TACVINORVM

XXXVI

calida, aut frigida. Et distinguitur inter malam complexionem stomachi singularem, & malam complexionem stomachi cum materia, de eo quod emittitur per uomitum poft sumptionem laudabilis nutrimenti; et si mi-xtum est cum aliquo humorum, tunc dicitur cum materia: si non, erit sin gularis. Cognoscitur etiam per urinam. quia si poft sumptionem æquaz lis nutrimenti, erit spiffa & grossa, tunc significat super malam cœpeexio- nem cum materia: & si subtilis & clara, tunc significat super malam com-plexionem singularem. Cognoscitur etià per egestionem poft sumptio-nem nutrimenti æqualis. quoniam ei egeritur et erus cum aliquo humore, tunc dicitur mala complexio cum materia: sin autem, erit singularis. Etiam per inflationem uenarum corporis, & earum repletionem cognoscitur. quia super separationem continuitatis habetur significatio cum eo quod

dixi in sputo sanguinis: & ià dicta est eura eius. Et corruptio appetitus cibi, fit aut ex augmento, aut ex diminutione, ex defectu, aut ex incurсу horribili, ut accidit in gaham. Et augmentu appetitus quâdo fit in quan-titate, exinde fit fames canina, & gaham. ut plus fit in pregnantibus pe-nes congregationem superfluitatis malæ in ore stomachi ipfarum, quæ superfluunt de sanguine menstruo, de quo nutrityr embrio. quia pars ipfius uertitur in nutrimentum embronis: & pars alia, quæ minor est in bonitate, tendit ad mammillas, & fit lac: & peior pars eius ſi remanet ſu- B. perflua, tendit ad os ipfius stomachi, & inducit appetitus malos: & acci-dunt in muliere in tertio menſe, & quarto menſe ceſſant. quia embrio dum est paruus, nutritur cum modico sanguine, & maior pars remanet: tamè quando magnificatur, nutritur cum maiori parte ipfius sanguinis: & ſi remanet aliqua pars eius, inducit gaham. Bolismus uero est dolor intenſus in membris. quia stomachus quâdo patitur fortem frigiditâc, non appetit: & quando deficit eius appetitus, appetunt membra cibum stomacho: qui cum eis negatur, ſequitur exinde fames communis cum omnibus membris, no ex ore stomachi. Et distinguitur inter hunc mor-bum, & appetitum caninum. quia ex ilto morbo deficit appetitus: exin de fit macilentum corpus, et debilitatur uirtus: ſed in appetitu canino ap-petitus est fortis, & membra ſunt repleta.

Corruptio appetitus cibi

B

Bolismus, not

## CANON, XXXIII. Ad Tacuinum Triceſimum, quartum, De morbis Stomachi.

AYDA EST euacuatio quædam quæ dicit cholerica paſſio, Ayda: facta per uomitum, & fluxum uentris. Et fit ex corruptione cibi ſecundum modu corruptionis, aut ex multitudine eius, aut malicia, aut uifcoſitate: unde mutatur ad choleram rubeam, et expellitur a uirtute ex pulſiua ex læſione ipſius: & pars eius ſubtilior ascendit ad os stomachi, & emittitur per uomitum: & pars eius ſefidens in fundo stomachi, emit-titur per fluxum uentris. Vel fit ex manatione aliqua cholerica facta ad stomachum. Et habetur significatio huius per id quod emittitur de cor-

E

XXXVIII

CANONES

C. pore per uomitum, uel per fluxum uentris, per lamentationem, nauſeam, & ſtim: & in hoc erit cum læſione modica: & penes euacuationem cibi corrupti, fortificatur dolor, ex acuitate choloræ, & acetofitate eius quod emittitur per uomitű, pungens hysſophagum: uel per fluxum pun gentem inteſtina & anum: & exinde fit lamentatio turbida, nauſea, cum temporibus planis, nare ſubtili, extremitatibus frigdis, penes fortitudinem ipſorum accidentium, et multitudinem humorum paratoru ad corruptione in corpore. Diaria eſt quæda euacuatio membroru ſubtiliu.

Diaria.

Et fit ex malicia regiminis cibi, aut repletione uenaru, aut opilatione opi lante meſeraicas, aut humoribus ſalſis manantibus ad ſtomachum. Et ſignum eius erit, ſalſedo oris, aut acuitas oris ſtomachi, cum ſiti et exinde fit dyſenteria. Et niſi fit acuitas, aut ſalſedo, exinde non fit dyſenteria, ſed debilitas uirtutis. Et diſtinguit inter diariam, & aydam. Quia cum ayda fit uomitus, cum diaria non: et ayda eſt morbus calidus, breuis tempore: ſed diaria eſt morbus longus. Et quando, diaria fit frigida, accidens in biduo, aut triduo, iuxta congregationem humorui in membro a quo ex pellitur ad ſtomachum, & ad inteſtina: & accidit in ſebribus. Fitoiam diaria a materia ſlegmatica contenta in inteſtinis, ex qua fiunt inflatio, & torſio. Et hoc fit in modica quantitate, & moram longa patiens trahit in

tempore ſuæ emſionis. Lienteria uero eſt quædam lubrificatione inteinorum, ex qua labitur cibus cito de ſtomacho, nulla mutatione facta

Lienteria.

D. in forma eius. Et fit aut ex debilitate uirtutis retentiuæ, uel mala complexione frigida & humida, & uiscolitate materiæ diſantis ſuper ſtomachu & inteſtina, & lubricantis nutrimentum. Aut ex fortitudine uirtutis ex pulſiue, ſi in ſtomacho ſunt puſtulæ, uel ulcera, que pungit cibos in tranſitu eius: unde expellit eum natura, & emittit ſtatim. Et habetur significatio eius per id quod erit in ore & lingua eius de puſtulis, & per caliditate & ſiccitatem, quæ erunt in ore. Et dixit Hippo. Eructatio acida ſi fit in lientirico, no antecedente cauſa ſignum, laudabile eſt. Et bene dixit. quia

eructatio acida non fit niſi per mutationem nutrimenti, quando moratur in ſtomacho, & retinetur a uirtnte. Nauea, & Vomitus ſunt ex multitudine nutrimenti, & eius ponderofitate ſuper ſtomachum: aut ex malicia ipſius, ſi erit horribile, amaru, aut pungitiuum: aut ex humore pungitio. Et ſi fuerit in concauitate ſtomachi, inducit uomitum: & ſi inter tunicas, exinde infunditur, & prouocabit naueam. Et hnoi humor aut

Nauea.

Vomitus.

manabit ad ſtomachum, aut generatur in eo. Et ſi fit ex humore generato in eo, erit nauea inceſſabilis: & ſi ex humore manante ad ipſum, aliquandomitigabitur poſt ſui manationem. Et habetur significatio ſuper punctionem humoris per exitum eius cum uomitu, ſi cholericus eſt, uel ſlegmaticus. Fit etiam uomitus ex parte crisís penes expulsionem uirtutis ex humore inducente morbum. Et Singultus eſt quidam ſpafmus aliacuius tunicæ ſtomachi inferioris. Et fit ex repletione, uel in anitione, uelmala complexione frigida penes ſumptione alicuius nutrimenti frigidi.

Singultus.

TACVINORVM

XXXIX

sicut accidit Senibus: uel ex sumptione alicuius nutrimenti acuti: uel potu
uini uetuisti fortis. Inflatio, & Rugitus fiunt ex modica caliditate dige-
rente nutrimenta. Et ex sumptione alicuius nutrimenti generantis uen-
tolitates. ut fabarū, & similium: quæ tamen in hora uentolitatum ipfaru
modica erit. Et significatio huius habetur per nutrimentum præcedens.

Ructuatio fit ex quadam uentolitate inflante stomachum, ascendente
ad os. Et si uapores humorum sunt calidi, erit ructuatio fumoſa: ſi
humorum frigidorum, erit acida. Fit etiam eructuatio frigi-
da ex cibarijs frigidis, debilitantibus caliditatem nutri-
menti in ſui digeſtione: & quando retinetur e-
ructuatio, exinde generantur uentolitates,

& inflationes, lædentes ualde partes
inferiores ad quas legantur.

A

Inflatio.
Rugitus.

Ructuatio,

### CANON XXXV. Ad Tacuinum Triceſimum
quintum, De morbis intedinorum, &
partium inferiorum.

MORBI accidentes in intedinis, ſunt dysenteria intedinorum,
uel epatis: tenaſimon, colica, iliaca, uentolitates, uermes, lumbi:
ci, torſio, ulcera intedinorum, fluxus ſanguinis intedinorum. ſi, dysentera.
Et fit poſt euacuationem acutorum humorum. Et in principio eius
emittitur quædam humiditas flegmatica, uiscoſa, illinita ſuper interiora
intedinorum, excoriata ex illius acuitate quod tranſit ſuper eum: deinde
emittitur raſura: deinde aliqua pars intedini. Et ſi in raſura ſunt aliquæ
particulæ carniſum magnæ, ſignificant ſuper corrosionem corporis inte-
ſtinorum, donec perueniat morbus ad tunicas interiores: deinde emitti-
tur de orificijs uenarum ſanguinis ſimilis origani ſoſenti, & in colore &
in ſubſtantia pinguedini: et hoc fit ex caliditate liquefaciente pinguedinē
intedinorum. Et ſi longum ſit tempus huius, fiet ſimilis ſæci, & erit ſan-
guis melancholicus, aduſtus ex fortitudine caliditatis. Et hi duo morbi
ſunt mortales, præcipue ſi ſunt cum ſoſore. Et habetur ſignificatio ſu-
per ulcus intedinorum, ex pluribus ſurrectionibus in uno momento fa-
ctis. quia punctio fit abſcip; torſione. Et ſi illud quod egreditur non miſce
tur cum ſtercore, ſignificat qu[ula]p[ro] ulcus eſt in intedino recto. Et ſi miſcetur cu-
eo parum, ſignificat quod eſt in orobo, uel colon. Et diſtinguitur inter
ea, quia dolor erit in inferiori tenemeto umbilici, in ulcere intedini groſ-
ſi. Et punctio erit in umbilico, ſi eſt in intedinis gracilibus. Et dysentera
epatica eſt fluxus ſanguinis puri, mixti cum ſtercore: & in principio
eſt ſimilis lotioni carniſum: deinde fit rufus: deinde niger, et de ſpecie me-
lancholiæ. Et diſtinguitur inter dysenteriam intedinorum, & dysenteri-
am epatis. quia in dysenteria intedinorum, eſt fluxus cōtinuatus cum raſu-
ra paulatim: & in ea quæ eſt de epate fluxus, fit in momento, ſubito, abſcip;
raſura cum alleuiatione: & poſſibile eſt, qu[ula]p[ro] ſentitur dolor in parte epatis,

B

Dysentera.

Vicus inte-
ſtinorum.

Dysentera
epatica.

E 2

XL

C A N O N E S

Colicæ ſpecies.

C & aliquando cum ſanguine proueniente de epate emittitur cholera, rube, bea de inteleſtinis, & cum ea emittitur rafura. Vnde peritus medicus de, bet ſubtiliter conſyderare, ad cognosćendum diſtinctionem ipſorum boſna noticia: ſin autem, peccabit cura ipſorum. Et Colicæ quædam ſpecies ſit ex flegmate incluso in tunicis inteleſtini quod dicitur colon: et quodam ex uentolitate excedente illud: & quædam ex apoſtemate. Et in prima, quæ ſit ex flegmate, eſt eructuatio acida: & ſentiet patiens, q[ui] inteſtinum qualiſi perforatur a perforatorio: & hanc ſequitur naueſa cum uomitu ſlegmatico: & conſtipatio erit fortis, cum qua non egreditur alioqua uentolitas: & infrigidatur pars inferior umbilici. Illam uero quæ ſit ex uentolitate, ſequitur extenſio, & doloris tranſmutatio cum rugitu, abſque poniderolitate: leuis erit digeſtio, natans ſuper aquam, & affiniam latur ſtercori uaccino. Et cum illa quæ ſit cum apoſtemate, eſt ſebris, ſi tis ardor, & naueſa, cum dolore puncſtio, & uomitus cholericus. Ethæc dicitur peior alijs ſpeciebus colicæ: & ut plus accidit ex ea Ileos. Et dolor colicæ affimilatur dolori renum. Et diſtinguitur inter eos. quia dolor co[mi]ſicæ eſt fortior, acutor, & durabilior. Et dolor renum eſt in regio.

Morbi Ani,

ne ipſorum proprie. Morbi Ani ſunt hemorroidæ, ſiffura, apoſtemata calida, & eius egreſſio. Hemorroidæ ſi non appa[re]nent, ſuperponatur ano cyathus paruus, aut uentoſa cum

igne in bombace: & inuerſabitur anus, & manibus

ſeſtabuntur. Et ſuper apoſtemata habetur ſi

gnificatio per inflationem, dolorem, diſſuriam: & ſi calidum fuerit, erit rubeo

do: & mitigatur per apoſtemata re

rum frigidarum ſuper illud.

D

C A N O N . X X X V I. Ad Tacuinum Triceſimum
ſextum, De morbis Epatis.

Epatis morbi

M

MORBORVM accidentium in epate, quidam appropriantur ei: quidam participant cum eo ex alio. Qui appropriantur ei, ſunt debilitas eius, apoſtemata, opilationes. Et qui participant, ſunt hy dropilis. Sed debilitas epatis, aut fit ex eo quod debilitat acuitatem eius in compreſſione nutrimenti. ut aqua: & inde erit egeſtio liquida decipiens ad albedinem. Aut ex debilitate eius in retentione: & inde fit inflatio grossa, & mollis. Aut ex debilitate eius in digeſtione nutrimenti, in faciendo ſanguinem. Vel debilitas eius erit ex mala complexione calida, humida, frigida uel ſicca. Et apoſtemata eius aut ſunt calida, aut

Opilatio
nes epatis

frigida. Opilationes eius, ſunt aut in orificio uenarum eius diuerſarum, in uena cognita per portarium: aut in uena queſtio in gybbo epiſtis. Et ſi opilatio fit in gybbo epatis, urina erit ſubtilis & aquoſa. Et ſi in rotunditate, egeſtio erit liquida. Et diſtinguitur inter apoſtema accidens in rotunditate epatis, & apoſtema accidens in gybbo eius, quia cum eo

TACVINORVM

XL

quod erit in rotunditate, deficiet appetitus cum lingultu, & uomitu cho-
lerico, ut eſt uitellum oui erugineum: & cum constipatione uentris linco
pis, frigiditate extremitatum, tamen cum tuſſi, et ſtrictura anhelitus mi-
nori: ſed ſi eſt in gybbo, erit tuſſis fortior, et ſtrictura anhelitus debilior: et
furcula gybbum faciet ad inferius, cum ponderofitate ſubhypocundrijs:
citrina fiet lingua in principio: deinde auget: & quando tangitur apo-
ſtema, ſentietur in forma lunatica in groſſicie. Et cum hoc diſtingui
tur inter ipſum, & inter apoſtema accidēs in muſculo induto ſup-
epar, quia forma apoſtematis gybbi epatis, eſt ut forma luna,
ris: et forma apoſtematis muſculi, eſt quadrata,
aut longa, aut aliqua extremitas eius
erit groſſior.

H
YDROPISIS fit ex debilitate uirtutis epatis fanguinē ge-
nerantis: aut ex frigiditate complexionis: aut ex corruptione accidente in
aliquo membro ei uicino. ſicut eſt ſtomachus, cuius digestiuæ eſt debilita
ta, unde uertitur nutrimentum crudum ad epar, & debilitantur renes in
attrahendo aquoſitatem ſanguinis. Et ſunt tres ſpecies eius: ſcilicet Aſſi-
tes, quæ eſt hydropilis aquoſa. Timpanites, quæ eſt uentoſa. Hypoſar-
cha, quæ eſt hydropilis carnoſa. Et carnoſa eſt quædā condominatio hu-
miditatis flegmaticæ ſuper membra corporis, ex mutatione nutrimenti
in epate ad humiditatem flegmaticā: & hoc accidit in epate ex apoſtema-
te ſplenis, uel fluxu ſanguinis intenſo, uel retentione menſtruorū, uel he-
morroidarum, uel ex frigiditate epatis, uel poſt febrem longam, uel poſt
potationem aquæ multæ, & modica digestione nutrimenti, uel ex parte
morbi acuti diſſoluentis uirtutem epatis. Et morbus iste dicitur periculo-
fus, quia laborans eo, uix poſtet ſanari. quia non poſtet curari cum cale
factiuis, ex augmento ipſorum in caliditate: nec ex infrigidatiuis, ex au-
gmēro ipſorum in hydropilis. Et hydropilim cuius cauſſa eſt morbus ſto
machi, ſequitur diaria: & ex iſta quæ fit ex apoſtemate, erit tuſſis cum
constipatione materiæ. Et ſi hydropico euenerit tuſſis, cum fluxu chole
rico, nulla iuuabunt eum. Et morbus ciftis choleræ rubeæ fit Icſtericia,
accidens ex opilatione ipſius, uel ex debilitate uirtutis attrahentis chole-
ram rubeam. Et diſtinguitur inter eas, quia cum iſta quæ fit ex opilatio
ne, erit grauedo in epate: & cū ea quæ fit ex debilitate uirtutis prædictæ,
nō erit grauedo in epate. Et Icſtericia fit ex opilatioe ciftis ſfellis. Eius ſigni
ficatio habetur, per egeſtionem albam, & urinam citrinam. Vel fit ex par-
te epatis, cū qua erit fluxus cholericus, uomitus cholericus, cum ſe-
bre & grauedine in latere dextro: uel fit ex forti caliditate
epatis. Et huius ſignum eſt, urina rubea, cui non præeſt ſpuma citrina.
Etuā ſi caliditas eſt ualde fortis, uria exit nigra. Et quādoq[ui] eſt ex caliditate

Orido Hy-
dropilis.

Aſſelites, aquos-
Timpanites, mentes-
Hypofarcha, corvus.

Icſtericia,

E 3

XLII

CANONES

C. epatis & uenarum, accidit subito: sed alixæ ietericiæ accidunt paulatim. & hoc erit aut expulsione uirtutis choleræ rubeæ in die cretico, in morbo cholerico: & cum hoc erit morbi declinatio, & eius mitigatio erit ex mutatio ne humorem ad choleræ rubeam, ex parte alicuius animalis ueneno sli, uel medicaminis mortiferi. Et morbi Splenis sunt, debilitas eius, opilatio, apoſtema, uentolitas: & quando debilitat in attractione cholere nigræ, ſuperuenit inde ietericia nigra: & quando debilitatur in retentio, ne iſpius choleræ, ſuperuenit inde fluxus choleræ nigræ in tempore eius. Et debilitas eius fit ex mala complexione calida, aut frigida: & opilatio ei us fit ex humoribus groſſis, uifcolis, adherentibus in meatibus eius: cum qua erit ponderolitas: & poſſible eſt, ut accidat inde ietericia nigra. Et ſi gnum eius eſt, extenſio, & apoſtema eius calidum, uel frigidum, et ſequitur apoſtema ſplenis, macies corporis. Dixit Hippocrates: quotiens maſgnificatur ſplen, macreſt corpus: & quâdo tabefcit, inpinguatur: & hoc fit, quia magnitudo ſplenis ſignat ſuper maliciâ humorum corporis, qui non mutantur ad nutrimentum utile corpori. Et paruitas ſignificat ſuper bonitatem humorum corporis, qui mutantur ad bonum nutrimentum corporis.

Morbi Splenis.

D. CANON. XXXVIII. ad Tacuinum Triceſimum, octauum, De morbis Splenis, & Renum.

Renin morbi.

MORBI Renum ſunt apoſtemata, ulcera, lapides, arena, miſtus ſanguinis & ſanici, dyabetes, & fluxus urinæ. quia in eoſicut bi bitur mingitur cito. Apoſtemata eorum aut ſunt calida, aut ſunt frigida. Et de ulcere emittuntur cortices, & quandoq[ui] similes particulis carni- um, ex corrosione carnoſitatis renum. Et fit fluxus urinæ ſemper abſque diſcultate. Lapides & arena accidunt a caliditate forti renu, & ex humore groſſo deſiccato a caliditate: & iſpi petrificantur ſecundum curſum die rum proprie. Si enim pars clara et ſubtilis urinæ egreditur, & pars eius groſſa remanet, fit dura: & ſecundum istum modum fit generatio lapidis in ollis balneoru. Generatur etiā lapis in ueſica, & in intestinis, articulis, epate, et pulmone. Et dixit Gal. quod uidit quendam, qui patiebatur tuffim continue, qui expuit lapidem: et mitigata eſt tuffis. Et dixerunt aliqui Chirurgici, quod extraxerunt lapidem de facie cuiuſdam patientis qui e[rat ut glandula: et de manu alterius patientis alium lapidem extraxerunt. Et magnifica[que] quandoq[ui] lapis in quantitate mirabili. Et uidi ego in Ma[ra]ſten lapidem egreſſum de quadam muliere, cuius pondus erat aur. 15. et poſt exitum eius per triduum p[er]oderatus fuit, et inuentus eſt in 3. xxx. et plus. Et color arenæ euulſæ, eſt citrinus, ad modum coloris arſenici ruſi, uel litargyri, uel ad modum coloris arenæ, uel cineris. Et miſtus ſanguinis fit a cauſſa exteriori, uel pereuſſione, uel caſu: aut ex cauſſa interiori. Et tunc fit aut a debilitate uirtutis

Generatio lapidis.

Miſtus ſanguinis.

alteratiuæ, quæ eſt in renibus: aut ex debilitete uirtutis retentiuæ, quæ

TACVINORVM

XLIII

est in uenis, quæ non potest retinere sanguinem; et in de sanguis emittitur A cum urina. Et in hac disposizione non accidit dolor; et si accidit, modicus erit. Et sanies aut erit in ulcere ueſicæ, et hoc cognoscentur ex apoſtemate præcedente; et per horripilationem antecedentem penes ges, nerationem ſaniei, et exinde accidunt ſebres diuerſorum paroxismorum.

### CANON XXXIX.
Ad Tacuinum Tricelimum nonum, De morbis Ueſicæ, Sifac, & Teſticulorum,

MORBI VESICÆ ſunt lapides generati in ea, apoſtema ta, ulcera, diſtillatio urinæ, ardor eius, difficilis exitus eius, exitus inuo luntarius. Et ſignu lapidis eſt dolor in ueſica, & locis attinentibus ei, pru ritus uentris, eiectio eius quando, eiusque mollicies abſque ſpermate, uri na clara, ſubtilis, et alba, et exitus eius difficilis, exitus arenæ cù ea. Quod si uelis ſcire, num in ueſica eſset lapis aliquis: iaceat patiæ ſuper dorfum, & eleuētur pedes, & commoueantur forti commotione; et epithima fiat ſuper ueſicam cum aqua cal. & oleo, & ungatur manibus ad ſurſum, ut deſceudat lapis: & si non mingit, expellatur lapis cum inſtrumēto cathric. quia mouebitur, & exibit poſt hoc urina: & in hoc cognosces quod B lapis eſt in ueſica. Et cum apoſtemate, dolor erit in pectine, & ſentietur apoſtema tactu, erit difficilis miſtus, & forte conſtipabitur natura: & exi tus ſaniei de ulceribus ueſicæ, erit maior exitu eius de ulceribus renum, & difficilis miſtus. Deſtillatio urinæ erit aut ex debilitate expulſione, ututis penes molliem ueſicæ in eius conſtrictione ſuper urinam: & com preſſione. Et habet ſignificatio ſuper hoc, quod patiens iaceat ſuper dorfum, & comprimatur ueſica: ſi expellitur urina, erit ex ipfa cauſa. Aut ex apoſtemate accidente in collo ipſius, aut in muſculo eius: uel ex humore uifcoſo in meatu urinæ: unde fit opilatio. Et habet ſignificatio ſuper hoc ex eo quod dictum eſt de cibarijs groſſis, & uifcoſis. Aut ex ſanguine coa gulato, aut humore calido pungente. Et habetur ſignificatio ſuper uri næ rubedinem & ardorem in extremitate ueretri. Sed exitus urinæ a bſque uoluntate, eſt ſicut in eo qui mingit in lecto: & eſt ex mollicie muſcu li circumferentis in collo ueſicæ, & debilitatis retentiuæ uirtutis: & ex hu miditate membrorũ, & defectu uirtutis attraciuæ ad ueſicam. Et mor bus ſifac, et ruptura, & uulnus accidens cum eo, et exitus zirbi et intefsti norum extra ſifac, erit in locis attinentibus umbilico, et in partibus uritidalibus, aut teſticulis. Et fit ex motu intenſo, ac humore uifcoſo, aut uentofitate inflante uentrem et inteftina, aut ex humiditate uifcoſa lubri citante inteftina. Et diſtinguitur inter hunc morbum, et apoſtema: quod iaceat patiens, et comprimatur locus eminens ad interius cum manu; et ſi reuertitur interius, et abſentatur eminētia, ruptura dici. Et si non reuer titur, et eminet, dicit ſapa. Et ſi eſt ſuper umbilicu, paru eſt nociuæ, dolens.

Exitus urinæ inuoluntaris.

bſque uoluntate, eſt ſicut in eo qui mingit in lecto: & eſt ex mollicie muſculo li circumferentis in collo ueſicæ, & debilitatis retentiuæ uirtutis: & ex hu miditate membrorũ, & defectu uirtutis attraciuæ ad ueſicam. Et mor bus ſifac, et ruptura, & uulnus accidens cum eo, et exitus zirbi et intefsti norum extra ſifac, erit in locis attinentibus umbilico, et in partibus uritidalibus, aut teſticulis. Et fit ex motu intenſo, ac humore uifcoſo, aut uentofitate inflante uentrem et inteftina, aut ex humiditate uifcoſa lubri citante inteftina. Et diſtinguitur inter hunc morbum, et apoſtema: quod iaceat patiens, et comprimatur locus eminens ad interius cum manu; et ſi reuertitur interius, et abſentatur eminētia, ruptura dici. Et si non reuer titur, et eminet, dicit ſapa. Et ſi eſt ſuper umbilicu, paru eſt nociuæ, dolens.

Apoſtema in
ueſica.

Deſtillatio u-
rinæ.

XLIII

CANONES

C. Et si super umbilicum multum, non dolebit: et eminentia umbilici erit ex ruptura lifac in loco umbilici. Et si eſt ex uentoſitate, tactus eius erit lenis; & ſi eminentia erit ex carnoſitate, tactus eius erit durus. Et ſi ex ruptura alio- licuius arteriæ, color erit uiolaceus. Et ſi ex humiditate, non dolet penes compreſſionem, & tactus eius erit lenis. Et ſi exitus inteſtinorum eſt, erit cum rugitu, & expelletur quando tangitur manibus: & magnificatur um bilicus, quâdo ingreditur balneû. Et morbi locorum generationis, aut ſunt in teſticulis, aut ſunt in ueretro, aut matrice, aut mammillis. Et morbi reſticulorum aut ſunt in eis, aut in locis intermedijs eis, aut in lifac, aut pelle, aut in uenis eorum. Et morbi accidentes in corpore eorum, ſunt ad poſtemata, defectus appetitus coitus, aut multa ſpermatis manatio. Et a poſtemata aut ſunt calida, aut frigida, aut melancholica, aut phlegmatica; calida, aut cholerica, aut ſanguinea: de quibus omnibus cura eſt dicta.

Morbi Geni-
talium.

## CANON.XL. ad Tacuinum Quadrageſimum,
Demorbis Teſticulorum, & Veretri.

Inteſtinorum
deſcensio.

D

Varices.

Morbi Ver-
tri.

MORBI ACCIDENTES in corpore teſticulorum, & lifac circumferente eos, ſunt, congregatio aquæ in eis, & deſcensio inteſtinorum in eis. Et habet significationem ſuper deſcensione inteſtinnorum, quia patiens petit exercitium, & erectionem corporis, & retentio nem anhelitus. Et reuerſio ipſorum ad ſuperius, erit tarda: & ad ipſum lo cum ueniet aliqua pars ſtercoris, & retinetur in eo: & cum eis erit rugitus cum dolore, & proprie penes expressionem ſuper ea. Et hæc accidit in ter pellem teſticulorum, & lifac. Et eſt eminentia carnoſa, quæ fit a materia groſſa, uel poſt curam eminentiæ aquoſæ factam in epate. Aut accidit in uenis teſticulorum: & dicuntur uarices: quæ ſunt ex groſſis materijs, fluentibus ad uenas ipſorum. Et ſignum ipſorum eſt apparitio uenerum repletarii, mollicies teſticulorum, difficilis motus corporis: & ut plus hoc accidit in teſticulo ſiniftro, ex debilitate ipſius. Sed morbi in pelle ipſorum accidetes, ſunt pulſule, ulcera, pruritus. Et morbi Veretri, ſunt aut in corpore, aut in meatibus ipſius. Si in corpore eius, fit dilatatio, erectio abſcippe appetitu coitus, iectigatio, apoſtemata, & ulcera. Et morbi accidentes in meatibus eius ſunt opilatio, iectigatio ex uentoſitate incluſa in corpore eius: & ut plus hoc fit cum apoſtemate acuto, & erectione forti et cum hoc fit quandoque ſpaſmus. Et ſi declinat laborans eo ad ſpaſmum, morietur cito, penes inflationem ueretri, et ſudorem ipſius frigidum. Sed ulcera & apoſtemata in eo, accidunt ut in alijs membris, & eorum signa ſunt ut aliorum.

## CANON.XLI. ad Tacuinum Quadrageſimum
primum, Demorbis Matricis.

MORBI MATRICIS ſunt fluxus ſanguinis, reſtatio meſtruorum, manatio humida, præfocatio matricis, uentoſitas, in flatio, apoſtema calidum & frigidum, dubayla, cancer, mola, hæmorroides.

TACVINORVM

XLV

fiffura in ore mntricis, ulcera ibidem, exitus eius ad exteriora, declinatio eius ad aliquod latus, defectus impregnatiōis, multus aborſus, difficultas partus, retentio fecundine, mors ſubitanea embrionis, retentio meſtruorum, & exitus ipſorum a curlu naturali. Vnde dicendum quæ ſint menſtrua naturalia, ut cognoſcatur exitus ipſorum a curlu naturali. Generatio ita: menſtruorū naturalis, fit in ſœmina ætatis annorum. xij. aut xiiiij. & defectus ipſorum naturalis fit in ætate. xlvi. annorum, uſc[ɔ] ad. l. alias a. xxxvi. uſc[ɔ] ad. xl. Et circuītus ipſorum fit naturaliter ſecundum plus, uel minus, & tendit ad, viij. dies: & ſi creſcit ultra, dicitur nō natura lis. Et inter quoslibet duos circuītus, ſunt. xl. dies uſc[ɔ] ad menſes duos. Et ſi retinetur ultra iſtum modum prædictum, tunc dicitur exitus ipſorū a curlu naturali ex aliquo morbo in matrice, aut in toto corpore. In matrice uero ſunt opilationes accidentes in uenis a groſſicie ſanguinis. Et opilationes ſiunt ab apoſtemate, aut humore uilſoſo, aut ueſtigio ulceris conſolidati. Fit etiam ex fluxu ſanguinis matricis, aut exitu ſanguinis, ex ſcrofulis, aut ex fluxu ſanguinis e naribus, aut in toto corpore. ut ſunt ſebris, corruptio complexionis, hydropiſis, pinguedo corporis in tenſa reſtringens uenas. Et manatio humida de macrice fit aut ex debilitate eius, aut ex aliquo humore manante ad eum. Et habetur ſignificationio eius humoris per colorem ui egredientis. quod ut discernatur, ſupponatur pannus albus, & extrahatur, & ponatur in ſole. deinde reſpiciatur: et ſi color ipſius eſt ruffus, ex ſanguine fit: ſi croceus, ex cholera rubea eſt: ſi albus, ex flegmate: ſi niger, ex melancholia. Et præfocatio matricis, eſt defectus inſpirationis, accidens ex parte matricis. Et ex ea ex cōmunica tione eius accidūt plures morbi mali. Nam ex cōmunicatione cerebri, fit ſoda fortis, & plures alij. Ex cōmunicatiōe cordis, fit ſincopis, & alij mor bi cordis ipſius. Et ſic morbus fortificatur & alleuiatur iuxta diuerſum paroxiſmum ipſius ad modum epilepſiæ: & ut plus perit mulier penes fortitudinem durabilem paroxiſmi. Et huiusmodi morbus, aut fit penes retentionem ſpermatis mulieris, aut penes ſuperfluitatem eius: unde ex ſtinguitur caliditas ex præfocatione eius, & inſrigidatur matrix: aut penes receptionem menſtruorū: aut ex cauſa alicuius medicaminis quod ſumpſit mulier ad prohibendum impregnationem. Et ut plus hoc accidit iuuenculis caſtis, & non poteſt fieri in coniugatis. Et ſignum huius morbi in principio primi paroxiſmi, eſt permixtio mentis, pigricies, debilitas tibiarum, citrinitas coloris matricis, humiditas oculorum: & quan doc[ɔ] fortificatur & debilitatur inde corpus: inde fit ſincopis cum defectu ſenſus & uocis, & frequenti pulſu, diuerſo, debili, & deficiente in fine ne gociij, ita: qu[ɔ] mulier exiſtima: moritura. Sed ſi ponatur aliqua pars bom[ɔ] bacis ſuper foramina narium, ſi moueſt, non eſt mortua. Deinde uertitur facies ad rubedinem, quali: eſſet inflata: attrahitur matrix ad ſuperius: & incipiente paroxiſmo alleuiari, mollificatur matrix, & de ea emittitur hu miditas modica, & in uentre ſiunt rugitus cum exitu uentofitatis de ano.

F

A

Menſtruorum
generatio.

Opilationes
Matricis.

Manatio de
matrice hu-
mida.

B

Præfocatio.

Cura.

XLVI

C A N O N E S

C

C A N O N . X L I I . Ad Tacuinum Quadrageſi-
mum ſecundum, De morbis item Matricis.

Cancer Matricis,

CANCER fit ex apoſtemata duro in matrice, quod non fuit
bene, & cito curatum. Et eſt apoſtema durum petrificatum ex
materia melancholica. Et ut plus fit penes os matricis. Et quandoq
 cum eo fit ulceratio, quandoq non. Qui eſt ab ſc ulcere, cognoſcitur per do-
lorem fortem in inferiori parte uentris, pectore, & dorfo, & per groſſi-\zem apperantem in pectine, & in ore matricis. Sed qui eſt ulceratus, albus
erit, cum corroſione, putrefactione, & calefactione. Et niſi fit ſordidus,
color eius, declinans ad uiriditatem, aut rubedinem, aut nigredinem. Et
ut plus fluit de eo humiditas ſoſtens, & inflammantur ubera, & uenter,
itaq apparet eſſe pregnans: & per longum tempus apparebit eſſe hydro
pica. Et diſtinguitur inter eas per duriciem. quia duricies non eſt in hy-
dropoſi: ueruntamen ſi fit chronicus, ad hydropoſim declinabit. Et
dicitur, q Mola, eſt caro quædam generata in tunicis matricis: & q que-
dam mulier aborſum fecit de quadam carne ad modum aborſus ſoſtus.

Mola:

Vlcera Matricis.

D

Declinatio Matricis.

Vlcera matricis, aut ſiunt ex cōtufione, aut cōcuffione, aut forti partu,
uel attraſtione ſecundinæ, uel ex puſtulis apertis, uel ſœtu mortuo. Et co
gnoſcitur hoc per apertioē matricis cum inſtrumento facto ad id, quia
uidetur & cognoſcitur ſubſtantia ipſius per id quod emittitur de matri-
ce. Quia ſi affimilatur ſæci, ſignat q exitura aperta eſt: & ſi eſt ſanguis
ſoſtidus, & niger, ſignificat ſuper corroſionem: & ſi ſanguis eſt rufus, ſi
gnificat ſuper ſefudationem ipſius: & ſi eſt ſimilis loturæ carniuſ, ſigni-
ficat ſuper ſefudationem ulceris: & ſi emittitur ſanies ſpiffa, alba, non ſœ-
tens, ſignificat mundiciem ulceris. Declinatio matricis, aut exitus eius,
erit aut ex cauſa exteriori, aut interiori. Si ex cauſa exteriori, fit ut extra-
ctione ſecundinæ, aut ſœtus mortui penes difficultatem exitus ipſorum:
uel ex caſu de loco alto ſuper ſellam ipſius: uel ex forti terrore, ut accidit
mulieri nauiganti ſuper aquas: aut ex tribulatione mortis alicuius amici.
Sed a cauſa interiori, fit ex humiditate flegmatica Iubricitante matricem.

Tortura Matricis.

Tortura autem matricis, fit ex humore multiplicato in aliquo latere
ipſius, inclinante ipſam ad illud latus.

C A N O N . X L I I I . Ad Tacuinum Quadra-
geſimumtertium, De morbis Ma-
tricis, & Mammillarum.

Inpregnatio-
nis priuatio.

PRIVATIO impregnationis, fit ex parte mulieris, aut ex parte uiri. Quod ſi uis hoc ſcire, ſedeat mulier ſuper ſcamnum perforatum, coöperta bene cum pannis, ne fumigium habeat egrerſum per foramen. Deinde fiat fumigium ſub ſcamno, ut ascendat fumus per foramen ad matricem. Et ſi odor ſuffumigij ſentitur in ore mulieris, excuſanda eſt, q de ſectus non eſt ex parte eius, ſed ex parte uiri: & niſi ueniat odor in ore

TACVINORVM

XLVII

ius, impedimentum est ex parte ipplus. Alund experimentum. Po-
natur Iperma eius luper aquam: & li diffoluitur, & dispergitur, malum
eft, & non conuenit ad generandum. Et li profundatur in aqua, & resi-
der: bonum est. Et potest ex parte uiri cauſa eſſe propria in ſuo ſpermate:
sicut accidit arbori q[ui] non fructificat. Sic etiam ex cauſa mulieris, ex ma-
la complexione matricis, aut morbi officialis, aut humoris putridi cōclu-
si in cōcauitate ipplus, aut ex pinguedine mulieris, aut defectu menſtruo
rum, aut a mala complexiōe, aut uapore calido adurente Iperma, aut fri-
gido coāgulante illud, aut humore lubrificante, aut licco ingroſſante. Et
morbus officialis eſt, ut opilatio, & humor qui eſt in concauitate matri =
cis, aut flegmaticus, aut melancholicus, aut cholericus. Et Significatur ſu-
per hoc per partem emiſſam de ea. Et ſigna quæ Significant luper im-
pregnationem, ſunt, fortis recollectio oris matricis, ita q[ui] uix potest ingre
di glans in eam, non ex apoſtemate, neq[ui] ex duricie: & in tempore coitus
ſentiet uir, q[ui] matrix ipſa fugit foramen ueretri, ut facit ſanguiſuga: & nō
appetit coitum. Et color uenarū erit uiridis, & mammillæ erectæ plus q[ui]
erant. Et albe do oculorū erit uiridis, aut liuida. Siccitas erit in facie eius,
cum naueſa: paucus appetitus, bonus, ſed erit ad res malas. Et potest ten-
tari, ut dixit Hippo. q[ui] bibat mulier de mellicrato: & ſi fuerit tenſio circa
partes umbilici, pregnans eſt: ſi non, non. Et ſigna fœtus ſi eſt mas, uel
fœmina, ſunt hec. Si color mulieris eſt uenuſtior, motus uelocior, uenter
recollectus & rotundus, capita, id eſt, papille mamillarī rubeæ, erit maſ-
culus. Quia in fœmina color eſt turpis, motus tardus, uenter longus, ca-
put mammillæ nigrum. Et aliter. Diftilletur lac mulieris ſuper ſpecu-
lum politum, ſi colligitur gutta, & fit ad modu perlæ, mas eſt: ſi non, ſœ-
mina. Similiter ſi proijciatur in aquam claram, et dispergitur cito, ſœmi-
na eſt: ſi maneat unita, eſt mas. Et cauſa aborſus interior, eſt ex humi-
ditate uifcoſa, aut debilitate uirtutis retentiuç, aut apoſtemate, aut prouo
catione ſanguinis. Sed extrinſeca, ut caſus, percuſſio, clamor, ſternutatio
continua, aut medicamen laxatiuum, aut fluxus ſanguinis, aut minutio,
aut fluxus uentris proprie, ex quibus fit aborſus. Et morbi mammil-
larum ſiunt ex mala complexione. Et ſigna & cauſa in eis ſunt ut in
alijs membris. Et ſiunt ex apoſtemate calido, frigido, aut du-
ro. Fit etiam in eis coāgulatio ſanguinis, & nodulatio,
& dixit Hippo. q[ui] hoc Significat ſuper maniam:
eo q[ui] uapores ſanguinis nodulati, ascen
dunt ad cerebrum. Et ſiccitas mam-
millæ tempore impregnationis, li-
gnificat ſuper aliquod accidens
malum contra fœtum, aut ſu
per aborſum ipplus. Et ſi

ſicca ſit una mammillarī, & impregnatio eſt de geminis, unus eorum patie
tur aborſum. Et ſi mamilla dextra patietur, maſculus: ſi ſiniftra, ſemina.

A

Impregna-
tionis ſigna.

B

Signa conce-
ptionis ma-
culi, uel ſœ-
mellæ.

Cauſſæ Ab-
orſus.

Mammilla -
rum morbi.

