Publij Airgilij Maronis opera cum quinque
vulgatis commentariis: expolitiffimis figuris atq. imaginibus nuper per Se
bастianum Brant fuperadditis; exactiffimeq. reuilis; atq. elimatis.

Lectori loquitur liber hic: pictaſc: tabellas
Commendat: quales virgilio addiderit.

perlege virgilios quotquòt bone lector in orbe
Comperies toto: me quoc: confer eis.

Spero equidem dices me longe alios fuperare:
Videris atq. ante hac nec mihi vyb: parem.

Multa characteribus aliorum: multa lituræ:

Et limæ debes; fed mihi cuncta dabis.

Hic legere hiftorias: ſc: commenç: p: plurima doctus:

Nec minus indoctus perlegere illa poteſt.

Dardanium Aeneam doctu: non legimus uſc:.

Picturam potuit perlegere ille tamen:

Magna fuit quondam picture: gloria; & inter
precipuas artes: prima erat illa gradu.

Vnde antigraphicen teneris luſſe ſub annis

Inſtituit pueros græcia docta ſuos.

Tantus honos arti fuit; interdicta q: olim

Hec fuerat ſeruis; hos docuiffe nephas.

Pictores fabii; dictatoreſc: ſuere:

Ars ea principibus nobilitata viris.

Laude fed infligi cunctos ſuperauit Apelles:

Nec paſſus quenç: prorfus in arte parem.

Nempe volumibus doctrinâ hanc auxit habunde:

Nullo; ab eo non eſt linea ducta; die.

Pinxit Ariftides animu: ſenſuſc:; pathoſc:

Atq. hominu: affectus; dictus & inde bonus.

Inſtituit ſpecies depingere & Appolidorus:

Iſc: penicillo gloria prima leui.

Doctior Euipompus; ſine arithmo poſſe negauit.

Picturam quenç: perſicere ingenuam.

Multa polignotus tante ſuperaddidit arti:

Multac: phidiaca; que placuere; manus.

Auro pularchi legimus tabulam eſſe repenſam:

Vnde data eſt arti; & gloria magna viro,

YALE

## Proœmium Cristoferi.

### Chriftophori Landini Florentini, p. Virgi, interpretatiœ proœmium ad petrum medicen magni Laurenti filium.

Agnas im immortaleſt. p. Petre medices præſis illi viris gratias habendas cenſeo: qui bonis artibus atque diſciplinis excogitatis atque reperitis: vitam noſtra ita cœuoluerit: vt recte comodec; degere poſſimus: atque intra naturæ humani terminos conſiſtentes: in ſerinos cultus: moreſc; non labere mur. Maiores tamen ac potius maximaſis illis habendas haud dubitauiſt: inquiſita ea inuenerunt: quibus animi noſtri veluti quibufdam aliam ſuffulti: & humanâ conditionem tranſcendere: & his que terrena caduca: ſunt proſuas habitis: ad diuinauſt: renum cognitioem euolarent. Ex quibus quidè omnibus ego poetam primaſs ſibi vendicare (modo ſequos fortiatur iudices) ſacile me coniectus: exiſtimo. Veru nos huicemodi diſputatione: & cœuteniſtiorè: & qui illam non ſolit poſtule: verum potius efflagit: et locum addiximus. Interim autè cum eum nobis poeta interpretandum auſſumpſe rimus: qui vel ex omnibus terrarù regionibus: quarù habitatores hiftoria cognoſcantur: vel ex omnibus ſeculis. quoque memoria ad noſtre vir: vth tempora ſcriptorum beneficio peruenient: ſi non primus oinb: primo tamen par pene ſqua liguſ: fit: operè noſtrè preciù haud medioſtre futurù extimo. ſi paucis tamè ne pluribus q: necefſitas exigat oſtêdero ex omni q: innumera pene eſt ſcriptor: copia illù pter ceteros: & ad grauiter ornateq: loquutù: et ad bene beateq: viuen: dum plurimù nobis conferre. Nâ cum & intelligitâ q: omnes diſciplinas ſtudio induitria: q: ad hibita aſſequi poſſu: mus: & orône qua q: didicermus alios doceamus: hó: a cteris aſialibus diſerat: nonne in utraſ: re ita princeps eſt. P. Maro: vt cù ab eo diſefferis: vix niu longo interuallo reiſto: fecùdú reperat: latini. Nâq: (imortalis deus) ſplendorè q: dignitate orationi aſſert: Quid obſero aut in maximis rebus ſubſimius aut in mediocribus temperatus: aut i hu miliorth: preſſus excogitari hoc poeta potef: Qus i ſingulis verbis eius elegantia: Qus i orônis ſtructura cœpoſitio nem: Qus in luminibus verborù ſententiam dignitate maronis: adequabit. Quod vero iure omnes ſupreſcant: ite diſcend: genus vartat: vt rebus: temporibus: perſonif: in ſuperi: in ſuperi: modo abundans: copioſuſc: fluat: modo breuis conſuſc: cunta c: p[raſingar. Decer illum n[unque]s ſicitas. Decer neſquidio p[ingue] ſioridù: ſpe autè ſuauſtimo quodâ contemperamèto ita huicu[n]modi in vnù omia c[ofundite]: atque c[omilcct: vt mirabili voluprate audientiù aures demulce: atque: delectum. Nam quis diſcendi ornatus excellentior eſſe potef: q: is in quo nec precipitate breuitas: nec inſinita co p[ian]ec: nec ſetua ſicitas: nec poſtremo nimium luxurians letitia apparet. Hoc quidem diſcedi genus apud quem altum inuenias non ſ facile reperito. Ego certe apud neminem adhuc cognofere potuſi igitur tan[que] magnum virum & omni laude dignum cum admiramur: qui horu vno vtatur egreſte: q[ui] veluri eloquente dem um ſum veneramur: q[ui] hos omnes: fed in diuerſis locis admiſplet: quibus laudibus obſero: quib[que] tantù q: huic laudibus hunc proſequimur: qui vn[que] in lo cum: vn[que] in rem: hec ſimul omnia inaudita ſuauraitate coniuncta. Add[que] hec q: cum duo ſint diſcendi genera: quorù alit a quieto: & nulla perturbatiohe coniectato animo mature grauiter: proſcuerare. Alteru: vero in quo qu[ae] nihil raſtione: fed omnia ſumma perturbatiſe agunt: ardens ſenſum: torrentis: nominarunt: nonne vtric: ita diſtribuit. P. Maro, vt feruato hominu: ingenio ac natura: vn[que]c: ſum attributari: quid ſim grauus marutus: Aenea: latinoq: & ſi quos horum ſimiles inducitur: quid contra ardentius: erecithius: ſenſiunis q: pyrto. Turno drâce: fed in primis ipfa Iuus none troianis ſperfer infenſa ſingere potuit: Sed vt ad eam membra in qua torum diſektions corpus diuindimus: quâdoq[ui] deuenam: ita proponunt atque: inuocant poere: vt his ea omnia quib[que] proœmiu: perſictur ſummo artificio abſolutor: quarapropter quo artiſcio: quo diuini ingenii ſonſio tantus vates: & a magnitudine vtillatis ac nouitare rei: attentior: & ab erumnis inuieto animo perlatis: & ab inuitis crudeliffime ſunonis odii fauore: conſiditat: & perſpicue dot重大 aperte abſoluteq: re propoſita reddit. Iam: vero onſteribus ſuis: nec dilucidius quicq: nec vereliimus inuenites. In partuibus aut quid quominus clare atque: abſolute ſint deſſe perturbabimus. Nam ſimilitudines: amplificationes: ex emula: c[ig]erſiones: ſigna reru: argumenta: ones: c[ig]erque: huicmodi: que quid[que] tum ad probandu: tum ad reſutandu: plurimú valent: tam multa: tam varia: tam vehementa ſunt: nec copiora: nec efficacia: aliunde exempla ſumi poſſunt. Preſtereo eius epilogos: preſtereo diuerſis in generibus variis reſerta affectus bus oratione. Necq: in eo ero occupa: tas: vt ofſtendam q: vehemens ad indignatione inſurgat: q[ui] mitis et cuiuſis p[ec]tore miſerordiâ eliciat. Hoc tamè ſi lentior non perſtitentam. nam in alius i: mandis ſue græct illi fuerint: ſue latini: tam diligenſi ratione abſolutor tanto c[omo] filio vt illa ſuis quadrarente: curauit: vt no[mi] aliunde acceſſe: fed ipſe peperiffe: ac a ſe parte alis mutuaſe videatur. Hec ſi ſiudum inrgi greco etiâ iudice: longe ſuperaut. Nâ in Theocrito f: inde dor cam illâ locutionis proprieta: quod græct i: diuoux: nuncupant amoueas: quod & moribus: & verbis paſtoralibus vehemèter quadrat: quod preſterea inuenies in quo latinus poeta a ſiculo vinci: putetur. Hoc tamen in Vir. admiror: quod in Theocrito: & ſi abſit defidero. Nam paſtorſe illius ruditatis ita natura: exprim: it: vt ne Rofetus quidè bucolica p[ra]ſonam expressius agat: q[ui] ille ingêta: moreth: reſert: quod quidem cum preſſiterit: ac per omnes numeros ita abſoluerit: vt et quem ſibi imitandum propo: ſerau: niu: c[edat]: tamen quod poetarum eſt: eodem figmento ma[ora] quædam contegit: vt q[ui]s a perona paſtoralib[us] non diſcedat: tamè alium ſenſum ſonge excellentiar: ſub illo vulgari abſcondit: vt opus dupliſi argumento ornatu: & illi qui in promptu eſt inferuari: & illum qui latet perſidat. Quâ rem ſi qui ſunt: qui vitio illi vertantui quid proſtrum poeta: fit: ignorare conſuincentur: & prolecto a d[omi]nima queq: ac diuina natus hic poeta: ita in humilioribus a prima ætate ſe exercuit: vt iam tum matora illa & mente concepit: & vt res ſerebant aliqua ex parte ita edere inſeperit: vt intra bucolicos tamen fines honorate conſtituerit. Verum maius certamen cum Home. reſtat: cut cum greſcorum ſerip[torum] ingens numerus in huicemodi pugna adhæreat: ac pertinacius inſſet: victoria difficillima redditur. Verq: cum laborioſum magis q: perculofum fit collatis ſignis in aciem prodire: no[mi] faciet tamè Honorat: Serui opinio: vt in ea lo cum deſera: q[ui]s affirmer Maronè longo interuallo Home: ſecutù effe. Magiſc: me mouet & Afri domitii: & Q[ui]n tiliani auſtoritas: qui illum ita fecundu: ponunt: vt pene illum primo æqualè redant. At diſes il latini ſunt: & qui au c[or]titate potius q[ui] argumentis pugnent. Nam cum quid ſentiant explicauerunt: no[mi] multum laborât quare ita ſenſerunt: rationibus conf[ar]mare: itaq: longe pluris facio Macrobii iudicium: q[ui]tum eloquentia excelletis: veq: ſacile deprehende re poſte: tum quia a greco: ſactione eſt ſeuerius: q[ui] fore par eſt: iudicium in eum exercet. Sed tamè vide quid ſentiat. Is enim innumeris pene locis ex vtrq: poeta i medium adductus decernit: Maronè noſtru: variis in locis modo vinci ab Home. modo victòre ex eo prelio diſcedere: Itaq: quod ab homine aduerſe ſactionis daq: ac: acpiendu: puro: & cum nullam in partè inclinat victoria: recepru: apud ilium canant egreſie nobis cum actum putauimus. Nâ q[ui] modo vin citur: modo vinci: hunc ego no[mi] fecundu: ſed parè iudico. Veq: quid plura p[er]ſtim cum de poeta: vi nulli potius: q[ui] poe tg: & ei quidè egreſio credendu: omnis actioni ingenii viros iudicatores no[mi] ambigâ. Q[ui]d ergo agnas luue: iudicet: eius e carmine ſ facile eſt cognofere. Ait enim conditor iliados cantabit: atq: Maronis Altoni: dubia facientia carmina pal: mam: atq: hec de Home: Nam Nicandtû Apolloniu: P[is]andrû: Eupho: ionè: Euripide: P[inda]: c[etero]ſc: multos ita

["## Proœmium Christoferi.", "imitatns eſt: ut nufſi illis cedat, mulces autê i locis ſuperet. Vêr vt paucis tâta rê p[ra]ſicâ: ego Macrobi ſi nam vêmehem", "ter (quia verſima eſt) approbo. Nã tátus phus: & platonis: in j[] ſima eloquêta ſumme ſapie coniuncta eſt: ut imitator P[]. Vir. eloquêta naturæ oim reß opine parêt ſimile eſſe docet. Nã h[]i terrâ: hic frugib[] & arboribus: lætâ vi deus: ſub ſimile p[ra]ſatis floribus: oia ridê. Aliâ regione ſontibus i[]rrigat. Aliâ oino areſcere. Eſse & loca i[] capos portâgâ tur. Eſse & alia q[] in môtes rupeſ[]q[] colurgât: eſcolê: alibi horrendis fyluis veſtiri: alibi nudo saxo inhorrefere. Sic P[].", "Vêr ſub ſimile ſu ad o[]s vêt mores integre traduct: vt nunc copioſus ſic nunc ſiculius: nunc floridus ſe ſu ond[]e. Eſt p[ra]ſteria ubi leuſat agnit[]e. Eſt & cum veluti p[] co[]ſragoſa torres r[]apidus[]q[] p[ra]p[]eſt: Atq[]e hec i[] dicêdo. Quod autê ad", "bene beateq[]s viru[]tinet: q[]s n[]o vidêat o[]s q[]ibus vitâ humana reſte inſuſuat: p[ra]ſeta ab hoc poeta velunt ex adorandis", "p[ra]ſat facaritis promi ſ facile ac p[ra]p[]i poſſe. Nã vt Cyri vitâ Xenophon ita a primis incunabuli, p[ra]duct: vt eus regis ex", "emulo optimus prices informavit p[ra]ſit. Sic Maronis poema o[]me humanit[]e genus expruie: vt nullus ho[]m ordo", "nulla ætas: nullus fexus ſit: nulla denic[]q[] c[]oditio: q[] ab eo ſua offica n[]o integre addicat. Qua obſcio ille acrimonia q[]", "vexatq[]s q[]ibus c[]ostra laudibus: q[]ibus p[ra]miſis inſut[]ta ani magnitudinê: & p[ra]p[]atria, p[ra]p[]etibus: p[ra]cognatis: am[]ſiſt[]q[] c[]o", "ſideratâ p[ra]culos: ſuſceptione: religione in deu[]p[ra]tate in maiores: charitare in o[]es, p[ra]que. Nã c[]ui hoc in primis ſibi pro", "p[ra]ſumet viru[]t fixinſatq[]s ex[]p[]liſt: vt o[]s illi nobis tan[]c[]s vntu[]c ex[]p[]lar ad vitâ degendâ, p[ra]ponerem.⁹ Ac neſio an me", "illa trahât. Hic p[ra]ſtatum viros p[ra]clariſma gêſtæ receſſo: o[]nos (quia o[]es ex[]p[]lo facile mouemur) ad illos imi[]tâdos ve[]", "hemêter inflamât. Quapropter q[] illi cau[]b[]p[ra]p[]imus hic tan[]c[]s nitidiffiimo i[] speculo (neſitio q[] paſto) nobis inſuerit: &", "dum gerun[]i a[]deſſe videmur. Quaobrê tanto nos hec q[] illa magis mouebunt: c[]to oculos q[] bauriis ſenſus ac[]tiores e[] cognoficm.⁹ Nã quis q[]n[]s: r[]ep. melofibus legibus têperauti: in q[]n[]v[]c[]h[]q[] duce aut auſtis: aut legiſtis tantâ inſelle rei[]mi", "litaris diſiplinâ: c[]ta in vno ænae defcrib[]i. Ac diſes n[]o o[]es in repu. p[ra]p[]ides eſse: aut exercitibus preponti p[ra]ſum[]9 Ion", "geq[]n plures pruatis: q[] cum p[ra]tæ viutus. Quod q[]de (vt vêr eſt) ita ingenue faterbor. Sed n[]one & pruatis hoibus q[] paſto fecum: q[] c[]ui fuis: q[] cum diuibus: q[] cum p[ra]ge[n]nis agendu[]i ſit: fr[]equêter admorer. Sed video diu ſingulis inſiſtere", "c[]uq[]to: longius multo P[ra]cemi omni angutius patiun[]t. P[ra]gde: ac reß copia ita vrgeri: vt v[]d[]ui nihil i[]ndictu[]s reliquere n[]otor.", "laude eſse vtrutate: atq[]ia ad illa ſerum ſi fine dubitat[]e aſſimê. Q[]ue vero ad mu[n]m[]u bonum quod in diu[i]nus rebus", "c[]oſteplandis cognofic[]d[]ic[]q[]os c[]oſſitere ſi[]cimus p[ra]tinet: qua o[]no diuine. i[]xi. ænae libris miſtrofig. ſigno meſtimo ex[]tenderu[]t fuis pro", "que natura ip[]a penitus in obſcuro c[]odidit atq[]ia abſtrufite: ille ſingulis p[ra]ſe verſiculi: & breuſſimus: quod poeta eſt: ex[]p[]rimit: q[] elegâter e[]rrores lunæ: ſolif[]q[]i labores reſert. Q[]ui vêr e[]nde pluriu[]s: vênde ferenitates: vênde coeli aut clême", "ſeſtas ac familias noſſe illum manuſtis ſe inſituere. De o[]s autê noſtros: vi natura[]q[]s: deq[]e reß principiis: n[]one ita ſerutat: vt o[]es o[]im ph[]o", "n[]o modo n[]orâ regiſed & greac[]a: & o[]im nationi ſueſtigator extiterit. Preterea ſus ciuile. Omitto t[]us p[ra]ſtifici pr[]ico", "verb: p[ra]ſtringit: q[] doſte vento[]r: vi acutâ ex[]p[]liſt: eſt: ex[]p[]rimit: q[] elegâter e[]rrores lunæ: ſolif[]q[]i labores reſert. Q[]ui vêr e[]nde pluriu[]s: vênde ferenitates: vênde coeli aut clême", "ſeſtas ac familias noſſe illum manuſtis ſe inſituere. De o[]s autê noſtros: vi natura[]q[]s: deq[]e reß principiis: n[]one ita ſerutat: vt o[]es o[]im ph[]o", "n[]o modo n[]orâ regiſed & greac[]a: & o[]im nationi ſueſtigator extiterit. Preterea ſus ciuile. Omitto t[]us p[ra]ſtifici pr[]ico", "verb: ad huſufemodi ſiudicâ ingreſſus: & ingeni[]us tuum ad o[]ia facillime aſſeſenda ſingulatui capitui. t[]o. quantâ agnatis", "atq[]i amicis, quantâ denic[]s diuibus oibus excitaueris. Q[]ui ſi tantu[] poeta reſte tenuerits: ita p[ra] cóperto te reſonare. h[]a", "h[]a: Eſt am diu Petre medices princeps in repu. v[]râ domus tua: qu[]e n[]o forno: ſolium munere: eſt m[]o magis virtute", "in diu[i]nus exercentur: tam fagax in diutate vendicau[]t: vt ex c[]c[]eris oibus nulla diuibus fuerit n[]i[n]o longo interſecto interruallo fi", "na diutius exercentur: tam fagax in diutate vendicau[]t: vt ex c[]c[]eris oibus nulla diuibus fuerit n[]i[n]o longo interſecto interruallo fi", "bi fecunda. Incêribilis ſuit in Co[]ino paumo tuo: ſapientia: & veluti in eo q[]u[]e v[]aris fluxibus: variſtis: refluxus bus fortu[]q[]i ex[]ſi ex[]poranef[]ne: ne q[]n[]t ob id minus graue c[]oſiſt: vt e[]ctijs ille dicere[]t: ea n[]o ab humano ore p[ra]ſecta: eſ[]d a diuino ora", "c[]ulo decantata vidêrantur. Edeem em in eo[]viro id p[ra]ſque quod V[]yſſi veluti in rebus humanis o[]im maxim[]u Home. t[]r", "buit. N[]a mores ho[]m multo[]s vidênt: & v[]rbes. H[]oc i[]g[]ui auctore & magnas res in repu. gêſtas: & grauiffima e[] valid[]a", "ſimis hoſtibus ilata bella, pp[ra]ſuta vidimus. Sola denic[]s h[]uius vi[]ri ſap[]ia: inſub[]rui validum impium: q[] venetorum", "potetia q[] pene vorantur mediis: (vt ita loquar) ſaucib[]q[] epeſt: & Fr[]and[]co Sphor[]nia: q[ui] diutius n[]i[]r[]s exercitus im", "peritauerat porreſt[]u: e[]quod q[]de vnicum eo t[]e Italij remedii fuerat: ne vnuerat i[] veneto[]r d[]itione deueniret. Omit", "h[]o: vt vel h[uius] folius cognitio ſi ad reliq[]ue q[]p[]ara de reß generi prudêta apparuit: ta p[ra]mptu[] & cum res ita flagitaret", "c[]erat c[]ulo decantata vidêrantur. Edeem em in eo[]viro id p[ra]ſque quod V[]yſſi veluti in rebus humanis o[]im maxim[]u Home. t[]r", "buit. N[]a mores ho[]m multo[]s vidênt: & v[]rbes. H[]oc i[]g[]ui auctore & magnas res in repu. gêſtas: & grauiffima e[] valid[]a", "ſimis hoſtibus ilata bella, pp[ra]ſuta vidimus. Sola denic[]s h[]uius vi[]ri ſap[]ia: inſub[]rui validum impium: q[] venetorum", "potetia q[] pene vorantur mediis: (vt ita loquar) ſaucib[]q[] epeſt: & Fr[]and[]co Sphor[]nia: q[ui] diutius n[]i[]r[]s exercitus im", "peritauerat porreſt[]u: e[]quod q[]de vnicum eo t[]e Italij remedii fuerat: ne vnuerat i[] veneto[]r d[]itione deueniret. Omit", "h[]o: vt vel h[uius] folius cognitio ſi ad reliq[]ue q[]p[]ara de reß generi prudêta apparuit: ta p[ra]mptu[] & cum res ita flagitaret", "c[]erat c[]ulo decantata vidêrantur. Edeem em in eo[]viro id p[ra]ſque quod V[]yſſi veluti in rebus humanis o[]im maxim[]u Home. t[]r", "buit. N[]a mores ho[]m multo[]s vidênt: & v[]rbes. H[]oc i[]g[]ui auctore & magnas res in repu. gêſtas: & grauiffima e[] valid[]a", "ſimis hoſtibus ilata bella, pp[ra]ſuta vidimus. Sola denic[]s h[]uius vi[]ri ſap[]ia: inſub[]rui validum impium: q[] venetorum", "potetia q[] pene vorantur mediis: (vt ita loquar) ſaucib[]q[] epeſt: & Fr[]and[]co Sphor[]nia: q[ui] diutius n[]i[]r[]s exercitus im", "peritauerat porreſt[]u: e[]quod q[]de vnicum eo t[]e Italij remedii fuerat: ne vnuerat i[] veneto[]r d[]itione deueniret. Omit", "h[]o: vt vel h[uius] folius cognitio ſi ad reliq[]ue q[]p[]ara de reß generi prudêta apparuit: ta p[ra]mptu[] & cum res ita flagitaret", "c[]erat c[]ulo decantata vidêrantur. Edeem em in eo[]viro id p[ra]ſque quod V[]yſſi veluti in rebus humanis o[]im maxim[]u Home. t[]r", "buit. N[]a mores ho[]m multo[]s vidênt: & v[]rbes. H[]oc i[]g[]ui auctore & magnas res in repu. gêſtas: & grauiffima e[] valid[]a", "ſimis hoſtibus ilata bella, pp[ra]ſuta vidimus. Sola denic[]s h[]uius vi[]ri ſap[]ia: inſub[]rui validum impium: q[] venetorum", "pot

["Cita Maronis.", "hioſtibus ademptus animus eſt: cōſiлю autem ſuo multa: que ad obſidionem expugnationem c: facerent addita: multa etiam immutata: at: alio locotaliaq: forma inſtituta. Ad quas c:es res addita tantí viri auctoriitate breui eſſet: eſt: ut ilius ſide ſele deſtenes: in poſtretate noſtrã redireſt ferganſis. Sed vt ipſm tandê in vrbem reducã ſi illo in ſinia dceda: ſapientius: quid in disputando acutius: quid in coſultando velocius: quid in ciutatis maſſeitate cōſeruãda augêdaq: attenti tius: vigiliãtius: tolerans dem û inenues. Multe: vt i hoie cuſtii ſunt in eo ſire: bonus e: muſicus: bonus architecſtus: bo nus agricola: Eloquenta vero ſiue exſ temporanea ſiue excoſitata: & a natura copioſam acceſſt: & artificio atq: ex/ erucitatione illam gratiam: uicuunditate: illa illuftrum reddidit. Verum cum præter illud p[er]petuum ac cōſtuarum genues di/ cendi: alteru: quod: ſi fit aut dicent: ita laſſimus: vt & penitus confundat: & quid cōtra reſponſa: haud facile in/ uenat: vt laſſeit ita acute reſpondemus: et uum ſeius: p[er]coniteat. Ergo vtrius: hoc aut Laurentio ſoncedat: cum ab eo diſefferim: que illi ſecundı adhibeam no reperiam. Nam quaſta vehemantia & amaritudine: ſi ita neceſſitas co gaſteraduer ſarium velutii acersim confiſt: quod magis ex ingenio ſuo eſt: ſt vrbane: c: falſe: c: facete: c: lept de illum eludit. Florentina autem lingua: ita eruditus: ita exculpus eſt: vt ſi eius: aut elegos: aut lyrticos reſeque: cum omni bus noſtrı ſculi poſtis ſ facile anteponas: & ad p[er]ſicos illos proxime omnino acſedere iudices. Sed dices: quoniam hec in proceſi angulſtis intrudis: at: inculcas: quæ: vix longi ſori hiftoria ſatis pro dignitate explicari p[o]ſent: Nei pe: vt i[rum] telligas voluſſe me non extermiſed: ſed dometicus exemplis hortari te: vt eadem via qua parens tuus p[ergens] ſiſde vir: tutibus ad eandem nominis gloriã peruenire: p[er]ſertim cu: ille tam exacta cura ac diſligentia opera ſemper dederit nequa ex iis rebus quibus bonas omnes artes facilius acquirimus tibi adſet. Plurima ſunt quæ in illo admirer: ſed illud p[er] c: ateris cp in liberis educandis: indulgentioris quidè parentis nun: c: opini: vero ac ſapientiſimi ſemper ſumma ſedulita: te offici: c[oe]p]leuerit: in te vero informado: inſtituèdo: atq: erudiendo: quid vn: c: omniſt. Nam c: ipſus ipſe ſe quotidie admoneret: p[re]ciper: ac hyperet: tam c: ſeret q[ui]t eſt: eſt: ne a c[ep]toris latere vn: c: diſcederes: ex omni hoim docio: co/ p[ia] Angeli p[olitan]ius eſſedit: viru: multa: ac varia doctrina eruditi: poeta: vero e[gregi]ui: e[gregi]ui: orator: ac deni: c: to tius antiquatis dirigente: p[ro]futator: cui p[uer]iſe ætatem tu: & optimis moribus ſingendã: & optimis artibus: ac di/ ſolpinis excolendã: traderet. Veru: cum ad p[ar]tetis p[re]ceptoris: c[ili]dentiá: acutiflum: quoq: ingenii tu: & ardentiflum imum ſtudiet accedere: p[ro]mimiculo omnino eſt: c: breui: c: maxime mor bus atq: doctrina, a[ſecoris. Verum vt alia ommitt: vix tertium ſupra decimii ætatis annu: impleueras: cu: ita latine loquereſt: vt floreine: ac ita pene greſt: vt la. tine. Sed ne aſſentator portus ad c[ap]tulam: ad plura: videre: plura: ad p[ens] ſomittã. Id ſolui adda: tu: te p[ar]tetis verã eſt e[m]gi nem: eſſes: manifeſſima in tua tenera ætate ſigna: in q[ibus] nobis ſpes certifiſima ſit: cu: in adultos annos pueneris: ſi l[ui] te p[er] omes gradu: ac: atq: exſp[ur]tus eſſed nos iam. p[.V.] interp[ra]tioſes ita: p[ſequemur]: vt ſorſum ſeruere: a noſtris in codice deſcribant: cum vero ad aeneos volumen deuenerimus: ea quoq: que Donati ſunt in breuiarum re da: c: atq: p[er] epithoma deſcripta: ſuo nomine interſerenda curabimus.", "IRGLIVS Maro parentibus modicus ſuit: & precipe patre Marone: quem quidam opificem figu/um: plures magi tutudam viator: s[init]o mercenarium: mox ob induſtriam generum traduntur: que cu: agricolationi rei: ruſtice: & gregib: p[ra]eſſerit ſocer: fylus coem: uſdis: & ap[ib] curandis recu/ram: auxit: natus eſt. CN. Pompejo magno: & M. Octombris die in p[ago] qui andes d[ictur] qui eſt a Mantua non procul. P[reg]nanjs o mater Maia ſonniaut inſexã ſe laureum ramum: c[ui]que n[ota]ctã terra conſetum c[ern]erent coalerit: & excreut eſſico ilico in ſpeciem ma/que arboris reſeſte: variis pomis: & ſoribus: ac ſequent luce cum marito rus: ap[pi]nqui petens e ſit e[n]u deuiterat: atq: in ſubſiceta ſoffa partu leuata eſt. Ferut in ſantif: vt ſuit edittus: nec eugaeſt: & aede mi: vultu ſuſſe: vt haud dubi: ſpe poſterioris geniture: tum indicaret. Et acceſſt alud præſagiui. Siquid[em] virga po/ pulea more regionis in p[uer]ſerilis eode: ſtatim loco depacta: ita breui coalit: vt multo ante fatas populos adequaſſerit: Que arbor Virgilij. ex eo dicta atq: c[of]ecrata eſt ſumma graudarã: & ſoſtaru religione: ſuſpiciet ut ibi & ſoluentiſt v[ora] itati: Augerat: atq: de v[it]e ad ſeptimii annu: cremone egit: & xvii: anno virile: togã coep: t[illi]s c[of]ulibus ite: qui bus nat: erat. Euenitq: vt eo ipſo die Lucreti: poeta deſcederet: led Virgili: a cremona Mediolanu: & me de p[ar]poli/ta Neapolim traſit: v[bi] cu: l[ris]: & gregis: & latini: y[ehem]e[ri]ſimã opera deſiſſet: t[and]e oi cura: o[ci]t: ſtudio induſtur me d[ic]e: & mathematics: Quibus rebus cu: ante alios eruditor: p[er]itiorq: eſſe: ſe in vrbé c[oulit]. Statimq: mgri ſtabu li equor: Auguſtii amicitiã nactus: multos various: morbos incidi[res] equis curauit. At illi Auguſtus in mercedem ſin gulis dieb: panes Virgilio: vt vni ex ſtabularis dari ſuſtul: Interea a Crotonatis pullus equi miri pulchritudinis Cæ ſarit dono ſuſt miſſus: qui o[mi] ſiudicio ſpem portendebat: y[ut]utis & c[eler]itus imenſe. Hunc cu: apſpexiſſe: Maro: mgri ſtabuli dixit natu: eſt e[ ex] morboſa equa: & c[ui] no vi[ri]b: Valitur: ſec c[eler]itate. Id q[ui]e ve[ra] ſuſſe mu[et]u: eſt: quod cu: mgri ſtabuli A uguſto reſeſtaffet: duplicari i[pi] ſi merced[em] panis ſuſtul. Cu: iſte ex H[il]pantia Auguſto canes duo mittere: e[ & pa] r[er]es e[or]: dixit Augilius: & animi: c[eler]itate: c[ur]turã. Quo cognito m[ad]at ite: aug[em]tari Virgilio panes. Dubitavit Auguſtq. O[ca]tui ne filius eſt: an alterus: id: p[ar] Marone: ap[re] poſse arbitratus e: quita: can: & e[qui] naturã: p[ar]eſtq: co. conſaut. Amors iſq[ui] o[bo]bus arbiſt: in penitforè parté domus vocat: & ſol[ui] rogat: bea[ut]e te ſoſſe: c[ui] eſt: c[ui] q[ua]d ad ſceli c[it]ados ho[es] facultatê h[er]t: Nou: ingt Maro te Cæſar[em] Auguſtus: & ſerme æquã cu: diſ i[m]ortalibus p[ra]tæ h[ar]a bere: vt q[ue]uis ſoſce facias. Eo a[io] ſum r[id]i: c[ui]t v[or] p[ro]gatu d[ix]eris: bea[ut]e te ſoſſe: c[ui] eſt: c[ui] q[ua]d ad ſceli c[it]ados ho[es] facultatê h[er]t: Nou: ingt Maro te Cæſar[em] Auguſtus: & ſerme æquã cu: diſ i[m]ortalibus p[ra]tæ h[ar]a bere: vt q[ue]uis ſoſce facias. Eo a[io] ſum r[id]i: c[ui]t v[or] p[ro]gatu d[ix]eris: bea[ut]e te ſoſſe: c[ui] eſt: c[ui] q[ua]d ad ſceli c[it]ados ho[es] facultatê h[er]t: Nou: ingt Maro te Cæſar[em] Auguſtus: & ſerme æquã cu: diſ i[m]ortalibus p[ra]tæ h[ar]a bere: vt q[ue]uis ſoſce facias. Eo a[io] ſum r[id]i: c[ui]t v[or] p[ro]gatu d[ix]eris: bea[ut]e te ſoſſe: c[ui] eſt: c[ui] q[ua]d ad ſceli c[it]ados ho[es] facultatê h[er]t: Nou: ingt Maro te Cæſar[em] Auguſtus: & ſerme æquã cu: diſ i[m]ortalibus p[ra]tæ h[ar]a bere: vt q[ue]uis ſoſce facias. Eo a[io] ſum r[id]i: c[ui]t v[or] p[ro]gatu d[ix]eris: bea[ut]e te ſoſſe: c[ui] eſt: c[ui] q[ua]d ad ſceli c[it]ados ho[es] facultatê h[er]t: Nou: ingt Maro te Cæſar[em] Auguſtus: & ſerme æquã cu: diſ i[m]ortalibus p[ra]tæ h[ar]a bere: vt q[ue]uis ſoſce facias. Eo a[io] ſum r[id]i: c[ui]t v[or] p[ro]gatu d[ix]eris: bea[ut]e te ſoſſe: c[ui] eſt: c[ui] q[ua]d ad ſceli c[it]ados ho[es] facultatê h[er]t: Nou: ingt Maro te Cæſar[em] Auguſtus: & ſerme æquã cu: diſ i[m]ortalibus p[ra]tæ h[ar]a bere: vt q[ue]uis ſoſce facias. Eo a[io] ſum r[id]i: c[ui]t v[or] p[ro]gatu d[ix]eris: bea[ut]e te ſoſſe: c[ui] eſt: c[ui] q[ua]d ad ſceli c[it]ados ho[es] facultatê h[er]t: Nou: ingt Maro te Cæſar[em] Auguſtus: & ſerme æquã cu: diſ i[m]ortalibus p[ra]tæ h[ar]a bere: vt q[ue]uis ſoſce facias. Eo a[io] ſum r[id]i: c[ui]t v[or] p[ro]gatu d[ix]eris: bea[ut]e te ſoſſe: c[ui] eſt: c[ui] q[ua]d ad ſceli c[it]ados ho[es] facultatê h[er]t: Nou: ingt Maro te Cæſar[em] Auguſtus: & ſerme æquã cu: diſ i[m]ortalibus p[ra]tæ h[ar]a bere: vt q[ue]uis ſoſce facias. Eo a[io] ſum r[id]i: c[ui]t v[or] p[ro]gatu d[ix]eris: bea[ut]e te ſoſſe: c[ui] eſt: c[ui] q[ua]d ad ſceli c[it]ados ho[es] facultatê h[er]t: Nou: ingt Maro te Cæſar[em] Auguſtus: & ſerme æquã cu: diſ i[m]ortalibus p[ra]tæ h[ar]a bere: vt q[ue]uis ſoſce facias. Eo a[io] ſum r[id]i: c[ui]t v[or] p[ro]gatu d[ix]eris: bea[ut]e te ſoſſe: c[ui] eſt: c[ui] q[ua]d ad ſceli c[it]ados ho[es] facultatê h[er]t: Nou: ingt Maro te Cæſar[em] Auguſtus: & ſerme æquã cu: diſ i[m]ortalibus p[ra]tæ h[ar]a bere: vt q[ue]uis ſoſce facias. Eo a[io] ſum r[id]i: c[ui]t v[or] p[ro]gatu d[ix]eris: bea[ut]e te ſoſſe: c[ui] eſt: c[ui] q[ua]d ad ſceli c[it]ados ho[es] facultatê h[er]t: Nou: ingt Maro te Cæſar[em] Auguſtus: & ſerme æquã cu: diſ i[m]ortalibus p[ra]tæ h[ar]a bere: vt q[ue]uis ſoſce facias. Eo a[io] ſum r[id]i: c[ui]t v[or] p[ro]gatu d[ix]eris: bea[ut]e te ſoſſe: c[ui] eſt: c[ui] q[ua]d ad ſceli c[it]ados ho[es] facultatê h[er]t: Nou: ingt Maro te Cæſar[em] Auguſtus: & ſerme æquã cu: diſ i[m]ortalibus p[ra]tæ h[ar]a bere: vt q[ue]uis ſoſce facias. Eo a[io] ſum r[id]i: c[ui]t v[or] p[ro]gatu d[ix]eris: bea[ut]e te ſoſſe: c[ui] eſt: c[ui] q[ua]d ad ſceli c[it]ados ho[es] facultatê h[er]t: Nou: ingt Maro te Cæſar[em] Auguſtus: & ſerme æquã cu: diſ i[m]ortalibus p[ra]tæ h[ar]a bere: vt q[ue]uis ſoſce facias. Eo a[io] ſum r[id]i: c[ui]t v[or] p[ro]gatu d[ix]eris: bea[ut]e te ſoſſe: c[ui] eſt: c[ui] q[ua]d ad ſceli c[it]ados ho[es] facultatê h[er]t: Nou: ingt Maro te Cæſar[em] Auguſtus: & ſerme æquã cu: diſ i[m]ortalibus p[ra]tæ h[ar]a bere: vt q[ue]uis ſoſce facias. Eo a[io] ſum r[id]i: c[ui]t v[or] p[ro]gatu d[ix]eris: bea[ut]e te ſoſſe: c[ui] eſt: c[ui] q[ua]d ad ſceli c[it]ados ho[es] facultatê h[er]t: Nou: ingt Maro te Cæſar[em] Auguſtus: & ſerme æquã cu: diſ i[m]ortalibus p[ra]tæ h[ar]a bere: vt q[ue]uis ſoſce facias. Eo a[io] ſum r[id]i: c[ui]t v[or] p[ro]gatu d[ix]eris: bea[ut]e te ſoſſe: c[ui] eſt: c[ui] q[ua]d ad ſceli c[it]ados ho[es] facultatê h[er]t: Nou: ingt Maro te Cæſar[em] Auguſtus: & ſerme æquã cu: diſ i[m]ortalibus p[ra]tæ h[ar]a bere: vt q[ue]uis ſoſce facias. Eo a[io] ſum r[id]i: c[ui]t v[or] p[ro]gatu d[ix]eris: bea[ut]e te ſoſſe: c[ui] eſt: c[ui] q[ua]d ad ſceli c[it]ados ho[es] facultatê h[er]t: Nou: ingt Maro te Cæſar[em] Auguſtus: & ſerme æquã cu: diſ i[m]ortalibus p[ra]tæ h[ar]a bere: vt q[ue]uis ſoſce facias. Eo a[io] ſum r[id]i: c[ui]t v[or] p[ro]gatu d[ix]eris: bea[ut]e te ſoſſe: c[ui] eſt: c[ui] q[ua]d ad ſceli c[it]ados ho[es] facultatê h[er]t: Nou: ingt Maro te Cæſar[em] Auguſtus: & ſerme æquã cu: diſ i[m]ortalibus p[ra]tæ h[ar]a bere: vt q[ue]uis ſoſce facias. Eo a[io] ſum r[id]i: c[ui]t v[or] p[ro]gatu d[ix]eris: bea[ut]e te ſoſſe: c[ui] eſt: c[ui] q[ua]d ad ſceli c[it]ados ho[es] facultatê h[er]t

["Maronis Aita.", "mandare nefas: ergo ibi in ignis. Magna, docſtloqui morietur muſa Maronis: Et paulo poſt Sed legi ſe ferranda ſi des: fuprema voluntas. Quod mandat fieri: iubet parere neceſſe eſt. Franga potius legi veneranda poteſtas. Qua tot coſtetus noſtroler. Dieſt labores hauserit vna dies: Et ſe feuſtur. Nihil igitur auſtore Auguſto Varrus edidit. quod & Maro præceperat: fed ſummatin emendaui: vt qui verſus etiā impſecti ſi qui erant: reſteli. Hos multi mox ſupplire conati ſo perinde valuerit ob difficulté: ṁ omnia ſere apud eum emiſtichia: præter illud tibi iſi Troja peperit: ſenſum vident habere perſeſt. Nifius grāmaticus auſſi ſe ſe ſenioribus diſebat Varum duos libroſ ordinem cōmutatque: & qui tum fecit erat in tertium locu tranſuſiſe: etiā primi libri correfiſſe principi: his deme ptis verſibus. Ille ego qui quondam gracilī modulatus aqena: Carmen: & egræſus fylvis vicina: coſet: Vt omnia auſido pareren eua colo. Gratum obſtáricolis: at nunc horrentia martis Arma vírumque cano: Nec Virgilius qui conlumen lingua ſatæ ſuſt: caruit obſeāctoribus. In Buclucis enim duas aeglogas: fed inſuſſimam Paro quidam de ridet: & ſic fierendos incipit.", "Tityre ſiroga calda tibit eſt: quo tegmīne fagi: Sequentis. Dic mihi Damoclea cuſt pecus: an ne latinīn: Non veru aegonis: noſtri ſic rure loquuntur. Alius recitante eo ex Georgicis. Nudus ara: ſere nudus. ſubieci: habebis frigora ſe bren. Eſt & aduerſus aeneida liber Carbiſtii píctoris titulo aeneido maſſt. M. Vipranius eum a Maſcenate ſuppoſtum appellat: nouæ cacoziſt: repertorem: neq: tumidum neq: exilem: fed comunibus verbiſ opus illud confecſiſe. Herenius vitia eius tantum cōtraxit. Perilius Fauſtinus ſurta. Sunt & Quinti Oſtaui Auiti volumina: Qub? an | notantur: quos: & vnde verſus tranſulerit. Alconius Pedianus libro quem contra obſeātatores Virgilijs ſcripſit pau ca admodum ei obiecta proponit: & potiſſim quod noſ reſce hiftoriā contexuit: & plera: ab Homero ſumpſit: fed hoc crimen ſic defendere aſſuet oſt: Cur non illi quoc? eadè ſurta tentarent. Verum intellecſuros facilius eſſe Her cui clauam quâ Homero verſum ſurripeſe: & tam eſt deſtina ſle ſecedere: vt omnia ad fatietaſe maliuolori decideret: Refert euâ Pedianus benignum cultorem: omni ſhon: at: q: erudito: ſuſiſe: & vſc: adeo inuidia expertem ſuſi ſe: vt qui quid erudite dictum inſpicerit alterius: ne minus gauderet: ac ſi ſuſi ſuſiſſet: nemine vituperare: laudare honos: Eius bibliotheca ne minus alius doctus patebat ac ſibi. Illud q: Euprisdis antíqui ſepe vſurpabat: roſo: q: vix: k: v: k: v: o: k: v: o: k: v: o:

SER VII Mauri Honorati grammatici in Bucolica Maron is cémentarioru Liber.

VCOLICA vt ferunt inde dicta funt a cuftodia boum id eft omoov Bojkov. Præcipua enim funt animalia apud rufticos boues. Huius autem carminis origo varia eft. Nam alii dicunt eo tempore quo Xerxes perfarum tex inuafit græciam: cum omēs intra muros laterent: nec poſſent moré solito Diang fau cra perſolui; cōueniſſe ad montes Laconas ruſticos: & in eius honorem hymnos dixiſſe ynde natu carmen bucolicum ætās poſterior elimauit. Alii dicunt Orestem cum Dianæ ſaſcelidis ſimulachrum raptu ex ſcythia adueheret: ad ſiciliam eſſe rempeſtate delatum: completo anno Dianæ ſeſtum celebraſſe hymnis collectis nautis ſuis: & aliquibus paſtoribus conuocatis: & exinde permaniſſe apud ruſticos confue tudinem. Alii non Dianæ: ſed Apollini Nomio conſecratum carmen hocvolunt: quo tempore Admeti re gis pauit armenta. Alii ruſticis nominibus a paſtoribus dicatum hoc aſſer ſt carmen: vt Pani Faunis: ac fatyris: & hic eſt huius carminis titulus. Qualitas autem hæc eſt ſelicet humilis character. Tres enim funt characteres: humilis: meo dius: grandiloquus, quos omnes in hoc inuenimus poeta. Nam in æneide grandiloquum habet: in Georgi. medium: in bucolicis humilem pro qualitate negociorum. & perſonarum. Nam perſonæ hic ruſtice ſunt ſimplicitate gaudens: teſe: ſelicera quibus niſ altum debet requiri. Adhibentur autem hæc ad carmen bucolicum. Debet quarto pede termina re partem orationis: qui pès ſi fit daſtylus: meliorem efficit verſum: vt Nos patriæ fines & dulcia. Primus etiam pes ſe cundum Donatum daſtylus eſſe debet: & terminare partem orationis: vt Tytire, quam legem Theocritus vehemen ter obſeruat: Virgilius non adeo. Ille enim in paucis verſibus ab ifta ratione deuiauit: hic eam in paucis fecurus eſt. Te tentianus cum de hoc metro doceret. Plurimus hoc pollet ficulae telluris alumnus. Noſter rarus eo paſtor Maro. Intern tio poetæ hæc eſt: vt imſitur Theocritum ſyraculanum meliorem Moſcho: & cæteris qui bucolica ſcripserunt: vn alii nominibus: quorum fauore amſſum agrum reſepeſt in qua re tantum diſſentia. Theocrito. Ille enim viiſi ſim plex eſt. Hic neceſſitate compuſus aliquibus locis miſſet figuras: quas perite plerunqæ etiam ex Theocriti ſupličiter: hoc autem fit poetica vrbanitate: ſic Iuvena. Actoris aurundi ſpolium. Nam ſum, iii. idus martias in ſenatu Cæſarem Auguſtus eius filius contra perfecutores patris: & Antoniui diuilia bella mo am mantuanorum iuſſit diſtribui: non propter culpam: ſed propter vicinitatem: vnde eſt Mantua veſmiffere nimium vicina cremonæ. Perdito ergo agro Virgilius Romam venit: & potentium fauore meruit: vt agrum ſuum folus reci peret. Ad quem recipiendum profectus: ab Ario centurione: qui eum tenebat pene eſt interemptus: niſi ſe præcipitaſſet in Mintium: vnde eſt ωωλYOPHKKOō. ipſe aries etiam nunc yellera ficcat. Poſtea ab Auguſto miſſis triumuiſis: & ipſi integer ager reditus eſt: & mantuanis pro parte: hinc eſt q in prima ægloga legimus recepiffe agrum: poſtea eum querelantem inuenimus: vt audieras & fama huit: ſed carmina tantum noitra valent licyda telia inter martia: quantiſt Chaonias dicunt aquila veniente columnibus: Nec numerus hic dubius eſt: nec ordo librorum. Quippe cum vnius ſit ſi tas volunt ipſius teſtimonio vltimam: vt Extremum hunc: & primam: vt in Georgicis Tytire te paulæ cecini ſub tegmine fagi. Alii primam illam volunt. Prima ſyracuſio dignata eſt ludere verſu: ſed eſt ſiendu. vii. æglogas eſ me ras ruſticas: quas Theocritus. x. habet. Hic in tribus a bucolico carmine: ſed cum excufatione diſeſſel: vt in genethlia co Salomini: & in Syleni Theologia: vel vt ex infertis altioribus rebus poſſet placere: vel quia tor varietates implore non poterat. Poetae vitam in æneide diximus. Operis explanationi in ſeventibus comprobabitur. Sane ſiendum Virgili, xxv. annorum ſcripſiſe Bucolica. Vnde etiam in fine Georgi. Audaxq. iuuēta. Tytire te paulæ cecini ſub tegmi ne fagi. & dicit Donatus (q id etiam in poetæ memorauimus vita) inſcribendis carminibus naturalem ordinem ſecutu eſſe Virgiliu[m. Primo enim paſtoralis ſuit in moſtibus vita. Poſt agricultu[ræ amor. Inde bellorum cura ſuccerit. No tandem quodq bucolica vel georgica: cum apud græcos in fine habeam accentum. apud nos in tertia a fine habere. Nā vt in vltima ſit: latinitas vetaſt: vt in penultima non: ſit breuitatis efficit ratio. Etiam hoc ſiendum: & perſonas huius operis ex maior parte nomina de rebus ruſticis habere confiſta: vt MelibBUS O TUEIAXOTCOOV Boov: id eſt q curam gerit boum: q Tytir? dicitur aries maior: Nam Iaconum lingua Tytirius dicitur aries maior: qui gregem ante[re: Philomela amabilis: Perſonæ: (ficut fupra dixi) ruſticas ſunt: & ſimplicitate gaudentes. Vnde in his nihil vrbanu[n: nihil declamatorium inutenitur: ſed ex re ruſtica ſunt omnia negocia: comparationes: et q ia ſunt alia. Hinc eſt q an nos a fructibus computat: vt Poſt aliquot mea regna videns mirabor aritas: Hinc etiam illæ comparaciones ſunt. Nā neq: me tantu[ venientibus ſibilus auſtri: Nec percuſſa iuuuat fluctu tā littora; Nec qua[ faxolas intet decurut flus mina valles.

endu poeta
ordo: expla
odia huius
dandum eſt:
um eſſe te
im audeſſ
ndicium ſui
ant paforiu
bis capariri
os dicimus
mus inueni
ninis alii ob
ant: cu: tide
no poſſent,
es: quou: n
lianam phil
tricidio ſue
pharum. ſ
tri paforiu
peculariter
olicum car
peciè in hu
epiſſeniſ
a ſuſpeſa:
canit: & ad
remus. Aut
a huma
ov: qui val
ca primu: &
nodi carmi
tiæ: repremi
n Caſarem
e cum cæte
co: agros
ximam parte
ca mine fre
am proripu
re: & Pollio
e Theocrid
erorum: per
Qugrì folot
ar: paſtora
s indicat: vi
s: Sicilides
irgili: neq
s hæc virgi
l autem iſpò
gb: prope
p: Prima igiſ
dicit: Alexi:
dic: daphi
ſexium: &
& dicif Gal
eruare: qniā
ſin e ne quippe
ordini nulli
udere vefut.
ico caracire
tribus abeſ
uerit: & ter
Quintus &
itate negle
is abioluit:
actylo: cum
cet in Theo
gelliget qæ

quo perſone
ere dictur q
llat: in q poe
e: vel miſtrii

Bucolicorum

h Eheu quid vo. S. Quó eit discedere dicit: qué supra di
ximus cí coe nô fuilie. Nam ait, solus mòtibus & filiis:
fed róenô carer. Epicurei cí dictur (quod eti C. tracitat)
geminá effe voluptaté: vna q peiritur: & alterá imagina
iam:fí caq naficf ex cogitatóve. Vñ ita debemus accipere
hunc vùm p cogitatòem illa imaginaria vol. ptare: q &
cernere & alloqui vیدatur abfenité. Sed pofté oburgas
tione fua i naturalé prudenti: st reuerus: caruitviq: illa

imaginaria voluptate:vh
nunc ſibi ſle obſuiffe dicti
p hanc ratiocrationé:ruó
ſticus ex Corydon: nec mu
nera curat Alexis: Nec ſi
muñerib'cerres còcedet Lo
las, C. Quid volui. Damo
nat fullidá ſuas: q deterri
mu fumpſerite confilium
i Floribus auſtr. S. a q
facilius areſcut. A. Auſtro
em flores ſoluitur: zephí
ro ſuſt, húridus em: grauis
cq auſter eſt: vt Phus ſerí
bit li. viitæ de aíalibus. C.
Auſtrí q fláte: flores deil
cùtur: & spes pomos pe
rit. k Fontibus aprosq.
S. Qui puros fontes ceno
fos efficitur. A. Apros qb
qde i luto voluptas grata
eſt. C. Fontib' aprí; puer
bium ruſticanum: q exprí
miſt fullitua eòrg: q fùs re
bus pernicté immittunt. t
1 Que fu. ah de, S. Ite, p
ſantafá q flí ad pítre loſ:
& qíl ile dixiſet, filuas:
hic mifert. m Paris. S.d
de dearú Louis nata eſt:
fíqæ aea eſt artú & inge
niitideo ita ſinguní. Nihil
em eſt excellétus ingenio:
quippe q regitur viniuer
ſa. A. Pallas q's c6. 2c. Hoc
ait: quoniam telite Dyodo.

