[rae]ſtates. quid nobis p[rae]culaſſet ex me potiſſu[n]

puniu te fare oportere, quibuscumque flatu de milonis fahlaritate de leutate et imberilitate clodis gratulari. Minime miramur te tuis ut egręgu artifici pädaris opibz letari. Quidam eis uzbo uti non libet qui nos quos suavendo in consilia retinere potuerit. Inuiendo ab alienarit. quorum maluolenti simi obtrictur izb nos sito de uetere illa nunc duittia quis sententia esse iam esse depulso, non nos quidem ut iure digitatis simi obliti sed ut habeamus ratione aliqui etiam salutis poterat ut utriusque pädare si effecti sunt gratitatis in hujus consiliaribb. Et tamen est in plerisque leutis, ut eos ut tri constantia in re publica nunc delectet quis splendor offendat. quod eo liberius ad te favito. qui non solus temporibb his que pate sum adeptus sed iam olim nascunti prope iure laudi dignitati iututibb simul ei uideo non uti antehae putabam noutati esse imui s uce. In te eis homine oSTS nobilissimo similia imuidiz utia p[]spxi. que tibi esse in principibus fucile sunt pasi. euolare alius certe noluerit. Saudeo tuaz diffimilez fortunam suisse. Multum emis interest utriusque laus inmuaet, an salus &serat. me mec tamen ne timis peniteret tia iutute perfectum est. Curat si emis ut plus additum ad memoriae nomis nunc illi demptus de fortuna iudere, te uio emoneo am beneficentyss tuis, tum amore incitatus meo ut omem gloriaz ad qua a pueritia inflamatus fuerit omni aura atque industria cons equare. magnitudinemque animi tui quam ego semp fun admi rat. sem quibus amavi ne unis in affectis cujus iuris. magna est homin optimi de te. magna commendatio litterarum magnam memoria consilatus tu. hec profecto iudicem quanto exsultiora, quantoque illustriora futura sint. etiam aliquantur ex pro domia atque ex implo laudis accellerit, quis te ita gere uolo que p[]ro eXcitatim atque impu[]n gerenda sunt. ut hec multo ante me ditere. huc te pare[s]. hec cogites. ad hec te exces. Sentias. id quod quia semp fera sti non dubito quod adeptus intelligis te fructillime posse optimere simi atque altissimi gradus cuiratis. que quidem mea cohortatione tibi ianis aut sine cauſepta

alioquin

alioquin

p[]er

undretur. illa mea rô monet ut te ex nris euentis coribz ad monendin putarem ut considerares in omni re qua uta qzb crederes quos cuneres. qu sfribis te uelle sere qui sit rei publice status. Sûma diffensio est. sed contentio dispar. Ham qui plus opibz armis potentia ualent pfercisse tîn mih iident stultitia et i con stantia aduerfarioz ut etiam auctoritate iam plus ualeret. Iraqs ppauicis aduerſantibz omia que ne p p[pl]m quidè fine sediut se assequi arbitrabantur p ſenati conferuti ſunt. Ham et ſipen diu celari decretum e. et decem legati. et ne lege ſempronia ſuicederet ſurile p[ſ]fectu est. quod ego ad te brevus ſtribo. quia me status hie rei publice no delectat. ſtribo tîn ut te admoneaz cp ip[pe] litteris omnib[us] a puericia deditus expiendo tîn magis qu[us] diſcendo cognomen tuus rebz integris diſſcas neq[us] salutis nostre rationez hîdam nobis eſſe fine dignitate neq[us] dignitatis fine ſa tute. Quo tibi & filia et de trassipre granularis agnosco huius modi tatis tuâ ſpereq[us] et opto nobis hanc c[]onventione uoluptati ſoze. lentilum nostru eximia ip[pe] ſuma iutute a[]deſſentez u[]n certis artib[us] q[ui]b[us] ſtuduisti ſemp[ur] ip[pe] tu i[]p[mi]s imitatione tui ſac eru diſſas. nulla eis erit hae p[ſ]stantior disciplina. qu[em] nos et quia tuis et quia te dignus est filius et quia nos diligit ſemp[ur]q[ui]z d[]ilexit. i[]p[mi]nis amamus e[]a[]t[ur] habemus.