F 2

XLVIII

G A N O N E S

C

CANON, XLIII. Ad Tacuïnum Quadragesimum quartum, De morbis Ancharum, & Pedum.

Sciatica.

Podagra.

Arthetica.

D

MORBI Ancharum & Pedum sunt, sciatica, & dolor articulorum. Et distinctio est inter sciaticam, & dolorem articulorum. quia dolor sciaticæ est in superficie offis coxe, tendens ad genu, et uiscb ad calcaneum, & extremitatem pedis ex parte singulari. Et dislocatur quan docb ancha in hac passione, ex cauſa uentoftatis humoris eius, et per lon gum tempus paſſionis attenuatur pes, et accidit claudicatio. Tame dolor articulorum habetur cum apoſtemate in aliqua iunctura. Et ſi accidit in iunctura calcanei & digitorum, dicitur podagra: et proprie, in pollice. Si in alijs articulis, dicitur Arthetica: quæ fit ex debilitate articuli, materia fluente ad eum, replente & extendente eam. Et ita debilitas est naturalis, aut acquifita. Si acquifita, aut ex laboré multo, aut percuſione, aut expuſione facta a membro nobili ad eum, aut ex aſſiduo cōitu poſt repletionem cibi proprie. Et ob hanc cauſam Hippo. dixit, quod non fit in pueris, necb eunuchis podagra: quia nō cœunt. Et in eunuchis quan doqb fit, tamen raro: ex uſu regiminis generantis ſuperfluitatem in ipſorum corporibus. Sed in pueris fit minus: ita qb dixit Gal. qb nō uidit fieri hoc singulariter, niſi penes dolorem articulorum genuum & manuum, & ſi hæc fuerit paſſio ex uia generationis in articulis pedis. Et in mulieribus raro fit hæc paſſio, niſi penes retentionem menſtruorum. Et dixit Gal. qb uidit hanc paſſionem fieri in muliere, prouocatis ei menſtruis ex uſu nutrimentorum malorum. Et quotiens inuenitur membrum debile, multæ materiæ fluunt ad illud ex debilitate eius, & in expuſione uitiatum erit inter omnia membra corporis, ideo pati ualde istud membru. Et materiæ hanc paſſionem inducentes, & artheticam, ſi ſunt ſanguineæ, eos ſcquitur inflatio in loco, & læſio: & iuuabilia erunt inflationi doloru pulſatorum, frigida ſuperpoſita eidem: & calida ſunt nociua: & regimen præcedens erat generans ſanguinem. Et ſi ſint cholericæ, ſignum ipſoru erit citrinitas coloris, fortis dolor, & pauca inflatio in locis pioximis articulis: & iuuabilia ei ſunt frigida ſuperpoſita, & nociua ſunt ei calida: & regimen præcedens generabat choleram rubeam. Et ſi ſint melancholiæ, ſignum ipſoru est liuiditas, coloris declinantis ad nigredinem, & duricies apoſtematis: & iuuabilia ſunt caleſactiua et humectatiua appoſita: & regimen præcedens erat generans melancholiam. Et ſi fuerint flegmaticæ, color ipſoru erit albus, modicum apoſtema, & dolor erit in profundo membri: & iuuabilia ſunt ei calida ſuperpoſita: & regimen præcedens erat generans flegma. Erunt etiam ipſæ materiæ cōpoſitæ iuxta quatuor humores. Et habetur significatio ſuper eas, ex diuerſitate ſignorum. Et quando durat per longu tempus in membro flegma uifcoſum, crecit in groſſicie & uifcoſitate ipſius, & exinde generant lapides. Et quando hoc perficitur, carebit cura: & ſi curatur, mendax erit medicus in cura ipſius.

TACVINORVM

XLIX

CANON XLV. & ultimus, generalem instructionem & obseruantia tradens, tam Medico, quam egro, in ministrandis & fumedis medicinis etc.

A

HIS CANONIBVS, seuuerius Tacuinorum Scholijs ita præmiffis,concludendus erit Liber Canonibus quoque adhibitis ad perficiendum fummam bonitatem cuiuflibet curæ,& cuiuflibet regi minis:ut patiens poſſit per eos duci ad salutem corporis abſe peccato a liquo. In principio igitur cognoscere debemus in têpore curæ cuiuflibet morbi,ſpeciem ipſius morbi:non minus diſtinguere eius cauſam, virtutem egri naturalem,complexionem, & complexionem eius egredientem a natura, etatem, conſuetudinem ipſius, tempus præſens, & regionem ægri, diſpoſitionem, omnium uirtutum corporis in tempore morbi. Diſtincta uero ſpecie morbi, & cognita cauſa eius, cum contrario, & eo qùd gerit locum eius,extirpanda eſt ipſa cauſa: cum propoſitum ſit in ea ex tirpare morbum ipſum. quia contrarium, contrarium eius extirpat & poſt illud ſurgit pars unius in priuatione partis alterius.ut apparet. Subtilianda enim eſt conſideratio in pondere medicinæ,& quantitate, ratione intellectuali, et conſecturatione artificiali. quia propter exitum pon deris medicinæ,quantitatis in aur. 1. egredietur complexio modum eius, & declinabit ad morbum: & plus iudicandum eſt in hoc tanquam minori. Quare inſpiciendum eſt ſubtiliter in ſpecie morbi, & cura eius in omni bus prædictis canonibus. Et ſi ſint omnes, aut pars ipſorum attribuens iu uamentum morbo, augendù eſt in quantitate medicinæ: &, econuerſo, ſi ipſi canones, aut pars ipſorum ſint tribuentes iuuamentum medicinæ in contrarietate morbi, diminuendum eſt in quantitate medicinæ iuxta modum iuuamenti ipſorum:ita tamen, quod non egrediatur modus medicinæ metas ſpeciei morbi. Quia non eſt curandum calidum niſi frigido, & gerentibus uicem eius: neque frigidum niſi calido:tamen augendù eſt, & diminuendù in quolibet ipſorum iuxta modum ſupra dictum. quoniam in ea quâitate in quia erat peccatum in regimine morbi, erit id quod generatur ab eo. Metam quoque curæ morbi, & regionis, perfecti modi ſequi, dinofcitur, quando ſedet ſuper terminos qualitatum & quantitatù ipſius,obſeruata prius dignitate uirtutis corporis. Quia conſeruatio uirtutis, utilior eſt curatione morbi, quotiens cura morbi inferre cognoscit uirtuti debilitatem. Cum finalis extirpatio morbi nulla fiat, niſi per eandem uirtutem quæ data eſt a Deo ſublimi & glorioſo in quolibet corpore.

Virtus eſt cum morbo tres habet conditiones. Aut enim morbo erit forti: & dominabiſt ei. & tunc non erit ei opportuoa medicina alicuius medici:ut apparet in pluribus ægris, qui ſanantur abſe medicamine alicuius medici. Aut erit debilior eo: & morbus dominabiſt uirtuti, & dubiù eſt de perditione inſirmi:tunc opportuna eſt curatio medici in ipſa diſpoſitione. Aut erit equalis morbo:et ex eo, quæ tunc dubirandù eſt ſup egrunt de malicia morbi, opportunum ei erit regimen medici:ad conſeruandum

Virtutis, & morbi conſionibus

F 3

L CANONES

C eum super id in quo eſt: & tunc non erit ita opportunus ei medicus, ſicut quando uirtus eſt debilior morbo. Affimilantur uero uirtus & morbus pecuniæ capitali & ludіcro lucro: & medicus mercatori. Nam mercator peritus inſpiciens diligenter mercimonia eius, qualiter empta fue runt, niſi ea poſſit uendere cum lucro (uidelicet morbi curare cum obſeruatione uirtutis) ſeruabit pecuniam capitalem in uenditione merciniorum (ſcilicet uirtutem corporis). Virtus etiā affimilatur uiatico uiator: & morbus quantitati itinereris uiæ: & ſtatus morbi, loco quaſito ipſius itinereris. Nam peritus uiator parare tenetur uiaticum ſufficiens in ſuo itinere, iuxta longitudinē itinereris & uiæ eius, donec applicabit loco quaſito ipſius itinereris. quoniam ſi deficit uiaticum ante aduentum eius ad locum quæſlitum, periculum patietur: & ſi ſufficit, ſaluabitur. Similiter poteſt dici de uirtute corporis respectu ſtatus, quia ſi fortis ſit, ſufficienter puſgnabit contra morbum, et adueniente ſtatu morbi, ſaluabitur eſger: quod ſi debilis eſt ante ſtatum morbi, dubitandum eſt in eo tempore, ne ſuper ueniat periculum. Qua de, cauſſa, cum diligentia & ſtudio magno regen da eſt uirtus corporis, cum condigna conferuatione in qualibet cura mor bi. Hinc uero medicum decet, quod ſemper ſtudeat, ut quotiens poterit ægrum regere cum nutrimento conuenienti, non permittat eum uti alio qua medicina: etiam ſi curari poterit medicina leui et debili, nullā audax am ſequatur in cura eius, cum tranſGREſſU medicaminis fortioris. Et ſui derit in cura eius ſufficere ſimplicem medicinam, nullam eı tribuat compositam: cum propoſitum ſit, in eadem cura, ſimpliciter extirpare morbum. Et cum de leui, & cum leui extirpari poteſt morbus, uirtus ægri in cura ipſius tradatur labori medicaminis fortioris. Etiam non decet mediacum, in cura alicuius ægri uti medicinis alienis: niſi per firmam experien tiam ab expertis datam, ex quibus ſequitur proprium iuuamcntum. Ne q[ui]c[que] ſecura tenetur experimentia alicuius mulieris uetulę, et ſimilium. quo[n]niam poſſibile eſt, ipſa conuenire alicui naturæ, & alicui non conuenire. Cautela etiam adhibenda eſt c[um] digna diligentia, in donatione medicaminis laxatini, ſeu uomitiui, quod ſcilicet non detur niſi penes opportunita tem eius manifeſtā, prius eminentem corporis uirtute & ſui potentia, cum tempore ætatis iuuenilis, & a[er]is æqualitate. Vnde ſi æger indigeat eua[c]uatione in aliquo morbo eius, ubi eminet potens uirtus, audacter fiat euacuatio iuxta modum opportunum. Et ſi uirtus eminet mediocris, mediodiocris fiat euacuatio. Et ſi debilis natura, fiat euacuatio non niſi poſt confortationem & reſtitutionem eius, factas ei c[um] bonis odoribus, & nutrimentis conuenientibus. Euacuatio quoq[ue] in ifto lib. ubic[um]q[ue] dicit, conditionalis eſt, & faci[ē]da manifeſtis lignis appar[ē]tibus repletionis, forti uirtute, æqualitate temporis, & regionis. quia eſt aliqua regio fortis calidita tis, uel fortis frigiditatis. Etiā priuatiſe maciei intenſæ, & æqualitate iuue nilis ætatis. c[um] euacuatio in pueris & ſenibus ſit fallax: ita t[in]n, quod pati[es] non ſit paſſus aliquo tempore dyſenteriam, uel diariam, uel ulcus in inte

Cautela.

TACVINORVM

LI

A

ſtinis, ex cuius ueſtigio uiciatus eſt aliquis locus in eis: qui tranſibit medi
camen cum humoribus corruptis. Quare cautela adhibenda eſt, in cu-
ius ſimilitudine accidat primum, exinde ſecundam. Danda eſt etiam me-
dicina laxatiua, ad euacuandum illud quod nociuum eſt in humoribus.
Et opportuna eſt eius eductio, & nō eſt miſcenda cum aliqua re euacuan-
te humorem diuerſum ei de humore lædente corpus, cuius generatio iu-
uabilis eſt ei: qm ſi hoc fit, inducit leſionem magnam. Et ſi opportuna eſt
euacuatio eminente uirtute debili, nulla fiat, niſi poſt confortationem uir-
tutis. Et ſi tempus eſt æſtiuum, refrigetur aer circumſtans locum ægri: &
penes hoc poterſt fieri euacuatio ſecura. In hyeme uero minoris fallaciæ
euacuatio eſt celebranda. Euacuandus enim, ſi competit, locari debet in lo-
co tepido. Et ſic conſyderandum eſt cum reliquo remedio in regione
fortioris coloris, uel frigoris. Macilentus enim nullo modo debet euacua-
ri, niſi in modica quantitate, datis ei prius nutrimentis bouis, uelocis dige-
ſtionis. Pueri etiam, & ſenes, nullo modo debent euacuari, niſi penes ne =
ceſſitatem magnam, cum rebus ſubtilibus, tamen paucis, aut uentofis.

Quod ſi acciderint duo morbi diuerſi in corpore, quorū cura unius con-
traria eſt curæ alterius: curandus eſt magis lædens et impediens uirtutem
nulla poſtea adhibita negligentia in morbo alio. Etiā ſi ſequitur accidens,
cuius cura contraria eſt curæ morbi a quo fit, & ipſum accidens inducit
debilitatem uirtutis: in primis remouendum eſt illud accidens, & poſt
mitigationē accidentis ſequenda eſt cura morbi. Sicut datur medicamen
ſtupeſtactiuum penes dolorem uehementem colicæ, quamuis ſit augens
in colicam, tum utile uidetur ad mitigandum dolorem fortem debilitan-
tem uirtutem. Interrogatio etiam diligenter facienda eſt ægro præſen-
tialiter, de diſpoſitionibus eius. Non minus ſæpe uilitandus eſt æger in
diuerſis temporibus. Cum niſi ęgris adſit medicus, impoſſibile eſt ipſum
recitare diſtincte id quod patitur de accidente, & morbo. Etiam quoti-
ens ſit dubia cognitio morbi alicuius membri, & ignoratur qualitas ſpe-
ciei ipſius: tentanda eſt ipſius diſpoſitio cum caleſactione ipſius membri
actualiter, aut infrigidatione, humeſtatione, aut deſiccatione, cum eo ſci-
licet quod caret fallacia: ut curari poſſit morbus cum re iuuante eum abſ-
cipſubio. Et ſi firma cognitio non habetur de morbo per uiam aliquam
correctionis, uel alicuius noticiæ urinę, non debet aliqua cura fieri in eo,
neq[ui] permutari complexio, neq[ui] aliquis humorum euacuari, ſed tantum
conſeruetur uirtus cum nutrimento æquali. Et ſi æger caret appetitu, nul-
lo nutrimento utatur, donec emineat uirtus fortis. Sed ſi debilis, nutria
tur: & hoc ſuſtineatur, donec ſpecies morbi ſit bene cognita. quia modi-
cum opus cum ſecuritate, melius eſt multo opere cum dubietate. Ideo o-
amnis medicus in cura eius ſtudere debet, ægri iuuamentum ſequi, non u-
tendo eo cuius læſio non erit ſecura. Et æger cauere debet,

quod nō ſequatur appetitum ſuam: timēdo ſem =
per morbos repletionis, & humorum corruptorum, ut artheticam, &

LII

C • A • N • O • N • E • S

Appetitus
ægri.

C hydropilim. Tum aliquantulum uti potest appetttu eius in morbis ina =
nitionis, ut in ethica, & ptifi. Et confortandum est cor iplius cum salute.
Et de necessitate finis curæ, ut nutriatur ad minus cum nutrimento con =
uenienti. Etiam sieger appetat aliquam rem forti appetitu, illa res non est
prohibenda in modica quantitate, & in multa quantitatec promittatur ei.
Et res quæ danda est, si indiget correctione, corrigatur. quoniam modica
quantitas illius rei non auget humorem lædentem, nec mutat comple =
xionem. Et cautela si adhibetur, in parte laudabilis est, no tamen in toto.
Et licet parcendt fit ei, non est tñ adhibenda fortis cautela in eo quod fu-
turum est quia nifi concedatur, ægro fumere modicum secundum appeti
tum eius, possibile est, quod eum prouocet fortis appetitus ad fumendt
multum cum nocumento iplius, & parcendo cum intenitate, medicus in
ferat quandoq. nocumentum: quare medium tenuere beati. Et si alicu =
ius ægri appetitus declinat ad fumendum aliquod medicamen, & ad ali=
ud non declinat, licet modicum inde refutatum habeat, iuuare ægrum in
ipfo morbo magis, quam illud ad quod appetitus declinat, melius est qd
fumat illud ad quod animus eius declinat. quia iuuabilius erit ei. Et non
nifi aliqua pars attributionis conventionis fit in hoc, quare declinauerit
appetitus ad illud: & non nifi aliqua pars diuerfitatis inconuenientis fit
in alio, qua de cauſa inimicaretur ei animus eius. Et si quis indiget e=
uacuare aliquem humorem de corpore eius, & horribilis uidetur ei acce
ptio medicinæ: si ipſe humor fit cholericus, euacuetur eum ſyrup. roſa-
rum, infrigidato cum niue & ſcamonea, uel cum beginig: ſcilicet cum pa-
ſta plena de amygd. inſuſa poſtea in iulep: addatur tamen zuccarũ cum
amygd. ad modũ auellanæ, frixis in oleo amygd. aut ſyrup. ſimpli-

ci inſuſis: aut offera: aut diaprunis, & ſimilibus. Et si phleg=
maticus humor fit, euacuandus eſt cum turbit nouo, et
agarico, poſtis per noſtem in aliqua re prædicta
conſecta, iuxta modum diſpoſitionis & op=
portunitatis in aliqua re, & in deco
ſtione, uel ſyrup. ſecundt con=
uenientiam & opportu =
nitatem. Si ſangui =
neus, non eſt
euacu =

ſandus nifi cum minutione: upde ſubtiliandum et acuendum
eſt inſtrumentum ferri: finaliter & ungendus eſt oleo
locus minuëdus. Si modicæ carnis eſt, ungatur,
& calefiat in hyeme cum aqua calida. quia
minutio tunc erit minoris doloris.

Inter cætera dicta dicendum etiam eſt de ſignis prognoſticantibus e=
uentum morborum: ut quilibet ipſorum morboru ante aduentum ipſi
us, prout competit, dignis remedijs extirpentur.

CANONES

LIII

C

Morphea alba, significat baras futurum.

Multi carbunculi, prognosticant dubayla futurum.

Multi noduli, prognosticant dubayla futurum.

Raucedo uocis, rubedo faciei cū aliqua liuiditate, prog. lepram futurā
Imaginatio cimicum, muſcarum, & pilorum in oculis, niſi ſint a ſto-

macho, progno. deſcenſum aquæ in oculis.

Iectigatio faciei, progno. torturam oris.

Soda affidua, prog. cæcitatem, & proprie in ſenelcentibus.

Iectigatio tocius corporis, progno. ſpalmum futurum.

Febris acuta, conſtipatio naturæ, uigilia, planctus, liuiditas oculorum
quotiens accidit in pueris, prog. ſpalmum futurum.

Incubus ſi accidit multum, progno. epilentiam futuram.

Inflatio faciei, & rubedo uenarum oculorum, cum ſoda, prog. ſirſen
& birſen futuram.

Anguſtioſa cogitatio, & puſſillanimitas absque cauſa exteriori, progno
ſticant maniam. & melancholiam futuras.

Reumata multa, cum macie corporis, & pectoris ſtrictura, ſignificat
ptilim futuram.

Ponderoſitas lateris dextri, & albedo egeſtionis, progno. iſtericiam
futuram ex opilatione.

D

Inflatio palpebræ inferioris, prog. hydropilim futuram.

Affidua torſio doloroſa circa umbilicu, prog. hydropilim tympanitê.

Nauſea, cū uentofitatibus in parte dextra et ſiniftra, in hypocundrijs,
cum defectu appetitus cibi, progno. colicam futuram.

Ponderoſitas utriuſque flanci, & extenſio ipſorum, progno. apoſtema
in renibus.

Hypoſtalis arenoſa, prog. lapides futuros in renibus.

Hypoſtalis ſimilis litargyro trito, proog. lapidem futurum in ueſica.

Affiduus ardor urinæ, prog. ulcera ueſicæ, & ueretri.

Torſio & ardor partiū inferiorū cum fluxu uentris, prog. dyſenteriā.

Affiduus ani pruritus, progno. hæmorroides.

Mutatio coloris poſt ſanationem alicuius morbi in eo, progno. exi-
turam futuram.

Perturbatio cerebri poſt percuſſionē, aut caſum, prog. apoplexiam.

Soda & dolor ſtomachi in principio ægritudinis, prog, ſubeth.

Iectigatio partium inferiorum hypocundriorum, progno. apoſtema
in diaſragmate.

Priuatio mundificationis ſputi in empicis & pleureticis poſt. xl. dies,
progno. ptilim.

Sputum rotundu in pleurifi, ſi durat per longu tempus, prog. ptilim.

Affiduus fluxus uentris habenti in utero, prog. aborſum ſcetus.

Contabeſcentes mamillæ in habente in utero, prog, aborſus ſcetus.

Nodulatio ſang. in mamilla, progno, maniam futuram.

TACVINORVM

LV

Duricies mammillēhabentis in utero, significat dolorem futurum aut A
anchis, aut oculis.

Fluxus intestinorum habentis in utero, significat φfœtus ægrotat.

Abundantia lactis habentis in utero, f3cat debilitatē uiscerum futurā.

Mulier nifi poſt partum bene mundiſicetur de ſang. partus, ſignificat
morbum in ea futurum, aut apoſtema in matrice, aut in epate.

Apoſtema accidens ex cauſa uulneris ſi ſubito absentetur, ſi uulnus eſt
partis poſterioris, prog. ſpaſmū: ſi anterioris, maniam, uel fluxum uen-
tris, uel pleurilim, uel peripleumoniam.

Et ſummarie, quotiens caliditas, uel frigiditas egreditur modũ natura
lem, uel ſudor quotiens accidit in aliquo membro, prognoſticat morbũ
futurũ in ipſo membro, & præcipue quotiens mutatur aliqua diſpoſitio
naturalis de modo eius cōluetudinis approbatę, prog. morbum futurũ.

Hic forte aliquis dicet. Dignum & ſufficiens nobis eſt, uti medicina Obiectione,
breuiter: eo φ ſufficiens erat aliquibus medicis noſtri temporis, de aqua
ordei, ſeminũ, ſyr. acet. & tamarind. tamen ſi adeſt fluxus intenſus, dere-
linquendi ſint tamarindi. Et nulla abhibenda eſt æqualitas, aut diſtinetio
in ſpeciebus ſebriũ, ſed ſi aliquotiens augetur ſebris, nutriendus eſt cibo
agreſtæ, aut re proxima eius regimini, in eo quod competit ipſi tempori:
crendo cum ipſo regimine conferuare uirtutē. Multiplicata eſt audacia B
euacuatione inutili, et derelictis medicinis diſtinetis ad utilitatem cuiuſſi
bet morbi, & in eo quod ad cōſeruandam uirtutē uidetur utile, ac dubie-
tate remota, alias adhibita, curando morbũ frigidum cum medicinis ca-
lidis. Non minus ſuperpoſitionis emplaſtrorum prohibitioe, in eo, quod
emplaſtrandum eſt: et paucitate conſyderationis in conferuatione uirtu-
tis, quæ dicitur pecunia capitalis. Et dimiffis dictis antiquorum medico-
rum approbatorum in curatione morbi, in eo cuius firmum eſt experi
mentum, & uerificatum, eſt utilitas iuxta ordinem cuiuſlibet morbi ex
eufat ſe in omnibus hijs: φ complexiones mutatæ ſunt, & curę quæ ſunt
in libris antiquorum medicorum, irritæ ſunt & priuatæ.

Respondendũ eſt huic cōtradictori: φmedicus qui breuiter utitur eo
quod dictum eſt, expulſus eſt a dignitate ſcientiæ: propter durabilē per-
ſeuerationem eius in quiete & pigricie mentis eius, & ſubiectionem exequi-
cutionis uoti eius. Et ſi executio uoti eius, & pigricies, ſunt fundamenta
eius quietis, eum expellentes a ſalute, ſe addiderūt periculo & uituperio
manifeſto. Dicitur enim pigricies, non uideri pecunia carere, & ſollicitu-
do pons uictorię prædicatur. Dixit nempe Hippo. Vita breuis, ars uero
longa. Vnde breuis eſt uita hominis, ad diſtinguendum rationem ſcienc-
tiæ medicinæ. Et hoc eſt contra opinionem quorundā, dicentium, φ, me
dicinæ documentũ tradendum eſt in una hora. E1 medici rationis cōtra-
dicunt dictę ſeſtæ ingenij: unde dicūt, φ poſſibile ſit, φ tradaſt documen-
tum medicinæ in ſpacio ſex menſium. timorofa eſt eμ penes eos, calida
medicina in cura morbi frigidi, ex ignorantia ipſorum in iuuamentis,

G 2

Reſponſio,

LVI

CANONES

C extimatione habita, cp breuis cura facta cum medicinis frigidis, eſt mino ris fallaciæ & nō reſpondet ratio extimationi eidem. cum uſus medicaminis frigidi, ſit maioris nocumenti in loco inconuenienti eius, ſicut uſus medicaminis calidi in loco incongruo. Et ſi aliquis con tra dicat: cp ſi utimur medicamine frigido in loco inconuenienti ei, nocu- mentū eius nō erit ut uſus medicaminis calidi in loco incongruo eius. Re ſpondendum eſt ei, cp eius iudicium nō eſt firmū, & oppolitio eius reue- lat ignorantiā eius. quia ſecundum rationem nulla distinctio eſt inter ea. Sed audacia facta eſt in intenſa euacuatione abs cp opportunitate eius: & paucitas conferuationis uirtutis eſt maioris periculi. Et iam dictę ſunt certæ conditiones, quæ obtinendæ ſunt in cura cuiuſlibet morbi, iuxta cp ediderunt periti medici, confecutis prius cōditionibus prædictis in cō- plexione, ætate, diſpoſitione aeris, & alioru de quibus facta eſt adæqua- tio condigna ſtudio & poſſe toto. Ignorata quidem intentione antiqua, eoru ignorantiam occultant: dicentes, cp dictum peritoru eſt iuſtum: cù ſit ſignificans ſuper uiam ſalutis: tamen occultu ſenſum habet, & manife ſtum. Et hoc certum eſt contra eos: cp manifeſtus ſenſus dicti ipſoru non poteſt firmari niſi poſt cognitionē medullæ ſenſus occulti ipſius. Et per ſtudiu ſatis faciens reuelatur reſutudo. Et qualiter id quod remouet mor bum, poterit cōſeruare uirtutem: & uirtus nō ſeruatur niſi confimili. Et morbus nō remouetur, niſi per contrariu: & qualiter ſimile & contrariu poſſit indicari unum: et qualiter id quod remouet frigidum, poſſit remo uere calidum: cum ſint duo contraria: quoru unum nō inuenitur, niſi in priuatione alterius. Et abſtinentia cibi penes eos facta in cura iuiuſlibet ſe bris. quia antiqui intellexeru† cp in aliqua ſebre debet cibari patiens poſt paroxis[mum, & in aliquo tempore paroxismi. ut cù fortis debilitas uir- tutis adeſt, et dubitatur ne deficiat ex uiolentia paroxismi. Et in alio nulla eſt tradenda nutritio. Sed aliquado dubita[ de aqua ordei. Et uiri me- dici regimē propriu distinguunt cuiuſlibet morbi. Et ſi morbus eſt uelo- cis declinationis, ſubtilis materie, eminente uirtute forti, regēdus eſt pati- ens cù dieta ſubtili: & econuerſo. Quare facienda eſt dieta iuxta morbos ipſoru. Vbi uero dixerunt, cp cōplexiones mutatę ſunt: intentio ipſoru debet declarari ſic. Vtrum cōplexiones in toto mutatæ, an in parte, & ſi intentio ipſoru ſit, cp in toto intellectualis ratio dictum eoru refutet. quia necessario cōplexiones erunt æquales, aut inæquales: ſingulares, aut cō- poſitæ. Si ſingulares: aut cholericæ, aut frigidæ, humidæ, aut ſiccę. Si cō- poſitæ, aut calidæ aut humidę: aut calidę et ſiccæ, frigidæ aut humidę, aut frigidæ aut ſiccæ. Et ſicde dictio ipſoru intelligitur, cp complexiones ſunt mutatę: cp in eis eſt addita decima cōplexio ultra quâ dictum eſt in ipſa di- uſione rationis. Et ſi intētio eſt: cp in parte, mala eſt loquela ipſor[ in hoc, & nō minus intentio. Sed iam in loquela reprobatu eſt dictu ipſoru, ubi dixerunt: cp mutatæ ſunt in toto: poſſibile eſt, cp intentio ipſorum ſit, cp complexio calida in hoc tempore dominatur ſuper hanc regionem: et it ſuper hoc cadit intentio ipſoru, licet non ſequatur eam ipſorum loquela,

D

Distinſtio re-
gimis morbi.

TACVINORVM

LVII

A

notum est, quod iuxta eam utendum est eo quod dixerunt medici, ad cu-
randum morbum frigidum cum medicamine calido, in etate, regione, &
aere, prout competit. Et si quis allegat: qualiter hoc intelligendum, et qua
re si complexio calida dominatur super aliquâ regione aliquo têpore, nô
utimur medicamine calido in cura morbi frigidi; licet hoc raro inueniat.
Medici dixerunt certam significationem super quamlibet regionem muſ
tæ caliditatis, aut frigiditatis. Vnde certificata specie morbi, & cognita
cauſa eius, conſequutis conditionibus prædictis, utendum est in eis me
dicamine iuxta modum ipſarum: & si morbus est calidus, curandus est
cum frigido: si frigidus, calido. Et si complexio calida dominatur ſuper a-
liquam regionem, utendum est medicinis calidis: in alijs regionibus, fri
gidis. Et si dominatur in aliquo tempore in quo dominabatur frigiditas,
conſeruandæ ſunt conditiones regiminis quæ conferuantur in hyeme,
uel æstate: nã de frigiditate hyemis non poteſt dici ſicut de ealiditate æſta
tis. Et si dicat, quod omnis regio est calida, & in qualibet complexióne
non diuerſificatur hyems et eſtas, nec ethiopes, nec scoti. Et si hoc eſset,
negaretur ab eo teſtificatio rei certæ: & quilibet homo licet tempus agat
aliquid in complexione eius, ſi credit quod hoc agat in quolibet animali,
& uegetabili, ſubuertendo naturam cuiuſlibet frigiditatis ipſorum ad cæ
liditatem, ſequeret quod portulaca fieret calida, & lactuca: & quod com-
plexio frig. cuiuſlibet animalis, poteſt mutari ad caliditare agentē in tem-
pore in eam. certificata enim ſunt per medicos famosos ſigna caliditatis
& frigiditatis. Vnde prout inuenimus ſigna ſignificantia ſuper morbos
ipſos, remouere debemus cum eis contraria. Vbi uero contradixerut,
prohibēdo emplaſtra: certu est, cp medici cōpoſuerunt de hoc lib. et dixe
runt utilia, & ipſorum utilitates. Et iam intelleximus per aliquos, quod i
pſi ſic allegant: quod impoſſibile est, ut aliquod emplaſtrum non ſit cali-
dum, aut frigidum. Et si calidum, attrahet ad locum cui ſuperponitur ſu
perfluitatem additam ſuper eam, quæ est in eo: ſi frigidu, prohibet diſſo-
lutionem eius quod est in eo. Et hæc allegatio est inepta. cum dictum eo
rum iaceat ſuper diuſionem inſufficientem. Secuti ſunt in omni diuſio
ne hoc quod non debent ſequi. Inſufficientia uero diuſionis oritur tali
modo. Quia qui diuſionem alicuius rei debet facere habeat præſentes
omnes diuſiones rei integræ quam diuidere conatus est, & eas diuidat
ordinarie: et ſi aliqua pars diuſionis occultatur, & non manifeſtatur,
contradictori eius dicere poteſt, quod talē diuſionē negaſti: & id quod
dixiſti, quod impoſſibile est, quod omne emplaſtru nō ſit calidu, uel fri
gidu, non est ueru, quia poſſibile est, quod ſit temperatu: ergo nec cal. nec
frig. Etiā ſequuti ſunt in ĝlibet diuſioē dicta per eos id qd nō debēt ſequi
tali modo: dicētes, quod cal. attrahet ad locu ſuperfluitatē. Et hoc est ine-
ptum, imo fallum, quia poſſibile est, quod ſit calidu, & non attrahat, quia
inuenitur cal. non attrahens, ſed turbans, diſſoluens, & congelans ſicut
medicinæ calidæ diſſolutiuar, quæ diſſoluunt, & non attrahunt ſuper

B

G 3

LVIII

CANONES

C fluitatem ad locum, sicut camomilla quæ diffoluit, & attrahit de sui proprietate. Et corpore purgato, licet aliquis locus in eo emplastretur cum eo quod diffoluit & attrahit, non attrahetur aliquid per id propter purgationem corporis præcedentem, ut patet in adamante, qui non attrahit nisi affuerit ferrum; & est simile de humore peccante superfluo, qui ante purgationem ab emplastris attrahitur, sed post euacuationem non, sed diffoluitur. Etiam ubi dixerit. Sed frigidum prohibet diffolutionem: non uerum, quia possibile est, quod emplastrum sit frigidum, & non pro hibeat diffolutionem, sed erit frigidum & diffoluens, ut farina ordei, aqua permanens. In quo est secretum secretorum medicorum antiquorum & philosophorum. Etiam aliqui dicunt, quod quâdo emplastrum est frigidum, reuocat calorem ad interiora corporis. Et hoc dictum est diuersum alteri. quia reuocatio caliditatis, necessario diffoluit ex ui caliditatis inmissæ. Verumtamen de superpositione rei frigidæ, si durauerit super membrum, licet in primis fugiat caliditas ad interiora, tamen ob affidui: tatem eius continuabit frigiditas eius, cum interioribus suis, itacque fient us num & idem. Quia in habentibus symbolum, facilis est transtitus. Res estiam frigidæ iuuant ad diffoluendum. quia quotiens calefit membrum, egreditur ab æqualitate complexionis in membro debilitate illud, & debilitatum non potest diffoluciæ id quod in eo est: tamen quando superponitur ei frigidum, infrigidando illud, inducit ad æqualem complexio nem, et uirtutem: & uirtus corroborata in eo, diffoluit id quod obtinetur in eo. quia quotiæs membrum fit in æqualitate, attrahit ad se iuuamenta, & expellit nocumenta: & res reducta ad naturalem complexionem reducetur ad consuetudinem. Et si aliquis dicat: si ponatur calidum cum frigidum, nullius erit utilitatis, & effectus unius irritabit effectum alterius. Di cetur ei, quod non, sed magnæ utilitatis erunt, & inducentur ad æqualitate. Suicidatur enim ab æqualitate effectus æqualis, & diffoluit propter caliditatem quę est in eo, et prohibebit superfluitate: et infrigididabit propter frigiditate, et mortificabit mortificatiœ utili et futura. Ergo in quo libet ipseorum est magna utilitas, si compositione elemeniali fuerint continuata, & debito regimine naturę recta. Et non sequitur qd dicitur: post quod compositionem cadet inter ea, paratur utilitas cuilibet eorum. cum compositione plura sint de calido & frigido, & ex æqualitate ipseorum exeant utilitates & iuuamenta in eo super quod fuit compositione ipseorum. Unde cum morbus habeat quatuor tempora, sicut annus. s. principium, augmentum, fita tum, et declinationem, quodlibet ipseorum temporum exigit medicamen diuersum alijſ têporibus. quia Principiij exigit res confortatiuas, et reperi eujſiuas, ſcilicet frigidas, & prohibitiuas: et cum tunc in ipso têpore principium inanitionis sit, & in mēbro non sit de quantitate, de qua dubitanetudī est de priuatione diffolutionis, illud tempus exigit id quod, phibet ma nationem ad membru, & restitui ei uirtutem ad expellendu. Tempus yro augmēti exigit id qd diffoluit, adiuncto mīn cujus quod infrigidat. Et hinc

TACVINORVM

LIX

et hinc poſtea contiugit etiam, quod tempus ſtatus, eo quod manatio ei=
us finem habet, exigit id quod diffoluit, tamen adiunctum cum eo quod
infrigidat cum multa diffolutione, & id quod infrigidat cum minore in=
frigidatione. Tempus autem declinationis, diffolutiua abſqu infrigidatio
ne. Et cum tunc materia ſit in principio diffolutionis, & virtuſ ſequetur,
eſt uictoria ſuper morbum. Etiam dixerunt periti medici de iuuamen
tis emplaſtrorum in toto, cui opportuna uidentur. Et ſi quis dicat: quod
incompetens eſt ſuperpoſitio emplaſtrorum. Dicere debet, quod medici
peccauerunt ubi dixerunt, quod iuuabilis eſt ſuperpoſitio emplaſtrorum:
aut quod competens erat ipſorum ſuperpoſitio: tamen nunc amillum eſt
iuuamentum ipſorum ad corroborandum errorem ipſorum. quod tı̇n fal=
ſum eſt et erroneuı̇, quia medici ueru̇ dicunt, & affirmat, cp emplaſtruı̇ pro
ximu̇ ſit mēbro cui ſuperponiť: cu̇ rebus alij s ſumptis et bibitis, eius eſſe
ctus maioris iuuamēti erit. quia res ſumpte & bibite multā muatrationem
ſequuntur, anteſſ competentes ſint membro, debilitatis uirtutibus ipſa-
rum, non ad modu̇ emplaſtri, in eo tı̇n ſunt manentes abſqu aliqua dimi=
nutione effectus eius. Et de Canone Curaru̇ hoc iuſtu̇ uidebat, quod
medicamen continuetur cum membro curando de proximiori loco et u=
tiliori ipſius. Et ad id quod dixit, quod emplaſtru̇ iuuabile fuerit: tamen
defecit iuuamentum ipſius, propter mutatiȯem locorum, complexionu̇,
& temporum anni, ſatis factum eſt ei ſuperius qualiter intentio ipſorum
inepta. Et Deus excelſus ſubueniat nobis, ad discernendum ſcientiam
ueram, inducendo nos ſua gratia ad rectitudinē, & ſemitam

rectam, iungendo ſiccum humido, in quo totum
iacet magiſteriu̇: cu̇ ipſe ſolus, fons,
et origo omnis ſciētiæ ex
iſtat, intelle

ctuſq[bre] creatæ et increatæ. Cui Iāus ſit & gloria
ſemper per infinita ſeculorum ſecula,

AMEN.

S E V T A B. I. 3

C V R A C O M M V N I S.

COMM. REIP.

1 Omnis Ephimera curari debet remotione cauſæ inducentis eam, Et ſi fit ex calore ſolis, uel alias calidis, eſ fundatur ſuper caput aqua roſ. mixta cù aceto, & oleo roſ. ſæpe inſrigida cum niue: tum cum pannis lini, & mutentur panni ſp. cito caleſiunt. Et ceſſante ſebre, balneetur cum aqua ebullita cum uiolis, nenuſare, & camomilla. Et utatur p[.]tisana inſrigida cum zuccaro albo, & pane inſuſo in aqua niuïs, aut in iure cucurbitarum, coſt. cum agreſta, aut cum paſſutis, Deinde utatur quiſte poſt cibum, aut dormitione.

2 Locetur patiens in camera tepida, & cooperiatur pannis delicatis, et fricetur corpus ſeniter. Et ceſſante ſebre, balneetur, & poſt balneum cooperiatur pannis: & cibetur galliculis frixis uel affis: & utatur odore maioræ. Et ſi ſebris non remouetur finaliter, & aliqua parte remanet in corpore cum aliqua diuuerſitate p[.]ulſus, & urina inſideta, poſſibile eſt, ſp. declinet ad putridam. Quare ſi minutio, ſi ſuſtinét uirtus, etas, tempus. Et utatur p[.]tisana. Deinde ſyrup, lumarum. Et ceſſante ſebre, cibetur cibo frigido, faſto zirbeg cum aceto.

3 Locetur patiens in camera frigida, ſi tempus eſt æſtiuum, utendo potu aque ſeminis portu lacæ mixtæ cum iulep, & aqua granat. inſrigidatis cum niue, & cibo cucurbito coſtæ, cum agreſta, uel ſpinaciarū coſtarum cum oleo amygdalarum, & farina hordei, uel tritici, cum aqua frigida, zuccaro albo. Et ſi tempus eſt hyemale, moretur in loco equalis aeris: & bibat de ſyrup. agreſtæ. Et declinante ſebre, balneetur. Deinde quiſeſat per horam. Et cibetur galliculis coſtis tum agreſta, uel ſucco granatorum. Deinde multo ſomno utendum eſt.

4 Utatur patiens quiſte, & ocio locis conuenientibus, tempore imminente, Et ceſſante ſebre balneetur, & ſedeat in pila aquæ frigida: & poſt eius exitum de ea fricetur fricatione leni, ſacta cum oleo, uiolis, uel nenuſare. Et lauetur aqua multa tepida. Et cibe[.]r galiſſi, extremitatibus hædorum, laſtucis, endiuia, & portulaca: multo cibo ſumpto in pluribus uicibus, ad reſtauran d[.]um id quod diffolutum eſt in corpore.

5 Audiat patiens ſermonem ornatum de nocumento corporis accidente ex impetu: ut attribuatur ei reprobatio eius culpæ, tamen in ornato colloquio, mitigante eius impetum. Et ceſſan tibus impetu & ſebre, balneetur: & ſedeat in aqua dulci, tepida. Et ſi tempus eſt æſtiuī, lanetur aqua frigida. Et utatur quiſte, & odore herbarū frigidarum, & odoriferarū, & potu aquæ granatorum mixtæ, cum iulep & niue: & cibarijs confectis de agreſta, uel aqua granatorum, & p[.]ſicibus afperatilibus, coſtis cum aceto. Et poſtea multo ſomno.