Libro. vi. Palladem: veſtur. apparatúr: edificandi arcem: ex primendiq. olet modút: & multa alia inuenile volut. Ide qdeq. Dyodorus li. i. ſcriftib: q putant aeré noíatú pallas dem: ac Louis fili dicti: & virgine ſuſſule: qm & non corru pát: & ſublimioré loci teneat. q propter ex vertice Louis dicti nata. o Torua lena. S. Theorici ſut iſt verſus. Et bene ſe referet ad ruſticas còpationes: pene em fuerat la pſus: dicendo Pallas q's c6. ar. Leena auté dictú em ſcure dracæna. & q ait torua lena lúpú ſeqitur. verú eſt: ná necelle e: vt veniète lupo: aduentus agnoſcat leonis. A. Tor ua lena lúpú. Climax q latine gradatò dicitur t. ſte Fa bio: libro. ix. de qua lacius in carmi: Torua terribilis: q ſit torto vultu. C. D: lena & lupo & his feris dicetur in ſeqntibus. Voluptas auté leeg in lupo eſt vum e voret. p Te corydon. o alex. S. Don o. a. antibacchius eſt. ſed o breus ſit: quia vocalis vocalé ſequr. Sic Hó. παλαιόν ἐντε ποιον ἀρού q Trahit ſua quæq: volup. S. Notaſ a críticis: q hanc finiam dederit ruſtico ſup Bucolici car minus legé aut politibilitaté. A. Trahit. There, i Phor. at. Verú itacq hoc eſt: quot homies tot ſententie: ſuus cuiq mos. Et Pliepi. prima. Varia funehominú judicia: varie voluntates. r Aſpice. C. Ex hoc oftendit reliquios à labore quàdoq: ceflare. Suo autem amori nullá requem

dari. s Aratra iugo reſe. ſuf. S. Hora. Videre ſeſos vo
merem verſum loues collo tralentes languido. Et hec
vult dicere. Omnia excepto àmore finitutur. c Sol ſore,
de. du. vm. ſER. Nam ait. s. maioreſc: cadunt alies de
mòtibus ymbre. v Duplicat. s. i. auget. Sal. Et Ma
rius viétus duplicauerat bellú, x Me tni vit amor.
S. Cum iam calor fit ſolis exhaúſtus. A. Tamen, i. qæ
ſol occiderit, y Modus, A. Finis. cum omnia finitutur,

z Ah corydon. A. huicque eſſogge docet: illo
pacito vacadú cè mon: cu iuter illi a ſicendú et
damna & dedecora pluri
ma euendi: vnde dánari
non potet Maro cí tala
ſeripent. a Que te de
mentia cœpit. S. id eſ cí
amoribus vacas: cí mul
ta ſint que debes in agro
perſicere. b Semiputat
ta 2c. S. Plus eſt q. ſimpu
tata diceret. Tolerabilius
eni eſt non incipre aliquid
q incipre deferere. Hinc
eſt illud in. i. En. Mene.
incopto deſtitere viſiam
Item in Georgicis. Ac
opcreiu medio defixa rei
quit aratra. Sane geminá
argut negli geniam: & q
ſemiputata vitis fit: &
frondofa vlmus: vutu
q obefi. Vñ eſt in Geor.
His vùbus ingrit vma
bra. Et aut ſimpliciter ina
tellimus hunc locum vt
ſuam arguat negligentia;
aut certe illud eſt. Non mi
rum me eſſe dementé: qui
habeo vites ſemiputatas.
Nam in facis dicit: q. cor
ripiatur futore qui faciri
cauert de vino: quod eſ
de vitibus imputatis. C.
Duplex ſibi remedii ad
uerius amorem adhiber,
Primú: vt vacando nùbus
vtilibus: oocú fugiat. Nã

& q Theretian,9 Menedemus iúgar in filio. Et Ouid,
idé lentit cí ait. Querif egyſtus: qare ſit faſtus adu
ter. In p[ro]mptu cauſa eſt: deſidioſus crat. Et Florenti
nus petrarcha. Amorem ex odo & humana laſciua na
tum refert. c Quin tu alt. S. Quinimo hortanus eſt,
A. Ordo eſt. Quin cur nô potius tu paras aliqd detexe
te vimmib & molli iunconſorium falam quorum indio
get vſus. Si quin eſſet hortanus hoc loco: ordo non pro
cederet: legendum eni eſſet para: vid pares. quod non eſt
in antiquis, d Quorum indiger vſus. ſER. id eſ que
vſus ruſticus requint. Sane & eſget illa re: dicem: vt eger
filo ſenatu: & eſget illius re: inde eſt indiget: nam & hoc
vtriq: iungif calui, e Detexere. S. mſtú textere, ſinire
p[re]ſicere, ná de. nô minuétis eſ: ſi augétis, f Inuenies
alium, S. altú Alexim: altú puerú formofílimú: q te mi
nime ſpernat. Et volunt quidă in hoc loco eſſe allegoría
antiqua in Augufum: vt intelligamus: altú imperatoré:
ſi te Augufus contemnit pro agris: roganem: ſed mel
ſimp[er] accepim: huc loci. Ná nihil habet q[ui] poſtit ad c
ſare trahu. Illud vero paulo poſt pene apre dicet in Augu
ſtum cefaré: qm fors omia verfat. Inuenies alium. CKI:
Alium, vt notio amor e hunc p[er]lat. Nam dauò dauus
trudif: & ſucceſiore nouo vinci: ois amans,

["Aeglogna III", "IX", "SER. Lycifce funt(yt et aði Pli.diœcanes nati ex lupis et canibus: cù inter se forte mifcent. A. Lycifta dr qfi lyci fylax. Lycos eni lupus dr fylax vero catul?. C. Lycifca nomen dppriu fue canis. Nà quod ait Seru?n: nò memini legisſe. Scribti tì Pli. Indos ex tygribus canes còcipere. Nam coitus tempe in fyluas alligat fœmias. Primo aùt et fecundo foctu nimis feroces putant gigni. Tertio edu cant. Hoc ide galios et lupis facere ait. Poteſt tì eè lyſica a lupo: qui Ævkoſo grece dicic. i Proripit, ANT. procui rapit. k Carecta: SER. loca caribibus plena. Caract eni herba eſt acuta & duriſſima: & asparago ſimi lis. Rem aùt de Virgi.nun", "cç lectam: allegorice ſuper fluo intelligit, dicètes ada maſſe Virgiliu Varri poe te vxoſe: que doctiſſima ſuit: & illi Tragodiuã qua fecerat dono dediſſe. Iliã vero tançã a ſe ſcriptã viro donaſſe: & vitrum pro ſua edidiffe. ANT. Carecta. Carex herba eſt q[ui] na ſcitur in paludibus: teſte Probo, eſt aùt acuta, hinc Maro. libro. iii. Georgi. Et carex paſſit acuta.", "1 An mihi. A. Cù negret obicuſt aptu crimen repelere: purgat ſe, nà còſeſilio ne peditur defenſio. q[ui] ena Fabi? meminit libro. ix. in Redderet. A. reddere debuſſet. n Caprum: SER. Ideo dixit: ga Tragocdie ſimii eſt caper, ſunt ſututàde allegoriæ in humili carmine: niſi ex ali quæ perditioru agronu neo gregente, puentant.", "o Me? S. debit victorie.", "o Ipſe fatebat. C. mihi: quaſi dicat. Ipſe mihi: hoc eſt: cum foli & fine teſtub? effemus. Fatebatur quaſi coactus pudore: a quæ nove, phibebat. Fatemur enim coacti: Confitemur ſponte. p Reddere poſſe. SER. ne fuo iudicio lupaſt: poffe videat. CRI.", "Sed reddere pof, neg. Fatebatur debiſt cum nò aſſedient teſtes: ſed debeat nò eſſe foluendo. q[ui] Cantando tu ilium, SER. Imperitus peritum, CRIST. In ſingulis veris magna vis eſt: cantàta: q[ui] dicat: a re cuius tu nullà habes experientià. Tu illum: indoctus doctiſſimù, inſurit g[it] autem ex indignatiòse quod irati eſt: et clypſi vitut, detraxit eni verbum: ſeliſt vicili: adhibet etià interro gationem: quæ frequentiſime in ore eſt iratorù, Sic The/ren. Ego ne illam: que illum: que me: que non?", "r Aut vnq[ui] tibi fit, q[ui]c. ANT. Theo[critus] quoq[ui] ait in quita. An ſuit villu tibi calamis compacta canoris Fiftu la: qua pectudes fierent per gramina lere? Nonne tuos can tus diſpereſ dere raucus inſertes. s Fiftula c[er]a iuncta. C. Potuſti quidem ſingulas fitulas inſ flare: vt omnes inſocti ſolent: ex qua nulla videtur erudita musica nafct poſſe. Plures autem calamos (q[ui] panos inuètum eſt) c[er]a conſuſtos: in quibus artificium apparere poteſt: ne ha buiſt quidè, t In triuìs. S. Còſuetoſt ei ſuit vt p[ri]tuia & quadruiuã vlularent. & flebile q[ui]dd[ia] cantarent ru ſuci in honore Diang: ad reddend[ia] Cereris imitatiem: que rapram proſerpiuã in triuìs clamore requirebat. Ea dem eni Diana eſt ac proſerpina, V[n]i nocturniſq[ui] hecate", "triuìs vlulata per vrbes: v Miferum: SER. Trifte flebile quale canunt ſtipule: & quod congruit ad imita tionè matris orbate. x Stripsa diſpere. CRI. Placet autem quod dicit ſer. de facris Diang: ſed poſſumus di[que] in triuìs: id eſt carmè triuiale. nam mendicè qui indo eſt ſiunt: vel ſipe in triuìs paruo lucello ducti: ita canunt vt carmè diſperdant. Dixit eni diſpereſtè: eſt inexperientia eſt effuati fonus fituſe: vt non comprimatur debi[tu]s reſraſt: & conuenientes diſtinetiones.", "y Vis ergo: iter nos. S. Inter nos. nì[mi] còparatè e[pi]v nullo iudice ſpente, poſtea eni Palèmò ex iprouti[que] aduenit. A.", "Vis ergo. Ordo eſt. Vis e[pi]v go viciliſm experiamurr. inter nos quid poſſit vter q[ui] z Viciliſm S. id eſt ameboſo carmine. Id autè eſt quoriens hi qui canti: et equali numero verſuì vitiſtur: & qui reſpondet: aut maſus: aut contrariuã dicat. AN. Ego hanc vi tulam. Theo[critus] quoq[ui] ait in quita. Ergo hedum ſi canem velis deponere me cum. Nil ſacrum fanctum q[ui] nihil: nullàq[ui] minoris Rem facio: certa[bo] equidè dum victus abibis. Et domum donet teipſum facere canendo. CRIST. Vitulam. Oprimù premìum: nam i illa & propter g[ratem]: & propter ſexum Ipſes eſt propagande fo bolis. Vitulam autem ita dicitur i genere bubulo: vt en equo & afino pullus. Sed etiam in elephantu vi tulam inuenimus, poſut autem vitulam pro adulta vacca. Res autem muli ti facienda: q[ui] & bis mulgeatur: et (quod rarrifiu[m] eſt) binos alit ſoſtos.", "", "Et cum clamarem quo nunc ſe proripit ille?", "Tityre coge pecuſ: tu p[er]calecta latebas. Da,", "An mihi cantando victus nò redderet ille", "Què mea carmibus meruſſet fitula capru.", "S[ic] neſcijs: meus ille caper ſuit: & mihi damo", "Ipſe fatebat, ſed reddere poſſe negabat. Me,", "Cantado tu illu: autvneq tibi fitula c[er]a", "Iuncta ſuit: nò tu in triuìs indocte leſobas.", "Strideti miſerù tipula diſpere carme. Da,", "Vis eſo: iter nos q[ui] poſſit vterq[ui] viciliſm", "Expiamur: e[go] h[ac] y[itu]la (ne forte recuſes", "B[is] y[it] ad mulctra: binos alit vbere ſe[ctus]", "Depono: tu dic meeu q[ui] pignore certes. M,", "De grege non auſim q[ui]q[ui] deponere tecum.", "Eſt mihi nanc[que] domi p[er]eſt iniuſta nouerca;", "b Ne forte recu. S. Sub diſtice: Vt ià intelligé? ne eam vilem exiſtimes. c Bis veni: vt eà laudare ex ſe[ctu]: & ex eſtate videat: Male eni queſſitionem mo", "uent diſentes: vitulam prauã eſſe: nec cògruere vt e[pi]am enixã eè dicam? S[ic] debere nos iuuençã fubaudire: vt fit, ego h[ac] iuuençã p[ono] vitulã. S[ic] minime e: nà et vitula a viridiore e[ſate] dicta e: vt p[er]o[pa]l[um] Ipſe dictur e, S[ic] ad vitulã ſpectas: mihi eſt q[ui] p[ocula] laudes. Ite: & vi[ta] tula tu dign[em] & hic. Vnde vitula nomen eſt e[ſatis]: ergo poterit parere. d Mulctram. S. Hèc muſctra et hoc mulctare d[er]i. Aliu[m] mulctra tempus, mulgendi. Mulctare vero vas eſſe in q[ui] mulgetur. Bis. mane & vefperi, e Depono. S. In ſponſione colloco: ſequ[er]tro. C Depo no. Deponimus rem cum illam alicuius fidei ſeruandam tradimus: hinc dicimus boni viri eſſe reddere depoſitum: Sic premium certamitùs: quonìã penes aliquem ſeruandum damus: deponere dicimus.", "f De grege non auſim. SER. Supra enim dixerat illum p[af]cere aliena animalia: vt Dic mihi Dameta cuìu pec[que]. Iniuſta nouerca. SER. Epithetù generale nouercarù eſt. CRIST. Nouerca dicitur quaſi id eſt noua princeps: Nam deſunta matre pueri: illa que ſup inducitur vxor priuigno: nòua princeps inducitur ei Pri uignus autem dicitur: qui prius q[ui] illignoue nuptie facſte fuerint: genitus ſit.", "tum: S. Veliu[que] ad eſt trifuerent, oculanti anguli: fit ſiuliariſtani irquos reors. Culo[bus] in fine F. Faciu[que] in Giorgi. S. Faciu[que] in nà diminuere iuutum: eſt enim autus deoſaratu rebaratu: autor[em] ſeret lib[or]t vi: ? Tum c[or]do, ice et naturaliter ante purgat, ob alia obiſt: obi[que] A. Tum c[or]do, o[li]tici crimen: vt velat. x Arbi loci atrobiibus Colii, de re agris incam vel abſituere voleret. etius facere deſtque alibi. Ita[que] c[or]nouti infictu: Semaria vimo noruq[em] p[are]n. aria vbl[que] bores. Arbuſtui tràſeruntiam vel al[que] facte. Semia r nouel[que] plâge uſſerantur. Ali uſtum continue g[ibus] vides ad Mala[que] vteris. dixit. vtris vi: cum title ferris cingi. Ias. S. Q[ui] ſun, fas. nam venu e[mi]ndu[n]que irati al[que] aliens arbo A. Nouellas q[ui]d unno acceſt. nos. S. ſaginat[que] ventant: vtris vi: cum title ferris cingi. Ias. S. Q[ui] ſun, fas. nam venu e[mi]ndu[n]que irati al[que] aliens arbo A. Nouellas q[ui]d unno acceſt. nos. S. ſaginat[que]

Aegloga III

X

& baccas semp frontondis Achanti.CRI. Achantus fru-
tex in ggyro et semp frontondis: sic dicta: quia spinis est
plena. f Orpheac. ANT. De hoc nos ægloga qvra.
& Sequentes. SER. & non fecutas. fed quasi que adhuc
fequentur. CRIST. Sequêtes. Magna arIFICia laus cum
fyluas non dicat: fed sequentes. id est ita sculpτas vt vide
antur etiam nunc fequi: & quali moueri.

h Nec dum, ANT. Theocritus in primo Necdum illi
labra admouſed fed conditus arca. Inta cſuſc. manet, tan-
to te munere digni efficiam: mihi ſi dulcem cantaueris

hymnú. i Vitulam
ſpectes. CRI. id eſt ſi ani
mum ad vitulq: qualita-
tem conuertas.

k Nihil eſt qd po.lau.
CRI. Non q[ui] no ſunt diu-
gna laude p[ro]fed obrus
untur ille laudes c[ò]para-
vone vitulq: veluti diea-
mus: lucere quid e] lunæ,
fed ſi folis lucem confide
rem?; eu anuerit ſux lune.

l Nuncq: hodie effuſ. S.
quali diceret: quæris excu-
fatione ne certes: quia po-
cula villia exſiſtimes.

m Venitq. S. deſcendã.
& Venitq: q[ui]c[ui]c: vo.q.d.
q[ui]uis difficilimã prepo-
nas mihi de p[mi]io condi-
tionem: tamè & ad eam
deſcendã, o Audiat.

S. intell: gat aliquis.
P Tantu. S. quia ſupſuit
catur e] vietum no] ceſtu
rum: cum ante certamen
ſit tam contumax.

q Vel qui. S. quali reſuq
rentis eſt: cum ſubito ne
nit Palemon. Alii diſtina-
guunt: vel qui venit: b[ui
autem dubitat: ne e] iſpe
immiſſi[le] videaſ. Et ſit
poſſible q[ui] ad e] iſus iudix
cet grãm: Hoc etiam Da
moſta fentiens dicit.

J Nec quenq: fugio.

Huc ades: huc tandè iſpe veni: no amplius vnq[ui] poſt hae
efficiam auedes contendere cantu, s Quin age. Si quid
habes. A. Citius tam fere comata. Res eſt no par. Comas
tas ait Morfonti. Magna h[ic] agi: grauiter contendim?
ambo. t Nec quenq[ui] fu. S. ſupra in q[ui] expianat[ur] dt.
v. Vicine. SER. Condiat beniولئاتِ a vicinitate. Sic
Theren. Vt vir[em] me tua, vel vicinitas: q[ui] e]go in propinq
parte amicic[ie] puto. C. Vicin[em] d[omi] a vico. Vie eni vibane
dicunt victergo vicimus qui eundem inhabitat vicum.
x. Palern[em]. A. In Theocriti qvra, Morfona eligut lacon.
& comatas cantātās: & comatas ait. Huc igitur lacon fi
vis vocitabim[em] ambo. Que nunc iſpe vides incidere ſecti
le ligni. Eſt nanq[ui] is Morfon: ante alios iuſtifiim[em] vnus
Hic adent: ſudex. y Senſibus imis. CRI. id eſt, p[ui]ſus
dis. Proprie enim ſenſus e]as vires anime dicimus: quibus
corporea: & ea que finita ſunt percipimus. He autem vtut
tur inſtrumento corporeo. Vt viſus oculo: auditus aure.
Et quoniam n[on]uſi per inſtrumentu] corporeum ſentiſt.
oportet tales ſenſus finitos eſſe. ſunt ergo hi ſenſus exre
tiores quinq[ui]. Viſus; auditus; olfactus; guſtus; & taſtus,

Sunt et alii quinq[ui] interni, Senſus communis: imago ni:
phantasia: exiſtimatio: & memoria: de quibus alio loco
dicemus. Et quoniam etiam iſt] corporeo organo vuntur
circa particularia: tantú] veranſ, Ratione y[ero intellecu-
& intelligencia vuiuerſalia affeque imur. Verum etiam iſta
duo philofophi aliquando ſenſum nominant: ſed prov
fundos ſenſus. Et de his nunc intelligit Poeta. Ergo imis
ſenſibus id eſt inſem menti.

z Confedimus. C. tanq[ui] enim ſudex ſedere voluit.

a Fronter: ſyluſ. S. Reruit ad arboreſ ſteriles. n[am] p[ro]

riunt de pomiferis dicim[em].
Deſeribit a]t] p[ui]s q[ui] & de
licie ſunt in agris. & rufiſi
ci minus laborant: vt ſit
duplex ad cātilenã inuita
tio. b Alternis. SER.
quia videbatur iratus q[
Damœre prior locus da]
batut. Nam in Ameboe
ca rniem difficior eſt pars
reſpondentis: quia no] pro
ſuo arbitrio dicta: ſed ma-
tem: aut contrariam for
mat reſponſionē. AN. Al
ternis id eſt alternatūm.

Orpheac, in medio poſuit ſyluſaſ, ſe]qntes:

Necd[ui]llis labra admouſ: ſed condita ſeruo:

Si advitula] p[er]ſectes; nihil e] q[ui] po]da] laude] M

Nucq: hodie effugies: veniã q[ui]c[ui] vocaris:

Audiat hec tantú] vel qui venit ecce palemon.

Efficiã poſt h[ac] nec qu[ui]c[ui] voce ſaceſſas: Da.

Q[ui]n age ſi q[ui] habes: in me mora] n[am] erit vi]a:

Nec quenq[ui] fugio: tantú] vicine Palemon.

Senſib: hec imis: res e] no] parua; reponas, pa.

Dícite quâdo q[ui]de] i molli c[ò]ſed]imu] s herba:

Et nunco]m]s ager: n[uc] omis parturit arbos:

Nuc frondet ſyluſe: n[uc] formofiſſim[em] annus:

Incipe damcera: tu deinde ſequ[em]enalca.

Alternis dicetis: amant alterna camene: M[or]

Ab ioue principi] muſe] louis omnia plena:

Ile colit terras; illi mea carmina c[ur]e: Me,

c Carmoene. S. Muſe a
catu dicta: A. vel q[ui] canut
antiq[ui]r] laudes. VI. q[ui] ſint
caltemet]p[er]ſides: vt ſeribit
ſus. d Ab ioue p[ri]di
piu. S. vel ab ioue eſt prin
cipium. Vel o muſe] ſumar
mus principium ab Ioue.
Ex aratro aut e] ſt. Ait eni
ek 5io6 ap[ro]u]c]eato]vouos
S[en]tau]t]a]p[er]s emu]i]v. ap[pi]
tov c[oe]stai 5[io]s]o]na]a]i
e]u] ay]nai p[ai]sa]i] 5[ave]s]o]
tov ay]o]pi 5[ue]tn d[é]e
a]s]o]ka]a]i]v]e]o]ta]v]n]de]
5[io6 ke] 5[on]u]e]a p[av]t]vo]s.
ANT. Ab Ioue: Hoc au]s
tem loco i]lla que Macro:
libro. i. de ſom. ſeribit inſe
ram. Inqui]t enim de]u] ve]
ro qui n[am] modo] imortale
animal ac diuinau fit ple
num incyte ex i]lla puriſi
ma menationis. ſed q[ui]

et virtutes omis que]llam patrie omnispotentiã] ſummii
tatis ſequi]tur: aut ipſe facat; aut ipſe continuat. Ipſum
deni]c[ui]e iouem veteres vocaert[ur]. Et apud theologos Iupu-
piter eſt mundi anima. Hinc illud eſt ab ioue principium
muſe] iouis omnia plena. Quod de Arato poeſt ali] mu-
tuati ſunt qui de ſideribus locuturus: a] ce]lo in quo ſiderat
exordium ſumend]ui eſſe decernens; ab ſoue in]di]pientu]m
eſſe memoraut. Hec ille. CRISTOFE. Ab ioue. Qua-
re principium ſit ab Ioue: eo] melius in f]exto Ene. lib. ex]
plicabimus. Approvianus tamen vult per Iouem et apo
linem Auguſt]u] intelligi: qui vtriq[ui] templu] ſecti. Et p[er] Da
moſtam Cornelium Gallum, per Men]ca]m Virgilium.
e Iouis omia plena. SER. Luca, Iuppiter eſt quodcun-
q[ui] vides: quocunque, moueris. Ipſe alibi. Spiritus intus
ali] tota]q[ui] infuſa per artus. Mens agitat molem. ipſe eni
eſt ip[ui]s fine quo nihil mouetur.

f Colit. SER. amat. C[ter]omer ſuperior colitur: no] colit
inferior]e. sic alibi: Vna]q[ui] poſt habita coluſſe famo: id eſt
amaſſe. Nec mi]t]u] fi] rufi]cus a Ioue ſumpſit principium:
quem amare terras conſtat: & habere cantu]t] curam.

C ii

["Alegloga III", "XI", "e Amynta. S. Grecæ nomina in as:vocatim faciit in a ſi crecſat: vt Pallas pallàſis: ſiue nò crecſat vt Enæas a Retia ſeruo. SER. qd in venatие mitus poſſidet vo luptatis. b Phyllla: S. amicam comunem: nam in fo lis natalis diei faciis ſiuebat voluptati operam dare, in ce teris caſtitas obſeruafat: qd età ſequit indicat: cu dicit.", "c Cum faciam vitula. SER. Figuratiuie ſic Horatius", "Siu poſcat agna: ſiue malit heſo. dicit hoc facrificiùm am", "barate: cp arua ambiat victima: Sic amburbium facrifi cum: in quo victima ambit vrbem. Antiqui autem: na-", "talem folium dicebant. Hora, natalis gratæ numeras. In-", "niores natali: diem dixerit ſuue. Natali: coruine die mi", "h dultior hec lux. ANT.", "Cum faci: tc.id eſt quù facio rem diuina: nò oue non capra: ſed vitula: tan", "ĉ̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂̂

Alegloga III

XIII

pitis dolores:feruorèp: odor somnum dignit: veftibus odoris gratia inferitur, Plini? libro.xxi.capfo.vii.,&.xli. CRI. Baccare.baccaris (ait Plinius)quia radicis odorate qus quidam nardum fructum appellauere. Vnguente ex eus radice fieri folita apud antiquos: Ariftophanes co: mous teſtis eſt. O loret eſt cynomomo proximus. & paulo inſta.Eorum error corrigendus qui baccar nardu? rufiis appellauere. Eſt eſi alia herba ſic cognominata quam gredi afaron vocant. Díaſcorides ait q: aliqui Perfam vocant in medicine vſu eſt:veſtibus odonis gravia miſſet. & poſt ſtatim de Aſaron ſubſiugit: quod ali bi abeo vocar baccaris.

q Ridenti acatho. S.lato herba eſt q: nafuſt inagy pro. r Colocasia. A. In egypto nobiliflima e colocafia. hæc ex nilo me tüt. ſerebān Italia, glauſias acria corporis colo: caſia leni puraui: ſto machum iuuaui. Plini? li bro.xxi.capfo.xxix.&liy bro decimo. CRI. Colo: caſia ait Plinius: quæ alio q: ciamon id eſt fabam dicunt in egypto nobiliflima. hæc ex nilo merut. caule cum coctus eſt: ha renoa eſt in mandendo. Thirſo autem qui ier oſtia emicat ſpectabi: ſo lius laſtifiſmis. Diaſcori des fabam egypti ap: pellat:arabie vulcæ dicti. r Acantho. C Eſt acan tibus arbori egypti: ſem per frondens, ſic dicta: q: ipinis abundat.nam ukveoſa ſpina eſt: vnde acanthis leuce: dicitur at ba ſpina. s. Laſte. S. Hoc nihil eſt infantibus aptiſis. Et laus li hoc q: air, ipſe referet. t Leo nes. S. Moderatione viti. nò negat futuros leones; ſi nò nocituros. v Cuna buſa. S. leſti in qb: ſacent pueri: vel loca in quibus nafcuntur. kyiſ enim eſt pregnanſe eſſe uel eniſt quæ omnibus nota eſt. Sed ſardonia que apiaſtro ſimiles decipit.Vel aconita: vt: Nec miſeros fallunt aconita legen tes.ANT. Fallax, fallit enim ignoros.

y Amomum.SER.herba tuauſiſimi odoris:que tanru in Aſtria naftur. CJ vulgo paſſim.CRI. Amomum herba odoratiffima, cuius frutex eſt ſimilis botruo: ramu los habet ficos & duros virgulis aſſimiles: ex thyro: bo truſo ſemen redolens, & ſibi connexu florem album ve lut violc folia brionie ſimilia habet. Brionia vero vitis al: ba eſt. Triplex autem iuenitur: armenicum quod ceteris preſſet auroſi coloris: vel fulur: odoris boni. Secundù me dicium: Tercium ponticum: Plinius autem dicit. Amomi vua in vſu eſtindica vite labruſca: vt aliqui extimaure frutice venenofa: palmi altitudie; Carpitur q: cum radice manipulatim leuiter componitur: & protinus fragile laudaf q: maxime punici mali foliis ſimile: nec rugoſis. colore ruffo. ſecùda bonitas eſt pallido, herbacæ peiſus. peſiſimû candidum: quod veruſtate euenit: precium vug e in libras ſidi. Ixx. Nafuſt Mocenque: que pars Armenie: & in media & ponto; adulteratur folius punicis; & gùmi li:

quido: vt cohereat: coſuolatque ſe in vug modum ſimile illi;& nomine & frutice Cardomomum.

z Heroum laudes & ſacta parentis. SER. Epexefſiſe ſed melius eſt virtutes parentis que erunt heroum laudes, CRI. Heros: quid ſit: diſemus in Eneide.

a. Parentis. ANTO id eſt Polliſonis: de quo ſepe memt nit Apianus: ſeripſit item hiftorías & tragédias: vt diſ etum eſt. b Poteris cognofere, S. acceſſu enim gratis quanta ſit virtus: & cuius gloriæ cognofeſt. r Virtus: AN. virtus eſt vitium ſugere: inquit Horatius. Virtus eſt nihil aliud q: in ſe p[er]ſecta: et ad ſummi producet natu rat. Tulibro primo de le gibus. Virtus eſt aſſectio animi coſſans coſuenienſ q: p[er] ſe p[er] ſecta laudabiles eſ ſiciens eos in qub? inſeſt. Tullius lib. iii. Tufu: le gito item Apulei in lib: de Philosophia.

d Molli arifta. ANT. Molle appellat: q: uſa nò dura ſed fragilis eſt.

e Flauſeſet. A. Splende bit. Flauſi ſiet matureſcen te ſegete. Hinc ait paula tim. Eſt autem flauus co lor & viridi & ruffo et al bo concretus. lege Gel. li bro. ii. C. Flauſeſet cam pus arifta. q[ui] dicat. ſua ponte nafeeſ arifta pro ſpica. Ceteru ſarſe ſunt tenues ille virgule. q: ſura güt in ſpica ab ariditate dicta. f Rubens: C. Vt ondat q: nò ſolui p[er]duceſt vua: ſed ena matureſeſt.

g Rofida mella. A. vea nòt eni mel, ex aere: et ma xime ſideru eſportu. Itaq: cù prima orura folia at borù melle roſida inues niunf. Pli. li. xi. de q: lati? legito librù Georgi. iii.

h Suberùt. S. erùt: ſi la tèter. i P[er]ſeſe. S. vt ſua tempa excufet. k Que temtare. A. auaricè vide licet cauſa. 1 Que tèter re therim ratibus zc. S.

A ſequentibus oftendit aſtecedent: entia: q: vitauti q[ui] ſi laudi incogngrua. Per nauiatione ſo auaricè ap muros bellæ inq: telligim, p: agriculturæ famis timorè. A. Therim, p: mari poſuit. Fuit em theis Achilliis m: Nerei filia. C. Thetim hge vxor e: oceani. Theis q: m[och]e Achill: a[gu]rù em effectua vis oceanu dixeſt pr[if]eti: cuſus ſimbolù theis e: vis aque potabi: eſt Achelo'. Marine Neptum? q: inctu: q[ui] ſignere pt Amphirites d[ir]: m Ongere mu. A. holtu: metu, n Oppida. A. C[ar]ſar li. v. de bello gallico ſcribent: q: oppiv d[ur] Britāni vocant: quin ſyluas ip[er]editas vallo: atq: folia muneru: q incurvi: ois hoſtu: vitad[que] c[ar] coſuenire c[ar] ſoſueue rat. Vn[ui] t[em] dica: lege Feltu: n[am] p[ar]catello ponif. o Alter erit zc. Per hunc oes nautas: per argo oem naué. p Troſa omne virbè: et oem virtu for[te] p Achilli. Vide[re] tamen lo cus diſt: p amokato: ro: n[os]iv. i p[er] oim reru: volubilitaté: ex ſideru rōne veniente: vt. g. dixim, A. Finito: ano mu: dano: ſeu vertenti: q in ſe c[or]inet qu[em]decim ſolaru: annos: milia: vt phifici volut: oia reiterabuſt. de q: late Macro. li, ſecundo: de ſomno, & Tullius in lib. de natu deorum i[er]bit: q: ſim Mathematicos: magnus ann: q[ui] efficitur. qu[um] folius et lung[que] q[ui] errantu: ad eand[em] inter ſe c[or]pitione

Alegloga V

XVII

fed breutis: & que necti nō poſſit: radici numeroſe cokereet:
berba verius q. flōs. Pānonia hanc gignit & Norica: alio
píſque apricæ veſtibus interponi ea gratiſimū. Pli. li.xxi.
C. Saliúica genus eſt herbe que radiculas & folia subruffa
habet & florens plurimus: nacſi in lapidoſis locis: &
Norica regione: illa vero eſt optima que eſt odorifera: plu
rimos ramulos & radicées habes d. Iudicio noſtro, S.
q. d. quid alij ſentiut videbis. C. Iudicio noſtro, q. d. ne cre
das cù dixi: Solus tibi certa Amyntas: iccíro dixiſſe vt
ut parè tibi credere, e Extinctus, S. Multi dictu paſto
rem quendā simpliciter deſlet: Alii allegorice Cefare qui
xxxi. vulnérib. a Bruto &

Caffio in ſenatu ceſus eſt in
reſellige volut. Unde dict, cru
deli ſunere, Aliu Quintilium
cognati Virgili de q. Hora.

Ergo Quintilii ppeſu? ſo
por vget. A. Extincti. Ma
ro (vt dixim?) Theocritum
imſtitutus eſt: nam et ille obi
tū Daphnides deſlet in pri
ma egloga, Crediderim tī
Cefare hic intelligi: qui tri
bus & viginti plagiis cōſo
ſus eſt, C. Caffio. Marco, et
decimo Bruto principibus
coſpirationis: de quo lattus
dicem in fine. a. Geor. Illud
aŭt me credere Cefare inteli
ligi cogit. Q. Daphnim ino
ter deos relatedi dict: q. etià
Cefari euagit, de quo legito
Tranquilli. Appianus etiam
li. de Cefare ſic ait, Tepla
illī plurima velutii deo pu
blicis decretis ſaruta funt.
f. Nymphæ. C. Haug gene
tra alio loco explicauimus;
g. Crudeli ſunere, Theocri
tus quoq: ait in prima Dri
to moritur nam ſunere Da
phnis. Obierat aŭt amor:
Vnde ait ipe: Eſſerat ad ma
nes crudeli raptus amor.
Dixerat: & ſeuo cōſumpt
amore queuit, h. Teſtes
S. Recte in reß incendiibilib
vti teſtimonio, nam fleſtū
facile perſona dearu non re
cipit. Et bonis vſus eſt gra
dibus. Fleuerunt nymphæ,
quibus naturaliter inſet pie
tas mori, hoës ad q. pu.
neit dolor. Pecudes. queſicet
ratione carêt: nō carent ſen
fu. Ferg (q. funt crudeles)

ſut eorum teſtimonio res cōprobanda. Coryli & flum
na teſtes: vt furpate dicimus: nō em flumina teſtes recte di
cuntur: sed nec hoc teſte & hoc teſtia in eo quod eſt: hic &
the teſtis dicimus. Vnde per diffinitione coryli & flumia
que res crunt, mihi teſtes, ſic Hora, Teſtis metauru flumē
Propertius. Teſtes funt ſidera nobis i Cōplexa. S.nā
Lugères corpori folét inherere, k Atq. deos. C. Deos
incuſat q. illi ſub inſoſici aſtrorù configuratione, puxde
rút. Item aſtra quibus ſibi inſoſicitas inſfluxerit: vel dixit
deos & aſtra: ipſos deos qui aſtra funt: vt Satumus. Iupi
ter. Sol. 1 Aſtra crudelia. S. quia ascellerarút Daphniu
dis mortem. A. Aſtra crudelia. hoc ait q. m. vt Manilius
etiam inquit li. iii. Fata quoq: et vitas hoim ſuſpedit ab
aſtris. Hic foelix aut trife venit per lingula fatu. m
Nō vlii paſtos. A. hoc ait: q. Daphnis ipe i printa Theo
criti inquit. Ille ego ſum Daphnis, cui lgtis paſcere cāpit,

Cura bōues domitos: & duros ducere tauros. Fon tibus
& liquidis plenas depellere vaccas. C. Non vlii. Magnu
augmentu mororis: cum ppter illu: cura pectoris neglexo
runt. n Nulla ḿdrupes. S. Coſis gūſis dicim? Alibu fau
cius at quadrupes nota intra tecta refugit. C. Miru q. ho
mines tantu dilexerut: veru hoc tam e multomagis miru
q. bruta animātia ppter illius deferunt oblitu ſint pprie
ſalutis. o Libauit. C.nō em ſolu non ingurgitaut fe
aqua: ſed ne leuiter quidē attigit. p Nec g. attigit her
bam. C.eadem ratio eſt: quia nō ſolu nō voluit veſt: ſed
ne tangere quidem. q Herbam. C. Herba ſic dicitur
qua terre hreat: nec (vt ar
bor) ab ea extollitur.

Iudicio noſtro tantū tibi cedit Amyntas.

Sed tu define p[ra] puer ſuccellim? atro, Mop.

Extinctu hymphe crudeli ſunere Daphnim

Flebat: vos corily teſtes & flumia nymphis,

Cum complexa ſui corpus miſerabilenati

Atq. deos atq. aſtra vocat crudelia māter.

Non vlii paſtos illis egere diebus

(amne Frigida Daphni bōues ad flumia: n[fla] nec q)

Libauit ḿdrupes: nec gramis attigit herba.

Daphni tuu poenos etia ingemuiffe leones

Inteitut: monteſq. ſeri ſyluſq. loquutur.

Daphnis & armenias curru ſub iugere tygres,

Inſituut: Daphnis thyaſos inducere baccho

Et ſolij lentas intexere molibus haſtas,

Vitis vt arboribus decori eſt: vt yitibus vuæ

Vt gregib thauri: ſegetes vt pinguib? aruis:

Tu deces omne tuis, poſtq. te fata tulere tabe.

Ipſa pales agros: atq. ipſe reliquit Apollo.

r Poenos. C. Aphricanos
tib em uafuncu: maxime in
Getulia S. Ingemuiffe
leones. A. Thyſris quoq
ait in prima Theocrit: Huc
Linces ſertur moriente &
turba luporit. Fleuſiſe: huc
etia lybici mihi crede leones
Daphnidis interitū multe
gem uere iuence.

t. Montefc[pi] feri. S. Hyper
bolice dixit. Et notand[ur] q.
cum dicere ceperit: ciao
apo theoſim: e contra legitiu
re bus oibus dat quas nunc in
mere ſuſiue memorauit.
v. Armentas. S. Aperte de
Cefare didetur qui primus
Rome facra liberi patris in
ſituut. A. Arménas tygres
he ſunt hycanie ſeuu feran
genius: vt Mela ſcribent. ſut
auteq. Solino teſte diuinče
maculans: immanes & perni
citate mirabili: Lynces auct
& tygres bacchi curru trax
hunt: vt & Statius ſcribent:
fedvidétur Baccho affigna
ri: Teſte Probo: vt per earu
colorem: in vino varias eſſe
hoim mentes intelligimus
Vel vt per eas ſeuitia dem
ſtretur: q. quidam poti inſi
nita excedunt crudelitate.
Curr procurrun. Thyafos
S. ſaltationes: choreaſi liberi
id eſt liberaſia. x Thyas
fos. A. ſaltatio apud nos p
chorea did poteſt: que qui
dem Baccho exhibebatur.
Deducitur autem a Thyo:
quod eſt ſacriſco: excito: ſe
ſtino: in illius em ſacriſcio
exerceri confueuerat.

y Lentas haſtas. A. Thyſos dixit. Erant em haſte
quedam pampinis inuolute: quas bacchantes in choreis
deporrabant. 3 Intexere molib[ha]ſas.
C. Haſte enim frondibus veſteſt: Thyſi appellantur.
Sunt etiam thyſi rami cum ſuis frondibus. A. Vitis vt
S. locus Theocriti eſt, b Greges q[ui]s proprië de mi
noribus dicuntur: quandoq[que] tamen de maioribus. Armé
ta raro níſi de maioribus, c Tuus. S. ſi romanis Cefar
Si paſtorib[]Daphnis. c Ipſa Pales. S. Dea pabulorù,
quafi dicat nec pabula nafcuntur nec pecora. A. Pales,
vt Naſo et Feſtus ait dicebatur paſtoq de: cuius ſeſta pa
tilia vel palilia dicebantur: q[u] pro partu pecoris eiden ſa
crea ſiebant. De hac latu in Geor. d Apollo. S. ſelicet
nomius id eſt paſtoralis. A. Appollo. Apud Amphyra
fum Theſſali: fluiu[m] pauit Admeti regis armenta: iuſtus
ferutendi contumelia decem anu[m] ſuere temeritatem: qua

D

Bucolicorum

Cyclopas perdiderat qui fulmê fecerant: quia indignaba eo paufum Eculaptu filiî. Auctor est Probus, quare au tem id fictû fuerit libro-uti. Geor. aperiemus. d. Inſoeli. Ioli. S. inutile & inſoændi. A. Et inſoelicitare apportâs Eſt, vnî vecis & morbis ſugum, necet etiam oculis Inde ait Naſo Palt. i. Et careant Ioliis oculos viciantib[us] agri. Theophrastus autem li. vii. ſcribit q[ui] n[u]l[us] ex femib[us] corruptum mutarin aliud aptu eſt: preterc[um] triticum atq[ui] ordeni que mutari in loci afterunt. C. Ioliu greece zizania dicie: ſi flectu truico molatur pa[n]ſis: inde fiat induct fomni. e. Steriles aue. S. Secundi ſitui Italie. Nam in Thratia fructuol[us] ſut. Hec aŭt dicit vt onidat terrâ quoq[ui] dolere Daphn's nidis morte. A. Steriles aue, ne. i. inanes & vanq[ue], Virgi. li. i. Geor. Expectata feges vanis elufit auenis. Inue[ns] niutur em auem quedâ in angæs: inueniuntur & fertiles que quidê pro iumetis ſertu tur. Steriles item dixit i. ſeruari tate caufantes: Ait n[u]q[ui] in primo Geor. Vrit em linij campu[us] feges vrit auene: vt c[um] Pli. inquit li. xviii. Primu oim frumenti vitiiu auena eſt: & ordeni in ea degene rat. f. Dominatur. C. Quia penitus ſuffocauerutur fruges g. Narciflo. A. de violis & nanciflo ſupersius dictu eſt. h. Cardu. A. Hic folio & caule ſpino ſo lanugines habet: & ſe ſmine & radice naſci potest. Pli. li. xxi. Palyurum. S. herba eſt apferma & ſpinofa. A. Theophrastus libro i. crivbit palyurit fruticê eſſe: & chibro ſexto idicat palyurii in aruis tantu habere acuus leos: memit item laeius li. iii. a quo quidê Pli. accepit quod de Palyuro ſerbit li. xiii. C. Palyurus ſecundum Diaſtoridê ab aliis palearis acus, ab aliis cicer domesti cum vocatur. a nonullus las maria. Pli. aŭt ait. Palyurus ſpine genus eſt: femen eius aſtruram vocat c[ora]tora ſonores piones efficaciliſmi. It[em] cal culofis & tuſſi. Radix ducu[rit] tit panos: vornicas pota rui na trahit. Radix decocta & illira extrahit inſixa corpi. viliſſima luxatis & tumo[n]rib[us] alibi ait fructicofa eſt.

Fructus rubeus niucuſus: & ſuaui: cu[er]sibus vina ſuauiora reddit. k. Spargite. S. vt fpargii et tell plachrymis. l. Inducite font. vmb. S. Facite nemora c[ura] ſotes. quia hero[u] aie habitant vel in ſontib[us] vel in nemorib[us]. vt Lu c[um] tis habitam q[ui] opacis: ripar[u]tib[us] toros. et pr. re. r. 1 Car men. S. De duobus dixit nam & alibi de vno. vt Et rem carmine ſigno. Aeneas h[ec] de Danais vicronibus arma. In ſyluis ſe. C. Optime paltoris noic[em] exprimit impe

rato[re] Nain & Homerus reges populo[rum] appella[t] paſto[rum] res: & vrbes fyluis c[ô]paratur. Nam vt ſilu[que] feratu habi[ta]cula ſunt uta in y[rbibus] p[er]icis ſunt efferat moribus depraui, n. Formosi pecoris. S. Si ad C[ef]arê referas eſt boni populi optimus imperator. o. Quale popor S. i. qualis res eſt forpor. Vt dulce fatis humor. p. ſopor

ſellis. C. Nam ex laſſitudine gigni[que] ſomnus: nam & laſſitudo eſt ex ipſo motu. Motus aŭt vapores ad ca[sp]ut: qui a cerebro frigefacti craftiores deſcendit: mea[t]uſtus: ſpiritu[i]t obturare: vi[rum] de ſit ſomnus. q. Salire[te]. C. Salire eſt emicare: vt e fonte emicant, riui. Dicim[que] etiâ bruta alia[ta] falire ſe[m]inas cum coeunt: quâdo ſaliu[t] ſupra dorſum. Hinc dicim[que] falores libidinosos & veneris cupidos. Et cibi qui ad venere excitant dicu[t] tur ſalices: Et membru[os] obſcenu[que] ſalacem appellamus t. Nec calamis ſoli. S. Vi detur allegoria ad Theocris t[ur] & Virgiliu[que] ſtreficere: hinc eſt: Tu n[u]c eris alter ab illo. A. De Theogrito intelligere no[bo]ſub ſu[n]t eſt: na: reuera. Maronis magiſter ſuit hoc in opere: vt etiâ paſſim ofte dimus. In græmatica vero Parthenio p[ceptore] in gre[cos] iſus eſt, auctore Macro bio li. vi. s. Alter C. Sej cundus. t. Quocumque modo. S. prout poſſum. v. Tollemus ad aſtra. S. polliſtur eſ dictur ap[ro] theoſim. x. Tali munie re. ſi amicu[que] laudauers.

Gràdia ſepe quib[us] m[à]dauim? ordea ſulcis: Inſoeli x loliu: & ſteriles dominantur auene. Pro molli viola: pro purpureo nanciflo

Carduus: & ſpinis ſurgit palyurus acutis. Spargite humu[que] ſoliis: iducite ſotib[us] vmbras paſtores: mandat fieri ſibi talia Daphnis. Et tumulu[que] facite: & tumulo ſupaddite carmê: Daphnis ego i. ſyluis; h[ic] v[oc]tus ad ſidera notus. Formosi pecoris cuſtos: formoſior ipe. Mê.

Tale tum carmen nobis diuine poeta: Quale popor ſellis in gram[ie]: quale p[er]ſtum Dulcis aque ſaliente ſitim reſtringere riuo.

Nec calamis ſoli[que] equipas ſed voce magiſtru. Fortunate puer: tu nunc eris alter ab illo. Nos t[em] hec (q[ui]c[um] m[ô]tibi noſtra viciliſim Dicemus: Daphniq[us] tuu[que] tollem[que] ad aſtra.

Daphni ad aſtra ſerem[que]: amauit nos q[ui] Dae. An q[ui]c[um] nobi ſi ſit muere mai[que]? (phnis, Mo. Et puer ipe ſuit cantari dignus: & iſta

la p[er]ſi timach[us] laudauit carmiâ nobis. Mê Caditus infuètui mira[que] li men olympi: (nis).

Sub pedibus: videt nubes & ſidera Daphn[us] alacris ſyluas: et c[er]tera rura voluptas:

y. Et puer. S. intelligem Daphni: na q[ui] car no[bo]t p[uer] ſed majoris erat, ocuſus e. A. Thyrlis item ait primâ theocriti O mifer inſoeli theocriti q[ui] p[uer] & in ſexta Theocriti in qui. Daphnis erat me[n] cum prima lanugine te[que] C. C[ef]arê intelligit. Nec res ſert q[ui] etate matura extinſtus eſt. Nam allegori[que] ſer mo huiusco[m] mutat[que]s n[u] asperna[que]. 3. Iam pr[io] dem. S. qua[d]i, d[ur]ſtra exte nuas dicêdo q[ui] m[ô]ſtico em ea eſſe optia. a. Carididus. S[ER]. i. deus. Vt corri tra mortuis nigros dicim[que] Hora. Hic n[u]ger eſt h[unc] tu Romane cauero. A. Candius, i. bonus. ait em [in]feri.

Amat bon[que] ocia: Vrc[que] etiâ Seneca Ep[ra] lii. in quit. Omnes cadidos viros bonos diu cimus. b. Sub pedibus: S. meriti eius ofteſt: qui fumos c[ir]culos & c[eli] ſecreta conſcendit. c. Ergo alacris. S. Omnia tenet voluptas: que hactenus occupaue rat morer, A. Ergo. quia felicet inter deo[s] relatus eſt. Dae phnis. d. Syluas. C. dicimus loca c[ô]ſita denſis arbore bus: nobis non domesti: nec aſſerentibus nobis fructuus veſcamur. Nam illa pomaria & viduaria dicu[tur]

Elegloga V

XVIII

Equis Poëtè etiam illas fyluas quâdoç nominât. Syluari aŭt alie glandifere: alie cedue fune. Glaudifere nò ceditur sed feruâtur. Vt gaudibus alamus pecus. Cedue feruans tur ad certuï quodda tempus: vt cu arbores puenerint ad am magnitudine quâ cupimus cedantur: vel in materiâ cedificioru naugiorit; aliaritque multa reru vel in vifum papuli ignifcæ. Dicitur etiâ nemora cp in illis paſcanâ gre ges & armèta yevix enim paſcere eſt. Philofophi etiâ nîr fyluâ poſuerut pro ma teria quæ greci vANV. cella fylua eſt pro materia etiam poſuerunt.