Marais Cicerô s. d. p. lentulo impatori.

D[ic]e omnibus rebus que ad te p[er]nent quid actu quid constitutu[rum] ſit quid p[om]peu[s] ſuſeperit optime ex em p[]iatory cognosces. qui non ſolum interſiut ius rebus. sed etiam p[ſ]kuit. neq[us] ullum officiu[m] erga te homin[is] amantissimi pruèm tiffimi diligentiſſimi p[er]termiſt. ex eodem de toto statu. rei exu[]n[us] cognosces. que quales ſint no ſutile est ſcribere. ſiut q[ui]z certe i amicoz[] n[ro]z potate. atq[ui] ita ut nullâ mutatione un q[ui]z hae homin[u]z erate h[it]ura reç eſſe iudæat. Ego quid[que] ut debo et ut tute mihi p[er]cepisti et ut me diſeas utilitas cogit me ad euis rônes aduîgo. qu[em] tu i meis rationib[us] tibi

esse adungendus putatisti. Sed te nò p[er]erit q[ui] s[it] diffirent[ile] senſuz
i re publici p[er]ſertim rectum et confirmatùs deponere. Verù t[em]
ipfe me confirmo ad eujs uoluntate. qu[io] honeste diffentire
nò poſtum neq[ui] id ſi[mi]o ut forſitan quib[us]dam inſor[ia]z simulaſt[oe]
tantum eis ammi inductio et me hercule amor erga pompewz
apiud me ualeſt ut que illi utilia ſunt et que ille uult ea mihi
omia tam et recta et uera uiuèan[ est]. Heq[ui] ut ego arbitror erra
tenent ne aduerſar[is] quidem eujs ſi c[ui] pareß eſſe non poſſent
puſnare diffut[er]ent. Me quidem etià illa res conſolatur. q[ui] ego
is ſum cu uel maxime concedant omès ut uel ea defendam
que pompewis neht. uel taccam uel etià id quod mihi mavime
libet ad n[am]a ſtudia referam litteraz. q[ui] poſſecto ſi[mi]am ſi mihi
p[er] euſdam amicizias licbit. Que eis proſoſita nobis fuerant c[ui]
et honoriſz ampliſſimus et laborib[us] maximus p[er]ſimeti c[em]uiſ.
Dignitas i ſententijs dictendis, libertas i re publica capiſtenda.
ea ſi[mi]b[us] tota sed nee mihi maguis q[ui] omib[us]. Nam aut aſſen
tienduz eſt nulla c[ui] gravitate p[er]ſis aut fruſtra diffentièd[am]
eſt. Hee ego ad te ob eam c[ui]m maxime ſcribo ut iam de tua
quoq[us] ròne meditere. c[om]utata tota iato è senat[us] iudicior[is]
reſi totuis publice. o[n]i nobis exoptanduz eſt. q[ui] h[uius] potiunt'
reruſ p[er]ſaturi uident[em] ſiquidam homines patientijs e[cor]um
potentiam ferre potuerint. dignitatem quidem illaz c[ons]ularez
ſor[is] et constantis ſenatoris. mihi eſt q[ui] cogitemiſz, amilla
culpa eſt e[cor] qui a ſenatu et ordine[c] c[ons]unetiſſimù et honéz
darit[us]imù ab-alienar[ut]. Sed ut ad ea que conjunctiora
tebus tujs ſunt reuertar. pompewiz tibi valde amic[ui] ſeſſe
c[ogn]oui. et eo tu c[ons]ule quantiz ego p[er]ſicio omia que
uoles op[ri]tibiſz. quib[us] i reß me ſibi ille affixum habebit
neq[ui] a me illa res que ad te p[er]tineat negluget. neq[ui] enim
uev[or] ne ſim ei molestus cu iocandum erit et iam j[u]p[te].
id ip[er]m q[ui] me gratum eſſe iudebit. tu uedm tibi ita p[er]ſuadaz
nullam rem eſſe minima que ad te p[er]tineat. que mihi n[on]