6 Mitigetur anguſtia patientis ſermone reueltante nocumentum corporis, accidens de anguſtia incorrigibile, & inducente ipſum ad gaudium & rifum. Et audiat diueraſas horcenas, utend[.]o ſolarijs, & ſricatione corporis moderata. Et poſt declinationem ſebris, balneetur cum aqua calida. Et cibetur cibarijs conuenientibus, ut carnibus hædinis, & agninis, & p[.]ſicibus afperatilibus. Et ſi tempus eſt æſtiuum, locetur in loco frigido: ſi hyemale, in loco tepido. Tamen par[.]rum dormiat.

7 Utatur patiens odore olei ſe. cucurbitæ, confectis cù uiolis, & epithimate ſuper caput, faſto cum aqua ebullita cù uiolis, nenuſare, cortice papaueris, & ordeo fraſto. Et ceſſante ſebre, balneetur in camera media cum aqua tepida & dulci: & fricetur. corpus (alias caput) oleo: & quiſeſat per horam. Et cibetur cibarijs tenuibus, ut galliculis. Euitato coitu. cum ipſe nimi- um corpus deſiccet.

8 Illiniatur apoſtema cum rebus conuenientibus, frigids & ſtipticis, ut ſandalis, aqua roſa, aqua ſemperuiuæ. Et utatur potu rerum frigidarum, ut p[.]ſillij, aquæ ſeminis portulacæ, & rob, agreſtæ: cibo cucurbitarum, uel p[.]ſorum, uel ſpinaciarum coſtarum cum aqua granatorum. Euitetur balneum, & motus, donec declinet mor bus, & diffoluatur apoſtema.

a 2

SEV TAB.

II.

5

CVRACOMMVNIS.

1 Poſt euacuationē humorum in die paroxiſmi, bibat de aqua tamarind. cum ſyr. acetoſo, & iulep, & ſucco granati; & alia die bibat 3 v. ptifanæ, 3c unc. 1. zuccari; & poſt iiii. horas unc. 1.5. ſyrup. acet. ſimplicis, Sugat granatū muzum, cum aqua prunorū, & acetum, ſi tempus eſt æſtiuī. Infrigidentur nutrimēta cum niue: morretur in aſre frigido; ſi hyemale, in aſre temperato. Et ſi accidit naufea cum amaritudine, uomat cum ſyr. acet. & aqua calida; & poſt uomitum bibat de ſyrup. agreſtæ, & ſyrup. granati.

2 Poſt ligna manifeſtæ diſeſtionis euacuetur humor decoſt. ablinthi, aut cum eo quod dixi ſuperius. Dimit tatur cibus in die paroxiſmi; & ſi uirtus non ſuſtinet, bibat de pulte aqua furfuris, cum zuccaro poſt declinatio: paroxiſmi: deinde de ptifana: deinde de ſyr. acet. & trocif. roſ. Deſ ei, & cibet galliculis, pdice, zirbeg coſtis.

3 Si accidit æſtate in iuuene, breuiter utenduſ eſt cura prædicta, tenui dieta, cum iure perdicu, & galliculis co: t. spidebeg, uel zirbeg. Euitatis cibis groſſis, & píſcibus, lacte, & fructibus, carne hircina, uaccina, & lentibus, & toto eo quod generat uentofitates. Si accidat alio tempore, minutio fiat, ſi conuenit uírtuti, ætati, & tempori. Et poſt diſeſtionē cum decoſt. prædicta euacuetur. Et poſt paroxiſmu cum trocif. polyan, & ſyrup. acet, & uomitu faſto in die paroxiſmi, ſiue cum ſyr. acet. infuſa in eo radice cui aqua calida, coſta cum aneto. Et dixit Bimmaſus, cpili barbæ hirci ſi ligentur in collo patientis quartanam, iuuabunt contra eam. Similiter tela aranæ, trita cum oleo, illinita ſuper corpus. Et similiter indumentum uiri indutum ſuper parturientem, dum non lauatur, iuuabit contra eam.

4 Debet ſtudere in hac febre ad euacuandu humorem abſcp infrigidatione caliditatis. Et ſi accidat tius, da ei iiii 3, ptifanæ ante paroxiſmum per ſex horas: deinde per iiii. horas 3 ii. ſyrup. acet. cum aqua frigida. Et ſi ibi non eſt ſitis acuta, breuiter utenduſ eſt zuccaro roſ. & ſyr. acet. Et ſi uirtus eſt debilis, cibetur biftarda, galliculis coſtis, zirbeg, & conforte: Et manifeſtatis ſignis diſeſtionis, euacueſt turbit, agarico, & iera pígra ana, 3 5. ſale indiano, daniſ. v. tritis, & ſumptis cum aqua tepida mane, tempeſtiue: & unc. 1. ſyrup. acet. aqua calida, ſale groſſo fraſto. Et ſi febris ſit chronica, & debilita: ſtomachus, da ei de trocif. roſ, 3 1. maſtice, xyloaloe ana, daniſ. ii. tritis bene cum 3 vii. zuccari albi roſ.

5 Poſt minutionē bibat de ſyr. acet. ſimplici, & ſugar de granatis muzis. Deinde ſi uirtus eſt debilis, cibet iure galliculi coſti cum agreſta: & ſi eſt fortis, cum lactucis, medulla cucu. aut ſpinacijs coſtis cum agreſta. Deinde quoiiſbet die ante ortu: ſolis, bibat de ſucco granati muzi: & poſt ortu: ſolis de ptifana cum zucca. Deinde de ſyr. acet. ſimplici cum aqua frigida: & cibetur cibis de agreſta prædiectis. Et ſi morbus eſt chronicus, & natura ſicca, leniatur cui manna, tamarind. et prunis infuſis in ſyr. uiol. & ſuppoſitorio confecto de maluauilco, baucac, zuccaro ruſo: aut cum clifteri confecto de zucc. oleo ſilami, elmori, & aqua blita: 3. Et ſi ſentitur dolor in uifceribus, & conſipiat uenter: ne des ptifanam, niſi poſt mitigationem doloris, & ſolutionem naturæ. Et ſi nigreſcit lingua, illiniatur mucilagine píſilli, & iulep, & oleo roſ. Et bibat de ſemine portul. ſpodio, cum iulep.

6 Cura eius componi debet de cura ſeb. lingularis: & ſi æqualis eſt compoſitio humorū inducens eam, fiat regimen cum cibis ex medicinis conuenientibus cuilibet ſpeciei eius. Et ſi auget unus ſuper aliuī in ea, curet au-gens. Et similiter ſi unus ipſo: eſt maioris periculi, curetur ille. Et ſi ſebris compoſita lædito corpus cum deſicca-tione: detur ei de trocifcis camforæ: humeate: eſt corpus ptifana. Sed rigor, & horripilatio in his ſebrib. curentur cum potu aquæ calidæ, & ligatione muſculo: tibiarum, faſta cui ſaſcens latis. Fricetur pars inferior peduī & ma-nuī in aqua calida, & cooperat: cum pannis. Et ſi rigor eſt continuus, & multus, fricetur corpus moderate mul tis manibus in uno momento: ut cōmunis fiat fricatio in omnibus membris: & ungatur oleo coſto cum men-taſtro. Et ſi bibit in rigore accidente in ſebre flegmatica 3 1. mentaſtri, cui ſyr. acet. iuuabit contra eum.

7 Locetur patiens in æſtate in loco frigido, in quo flat uentus borealis, ſiſentibus cōtra eum curlibus aquarum in uafis ſiſtilibus, cum roſ. & nenuſare, uiolis, floribus píroruī & pomorum, ſoliſs ſalicis, & extremitatibus uitis, cui aqua roſ. sandal. & camfora roratis: & dormiat ſuper leſtum planuī. Et ſi tempus eſt hyemale, moretur in loco têperati aeriis: cpno horripile: Euitet labor: motuī, uigilias, famem, ſitim, & coitii. Et bibat de ptifana cui zucc. albo. Et cibetur cum pulte farinæ ſilimæ, zucc. & olei amygdalarum: uel cum granato bono, & pomis bonis, ſicubus: pharaonis.

8 Si non eſt fortis caliditas, bibat de trocifcis camphoræ, cum lacte mulieris, aut aſinino hora ſuæ muſſio-nis. Et ſi eſt fortis caliditas, de lacte acido uaccino. Et ſi natura eſt ſicca, leniatur trocifcis ſpodi: retentiuis, uel dra-gea luti, & ſyrup. myrti: uel de dragea ifta dentur 3 ii. Recipe medullæ ſem. cucur. citrulli, & cucum. torreſactis ana 3 1. gumi arab, amidi, luti caprini, ſpodi ana, 3 5. ſem. portul. torreſacti 3 1 5. sandal. alb. ſem. acetoſæ, caſta-neæ ana, 3 5. camphoræ daniſ. 1. terantur omnia: & de his ſumatur cum rob myrti. Et cibetur cibis coſtis eum agreſta. Tamen ipſe exorient, & torrefiant prius, & coquantur particula citonij: & ſuperaſpergatur ei de glande trito. Et ſi declinat natura ad perſectam ſiccitatem, fugat de lacte ſœminæ: & epithimetur ſuper corpus. Et cibetur galliculis tritis, coſtis: particulis pomorum & citonij.

a 3

S E V T A B. III. 7

C V R A . C O M M V N I S .

COMM. REIP.

Si corpus non eſt repletū, curet rebus mollificatiuis. ut oleo tepeſtacto, & aqua tepida. Em-plaſtreſt farina ordei, maluauiſco, & alumine. Tamen ſi eſt repletū, euacuetur, & infrigidei apo-stema cum cymolea, ſandal. & aqua lactucarū: & poſt quatriduī miſceatur eis farina ordei, uel tritiei. Et ſi in principio paſſionis accidit ei dolor, non debet fieri cura cum infrigidatiuis, corro-boratiuis, & ſripticis, ſed cū mollificatiuis. ſicut oleo roſ, & cera, infuſa in eis ſpongia, & ſuper-poſita. Et cibetur patiēs cum píſcib. coſtis aceto, & ſpinacijs: uel medulla citrul. cucu. Et ſi cali-ditas imminet fortis, bibat ptifanā, aquam granatorū, ſyrup. acet. ſem. portul. Sed in fine em-plaſtretur camomilla, corona regia, mixtis cum mucil. ſem. lini. Et ſi facit collectionem in eo, & non diffoluitur, ferro aperiatur: & extrahatur id quod in eo eſt, & impleatur pannis de lino de-center: & ligetur ſuper illud.

Vtaſt in ſua cura deficcatiuis abſcip mordicatione. Et formica eſt ulcus indigens in cura eius deficcatiuis, ut luto cyprino, cymolea æqualiter mixtis: & acacia in par. ſ. & diſtemperatis in a-qua roſ. Et ſi corroditur, & indiget multa deficcatione, Recipe gallæ recentis, myrti fucci ana, folioruī lilij m. 1. terantur bene, & miſceant cum oleo roſ, cum qua liquefiat cera: & cum eis fiat illinitio. Bibat ſem. portul. mixtui ſyr. agreſtæ. Cibetur cucur. cum aqua granatoræ coſtis.

Et ſi generat ex uentolitate uaporofa, ut accidit laboratibus corrupta cōplexione, & ebrie-rate, remortio ipſius poſtet fieri cum ſale trito, diffoluto in oleo roſ, ut predictuī eſt. Tamen ſi ſit ex materia flegmatica, poſt laxatione euitentur cibi generantes flegma. ut píſces, lac: & empla-stetur ſale, & aloe, aliqualiter tritis, & diſtemperatis aqua nitri & modico aceto. Et ſi poſtet opi-lari, ligari debet: ſed incipiat ligatura inferius, & ascendat ſuperius fortior & durior.

Poſt euacuatione emplaſtrum fiat cū medulla tibіæ uaccinæ, liqueſtacta cum cera, aut cum ficubus dulcib. albis, coſtis bene in aqua, cum farina fenugreſci, & ſem. lini, ex maluauiſco albo: tritis prius generaliter cū oleo lilij. Tamen euitentur cibi generantes choleram nigram. ut car-nes uaccinæ, lentes, acetum.

Poſt minutione, ſi opportuna eſt euacuatio, fiat cum decoſtione fruſtuum, & prunorum, & mirabol. citrín. Et bibat de aqua portul. mixta ſyr. acetoſo ſimplici. Et cibetur cibo facto de agreſta. Et illinitio fiat cum acacia, ſandal. aquæ roſ. & aquia ſemperuiæ.

Ante ulceratione eius emplaſtretur unguento cauaturæ. Tamen ſi ulceratur, illiniatur ce-ruſa plübea & paritaria lota, mixtis oleo roſ. & aqua coriandri recētis, & eentaureæ tritæ cū a-qua, uel cum radice aneti, & plantaginis, tritis & diſtêperatis cū aqua. Et ſi perficitur, & uis inci-dere ipſum, cum ferro nullo modo eſt incidendi, ſi eſt in matrice. Tam eſi eſt in māmillis, uel in aliquo alio loco corporis, carente uicinitate arteriaru̇ circulariter, incidatur instrumento ferro acutiffimo. Deinde comprimātur uenæ: & finaliter extrahatur ſang. de eis. Et curetur cum bu-tyro, & unguentis conſolidantibus ulcera.

Aperit illud farina ordei, mixta cum oleo, pofita in emplaſtro. Quod ſi non aperiatur per emplaſtruī, ipſum ungaſt oleo aneti. Et ſi uis illud cū ferro aperire, aperiat ut dictuī eſt in apoſte-mate ſanguineo: impleat cum pannis, & ligetur plumaceolis, ut dixi, & ſanetur uulnus.

Scrophula eſt apoſtema accidens ut plus in carne molli, quæ eſt in radice gulæ, & ingui-nibus. Vnde patiens eam, debet euitare cibos groſſos poſt euacuatione & attenuationem hu-moris corporis, & nutrimenti, & diminutionem ipſius. Et emplaſtretur farina fabarum, & or-dei, radice lilij, & maluauiſco, tritis bene, & mixtis cum oleo onfancino, adipe anferis, & cera al. liqueſactis inſimul. Et quando incipit aperiri, emolliatur cum basilicon: deinde butiro. Et ipſa bene mundificata, curetur unguento uiridis æris: deinde conſolidetur. Et ſi uis ſcindere cutem eius, per longum tendes ad medium apoſtematis: & extendatur ſiffura cum hamo, & excorie-tur leniter, paulatim. Et ſic facies de Glandula. Tamen non rumpaſt aliqua pars pellis eius: & ſi rumpitur, ſumātur partes ruptæ ipſius, & ſuperonatur puluis citrinus. Tamen Glandula non debet euacuari digito, ſed ſuperponaſt ei particula plumbi, & ſuper eam fiat ſtricta ligatura.

a 4

SEV TAB.

III. 9

CVRA COMMVNIS.

COMM. REIP.

¹ Poſt minutione utatur potu ptisanæ, cù lentibus coſtis in tertia parte ordei, & luiubis, & leſeten, mixto cum ſyrup. papaueris: & cibo cucurb. cum agreſta coſt. Et ſi tardatur ipſorù exitus, Recipe ficus. v. lentùi excor- ticatarum 3. 5. ſe. ſeni. 3. 1. &. 5. coquantur in rotula aquæ ufque ad 3. 7. (alias, tertiam) & cum eis miſcean- tur 3. xxx. aquæ granatorù, & utatur potu ipſius. Et ſi conſtitaſt natura, utatur zuccaro roſ, diſſoluto in ptifa- na, uel medulla caſieſ. & electuario prunoræ. Et ſi leniſicaſ, utatur farre ordei coſto cum granis myrti, gumi ara. luto arm. & trocifcis ſpodiij conſtitatiuis, & rob granatorù. Et ſi cum hoc accidat tuſſis, coquaſt cum rob myrti. Et utatur panoico coſto cum farre ordei, etià granatis. Et euitanda eſt lenitudo naturæ poſt ſeſtimù. Et in princi- pio inſtillandù eſt in oculis de aqua roſ, uel de aqua coriandri recentis, inſuſo in eis prius ſumat. Et ſi in eis fue- rint puſtuſlae, imponaſt in eis antimoniù. Et in declinatione comburaſt penes patiente tamarifcus, & farmenta ui- tis in hyeme: ſed in æſtate fiat ſumigiſſi cum ſandal, & myrto. Superponanſ capitiroſæ tritæ: & quando ſiccan- tur, ſuperponatur eis ſal cum oleo ſiſami per quinſ horas. Et lauetur cù aqua ebullita tum myrto: deinde cù fa- rina rizi, & panici, & croco, & dimittatur per diem & noſtem, & lauetur cum furſure.

2 Antequa perfecta ſit, ſperandù eſt in cura eius: tamen præcedendù eſt cum minutione, & purgatione. Sum- endù eſt de nutrimenſtis humeſtatiuis, ut carnibus arietis, & hædi, & laſte recenti. Et utendù eſt gargarifmate cum laſte feniculi, oleo amygdalarù: euitato aëre frigido, & ipſo patiente locato in loco calido, & humido. Etiam eui tato eo quod generat cholerà nigram: ut carne vaccina, & groſſa, lentibus cum aceto. Et ungendum eſt corpus cum oleo uiol, adipe anatis, & gallinæ. Deinde lauetur cum aqua ebullita cum camomilla, corona regia, & uio lis. Et ſricentur manus cum farina cicerum, & fabarum. Et bibendum eſt de aqua eafei quolibet die ad libram, (alias, coſt. per tertiam.) Et ſumendù eſt de dragea ifta. Recipe mirabolanorù, ſebuloſ, & nigrorù ana. 3. 1. po lypoſiij, epithimi, ſandal, bugloſſæ ana. danik. 1. laſuli, ſalis, petrolei ana. danil. 1. Et ſumendum eſt de trocif. ty- roreij in aur. 4. ſi. diſſolutis in ſyr. mellis, & de carnibus ipſoræ. Et ſignù ſanationis eſt per caſum corticù cutis eius.

3 Euitatis generatibus ſlegma, ut píſcibus, laſte, tuberibus, & fructibus humidis & frigidis, ſumendù eſt de carnibus ſylueſtibus ſalitis: & illiniendù eſt cum farina, & petroleo albo, litargyro, pyretro, papauere ſylueſtri, radice uitis, & elleboro, tritis cum aceto: & tingendum eſt cum hoc. Recipe gadis indici: ſi, rubeæ 3. 1. teran- tur, & diſſoluantur cum aceto per triduum. Et utendum eſt ſquama ferri, myrrha clara, inſuſis in aqua corti- cum granatorum.

4 Poſt euacuatione euitato eo quod generat ſlegma, uel choleram rubeam, & correcio nutrimento eius, illi- niendù eſt (ſi eſt alba) cum cortice radicis capparis, trito cum aceto, uel cum ære uſto, ſale armoniaco, & rub- ea, inſuſis in aceto: dimiſſis omnibus in ſole per hebdomadam unam. Deinde fiat illinitio cum eis. Et ſi eſt ni- gra, illinitio fiat cum arſenico, & furſure, & nitro, tritis cum aceto.

5 Poſt purgationem, & minutionem, euitatis generantibus eam, ſi ſit in facie, curetur cum oleo tritici conſe- to ut prædictum eſt. Et ſi ſit in alia parte corporis, illinitio fiat cum mirabolanis citrinis, tritis cum gumi pru- norum, diſſoluto in aceto, uel oleo, & farina cicerum, diſtemperamus cum aceto.

6 Purgato corpore, & correcio nutrimento, curetur pruritus balneo aquæ ſalſæ. Et ſricetur corpus farina lu- pinorum, aceto, oleo roſ, pulpa melonis: & aqua blitarum, uel aqua apij, aceto baurac, & oleo roſ. Et ad ſcabi- em, bibat de aqua fumi terræ roſul. Sed prius ſumendum eſt de hys píllulis. Recipe mirabolanorum citrino- rum, aloe, dragag. ana. 3. 1. croci, danik. 1. ſi. terantur, & de eis fiant píllulæ. Et illinitio fiat noſte, cum baurac, ſale, coſto, & condifio ana. 3. ſi. tritis cum oleo roſ. Et lauetur, & balneetur aqua ebullita cum uſnen: deinde cum aqua roſ. & ſandal. Vel illinitio fiat cum ſulſure albo, condifio, & arſenico ruſo ana. & tantundem cinerum uitis, cum oleo roſ. mixtis.

7 Euitatis generantibus ſlegma, corpus illiniatur ſtaphiſagria, lupinis, cardumeni, & aceto: uel cum radice li- liij coſleftis, trita cum melle. Deinde balneetur. Aut illiniatur ſulſure, & ciceribus tritis cum aceto.

8 Purgato corpore, & correcis nutrimentis, poſt emplaſtrum ſtudeat lauare corpus per ſpilfam balneari- onem: & induere indumenta delicata & munda de lino: euitata comestione ficuum ſiccarum. Et illiniatur cor- pus argento ui, mortificato cum ſtaphiſagria trita cù oleo cartami per una noſtem, et balneet mane. Aut recipe coſti, cardumen, ſellis vaccini ana, terantur bene in oleo ſiſicitio: & eſdem illiniatur corpus: deinde lauetur, & ſricetur furſure ſimilæ.

SEV TAB.

VI. 13

CVRACOMMVNIS.

COMM.

REIP.

1. Vngatur caput oleo sifamino, & aspergatur de puluere florû liliij. Aut recipe gallæ, myrti ana, olei sifamini 3 iiiij, ceræ 3 iiij, liquefiat cera; misceantur, fiat unguentum. Aut fiat de luto olibani, stercore columbino, fale tritis, & diffolutis in oleo sifami. Quod si non conferat, minuantur ambæ uenæ quæ extra aures funt, & liniatur caput cum fanguine extracto.

2. Poft purgationem corporis per triduum, Recipe farinæ cicerum 3 iiiij, farinæ fenugræci, baurac, nitri albi, triti bene, & maluauifci ana, 3 i. diftemperentur cum aceto mixto cum aqua fæpe; radatur caput: deinde inungatur cymolea, oleo rof, & aceto.

3. Purgato corpore fiat fternutatio cum xyloaloe indiano, aloe, spuma maris, fiticis, suſ, & ambra ana, croci parte 5. inde terantur, cribellentur, & diftemperentur succo maioranæ ad pon- dus aur. 1. Et imponendum eſt de succo ipſo naribus per nafale per triduum in quolibet menſe, principio, medio, & fine.

4. Si corpus eſt repletum, euacuandum eſt. Et correctis nutrimentis, illiniatur cum eo quod dictum eſt. Et omne deficcatuum consumens humiditatem eius, iuuatiuum eſt.

5. Fiat illinitio talis. Recipe corticum cannarum 3 v. ſem. radicis, erucæ, condifij ana 3 iiij. ten- rantur cum succo radicis, & illiniatur per noctem de eis. Lauetur mane cum furſure. Et ſi pannus eſt groſſus, fiat cum finapi trito cum ſtercore paſserum, inſuſis & diffolutis in decoct, ficuum, Et ſi exinde fit ardor, illiniatur cum dragagan- to, & lacte recenti.

6. Quod nifi conferantur: medicinæ, fricetur instrumento chirurgico, aut zuccar, fricatione bo- na, ad eradicandum ipſum, illinito poſt unguento uiridis æris. Et eradicato ipſo finaliter, illini- tio fiat de unguento ruſo, & alio, generantibus carnem. Et puſtulæ lenticulares inungantur unguento facto cum cera liquefacta, oleo, gumi arab, bau- rac, & condifio. Et ſi pruritus fuerit, liniatur cum opio.

7. Purgato corpore ſuperponantur loco ſanguifugæ, ad ſugendum ſang. aduſtum. Deinde il- liniatur lentibus tritis, coſtis cum adipe gallinæ: & illiuiendum eſt ſuper ſiſſuras faciei, cera li- quefacta, oleo mixto cum dragaganto, & mucilag. ſem. citoniorum: & abluendæ funt poſtea ſurſure ſimilæ. Et ſi ſiſſura fit in labio, illiniatur cor- nu ceruino uſto, trito cum ſepo eaprinio liquefacto.

8. Euitatis rebus generantibus humorem, ex quo fit, fricetur panno groſſo locus donec ru- beſt. Deinde ſcarificetur profunde, et liniatur allio trito, ſi ex ſlegmate fuerit, uel cum baurac, fi- napi, & ſtaſiſagria tritis in oleo. Et ſi inde ampulletur, illiniatur oleo roſ. ceruſſa, & adipe galli- næ. Si ex cholera rubea fiat, illiniatur cui abrotano, uſto licio, & oleo myrtino. Deinde lauetur cum ſurſure, & maluauifco. Et ſi pili cadunt poſt acutû morbum, humeſetur corpus cum hæ- dis, arietibus, & balneo. Et inungatur oleo myrti, & oleo emblicorum.

b

SEV TAB. VII. 15
CVRA COMMVNIS.

COMM. REIP.

Euitatis acutis, ut pifcibus, & lenticulis cum aceto, dactyl. & similibus, illiniatur locus cum aloe: ad prohibendī eius accesſum. Et ſi manifeſta: liganda eſt ſuper tabella plumbea, & inuoluenda pars egrediens cum ipfa tabella bona ligatura: & ſuſpendenda eſt ipfa tabella, ad extendenendum eam moderate, ita φ non poſſit incidi. Et niſi manifeſetur aliqua pars ipſius extremi-tatis, ſcindatur locus ipſius. Deinde apparebit extremitas aliqua. Et iuuat ad extrahêdum eam emplaſtrum factum tale. Recipe ceræ ritul. quart. ſi. oleo ſifami. tantundem: litargyri, cineris cannarum ana, ſi iij. calcis, 3 1. fiat unguentum, uel emplaſtru cum pfiilio, & oleo uiol.

2. Poſt euacuationem & illinationem ligandæ funt tibiæ falcijs fortibus, & latis, a calcaneo ad genu. Vtendum eſt uomitu, & emplaſtro ſe. caulium, farmentorum uitis, cinerum lupino-rum, nitri, ſtercoris caprini, farinæ ſenugræci, diſtemperatorum inſimul cum fucco caulium.

3. Euitatis nutrimentis generantibus choleram niſgram, utendum eſt quiſte pedum in modi-co labore ipſorum. Quia communiter generantur ex ponderoſo humore, & onere. Et correſtis nutrimentis, ſi uis, curetur ferro: & ſcindendum eſt ſuper uenas. Deinde ligandæ funt ipſæ ue-næ in loco ſano ipſarum cum filo de ſerico, in quolibet latere: & incidenda funt corpora inter media ipſis ligaturis.

4. Bibat patiens quolibet die per hebdomadā unc. ſi. olei ſifamini: & ſumat de pedibus ane-tum. Et liniatur ſuper ſiſſuras pedum de alcanna diſtemperata cum ſenugræco trito. Et ſuper fil-ſuras calcanei, & partium ipſius de ſepo caprino, cum galla trita, uel medulla tibiarum uacca-rum, mixtis cum cera, oleo uiol. litargyro, dragagan, & galla. Sed ſuper lœſionem accidentem ex equitatione, uel alia re in eis, illiniendum eſt cum lytargyro diſſoluto in oleo roſ. aut cum lu-to ar. diſſoluto in oleo roſ. F: ſuperponendæ funt ei roſæ tritæ cum myrto.

5. Et niſi mitigetur dolor cum infrigidatiuis, utendum eſt medicinis maturatiuis, ut ſe, men-taſtri, & lini, ſuperpoſitis ei. Et ſuperponatur pannus lini cum pfilio infrigidato, & per hoc ape-ritur: & comprimatur, ad expellendum id quod in eo eſt. Et ſuperonātur lentes coſtæ in aqua roſ. cum myrto. Aut ungendum eſt cum unguento albo. Et ſi fortificatur dolor, liniatur opio, & aceto. Et ſuperponatur pannus cum pfilio.

6. In hyeme illinitio fiat cum ficubus coſtis in aqua caulium, & lentibus excorticatis: uel oro bo, lupinis, & bletis coſtis in aqua: uel decoſt. raparù: uel ficubus tritis cum oleo. Quod ſi non conferat, fiat cum iuſquiamo coſto in aqua. Et ſi color eſt liuidus, ſcarificandus eſt locus, & em-plaſtrandus oliuſis coſtis. Et ſi excoriation ipſorum fit ex concuffione, ungendum eſt ſuper eos, & ligandus eſt pānus cum diachilon, illinione ſaſta prius de ruſo arſenico, & citrino, & opo-pon. tritis in oleo amygdalarum amararum, & oleo. Ad euellendum unguem corruptum, em-plastrum fiat cum euellentibus eum.

7. Humeſtanda eſt complexio nutrimētis cùuenientibus. ut carnibus arietinis, hædinis, gal-linarum, pifcibus asſeratilibus. Et utenduſ eſt diachilon diſſoluto in oleo amygdalaruſ, & uiol. Emplaſtrandum eſt maſtice trito cum paſſul. fine nucleis. Et ſi corrumpitur unguis, & uis eum euellere: emplaſtretur diachilon: & illiniatur cum arſenico ruſo, & citrino, & opopon. diſſolu-tis in oleo amygdalarum amararum, & oleo communi.

8. Illiniendum eſt ſuper unguem medicamine tali. Recipe uiſci, arſenici ana, cantaridum quar tam partē illius: terantur aceto, & ex his fit illinitio ſuper unguem. Et concuffio unguis ex per-cuffione, aut re ſimili, emplaſtranda eſt folijs myrti, & granati, cum aqua tritis: uel cum farina ordei, & oleo ſifami. Et lœſio de calciamēto curāda eſt pulmone caprino ſuperpoſito: & ſi com-buritur, & ſuperspergitur ei puluis cinerum eius, iuuabit eum ualde. Hoc idem facit pul. cineris pellis uetuſtę. Mitigato dolore, utendum eſt cinere ſenugræci, & acacia, tritis, & diſtemperatis cum aceto.

b 2

SEV

TAB.

VIII.

17

CVRA

COMM. VNIS.

COMM. REIP.

2. Poli adhæsionem uulneris cum quatuor plumaceolis ex utroq. latere, superius & inferius, si non adhæret, fuatur. Et potest fieri futura, quando uulnus accidit in latitudine corporis. Et hi calefit uulnus, superponatur uulneri pul. sandal. infusus in aqua endiuiæ super plumaceolis. Et futura fit per biduum, uel triduïi in uulnere, nò in sanguine ipfius: fricentur labia ipfius cum capite instrumêti lati, ut sanguinem emittant. Deinde ligenç, ut supradictu eft, Si uulnus eft magnum, superpona pul. citrinus factus de farcocolia 3 iij. aloe, opio, sief, memite ana 3 1. fang. dra. myrrhæ ana 3 5. croci danik 1. tritis & cribellatis: fiat pul.

3. Si ulcus non eſt mundum, impleatur bombace uetutta cum butyro ueteri, et mundificetur lotione mellis. Et ſi eſt line febre, curetur unguento ſuſco. Mundificat quoq. ulcus, & generat carnem thus, aloe, ariftol, radix lilij coeleſtis, & cadmia argenti: terantur bene, ex ſuperponantur ulceri. Et ſi humiditas fit multa, diſtemperentur diſtæ medicinæ melle, & cum eis illiniatur ſuper pannum lini: & ſuperponantur ad modum unguenti. Et ſi ulcus eſt in capite, & non tangit craneum, ſuperponatur ei unguentum factum de oleo roſ. 3 iiij. ceræ 3 iiiij. liquefacta tûn cera in oleo: & mixtis cum eis aloe, acacia, ſang. dra. ana 3 5: Et repleto uulnere carne, confolidetur galla, cortice granati, balauſt, abrotano uſto, & folijs lilij.

4. Vitet humeſtatiua, & multum cibum. Et ſumat galliculos. Curetur hoc unguento. Recipe armoniaci 3 iiiij. uiridis aoris 3 1. ariftol. 3 1. diffuolatur armoniacum cum aceto, & alijs medicinis. Misceantur. Et curetur unguento facto de litargyro, & uenis citrinis, cum aceto, & oleo roſ. Et ſi ebullitio fuerit multa, auge in eis modicum partem gallæ, balauſtiæ, & cadmiæ argenteæ.

5. Parum bibat de aqua. Et curetur uleus cum unguento ſuſco de unc. 1. litargyri, & iiiij. parte rotulæ olei, prius trito litargyro bene, & cocto donec nigrefcat. Deinde miſceat thure, ſang. dra. farcoc. ana 3 iiij. agitentur: & comedat uuas paſſas line nucleis, oleum, & ficus.

6. Vtatur unguento mane, & luto uetuſto ſero: etiam modico ungucnto aoris uiridis poſitoy ſuper illud per diem totum cum bombace ueteri. Et ſi ulcus eſt magnum, cum carne molli inflata, & humiditate corrupta, utatur medicamine acuro. Et facto cortice ſuper illud, ſuperpone ei butyrum eum bombace ueteri. Et niſi contulerit, fiat combustura cum cauterio.

7. Debet augere cibum, ut competit. Et curetur uleus cum rebus minoris deſiccationis, farina orobi, & ordei. Et utatur in cibo humeſtatiuis, iuſcellis unctuofis, & lacte recenti, cum ſimi libus corpus humeſantibus.

8. Infrigidetur complexio. Et curetur unguento confecto de litargyro, aceto, & uenis citrii. nis. Et ſuperponatur plumaceolis sandal. tritum. Et fiat illinitio circa uulnus cum utroq. sandal. & aqua ſemperuiuæ. Et ſi eſt cum eo caro addita, utatur ungueto aoris uiridis. Et ſi in labijs uulneris eſt caro dura, fricetur instrumento chirurgico, & euellatur. Et ſi caro eſt groſſa, incidatur ferro. Deinde cum unguento curetur. Et si non potest incidi, ſuperponatur de kalkidion, & dicte baralick: deinde butyrum, donec cadat cortex. Deinde medicamen duram faciens carnem.

b 3

S E V

T A B.

IX.

19

C V R A C O M M V N I S.

1 Si exitus fang. fit de manibus & pedibus, fiat ligatura in locis quæ sunt fuper membru patiens. quia iuvarabilis est etiam non debet esse lenis, nec fortis ualde. Et superponat loco pul. subtilis cum pul. thuris, distêperato cu albumine oui: & infundant pili leporis, uel bombax in eis: & superponatur, & liget fuper locum cum uolutoibus multis fortiter: & dimittat per triduï: poft diffoluaet. Et si adhâret medicamen uulineri, fuperpone ei aliud: si non, iollat cum lenitate, & fu perponat galla uita, & fuperafpergaft farina molendini, diftemperata cum albumine oui, et cum pilis leporis infutis in eis. Et si non ceffauerit fluxus fanguinis, incidatur arteria poftquam ligatura fuerit in utraque extremitate ipfius cum filo fortiter.

2 Euitet, qd non tangat loci aqua, nec medicina trita cu aqua, fed calehat cu oleo tepetacto, & lana per biduï, aut triduï. Ceflante dolore, & affecurato apâte, cum adhæsfius curet. Et fi fit in eo apâ caliduï, utatur rebus tritis cu aceto, ut calcadis, nitro, batitura æris, cera, cortice thuris tritis & politis in olla de lapide. Et euitet oem rem frigidâ. Et fi accidit spafmus ex uulnere nerui, incidatur neruus spafmatus. Quod fi tendit spafmatio ipfius ad cerebruï, peribit. Inungantur fpondilia dorfi cum oleo uiol, et adipe gallinæ. Et si uulnus fit in capite, & tendit ad partes cerebrï, non debet confolidari: ne pereat patiens: fed superponatur ei lana infusa in oleo rof, per triduum: deinde unguentum abhæsfiuum.

3 Si iuuenit in ulcere os corruptum, & lignu dat, cp confolidat quandoq, deindereuertitur, & aperitur, & de eo manat erugo, & fentitur fonitus cum tactu inſtrumêti: utatur medicamine acuto; & faſto cortice fuper ulcus, utatur butyro calefaſto: ut cadat caro corrupta, & difcoope riatur os: & offe apparente, ſi non poſtet incidi, effundatur in eo butyrû caleſaſtum per aliquos dies, donec cadat: aut ſolium ficus tritum aceto. Deinde curetur per unum diem cum ungueto uiridis æris: & per alium diem per bombacem ueterem.

4 Si fit dolor fortis, debet curari cu granatis dulcibus, coſtis cum uino coſto ad tertia, politis in emplastro. Et illinitione facta extrinſcus cu narcoticis, & mitigato dolore, ceſſare debent nar cotica, quia nocent mébro & ſenſu eius, & prohibent generatione carnis.

5 Et ſi uirtis fuerit debilis, nutriaſ iure galliculorum: & emplastreſt cum eo quod dictu eſt, donec fedet dolor. quod cognoſſeit per laxitudinem & molliciem loci: & apparabit in termino nigredi is albedo aliqua: et habito modo ipfius, curet butyro, et unguento uiridis æris, cum farrocolla trita bïn, donec cadat nigredo, & tendat ad carnê rufam. Et ſi dilataſt ulcus, et non adheret: curetur cu oleo roſ, & ungueto ceruſſæ. Quod ſi non contulerit, & uis curare cu ferro: incide circum circa, donec peruenias ad carnem ſanam. Deinde curetur cum generantibus carnem.

6 Si fit ualde concau, inſce ei aquâ roſ. cum cinere utus. Et niſi contulerit, ſcindatur, & curetur ut uulnus. Et notu ſit, cp ſi uulnus fit in pectore, & peruenit ad ultimâ concauitatc, aut in cerebro, & peruenit ad ultimû ventriculû, patiens non uiuet. Et ſimiliter ſi fit in epate, aut ſtomacho uulnus magnuï, erit timorofum, & difficile eſt, ut patiens inde euadat, & curetur.

7 Illiniaſ atramêto perlo, & lenticulis, & farina ordei, tritis cu albumine oui, et oleo roſ. Dein de cum ceruſſa, litargyro, oleo roſ, albumine oui, percuſſis modico aceto, & infrigidatis fiat illinitio. Et iuuat eam unguentuī calcis, quod ſic fit, Recipe calcis extinſtæ, infundatur in aqua, & dimittat per horam. Deinde coletur ab ipſa aqua, & infundaſt in alia aqua: & hoc fiat quater. Coletur aqua: & dimiſſa ſubſtantia dimittatur aqua, donec clara fit. Deinde effundaſ paulatim: & residentia deſiccetur parum. Deinde miſceatur cum oleo roſ. & percutiatur, ufquedum uenit at ad moduï unguenti: quo utendum eſt in omni combuſtura. Et ſi combuſtura fit ab aqua cailida: effundatur ſuper eam ante ampullationem aqua oliuarum falitarum, aut aqua cineris. Et factis ampullis, curetur unguento ceruſſæ, & calcis & frigidetur cum sandal. & aqua roſ.

8 Extrahatur cu medicinis. Et ſi poſtet capi tenaculis, capiat, & extrahaſt. Et ſi os eſt frictum, amplieſt: ut ingrediatur tenacula. Et ſi cadit in offe: comoueatur ſepe, donec extrahaſt. Et ſi habet additamentuï, ut hamus ad ſuperius, & times illud extrahere, ne incidat aliqua corpora, amplie tur uulnus: ut facilius extrahaſt. Et ſi tenacula poſſunt tangere torturâ ipſius, bonuï erit, cp rectifi cent & reſtringent eam. Et ſi profundaſt, & frangitur lignu eius: formetur pa. in illa forma qua erat quando corruit in eum ſagitta: deinde inquiraſt, & tangatur digito. Et ſi fuerit in oppolita parte: debet ſcindi locus in quo ſenti caput ſagitræ: & extrahaſt. Et inquiraſt, utrum habeat aliqua additamêta, forte fraſta in loco. Et percuſſo ſuſligationis curetur cu pelle ouina ſtatim excoriata, ſuperpoſita loco perculſo: & ſanabiſ per diem & noctem. Aut ſuperponat pannus infutus in aqua roſ.

S E V T A B.

X.

21

C V R A C O M M V N I S.

COMM. REIP.

1 Poſt ampliationem oris eius, ſuperponantur ei uentofæ; et imponatur uentofæ bombax ad cautelam illius qui ſugere intendit per eam. Deinde ponantur cancri uiui in olla æris ſuper ignem, & incinerent. Poſt ſiant par- tes, iij, cineris ipſorum, thuris pars, 1, gentianæ partes. Æ, fiat pul. de quo detur potui tertia pars ipſius cum aqua frigida, aceto, & melle & primo die. Et ſi poſt aliquos dies eſt, pone medicamen in dupla quantitate. quia Gal, dicit, φ sanuerat quendam hoc medicamine poſt & fuerat cum timore aque. Et curetur regimine laboratis me-ancholia. Nullo uero modo confolidetur uulnus, antequa ſuperponatur nux trita noſte, dieφ. Deinde dentur gallinæ in cibo. quia ſi inde moritur gallina, iterato ſuperponatur emplastrum. Sin autem; curatus eſt. Et cibe- tur gallina, arietibus, menta, & meliffa. Quod ſi timor in potu aquæ ſuperuenit, patiens non poſset liberari. Tamen regatur regimine melancholiæ, uel mala cogitatione laborantis: & inmittatur aqua ori eius per cannale. Et dicitur: φ ſi aqua approximatur ei in uſe ligneo ſuper pellem dabli claudicantis, eam bibat, etiā ptifanam ciu mucilaginibus, & trocifcis mitigantibus ſitim, cum granis cucurbitæ, portulacæ, citonj ana, gumi, amido, dragagan, ſpodio ana pars media, tritis cum pſillio, & trocifcatis. Dofis aur, 1, cum aqua frigida, Dicitur etiam φ epar canis rabidi uſtum, & comestum iuuar.