C. Tenet. S. moratur amplexitur. f. Dryadæ. C Nympharû piura funt genera. Maris em nymphe neringe ſue nereides dicuntur: fontium uadares: Oreades montiï, ocoi em mòres ſut Dryades filuari. S. quæ em quercus dicitur. Hamadria des que cum arboribus na ſcuntur: & intereut. Appes: herbaru ac florum: vobunt: enim recellus eſt intra mons vbi flores optimi nafcurt. h. g. Nec retia. S. Aede placè simplicitas Daphniæ de vt etiâ ille dolus q. yoluæ prati âtea fuerat cœqefat. ſ. bonus, et eſt hyperbole.

h. Iſpiléticia. C. Repeti: tio eſt color rhetoricus. i. In ſonſi. S. Syluori incedui. k Deus deus ipse, hoc ſona deus deus eſt daphnis C. Congeminatio facit vehementem affirrationem. Et ipſe habet em phafim. I Bonus. C. Beneficus: m O.C.Po eſt eſse vocantia ſed rectius optantis. n. Poſtix. S. Propitius. vt bis ſoelix: nos ſtritqæ leues quæcùc laborè ſte Iuno ecotra. q. porui infec lxt. i. irata. deos em vif ſelices vt iufelices de reß qæ p[ra]ſtat vocam.º o Tuis. S. Nâp cufforbiqæ cefarç noceſtimi[rum] ſuit: auguſt, em fiil? et oës p[er]ſecut eſt. p En ſqtorum aras. S. ſ. duas tibi Daphni: et hobo duas q. ſint altaria

nâ arg inferioru & ſuperorum funt. Altaria tantuï ſuperores. turo: quæ ab altitudine dicuntur: Ergo Daphnidi aras dat: nam quid deus ſit: tam eſt quod mortali: Vt quare duas aras Phœbo: c[ui]t numero deus (ſi ſuperi] ſit) impare gaua det. Sed còſtat Phœbo triplice eſse poteſtate ſecunduï. Por phirii librum: apud ſuperos ſol dicitur: In terris hiber paters apud inferos Apollo. Vnde tria illius simulacro funt in ſignia. Lyra q. ceſteſte harmoniâ exprimit: Grypheneti q. terrenuï indicat numè: Sagittas quib[us] c[ui] noceat in ſernus notatur deus: Vnde Apollo. Ætto tov o[mo]nay. Hinc illuï Homer? tâ p[er]ſtiléticæ ſalutis dicit auctore & Hora. Co dito mitis placidoq telo. Suplices audi pueros Apollo. Ergo hic virgiliº p. altaria ſupnû numè: p arâ num e[m] infer nû indicat. C. Arâ fecuði aliq[s], anto tno[] s[py]oïs dicit. i. a terra: Nam vt altare in altu[] porrigit: ſic c[ot]ra arain terrâ depremitur. Var. a[ut] dicit. Vbi frumèta facta ponitur: vt areſcent area dicit. Propter hanc ſimilitudine loca pura in

vrhe areg dicitur, a quo poteſt etiâ eſſe ara deuï. quia pura ra fit: niſi potus ab ardore ad que vt ſic fit ara. Aliu voluit eſſe ab eo quod eſt: ex [po] id eſt precatio cp in ea deos pre camur. hara etiâ prima ſilla correpta ſtabuli ſignificat Ouid. in Epſis. Tertuï & inmûde cura fidelis habet.

q. Duas tibi Daphni. A. Quæc[ui] em q[ui] coeſt afc[er]dencet? tamè ſimulacru apud inſeros eſſe dicitur: Propteræa ergo

duas Daphnidi aras poſuerent. etiâ Phœbo: pro p[er] ſuperu & inſeru hemi ſiperu. Vn. Macro. li. Sat. ſic aſt: In facis em hec reliqjioſi arcani obſeruatio tene tur: vt cum ſol in ſupero. i. diuuno hemispo eſt: Apol[io] lo vociret. Quin in infero. i. nocturno dyoniuſis: q eſt liber pater habeat. r Hy larans. S. ab hylaro. i. l[er]u facere. Eſt a[ut] greca dictio: nam Dacos facit Vnde eſt hoc verbû. s Nouu. S. Ordo e. Vina fundam cala this. i. calicib. q[ui] vina ſint nouu nectar. i. noua dulces v Aruſia. S. ab aruſio (do chyi p[om]torio. A. Aruſia) m[ontoru] eſt chie inſul: exque vinuï quod aruſium vocant Vt inqui[to] P[it]i. li. xiij[ui]ca. x. Chios a[ut] inſula vna cycladuï teſte Solino. Ho[mi] ſeri p[ef]ulchro aliq[us] antecendens. De Chivo etiâ multa. Straß. li. xiii. vbi dicit: cp Aruſia eſt loc[us] apſer & im portuſus f[adi]oq. ccc. q[ui] vinum fert g[re]canicu[ti] opti[m]uï. x Nectar. A. g[re]ce ſignificat deoruï: poſione vt Feſtus inquit: ſunt qui diu[cunt] nectar ſignificare im[mortalitatè. a ne quod priu[ationem] ſeat: & t[em]co id eſt occido. G. Dehoc in an Eneide dicit, y Lyctiº S. cretenſis. A. Lyctus eſt crete vrbs digna quid[em]: ſiſtans eſt a gnofo ſtadia ce[mi]n vigilia: a mar[ic]phico ſtadia octingenta. Stra. me[mi] mit libro decimo. Inde a[ut] lyctiº a. u[m]. p[o]ſeffeuuï. C. Lyctiº creſtis a lyco oppit do. A[it] em vir euide infulg

Stra. C[ui] g[no]ſuï (q[ui]d Homerus c[eter] q[ui] creta ſut oppidis p[er]ſert) glita, plapla c[et]: dignitatè ad Cortynæ a[ut] lyctiº ſuffe tranflată. Et noſter Vates in terrio. Lyctius idomeus.

q Saltates Satyros. A. Satyros a[ia]l eſt q[ui] teſte ſolino de hoibus nihi[li] aliud p[er]ſert cp figuræ. Baccus a[ut] Satyr os ad p[ad]fallenduï. i. c[at]anduï ad animi remiſſion[em] aptos ſe cum in caſtris habebat. de quo lege Diodo. li. Stra. item li. x. a[it]. Silenos & fatyros liberi minſuros eſſe. De Satyr is in Enei. c[om]odiº dicit, a Alphefibœus. S. nomè paſtoris: Ideo a[ut] i religioniº faltabat maiors. quia nullă parte corporis eſſe volueru[ti] que nò ſentire religionè. N[à] cátus ad animuï: faltus ad mobilitatè p[un]et corporis. A. Alphefibœus interpreta[ui]nq[ui]res ſeu mu[n]ièns bores: Alphæo enim inq[ui]ro ſignificato: alpheno vero inuenio.

b Solènia vota. A: Solènia dicitur que oibus annis p[er] ſtari ſolent. Feftus ſaribit Solènia iò dicta eo cp ſoleat. ſteri in anno. c Luftrabimº agros. S. Vt ſupra d[ui] faciæ viq

D ii

Elegloga VI

XXI

cú Proeſ' regni parte & vná ex his ſe daturú illi pollicereſ
qui eas liberatſet: Melápus illas helleboro Iliberaut. Iphia
naſſáq vrxore accepit ex qua ſuſcepit Mantú et antiphate
Vnì eſt oſſus. Vitruu'tn in libro de ArchitECTura illas
eſſa Melápo ductas ap Clitoriù Archadiq oppidú vt ab
ab eſtate liberarenſ: cum illic ex spelúca limpida aqua
fluat; q pota vini oditú inducit de quo Ouid. Clitorio q,
cúq ſtim de ſote leuaut: Vina fugit: gaudet q meris ab

ſtemius vndis. Diod.tn di
cit Melampú vtate ſuſſet et
argiuas mulieres q ob ira
Bacchi furore vextate erant
luſtraſſe, Ob quod duas re-
gni ptes ab Anaxagora me
gapethei arguioq rege acce
piffeſet ex vxore Iphianaffa
megapenthei ſilia: Antipha
ten et Manto genuiſſe.
H in leui. C.in polita q.d.
nullis bubulis fetis obſita.
i Hyacintho. C. ſecundú
Diaſcoridé herba eſt q flo-
rè purpureù habet et radicè
ſimile bulbo: haſtá duorú
palmorù: & tenuè comá vi-
ridèet gibboſam. Dicif etia
margabert. Eſt etiá lapilli
ſpecies Iacynthi: k Pal
lètes. S.aridas: vel quia ven
tris calore viriditate amíſo
rát. 1 Ruminat. S. reuo
mit et ierù ſumit dicta eſt
rumiato a ruma eminente
gutturis pte: p qúa admíſa
ſus cib'a certus reuocat aiali
bus. C. Rumè ps colli qua
eſca deuoratur. vn rumare
quod nucrumiare ait Feſt
m Aliquá ſequi, vnde ti
bi ſit aliqua ſpes: quia no-
uit amare. n Greg: S.
de bobus dicif qui armen
ta vocatur. Sed greges dicú
tur de quorùlibet aialiú co
gregatione. Cicero in Phi-
lippicis: Fudit apothecas ce
cidit greges armento.
o Claudite. S. melius a p-
ſona Pafiphaes dictú accio
pim. Etrabúda veſtigia
duob verbis iexprefit qd
Homér vno qbo enoq uo
ouo dixit.i. flexis pedibus

incedentes. A. Claudite. f. vt eum facilius inueni.
p Dicţee nymphc. A. i. dictei mōtis Cretc nymphc ne
morù id eſt dryades. C. Dicţee ſic licantur a dicte qui
(ſecundú Strabonc eiudſe inſule virù) mons in Creta eſt
in quo a nymphis enutritus eſt Iupiter: alentibus illum
apibus. Quāuis Diod. ficulus dicat Louc cum adviridem
ètatem perueniſſet: vrbe momen dicten edificare: cuicus
etiam ſua tempeſtate veſtigia extitiffe ſcribit.
q Ad Cortynia. S. Nam gnofon vbi erat maritus: no
lebat taurum venire. Sed cortynon vbi fuerant alignádo
folis armenta. A. Cortyna erat illuſtris Cretc vrbs ſita
in campo: nec multum a Gnofo Minois regia diſtās, plu-
ra Strabo libri. x. C. Cortynia a Cortyna vrbe que poſt
Gnofon principatum in Creta obtinuit. ea ſita eſtin pla
no et olim muro (teſte Homero) circu'data: deinde illo ſu
ditus diu'to fine močibus ſuit vſc. ad Ptolomei philo
patris tempora: ille enim ad magnam pattem reſtituit;
deinde incolg opus abſoluerunt.

His adiúngit hylan: naute quo fonte relictus
Clamassent: vt litt hyla hyla omne ſonaret,
Et fortunatá ſi nun armenta ſuſſent
paliphaen niuei ſolatur amore iuuenici,
Ah virgo inſoelix que te dementia coepit:
Proctides implerut falſis muotitub agras;
Atno tā turpes pecudú tni vlla ſequa eſt
Cocubitus: cquis collo timuſſet aratrú;
Et ſepe in leui queſuſſet cornua fronte,
Ah virgo inſoelix: tu nuc in motiberras.
Ille latus niueú molli fultus hyacintho
Ilice ſub nigra pallètes ruminat herbas. (phe
Aut aliquá i magno ſequi gregc claudite nym
Dicţee nymphc nemorú iá claudite ſaltus:
Si qua forte ſerant oculis ſele obuia noſtris
Errabunda bouis veſtigia: forſitan illum
Aut herba captú viridi aut armenta ſecutú
Perdúcát alíque ſtabúla ad cortynia vácce.

Epimetheú & Atlante frém: & Argú cùc'ta cernére: et
Io: filáipmethie ſuſſet tpib. Cæropus, alios a Æn Cæropè:
ános ſexaginta vn nonagita. Lactatí at illú púm ſimú
Iachúr hois ſecife Plinú scribith púm e ſilice igné excudiffe
et ferula feruari docuiffe. a Hilá S. Puer ſuit comes
herculis que amifit in Ionia iuxta Myſiá: Et cù reſtú ſue
rat q extinſe ſuſſet i ſote: iſtuta ſuit ſacra in gbq ſuſtú no
mè clamabaſ i ſotib. A. Hylas vt Stra. docq li. xii. vnq ex fo
cú herculis ſunt q etiá argo
nauta erat: et cù actú egrede
reſ: a nymphis captú inxe
rú. Fuit at in Bythnia iux
xta Prufiade vrbe: vbi ad-
huc ſetta quada celebráſ in
gbq p moſtes vagi ac ſaltá-
tes hylan vocat: qii in ſyls
uas ad illú inqredú egrediá
tur hylao út et hylacteo re-
ſono ac latro ſeát. b Vt
litus. A. adiúgit etiá vt.i.
quæadmodú. c Hyla
hyla. S. poſtremú la breue eſ
q vocalis vocalé ſequif: ná
vtus greq a maſculinó ve-
nés i a termiáq lóg eſt vt
Aenea hyla palla. C. Hyla
oë ſonaret. Hylas teſte ſoli
no lacq Bithinie e'n qué hy
lá Herculis delicias cecidiffé
cireut: cur in memóra ſo-
ſeni tripudiatoq ppúlus lacú
circut: hylá voce clamans:
d Solat. S. qúm amat taúu
qí di fortune potu q moru
videſſe. e Pafiphae. A.
Tetraſyllabú eſt: nò e'm di-
phortóg h3 in penulitía: Vn
Propti qait, vobificen Europe
e nec pba Pafiphae. Fuit at
Minois Cretc regis vxor. fo
lifq filta. Tradúctq Mino-
qtánis ſpecioſílúm oim
taúu Neptuno ſolitú d mo
re facricare. ſí cí ei taurus
eét cétér qitátor: aliuq faci-
ficaut dieriore: q ex re irat
Minoi Neptunq e'pt tauri as
more Pafiphae iecit Cui ar
te D: dali ſuppoſita: decáta
rú fabulis geniut minotau
rú natura dupliq vt qvſq
ad híeros taúu: cétera hó
eſét, Dio li. v.id ſcribit.

ſ virgo. S. avirid ori etate: Ná tā mſuer fuerat Phedre Aria
dnes & Androgei. g. Proeides. S. Proetti filie & Steobee
ſiue Antiope ſim Homeri: q cí ſe lunoní pſoſuſſet illá
illá huc illíris erroré imiſit vt ſe vaccas putarét: has Melá
pas purgauit. A. Proet Abáris fili argiuon: rex inimicá
foeſcitatis ſue habuit ſoecitidaté Tres e'm ſub ſulitú filias:
et ad tps vſq púnuſtár puxdit. Sed incoſtinés virginí lin
gua: inſoſcitatis edidí cás, he em ferum ſolé in teplú lu
nonis intraſſe: & ſe p[ultifúle] deq his reb' offenſa Juno in
imíſit eis furotě vt ſe vaccas putarét: et cupiditáté iecit ſyl
uas petédi: credéſte ſe formá induiſſe vacca: q[od] coudq
paſſe ſuit: donec a Melápade inſanía liberaté ſut: q quide
herbarie artis pitſilimq ſuſt: de hoc lege Lactá, li. iii. Victru
li. viii. ſic ait. Apud fonté Clitoriú Melápus purgauit q[os]
Proeti filias: reſtituio: earú métes in pritíná ſanitate. C
Proet Abáris argiuorú regis filip & lyni nepos nepoſq
egypti. ex Antia quattuor ſuſcepit filias: Merá. Eurialé,
Lyſippen: et Iphianaffam: q cí ſel unoní i forma p[hone]
ret ab ea in cú ſurore què ponit Seruq c[ouerſe] ſunt: Verú

D v

Elegloga VI

XXIII

h Et cœtare pares. S. Poffut etiam ſtinuus carmè dicere hoc
eſt cœtare vt Extincuë Daphnïn. & Amochœuè referre
vt Et me pha. i Parati. C. Q. & Archades eſſent ha
bebant a natura vim muſicè : ab exercitatione aſt. vt &
pares cantarèt et ſrêderèt; magna ergo laus vt dona natu
re; artificio auxiſſet. k Deſedo. S. Alii ſimpf r accipiutè
dùm myrtos tego ne frigus exurat: Alii quia tuc eſtas erat
dicunt deſedo a fri. et tego co
dura frigus futuri: alijt de
ſedo; dùs deſaculùs paro in
myrtos a fri. i. q. ſit fine frig
gidiate: vêdicat em paſto.
res ſibi aliq loca pater frig
futuri. 1 A frigore. A. i.
a frigido vêro. ſolèt em mat
cio mêle potissimù & apr
lis inſitio. germia virere, qu
gdè ſere b anno q. mei s ci
treis arborib9 en accidit.
Id aſt hoc pacto exponen
dù qm tuc tenere ſur myrti
appter qd ſere id faciùs eſt ac
cepim9: nò eſtu qd durg myr
tus. Vn ait inſen9. Soliſtior
pecori de. ſi ve, de. Tor. ſa
ſtur. i. pal. gem. t. Myr
tos. C. Succos. nà cipuia
admiratione in myrto ha
bct: qm ex vna oim olej vi
niq. bina genera ſuſt. genea
roſum etia obſonuïr: Inſde
cebat myrteſt: pma in Ia
ita in Elpenoris tumulo vi
ſa eſt. ſu et vbi ſuntic Roma
eſt cù Vrbs còdereſ, nà tra
di myrtea verbena Roma
nas Sabinofc depoffitos ar
mis pàſicatos in loco qui
nuc ſigna venere clucrebat
habet: Cluere em antig pu
gnare dicebat. Ideo tuc ele
cas quia pjuſtioni & huic
arbori preſest Venus. Ante
gde Quinuq duem myrti facre
ſuere: altera patricia flaceſe
te plebæa flores virſet: do
nec ſhoruit fenatus auctori
tas: deinde bello marſico
cù Senatus auctoris lanæ
gueſeret: validior facia eſt
plebæa, flaceſcente patricia.
Cato tria genera Myrty po
nit. candidù: nigru: ſiuga

Ie forſtalle a còjugius ex illo cluacing. genere, nunc alia dio
ſtinctio fatiue & filuſetris: & in vtræc. lutifolie. In ſilueri
ſuppria oxii myrſine Satiaræ genera toſpianii faciut. Taſ
rentinæ folio minuto Noſtratæ paulo latiore exticæ deſiſu
ſimo ſenis filiorù verſibus. Còiugale puto nunc noſtratæ
dici. Myrtyr ornatiſima i eggypto eſt. Virge myrti geſtate
viatori pediti in lògo itinerè poffunt. hec & plura alia ſerſet
Pli. n. Vir gregis. S. Abuſuue: nà tì i hoie dicim9 virg
Sic Hora. et oletis vxores mariti. acyrologia eſt. o Co
ura. A. expofitio. p Ades. C. veni na ſi pìs ſis ſcaret
nò huc fed hic dixiſſet. q Caper. t. f. & h. S. Vel quia
in capro ſpes eſt: v'l intelligim9 ittù ena hedos pidiſſe ſed
neſare: & illàt vt diuini ſuiuſe: potuit tì ſcire: ſe leur? dà
nù majoris còpatò 9tèpilſe. r Cæſare. p. S. Si potes
aliquod tibi oculi pſuadere. Alloquiem amantè laboris
A. Cæſare vacare ab labore. s Requieſe ſub vm. A.
Solet em qnq. Marcii tpe & aprili ſol eſſe cœidior: nam
ver eſt. t Ipi. S. I. ſpòte ſua. intelligim9 aſt. ittù pterer
gregè capellari: iuuecos habuiffe peculiàres. aut certe ipſi

Et cantare pares; & reſpondere parati.

Hic mihi du teneras deſedo a frigore myrtos

Vir gregis ipe caper deerrauerat; atque ego Da

Alpito; ille vbi me còtrayidet: oci9 iqt (phni

Huc ades o Meliboe: caper tibi ſalu9 ephedi:

Et ſi quid cæſtate potes reſuieſe ſub ymbra:

Huc ipſi potu venient per prata ituendi:

Hic viridis tenera pretexit arundine ripas

Myntius: ceq. ſacta refonat examina quercu.

Qd facerè: nec9 ego Alcipè n9 phyllida habe

Depulſo ſa lacte domi q clauderet agnos (ba

Et certam erat Corydo cù thyſide magnùs

poſt habui tam illorù mea ſeria ludo.

Alternis igitur contendere verſibus ambo.

Cœpere: alternos muſe meminiffe volſeä.

Hos Corydo: illos ſirebat i ordje Thirſis C

Niphe ſir amor libethrides aut mihi carmè

Quale meo eodro cœcedite; prìma phoebi:

referam9 ad hedos et capra vt prata iuu eſc: myntuus flu
uù intelligam9 qui venecie eſt. v Viridis. A. C. rule
q etiam aridines efficiut folior copia. x Myun9. A. Flu
uus eſt q 9terfluit Mantuæ de quo ſuperius ena. C Myn
tius fluuimus eſt q ex benaco lacu exiens: Mantuæ vq; labi
tur. Ibi aſt in circuitu ciutatis altero laco facio: breut cur
fuin padü influit. y Sacra. A. Iouis. f. z Examia.

A. Hec em Marcio mêſe in
cipiut alueos exire: & arto
rib9 inſhere. A. Quercu. C.
Nà ſuſeſtres apes in cauis
arbor ſepecdiùt: hec arbor
ſacrata Iouit eſt. Arbores q
eruſt eas quas prie glædes
dicim9 ſunt quercus: robur.
eſculus: cerrus, iſex, ſuber.
Cluica corona ex ilice pmo
mox ex eſculo: inſde ex quer
cu b Alcipè nec phyllidæ
da. S. Amicas intelligam9 ç
tantuï t.nò habebà Alcipè
vtille, nec phyllida: vt alter.
t Certamè. S. figurate vt
ille e certamè cu ilio. vt ma
gna 9tètio e cù Cic. g. gilio.
d Mea ſeria. S. cœtitare ca
pri inquiiret. A. Seruï trife
& qùi ſi fine ruſi dicu auctore
Mar. Seria ergo. i. trita ac
guiappter amitù capru. C.
Ea ſeria dicim9 q nò ad vo
luptatè fed ad venitare vtili
tateq. ſpecrat. Vn ioco op
poſtur. Hinc Comic9: ſe
tion dicis an ioco?

e Ludo. S. Cantilene. Vt
ludere q vellè calamo per
miſſit agreſti. A. Ludo ioco
& cætilene. f Alternis. S.
Quæadmodum. ſupra & re
ſpòdere pari. A. Alternis. p
alternatim: g Alternos
A: Viciflim & alternatim
vtriſq. h Meminifſe:
A. recordari. i Volebat
S. Sivolebât. ſenſus. eſt mu
ſe vtriſq. meminerant, vt
amât alterna camœng. Alii
legue volebat. & eſt ſenſus.
Optabà o muſe alternos. i.
oia q dixerùt tenere: nà in ſi
nedicit hec memini. k Re
ferebat. ſER. Amboe car

minis lege, 1 Nymphæ. A. Mufas ipſas nymphas ap
pellat: Et Strabo. x. ſeribit. Thracas ſuſſe Boëtie accolas:
q libethridu nymphas: antru cœſcaratu. ſeribit item libe
thrù quèdà ſuſſe Thracie locu: vbi muſe culte ſut.
m Libethrides: S. Libethros ſons vbi coluè muſe diſtit aut e
nymphas. quia ſim Varnonê çdè ſut nymphæ q et muſe
nèc imenito nà aque mor? muſicà, efficiet. Varro tres tì
mufas noiat. Vnà que ex aque nafciit motu. Altera q ex
aeoris iucu confieſ fonos. Tertià que mera tantù voce cò
ſiſſit. Multi hic per Daphnin Cefarem. per Corydon. Vir
gillum allegorice intelligunt: per Thyrim qui vicif ob
rrectatore Virgili. ſiu bauſi, ſiu meuri. ſiu Anſere poe
tas A. Libethr9 ſons eſt in Magnefia regione quidè Teſ
ſali e adieta vt ſeribit Pli. iii. Thelfaliæ item Boëtia ſucta
eſt. Soli. inquit. Sed ne tranſeam9 preſidiù poeteran. Fons
libethrus & ipſe Magnefie eſt. C. Strabo ſie ponit. Heli
con igitur non pcud a Parnaſo diſtans illi emuhus: & al
titudiue & circuitu. Vtercè em niibus pulſatur & rupes
ambors ſaxea eſt: hoc aſt in loco eſt cœſcrata muſis çedes

Bucolicorum

k Aut numerū S. Quia solam considerat lupus præd.

1. Torrentia. A. Imperuosa eftuantia. C. Torrètes dicim⁹
fluotolos paruos a montibus. decurrètes. dictos fic: quia

in caloribus & fccitatibus
torrèt. Iare fecit. Sed qum qùa
augentur fubitis imbribus
cù maximo impetu per pre
epicida deferuntur. p[re]terea
dicimus res torrètes: quæ cò
citare yehementefc funt. vt
genus dicendi torres. Vnde
fu. Sermo promptus &
Iſeo torrètor: Ergo torrènia
flumina cōcitata et rapida.
m Stant. S. Pienè funt
alias horrent. vt ſtant lumi
na ſlama. A. Stant Inquit
Noni⁹ hoc loco ſeat vt Sy⁹
fenna: cel[ual]igine ſtat.

n Iuniperi. A. Iuniper⁹ an
cetra oſia excalefacit extes
nuat: c[edro] ſimilis: accenfa
ferpentes fugat: ſemen ſos
machó: p[ectori] lateris dolo
ribus vile: tuffes c[ô]coquit:
illetú tumores ſiftut. P[li]
xxiii. o Caſtanç. C.
Caſtanæ nuces accomodatores, glans
dii generi. Sardib⁹ he pmú
uenere. Vnde g[reci] Sardí
nias balanos appellant: oſ
cito illo: genera ſut: lauda
tiſtimo: quas Tarentú, p[du]
cit at P[li]. Macro. vero nuſ
ces heracleotícas vocat ex
auctoritate Oppi, in li. de
arboribus filuſtribus. vbi
ait. Heracleotica nux ſi ca
ſtané qdă vocát. p. H[ir]
futc. ŠER. Adhuc inca ſu
os echinos locatc. C. H[ir]fu
tus dixit propter thecas ſpi
noſas qui echini dicuntur a
ſimuliſtudine echinorù: qui
& ſpinoſi funt. Sed & ery
natius ſpinofum animal
echindus dicitur. q. Ri
dent. S. L[eta] funt vt Mi
xatc: r[identi] colocafia fun
det achátó. Hora. Ille terras

rum mihi præter oës angulus videt.

ſicca, ŠER. v[ir]n[um]p[ro]ſol[i]k[no]s

tuo flutètes ſiccarı 2ſpícias.

corrupti aer] affligit. t. Păp[ineas, S. V[ulg]ilius: n[ut]c p[api]

nos in ſe. g. p[er]ſt fed Varro frequenter.

R. Flumina
tetiam iuges aquas et perpe
tuo flutètes ſiccarı 2ſpícias.
s Ager vitio. S. peſtilenția
complet aer] affligit. t. Păp[ineas, S. V[ulg]ilius: n[ut]c p[api]s
nos in ſe. g. p[er]ſt fed Varro frequenter. v Inuider. S.
Inuideo tibi illa re dicim⁹: vt te ne ingt miferáde puer cù

Ieta veniret iuidit fortuna mihi.

x Iuppiter et I[eto]. S.
Sic alibi Coniugis in gremiù l[et]e deſcendit. Aer em in plus
uias foluiſt. A. Iuppiter, i. aer. Is enim Iuppiter eſt vt dixit
Eninus que g[reci] vocat ac
rem qui vétus eſt & nubes
imber poſtea. Sic em Varo
docte, deſcendet autem
in terrâgto imbri. i. focuſda
pluqua, y. Populus. A:
De h[ac]lege P[li]. li. xvi. & li:
xxiii. Eſt aŭt populus in
tutela Herculis: qui vt aiuſt
ad inferos iens populea frò
de ſe coron auſt. z Ald
de. A. Herculi fuerat em Al
c[eus] Amphitronis patet
vt Euripides of[te]rid: a quo
Hercules ipſe Alcides dicet.

Aut numer: lupus: aut torrètia flumà ripas.

m Stant & Iuniperi: & caſtanç e h[ir]fute

Strata iacet p[al]lima ſua q[ui]s[que] ſub arbore p[oma].

Omnia nunc r[ident]at 1[li] formofus Alexis

Montibus his abeat: y[ideas] & flumia ſicca.

Aret ager: vitio moriens: ſitit aceris herba:

Liber p[amp]ineas inuſdit collibus y[mbras]:

phyllidis aduentu noſtre nemus oe virebit.

Iuppiter & I[eto] deſcêdet plurimus imbi. C.

populus alcide gratifilma: vitis laccho.

Formoſe myrtus yeneri ſua laurea phœbo:

phyllis amat corylos: illas d[um]phyllis amabit

Nec myrt² vicet corylos nec laurea phœbi: T

Fraxin? i ſyluis: pulcherría pinus in h[ort]is:

Populus in fluuijs: abies in montibus altis.

S[ep]tus at 1[li] me l[ycida] formoſe reuſiſas;

Fraxin? in ſyluis c[édet] tibi: pinus i h[ort]i, M.

Heç memi & victú frúſtra c[ô]tédere Thyrſim:

Ex illo Corydon Corydon eſt têpore nobis,

d. Fraxin? in ſyl. S. non ſic
erut pulchre he arbores in
ſuis loc? nate, vt ſi tu ad me
ſepius venire curaueris. C:
Fraxinus arbor celebrat[ia]s
ſima eſt ab Homero'in ha
ſta[que] Achillis: que in Ida troa
dis naf citur. adeo ſimilis eſt
[cedro]: vt deſp[to] c[ortice] em
ptores fallat: Frondes eius
iumentis moriſeras: rumi
nantibus innoxias g[reci] tra
didere: In Italia nec iumen
tis nocent. Succus ad potu
expreſſus contra ſerpentes
valet: Arborem ip[am]a ita
refuſtunt: vt ne vmbram
quidam vn[que] attingant: ex
pertum hoc ſe ait Plinuſc.
Si neceſſitas fit in igne po-
tus q[ui]n in fraxinum effuge
re ſerpentem. Memini, mea
mini illa rem dicim? & me
mini illus rei, vt nec memi


ni l[ector] ve malorum. Item

c Ex illo. Corydon. S. Victor nobilis ſupra omnes: quæ rem quali rufiusc us implere non potuit.

f Eſt nobis Corydon. A. ac ſi d[ic]ereret dulcís cátus vel dulcís cantor. Corydon enim auſis dulce canit vt auſt Dicitur etiam Corydalos,

Argumentu c[leg]o oct auſ que dicitur Damon: vel pharmaceutia,
Octaua damon contendens alpheliſco: Hic Damon queritur Nyſe deceptus amore:
Pharmaca cù magico carmine culpat amàs, Daphnidis at cantu c[ô]ſectus Alpheliſcoſus,

Alegloga VIII

XXVIII

primo a perenni fonte effluuſt duí naſcum. Œdo in eude
reſluunt, duí ſu illam originè reperunt. Tertio p[ra]ſciuntur
in ſuí principiui am reuerſa. Orpheu igitur dei: principiui:
mediu: et ſme dixit. Príciipiui auit vt, p[ra]ducit. Mediui vt pro
ducta ad ſe rapit. Finis vt reſedita p[er]ſict. z. Litia. S.
Nam vt lid[ia] ſtamen implicant: ita adoleſtæris mentè im
p[ar]licare c[ò]ſtedit. A. Litia: q[æ]e vim in carminib[us] haberent:
Innuit etra P[li.]li.xxi. viiij. Quum ait inguinib[us] meden alio
qui ſuí ſenti telet detractu[n] alligantes nouem[us] ſeptenſue no
dis: ad ſingulos noíantes
viduá aliquatá: atq[æ] ita in
guina adalligátes licio,
a Eſſigre, S. f. amatoris
vt Didó, eſſigre: toro lo
cat haud ignara futuri.

b. Numero deus im-
pare. S. p[ar]impari. ſ. q[ui]n,
q[æ] ſuperog. vel hecate cu
ius eſt triplex pt[æ]: vnde
tra virginis ora Diang.
A. Impares numeros ad
oia veheſtiores credim[
] inquit P[li.]li.xviij. c.iii. et
Macro. li. i. Sat. ſcríbit: q[
]mpar nuér mas, et par
ſoemina vocat. It[e] arith-
metici impare p[er]ſis: et pa
tem m[ér]ſis appellatione
ve netan[que]. Plinius it[em] li. xii.
inſt: q[æ] maſculinú gen[
] religioni tributu[rum] eſt.

c. Amarylli. S. vtrus greus eſt. H[ec] amaryllis eſt ea quam grei σωματιν ἀνάκτοσ. d. Ternos co lores. C. manet in cadem trinitate, e Veneris dic vincula necio. S. Anapeſt ſu[que] eſt trimeter hyperca talæſticus. hoc au[tr] metru[rum] eſt cupidini confecratum. C. Veneris dic vincula nec o. Simile q[æ]dd[æ] & Theocritus. παναυ κ[αι] λα[ν] γε ταχνα σχηματισθο[σ] οσιαμόσο. f. Limus, vtheic CRI. quæadmodu[rum] vnus idéq[æ] ignis liq[ui]ſacit c[er]a. ac ecótra limu[n] c[ò]ſoli dat: lic amor q[æ] ignis eſt: liq[ui]ſaciendo te mini: red[he] det duru[rum] aduerſus alias. Vel c[ui] liq[ui]ſecrit: & molle reddiderit in ſrnm amoré ſolidaſte: vt p[ra]maneas i eo: no[di] ſoffe e[ui]llud Theo

criti. g. C[er]a liq[ui]ſcit. Simeta i theo[criti]ſca d[æ] ait. Vtq[æ] meis
pallens digitis b[us] c[er]a liq[ui]ſcit. Mindius extéplo ſic n[ò]f
delphis amore, h[uius] Molá. S. Far & falem. A. erat molá
ex fale & fare molito: vt f[eri] Varro. i. Bitumie lauros:
S. i. lauros diuio igne c[ò]ſume: n[am] bitumé ex ſulme di[re]p[er]
creari. V[n]iuxta babyloni: qa[æ] frængita cadunt ſulmina.
hac re lacus abundat: adeo vt ex bitumie fabricaſe mu
ros ſemiramis dica[er]. A. Bitumé eſt terr[æ] gleba: q[æ] alore
liq[ui]ſacta afflaf atq[æ] diuſuſi. rur[que] ſu[que] in glaciæ forſtissimá
ab aqua frigida imutá: q[æ]lis e[ac]u[n] aq[æ]. V[n]i et ſectðe et in
ſſione opus e[que] i. Id poſtea in ſummo fluitat. S[tra]a, au[tr]i lib.
vi. P[li.]xxxv. c. xiii. f[eri]. q[æ] bitumen: alibi lim[que] alibi terra
Limp[us] ludee lacu mergés. Terra in Syriá. Eſt vero liquidu[n]
bitumé ſicut & acyntu[n]: ginginé: & p[ingue] liq[ui]nſis olea[
] c[er]i in ficilia. vt[em]turq[æ] eo ad lucernar[um] lumina. It[ec] ad ſtabi[æ]
[uum]entos. Vis bitumis q[æ] ſulphuris: ſiſtit: attrahi[rit], diſcuo

rit: glutinat: ad lepras pruritufq[æ] corporu[rum] efficax. H[ec]q[æ]
P[li]o. L[auro] auit in ſuffiméus & purgat[ò]tb[us] vteb[æ]t. n[ò] t[ui]
fas erat in, p[an]is vſibus pollui lauru[rum]. Vt P[li.]li.xv. memi
nit. C[it]. Bitumé Ludee lacus e[que] aſphalté noian[im]en
ſe ambitu. v[n]i mare mortu[n]i a n[ò]nullis noia[er]: ſed ſap[ore]
corruptior eſt q[æ] mare. grauitate odoris acolís e[per]ſter.
E[er]t vt placet Soli, a[ia]l nullu[n] habere: nihi[que] in eo mergi pt.
V[n]i etia[que] (teſte Cornelio t[ac]iro) nandi iperitos atrotliu[m]. C[or]
to, em tempe bitumen egerit: quod a lacu etia[que] aſphaltum

Litiá circundo: terp[que] h[ec] altaria circum

Eſſigiem duco: numero deus impare gaudet,
Ducite ab vrbe domu mea carmia ducite Da

Necte trib[us] nodis t[em]os amarylli colores (phni

Necte amarylli m[ò] & vener[que] dic vincl[æ] necto,
Ducite ab vrbe dom[us] mea carm[ia] ducite Da

Lim[que] vt hic dureſcit: h[ec] vt c[er]a liq[ui]ſcit (phnim

Vno eodeq[ui] igni: ſic noſtro Daphnis amore.

Sparge molá & fragiles ic[è]de bitumie lauros:

Daphnis me mal[que] vrit: ego h[ac]i daphnide lau

Ducite ab vrbe do, mea car, du, daph. (rum

Talis amor daphnim: qualis c[ui] ſeffa iuuenctu.

per nemora atq[æ] altos [qu]rendo buccula lucos

propter aque riuui viridi pcumbit in herba.

perdita: nec ſere meminit decedere nocti.

Talis amor teneat: nec ſit mihi cura mederi.

Has oli exuuias mihi p[er]ſid[que] ille reliq[ui]t (phni
p[er]ignora cara ſui: q[ui]nque ego limine in ipſo

Terra tibi m[à]do: debét h[ec] p[er]ignora daphnim.
Ducite ab vrbe do, mea car, ducite daphnin,

noiant. Liquor eſt acer na
tura ſua: & ſparſo aceto
c[ò]creſcit. Primu[m] m[à]tra
h[ic]inde nullo iuuaſte in
ſluit: non e[re]: n[ò] ſerro: ſed
fanguie meſtruo ſendif.
Iordan[è]e oem p[er]h[ic] labi
dicu[n]t: nec t[ui] ifci. H[oc] Se
miramyn p[er] calce ad f[ru]
c[u]turá babilonicor[u] mo[
n]um v[am] dicu[n]t. Plin[us]
ſeri. bitumis naturá p[er]xi[
m]a eſſe fulphuri. Ida[que]
velut limu[n]i a ludee lacu
emergat. Pr[è]terea multa
q[æ] de bitumie ab eode di[
c]u. Diaſcori. a[re]: bitumé
aliud aridu[n]i alid liquidu[n]
eſſe. Aridu[n]i gigni in Iudea
phoem[ice] & Sidónia. Lio[
] quidu[n]i babilonia. Apol-
lonia & Sicilia. Vocatur
a n[ò]nullis ſtercus demo-
nis. Galien[que] d[ic]it ille vim
h[ir]e caleſaciendi & deſio-
candi. Serapion ſcríbit q[ue]
phibet apoſtemationem
vulneru[n]. Suo ſuffriu[rum] con
ſert dolonibus in[ar]matricis.
Potu[n] cum caſtoreo et vi[
]no. c[ie]t menſes: et con ſert
tuſi v[er]eri: & afmatics.
& morſibus venenofog[us]:
Potu[n]i aceto ſoluit ſan[th]
guiné coagulatu[rum]. Impoſi
tu[rum] dentib[us] ſedat dolores.
admi[n]t[ur] farin[que] ordei. &
nitro & c[er]g[que] p[deſt] poda
gre. k Daphnis me
malus v[rit]. A. Simeta in
ſeda Theocriti ait. C[ò]bu-
rit me delphis. ego h[ac] in
delphide laurum.

1 In Daphnide. S. Arcaſſ
mos pro in Daphnide[m].
Vel intelligam[que]: ſup[er] Da-
phnidis efficem: e[que] laus

rum, incendere, p[ro]pter no[mi]ſ ſi[tu]diné. m. Buccula.
SER. Bouis eſt diminutiu[n]. Bos anormalu[m] eſt. n[à] bos
et h[obus] producit p[ra]mi[n]a ſyllabam. in reliquis caſib[us] cor
ripiſ prima. n Propter. S. iuxta. A. prope, o Per-
dita. S. amore c[ò]ſumptha. C. Verſus eſt ex Vario de morte
dic[it] enim. Non amnes illi medi[n]: n[ò] ardua dan[te] flumia:
nec ſere meminit decedere nocti. A. vt docet Macro. li.vi.
fatur. p Nec ſit mihi cu. mede. S. Aut nolim magi[c]i
erib[us] ſubuenire: aut nolim c[ui] ipſo c[ò]cubere, C. Nec ſit tc.
Oprat eni et illu[m] amore implicant: & ſe c[ò]tra ita liberari:
vt e[ui] neglitag. Sic eni ad plenu[m] iniurias y[li]dcſetur.

q Exuuias. C. Quoniam pro h[oc]te ille ſe g[e]ſerit: exuuias
appellat: q[æ]s ille, p[er] amoris p[ignore] religi[t]. r Perſidus, S.
N[ic]u[f]. p[er]ſid[que] C. p[er]ſidus. Iurgiu[m] eſt amat[us], nam dolet fidé
frangi. s Cara. S. Nam res amati vehementer diligit
amans. H[ec] duo etia[que] in Didone exp[er]ſit: q[æ] t[ui] habere t[ur]

E iui

Elegloga IX

XXX

brā fontibēvel. S. quis caneret carmīa ze. e Velqubus. S. Theocritus fecerunt illos carminīu fingit que aliquādo a virgilio licet inutio Romā eunti abtulere: nā sublegi est furatus fum. Vī et facilegus dicitur qui facta legit. i. furaſ. f Delitias noſtras. S. cōem amicā.

g Tityre dū redeo. S. Theocriti ſunt verſus verbum ad

ſbū trāſati. Sed ſi virgili
negociu continētes, nā alle-
gicos impat ſuis vt rem
tueanē: nec ſi audeat ſtra
Arīr p[er]cettū ventre: A. Hec
carmina Menalces amica
petitur cecinerat: que po-
ſtea lycidas ei ſublegit. G.
Mīrū poetē ingenti: vt alie
na carmina ita in ſuſ opus
transſerat: vt feruata c[og]ge
leget ſu quod ad negocium
ſuſ pertinet allegorice inclu-
dat. h Interagendū, S.
dū agis: & honeta locutio
est, ſidicam? inter cenandū
ſum hoc locutus. i Oc-
curſare. A. Theocrit? ait in
iii. Tityre laſetuas virgulī
tis paſſce capellas Poſt age
muſcoſos fontes has tityre
paſſas Interæ occurſare ca
pro qui venerat oris Punio
eo lybics: cornu ſerit ille ca
ueto. k Immo. A. po-
tius quia cecinſſet hec car-
mina. 1 Varro. C.in hon-
nore vari. m Nec dum
p[er]ſecta. S. Nimie familiar-
tat eſt ſigni: ei recitabat
carmē nondi ad himă reduc
ttū. Dicit ait carmē q[ui] d[um]
cœperat in honore Varti co-
ponere, & per trāſitū ponit
diueraſchedia. C. Nondi
p[er]ſecta. Nam ſi p[er]ſecta
ſuit non ſuſſent arrepta ſola
tio. Et vt honoret Varum
oſtendit q[ui] no adhibuerat
eu auditorē v[iv]toluptatem
caperet: ſed iudice: vt errata
corrigeret, n Super mō
mantua nobis. S. ſuperſit,
reddaſ. Et hoc dicit Si man
tua fuerit nobis reddita: fa-
ſiā vt te celebrēt o[es] poeſt.
A. ſupſit ad noſtra como-
da nō aliena. ſuperet. ſupſit
nō deficiat quod eſſe nifi re
ſtituerētur agri. o

o Vemiferē ze. S. Bene ingemit man
suanorū in ſoſicitatē: quibus ſola obſaſt vicinatas Cremo
neniſi Nam Caſſu Bruti & Antonii coſtās Cremonēſes
ſuſeperi ſt: quos euā i[po]s mire accufat d[ic]ens: miſerg Cre
mong. A. Vemiferē. I. valde miſerg ob amīſtos videlicet
agros. Vē ait particula in aliis vocabulum augēt. in aliis
minuit: hinc hevemēs & vegrande dicimus. & veſanos
& vecordes. Gel. auctōr est li. v. cxii. p. Miſerg Cremo
ng. S. quē etiā ſi ſvlet: minime tanteſ cop[is] poſſet r[ef]ſitte
re. q. Nimiu vicina. S. v[ic]q[ui]d ad periculī. Ordo nīu ver
ſuſ. Vare tuu nomē ſublime ſerant ad ſydera, cantantes
cygni. i. poetē. S. Sic Hora. de Pindaro. Multa dyrcēt ſe
uat aura cygnī. r Cyrneas. S. Venenara arbor eſt q
abundat in Corſica. Hec ait influa gr[ec]e. Cyrne dicitur.
Vide fecit hanc deruatio[n]ē. cyrneas taxos quibus paſſe
apes mel amarill[m]u facut[ur]. A. Cyrnea in lyguſto mari
elt. Corſica quā gr[ec]e Cyrno appellauiere: Sed tuſo, [ap]p[or]

a septentrione in meridi[æ] profecta. Pli. ſerit li. iii. Plura
tamen meminit D[omi], li. v. C. Cyrneas. Cyrnon gr[ec]i ap
pellant inſuā: latini Corſicā, de qua D[iodorus & Stra. cō
traria ſeribunt: ſed de hoc alibi: dicit ait: D[odo]rus illam
abundare terebintho: c[era] & melle: et incolas paſſi lacte
& melle & carnibus: Plutimas autem ibi ori[n] taxos: ex

quiſbus mella amara ſiunt.
de Taxo lege Pli. li. xxvi,
Cyrſo. A. Vide ſuperius.

t Et me fecere poeta P[ie]
rides. CRI. Tria dicit que
fecerunt illum poſtam. P[ie]
rides, vt fit fides ab auto-
ribus: nam ſolum muſe fa-
ciunt Poetam. v Suitt et
mihi. CRI. vt oftendat ab
effectu ſe eſſe poeta.

x Dicūt. S. Verecti de ſuſ
meritū extenuat. nō e[m] ait
probant: ſed dicunt, nec do-
cti: ſed paſtōres: quibus t[ur]
non credo. y Vario va-
tius poeta ſuit de quo Ho-
ra. Scriberis Vario fortis &
hoſtium victor. nam var[
]ux dux ſuit cui ſupra blandi-
tur. C. Dicunt vatem paſ-
tōres. Arguit a iudicio coſe-
qui ſunt Poete. nam paſto-
res hic i[te]lligit qui nouerut
cantare carmina, vt de Co-
rydone & de Thyrfide di-
cum. Nec placet quod di[u]
cit Seruius: paſtōres. i. indo
citi: nam in opere bucolico:
p[a]ſtōres eſſe docuros dicim?
Vt Cur non Maſſe boni. i.
docni. ergo Poetas.

z Sed nō ego cre. C. Quā
obrem q[ui]us muſas magi[
]ſtras habuerim: q[ui]us car-
mina condiderim: q[ui]us pa-
ſtorum iudicio prober poe
ta. nol[em]o labi nimia
credulitate: c[ui] videā men
poſſe eſquare Vario & Cyn-
ne poetis. Nec temere dixit
credulus: nam credulitas vi
detur eſſe eorum qui vitra o
q[ui]b[us] opporet credunt.

z Cynna. S. Cynna poeta
ſuit optim[us] q[ui]n ſcripſt Smyr
nā. q[ui]ā. x. ànis elimaut. A.
Cynna. Suetonius etiā mea

minit in libello degrāmatici de Cynna poeta referens
quoq: hoc illius carmen. ſcula permaneat noſtri doctrā
da Cathonis. Seruius addit illum compoſuiffe Smyrnāc
& Tranquillus in dicto li. ſeribit Craſſitiu[m] commentario
Smyrne edito: a[eo]do incluariſſe: vt hec de eo ſcriberentur.
Vni cratitio ſe credere Smirna probaut.

a Argutos. S. canoros. b Anſer. S. ad Anſerē quen[
dam alludit Antonii Poetam qui eius laudes ſcribat.
de quo Cicero in phil. Ex agro phalerno anſeres appella-
tur. Iſp[ul]um enim agro donarat Anthonius.

c Id quidem ago, AN. vt incipiam felicet, dixerat e[m]
lycidas, incip[et]i, quid habes d Hucades. S[ER] Verſus
Theocriti in quibus inducit cyclop[em]vſum c[ui] amica fuſa
in ſcopulo ſedens Galatheam de fluctibus inutaut ad
terras. Cyclops amauit Galatheā. q[ui] acyn i[pre]to Cycdope
amabat at Cyclops e[m]interemit: qui galatheā miſeratōe
in fontem mutatus eſt: qui hodie q[ui] acylius dicit lat[ine]

Bucolicorum

A. Huc ad es o galathea, fuit hec maris nympha: Nerei &
Doridis filia; a Cyclope polip hemo adamata, de quo la-
te apud Ouid. li. xiii. Vnde et vocans: apud illi ait. Iam
modo ceruleo nitidu̇ caput exere ponto. Iam Galathea ve-
ni: nec muneta despice noſtra. Theocritus aūt egloga. vi:
ſi omne prius deſcripſat. Apianus aūt in libro qui Ilyy

rie inſcribī ait: e Poliphes
mo Cyclope & Galathea
tres filios exilitſe. Celrum.
Illyrii. & galliī. eoq. ex Si
cilia progreſtos: Celus et Il
lynis et Galathis ab iſis co
gnomē affumétibus impe
nitasſe. e Quis eſt nam
li. in vn: 3. Ad maiore: terra
rui laudē dicit in mari nullā
eſſe voluptatē. nam plena
laus cōtrariā reru̇ cōniet
vituperationē. f Hic ver
purpureuī. C. colore horu̇
purpureuī ergo pulchruī: nā
vt auruī dicim: pulchruī. et
qum cetera excedat metalla:
fit purpureuī: qum purpura
reliquios colores ſuperat.

c. Cādida. C. quæ admo
du illud. Et glauca canētia
fronde ſalica. ſic nunc dicit
ppſus cādida: qum frondes
habet ex altera pte albas.
h Texut. C. Se in tenxendo
facut vmbracula, ſunt em
vmbracula tegumēta q̃ fa
nuīt vmbras. Vmbellavero
eſt quā manu geſtates op
pontum: foli. vt facies nō le
daf radiis ſolarib: ̇, hac tes-
neriores mulierculē yuntur
in ſole ſunt. Iuue. En cui
viride vmbellā cui fuccina
ſuitas. i Infani. A. Fua
rētes k Quid: A. cur nō
memoras: 1 Núeros. S.
Merra. rhythmos. a Cea-
ris. Cú Auguftus Julio pri
ludos celebrat: die medio
ſtella appuit. Ille ſirmaut
eſſe parētis. Vi̇ hec ſenbūſ.
A. Núeros rhythmos teſte
Fab. li. ix. Eſt aūt Rhythm
( auctore Diomède) ver-
fus imago modulata: puſa
numeru̇ fyllabaru̇: poſtu
nē epe ſublationē: pūnēs
C. Núeros 2centuī & mo-
dulationē. vt greci dicunt.
pyeulos, m Si. A. i. vt
nā. n Signoruī. A. i. ſide
riu. nā vt ſenbit Varro li. iii.
Signa dicuīt eadē & ſidera:
signa vero q̃ aligd ſcent.
vt libra egnociuī. ſydera q̃
inſiduīt, o Dionei. S. lō

ge repettūr epitheton a miſe veneris Dione. A. Dionei ccf.
id eſt venere: ex venere em ort eſt Aeneas. Inde Aſcanp
a quo Iulus. cui regno loco apud albū facra eſt poteſtās
atibuta atq: honor: cu:q: familia ſuit maxia atq: clarill
ma oim: auctor eſt Dionif. li. i. Ex eadē familia Iulp. Qȯ
far eſt. Vi̇n & Maro att. Iulip a magno demiluī nomē ſu
lo. quod nō de Aſcanio intelligenduī eſt fed de Iulio Aſca-
ni filio: q̃ magn e: ſuit q̃ntuī ad facrā poteſtatē & honore.
vt ibi oftendim: q̃t Ocero in li, de natura deoq: ſenbit,

Venus tertia filia louis et Diones. C. Dionei a originè du
cit ab Aenea filio venire: cu:q̃ mī ſuit Dione. Alibi tres re
ferem: veneres. fed hic timi dicā: tertia Venerè: terci louis et
Diones filiā ſuſſe. p Aſtru. S. grece dixit: mā ſtella dea
buit dicere. A. De after fydere. & ſtella legito. Macro li: i
de fom. C. Aſtru, Com intellig: q Auguſto ſauſtus

Hic ver purpureu: varios hic flumina cireu
Fundit humus flores, hic cādida ppſis antrō
Imminet: & lente texunt ymbracula vites.
Huc ades: infani feriāt ſine littora fluet. Ly.

Quid: que te pura ſolū ſub nocte canentem
Audierā: numeros memini ſi verba tenerē.
Daphni quid atīquos ſignor: ſuſpici: ort?
Eccle dionei proceſſit cefaris altrum.

Aſtru quo ſegetes gauderēt frugib: et quo

Duceret apricis in collibus vua colorem,

Inſere Daphni piros carpēt tua poma nepo

Oia fert etas: a:im q: sepe ego lōgos (tes,
Cantādo pueru̇ memini me cōdete ſoles,
Hinc obliata mihi tot carmi: at-vox q:5 moerim

Iam fugit ipſa: lupi moerim videre prieros.

Sed tni ſita ſac: referet tibi ſepe Menalcas, Ly

Cauſando noſtros in longuī ducis ambres.

Et nuncomne tibi ſtrau̇ filet equor: & œc

Áspice ventoli cecciderut murmuris aute.

Hicadeo media eſt nobis via: nāq: ſepulchru

Incipit apparere biarioris, hic vbi denſas

Agricole ſtringuī frōdes; hic moeri cana m.

Hic hedos depone: tamē veniem in vrbē,

Appuit in Iudis ſuneralib
Iuliu Cefaris. quos celebra
bat Veneri genitrici: de quo
iſpe in quadā ſepa. Appuit
iſpis meoruī die: Iudis fiſ
crințuī: p ſept dies: in regio
ne celi q̃ ſub ſeptentronib
eſt. or: ioroba: circa vndecis
mā hora: claruī et obi: terris
coſpicuī ſuit: eo ſidere credi
dere aia: Cefaris inter deo
relatā, pperea: id inſigne ca
piti ſtatuc in foro poſite ad
lectuī eſt. q Gauderent:
S. Ad meſem alludit Iuliu
qui dict? eſt in honore Cea-
ris quo vue et fruges matu
reſcrit. A. Alluſio eſt ad Iu
liui menſem in Iulii Cefaris
honore: ſc apellent: cú cœt
quintilis. r Carpēt tua
po. ne. S. ac ſi diceret, nihi
eſt quod poſſis timere. nā
reſpici q̃ dupra inuiuioſe
dixit. Inſere nunc Modibe
piros. S. Fert. S. auſert
nā itelligam: eui obmutuī
ſe ſubito nec quod coeperat
implere potuſſe, r Ani
mū. S. memorā. A. Aím:
mentē q̃s iſam quod in ſe
norbī appert. Hinc ſuue:
fat. x. Sed oi mébro: dano
mairor de: q̃ nec noia
ſeruorī nec vultu: agno ſcit
amici. Orbilio idē bſuena
to (vt ſenbit trāquillus) eue
nit: nā vixit, ppe ad centefi:
mū etatis annuī ammiſſa:
la pridē memoria: quod ver
ſus biba: cui docer. Orbilb
vbi nā eſt Ira: obliuio: C.
Aím memorā: nā memos
tie organuī ad fiſcatate: ten
dere oportet: vbru in ſene q̃
uis humus naturalis defecē
rit. & calor defectu pabuli
(qd eſt fibi in humore) ex
tunc: fit: habuſat humoz
nox: q̃ memonā hum: tas
ciens conſupit. v Lon
gos ſoles. S. eſt iuos dies. vt
tris adeo incertos cea cali
gine ſoles. A. tardius occidē
tes. x Cōdete. S. Fintire
&c ad occaſuī ducere. A. ab
ſuſere, y Lupi moerim

S. Aui̇t phiſiā voce deſeri cù quę prior lupp: videre. Vnde
eſt. puerbri. Lupp: eſt in fabula: quotiēs venit de quo lo-
quimur: & nobis auſert loquiē facultate. C. Lupu: aui̇t ſi
antea videat hoiem q̃ ab illo videat: reddit illu̇ rauci, viu̇
cui alig: loqueni: ſupuenit cu: p: p:ilia illi tacere cogant. p:.
uerbiu̇ eſt. lupus eſt in fabula. Pli. de lupis ita ſenbit. Sed
In Italia q̃ credi lupo: vifus eſſe nox: voce: hois quę
prieros preſplen: admere ad pnis. y Caufando. S. cas
necādo diſſers nīra deſidena. 3 Tibi in tuā granā,

Alegloga x

XXXI

a. Bianoris. S. Hic oculus dictus est. de quo ait in videci
mo. fatidice Manthus et tufci filius annus. conditor fuit
Matuæ. dictus est biāor quali bis hoc ê aio et corpe fortifilis
mus. notnus Bixis kanvo
pens. A. Bianoris. Is alí-
ter Ocn'dict. filius aŭt fuit
Mant. fatidice. quia mīris
noie Mātuā appellauit. Au-
cor est Virg. li. x. dicens ille
etia prīs agmê ciet Ocn? ab
oris: fatidice Māth? et tufci
fil? amnis Qui muros mīrſi
q. dedit ubi Mātuā nomê.
Dicitur autē Bianora Biot.
qd eſt vis ſeu violeutia: &
ownp vir. b Stringut. S.
amputant decurtant: vt in
Geor. Sed tamê et quernas
frôdes tûr Itringerê têpus.

A. Stringunt excidit, auctore Nonio: c Tamê. S. etiā
fi pauli qefêctes canam?. d Pluiã. C Honeftrior locu
tio eſt veremur pluiã ne nos colligat. q. fi dicas veremur
ne nos pluia colligat. e Vſcp. S. lugiter. f Mi
nus via Ieder. A. Comes facundus in via, p vehiculo eſt.
dicebat Publius vt Gel. & Macro, ſcribunt: C. min? via
Igdet. Nã & cant? et facet? ſermo efficit iter ita lucundû yt

laborê eundi nô lentiamus. g
Hoc faſſe. S. nã ipse he
dos portabo. Faſſe eſi onus
appellat. ſic in Geor. Inuiſo
ſub ſaſceviã dû carpſerit.

h Define plura puer. S. Ac fi
diceret nimii defiderii os:

Aut ſi nox pluiã ne colligat ante veremur:

Cantantes licet vſcp. (min? via) Iedet eamus.

Catātes vt eam? ego hoc te faſſe leuabo. Me.