al[ern]erét

al[ern]es al[ern]ul

cito, fit q[ui]m mee res omnes. id quecunq[ui] sentiam, si utilitatem mibi meip[mi]m satisfacere non pos[si]m. re quidem ip[à] ido mibi non satisfacio q[ui] nulláptem tuóz meritoz, no mo復 refirende sed ne cogitanda quidem in grá consequi pos[si]m. re te ualde bn ges[si]sse rumor erat. expectabant littere tue de q[ui]s eramus iam ci pompeio locuti que si eruit allate n[mi]m studui extabit et conueniendis mag[ra]tib[que] et senatorib[que] Ceteraq[ui] que ad te p[er]tinebant, ci età plus contenderimus q[ui] pos[si]mus. minus tam faciemus q[ui] debemus.

### A. Secundo, s. d. p. lentulo impatoru.

Pericundem mibi fuerunt littere tue quib[us] intellexi te p[er]scere mea, ite p[er]pretatè. Quid eni[que] dicta[que] benindentiam cum illud ip[er]m. gravissimi et senectissimus, nom p[re]tatis leuus mibi, meritis erga me tuus esse iudæt[que] a. autez tibi grata mea erga te studia scribis e[que] fatis tu quidem abundantia q[ui]daz amoris ut etiam grata sint ea que p[er]mitti s[ine] nefario scilicet, no pos[si]unt. tibi autem multo notior atque illustrio meus in te auius esset. Si h[ui]c tempore omni quo seuunt, f[ui]mus, et una et orte, f[ui]ssemus. Ham ite ip[er]que otendis esse facturum q[ui]que et ip[er]mis potes et ego ate uehementer expecto, et sententys senatoris et omni actione atque administratione rei publice florissemus. De qua otendam equidem paulo post qui fit meus senis et status, et rescribam tibi ad ea que queris. Sed certe et ego te auctore amicissimo ac sapientissimo et tu me consiliario fortasse non impotissimo, fidei quidem et belluolo certe uis[s] e[que] q[ui]tua quidem ca[te]que impator[que] p[ui]scia q[ui] bn ges[si]s reb[que] ai exerciti uictore obtinere ut debeo, let[que]! Sed certe qui tibi ex me fruet, debent eos iberioris et p[er]sentioris p[er]sens capere potuiffes. In eis u[bi] ultissendis quos tibi partiz inimicos esse intelligis, p[er]tuà propugnatione salutis mee, ptim inidere p[er]tuá illus actionis amplitudinem et gloria, mirifici me tibi comité p[er]puissent. Q[ui]t[ur] ille p[er]ennis imimitus amicor[u]z.

suo, qui tuis maximis benefits ornat, i te potissimum fracta illaz
et debilitata uim suam contulit, iram, quae iucem ultè e ipe sepe.
est eis ea conatus quibz patefactis, nullâ sibi imposteru nò modo
dignitatis sed ne libertatis quidem ptem veliquit, te autem et si
mallem i meis rebus exptuz qù etià i tuis tamen i molestia
gaudo eam fidem aegnoſtere houiz, nò ita magna mercede qù
ego maximo dolore cognoram. de qua vōne toti, iam iudet in
exponendi tempus dari ut tibi reſcribam ad ea q[ui]eris.

Cicero salutem dicte lentulo impatori.