2 Curetur medicinis attractiuis, ut emplaftra prædicto: uel unguento æris uiridis. Et morſus hominis ieiuni nociuus eſt. Emplastretur cinere uitis, aceto, & oleo; aut farina fabarum, confecta cum oleo & aceto roſ. Et mor- ſus ſimiæ, & canis rabidi emplastretur cepis, ſale tritis. Et ſuper morſum canis aſpergatur ipſa hora acetum; aut ponatur lana succida infusa in oleo & aceto; aut cepa cum melle.

3 Si mordeat lacerta leprofa, lotio fiat cum aqua tepida, & oleo; & fricetur locus. Deinde extrahantur den- tes ipſius. quia non ceſlabit dolor, donec dentes fuerint remoti. Deinde ſugatur locus, & lauetur aqua, & furſu- re; & ſuperponatur ei cinis uitis, cum oleo. Pediculus uulturis maior eſt pediculo, uenenofus eſt, ualde mordet, & nō pungit, ut dicitur a quibufdam: & iuxta parutatem corporis eius periculoſus eſt, & difficilis ſolus; ideo, quia uenenum eius eſt calidum. Sed curatur lacte caprino recenti hora mulſionis. Et locus liniatur lapide bezo- ar (alias, fachar) diffoluto, & cum ſandal, rufis, aqua lactucæ, & ſemperuiuæ; uel tuſulæ, Et bibat ptifanam, & pſillium cum aqua cucurbitæ, & citrullorum.

4 Si eſt ſitibundus, & glandinoſus, & bene poſt fieri inciſio, iincidatur membrum. Sin autem, ligetur ſu- per membrum: & forbeat iuſcellum factum ſpidebeg cum aneto, ſale, cinnamo. & ranula. Et emplastretur cum cancris fluuialibus, mentaſtro, farina tritici, ſale communi, tritis in lacte recenti. Findantur galliculi in hora fuæ maſtationis, & loco ſuperponantur. Sæpe bibat 3, de ſcorpionibus tritis bene in aqua, cum maiorana: & de iſto eleſtuario: quia expertum eſt. Recipe piperis 3, ſi, aniſi 3, ariftol. rot, baccarum lauri, caſtorei ana aur. 1, terantur, diſtemperentur cum uino coſto. Dof. eius ad quantitatem fabæ, cum aqua rutæ in iſto coſto, & aqua pomi acidi. Et ſi proceſſit uenenum, bibat lac recens, cum cancris fluuialibus.

5 Ligetur morſus cum faſcia, & emplastretur cum auellana ina, maſtatica, & trita. Et bibat de tyriaca. Et la ueſ aqua coſta cum artemiſia, camomilla, ruta, & furſure tepido. Et fricetur corpus. Comedat de butyro uacci- no. Aut emplastretur meſtatro bene trito cum farina ordei, & aqua rutæ. Et mortiferi ſunt ſcorpiones bahazur, qui reperiuntur in ciuitate Vafibina.

6 Aperiatur locus acu, & emplastretur tuſula, & malua, coſtis ualide cum folijs liſami tritis: & ſuperalperga tur de aqua frigida cum niue. Et dicitur, φ fricatura cum muſca, mitigetur dolor eius.

7 Cum aqua calida: aut emplastretur cinere uitis, aut calce, kaly, bene tritis. Et ad morſum rutulæ, ualę po- tus aur. 1, nigellæ, aut rutæ ficca, & cepæ, bene tritis in 3, ſi, cum muſto coſto ad tertiam partem.

8 Ille ſcorpio eſt ut folium ameden, habens caudam longam, expanſam ſuper terram: & generatur in parti- bus Ahuar, in luto in quo effunditur lotio zuccari. Et paru inueniebatur cura in punctioe ipſius per antiquos, ſed per modernos. Vnde poſt minutionem attrahatur cum uentofa plena bombace: ſin autem, peribit ſugens eam. Et illiniatur locus punctionis cum euſorbio, caſtoreo, & circumcirca luto armeno, & aceto. Et detur de en- diuia ſylueſtri ficca, & folijs pomi acidi, & coriandro ficco in pul. per tria coclearia. Et experti component pro co tyriacam compoſitam de radicibus capparis, corticibus radicium coloquin, abſinthis, gentianæ, ariftol, rot.

& endiuia ſylueſtri ficca tritis. Dofis eius 3, ſi, cum muſto coſto, Et habent de ſem, cicutæ cum muſto coſto ad tertiam.

c

SEV TAB. XL 23

CVRACOMMVNIS.

COMM. REIP.

1 Poſt purgationem ſtomachi, & uomitum, bibat de iure gallinæ coſtæ ſpidebeg, & pulte a-midi, zuccaro, & olei amygdalarum, & tritico coſto cum carnibus. Sugat pomū granatum, cito-nium, perſica, pira, cucum, citrul, lactucam. Et utatur pul. sandal. alb. & camforæ cum aqua roſ. Emplaſtretur pectus, & epar cum pannis lini infuſis in aqua roſ. cum sandal. & clifterifetur cli-feri faſto de ptiſana, uiolis ſiccis, ſebeſtem, iuiubis, oleo amygdalarū, & oleo roſ. tepidis.

2 Bibat patiens poſt uomitum de medicamine alut, & de mirrha clara, coſto, fol. rutæ, men-taſtro, pipere, piretro, & cardumenti ana, & in pondere omnii de altit, tritis cum melle doſis. 3, 5. Calefiat ſtomachus cum inteftinis cum aqua coſta cum ruta, mentaſtro, & nepita. Fricetur cor-pus, donec rubeſiat. Bibat de iure pullorum columborum coſtorum ſpidebeg, cum aneto, cin namomo, galanga, pipere, maratro, & cimino. Et clifteri etur cum melle, nitro, oleo fambucino, & aqua tepida.

3 Poſt uomitum, fiat cum tyriaca faroc cum aqua coſta cum rapis, & flore ipſius, & metri-dato, & butyro uaccino. Sed qui bibet de cornibus ſpicae, minget ſanguinê, & nigreſcet lingua, erit permixtio mentis. Et bibat de camfora caratam, uſq; ad. v. cum aqua roſ. infrigidata in ni-ue, & aqua granati, citrulli, & iulep, cum mucil. p[ill]ij, & granorum citoniorum, & ſem. portul. cum aqua roſ. oleo amygdalarum, & laſte acido exbutyrato, cum trocif. camforæ. Et bibat de laſte recenti, & de ptiſana. Emplaſtretur ſtomachus & epar, cum sandal. aqua roſ. & camfora cum pannis lini infrigidatis. Et mirum eſt, quod napellus eſt maxime fallaciæ cum fit nutrimentum murium.

4 Cum proprietate ſua nocet uelicae. Tamen poſt uomitum bibat de aqua ſem. portul. cum iulep, & oleo granorum, & cucur. & comedat de medulla cucum. & citrul. Clifteriferur cum pt-ſana coſta cum iuiubis, ſebeſten ſiccis, & oleo amygdalarum dul. aut oleo roſ. uel uiol. & mittur in foramen ueretri de albumine oui, ſief alb. oleo roſ. & laſte mulieris. Et quotiés accidit ar-dor urinæ in uelica, detur ei in potu mucilago p[ill]ij cum iulep, cum oleo amygdalarum, & laſte recenti.

5 Poſt uomitum detur ei de electuario confecto de luto ar. granis lauri ana 3 i coagulo cer-uuli 3 s. mirrhæ, ſem. rutæ ana 3 t. tritis. doſis aur. 5. uſq; ad 3 i, diſtemperatis cum melle. Et iterato detur medicamen, & ſedeat in decoſt. camomillæ, coronæ regiæ, uiolarum, nenufaris, ozimo foliorum latorum, & maiorana. Et ſi tranſit ſuper potum ipſius per horas tres, uel qua-tuor, & non moritur, ſperanda eſt cura eius; & bibat de rob pomorum citoniorum. Et qui bibit de felle tyri, incurabilis eſt. Tamen poſt uomitum multum, bibat de ſe. portul. cum aqua in qua diſsoluitur lapis bezahar, & de tyriaca, aut metridato, & aqua ordei.

6 Poſt mundificationem eius ſtomachi cum uomitu multo, bibat de bezahar danik i, uſq; ad 3 s. cum ſapa, aut tyriaca, aut metridato 3 s. cum aqua pimpinellæ, & agrimoniæ.

7 Cum oleo uiol. & oleo amygdalarum, cum ſapa: & bibat de tyriaca, uel metridato 3 s. & nutriatur iure ſpidebeg carnium arietis.

8 Poſt uomitum clifteri etur cum cucu, aſinino, aneto, melle, ſem. ap[í]n, ſen. cimino, baurae, pulpa coloquín. & oleo fambucino. Et ſricetur corpus in balneo ualde, & ungatur oleo ſam-bucino, aut oleo coſtì: & ſedeat in aqua coſta cum ruta, nepíta, abrotano, maiorana. Et bibat aur, tyriaceæ minoris. Et qui bibit de ſucaran, cum hac cura curerur. Et ſigna eius erunt, ut ſi-gna bibentis de opio. Tamen ad peijs ſuperuenit ei obſcuritas uſiſ, cum ex-tremitatum frigiditate. Et licet hoc agat in corporibus humanis, tamen cibus eſt pafferum domesticorum.

C 2

SEV TAB.

XIII.

29

CVRA COMMVNIS.

COMM. REIP.

1 Et si secundum utiam feb. infrigidetur caput cum partibus, iij. aquæ rof., & parte olei rof., & modico aceto infuso in eis panno lini, fi eft in æstate, infrigidetur cum niue, & ligentur muſculi tibiarum. Si fuerit cum uigilia, mulgeatur ſuper caput lac mulieris laëtentis ſeminam. Si eft ex calore ſolis, fundatur ſuper anteriorem partem capitis aqua roſ, & oleum nenufar. Et emplaſtre tur cum ralimi, cucur. portul. folijs ſalic. ſemperuiuæ, & aqua roſ. fandal. & maluauiſco. ſolatro, & ſimilibus. Et bibar iulep, & rob agreſtæ, cum aqua roſ, & bellericis. Cibetur cum farre ordei, zucc. albo. Et ſi hæc ſpecies doloris non curatur cum uelocitate, difficilis erit curæ.

2 Lautetur decoſt. camomillæ, coronæ regiæ, & majoranæ; & fomentetur uapore iplius, & in fundatur in ea particula ſimilæ, & cum ea fiat caleſactio. Et oleum lilinum, & nanciſlinum mirabile eſt ei. Et ſi lit ex parte frigoris exterioris, ungatur oleo rutæ. Et cibetur aqua galliculi coſti cum agreſta, & perdicis cum agreſta ſimiliter, euitatis rebus inferentibus ſodam. ut eſt nux, & ſem. canalis, eruca, allia, cepe, & ſimilia.

3 Purgetur corpus cum ptillulis aloe 3, 5. & danik. iij. de turbit, pulpa coloquin. ſcamonææ aftæ, xyloaloe, ſalis indi, ſeu indiani ana danik. 1. tritis cum aqua. Si eſt ex humore melancholico, poſt euacuationem epithimetur caput decoſt. cannæ, coro, reg. melliffæ, ordei fracti. Cibetur carnibus arietis, gallinacijs ſpidebeg leniter. Et hæc eſt cura ſodæ, ſi fuerit ex uento. Odor maio ranæ iuuar. Et uomitus iuuar, ſi fuerit ex fatietate nauſeatia cum aqua caſ. & ſomno longo.

4 Poſt uomitum bibat ſyrup. acet. cum aqua roſ. Cibetur prunis, iuibus, pomis, pifijs coſtis cum ſucco granati. Si fuerit ex cholera, bibat de aqua tamarind. & prunorum, cum zuccaro al. & ſyrup. roſ. uel acetoſo, uel decoſt, mirabolanorum cit. 3 x. ſumiter. 3 v. uiol. abſinth. ana. 2 iij. coſtis in aqua, poſito in eo aloe aur. 1. ſcamoneæ caratum 1. affæ. Emplaſtretur caput fruto cucur. uel rafura eius fandal. aqua roſ. uel ſimilibus.

5 Emplaſtretur folijs ſalicis, luto ar. oleo roſ. myrto recenti tritis. Et ſi accidit inde permixtio mentis; emplaſtretur maluauiſco, farina ordei, oleo roſ. uiolis, modico aceto. Et utatur aceto, ut uirtutes aliarum imprimantur cum subſtituate eius, quia non diffoluit; nec eo utimur ad mitigandum.

6 Cibetur carnibus galliculorum, & pulte cum medulla panis, al. olei amygdal. & zuccar. Et ſternutetur laſte mulieris, & oleo uiol. nenufar. & cucur. & mulgeatur ſuper caput, & miſceatur cum oleo uiol. Et cibetur cum offa amygdalarum, & pifićium coſtorum ſpidebeg, & frixorum cum oleo amygdalarum. Et ſi eſt cum febre; cibetur cum cucur. coſtis cum agreſta, uel ſpinacijs. Et ad ſodam uenientē ex coitu, euitet coitum poſt cibum, & comedat citonia, & pira. Et ſoda accidens ex anguſtia, curetur cum ſomno, & odore olei uiol. & granorum cucurbitæ.

7 Studeat uti euacuatione iuxta humorem inducentem morbum. Si fuerit ex caliditate, ſter nutetur cum zucc. albo, croco, & camfora bene tritis. Et ponatur in naribus ad pondus gran. 1. cum aqua citrulli. Et niſi ſoluatur, paſſio erit longa. Fit & dubietas ſuper uifum. Et arteriæ timporum ſi ſunt uelocis motus & plenæ, incidantur ipſæ arteriæ; etiam uena quæ eſt poſt aurem in porte dolenti. Et ſi fuerit defectus uocis ſubito, epithimetur caput cum multa aqua tepida. Et inſilletur auris de oleo roſ. tepido, & impleatur auris bombace.

8 Si ex humore cholerico, uomat cum eo quod dictum eſt. Et bibat de ſyrup. acet. cum ſem, endiuiæ, & podag. lini, ſumiter. roſ. ana. 3 x. coſtis cum aceto, & aqua ufque ad medium, cum zuccaro al. doſ. eius 3 xv. Emplaſtretur caput cum fandal. roſ. acacia, lino, luto ar. aqua roſ. & coriandri recentis, & rami palmæ. Ligentur muſculi tibiarum. Et ſugat citonium. Si fuerit ex humore flegmatico in ſtomacho, uomat cum ſyrup. acet. in quo inſcidantur rad. cum ſale grosſo trito parum. Et utatur pillulis aloes confectis cum mirabol. ſeb. & turbit ana danik. iij. roſ. maſtice danik, aloe ſentur. 3 1. capiat ante introitum lecti. V tatur carnibus subtilium animalium ſpidebog cum cicere.

d

S E V T A B. XV. 31

C V R A C O M M V N I S.

COMM. REIP.

1. Poft minutionem li potuit fieri, & patiens fuerit adoleſcens, fiat uentoſa. Deinde bibat de ſyrup, acetoſo ſimplici cum aqua frigida. Et ſi debilitet nimis, detur ius galliculi coſti cum agreſta, aut ſucco granati. Et ſi natura eſt contipata: leniatur caſief, manna, tamar. ſyrup. roſ. & ſyr. acet. & cum aqua frigida. Poſt euacuationem epithimetur caput panno infuſo in aqua roſ. oleo roſ. cum modico aceto. Et ligentur muſculi tibiarum: & bibat pſiſanam 3, 40. deinde de ſyrup. acetoſo ſimplici unc. 1, 5. Et ſi fortificatur ſitis, bibat aquam cucur. cum ſyrup. de ſpodio. Et ſumat de acetoſitate citri. & iulep. Et ſi tempus fuerit æſtiuus, utatur rebus inſrigidatiuis cum niue: & ſit in loco ſtrato ſalicibus, roſ. sandal. roratis cum aqua camphoræ: & odoret iſpam camphoram: & utatur curſibus artificialibus aquæ frigidæ cum niue, & herbis recentibus, frigidis. Si eſt hyems: utatur loco temperatæ caliditatis. Abſtergatur nigredo linguae cum panno lini, aut mucilagine, & zuccaro albo.

2. Poſt minutionem, cibetur cum cucurbita coſta, cum agreſta, et pſis: aut cum ſucco granati. Et ſi paſſio fortificatur, minutio fiat in manu alia, ſi uirtus ſuſtinet. Et bibat de aqua ordei. Et illiniatur caput cum aqua roſ. utroq. sandalo, aqua ordei, aqua coriandri, ſemperuiuæ, & portul. Et bibat de aqua ſurſuris cum zucc. & oleo amygd. Et poteſt ei dari in aqua ordei; ſi caliditas eſt ſortis, aur. 5. ſpodi, & aur. 5. ſeminis portul. bene triti & extraſti de rindeto: & penes dor mitum dandum cum. xxx 3, aquæ granati muzi.

3. Poſt minutionem bibat de ſyr. & comedat de cibo facto de ſucco granati muzi. Et in principio illinfatur cum butyro, armeniaco, sandal. & aqua plantaginis: & in fine negocii, ceſſante hoc regimine, detur ei de mucil. pſillii, cum modico oleo dulci, & zucc. al. continue, ſi tempus eſt æſtiuum. Et ſi laborat uigilijs, & hoc non ſit de ſignis crilis, ſtude ut dormiat cum papaure, zucc. & ſyrup. papaueris.

4. Si eſt cum ſebre: ſuſlicit ei dare aquam ordei coſtam cum hyſlopo, cum zuccaro al. prius el datis 3, vi. zucc. roſ. Euitatis fruſtibus frigidis & humidis, pifeibus, laſte, & legumibus. ut ſunt fabæ, lentes, & ſaſeoli. Et ſi eſt in fine ſebris, detur ei mel cum ſyrup- acet. ſem. Et niſi contulerit, detur ei aur. 1, de eleſt. anacardino, cuius deſcriptio hec eſt. Recipe mirabol. bellericorſi condito rum abſcip. nucleis, & emblicorum ana. 3, iiiij. mellis anacardi, baccarum lauri, ciperi ana. 3, iiiij. piperis 3, 1. zuccari al. unc. 1, terantur omnia cum aqua mellis, anacardi, & eo utatur poſt. vi, men ſes. Et lauetur caput & corpus aqua coſta cum camomilla, corona regia, & maiorana.

5. Si eſt ſubeth ſequens ſebrem, aut alium morbum: ceſſatio eius erit cum ceſſatione cauſſe eius. Et ſi ſubeth ipſe eſt morbus, curetur cum caleſactiuo, deſiccatiuo, & attenuatiuo: & cibetur iure cicerum, cum aneto, & cinnamomo. Et euitet potum aquæ frigidæ, & dormitionem in locis frigidis.

6. Curetur hæc paſſio cura compoſita, & de ſubeth, & de ſirſem. Si eſt huiuſmodi paſſio uſto- perum duorum humorum ſubeth inducentium, & ſirſen, ſtudeat msgis contra humorem domi- nantiorem, & maius noćumentum. Verbi gratia, ſi cholera rubea eſt dominantior, ſtudeat ad educendam iſpam, & extinguendam caliditatem. Et ſi flegma eſt dominantius, ſtudeat educere flegma cliferibus acutis. Et illiniatur caput oleo aneti, & aceto.

7. Poſt euacuationem corporis cum medicinis, iuuabit eum, ſi euitet id quod generat humo rem ſimilem ei ex quo læſus erat. Et ſi accidit ei uigilia: illiniatur caput laſte mulieris ſœmineo, cum oleo uiol. Et cibet galliculo coſto ſpidebeg. Sin aucti illiniatur corpus, & unga: oleo heri.

8. Fricentur pedes, & ligentur muſculi tibiarum. Et cibetur iure cicerum, cum aneto, & cin- namomon, & galanga. Et utatur melle, cum gratis uiridibus. Et bibat de ſyrup. acetoſo ſemi- num. Et ſi non contulerit, utatur electuario anacardino.

d 2

SEV T A B. XVI. 33

CVRA COMMVNIS.

COMM. REIP.

1 Si est ex capite, liniatur caput poſt euacuationem cum decoſt. camomillæ, coro, reg. abrotani, rutæ. Et odoret galliam, & maioranam. Cibetur ſure cicerum, et galliculis coſtis ſpidebeg aut frixis. Euitet nuces, canabem, uinum, lac. Et ſi est ab humore ſlegniatico in ſtomacho, laxetur, & maſticet maſticem. Et utatur oxymelle ſem. Et ſi fuerit humor cholericus, uomat cum ptifana, ſyrup, acetoſo, & niue, mundificato ſtomacho; poſt uo mitum ſumat de rob pomorum, & rob agreſtæ ſimplicis.

2 Si est ex cerebro, purgetur; deinde ſternutetur cù baurac, aloe ana, condilio, & croco ana. p. 5. redactis in pillul. ut ſunt pifæ; & imponatur naribus granum 1. cum aqua maioranæ, & o leo uiol. Et ſi est a ſtomacho, uomat; & ſumat de rob pomorum ſimpli c. & rob granati. Et emplastretur ſtomachus sandal, roſ. tritis aqua roſ. & ſemperuiuæ. Cibetur galliculis & perdicibus coſtis zirbeg, afflis in veru, & frixis.

3 Si est adoleſcens, dieta utatur nutrix eius. Cibetur perdicibus, gallinis frixis, & pane bruno; & bibat oxymel ante cibum. Et ſi fuerit maioris ætatis; euitet lac, nuces, erucam, apium, & omnia olera; præter mentam, & meliffam. Euitet omnes fructus, & repletionem naufatiuam; & ſuspendatur ſuper eum peonia, quia iuuat proprietate ſua. V tatur exercitio. Cibetur perdicibus, & biffardis. Si ſlegma fuerit abundans, uomat cum aqua coſta cum radice mentaſtri, & aneto, & oxymelle ante inſultum. Et bibat decoſt. lauri, & radi. peonіæ, cum oxymelle quoli bet die. Et detur ei huifmodi decoſtio. Recipe ſifeleos romani, ſicad. ana, 3 v. rad. ſquinanti 3 iiij. cínnamomi, coſti, gentianæ, zinz. ana, 3 i. ſem. caliæ lignæ, afari, garioſyl, maſticis, ſtaſiſagriæ ana, 3 c. coquant cum rotul. iiij. aquæ ad rotul, 1. & miſc. cù eis aur. n. aloe, eoq. uratur.

4 Non comoucatur per triduum. Deinde bibat oxymel cum aqua cal. & tale trito, grollo, & oleo nasciſi cum emboto detur ei. Et ſtudeat ut uomat. Et detur ei tyriaci 3 5. aur. de anacardino, cum decoſt. anifi & maſticis. Et ſorbeat mel: & calefiat caput, cum decoſione camomil. origani, mentaſtro, mace, garyof. & afaro. Cibetur aqua cicerum, & bruno pane. Et poſt viij. diem ſi apparet in urina digeſtio, detur ei iera Gal. & gargarizei cum ſinapi. Et cibetur cum ſure ciceru coſto cù pullis columbæ. Poſt declinatione morbi balneet, & inungat capur oleo coſtino. Euitatis iſſis eleſuarijns in têpore talido, & regione calida, aut patiente aliqua caliditatê.

5 Hic morbus antecedit epilepliam. Et accidit ut plus utentibus cibo multo absque digeſtione. Vnde purgetur caput eius de humore obrento in eo. Deinde confortetur ſtomachus, & cor rigantur e baria. Odoret maioranam, & utatur exercitio moderato.

6 Si non poteſt dormire, cum multa uana loquela, & non quieſcit; nulla utatur euacuatione, ſed detur ei ptifana coſta cum papauere cum ſyrup. uiol. granatis bonis, & pomis dulcibus. Ci betur gallinis pinguibus, & carnibus anterioribus arietum, & ouis cum pane al. Euitet panem brunum, lentes, carnes uaccinas, allia, cepe, mel. finapi, acetum, caſeum uetuſtum, & quicquid generat melancholiam. Epithimetur caput ſomniferis. Recipe ſem. papaueris albi, triti, 4x. nume ro, ordei excoriati fracti, corticis cucur. uiol. nenufar. laſtucæ ſem. ana m 1. coquatur in aqua, qua epihimetur caput, & calefiat cum particulis filtri, cum oleo uiol. & laſte ſœmineo. Si in ſto macho ſit humor abundans, purgetur uomitu. Cibetur poſt iure galliculi coſti zirbeg, pane al. ſyrup. pomorum, & meliffæ.

7 Poſt minutionem cibetur eo quod dictum eſt; & ledeat in aquam tepidam, & bibat aquam caſei, cum dragea facta de mirabol. ni. & embli. conditis cum laſte, polypo. & epithimo. Et detur ei poſt tyriaca faroc. Si accidit uigilia, epithimetur caput cum ſomniferis, & ſuperponatur bombax cum oleo uiol. & laſte mulieris puellam nutrientis.

8 Debet regi regmine humeſtatiuo. V tatur ſolatjs, uiridarjs, pratis uirentibus, auditu can tilenæ, & impediatur memoria cum hiftorijſs, rumoribus, & fabulis bonorum patrum. V tatur ſeruitio, & coitu. Et ſi amata non diminuit amorem, & augetur in absentia eius in memoria eius, præſentetur alia coram eo ſimilis amatæ in for ma & moribus, & ſecum fabuletur.

d 3

SEV TAB.

XVII.

35

CVRA COMMVNIS.

COMM. REIP.

Vſque ad, iij. & vij. ſufficit dare zucc, rol, & aquam aníſo coſtam: tamen euitet cibuín & potum, utatur ſiti & fame: & ſi oportet bibere de aqua, bibat de ea in uſa uitreo, ita q non ſit in frigidata. Et poſt, vij, laxetur, ut dictum eſt. Et cibetur iure cicerum. Deinde poſt ſeptimum da ei de medicamine, 3 vij. & curetur laxatiuó. Deinde cibetur iure gallinæ, aut landulæ, puſlorum columborum, cum iure cicerum: & quolibet die ſumat de melle roſ. Non tamen laxetur ante di geſtionem humorum: ne noceat diffolutio tenuitatis humoris, & non groſſitudinis eius, quæ erat refidua. Et poſt euacuatióem ungatur pars dolens oleo coſtino, oleo amygdal. amar. oleo fambucino, oleo nucum ueterum poſt ſricatione eius cum panno alpero grioſo, donec rubeat. Lauetur cum deoct. camomillæ, maiórane, aneti, ſaluix, hyſſopi, nepitæ. Cibetur cum iure fa co cum mag. angeden, nigella, cum nuce, melle, ſiſticis. Stupor curetur ut paral. cum unſctione olei, & ſumptione zuccari, uel melle roſ. & aqua cic.

2 Si eſt laxitudo ex parte caſus, incurabilis eſt. Et ſi fit poſt biduum, uel triduum, emplaſtre- tur eius locus cum diffolutiuis, ſicut eſt emplaſtrum de coſto, aloe, nuce, cipreſſo, & roſ, ana. & lício, ramiſ, maſtice, balauſtia, acacia, ſpica ana partem 5, tritis & diffolutis in oleo rutæ. Et ſi fit laxitudo poſt colicam: ungatur oleo uiol. partium ſij. olei aneti part. 11. Cibetur galliculo coſto zurbeg.

3 Curetur tortura oris cura paraliſis, cum fit in eodem loco: fed diuerſiſicetur in regimine ci bi, & unſctionibus alijſ, & modis ipſius poſt euacuatjoné in mandibula quæ non eſt declinans. Et ponatur in ore mírabol, keb, 1. ſternutetur cum condilio; & maſticetur cum uuis paſſis, bau rach, ſinap, pipere, & uifco.

4 Si ſpaſmus eſt ex repletione, curetur cura paraliſis, cum euacuatione. Et emplaſtretur mem brum molliſticatum & ſpaſmatum emplaſtro conſeño de rebus deſiccatiuis & caleſſatiuis. Et ſi laxitudo eſt maior, utendum eſt deſiccatiuis magis, & ſricatione foru. Et ſi paſmus eſt maior, utendum eſt molliſcatiuis magis & lenitiuis, cum parum caleſſatiuis. Et ſi laxitudo eſt in parte una, & ſpaſmus in alia: emplaſtretur pars ſpaſmata cum rebus leniſcatiuis, & pars molliſicata cum ſricatione forti, & ſimilibus.

5 Si paſmus fit ex repletione, faciioris erit curæ quam ex inanitione in patiente. vii. annorù. Vnde cliferizari debet. Deinde bibat decoſtio aneti, cimini. Et ſi urina non eſt colorata, bibat de metridato: ſi colorata, nò bibat de eo, fed euacuat pillulis cùueniétibus, non intéſa laxatiowe, & cum cautela detur ei medicamen calidù. Si cum febre: têpore calido, aut caliditate manifeſta.

6 Bibat de ptilana cum eo quod dictum eſt, & de mucilag. piliſi, & granorum citoniorum, cum oleo granorum cucur. Et abſtergatur lingua, & ſricetur ſucco granati, & oleo amygdal. Et imponatur naribus de oleo amygdalarum, uiol. nenufar. Liniatur caput oleo uiol. & mucilag. piliſi. Emplaſtretur caput & collum cù malua al. oleo uiol. alphita, uiolis ſiecis, cum mucilag. piliſi. Et ungatur membrum ſpaſmatum cum oleo uiol. medulla tibiæ uaccæ, axtingia galli- nœ, & cera. Et ſuperponatur loco cauda recens. Cibetur partibus anterioribus arietum & hæ- dorum coſtorum ſpidebeg, ſpinacijſ, oleo amygdalrum, cum piliſis laudabilioribus coſtis ſpide beg, aut ſouis mollibus, aut pulte farinæ ſimilæ, & olei amygd. euitando deſiccatiua. ſicut lente, acero, & fale.

7 Si accidiit ex cauſa nociua, ut anguſtia, trifticia, timore, uel ascenſione ſuper loca alta: ceſ- ſante cauſa qua fit, ceſſabit. Et ſi ex nutrimento frigido, nutrimentis curetur caleſſatiuis. Et ſi fit ex aliquo humore: euacetur. Et ſi fit ex poſtu uini: ſuper caput effundatur oleum roſ, cum a- greſta, & oleo rami palmæ. Ieſtigatio curetur cura tremoris, ſi ex frigore cum caleſſatiuis: & econtra.

8 Si fit ex caſu, uel percuſsione: reuocetur ſpondile ad locum proprium eius. Et utatur em- plaſtris corroboratiuis. Si ex apoſtemate: curetur cura apoſtematis. Si ex humore groſſo, uifco ſo; cum rebus caleſſatiuis, & deſiccatiuis.

S E V T A B.

XVIII.

37

C V R A C O M M V N I S.

COMM. REIP.

1. Primam speciem scabiei, iuuat sief rub. & benedictum cinerei coloris; & non debet fricari cum zuccaro, sed cum sief rubeo, ut acuto. Si prima cura non fuit utilis ei, fecunda species eius fricetur cum rusam, uel cum zuccaro; & species similis generis fricetur ficu cum zuccaro. Et nifi conferat, fiat cum rof. Et infilletur oculus aqua cimini, maſticati cum fale poſt fricationem; & emplaſtretur cum uitello oui, & oleo rof. Deinde cum sief rubeo, uel zuccaro, poſquam mi tigatur dolor fricationis: deinde cum puluere citrino. Et euitet patiens generantia tumores ma- los; & cibetur nutrimento leiui & laudabili, ut eſt galliculus coſtus.

2. Implentur cum ficubus coſtis: uel fricetur apoſtema folijs ficus, uel cum pul. citrino poſt- quam fricatur cum sief rubeo & leni. Et nifi conferat iſta cura, ſcindatur palpebra, & extrahatur illa ſubſtantia dura quæ dicitur Barda: inuerſetur palpebra, & ſcindatur per latitudinem, & ex- trahatur cum inſtrumento raſto; deinde ſuperponatur ei pul, citrinus. Et hoc fit poſt purgatio- nem corporis, Et dimittatur ſanguis egredi in hora ſua. Et alia species apoſtematis ipſius dici- tur cadead: & curetur ut prima: tamen hæc capi debet cum capite tenaculi, uel tenalium.

3. Nifi conterat cura, inuerſetur palpebra, & aperiatur locus cum inſtrumento rotundo, ita tamen, ¶ palpebra non ſcindatur ualde. Deinde comprimatur ungue & annulo, quia egredie- tur de loco uel particula plonis, aut ſanies. Et mundificato loco ſuperponatur loco pul. citri- nus. Et inflatiu dura, difficilem facit motum palpebræ quando ſurgit de ſomno, cum ſiccitate: & fit in angulo lippitudo ſicca, modica. Et curetur balneo & sief rub. & unſctione capitis cum o- leo uiol. Et in groffa ſpecie eius uidetur palpebra rubea, groffa; & estimatur eſſe ſcabies: & quan- do inuerſatur, uidetur eſſe munda a ſcabie. Et curatur regimine ſubtili, & cibi correctione. Et il- liniatur palpebra memita & croco. Et fricetur oculus sief rubeo.

4. Debet interponi raſtus in loco tineæ palpebræ, & cum eo eleuari palpebra: aut extendatur cum hamo: deinde excorietur adhæſio cum mahat, uel cum camadin: tamen fiat caute, ne attra hatur cornea. Et infilletur oculo aqua cimini cum fale: & imponatur ſilluræ bombax inſuſa in oleo roſ. & uitello oui. Et ligetur ſuper oculum uitellum oui cum oleo roſ. Et ceſſante reuerſio- ne adhæſionis, collyrizetur oculus cum sief confolidatiuo.

5. Debet attenuari regimen cum continuo ingreſſu balnei: & collyrizetur cum sief darrak. Et- uitatis nutrimentis groſſis, ut carnibus hircinis, uaccinis, & caſeo uetuſto.

6. Si fit ex uia naturali, non debet curari nifi cera & oleo. Et si fit de carne addita, curetur cum basiſicon, & sief uiridi. Et si fit ex futura palpebræ in conuenienti, uel ex ulcere, & uis illud cu- rare cum ferro: findatur palpebra in locis adhærentibus, & permitte fluxum fieri de eo: & im- pone ſilluræ licinium cum unguento confolidatiuo.

7. Si corpus eſt caleſactum, illiniatur sief, memite, aqua roſ. & luto ar. Sin autem: lauetur cum aqua calida, & fricetur cum pane ualde calido, aut cum raſto, poſita in capite cera calida. Et em plaſtretur cum cera mixto uitriolo, aut ficubus coſtis cum aloe. Et si non diſſoluitur, capiatur cum ungue, & incidatur. Aut capiatur cum inſtrumento, & fluat ſanguis per ho- ram. Deinde ſuperponatur ei pul, citrinus.

8. Si cum ferro curatur, melius erit ч cum medicinis acutis ſuperpoſitis ei. Et si ſuperpona- tur ei medicamen acutum, imponatur oculo lacſæpe, ut non calefiat oculus. Et impleatur ocul- lus paſta, ut non tendat medicamen ad oculum. Et si fit cura cum ferro: ſuſpendatur cum ha- mo, & incidatur forpice. Et infilletur ſuper locum aqua cimini cum fale: & ſuper- ponatur oculo uitellum oui cum oleo roſ.

e

SEV TAB.

XIX.

39

CVRA COMMVNIS.

COMM. REIP.

Potsibile est, φ tinea accidat de cholera nigra, uel flegmate. Vnde euitare debet pa. nutrimē-
ta generantia humorem eius poſt purgationem humorem generātium. Et tunc collyrizetur o-
culus cum ſief citrino; deinde cum ſief rub. & leni.

2. Poſt minutionē & purgationē, cū medicamine, euitet patiens gñantia ipſius humorē, ſicut ſunt píſces, lac acidītū, lentes, cibi ſalſi. Cibetur galliculis coſtis zirbeg, cum ſucco granatorū. Et collyrizetur oculus cum ſief rub, deinde cum infrigidatiod de camphora.

3. Debet euitare generantia flegma, & chol. rub. Et emplastretur cum eo quod dixi. Quod ni-
ſi diffoluatur, ſcariticitur locus, & extrahatur pro ut dixi in cura noduli, quando fit in toto cor-
pore. Et ſuperponatur ei poſt pul. citrinus.

4. Poſt purgationē corporis, & lōnonem ipſius cum alsidua balneatione, euitet patiens gene-
rantia ſuperfluitates groſſas, & comestióne allīduam ficuum ſiccarū. Cibetur gallinis, biftardis,
& perdicibus. Et collyrizetur oculus cum rufāni. Et illiniatur ſtatisagria, alumine, uitriolo, ſter-
core caprino, & ſale gemmæ ana. tritis, & diſtemperatis cum abrotano.

5. Curetur medicamine acuto, aut adhétione, aut coſtura. Et poſt depilentur cum inſtrumēn-
to pili. Coquatur locus pilorū, & coſtura fiat ſuper duos pilos, & ſuperponatur maſtix poſt co-
ſturam, cum albumine oui, aut oleo roſ. Aut depilétur, & poſt illiniatur locus ſang. ranulæ, &
cicarum adhærentiūn in canibus, & ouis formicarū, & laſte folioriū ſicus, & herba quæ inuenitur
inter ordeum: tamen comprimi debet; & cum aqua eius liquefiat cera: & illiniatur locus cū eis,
& ſale ar. & ungula aſini uſta, tritis cum aceto. Et ſi pili ſunt multi, & non confert medicina, fiat
eleuatio, ut dixi ſuperius. Sed caſus pilorum palpebræ, accidit ex humore acuto: unde euacue-
tur corpus, & illiniatur locus cum nucleis daſtilorum uſtis, aut cum ſtercore muris uſto, trito
cum melle. Et collyrizetur cum lazulo.

6. Poſt purgationem corporis attenuetur dieta cum cibis coſtis cum agreſta, & galliculis. Et ſi patiens ſit paruulus, utatur nutrix dieta, & ſuperponatur in principio uitellū oui: deinde mi-
ſceatur cum eo die tertio modica pars opij & croci. Deinde ſuperponatur uulcaya, quod fit de
ſarcoc. ſonditis amido zucc. al. & gumi ar. Deinde utatur pul. confecto de ſief memite 3 ij. &
de citrino magno 3 iij. amido 3 ij. tritis & cribellatis. Et iuuat guarding pul. ſarcoc. & memitæ.
Et emplastretur oculus cum lentibus, bene tritis cum farina ordei, & croco. Et inuerſetur palpe-
bra, & ſcindatur gnarding, & ſuperspergatur pul. citrinus, deinde ſief rub. erit iuatuatiuom.

7. Poſt purgationē corporis de humiditate bauracina, corrigantur nutrimenta eius cum car-
nibus arietis, hedinis, gallinis, & pane al. Et illiniatur ſuper palpebram cum litargyro, trito oleo
roſ, kino, ſief memitæ. Et illiniatur cum roſ, alphita, croco, tritis cum aqua endiuæ. Et collyriz-
tur cum ſief rub. & refrigerio agreſtæ, confecto de agreſta recenti, & tutia. Quod nifi conferat,
fiat refrigerium de agreſta, tutia, & uenis ana 1. mirabol. cit. zinzib. ana 3. s. piperis lon. cheli-
doniæ ana danik 1. & ſal. indi carat. 1. tritis, & conditis bene cum agreſta, & iterum tritis.

8. Poſt mundificationem corporis ſedeat inter manus tuas: deinde extende palpebrā eum in-
dice & pollice, & comprime eam ad colligendam illam pinguedinem inter duos digitos: deinde
præcipe, φ attrahatur palpebra de medio ſupercilij, & extende eam de loco eius ad inferius.
Deinde ſcinde palpebrā per latitudinē ad modum flebotomíæ & plus parū. Et noli comprime-
re ut plus rumpatur palpebra, ne noceat tunicæ corneæ: ſed ſciffura fiat, descendat pinguedo,
& capiatur cum panno lini, & cōmouetur ſiniftro & dextro, donec eradicetur. Deinde ſuper-
ſpargatur ei pul. citrinus. Deinde ligetur plumaceolis, & mane diffoluatur. Quod ſi non apofte
matur, uel calefit: ſuperponatur ei unguentū, & illiniatur licio, & ſief memitæ, sandal, auellana
índa, cum aqua coriandri.

e s

SEV TAB. XX. 91

## SVRA COMMVNIS.

1. Species accidens ex cauſſa primitiua, curaſ cefſante cauſſa eam inducente. Deinde infrigidei cum aqua roſ, & modico camphoræ, & panno lini. Deinde collyrizetur refrigerio camphoræ confecto de 3 iij. tutiæ & gra. 1. camphoræ, bene tritis. Et illiniai oculus licio, sandal, aqua roſ. & cortandri recentis. Et ſpecies accidens ex hu- more intrinſeco, curei purgatione corporis, & cibei cum farre ordei infrigidato cù zuccaro. Vtatur quiete & otio. Sedeat in domo obſcura. Et infrigidei oculus cum ſief confecto cum gùmi ar. amido, dragagan. ana 3 1. opii 3 5. ceruſſæ 3 in. bene tritis, & bene diſtemperatis cù albumine oui; & mitigato apoſtemate, paru infrigide- tur refrigerio camphoræ prædiſto. Et tertia ſpecies poſt euacuatione, infrigidetur cù eo quod dixi de ſief, ſi tem pus eſt æſtiuù. Si hyemale: laſte ſoſminæ, & lief prædiſto; & emplaſtrei oculus piliſto, endiuiæ aqua, & ſemper uiuæ. Et ſi eijcit lippitudine: puluerizetur cum pul. confecto de farcoc. 3 iij. zuccari, gùmi ar. ana. 3 1. Minora- ta rubedine, mitigato apoſtemate, pulueriſetur cum puluere citrino, & ſief rub. Balneetur, & lauetur oculus aqua herbarum odoriferarum.