Define plura puer: et qd nûcinſtat agam?

Carmia tum melius cui venerit ipſe canem?

i Quod inſtat: vt placem
centurionem. A. Define 2c. ly ci
dâ arguit. taç. leuîi. borù
voluptatifs. cupidù. C. De
ſine 2c. Et leutatê in cupidí
tate pueri: et maturùi in ſene
conſilium oftendit. lycidas
ei nec ſuo nec cõgruo the
cantus (qui ocioſorù funt)
q̧rebat. Menalcas in tanta
retù perturbatione: iis quæ
inſtabant difficultatib. cō
ſulendù: & cantù & otitù
ſreferuandù cenſebat. Atq.
ta ſeruato decoro: & puer

quod ardentioris etatis eſt voluptate quærebat. Et vir in
quo iam maturuì eſſe confidiù oportet: ſeria iocis preſeren
da cèſebat. i. Puer. A. Eſt Diaſtole figura in et. k. In
ſtat. A. Vrget iminet. vt. f. noſtroſ. agron. poſſeffori hêdos
iſtos mittamus venie gratia. l. Ipſe SER. Virgilius.
cuius redditu ſperat libertatem agrorum. Vel ipſe Augu
ſtus qui reheat a bello Actiaco.

Vltima nô ſanû galli teſtatur amorê.
Ocia quem dederât: deſidieq. viro.

Gallus in hac canit cnj. fertur amata Iycoris.
Quantaq. pertulerit narrant amor e puellq.

Bucolicorum

k Pan.AN.deus. Latius fup diximus. Videto etiā Macribiu libro. i. fatur ybi leges. Pana Solem effe:

1 Quemvidimus ipfi. S. folent numina pleruntur rufitisc
ſe offerre. Vn eſt. fatis eſt potuiffevidert. Notandū ſane q
da numina que plerunt amauerunt: dicit ad amatorem

venire. Nam Apollo ama
uit Daphnen. pan ſyrin
ga. Syluan? cyparifum.
m Sanguineis. SRE:
Facie em rubea pingitur
Pan: propter etheris ſimi
litudinem. Aether aŭt eſt
Iuppiter. Vnde etiam tri
umphates (qui omnia ha
bent Iouis infignita: Sce
prum & palmatam to
gam qua vtebantue ili
qui palmam mereban,
Vnde ait ſuue. In tunica
Iouis) faciē q; de rubrica
illinut: inſtar color erhe
rei. n Ebuli. A.Ebuli
lūr herba alta caule in ſu
mitate ſemē hīs vti fam
fucus: ebuli fumo fugan
ferpentes: vt Pli.li. xx. C.
Ebulis chameactis. i. hua
milis famfucus. nā acus
grece famfucus dī. Ergo
humilis: quis non ſurgit
in altitudinē arboru; vt
famfucus: fed paru extol
litur a terra. veru frondes
& flores & acinos ſimī
les haber famſuco. Si ex
ebulo fiat emplaſtru cu
ſepe hirceo: confert poda
gre. Si fedea in eius deco
tione expellit ſecu din:
& confert hydropilis. Suc
cus immiſſus i aures ſe
dat fibrilū. Si ebibatur cō
fert morſibus venenato
rum. o Baccis. C. pro
acinis poſuit. de quib di
ximus in ſupioribus;

p Minio. C. Inueni in
argētarius metallis miní
quondā apud Romanos
māxime ancōntoribus; &
fummē reiſligionis. Vnde
Iouis ſimulacri facies die
bus ſeſtis minio illini ſole
bat: triuiphātūr; corpo
ra minio illiuiebatur. Et
ſic camillī triuiphafſe
Plinius li. ix. c. xxxiii. ait
Quin & a cenſoribus in
primis luppiter Minianu
dus locabaſ. Moliton vo
cant græci. Alti cinabary:
q;uis vidi cinnabary ap
pellare ſemen draconis
diſi pondere elephātis in
mortē cadentis: pmixto
vtriuſo ailiaſ fanguie.

Multa alia reperies de minſo apſi. q. Amor nō ta
liā curat. SER. cijſi expertus loqui. r Triftis at ille. S.
Alit ſi ſupiorib iungiit. fed meſius eſt vt ſic legam. C.
Triftis. Ondit cij pedit: fit ex amor: q nulla ſonēne a deo
quidē inde remoueri poſſit. poti: q; in illo mori cij ſilibera
n̄ videt: ſolatium q; poſt mortē iam querat ex Archadū

cantibus. dolet deinde ſe nō ſuſſe vnū illis cū quocum
q;galio amore. poſt hec inuitat lycom ad voluptates ru
ſticanæ vitæ. In qui? fi cij ſilla ſuſſet: ſperabat poſſe cō
ſumere euſi. ſi. puenire ad vſtimā ſtare: qua pruimus pittē
videat morē. s Tī cātabitis. S. vt ſt ſenſus. liſ; e go
duro amore cōſumar: tī
erit ſolatium: qua meus
amor erit veſtra cātlena
q;qi. t O mihi. A.Or
do eſt: o ſoli tim vīra phy
ſtula dicat meos amores
q; molliter mihi tum oſa
qui ſeet. v Oſſa geſ
ſeet. S. Nam ſe dicit eſſe
moriturum. x Olim.
S. ſuturi tis eſt modo.

pan deus Archadi venit quem vidimus ipſi

Sanguineis ebuli bāccis minioq; rubentem.

Et quis erit mod inſt: amor non talia curat:

Nec lachrymis crudel amor; nec grāmiā riuſis.

Nec cytiſo faturantur apes; nec fronde capelle.

Triftis at ille tāme: cantabitis Archades inſt.

Montibus hec veſtris: ſoli cantare periti

Archades: o mihi cum c; q; molliter oſſa qeſeet:

Vestra meos olim ſi phyſitula dicat amores,

Atc; vtinā ex vobis vnus: veſtric; ſuifem

Aut cuſtos gregis: aut mature vinitor vues.

Certe ſuie mihi phyllis: ſuie eſſet Amința:

Seu q; qu; c; ſuror (quid ſi ſu ſuſcus Amyntas?

Et nigre viole ſunt: & vacinia nigra)

Mecum inter ſalices lenta ſub vite iacerent:

Serta mihi phyllis legeret: cantaret amyntas.

Hic gelidi ſontes: hic mollia prata lycori:

Hic nemus: hic ipſo ſecum ſonumerer euo.

Nunc inſanus amor duri me martis in armis

Tela iter media: atc; aduerſos detinet hoſtes,

Tu, pcul a patria (nec ſit mihi credere tantum)

Alpinas ah dura niues & frigora rheni

Me ſine ſola vides: ah te ne frigora ledant;

Ahtibine teneraſglacies ſecet aſpera plantas.

Ibo & chalcidico que ſunt mihi cōdita verſu

o Aut cuſtos gregis.
SER. ac ſi di. Quid mi
hi c; viibib; vbi ſunt me
retrices tā pulchre c; p
ſidē. z Vinifor. A. vi
nec cuſtos dicitur:

a Quic; c; ſuror. SER:
omis amor plenus ſuro
ris eſt. A. Furor. i. amor.
b Hic gelidi fon. S. ac ſi
d. quid te iuuar iter ſrigo
ra gallicana demorari.

c Nunc inſanus amor. S.
Hinc vſo; ad finē amato
ris ondīt incoſtantia: cui
electa diſplicent ſtatim,
d Tela inter media tā,
S. ex affectu amantis. Ibi
ſe eſſe putat vbi amica e:
vt mecui ſit meus anim?'
e Tu, pcul a pa. ANT.
Orndo e, Tu, pcul a patria
ſola fine me ah dura vii
des niues alpinas: & fri
gora rheni. C. Tu procul
a p.n.f.m.cre. tantu: f.fas
cius. Noluit eni exprim
erere ne illam offenderet:
nā ex affectu amoris ita
alloq; bate vt pittē eſt pu
tare.
f Nec ſit mihi
credere tī. Ordo e: tu es
ti, pcul a ciuitate cij ſolens
bas vrbib? frut. Et p pa
rentheſin diſcum eſt. nec
ſit mihi credere: q; vidtā
non credā. Hi aŭt verſus
galli ſut: de ipſi? tranſlati
carminib. A. Rheni. Rhe
nus fluui? eſt q germanā
a gallis & pannoniis ſe
parat: vt ſeri. tacitus. Stra
bo autē li. iii. ſeri. q. Rhe
nus magnas in paludc
lactiq; magni; effundiq;
quę alpinorui pleriq; q; tu
gūt: & tranſalpinorui nō
nulli. g Dura. S. Que
amatorē ſpernis: et Gal
licana potes frigoraſtere.

h Sola. S. vacua; vt illud. Sola domo mœrens. Ah:
C. Repetitio eſt: vt ex vehemēria maiore dolor eſprimat:
k Teneras. CR. Huic oppoſit aſpera; q; oppoſitio con
tranorii vehementer affecti; auget. 1 Ibo & chalcidi
co. S. Eubota eſt iſula: i qua Calchis eſt ciuſtas: de q; fut
Euphorion quem trāſtulit gallus. Ethoc dić, Ibo & theo.

Elegloga x

XXXIII

critio fito canam carmia Euphorionis, Chalcis autem (vt
scribit Strabo libro decimo). Eubotæ metropolis erat in
qua etiam Ariftolees versatus est quod ad vita functus:
m Paftoris sìculi. A. Theocriti. n Modulabor. A.
canam. o Cerum e. C. penitus decreui. Oftendit aut
tem Poeta in amatibus inuria affectis: alternatim infuvo
gere modo indignatione ex ipfæ accepta inuria: qua rem
amatæ delectuere decernut. paulo autem poft: affectu
numor quo insignita illa non folum mitigatur: fed

penitus tollitur. Vn etias
illud Propertiani. Si dixi
lor affuerit crede ridebit
amor. Hinc orit ſimma
leutias in amate: ſumma
q, inconfantia: vt que ſe
uere paulo ante decreues
rat: mox penit? damnet.
Quam rem Therentan?
parmeno mitifice exprim-
mit. p. Spelæa. S. gre-
ce ait pro ſpculcis.

q. Malle pati. C. malle
obdurare còtra amorem
neq illa amplius curare.
r. Tenerifeq. C. quod fit
soliatum aliquod mei de
ſideri. Deinde dànat hoc
confiliu veluti nocturit:
qui ex ea re magis accè
deretur. Poft hec qut du
plicem medicinam, nam
amor aut alio amore tol-
litur: Vnde Ouidius. S.
cœſore nouo tollitur om
nisamans. Vt enim dau
clauo truditur: fic amor
amore pellitur. Hinc eft
quod ait. Interea mixtis:
luftrabo menala nym
phys. Aut (quod multo
validius è) decernit ſe vi
tam pericu tofam et labo
rio tofam exercere. Nam qu
apud Therentici at Men
neden? veriffimum eft.
Amorem & gigni & faci-
le nutriri ex otio: & deli
cata vita, s. Crefent
ille. S. quaſi iterum diſpli
cet: ne cù arboribus : eius
creſcant amores.

t. Frigora. C. nà ſi amor
nflàmat: ſacile frigore ex
tinguèn flàme. v Par
thenios ſtibus. S. Parthe-
nius mons è in archadia
a virginibus dictus
otto row moæ eevoc vque
ſtlic venari conſuerit. A.
Plinius libro. iii. Parthe-
nos autem virgo dicitur.
Parthenia virginitas. C.

Parthenus flumen eft Archadie dicatuú virginibus. Nam
παρενος virgo eft. Aliu in Paphlagonia eſt evoluit.
x Partho cornu. A. arcu parthico. y Cydonia pica.
Cydon ciuitas vna eſt et tribus Cretæ eximius: vt Strabo
ii. x. ſeribit. In ea aut calamis spiculis aptiffim. C. Cydo-
nia verbs eſt in creta vbi ſunt optimi calamí ad ſagittas
conficiendas. Et quoniam apud Parthos populos erant
optimi ſagittarii: admiſcuit Cydonia & parthica.

z. Amadriades nymphe. ſER. Que cum arboribus
nafcentur et pereunt: qualis fuit illa quam Erifiction

occidit: qui cù arbores incideret: vox inde & ſanguis erut
pit: vt Ouid. docet. A. Amadriades nymphe: eſſe dicturque
que cù arborib: nafcunt. Hama eni aduerbiu: vna vel ſi
mul ſignificat: drys vero quercus eſt. Dryades vero ſunt
que inter arbores hitant: hoc aŭt ad ſupiora ptinet: qua
dixit: mixtis luftrabo menala nymphis. AN. Nec carmi:
na. S. quia dixerat: carmia paftoris ſculi. b Concedi
te fyluæ. S. Propter illud. Iam mihi p rupes videor lucoſc
fonantes. c Non illu nri. S. maſſelte hoc dicit amor:

ſe carere non ſoffe. Nec ſi
hebrü fluiuſi thraciæ me
diis frigoribus bibat: nec
ſi eſtibus nimius fuerit in
ardenti, puintia. Dicit au
tem hoc ſedim Phificos:
qui morbis auta còtra
nris aut a ſimilibus affect
poſſe depelli. Et phifice
loquitur: q contraria con
eraris curantur aut ſimi-
libus.

Carmina paſtoris ſiculi modulabor aueua.

Ceru eſt me in ſyluis inter ſpelææ ſera rum

Malle pati: tenerifeq meos incidere amores

Arboribus: creſcent ille: creſcetis amores.

Interea mixtis luftrabo mænala nymphis.

Aut acres venabor apros, nò me vlla vetabunt

Frigora parthenios canibus circuſare ſaltus.

Iam mihi per rupes videor: Iucoſc p[er]onantes.

Ire, libet partho torquere cydonia cornu

Spicula: tanq[ui] hæc ſit noſtri medicina furoris.

Aut deus ille malis hominum miſteſere diſcat,

læneq hamadriades rurſus nec carmïa nobis

Ipſa placent: ipſæ rurſus cœcedite ſyluæ.

Non illum noſtri poſſunt mutare labores;

Nec ſi frigoribus medijs hebrüq bibamus.

Sythoniaſaſq nijes hyemis ſubeamus aquoſe.

Nec ſi quum moriens alfa liber aret in viſmo

Aethiòpium verſemus oues ſub ſyde re cancri.

Omnia vincit amor: & nos, cédamus amor:.

Hæc fat erit diuè veſtrum ceciniffe poſtam

Dum fedet & graeili ſiccellam texit hybſco.

d. Hebrüq. A. Hebrus
eſt fluus ſub Rodope
Thraciæ mòte nuoſoſo. Pli
libro. iii. C. Hebr? Thra
tie flumen eſt: quod vbi
mari admisſeet. Tentoris
portu habet: & Polidori
tumulum. e Scitho-
nias. ſER. Scithon mòs
eſt Thracie. AN. Scithon
dicæſt olim Thracia: vt
docet Gel. libro. xiii. c. vii.
f. Liber. S. Corticis pars
eſt interior. C. Liber q in
terior eſt: ned um cortex
qui eſt exterior.

g. Aethiopium oues. A:
Strabo li. xvii. ſeribit: q-
ethiopes magna ex par-
te paſtoralem ac inopem
vitam degunt. tum p[er]ter
folis tenuitatem: & aeris
intemperiè: Tum prope
rea q longi a nobis ſepo
ſiti ſunt.

h. Verſemus. ſER. Pa-
famus. A. pafcendo or
cumagamus.

i. Subſidere cancri. A.
xiii. kalendas Iulias fol
exit e geminis: & ingredi
tur canerit: vt ſcri. Ouid.
libro. vi. ſaftorum.

k. Et nos cédam amori
CRI. q[ui] di. St amor oia
vincit: temerarius vide-
ar: ſi velim illi obſtare.

l. Hec fat erit. S. Iaſz ad muſas loquiſt.

l. Graeili ſiccellam texit
hybſco. Ac ſi diceret: hæ

re occupatus minime canerem. Allegoricos autem ſigni
ſignificat ſe compoſuiffe hunc libellu tenuiflimo fito.

m. Ficcellam. C. Vas eſt vimineſt: Eſt autè diminutuſt:
fed eus primitim potius in maſculino profertur. ficus.
In quo cum olim pecunia que erat enea in erario conde-
retur. pro ipſo erario ponitur, ANT. De hoc & heſpere
vbi ſupra. CRI. Hybſco ſpecies maluæ eſt. latine malua
utifum vocat. Arabice cathyn: Eadem herba althea eſt:
q: qua Macer. Altheam maluæ ſpeciem nullus negat eſ.
Altheam: illam dicunt quia creſcit in altum.

F

## Alegloga x

In horas. C. Per fini
gulas horas. p. Quan
tum vere nouo. S. Amo
inquit gallum: sed latèt
ficit arbores creſcunt, nä
hæc comparatio ifta ſigni
ficat: ſellicet propter Cæſa
rem. q. Subiſcit. CRI.
ſurſum iact fe: id eſt erig
tur: puto eſſe ex: antiqua
præſpositione ſubſum qd
eſt ſurſum. Catho de re
agraria. Si male arabit ra
dices ſubſuz adibuit: craf
ſiores ſient: & in radices
vires oleç abibunt.

r. Alnus, CRI. Arbor fluviatilis eſt: quæ propter affidu
um humorem cederrime creſcit. s. Frugibns. S. Quan

pierides, vos hæc facietis maxima gallo:
Gallo cuius amor tantû mihi creſcit in horas.
Quantum vere nouo viridis ſe ſubijcit alnus,
Surgamus: ſolet eſſe grauis cantatibus vmbra:
lunipi grauis vmbra: noceſt & frugib? vmbre,
Ite domû fature venit heſperus: ite capellæ,

bulcum vitandę arrogantię cauſa, oftendit; vt per id ſe
in ſcribendis bucolicis minimum fatetur,

to magis hominibus.
Vnde eſt in Georgicis. Et
turis opaci, ſalce, premis
Vmbram.

Capellæ. S. Verecunde
ſe capellarii id eſt vilium
animali dict pастorem;
Nam bucolica ſcribens
boum ſe, pастorem de
buit dicere. Sed vitans ar
rogantiam: vtilimum ſe
eſſe voluit: non princip
in ſcribendis bucolicis.

ANT. Se capolum po
tius q. optionem aut bu

Caprola Bilobus nppr. Finis Bucolicorum,

## Larmina Duidii Rasonis

Quid faciat letas ſegetes: quo ſidere ſeruat
Agricola; vt facilem terram proficindat aratris;
Semina quo iacienda modo: cultuſq; locorum,
Edocuit: meſſes: magno cum ſcenore reddi,

## Larmina Antoni Mancinelle

### Argumentum libri primi.
Scribit arandus ager quo ſidere, quidue ſerendum
Alternis annis: Quid leta: & pinguia reddat
Arua: ſimul ſegetes, Quo tempore rite ſerendum,
Diuidit & celi zonas: & tempora lunæ,
Sydera ſeua do cet: diuumc? indicit honorem,
Hinc tempeſtatum pronoſtica plura notantur,
Cefaris hinc díram portenta notantia cédem,

Liber I.

XXXVI

Ic[ei] Loui[s] deulubr[ui] auſtore Plinio li,iiiit. et Strabone libro viii. qui loue lycei[que] aliq[ur] Pana volſit eſt. de q[ui] bucolicis dicti[que] e a Pan. C. de hoc dicti[que] i. de c. Menala S. Mons archadiq. i. ab ouib[que] dictuf. A. de quo late i. buco licis. C. Tegege, S. tegege vocatur i. eft deriueratiſtque a Tegeo oppido. et Tegege tribrach[que] eſt: Tegege p[on]ter tertius. AN. Tegea virbs eſt Archadiq. de q[ui] stra. lib. viii. ait. At Tegea mediocri adhuc ſatu p[ian]et. Tegege vero eſt P[ae]con ter tius: qui c[of]ſtat (vt Diomedes ſcrib[que]) pyrrichio & t[ro] cheo: hoc eſt ex duab[que] breubus: & longa et breui, Id aſt Propeius quoque, ond[it] qu[ui] ait. Ergo muſarui et ſiſni patris imago fictilis et ca jami Pan tegege tui. Sicu q[ui] nemea nemæcus facit ſi[que] etiam tegea tegegeus. d. Oleq[que] minerua inuè trix. A. Quo nam pacto oleam minerua inuenerit dixim[que] Diodorus p[ter]erea libro. vii. ſcribit. q[ui] Pallaſ[que] di olearui oleiq[que] educendi inuentione tribu[n]t, nam ante huius deq. orti[que] erat hec arbor c[ui] alii[que] ſylueſi. ſtrib[que] immixta: olei vſus aberat: c[ui] effet iſnota.de Pallade p[lura] eu[n]a in bu[us] colicis.

c. Monſtrator aratri. S.

Alii Triptolemiu[rum] aliij Oſyrah quod verius eſt. Na Triptolemus frumēta diviuſt: ita cuit aſt de noie: qua non vnus in orbe aratri moſtrator funt: fed diueri in diueri locis. A. Pl. lii, vii. ſcrib[que]: q[ui] h[uius] & aratru[m] inuenit Bry ges atheniēſis: vt aliij dicti[que] Triptolemus. T[bul]ullus deq. elegia. vii. dixit. Prim[que] aratri ma nu ſolerti ſecit ofyris. Et tenera ferro ſollicitaut humum: Ceres a[ut] libro. vii. ſaft. de Triptolemo a[ut], Iſte quidem morta[que] eſt: fed prim[que] aratri. Et ſeret: & triscia p[rim]ia tolet humo. De quo paulo ante eti[que] dixim[que] alia. T. Tenera ab radice. Planta[que] intelligit p[er]t ex pariflum p[uer]um u[que] a ſama[t]ri & i h[ac] arborē veri[rum]. C. Tenera, alijuit ad e[ta] tem p[uer]i que tenera eſſet. q[ui] & teneram. i. nouellum ſeret cupreſſum: & p[er]t ſimilitudinē p[uer]i a ſe amati. g. Syluan[que] S. hic ſyluan[que] deus eſt Cypariflum ama[t]i. & cum ceruam p[uer]i manueta Syluanus inficius in teremifſetp[uer]u dolore extin[que] e[que] Syluan[que] a[ut] in arborem ſui nomis c[ou]erti[que] & q[ui] folatio ſecu[m] fert. A. Fuerat Cyp[ara]p[uer] pulcherrim[que] C[ee] gentis: dilectus quid[que] a ph[er]bo. huic a[ut] ceruus mafuſetil[que] gratus erat qu[que] imprudēs iaculo ſixerat: vt[que] morient[que] videt: Statuit iſpe eti[que] velle mori: tand[que] egeſio fanguie p[er]imenſos fletus in arbore ſno[to] no[que] co a Syluan[que] dilecti[que] p[uer]i indicat. Erat a[ut] Syluan[que] n[ò] ſolui ſyluaru[m] fed aruorui etiam et p[ecor]ui deus . q[ui] latius hoc a[n]no i. epodis oftendim[que]. C. Sunt qui ita de hoc deo fabulan[que]. Nam dicti[que] ſuſſie in Calabria p[аст]ore noie Cra tim: qui ex Capra[ri]u[m] grege fibi capell[ar] ad libidinē delege rat. H[uc] c[ui] ob dormi[t]ui in ripa flumis: capell[ar] mant[que]: vt iniurias vicifere: adac[to] cornu in fluviu[m] deicet: ab co flumen Cratis appellatus. Ex capra [vero] illa nat[que] e p[uer]i cu[m] inferiores partes caprini eſſent: H[unc] vt deum colue rume: Syluanu[m]c[que] appellaru[m]: qui et Cypariflum p[uer]um (vt refert Seru[i]tus) adamauit.

h. Diu[que] deq[ui], S[er]. Tranſit ad generalitatem: ne qu[ui] præterea. In libris aut[em] pontificibus inueni[ur]ur hec no mina. vbi & nomi[a] deorum & rajones ip[or]ſum numi num continetur. Conſtat eni nomina ex officiis: vt Oca[s]cator deus d[ic]itur ab occatione: & fator a fatione. CRI. Legerat Poera apud M. Varnonem duodecim illu[m] in ſuo de re agraria libro inuocaf[que] deos: quos duces agricolai[que] appellat. Quapropter cum nonu[n]ulos ex illis iuocaf[que] ne: quem nunc præteriret addidit. Diu[que] deq[ui] omnes. Sunt.

autem ſex m[ares] totidem q[ui] ſem[que] quorum p[rimi] ſunt Iuppiter & tellus: qui omnes fructus agricultur[que] cel[que] & terra[contin]ent. Quapropter magni parentes dicuntur. Iup p[iter]pater: & Tellus mater: Secundo in loco poſuit ſol[que] & lunam: quorum tempora obferiatur: cum qu[ed]am ferantur et condantur in tempore. Terſio in loco inuocat liberum & C[er]rem: q[ui] horum fructus maxim[que] necel[que] ſunt ſunt ad vietum. ab his enim c[ibus] & potio venire ſunt do. Verum hos quattuor iſpe duobus nominibus: Solis & lune inuocat. Quarto Robygum & Floram: quibus propitis: nec[que] rubigo frumenæ: aut arbore[s] corrumpit: nec[que] non tempeſtive flo[que] rent: Ita[que] robigo feri[que] ro bigalia. & flori ludi flo[que] ralia inſtituti. Quinto in loco Vener[que] & Mineru[n]: cum altera oliueta: altera hortos procuret. Poſtre[que] mo lymph[que] & bonu eu[que] tum. Q[ui] vt Vatro vbi decimofeundo eos agrif[que] colarum inuocas inquiſt: fine aqua omnis eſt arida et miſera agricultura: fine ſuccellu[que] & bono eu[n]entur fruſtratio e[que] et n[ò] agricul tura. P[ra]teteren[que] iſque ex his aliq[ui]es. Et p[ter] hos h[in]t eti[que] P[ri]apui in hortis. h[in]t in agr[que] plurima oino nu

mina, hab[eb]in p[ascui] palem nomiam. Ergo inuocat deos qui[que] eſt ſtudiu[m] tueri arua. i. c[of]ſuare et diſponeat vt h[in] concipere poſſuit: et emitiere fruges: & eos q[ui] iam natas alunt: vt c[of]reant aliquo ſemina: vt poſtæ d[ict]ur. Tu[er]t ergo arua: q[ui] ita ill[ia] prefunt vt omnia falubria im p[endant]: omnia noxia propulſent.

I. Nonnullo. S[ER]. alioq. Sententia eſt: q[ui] a nobis i[que] e[ta] ſemina veſtura ſeminibus alit[s]. Semina a[ut] deorum d[icit] cel[ui] temperiem pluiaſet rorem. C[RI]. Nam qu[ui] aguis a[rit]a cultus: ita etiam ſimo aſperſus: ita ſemina repleſt: ſit: vt bene c[un]ta nafca[ſt]. Tam e[ſi] ſat rob[igo]: aut vres de: aut ſuperſluu[s] humor: ſic[ca]tq[ui] nimia: nimiuſq[ui] ca[ſ] for inſaret: omnia nata ante maturitate[que] intereant neceſſe eſt. AN. Nonnullo ſemina. i. aliquo. in terra ſiquidem ſe cunda ſemina rerum ſunt: & in albri & igni. H[inc] ait Ouid[us] libro primo meth: C[etera] diuſerſis tellus anima lia formis. Spoite ſua peperit: poſtq[ui] vetus humor ab igne. Percaluit folis: coenumq[ui] deq[ui] paludes. Intuimuerē c[itu] fecundaq[ui] ſeminaa r[er]u. Viuaci nutrita folio ceu ma[tr]is in alio creuerut. faciemq[ui] aliquam c[ep]ere morando. Quippe vbi temperiem ſumſtere: humoraq[ui] calorq[ui] Con c[ip]iunt: & ab his oriunt c[un]ta duobus. Lucretius item libro primo d[ix]it. H[uc] accedit v[it] fine certis imbribus an ni. L[et]ificos nequeat foſtus ſubmittere tellus. Tulliuſq[ui] in libro de[n. d] ſcrib[que]: q[ui] terra grauida: ſeminibus om[nia] parit & fundit ex ſele ſturpes: amplexa alit & auget. N. S[atis]. S[ER]. id eſſegetibus: vt. Sata l[eta] boumq[ui] la bores. o. Cel[que]. A. id eſt ab acre. Lucretius in hoc ce[que] lo qui d[ic]itur aer.

p. Imbrem. A. i. pluuiam.

q. Tuq[ui] adeo. quem mox que[nt] habi[tura] deor[u]m con c[ilia] incertum eſt. S. Iam[ad]ula[que] Auguſto qu[em] inter deos inuocat. Sed n[ò] totum dand[u]e eſt adulationi fed veritati. Nam non poſt mortem vt reliqui imperatores: fed viuês inter deos relatus eſt. H[inc] Horatius. P[rg]eau tibi maturu[m] ros largimur honores. Iurandafq[ui] tuum pronomen ponu[m]as. ANT. Auguſtu[m] c[ef]arem inuocat. Nam vt latius in bucolicis oftendim[que]. Viuenti etiam diuinuos ho nores impenderu[m]. q. Tuq[ui] adeo. qu[em] mox longum. Hip[er]baton eſt tendit eni illu[c]vq[ui] Da facilem curi[m]: atq[ui] audacibus annue ceptis. Quidam tamen id publice

F iii

Liber I

XXXVIII

Nam Iones sp. dicunt. Alii
a veniendo dictum putat:
quia eo tempore oia e terra
veniant. i. nafcătur. Habet
e[m] annº qualitates noſtro-
r[ui] corpori[ur] humoribº ſimi
limos. Nă ver q[ui] principi[
]ui eſt: calid[us] eſt & h[uius]
in quo annus puer dici p[os]
et excitaſ fanguis qui et iſe
calidus eſt. t[us] apti genera
tioni: vnde in eo oia ſacile
gignuntur & nafcūtur. Di[um]

citur aſt[ur] ver eo q[ui] oia in eo veniăt. i. nafcăn[te] & creſcăt oia id e[m] ſignificat venio: Vt h[ui]c feg. il. ye. ſœ. vuſ. Incipit a[ui]t ver ſole. Prim[à] parte a[riet] ingrediēte, quo ingreſſu e[guar] ſol ſuſce tenebris: p[ot]terea[que] eſt c[om]nocti[ui]: poſt q[ui] dies inci piu[t] ſupare nocte. Sec[ui]du[m] t[us] eſt eſtas ab eſtu. i. calore no miata. Excitaſt[que] h[oc] t[oe] bilis q[ui] h[ui]or ca. & ſi. vt eſ t[us] e[ſa] eſt. eſt a[ui]t iuuentus anni. At[que] incipit e[m] ſol ad prim[à] parte canci venit: q[ui] pars q[ui] eſt alit[ui]ma in noſtro polo: facit d[ie] oim longi[mi]mi: & ſolſticui[que] eſt iuus. Tertiu[m] tempus autumnus no[ia]tatur: q[m]m in eo auguat varia cor p[ia] fructuus. H[ec] a[ui]t iure d[ic]i p[os] virilis e[ſtas] anni in quo oia matureſcăt. Oritura[que] c[ui] ſol ad prim[m] LIBR[ae] grad[ui] p[ue] nit, rurſuſt[que] c[om]noctu[m] eſt: poſtea noctes incipiut ſupera re dies. Vltim[u[m] tempus eſt hyems cana & vera ſenectus anni. Eſtici a[ui]t illam ſol qua[] prim[m] capricorn[m] tangit. facit: aliud ſolſt[iciu[m] & brum[à] quaſi

id eſt breues dies latini nominar[ut]. Incipit a[ui]t annus ſim
astrologos c[ui] ſol intrat a[riet]e. A[riet]e a[ui]t iccirco principi[m]
zodiaci, faci[t]t: quia c[ui]s i ſphera n[ith]il aut prim[m] aut po
ſtremu[m] ſi[mi]t incipiete die illo qui prim[m] ſuſſit et natalis
m[u]di voca[t]: a[riet]e in medio coelo ſuſſe dicunt: et medi[m]
vertex m[u]di eſt: & quaſi caput. T[ui]c lun[à] cancer geſtabat
ſol c[ui] leone orieba[ſ]. Mercuri[que] virg[ine]. Mars ſcorpi[m]. Iup
p[iter] ſagittar[ui]. Venus libr[a]. Saturn[um] capricorn[m] tenebat.
N[ouo]. C. Quaſi[prima] ſui p[te]: Nam ſingula h[ec] qua[t]
tuor anni ſpa in tres p[res] diu[i]dun[em] vt dicam[que] nou[m]; adul
t[ui] & p[ceps] ver: & ſic in aliis. o Liqui[que]. S. Liquor no
m[e] li breu[e] habet: verbi[b] vero longa[]. Sic hum[um] breuatur;
human[que] inde eſt longa[; Ite itur] p[ro]ducitur: itur? breuiat.

J'Vere nouo gelid[que] cani[s] c[ui] motib[que] humor
Liquitur;& zephyro putris ſe gleba reſoluit
Depreſſo incipiat iam t[ui] mihi taur[que] aratro
Ingemere;& fulco attrit[que] ſplendescere vomer,

A. Liquitur. liquefit diſſol-
uit. C. Liqui[que] in hac prima
producit. Contra a[ui]t in li[
queſco: vt i bucolicis. Lin[
vt h[ui]c dureſcit & h[ec] vt qua[
liqueſcit. p. Et zephiro.
S. Laxan[que] faonio flante
que gelu c[ol]ſtricta erat. Ip[pe]
alibi. Rura gelu t[ui] claudit
hyems. A. zephyrus latine
faoni[que] dicit vt Plin[em] li. li.
oſtendit. ventus eſt qui ab
occaſu equinoctiali fiat: &

tepidus eſt & ficeus. Columella tam[que] a[it] q[ui] vii Idus Fea
bruarii fauonii ſpitare incipiunt. Pli. item li: xviii. ſcribit q[ui]
Fauoni? ver inchoat: a[per]it c[que] terras: tenut frigore faluber.
C. zephyrus ventus eſt occidentalis qui fuo tempato ca-
lore: que frigore hyemali c[ol]ſtricta fuerat relaxat atq[ui] apit.
Nam c[ui] ſol par[ui] moré in occidente, n[om]mult[ui] iuſtamae
huiu[mi]modi venti: neq[ui] humiditat[em] eius penitus deſiccat;
v[n]i t[atus] oia t[ata] reddit. Qua p[ter] c[que]uis Astrologi
ver ab ingreſſu ſolis in a[riet]e inittu[m] ſumere velint: medicti
t[n]i c[ui] prim[m] incipiunt flare z[ephyri] ver inchoant: ſiue a[n]
huiu[mi]modi ingreſſu: ſiue poſt id veniat. q. Purris. S. re
ſolubilis. A. humecta: molliſcata & ſolubilis. venti enim
occidetales molliſcant et humectant: vt etià P[eth]olome
in li. quattuor partit[ui] ſcribit. C. Purris. i. reſoluendo ſe pu-
treſcit. r. Gleba. A. terre globus; nam terra ligata gleba
eſt: Soluta vero puluis. s. Reſoluit. A. Arua enim h[ye]
mait frigore precluſa: z[ephyri] reſore laxant.

t. Depreſſo. S. Nam ingemet ſi a[rae]t[ui] altius in pr[im]etut
que aratio p[ingui] conuenit terr[em]. Nam de inſoccunda terr
ra d[ic]it: Tenut fat erit ſuſpendere fulco. AN. Depreſſo id
eſt valde preſſo quod p[ingui] conuenit terr[em]. Nam de ſtert
li d[ic]it. Tenut fat e. f. f. C. Depreſſo vt altius inſigatur,

v. Mihi, s. Aut vacat: vt Cícero. Qui mihi accubates in
conuiuio, vel mihi ruſtico amanti terram.

x. Taurus. S. Robuſtus bos. Nă tauri difficile iungunt;
y. Ingemere. C. de vt huius verbi d[ic]etur in primo Enc-
dos. z. Sulco. C. Sulcus quia ſuſultit terram vomer:
ex qua quidam proiecta porcam facit: ergo porca d[ic]etur
q[ui] ex proiecta terra fiat. a. Splendescere. S. Territur ara

Liber primus

LIII

a Pleruncb.SER. Quia dicturus est aliqua quæ rufti, cuss etiam hyeme possit efficere.

a Mutua. ANT. reciproca.nunc huc nunc ibi inter se.

b Genialis hyems. SER. voluptuosa conuitalis. nam quotiens volupcat operâ damus: indulgere dicimur. Genito. Vnde econtrario habemus in Therentio. Suum de fraudans genium. CRIS. Genialis: Recte a Seruio expo

nitur voluptuosus: a ge, nio cui indulgere dicim? quotiens voluptate quæ? virum. Ouidius. Enodis abies curutaçb. glandibus ilex. Et Platanius ge ntilis acerb. colorib. im par. Aliu a dignèdo dictu volunt. & apparatu om; nem nuptiarum geniale appellant: quia nuptie gi gnedi caufa inſtitutæ ſut. Ouidius de arte amandi. Ducuntur rapre genialis turba puellg. Et potuit multas ipse decere timor.

c Preſſe caring. IS. id eſt onuſſe.

d Impoſuere coronas; S. Aut reuera coronas, aut ſpiras funium accipi mus. e Sed tis et quer nas glâdes: S. Sut ali qde iuuationes ex vſu magis ex ratiòe venientes. Vt quernus, et ficulnus, iligius, cournus. a corylo. ſlice: ſicu: & quercu. CRIS. Glandes in queru: ſlice eſculo: cerro: & robore.

Nuces corum ſunt: quorum cortex duriò & magis ligne us eſt: vt in iuglande: & amigdalo: & corylo. Baccè ſunt oleg: lauri: comi: & huiuſiin ôl. Acini vero vugel: belli: fami ſuci: malipunici: & ſimiliu dicuntur. poma poſtremo ma la: pira: & talia.

f Stringere. ANTO. id eſt decerpere: ſe fundu Nonium.

g Lauri baccas. ANT. Harum vim docet Plinuus libro vigefimotertio: capitulo. XXVII.

h Cruetaq. myrta. SER. Matura enim cruoris imitanç colorem. ANT. Cruenta ait. quia Pilnius libro. XXVIII. ca. pitulo. XXIX. ait: qu myrtus fatura candida: min? vtilis eſt medicing qu nigra. ſemen eius medetur fanguinem excre: antibus. Item contra fungos in vino potum: odore oris commendat 2c.

i Pedicas: SER. Laqueos quibus pedes illaqueantur; ANTO. Mauius libro. v. ait. Curetisq. feras pedicarum compède nectunt.

k Auritos lepores. S. maiores aures habentes. Horatu aliter ait. Doctu & auritas fidibus canoris duceque quæ cuss ſenſum audiendi habentes. ANT. Auritus a magnis

auribus dicif. alias ab audièdi facultate: vt ſcribit. Fœtus.

l Lepores. C. Horu p[ra] ſunt genera: nā & qu cuniculo] appellant: inter hos scriptores reponuſt. In alpib cādidi g[na]nun[que] quib[ba]hibernis méſib p[er] cibatu niuè eſſe credideſt. Certequeſſete ea rutileſcunt annis oibus. Archelaus le poribus vtranc vim ſingulis inſeſe ſcribit: ac ſine mare egue gignere. Lepus ſolus omniuſt (teſte Ariftorele) præter hominnem & Dafipode ſuperſoet, aliu educās. alium in vtero pilis veſtum. tum. alium implumè, alium inchoatu] gerens.

Frigorib parto agricole plerunç fruuntur

Mutuacb inter se leti conuiuia curant.

Invitat genialis hyems: curaſcb reſoluit.

Ceu preſſe cum iam portum tetigere carines

pupibus & leti nautæ impoſuere coronas,

Sed tis & quernas glandes tu stringere têpus

Et lauri baccas: olcamq. cruentacb myrta:

Tunc gruibus pedicas: & retia ponere ceruis:

Auritos q. ſequi lepores; tum figere dāmas.

Stuppea torquentem balearis verbera funde

Cum nix alta iacet, glacie cum flumia trudut,

m Dāmas. ANT. De his videto Aegloga. viiij. CRI. Dime: manuſeſtè raro c[ui] ſere ſure diſnon poſſunt: Complura ſunt

ne e plaſda: necſera: ſed mediæ inter ytrunc nature: ve hirundines: apes: & delphini.

n Balearis funde. SER. Híſpanicæ: a balearibus inſulis híſpanie: vbi inuenta eſt funda. AN. Baleares inſulæ in híſpania: a græcis dicta: e fundarui iactu: quibus homies maxime vebantur. auſtor eſt: Dionifius: Ballo aſt iacio denotat. Hinc balearis remoto. l. vníco. Florus autem l. bro. iii. de balearibus inq[ue]: Certius quifc: fundis h[ilia]ſ: cer tos eſſe q[ui] mireu: ictus: cu] hec folia genti arma ſint. id vnti ab infantia ſtudiu: cibui p[er] a m[ere] non accipit: niſi qu[em] ip[er] monſtráte p[er]i funda p[u]cfit. C. Baleares due h[ilia] niſi maris inſulæ ſunt quas inter Tarragonis & Sutronis maritimam eſſe fitas contingit. De his Phil[etas] ſcribit Hirta inq[ue] veſtis & fordida rarus limbus inuoluitur: & ſunceum ornamentum. fundas: vero habent aut ſunceas: aut ſetis contextas: aut neruis. In his habent ſunt aut longiores: aut mediocres. aut h[re]utores: vt: volunt i[ctus] aut longiores eſſe aut p[pi]nquiures, p[er]ui ita exercent: vt alioquin ne panis quid[em] eſſis exhibit: niſi funda prius quicq[ur] attigillent.

Liber

Primus

LV

hoc non vetant libri: Q[ui] autem ait Plautus in Aulularia: (cuius ipsi vuntur exemplo) Cereri nuptias facturi etis. quia temeri allati nihil video: non est huic loco contrariu. Nam aljud est facturict: aliud nuptias cereri celebrare, in quibus reuera viinnu adhiberit nefas erat: que orci nuptie diceban: quas p[er]fentia sui pontifices ingedi solenitate cele habat. Alii huic loci alter accepi: vt & miti baccho n[on] sit seprimus caufus: sed datiu? & duo numina intelligi? liberi & Ceroris. N[am] supe quoc[que] ait: in primis venerare de os: vt fit senfus: cui Cereri & miti baccho fauos lacte diu lue, i.eis sacrifica melle & vino mixtius. C. Optime hic Seruius: adde etiu q[ui] poeta (vt ait Macro.) Ita in reß doctring fecerat: vt in verbis cloquiſt ex quifitor: legerat q[ui] ad. x. kalen Ianuarias Herculi & Cereri sacrificabat fue pregnante: et panibus: et mulio. Iccirco dixit. et mi ti baccho: id est mulio, n[am] melle domitui vinum: muli ſum ſit. V[n]i ipſe alibi. Et duru bacchi domitura fa porre. Diluere aui ſt cum ſrem duriore ſpiliforem: ad mixto h[ui]tore ſi[mi]faciui. m. vt: Diluuis helleberu Ergo mella que crasliora ſunt vino dilutuimus.

q Miti baccho. AN. Vt q[ui] P[li] ſeribit I. xiiiij. Ariſtus primus omnium mel miſcuit vino ſuafuitate p[er]cua. r Terq. CRI. Ambaralem hoſtia inſtitelligit, de qua dixim in bucolicis. s Fœlix hoſtia. S.id eſt ſoocunda. & dicit ambaruale ſacriſtium. quod ſepe de porca ſoocunda vel grauida fieri confuereat. ANT. Felix hoſtia id eſt eximia. Ho ratus enim docet eximiis as dictas hoſtias qu[ae] ad ſacriſtium deſtinau eximantur e gregre. Vel q[ui] eximiia ſpecie quafi offerede numinibus digan[em]. Ambaralis hoſtia eſt (vt ait Pompeius Felii)? qu[em] rei diutiu cauſa cirdi arua

dicitur ab his qui pro frugibus faciunt. H[ec] et plura Ma[ro]bus libri iii. de hoſtatum generibus.
t Chorus. SER. Proprie eſt cœtus: cant? atq[ui] ſaltatio: A. Chorus multitudo in facris collecta. v Cere[m] tem damore vocent. SER. Inuocent copiam frum[que]o: ANT. Cererem. ip[er]a frumenta. x Quam cereri torta: AN. Cathonis preſceptum eſt: & ponit. c. xxxvii. vii. doct prius q[ui] meſſem facias: Cereri ſacriſcand[ui] eſſe porca. y Torta redimitus t[ur]a. S. habens in memoria viectum prior[em] a quo Cereris reuocatus eſt benignitate: n[am] olim homines glandibus veſcebantur.

z Queru. C. Quoniam Cereri h[ui]nſcio ho[es] fruges ad[em]pti: quernis glandib? d[ub]us antea veſceban[que] abſtineret a. Det morit incompo. S. i. ſaltatione apta religioni: nec. ex: ylla arre veniente. Saluſt. Saltare elegantius q[ui] neceſſe eſt: probe. b Carmia. S. hymnos. c Atq[ui] hoc: vt cer tis. A. Macr. li. v. ait: q[ui] poeta h[ec] ſerentiat: tempeſtatiq[ui]

ſigna de arati ſumpſit phenomene. d Menſtrua ſua: S. Vnde et mene dicit. A. Menſtrua luna q[ui] menſe quoc[que] ſu[n]p[ſic]t curſum. V[n]i et menſis a mene: i. n[am] luna dicit.

e Caderent auſtri. S. definerent venti. Ex hoc eti[que] loco ſpronofica ſunt tranflata de arato: & pauc[ae] de multis. Ventis ſurgentibus. S. Flare incipientib[us]. V[n]i eſt ec[qu] trario cum venti poſuere. i. flare deſerunt. A. P[li]i. lib. xvii. c. vit. inq[uit]: Mare ſi in tranquillo portu a curſu ſtabit & murmurauerit intraſe: ventu p[er]dicit. Si identide: hyemē & imbrē. Idem de mart[ia]t. Sepe et filentio intumeſt: ſla

tuq[ui] aliius ſolito: Iam in tra ſee: ventos fat etur. g Aut freta p[ō]ti. S. Lit tora pelagi q[ui] ſerunt a flu c[it]ib[us]. D[uo] at diſ natura lia. Futura ei t[em]peſtate et a[n] aduentu: fluſt? moue tur: & fragor audi[que] ſyluis: archana qua[da] rati one naturę.

Terq[ui] nouas cirdi ſcelix eat hoſtia fruges, Omnis qu[ae] chorus: et ſocii comitent ouātes: Et Cererem clamore vocent in tectaneq[que] ante Falcem maturis quiſq[ui] ſupponat ariftis: Quam Cereri torta redimitus t[em]pora quercu b Det motus incōpoſitos: & carmina dicat, Atq[ui] h[ec] vt certis poſſimus noſcere ſignis: Aſtulq[ui] pluuiatq[ui] & agentes ſrigora vētos: Ipſe pater ſtatuit q[ui] d[em]ſtrua luna moneret: Quo ligno caderent auſtri: quod ſepe vidētes Agricole: propiūs ſtabulis armenta tenerent, Continuo ventis ſurgētibus: aut freta ponti h Incipiunt agitata tumefere: & aridus altis Montibus audiri fragor: aut ſefonantia longe Littora miſceri: et neorui i[cre]befcere murmur, Iam ſibi t[ui] curuis male t[em]perat vnda carinis: Qu[ui] medio celeres ſeuolat ex qu[em]ore mergi. q

h Incipiunt agitata: C. H[ic] locus propter ambis guicat[que] p[ō]t aliq[ud] obſcuro v[n]i intellec[tibus] n[er]is aſſer re. Iraq: n[on] ſepe ſunt h[ec] a ſcriptore adhiběda. I[n]uenies q[ui] Quintilian[us] ſen t[ia]. Pronoſitoru vero hm[ō]rōnē diligēter expli cat P[li]i. in lib[ri]xvi. ait en[em] eſt aquarum ſignificationes. Mare ſi in traquillo portu a curſu ſtabit & murmur auereit intra ſe: ventu p[er]dicit. Si itidem & hyememē & imbrē. Littonis rippq[ui] q[ui] ſi ſefonabu[n]t traquilla alpera t[em]peſtate. et paulo poſt: ſepe & filentio intu meſcit. Flatuq[ui] altius foli to ia intra ſe eſſe vent? fa tur. Veru et in hoc loco c[et]era omnia p[equi], p[no]ſica q[ui] a Marone ponu[n]: P[li]i. ibi etiu h[ec] ſut veba. Equide & m[ō]tui ſout nemoruiq[ui] mugit p[er]dicit, t[em]peſtate. i And[rum] fragor. S. Sonit[que] qua[n] ſolet h[eri] ex aridis d[ui] fr[am]gunt arborib[us]. Ergo and[em]: ni mius. omne eni q[ui] aridus eſt cum frangi: nimium eſſicit ſonium.

k Fragor. S. eu[n]a a fractarui ſeru[n] crepitu nomiatus eſt. l Aut ſefonātiā longe 2c. S. to auro id eſt bis id dixit. Miſeri at pturbat. Vt miſe[at] ages telis. A. Id[em] P[li]i. littoris rippq[ui] ſi ſefonabu[n]t traquilla, aſpera t[em]peſtate p[er]dicit. C. Expolitio e: ande eni finiam repetit. m Et ventor in increſſere. A. P[li]i. inq[t]. Equidē & m[ō]tui ſonit nemoruiq[ui] mugit p[er]dicit: f. vētos. C. Increſſecerem ab o q[ui] eſt creber: ſit increſſeco. n Iā ſibi t[ui] S. Scias inq[t] i. p[er] lago e[que] graviſimā t[em]peſtate, c[ui] mergi ad littora fugiut. Poetice ait ait. S[ibi] t[ui] c[ur]i[que]. m. t. vnda carinis. i. ſibi n[on] p[er]cit: ſcrecit in p[unic]e ſua. n[am] ſe continet: ſed carinis illid[em]: p[er] T[em]perat. C. abſtinet. n[am] q[ui] abſtinet ab aliiq[ui] re: ſibbi p[er] imponit t[em]perantiā. q Mergi. A. P[li]i. Mergi anateq[ui] p[ennas] roſtro purgantes ventu: c[et]ereq[ui] aquatic[em] aues concufantes. grues in mediterranea ſentinātes. mergi ma[n]tia aut ſtagna fugientes tempeſtatis ſunt ſigna,

["Georgicorum", "Clamorem, etc. S. c.ilit ex clamore revestunt. Nam plura dicit signa quibus vnūnō sufficiet, sed omnia funt animaduertèda. Vt cù cornix plena pluviā vocat, improvabat voce. Et fola in f. lapa. s. Marine, f. S. ad difere tionem fluxuraliù. t. Fulice. A. Pli. c. fulice, matutino clāgoræ, rane, quæ, ultra foliis vocales rēpeftatis signa funt.", "Veterem, quæ quomodolibet cito cito, cito, cito, cito, cito, cito, cito,

Liber Primus

LVI

1 Rang Ait Plinii q. rang qq. vira solitum vocales: tempeftatis signa funt.

m Formica A. aí Pli. q. fegniter & côtra iduftri ſua for
mice abſcondite concurſantes: aut pferètes oua: tempeſta
pre ſte uſciant, n Et bibit ingens arcus. S. Sequitur rur
ſus vulgi opinione. A. Pli. Arcus cum funt duplices plu
uias nûciant, a pluviis ſerenitati: nô pinde certâ: bibit au
tem humorê idei emitit. Sed de arcu plura idem Pli. lib:

ii.ca.lxi. o Coruorù A.Plin. Coruqf singultu
quodam latrantes i feræ
concuientes: fit continua
bant ventos. Si vero car-
ptim vocem reſorbebût:
vêtoſum imbrem Etgra
culi ſero a pabulis recedê
res hyemem, p Exa
ercitus S. multitud.

q Iam varias pela. & q
afia cir. Dulclb? i ſtagnus
rimantur pra. cay. S. Hec
eſt, vera lectio & ſenſus ta
lis eſt. Iam varias volu-
cres pelagi: & eas q. cireu
afia prata rimâſ in dulc?
ſtagnus cayſtri: videas cer
tati largas humeris iffide
rores. Nâ ſi iâ varie lege
tis: ſenſus nulla rônes, pce
dit A. ait. Pli. Q2) hyemè
ſignificat quûr terrestres
volucres contra aquâ clâ
gores dabût pufundentes
leſe, maxime cornix: Poe
a autê id attribuit a qua
ticis etiam auibus.

r Afia prata S. Afia pa
lus, vnde ſecit afia prata.
Et de palude, afia: a: lon-
ga eſt: de prouicia breuis
vt europa atq. afia pulb-
fus. Et eſt homericus ver
us. S. Rimantur S. pa
ſeultur in pratis: cibûr per
terræ rimas: requirentis:
Nam rimari tractum eſt
a porcis qui glandes rimâ
tur de rimis terrarum.

t Cayſtri S. Fluuius eſt
ANT. Vibius ſequefter
ſeribit Q2. Cayſter decur
rit pximus paludit adſiæ.
Et primus inquit afia p
ducta prima littera dictio
tur in qua quodam pra
tum alium iuxta cayſtri
flumè appellatur. Maro,
lib, vii. Enei. de afia palu

de: & cygnis, & cayſtro etiâ meminit. vbi ait. Ceu quon
â dâ niuei. Ite ſonat anis & afia lõge pulſa pal? Cayſtr? au
tem flutuus eſt in Moeoma teſte Dionifio, & teſte Plinio
libro. v. Cayſtro ablutur epeſus amazonû opus.

g Studio geſtire lauandi S. Icliciâ ſua habitu corporis ſi
gnificare nâ vt homines Icliciâ ſuam verbis: ita aues cor-
ponis geſtulatione exprimût. A. Lauâdi: paſſiue dictum.
Nam tondeo & lauo etiâ paſſiue dicutur de gbus lacius
ibi in buc. Tondêu barba cadebat. x Incaſſum S. Ideo
incaſſum: quia pluuiarû compositio aquam minime ad
mittit ad corpus. y Tûc cornix plena. S. Rauca côtra
naturam ſuam. & vocat poetice: non enim vocat. ſed de
nunciat pluuiam. Et notandum cornicem rauca voce
et ſolam pluuiam: predicere, Corugos vero & plures &vo

ce tenui & puriſſima contra naturam ſuam: vt tum liqui
das corui preflo ter gutrure voces. C. Cornix hec auti cù
noctua graues inimicicias exercent ipfa en im interdui oua
noctue vorat. noctua contra illius noctu abſhoret ait. Ari
ſtores. Nuces ab alto in faxa remittunt vt teſtam fran?
gant. In templis & lucis Minerue raro viſuntur. Athenis
nunq: folcyolantes: pullos aliquâdiu pafcunt. Poffidoni?
ait. in hyſpania cornices nigras eſſe.