C
ertuorem te p[ro] litteras ſcrivis esse facti me tu Cefare et
cum appo eſſe i grà, teq[ui] id non reprehendere aſſribis. al[ia] ſcrib[is]
Natiu[m]uz aut[em] ſire te velle oſtend[us] quib[us] rebus adductus deſen
derim et laudarim, q[ui] tibi ut planu[s] exponaz, al[tu[m] paulo v[o]e[z]
conſilioz[que] meoz repetam necesse e. Ego me lentule initio reu[z]
atq[us] actioni tuaz, non ſolum meis ſi etià rei publice reſſtitutu[z]
putabam, et quomaz tibi inſcredibilem quendaz amorem et
omia i te ip[m] ſuma ac singularia ſtudia deberem rei publice
que te i me reſſtirindo multum adu[n]iſſet, eu[z] certe me au[n]z
merito ip[u[s] debere arbitrabar qu[em] antea tant[u[m] mò, co[m] [o]ſſiſto
au[n]z non aliquo erga me singulari benefits debiti p[ro]ſtitu[em].
bac[que] me mente ſuſſe, et ſeru[n]tus ex me te consule, au[n]iſſet, et
tu i n[or]u[s] ſinu[n]b[us] collocationibus q[ui] ip[er]e iud[i]t, et ſi n[am] p[ro]u[s]
temporibus illi multu[s] rebus meis offendebat au[n]z at te agente
de reliqua n[am] dignitate aut occulta n[on] u[n]d[que] odia aut ob
ſaura i me ſtudia cernebam. Ham neq[ui] de monumentis meis
abl[u[s] adiu[n]tus es a quib[us] debuſtu neq[ui] de iu neſtura, qua tu
frat[em] eram domo expulſi[us], neq[ui] h[er]cule i bis ip[er]i rebus que
q[ui]q[ui] erant i[n]bi p[ro] rei familiaris nauiſagia necesse n[ot]e ſtand[em]
a me minu[m] putaban[que] i meis damu[s] ex aut[em] ſeru[n]tus,
ſar[ien]dis eam voluntat[em] qua expectare p[ro]ſiteru[n]t, queb[us]
uidem neq[ui] erant obſaura, n[ò] tam e[m] tam acerba i[n]bi hec
acti[ebant] q[ui] erant illa grata que fecerant. Itaq[ui] q[ui]q[ui] et i

pompeio plurimù te quidem ipò p[.]dicator[.]ze ac teſte deſebam et eum nò ſolum b[.]n[.]ſicio ſi amœ et i[.]n[.]t et p[.]petuo quodam u[.]diaco meo diligebam. t[.]n[.]o reputans quid ille u[.]nellet i[.] omnibus meis ſententis de re pu. pristinu[m] p[.]manebam. Ego ſedente. c[.]H. pompeio c[.]ui et laudaret pompeui ſexti[.]us introiſſet in urbem dixiſſet q[.]us teſtis vati[n]ius me ſortina et ſelicitate. s. celaris c[.]u[.] motu illi amic[u]i eſſe cepiſſe divi me eaz bibili fortunà quam ille aſſiſtant m[.]p[.]utare. o[n]ui[.]z triumphu[s] victorijs q[.]us anteſſere divi q[.]us eodem teſte alio loco eodem eſſe qui bibili[.]z exire domo i. prohibiſſent. et qu[.]u me cœgiffent. tota u[.]ero iuſtrogatio mea mi[n]bil habuit. miſi rep[.]lexen[i]ione illi tribu[n]atijs i[.] quo o[n]i dicta ſi[n]t. libertate am[.]moq[.] maximo de ui de auſpitijs de dona natione regni[.]2. Neq[.]u[.]o hac i[.] c[.]ui mo ſed constanter ſepe i[.] ſenatu q[.]n eti[.]z marcellino et philippo consuli[.]bus noni[.]s aprili[.]b[.] mihi e[.] ſenatus aſſenſus ut de agro campano freqenti ſenatu i[.]dib[.]z maijs reſerret. Num potu[m] magijs i[.]rcez illu[s] cauſe iniadere aut magijs obliu[n]ſi temp[.]o[.]z meo[.]z memiſſe actioni[m]. haec a me ſententia dicta. magnu[s] a[.]o[.]z motu[s] e[.] ſa[n]tus. cu[n]m e[.]o[.]z quo[.]z oportu[n]t tum illo[.]z eti[.]z quo[.]z nu[n]g p[.]utare[m]. Nam hoc ſenatu consulto i[.] mea ſententia fito. pompeuijs c[.]ui mi[n]bil o[n]tendis[.]ſet ſe eſſe offenſu[.]z i[.] sardinia[.]z et i[.] Africa[m] profectus e[.] coq[.]z itinere lucui[m] x ad c[.]esarem iu[n]em. ibi multa de mea ſententia q[.]uestijs e[.]ſt. Cesar q[.]ppe qui etiam rauene Crassum ante auſſet ab coq[.]z in me incenſus. ſane moleſte pompewiz id ſerre constabat. quod ego cum auſſem ex alijs maxime ex meo ſire cognouiz. Q[.]u[.]e cum i[.] sardinia pompewiz p[.]autiz poſt dieb[.]z q[.]us lucta diſeſſerat c[.]ueniſſet. te inquit ip[.]m cu[n]p[.]o nihil oportu[n]ius poru[n]t adiudere. miſi c[.]ui marco ſire diligenter egeris depen dendum tibi e[.]ſt quod mi[n]b[.]i pro illo ſpo[.]pondiſt. Q[.]uid multa q[.]uestijs e[.]ſt graviter ſua merita c[.]omemoravit. quid eguſſet ſepiſtume de actijs celaris c[.]ui ip[.]o meo ſire. quidq[.]s ſibi i[.]s de