2. Prima ſpecies curetur cum eo quod prædiſtum eſt. Et lauetur decoſt. camomil. coro. reg. maioranæ. Et balneetur in ſpecie ſecunda, & cibetur galliculo poſt euacuatione corporis: uel biftarda, coſtis ſpidebeg. Et col- lyrizetur ſief rub. leni. Illiniatur cum aloe, licio, croco & ſief memitæ. Et lauetur oculus aqua prædiſta. Duæ a- liæ ſpecies curentur per euacuationem corporis; & collyrizetur oculus ſief rub. aceto, & pul. citrino. Et lauetur aqua camomillæ, coronæ regiæ, origani, & maioranæ.

3. Prima ſpecies comprehendit omnes. Poſt minutione & purgationem collyrizetur liet al. & laſte mulieris; deinde cum pul. deinde cum ſief rub. & calefiat cum aqua cali. Et illiniatur locus farina ordei, ſief memitæ, cora- na regia, uitello oui, miſtis cum oleo roſ. adipe anatis, & eſſuſione olei uiol. ſuper caput. Balneetur patiens, & illiniatur caput aqua coſta decoſt. coronæ regiæ, nenuſ. uiol. ſiccis, & ſenugræc.

4. Poſt euacuationem collyrizetur cum eo quod dictum eſt, deinde cum lief rub. acuto. Et collyrizetur cum collyrijs acutis, prouocantibus lachrymã, ut bafilicone, cariſimo, Calefiat oculus camom. corona regia, et mo- dico ſale. Vtatur balneo. Cibetur carnibus hædinis, arietinis, pane mundo, uino claro limphato.

5. Poſt euacuatione li caletit, collyrizet cum ſief rub. Et mitigata ſebre cum fiel rub. corrigant nutrimenta. Euitetur repletio cibi & potus generantis melancholiam. Euitet ſum, puluerem, uocem magnam, & totum id quod replet uenas faciei & oculi. Quod niſi conferat, colligatur ſubin ferro, poſt purgationem corporis & ca- pitis: iaceat patiens: & aperiantur oculi moderate, ita q non inuerſentur palpebræ cum capite pollicis. Deinde cum hamo ſuſpendatur ſubin ex parte anguli maioris caute, ne tangatur cornea, uel proximetur ei; & capia- tur cum alio hamo ex parte palpebræ ſuperioris; ſimiliter ex parte anguli parui. Et eleuenz duo hami moderate cum manu ſiniftra, & forciſetur cum parte capite ſorcipis ex parte anguli parui modica pars eius: & intromitta tur ei pars inferior alicuius pennæ, & excorietur, eleuetur, & colligatur cù inſtrumèto uſc ad angulum maiorè. Deinde ſuſpendatur hami in parte palpebæ inferioris. Et fac ut pruno ſecifi caute, ne proximet corneæ. Et ſi uides uenam aliquam, uel aliquid aliud remanere: noli aliquid agere, niſi q inſilletur oculo aqua cimini maſti- cati, colata cum ſale. Et ſuper ponatur ei uitellum oui, cum oleo roſ. Soluatur mane, et lauetur aqua calida coſta cum roſ. ſiccis: & infundatur raſtus in oleo roſ. & imponatur palpebris. Mitigata caliditate ipſius, iterum uta- tur medicinis acutis iuxta ordinem prædiſtum.

6. Si eſt ſubtilis, cù medicinis acutis: ſi groſſa, & expanditur ſuper foramen prohibens uitum, curetur terro. Dormiat patiens, & ſuſpendatur ungula cum hamo, & excorietur cum aliqua penna. Aut accipe acum in qua ſit unus capillus mulieris, & impone eam ſub ungula in parte anguli; & extrahe eam in parte alia, & mouetur cum capillo duabus manibus ſub ungula in parte pupillæ: & cum ea excoriet ungula imminente pupilla a lon- ge. Et incidaſt forcipe de radice eius, poſt quâ euellaſt paru, caute, ne incidaſt caro anguli, & accidat fluxus. De- inde inſtelleſt in oculo aqua cimini, maſtici cum ſale. Et ligetur cum plumaceolis: ſuper quos ligetur uitellium oui cum oleo roſ. Et ſi mane caletit, curetur ut obthalmia: deinde acutis medicinis.

7. Hoc iuuat lachrymam, ſi collyrizetur oculus collyrio confecto de tutia 3 viij. cadmia aur. 3 1. antimonij 3 1. folij 3 1 5. tritis, conditis cum aqua mirabolanorum, agresta, & aqua ſumac in media parte agreſtæ. Et empla ſtetur frons farina fabarum excorticatarum.

8. Inſtelleſt in oculo de albumine oui. deinde de cotor, deinde de thure miſto cum laſte mulieris, & lief albo, ſi caletit oculus. Et Guadea eſt apoſtema duru, ſimile perlæ: & in colore ſit rufa. Curei attenuatione dietæ, & colly rizetur cù uulcaya, ro. Et ſi chronicuſ fuerit, cù ſief ru. & albo. Sed ad id quod cadit in oculis de puluere, ſumo, & alia re, inſtilleſt oculo lac mulieris ſæpe, aut aqua dulcis. Quod ſi ceciderit in eo arena, uel aliquid ſimile, quod non manifeſtatur: inuerſetur palpebra ſuperior, & inuoluatur ſuper digitu pannus lini, & abſtergatur cum eo. Et ſi adhæret oculo aliquid, plane abſtergatur. Et inſilletur oculo de laſte ſoſminino.

e 3

S E V T A B.

XXI.

23

C V R A C O M M V N - I S.

1. Poſt minutionē curetur mitigatiuis doloris, & frigiditatiuis; deinde cūi puluere al. Deinde cum roſeo. Et cibetur cūi agreſta, pīſis & ſpinacijns; & bibat iulep, & aquā granati muzi, cum ſyr. acet, & agreſtæ, cūi aqua portul. Et bibat de pīſana. Et emplaſtreī bombaſte infuſa in lacte, mixto cum ſief al. uel pſillio percuſſo cum aqua roſ. & aqua coriandri recentis. Et ſi fit in eorū eminentia duricies: ſiant plumeaceoli, & diffoluanſt in una hora poſt aliam. Et ſi fortificetur dolor: diffoluatur ſief cum aqua fenugræci. Et illiniatur oculus cum litio & opio, cum aqua laſtucae, uel cum corticibus papaueris, tritis cum aqua coriandri. Et mitigato dolore, nullum ſupeſactiuum apponatur oculo, ſed digeratur cum farcoc. condita cum lacte ſeminæ, cum amido & zuccaro al. deinde cum roſeo. Et ſi non ſufficit ad mundificationem ſordiciei, corallus uſtus iuuat: & repleto ulcere cum ſief ru. fiat cura. Balneetur, & cibetur galliculis, perdiceq.

2. Fiat cura pulſulæ ut cura ulceris in euacuatione, & ſupeſactiuis penes multum dolorem. Cidetur ipinaclis. Et bibat aquam portul. & ſyrup. agreſtæ. Et nifi ſicetur, pulueriſetur cum pul. conſecto de hematite loto 3, ſi. perlis 3, abrotani uſti loti 3, 1,5. antimonij, tutiæ, marcalitæ ana 3, 1, tritis, & extraſtis de rindeto. Et deſiccata materia, collyrizetur, & regatur regimine ſupradicto. Et ſi tardat reſudatio materiæ, & eius radicatio, miſceatur pul. citrinus cum lacte mulieris, & de eo inſilletur in oculum.

3. Cum medicinis abiterliuis. ut tutia indiana, ære uſto, ſtercore lupi 1, paſterum, & hyrundinum, tritis cum melle. Et ſi eſt ſubtilis, ſufficit eſi ſief ru. acutum, & aqua papaueris nigri ſylueſtris. Sed ſi groſſum, cum ſief uiri- di: deinde cum pul. conſecto de ſuc. & cancro maris, uſtis ana, & ſpuma maris, ſtercore lupi, tutia indiana ana par. 5, tritis omnibus, miſtis cum melle, aut cum pul. macerato ſuper ſubſtātiam oculi albedinis, et coletur. Re- cipe tuſtæ indianaæ, cancri maris, fandal, uſti ana daniſ 1, ſuc. daniſ 1. terantur bene cum melle colato, & aqua ſenic. ana. farcoc. baurac, armenici ana partem decimam; terantur omnia, & cum eis collyrizetur: tangatq. o- culum, & albedinæ, glauc. collyrizetur cum lacte alinino calido, & cum huiuſmodi ſief. Recipe florum granati parui cadentis, calcad. acacije gumi ar. ana, 3, v. antimo, gallæ ana 3, ij. terantur, & diſtemperetur cum aqua. Et nifi inueniatur flos granati, loco eius recipe panniculum ſubtilem. qui eſt ſuper grana granati.

4. Cancer non ſuſtinet medicinas acuras: unde curetur medicinis mitigantibus dolorem. Et iiii incidaſ, ſanatio eius eſt difficilis. Tamen ſi corpus eſt repleſſi, minuatur: & purgeſt aqua caſei, cum dragea conſecta de epithimo trito 3, 5. ſene de mecca 3, ſi, bugloſſæ tranſmarinæ 3, ij. melliflæ 1, ſi. turbit, polyp. hermod. ana daniſ 1, ſem. podag. lini ana 3, 1, mirabol. nigr. ſeb. ana 3, 1,5. ſalis inſi 3, 1, ſticad. & lazuli ana daniſ 1, 5. maſticis tantūdem, tritis omnibus, & ſumptis cum aqua caſei. Et ſi caleſit oculus, inſrigideſt cum ſief al. Et emplaſtreī alphita, uiol- nenuſ. farina fabarum, ſolijs maluauiſci, & maluæ, cum oleo uiol. Et collyrizetur cum tutia, hæmatite, ami- do, ſief, memitæ, luto ſigilla. & perlis tritis bene.

5. Cum deſiccatiuis & ſiſticis ablque alperitate. Et cum pul. cerutæ, cadmia argenti, gumi ar. et ſi eſt poſt annos ſi. & fit magna, non ſanatur. Et ſi uis accipe acum cum filo, & inmitte acum ſub eminentia, & ſubligetur cum filo, & forcieta ſorcipe. Deinde imponaſt oculo de hæmatite, & antimo. Et falubrior cura erit, ſi impo- nas acui cum filo radici eminentiæ in parte palpebræ inferioris ad ſuperius: deiode inmiſtras aliuī acum cūi filo in parte anguli pertinente ad manu dextram in radice eminentiæ: & extendaſt, & incidatur in loco duplii horum duorum filorum: & ligetur uno filo ad inferius, & cum alio ad ſuperius. Et extrahatur acus, & inſilletur in oculo lo aqua cimini maſticatis cum ſale: et ſupernantur oculo plumaceoli cum oleo roſ. et uitelloioui. Et mane diſ- ſoluatur, & inſilletur in eo ſief al. Et melius eſt, φ non incidatur, ſed relinquatur ſic: quia non ſeparabitur pe- nes incíſionem eius iuuamentum, neq reuerſio uſus.

6. Collyrizetur cum lief conſecto de plumbo uſto, conchula uſta, dragagan. gumi ar. abrotano uſto, uino co- cto, antimonio, filuada ana, mirra clara, opio cypriano ana p. decimã, tritis bene, & miſtis cum albumine oui. Et pulueriſetur cum puluere conſecto cum hæmatite loto 3, 1, abrotano uſto condito 3, ſi, tutia condita 3, 5, per- lis non perforatis 3, plumbi uſti 3, 1, antimomi albaham conditi 3, 1, tritis bene.

7. Cum diſſolutiuis, & digeſtiuis, & cum temperie, & lief ru. & uulcaya: & nifi diffoluatur, collyrizetur melle conſecto de aqua croci, & aloes ana 3, 1, uini coſti ad tertium, & mellis ana 3, ij. miſtis bene, collyrizetur cum eo bis, uel ter in die. Quod nifi conferat, curet ferro: ſcindaſt in loco poſt angulij paruum paruī, ut emanet ſaniet. Et Gal. dixit, φ ſcindatur panniculus qui eſt in loco corneæ, ut extra manet ſanies: ſic, φ ſcindatur tunica corneæ cum inſtrumento flebotomiae, cum ſeffura non deſcendente ad oculum, & egredietur ſanies. Et inſilletur in o- culum de lacte mulieris. Et curetur cura ulceris.

8. Curetur cum eo quo curatur ulcus, cum deſiccatiuis. Et corrigantur nutrimenta in principio cum cibis de agreſta: & poſt cum galliculis, & gallinis, & potu iulep, & aqua ſem. portulacæ, & pīſana. Et melius erit, ſi cur-atur cum ſief plumbi.

SEV T. A. B.

XXII.

25

CVR A COMM V N I S.

COMM. REIP.

Poſt apertionem apoſtematis curetur cù ſareoc, aloe, ſang, dra, balau, antimonio, alumine ana, uiridis æris p. quarta: uel impleatur nuce corrupta, trita: uel myrrha, uel mirto, & pulpa coloquin. uel folijs rutæ horten- fiis. Et ſi declinat ad fiſtulam: curetur cum uſnen perſo part. II, calcis part. 1. uitrioli part. 5, tritis cum urina pue- ri: & imponatur ei licinium. Aut recipe utriuſp[ar]ſenici caly. ana, terantur, & diſtemperentur cum armoniaco: & imponatur cum licinio fiſtulæ per diem & noſtem, ter per triduum, & tria ligna ſucceſsiu: corrodet carnem malam ipſius, & ſanabit eam. Et niſi conferant medicinæ, & tendit eius putrefactio ad os naris: de iure incidi de bet tota caro mala. Deinde tendatur ad os: et ſi os non fuerit corruptum, fricetur cum inſtrumento tumadin be- ne. Sed ſi fuerit corruptum: curetur ſubtili cauterio, prius repleto oculo de paſta inſuſa cum aqua roſ. & tendat coſtura ad partem interiorem naris. Et habetur ſignum ipſius, ¶ reſtringatur anhelitus, & opiletur naris. Et ſi egredietur acr per locum fiſtulæ, perſeſta cura eſt. Deinde imponatur licinium de bombace uetuſta, cum ære ui- ridi, & per alium cum bombace ſola: deinde conſolidetur.

2 Si deficit carnotitas anguli, in toto incurrebollis eſt. Et ſi remanet de ea aliquid reſiduum, curetur rebus ge- nerantibus carnem, deſſicantibus humiditatem, ut marcaſita, alumen, memita. Cibetur cibis conuenientibus, ut gallinarum carnibus, hædorum, arietum. Bibat iulep. & ſyrup, uiolarum.

3 Si augetur caro ultra modù naturalem, ſuperponatur medicamen acutum, ut unguentuï uiridis æris, id niſi conferat, incidaſt forpice abſp[or] mora. Et ſuperpona[lo] coſpul, citrinus: Et emplaftra[ut] uitello ſui, & oleo roſ. Et ſi caſeſt oculus, collyrizetur cum ſieſ al. deinde cum ru. leni.

4 Si ſtructura foraminis naturalis eſt, laudabilis eſt. Si accidens: curetur iuxta modù inaucentem eam. Si ex humiditate, cum euacuatione, fricatione faciem & capitis, & exercitio. Si ex ſiccitate ex macie oculi, incurabilis eſt: tamen curetur cum humeſtatiuis: cum cibarijs bonis, gallinis, extremitatibus hædorum, arietum: bal- neo, & apertione oculi in aqua. Sed quæ fit ex opilatione, inſanabilis eſt. Et quæ fit ex complexione cali, cure- retur cum eo quod inſrigidat, & humeſtat.

5 Quando ampliatur foramen oculi, tunc dicitur expanlio. Et ſi fit ex apoſtemate, curetur cum minutione, & emplaſtratione oculi cum ſale, & nenufar. Mitigato apoſtemate, emplaſtretur farina fabarum. Et ſi fit ab hu- more grosſo, emplaſtretur & purgetur pillulis cochijs, & ieræ: collyri: zetur ſieſ fellium, & collyrijs aquæ. Et ſi ſit ex ſiccitate, incurabilis eſt. Attamen inſtilletur lac in oculum, & humeſtetur complexio. Suſarie tamen, ex- panoio morbus difficilis inſanabilis, & incurabilis eſt. diſſoluatur tamen collyrijs ſtipticis, corroboratiuis, ut antimonio, tutia indiana, cadmia aurì, argentiq[ur].

6 Euitentur cibaria generantia h[uius]mores grotſos, ut lentes, caro uac, lac: & omnis ſpecies eius, allium, cep[pe]. Et purgetur corpus. Et niſi conferat, curetur ferro ſi competit. Sedeat patiens inter manus medici ſuper pluma- ceolum planum in loco lucido cum radio folijs, abſp[or] nebula: colligentur genua eius ad pectus, & ligetur ſuper oculum ſanum. Sedeat ſuper ſcamnum: aperiatur oculus læſus. teneat caput eius poſterius ſeruiens, & eleuet pal pebras. Capiatur inſtrumentum, ſcilicet mahac, & approxímetur parti anguli parui iuxta modum grosſitudi- nis rafi tranſuerſim, per rectitudinem foraminis, & imponatur caput eius acutum in loco: et comprimatur cum uiolentia donec ſentiatur cum inſtrumento, donec perueniat ad locum uacuum, & includatur oculus: & tene- atur ſuper eum cum manu alia: nec moueatur donec tendat inſtrumentum ad ſubſtantiam foraminis paulatim: & uidebitur corpus inſtrnmenti ſuper inferiorem pollicem eius. Confortetur patiens bono eloquio: & mitige- tur timor eius. Ante hoc nihil comedat, uel bibat. Deinde quando uidebitur ſuper angulum, tangatur cum di- gito parum pluries. Hic ſtet, donec ascendat aqua: ſuſpendatur cum uuea. Et quando uidebitur, ¶ non reuerte tur ad locum eius, extrahatur inſtrumentum cum uolutione eius: hoc ter ſiat, donec firma ſit cura. Dormiat in loco obſcuro. Et euitet motum, ſternutationem, tuſsim. Cibetur cibis coſtis cum agreſta, mica panis, uſque ad diem ſeſtimam, & diſſoluatur.

7 Collyrizetur cum melle compoſito cum aqua forti, ſelle iumenti. aut perdicis, p[ro]ſicis faboth, uulpis, gru- is, uulturis maſculi, & arietis montani, & cuiuslibet alterius animalis, & cum oleo balfami, ſerapino. Euitur ci- baria mala, groſſa, ut lentes, acetum, lac, caſeum. Cibetur coſtis cum agreſta.

8 Debet corrigi cibus. Et imponatur oculo de collyrio chariſimo ſæpe. Et ſi in stomacho eſt cholera pun- gens, uomat cum aqua calida, & oxymelle. Et collyrizetur oculus cum corroboratiuot, ut collyrio cinereo. Et ſi l[æ]ditur cerebrum: emplaſtrentur tempora cum inſrigidatiuis, & ſtipticis. Odoret sandal, cum aqua roſ. Nullo utatur collyrio oculus. Et attenuetur regimen.

f

S

T A B.

XXIII.

27

C V R A C O M M V N I S.

COMM. REIP.

a Vt plus accidit fabtara in oculis magnis & nigris. Et curari potest dieta subtili. Euitetur cœna, et cibaria inducentia vaporê ad caput. Et fomenteî patiens cum epate affo, in quo ponantur particulê piperis longi penes oculos ieiuno stomacho, non minus super parvo pipere, ciñamo-mo, uel cardamomo. Et collyrizeî aquositate eius tepida. Deinde istud epar comedat. Hoc fit at per triduî succeſsive. Quod nifi conferat: collyrizetur melle mixto cum modico sale ar, trito, uel succo ſen. recentis, aut cum felle arietis, mixto cum melle, uel succo ſeniculi.

2 Non lit Ghet in oculis glaucis, quia bene uident in noſte in lumine lung. Et qui patiſ ghet, uidet in noſte, quia nox humeſtat cum ſuo aère ſiccitatê, & prohibet ſolutione. Et potest curari cù humeſtatione cîplexionis, & impoſitione laſtis per naſale in naribus: & superpoſitiœ oleri humeſtantiuî caput. Et collyrizetur hæmatite loto. Euitatis cibarijs acutis, acidijs, & ſlipticis.

3 Lac recens ſi mulgetur in eam, bonu erit. Deinde abſtergaſ. Deinde mulgeaſ ſecundo in eâ: & illiniaſ circa eam aurê cum sandal. aqua rol. & camphora, aqua coriandri recentis, & ſemperuiuæ. Et ſi fortificaſ dolor, miſceatur modica pars opij cum oleo uiol. & inſtilletur de eo in aurem, uel de succo mandragoræ, cum oleo rol. tamen non aſsidue utenduî eſt in ea his rebus ſupeſeſtatiujs: ne in poſterum auditus impediatur.

4 Iuuabit illuî inſtillatio alicuius medicinæ acutæ in aurem ſaſtæ, ut olei cosſi, uel amygdalatuî amaraſ. Et bulliaſ aqua maioranæ, cum oleo rol. & aqua rad. donec remaneat ſolü oleum. quia ipſum oleum iuuabit contra frigiditatê & uentoſitatem. Et terantur folia ſalicis appellatæ garb.f. recentis, & fodiat unum granatuî, & eijciatur quod in eo eſt, & imponant ei folia ſalicis trita cù modica aqua, & coquaſt istud granatuî ſuper ignê lentum: & inſtilleſt in aurem de eius aqua tepida. Et ſi dolor eſt cum modica humiditate, inſtilletur in aurem de felle gruis, mixto o leo amygdalarum amararum, & iuuaſt.

5 Illiniaſ ſuper aurê exterius cum pithlio, aqua endiuæ, & aqua coriandri recentis. Et emplastreſt cum fabis, ordeo, ſolijs nenuſar. camomillæ, rad. liln, uiol. rad. maluauſiſc. Teranſ omnia cum aqua coriandri recêtis, & oleo uiolaruî, & tuſula. Cibeſ cibis cum agreſta, & potu ptiſanæ, & iulep. Quod ſi non mitigeſt apoſtema hoc regimine, ſcias q[ui]ſanies ibi generata eſt. Vnde inſtilletur in aurê mucil. ſe. lini, cum laſte mulieris in die ſaſpe, donec emittaſ ſanies. Deinde curetur cù eo quod dicturus ſum in emittendo ſaniem de aure: & non aperiat, & uertatur ad diſſolutione. Coquaſt camomilla, cum cor. reg. in uafe obturato, cù aqua. Et poſt decoc. eius aperiat os uafis, & cù uapore ſomenteſ auris. Et ſcirepore caliditatis, inſtilleſt in aurê oleum uiolaræ.

6 Emplastretur auris exterius cum aneto, camomilla, coro. reg. rad. liln, maiorana, nepita, ſenugræ, ſem. lini, ana part. 5, tritis cum aqua maioranæ, & oleo lilij. Coquatur in uafe obturato: poſt aperiatur, & ponatur cannula ori eius ex una parte, & ex alia parte auri: ut uaporrecipiatur in aurem: iuuaſt ualde ad diſſoluendum apoſtema. Et ſi apoſtema eſt durum: emplastretur adipe gallinæ, mixtæ cum modico ſtercore caprino, trito bene.

7 Inſtilletur in aurem de aqua uirgæ paſtoris, uel de aqua ſumac, uel de galla trita bene cum aqua portul. uel de aloe, & thure, ana tritis bene cum aqua porrorum. Et cibetur cibarijs de a greſta: & bibat de aqua granatorum, & aqua ſem. portul. & iulep.

8 Terantur farcoc. lang, dra. thns, myrtha, ſief memitæ ana cum melle, & in eis innoſuatur licinium lineum, & imponatur auri poſt mundificatiœm eius cum bombace de ſanie. Aut inuoluatur cum ſief memitæ, farcoc. tritis cum melle, & imponatur ei. Et ſi exitus ſaniei ſit chromieus: Recipe mell. 1 x. aceti 3 v. coquantur, deſpumentur, & ſuperspargatur eis æris uiridis 3 1 5 & inuoluatur licinium in eis, & auri imponatur: aut inuungatur unguento ruſo confecto delitargyro, & uenis citrinis.

f 2

SEVTA B.

XXIII.

29

CVRA COMMVNIS.

1. Si fit ex flegmate: purgeſt, & gargarizetur cù finapi, oxymelle ſem. & aqua cal. ſternutet cum condifio: inſtilletur in aurê decoſt. rutæ, maioranæ, nepitæ, aut rutæ cum baurac. Et ſi fit ex apoſtemate: curet cura apoſtematis iam diſa. Si fit ex carne addita, uel uerruca: incidaſt ferro, ſi fieri potest: ſin aſt, cum uiridi ære. Et ſi eſt ex lapide, uel nucleo: imponatur raſtus ſubtilis, impoſita ei bombace inuoluta uifco, uel gumi liquido, ut adhreat et: & hoc ſiat ſaſpe, donec extrahaſt. Et ſi non egrediſt: ſternutetur cù impoſitione licinij faſti de papyro in nare, obturatis naribus, & ore cum bombace, quia cōmouebitur, & expelleſt uiolenter. Si aqua fuerit ingreſſa: erigatur patiens ſuper unij pedem, & declinet caput ad illam partem: et ſuperponaſt caput plumaceolo, & cōmouebur. Et nifi egrediſt: recipe particulā papyri in longitudine unius palmi, & plus: & una pars ipſius inuolatur in bombace uſq; ad tertiam partê ipſius, & infundatur in oleo: & alia pars ipſius auri imponaſt: & accendatur pars alia inuoluta cum bombace, & inſtelleſt in ea de oleo roſ. Fiat tenta de ſpongia ſicca, & imponatur, quia ab illa attrahetur ut a uentofa, Vel imponaſt cannula ad fugendam eam. Syringa aut, uermis generatus in aure, uel reptile ingrediens aureum, extrahatur cum aqua ardenti, inſuſionis abrotani, mentaſtri fluuialis, abſin, baurac, & fucco cucum, aſinini inſuſo auri.

2. Coquatur hyslopus, i. zufa, grana lauri, folia piri, uel pini cum aqua, & inſtilletur de ipſa in aurem. Quod nifi conferat: tinnitus eſt ex humore grosſo incluſo in panniculis cerebri: unde purgetur cum eo quod dictum eſt, uel cum turbit danij. pulpa coloquin, danik 1. dragagan, farcoc, ana danik 1. mirabolanorum. ſeb. danik 2. tritis, & puluerizatis. Et ſiat impoſitio narium attenuatua, caleſactua per nafale: & ſternutetur cum thutete: uel ſuffumigetur auris cum fale ar. ſuper tegulam calidam.

3. Si ex flegmate, purgetur ut dixi. Et ſi ex chol. rub. uel poſt morbos acutos: purgeſt cholera. Et corrigatur dieta cibarijs bonis, & balneis. Et ſi ſuſditas eſt ex parte cerebri, uel nerui ex concuſione, uel diſcufſione, uel ex parte debilitatis uirtutis audientis, uel ex natura, inſanabilis eſt.

4. Quod ſi caliditas tendit ad utrunc: uentriculi: ſiat impoſitio nafalis cum oleo nenufar, confectu cum oleo cucur. & cù oleo roſ, & odoreſt inſuſo fandalorum, camphoræ, nenufar. uiol. roſ. papaueris. Et curent apoftemata, & puſtulæ cum cibis inſrigidatiuis, ut cum farre ordei, zucc. aqua granatorum, pomorum, prunorum, & mororum. Et emplaſtretur frons, & naris cum sandal. ſief memitæ, licio, aqua roſ, portul. ſemperuiuæ. Et ſi fit apoſtema durum in panniculo narium, induto interius: id ſequetur exteſſo, & grauedo abſp. pulſatione, et nonumentum uocis. Et curetur cum lenitiuis.

5. Curentur ulcera putreſacta cum lotione narii, cum aceto & aqua plumbit: deinde cum ſuſtatione myrrhæ tritæ in eis. Et ſi ſint humida, recipe ſpumæ argenti. litargyri, ceruſſæ, plumbi uſt. ana, terâtur in mortario cum oleo roſ. & imponaſt naribus cum licinio. Sed ſi ſicca ſint, ſiat cum cera, colata oleo roſ. oleo amygd. medulla oſſis tubiæ uaccinæ caleſactæ, trita cum oleis, & mixta cum mucil. granorum citoniorum, & modico dragag. Aut imponatur naribus licinio de panno lini, inuolutum in eis.

6. Si caro eſt dura, & color declinat ad nigredinem, nulla ſiat cura, quia eſt de genere cancri. Si lems eſt, rubel coloris: curetur cù uitriolo, & calcad. & myrrha ana 1. calcarat 3. aluminis ſeſiſ, gallæ, batitur æris arifol. rot. ana 3. thuris danik 1. aceti 1. xxv. Coquantur in uafe æreo: deinde ſiat ad modu mellis: & utatur his cum licinio. Quod nifi conferat, curetur medicamine acuto, ut titen, & diebardit. Quod nifi conferat, curetur cum ferro. Videantur nares in radij ſolis, & circumcirca radatur cum inſtrumento acuto, ſacto ad modu folij myrti, & mundificetur finaliter. Deinde imponantur naribus cannulæ de plumbo ſactæ, ne adhæreant: & curetur cum conſolidatiuis.

7. Gargarizetur cum oxymelle ſem. & iera pigra, uel decoſt. linapis: et ſiat impoſitio nafalis cum myrrha diſſoluta in fucco mentaſtri. Aut recipe amomi, roſ. ſiccarum ana par 1. terantur cum oleo muſtellino, & cum eis illiniatur pars interior narium: & ſiat impoſitio nafalis cum urina cameli, uel aſini, in qua diſſoluantur odoriferar calida, uel frígida, ſecundum q ipſius complexio & aetas requirit.

8. Si eſt intenſus, & non ceſſabit: inuoluaſt licinium in aloe, thure, & aceto, & imponaſt naribus: uel inuoluttu in atramêto, uel calce, uel gipſo: aut ſiat impoſitio nafalis cum fucco porri, uel acacia, & camphora, uel charta uſta, cortice granati acidi, uſti: tritis cum aqua daſtili inmaturi, & cum licinio imponatur pars aliqua eorum. Quod nifi conferat, epithimeſt ſuper caput aqua frígida. Et emplaſtreſt frons cù galla recenti, cortice granati, roſ. ſiccis, lentibus excoriatis, licio, et in quaſtitate omniuſt, trita cum aqua myrti, et aqua roſ. et emplaſtretur cum faſceolis coſtis in aceto. Quod nifi conferat, ſuperponaſt uentofa in loco hypocondrioruſi in parte læſa, & ligentur bene teſticuli. Et emplaſtretur frons, & fontinella cum luto ar. fucco barbæ hircinæ, farina lentium, balaußt. ana part. 1. camphoræ, opj ana. tritis cum aceto. Vel emplaſtretur folijs ſalicis, uitis, ſpinæ ſanctæ, fol. roſ. & tamarifi, tritis cum alphita. Aut licinium telæ araneæ inuolatur in uitriolo ægyptiano, & æceto: & imponatur naribus. Cibetur cibo grosſo, de amygdal. ríſo cum laſte, de caſeo recenti, & laſte proximi partus, & arietibus laſtantibus, & frumentarijs, & alijſ cibis ſanguinem ingroſſantibus.

f 3

S E V T A B. XXV. 51

C V R A C O M M V N I S.

COMM. REIP.

Si fit ex humore multiscato: cum oſſe ſimili colatorio, ſuffumiget ſuffumigio conſecto cuna nſgella, aut ſeni. roſ. & mentastro ana tritis bene, & politis in uaſe ſiguli, inſulis cum urina aſint, uel cameli: et poſito uaſe in ſole, et commoto ſæpe in die per plures dies. Deinde deſicetur totus in umbra: teratur pluribus uicibus, & pulu. fiat. pul. de quo ponatur in naribus, & fiat ſuffumi gium cum emboto, ut capiat uaporem decoſtionis rerum inſufarum bis, uel ter in die. Et poſt ſuffumigium odoret oleum roſ. ad mitigandam acuitatem medicinæ.

2. Euitet nuces, caſcum uetuſtū, & erucam: minoret cibus. Euitetur diſcoopertio capitis. Co- operiaſt cum ſtudio. Dormiāt ſuper latus, & non ſuper dorſo. Gargarizeſt cum aqua roſ. Cibe- tur cū pulte pradicto. Et deſcendente alíquo de naribus, ingrediaſt balneum. Fomenteſt cum ua pore aqua decoſt. camomillæ, coronæ regiæ, uiol. ſiccis. Sed non ingrediaſt balneum, nifi poſt digestione reumatris. Et ſi in multa quantitate deſcendit fluxus de naribus, & eſt ſubtilis: capiat ſuffumiſtū & odorem xyloal. & camforæ poſitorū in carbonibus, uel lapid. rorati cum aceto roſ. caleſacti: quia ingroſſabit fluxuī. Et ſuperponatur ſurſur inſufum in aceto lapidi caleſacto, & cum eo fomentetur, quia efficax eſt ad incidendum reuma.

3. Illiniaſt cum ceruſa, litargyro, oleo roſ. cera, & camfora. Et ſi accidit in puero, & non poteſt apponi uentofa: minuaſt nutrix, & cibeſt cibo agreſtæ, aut ſumac. Et ſi fit in iuene: poſt minuti- onē-bibat aquā tamarind. & iulep. Et laueteſ os aqua plantaginis, inſuſionis ſumac, & coriandri. ſicci, uel decoſt. mororō, ro. coriandri cū rob mororū, & aqua ligamēri uitis. Et curet os corian- dro ſicco, roſ. ruf. ſumac, lentibus, auellana inda, ſpodio, amido, zuce. ſe. portul. sandal. ana. camforæ parte quarta: & digestione facſt ponatur unguentū ceruſæ. Et in fine morbi lauetur os decoſt. rad. lilij. Et ſi fit nigredo: curet cum foliōs oliuæ, mentastro, acacia ana 3 v. rad. lilij, ori- gani ana 3 1. aluminis ſiſi, uitrioli ana 3 1. tritis bene, & ſuperpoſitis collo corroſo.

4. Bibat de ſucco granati, aqua citrulli, cucu. cū ſyr. agreſtæ. Et laueteſ os cum eo qd dixi. Dein de poſt tres dies cū aqua endiuīæ. Et declinante apoſtemate, gargarizeſt cum decoſt. camomillæ coro, reg. maioranæ, uiol. & diffoluatur in ea caſſia fiſt. Et ſi declinat ad putredinē, aut ſaniem in lingua, aut in alia parte oris, laueteſ decoſt. ficuī, & mucil. ſe. lini, & oleo uiol. Et ſi nō eſt magnū, ſufficiens eſt in digestione eius aqua cal. cū oleo uiol. detenta in ore. Emanāte apoſtemate, ſuper ponaſt bombax cū oleo roſ. Deinde mundiſeſt, & ſuperponatur unguentū ceruſæ.

5. Euitentā cibaria generantia flegma, et cholerā nigram. Et teneat in ore ſuo mucil. fenugræci, & ſe. lini cū decoſt. ficuī, & oleo nenufar. Et laueteſ os cum eis: & abſtergaſ lingua cum oleo roſ. cera, adipe gallinæ, & oleo uiol. Deinde laueteſ os decoſtione ſeni. in qua diffoluīt caſiaſtula.

6. Bibat de aqua tamar. ſyr. acet. iulep, et aqua granati muzi. Cibeſt cum uire galliculi coſti cū agreſta. Et ſi natura eſt confipata: bibat de ſucco utriuſc[]p. granati, cum pulpa ipſo[]r. Et ſi eſt ex cholera nigra, de ſyrup. uiol. inſuſis in eo prunis. Si ex ſang. bibat aquā de ſem. portul. cum 3 5. ſpodij, & iulep, quouſa: fiat ductus ad ſanitatem.

7. Euitetur id quod generat flegma: cibetur bistraſda, perdice, affis in ueru, uel frixis, uel coſtis cum agreſta zirbeg, aut cum ciceribus: lauetur os cum aqua cal. & de ſyr. aceto, simplici bibat, cum aqua coſta xyloal. & anifo. Et euacuetur cum pillulis de iera. Recipe ieræ pigræ, turbit, mi- rabolanorum kebul. uel citri. ana 3 5. pulpæ coloquint. ſcamo. ana daniſ 1. ſalis petrol. daniſ 1. 5. aloes ſcutuiuſt ana daniſ ij. terantur aqua, ſiant pillulæ, quibus utatur.

8. Curetur cum eo quod dixi, ſi eſt ex ſlegmate. Et ſi eſt ex ſpamatione neruorū, & fuerit ex humiditate & repleſione, iam diſta eſt cura. Et ſi eſt ex ſiccitate, tardē ſanationis eſt: tamen gar- garizetur laſte mulieris, oleo amygdalari, oleo granorum cucur. & oleo uiol. Et angatur occi- pitium cum ceroto olei uiol. & ceræ: & emplastetur adipe gallinæ, uel cauda ouina. Et epithi- metur pars poſterior capitis cum decoſt. uiol. nenufar. ordeo fraſto. Et bibat ptifanam, uel lac caprinum. Et gargarizetur cum oleo uiol. & laſte. Et ſi hoc fit caſu, uel perculſione incidente neruum linguae, non ſanabitur.

SEV T A B.

XXVII.

55

C V R A C O M M V N I S.

COMM. REIP.

Debitas dentium ex senili ætate nullam habet cauflam. Quod li accidit ex humiditate gins gluæ: cù rebus stipticis curetur, cum cinere filicis, balaust. rof. mirabol. citri. ramik. sandal. gal la, alfanna de mecha: & cinis filicis fi coquatur in aceto, & aqua rof, & cum eis lauetur os, cor roborat gingiuas, & restringit dentes.

3. Poft minutione & uentoſam, cibeſ cibarijs tenuibus, ut carnibus galliculorum, et perdicum, cum succo berberis, & granatoru. Deinde lauet os cum decoſt. hippoquiftid. barba hircina, cinere filicis, & corticibus granatari acidi, & fumac. Et ſi fit inde puluis, & ſuperspargat, iuabit in fluxu ſanguinis. Recipe folioru cyprefi ſi, nucis ipſus, gallæ, balaust. fructus tamar. ſci an. coquă tur in aceto, & aqua plantaginis: & aqua illa lauet os, quia ceflabit fluxus. Si fuerit ex nimia ſubtilitate eius, & debili virtute alteratiua: iuuat ſe. roſ. fumac, balaust. coſta in aqua roſ. ipſa aqua colata, & mixta cum succo plantaginis. Et lauetur os, & ceflabit fluxus ex eis.

Et ualet contra apoſtema calidum, & puſtulas.

3. Poſt medicaminis acutí poſitione, & mundificatione carnis putridæ, ſuperponaſ unguentum ceruſæ ad generandu carné. Laueſ os aqua roſ, in qua infundaſ fumac, galla, nux cyprefi: quia restringu gingiuã. Quod ſi non conferat medicamen acutu in eo quod opus eſt, coquatur cum cauterio: & poſt coſturam ſuperponaſ ei oleum roſ. Et cibetur carnibus tenuibus, coſtis cum fumac, berberis, agreſta, uel succo granatorum.

4. Si ex putrida gingia: curet cum eo quod cōpetit. Et ſi dens corſus: radau, uel eradiceſ. Et ſi eſt ex ſtomacho: bibat purgationem. Deinde utatur mirabol. conditis, et bellericis conditis cuſ melle. Et laueſ os his rebus. Recipe aquæ roſ, mensuram unam, uini coſti quartam partem. xyloaloes, maſticis, garioſ. nucis indianæ 3 ſi. Terantur non bene, & ligentur in panno lini, & ponantur in aqua roſ. in olla parua, & bulliāt lento igne donec deficiat tertia pars: coletur aqua ipſarum: et cum ea laueſ mane & ſero: & utatur medicinis his. Recipe roſ. ſand. ana 3 v. cyperi, corticum citri ſiccat, ſquinatī, ramik ana 3 iij. cucullæ, cubebe, maſticis, garioſ. xyloaloes, maſticis ana 3 iij. camphoræ 3 s. muſci daniſ 5. terantur omnia, & diſtemperentur aqua roſ. Et de his ſiant pillulæ. Et ponantur una in ore.

5. Si eſt ex caliditate: comedat patiens endiuã ieiuno ſtomacho cum ſale. Et pulueriſeſ cum ſarre tritici & ordei, ſumptis ieiuno ſtomacho. Et ſi eſt ex humiditate flegmatica: miſceatur fari na modica ſinapis. Et ſorbeat de elmori aliquid ieiuno ſtomacho. Quod niſi conferat, uomat patiens: & utatur trifera parua, & mirabolan. conditis. Et ad ſaliuam manantem de ore infantum, abſtergatur os cum acacia, aqua roſ. & uino coſto ad tertiam.