Et veterem in limo rane cecinere queretam,

Sepius & tectis penetralibus extulit oua

Anguſtû formica terens iter: & bibit ingens.

Arcus: & e paſtu decedens agmine magno,

Coruorù increpuit denſis exercitus alis,

Iam varias pelagi volucres: & quæ afia cireu

Dulcius in ſtagnis rimantur prata cayſtri:

Certatim largos humeris infundere rores:

Nûc caput obiectare fretis; nûc currere i vndas

Et studio incaſſum videas geſtire lauandi,

Tum cornix plena pluuiâ vocat improba voce

Et ſola in ſicca ſecum ſpaciatur harena.

Et caput obiectat querulû veni etibus vndis,

Nec nocturna quidê carpentes penſa puellè

Necquere hyemè: teſta cum ardente viderêt

Scintillare oleum: & putris cœcreſcere fungos,

Nec minus ex imbri ſoles & aperta ſerena

Proſpicere: & certis poteris cognofcere ſignis,

Nam necq: tum ſtellis acies obtuſa videtur,

z Carpentes. CRI. pro
prie dixit. nam carpere di
cimus cum paulatim ab
fumêdo minuimus. hinc
dicimus carpere iter: caro
pere herbas: dicimus et
carpere famam cum fa-
mam alicius minuimus
a Penfa CRISTO. A pê
dendo dicuntur: nam cer
to quodam pondere lang
nende dabantur. Vnde &
familia illa quæ certo pon
dere alios diuidebat lanas
libraria a libra dicebatur
vt demonſtrat suue. Nâ
librarii non a libra dicum
tur fed a libris quia libros
ab alios ſcriptos tranſcri
bûr. Dicet etiâ pêſum cir
cuſpectio quicdâ & ca u-
tio. ne ab vtili honeſto
ue temere aliquid agendo
dicedamus. quia rem il
lam pendînms id eſt di-
ligentius exilimamus.

b Teſta cum ardente S:
propter vilitatem nolu-
dicere lucerna: ſed nec ly-
chuſ, queâmodum in
hieroico carmine Depen
det lychni dixit: medius
enim in his ſtilus eſt libris
ſicut diximus ſupra.

c Putres concreſtere ſum
gos. S.E. vt dicit Plinii
Cum aer humidus eſſe
coepit. ſauillam quæ cum
fumo folet egredi prohîs
bita aeris crailitate in lu-
cernis rîſidet & quaſdam
velut ſungorù imitatur
imagines. ANT. fungos:
cait Plini? pluuias figna
ficari: ſin lucernis ſung
fuerint. Si flexuose voli-
tat hâma: ventum. & lu-
mina quum prefe flam-
mam elidunt aut vix ac
cenduntur: item cum in


eo pêdêtes coaceruâ ſcintillervel cu tollêtb9 ollâ carbo ad
hehenit: aut cum contéptus ignis e ſe ſauillam difficult: ſcin
tillam ve emittit: vel cum cinis in foco concreſcit: & cum
carbo vehementer placet. & eſt aquarù significatio.

d Ex imbri ſoles SER. ſerenitates, & verſa více dat pro
gnoſtica quibus agnofcam? etiam tempeſtuoso coelo ſu-
turam ſerenitatem. AN. futurè hyemis hactenus ſigna do
cuit; nunc vero futurè ſerenitatis poſt imbrem.

e Aptâ ſerena. S. Aer eni dêſa: nubilo & rareſcit ſereno. vt
dêſat erât q. rara mo: & q. dêſa relaxat. f Acies obtuſa
A. Pli. Q2, cu repête ſtella: fulgor obûbra: graues: denûs
cât. têpeſtates. C. Non muta: in ſe aut materia aut forma
ſtella: veq ex acers qûlitate: q. internos & illas iteriacet imi
tati viden: nâ cu deſior eſt aer, hebetiores viden: cu. rarior

Liber primus

LVII

ti sed qua datione congerit ad fuos nidos que vermes
pollent creare: ex quibus relicti eorum pulli aluntur inter-
dum. Horum obliuonem probat etiam ex rebus quas cù
abſondertint derelinquit, quod etiam muſtelle dicuntur
efficere y Haud equide credo. S. Proponit ſibi queſtio
nem acernit & de inſima philofophia, quâ tamen tota ſa

cultate diffultat. Níqtiſt
cur homines (quos còſtat
eſſe prudétores) per ſe nò
ſentiant qualitaté futurâ
aeris: Sſe magis ex aliis
aialibus colligit. Et hoc
dict homines prudentiâ
habere naturalè: et ſuo iu
dicio letos eſe & triftes. Q
res in hec aialta cadere ſi
poſſit: Œ nihil ſui húres:
naturâ aeris ſequitur: &
pebus qualitate aut leſta
vident aut triftia nec pre
dicere aeris naturâ videt:
ſed eà vel proſperà vel ad
uferam ſequuntur. Nos
vero & leti eſſe inter nubi
la poſſum?: & in ſerenita
te ſoliciti. A. Haud eqde
credo. Predicta ſes aialta
futura quibusdam ſignis
oſtendere, apertè autè cau
ſas videb de pede re poſſ

ſit. CRIST. Homo ſolus ex omnibus animalibus habet
principi ſui motus in ſe, ſuarum actionum propter diu
uiteate animorù. Vn plutima aduerſante corpe ſenſib? fa
ciit: ga ſut dni ſuariti actioniù. Et ſe euenit vt in corpe
egorant anim? ſitus fit. atq. econtra: bruta autem qm in
ſin, cu naturæ mouent: ſleticam aut trilictiæ reaccipiut ex

aſfectu corpiſ. Corpus aſt ex imutatiſe aeris ſummopè
immutaſ. Vn redeunte ſerenitate: leſta illa eſſe: q[ui] leuani
corpora. Aere aſt ex affuſgentibus vaporibus craffanti
grauan[que] corpora, vnde illa triftia efficiu[n]ſ. non igitur præ
uident iſta. ſed homies ſua prudentia: ex illorù variis mo
tibus puidere p[ui]t: q[ui] multi ex]propriis corpib[?] adnorat.

z Sit diuinitus illis. S.
Non eſt illis diuinitè con-
ceſsum ingenum.

a Ingenium. AN. pro-
prie dictur naturalis fa-
pientia, reſte Nonio.

b Fato. AN. deorù vo-
luntate. c Prudentia
major. ſER. ſe, eſt rerù ſa-
to Alibi: Mte omnis &
inexorabileſtatum Subie-
cit pedib[?] frepit uq[ui] acha-
erontis auan. d Iupi-
ter ſER. id eſt aer. vt Ho-
ra. Manet ſub iuque friglo
do venator id eſt aere.

e Vertunt. A. mutatur.
f Species. A. glutates.

g Nunc. A. ſereno tpe-
h Auiu cœcentus. S. co-
mixtus cant[?] i. ſympho-
nia. i Lætæ pecudes.

S. Aeris ſerenitate gaudet
tes: k Corui. CRIS.

Iti p[er]ſimâ ſignificatione edunt: cù glutint voce vel uti
ſtrangulati. Nam aut[em] eſt q[ui] expreſſus ſermonè humaniù
imtectur. Huius rei exempla plurima inuenièns apud Pli.
Coruon parere & coire ore: vulg[?] credidit. Itaq[ui] grauidas
ſi ederint coruin[?] ouſ p[er] os partu[?] reddere: atq[ui] i toru[n] diuſt
culter: ſi recto inferan[que] parere, Sed Artiſto, hec oia negat.

1 Solem a: i rapidum. S.

id eſt velocem. Et notan
dù: hec ſigna magis ſida
& ſubtiliora eſſe: q[ui] ex ſo

le et luna colligim? A. Rapidum, p[er]petu[n] ſolis epitheton.
Nam (vt ſup[er] oftendimus) ſuo calore omnia ſere rapie: &

J[us] vero ſolem ad rapidùn[que] lunac[que] ſequentes

deſſicat.

m Lunac[que] ſex. reſp[er]
S. Non ordinè reſpicieſ:
ſed ordine. i. ratiòabiliſter

ordine ſequentes. Luna eni: ſolis circuli ſequi. licet ipſa
ſit inſerior. Donatus dicit lunas noctes accipiendas: ſed

I

Liber Primus

LVIII

verfus sic diuiditur: Glauco & panopee et Inoo melicert. tg. Gellius libro. xii. c. xxv. fr. 6rit. Parthenii poeie greciver fum eſſe. Glauco nereiq: Atq. maris genio melicert. Ei? q. verſum Virgiliu emulatű ſeſſe. Et ſecſe duobus voca bulis venuſtę immutatis parem. Glaucus aŭt pifcat q. herba qdâ guſtata mare ſubit. Itaq. inter deos marinos receptis: de q. late hîn fine libri, xiit, metha. Panopee: de

hac Macro. li. v. Leua te- net Thetis: & melite pa- nopeaq: virgo. Inoo me- licertè. Larch? & melicert ta filii ſuere athamâtis ex Ino Admi filia (vt testaſ Ouid. li. iii. met.) Larch? faxo illius a patre obiit. Ino aŭt cum Melicerta ſu giens: ſe ſe in vndas dedit ſpita atq. conuerſa eſt in deam: que leucothea diecit tur: a nob vero Matuta. Melicerta: autâ palemon diſtus eſt: latine portun? Hinc Ouid. li. vt. fastorû ait. Leucothoe grais ma- tuta vocabere noſtris. in Portunato ius erit omne tuum: què nos portunit: ſua ligna palemona di- cœt 7c. z. Ceruſſima. C. quia certiora q. lüg: & q. reliq. pgnostica. a Ile vbi, nafſete. A. Pli. de fol? Præſagtis li. xviii. inq: t: q. quu? oriente radi non illu ſtres emanebuit: quâuis circuſati nube non ſint: pluuiam protendent. Si ante exortum nubes glo- babitur hyemem aſperâ den ſuabiut. Si nubes ſo- le? circuſudet: q. to min? lumis relinquent: tanto tur bidior têpeſas erit. C. II le. vbi nafcentem, expul- tio eſt, nâ ead? ſinia e quâ dixit: Et q. mane reſert: et que ſurge nibus aſtris.

b. Coniditus in nubem. S. id eſt ſi orbis eius qua? ſi concauus fuerſt. qd? i pſe exprimit dicēs. medioq. reſulferit orbe. c. Vr ger. AN. ſalitc imbres. d. Ab alto. A. id eſt ab aeræ e Notus. A. qui latine auſter dicitur.

f. Sinſter. S. noxius: A. nocens aduerſus.

g. Aut vbi ſub Juce. A. Pli. ait: Si in exortu longe radios p. nubes porriget & medius erit inānis plu- uiâ ſignificabit. h. Pal lida. A. Pli. ait: q. fol pallid? oriēs ybernâ grâdinê nûciat.

C. Pallida, et nô roſea vt. ſolet. i Titoni. A. fui viri.

k. Male defendet. SER. id eſt nô defender. nam decuſſis pampinis eiam vua vim grandinis paritur.

l. Grando. C. Secundum Ariftoelem eſt: stilla pluui? ſri gidiatis: & venti rigore in aere congelata, fit enim ex va pore frigido & humido ad interiora nubila ſercato p. do minium caloris circuſtantis: qui calor in nube recipitur; et

a frigiditate aeris: cōdenſaſ. nâ frīgus fugiès calorem aeris in interiora nubis ſe recipit: & ex ſua aggregatione virtus eius conualeſcit: Vnde vapore quem in nube inuenit ſua virtute 9stringit. Hinčeſt q. minus in hyeme ſunt? gran dines: quia virtus que in ſtate vnitur: & in vna parte ac ris? congregaſ: in hyeme per aerem totum diſperſit. Vnde debilior ad vaporem congelandu redditur. Fit aŭt minor

in nubib? a terra lōginq? & magis orbiculata. qa. longuſculo ſpacio p. aerem rotata atteritur: atq. orbiculatur, nô ſi contin- gat in loco terre propin- quo gigni: & maŭor diſſe dit: & minus orbiculaſ. m. Profuerit meminiffe magis. S. Ideo magis ad didit: quia a ſole veniétia yevpertina ſigna meliora ſunt.

n. Ceruleus pluuiam de nunciat, S. Breuiter colle- cta cōcluſio. A. Plinius. Si in occaſu eius radii in ſenubem trahent: aſperâ in proximû diem ſignifi- cabut tempeſtat. C. Pro pter eam ratione q.â in pronoſticis lune dixim? Ceruleus pluuiâ denun- ciat.

o. Igneus euros. A. Pli. Si circa occidente candes erit ſol: ventu? ſignificat.

p. Menoſte. S. Gratio- tem ſennum fecit interpo- ſita ſue perſong comme moratione, nam hoc dié nulli ſe ſuadere illa nocte nauiſare,

Signa dabiſt: ſolem certiſſima ſigna ſequentur:

Et que mane reſert: et que ſurge tibus aſtris.

Ille vbi nafcente maculis variauerit ortum:

Conditus in nubê: medioq. reſulferit orbe:

Sufpecti tibi ſint imbres: nãq. virget ab alto

Arboribulq. fatis notus pecoricq. ſinifter.

Aut vbi ſub lucem denſa inter nubila ſe ſe.

Diuerſi rumpent radij: aut vbi pallida ſurgit:

Titoni croœcum linquens aurora cubile:

Heu male tum mitis defendet pampin? vuas.

Tum mîta in tectis crepitâs ſalit horrida gran

Hoc etiā e menſo: quu? iã decedit olympo, (do,

m. profuerit meminiffe magis: nam ſepe videm?

Ipsius in vultu varios errare colores:

Ceruleus pluuiam denunciat igneus euros:

Sin maculæ incipient rutilo immiſcerier igni Omnia tum pariter vento nymbicq. videbis

Feruere: non illa quicq. me nocte per altum

Ire: neq? a terra moneat conuellere ſunem,

Atſi quu? referetq. diem, condetq. relatum

Lucidus orbis erit: ſruſtra terrebere nymbis:

Et claro lyluas cernes aquilone moueri:

Deniq. quid velper ſerus vehat; vnde ſerenas

q. ſunem. A. i. anchorâ funibus religatam.

r. At ſi quu? referetq. S. Hoc ad futurq. ſerenitatis prinet ſignu, nâ ſi de ipſo die dicas. de quo, pmiſit ſultifſimum eſt.

s. Lucidus orbis. A. Pli- nſus ait: q. fol purus oriens: atq. non ſeruens: ſe: renum diem nunciat. Si & occidit pridie ſerenus et oriſt: tanto certior fides ſerenitatis. C. Lucidus or bis: Per quam luciditare aer purus oftenditur: & fine vaporibus: & neq. pluuiq: neq? venti erut q. ſunt a vaporibus.

t. Et claro aquilone. S. ſerenifico, quia eſt & nubilus: ſi cut fere omnes venti. Horatius, Albus vt obſuro deterret nubila coelo. Sepe notus: neq. parturit imbres perpes tuos. A. Claro aquilone, Is eni telte Plinio ſerenus eſt. Itaq. liæ cum Aſſricq. nubilus ſit: eſtq. faluberrimus omnium aquilo. v Deniq. quid velper ſerus vehat. S. Conclu- ſio eſt: que hoc continet, A. Velper. De hoc late ſuperius & lucifero.

Ii

Liber Secundus

LXIII

Hoc faciet. S. id eſt eſit fecunda: si fuerit inde tráflata.  
Ferentē. S. quę ſerre p[ra]ſit: ſi ei umbra non noceat. AN.  
ferentem. i. ſoetus. v Nam q. ſeminib, G. Dicit q[ui]dem  
arborem ex ſuis ſemibus proſignere arbores. Sed in ea  
re duplex eſt incōmodi: & q. tardius creſcat: & cp. degev  
nerant. Nam & mali & p[ig]ri non referet maternos ſuc[]  
cos: & vidis vuas rariores minuioſeque producunt.

Pomaçb. dege. S. in peius vertunt: alias in melius. Po
ma autem arborum ex ſemale procreataru dicit: quas co

ſtat (nifi inſiſte aut tranſi
ſtate (fuerint) non ſiſdere q
litiat ſeminibus ſui. C. Recte
ſixit poma: Nam nuces:
ſiuę suglandes: ſint: ſiuę
amigdaſſ: ſiuę caſtanec: ſi
ne auellane: non ita degej
nerant.

Fert vua racemos. S.
Vuam, p[ro]vite p[ro]ſuit. i. fru
ſtum pro arbore. Sane ra
cemus botrionſeit pars.
Et borrio gr[ec]u eſt: et ſic
vuam pro vite p[ro]ſuit, ſi
cut Horatius pro vino.
Nāt ait Cecubum & pres
lo domitam caleno tu bi
bes vuam. AN. Vua. id
eſt vitis ip[fa] : nifi & ſemi
nario ſuerit tranſp[o]ſita:
turpes racemos p[du]cet.
Sationis omnini vitium
duo genera (vt [ſcr]ibit Co
fumella li. iii. c. xiii.) ma-
leoli. vel viui radicis. q[ui]
vitruſ ab agricola vitu-
p[ar] & in prouintiis ma-
gis malæoli. Nō enim ſe
minariis ſtudent nec vii]
habent faciende viui radi-
cis: z Labor. C. labo
r[i]oſus cultus;

Cogende in ſulcum.
SER. In ordinem compo
nende: aut certe arande.

b Mercede. SER. Mul
to labore: a ſequentibus
quod precedit intellige.

Sed truncis olec. SER:
q[ui]ta ſupra z[ui]t: Truditur
e ſicco radix olea[ginæ re

dit ad cos modos quos inuenit industria: Dicendo au-
tem melius: ofſendit etiam alias arbores p[o]ſse ex truncis
procreari. Sane olea eſt arbor ipſa: vnde deriuarii eſt olej
um. Oliu[a] vero fructus ipſe, vnde eſt oliuum. Legimus
tamen & oliuam arbore, vt incumbens tereri damon fic
coepit oliuq. ANT. Truncis olec. De hoc lege Cathonem
título. xlv. d Propagine. ANT. De hoc videto Colu-
mellæ libro, tertio: capitulo, viii., e Respondent. CRI.
Sattifaciant votis tuis, f Solido. S. pro f[ic]ut & olea-
g Paphie. SER. aut Venere, a p[ap]ho inſula in 'qua ve
nus colitur. Veneri autem myntus eſt confecrata: Vel q[
hec arbor gaudet litoribus. Et venus de mari dic[ie]t pro;
creata. Vel q[ui] (vt medicorum indicant libri) hec arbor
ap[ra]e eſt mulierum neceſtatibus plurimis. AN. Paphie
myrtus, Paphos Cypri vrbs: portum habebat: e templa
optime itrueta. Strabo libro. xv. aucto[rum e. Plinii] q[ui]o
libro fecundo ait: cp. celeb[re] phanum habet veneris p[ap]hios in
cuius quad[am] area non pluitt. Paphie ergo venere. CRIS-
Paphie. Veneri dedicate. Nam venus p[ap]hí colitur: que
vrbs Cypri infuſe[li]et. Cicero. Omnes tibi Cyprioes con-
mendo. Paphios preſertim, Horatius, Venus regna gnis

di p[ap]hieq: h ' Myrtus. ANT. & ligno & ramo pro
uent. Pl. li. xviiif. c. xvi. ſeribit, cp. ram o ſeruntur: & puni-
ca palis laxato prius meatu. Item capit. viii. dicet: h[ri]batur:
cp. myrti genera omnia in campania baccis. ſerunt. Rome
propagine Tarentina, i Plantis, e dur. Coryli. SER.
Duras dixit: non ad lignum: fed ad fructum ip[ar]um rea
ferens. Alii edure legunt: quaſt non dur[ate]: vt paulo poſt-
Enodes trunci id eſt fine nodis: vt eſmo minuentis nō
augentis habeat ſignificationem. Sane Coryli propriè di-

cuntur. Nam auellang ab
auellano Campanie op-
pido: ybi abuſdant nomi
nat[em] ſunt, ANT. Edur-
noni dur[ate] fragiles. De co-
ryl[s]a plura in Tityro.

k Herculeçq arbos. S.
Ipſe alibi, herculea bico-
lor c[ui] populus vmbra,
ANT. Herculeçq: arbos
id eſt 'populus' Herculis
tutelæ ſub iſtecta: qui (vt al-
unt) ad inſeros accedens:
populea fronde ſe corona
uit, 1 Chaonij[us] pa-
tris. S. Louis epirotici. A-
Louis Dodon et. vide lati'
libro primo Georgico-
ibi: Chaonij[us] pigui, glan-
dè mutauit arilta.

Hoc faciet; vacuos ſi ſit digeſtæ per agros.

Nunc alte ſrondes: & rami matris opacant:

Crescentic[us] adimunt ſoetús: vrunt[que] ſerentè.

Nam que ſeminibus iactis ſe ſuſtulit arbos

Tarda venit; ſeris factura nepotibus vmbrā,

Pomacb. degenerant ſu ccos obliſa p[ri]iores.

Et turpes auibus p[ro]dam fert vua racemos.

Scilicet oibus eſt labor impend[ed]us: & o[n]ones

Cogende in ſulcui: ac multa mercede domāde.

Sed truncis olec: melius propaginevites

Respondent: ſolido p[ap]hieq de robore myrtus

Plantis e dure coryli nafscuntur: & ingens

Fraxinus: herculeçq arbos vmbsoſa corone.

Chaonij[us] patris glandes; etiam ardua palma

Nafscitur; et caſus abies viſura marinos.

Inferitur uero ex ſoctu nucis arbutus horrida

m Ardua palma. S.
Aut alta: aut ad qua div-
ficile peruenitur. AN. De
palma videto primo Ge-
orgicorum. Palmas epi-
ros aquarum. C. Ardua:
quę ſua natura. ardua: id
eſt alta adeo annixe petit
vt nullo pondere ſuprim
poſita inſlectatur. fed cre-
ſcens omnem molem co
ſtanter efferat. ſemper ad
uerſus difficultat[em] teneat
quod quoniam proprii
fortitudinis eſt: cauſa eſt:
vt palma victori premiū
detur.

n Cafusabies. S. Abies

en[i] ei ſpecies apta naui/
bus: quam ſupinu[n] vulgo vocant. AN. Plinii libro. xvi.
capitulo. xi: ſeribit: abietem expectitam nauiu[n]is: ſiturq[
habere in excelſo montium: ceu maria ſugererit. Idem libro
xvi. cap. ix. ait: cp. abies admirationsi precipue viſa in na
ui, que ex e[gypto] Caui principis iuſſu Obelifcum in vati
cano circa ſtatutum quatuor ſtrucos lapiſis ciuſdem ad
ſuſt[n]mendum eum abduxit. Qua n[am]e nihil admirabilus
viſum in marti certum eſt. Longitudo ſpacium obtinuit
magna ex parte Oſtienſis portu latere ſeuo: que arboris
craſitudo quatuor hominum vlnas complectentemui im-
plebat. o Ex ſoctu arbutus horrida. ŠER. verſus da-
ſticulus. Nam male quidam horrens leguntur. Horrida au-
tem h[ip]ſida. Et iam tranſit ad inſitionem: que duplex eſt:
Nam aut inſitio dicitur cum inſiſto trunco ſurculus ſo-
cunde arboris ſterili inferitur: aut oculorum impoſitio: cum
inſiſto cortice libro: aliiuq[em] arboris germina inferimus. C.
F[o]ctu. p[ro]furco p[ro]ſuit.

p Arbutus horrida. AN. Arbutus eſt arbor fructuofas.
Pomum habet ſimile terreſtribus fragis. Dicitur alio no-
mine Vnedo: argumenro vnum tantum edendi. Plura pli-
nus libro. xv. capituło, xxviii.

Georgicorum

cuitates. Horatius. Me satureciato vectari rura callo: AN. Saturi tarenti. a fatura palude eivichna. Vel ob agri bonitare, vt Probus aft; Eft enim Tarenti Calas brige proxima, virbs extre ma Italie. De q. late Stra ho libro quinto. Florus scribit Tarenti Calabrig quondam & Apulie to; tiuie p. lucanie caput poſt iuſt in ipſis adiatici maſ ris faucibus:

h. Mantua cāpū. A. de amiffis Mantue aruis: la te dixim in argumēto Ti tyri. i. In flumine. A. Myntio videlicet q. Man tua p[er]ſtuit. k. Liqui di fontes. S: Puriſine p[ro] ſtilenia: 1. Et quanti longis 2. S. vt in eneſi di ximus: hoc dict Vario ſuſſe in] roſulano agro. poſt q[ui] velinus ſicca? e la cus: vt ibi longam perti cam magnitudo ſuparet herbarum.

m. Exigua tīn. A. C[ea] ſar v opicus c[ui] c[ui] ap[di] cenfores ageret: Campos Rofule dixit Italie ſumme eſſe. In quib[us] p[ar]ticas priu die relictas græmē optiret: ſed n[on] ſi ad p[ab]uītum p[er] bant. Pl.ii. xviii. ca. lit.

n. Nigra. A. Pulla terra eſt optima: & open ſatua q[ui] t[em]perate vbertatis e moili faciliſque culture: nec madida nec ſitiens. et poſt yomeri nigrefens: et q[ui] recente exquiſit im prob[us] alites vomerē co mitantes: coruq[ui] arato[rum]s veſtigia ipa rodentes. Pl.ii. lib. xvii. c. v. o. Putre fo. C. Nā faciue ſe radicib[us] frumenti perutuīt p[er]bet. a radicib[us] aut ome alimentuī accipit planta.

p. Nāc[ui] hoc imitamur. A. Senſus eſt: q[ui] arādo fit ſolum putre: neq[ui] eni vt inquit Colu[i] lib. it. aliuſ eſt: colere q[ui] ſoluere, & fer mentare terram. Ideo q[ui] máximos queſtus ager prabet. q[ui] Tardis. C[oe] quonā p[ō]derofota grāna infunt. r. P[la]ultra. A. De his legito Geor. i.

s. Aut vnde iratus. S. f. inſocunditate diuturna.

Syl uam deuſit. AN, nouāl[em] in ſtelligit: c[ea]ſa vete re fylua. Videto in Tityro de no uali. C. Syluam. Hoc noſtra temp[e]ſate vſu c[op]ertuī eſt: c[ui] inculta et fyluofa noſtri Appennini i[mi] coli c[oe]pta ſint. In quibus & ſingulis ſextariis: ſupra vigeſmoquinto red didiſſe manifeſtum ſit.

v. Antiquaſſa domus. SER. Aut reuera autiquas: aut caras. Saluitius tantuī antiquitatis c[ur]que maionbus p[er]

Italia gente ſuit. Eſt autem Echaſi in ſiſa deſcriptionet ORI. Antiquas domes. Vtutur ecaſt: vt aſperitatem præ ceptorum huuſmodi ſeruſuſtate exhiſtet.

Et qualem inſcelix amſit mantua campum: paſcentem niueos herboſo in ſlumie cygnos. Nō liquidig g[reg]ib[us] fontes: nō gramia deſunt. Et quantuī longis carpent armenta diebus: Exiguatantuī gelidus ros nocte reponet. Nigra ſere & preſſo p[ing]uis ſubvomere terra: Et cui p[ut]re ſoluī (nāc[ui] hoc imitamur arando)

Optima frumētis: nō v[ul]lo ex eſque c[ern]es
plura domuī tardis decedere p[la]uſtra iuuēcis,
Aut vnde iratus ſyluam deuſit arator:
Et nemora euertit multos ignaua p[ann]os:
Antiquaſſa domos auuī cuſ ſtirpibus imis

Eruit: ill[em] altum n[idi]s petiere relictis.

Atrudis enituit impulſo vomere campus:

Nam iec[ui]na quidem diuſi glarea ruris.

Vix h[ui]ſes apibus caſias, roremc[ui] minifratæ.

Et tophus ſcaber: & nigris exſa chelydris

Creta: negantalios eſque ſerpentibus agros.

Dulcem ferre cib[ui] & curuas p[erb]ere latebras.

Que tenuē exhalat nebulā fumofc[ui] volucre

Et bibit h[ui]ore: & qu[ui] vult ex ſe ipſa remittit.

Queq[ui] ſuo viridi ſemper ſe gramine veſuit.

Nec ſcabei & ſalſa l[ed]itrubigine ferrum:

Illa tibi l[et]is intexet vitibus viros.

Illa ſerax olee eſt: illam experienc[em] colendo.

x. Aut rudis: AN. id eſt ſterilis & macer.

y. Erituit, A, incanuit: non ingruit vii p[ing]uii agro euenti.

z. Ieiuna glarea: ſER, ſicca & ſterilis terra. AN, ſicca macra: terra miui ſutilimis lapillis mixta: Glareofum oleis ſolum aptiuiuī in Veneſrano, Plinijus libro xvii. c. iii.

a. Humiles caſias. ſER: Caſia & roſmarinus api bus apte ſunt herbe. A, De caſia late Aegloga ſe cunda. Plinijus preterea hi bro. xxi. capitulo de cura et p[ab]ulo apium aſt. Ha rum ergo cauſa oportet fore thymui, roſam viros las. litum, fabam, caſiā, et p[la]ura. Humiles autem id eſt candid[em] nam caſi magis ſe humi ſpargut: ſunſus, odoratæ.

b. Roremc[ui] ANT. Rorem marinum intelligit. ORI. Rorem. Rofmarinu[em] appelatur: g[ree]ce vero di citur Labanothis:

c. Tophus ſcaber SER: Lapis aſperrimus. vnde & c[ea]ſias dicta ab aſſe ritate. ANT. Plinij[ui]o libro xvii. c. ni. q[ui]toph[us] ſcaber natura inſabilis eſt: expetit quoc[ui] ab auctori bus: pro vitibus ſelicitæ. Sequèt[em] vero capitulo in quit. Fruuges alit tophos cea alba: q[ui] ſi fit inter ſon tes reperta: eſt ad inſinu[em] tum fertilis.

d. Nigris chelydris. S. nocentib[us], AN. Calabria. Chelydris frequenſiima eſt: vt Solinus ſcribit titus Io de Italia.

e. Negant. S. ſeliſet Ni cander et Solinus: qui de his rebus ſcripſerunt.

f. Dulcem ferre cib[ui]a SER. Ordo eſt eque d[ul]cem: hoc eſt tam dulcem:

g. Que tenuem exhalat nebulam. S. Nunc dict[em] agrum omnii rerum feracem. Quatuor quippe imitatur genere agrorum: qui folus p[ore]ſt c[illi] quatuor ſic[ui] ſequen tia indicant. h. Fumofc[ui] volucre. S. c[ui] fumos ſalīt c[er] ex humore. i. Queq[ui] ſuo ſemp[er]. S. naturali. c[ui] non coac[to]. k. Nec ſcabei ſalſa. rubigine ferrum, S. p[er]prie. Nam rubigo quaſi c[ea]ſias ſerri eſt.

Georgicorum

Ante loci capies. S. eliges, vt aut capere: aut captas iam despectare videntur. t Infolido. S. ne ager sit co causs. v Aptius vber erit. S. Aptior vbertas & ferti litas. x Glebas cuncantes. S. validas. graues. & maq gnas. Vt auideq: refringit cunctantè. y Expecta. S. proba. z Proscinde iuuencis. A. Ad frumenta feren; da: scilicet. a Salfa telus: A. Plini li. xvii. c. iii. ait: Salfecq: terrè: multo melius cedunt: tutiores a viiciis in�a: centurii aaliij. b Amara. A. Plii. li. xvii. c. v. ait. terram amaram sive macra. fi quis p: bare velit: demonstrant eam atre degeneretq: herbæ.

c Nec manfueſot aran do. S. dui aratur: vt alibi de arborib.9. Ita exuerine ſyluſetræ animum.

b Nec baccho. C. e: ſu fa porè q. illi naturalis eſt. nò ſuat ergo gen? ga de generat. c Sua noia. S. proprià generoſatem vt. Et nos alidq: nomèc decuq: geflimus.

d Tale ſpecimen. S. talè abationè. A. ſpecimen. documentu: indicium: ſi gnu? experimentu: CRI. ſpecimen cognitionem ab eo quod eſt ſpecio. ver bum ab viu: remorit: ſed ſunt in v: ſu: compoſita: vt aſpicio: deſpicio: reſpito: et alia. c Qualos. A. calathos. f Colaq: prælorum. S. Præloru: id e: qualos p quos vium in de ſluit: qui & ipſi a colèdo dicti ſunt. Præla autè tra bess dicti ſunt: quib: vua iam calcata: p: mit. A. Co: la prælorum. i. corculiari: vaia: viminea ſeu crates illas virgeas: que viuaces is ſupponunt: prælis. i. qui bus calcata vua: p: mitur. g Fumofis tectis. AN. Solent enim h: mo: res in tecta feruari ne pluua pu treſcant.

h Eluctabſtur. S. ER. cum mora egredietur. A. exibit. i Amaror. S. amaritudo. & eſt ſermo Lucretii. et vera lectio: nà multi amaro legu: vt ſit ſenſu amaro. AN. Ama: tor. Gellius li. primo. ca: xxvi. ſeribit hoc loco legen dum eſe amaror: & nò amaro. Aitq: Poetam id a Lucretio ſumpſiſſe: qui quidem li. iii. dixit. qui: tuimur miſeri ab ſinſtua tangit amaror.

k Fathiſcit. A. diſſoluif. aperitur.

1 Lentefcit. S. cohget. m Habetido. S. dui habebæ n Humida. ANT. Plinius libro. xvii. capitulo. iiii. in:q. Nec ſemp aquoſa eſt terra: cu: proceritas herbarum: que grauis eſt. idem libro. xviii. ca. iii. at: nec grauis aut leuio: iuſto deſhenditur pondere. quod enim terræ pondus iu: ſtum intelligi poterſt. o Ah niniu: ne ſit mihi ferilla. S. id eſt neherbg plus q: oportet creſcentes ſpem admant frumentorum. Vnde ait i: primo. Luxu: riem legetu: tenere dea: ſcit in herba. CRI. Ah ni: miu: ne ſit: oratio: pathe: tica: que vt plurim: im: perfectu: proſerat: aut ex indignatione: vt q: ego. Aut ex dolore: vt ah: ne reſfrigora ledant. Ah tibi n. t. g. f. a. p. Ergo ex do: lore eſt pathica oratio: ita q: ſubintelligendum eſt vecor.

Ante locum capies ûculis: alteq: iubebis
Infolido puteum demitti: omnemq: repones
Rurſus humu: et pedib: ſumas e: qbis harenas:
Si deerit rarum: pecoriq: et vitibus almis
Aptius vber erit: ſin in ſua poſſe negabunt
Ire loca: et ſcrobibus ſuperabit terra ſrepletis
Spilſus ager: glebas cnuctates: craffaq: terga
Expecta: et validis terram proſcinde iuuæcis:
Salfa autem tellus et que perhibetur amara:
Frugibus inſo:elix: ea nec manſueſcit arando.
Nec baccho gen: aut pomis ſua noia ſeruat.
Tale dabit ſpecimen: tu ſpilſo vimine qualos
Colaq: prælorum fumofis diripe tectis.

Hoc ager ille malus: dulceq: a fontibus vnde
Ad plenu: calcentur: aqua eluctabitur omnis:
Scilicet et grandes ibunt per vimina gutte.
At ſapor indicium faciet manifestus: et ora
Triftia tentantum ſenſu torquebit amaror.
Pinguis item que ſit tellus, hoc deniq: paſto
Diſcimus: haud vn: manib: iacta t: fathiſcit
Sed picis in morè ad digitos lentelct habèdo.
Humida maiores herbas alit: ipſaq: iuſto
Letior: ah niniu: ne ſit mihi fertilis illa:
Neu ſe p: ualidam primis oftendat ariftis.
Que grauis eſt: ipſo tacitã ſe pondere proſit:
Queq: leuip: promptu: eſt oc:is p: diſcere nigra
Et quiſquis color, at ſceleratu: exquirere frigus
Difficile eſt, piceq: tantum taxiq: nocentes:

p Primis ariftis. S. i. her bis ſurgetitib: quarum luxuries futuris frugibus nocet: quas culmi tenues ferre non poſſunt.

q Et quiſq: color. S. ve ra lectio eſt. quiſquis cor: lor. Nam male quid: & quicuic: legu: t. excluden tes: at. vt ſit. Et quiſquis: color ſceleratu: exq:re tri gusdiſſicule eſt. Alu colos legu: vt excludo p: fiat. ſy nalimpha. & ſcandam?. Et quiſquis colat ſceleratu: t, vt ſit quemadmodu: inter ſe coiſi: viros: & de cemere ferro. qd: ni p: cecedit tunc eni. r. in. s. muta: t. c: lòga opus eſt ſyllaba: vt labor labos. honor et ho nos. hic autem non ſol: longa facit ſyllabam: et ciam excludi: ſ. c: ſu: ſupe riori vocali. Vii legendu: eſt. Et quiſquis color. qd nec obſcuritã eſſet: affert: nec ſidem derogat lectioni.

r Scederatum. S. nocens: omnia exurens.

s Picee. A. Picea mon: tes amat atq: frigora. hec plurim: refinam fundit Idem li. xvii. c. xv. CRIS. Picee. Arbor. vnde è p: ix. He: in frigidis montibus oritur. Feralis arbor & ſu neri indido ad fores poſt ta: gemmã candidam ge rit et thuri ita ſinilem: vt admixta: dinofi: neqat. Afia: picem Indicam pro bat. Græcia: pietic: Vir: gilius Naritiam.

t Taxiq: nocentes. A: Eſt eni venenofa arbor: de qua late id: libro. xvi. Età de ea in ſugionibus dictum eſt.

Georgicorum

In his enim ſpſa a tenenſa
annis confuertu do: altera
penenatur ſacit.

Colilibus an plano. S.
At qui ſupra ait. Deniq:
apertos bach[us] amar col
les: fed etiā in vallib[us] pon
poſſe vires: fupius indica
tuit. vt hic tibi preſualid
olim multoq[ui] ſuſentes.
Sufficet baccho vires. vii
mo vtrūq[us] cōplectiſt: &
dicit: quæ admoti in col
le vires ponere de beam[us].
A. Colilib[us] an pla. De ſolo
& coelo vitib[us] oportuno
Videto latius ibi: Deniq[
s] apertos bacchus. amat
colles.

Metabere. S. eliges: &
longe alia ſignificatio eſt
metor metaris. vii Luca
nus: HespERios audax ve
niā metator in agros. &
alia metior metiris. Iſlud
atut: metat[us] ſum: hoc men
ſus ſum facit. A. Metake
re, parabis. Sic enim Noni
hunc ſlocum apertit.

Denſa ſere. S. p den
ſe. vt: Et pede terrâ crebra
ſerit. pro crebro. AN. Co
lumella li. ad. c. iiiii. inquit
Vineacq. anguifſtiffe cō
ſerif: quoquo veſtis qno
p[er] pedū ſpacio interpoſi
to: pontitur: intra ſeptè vel
octo pedes [que] rarififfe.
Vt etiā ſ facile arari poffit

inter denos pedes conſtitutEUR, Plinius autem libro. xvii.
c. xxvi. ait. q[ui] inter hinas vires interſle oportet pedes quia
nos nimū ſutem laeto ſolo pedes quaternos: tenui plus
nimū oſtenos. x Indulge ordinib[us]. S. id eſt da operâ:

Quin etiam coeli regionem in cortice ſignant.
Vt quo queq[us] malo ſteterit: qua parte calores
Auftrinos tulerit: que terga obuerterit axi

Reſtituat: adeo in tenenſis cōſuelſcere multu eſt.

Colilibus an plano melius ſit ponere vires

Quere prius: ſi pínguis agros metabere cāpi

Denſa ſere: indenſo nō ſegnior vbere bachus,
Sin tumultis acclueſo lujum, colliſque fupinos

Indulge ordinibus: nec ſecius omnis inungue

Arboribus poſitis ſecto via limite quadret.
Vt ſepe ingenti bello quu longa cohortes

Explicuit legio: & campo ſtetit agmen aperto:

Direcſteq[us] acies: & late fluctuat omnis

Aere renitenti tellus: nec dum horrida miſcet
Prælia: ſed dubius medijs mars errat in armis.

Omnia ſint paribus numeris dimēſa viarum:

Non animū modo vt p[al]cat, p[er]ſpectus inane:
Sed quia non aliter vires dabit omnib[us] ſequas
Terra: necq[us] in vacuīt poterint ſe exſtedere tami,

et ordines eſſice largiores.
Nam de plano ait. Deſa
ſere. C. Indulge ordinib[us].
Vt certo ſpacio inter ſed i
ſten: vt tell? c[um] ſucſ
habet non habet denſo
fiora c[um] alere poffit.

Nec ſecus. A. Ordo e.
Nec ſerius arboribus po
ſutis: in vnguem quadret
omnis via ſecto limite.
ducto tramite vel ſulco.
Nec ſerius. i. nec aliter c[um]
vitibus. ſolens eni arbore
inter vires ſeri. Vel nec ſe
tius. i. non aliter arborib[us]
id eſt vitib[us] via quadret,
ſi acies inter ſe ante incei
p[ro]m prelium.

In vngue. i. ad p[er]ſectio
nem: & eſt: tranflario a
marmoratus: qui ſunctu
ras vnguibus probant.
Horati. Ad vngue faci
homo. a Arboſi[bus] po
ſitis. S. vitib[us] ordinatis.

b Secto. S. ducto. vii. et
ſecte: philofophi[que] c[ui]
id eſt ductus. c Qua
dret. S. cōſentiat: c[ogni]tut:
Tranflario a c[ognatis] lapi
dib[us] qui ſibi ſe couenis
unt. d L[egio]. ANT.
In legione erat: centurie
Ix Manipuli. xxx. Cohor
tes decem. Vt: Cithius. Ia
bro. vt: notaut. Auſtore
Gellio. libro. xv. c. iiiii. Le
gio aūt dicta c[oe] leguntur

ſmilites in defectu: vt Varro doceret de legionibus autem
& cohortibus videto Modelfum. c Fluctuat S. ſplen
det. f Numeris S. ordinatorkibus. g Vt p[al]cat. S.
delectet nationibus. vt atq[us] animū p[ictura] p[alat]c inerti,

Liber secundus

LXXIII

h Forfitan & ſcrobibus. S. vt etiā ſupra diximus. ſcro
bes maſculini ſunt generis. Nam & Cicero in œconomis
ſis ſic dicte. Et Plautus ait. Sexagenos ſcrobes. Minor
autem eſt Lucani graccie: auctoritas. Nā Lucanus ait.
Exigua p[ro]ſut ſcrobe Gracchus. Abunde ſoffa ſcrobis eſt
quod exemplum in Thes
reatanio eſt.

i Que ſint faſtigia queſt
ras. S. Faſtigut & ſumſ
me: et inſimæ p[ro]ſi poſſuſ
mus dicere, ſicut altum:
& marer et coeſu dicim.
Hinc eſt. Coſumeq p[ro] ſun
dum. cum et puteus ſit p
fund. CRI. Faſtigia no
men menſuræ eſt faſtigut:
mediu: et ad inſeriora: vt
in hoc loco: et ad ſupera.
vt ſumm ad faſtigia teſ
ſi. Sed ad id quod erigit
ſupra edificiorum culmè
ornatus gratia: et a tota
latitudine ſurgere incipit
ens paulatim tollitur in
acumen: quod vulgus frons
tispitium vocat. hinc illa
formă in quacunq[ur] re fa-
ſtigium dixere. Hinc Pli
tur: ſolia faſtigiata dixit.

k Tenui ſulco. S. ſoffa.
AN. Tenui ſulco. Videto
paulo ſupius:ibi: Et ma-
gnos ſcrobibus concideſ
re montes.

l Penitus. A. maxime.
m Aſculus in primis.
SER. Arbor eſt glandife
ta: que licet ab eſu habet
at deriuationem: tamè ae
ſeribitur. ſicut et celatur:
quod eſt principium. lic
a celo celas: ſic dictu. C
Aeſculus. In deſentbenda
hac arbore inſiſt: vt huv
ſuſcemiò variétate iucu
dius reddita poema.

n Flabra. SER. Hoc nomē tantum pluralem reſcipit nu
meru, ab eo vero quod eſt ſtāmina flamē poſſum? acci
pere: licet ſit vitandù propter aliam ſignificationem. Nam
dictur flamē dialis: ſtāmen martialis.

o Multoſq[ur] p[ro] annos. AN. Quidā antíqui textus habet etiam multoſq[ur] nepores: quod magis placer: Et autem ordo. Et durando volues multa virum ſcula vincil mul tos nepotes. Siue et volutens multa virum ſcula durādo vincit multos nepotes, id eſt inſultam et longam poſteri tatem, p[ro] ſcula. AN. ſculum ſpacium annorù cen tum vocarunt: dictum a ſenes quod longiſſum ſpacium ſeneſcendorum hominum id putant. Macro eſt auctor. q[ui] Media ip[er]a. CRIST. Stipitem intelligit quod in me dio ramorum poſitus eſt. t Vergant. A. inclinant.

s Solem cadentem. CRI. occidentem. AN. Ad ſolem ca
dentem. Plinuus libro. xvii. caſp. ſecundo ait: c Virgilius
Vitæ ad occafus ſeri dānauit: aliqui ſic maluere c[ir] in exor

tu a pluribus meridie probari animaduerto: nec arbitro
perpetuum in hoc precipi poſse: ad foli naturam: ad Joci
ingenium: ad coeli cuiuq[ur] mores dirigenda foliaria eſt. In
Aphrica meridiem vīneas ſpectare: et ſi viti inutile: colo-
no falubre eſt: quoniam ip[er]a meridianè ſub facere plaqe:

qua propter tibi qui occaſ
ſum aut ſeptètriones con
feret: optime miſcebit: ſo
lum coelo: cum Virgilius
occafus improber, nec de
ſeptètrione relinqui: du
bitatio videtur: atqui in
Csalpina Italia magna
ex parte vīnes ita poſit
compertus eſt: nullas foſi
ciores. Multum rationis
obtinet venti. Hec ex Plù
ninio, t Nè ve inter
vites Corylum. S. Radi-
tes enim eius nocent vitis
bus. AN. D: corylo vide
in Tityro. Eſt autem fru-
ticoſa arbor: de qua mul
ta Theophrastus li. iii.

h Forſitan & ſcrobibus q[ui] ſut faſtigia qu[er]as:

k Auſim vel tenui vitem comittere ſulco.

l Altius acpenitus terre defigitur arbos.

m Aefcul[em] imprimis: qu[em]tù vertice ad auras

Aethereas: tantum radice in tartara tendit.

Ergo non hyemes illam: nò ſlabra necq[ur] imbres

Conuellunt: immota manet: miſtoſq[ur] p[er] annos

Multa viru[rum] voluens durando ſcula vincit.

Tum fortes late ramos & brachia tendens

Huc illuc: media ip[er]a ingentè ſuſtinet vmbræ.

Ne ve tibi ad ſolè vergant vineta cadentem.

Ne ve inter vites coryl[um] ſere: ne ve flagella

Sùma p[ete]: aut ſuma deſrige ex arbore plātas.

Tantus amor terre: neu ferro lede retuſo

Semina: ne ve oſſe ſyluſetris inſere truncos.

Nam ſepe incautis paſtoribus excidit ignis.

Qui furtim pingui primu ſub cortice tectus.

v Flagella ſumma: S.
Flagella dicuntur ſummę
arborum partes: ab eo q[ui]
ventorù crebros ſuſtinet
flatus. AN. Theophrast
libro quiſt: de cauſis plà
tarum ſcrubit. Plantas pe
tendas ab radice poſtus
mù: quod ſi minus conſe
qui poſſint: a parte inſe
riore arboris: potius c[ir]a
ſupere occipuntur. Hec
enim viuatiórora intelligi
tur: excepta vite et fico. et
quicquid húido ſit: quip
pe humida parte ſuperio
re melius germinant. Co
lumella libro. iii. c. iii.
ait: q[ui] vitis ſemia optima ha
bene a lumbis. Secunda
ab humeris. Tertia ſuma

ina in vite lec[ta] que celerrime comp[hend]unut: & ſunt
viuaciórora: Lacius autem eadem habētur libro quarto: ca
pitulo decimo. Flagella. Summę arborù partes dicunt
a ventorum flatu. x Tantus amor terre: S. id eſt ſic di
ligenter a ruſtis ager eſt colendus.

y Ferro retuſo. S. obruſo: quo vites qua ſtan[que] potius c[ir]
potantur. AN. Retuſo. hebeti Theophrast. li. v. de cauſis
plantarù ait: c[ir] ferro c[ir] leuſſimę purgandę ſunt arbores
& vites etiā: periculum nanc[que] intentus d[ur]piter vlcera im
minet. quemadmodù enim radicibus Vulneratis c[ir]u fo
dieur: arbores deterioreſcùt. ſic etiam vnlinere partis ſupe
rioris: noxam eand[em] his poſse afferri credendù e: quu ne
queunt tollerare, z Semina. A. arborù: vel vitiù plà
tulas. C. tenellas plantas. a Ne ve oſſe ſyluſetris. S:
non c[ir] non profit: fed (vt etiam ip[er]a d[ic]it) propter caſum
incendii. b Incautis paſtoribus. S. negli[gent]ibus
& circa alia occupatis.

Lii

Georgicorum

c Ruit atram nubem. SER, egerit; & emittit: & ruere fa
tt. Nam mō ruere aſtiam habet ſignificationem;

d Tempeſtas. A. ventorīi ſuror. e Ab vertice. S. ab
aquilone. vt hic. Vertex nobis ſemper ſublimis. f Fe-
rens. S. flans. vt. Fieret vento mora ne qua ſerent ic.

g Hoc vbi. S. Subaudi contigerit. A. cuenerit;

h Infoclix. S. Infocundus & Iterilis. i Supat. S. ſup.

eſt. vt: Quid puer Aſcani
fuperat ne. k Nec tibi
tam pru. S. Dicit quo tpe
vites ſunt ponende: & p
bat tolerabilius autuno:
med? vernomā dictur? e:
Ver adeo frondi nemorù
ver vtile ſyluis.

1 Borea ſpirante. A. cù
folum flatibus aquilōis
concreſcat: atq. ſicceſcat:
auftrinis cōtra labefcat:
atq. humefcat: plantaq
pari ratiōe humidior: ſic
cior ue ſepſa reddaſ: hac
decauſa meli? p auftrium
feritur: radicat eni: germia
eurq: celerius : cù planta
turges credi: folo turgeti:
cœliq: aſt edemoliti? at
q: benigni. Aquilone au
tem aduerſa oia venit:
frigent eteni plante: atq.
laborati: & folo gelato: ne
q: radicé que dimittere:
nec germen edere pitt.
Hec Theophrast li. v. de
caufis plantarum.

im Semia facto. C. Im-
pofito malleolo: nā ſemé
non ſolü de granis ſeges
gettü ſiue pomor? dicim.
ted etiā de virgulis : vni
arbores ſerut: et ipſas no
auellas arbores: q: e ſemiv
nario tranſerunt ſemina
appellant, o Concre
tam radicem. S. Ante eni
quali gutta quædā ex ter
tra & hūtore, pcreatur: quę
poffea tondif in radicé.

p. Optima vinetis fav-
tio. A. Coli, li. iii. c. iii. ait
Plantaria facito exorien
re a decima luna: & a vi
cefima, hec vel melior eſt
vitibus facio, fed cù feres
frigidos ventos vitato:
Docet etiam ibidem Co-
lumella: quo pacto plan-
taria fieri debet. & libro
iii. c. xiii. q. vitis. Vere: au
tumnoq. tempeſtiue po-
ni. Vere melius: fi aut pluri? aut frigidus ſtatus coeli eſt; et ager pinguis: aut campeſtris: & vliginofa planicées. Rurfus autunno ſi ficæ ſi calida eſt aeris qualitas, ſi exilis aut aridus campus, ſi macer: preruptuſue collis. Veneq. q. poffitiōis dies ſere quadraginta ſunt: ab Idibus februa ri. viſq. in equinoctiis, rurfus autumnalis ab idib. Ocio bris in kalen. Decembris. Sationis autē duo genera: maloleoli: vel Viutradicis, quod ytrūq: ab agricolis, viurpaſ.

q Vere rubenti. SER. Floribus ſplendid.:

Candida aus. S. Iuuenalis; Serpente ciconia pullos

pascit. AN. Ciconiam intellig: quā e longuīno venire
non dubit eſt: vt & grues. Ilias hyemis: has ſtatis ad
uenas: nec venire ſed veniſc cernimus, honos his ſerpen-
tium exitio tātus. vt in Theſalia capitare fuerit occidit.
cadem legim? poena quæ in homícidas. Hec & plura Pi-
nius libro. x. c. xxii. s Prima. vel autumni. ANT.
Theophrastus libro. iii. de caufis planetarum at. Turge

Robora cōprendit: frondeſq. elapſus in altas :

Ingentem cœlo ſonitum dedit índe: ſecutus

per ramos victor: perq. alta cacumina regnat.

Et totu inuoluit flāmis nem? & ruit atram

Ad cœlum picea craſſus caligine nubem.

Præſertim ſi tempeſtas ab vertice ſyluis

Incubuit: glomeratq. ſerens incendia venſtus.