al' Iuennia

al' Iuennia

8

me recepisset in memoriam redegit, seq; que de mea salutem egisset, iuolintate celaris egisset, ipfim meuz frnaté testatè è; cui causaz dignitateq; mihi ut cœnnendaret rogatut, ut cù no oppugna vê si notlem aut no possem tueri. Hec cù ad me fiat proutissz et eui tam pompeuæ ad me cù mandatis iubiluz miisset ut integrum mihi de causa campana ad eui redituz resuarem col legi ipse me et cù ipfù quasi re publica collocatus súz ut mihi tam multa pro se jpepillo atq; p[ro]fìcto concederet ut officium meuz memorèq; i bùnmeritox auiż fidemq; fratrie mei p[re]stare euq; què boni euè semp kùnisset boni iuruz esse pateret. In illis autem meis actionib[us] sententis q[ui] omnib[us] que pompeium iubebant, offendere certozl hoiz, quos tam debet suspicari fino neq; referebant ad me, qui cù illa sentirent i re. p. que ego agebam sempq; sencillent me tam nò satisfacere pompeio celareq; inimicisimù mihi futuri gaudere se aiebant, erat hoc mihi delendum. Sed multo illud magis q[ui] imimicù meù auiż imo uò legu iudicatoz, oc[ui] patrie bonozl ouiz sic amplexabantur, sic i matib[us] habebant, sic fovebant, sic me p[re]nte ofaulabantur. Nò illi quidè ut mib[us] stomacì ficeret què ego funditus p[ro]di. Sed certe ut fucere se arbitrarenf. Ine ego quanti humano consilio efficere potui cìtùi mspectis rebus meis omnib[us] vònibus sib ductis sùmaz feci cogitationuz meaz ouiz quà tibi si potero breuiter expona. Ego si ab improbis et p[ro]ditis cuib[us] rem. p. teneri iudèrem, sic et cù meis temporib[us] scimus et nò nullis alys accepisse, nò mò p[ro]mis que apud me minimiz ualent. Sed ne p[re]tulis quidè compulsus ulla[que] quib[us] trì movent, et àtia fortissimi iuri, ad co[mi]z causam me aduingerent, ne si sùma quidè co[mi]z i me merita consilarent. Cum autè i re publica ch. pompeuæ princeps esset iur[que]s qui hanc potentiam et egliam maximiz in rem p[ro]meritis p[re]stantùlinisq; reß gestis esset conspectus, cuiq; ego dignatis ab adolescentia fautori i p[re]tura autem et i consilatu adiutor età extitissent quacunque iàs autoritate