6. Deber ſuſpendi hamo, & incidaſ flebotomo drn egrediaſ ſanies: aut incidaſ per circumſitu. Et lauetur os cuſ aceto, & aqua: deinde cuſ aqua roſ. & oleo roſ. mane laueſ aqua & mellet & pulueriſetur locus cum corona regia bene trita, uel fumac, & balaustia.

7. ſuffletur in guttur de balaust. galla, ſand. al. ſief memitæ, lentibus excorticatis, uenis citrianis, & radicibus lilij tritis bene, & extraſis per rindetum. Et ſuffletur per cannulam: & gargariſma ſat cum aqua ſolatri, & roſarum.

8. Cum hoc medicamine. Recipe ſucci memitæ, roſ. ſem. roſ. fumac, croci, ſalis ar. rob liquid. origani perſi, piretri, piperis longi, fructus tamarifci, capularu granatorum, uenaru citrinarum, mirabol. cit. ana. aluminis ſeiffi, maſticis, alcanni, cardamomi, calami arom. arſenici ruſi, coſtis, ſtercoris canis albi comedentis oſſa per triduſ, arundinum uſtaru ana. teranu omnia bene, & ſuſſeſt in guttur de eis. Et iuuat contra hoc cuſitu alumen ſeiffum, & balaust. trita, ſufflata, uel ſupernoſita cuſ cocleari. Quod niſi conferat, & radix ſubtilis eſt, & caput rotunduſ, & color ipſarum declinat ad albedine: dubitandu eſt, ne ſuperueniat ſquinantia: unde incidaſ pars ſuperflua. Sedeat patiens in ſole, & aperiat os toto poſse: & capiatur vuula instrumento cognito: attrahatur, & incidaſ forpice. Deinde lauetur os cum aqua roſ. inſusionis fumac, & balaustiarum.

g 2

SEV T A B. XXVIII.

57

Extrahatur languis per plures uices paulatim, & gargarizeſt cum fucco plantaginis, aqua roſ. fucco grana-
torij, aqua portul, in quibus infundit ſumac, lextus tritæ, excorticæ, & aqua pſilli extra cum aqua roſa, &
ſuffletur in guttur de puluere roſ. amidi, ſem. portul. ſpodij, balaufiæ, & zucc. al. ana: & in die ſecundo & tertio
gargarizeſt cum aqua coriandri, & aqua coſta cù lentibus, & diamoron, & oleo uiol, tepeſaſto, uel cù aqua co-
ta cù lentibus, roſis, et liquiritu, & diffoluto in ea caſſaſt. Quod nifi conferat, ſufflet in guttur de puluere ſterco
ris al. canis comedentis oſia per triduum, & gallæ, & origant: & illińantur de eis interiora gutturis. Quod nifi
diffoluatur, gargarizetur cum rebus maturatiuis, aut ſicubus, & fermento acri, aut ſem. mentaſtri al. aut cum
ſem. lini, tritis, perculſis cum lacte caprino, uel decoſt. ficuſi, & butyro ouino, et fermento. Et ſi maturatur apo-
tema, non eſt ſuffilandum in guttur ſæpe de rebus ſtipiens, ut de galla, balaufia, ſem. granorum, ſed tempore
emanationis gargarizetur cum oleo uiol. aqua calida: deinde cum ouo crudo, perculpo aqua roſata, oleo amy-
gdalarum, & dragagant. utatur pultæ aquæ furfuris.

2 Gargarizetur cum aqua coſta cum ſicubus, & fermento, & uino coſto: aut aſſetur particula carnis, & lige-
tur cum filo: deglutiatur, & extrahatur fubito, quia cum ea extrahetur ſpina. Quod nifi egrediatur, alia ſimilis
deglutiatur bis, uel ter: & fiat cum particula ſpongïæ factæ cum paſca. Et ſi res deglutita eſt dura, ut os, uel nu-
cleus: percutiaſt inter ſpatulas perculſione forti, & egredietur penitus. Et ſi tranſglutiat ſanguifuga: comedas
de alio, & ſinapi. Aut recipe aceti forſit, 3 xx, dentes allij 3 jï. baurac aur, iij. terantur omnia in aceto, & de eis
gargarizetur. Et bibat amara, ſalſa. Et ſi eſt in manifeſto: capaſt tenalibus. Et ſi adhæret ſtomacho: terantur
cum aceto, abſinth. artemißia, nigella: miſceantur cum aceto, & bibantur.

3 Submerſus in aqua, regaſt ut dixi in tabula. Et ſtrangulatus ſi de ore eius egreditur ſpuma, inſanabilis eſt. Si non: gargarizetur cum oleo uiol. & aqua tepida ſæpe. Et forbeat pultem aquæ furfuris ſimilæ, olei amygdalarum, cum zucc. al. Euitetur uox multa, magna, fumus, puluis, ſumptio ciborï calidorum, & acutorum.

4 Si lint ex materia cal, curent cum his. Recipe papauers al. & ni. ana 3 xx. radic. lilij fraſtij 3 xxx. granorum citoniorij, ſem. maluauiſci ana 3 xv. ponant omnia in rotul. v. aquæ per diem & noſtem: deinde coquant ad medium, miſc. 3 vij. gumi dragag. & 3 s. gumi ar. & medullæ granorï citoniorum, tritis bene, & zucc. rotul. iij. 5. Coquantij leneo igne. Et ſi fuerint ſine caliditate: miſceant uino coſto, & ligetur modo congruo. Et ſi fortifi-
cetur reuma; radatur caput, & illiniatur frons cum luto ar. trito, cum fucco plantaginis: & ungatur oleo ſalicis, cum papauere, & cortice eius tritis, & fol. myrti. Et ſomëtetur uapore aceti coſti cum furſure, uel uapore ſand. & camphoræ. Minoretur ſomnus. Sit caput altij. Cibetur pulte farinae ſimilæ, amidi, zucc. Si materia eſt groſſa, uſiſcoa, difficilis ſputi: cibetur pane groſſo, biſtarda, perdicibus, gallinis coſtis cum aceto, et elmori, iure ciceris, & melle, et chafgeban. ſ. confection mellis regionis argen. Comedat fifticos, paſſul. Balneet ante cibum: & poſt exercitiij modicum bibat de iſto medicamine. Recipe hyſlopi 3 iij. ficus x. capilli ueneris, liquiriij fricati & fra-
ti, uiol. fur. ſem. maluauiſci, maluæ, centaur. ma. ana 3 4. ſebeſten xxx. iuiubarum xx. paſſularum absſcō nu-
cleis 3 xx. rad. ſqnăti, ſloris eius ana 3 iij. Coquantij cum rotul. iijij. aquæ, uſcō ad rotul. iij. 5. Et bibat de eis quo-
libet die partem terriam cum oleo amygd. unc. 1. & zucc. unc. 1.

5 Si eſt ex aſperitate gutturis raucedo, uel tullis: lumatur ſyr. uiol. cu. mucillag. granorï citoniorum, & amy-
gdalarij, tritis cum iulep, & gûmi ar. dragag. medulla granorï citonij, eucur. tritis cum iulep: & teneat in ore dra-
gagan. uel granum citonij, uel gumi ar. Si eſt cum ſebre: curetur cum aqua ordei, coſta cum iuiubis, ſebeſten: in
qua diffoluatur zucc. uiol, cù modico oleo amygd. Cibetur cum ſpinacijs, & oleo amygd. granatis bonis, &
cannis mellis. Euitetur clamor, puluis, fumus. Et ſugat de mucil. pſilliij, granorï citonij. cù zuc. al. Si fuerit ex
frigiditate: uratur pulte aquæ furfuris, & oleo amygd. zucc. q. roſ. & hoc eleſtuario. Re.ipe ſem. lini, ſenugræc.
medullæ ſem. bombacis ana gumi prunorij part. 5. teranſ bene, cribellent, miſceant cum melle, & caſſaſt. co-
quantij ad modum loch. Si raucedo fuerit ex humiditate: curet cum ingroſſantibus humorem: ſi inueni-
tis alleuagement, ut cù ſimila coſta cù oleo amygd. & aqua coſta cù liquiric. & melle. Et utaſt eleſtuario: ſe. lini, ſe-
nugræci, granorï magnorij, pini, medullæ ſeminis bombacis, & mellis. Cibeſt perdice ſpidebeg, aqua cicerij.

6 Curet cum eo qd abſtergit humiditateſ, incidit, & mundificat. ut cù oxymelle: aut tera: hyſlopis, & radix
lilij coſleſtis: & diſtemperentij cum melle, & eis utaſt. Et bibat aquæ hyſlopi coſta cum iuiubis xx. ſebeſten xxx. fi
 cubus x. paſſulis ſinc nucleis 3 xx. ſem. maluauiſci, & maluæ ana 3 iij. liquiric. fricati & fraſtij 3 v. hyſlopi, men
taſtri, capilli uen. ana 3 iijij. corticuï radic. ſœni. corticuï radici apſi, radic. lilij colchidis ana 3 h. maſticis, ſpicaæ aua
3 iij. & rotul. iijij. aquæ uſcō ad 1 5. coſtis: & bibat quolibet die quartæ partem eius cum 3 1. olei granorij pini &
olei amygd. amar. cum zucc. roſ. Cibetur perdice coſta cum iure cicerum ſpidebeg.

7 Poſt euacuatione fiat eleſtuarij. Recipe granorij pini magnorij, ſtificorum, amygdalæ: excorticatarij ana 3
v. ſem. utticæ, ſem. orobi, ſenugræ. 3 iij. medullæ granorij bombacis 3 iijij. teranſ, coquantij ficus, & miſceantur
cù oleo amygd. amar. doſis aur. 1. cù decoſt. paſſularij, aut uino coſto. Et ſiat fyr. Recipe abrotani, artemißæ,
corticuï rad. apſi, ſenic. mentaſtri mon. hyſlopi, capill. uen. ana 3 iijij. maſticis 3 iij. ficuſi al. rotul. 1. coquantij cum
rotul. v. aquæ, uſcō ad rotul. 1. & miſceantij cù rotul. iij. uini, & rotul. 1. mellis: coquant, & deſpument. doſis 3 1 5.
cù aqua roſ. Vel rec. oxymellis, ſquillit. fyr. de praffio, de liquiric. ana partè 1. cum aquis eorundè utatur. Cibe-
re tur rebus cōuenientibus. Euitatis rebus uentofatitæ generantibus, & non dormiat poſt comefionè, nec longo
ſomno utatur. Emplaſtreſt pectus cum farina orobi, ſenugræc, ana 3 iij. nij. nigellæ, rad, iiiiij ana 3 h. tritis, & mi-
xtis cum cera liquefaſta cum oleo lilino, aut nardino.

8 Poſt minutionem, & porum pitanæ emplafretur pectus in principio cum hoc emplafiro. Cum fandal. al.
farina oii dei tritis cum aqua ſemperuuiæ, uel portul. & oleo uiol. Et die quarto emplafretur cum farina ordei,
maluauiſco, uiolis ſiccis, camomil. corona regia, tritis cù cera liquefaſta, et oleo uiol. Et ſi eſt tardè digeſtionis,
micf. cù ſe. lini, ſenugræco, & farina ordei. Et bibat decoſtionè ſequentè. Rec. iuiub. xx. ſebeſten xxx. paſſul.
3 v. ficus v. capilli ueneris 3 h. ſe. maluæ, maluauiſci, uiol. an. 3 iij. ordei fraſtij unc. Coquantij cù rotul. iij. aquæ
uſcō ad 1. Coletij, doſis tertia pars eius cù 3 v. cù zuc. uel ſyr. uiol. & oleo amygd. & dormiat patièſ sup ſyr. uiol.
& mucil. granorij citoniorij. Cibeſt cum pulte aquæ furfuris, & zuccaro.

g 3

S E V T A B.

XXIX.

59.

C V R A C O M M V N I S.

Si eſt de gurture, gargarizet cum ſumac, aqua plantaginis, luto cyprino, & ar. Si ex hyſophago, uel ſoma-
cho: cum trocificis carabe aur. 1. & luto cyprino, aqua plantaginis 3. 1. infusiónem ſumac, lem. acerofæ, uel cum
trocificis iftis. Recipe roſ, balau. ſumac, fandal, acaciæ, carabe, ſucci barbe hircinæ, hippoquiftid. ana, detur cum
fucco plātaginis, aqua roſ. & aqua ligamentorū uitis. Et emplafreſt ſtomachus cu eis. Si ex pulmone, ex cauſa
exteriori, deſi ei de carabe, luto cyprino, amido, ſucco barbæ hircinæ, gumi ar. & dragag. & aqua portul, & mu-
cilag. p ſillijs. Si fuerit a repletione, euacueret: deinde utaſ trocificis carabe, ut dixi. Et ſi tuffis fuerit fortis, utaſ tro-
cificis de papauere factis cum carabe, luto cyprino, & ſyr. papaueris facto cum iuiubis, & fucco plantaginis. Vel
utatur trocificis iftis. Recipe carabe, coralli, perlarum, cornu cerui uſti, hæmatitis loti, roſ. ſem. portul. anifi, co-
riandri, papaueris, ſumac, amidi, gūmi ar. balau. de 3. ſpodn, acaciæ ſucci barabe hirci ana danik iiij, teranſ,
& diſtemperent cum aqua ſumac, uel aqua in qua infundijs balauiſt. Et ſi tuffis eſt fortis, cum mucillag. p ſillijs ti-
ant trocifici. Bibat de aqua portulacæ: & emplafreſt pectus cum fandal, aqua roſ. plantaginis, & portul. Cibetur
pulte amidi, papaueris triti, & zucc. Et bibat de aqua cum luto ar. ſpodio, & gumi ar. Si eſt ex corrosione uena-
rum, utatur eleſtuario papaueris.

2 Si ſputum fit cum ſebre: utatur cancri canſu fluuialibus, gumi arabico, luto cyprino, papauere alb. & nigro, & dragag. ana 3 ij. in principio diei cum 3 xi. laſtis aſinini, & 3 ij. ſyr. iuiubarī, & in fine aur. 1. cum unc. ij. ſyr. pa-
paueris. Et ſi ſputu fuerit groſſum: detur ei de eleſtuario conſecto de amygd. dul. medulla granorū bombaciæ
ana 3 x. fabis excoriatis 3 v. ſenugræco ſicco 3 ij, diſtemperatis cu zucc. al. & penidis diſulutis in aqua plu-
ualijs, & coſtis ſuper igne mane & ſero. Si ſputu fuerit multu, inceſſabile, detur ei de his trocificis. Recipe roſ. ca-
rabe, gumi ar. coral, rob liquiriæ, præcenleti uſti ana 3 v. luti ar. & cyprini ana 3 ij. cancri uſti, ſem. portul.
ana 3 x. dragag. amidi, ſpodn, hæmatit. ana 3 ij, terantur oia, & diſtemperent cum mucil. p ſillijs, & inde fiant
trocifici. Cibet pulte amidi, & papaueris, & olei amygdal, dul. butyro, zucc. & ſimilibus.

3 Si non eſt cu caliditate manifesta, deſi ei lac recens tali modo. Recipe aquæ portul. cucu. farracenici ana par.
, laſtis caprini iuuenis, recentis par. 1 3. coquant donec deficiat aqua; de aqua bibat; & ſi febris eſt manifesta, euſi
tetur lac, & utaſ trocificis papaueris, & pitaſa coſta cii iuiubis & cancri fluuialibus. Et cibet cancris tritis ſpide
beg, & affis. Et ſtude ad mitigandu tufſim. Et utaſ dragea iſta. Recipe papaueris 3 x. gumi ara, amidi, dragag.
ſpodij ana 3 ij. ſem. portul, ſem. maluauſci, ſem. maluæ ana 3 v. ſem. cucum. citrul. cucur. & medullæ grano
rum citonioriu ana 3 vij. teranſ bene: doſis 3 ij. cum ſyr. papaueris, iuiub, & nenufar. Et detur ei de gumi ara,
torrefaſto, trito cum oleo uiol, mixto cum territa parte eius zucc. Cibetur gallicus coſtis cum pifis excorti-
atis pſidebeg, & ſimilibus. Et ſi clatinat ad consumpſionc: curetur cu eo quod dictu eſt in consumptiōe: & detur
ei de pulte hac. Recipe papaueris triti, & ifunde in aqua, & cola. deinde recipe ordei excortiati, fabaſ: al. excor-
tic, & fractaru ana 3 x. coque cu aqua papaueris, & cola, & miſce cu rind. laſtis recentis, & mica panis al. zucc.
oleo amygd. & oleo ſem. cucur. & coquaſt, & miſceatur cu medulla ſem. citonioru, & ſe. cucur. tritoſa ana 3 v.
gumi arab. dragag. 3 1. & bibat de eis. Et ſi lenitur, detur ei de trocificis camphoræ recentis, uel de trocificis ſpo-
dij recentis, cum rob myrtu. Et cibetur cum galliculo, uel perdice, coſtis cum pifis torrefaſtis, & excoriatis; uel
pedibus cum rizo, cucurbita, & ſpinacijs.

4 Cavendu eſt, ne detur aqua ordei ante minutione factam, donec mutete ſang. & accidat quali ſincopis. Et ſi
dolor tendat ad inferius ad partè hypocundriò, detur caſsia ſift. cu aqua fructuſt, & uiol. ſicaru, deinde pita-
uā ord. Quod ubi ſpuat, deſi ei ante pitaſa ſyr. uiol. cu oleo amygd. & caſeiat poſi purgatione cum uafe æneo,
aureo, uel argèteo. Quod ſi non mitigaſt, caſeiat cu panico, uel furſure. Et ſi tardat p ſutu: emplafrettur cum ui-
olis ſiccis, gumi, fandal. al. ſurſure ordei, maluauſco, ſurſure ſimilæ, & coro. regia. tritis cu oleo uiol. Et ſi opus
eſt, diſſoluanſ fenugræ. cu ſem. lini. V tatur pulte farinæ ſimilæ, cu zucc. penidiat. elecſ. & oleo amygd. Et ſi tar
dat digeſtio, utatur aqua hyſlopi, decoſt. uuat, paffarum, caricarum, cum zucc. uiol. Purgato corpore, balnee-
tur. Et non diuerſicatur cura in pleurifi, ne uicuit apotropa ad indigitionem.

5 Curentur cum cura pleurilſis poſt purgatioem. Et ſi tardat digeſtio, emplafrettur cum ſenugræco, lem. lini,
maluauſco, farina fabarum, & ficubus coſtis: & bibat de aqua hyſlopi cum ſyrup. uiol. Si fuerint cum ſebre, nil
calidum detur ei, ſed aqua ordei coſta cum liquiriæ fricata, & penidis bonis.

6 Si eſt cu tuffi: cum pitaſa, & ſyr. iuiub. Sin aſt, bibat de ſyr. tamarind. & ſyr. ſimpiet. Et ſi debilita ſuirtus
poſt minutione: detur ei galliculus coſtus cu ſucco granatoru. Si materia fuerit ſicca, leniau cum medulla caſſis
ſift. & tamarind. & emplafreſt poſt euacuatione cum panno inſuſo in aqua roſ. & modico aceto. Et ſi forſtifica-
tur fitis: detur aqua cucur, affæ cum 3 ij. ſem. portul. & 3 5. ſpodij. Tempore æſtuo inſrigidentur cibaria in ni-
ue. Et locus ſternatur foljus ſalicis, roſ, fandal. aqua roſ. roratis cum laſtucis. Si hyemale: locus ſit æqualis tepi-
ditatis. Et abſtergatur lingua panno líneo, & mucillag. granorum citoniorum, & zuccaro.

7 Bibat de aqua laſtis acidi uaccini exbuturati cum coriandro 3 1. ſpodio, carabe 3 5. camphoræ daanſ, uta-
tur hoc per triduſ. Si fuerit cum ſebre: cibeu cum cucur. coſta cum ſucco granati. Si ſit fine ſebre: cibeu cum gal-
lico. Moret æſtate loco frigido, ſtrato cum foljus ſalicis, ozimo, roſ. flore pomone, gariofylato, flore citonioru, &
exremitatibus myrti, nenufar. fandal. aquæ roſ, & camphora. Et ſuperponan ſpectori pāni cu ipſis rebus: &
friceu aqua ſemperuiuæ, & portul. folioru uitis, & plantaginis. Et emplafreſt cum ſucco citoniu, fandal. & cam-
phora irroratis. Vitet laborem, coitum, uigiliam, trifciat, anguſtiam: & penes dormitione: bibat de ſucco gra-
nati, & mucillag. p ſillijs, cum luto ar. & ſem. portul. Cliferizeu pitaſa coſta cu iuiubis, ſebeſten, & portul.

8 Curetur cum aqua muſci dulcis. & ſapor, uel cum aqua coſta xyloaloe, & maſtice: uel cu aqua citri triti, &
expreſsi: uel cu aqua fol, recentiu citri: uel cum ſyr. liquiriſ. 3 iiij. Et ſuperpona pectori cerotu confectu de ſuc-
co nepitæ, maioranæ, abrotani, cum oleo fambucino, et ceruca rufa. Et ungatur pectus cum galia. Et bibat pa-
tum cum aqua frigida. Quod niſi conferat: ſumat dyambra. Cibetur perdice frixa.

SEV TAB.

XXX.

61

CVRACOMMVNIS.

COMM. REIP.

Mala cōplexio humida tiftit in corde, generat morbos incurabiles. Et poſtible eſt, q[ui] p[ro]ſe-dant eam apoplexia, uel paralifis poſt dominatione eius. Verutamen curari poteſt cum rebus deſiccantibus ſtomachum; euitatis rebus humeſtātibus, ut p[ir]ſcibus, laſte, & ſimilibus. Vtatur deſiccatuis, et eo quod non debilitat uirtut[em], ut biſtarda, perdice, pullis paſſerū, frixis cū elmo-ri, aceto, pipere, carui, cinnamomo: & ambulatione in arena, & puluere.

2. Curetur cura ethicæ. Vtatur laſte alinæ, uel fœminæ, & capræ ætatis iuuenilis. Et ſi eſt cum ealiditate: cum p[ra]ſana, mucilag. p[il]liſ, oleo amygdalarum, & ſyrup, uiol, uel nenufar. Emplaſtetur p[er]tus p[an]nis infuſis in aqua roſ. oleo uiol. & oleo cucur. confecto cum uiolis. Cibe-tur p[ir]ſcibus bonis, frixis in oleo amygdalarū, butyro, uel galliculis coſtis ſpidebeg.

3. Si eſt ex ealiditate: hat minutio. Deinde curetur cū lucco granatorū, & aqua tamarind. De-inde cum dragea luti ar. conſeſta de medulla fem. cucum. citrull. cucur. portul. ana 3 v. berbe-ri, ſpodio, luto ar. roſ. ana 3 iſ. carabe, perlis ana 3 iſ. xyloal. camphoræ. & maſticis ana 3 1. tri-tis bene cū ſyr. p[om]or: tranſmar. & ſyr. acaciæ. Sed ſi fuerit ex frigiditate, utaſt diambra, tyriaca magna, & dragea iſta, cum ſyr. p[om]orū dulcium, & mellifſæ. R e cipe xyloal. gariofyl. ana 3 1. ca-rabe, cortice citri, luti cyprini, femin. mellifſæ, cyperi, coriandri, fucci emblicos: ana 3 iſ. coralli, perlarum gen[em] uſtar: lapidis lazuli, & maſticis ana 3 1. Teran[em] omnia, utatur dragea.

4. Debent ei appropinquari res boni odoris, camphora, iandal, aqua roſ. & fumigeſt xyloal. Et appropinquent ei roſæ, nenufar. ozimū, gariofylatum. Cibeſt biſtarda, & perdice. Et ſi eu-a-cuatio fuerit ex fluxu uentris cum uomitu, diarria, uel laxatiuo: roreſt facies aqua frigida. Si ex uomitu: fricent pedes, ligen[t] tibiæ, fiat ſuppoſitorium laxatiuſ, utatur rob. Et emplaſtreſt ſto-machus ſtipticis, ut roſis, aqua roſ. camphora, & ſimilibus. Si ex ſudore: non inquietet, necq[ui] li-gen[t] tibiæ & brachia, necq[ui] retineaſt anhelitus, ſed roretur facies aqua frigida. Epiſhimeſt cum a-qua roſ. coſta cum myrto & aneto: illiniatur acacia, licio, & oleo myrtil, & oleo palm[em] ram. Ia-ceat in loco frigido, cum herbis frigidis odoriferis. Si ex fluxu fang. narium : ligentur muſculi pedum & manuum. Et utatur eo toto quod diximus in cura fluxus fang. e naribus intenſi.

5. Si caret febre, balneum iuuat. Sin aŭt, non. Et bibat de ſyr. acet. Et ſi ſit ex humore choler[em] co in ſtomacho: roreſt facies cū aqua frigida, & tenea[t] anhelitus, & fricent os, & gingiuæ, & os ſtomachi: & uomat cū eo ǒd dixi: & bibat poſt uomitu de ſucco granator: muzi, & comedat de pomis muzis. Et ſi abunidat uomitus, recipe ſuppoſitoriū laxatiuſ: et bibat de ſyr. abſin. cū de-coſt, abſin, et zuc. Et emplaſtreſt ſtoachus cū aqua ſempuiuæ, ſand. roſ. caphora. Et ſi in ſtoacho eſt ſlegma: uomat decoſt, aneti, rad. & fal. Et ſi eſt ex opilatióne: bibat de ſyr. acet. uel aqua gra-nati cū zucc. origano, mentaſtro, hyſſopo, aníſo, ſe. ap[er]i & ſeniculoſ. Si ex ſuffocatione matri-cis: retineaſt anhelito, roreſt facies: & bibat decoſt. hyſſopi, m[ē]taſtri, origani: et nō utaſt oxymelle. Approxim[ē]tur naribus ſoſtentia, ut altit, opoponar: & matrici res boni odoris, ut muſcus, am bra, camphora, & ſimilia.

6. Debemus inſpicere, ſi mala cōplexio eſt ex ealiditate. Si lic: roreſt facies cū aqua frigida, & p[er]tus cum aqua roſ. & bibat de ſyr. acet. & agreſtæ. Et cibeſt iure galliculi coſt cū ſucco granator: muzi. Et ſi ex alia mala cōplexione: curetur cum eo contrario quod dictuſ eſt ſuperius.

7. Si eſt ex mala cōplexione epiſtice: cureſt correctione ipſius cōplexionis dominātis, cum con-trario eius, prout dictuſ eſt. Et ſi eſt ex mala complexione ſtomachi: curetur cum contrario com-plexionis dominātis, prout dictum eſt in cibis, medicinis, emplaſtrisc[ie] de curis ſtomachi.

8. Si cholera eſt in ore ſtomachi, iam dicta eſt cura eius. Si ex fluxu uentris, ſimiliter dicta eſt eius cura. Si ex cauſſa ſiccitatis: cibetur ante paroxiſmum cum pane inſuſo in aqua roſ. & ſapa. Et bibat de ſyrup. p[om]orum, & ſucco citoniorum, Ligentur manus & pedes, & fricentur. Et ſi ſincopis fit in principio paroxiſmi ſebr. cibetur cum pane inſuſo in ſucco granatorum, & ſa-pa. Et fumme debemus inſpicere in cura ſincopis, ut poſſit corrigi cum fuo contrario: quod quidem bono medico eſt perquirendum.

h

SEV TAB.

XXXI.

63

CVRACOMMNIS.

COMM. REIP.

Bibat de aqua tamarind. & iulep, mucilag. pfilln paulatim: & afsidue utatur curfu medica-
minis in hysophago. quia nihil potest manere in eo. Et fiat emplastrum inter spatulas cum fan-
dal. cum aqua roſ. & camphora, & aqua lactuca, & portulacæ, ſemperuiuæ. Et cibetur ſucco-
granati muzi, agrega cum cibo ſuo. Vtatur pauca loquela, labore modico, & motu.

Bibat de iure cibi coſti ſpidebeg calido actualiter & potentionaliter: & de aqua coſta cum ſpica, anifo, aneto, & ſapa. Et unctio fiat inter spatulas cum oleo narcifino, uel coſtino. Et em-
plastrum fiat de abſinth. aloe, maſtice, & ſpica.

Bibat de ſirup. nenufar. & oleo granorum cucur. & de iure pinguedinis anatis, & maluæ,
& pulte farinæ ſimilæ, & lactis recentis, & de lacte aſinino, & caprino calido. Et unctio fiat inter
ſpatulas cum oleo granorum cucur. uiolis, & cera. Et emplastrum fiat cum folijs maluæ, ſenu-
græci, & oleo uiol.

Vtatur trifera parua, & mirabolanis conditis. quia iuuant ualde. Euicit potum aquæ,
& nutrimenta humectantia. Vtatur gallinis, & biftarda, uel galliculo frixo cum elmori, & ciu-
namomo.

Bibat de aqua ſem. portul. cum iulep paulatim, uel aquam or. cum ſyrup. uiol. uel de aqua tamarind. in qua diſoluitur caſiaſt. cum oleo uiol. Emplastretur inter ſpatulas cum sandal. aqua endiuæ, coriādri. Deinde cum farina or. maluauiſco, uiol. furſure ſimilæ, camomil. coro. reg. Et ſi incipit apoſtema congregare ſaniem, apparente ligno horripilationis, bibat decoſt. fi- cuum, cuna ſapa tepida, & ponatur cum emplastro farina or. oleum uiol, & decoſt. ſicuum. Et bibat de pulte aquæ furſurum, fabarum, zuccari, & olei uiol.

Vnctio fiat inter ſpatulas cum oleo aneti. Et emplastrum fiat cum camomil. ſenugræc. co-
ro. regia, & decoſt. ſicuum. Et bibat de aqua coſta cum iure cicerum calido, & iure caulium ru-
beorum, aneti, & ſimilium.

Vtatur dragea ifta. Recipe roſ. rub. ſem. portul. medullæ ſem. cucu. citrull. mundatorum
ana 1, 1. ſpodn, fandal. al. berberis, coriandri ſicci, infusi in aceto ſiccati, ana 3, 5. camphoræ da-
nif 1. terantur omnia. Dofis aur. 1. cum ſyrup. pomorum muzorum, & agreſtæ. Vtatur tro-
cif. ſpodn cum aqua lactis acidi exbutyrati, aut cum aqua acetoſitatis citrorum, aut rob agre-
ſæ, aut rob ribes. Et emplastretur os ſtomachi cum aqua lactuca, endiuia, roſ. ſemperuiuæ, ra-
furæ cucur. fandal. camphora, modico aceto. Cibetur galliculis, aqua granatorum, ramis por-
tulacæ, pifcibus bonis factis ſelibeg.

Si uomitus non fit, de facili purgetur cum decoſt. mirab. roſ. fumiterræ, paſſul. tamarind & aloe. Et ſi fuerit cum feb. dentur ei hæ pillulæ. Recipe mirabol. cit. 3 in. ieræ pigræ, abſinth. ro mani, roſ. ana 3, 7. terantur, diſtemperetur cum aqua fumiter. & fiant inde pillulæ. Dofis 3, iii. cum ſyrup. acetoſ, & tamarind. Et emplastretur ſtomachus cum roſ. fandal. camphora, infusi in aqua roſ.

h 2

S E V T A B. XXXII.

65

C V R A C O M M V N I S.

COMM. REIP.

1. Poft purgationem utatur cibis unctuolis, ut otthis in iure ipidebeg, conditus de aromatibus calidis. Et bibat de fapa. Et porus uini puri fanat appetitum caninum, ut dicit Hippo. quia caledafacit stomachum, & diminuit appetitum. Tamen peccatum ipfius est maius utilitate. Et hoc fecundum opinionem legis arabicæ, dicit translator. Et ſi cibus defcendit a stomacho, cito utatur fermêntia, & carnibus groffis, & ſelideg. Euitet res acuas. Et ſi lenit natura, uratur dyacitjonem muſcato. Et ſi appetitus ſit ex parte inanitionis; ſumat cibum ſuum paulatim in die, ut digeratur. Et balneetur in aqua frigida; ſedeat in locis frigidis. Et minoretur motus. Inungatur corpus cum oleo roſ. & myrtino-

2. Hippocrates dixit, φquædam mulier conquerebatur de dolore stomachi: & mitigabatur dolor cum farre ordei, & ſucco granatoru. Sed debet emplastran stomachus cum ligamentis uſtis, bene tritis cum mica panis, & ſucco citoniorum, plantaginis, ſemperuiuæ, & oleo roſ.

3. Si eſt ex caliditate: utatur rob infrigidanuo, ut prunorum, pomorum, cum ſucco cucur. & ſyrup, aceto. simplici, cum aqua frigida. Etiam mane & ſero trocif. factis de medulla ſem. cucur. ſem. cucum, ſem. citrul. ana 3 iij, gumi ara. dragag. ſpodio, amido, sandal. anifo ana 3 ij, camphora daniſ ſi. diſtemperatis cum mucil. p[ill]iſ. doſis aur. 1. cum ſucco berberis, & aqua frigida. Et ſi ſitis ſit a ſiccitate intenſa: utatur aqua frigida, & p[it]ſana, aqua cucur. & mucil. p[ill]iſ, ſem. citonioru, & cibo de farre ordei infrigidato cum niue. Si eſt ex caliditate & ſiccitate: utatur ſucco cucurb. cucumer. & trocif. roſ. Et teneat pillulas frigidas prædictas in ore. Cibetur galliculis coſtis cum agreſta, ſucco citoniorum, pomorum acidorum, & rebus frigidis mixtis cum niue. Si fuerit ſitis a caliditate cordis, uel pulmonis: utatur inmiffione aëris frigidi, & diſcooperſtioe capitis: et ſedeat in loco frigido, & criptis aqua. Et emplastran[em] stomachus cù frigidis reſ. acu.

4. Debet uti trocif. roſ. ſpodii, cum ſyrup. pomorum, & aqua frigida, & tragea confecta de roſ, abſcip. capul. Et grana berberis ana 3 v. ſem. portul. medul. citrull. cucum. ana 3 iij. ſpodij, xyloal. ana 3 i. maſti. 3 iij. tritis bene. doſis mane 3 ſi. cum laſte acido exbutyrato; & in ſero 3 iij. cum ſyrup. pomorum granatoru. Cibetur galliculis ſrixis cum aceto, & modico elmori, & coriandro, aut cum ſucco mentæ, & granatorum, coſtis cum menta, & agreſta, & modico apio. Sugat muſcum, & citonium.

5. Vtatur ſyrup. xyloal. iſto. Recipe ſudoris aquæ roſ. rotui ſi. ponatur in olla cum xyloal. & ſucc. ana 3 iij. factis ſpic. gariofyl. maſti. nuёis muſcatæ ana 3 ſi. ligentur in panno leniter: coquantur ad consumptionem medietatis: extrahatur, comprima, dulcoretur cum zuccaro, fiat iu lep: & miſſe cum eo daniſ 1. muſci. doſis quolibet die 3 1. Cibetur pane bruno, perdice frixa cum aceto & elmori. Vtatur paſſul. penidij, et maſticatioe maſticis, & xyloal. humeſtatiuis. Et utatur balneatione, & exercitio ante cibum.

6. Si tempus eſt autumnale, laxetur natura: & ſi eſt æſtiuum, uomat. Et utatur catartico aloes. Purgato stomacho, utatur trocif. roſ. cum ſpodio, & ſyrup. acetoſ. simplici, uel granatorum. Cibetur galliculis coſtis cum agreſta: & utatur toto regimine quod dixi in cura malæ complexionis ex caliditate.

7. Poſt purgationem utatur trocif. roſ. 3 1. maſtice, xyloal. bene tritis ana daniſ 1. cum 3 v. zuccari roſ. & potu aquæ roſ. in quo coquatur anifum, & ſem. ap[ri]n. Et ſi totus stomachus in- funditur de ipſo humore: utatur pillulis aur. & pillulis aloes, & trocif. ſiellæ 3 5. cum ſyrup. pomorum aromatito, & eleſtuario diacitonico laxatiuo. Cibetur galliculo modico frixo, uel iu- re ipidebeg.

8. Poſt euacuationem euiter id quod generat melancholiam, ut ſunt legumina, carnes uaccinæ, & ſimilia. Vtatur eleſtuario lætificante, uel ſyrup. laborantium gneſues: & bibat de aqua caſei, cum hac tragea. Recipe polypodii, epithimi ana 3 iij. mirabol. Febul. ni. ana 3 iij. ſalis pe trol, lapid, lazuli ana 3 1. doſis 3 iij. cum rotui. 5. aquæ caſei quolibet die: & augeatur uſo[ſ] ad 3 iij. & rotui. 1. aquæ caſei, hoc fiat per dies quinque.

h 3

3 B V

T A B.

XXXIII.

67

C V R A C O M M V N I S.

COMM. REIP.

Denſirocifc.roſ, cū aqua roſ. Quod niſi conferat,deſi diamuſci,& tyriaca maior cū de-coſt.anifi,cimini,maſticis,& ſpicæ.Emplaſtreſ cūmaſtice,xyloal,indiano,abſint,croco,diſte-peratis cū ſucco citonj. Et liniaſtomachus cū ceroto conſecto de ſucco maioranæ,cera,& oleo maſt. Cibeſ cūbiftarda,perdice,frixis,aut cū iure ciceri. Et utaſ hac tragea.Recipe xyloal,maſt. ſpicæ,nucis muſcatæ ana 3 1. mamachi, aua. ſem. apj ana 3 ij. roſ. 3 v. terantur. doſis aur. 1. cum ſytup pomorum.

2 Poſt purgationem ſtomachi dentur ei trocifc.roſ. cum melle roſ. Quod niſi conferat, detur ei de metridato, uel tyriaca cum aqua pomorū, uel mentæ: & ſi uirtus eſt debilis, breuis: fiat cura cum trocifc.roſ. & aqua roſ. coſta cū garioſyl. & xyloal. Et ſi fortis: ſumat de æſtius magnis. Et ſi acidus cibus ſit in ſtomacho: ſumat de cimino, carmeni danik 1 5. de garioſyl. car. 1. de xyloal. danik 1 5. tritis omnibus bene: & ſumat cum aqua & ſapa.

3 Vtatur aqua laſcis acidi exbuturati, laſte mulieris, alinarum, caprarum iuuenilis ætatis. Et balneetur in aqua cum uiol. nenufar. cucur. laſtuca, ordeo excoriato fraſto. Cibetur galliculis coſtis cum cucur. laſtucis ſpinacjſpidebeg. Emplaſtretur ſtomachus cū ceroto conſecto cum oleo uiol. oleo ſem. cucur. nenufar. cera al. ſucco laſucæ, ſemperuiux, portul. Cibetur bonis pſicibus. Humeſetur ſtomachus, ne fortificetur ſuper eum consumptio.

4 In principio bibat de eo qd dixi. Fiat emplaſtri cum ſandal. luto armeno, licio, ſief memi-tæ, ſucco coriandri recentis, ſucco citonioræ, aqua portul. roſ. ſucco myrti, ſucco pomos: per-cutiant hnj ſucci, & aqua cū cera, & oleo roſ. in mortario, & miſceanï cum ſandal. & camphora. Cibeſ ſpinacjſmalua coſtis, cū mica panis bruni. Et incepta digeſtione apoſtematis, emplaſtre tur farina ordei, maluauifco, camom. ſandal. corona regia, & roſ. diſtèperatis cū ſucco ſolatri: & bibat de ſucco endiuæ, caliaſ, & oleo amygd. dulce. Et ſi eſt ſine febre, cibetur cum pulte aquæ ſurfur, zucc. & ol. amygd. dul. & de mica panis bruni fiat iuſcelli cū oleo amygd. Et ſi declinat ad putredinç, bibat de ſem. mentaſtri, & maluauifco, une. iij. cū laſte recenti mane & ſero. Et ſi eſt ſine feb. bibat de aqua ficuï unc. iij. in qua diſſoluitur 3 1. ſermêti. quia aperieſ apoſtema: & emanate apoſtemate bibat de laſte caprino rotul. quart. 5. cum ſyr. papaueris, iuiub. luti ar. & gumi ar. 1 5. Vtatur pulte de amido, cum laſte recenti, & papauere trito, & colato.

5 Si apoſtema eſt molle, bibat decoſt. ie. apj, ſenic. paſſularum, medullæ caliaſſt. Deinde de tyriaca, & metridato, Et emplaſtretur cum aloe ſuccotrino, cera rufa ana 3 v. abſinth. rom. 3 ij. maſtic. ſpicæ bonæ ana 3 ſj. cineris uitis 3 ij. ſambuci 3 xx. mixtis omnibus, tritis, cribella-tis, liqueſacts. Et ſi apoſtema fuerit duruï: emplaſtreſ cum dyaquilon, diſſoluto cū oleo coſt, & mixto cum croco, ſpica bona, amygdal. amara. & armoniaco, bene tritis.

6 Niſi ſit pregnās, utaſ uomitu. Et ſi ſit ex humore flegmatico, fiat ut dixi. Si ex acuto, uel ſal ſo, fiat cū aqua cal. tīm. Et bibat de iſta medicina. Recipe capuloſ gland. 3 ij. paſſul. enud. 3 vi. anifi, mirabol. keb. emblic. ana 3 v. Coquant oia cum rotul. 1. ſapæ coſtæ ad tertiij, & rotul. 1. uſq ad mediij, doſis quolibet die 3 1. Et ſi deſicit appetitus cibi ex chol. rub. fiat ut dixi in cura ſtomachi, quando caſeſt ex fluxu chol. rub. Si ex flegmate: iam dictum eſt. Et ſumat dyacitoni-cum laxatiuï. Cibetur galliculis frixis cum elmori, ſinapi, et cinnamomo, carui, et galangis. Ha-bens in utero, non uomat, ſed ſumat de tragea tali quolibet die. Recipe cardamomi, macis, cimi-ni, carmeni, ameos, ana p. ſj. terant oia: & excitato ipſo morbo, fugat oſſa galliculoſ afforj.