Hoc vbi: non a ſtirpe valent ceſeq. reuerti

poſſunt: atq. ima ſimiles reuireſcere te, ra,

Infoclix ſuperat folijs oleafter amaris.

Nec tibitā prudēs quiſq. perfuadeat auſtor

Tellurē borea rigidam ſpirante mouere,

Rura gelu tu claudit hyems: nec ſemine iacto

Concret am patitur radicem affigere terre,

Optima vinetis ſatio: quum vere rubenti

Candida venit auis longis inuifa colubris,

prima vel autumni ſub frigora: quī rapid? ſol

Nondū hyemē cōtingit equis: iā pterit eſtas.

Ver adeo frondi nemorum: ver vtile ſyluis :

Vere tument terre: & genitalia ſemina pofcunt,

Tum pater oipotens ſœuquis imbrib? ether:

ſat folum cù humeſtum
atq. tepidum eſt: ſtatum
q. temperatūri aeris obtus
net, tunc enim agite atq.
letum confitit: quod du
obue fieri temporib? ma
xime arborum generum
folet. Vere ac autunno:
et quidem his têporibus
arbores magis ſerimus:
fed melius vere, tunc eni
folum humid? eſt: & fol
tepeſacens eſicet germe:
et cœlum placidum atq.
roſid? conſat: iāt vt ex
his omnibus & germiaq
lio proſpere ſequi poſſit.
tam ſatio cōmunior om
num v'l plurimorù tam
fiu: tuum q. plantarum:
tempori verno attribuif:
hc ille, t Quīt rapi
dus fol. A. Rapit eni ac
attractu ad ſe cuncta: tor-
rens: et forbēs calore ſuo
quo liquor ficetur. Deq
etiam ante patuit.

v Aestas. A: autunni
calorem eſtatem appella
uit. x. Vere tumèt ter-
re. S. Aſper ſimpliciter ac
cipit: vt terre ntus: plaura
numeri fit. que dicuntur
verno tumere & ſemina
pofcere. Donat? vero ter
re genitui? vnilt ee ſingu
larem: vt fit ſenſus mu-
tata diſtinctione. Vere tu
ment fylug: felicet a ſupe
rioribus terre: et genitalia
ſemina referit terrarum.
Sed melius a pteri? ſequi
mur: vt genitalia ſemina
que nos tacim? intelliga-
mus: nō que ſylug ex ter
tra ſuſcipiunt. A. Tument
turgeſcit. C. Vere tumèt
quali diceret: ſ facile concu
pſicunt ex natura ſua cali
da & humida.

y Genitalia. §. dicimus ſemina: quibus aliquid p[re]ca-
tur & gignitur, A. Genitalia ſemina p[oc]unt. Semper
eni folo turgenti ſemina mādare oportet. ſic enim optime
germinatio agitur: vt ſenbit Theophrastus li. iii. de cauſis
plantarum. z Tum pater oipotens. SER. Inter
dum pro aere, luno: p. et hēre luppiter accipitur. Aliquo
tiens & p. aere: & p. et hēre luppiter. Luno: vero, p. terra &
aqua ponificut hoc loco intelligim? nā et hēr nō habet
pluuitas, vīn loue: p. et hēre accipim? cur attribuitur aer &
ether: duo mixta terre & hīsori vniuera p[re]ciant, Diut

Liber Secundus

LXXV

autem verno tempore effe pluotas quibus cùta nafcùt. Vnde & foecundis imbribus dixit: quib[us] terra foecundaf. CRI. Tum p[er] 2c. Iouem multis modis intelligi fuo loco monitrautimus. Modo eni Iouem ſtellam illam falutare q[ui] in ordine ſecunda eſt: m[ö] p[anima] m[üdi]. ſe p[iff]ime au tem pro ip[ro] ſummo deo: a quo omnia ſunt intelligim. Nonnunq[us] vim ip[ro] ſam duorum ſuperioru elementorum:

quæ actua eſt: per Iouem exprimim[que] quod d[ui] agit in h[ec] duo inferiora clemmenta: aqua terramq[ui] in tellexerut p[h]iſi: q[ui] paſſuua n[ic]upat. V[it] quoniam pariter ad g[ign]ed[ui] c[ur]tunt: fræt[ur] ac foror[em] d[ix]e runt: q[ui]n illa illa agutæ: illa patiuntur. Iouem ma n[it]u q[ui] m[af]culinæ agen[em] temq[ui]: ilunon[em] v[x]ore: q[m] ſormeinæ p[atient]e: vim obtinet: appellarut. V[er]no igitur t[he]p[pter] maxi m[à] elementorù contiſpeſat: i[mi] c[ui] ſam cal[or] in h[ui]s m[id]i u[er] age reſi p[ia]t: reſta[que] tempere dicim[que] ſoue acti u[er] vim ſoecu[di]s imbrib[ib]id[em] eſt g[é]ituo humore de ſcendere in g[rem]iu[m] lunonis. I[mi] terre: q[ui] ageſte vim tach[que] ſoſina virile ſeme accipit.

a Aether. AN. Iuppiter quę ſumm[ui] deu mundi q[ui] iam voluere: Euripiis d[er]etherm[em] co[lu]m i[ps]m ac ſoue volut. vt ſcrifbi Tullusli. i. de natura deorum. b Coniugis in g[rem]ium. AN. Iuppiter (vt dixit Ennthus) is eſt: quę g[re]ciyocant a[er]e: qui vent[er] eſt & nubes. Imber poſſea dictu: quia morat[is] atq[ui] arbores: herbaſque omnis iuat. Iuppiter

Item co[el]i dictur. Varro ſcrifbi alia. Iuppiter i[g]if. i. aer q[ui] ventus eſt & nubes: i[mber] poſſa. deſcendit in g[rem]iu[m] I[mi]coniugis i. Iunonis q[ui] et terra eſt. Et p[hu]s li. ethicorum vii[mi]. ſcrifbi Euripide h[ec] dicere: q[m] eſt licca tellus: ip[pa] c[er]re de i[m] imbræ amat: c[ui] t[urget] ether imbr[i]: c[ui] co[el]i tumet: a[ſe]ſectat vt telluris in ſinus cadat. c Laet[es] A. ſoſcunq[ui] de v[er]is tempere. C. Laet[es] p[al]im, d[C]omixtus cor. S. pro corpi: vt h[er]ger pede pes. Item alibi. Et magno ſe corpore miſſet. L[ic]et p[oli]mus accipere: mixtus terræ magno ſuo corpe. i. ethere. A. Magno corpe. f. terre: ſubſeſt enim natura terræ. Vnde ſuperi? a[ut]t. Quippe folo natura ſubſeſt: natura a[ut]t res o[ſ]e creat: aug[ent]a[que]: vt Lucreti? inquit. e Aui[que] 2c. C. Ex illa eni contemperie caloris in humidi[us] excitaſ natura: ita ducente deſideri[ui] ad crean d[ui] qu[uo] deſid[ro] & auæ ſuaute[rum] q[run]ſt: & aiſaia cumq[ui] c[ita] falere & inire cupiunt: & in terra ip[pa] plantæ in quib[ib]id[em] eſt ſenſitiuæ: ſed vegetatiuæ vis parturit. f Refovnant. AN. Ouiſt p[it]e li. faſto[que] a[ut]: Et t[ep]id[ui] volucres concentibus aera mulcere: ludit & in pratis. luxuriat[que] p[er]cus. g V[en]ere, C. ſic dicta: vel q[ui] in oia veniat: vt inſarum. O[me] adeo genus interris hominu[m] ferarum. Et gen[que] qu[u]oreu[m], in furias. igne[n]c[que] ruunt amor oibus idem. h Certis dieb[que] 2s. Statutus legiti[m]is a natura archana quad[am] ratione diſpoſitis: vt tractat Lucretius: qui d[ict]ionatione h[ane] ethero calore deſcendere. C. Certis diebus. Vernali tempore quod ſungulis an[is] ſtatuto tempe redit:

Vel quia certo quodam tempore: & non omni[que] ſoemina ma[n]re expetit. exceptis (vt a[ut] Ariftores.) multiere & equa q[ui] omni tempore etiam ſoſte concubitum exp[er]t[ut]. Item his q[ui] ſuperſo[ant]e: id eſt q[ui] adhuc p[gn]antes alii[que] ſo[tu]m co[ci]pientur: vt lepores. i Almus ager. S. ab eo q[ui] nos alat. A. Alm[que] quita fuis fructibus nos alat.

k zephyri. S. Fauonii. Alibi

zephyro p[er]tis ſe gl[iba] reſſoluit. Horatius. Soluitur

acris hyems grata vice veris & fauoni. AN. de his late li. Georg. Et ze phyro. p. f. g. r. C. zephyri venti ſunt occidentales: q[ui] vere flantes fua c[ô]têpera t[ia] caloris & h[ui]oris: t[er]ra ad vari[os] c[ô]cept[ur] apt[ur] reddunt. D[ict]u ab eo q[ui] eſt 180° id eſt feruco: quia illis terræ c[ô]cale ſcentes grauide reddunt. I. Laxant. C. quod talo ris: e: vt frigeris q[u]eſare: m Supat. A. Ver eni ca lid[ui] ſcit. et h[ue]c[ui] deus o[im] fabricator. Sicca eſt eſtas et calida. Autum[em] ſicus & frigid[em]. hyems hu[mi]da pariter & frigidam auſtor eſt Macro. li. vii. C. Superat abuſe eſt: q[ui]d n[ò] ita in reliq[is] annis t[ui]bus accidit. n Tener. C. Quaſi notiell[que] p[ro]pter anni principi: & quaſi fácile ad quiduſt g[ign]enidum verti p[oli]t.

o N[ou]s ſoles. S. vernales diſes. A. N[ou]s ſores: t[ur]c eſt noua: t[ep]oritq[as] vt eſtā Ouiſ li. faſto[que] inquit. C. N[ou]s: re.nouatos p[er]titer principi[ui] anni. p Nec me[t]uit ſurgentes p[amp]inus auſtros. S. Varie dicti. N[à]fupra a[ui]: Audet ſe grami

Coniugis in g[rem]iu[m] laet[em] deſcendit: & o[n]mes Magnus alit magno c[ô]mixt[em] corpore ſo[tu]st. A[ui]a t[un]creſo[n]ant auibus virgulta canoris: Et venerem certis repetunt armenta diebus. p[art]urit almus ager: zephyriq[ui] tep[et]ib[em] auris: Laxant arua ſin[em] ſuperat tener o[ib]us humor. Inq[ui] nouos ſoles a[udent] ſe gramina t[uo]to C[redere] nec metuit ſurgêtes p[amp]in[em] auſtros. Aut actu[m] co[el]o magnis aquilonibus imbrem. Sed trudit g[é]mas & frondes explicat omnes. N[on] alios prima c[ref]centis origine mundi Illuſſe dies: aliumue habuſſe tenorem C[red]iderim: ver illud erat: ver magn[em] ageb at Orbis: & h[ib]ernis parcebant flatibus e[ri]i,

na t[uo] C[redere]. AN. Auſtros qui h[ui]s diſt: ſunt: & nubila nutrioni[em]. de quibus latius ſupra,

q Imbr[æ]. A. i. grandinê, a[ut] eni aquilo li. vi. methamor[us] phoſeon. Induroq[ui] nuæ & terras grandine pulſo.

r Trudit g[é]mas. S. p[pe]llet: effuſit in folia. A. Gemmas: vitium oculos: intelligim[que] p[ro]metha ph[or]a: vt lat[em] patu[n]gglog[em]. vii. C. Sed trudit g[é]mas & frondes explicat o[ſ]es. Alterum ab altero eſt. Primo eni t[urgent] oculi in ramis: & hi gemme dicunt: prodeunt frondes. s Non alios prima. S. H[oc] ſm licentiâ poetica[d] d[ix]it. N[à] falſum e. C[ô]ſtat eni poſt ſa[ct]u[m] m[ü]di ex qualitate curſus ſol[pa] eſſe diuſſa. G. N[ò] alios: veriſſe videt principi[m] mundi a vere ſuſſe. Et ſm Macro. incipiente die illo q[ui] prim[em] o[im] illu[x]it: q[ui] iſu[n]t natalis m[ü]di voca[ſt]. ſuit a[ries] in medio co[el]i. Et quia medi[m] co[el]i q[ui] m[ü]di vertex eſt: i[cc]erco a[ries] vt m[ü]di caput in exordio lucis appuit. Sed de hoc dictu[m] eſt in alio loco. t Origie m[ü]di. A. P[li] ſcrifbi m[ü]di: q[ui] alio noie co[el]i appellari libuit: necq[ui] genti[m]: neq[ui] interitu[m] r[u] vnq[em]. N[oftri] theologi[que] ſcrifbi: decimo q[ro]to ka[ſ]. Apr[idi]s mundu[m] creatu[m] ſuſſe die folis. Poeta eni id i[d]e videt aſſere re. A[it] eni. Ver illud erat 2c. v Tenore. S. d[uc]t[ui]. x Ver illud erat. S. Abſoluta locutio. quiq[uc]d illud ſuit: ver ſuit. y Magn[em]orbis. A. orbis dictu[m] eſt m[ü]di: q[ui] e[ſ] forma in ſp[em] orbis abſoluti globata e. vt P[li] docet. Magn[em] at a[ut]: q[m] (vt t[ea]ſt a[ut] P[li]?) immefu[m] eſt & inſinitus: ac h[ui]nito ſiſtuis. Furor[em] eſt: menſurâ eius animo quod[am]

L III

["Liber Secundus", "LXXVI", "o Animos tollent. S. Sment his reßmagnanimitatê.\np Iamçs reperit. S.f. fund diligentiores. q Qui faxo\nfuper. A. Magonis p[re]ceptum fuit: vt in ferobibus lapides\ndifpo nereçq singuli nô excederêr qnq libra[rum] pond'. Hi\neni videm et aqs hyemis: & vapores g[it]atis ppulfare ra-\ndicibus, auctor eft Coluſ\nmella: li, iii[li]. cap. xv.", "r Eſſuos ad imbres. S.\n, i, corra nimias pluinas.\ns Munimen. A. ſez eſt.\nt Hoc. A. ſez, munimen.\nv Hiulca fiti. ſiti. S. pre n[ati]\nmis calib[re]t. Catilla.\nAN. Hiulca fiti. ſiccatate ape-\nnente ea arua ſi: Ab h[ui]\nhilicus deduc[er]. Catull\neria: alt: Quí graus exuv\nſtos eſtus hiulcat agros.\nx !Canis eſtifer. A. ſepti\nmo kale[n] Augufti: cani-\ntula appareat: eſt[que] caligo\ng[itu]oſa: vt feribit Coluſ. li\nbro. xii. Et Pli. lib. ii, ait:\nCanicul[em]. exorunt accendi\nſol vapores quis ignorat[em]\ny Ad capita. S. f. vitiiu\np[oli]ariu. A. Capita vitiiu\nputata cireuſodito: areare\nincipito: vltro: citro: c[ito]s: ſul-\ncos p[re]tuos ducito. Ito p[er]\nc[it]ip. Cato (reſte Pli. libro\nxvii. ca. xxi.) Coluſ, ait. li,\nv, c. v. ait: q. fat p[er]ſi[mi]s vi\nfum eſt ex kal[em]. Marcii v[ir]\nq. in oclobrê. trigeſimo\nquod die nouella vineta\ncôfodere: omne n[ec]o[rum] herbas\n& p[er]cipue gramina exſtir\npare rc. z Et duros\niactare biden. S. hoc ad\ncomun[ie]das pertinet gle-\nbas.", "a Fleſtere luctantes in\nter vineta iuuecos. S. Cû\nquadâ moderatione du-\ncere ne tenera, adhuc vir\ngulta concurrant.", "b Leues calamos. S. i:\nnitidos, c Et rafê na-\nfilia virge. S. p[re]cipit &\ncánas i virgas radi oport[\ner]ere: ne videlicet ex cortice\nrubigo aduerſa procreari\np[oli]it, d Aptare, A. fu-\nperet. e Tabulata. S.\nfunt rami effuſores & in\nplana tendères: n[ò] ad al-\ntiora crescentes. A. Tabu-\nlata cacumina ipfa & ar-\nboru cafulas. f Parce\ndu teners. A. Pli. li, xvii,\nc. xxii. docet non eſſe ſetti\nnandù ad putatiòem no\nuellt vitis: fed primo i et\nculos materia colligendâ:\nnec nifi valid[æ] putationê\nadrouêda. g Palmes.", "AN. Vitis materia mollis. Qui per nouella brachia emiſtus: fructuâ affert. propterea lætus palmes ait poeta. Dici tur aŭt palmes (vt Feſtus ait) quod in modù palmarum virgulas quafi dygtos edit. Et Coluſ, ait li, iii[li]. c.vi. quod Mallcolus nouellus eſt palmes innatus prioris anni fla-", "gello z. h Per puruſ. S. p[er]aerem. i Ipfa acies zc.Si\nacies leg[er]im: hic erit fenſus. Teneris adhuc vitibus non\ndù & facilis acies neceſſaria. Si acie, subaudim virgulta.\nvt ſi ipfa virgulta nondù facilis acies tentanda funt.", "k Interçq leg[ed]. C. vt ratoria oia ſunt in arbores q[ui] fol fa-", "cili? p[er]oia penetrat: q[ui] in\nterſuare et inſolare dicuſt.\nqui d[ere] rufſica ſeribunt,\nl Stirpibus. S. solidior\nbus [p]almitib[em]. i, truncis.\nm Texende ſepes: SER.\nEttâ alii hic diſtinguieſt:\nhic ſepant. Texêde ſepes\nettâ et pecus o[en] tendeu.\nn Dù frondis tenera. S.\nVera lectio eſt fròdis. Lu-\ncretus. Frondiferas do-\nmos auum. Hodie vero\n& a fronte et a fròde vn[\n]eſt n[ut]us frons: vt frons\nfrontis: & frons frondis.\nSicut & leas a lente: & a\nlende capitis breuſore pe-\nriculo, o Indignas\nhyemes. S. ſeuas:", "P. Solem potentiè. S. in\ntolerabile, grauem.", "q Syluèſtres vri. S. Boa\nues agreedres qui in pyr-\nheneo naſcut môre, poſt\nto inter Gallias & Hilpa-\nnias. Sût aŭt exceptis ele\nphantis maiores c[eteris]\nanimah[ib]d[ict]i vri o[n]mo t\nco v op op wy id eſt a monti-\nbus. A. Vri. in fylua herd\nnia Germanie ſunt fun[em]\nguitudine paulio inra ele\nphantes ſpecie & colore:\net figura tauri, magnavis\neorum & velocitas: neq-\nhomini neq[ui]e ſere qua[] co\nſpexerunt parcunt. Hos\nſtudioſe foueis capros in\nterſicunt. Cornua ſtudio\nſe conſuifita ab labris ar\ng[eto] cireucludùt: atq[ui] in\nampluſimis epulis p[er]po-\nculo vtuntur. Hec ex libi\nfexto còment. Cefaris de\nbello gallico. Macro. lib.\nvi. ait. q[ui] vri Gallica vox\neſt. qua ſeri boues figu[n]i\ncantur. C. Vri. Solin' ait:\nvbi poſt Scythias germa\nnia inſipit effe v[el]ontes:\nqui boues feris ſimiles .\neſſe ibide: vros quos im[\n]periti vulgus vocat bu[\nbulos: cum bubuli pene\nad ceruina facie in Aphri\nca generent. Sed vris tauri\nrina cornua eſſe: q[ui] intran\ntum modù, ptendun[em]: vt\ninter regias menſas p[oc]u\nla gerula fiant.", "r Capreçq ſequaces. S. p[er]ſecutrices: vt: Mallecq ſequa-\ncibus vadis. A. Capreç in plurimis ſimiludies träfigu-\nrantur, ſunt capreç ſunt rupicapr[æ] ſunt ibices pernicta-\ntis mirand[æ]. Sunt & damm[æ]multa[que] alia haud dilimi-\nlia, Hec Plinius libro viii.\nL xii", "apportant. Odo[rum]que\nritus edoctus h[uius]modi\nmelba c[ui]s adhuc vir\nnunc, etiamque adhuc vir\ns. ait. In litteris de\nles circa potens, et\nnito ne vtris p[er]ſi-\nxuca radii ad\nphraſus in\nbro ait. operamque\nlos amn[ite]s p[er]mi-\norientis p[er]mi-\nis latusque ait. in\nminutioque\ncomum radii\nmeteque ait. in\ncom. ait. in\ncom. ait. in\n

Georgicorum

h Pinguiacb, C.Nã pin
gues decet esse hoſtias q
facrificanç. i Verubus
columnis. S.i. de Corylo

ſacris: & hoc propter ea quia ſicut caper eſt inimicus
vitibus: quilibero immolat. ita etiam eis nocent Coryli
Vnde & ſupra ait. Ne ve inter vites Corylum ſere,

Pinguiacb in verub' torrebim' exta columnis,

ANTO. Verubus' colur
nis. in paſſillis. Veru
bus autem ait: quoniam
in veru coquebantur. Vnde
aite Varro. Hec ſunt quorum in
facrificiis exta in olla non
in veru coquuntur.

k Eſt etiā ille labor. S.
Iam ſe pularim ſédit ad
vitui vitupatione dicés.
Et infiniti ſe earu labo
ſem: vt cui nunq[ui] exhau-
ſi ſatis eſt. & incertu fru-
ctu, vt. Etiam maturis
metuend[us] Iuppiter vuist:
Et i[mi]p etiā fructu pni-
toſu, vt: Bacch[us] et ad cul
pācauſas dedit. 1 Ex
hauſti. S. exhauſtioris: fini-
tionis: q[ui]d q[ui]ſaperu viſi e
ſe ad figura tranſultu: di-
cens exhauſti: vt: Seruā9
tiſſim[que], p. equitatis.
A. Satis exhauſti. Suffid
ens finis vel p[er]ſecio: vt q[
]bella exhauſta canebat i,
ſinita et perſecta. m Omne ſolui. S. f. vites.

n Terc[us] q[ui]terc[us], A. Pli.li, xvii.c, xxii. ſcribit. Satis eſt vine
am ter anno confodi: ab eſquinoctio verno: ad vergiliariu
exortu: & canis ortu: & increfcère acino. Quid[am] ita deder
minat: vetere femel a vindemia an[ui] brumā: cu[u] alti ablav
queare et ſtercorare ſatis putet. Iteri ab idibus Aprifano
tec[us] concepiat, hoc in ſexto: Id[us] maii. Deinde priuſq[ui] flov
rere incipiat. & qu[u]i deſloruerit: & variante ſe vua. Perſi
tiores aſſirmat: fi ſuſto ſe p[er]i[que] fodiare: intāt[u] tenetefcere acio
nos: vt r[u]panſ qu[em] fodiunſante ſeruentes horas diet fo/
diendas cōuenit, o Verſis. C.Nã capitib[us] bidentium
& marrariu affiduo ſiant glebas. i. in minuſſima trituy
la terendo: frangit: ex quo humefcit ſoli ſupſicies & refrī
gecit: frigefa: c[it]ac[us] vit[em] opaco frigore contra caloris vim
munitam reddit, p Aeternu. S. Abſolute locutus eſt.

Eſt etiam ille labor curādis vitibus alter
Cui nunq[ui] exhauſti ſatis eſt: n[am]q[ui] o[m]ne q[ui]tānis
Terq[us] quaterq[us] ſol[u] ſcindend[u]: glebaq[us] verſis
Aeternu frangenda bidentibns: o[m]ne leuand[u]
Frōde nemus: redit agricolis labora: c[it]in orb[e]
Atq[us] in ſe ſua per veſtigia voluitur annus.
2lc[um] o[m]liuſeras poſuit, qu[u]u vīnea frondes:

A. Aeternu. ſemp frāgen
da gleba: id occare appels
lant ab occidědo: q[ui] gran
des terre c[edit] globos. vt
Feſtus ait. q Omne
nem[que] S. dicit et arborum
et vitii. vii paulo poſt di-
curus eſt: bis vitibus inf
gruit umbra. A. O[m]ne ne
mus. vitii felicet. C. Neq
mus. i. opacitatem p[am]
pinorit: q[ui] ſp[em] nemoris
pr[eb]et. Et fititur interlu
cāda vitis: vt ſol ad vua[s]
maturādas facilius p[en]
ere.

r Levanduſi. S. releuan
duſi: ſpoliāduſi, 9. Redit
agricolis la. a[ct]in orbē. S. i. in ann[ui] circuitu labor ſeuinuſcē
ſequi ruſticorui. A. Labor a[ct]us. i. in i[pi]a h[itu]s et eſſuq[ui].
C. Redit ag. 2c. Sentētia ĕ. Toto anno labora: circa vites:
Quo quid[em] ſinſo: redit labor redeuntis anni. r Sua p
veſtigia. C. Nam ita p. duodecim zodiaci ſigna c[irc]uq[ui]
gatur ſola quo ānuſ eſt: vt n[u]ſq[ui] ex ſuo trito curuſ diſce
dat. v Annus A. Solis annu: non ſol[u] a Ralendis la
nuariuſs v[fc]s ad e[af]dem vocamus. ſed etiā a ſequenti poſt
kalendas die. v[fc]s ad e[und]e diē: & a quoc[ui]q[ui] c[ui]uſlibet
menſis die v[fc]s in diem e[und]e: redit uſus annus vocat. Ma
crobius auctor libro: ii. de fomno. Et li. primo fat. inquit
Q2. Athenis. Capito āni[u] a circuitu temp[is] putat diu[i]n
quia veteres am p[er] circu[u] ponere ſolbat. x Olim. S. q[ui]
q[ui]p[er] ſignificat a[u]t ſinſa[t]e p[ē]pus autimi. y Seras fron. S[
]fero cadentes: tarde e[m] ſpoliānt[ur] vites frondibus.

Liber Secundus

LXXXIII

omnium phibetur. Distat Tyrus a fydone: non p[ro]ſis duci
nus ſtaditis: p[ro]ſt Tyrus eſt antiq[ur] Tyrus triginta diſtans ſta
diſs. oſtro purpura: ex oſtreis enim p[er]ſibus et iāt tingitur,
de quiſ[que] ſi. u. Georg. y Stupet. C. Nam ex admirat[que]
ta pene vires amitume ſenſus: vt corps p[iter] ac ani
mo torpeſcat. z Roſtris. A. Erant roſtra in foro loca
ad palatinas radices. Vt ad p[er]ſum loqui p[er]miuſt cōſuerat:
& a roſtris natiu[m] ſic[que] cognota. Ait eni Liu[que]. Naues
antiautum partim in naualia ſubduct[em] partim ſuffenſe:

roſtrifc: earu fuggeſtum in foro extructu[m] exornat[ur] placut, a Plaufus: hye aut[que] ſo. S. Ordo. e. Coru-riput[em] e[m] hunc gemina[que] per cuneos plaſus et p[le]biser patri[m]. A. Hiantem. anhelant[em] certam inſis: la[bi] bore & palma. Eſt autem ordo. Hiant[em] corriput[em]. m[uit]u: ſollit cautiu[m]: & p[le]bis et patri[m] plaufus, eni certe: ſed vacat port[em]. per cuneos gemina[m]us i. ſepe redditus. n[on] e[m] ſemel t[em]tmodo plaudebat: ſed, iteris vicib[que]. P[otes] etiā exponere hiant[em]. i. honos cu[i]puidi[m]. & ſe referre ad graues viros qui in thea tris c[ui] plaufu excipieb[ant]: igna[m] cum f[ib]ibus. CRI. Plaufus. n[am] plaufus ma[n]guis viris daba[m]: et a po[pulo] & a ſenatu[m]. Hinc Horatius, ad Mocenatē vile poratib[ism]odinis fabi[n]tui Cantharis: g[ra]eca q[ui] egōſte ſeſta. Condi[tum] ſeu datus in theatro[m]: c[ui] t[em]b[us] plaufus: care Mocce[n]nas eſques. b Cunes is. A. c[oe]ſſus. C. Cunei[m] theatro[m]: i qui[ſ] p[er] ſpectato res ſeſident: t[em] diuindu[n]t v[ent]anguli trigon[o]s: q[ui] cur ſunt ſcircum curuaturam cinerátionem dirigant af[ce]tus. Ait Vitru[m]: & p[au]lo lo ſtrau ibidem. H[uius]que ſunt i[m]mo & dirigunt

ſcalaria erunt numero ſep[er]em, reliquiam quinque ſeſque deſi[m]gnabunt compositio[n]. Et v[nus] medius contra ſe valua s regias habere debet. Et qui erant dextra & ſinſtra hoſpitiaturi[m] deſignab[ut] cōpoffitio[n]. Exremi duo ſpectab[at] itinera verſurar[u]: c Gaudét. AN. Alii ſeliciter.

d Exilio[que] S. volu[n]tario ſelic[que] p[er] aucti[m]. A. Exilio patria enim exulare cogunt. e Patrā. C. Nā cupidi[m]ate ſi[ſtus] loca a ſolo natali[m] remoti[mi]a ſibi patrā facit. f Alio ſub ſole. S. ſub alto climate. A. ſub alia regione. C. Alio ſub ſole. Vt id[em] ſe ſt: ſed dicim[que] ſol cadentē cu occidentale: & n[am]ſcente c[ui] orientalē plagam obtinet. g ſacentē. C. quia terræ imas p[res] tenet in elemen[tis]. ergo iacentes c[ō]patiōe aliori[m] element[o]. C[ui] a[uc] dixit: c[ap]uſi[m] iacentes: dixit c[ō]parat[oe] moniti[m] q[ui] attollunt e[m] campis.

h Hinc anni labor. S. i. ex agricultura habet totius anni ſubſtanti[m]. A. ex agricultura eſt labor totius anni toto ſi quide anno p[er] ſegere laborand[ur] eſt. V[n]i & Ouid. li. t. me tna. ait. Sternu[m] ſegeres. et deplorat a colonis. Vota iacentē longa[m] perit labor i[r]itus anni. i Hinc patrā. S. Dona tus villā intelligit. n[on] reuera patrā. k Armenta bou[que]. A. Varro. li. i. c. v. In bubulo genere grati[m] gradus dicun[que] quatuor. Prima vitulo[m] ſecuſa tumem[t]or[o]. tertia bou[que] no[u]uello. q[ui]aqua verulor[u]. i Merito[ſo] tuuencos. S. la

boris ſui confortes. A. Meritos erga agricolt[em] ipſum. iu[n]uencus e[m] d[omi]n[que] ab iu[u]ndo: q[ui] ſi ad agru[m] colendu[m] iuuar[em] p[er]ſit. Suſtinet a[ut] armēta bou[que] & tuu[n]os ex agricultura ferendo eru[m]: viciam: m[é]dicā. & ſiſi[m]: m Nec requies. S. i. nunc[que] p[ot] ruſticus omi ex parte de ſutu[m]. A. N[ec] requies ſelicet eſt agricolt[em]: quin. i. vt annus aut p[om]is exuberet: aut ſeſtu p[ecor]u[que]. H[ic] ſenſus meli[que] or [que] ſi diceres. Nec reque[s] ſe[que] eſt vn[que], q[ui] i. vt n[on] a[nt]iquo[ut] p[om]is exuberet: aut q[ui]c[que] Cui ſenſus aliquid et iāt cōueniret propter verba Theophras tibi a[uiam] ſeqn�ia. Q[ui] au[que] tem qu[em] put: alig[n]i expo[m] naf. Gellius etiā li. xvi. c[ap]xi[ii]. edocē. Sed p[er]non: apud Marone[em] lib. iii. ibi[m]: H[ic] tibi ne qua more ſue t[em]t diſpédia tant[m]: q[ui] va tem inſanam aſpícias.

n Cerealis mergite cule S. Manipulos ſpicarum mergites dicimus. A. Ce realis mergite culmi[m]. ma[n]núpulo triccei calami.

o P[rou]e[m]u onerat ſul[que] A. Theophratus li. vii. ingt. Ad incremen[t]e a[ut] alimēt[u]s p[er]miu[m] q[ui] dem coeli téperes. atq[ui] in totu[m] anni c[ō]dito iuuar[em] imbric[em] bus eni ſerenitati[que] por[t]um ſecutis omnia feratia per multi[m] foecu[n]da red[ut]: q[ui] obrě n[on] p[er]a p[u]erbio d[ar]. Ann[que] ſruſtio ficat n[ó]tellus. o Vin[que] cat. A. rumpat. Idem li. t. Georg. Ruper[t] horrea meſſes. q[ui] Sicyonia bac[a]. S. Oliu[m] a duitate la[que] coni[que] Sicyone: v[b]i abu[n]s dant oleq. AN. Sicyonia bacca. diuina d[ict]e: vt etiā Probus a[it]: Sicyon a[ut] teſte Plinio libro. iii[m]. Achaie[que] oppid[u]n[que] ſuit. vtq[ui] Stra[li]. v. inſeq[u]: maxima[m] agri[m] Corinthe[m] parte Sicyon i[m] p[o]ſſellam occupaue re: p[re]ter[em] agrum Sicyon n[ui] Alopus p[ro]fluit.

† Trapetis. S. molis oliuaribus. Et declina[m] trapecu[m]: ſicue temp[u]l[u] Tnerentianus. Quo ſuper infidens trapeto ſigna g[ris] temperat: quod me[n]t[u] a[pr]tum eſt oliu[m] re[n]tibus. AN. Trapetis. molis olearis. Trapeta autem a terendo dicta[n]i[n]i g[re]c[u]e: id Varro docet. Cato autem capitulo. cxlv. Trapetos, a[it]. Varro vero li. i. c. iv. Trape[ſas. s] Arbuta. S. p[oma] ſyluſtria. t. Autinu[m]. A. diſtus [que] t[unc] maxime augean[que] homin[u] opes coactis agrorum fructibus. auſtor eſt Feſtus. v. Apricis. A. Soli expofitis [que] ſi Apricis. i. fine frigore. Phric[e] e[m] frigo ris horror d[ar]. x Pendět circu[m] ofcula nati. S. i. n[on] ſolit aliis rebus: ſed etiā filiorum aſpectu[m] & freqüntia gandět. Contra illud: Exilio[que] domos: & dulcia limina mutant, y Caſta p[udic]i[m]. S. n[on] vt in vrbibus ipudica. A. Iuue, tam[e] fat. vi. a[it]. Iam[que] eade[m] fummis pariter minimi[m]sḥḥibido. Nec melior pedib[que] ſilic[e] q[ui] conterit a[tr]u[m]. Q[ui] q[ui] l[on]g[ur]i] v[eh]itur ceruſe f[yr]or[u]. C. P[udic]i[e]a eſt ab iluia tur p[ium] libidin[u]i libera. Caſtitas vero & ab his c[ó]thiens et remota p[ter]e[a] & religioſa m[u]dicia & p[ur]itas. H[ac] olim c[öm]endat auſtoritate Sabini[o]. q[ui] p[er]ſi ſancti[m]i ſue ſunt & antiqui[m]lii. Nam vt a[it] zonodorus troeze[i]p[o]. Vmbre[que] ge[u]is indigen[e] habitar[u]t circa agrum reatun[m]. deinde p[ul]ſi a pelagis i[n] c[am] terra v[b]i nunc ſunt vener[u];

M iii

Liber Tertius

LXXXIII

Duidii in tertium Georgicon: Tetrastichon.

Tecہ pales: & paſtoru memorande per orbem:
Et pecorum cultus: & gramine paſcua leta:
Quis habitent armeta locis: ſtabulenſ & agni:
Omnia diuino monſtrauit carmine vates.

ANT, M. Argumentum voluminis tertij.

pandiſ apta bou: vel equu tibi forma notāda,
poſt vitulū curā monſtrat: curamہ partētum,
Tradit equis alia: vim poſtea pandit amoris.

Curat ouis: capraſcہ ſimul: laſtis quoqہ ląe et
Mentio: Cura canu: ſerpentu cura notatur.
Morborum quoqہ te cauſas & ſigna docebit:
Communecہ luem cunctis animalibº olim.

Diftichon Sebaſtiani Brant.

Tertius & pecudes docet educare: boueſcہ:
Et que cura/labor fit vel habendus equis.

M iii

P. Virgilij Maronis Georgicon Liber Tertius.

utro autem
omne iuris
in. Capit.
m. Horat.
dis fo
minae diu
nuntiis est.
um S. adi
Lupitam
ego. Cui
gis. An
tepluit
Crecer
ad orie
est ut ad
fert. Et
ter edis
a it Pro
quoque hi
aſserat de
coſt regn
trato. Sacer
um lupp
eculo.
N. Epan
replicatio
1 Impia  
2 qui huc  
3 quos com  
4 puraſt. hi  
5 ciet at tru  
6 ndre am.  
7 qui fum  
8olla. Aliqu  
9 dechent  
10 parat: de  
11 camin:  
12 parato.  
13 et in fru  
14 mus. Fert  
15 disuſe con  
16 camni:  
17 facuti  
18 libi paſt  
19 Georg.  
20 ma huius  
21 Impia  
22 focus hom  
23 qui mar  
24 coccule. Ph  
25 matis ſi  
26 aura tate  
27 culutis  
28 thecos ven  
29 elqua alic  
30 vi. hi qu  
31 A. inde to  
32 qui max  
33 a appli  
34 co ſecul  
35 no enu  
36 gents.  
37 immat  
38 treb  
39 die diu  
40 verbe al  
41 da tur  
42 Tertius.]

Georgiorum

ris tot annis celebrabunt: quod annifunt ab eo vifc ad
mundi principi: et mō tithonii pro sole pofuit p. titane:
Nam Tithon? Laomedontis frater fuit: quæ pliānre aus
tora dilexit et rapuit: a quæ vifc ad Cæfarè nō valde muliū
temp? eft. A. Tithon? (vt Diodor. aitli. v.) filius fuit Lao
medontis & priami frater: qui exiftimaſ ab aurora adu
mat? eam vxore habuiffe: Priami ait ſilia: Crefa: Aenee
vxor mater Aſcanii: a quo ſecuta gēs q ad Cæfarè puenti
probus a prima origine Tithoni, i. ab ipfò Dardano Io
uis filio: a quo ad Augu
ſum: fuere ani mille ſeu
i', vel circa: vti ex Eufes
bio colligi pōt. Poeta. tīn
finiti, p. infinito nüeg po
fuit. g Seu qo olmo
piace. S. Dicţurus eft de
armentis & gregib?, A.
menta auff funt equos et
boum: q[ui hec alia apra
funf armis. vt fcutis boü
coria, equi prelio, Greges
capellarī & ouiù funt.
Ipsu paulo poſt. Hoc fatis
armentis, ſuperat pars al
tera cures. Lanigeros agita
tes greges: hittacq. capel
las. Hec auff armenta: ſc
et greges: ſtenduq. plerù
ſuſidt auctoritas. Olym
piace miratus p[er]mia pal
meid est ſtudioſus curru
liis certaminis: q[uid] geritur
ad p[er]ſam in honorem Io
uis olympiaci. A. Olym
piace palme. Olympia
da certamia in Achaia. p
pe Alphetui intelligit. De
qui[que] p[er]li. i. Georg. Eliadu
palmoſ cipros equarit.

h. *Corpa p[er]cipe matrū* legat. S[er]id eſt magis matrum. Per quod oftenditur etiam patrui corpora eſt euiridæ. C. *Corpa matrum*. Nam femen patrum pro artifici eſt. formacq. p[er]b: & vi tam inducit: Materia auff mater fubminiatrat. Vīn opor tet eā eſſe, bīn materiaſa: & h[ir]e optimā corporaturam. i. *Optima toruç forma b[ou]is*. S. *Paulopolis*. Et faciem tauro propior. i. tauro ſimilis. toruç autem terribilis. k. *Turpe caput*. S. i. magnu. vt. Turpes p[ac]itub ſub gurgi te phocas. 1. *Plurima ceruix*. S. longa: vt ibi: Cum ſe nux p[er]ma fyluis induet in flōre. m. *Crurū ten?*, S. v[it] q[ui] ad curra: & mō tenus eſt aduerbiu: niā ſi eſſet p[er]p[ro]ſitio ablatio cohereret. n. *Paltaria*. S. *Palearia* at funt pelles depédères ex gurture. A. *Pelles depédères ſub collo*. C. Palearia. Hec Syrius bob? nō ſuſed in d[omi]n[us] g[ib]bī (vt res fert. Pli.) habent. o. *Camuris cornibus*. S. i. curus. Vīn et camere appellat funt. Preçipit at & aures magnas eſ debere. A. *Camuris*. i. curuïs. Inde cameris tec[ta] curuæ: p. Nec mihi deſpli. S. Liptotes figura eſt, i. valde p[la]ceat. Vt munera nec iperno. q. *Detractans*. AN. male tractans. r. Et facie tauro ap[or]i: S. Faciè. i. imaginem & ſimilitudie totā. A. Et facie tau, ap[or]i, h[uius] facie pro p[ior]e. i. ſimiliorē tauro. Pli. auff li. viii. inq[ut]: Tauris in afpe ſu gen[ro]ſitas torua fronte: aurib[us] ſetotis: quib[us] m[ín]ora c[ors] b[ubus] coru[m]a tenuiora[que]. Varro vero li. ii. c. v. de bu[bis] ſcrubit. Q[ui] qui greg[ue] armentor[u] emere vult obferua re debet: vt ſint vacce b[in] c[ó]pofite: vt integris méris p[il]oſis: oblonge: ampl[em]c: n[ígr]atib[us] cornibus: latis frōtibus: odc[us] magnus: et vnguib[us]: p[il]oſis aurib[us]: p[il]lis maſ: aptis narib[us]: labris fubnigris. ceruicib[us] craffis ac l[ó]gis: a collo corpe ampl[us] demiſio: b[in] coſtato: latis h[ui]eris: bonis du[n]ibus: caud[us] p[u]ſam v[ic]q ad calces vt h[é]ant in inferiore part[em] freq[untib] p[il]lis ſub crifp[is]: curib[us] potius m[ior]ib[us]:

rectis genuibus, et cu[m] vngues ſint leues & p[ares]: coru[n]s
attracti n[ò] aſperu ac duru: colore potiſſum nigro. deu[n]
de ruco[rum]. tertio g[il]uo. q[ui]to albo: moſſilim[us] e[m] h[ui]c vt duſ
triflim[us] primus: neq[ui] n[ò] p[er]terea vt mares femis boni ſint
quos & forma eſpectanda etc. Col[er]a, etā li. vii. c[er]ibite
quō Mago carthaginēſis p[id]ic[ur] q[ui] parandi ſut boucas no
uelli: quadrati. grandes méris: cornu[que] p[er]ciam n[igr]an
tibus et robuſis: fronte[ra]ta: crifa: h[ui]tis aurib[us]: ouſ
tibus et robuſis: fronte[ra]ta: crifa: h[ui]tis aurib[us]: ouſ
ceruicib[us] ceruic[que] l[ó]ga &
torofa, p[ale]arib[us] ampliſis

et p[ene] ad g[enu] p[mi]ſiſis:
pectore magno: armis va
ſitis: capaci & tanda imi
plente vtero: laterib[us] por-
rectis: lumbis latis: dor-
fo recto: planoq[ui] diu[n]ib
rotu[n]dis: crurib[us] c[ó]paca[n]
ac rectis: fed breuoribus
port[em] c[ors] l[ó]gis: nec genu
bus ip[ro]bis: vngu[rum] ma-
guis: caudis l[ó]gililim[us] et
fetofis p[il]oſiſc[que] corpe de
ſo breuic[que]: colore ruco
vel fuſco. tactu corpora
molíſlimo. Capto vero
xvi[ii] de tauris ide ait. &
cenfere p[ar]bandos tauros
maxie méris ampliſi
mis: moribus placidi:

media etate. Ostera fere omnia eade[m] feruabim[us], q[ui]n in bubuſ[em] eligi[d]is. Nec e alio diſtuit bonus tauro a caſtratu: miſi q[ui] huic torua facieſt, veſtorum ap[er]t: breuiora coru[n]a: toroſor ceruix. & ita vaſta: vt vii max[ui]a portio corporis: ven tre paulo [ſi] ſtricriore, &c. x[ix] de forma vacca[nt]:

Q[ui] forma vacce p[er]b[us] altiſim[us] form[em]c, longe[que] maximus vteris. frontib[us] latiſim[us]. ocu[mi]nigris et paterib[us]. cornib[us] venuſtis et lenib[us] & n[igr]antib[us] p[il]oſis auribus. c[ó]p[er]ſi maſ. p[ale]arib[us] et caudis 4[ipl]iſim[us]. vngu[rum] modiciſis et curri bus. Cetera q[ui] ſere eade[m] q[ui] in marib[us] defideran[em]. C. ap[por] facie. p[er] S[yn]ecdoche. i. h[uius] facie p[er]uere tauro. Vacca vn[em] anni n[ò] admifcet ſe mari. fi admifcet. p[id]igui[em] e. ſma cauda. A. huic aili m[im] otm[que] p[er]cior n[ò] ſtatim cau da eſt c[ó]ſumare: vt c[er]tēris méſure: c[re]ſit donec ad věſtigia ima p[uen]iat. t. Lucin[à] iuſt. pa. S. H[ui]ſteron. p[er]ton. Ante e[m] eſt h[ym]en[os] pati: p[er] Lucina c[ó]ſequi[que]. I[ps]u h[ui]ſe ton p[ro]ton e[ſ] definit an decē poſt q[ui]tor iepit años. an[em] e[m] iepit ſic deſinit. A. Ex lucina p[ar]t[em] ex h[ym]engo c[ó] cubitus acce[pt]im[us]. Itac[que] hoc ait poſt annu[m] q[ui]r[u] & infra decim[u]m ad concipiend[u] vtilēs eſſe boues. Prob[us] lucina (vt Varro inq[ui]) ſa[n]centu[m] dux eſt, h[inc] ab iu[u]ado & luce l[u]no lucina dicta ab latinis. Ipsa e[m] mébi[que] actis in luce p[duc]it infantes. C. Lucin[à] p[im]p[er] p[ar]tu poſut[em] na bru ra l[ue]cin[em] ope n[ò] nuo[c]at. Vaccarit[us] etas. Alberto magno t[er]ſe eſt quide[m]c anno[m]e: eade[m] eſt tauro[rum]. Caſtrat[us] vero ad v[ige]ſim[u] p[uen]iut. Termi[n]t[ur]i e[ſ]q[ui] anno[m]e, inde iepit executi[m]. B[ui]ergo Homerus dixit. Taurus q[ui]nq[ui] an noru[m] in robore ſuo e. Magui funt boues in Epiro: vt tr[ab]it Bit. Arifi[que] Plin[us] auffi ndícos ſua[rum] p[er]citate camelos eſua re: & coru[m]a quattuor pedes in longitudine habere. Bo[u]ues ſoli animalium retro ambulantes p[ac]funfur, v. H[ym]en[us]. A. (t[er]ſte Marone capella) Veneris et b[ae] chi filius. diſt[ut]uq[ui] n[upt]iarum deus: cuius of[ic]ium die dixit: P[all]tere in n[upt]iſis: cantare ad th[al]amos: & coru[m]a nare, limina f[er]tis. pro x[ui]to h[ui] ponitur. H[ym]en vero fecundum g[re]cos et latinos: eſt qu[ed]am virg[ina]tis p[ell]im[us] qu[em] primo coitu abrúp[em]: p[er]b[us] & p[er] h[ym]en[ho] y[pl]up[il]g

Georgicorum

Nam eque puellè cù primù coeunt: li macre fune: & debiti
ranç er debiles gignit. Post primù aùt partu tenues eè de
bent. A. Ià nota voluptas. De equalè intelligialis enis
xis. g Frondefis negat. S. Contra illud. Florentesæ se
canie herbas: fluutuofc minitrât. h Quù grauiter ton
fis: hoc eff die medio. Hoc autem ad exprimendum diec
ţepè eft positi: nòc equ eque
tempe eftatis coeant.

i Paleç. A. Quid ipse palea fit: li. G. videto.
k Hoc faciunt nimio ne luxu obtu. S. nimio, pin guì et bìi ré turpè apta a Lucretio tractatam vita ait tranflatiòb: qu oës ab agricultura traxit: vt luxu,pter luxuriæ fegeri. A. luxu. i. copia, abun tia. 1 Obtufior. A. He bes. eft ei grad? p gradu, m Vfus. A. vtilitas.

n Genitali aruo. S. pro muliebri folliculo quem vulu à vocat. Vt etia Pli ni? docet, nà an follicul? dicebat. A. Geitali aruo. id eft vulugc et matrici. Ibi eni concipit: ibt educaf: & creفت quicquid conci pitur. CRI. Geitali aruo. Tranflatio ab agricultura. Fit aurè oblicenitatis vitandè cã. o Sulcos oblimet iertes. S. claudat meatus. Et hoc fiç p trâfationè dixit. Nà legim? ſupf. Et obducio late tenet oia limo. AN. Obli met: obducat: cooperat: claudat. limo replec, p prìe. Sulcos iertes: vulugc meat? conceptioni ineptos fi repleti fuerint nimio luxu. p Sitiens. A. vulua ipfa macror.

q Vencê, A. equi femè. r Patrì. A. admittario. rù: vbi eni equas iulepue runt: corù cura hì mini- ma. s Exactis menfi b? S. vicinis partui. Tùc eni diligentius traicande funt ne abiganf. A. Exactis menfib? i. pfeclus & partui vicinis. Vn li. i. get orgi. Exactù ad menſen pluuta: ventuſc carebùt. Varro li. ii. c. vii. ait. Quù cœperent equis: videndù ne aut laborent pufculùt

aut ne frigidis ſint locis: c algor maxime pregnanti bus obefi. Itacq & in itabulis & ab hùore oportet, phibe re humù: claua hre hoftia: & ac feneftras: & inter ſingulas aſſepibus palos intericere lògiores: q cas diſcernat: ne in ter p eugnare poſſint. Pregnanţe neq: impere cibo: neq: eſurire oportet. Alternis ànis q admittù diuturniores & meliores pullos fieri dictù. t Graubib? plau. A. Innuit antecç parrus vicinus fuerit: pgnàtes equas etia fatigari poſſe leui mò. De plauftris videto li. i. Geor. v Nò fal tu fupare. S. Qd folet fieri cù pafunt pedib impeditis. x Salubus muacuis. S. magnis. A. campis magnis & carenubib'faxis & arborib'deeccùs. y Et pleta fecidù. S. ne inclinenç ad potù. A. Secundù. appe ad potù. ppubat,

z. Mucus. A. vbi fanugo viridior q locis hùdis: & fo le carenibus fit muſcus dicif. Hic q herba illa tenella: ſeu lanugine: q in aqua ſupſicie nafci: accipit. a Eſtlu cus filari. zc. S. Ordo taſ eſt. Circa lucos filari flumis Lu canie et alburnù eius mòt: plurimù volitâs: ac ſi diceret, eſt multa muſca. A. Silarus fluui: eſt: q vetere Capanì diuſit a pìcentib: cui q dà fluio prìri illud ſefe tradi: vt ei aq dimittà: vulgura ſaxificen. For ma tì colorcq: feruato, auſtor eſt Stra. li. v. Pro bus ſeribit: Silarù jucanie fluuiù eè. Sic etia Ptholo me? li. iii. b Albumnù. A. Albumnù lucanie, por tis: & euſuè nois mons Tefe Probo. c Volli tans. S. mò nomè eſen parciuſi. d Cui nòm afilo Romanù c. S. vt eut Remulo cognòse erat. A. Aſilo. Pli. li. xi. c. xvii. ſen. Cnaſet aliqi n extremis fauis apes grandiores q cèteras fugat. c Oeſtru grai ver. vo. S. Vertere es ſoni ſimilitudie onoma topeià ſecere: nò ei poſſut mus accepè ex latina lingua. murauere. cum con itat linguam gregam pri mam ſunſe. Oeſtru autè grecum eſt: latine Aſilus: vulgo Taban? vocat. A. Oeſtrus vocaſhoc maluì Theodor? aùt interpre Aritofe: li. v. de hiflona aialuì ait: q Aſilus latuſ culus q bufda beſtoliq in fluinis ſupnatant ena ſeſut: q ob rem magna afilòg: copia circa aquas vbi id genus beſtarù eſt Tabani vero ex ligno nar ſcum. Eſtus vero eſbit oеſtru grego vocabulo ſit rorè dicì. Prterea vocante inſanio dicif: Oeſtrado me ſtimulor inſanio. Sùt qui putè Afilìa voce dè cù a latinis. Oeſtrumq a voce grecis. Eſt tamem Oeſtru dictù ab illis: pur to a furore: & ita vertiſe vocantes Oeſtru. Latinùm eſt ab voce Afilìi: Oeſtrum a ſurore vocarunt Verti: aùt nomen cètens ab prio in aljud tràmu

Solicitat: frondeſis negant & ſontibus arcent.

Sepe etià curſu quatuor: & ſole fatigant.

Quù grauìt tonſis gemit aera frugib: & quù

Surgentè ad zephyrù palea ſactatur inanes.

Hoc faciunt: nimio ne luxu obtufior yfus

Sit genitali aruo: & ſulcos oblimet inertes.

Sed rapiat ſitiens venerè: interiuſc recondat.

Rurſus cura patru çadere & ſuccedere matru

Incipit: ex actis grauide quù mèſibus errant.

Nò illas grauib? quiçb iuga duere plauſtris.

Non faltu ſuperare viam fit paſſus: & acri.

Carpere prata ſuga: fluinuſc innare rapaces.

Saltibus in uacuis paſcant: & plena ſecundù

Flumia muſc vbi: & viridiffima gramè repa.

Speluncçq tegant: & ſaxea procubet vmbra.

Eſt lucos filari circa ilicibuſc virentem

plurimus alburnù volitans: cui nomen afilo

Romanum eſt: oeſtru graji vertere vocantes.

Asper: acerba ſonàs: quo tota exterrita ſyluſ

Diffugiant armenta: hirit mugiubus etheſ

Concuffus: fyluec: & ſieſ ripa tanagri.

Hoc quondà monſtro horribiles exercuit iſras.