l. mandati seu bullà
a. bulla

al. cireippectus
et al. vònib[us] sub dietis

a. quod adjuçerè

a. iur. im

et sententia p[ro] se consiliorum et studiorum tunc me adjuvasset meum quod inimicis unum et cuicunque h[abet] inimicis non putavi famam in constantem mihi p[ro] timeſtendaz. Si quib[us] az in ſententiajs pauliz me inmutassez, mea quod uoluntate ad ſi[n]mi uiri deq me optime meriti dignitatez, aggrégatis ſem. Et haec sententia complectendus erat mihi cel[ar] ut iudex et c[ogni]cti et c[ui]ſa et dignitate h[ec] multi ualuit, c[ui]z uet amicizia qua tu non ignora[]s mihi et. Q. fiat mi[que] cel[ar]ze ſuſſe cum inimicis e[m]us ac liberalitas breui tr[uc]e et l[ui]ſ et officijs p[er]specta nobis et c[ogni]ta, u[eb]ementer etiam res ipa. p[ro] me mouit que mihi uidebat contentionem p[ro] timeſt [m]aximis re[b]z a cel[ar]ze geſtis, cum illis uiris nolle fieri, et ne fievet u[eb]emert re[c]uſare. Grauſiſme autem me et haec mente impulit et p[ompe]r[is] fides qua[da] me cel[ar]i d[ed]rat et f[ri]ſi mei qua[da] p[ompe]io. Erant p[er]terea h[ec] alia d[u]c[tenda] et cuicunque que ſi[n]t apud platonem nostru[] ſcripta diuinit[que]s i re p[er]nape[s] eſſent t[ra]ſes reliquio[s] ſolere eſ c[ui]es. tenebam memoria nobis consilib[us] ea fundamenta iacta ex kal[]ianuariss confirmandi ſenatus, ut neminem mirari oporteret nonnis decembrib[us] tantum uel ad ſuſſe i n[]llo ordine uel autoritatis, i d[eg]q[ui] memineram nobis p[ro] t[em]atis uſq[ui] ad cel[ar]ze et bibuli consiſſes, cum ſententie n[em] magni ſenatu pondus h[ab]ent. Unum ſere ſenſuz ſuſſe bo noz o[n]z. Postea cu[ta] tu h[is]pania[]z c[iter]ioz[er]e cu[ta] imp[io] obtinere[s] neq; res p[er] consiſſes h[ab]et. Sed mercatores provinci[as] et ſediti[u]n[ui] ſuo[s] ac m[is]tros iecit quidam c[ui]ſus c[ap]ut me[n]z quaſi certam[]n[is] c[ui] in media c[t]entionejs diſſenſionemq[ui] cu[u]lem quo i diſcrimine cu[ta] mirifica ſenat[ur] i[cre]dibilis ita[li]e totus ſingularis o[n]z bono[]z consiſſus i me tuendo exi[t]iſſet, non dictam quid accidit. Multo[]z e[ſ] et u[ar]ia culpa. Tantum dictam breui non mihi exi[t]i tum ſed duces deſuſſe. i quo ut i[ra]ſi t[em] h[is] culpa qui me non deſkendru[t] non mino[]; e[ſ] i h[is] qui veliqueru[t] Et si acciſandi ſunt ſiqui p[ro]timu[n]eru[t] magijs etiam re[ſ]bendendi ſunt ſiqui ſe timere ſin[]mularunt. Iſh[ui]d quid[em] certe nostru[] consiſtu[n]i uire laudandum est qui meos c[ui]es et a me consuſtus et me ſuare c[ap]entis ſpo[li]atvs d[ur]ib[us] ſuis armatis obici noluerim. Quanta uis eſſe potuſſet i con

d. finis