7 Si eſt ex mala cōplexione calida, fiat ut dixi. Si ex frigida: cureſ diambra, xyloal. ſyr. aceto. & citonioriij, cum melle conſecto, ciceri imperatoj, cum ſucco citonioriij ana, & detur trag. iſta cum ſapa. Recipe cimini, ſem. apj, ana. origani, ameos, mētaſtri, maſtic. ana. terantur omnia. Si ex cho, rub. fiat ut dictum eſt: ſi ex flegmate, ſimiliter dictum.

8 Si accidit ſincopis: roretur facies cum aqua frigida, & roſ. infrigidata. Odoret patiens res boni odoris, & aromatica cal. ut muſcum, ambram, xyloal. conditij cum aqua roſ. Emplaſtre-tur ſtomachus cū muſco, ramiſ, myrto, lilio, roſ. tritis. Ligenſ manus & pedes, & ſricenſ. Euel-lantur capilli, & uox detur in aure magna. Percutiatur, & pungatur corpus cum refuſiana pun-gente. Et mitigata ſincopi, detur ei de pane inſuſo in ſapa coſta ad tertium. Deinde cibetur cum perdice, biftarda, & ſaliano, cum aqua berberis, & ſapa bene coſta.

SEV TAB.

XXXIII.

69

CVRA COMMVNIS.

COMM. REIP.

Debet emplastrari uenter cum myrto, citonio, oleo roſ. luto ar. Et odoret odores bonos, ut sandal, aqua roſ. & camphor. Et fluxus uentris ſi ſit intenſus, uel uomitus, & accidit ſincopis: roretur facies aqua frigida, uel aqua roſ. frigida: & ligentur muſculi brachiorum, & tibiarum: fricentur pedes, & mitigata ſincopi, utatur citonio, & pomis. Cibetur cum pane infuſo in ſapa bene coſta, uel in aqua pomorum bis coſto, uel iure biſtardæ, uel galliculi zirbeg, bis coſto conſecto cum ſumac, uel berberis, uel particulis citonij, & pomorij. Et ſi eſt cum caliditate: utatur p[]ſiſana facſa ordeo fraſto & aqua niuali. Et inſrigidetur ſtomachus cum sandal, & aqua roſ. Et ſi uomitus eſt ſlegmaticus, utatur ſyrup. aromatico pomorum.

2. Si eſt ex parte crifis: niſi ſit intenſa, non incidatur. Sin autem: inſeindatur cum ſyrup. pomorum. Et cibetur cibo berberis. Et ſi materia eſt cholerica, fluens ad ſtomachum: utatur trocifcis de ſpodio, rob utriuq[]uæ granati, moris ſiccis acidis: & hac tragea. Recipe granorum granati torrefaſtorum 3 x. granorum myrti, berberis ana 3 iij. ſumac, farris gelberæ, & nabit, & pomorum ana 3 iij. coriandri ſicci inſuſi in aceto, torrefaſti, cormi mac. & napti ana 3 iij. mororum ſiccorum 3 s. acetoſæ 3 i. fructus rubi 9 iij. roſ. 3 s. ſpodij 3 i. teran tur groſſo modo. Et in potu dentur de ea 3 iij. mane, & ſero, & meridie cum rob myrti. Et ſi fluxus eſt ſlegmaticus, utatur tragea matrefate cum ſyrup. pomorum aromatico.

3. Si eſt humiditas uifcoſa, utatur h[]ac tragea. Recipe balauſt. granorij myrti, ſumac, carab. hippoquiftid. ana 3 i. gallæ torrefaſtæ, extinſtæ in aceto, capularum granati acidi, ſeminij acetoſæ, cormi, napti, nucleorum paſſularum, capularum gland. ana 3 i. cimini, carmeni aceto inſuſi, & torrefaſti 3 iij. maſtice. xyloal. ana 3 iij. terantur. doſis 3 i. cum rob myrti. Vel utatur trocif, præpar. cum ſyr. pomorum aromatico. Et cibetur per-dice, biſtarda cum aceto, inſuſionis berberis, ſumac, impletis de ſem. granatorum, coriaodro, apio. Vel cum biſtarda, cum nucleis paſſularum, granis myrti, cinnamomo. Et ſi fuerint ulcera in ſtomacho: utatur trocif. ſpodij retentiuis, & rob citon. & myrtino, & aqua or. coſta e[]ui citonij[s]. granis myrti, gumi ar. luto cyprino. Cibetur ri-zo coſto cum biſtarda frixa cum oleo amygd. Et utatur farre golberæ, citonio, & mentra.

4. Si eſt naueſa ex multo cibo: uomat cum oxymelie, et aqua cal. Et poſt uomitum ſumat de ſyr. granatorij faſto cum menta. Attenuetur dieta. Et ſi eſt ex cauſa crifis, permutetur, niſi intenſus fit uomitus. Et ſi eſt cholericus: ſumat de ſyrup. pomorum citoniorum, faſto cum menta, uel aqua citonij muzi, uel aqua tamarind. 3 i. in qua coquatur menta: coletur et miſceatur cum ſpodio. Cibetur farre ordei, biſcoſto cum ſucco pomorum. hoc fiat bis. Si illud refutat animus, & debilitatur, cibetur aqua carnium facſa de pectore gallinarum & galliculorij, cum biſcoſto & ſucco citonij, & pomorum. Et utatur tragea iſta. Recipe granorum granati, berberis ana 3 v roſ, ſumac, ſpodij, corticum ſiſticorum exteriorum ana 3 iij. carabe, xyloal. ana 3 iij. doſis 3 iij. cum ſyrup. pomorum. Quod niſi ceſſet uomitus: ligentur brachia, & ſuperponantur uentofæ infra umbilicum. Et faciat miſtigari uomitum cholericum. Recipe berberis, ſpodium, cortices ſiſticorum exteriores, mentam ſic. xyloal. camphoram, granum granati, doſis aur. 1. cum aqua coriand. diſſoluta in aqua roſ. poſita in uafæ figuli nouo, fumigato xyloal. & camphora. Et ſi uomitus eſt ſlegmaticus, utatur aqua pomorum & citonij, & ſapa coſta cum menta, & mentaſtro, bene mixta cum xyloal. maſtice, & cardamomo, & zinzibere.

5. Bibat de p[]ſiſana inſrigida cum niue, mixta cum oleo amygdalarum: & emplafretur ſtomachus cum cero toconſecto cum aqua citrulli, cucum. cucur. ſemperuiuæ, farinæ ordei, maluauifco, & oleo uiol. Et bibat de aqua portul. cum oleo uiol. & iulep: uel de aqua cucur. cum oleo uiol.

6. Poſt uomitum utatur tragea conſecta cum cimino, carmeni, ameos, ſem. ap[]ni, aniſi, matratri, carui ana. do ſis aur. 1. cum ſucco mentæ, & ſapa bene coſta. Et ſi fingultus eſt de cholera rub. ſumat poſt uomitum de pulte conſecto cum amido, zuccaro, & oleo amygdal. dul.

7. Sumat de tragea conſecta de ameos, ſem. ap[]ni, ſeniculi, carui ana 3 i. ſem. naſturci[]n, zinziberis, thuris ana 3 i. mentaſtri montani, nepitæ ana 3 i. 5. tritis bene. doſis aur. 1. cum ſapa bene coſta, uel ſyr. meliſæ. Et niſi diſsoluatur, utatur metridato, & electuarij calidis. Et ſi natura eſt lenis, utatur ſem. naſturci[]n torrefaſto cum cimino, carui inſuſo in aceto, torrefaſto & ſiccato. Et ſi m[]ultiplicatur ruſtuation, uomitus iuat: & poſt e[]ui ſumat de zinzibere condito, & dyapiperion. Et ſi minoretur, maſticer de cimino & thure.

8. Si uomar de leui, fiat uomitus poſt uomitum. Vtatur electuario laxatiuo cum aqua cal. & oleo amygd. & dyacimino. Vtatur fame, & inſundatur corpus eius in aqua frigida tempore æſtiiuo. Minoretur cibus. Vtatur exercitio moderato, & balneo ante cibum. Fricetur ſtomachus, & epi[]chimeit cum aqua repida: & emplafretur p[]ānis. & ungatur uenter cum oleo amygdalarum.

i

SEV T A B.

XXVI.º

71

C V R A C O M M V N I S.

Plures uiderunt in tenaſmone emitti ſtercus ſiccum, cum raſura: & exſultantes id eſt fluxum uentris, cu-
rauerunt cum conſipatiuſis: & periculofa ſuit cura ipſorù. Et diſtingitur inter ea: quią tenaſmon non ſit ex hu-
more pungente, ſicut fluxus. Et ſi tenaſmon ſit ex humore pungente: curctur cum pſillio, & oleo uiol. Et ſi ex
fluxu cholericò, cum tragea luti, ſyr. myrti, ſem. ozimi, garioſylati torrefaſto. Et ſi eſt cum humiditate uifeſa,
cum tragea naſturcij, & 3. ſem. eius, & ſem. apſi, cum aqua cal. Cibetur iure cicerum, pallis columbi. Et utatur
ſuppoſitorio cum filo conſecto, & opio, thure, et croco. Et ſi eſt ex ſtercere ſicco incluſo, utatur clifteri lenitiu,
& eo quod dixi, uel trocif, uiol. cum zucc. & fiat ſuppoſitoriij de baurac, maluauiſco, pulpa coloquin. & zucc.
roſ. & cibetur cum iure ſpidebeg de granatis, uel de blitis coſtis cum polypodio.

Detur ei in principio tragea luti, trocif, carabe, uel trocif, balaſt, uel trocif, daſtyl. inmat. uel corall. cum
ſyrup, myrtino, uel citoniorum, cum plantag. & aqua portul. Si fine febre: detur lac caleſaſtum cum lapide,
uel ferro caleſaſto, cum bifocto arom. Si cum febre, trocife, de ſpodio cum rob citoniorum: deinde cum aqua
farri ordei, cum luto, & gumi: deinde per horam dentur ei 3. iij. de trag. conſecta de pſillio, ſem. mentaſtri, & ſe-
ozimi, garioſylati torrefaſti, & luto ar. amido, ſpodio, roſ. carabe, cum rob citoniorij, & myrtino. Et utat pulte.
conſecto de bifocto aromatico, golleta, amygd. torrefaſtis, et oleo amygd. & roſ. ol. Et ieiuio ſtomacho come
dat de citonio pomo, caſtaneis, golleta, trioſio & nabo. Et ponant in aquam ſui porus ſpodiij, roſa, gumi, & ſu
cum. Et ſi diſcoriatio eſt in intefinis, clifterizetur cum aqua plantaginis & portul. in rotul. 5. poſita in eo uitero
oui, elixo in aceto, luto caprino, gumi ar. acatia, ſang. drac. ſucco barbæ hyrcinæ, & ceruſſa plumb. an 3. 1. tri-
tis omnibus cum. iij. uitellis ouorij in mortario. Et ſi punſto emittit ſaniem, tantij clifterizetur cum cliferibus
fortibus in deſiccatione. Et ſi emittaſt de inteftino recto, fiat ſuppoſitorium fili conſectum de rizo perſo, chara
uſta, acatia, balaſt. & ceruſſa plumb, ſang. drac. ſucco barbæ hyrcinæ, & opio ægyptiano, diſtemperatis cum ſuc
eo myrti & plantaginis.

Primo conſorte epar, deinde curet dyſenteria cum tragea conſecta de berberis, nuclets daſtyl. inmatur, an
3. iij. roſ. sandal, ſpodi gumi ar. amido, an 3. iij. ſem. acetoſa 3. iij. tritis omnibus. doſis 3. iij. cum ſyrup. cito-
niorum, uel poromum muzorum, uel rob ribes. V tatur medicinis ſacientibus contra debilitatem eparis ex ca-
liditate. Et epithimetur cum sandal. roſ. ſumac, balaſt. luto ar. inſuis in aqua plantaginis, roſ. uel fiat. empla-
strum ex prædictis, & applicetur epati: & cum caleſit remoueatur, & iterum applicetur. Vel appone empla-
strum de garro Meſ. apertium ſrigidum, cum ſignificatione caliditatis.

Sedeat in decoſt. camomil. coro. reg. artemefiſ. ciceru imperialis. Et poſt triduij laxet natura cuſ clifteri co-
ſeſto de meſtaſtro al. iuiub. ſeßeſte, paſſul. ciceribus impialibus, camo. coro. reg. aneto, blitis, nenufare, uiol. mal
uauiſco, ſurſure, ligatis oibus in pano, bulliant. Coletur: in qua ponat adipis gallinæ, anatis, elmori, quantatet
coſpetentet: baurac 3. cuſ iera pigra, uel bideſtæ: uel fiat ſuppoſitoriij ex coloqn. ſcamonea, baurac, melle. & c. Et
nifi conferat, ſtercus lupinu inuentu inter ſpinas ligetur, uel liniaſt ſuper umbilicu. Aut liget ſuper coxam: aut de
eo bibat danſt 1. cum decoſuo. anſi, cimini, ſem. ſenic. & aloe, diſtemperatis cum melle. Et ſi fuerit ex uentoli-
tate, fiat caleſaſto cum aqua calida, & ſale: laxetur pillulis foetidis, & clifteri. Cibetur iure gallorum ſpidebeg,
cicer. aneto, cimino, polypod. Et bibat poſt purgationem, & bene habebit.

Si ex ſece congregata, laxetur medicinſi dictis. Si ex medicamine mortiſero, curet tyriaca, & meſridato. Et
ſi ex tarditate ſumptiōs nutrimēti, cum ſuribus unctu oſis carniu arietum, inſuſo in eis pane trito: ſimiliter cum
oleo amygdal. & mucilag. Euitentur groſſa, opilantia. Cibetur ſpidebeg & zirbeg. Continue utatur zuccaro, et
penid. Et ſi ex caliditate, ſumat de mica panis brunie, cum iulep, oleo amygdal. galliculo zirbeg, & oſtis ſub gal-
linis pinguibus, prius inſuis in ſyrup. uiol. zuccaro & aqua calida.

Curet cum medicinſi interſicientibus ipſa anſia: & emittentibus ea, in qbus eſt amaritudo & abſterſio.
ſicut in lupinis, artem, abrotano, mentaſtro, & ſimilibus. Et ſi de his ſumanu cōpoſite, uel ſingulariter 3. iij. cum
melle & aqua tepida, emittentur anſimalia. Et ut plus generantur ex comeſtione cretae al. trit. lenis carnis, uel
crudæ lauctuæ, laſtis recentis, aquæ graminis, ſem. cucur. mentæ, & ſimil.

Si fuerit ex ſubſtantia recenti, fiat cuſ eo quod dixi de medicinſi laxatiuſis. Et ſi eſt cum ſolutione uentris, fiat
cum eo quod dixi de tragea naſturcij. Et ſi eſt ex uentofitate groſſa, fiat cuſ ſem. apſi, anſi, ſeni. ameos, orig. per-
doſi, tritis bene. doſis 3. iij. cum ſapa bene coſta, uel aqua uitæ. Si cum chol. rub. fiat cum pſillio, ſem. portulacæ,
ozimi, garioſyl. medulla ſem. citrul. cucu. ani. ſpodio, ſem. plantaginis ana par. 1. 5. tritis omnibus præter pſil-
lium, roratis cum oleo roſ. doſis 3. iij. cum aqua decoſt. berberis, & ſyrup. de ribes.

Si hæmorroidæ ſunt cæcæ, illininant pane porcino, & calſidion. Et mitige doloriple cum iem, iuni ueteri.
Emplastreſi emplastro de camo. coro. reg. fol. ſenug. coſtis, & tritis cum uitello oui. Et ſi ſint cuſ caliditate, miſce
anſt cum lentibus excorticatis, oleo uiol. Sin auſt: fiat emplastru cum allio trito, & coſto cuſ ſem. lini, de quo em-
plastreſi tepide. Quod nifi conferat, et uis eas incidere cuſ medicamine: illininant calce uiua, & calſidion: deinde cuſ
uino. deinde ſuper ſparganu eis cortices coloqn. uel lupinorij combuſtij. Deinde illininant unguento ceruſſæ, aut
albumine onoru, & oleo roſ. Quod nifi conferat: incidanſt ferro: aut ligent. Et apoſtema caliduij emplastreſi cum
folijjs maluauiſci, uiol. ſiccis, lenticulis excorticatis, coſtis cuſ aqua, mixtis cuſ oleo roſ. uiol. uitello, & albumine
oui. Et ſiſſura curet unguento ceruſſæ, camphora, albumine oui, & ungueto bafiliconis: & ſedeat in aqua cucu.
Et ſuper ſpargatureis pul. nucis cyprefsi, myrti, acaciæ, ſucci barbæ hyrcinæ, gallæ recentis, ſe. roſ. & ſumac. Et
ſi cum hoc eſt apoſtema, fiat cuſ lentib. excorticatis, cortice granati, capulis gland. & nuce cyprefsi, coſtis cum
aqua myrti, & tritis cum oleo roſ.

i 2

SEV TAB.

XXXVI.

73

CVRA COMMVNIS.

COMM. REIP.

² Emplastret epar cù land. & aqua endiuiæ, lactucæ, portul. ſemperuiuæ, alura cucur. oleo roſ. cera al. Vtaur trocif. de ſpodio, cù ſyr. acet. & aqua endiuiæ: & bibat de aqua ſolatri, podagræ lini, & lactucæ, cù tragea cœſta de mirab. citrinis, lacca lota, roliſ, ſpodio ana 3 v. cinnamomo 3 iij. ani. 3 iij. tritis oibus. doſis 1 iij. cum zuccaro. Cibet cum galliculo zirbeg, & ſugat de pomis granatis: & comedat de píſibus ſelibeg. Et ſi eſt cum ſe bre, utatur cibis cum agreſta. Et ſi cum tufſi, utatur píſis cù agreſta, ſpinacijſ; & cucur. Et ſi natura eſt lenis, utatur trocif. de ſpodio conſtipatiuis, cum ſyr. myrtino, ribes, & cítonio. & ſaſto cibo cum ſumac.

³ Debent dari trocif. regis, cum oxymelle, & zinzibere condito: & emplastret epar cum cypero, ſquimanto, coſto, ſpica, aloe, abſinth. camo. coro. reg. diſtemperatis cù oleo coſtino, cum ſapa bene coſta. Cibet cum bíſtar da, cum iure cicerú, aceto, & cinnamomo, aut frixa vorata cù ſapa bene coſta, uel cum pane bene inſuſo in ſapa bene coſta. Et epar lupi ſiccatú, tritum, ſi bibat cum reub. iuua tualde contra dolores epatis frigidos & cali. Et emplastret epar ante cibú cum panno inſuſo in aqua, in quo coquatur ſpica, ſquinantú, maiorana.

³ Euitet patiens cibaria humeſtantia. ut píſces, lac, & cibum dulcem, & ſimiles. Poſt cibum minoretur nutri mentú ualde, ſuſtineat ſamem & ſitim. Vtatur exercicio in locis arenofis & ſiccis. Et balneetur in aque ſalſa. Et ſumat de trocif. his. Recipe roſ. 3 iij. berberis 3 1. ſpica bonæ, afari, ſucci policariæ, ſucci abſinth. ana 3 1. ſe. apij, aniſi, ſeni, ſquinăti ana 3 5. croci danik 1. terantur oia, fiant trocif. & bibat de eis cum aqua apij. Et emplastretur epar cù aloe, ſtercore caprino, ſale trito, & aceto, & aqua apij. Lauet cum decoſt. abſinth. camo, abrotani.

⁴ Bibat de píſana cum zuccaro. deinde de lyr. papaueris, & granatorú bonorum, & pomorú maturorum. Cibetur cum extremitibus haederú, galliculis, ſpinacijſ, cum papauere, amido, amygd. zuccaro, & míca paſnis. Et ſuper ponantur epar panni inſuſi in aqua roſ. portul. ſemperuiuæ, rafura cucur. & oleo uiol. Et bibat de aqua cucum. cucur. cum iulep. Et ingrediatur balneum, & ſedeat in pila in decoſione nenufar. uiol. lactucis, capitum papaueris: & ungatur oleo uiolarum.

⁵ Vtatur in principio píſana, ſyrup. acetoſo, & ſucco granatorú: & leniatur natura cum meauiua catiſiſt. Et emplastret epar cum ſucco coriandri recétis, aqua rafuræ cucur. ſemperuiuæ, morelæ, ſand. roſ. & campho. Deinde miſce cum eis maluauiſcú, camo. & ordeum. Et ſi eſt in gybbo epatis, curetur cum prouocantibus urinam. Et utatur trocif. berberis, ſyrup. acetoſo, aqua endiuiæ, podagræ lini, & aqua ſolatri. Et ſi eſt in rotunditate ipſi-us: curetur cum laxatiuo, ut endiuiæ, caſſieſt. oleo amygd. & trocif. ſpodij leniſcatiuis, cum ſyr. acetoſo, aqua caſei, medulla caſſiæſt. mirab. ſebul. & citri. ana 3 x. ſem. endiuiæ, podagræ lini, ſem. cucu, citrulli ana 3 1. doſis 3 1. cum rotul. 5. aquæ caſei.

⁶ Curetur cum trocif. abſinth. & tro. reg. & ſyr. acet. Et ſi eſt molle, emplastretur cum ſem. lini, ameos, cardo momi, & aloe, rad. ſquinanti, ſpica, maſtice, baurac, ar. uilco pini, cera, & oleo coſtino. Euitet lac & legumina. Et ſi eſt melancholicú, bibat lac, & decoſt. hysſopi. Et ſi cum caliditate: utatur aqua caſei confecta cum ſyr. acetoſo. Emplastretur epar cum fenugræco, ſem. lini, cera al. adipe gallinæ, uiol. ſic. maſti. & oleo uiol.

⁷ Emplastret cum fenugræco, ſem. lini, métaſtro, cepa, naroſſo, aſphalto, rad. maluauiſci. oleo 1 iij. pul. mo-lend. camo. coro, reg. uiol. ſiccis, modico maſtice, ſtercore columbino, baurac, cù oleo uiol. & cera: & attrahaſt materia ad parté uelicæ. Et ſi non eſt cum febre, cù decoſt. hysſopi, rad. apij, & ſen. Et ſi cum ſeb. cum ſem. me-lonú, cucum, cucur. citrull, ana 3 v. amido, gumi ara. dragag. ſucco liquiric, ana 3 1. doſis mane 3 iij. cum ſyrup. uiol. Cibetur cum iure pedum arietú ſpidebeg, & cibo de ſpinacijſ, malua, blitis, cum oleo amygd. poſt e-manationem ſaniei. Et ſi eſt ex latere renum: bibat de papauere cum ſyrup. iuiubarum. Cibetur cum pulte. Et ſi eſt cum egeſtione, cibetur cum pulte rizi, & amido, & ſimilihus.

⁸ Si ſunt in gybbo epatis; curentur cum prouocantibus urinam. ut trocif. abſinth. trocif. berberis, cum ſyrup. acetoſo. Euitet res dulces, proprie confectas de amido, & farina. Et ſi eſt in rotunditate epatis, curentur clif. ſteribus laxatiuis, & electuarijſ aperientibus opilationem, & electuario romano. Et emplastretur epar cum em-plastro confecto de camomill. coro, reg. artem. ana 3 1. ſem. apij, ameos ana 3 iij. maſtic, ſpica bona, aſaro ana 3 iij. tritis, & diſtemperatis cum aqua ſen. penes uacuitatem ſtomachi.

i 3

S E V T A B.

XXXVII.

75

C V R A C O M M V N I S.

COMM. REIP.

Euitet multum cibum humidum, ut pitces, lac, butyrum, oleum titami, & legumina. Etiam res dulcos, us mel, zuccarum, & omnia nutrimenta grossa. Minoret potum aquæ, proprie niualis. Et moru post cibum. Vtatur exercitio ante cibum in sole calido. Cibetur galliculis & robagig, cum iure cicerum, aneto, galanga, cum sapa bene cocta, in qua ſcindatur apium, ruta, menta. Et bibat de trocif, berberis, & trocif. de renibus, & de tragea facta de fem. apin, anifo, maratro, fem. ſenic, fucco policar. abſinth. roman, ſpica bona ana 3. 1. cinnamomo, lac ta ana 3. iij. rad. liln 3. 1. tritis omnibus. doſis 3. ſi. cum ſapa bene cocta. Et illiatur uenter cum emplafstro con ſeſto cum camom. coro. reg. farina or. ſtercore caprino ana 3. x. aloe, rad. liln, coſto ana 3. v. maſtice, ſpica, aſaro ana 3. ſi. tritis, & diſtemperatis cum aceto, aqua ſeniculi, & apij.

3. Curetur in principio ut curatur ſebris. Deinde cum laxatiuo conſecto de lacca, xyloal, aqua baurac, inſuſis in aceto, die, noſteſſa ana 3. ſi. anifo, maſtice ana 3. 1. ſe. ſinſa, ſucco abſinth. ſucco policarſæ, rad. liln cœleſtis ana 3. 1. tritis cum aqua ſeni. & bibita cum aqua cal. Cibetur iure cicerum fraſtorum. Et ſi non poteſt ſuſtineſte laxatiua, emplafstre emplafstro de pulpa coloquin. et rad. eius, camerno, cartamo indianto, buteola, ſcamon. origano, myrrha clara, bdellio, rad. liln cœleftis, ſtercore uacrum paſcentium ana 3. 1. felle thatri, cucu. aſlini no, ſitilagria, cardomeni, amomo, ſigia liquida, euforb. ana 3. 1.5. baurac ruſo, ſale petrol. ana 3. 1. adipe anſe ris & gallinæ, uitiuls ana un. ceræ lib. 1. mixta cera cum adipe, & colata, mixtis medicinis emplafretur uenter. Quod niſi conferat, extraliatur aqua cum cannula. Et poteſt fieri coſtura loco cannalæ ſuper ſtomachum, os eius, epar, ſplenem, umbilicum in quinſ locis cum ferro in parte cum ligno gland.

3. Euitet totum id quod generat uentolitatem: utatur pillulis conſectis de tera pig. 3. ſi. agarico, ſale inde ana 3. 1. ſem. apin, anifo, ameos, rad. ſquinanti, ſucco policariæ, laureola cruciata, origano perſo, maratro, dauco, ſe, rutæ, aſaro, ſpica, tritis cum oleo aneti, formatis.

4. Curetur cum aqua caſei, & ſyrup. aceto. Et ſi eſt cum ſebre, hat cum 3. x. mirabol. cito. & 3. 5. ſinſa. Et ſi eſt fine ſebre, utatur 3. ſi. laſtis camelorum, cum 3. 1. olei laureolæ, quod ſie fit. Recipe laureol. rotul. 5. & coquatur in x. rotul, aquæ uſo ad 1. coletur & mundetur, miſeatur cum rotul. quart. 1. olei amygd. & bulliat donec deſicat aqua, & remaneat oleum. De qua detur 3. 1. Et emplafretur cum ſand. roſ. auellana inſa, aloe, ſtercore uaccino, rad. granati ſylueſtris, ſie ſemitæ, camo. corona regia, maluauiſco, farina or. uiol. ſiccis, & modico croco, tritis cum aqua endiuæ. Cibetur galliculis, & ſucco limorui, uel ſpinaeſis frixis eu aceto, & elmori.

5. Si aſedt tuſſis, utatur balneatione, & coſneſtione pifcium coſtorum ſelibeg. Et ſi eſt ex caliditate eparis, utatur trocif. de ſpadio lenitiujs, cum ſyrup. endiuæ, & podag. lini. Et ſi cum ſebre, utatur pſifana, manna, ſpodio, granato muzo cucu. ara. & cibo lentium citrino. Et ſi fine ſebre, utatur aqua caſei, & emplafretur epar cum ſan dalis, aqua roſ. & camphora. Et ſi eſt ex mutatione humorum ad chol. ni. utatur ſyrup. roſ. & ſyrup. acetoſo. Et ſi ex morſu alicuius animalis, bibat de mucilagine e pili, aqua cucum. ara. cucurb. ſpodio, pſifona, manna. Et ſi ex opilatione, utatur decoct. abſinth. & ſyrup. eius. Et ſi ex morſu animalis, cibetur pifcibus coſtis ſelibeg, & fomententur oculi cum uapore eorum. Et ſi corpus eſt ſaluum, & in oculis eſt citrinitas: utatur balneo, & odo ret odorem aceti fortis, & collirizet orculus cum aqua roſ.

6. Bibat de aqua caſei, eum hac tragea. Recipe mirabol. indorum 3. ſi. epithimi, agarici ana 3. 1. ſal. petrol. a loes ana danik 1. doſis 3. ſi. Aut recipe paſſularum enuclearum 3. x. roſ. ſiccarum 3. v. cubebe 3. iij. infundant ſ per noſtem in aqua calida. doſis aquæ rotul. 5. ieiuno ſtomacho per hebdomadam. Aut fumat 3. ſi. de lentibus excorticatis, tritis bene cum aqua ſeni. & urina alicuius pueri imperſectæ ætatis, ut xni, annorui, in potu ieiuno ſtomacho. Si in ſplene fuerit duricies, emplafretur cum eis quod dicemus in duricie ſplenis.

7. Iuuant contra eam trocif. de ſpadio lenitiujs, cum oxymelle, & bibat de aqua caſei cum tragea conſecta de mirabol. roſ. berberis ana 3. v. ſpodi 3. ſi. doſis 3. ſi. Et emplafretur ſplen cum folijs tamarifci, tritis cum farina or. & aceto, & panno filtri inſuſo in aceto, in quo infunditur furfur.

8. Poſt minutionem fumat de tragea conſecta de roſ. berberis ana 1. iij. rad. liln, lacca mundata, ſpodio, reſina, rad. capparis, ſucco polyc. ana 3. 5. croci danik 1. doſis aur. 1. cum ſyrup. acer. ſemi, & aqua frigida. Emplafretur ſplen farina ordei, maluauiſco, rad. granati, ſylueſtris, aniſi, roſ. (andal. ana partem 5. tritis, & diſtemperatis cum ſucco ſolatri, ſucco fol. graminis, & aceto ſquillitico.

S E V T A B.

XXXVIII.

77

C V R A C O M M V N I S.

1 Ieuno ſtomacho emplaſtreſt ſplen cum aceto, in quo coquaſt ſurfur cūruta per triduī. Et ſi opportuna eſt laxatio, detur ei decoſto in qua ſunt mirabol. nig. ſumus terræ, ſutr. ſpina alba, policaria, anifum, maratrum; coſta, colata: in qua ponaſt turbit, ieræ pigræ, agarici ana 3, 5, unde bibat mane in aurora. Cibetur pul. perdicti. Biftardis, cūi aceto, elmori, carui, cinnamo, cū pane bruno fermētato. Et bibat de ſapa bene coſta. Et poſt cibum comedat de granis uiridibus, & granis pini. Euitet fermētaria, legumina, paſtam. coſtam cū melle frixam.

2 Dentur ei trocif. capparis, cū ſyr. acetoſo, de aqua caſei confecta cū ſyr. acetoſo. Emplaſtreſt emplaſtro conſecto de fenugræco, de ſem. lini, farina ordei, fabarī, coro, reg. ufnea, ſiercore bouino, baurac, rad. capparis, & ſicubus nigris, diſſolutis in aceto, & colatis. Et ſi eſt ex uentoſitate, detur ei de tragea confecta de naſtur. inſuſo in aceto noſte, dieſſ, ſiccato, trito, & diſtemperato cū farina ordei, informato in fornace bene coſto. Inde recipe iſpius naſturei partem 1. corticis rad. capparis part. 1. ſpicae par. 4. doſis 3. iij. cum ſyr. acetoſo.

3 Euit et nutrimenta grotta: utatur nutrimentis laudabilitibus, uelocis diſeſtionis. ut gallinis, biltardis, coſtis ſpidebeg, cū pane bruno, & comefſione cucu, citrull, & melonuī, et exercitio ante cibuī. Et ſedeat in aqua decoſtioniſis camo. coronæ regiæ, maioranæ, fol. maluauiſci, capilli ueneris. Et ungatur oleo aneti. Et poſt ſumat ſumptione ſem. citrulli, cucum, cucur. 3. iinj. ſem. ſen. 3, 5. cum ſyr. acet, & aqua roſ. Etiam id quod frangit lapidendam lapidum, iudaicum, & cinerem ſcorpionuī. doſis 3, 5. cum aqua ſeni. Etiam trageam hanc. Recipe nitri tranſmaturi uſti, zinſiberis ana 3. iinj. gentianæ 3. iij. cineris ſcorpionuī ana 3. iij. terantur. doſis 3, 5. cum iure cicerum niſgorum. Vngatur locus oleo ſcorpionis, & caſeſat cum ſurſure, uel panniculo, uel aqua tepida, aut balneatio- ne. Quod niſi mitigetur, attrahatur lapis cum uentoſa poſita ſuper locum uacuī uicinum loco lapidis, & ſuſatur paulatim, & tranſmutetur uentoſa uſco, ad uſeicam, donec perueniat lapis ad uſeicam, & egrediatur per uirgam. Et ſi frangit in aliquo loco, in maiori parte, ſedeat in aqua ebullita cū ſenugræco, ſem. lini, maluauiſco. Et ungatur locus cum oleo uiol. coſto cum fenugræco, adipe anatis, & pulloruī, & columbi. Deinde iterum ſumat medicamen frangens lapidem. Vel iterum balneet, & inungatur, & medicamen reiteretur frangens lapidem, ſi impedimentum exitus fuerit.

4 Emplaſtreſt cum fenugræco, & ſe. lini ana 3. v. ſe. maluauiſci, maluæ, aneti, camo, ana 3. iinj. uſiſco, armenia-co, gumi uiridis ana 3. iinj. diſſoluenda diſſoluani, terenda teranſ, diſtemperentur cū aqua calida. Et ſi eſt cum alia-qua caliditate, euitet gumi, & utatur ſem. cucu. cucur. citrulli, ſe. maluauiſci & maluæ ana, doſis 3. iij. cum ſyr. uiol. uel iulep. Cibetur cum iure granatorum coſtorum ſpidebeg, cum oleo amygdalarum.

5 Curetur cum cura ſputi ſanguinis. Et utatur trocif. confectus de ſe. portul. cucu. citrull. ana 3. v. amido, dra-gagant, ana 3. iinj. carabe, aur. acatia, luto cyprino ana 3. iij. tritis bene omnibus, & mixtis cum 3. v. pfiillij, & diſtemperatis cum mucil. eius. doſis aur. 1. cum ſucco plantaginis, aut ſucco uirgæ paſtoris, aut ſucco rubi, aut aqua portul. Cibetur galliculo coſto cum ſumac, aut berberis, aut cum uitell. ouorum mollibus, poſito in eis ſumac trito.

6 Vtatur ſem. cucur. cucum. citrull. & ſem. lini ana 3. iij. amido, luto ar. ana 3. iij. papaueris 3. iinj. tritis omnibus bene. doſis 3. iinj. cum ſyrup. papaueris. Quod ſi mingat ſaniem: curet cūm trocif. papaueris, laſte aſinino, laſte foſminino, & ſerup. iinj. trageæ confectæ de ſemin. cucur. cucum. citrull. melonum, medulla ana 3. iinj. amido, gumi ara. ana 3. iij. ſem. alſakengi montani, x. numero, papaueris al. & nig. ana 3. iij. tritis oibus. doſis 3. iij. Et ſi prolongatur morbus, utatur trocif. alſakengi cum ſyrup. papae. & laſte aſinino. Cibetur cum pifis, oleo amygdalarum, zuccaro, & papauere.

7 Bibat de ptiſana, ſyr. papaueris, ſucco granati boni, & de trocif. ſpodiij recentis, ſucco pomoruī, ſyr. ribes, aci citonioruī, & rob utrituſco, mucilag. pfiillij, iulep, & trocif. campho. Et ſi calor eſt fortis, cum ſucco granatoſa, et ſumac. Cibeſt rebus unctuſis, multi nutrimenti: ut eſt cerebruī arletis, caeus recens, pifcis recens, & pinguis. Comedat daſtylos inmaturos, radices palmæ cucu. & citrullos. Emplaſtirentur renes sandal. campho. pfiillio, luto ar. baulauſt. tritis omnibus, præter pfiillium. Epithimetur cum aqua laſucæ, & ro. Et bibat de his trocif. Re cipe ſpodiij, ſem. laſtucæ, portul. ana 3. v. ſem. acetoſa, coriandri ſicci, roſ. luti ar. ana 3. iij. sandal. albi, balaufte. ſumac ana 3. iij. camphoræ 3, 5. terantur, & diſtemperentur cum ſucco portul. & de eis fiant trocifci. doſis aur. 1. cum ſyrup. agreſtæ, uel ſucco granati muzi.

8 Emplaſtetur cum farina or. maluauiſco, sandal. ſief memitæ, rad. granati ſylueſtris, aqua endiuæ, raluraæ cucue. & oleo uiol. aut cum pannis inſuſis in ſucco endiuæ, & ſemperuiuæ, oleo uiol. aqua roſ. modico aceto. Et in principio diei ſumat de medulla ſeminum cucu, melonuī, citrullorum, cucur. et portul. ana 3. 1. cum iulep. & aqua frigida. Deinde cum ptiſana, cum ſyrup. papaueris, & uiol. Deinde cum mucilag. pfiillij, & tragea præ-dieta. Et quando incipit diſeſtio, emplaſtetur cum farina ord. maluauiſco, & coro. reg. fenugræco, & ſem. lini, cum decoſt. pfiicuī, & oleo uiol. Epithimetur locus decoſt. maluauiſci, uiol. & fenugræc. Et quando emanat apoſtema, bibat de puluere ſem. & ſyrup. papaueris. Et ſi prolongatur exitus ſaniei, bibat de trocif. alſakengi, cum ſyrup. uiol. & ſyrup. de papauere.

K

B E V T A B.

XXXIX.

79

C V R A C O M M V N I S.

COMM. REIP.

Curet quasi esser in renibus, cum minoratione, & attenuatione nutrimen- tis grossis, & sumptis medicinis æqualibus, ut lapide iudaico fricato super molarê, nitro usto, gumi prunorù, gumi ar. & scorpione usto, dolis oim 3 1 5, cum fyr. acet. Et si difficilis fit miſtus ex ingreſsu lapidis in foram: extrahaſt urina cum inſtrumêto catharſit. Epithimeſt pecten patiens cù aqua tepida: & ungaſ oleo uiol, uel ſcorpionù. Et inſtrumentù inungaſ, intromittatur in foram: ueretri per rectitudinem ſine ſelione, quouſque tangat lapide; levetur ſurſum ad partem umbilici: & ſi ſentis, & peruenit ad locu ſuuumum, extrahaſt. Deinde dupliceſt caput eius, & can- nulæ quæ eſt in concavitate inſtrumenti cum ſilo quod eſt in capiti eius: & urina emitteſt cum exiuu cannulæ. Et ſi in ea fuerit excoriatio: imponat ei de ſief al. cum opio, ſiuu ſarcocolla, cum laſte mulieris. Si talia non iuuant, ſeindatur collum ueſicæ, & extrahatur.

Si nit ex cauſa exteriori, hat minutio: ungaſ locus oleo rol. & aqua tepida: et comprimatur ueſica uerſus uirgam. Si eſt ex cauſa exteriori: emplaſtreſt cum eo quod dixi in principio. Dein de emplaſtreſt cum ſenugraſco, ſem. lini, farina loli, camo, uiol. ſiccis, temperatis cum adipe gal- linæ, & decoſt. ſicu ſup. Et utatur ıſta tragea. Recipe ſem. portul. citrull. cucu. cucur. melonuſ, maluauiſei, & maluſ ana part. 1. dolis 3 iij. cù fyr. uiol. & iulep. Et ſi conſtipaſt natura: ſumat de medulla caſſiæſi, cù lac decoſt. Recipe uiol. ſem. maluauiſci, ſebeſten, ſurſuris ſimilæ, coquantur in aqua, colentur: & bibat de ea cum oleo uiol. & medulla caſſiæſt. uel fiat cliftere ex eiu cum oleo uiol. elmori, & aqua blitarum, & inſi cia tur.

Oubet pitis, & Ipinacijn coſtis cù oleo amygd. & ouis mollibbus; & utaſ medicamine uſto. Re- cipe granatoru pini, ſem. cucu. amidi, ſem. apin ana aur. 1. bulliat ſem. apin in rotul. 1. aquæ uſque ad unc. iij. & in eis diſtemperent medicinæ, dolis 3 iij. cum ſapa. Et utendum eſt eo toto quod diſcum eſt in generacione ſaniel.