Inachie iuno pèſtem meditata iuuenſe:

tatur. Sic hyrba cum ſit proprie corium: ab reſpa quoq dicèa eſt Carthaginis arx. Sic & oeſtrè qù ſit ſuror: ab eo dem effectu Oeſtrus dictù eſt illud aïal. f Sicic tanagri. S. nò multu ſluenſis. Tanager aùt fluui eſt Lukanţe: Et hoc dict armentorù mugitu cunèta ſefonare. A. Taonagri: torrens eſt Lukanje: qui pù pluie funt: effuſore ſe: & ſeuit. quù ſerenù ficus eſt. Idem Proſ: g Hoc qun dà monſtro horribiles. S. Argumenta: ab exemplo dicés Iunonè Oeſtro ſe contra pellicè defendiſſe. h Inachie Iuno. S. Nota aùt eſt fabula. Io. Inachi filiam ab ipso qdam loue Iunonis aduentu cùueram effe in vaccam: cu Iuno immiſt oeſtru: quo toto orbe fatigata: tande aliqi venit ad egyptrù: & illic in ſum converta eſt. Tranſit aùt

Liber

Quartus

CCXV

redeuntem primu Agathyros pínxiffé. Apolliné hi vehe
mítercolunt. f Fluenté S.vingáüs. g Fronde. C.
ſoſlaur. h Fingens. S. cóponés, 1 Tela ſo. hu. S. ſic
in octauro: Pharètræc fuga ſenſere ſonanté. C Tela ſo. h.
Sic Home. skayſxvAóio. to eTouoovxoooveioio.

k Segnior. S. pulchrior
Nâ frust pulchritudo p
ſe iuicé ponú. Sic Sartus
Hercule pulchro pulcher
aurenti? Sic Plat? 1 pyr
go de mulieire polynice:
quid fortis eſt. t. pulchra,
C Segnior: non puto rei
feri ad formá membro,
rúſed ad corpis agilitá-
kurate ac dexteritatem,

1 Tîn deq. C. cù admo
nititse. Jm Ferg caph.
S. 6. capreg. Optime at
cerui capos capreis faxa
pemitit. ORI: Capre. Ex
ſcentia poëtica vidé di-
no: vt luf de ceruis. Nâ
Anito il. 1i. de aiali, capras
ſyluëtres & ceruos in
Aphrica effe negat.

n Decurrere. S. Preteriu
to yſus é ad exprimédas
celeritáre. o Transmit
ti S. celerrime trâſeunt,
C. Transmittút. celeriter
trâſeunt. Lucre. in ii. Et
dicuóuoltát equites medi
ofa repente. Transmittút
valido quatiètes impete
campos. p Ari. C.
veloc, q. Gaudet eq.
C. Naturá exprimit ado
kétis. Sic Hora. Imber
his iuuenis tandé cufto/
deremoto. Gaudet egs
cambufes. et aprid gramí
ne caph. t. fam. S. mò
vt. la cadé digitis ſa pectio
ne pulſat eburo. Et puè
tilem onédit aim: q. p mo
bilitáre freçnte optat ti
méda. s Leoné S. tan
githyfforiá. Nâ Alcami
lulus: & Léodamas &
Dardanus eſt dictus; &
Aneas eſt Dardan? eſt
dictus: Vn. Haurtar húc
oculis igné crudelis ab al
to Dardan? 9. Itc Ilioneus
oculè dixit. Hic Darda-
nus ortus huc repetit.

CRIST. Leonem: Seneca ex ſinía Plotintí demonstrat eſſe quatuor genera virtutú: & affirmat voluille poëtam de mòſtare illud tertii gen? virtutú q. dictúr animi à purga tué ſi vité pèſectio nò vidé adoleſkéti qdrare: et nos to ta hâc ré lat? 1. vi. explicabim? t. Miferi. C. Nâ in ſere nkate vius eſt color; & vna res. In tempeſtat: vero plura eodem tpecomíſcen? v Grandine. S. Nam nymbus ſimplex poterat còtemni. x. Ruunt, OR. cum impetu in plani defendut. Exprimit aŭt torrenti natura: qui in ferentate torrent. L'exſicinan: in pluutis ſubito creſtire. Et quia abruppta defendit magno ſeruné impetu. Ergo la tine dictané ab eo q. illis cuenic in ſicitate. Grce auté ab spſa repéſuóta pluutá xiuoxoq dictur.

Y Amaes. SER ne poſſent Tyrut inuettigare reginam

z Deueniút. S. supprimit pudenda. Teren Quid eum
fatuec a Prima telus. S. Nam ſcundú Etrufca dia
ſeplinam nil tam incôgruï nubentib? & motus terre &
coeli, b Iuno. S. Hec ſigna p tepeſtat e dedit: & pluuias
que de aereſiunt. c Ignes. S. Varro dict aq & ignima
riti vxors accepitubat: vni
hodie faſces preſluent: &
aqua de puro fonte inter
eſt nuptis. C. Fulſere igt
nes: q. vtait Varro in co
nubus adhíſebat ignis
et aq. Nâ ſm Tale: e ignis
& aq omia gignút. Hinc
Ouid? Quippe vbi tem
perie ſumpſere humora
calor? Concipiunt: &
ab his generan: cuncta
duob? d Vlularut. S.
mediú elegit ſermoné Lu
can? Nâ lêtos vlulare tri
umphis. In luctu at vlus
lari nò dubitú eſt.

e. Specie fa. S. rerú pſen
tium eſt q. ſi apicif. Fa
ma aŭt rerú abſenúú nò
ergo mouebaf püti defor
mitate: q. i spelúca cûque
nict: nec futura mox fa
ma. C. Nec specie fa, Iam
ab incôinentia tranſit ad
intéperantiá: Nò eſt iam
ampli: lucau aduerſis li
bidiné: nec pudet aut doo
let ſacti: nec latebras grit
peccato. Que omia ſunt
incórnemi q. uis tandem
ſuccumbat. Specie q. d.
qualitate rei. Fama. Vel a
fando vel a greco. Nam
p[u]nq dicitur. Differunt
aŭt fama et rumor: vt di
cú eſt in Buc. Impudéſ
ergo cù la nò moueak fa
ma: cù in puerbís philos
sophantiú p[u]dpuu locur
teneat curandum fama.
Mouet ergo cauendá ino
temperantiá: in qua qui
labuné: nihi famá facát.

f. Meditatur. S. exerces.
Nec incôgrue: actus inſet
eni in ſpa meditatòe. Nâ
exeretiúi eſt ipſa medita-
to hoc tîn in vſu hodie ſi
eſt. g. Fama malú. S.
D. finijtio eſt: vt quo ex
pcedenti pendet nomine,
alid tîq legunt: Quo cern
et nifi diffinitio ſte: legi nò pôr: nec eſt pcedit vt ordo fit.
Fama q. nò aliud malú veloti? C. Fama malú. Imago e.
Eſt aŭt imago: cù aut forma abſentis corps deſcribí: vt.
Sic oculos: ſic ille man? ſic ora gerebat. Aŭt illa que nulla
eſt fingit. Sunt hecomia q. hic de fama deſcribit, & alibi,
Quideloquar: an ſyllá-nili q. fama fecuta é: Candida fuc
cinétis latrantib? ing ſina mòſtris. D. u. & g. in alro. Ah
timidos nautas. c. l. m. Eſt aŭt locut? ex Homero: Et q[ui]
hic de fama: ille de còtentíſe reſert: Optime aŭt deſcribí
fama ab Ouidio. h Velotius. C. Nam diffipaſ fama
p[er]tem maló. i. Mobilitate. S. dat ei onomatopeiv
am: & laudat a contrario. Nâ cù omia labore minuané
hec creſcit. k. Vireſc: acqrit eido. C. Sic et Ouidius.
C. ſuuraq faci creſcit: & auditis aliquid nouus addidic

EE III

Eneidos

auctor. 1 Se se attoli
auras. 8. Offendit necq
hûlionib: necq majorib
illâ parcere. m Ingre
diturq solo. S. nec hûli
c parcit fortune: nec fupio
ri. n Parés. S. generat
oim rerû. o Initata.
S. Amphibolon eft: vtrû
fua ira apter extincíos gi
gantes: an ira deorû q ex
tinxerât gigantes.

p. Extremâ. S. Poli oës
gigantes: Nâ ad illorû vl
tionê nata è. V. extremâ,
pellimâ. Nam qui de me
dicina tractant: dicût in
utiliores eſſe q naſcût vl
timi. q. Vt phubet. S.
cum fabuloſum aliquid
refert: dicit vt fama eſt:
nunc de fama loqns miſ
tre dixit. vt perhibent.

r Pedibus ce. S. Conuer
tit epitheta: nâ pedû eſ\pperix: vt pnicibus ignea
plantis. Celeritas [penna]
rû. vt. Celeriq fuga ſub
fydera lapſe. s. Cura

Extemplo lybiem magnas it fama per vitæs.

Fama malum: quo non aliud velotius vitam

Mobilitate viget: vitreque acquirit eundo:

Parua metu primo: mox se se attollit in auras.

Ingreditur: solo: & caput inter nubila condit.

Illam terra parens: ira irritata deorum

Extremam (vt phibent) coo enceladec forore

progenuit: pedibus celerem: & pniciibus alis:

Môstru horrêdu ingês: cui q[ui]t ſunt corpe p[er]tù

Tot vigiles oculi ſubter (mirabile dictu). (me

Tot liguë: totidê ora ſonât; tot furrigt aures:

Nocte volat cœli medio: terreçp v vmbram

Stridens: nec duki declinat lumina ſonne:

pore piu. 8. Non ipf sed
omnû: Eſt enim ex agge
ratio: ac ſi dicere q[ui]t ſunt
arene. t Oculi ſubert.
8. aduerbiu: ac ſi dicere:
Non ſub plumis ſed ſub
ipfa. v Tot liguë. 8.
Quoq[em] ſunt homines in
qui? fama eſt. tot ora ha
bet q[ui]que ſunt hominum.
* Surrigit C. Nâ bruta
cu attente audiunt aures
origunt. y Nocte vo.
cœli. S. Nam q[ui]to mag
celatum: tanto magis co
querit: et certe incipit fa
ma ſemp. obfura eſt: q
deulugata 2. quieſit: vn
de. luce ſedet. z Cut
ftos. S. Speculatrix.

a Summi culmiæ tecíl,
S. per domos nobilium,
b Turnib. S. p[er] domos
regi. c Magnas vi.
S. Magnos pp[os] & di
cit plebeios. d Ficil
praui. C. Nam multa
funt h[ic]ta q[ui] ſunt pra-
ua: vt. Poemata h[ic]ta ſult

Liber

Quartus

CCXVI

ſin præat: e. Tenax. S.in oibus p[ro]ſeuæs. f. Faſta at. infæta. S.vt ſeque indicær. g. Dignef. S. librauit ſer monè qui ſit p[on]e ſup[or]ior. C.D. gne[et].q. d. illa q. toto reges deignuata eſt. h. Q[ui] longa. S. i. ch. lóga e ipſa hyems: S. alibi tybris ea ſuittu. ch. lóga e noſte tuméte ſenit. i. Regnogim. S. Hoc ſing: Nam huic Car hagò. & illi Italia curæ. k. Foeda. S. crudelis. 1. Hiarbä. S. Hiar

bas fili Louis. Hamonis
liber e[rum] Indos p[er]deteret &
plybiam exerceru ducés:
sin affedus auxiliat a p[re]
petit & flatim viſo are
re tos ſonu q. v.n. factu
eſt Louis h[amon]is ab are
nus dicti ſimulacru qui ca
p[re] arentino, q[ui] ſingur:
qua patis inſuoluta ſunt
eius rila. CR. H[amon]e,
Scrib[ite] Dido. i. cip[us] O[ny]
rim egyptii inſtituiffe lo[no]
ui duo p[er]pla aurea: alteru
mai. c[ele]ſt Loui. alterum
min[que] parenti ch. H[amon]e
voqueuis alia ſit fabu
la. Na. dicuſt cui liber pa[
ter] p[ary]dam lybiâ exerci
tù ducere: ac fiti labora[
re]: op[pe] à loue p[re] petiſſe
& in medius harenis arie
tem paruiffe comib[us] cy
rã edo diſte: ſtont c[que]
emanſaſe: inſtituitti ch. e
Louis reſſi. qu[ue] h[amo]n
n[em] vecarit. l. arenaq. Na
hamos arena græce dicti,
Dehòc multa Curti. h[ab]
batit aſt. loca h[ec] am[
moni]bus vicina ſunt garamates.
h[ar]bas h[ui]b
Hamonis filius ſunt.
iit Rapra. S. ſup[or]ata: vt
npti ganymedis, honos.
res. o Garamantide.
S. Vd nome. p[prui]t eſt: v
gentile. Nam garamates
ſuxta lybiâ ſunt. C. Ga[
r]amănde. aut p[prui]t no[
men eſt: aut patronymi
ſt poſtu. p[ergent]i: vt ſit
garamănde. p[er] garamăte,
De garamanib[us] ita f[ri]
bit Strabo. A m[ato]riā ſyr
tus receſt: dieb[us] quatuor
ad hyemales ort[que] dicuſi
p[u]tuiuere etià q[ui] place diſo
r[que] inſedit. H[ic] loc[us] eſt
H[amon]i ſimilis pal[mi]
ſer & aquaſus: im[met] ſt
at[em] tyrenæ q[ui] ad meridiæ
vera
genti v[ic]us ad centum ſta
diat[que] arbores ſert. v[ic]
ad alia centu. Seritur ſov
lùmodo h[ec] terra etiam
ortizam gigni: vltera h[ac]
reſt. q[ui] lyſhium ſert:
& polteina in[habitata]: & g[ar]a[ma]ntum terra que S[ylph]iu
fettanguſta eſt.: & longa: & arida. Longitudo ad oriens
tem tolae c[irciter] mille ſt adiſa: L[at]itudo. cc. que quid e[que]
gnita ſit. p[er] Excubias diſter. S. D[iffinitio] e[tem]i n[egi]
q[ui] e iugis p[ugil]i ex[cu]bi deo: nec vacat r[ōne]: vt aliq[us]
tempiſi ſignis p[ugil]. N[am] ptates au[ter]re ſunt: au[tr] a[que]
reguiut g[here]in g[there]is i[n]g[ini]s eſt: qua illi i[n]g[ini]s ſunt. Eſt

igitur in templo loui qui ether eſt: & Minerue: qua fup
etherem eſt: vnde ex capite p[ris] p[ere]ata d[ur]. q[ui] ch[us] am[es]
S. et amator: et barbar. Sane am[es] on[d]it non cu habeat
genitiuus. t. Amaro. S. aspero: vt hoſtis amare q[ui]d n[over]
p[itas]. C. Amaro. aspero tranſultu id q[ui]d torquet guſtum
ad tormentu animi: ſic alibi H[ora]. Conſid[és] rumid[em] adeo
fermonis amari. s. Media inter numina. S. ac ſi dicat:

Luce ſedet cuſtos: aut ſummi culmine teſt:

Turriſus aut al[is]: & magnas territatem vrbes.

Tam ſict: prauiq[us] tenax: quam nuncia veri.

Hectu[m] multiplici populos fermöe replebat

Gaud[es]: & pariter facta: atq[ui] infecta canebat.

Veniſſe Aeneam troiano ſanguine cretum:

Cui ſe pulchra viro dignetur iugere dido.

Nunc hyemem inter ſe luxu i. longa fouere

Regno: ſiemores: turpiq[ui] cupidine captos.

Hece p[aff]im dea ſceda: viru diffundit in ora:

Proinus ad rege curſus detorquet h[iar]bam.

Incenditq[ui] animu dictis: atq[ui] aggerat iras.

Hic h[amon]e ſat: rapta garamat[ue] nympha:

Templa loui centum latis immania regnis:

Centu auræ poſuit: vigilem q[ui] facrauerat igne.

Excubias diuui eternas: p[ecudum] q[ui] cruore
pingue ſolum: & varijs florentia limina fertis.

Iſi amens animi: & rumore accenſus amaro:

Dicitur ante aras media inter numina diu[rum]

Multa loue manibus ſupplex oraffe ſupinis:

Iuppiter omnipot[es]: cui n[unc] ma[ur]uſſia p[ict]is

Gens epulata toris: leniu[m] libat honorem:

Alp[ic]is hec: an te genitor cu fulmïa torques

Nequi[que] horremus: ceecieq[ui] in nubibus ignes

Terrificat animos: & inania murmura miſcet:

diu[m]s teſtibus. Saluſt. Qui
mediuſſidius veram licet
recognoſcas. Medi[u]ſſidi
id eſt. A[ui] v[ivo] vi[us]

t. Supplex oraffe. ſER.
Oratio. H[ec] partim hab[us]
precatio: qua ſupplex
par[ui]m conſuſtionem:
vit a[it] oraffe. Oraſſe aut[em]
dixiſſe: vnde oratores diu
eſt: Nam rogare non p[er]
dit qua ſi[mi]t mag[is].

v. Mauruſſa. S. mauriſi
tanía: nam protenſio eſt.
C. Mauruſſa. Græca de
clnatio. Diony. i. colimo
格phaios yuvo A[st]on h[ato]
v[ato] v[ato] yvato
v[ato] v[ato] yvato
v[ato] v[ato] v[ato]
Mauri et ilybiá pp[li]
fut. Et Stra de his al[ia]t
tibus occidentaliq[us] habi
tane: q[ui] gre[c]is m[aur]uſij
appellant. Romani vero
& indigene Mauros vo[
]cant lybiu[m] gen magni
& opulentu. h[isp]am e[m]t
opposit: & ſuxta eſt cor[
]lunarui futu[m] p[ro]cedenti ad
funiſtra m[ö]s eſt in lybiá:
que gre[c]i Atlant[em] vocat:
Barbari vero dyrim.

x. Gens epulata. ſER.
dum in epulis eſt: eſt p[er]
terit[ui] p[ui]tui. Et b[ui] n[unc]
dixit: Nam ch[uis] ofic[ia]
in deos h[éant] eterni gra
tiam: & ſpec[et] tam p[re]
teru[m] ch[us] futuru[m]: cu
plus valet. ſemp a[ut] Iov
ui, p[pter] hoſpitalitati 1[ba]
bant. quem xenion diu[
mus. Et ch[us] et ch[us] h[ui]ranas
res: ne t[ui]c quid[em] curat cu
et tribuif honos ſatrifici-
y. Lencu[m] ſER. Lene
bacchus dicitur: q[ui] p[rae]ſt
lacubus: u[no] I[mo] h[ato]
N[am] ſi g[rec]um a men[ris]
delintimento n[ò] p[ore]t ac
cip[ui]. z. Alp[ic]is h[ec]
CRI. Oratio p[lea]na in[di]
guati[ò]sis: et in deu nimis
a[ſpera]: n[ò] i[mer]to dixit
amens animi. Na[que] qui
ametrior eſt: ch[us] q[ui] deos
ſguit, a Nequi[que] S.
qa[n] ſi ſudio hoc facias.

C. Nequićq[ui] horrem[em]. Secundu[m] Epicu[rum] qui deos n[og]at
humana curare. Vnde luuena[al]. ſunt q[ui] infortun[em] i[am]ca[ſi]
bus oia pon[at]. Et nullo credant mundu[m] reſtore mouerit:
N[am] voluere vices & lucis et anni. atq[ui] i[ò] intrepidi ch[us]q[ui]
altaria turant. b. C[ed]. ſER. quoru[m] origo n[ò] ap[er]
paret. Alii eni de ventis fieri dixit: aliu[m] de nubibus: aliu[m] de
acre. c. Innubibus. S. quaſi diceret: non ex te ſiunt;

EB Iii

["Liber Quartus", "CCXVIII", "gertia et lepizii vnº pue\nniet qutras circiferét etr\nculignore: vel cutufucq\norcul matris de scripti in\ncitaua sphera:q est 410s\n81870, militario: Ericq,\nmefura vnuecutufucq gra\ndus circi major il. 4tuo:\nmiltioratuë, singla aur mi\nliaria: tria milia cubitoru\ncoñinet. f Tú virga ca\nptit. S. caduceu: id pío\napolo habuit: et donait\nMerano: accepta ab eo\nlyra. Hora: Fraternameq\nhúrolyra, Mercurio: fer\nvirgii deus oronis êet\ndos iteris: vn virga hel\nles diuidit, t. bellicæ Na\nbellantes & interpr. tum\norone fedæ. Vn scidn Li\nuni legati pacis caducea:\ntores dicunt. Sicut eum, p\nfeales bella indicabæ: ita\npax per caduca tores: fie\nbat. e spoliis aurit græce dic-\nano θη θερινιων. i. iter,\npres. & Animas, S.\nvmbras. Aie eni in coelo\nlunt. h Refignat. S.\ncadit prurhat: Et ê quia\ndict Physici morituros\npupillas in oculis an tri\ndui nô hre: qbº nô vifis\ndi fumma de patio: refli-\ngnat ergo, i. auferit signa\nlumib. i Tranat. S.\nnatulat: vt. Nare p eftate\nliquidæ s uſpexeris agmè.\nk Latera. S. dar môti, q\nsù hois: Nâ rex ſunt q cu\nPerſa hofpitio nô ſuci\nperqum ab oraculo ad\nmoniti fuerat: vt a Iouis\nflus caueret: a pfo i moçê\novertus ê. vifvo Gorgôs\ncapite, latine telamon dr.\nf. Nilus melon. 1 At\nlantis. CRI. de hoc moţe\nSrabo ſic ſcribit. Extra\ncolunarit, ireti pcedendi\nad finfrâ mons eft in ly\nbia: que Atlantc vocant:\nbarbari ſo dymir: mons\neft ſupra nubes excelfus:\nqua mare a ſe dominaţi\nſpeciat: ſqualidus & ina\ntulus: que vero Aphricæ\nrptit arboribus veſtif. &\nfluminibº itr gafomì genere\nfucrent abundãs interdiu\nex miro filentio fluporê indu-\nct. Noctu crebris lucer luminibº\nrefonareq: dicti cátibº\nac tinnitibus cymbalorum: at\ncq tybiarit ggypanorit &\nSatyrorit, m Fulcit. S. ſuffinet\nnam altus eft nimis.\nn Nix. S. niuis facit. Sed verbi\nningt: nuc hinc venit:\nfed ab eo qd eft ningis. Lucre.\nAlbas effu'dere miingues.\nNingit it pria et fedæ piona\ncaret: nâ e'n info arbitrio: f;\nad dui pinet. 0 Preſcitat. S. p\np[oc]pitat. p Senis. S.\npper gatæ: vel alluſit ad niues:\nvt. Gelidus canis cii mô h.\nliquitur. q Paribus. S. a leui\nvolatu: vt dixit. Et i coeſt\npanbº ſu fulluit alis. r Cyllentius.\nS. ab ausia: vn pau\nlo poſi Cyllenia ples: aut a\ncylleno monte arcadiæ: vi nu\ntrius eſt. s Toto corpe. S. vno\nimpetu excuſus. Sic", "Auræ: que ſubſimèm alis ſiue\ncqu ora ſupira\nSeu terra: rapido pariter cum\nflamine portant-\nTum virgã capit: hæ animas ille\nquocat orco\npallentes: alias ſub trifia tartara mittit.", "Dat fomnos, adimitq: & lumina morte reli-\nIlla fretus agit vetos: & turbida tranat (gnat,\nNubila: iamq volans apic: & latera ardua cer\nAtlantis duri: coelù qui vertice fulcit: (nit,\nAtlantis cinctum aſſidue cui nubibus atris\npiniferum capit: & vento puſſatur & imbi.\nNix humeros inſula tegit: tum flum à méto\nprecipitant ſenis: & glacie riget horide barba:\nHic primu paribus nitens Cyllenius alis\nCoſtitit: hinc toto p[ec]ps ſe corpore ad vndas\nMifit: aut ſimilis que circu Ittora: círcum\np[ic]ſcoſos ſcopulos hùlius volat e quora iuxta:\nHaud aliter terras inter coelum q volabat:\nLittus harnofum lybiæ: ventos q ſecabat", "Materno veniès ab aûo cyllenia proles:\nVt primum alatis tetigit magalia plantis:\nAeneam fundantem arces: ac tecta n[ou]uantem\nConficit: atq[ui] illi ſtellatus iafpide fulua\nEnſis erat: tyrie q[ui] ardebat murice lena\nDemiffa ex humeris diues que munera dido\nFecerat: & tenui telas dilcreuerat auro,\nContinuo inuadit: tu nunc Carthaginis alte", "Materno veniès ab aûo cyllenia proles:", "Materno veniès ab aûo cyllenia proles:\nVt primum alatis tetigit magalia plantis,\nAeneam fundantem arces: ac tecta n[ou]uantem\nConficit: atq[ui] illi ſtellatus iafpide fulua\nEnſis erat: tyrie q[ui] ardebat murice lena\nDemiffa ex humeris diues que munera dido\nFecerat: & tenui telas dilcreuerat auro,", "Materno veniès ab aûo cyllenia proles:\nVt primum alatis tetigit magalia plantis,\nAeneam fundantem arces: ac tecta n[ou]uantem\nConficit: atq[ui] illi ſtellatus iafpide fulua\nEnſis erat: tyrie q[ui] ardebat murice lena\nDemiffa ex humeris diues que munera dido\nFecerat: & tenui telas dilcreuerat auro,", "Materno veniès ab aûo cyllenia proles:\nVt primum alatis tetigit magalia plantis,\nAeneam fundantem arces: ac tecta n[ou]uantem\nConficit: atq[ui] illi ſtellatus iafpide fulua\nEnſis erat: tyrie q[ui] ardebat murice lena\nDemiffa ex humeris diues que munera dido\nFecerat: & tenui telas dilcreuerat auro,", "Materno veniès ab aûo cyllenia proles:\nVt primum alatis tetigit magalia plantis,\nAeneam fundantem arces: ac tecta n[ou]uantem\nConficit: atq[ui] illi ſtellatus iafpide fulua\nEnſis erat: tyrie q[ui] ardebat murice lena\nDemiffa ex humeris diues que munera dido\nFecerat: & tenui telas dilcreuerat auro,", "Materno veniès ab aûo cyllenia proles:\nVt primum alatis tetigit magalia plantis,\nAeneam fundantem arces: ac tecta n[ou]uantem\nConficit: atq[ui] illi ſtellatus iafpide fulua\nEnſis erat: tyrie q[ui] ardebat murice lena\nDemiffa ex humeris diues que munera dido\nFecerat: & tenui telas dilcreuerat auro,", "Materno veniès ab aûo cyllenia proles:\nVt primum alatis tetigit magalia plantis,\nAeneam fundantem arces: ac tecta n[ou]uantem\nConficit: atq[ui] illi ſtellatus iafpide fulua\nEnſis erat: tyrie q[ui] ardebat murice lena\nDemiffa ex humeris diues que munera dido\nFecerat: & tenui telas dilcreuerat auro,", "Materno veniès ab aûo cyllenia proles:\nVt primum alatis tetigit magalia plantis,\nAeneam fundantem arces: ac tecta n[ou]uantem\nConficit: atq[ui] illi ſtellatus iafpide fulua\nEnſis erat: tyrie q[ui] ardebat murice lena\nDemiffa ex humeris diues que munera dido\nFecerat: & tenui telas dilcreuerat auro,", "Materno veniès ab aûo cyllenia proles:\nVt primum alatis tetigit magalia plantis,\nAeneam fundantem arces: ac tecta n[ou]uantem\nConficit: atq[ui] illi ſtellatus iafpide fulua\nEnſis erat: tyrie q[ui] ardebat murice lena\nDemiffa ex humeris diues que munera dido\nFecerat: & tenui telas dilcreuerat auro,", "Materno veniès ab aûo cyllenia proles:\nVt primum alatis tetigit magalia plantis,\nAeneam fundantem arces: ac tecta n[ou]uantem\nConficit: atq[ui] illi ſtellatus iafpide fulua\nEnſis erat: tyrie q[ui] ardebat murice lena\nDemiffa ex humeris diues que munera dido\nFecerat: & tenui telas dilcreuerat auro,", "Materno veniès ab aûo cyllenia proles:\nVt primum alatis tetigit magalia plantis,\nAeneam fundantem arces: ac tecta n[ou]uantem\nConficit: atq[ui] illi ſtellatus iafpide fulua\nEnſis erat: tyrie q[ui] ardebat murice lena\nDemiffa ex humeris diues que munera dido\nFecerat: & tenui telas dilcreuerat auro,", "Materno veniès ab aûo cyllenia proles:\nVt primum alatis tetigit magalia plantis,\nAeneam fundantem arces: ac tecta n[ou]uantem\nConficit: atq[ui] illi ſtellatus iafpide fulua\nEnſis erat: tyrie q[ui] ardebat murice lena\nDemiffa ex humeris diues que munera dido\nFecerat: & tenui telas dilcreuerat auro,", "rptit arboribus veſtif. & fluminibº itr gafomì genere\nfucrent abundãs interdiu\nex miro filentio fluporê indu-\nct. Noctu crebris lucer luminibº\nrefonareq: dicti cátibº\nac tinnitibus cymbalorum: at\ncq tybiarit ggypanorit &\nSatyrorit, m Fulcit. S. ſuffinet\nnam altus eſt nimis.\nn Nix. S. niuis facit. Sed verbi\nningt: nuc hinc venit:\nfed ab eo qd eſt ningis. Lucre.\nAlbas effu'dere miingues.\nNingit it pria et fedæ piona\ncaret: nâ e'n info arbitrio: f;\nad dui pinet. 0 Preſcitat. S. p\np[oc]pitat. p Senis. S.\npper gatæ: vel alluſit ad niues:\nvt. Gelidus canis cii mô h.\nliquitur. q Paribus. S. a leui\nvolatu: vt dixit. Et i coeſt\npanbº ſu fulluit alis. r Cyllentius.\nS. ab ausia: vn pau\nlo poſi Cyllenia ples: aut a\ncylleno monte arcadiæ: vi nu\ntrius eſt. s Toto corpe. S. vno\nimpetu excuſus. Sic", "fuit. h Lena. S. genus eſt veſſis. Eſt autem p[rie] toga\nduplex: amic[us] angularis, i Diues que m[ú]era Dido.\nCR. pulch[er]ima propter diuïas quas habbat: Nã pau\nper ſump[um] nô feciſer. k Inuadit. ſER. habiſt\nfutur[us] oronis ofſendit. Et norand[ú] non tantú c[ui] nuncij:\nfed etiam caduca toris: id eſt oratoris ofſicio ſungi. Nam\n& perfuadet et nüciat. Inuec[ui]na futurã eſſe hoc verbum\nonſit. Et ex hoc auri habitu Mercurii: onſit quali habitu\ndebeit: eſſe Iuppiter. 1 Tu nunc. DO. obiuratio eſt po\ntius q[ui] inuectio. Nam c[om]uneq[ui]ſi facit hoc damnum. et\ndolert decip[ite]p[er] ipſius & ſi l[ui] quod n[ò] faceret: ſi accuſa\ntionis animu generet, m Carthaginis. CRI. quaſi\ndicereret terre alieng: & que tuis noctura ſint. Vehemens et\ngo diuſua: vt noctitura faciat: & profutura deſirat,", "Lucanus. Nete tellute ca\ndauer paulatim p memu\nbra leuat: rena q[ui] repul\nfum. t Aui ſifis. S. in\ncongruú heroico carmi\nhi erat: ſi mergú diceret.\nSic alibi p periphrasim\ncuoniá dixit Cãdida veit\nais l[ó]gis inuſa colubr[æ].\nSic eſt ſteta c[ui] ardente v\ndebis ſcintillare oleú: n[ò]\ndicereret lucernã nimis ree\nnuiter, v P[ic]ſoſos. C.\np[ic]ſibus abu[d]ãs. x Io\nter c[or]ú. C. ita inter infu-\nmã parte aeris: vt pene in\nharenofa: Mauritania et\ncit alpera & ſyluofa.", "2 Materno auo. S. per\nMatam Atlantis filiam.\nD. Auo m[í]no, ab Atlant\ntemonte: in qu[em] Atlant[em]\nprém Maic couerut P[er]ma\nſes. C. Materno auo. At\nMaterno q[ui] n[ò] autem\nlante qui Marã genuin[em]\nqua c[ó]ceptus ipſe eſt.", "a Magalia. S. Aphrorea\ntafas & mapalia idè ſi\ngnificant. S. magalia ma\nproducit: mapalia vero\ncorriptit: vt. Et raris habi\ntata mapalia teſtis.", "b Fundantè. C. edifican\ntem. Nã iaz fundat e[ra]t.", "c Nouantiè. S. i. facientè\nque noua eſſent.", "d Stellatus: Cornatus:\nvt illa ſplenda vt ſtella\nfulgeret. e Fulua. S.\nviridi: vt fuluaq[ui] caput\ninſe[ut]r olua. Sed Plin[us]\ninter ſp[é]s iafpuid[us] vnam\nponit fuluã. Et multi vo\nlùt iafpide ad ſtarru[i] pti\nnere. f Enſis. S. pro\nvagina p[of]uit.", "g Murice. CR. p[ic]ſes\nſunt ſimiles purpuro. Nã\nvt at Plin[us]: purpuro la\ntent: ſicut murices circa ca\nnis ortum: Et paulo il[ra];\nPurpuro congran[em] vero\nno tempore mutuoq: at\ntritu lentorem cuiuſam\ncere faliuát: ſimili modo\nvt murices: ſed i hoc loco\nmurcé pro purpura po\nfuit. h Lena. S. genus eſt veſſis. Eſt autem p[rie] toga\nduplex: amic[us] angularis, i Diues que m[ú]era Dido.\nCR. pulch[er]ima propter diuïas quas habbat: Nã pau\nper ſump[um] nô feciſer. k Inuadit. ſER. habiſt\nfutur[us] oronis ofſendit. Et norand[ú] non tantú c[ui] nuncij:\nfed etiam caduca toris: id eſt oratoris ofſicio ſungi. Nam\n& perfuadet et nüciat. Inuec[ui]na futurã eſſe hoc verbum\nonſit. Et ex hoc auri habitu Mercurii: onſit quali habitu\ndebeit: eſſe Iuppiter. 1 Tu nunc. DO. obiuratio eſt po\ntius q[ui] inuectio. Nam c[om]uneq[ui]ſi facit hoc damnum. et\ndolert decip[ite]p[er] ipſius & ſi l[ui] quod n[ò] faceret: ſi accuſa\ntionis animu generet, m Carthaginis

Liber Quartus

CCXIX

e Surgentis S. crescentis: vt surgentem in corua cer
um. Item surgentem: no ug Carthaginis arcem.

v D'ebenf. S. Honetius plurali numero respondit.
x Cyllenius. S. Antono maſtuit et pro pprio.

y Ore S. orōne.

z Monales viij. S. aut
oculis Aenea ſe subſtitut:
aut hitanā reliquit effigie
qua ſumpferat; vt ab Ae
nea polit videri. C. Mor
tales vi. Nam ſpùs incor
porei aeræ: ex corp. ſibi
conficunt ita conſeſant:
ytiniſum cadant: vt vt
dem nubes q. aer denſa-
tus ſunt. z Medio ſer.
S. Arqui executus e oia-
que luppiter dixerat: ſed
ſermo eſt cōſertio orōnis
duovel pluriſi. Medius
ergo eſt: cu perſonæ: cum
qua q. ſs loquit: nō rīder.
D. Medio fermone. qua
nō expectaut ſinſum qd.
terat dimidiātum fermōs qui
inter inter duos.

a Obmutuit. C.Nam
tanto ſtupore effectus e:
vt vocem emittere nō po-
tuerit. Nā et maxima ani-
ciſſatio farit nos ph
bes: & corona veriſſimā ac
culationē nullā excufatio
nem qua ſperret inuenie
bat. b Dulces. S.mi
nus e: ſed ne videat jngra
tus: deorut excuſa impe-
no: Sic in ſexto. Sed me
tuta deſi. C. Dulceſq. re,
tras. Quō relinquire ſi
dulces. Ondit ſibi vehe-
menter curam eſſe Dido
nom. Sed trī male deo ob
terare. In pugna. ergo
q. eat inter appetitūr et ra-
nō ne lupaſbat ipſa ratio.

c Ambire. S. Blāditus sc
cluiret; vt nec conubibus
ambire latini. d Ex
ordia. S. orationē: ſicur i
rhetorickis legim. G. Que
cordia. Nam c. apd Di
done turpiffimā hſe vide
batin qua diſſidebat co
utemens exordiū reperire
poſse: maxime cu eſt ha-
bendit in infuſatione. in
qua malori artificio opus
erat. c Atq. animi
nunchuc. DO. In tā am
bigua conſolatoe præua
lum in religioſo viro diuſnum
præceptum. f In partes
cq rapi: varias. CR. Cum
modo trahereſ libidine: modo
duocerat. g Alternanti. S. Varia
mēre traſtanti:
Et p[ro]hac conditione cogitat eur et ſa amor: ſed ptulifſe vo-
juntate deorit. h Taciti. S. fine ſtrepitu celantes cōſtilia,
i Arma. S. Forte contra impiū irate reging,

ſte nulla mouet tantarū gloria rerum:

Nee ſuper ipſe tua molirīs laude laborem:

Aſcāntum furentem: & ſpes heredis Iuli

Resſice: cui regnītum lelie romanaq[ui]s tellus

Debentur: tali cyllenius ore locutus:

Mortales viſus medio ſermone reliquit:

Et procul in tenſum exoculis c[ui]nuit auram.

G[ui]t vero Aeneas aſpectu obmutuit amens:

Arreſtq[ui]s horror come: & vox faucibus heſit.

Ardet abre ſuga: dulceq[ui]s relinquere terras:

Atto nitius tanto monitu imperioq[ui]s deorum.

Heu quid agat: q[ui]n nunc regina ambire ſurentē,

Auſeat affatu: & que prima exordia ſumat:

Atq[ui]s animi nunc huc celere: nunc diu id irue:

In parteq[ui]s rapit varias: perq[ui]s omnia verſat:

Hec alter nanti potior ſententia viſa eſt:

Mneſthea: ſergetuq[ui]s vocat: forteq[ui]s cloanthu:

Clasſem aptet taciti: ſociotq[ui]s ad littora cogat;

Arma parent: & que ſit rebus cauſa nouandis

Diffimulent: ſe ſe interea q[ui]n optima: Dido.

Nelciat: & tantos rumpi non ſperet amores

Tentatūrum aditus: & que molliſſima fandi

Tempora: quis rebus dexter mod[ui]s: otius o[n]nus

Imperio leti parent: ac iuſa ſacellunt:

At reſina dōlos (quis falſe ſe poſſit amantem?)

Přeſchlit: motuq[ui]s excepit prima futuros;

Omnia tuta timens: eade[m] impia ſama ſurenti

Detulit armari clasſem: curſumq[ui]s parari,

k. Diffimulent. CRIS:
Diffimulamus: c[ui] often
dimus id non eſſe q[ui]d eſt:
Simulamus c[ui] oftendis
mus id eſſe q[ui]d nō c[ui]g[ui]
tur doctus nō vult habe
ri doq[ui] diffimula: docti
nā. Qui contra in doctus:
cupit doctus h[ui]rī: simulat
doctinā. 1 Quādo. S.
nō eſt hoc loco t[ui]ps: ſed ſi
guſicat ſiq[ui]dem. Et eſt co-
ſuntio ratio ināris. Sane
q[ui] do breuis eſt naturali
terſic eſter? Q[ui] flagella
līgas. Virgill[ui] vſurpat. S[ui]
q[ui]ndo tybri vicinaq[ui]s ty
brīdis arua. na Spe-
ret. C. Timeat: Nā ſpes de
bonis eſt: n Molliflī
ma. C[ui] tactus ſunt retus
lit ad occafionem. Ergo
molliſſima t[ui]p[ui] occalio
ne poſut: vt ſi q[ui]t diffin-
tio occafionē e[ui] t[ui]ps mol-
liflīmi id eſt: q[ui]p[er] fa-
cilitate rei agende. Molle
e[m] in t[ui]actu dictim? q[ui]d fa-
cle c[edit]: cu[li] contrarii eſt
durum. Ergo t[ui]ps fandi
molle eſt: cu[li] his q[ui]s auſtus
q[ui] eſt: facile nob[ui]s c[ō]cedit.

o Quis reß[ui]d. S. q[ui]s ſit
rebus optim[ui]s e[n]uentus.
p Lenti. S. Alacres ſerunt.
q Facellunt. S. freqünta
tiu[n]us e[ſt]: vt in Geor. Ma-
tris p[re]cepta ſacellat. alijſi
difficere ſignificat. Teren
tius. Hec hinc ſacellatutus
moleſtus ne ſihas.

r Quis fallere poſa. O.
Adco eni ſulfitioſi anſi
q[ui]s ſut: ve nihil in explorā
tu relinquent. s P[rae]ſen
ſit. S. ac ſi diceret: atque il
le molirec: & nimia in hoc
vis amātis exprimitur.

t Motuſq[ui]s ſu. CR[.]i, id
eſt morus nondum p[er]ſen
tes: ſed quoniam non ſi
ev[er]ſimile: ve ea q[ui]nondi
ſunt ſentiamus. reddit ve
rifiſimile ex amantrum na
tura: Nam amātes etiam
timent tuta. Quapropter
facile miſſerim: ſint neceſ
ſe eſt. Qui enim eſt i me-
tu: miſer eſt: & qui etiam
tuta timet: ſemper eſt in
metu: ut ait Socrates.

v Omnia tuta. SER:
deeſt etiam: & eſt exag-
geratio. x Eadem.

S. que farb[ui]n nunc t[ui]nuerat, y Carſum S. nauiſationē.

z Inops animi. SER. fine animo. fine conſilio. CR. ſeuq[ui]
inops ai. Quoniam in moſore erat. Nam vt rebus leuſi ani
mi extolluntur: Vnde iure poſſum d[ici] diuſte animi:
fic in moſore deprimitur: vnde ſumus inopes animi. V[erb]
animi: id eſt menutis & conſilij,

Enclados

a Totāc̄s incen. p. vr. C. Quid ergo infelicius eſt amātē: Nam dīl illa affunt res ſoſices: ita tī anxiò eſt. vt etā tuta timeat. Cui aut imutantā adeo tota mente cōcutiſt: vt i ma xima pturbatōe cōſtitutus mentē: conſiſtūnq̄ amittat: Et furiis ita agitaſt: vt obliuſcaſ pudoris & modetie & puſtice debacchetur.

b Bacchaf. S. vt bacchās tes ſuit: Et vino ſermoſe pōccupat futurā orōnē. c Cōmōtus, S. quia in ſa crosrenouatōe cū como ubeantimulacra. Hora. Non ego te candidē bafuareu inutuī quatiam.

d Thyas. S. baccha: Nays vt a baccho bacchæ ſic a Thyano thyades di cunſ. C. Tyades at facer, dotes: bacchi dicuſab eo quod eſt euyi. i. furc. Sic etiam menades. Touoivou uui infanto: & Baffario des: & ipſe Baffareus ap pellatur a veſte vt a pelle lymcſed de hoc in com mētāriis Horati dixim. e Trieterica. S. triennali lia. Nā liberi ſacra tertio quod anno innouabāſ. CR. Trieterica ab eo q̄d eſt tris id eſt tres & eτος annus. Nam triennalia erant ſacra bacchi.

f Orgia. S. apud grecos omia ſunt ſacra: vt apud latinos ceremonia: Sed iā abuſine ſacra libert orgia vocant: vel q̄mo THO. OP. yuſi d̄ id a ſurore vt q̄mo tacy ocon. CRISTOF. Nam apud Herodotuī de ſacris Diang inuenies. g Nocturnuſs vocat. ŠER. Quia noctu celes bratur. Vnde eius ſacra nycitelia appellan: q̄ po pulus Romanus excluſit cauſa turpitudinis.

h Cithron. S. mons eſ ex q̄ clamor numinis veſ luti bacchas vocabant. C. Othiemon mōs eſ The bis: i minens: in quo noſtura ſacra bacchi coſe) bātur: q̄ nycitelia diceban tur. Et ippe bacchus nycit. leus. i Compellat vlotro. C. Et quia amantes more impairtere ſunt: & quia quoad poſſa prin cipio rem pūcure cupiebat: & malo anteſt veni

ret occurrere, k Diffimulare. ŠER. artificioſa allo cutio: Nam ſibi cōſuſit ſub facie vulitatis Aenea. Diffimur late: q̄. d. ta pudēdā rē aggreders: vt eā ſafer notis. C. Difimulare. Oratio oino Pathetica: & ab aio extuanti quip pe q̄ amore: indignatiōcui ſil impulſus p[ic]ſicat. Et q̄m in deliberatiuō genere eſ: p[im]it Aeneā a turpi: q̄m fideam frangat ingratuſc in eā ſit: a q̄ t[em] ameſ: & cui ſit futurum morus cāt: it eā reiſcint. Auget hāc rē q̄ reiſin q̄t eā: p[et]utur loca ſibi incoſnit at cū magno ſuo piculo ſit nautgatur cū in tanto piculo ne in patria q̄de naurgare debere. Qu

omia nō modo neglecſuī illius: yetuī etiam crudelitātē in eā ondē videnī. Quapropter & a turpi & a dānoſo pre mit: 1 Tīm nephas. C. Nam amā nihil maius nephas putat q̄ deferi, m Tacitus. C. qualificat: futurim: n Noſter. C. q[ui]t dicat: tā magnus.

Seu inops animi: totamq̄ incēla per vīrben

Bacchatur: quālis cōmōtis excita ſacris

Thyas: vbi audiuſ timulāt trieterica baccho

Orgia: nocturnuſc vocat clamore citheron

Tandehis Aeneam compellat vocibus vtto

Diffimulare etiam ſperſaſti per fide tantum

poſſe nephas: tacituſc mea decedere terra

Nec te noſter amor: nec te data dextera q̄uāda:

Nec moritura tenet crudeli ſunere Dido:

Quin etiā hiberno moſſaris ſyſdere classen.

Et mednjs properas aquilonibus ire per altum

Crudelis: quid ſi nō arua aliena: domoſc

Ignotas peteres: & troia antiqua maneret

Troia p[ro]vndōtum peteret classibus exquor.

Me ne fugis: p[ro]e q̄o has lachrymas dextra: tuā

Q̄n aliud mihi iā miſere nihil ipſa reliqui (te

per connubia nāra: per inceptos hymengos:

Si bene quid de te merui ſuit aut tibi quicp[es]

Dulce meum: miſerere domus labentis: & iſta

Oto: ſi quis adhuc p[er]ibus locus exue mentē:

Te propter libycę gentes numaduſc tyranni

Odere: inſenit tyrin: te propter cundem

Extinctus pudor: & qua ſola ſydera adibam

Fama prior: cui me moribūdā, deferis hofſes;

Hoc folum nomen: quoniam de coniuge reſtat.

S. fœd[um] amicitaruī. CR. Data dex. p[er]ſidie arguit: p Montura. C[olt]endit q̄ntuī peccet: ſiq[ui]dem ſue mortis cā futurus ſit.

q Dido. C. emphaim facit in noie. q[ui]d. e. a qua tot b[u]nificia acceperis.

ſe Quin etiā, C. Magnuſ felus, p[er]dē q[ui]es. Map[er] eam q[ui] de te b[u]n merita ſit maximuī prodere cū tuo periculo. s Hiberno ſy dere. S mo[rum] hyeme: ſi h[ye]r malu: ſy ſy dere; aut, p[er]ſu q[ui] ait ſup[er]dum pelago deſeg uit hyems: et adjuſ onō. Ergo aut t[em]p[er]t q[ui] ſy ſy dere terra: q[ui]tere moſcenas: aut reuera ſy dere: p[er]ſter Orio nem. t Crudel. S etiā in t[em]dio mei. v Q[ui]d ſin nō arua C. nō debere etiam ſi parriam p[er]teres: & ſi ne piculo ſic deferere: quaſi min: cū aliena, pe tas et cum periculo.

x Domoſc ignoras. S. ac ſi dicat: Carthago iam tibi nota eſt: licet etiā hic aliena ſint arua.

y Et Troia antiq[ui] mane ret. S. deſt fl. z Me ne fugis. S. Adhuc non vult ap[er]ce exprobrare b[u]nificat: ſicut paulo poſt traſa. C. Me ne. Mitā c[ol]plectuī ilud me. Me q[ui]notuſtúlibe ratiuſ ſuſcepi h[of]p[it]io. Me: que tantuī amo: q[ui]pudītiam eut cauſa abied.

a Per ego h. la. C. Pol[os] q[ui] vſa e: ſſi ſubutioſe ſuridi cali ab ſoluta: q[ui] nephas ſit deferere: que ior cauſis mereat amar: deſendit ad c[oe]ſcellione p[er]decaſio n[ē]t eſta tīn vta pruſe non diſcedat: Nihilo aliud q[ui] er go mēre: ab illo nō deſeru: p[er]ſter q[ui] ipa ſibi ahiuſ re līquit. Nā et c[oe]ſeros hoias et p[ud]ore et p[ud]ictuī & famā p[er]ſter iltu contem p[er]ſit. b Par connubia noſtra. C. Arguit a volu p[ru]toſo. c Incoſpros.

S. q[ui] ipa nouitate: ſiut dulces: d Dulce meu: S. I evigt rē in honetā. Teren. Seu tibi moriſera ſui in omnib[re]b. e Te, p[er]ſter lybice. C. Ondit q[ui] c[oe]ſter p[er]ſter, p[er]ſter iltu: et in que picula cadat ſi ab eo deferat. f Tyranni. S. Nihil in tercat apud maiores inter regem & tyrannuī: vt p[ar]s mali pacis eſt: dextram te tetigſse tyranni.

g Fama prior. S. que melior ſuit fine dubio. h Ho[ſ]pes. S. Aeneas et h[of]pes fuerat et marit[que] ſed martiſſelue gat: et h[of]p[it]e confiteſt: vt nūc Dido d[ict]: Cut me delen h[of]pes. 1 Q[ui] b[u] solu nomē de cōiu. reſtat. S. i. ſup[er]ſte fi

Eneidos

g Sponte mea. S. Nomen est: cù & caſus et genus impo
nur. Sic & mane: vt. Dù mane nouù: dum eramina cau
nent. Sic eſ & forſe: alias aduerbia ſut:nò dixit autù veſa
ſua ſponte: Nà ſupra dicta: quos caperù comites.
Item diu ſfas quere re terras: guris agimur diuum.

h Et recidua, S. poſt ca
ſum reſtituta. i Sed
nunc Italia. D. facit re ve
rifiſimile. Nà null ab otio
ad negoùi: niſi inut ac
cedit. k Gryneus. S. iu
xta dazomenas vrbem
Aſſ nemus eſt gryneu:
vbi Apollo colit. Inde iſi
tur ſumit epitheò: licet
indelo ſumpferit oracu-
lum. C. Grineus. De hoc
ita refere Strabo. in freto
quod eſt inter Aſſam: ac
Leſbum inſule ſunt: vel
viginti. vel vt placet. Ty
moſtheni q draginta. que
coſpoſtro vocabulo. Ecato
nenti gem at o.n. vocant
ab eo q ccatos. I. Apo-
lo: & N. fos inſula. Nam
per totam hæc orà Apol-
lo colitur viq in tenençu:
vocaturg. Smythneus: aut
Cylleus: aut gryne
alio nomine. Alì dicunt
da zomenem. qua vrbs
lonig eſt: olím Gryneam
vocatam vicinam colo-
phonii: & in his locis ſuſ
ſe oraculum Apollinis
gryneidid. idem eſſe &
clarium.