Bibat de ſemine melonuſ, cucur. cucum. citrull. excor. ana 3 1. piliinj, olei rol. ana 3 1. iulep, ſyrup. uiol. aqua rol. ana 3 iij. formentur trociſ, qui dentur cum iulep. Sedeat patiens in aqua tepida: cataplaſmet ueſica fol. uiol. maluauiſco, & malua, ſolatro: tritis miſtis cum farina or- dei, & oleo uiol. tepeſactis ad modum emplaſtri. Et ſi eſt ex frigore: ſedeat patiens in decoſt. ca- momil. coro. reg. maſioraſe: ungaſ pecten cum oleo aneti, aut oleo ſcorp. Et bibat decoſt. ſem. apin, ſen. aniſi, iuniperi, ſpicæ, & zucc. Quod niſi conferat: utatur inſtrumêto catharit: quia ua- let contra retentionem urinæ niſi ibi ſit aliquod apoſtema: quia augeret morbiu. Vnde fiat in for- ti neeſſitate cum temperie, & unctione multi olei. Vel ſugatur cum ſyringa.

Vtatur hoc medicamine. Recipe gland. 3 v. thuris, maſt. 3 iij. gumi ceraſi ſylueſtris 3 iij. ter- rantur. dolis 3 iij. cum fyr. pomorui aromaticorum. Et iuuat mingentè in leto hoc medicamen. Recipe cyperi 3 iij naſturciij, mentaſtri ana 1. terantur, et miſceantur cum zuccaro. Et eo utatur penes dormitui: poſt forbeat de ouis moſlibus. Et dicit, & ſp. epiglotu ſalli ſi urie, & trito de eo bi- bitur daniſt 1. uſque ad 3 iij. cum aqua tepida, conferat mingenti in leto. Euitet res frigidas urinã prouocantes. Vtatur ſpidebeg, cum aromatibus calidis, & ſinapi.

Si accidit ex humiditate, curet cum nutrimêto: et ſi fit ex ruptura lilac, ſanatio eius erit diſ- fielis. Et poteſt emplaſtrari cù nuce cypreſſi, cortice granati, alumine ſeſſo, balauiſ. rol. & myr- to: tritis & diſſeperatis cù gumi prunoræ, et glutine piciuſ, miſto cù eis affodilò. Et euiteſt reple- tio, morus fortis, & nutrimentum generans uentofitatem. Vtatur electuario mentaſtri. Cibe- tur perdice, & galliculo frixis.

Euitet carnes: & bibat de dulcibus, cù fyr. iulep: & de aqua portul. cù fyr. acetolo. Et cibe- tur piciſibus coſtis cù ſpidebeg, & ſucco granatoru. Et emplaſtreſt farina ordei, lenticulis, ſabis & tuſula: diſtemperatis cum aqua ſolatri, uitello ſui, & oleo rol. Et euitet motum.

Illiniaſt melle, ceruſa, & ſapa. Et emplaſtreſt cù thure, cimo, farina fabaſ, oleo litami co- preſſi, farina maluauiſci, paſſul. ceraſt abſque nucleis: tritis, & diſſolutis in aſ, miſtis cù ſepo ca- prino, liqueſto. Et ligeſt capiſtro, et cù cinere cauliſ, ſe. lini, tritis cù ſepo caprino, & ſimilibus.

K 2

SEV T. A. B.

XL.

S

CVR A COMM V N I S.

COMM. REIP.

1. Emplastretur tali emplastro. Recipe piperis, baccarū lauri, & nitri ana, terantur, & distemperentur cum cæra liquefacta, & oleo omfacino; & emplastretur calce perculfa in aqua ualde; tamæ coletur aqua, & misceat cum oleo lilino, & cera liquefacta. Et nifi conferat; dormiat patiens, & ponatur sub sella ipfius plumaceolus lenis, & sub pelle teſticulorū pannus de lino; & fedeat in parte finiftra, & alius feruiens fedeat in parte dexira. & attrahat ueretrum ad pectinem. Deinde ſcinde pellem teſticulorum in medio per longum, prope pectinem, & attrahatur aqua; & ſuperponantur ei medicinæ consolidatiuæ.

2. Si eminentia inteftini eſt ex ruptura ſifac; non debet curari, nifi cum ferro, licet lit fallax ualde; aut cum coſtura. Sed eminentia carnoſa poteſt curari cum ferro. Extendatur ou ō ad ſuperius, & ſcindatur pellis teſticulorum. Et teſticuli expandant eſt parte ſifac, quæ eſt ſuper carnem: & incidatur tota caro generata ibi per circumſitum. Deinde curetur cum medicinis reſtringentibus ſanguinem, & consolidatiujs. Et melius eſſer, ſi fieret cura alio modo in principio, quia dubitatur emiſsio ſanguinis mortiſera cum dolore. Sed uarices poſſunt minui, extraſto de eis ſanguine in bona quantitate. Emplastretur cum fenugræco, ſem, lini, maluauifco alb. & ſepo caprino. Euitet id quod generat melancholiam. Et ſuspendantur in eis hami, donec diſcooperiantur. Deinde intro mittatur acus cum filo sub eis, & ligetur ultima pars eius, uel ipſarum, & incidatur filum; deinde ſcindantur. Et extrahatur ſanguis de eis; poſt curentur ut uulnera.

3. Si ibi non fuerit apoſtema calidum, curetur cum eo quod deficcat, ut eſt medicamen confectum de charta uſta, coloquin. aloe, & acatia, diſſolutis in ſucco myrtil: & de eis ſiat illinitio ſuper teſticulos; & ſuperspargatur ulceribus puluis luti cyprini, & aloes: poſt ſuſtio ſe cum oleo roſ. Et ſi cum puſtul, eſt pruritus, illiniatur litar-gyro, cadmia argentea, uenis tinſorum, galla ana 3, baurac armeni dani 1, tritis, diſtemperatis cum ſucco myrtil, oleo roſ. & aceto. Et ſi fit in pelle teſticulorum aliqua excoriatio, illiniatur cum oleo roſ, & ſuperponatur eis pul. de roſ. & myrto, tritis: aut illiniatur cum unguento ceruſſa.

4. Si eſt ex euacuatione: utatur humeſtatiujs, ut carnibus coſtus ſpidebeg, & balneis in aqua tepida. Et potuſapæ: & cibo carnis aſſæ ſuper carbones, & anatis pinguis, laſte cum offis & zuccaro. Et ſi eſt ex mala complexiſione frigida & ſicca, utatur regimine caleſtatiujs & humeſtatiujs, ut carnibus arietum pinguïi ſpidebeg, cum aneto, ciceribus, fabis, carnibus paſſerum, columbarum, & granatorum, zinzibere condito cum granis pini, gaudio, ſolatio, eleſtuario ſtinci: & hoc eleſt. Recipe ſem, eruſcæ, rapæ, ſem. rad. ſparagi, & cepæ ana 3 v. zinziberis, mentæ, fabarum medullæ, ſem. bombacis ana 3, viij. conferuſſyringorum unc. 1, terantur, miſceatur cum peniſtij & melle, detur ad modum nucis.

5. Irritant illud ſem, laſtucæ, ſem. portul. ſem. pſilli coriand. ana trita, præter pſillium, doſis 3, viij. Et illiniatur pars ren ō cum sandal. campho, & aqua roſ. Et ſupendaſt partibus inferioribus dorſi petia plumbi, aut tabula plumbea: quia irritabit appetite ſcoitus. Sed ad emanaronem ſpermatis in ſomno, euitentur cal, quæ augent ſperma. Et dormiat ſuper leſtos frigidos. Lauentur loca attinentia ueretro cum aceto. Vtatur lentibus coſtus cum aceto, aut ſucco granatorum. Emplastret uenter acatia, luto ar, hippoquiſtid, ſumac, balau. cum cum ſucco myrtil, & portul.

6. Vtatur eo quod diffoluit uentolitates, aut caleſtatiujs & deliſcatiuvujs, uel ſem, rutæ, cimino, ſem. aneti, doſis 3, 2, aut inſrigidatiujs, & deliſcatiuvujs, ut ſem, iuſquiami, roſ, coriandro, ſem, laſtucæ, endiuſæ, plantaginis. Et illiniatur ueretrī, ſi ibi fuerit aliqua caliditas, cum ſucco laſtucæ, & rafura cucur. sandal, & modica camphora. Quod nifi conferat, miſceatur cum eis modicum apij. Et non utendum eſt eo in multa quantitate; quia morbus eius erit diſſicilis ſanationis. Et utatur breui nutrimento: euitato quod generat uentofiſatem.

7. Illiniatur ueretrum cum sandal, ſucco laſtucæ, coriandri, ſolatri, portul, cum luto armeno, & cimolea. Et non dormiat ſuper dorfum. Et bibat de pſifana cum portul. Quod nifi conferat, ſuperponatur uentofa ueretro, cum ſcarificatione, aut ſanguifuga.

8. Bibat de pillulis ſemi, cum ſyrup, uiol, & de aqua citrull. & de medulla cucum, cucur, melonuſ, & citrull. Et emplastret ueretrum cū ſe. pſilli, & oleo roſ. Et apertis puſtuk, imponaſt ueretro de ſief al. oleo roſ. & laſte ſœmi nino, bis, uel ter. Et ſi opilatio ſit ex humore groſſo, attenuet dieta cum aqua ciceru, cimino, & cinnamomo. Et recipe ſe. apij, anifi, ſen. ana, ſem, melonuſ part. ſi, terantur, doſis aur. 1, cum iure ciceru nigrorum, aut improprialiu. Et epithima fiat cum decoſt, camomil, coro, reg, baccarū iuniperi, maioranæ, & mentaſtri.

F 3

S E V T A B.

XLI.

83

C V R A C O M M V N I S.

Si eſt ex acuitate, & tenuitate ſanguinis, curet cum ingroſſantibus ſanguine, & intrigidatuis. Si ex uulnere, cum deſiccatiis, & ſuperponat ei aloe, ſandar lutum cyprinii. Et ad ingroſſandii ſanguinem, utaſt trocif. de rabe, corall luti cyprini, factis cibo ſucco plantaginis, aqua ſumac, & portul. Et ſedeat in aqua cucum. in qua coquant balauct. cortices granati, nux cypreſsi, carui, napri, copulæ gland. myrtus, galla, trifolium dometicum, & carathit. Emplaftrae pecten cum panno inſuſo in aqua myrti, & fiat ſuppoſit. de lana in aqua ſumac, aqua plantaginis, & myrti. Et puluerife ſuppoſit. cù puluere chartæ uſtæ, copulæ gland. balauct. antimon. lut. ar. uel ligill. Et clyſerizet cum aqua myrti, plantag. portul. uel decoſione ſumac, colata, & mixta cum, iij. harum rerum. Recipe luti ſigillati, lichen, acatiæ, ſucci barbæ hircinæ, porcelleti uſti, & ramil in quantitate, iij. Quod nifi cefset, ponatur uentofa ſub mammillis, & ligentur membra. Et dixit Gal. φ curauit fluxum ſanguinis cum clifteri ſucci plantaginis tantum.

2 Si eſt ex humore groſſo, & mala cōplexione trigida, curet cum eo quod caleſacur, & attenuat, ut eſt ſe. ap.iiij. ſen. mentaſtrū montanum; teranſ, bulliātur cum iure ciceris nīg. et melle, uel oxymelle, ſem. Et caleſacto cum aromatibus, iuuat ualde. Emplafretur uenter, & pecten cum ſpica, cinnamomo, cafsialig. ſquin. nuce muſea- ta, mace indico, cardamomo, & coſto; fraſtis, & coſtis in aqua, politis in burſa ad caleſaciendum cum ea tepido ſaſpe. Et ſuppoſitorium fiat cum ſucco rutæ, & aqua mentaſtri fluuialis: tamen lana inſundatur in eis: & puluerife tur cum puluere lupinorū, uſhen perſo, pulte coloquint. abſinth. & ſuffumigetur cum oppoponace, thurea, xyoal. per embotum, & per ſtannum perforatum: ſuper quod ſedeat: & balneum iuuat ualde. Et ſi fit ex alia cauſſa, euitetur id quod generat eam, & curetur cum contrario.

3 Conſydera de quo genere fit. Si fit ex ſanguine: curet cum medicinis fluxus ſang. Et ſi dominaſt aliqua humiditas flegmatica, fiat ſuppoſitoriī de pipere, cum rebus unilibus ad ſuppoſitoriī. Euitetur id quod generat il lum humore: poſt euacuationē ipſius cum eo quod competit corrigant nutrimenta, & complexio.

4 Quod ſi accidat ſincopis: ligenē muſculi tibiarū, & membra, & optleni nares: roretur facies aqua trigida: & clameſt in aurē uox magna: ſternutet cum condilio, & ſinapi: odoret res foſtetes, ut uſtones, petrol. & urinā uetuſtæ: & ſuffumige matrix cum odoriferis, ut medicamine ambræ. Quod nifi conferat, ponat uentofa ſuper umbilicuī, & ſuper radicem coxarū; inungatur orificiui oleo muſcellino, abſcſ Scarificatione. Et ſi cauſſa morbi fuerit ex defectu coitus, inſundat obſtetrix digituī in aquam arom. & imponat ipſum matrici, et cōmoueat eam, & totuī locum eius. Aut utatur coitu cù alioqu dilecto. Deinde mitigata ſincopi, bibat de ſapa, bene coſta cum ſyr. abſinth. Et ſedeat in decoſione eamomill. coro. reg. origani, & maioranæ. Et ungaſt uenter & ſlanci cum oſleo fambucino. Cibæ cum mica panis bruni, iuſcello biſtardæ, cimino & cinnamomo. Reſtituta uirtute, purgeſ locus cum pillulis ſtomaticis & uomitu, unſtionibus, & emplaſtris, diſſolutis: & cibetur cum cibis zitbeg triaxis, & ſpicebeg.

5 Vingatur pars inferior pectinis, & umbilici cù oleo rutæ, & aneti, & clifteritei cum decoſt. camomill. coro. reg. aneti, maioranæ, abſinth. mētaſtri, abrota ſumac, ſem. ap.iiij. ſeni. anifi & cimini, coſtis bene; in quorù decoſt. miſces olei coſti: & inſciatur. Et poſt expulsionē balneetur in decoſione prædictorù. Et poſt balneationē emplafretur matrix cum puluere prædictorù, incorporatis & emplaſtratis, reſolutis.

6 Cibetur cù galliculo, malua, ſpinacij, & ouis mollibus. Et emplaftrae pecten cum tarina ordel, fabarum, maluauifco, & uiol, ana; iij. camphoræ daniſ, iij. inſuſis in aqua coriandri, & endiuſæ: & ſuperponat ei cum ce roto facio de cera, oleo uiol. & aqua plantag. & illiniatur ſuper umbilicum, & pecten cum oleo uiol. roſ. Et ſi eſt ardor cum dolore in aliquo loco: inſilletur in eo oleum roſ. puruī, cum albumine oui, aqua plantagi. & aqua ord. uel lacte, uel ſero caprino. Et nifi mitigetur dolor, miſceantur cum modico opinj, cum decoſt. corticis papaueris, & ſief al. & lacte ſeminino. Et ſuerit duricies; emplafretur cum camomill. coro. reg. maluauifco, ſemine lini, oleo uiol. & uitello oui aſſo.

7 Fiat ſuppoſitoriī cum lana inſuſa in hoc medicamine. Recipe adipis anferis, olet lilini, ceræ al. mucil. ſem. lini, ſenugræ, ana. liqueſiat cera, & adeps, & cù eis fiat ſuppoſitoriī, & emplaſtreſt cum ſem. lini, ſenugræc. ſem. porri, radicis malauaufci: tritis, cribellatis, & mixtis cum cera, medulla tibiæ uaccinæ, decoſt. ficuſ, butyro uaccino: & ungaſt pecten cù pinguedine, & oleis. Et ſedeat in decoſt. aneti, coro. reg. uiol. rad. maluauifci.

8 Emplaftrae cum tenugr. ſem. lini, camomil. coro. reg. tarina ord. maluauifco, ſem. mentaſtri, tarina tab. & radic. maluauifci: diſtemperatis cum aqua cal, aqua fic. oleo ſiſami, & adipe anatis, & ſuperponat cum lana inſuſa in eis. Et qii emanat ſanies, mundiſceat in aqua tepida, cù oleo uiol. Et ſi ſanſes eſt foſtida, aut ſimilis aquæ carnii: clifterize tur cù decoſt, rizi perſi, lentiuī excorticataruī, balauct. cortice granat. myrtelloſ, copul. gland. inde fiat cum xxx. ipſius aquæ mixtis cù oleo roſ. Et ſi ſanies uertiſt in aquoſitatē, bibat de medulla melonuī, cucur. citrull. papaueris, ana. gumi ar. amidi, dragag. ana part. quar. iij. tritis. doſis iij. cum ſyr. papaueris, & iij. pſilliij, & lacte caprino. Et ſi tendit ad inteſtina, fiat cliftere cum lentibus, aut rizo: & copulis granatoruī, luto ar. oleo roſ. gumi, & uitello oui elixo in aceto, uel cum ſimilibus simplicibus debito modo.

SEV T A B.

XLII.

85

C V R A C O M M V N I S.

COMM. REIP.

Si cancer fit in matrice, incurabilis est. Tamen curari potest, cù medicinis prohibentibus ipfum de augmento, & dolore, & diffoluentibus modica diffolitione ad modù subtilitatis ipfarum. Quare emplastreft penes fertem dolorc cum portul. maluauifco recenti, coctis cum oleo roſ. Et clifterizetur cù aqua tepida, laſte mulieris, oleo roſ. & aqua portul. Quod nifi mitigeſt dolor, & fluit ſanguis: clifterizeſ cum fucco barbæ hyrcinæ, burſæ paftoris, luto ar. ceruſſa plumbina, & fucco plantag. & aqua plumbi diffoluti in materiâ olei. Et penes mitigat ionem doloris emplastreſ uitello oui, oleo uiol. maluauifco, farina or, & dactyl. diffolutis cum mucilag. ſem. liti: ſed colentur, & cum eis miſceantur medieinæ. Et fiat ſuppoſitorium de adipe anſeris, laſte mulieris, et modico croco, & opio, inſuſa in eis lana. Et uiter nutrimenta calida, & id quod generat melancholiam. Cibetur uero pane bruno, carnibus hædinis, biftardis, ſpinacijns. Et iuuaſiles ſunt hi fructus, ficus, uua dulcis, pruna, poma dul. ficus pharaonis, paſſulæ paruſe fine nucleis. Et dicitur, quod ſubſtantia collecta in caldario balnei, trita cum oleo roſ. & cum ea cancer cataplaſmetur, iuuaſt eum.

Curetur rebus lenitiuſis, & diffolutiuſis. Et ſi ex ea fit manatio ſanguinis, curetur cum medicinis reſtringentibus ſanguinem. Et ſi petrificatur in aliquo loco, curetur cum rebus emittentibus ſœtum mortuum, ut tume aqua ebullita cum lupinis, mentaſtro, & ſenugræco.

Iuuant contra eas medicinæ deſiccatiujæ, & valentes contra hæmoroidas ani. Et nifi conferant, nulla fiat cura: nifi curentur cum ligatione, & ferro. Iaceat patiens ſuper dorfum, & teneantur hæmorridæ cum inſtrumento ad hoc apto. Deinde ligentur, & incidantur forcipe: & poſt incisionem ſuperspargatur eis lutum ar. Faſabra, cornu ceruſi uſt. Sed ligatio debet fieri in radice cum filo torto ſerico fortiter, dimiſſa una ipſarum fine litigatione. Et poſtea ſuperponantur plumaceoli inſuſi in oleo amygd. Poſt emplastrentur cum mica panis, oleo amygdal. & croco donec cadant de ſeipſis. Deinde curentur cum conſolidatiuſis.

Curetur unguento baſſiliconis, adipe gallinæ, & medulla tibiæ uaccinæ, diffolutis cum oleo uiol. aut illino, aut cum pice diffoluta cum uſco: & fiat ſuppoſitorium cum eis, & illiniatur locus cum eis. Cibetur nutrimentis temperatis, ut carnibus hædinis, arſetinis, & iure ipſarum facto ſpidebeg.

Curentur unguento tali. Recipe roſ, ſiccarum, cimoſſe ana; ſi. ceruſſe, litargyri ana; ſi. terantur, liqueſſat cera cum oleo roſ. & miſceantur. Et eo utendum eſt. Vel illinitione aquæ plumbi. Vel per ipſas medicinas abſeſ: cera & oleo: & miſce cum eis lurum ſigill. & diſtempera omnia cum ſapa, & oleo plumbi: & caſeſiant lapides, & ſuperponantur: & ſuffimigium capiatur, & realiter curabuntur.

Si fuerint ex contutione, & humore qui emittitur de eis, eſt de ſanguine puro: ſuperponatur lana in ſucco plantaginis inſuſa, & inuoluta in puluere luti ar. acatijæ, nucis cypreſſi. Et cliftere fiat cum aqua, radić. ram. p. al-mæ, aqua roſ. laſte ſoeminito, & oleo roſ. Et bibat de trocif. carabe, cum aqua plantaginis, uel ſumac. Et ſi e-mittitur ſanies al. fiat cliftere cum oleo roſ. & uiol. tepeſactis. Et ſi emittitur aliqua pars eruginofa, fiat cliftere cum aqua or. & melle, uel decoſtione ſenugræc. lentium, maluauſſi, ſurſuris ligat in panno lini, cum aqua & modico melle. Et ſi fortificatur dolor, fiat cliftere cum laſte mulieris, modico opio, & aceto.

Poſt curam ipſam Iaceat mulier, & ponatur ſub ſella ipſius plumaceolus, & reſtringat genua: & ſupponatur ei lana inuoluta in trifolio dometico, hippoquifti. galla, carne ſpinæ, & uino mixto cum acatia, ſucco, & ramik. Deinde impellaſt matrix egrediens cum temperie, & inuertatur ad locum ipſius: & ſuperponatur pectinſ ſpongia inſuſa in aqua myrti, cum acatia, & ramik. Et odoret aromatita, ut ſuc. ambram. hæ utatur per tridu- em. Deinde ſedeat in aqua cucum, per horam. deinde reuertatur ad ufum medicaminis in ſuperspositione & ſup poſitione, hoc fiat per triduum. Quod nifi reuertatur ad locum eius, poſt hæc ſuperponatur uen-toſa cum igne prope umbilicum, & ſuper latera duo. Poſt emplastretur pecten cum balaußt, trifolio, hippoquiftid. acatia, ſuc-co myrti, & plantaginis.

Cibetur cum rebus aromaticis & odoriferis: tamen extrahatur manus cum temperie, donec reuertatur matrix ad latus aliud. Quod nifi reuertatur, curetur rebus boni odoris. quia decinabit ad eas, & fugiet de rebus ſoſ tentibus. Vnde fiat emplastreſ ex ſoſtidis: & emplastreſ loco, in quo inclina, a eſt, & ex odoriferis in loco oppoſito: ut de ſeipſa fugiat ad locum primu: & cum emplastro conferuatiuc in medio uentris.

SEV T A B.

XLIII.

87

C V R A C O M M V N I S.

COMM. REIP.

Si ex mala coplexione, curet contrario. Si ex aliquo humore, purgeat de ipso tumore. Et si eſt ex opilatione, deopileat; et curetur cù eo quod confortat matricê, & iuuat ad impregnationê. Suppofitoriù tamen fiat cù alumine ſciffo 3 iij. ſumac, croci xyloal. ſpicæ ana 3 1. terantur, & in corporent cum meile, et infundaſt in eis lana, & oleo roſ. & ſupponaſt poſt purgatione menſtruorum. Et bibat de limatura eboris, et ſifeleos quolibet die: iuuant enim ualde. Si fuerit ex humiditate lubrificate loci ſpermatis: cortices thuris, & cyperi fracti in quantitate ana 3 x. myrrhæ, 3 iij. coquant in lib. 1. aquæ uſq[ae] ad unc. iij[ui]. Coletur, & clifterifeſt matrix omni triduo.

Si fit ex cauſa exteriori, cautela adhibeat de ipfa cauſa. Et li fit ex aliqua humiditate, nec eſt ibi aliqua ipregnatio, laxe[re]t idem humor, deinde fiat cliftere confortas matricê. Et li fuerit ex uentoſitate, curet cum diambra, & tragea facta de cimino, carui, ſe. ap[er]ii, inſuſis in aceto, & torre factis ana. zinſiberis, ames ana part. 5. zucc. ad pondus omniui, doſis 3 iij. cum ſapa. Si fit ex prouocatione menſtruorù, reſtringatur cum kaſabra, luto cyprino, & cypero, doſis aur. 1. cum ſucco ſumac. Aut recipe ceræ 3 v. naſturcti, ſe. mentæ ana 3 5. coquant cum rotul. 5. ſapæ bene coctæ uſq[ae] ad mediui; & miſcean[te] cum eis ſarcoſ. & liciui in quantitate 3 1. diſtemperent cum butyro uaccino, & melle. doſis coclear. Et cibe[re]t poſt horas nouê. Hoc fiat per triduum.

Si eſt ex pinguedine mulieris, uel paruitate matricis: iube [cp] lit ſollicita in partu. Et ungan[te] inferiora uentris cù oleo: & ſedeat in decoſt. coro. regiæ, camomillæ. Et iaceat ſuper uentrê. Et unga[te] dorſum, matrix, & flanci cù oleo, & cera. Et dici[re]: [cp] fumigiui ungulæ muli, & equi, lenem facit partu. Si ex uirginitate mulieris, ſcinda[te] cum inſtrumêto, aut impoſitione pollicis. Si ex de bilitate; conforte[re]t ſermonib. bonis. Et ſi ſcopiſat: odoret odorifera calida, aromatica, ut muſcum, galliæ, & fumigiui xyloaloes, & sandal. Cibe[re] iure carniui, aut iure gallicul. Si ex frigiditate, ſedeat in balneo, uel in loco calido: & unga[te] cum oleo fambre, & infunda[te] in aqua ebullita cum camomi. coro. reg. fenugræco, & ſem. lini. Et bibat parum de gallia cum ſapa. Si eſt ex caviditate aeris, infrigidetur cum flabell. & moretur in loco frigido. Et illiniatur uenter ſandal, aqua roſ. camphoræ. Et bibat de iulep, ſucco granatorum, & aqua frigida.

Bibat decoſt. lupinor[ge], meſtaſtri, afari, fenugræ. cù melle. Et dici[re], [cp] illinitio ueretri cù alkiftram, ſi fit coitus cù ea, extrahit ſecundina, & ſœtu mortu[i]t: & bibat dani[li]k 1. gallæ cù ſapa, uel fiat ſuppoſitoriù de eo quod prouocat meſtrua. Et niſi egredia[te] ſecundina, & lit os matricis apertu[i], & uideatur in aliqua parte eius: unga[te] manus obſtretricis cum oleo uiol, uel ſiſam[i], & impona[te], & capia[te] ſecundina, & extraha[te]. Et ſi eſt coniuncta cum collo matricis, traha[te] de ſuper, moderate mouendo dextrors[um], uel ſiniftrors[um]. Et ſi matrix eſt incluſa: unga[te] cum oleo uiol. & ſedeat in aqua tepida. Et extraeſio ſœtus poſt medicinam difficilis eſt. Et poſsibile eſt, [cp] non ſuſtineatur uirtus, ex dolore affligente penes extractionem ipſius cum ferro.

Prohibet impregnatione ſuppoſitio cum alſitram facta. Et fumigiui nuctis cypreſſi, delenſio p[er] ſcalas cù ueloci saltu. Et ſuppoſitio facta cù ſelle thaurino, aut aqua rutæ, aut illinitio facta ſup uertebru[de] ſe. cauliui. Aut ſuppoſitio facta de folij[us] ſalicis, garb, aut fructu eiſ. Et hoc nò eſt utendu[i], niſi q[ui]n dubita[te] ſup mulicrê de aliq[ui] morbo, aut de prauitate matricis: quia illicitu[rum] eſt.

Debet caleſteri cum ſpongia inſuſa in aqua cal. mixta cum aceto. Et emplastrari cum farina ord. fabarui, fenugræ. maluauiſco, uitello oui, & oleo uiol. Et ſi eſt inflamatio forſis, emplastretur cum oleo farinæ fabarui, ordei, rad. granati ſylueſtris, cum uitello oui, ſucco coriandri, ſpuiuæ, & morellæ, uel portul. Mitigata acuitate, emplastrere[te] cù cera, & oleo uiol. cù uitello oui.

Caletiat cum decoſt. fenugr. ſe. lini, & modico hyllopo. Et emplastrere[te] cum filamo, uſto, bene trito, diſtemperato cù melle, aut mica panis bruni, tritis cum fenugr. & diſtemperatis cum decoſt. caricarui, aut ſicuiu, T[n]i null[us] fugat ipſius mâmillas. Et ſi accidit ipſis mâmillis aliq[us] morbus, emplastrerent cù p[er]ſis, et nucleis paſſul. tritis, et diſtêperatis cum a[que] myrти, et a[que] folio[ge] cedri.

Emplastrerent emplastro confecto cù da[cy]tel. coctis bene cù a[que] mixtis cù farina tritici, ſe. lini, & maluauiſci al. tritis oibus cù ol. lilino. T[n]i euiet[re]t id q[ui]d g[ra]nat melacholiæ, ut ſunt carnes uacci[næ], lentes, caſeus, & ſimilia. Cibe[re] gallinis, arietibus, laſte recenti, & p[er]ſcibus recentibus.

12

E V T A B.

XLIII.

89

C V R A C O M M V N I S.

Poſt minutionem debet ingredi balneum, & epithíma faciat ſuper ſe de aqua tepida, quolibet die per unam hebdomadam. Deinde utatur poſt laxationem & corporis purgationem emplaftri ſenugræci trití, & diſtemerati cum oxymelle. Deinde poſt declinationem apoſtematis, uel doloris, utatur emplaftri camomill. coronæ regiæ, maioranæ; deinde lauri cum aqua tepida. Quod níſi mitigetur, minuatur uena ſciatica, quæ eſt ſub calcaneo in parte ſylueſtri extrinfecus. Sed ligari debet de artículo coxæ cum fascia lata: & ligatura tendat ad partes calcanei, rei nota ab eodem calcaneo extrinfecus per ſpaciaum quatuor digitorum fortiter, & reſte ſtricta. Et flebotomans ponat pedem ſuum ſuper pedem patientis ſuper rem duram: & minutio fiat per longum. quia ex ea egredietur ſanguis frigidus: deinde diffoluat uipæ ligatura, & fiat alia cum plumaceis. Et ſi morbus fiat ex humore ſlegmatico: utatur pillulis iftis. Recipe agarici, turbit, aloes, hermodaſtyl. ana 3 s. pulpaæ coloquin. daniſ ń. tritis omnibus, & diſtemperatis cum aqua, ſomentetur. Emplafretur ancha cum mentaſtro, coſto, & piretto, diſtemperatis cum ſyrup. mellis. Et cl: ſterifetur cum decoſtione aneti, camomillæ, rutæ: colata & mixta cum elmori, & oleo ſilſani tepido. Et ſedeat in decoſtione camomill. coronæ regiæ, rutæ. Quod níſi conferat: apponantur uentofæ ſuper iuncturam anchæ.

Si eſt cum ſebre, curetur ptilana, & zuccaro, & aqua utiuſc[]pæ granatæ. Deinde ſiat emplaſtrum cum rafura cucur. cortice melonum, & citrull. ana cum pannis infuſis in aqua roſ. aceto, modico[]pæ camphoræ. Et mutentur panni totiens quotiens ſunt caleſacti, aut cum aqua ſemperuius, laſtucæ, mixta cum mica panis, farina ordei, & mucilag, p[]ſillij: aut ſiat eum p[]ſillio, maluauifco, farina ord. uitello oui, & oleo roſ. Et ſi eſt ex cholera rubea: euacuetur cum uomitu, & curetur cum potu ſyrup. roſ. & acetofæ, & niue. Cibetur cucurbita, p[]ſiſis, & ſpinacijns. Et ſi cum ſebre, fiat cum ptilana, aqua granatorum, & aqua cucu. arabici.

Vtatur melle roſ, quolibet die, modico cibo ex iure cicerum. Et poſt aliquos dies penes digeſtionem humorum & urinæ, euacuetur corpus cum eo quod dictum eſt. Si tempus eſt æſtium, cum uomitu decoſtione aneti, radic. & ſyrup. acer. Et emplafretur locus cum licio armoniaco, mucil. ſem. lini, & farina lolij, uel cum ſtercore uaccino, & caprino, mixtis cum melle deſpumato: & lauetur locus cum decoſtione camomillæ, coronæ regiæ, aneti, & mentaſtri. Et cibetur cum perſide coſta cum aqua cicerum.

Vtatur melle rol. iure cicerum, & modico nutrimento: donec digeritur humór. Deinde euacuetur cum medicamine laxatiuo, & emplafretur cum mucil. mentaſtri, & ſemine ozimi, garioſyllati, & ſemine lini, farina lolij ana 3 x. mixtis cum eis 3 1. ambræ: cimiri, anili, ana 3 s. mixtis omnibus cum uitello oui. ſiat emplaſtrum. Et poſt digeſtionem hæ pillulæ ſunt dandæ. Recipe mirabol. emblico. zinziberis, origani perſi ana daniſ 1 j. fitarig, hermodaſtyl. ana daniſ iij: falis indi. daniſ 1 s. aloe 3 s. pulpaæ coloquin. daniſ 1 v. terantur omnia cum aqua: deinde ſiant pillulæ. Pauco motu utatur, nullo coitu, nec repletione cibi.

Poſt euacuationc[]em emplaſtretur lenticulis excoriatis, tritis in aqua coriandri recentus, & campho. rad. grana tifylueſtris, maluauifco, p[]ſilio, farina or, ſand. tritis, & diſſeperatis c[]ui oleo ſilſani, uitello oui, & modico aceto. Et poſt mitigati[]onem čaliditatis, utatur eo quod infrigidat, mixto cum eo quod diffoluit abſc[]pæ caleſactione. uel farina ord. maluauifco, coro. reg. uiol. tritis, & diſtemperatis cum ſucco corlandri, aut ſucco citoniorij. Et nulla ſiat cura cum intenſa infrigidatiſo: ne ingroſſetur materia, & cum difficultate diffoluat[]ur & euacueſt. Et fiat emplaſtrum, cum farina lentij[]u excorticat. p[]ſiſ bis coſtis, & modica camphora. Ceflante dolore, ſi remanet groſſa materia, emplaſtretur cum corona regia, camomil. farina ord. maluauifco, & uiolis ſiccis: & epithimij[]u fiat cum aqua ebullita c[]ui camomil. maiorana, & coro. regia. Et cibetur cum galliculis coſtis cum agrefta, & ſimilibus.

Emplaſtretur cum l[]iſamo, ſem. lini, ſenugræ. ana tritis, comixtis cum cauda liqueſtacta, & tatus ualer. Et diſcitur, q[]p decoſtio uulpis uiuæ in oleo omſacino, in quo balneetur membrum, diffoluit nodulos articulorum. Dicitur etiam, q[]p ſi dolor articularum ſit chronicus, et non alleuietur aliquo medicamine, q[]p decoſt. dabali claudicantis iuua[]t contra eum, ita q[]p cum pedibus ligatis bulliatur in aqua uiua cooperiente eam. Et ponatur cum ea aliqua pars carnium afini ſylueſtris, cum ciceribus alb. & nig, & eruca ana m. 1. nuce & rapa ana 3 1. oleo bono rotul. 1. ruta 3 v. ceparum xv. numero, ſem. ap[]ſij, maratri, porrorum, napi a. 1 a. 2 v. coquantur uſc[]pæ ad tertiam, in quo iure ſedeat patiens: uel teneat membra nodulata in eo tepido.

Euitet repletionc[]e cibi & potus, & naueſtiuæ ſatietatem. Euitet coitij[]u poſt c[]idum & potuin: & omnia dulcia, præter zucc. paſſulas paruas fine nuclei, & rob. Vtatur frequêti exercitio, & balneo: deinde fricatione com petenti, & unctione olei. Et euitet ſumere c[]ibum quouſc[]pæ præcedens fuerit in ſtomacho digeſtus, & fructus humidos. Et continue utatur purgatione corporis. Et cibetur cum carnibus ſubtilibus, cum condimentis & aromaticibus calidis. ut origano, caruï, & címino.

Euacueſt corpus ante ſtепus euentus morbi, Deinde corrigan[]i nutrimēta. Et utatur perdicibus, & bſtardis, & carnibus hædinis, coſtis cum agrefta, aut ſucco granatorij, aut aceto. Vtatur etiā quiete, & ocio poſt c[]ibum, & exercitio ante cibum, & balneo. Euitatis rebs dulcibus, & fructibus, proprie humidis: & coitu, proprie poſt repletionc[]e cibi. Vtaſt euacuatione corporis facta c[]ui uomitu, & prouocatione urinæ.

1 3

INDEX TACVINO
rum, & Canonum correspondentium.

TAB. CANON.

<table><tbody><tr><td>Febris Ephimeræ</td><td>2</td><td>fol.</td><td>viij</td></tr><tr><td>Febris Ephimeræ & Putridæ</td><td>4</td><td></td><td>x</td></tr><tr><td>Apoſtematum</td><td>6</td><td></td><td>xi</td></tr><tr><td>Morborum ſuperſiciei corporis</td><td>8</td><td></td><td>xij</td></tr><tr><td>Morborum eorundem altera</td><td>10</td><td></td><td>eo.</td></tr><tr><td>Morborum accidentium Capiti, & Faciei</td><td>12</td><td></td><td>xiiij</td></tr><tr><td>Morborum Pedum, & Manuum</td><td>14</td><td></td><td>xiiiij</td></tr><tr><td>Vulnerum, & Vicerum</td><td>16</td><td></td><td>eo.</td></tr><tr><td>Combusturæ ignis, extraſtionis telo-<br>rum, ſpinæ, & perſuſionis cum ſu-<br>ſtibus</td><td>18</td><td></td><td>xv</td></tr><tr><td>Morsuum, & puncſionum animalium<br>uenenoforum</td><td>20</td><td></td><td>xvi</td></tr><tr><td>Medicinarum mortiferarum</td><td>22</td><td></td><td>xviiij</td></tr><tr><td>Earundem Tab. altera</td><td>24</td><td></td><td>eo.</td></tr><tr><td>Earundem Tab. tertia</td><td>26</td><td></td><td>xix</td></tr><tr><td>Sodæ, & ſpecierum eius</td><td>28</td><td></td><td>eo.</td></tr><tr><td>Morborum Cerebri</td><td>30</td><td></td><td>xxi</td></tr><tr><td>Eorundem Tab. altera</td><td>32</td><td></td><td>eo.</td></tr><tr><td>Medullæ ſpinalis</td><td>34</td><td></td><td>xxiij</td></tr><tr><td>Palpebrarum</td><td>36</td><td></td><td>xxiiij</td></tr><tr><td>Earundem altera</td><td>38</td><td></td><td>xxv</td></tr><tr><td>Morborum Coniunctiæ</td><td>40</td><td></td><td>xxvi</td></tr><tr><td>Morborum Cornæ</td><td>42</td><td></td><td>eo.</td></tr><tr><td>V uæ, & Cryſtallinæ</td><td>44</td><td></td><td>xxviiij</td></tr><tr><td>Neruorum Vifus, & dolor, Aurium</td><td>46</td><td></td><td>xxviiij</td></tr><tr><td>Aurium, & Narium</td><td>48</td><td></td><td>xxix</td></tr><tr><td>Odoratus, & Línguæ</td><td>50</td><td></td><td>xxx</td></tr><tr><td>Labiorum, Oris, & Dentium</td><td>52</td><td></td><td>eo.</td></tr><tr><td>Dentium, Gíngiuarum, & Vuulæ</td><td>54</td><td></td><td>xxxi</td></tr><tr><td>Morborum Gutturis, Epigloti, Pulmo-<br>nis, & Cannalium eius</td><td>56</td><td></td><td>eo.</td></tr><tr><td>Sputi ſanguinis, & ſaniei, morborum<br>item panniculi, coſtarum, diafragma-<br>tis, & Cordis</td><td>58</td><td></td><td>xxxiij</td></tr><tr><td>Morborum item Cordis</td><td>60</td><td></td><td>xxxiiij</td></tr><tr><td>Hyſophagi, & Stomachi</td><td>62</td><td></td><td>xxxv</td></tr><tr><td>Stomachi item</td><td>64</td><td></td><td>xxxvi</td></tr><tr><td>Alia de eodem</td><td>66</td><td></td><td>eo.</td></tr><tr><td>Tertia Tab. de eodem</td><td>68</td><td></td><td>eo. & ſeq.</td></tr><tr><td>Intestinorum, & partium inferiorum</td><td>70</td><td></td><td>xxxix</td></tr><tr><td>Morborum Epatis</td><td>72</td><td></td><td>xl</td></tr><tr><td>Hydropilis, Fellis, & Splenis</td><td>74</td><td></td><td>xli</td></tr><tr><td>Splenis, & Renum</td><td>76</td><td></td><td>xlij</td></tr><tr><td>Veſicæ, Sifac, & Teſticulorum</td><td>79</td><td></td><td>xliij</td></tr><tr><td>Teſticulorum, & Veretri</td><td>80</td><td></td><td>xliij</td></tr><tr><td>Morborum Matricis</td><td>82</td><td></td><td>eo. & ſeq.</td></tr><tr><td>Eorundem altera</td><td>84</td><td></td><td>xlvi</td></tr><tr><td>Mammillarum</td><td>86</td><td></td><td>eo.</td></tr><tr><td>Ancharum, & Pedum</td><td>88</td><td></td><td>xlviij</td></tr></tbody></table>