1 Lycig for. S. Nec hinc
acceptit reſponſum. Sed
hic dict lycig: hoc è apol-
line, m. Hic amor.
SER. eo dict deſiderio p
voluntate deorum circa
Italiam tencor: quo p[ro
ſem circa troiam. Et ad il
lud reſpicit Troia per vi
ſofum petereſſaſſibus
guor, DON. Hic amor,
hec patna è: it te cœpit a
mor nouè patri: nò egre
feras: q ego quoq: nouè
patrie amiore capiar.

n Si te. CR. Si cù p[ro
niffa ſis: r men detine-
tis amore Carthaginis
alieni foli: nò ſit inuidia
nos quere re Italiam.

quis artificioſe tranſentat: nì nò ſunt ab arte. S. d natura
caufe ſecù illa affert: & nò
cratoris induſturis: & rem vent
rifiſe a dronographia facit. q.
Nox operit. S. a. v. nifi
milid temp[ur]o p[ro]ſuit. r
Quoties aſtra, S. Per vnàq[uræ]
noctem, D. Aſtra ignea, Facit vefiſimile ex illo tempore:

in quo ſomnus capſt. s. Inſomnibus. S. p. inſomnis mo
re ſuo. t. Turbida. S. terribilis: qd & vmbræ conuenit:
& parentis auſtoritati. v. Capitis iuria cari. C. Inter-
pretatio. Interpræt quò Aſſam? ad moneat vt inuria q. il
lum afficit dui fraudat regno a. fatis dato: eum stimular,

x Interſs. S. Hermas ex
prefſt ab ipſo. i. magnò:
vt ſuſ. Ipſe deu ſub ei
d. o. C. Interſs: Nam her
mes græce interpèt: ſigniſt
cat: y Vtrusq. S. meu
& tuu: aut Louis & Me
curi: aut meu et Aſſani.
z. Celeres. C. Reſpict ad
naturam planere.

a. Maſſedo in li. S. aut
daro. aut in nymbo: qd
lumen matius eſt. vt Lu-
canus. Polſq. ſe lumine
vero. D. Manifeſto: cœſtr
matio rei: ne credat: de
ceptu: et interponi iuſu
randu vtrunq. I. Louis q
miſt: & Mercuni q. miſu
ſus eſt. b. His aurib[us]s:
S. Pleonafmos eſt.

c. Hauſi. SER accept.
d. Define. DO. quia co
gnouſti iuſtas diſeſtibus
caufas. CR. Define. Nam
& mihi moletàs es fine
vulitate. O. ſedit ergo ſe
cómoti: & notate ex
cufat. Nà fruſtra coram
perſuadere eui qui ſi ſpon
te agit. e. Iam dudù:
S. ab initio oronis. D. Ia
dudum. Exq. incoſpito:
qui: q. ſibí no placereq
coſ deratòbe inſe faut.
f. Aueria. S. irata vidit
ua folio fix[us] o. a. tenenat
g. Huc illuc CRIST.
Hec omia ſigna ſut an
mi ex ira efuſus, Nà ex
crebro motu ani in odò
rù mor: h. Totuq p[ro]
erat: D. trafecitis ſigni-
vt cù totu nolit vifum to
tu in ocuſ erat: q[ui]c nat.
i. Lumib[us]. S. Iſpa tad
ta: vt: Tactiæ obſedit li
men amate. S. quif ac in
ueſto: q. ſp[ro] ſatu caret.
k. Nec tibi. S. Nò ſol[us] in
zæna: eſt vitupratio. I. et
i. ſe obiurgato. Nà dixet
rat: Credo gen[ie] ſe deo
vui nuc: ſi credite Darda
num. D. Nec uti. d. p. Vi
dit iuſu: ſi flect[us] p[ro]v
vit: ſe ad conuicæ: vt falé
aìo ſuo moré geraſ. Eſt
aŭt aioq maxia còmuta
tò: Nà cù amaret dixere
do egde gen[ie] cè deoq. C.
Nec uti d. p. Præpiu[us] ab

ruptù. qd còuenit aìo ex ira precipitant. & apæntri. cito-
arder amor nimum lauda: & rem amatam diutumam.
putare. Vn de dixit: Credo equidem genus eſſe deoù. Et
rurùs: cum iraſt. r. palmodià canere: & còrnatia his q. dl
xerat dicere: vt huc Nec uti diu parereſ. P[er]ſterum eſt h[ui]o

Teneidos

I ſequere italiā. ſt. Artificioſa' prohibitoſi: que ſi ſp con cœſſione: et tî intelligatur perſuafio. miſcetur quedam que ſo cent: vt ventis & per vudas. Teren. Profundat: perdat: pereat nihil ad me attinet. C. I ſequere. Italïa ven. Artificio ſa conceſſio: que habet aliquâ correctione. Nam ſi p[ro] vn das non debet ſequi Statius. Moue pharetras arcuſis in têde forones. Inſignêſque animâ læto dimittet. Nam ſi inſig nis non m[ere]ſt mori. Eſt aŭt hec ironia (tette Quintillano) que eſt ſi ſü miles permitteatibus vbi impantibus ſu- mus: & e[ui] ea que volu mus aduerſaris eſſe con- cedimus. Id aeriſt ſit e[ui] in nobis ſunt: in illis non ſunt. Vt: Mecq timoris ar gue tu drances. q[ui] tot cædis aceruos reueror[ui] tua dextra dedit. Aut e[ui] ea q[ui] a nobis abſunt in aduer ſarios eſſe redarguimus vt me duce Dardâl[us] ſpa: tam expugnauit adulter t: m[] dius. S. Manifeſti. Vt illa ſaxa dixit: q[ui] inter Aſſicæ Sardiniâ Sicilij[us] media ſunt. n. Haufuſ: S. Luiturit: daturû. o. Dido. S. Et vocatiu[us] eſſe poreſt: & accufatu[us]: p[er] Atrisignibus. S. inuo- catas tibi immittâ ſurias que faces habet. Al[ui] diu- cunt atris ignibus. I. ſotio r[ui]s. vt paulopoft. Ite ferte citi ſlamas. Melius] eſt vt ſecu[d]i Vrbanu dicamus atris. I. rogalibus: qui viſi tempeſtatem ſignificant. vt Aenee in quinto eueri. ergo eſt: Ocdidam me: & rogalib[us] te p[re]ſequar flâns. Atris mali: ominis Horatius. Nigroſus: me mor d[ui] licet igni[us].

q Abſens. S. quaſi mo t[ua]. r Anima are[que] S. animâ arub[que]. s Vm bra. SERVIVS. biotana thoru[us] animas diuicit phili- cin non recipi in fedes ſuas nifi vagantes legitiu[m] ſe p[ro]s expleuerint: quod po ete ad ſepulturâ tâſerit. Ergo extinſta ante diem vagâs te p[re]ſequar. S[ic] au tem fuero recepta in origi nem poenas tuas audiâ, ergo ſenſus torus eſt. ſi vi ſis rogalibus flânis euas ſeris tempeſtatê: vmbra mea te p[re]ſequet: ſi hanc euafersis: vel t[ec]cepra audiâ famâ tuorû ſupplicioru[us]. t Mediú[m]. S. [pro]pter id quod ſequit. v Auras ggra fugit. C. Nam qui ia m[or]ore incidunt ex atras bil[i] que in eo redundat: tenebras adamante: & lucê fugit.

x Auferit. C. quaſi dat ſibi terga. y Aufert. C. remo uet ſee confpectu, § Metu. C. Nam e[ui] furentem vide: et metuebat: neaut ſibi Aenee: aut ſibi [ip]ſi Didoni nocas

ret. Nam furente ex amore ſeemina nehi[ui] ſeuſus: vnd[em] ſeu[m] amor docuit norar[ui] ſanguie matrem comaculare man[que]. a Cunctantem & multa parantê dicere. C. N[ò] multa q[ui] bus poſter cau[t] defendere: q[ui] illâ irrita eſſe omittebat: mul[ar] rurſus quibus illa placare dicere preparabat. b Sufciunt: famul[que] C. Oſtendit q[ui] vehemens ſit animal pertut batio amor: eſt corpus ex ea in tantâ cadat imbeq[ui] litare. c Quand[que] lenire. C. N[à] ſemp[ita] illû Poeta deo obſequentem inducitur: vt t[ui] grat[um] quoque oftendat in Di done[em]. d Tum voro: S. regis p[re]ſentia. C. T[ui] voro. q[ui] d[am] preſentia du c[is] omnia diligentius: & ardentius curare. e Re mos. S. qui eſent ſunuti: vt. Quos ego ſum totus iam deignuata martios. f Fuge: S. celeri p[ro]cluq[ui] one: vt ille volans ſimul arua: fuga ſimul ſquora verrit. g Migrates cer nas. S. Honeta locutio: vt t[em] tertie perſone ad ſi c[ui]tudam referas. C. Migrates cernas. Ad maiore Di donis dolorem. Nam mi grare eſt: eo animo abire e loco: vt n[ò] ſis reueruſus.

Solicitat: neq[ui] te teneo: neq[ui] dicta reſello: m. I ſequere italiâ ventis: pete regna per undas.

Spero equidem meditis (li quid p[ia]num ia p[ui]nt)

Supplicia haufuruſ copulis; et nomine dido

Sepe vocaturu[us], ſequar atris ignibus abſens:

Et c[ui] frigida mors anima ſeduxerit artus:

Oib[ui] vmbra locis adero: dabis ip[ro]be pornas:

Audiâ & hec manes venit mihi fama ſub imos.

His mediui dictis ſermonê abrúpuit: & auras

Aegra fugit: ſeeq[ui] ex oculis auferit: & auferit:

Linque smulta metu cunct[ite]: et multa paratê

Dicere ſuſcipiunt fauſule: collapseque membra

Marmoreo referunt thalamo: ſtratitque reponu[us]

At pius æneas quan[que] lenire dolentem

Solando cupit: et dictis auertere curas:

Multa gemê[s]: magnoq[ui] animu[m] labefacit: amor

Iuſſa tamen diu[m] exequit: daf[em] q[ui] reuſiſt.

Tum vero teucri incubunt: et littore celfas

Deducunt toto naues: natat v[ida] carinâ:

Frondenteq[ui] ſeru[n]t remos; et robora ſylu[m]

In fabrica t[em]a fuge ſtudio.

Migrantes cernas: totaq[ui] ex vrhe ruentes.

At veluti ingentê formicem ſaris acerui

C[ui] popula[t]: ho[res] memores: tectoq[ui] reponu[us]:

h Ruentes totavr: C. q[ui] d, fine villâ diffimulat[ie]: populariter ex omnibus. vibris partibus eode tem p[ore] ſimul abeuntes. Ero go cognoscebat: quo aio diſcederent, & qua apertâ ta: & popularis diſcelio quodain infultatio videbat: maiorem c[oe]pidebat dolorem. i Formiq. S. ad ſutidu[m] ſit c[oe]pario & cautela expiravit per formicas. Hora. Paruila nam exempli[que] eſt magni ſormica laboris. Iuue. Fort mica tândê quidâ expaue re magiſtra: ſormica dicta eſt quod ferat mi[cas]. C. Formicis organi: & fulv phuris ſic[to] caueruas ſu as relinquit at Anſtore. Optima c[oe]patio. N[à] la s borioſum: & idufuſia ple n[ui] eſt animal: & velutin populi r[ep]ub. degut[ui]e: ſe mina arroſa conduc[ie]ne in fruges exean: mad[ia]ſaſta imbre p[er]ferit: & exſiccat, operantur et noctu plena luna: & q[ui] ex diuſris co eun[ar]t alterus ignorat: ceri dies ad cognitionem mutu[m] nundinis dantur tunc inuicem: veluti quod dam elocutio: & percuti[ato]rio. Solg: viuètui[m] v[el]ut ti homines inter ſe p[er]ſeu tur. In Sicilia n[ò] ſut p[ena]

eg. vt ait Pli. in regiſe ſeptentionali[m] indor[u]e c[au]ernis au r[ui] egerit. I. s color ſced[em] magni t[ud]ine egyptu[m] Iup[er]ut t[em] p[er] hiberno. Indi ſuratur eſtati c[ed]iutis i[plis] in c[uniculi]pros p[er] calore. Quæ t[ui] odore eſcute: eſt u[m] in velocibus camelia

Cneidos

C.Et eo magis dolent: Nā multo magis mouerque vide
mis ā que audimus: vt iā dicti est. v Feruere late. S.
Infinitus hic e a tertia cōiugatōe. i. feruo is. Na fecuſdē coniu
gatāis verba pdita e qd habet ari o in tertia migrat: vt ier
tuo feruo. fulgo fulgo: Hinc eft feruere leucatē aurore: effu
gere fluctus. Sic Hora. Vade: vale: caue: ne titubes mādata
q. franges. Nā caue ve lōga eſt: nec vocalis ſequi: vt in Bu
colicis. Vale vale inquit jola. Sed dicimus a tertia cōiugatio
ne eſſe iperatiui. vt cauo is. Hinc cauere etiā Catullus dixit,

x Arce. S. Nā in arcibus
tutelæ ā habitarūt reges.
Denique valerius, publico
la cui i. Eſquillis loco alto
haberet edes. anuidei cau-
fa illas dirut: & in plano
edificavit. Ite Auguſtus p.
Actiacu bellu pallatum
ex ſuo p[re]cepto edificatum
cui eſſer dom? priuata rei
publi. donauit. y To-
tur: videres. C. Exagge-
rat dolorē. Nā in his lin-
gulis videndis: lingulos
vt ita loquar dolores ſen-
tiebat. 3 Improbe am.
S. Exdamatio cōtra amo-
tē: & hoc ait Horati. Hoc
amj hoc ſpnat. p[mi]ſcar.
au. q. de ordie artificia
li: & naturali ibi dicti ſit.
Tale. & illud Auri fae fa
mes. Nā illic amoris eſt un
crepation: q. fecuſi philo-
sophos omninu g[na]ſis eſt
reru: Hinc Eryphile apud
inferos iter amates nume
tatur. q. monile concupie-
sat. CR[S] Improbe, nulli
probande: feruat autem
zornponov poe[tr]a: vt exda
matiōe hac deſteſt: amo
rem: vel inſatiabilis: vt ni
hui improbus an ſer. Stri-
monieq grues. & amaa-
ris in tiba fibris. Inſactiabi
lem auii alibi oftendit: vt
nec lachrymis crudelis ao-
mor nec gramie ripe: nec
tituro faturant[es apes,

a Ire in lachrymas. S. a-
moris improbitas: que la
chrymys cogit rogare du-
dū fubā. b Precado.
S. vt cātādo do breuiatur
naturaliter. hoc mō Teres-
tianus: vt vitæ dubius va-
rios renouando dolores.
pleruq. trī a Virgi. p[du]ci
tur: vt cantando tu illu.
Ite Cantando rumpit an
guis. c Cogif. C. Nā
indignatio aliebat cā a p-
chb? et animi magnitudo:
at amor cōtra cogebat.

d Submittere animos. C. iſignatione. q. prouenit ex ma-
gnitudie animi: vt pone animos & pulſos abi. E: in ita fi
guificatione pluralis adhibeſt: & nō ſingularis. e Amo-
ni. S. q. d. & nō Aenee. v. lānēa amorēvocait. f Ne qd
inexpertum. S. nō ſperabat ipetrare: ſed ne quid ſibi impu-
tare: ſin nō rogafſer: et (fruſtra) ex p[ſona poe]tæ dicti. ſic sa
luſt. Falſo quigritur de natura fui genus humani: vt ſupra
Hoc amet: hoc ſpnat pro c. au. C. Inexpertu: nō qui quic
q. ſperet: ſed ne remordeat inde cōſcientia: vt ſi ita ſeſſim;

hoc nō eueniffet: g Anna vides. C. Oratio et, que prope
rato opus eſſe judicet: & propterea breuis. Sed que etiā an
nē oſtedat eſſe properāt: cu iā ita cōuenerint T[ro]tani, vt
paulo poſt ſint abituri. Cui & omnes cōuenerint ad po-
tu: & venti ſint proſperi, h Propertati. S. impreſſonale
eſt. i Littōre c[ir]u. S. i. c[ir]u littora. ſed p[po]ſitio poſto
ſita mutavit accertu & perdidit vīres. k Vocat car. au.
C. i. aur[que] vocat carbafu. i. vela: Nā carbafus ſini p[es]cias eſt:
Carbafina a[ut]rvela primus in theatru trāſtut lentul[us] p[in]

er a pollinābus ludis.

Leti. S. minie timēces. m Potui. S. pro poſuſſem: & ſic eſt dictu viola p[re]cept: atq. aio mecti ari perægi, ac ſi dicerit: nulli mihi noui cōrtinget. CR. Si potui. Sed quia nō po[t]ut imere nō potero p[er]re: Nā q. prem editati fueri mus ea min? oftendunt: n Sperare. SER. i. time[re]: & eſt acylogia, dict a[ut] ſi firem abituīi Ae ne nō trī diligerē: ſi non diſlexiſſem minus dolerē. o Exeſre mithi. S. p[er] me exequere. p Colere. S. p[er] colebat. q Molles. S. faciles: vt & que molif ſima fandi t[em]pora, r Ho ſte: ſur. S. poſtq. denegaue rat Carthagini ſe manſu rū. C. Hoſte. Nimis indig nāer dicti: nā nec faris anio ſuo fecit, ſed addidit ſuperb[us]. s Nō ego c[ui] da. C. Pathos ab eo qd e[ſter] ip[er]em. Quīntia a[ut] at: illa quoq vocat au[er]io: q. a p[o]pita queſione abduct audiret: quae eſt illud: nō ego cum danais troianā excidere get.

t Aulide iuraui: clāſſemue ad pergama miſi:
Nec patris anchile cineres: manefue reuelli.
Cur mea dicta negat dūras dimittere in aures?
Quo ruuit: extremu hoc miſere det munamāt:
Expectet facilem: fugam vento q[ui]c feretēs +
Non iā coniugiu antiquu (quod prodi[dit]or) oro.
Nec pulchro vt latio car eat; regnuiq[ui] relinquat:

& ob multa paſtī reſtituiffe c[ui] palladio Aenee.

x Reuelli. S. nō reuulſi: vulſus a[ut] & reuulſus v[ur]pa
tum eſt trīn in parvicilpi: cōtra naturā. y Quo ruuit. S. fi
ne reſpectu falutis. Nā q[ui]d peto ſibi a[ut] p[er]deſt. 3 Feren
tes. S. b[ui]n flantes, p[pt]tios, a Prodi[dit]. S. Decepti et reſiē.
Nā ad diuptione c[ui]ſiimutata voluſas ſuſiict.

b Pulchro, S. q[ui]d i[li] pulchru videt: ſic dicti et illud. O trī
libeat meci: trīi ſordida rura. i. q[ui]c ſic tib[us] vidēnt. c Tps.
C. quod etiā ſt ulijs mederi vt a[ut] C[oe]ſolert, d Inane[S].

["Liber Quartus", "CCXXIII", "funeo officio cœufid. N'fune biffiejo no pœedit cù: ſpatiù pes\ntueret re qui. e Mea. S. aduerſa: vt hac roliana ten? fues\ntit. eſe. Ex eo ſtatu in quo eſt fortunâ dixit. f. Doceat\ndolere. S. allud eſt quia non habet in aduerſis patiënâ: niſi\nqui dolere cœſtuerit. Perit ergo ſibi p[ra]ſtari tempus: per q[ui]d\nſeat aduerſa perſerre. f. Venit. S. benéſit ſi. vt orâtes ve\nniam. g. Miferere fororis. S. genitùt[ur] in regit.", "h. Quinmi, cu de. S. q[ui]d\nb[ili]citi: cu mihi cumula\ntum denens ſola morte re\nlinquâ: et hic intelleſtus\nmiurid[us] mihi c[ui] dede\nris cumulata: qua lectio\nn[ut] Nuccat ex varrus p[ra]b[ate].\nNâ male q[ui]dâ legit. Qua\nmihi cum dederit. Aenea\nas: cumulata m. r. & intel\nligit acceſſus ab eo bene\nſi[mi] morte cumulabo: &\nſc. reſiquat: vt amantes di\ncere ſolent: vt aeri specu-\nla demotis in vandis De-\nferat extremu hoc mun-\nmoriétus habero. Nâ ſi\nliu odere: et morre ietabi\nſur. ſed non procedit. Ne-\nmo em dicti veni cumu\nlata: ſed cumulatam.", "i. Cumulatâ. C. oibus\nparibus abſoutat; & a q[\nmihi deſit. Tràſlatio a cu-\nmulo. c[ui] em ex oibus vn\ndiq[ui] conſeſtis factus eſt\ncumulus: nihil abeſt.", "k. Fertq[ui] refertq[ui] S. non\nab Aenea q[ui] nihil dicti: ſed\na Didone: fert: & refert. i.\nliem portat. C. Fe & re-\nſent. Nâ noie Didonis ora\nbat Aenea; & ab Aenea\nreferbat Didoni no p[ro]fo\nſeullit deſtiter ab icopto.\nl Tractabilis. C. quâus\ntractabilis non mouetur:\nnò ergo ingeni duritie: ſic\nem eti exuciat: ſed dei. i.\nlois volutate nò mouetur\nac veluti c[or]paratio: in q[\ntonſtantâ Aenee equipat,\ndurime quercui. Nam\nvillâ nullis ventis a ſuis\nfedibus moueſt. ſic & Ae\nneas nullis animi pertur-\nbat[us]bus: no[rum] amor: nò\nmiſericordia: qui bus ve-\nhementer in Didone affi\nchabatur: nò cupiditate illi\nus regni: non metu: ne fra\nta mulier aliquid in cum\nmoliretur ab reſte ſuſco\npto. p[ro]ſpoſito p[elle]batur.", "l. Deus. S. luppiter, ſ. vii.\n& lupra Dido ait Satur-\nnius. m. Annoſa. C. ve\nutate em magis magiſo\nſtulturut miſa ſecula du-\nsat. Nâ referit. Pli. ſuo tem-\npore ſuſſe quercu iuxta\nlilu vidê in rumulo. Iliu.\ncuiſat: c[ui] cœpit. Ilu yo-\ncari. Ebi p[ro]to duas iux-\nta Henadâ ab Hercule ſi-\ntas. n. Alpini, S. Iugua", "Tempus inane p[eto]: requiem ſpaciuſc[que] ſurori.\nDum mea me vichtam doceat fortuna dolere.\nExtremam hanc or[em] veni: miferere fororis.\nQua mihi c[ui] dederis cumulatâ morte relinč[que];\nTalibus orabat: talem[que] miſerrima f[letus]", "Fertq[ui] refertq[ui] ſoror: ſed nullis ille mouetur", "Fletibus aut: vores-villas tractabilis audit,", "Fata obſtat: plaeidaſc[que] viri deus obſtruit aures;", "Ac veluti annoſam valido c[ui] robore quercum\nAlpini boree: n[unc] hinc: n[unc] flatibus illinc.", "Eruere inter ſe certant: it ſtrid[or] et alte", "Conſternunt terras c[œ]cuffiſt ſi p[ite] frondes;", "Ip[er]a heret ſeopulis; & quantu[rum] vertice ad auras", "Aethereas, tantum radice in tartara tendit.", "Haud ſee affliuſis; hinc atq[ui] hic voetb[us] heros", "Tunditur; & magno perſentit p[ect]ore curas,", "Mês imota manet, lachryme ſoluutur inanes,", "Tum vero inſoſelix fatis exterrita dido", "Mortem orat: ſted coeli ſonuca tueri.", "Quo magis incoſtui peragat: lucēq[ui] relinč[que]", "Vidit thuricremis cum dona imponeret aris", "(Horrendum dictu) latices nigreſcere facer[es];", "Fuaq[ui] in obſcenu[rum] ſe ventere vina cruorem;", "Hoc vifum nulli: non ip[er]i effata forori;", "Præterea fuit in tectus de marmore templum", "Coniugis antiqui: miro quod honore co[le]bat.", "Velleribus niueſis, & ſeſta fronde reuinctum;", "Hinc exaudiri voces; & verba vocantis", "Visa viri: nox c[ui] terras obſcura teneret,", "Gallorù alpes alii montes vocantur. o Hincer illinc. S.\nvt Aeneas ab Anna et Didone. p. Stridior. S. Ad Aenea\ndolorem pertinet: vide et magnos p[er]ſent p[ect]ore curas.\nq. Alte. S. litiger diu r. Conſternùt. S. impleut: vt firra\nta iacet p[al]fim f[er]q. ſub arbo. po. S. Frondeſ. S. vt lachry\nm. Aenea. t. Heret. S. vt ille in c[ô]ſilio perſuerat.", "v. Tantù. S. dictùr phyſiæ patre æe radicu: et arbor alitu-\ndem. x. Inanes. C. g[ui]\nnòpiciùt y Tù. S. p[ol]t\ndelpatè z. Externa. S.\np[er]cipitata: turbata.", "a. Orat. S. d[esser]at vel\nquia c[œ]ſcrata no poterat\nmorit: niſi ac[œ]ſeratiò ſol-\nuereſ, b. Tedet coe: c[or]\ntu. C. ex egritudine enu\nita exúdabat atra b[ili]: vt\nillâ tenebras amare coge,\nret & oederat lucem.", "c. Thuricremis. S. Cre-\nmantibus thura. C. Thu\nſicremis ab Enno an de-\num vitulus thuricremas\nmaſtat ad aures. d. Ni\ngreſcere. C. q[ui]d morte por-\nted. e. Cruorè. C[ui]ſi\nvulnere ſe ip[er]a perſidura\nerat. f. Viſu. S. q[ui]d vi\nderat. g. Nò ip[er]i. C. Cu\noia credere ſolita erat. Hoc\nauſt e[mi] q[ui] p[ro] pudebat ſe tra\neè inuiſa diu: yel quia no\nlebar ab e[mi] qua ià aio c[oe]\ncoperat morit, phiberi: et\nin ea diligètus obſeruari.\nh. Antiqui. S. p[rior]is: auſ\ncari. i. Miro ho. S. ex\nhibêdo ea que circa v[os]\nexhiberi ſolent. Nubentes\nem p[uell]e ſimul veniſſent\nad ſimen mariti p[o]ſtes at\nreči ingrederentur orna &\nb[at] Janeis vt[em]is. vii ait.", "k. Velleribus niueſis: &\noleo vngebät, v[n]i v[x]ores\nquafi v[x]ores: dicebätur\nl. Feſta. S. Diuina: velut.\nnume colerent. Tâgit au-\ntê latêter hyſloriâ qua[] ſu\npra dixi. N[am] ſi amatiet ac\nne[ra] n[ò] coleret extinet[um]\nmaritù. m. Nox c[ui] ter.\nS. veriſi: t[udo]. n. Sola\nbubo. S. abutitar genere.\nNâ maſculinu[rum] eſt. Luca.\nEt lêre furantur aues bu[\nbone finifto. Ite Ouiſd].\ninfandus bubo. Sed Vir\ngi mutaut referês ad auſ\nfed bene mutamus gen[\nreferentes ad generalitâre\nvt ſi dicam. Bona turd?\nreferendo ad auſ: vt ſi di[\ncam] p[ria] eſt a, referendo\nad l[am] c[ui] ſit neutri ge[\nneris. C. Bubo ſunebris c[\n& maxie abomina]t pur-\nblios p[er]pue auſp[er] cis. de\nſerta icolit: nec t[em]n defola-\ntaſj dira ett[ui] er, in acceſſa\nnoctis m[ô]ſtre: nec c[ui]ta\nliq[ui] vocali: ſed gemitu. ita", "FF. III.", "que prope\nque prope\nque pro

Eneidos

cp in vribibus haud oino in luce vifus: diru oftentus est pri
uatorii domibus infidentc plurimù scio non fuffie ferale.
Nuevo a: quo liber, fed transfuerus aufertur Capitolit cel
lam intrauit. S. Papellio istro: et L. Pedano confulibus pro
pter quod nonis Marcii virbs luftrata eft eo anno ait Plini
us, Gufus eft. Arifto. in lib. de animalibus air. Noctumas
aues que vnguibus adùc s. funefte noctuæ et vlulat et bu
bonè qui ipefte similis noctue non minor eft agla et aliu
cone que Pli, ab aurbus quas plumeas habet: otum dict
appellari et maior eft ga
Inacco: et Afione qui mi
nor & noctua eft. Omes
sùt camiuoræ aues funt.
Scribit preterea Pli. Si cor
bubonis finiftre māmæ
dormiunt mulieris ipo-
naturefficere vt illa oia fe
era promat: et eos quil
lud in pugna ferunt for-
tiores effici.

o Ferali carmine. S. Nã
non eſt mali ominis fem
per bubo fed dui canit. Ca-
tus em gemitu imitatur
et fletum: tacens oftendit
foſlicitatem. Omnes em
aues ofcines bong: peters
malè funt et contra.

p Priori. S. Priori &
piorum legitur: fed illud
ſeſtat. Heu vatum igno
re me. q In ſonnis. S.
pro ſomniis, i. vigilius: et
diminatur hec infomnia
nig. r. ſempc. S. Om
nes noctes nauigare vide
batur Aeneas. quaſi eam
ſemper deferet.

Incomitata. S. cp fera
le. i. mortiferu omen eſt:
& pêpuere regi. C. Incomi
tata: hoc infomnium regi
bus mortem prenunciare,
dicunt. Priuatis aui ſi ſe
frumetù metere ſonniat
C. ſepc. relinquit. Oma
nibh nocte? ſefe ab Agna
ea relinqui ſonniabat.
Eumenidù. C. Furias
tres ponunt poeſt. Alecto
Tifiphonè: & Megetræ. eaf
c dicti filias Acherotis
& noctis: quia ex nocte
id eſt ignoratione reru ord
tur perturbatio mètis. q
non abſque cætate iudici
perfeueraet; & perfeuera-
one fit maior donec erus
par in furor. Ergo Atherò. i. priuatio gaudii: & nox. i. feru
ignorantia zignit furias. Heliodus tì in Theogonia ſcrift
terra fangùne qui ex amputatis ceel virilibò fluxerat excoe
piffe. & poſt congruì tempus erinas. i. furias: & gigantes
& nymphas: quas melias dictu: peperſe. Dicunt ergo Eri
nes a contentionè eſpoſ enim contentio eſt: apud ſu
peros dicitur dire: quia furor ſuperiorù crudelitem exeræ
cer i. iſtorés. Apud inferos canes: quia iſterus ſolo latra
tu. i. iurgis. vidicuntur ſuperiorum iniurias. apud litora
les harpie vocanè: qm magno ſufore in p[as]das vertu[n]ſ. Sed
vt ad textu redea: non veriſimile videbat: vt ſe ex amore
interemiffer. Dido: miſi grautiflme exagitata ſufore. ergo cò
paratione ponit: & ait. Coſceit furias euiceta dolere,

v Agmina S. vel impetus: vel agmina ſerpentù.
x Pâtheus. S. fedù pacuui Tragedià fu: uit eti à ipe C.Pè

theus, hic Echionie: & agaves filius fuit: & qm bactu
deſſe negabat: matrem cp: & materteras illi facra facere
prohibeba: ab ipſo in furore cùuerus eſt. ſunt qut ad hy
ſoria fabulà referat: & dictu illu Abſtemu ſuſſie: & quia
mudères illas a temulètia cohercere: ab ills chris ſuſte la
niatiu. Apud Pacuini ſurens inducitur: quid videt duos fol
les: & duas thebas. y Agitat? S. Qua multe de coſcri
pſe ſunt tragedie, quaſi frequerat actus: et quia ſuris perci
atus eſt. 3 Oreſtes. S. inducitur Pyladis admoniti pro-
pter viradas ſurias ingreſ
fus Apollinis templu: &
cui indelvet exire iuude
batur a furiis. Huc ergo
eſt. ſedèt in limine d[ur]. C.
Oreſtus: quaſi montan?  
oſoſ enim mons ga
erit montani. i. effeatis
morib: vt ait. Pla. Ci
ti. ſic Agamenon a valde
manedo: quia confanter
perfeueraerit. ſunt oreſtes
Agamenonis fili: & Cl
timnetra matreiqm illa
vna cù aegyto Agame
nonè interemerat interſe
cit: & egytù ſimulerit cù
in ſurias incidiflet comite
pylade aftrophali fili o m
Taurica regionè ad Dia
nà accellit: et liberatus tui
ris. Inde c[ui] ſorore rediut
et fraude Macare facera
doris Pyrrhù in templo
Apollinis interemerit. Et e[co
dem pacto Hermonion
ſibi olim puero deſponſa
tà recupuit: Serup: at in
tus oſt Aaritam quo dia
ne ſimulacru[rum] attulerat Ro
ma tràflata et lepulta an
te trèpli Saturni. Solinò
aute ſcrift a spartani in
uenta in regavreb olym
piade quinqintanouè ſa
ta magnitudie. vt iperet
longitudine ſepté cubito
rù. a Armata ma. S.
caufam furoris onidit.

f Eū. S. Aenea què vt
notù noluit dicere: quaſi

g Oceani fine. S. Nemo
nouti. Oceani fine: fed. p
principio ponte alunde fumpto
initio. C. Oceani finem ad rem
v[est]imilem faciendà nartæ
tio. h Solécg cadentè. C. Oſtendit in qua Oceani p[er]
ti. c[ui] Oceanus in omnibus terrè finibus inuenitæ.
i. Ethiopii. S. Duo ſunt Ethiopie: vna cauca ortu] folis. Al
tera circa occafum in Mauritania: qua] nunc dicti, dicta est
ethiopia a colore populi: quos folis vicinitas torer[em]. C.
Ethiopia. Duplex è ethiopia. Alia ſub egypto hec aborea
habet egiptil. Et marmaridè lybiù. ab ortu Arabicù fini:
ab occafu lybià defertà. Et par è Cyrena c[er]gionis: a meri
die alia] ethiopiq[ui]q] terior dicti: hec à habebat ab ortu bar
barici fini: ab occafu heſper i: a mer die terra: incognita:
ab ſeptetrise ethiopia ſub egypto: et lybiam interiorem at
Ptholomeus, k. Atlas. S. nullu] nome g[ra]cù in ns termi]

Liber Quartus

CCXXV

Ignara futus. S. Immemor fugi dispoſionis.

s. Ter centum deos. S. ter centum nomina: vnde Hecate dicta effi: quia cœnum habet potestates. C. Ter centu† tonat deſt et ter tonat centum potestates lune: vnde & ipfa hecat: qum caeton. I. cœnum habet dictur. Ter dixit: quia hic nume: rus facis apſulimus eff. Vnde in Buco Terna tibi hec pri mum tutiplici diuerſa colore Lycia circundo: terp: hec alta ria cœli. Eſſiguo duco.

t Tonat. S. perite dixit: Nam in aliquibus facris mitabantur tonitrua.

y Herbû. S. infero: p. fundatæ. x Ter gemio n. Quaſi triforme. Tr. formis em et eſt vir: et no ulluni em eius vim cadu: dis & aureis veſtibus: & ardente facie exprimitur. C. ſta vero cu† ſa media ſit qu: ni creſcente lumine frut ges maturat. Plenilunium aſt ferutinio colore nota ruit: Et uſchus de prepa cuan. y Tria virgini ora di. S. iteratio eſt lune diang proſperine. C. Tria virg. oram. idem dicta: vel ex primit tria noia luna dia: na: & p[er]pina, Chaos, i. oim elementorui confuio m[ato]rōs fundo quam ſ demogorgōs poe ie ſingunt: & ex eius tur multuance vtero eundem Demogorgone forti maſ nu aduuntam tres par: cas: ex pugna eduxiſse fuit.

j Simulatos. S. nā q[ui] in facris habert nō poterat ſi mulabanſ. & habebatur proveris, a Auerni. S. pauceru† deſenſus eſt ad inſeros. b Ad lum. S. Nam herbæ p. lune ratiſe tollunem: nec oſe codē mo. c Ahenis. S. p[er]dixit: naſ alie velluntur: aliu incendu inſu: & hec ad lunā. I. ad lune obſeruationē. C. Aheni: nisab eo q[ui] eſt ex ſi cœneus areus: & per diſiſtore d[y]phtōgi ahenus. I[m]ſtatur aut ſophodum: qui inducit medeā herbas no: xas: ſed auerſam: ne ſe le: dant fecare: & ſuccos i ca: dos aeneos inſuſere: oino autem ad re diutum: p[er]lata[que]

anea adhibebant: p[er]cipue in facris lune. quibus aut deuoue reaut p[er]lere aliquos morbos volebant. Hinc Plau. Mecu† haber pagus. morbū. æs. Carminib[us] ait aeneis aratris ad ca: dēdas vibes eſſe vſos: vt in facris targeticis apparet. & Sa: binos aeneos cultros ad tundendos facerentes facere. Aes natura habet ſtīplicam: vnde medici ſquamas e[ſ] adhibet remedis: c[ó]tra putrefi[n]tē auocant. Preterea qui in metal lo acens morant: ſemp fanitate oculorui pallent: & q[ibus] an tea nuda[re] palpebre fuerant: illic c[ó]ſuſi[n]tē Aura em q[ui] ex are p[er]edit in oculis incidens: h[ar]uit & exſiccat quod maſ le inſuit. Anito, ait vulnera ex are minus eſſe nox: ta: & fas: c[u]li curari: q[ui]e ex ferro. d Pubentes. S. quia alie ſu: ce: c[al]ig[ia]vi[n]diore: legi: & iter hoec: & herbas reſi[pro]ceſt ſutranſationes. Iicem pubentes herbas dicimus quæ admo:

d[u] ſlorēctatis: & Nigri lacte. S. nigri nox: v plia quia nigri funt homines poſt venenit: vel ſui herbe nigra lactis. i. ſue c. Et periphrali dicunt ſignificant agitte papaver. C. Nigri c[ui] laſte, pulchre vſurpuit: vt ſepe cu† verba pro verbis poſ: nit: vt ora correcibus ſumit: horrida cauatis pro perſonis. Et diſeolor v[n]i a[ur] pramos aura reſuſit: Quid em eſt au- ra auris ergo c[ui] pulchre fecit cum opponit nigra lacti. dic:

m[ui] a[ut] lac lact: vt lac mi: hi nō eſtate nou[i] nec fri: gore deſit. Plau. t[ui] laſte in nominatuo poſuit: vt nec aqua aque: nec laſte laſt. Inplurali a[ut] nuro: h[ar] lactes: licet pro p[í]ngui ſumantur: t[ui] proprie ſut cralliſus & tenue inſtitut[us] propter molici: vel cad[ui] rem ſie diete. P[ri]ſci, a[ut] h[ar] lactes p[es] ſut inſtitut[orui] a grco: γολαχνάγα. Perſus cum lactibus vn[]c: eſis. f Et matri p[re]cre: amor. S. reſert P[li] pullos equinos habere in fronte quandam carnem quam ſtatim h[is] natis admite mater: quam ſi, quis preri p[er]uerit pullum odit: & lac er denegat. Iuue. Cui totu[i] tremuli fronte c[ef]onia pul[mi] ſi inſuſite: merito ergo cre: dunt am[or]e creati ex care: ne fine qua mater nō alit ex ſe creatum. C. Et matri p[re]reptus amor. Plintus aur: Equa ſtans par: t[em] pre: ter c[er]teras duligit foſtus: & ſane equis am or: ina: ficitur venefchum hyppor manes appellatur. Eſt em c[am]icula in pulli fronte ni gto colore carice magnitu: d[ine] qua ſtatim edito par tu vorat: ſed ſi eripia: fec: tum non amat.

g Mola. SERVI. Farre & ſale. Ġipa Dido mola et piis ma[n]ibus deos t[el]aſt. h Vnum exuta ped: m SERVI. Id em agitur: vt ita ſoluatur: & inſecta tur Aeneas.

i In veſte reſcita. SERVIVS. quia ſupra dixim? in facris nihi[li] folere eſſe li: gatum p[re]cipue eius qui «more vult ſolui.

Atregina pyra penetrali in ſede ſub auras

Ereſta ingenti: t[ed]is: at: ilice ſecta.

Intendit: c[ui] ſerit: et ſronde coronat

Funerea: ſuper exuuias: en ſem: p[er]reſtium:

Eſſigiem: toro locat haui[que] ignara futuri.

Stant are circum: & crines effuſa ſacerdos

Ter ce[n]u tonat ore deos: hereb[uc]p: chaos: p[er]

Ter gemina[cp] hecaten: tria virginis ora diang.

Sparferat et latices ſimulatos ſonitis auerni:

Falatibus et meſſe ad lumā qu[er]utur ahenis

Pubentes herb[ae] nigri cum lacte veneni;

Qu[er]utur et naſſcutis equi de ſrōnte reuſſus

Et matri p[re]reptus amor:

Ipſa mola manibus c[ui] piis altaria iuxta

Vnum exuta pede: vinclif[que] inuſte re[c]incta

T[est]atur moritura deos: et c[on]ſcia fati

Sydera, t[ui] ſi quod non equo ſoſdere amantes

C[ur]g numē habet iuſt[que] memori p[re]catur.

Nox erat: et placidum carpebant ſeffa ſopore.

Corpora per terras: ſyluq[em] & ſeu quicerant

Aequora: c[ui] medio voluſtur ſydera lapſu:

Conf[es]a fati. SERVIVS. planetas quibus fatorum ratio continetur.

1 Si quod non equo ſoſdere amantes. SERV. copone, t[ui] numen p[re]catur ſi quod cure habet amantes noſt[em] equo ſoſ dere. Si quod: Bene dubitat: vtrum ſuper res male poſitas habet potestates. ſnuoant autem con trarium cupidin: qui amorem reſoluere aut certe cui cure, eſt iniquus amor: ſeliſicet vt implicet non amantem.

m Iuſtum memori p[re]catur. SERVIVS. vt expugn[es] tur: qui eſt cauſa diſcordi:

n Nox erat. SERVIVS. prorenditur hec deſcriptio ad ex. aggerationem vigiltarum Didonis.

o Syluſe. S. Ex opinione eor[u]: qui dieunt oſia que creſſiſte animalia eſſe, p Aequora, S. c[lement]a etiā animalia c[ui]:

FF v

Eneidos

voluerit: vīn in leptio Aequora mulcebat cantu, q. Tā
cet ager. S.ea quę in agris funt. C.Cum tacet omnis ager.
ßīma excatur in Dōdon comiserat ex hac Chrenogria
phia: & longiuſa ſnarratione: cū often datur nullū es ani
māliu genus: quod nocturno têpore ſomnī ſo capiat. So
lā autem Didōn ex nimio
amore nō polle dormire.

t Oculis aut pecto. S. nam poteſt aliquis ſomnus ſenſibus capere & mentemurbari.

s Noſtem. C. ſomnī.

t Ingeminant. C. duplīcatur: nā patebrastipit 1 obscuriores redditur. Vīn tommia que nobis tristia obueniunt: tunc tristiora efficiuntur. amor item cre ſcit: nam in die mulus ne gocis occupatur animam. amor ſe subtrahit: noctu vero cū ab his cœſemus: ſolus amor mentem occuſat. hinc infomnem noſtem ducunt: amantes: et atque lucem ſurgit: quod per Damonem in bucolis cīs signiſant.

v Refurgens. S. grauior est cum reſurgit.

x Inarum. C. Et ad amo rem referas: & ad morie Nōm & ſi amabatur: amē amor irata erat: ranc ab to male affecta. Cōstra etiam am ſquis mori decreuſi ſerrenamen tepugnabar na cura: que cōſeruationem ſun exopiat.

y Fluctuat citu. C. S. iminibus est mari appetitus. Nam mare ventis nō agitatum tranquilluī: eſt: ſi rurſus ab illis veſetur in maximas tempeſtates erigitur. ſic & appetitus: ſi nulla perturbatione moſtetur: pacatus maus. Sin vero eo vna plurī res ve perturbationes citā tur: nihil illo turbulenti? efficitur. Reſte ergo flūctuat citu: vt ſi a mari tranſlatio y Inſtitut.

C. quia nō diſcedit a tum bulentilima ratiocinati
one. 3 Secu. O quod

duruit ea caret eo qui conſulat: & q. cōſulet, a En qd
ago. S. demōſtrāris p[]ticula et p[]er multa cogitasse demonstra
ſtrat. & ſic, prupiſſe. En quid actura ſum. Eſt autem comi
cui principi? & cōſtruc amatrie datu. ſic. Teren: Quid igrīg
faciā. Nā hec cōſſictio multa e[]a cogitare ſignificat.

b Rurſus, S.duo ſignificat: frequency iteru: raro viduſim. i. mutuo. i. denuo: vt hic. C. Rurſus ne, pro. Conſultatio erat cū amore periter: quid potiſsimu faceret. vtru amor ne me dereſt. quod maxime fiti noui amorē meamus. Nā amor amore velut clauus clauo truſitur. Et vt ait Naſo Succeſſore nouo colliur omnis amans: an prīſtīnū retinens. Aenea ne ſequeeran morte dolores exuerer. Cōcludit aut cū non potiſt mederi nouo suſſeſſore: qa in altis iā a ſe iriſis nulque effet ſpes hūda. cingā rurſus Aeneā ſeq. nō valeat. pp[]er tōnes quas aſſert: ſolui hoc reſtare; vt mori at: cū aneg deſu

deriī ſerne nequeat, c Numadas pe. S. Inuidia a p[]ſonis
pet[]a mulier: & regina nomados. i. vagos. d. Maritos.
S. f. futuros. Eſt aut locutio deſignor illī re: & illa re.

e. Vītia iuf. S. aut intelligim? aneā obduiunt naugādi faculta
tē, aut Teucroſi iuſa nō q[]ui iuſterāt q[]e ea q[]ui iuſa ſi a loue
vs nauiſer hec ſuma eſt.
f. Quīane. S. reuera. & eſt
vna ps. C. Quīane au. iu.
an. le. Ironia e: q[]ui ſe fecā
guitare ſiim orationi af
ſert p[]erſim in cōſutatioē
g. Veteris. C.Nā qui ve
teru h[]iſtitor immemor
eſt. cui noua nō ſunt cō
ferēda. h Stat. S. ma
ner. C. Stat. collocata eſt.
i. Quis me. C. demōſtra
uerat nec vule fibi: nech[]o
neſt[]u eſſe q[]ui reliſta vībe
iā edificata: & ip[]io confit
turo: exule: & ad incra
p[]erſeere ſequat: p[]erſum
cu iā ſudibrio habita a ne
miſne ſit recep[]ienda: c[]ui e[]t
gens illa perſida fit: ab
laomedōre q[]ui n[]o in hoec
ſolui: ſed in deos q[]ui p[]id[]e
fuerit origine ducat.

C[]u tacet omnis ager, p[]ecudes p[]ict[]ep volucres,
Q[]ueq lacus late liquidos; q[]ueq afpa dumis
Rura tenent: ſomno poliſtubnocte ſilenti:
Lenibant curas: & corda obliita laborum,
At n[]o in feelix animi p[]henoſſa: nec vnq[]e

Soluſt in ſomnus: oculis tie: aut p[]ectore noctem

Accipit: ingeminant cur[]e: rurſuq[]e: ſeſurgens

Seuit amor: magnoq[]e iraru fluctuat c[]itu.

Sic adeo inſtitut: ſecuq[]e ita corde volutat.

En quid ago: rurſus ne p[]roces iriſa priores

Experiar: numaduq[]e p[]eta cōnubia ſupplex.

Quos ego ſum totiens iā dedignata maritos.

Illeas igrīt classſes; at q[]ui vītima teućrum

Iuſa ſequar: quiāne auxilio iuuat ante leuatos:

Et bene apud memores veteris ſtat gratia facti.

Quis me aut fac velle ſinet: ratiubq[]e ſugbis

Irrifam acipiet. neſcis heu perſita nee dum

Laomedontē ſentis per[]uria troie.

Quid t[]ur: ſola fuga nautas comitabor ouantes:

An tiriis omnij[]os maui stipata meorum

Inferat: & quōs ſydōnia vix vīre ſeuelli:

Rurſus agā pelago: & ventis dare vēla iubebo.

Qui morere vt merita es: ferroq[]u auerte dolere.

f. Quīane. S. reuera. & eſt
vna ps. C. Quīane au. iu.
an. le. Ironia e: q[]ui ſe fecā
guitare ſiim orationi af
ſert p[]erſim in cōſutatioē
g. Veteris. C.Nā qui ve
teru h[]iſtitor immemor
eſt. c[]ui noua nō ſunt cō
ferēda. h Stat. S. ma
ner. C. Stat. collocata eſt.
i. Quis me. C. demōſtra
uerat nec vule fibi: nech[]o
neſt[]u eſſe q[]ui reliſta vībe
iā edificata: & ip[]io confit
turo: exule: & ad incra
p[]erſeere ſequat: p[]erſum
cu iā ſudibrio habita a ne
miſne ſit recep[]ienda: c[]ui e[]t
gens illa perſida fit: ab
laomedōre q[]ui n[]o in hoec
ſolui: ſed in deos q[]ui p[]id[]e
fuerit origine ducat.

k Perdita. C. ſex amos
re, & ſe p[]iſa increpat. q[]ui
ſi amore p[]edita eſt in cō
ſultatioē de ſequêdo Aen
nea n[]o veniret. I. Nec
d[]u ſe. C. q[]. d[]. ea ex p[]ieſe:
ex q[]ubus ſaduīdum ſenture
debebas. n[]o d[]u ſentis: q[]
id veru q[]e q[]ui p[]edite amat
n[]il p[]u i amato vitu[]em reſoſ
ſcit: m. Quid t[]u. S. nec
oſt[]ui d[]ite c[]i p[]oſtib[]e. Engo
at: q[]ui ſac illos me recep[]
ros: fac nos e[]p[]idos nec
ingra os erga me p[]oſi
ne regina tre ſola: aut cen
tabo abducere me c[]ui ty[]
ios: q[]ui c[]ui me ex ty[]ro v[]i
fecuti ſunt: nullo pacto cō
p[]oſi tis iā ſedib[]e ſecund
exiliu pati voler: nā d[]ic[]e
ferit ty[]ro vt fugerent ty[]
rannu. N[]ic vero vt v[]iſi
n[]u ſequan[]k patiā ſuam:
& ſuis manib[]a p[]eſa n[]
defererē: e[]go c[]ui neq[]ui alij
ſint mariu: neq[]ui Aeneā ſe
qui p[]ollim: mori d[]u eſt.
Que quid e[]colato o n[]o

ſolui incoſtinēris. ſed o[]io in ſeperate eſt: c[]ui ſit adeo p[]edita vt
ſine amore viuere p[]oſtit deſperet. Ex q[]ubus o[]ibus o[]nbit
Poeta e[]a a principio reſiſtenduī Nā cu in tātū ſurore p[]lapi
fuerim[]o: n[]ulli in u[n]enit remeduī q[]ui n[]o ſeſtife: ſlla fibi ip[]i ex
probat: c[]ui d[]ict more: vt merita es. n Nautas. S. mu
dioſe. q[]. d[]. aſuetos laboribus, o Ouātēs. S. abufiue l[]eā
tes: ſed p[]prie ouatio eſt minor triſphus q[]ui a[]t. & vno q[]
vit[]e: & a plebeis: vel c[]equilib[]tib[]o. r[]o. deductur ad capitolum:
& de o[]ubus ſacriſica: b[]a[]trifphās albīs equis v[]it[]q[]uato:
& Senatu p[]eunte de thauro ſacriſicat, p Vix. ſER. aut
mox. i. paulo[n]i: aut vere v[]i. n[]a nulla rōne dimuſent pa
tri: nifi aut odio aut metu regis v[]rgire: vt in primo d[]ictu
eſt. q[]ui more: S. q[]nimo, & b[]i o[]is eius inſt[]ento tē
dit ad morte: n[]a ſip c[]os rogare turpe eſt ſolui ſequi: & u[n]ho
neſtum: ty[]rios trahere difficil[]e ſola moris p[]u eſt.

Liber

Quartus

CCXXVI

x Tu lachrym S.totum et imputat: sed cù excufatiœ.

s Tu parima fur. S. Sic diuìdit vran? Tu perfuasìvit vt
nuberem victalachrymis meis, tu nunc his oneras malis,
Nâ me olim occidissim: nifi te deferere formidarem.

t Obiïds. S. ob naturaliter corripit: sed poſtitioë longatur:
Nâ prima e ſt confuïs ex ob et iaceo fit obiïtio. v CRI
mine. S.vt lupera portu fuccunbere culpæ. x More fere.

S. Pluïlent lyncas p[ro] ûs
miillos còugés alúis ûs còs
tungi. Alii ſere ad verbiſt
volunt, vt ſit ſenſus: mo
re que û ad vidutate ſe
re confuſuerat. C. More
fera, more ferarù: quæ ſi
ne caro còliguo vuuunt:
hoc dixit coacta dolore:
quemtini ſentiebat: vt por
impuide viuere voluſt
ſi hec ſentire: q. d. ſi vixis
ſem more ferarù expleſſe
libidinæ. Nec: hunc poti
ch alut amaffem. Cogit
ergo dolore impulfa in ta
turpem ſententia deundi
re. Sed magis placer: que
de lyncie profertur.

y Non ſeruata ſi. C.q.d.
ad alia mala hoc quoq
additur: vt: ergo promiſſa
fidem fregerim: no vt vo
luptatem confequerer: fed
dolorem. hec ſigit illi pa
per infanïa amoris cœus
nebant. At Aeneas ſata
cura liber dormiſbat.

z Sêche. S. pro fychoe.

a Certus eundi. S. indux

b Carpebat fomnos. S. bo

oc accufat paulo poſt
Mercurius: ſed excufatur
his rebus: Nam & certus
dið erat: & cùcita rite pa
parauera: aut proecono-
mia eſt: vt poſtui videre
Mercurium.

c Forma dei. S. non deus ſed forma dei. Nâ ra
to levidenda prebent nu
mina.

d Eodem. S. o ſemp lo
gum eſt: quia eode ablati
tius eſt ſemper. Eode au
tem & producit & corri
pit. Nâ et nominatiu? eſt.
& eade multier fecit: & ea
dem multere faciente.

e Vila monere. S. Bn vi
ſa non eſt ſerua eſt.

f Omnia Mercurio vo
co: colorem, C. Nam
& doquentiqe ſuit: & pale
ſire repper. Hora. Mercuri
ut facide nepos atlantis.
Quæ reros cultus hominì
recenti voce formaſti Ca
tus & decore more pale
ſre, & cana magni Louis
et deorum nûci: curuq
lyre parte: callidu quicquid
placut iocofo còdere fur
to. g Similis. S. aliud
dit: de eulaliud filis eſe

Ergo nunc certus eſt Aeneas: h. Você. S. qa oronis eſt de:
Hôra. Mercuri facùd e nepos atlantis. 1 Flauos. S. &
puſtus: & flauus mercurii fingit. quia fatis vicitus eſt ſo-
li præter ceteras stellas. k. Et me. de. iu. S. quia deus pa-
laſtre eſt 1 Iuuentê S. etatis, cù iuuenſus ſit p[ro]anarù: ve
et reß? ſpectata iuuent? Egora vero eſt filis voce mēbra &
coloris. m Nate dea. C. Optimu principi arguètis. q-
d. cui fit natus dea. et p[pr]te
rea oporteat te ee magni
et inuici animi et miruicæ
ſolueri: p[ot] ne cadere in te
târa ſegnities: vt in tanto
periculo dormias: p[er]ferum
cù fumma enauigàdi na-
ctus ſis occasionem argu-
mentatur igit[ur] ab honetto
vtili et facili. n zephis
tros. S. ventos. Nâ zephis
ris flâtib? de Aphrica na-
uigare n[on] poterat.

Tu lachrymis euicta magis: tu p[ra] furet

His germana malis onreas: atq: obiicis hoſtì.

Non licuit thalami expertem fine crimine vitis

Degère more ſere: tales nec tangere curas.

Non ſeruata fides cineri promiſſa ficheo:
Tantos ille ſuo rumebat p[ec]tore queſtus:

Aeneas cæſſa in puppi iam certus eundi

Carpebat fomnos rebus iam rite paratis:

Huic ſe forma dei vultu redeuntis eodem

Obtulit in ſomnis: rurſulc[us] itavila monere:

Omnia merúrtio ſimilis: vocemq[us] coloreq[us]:

Et crines flauos: & membra decorat iuuentæ:

Nate dea poſtes hoc ſub caſu duceſte ſomnos:

Nec que circuſtent te dein depericula cernis.

Demēs: nec zephyros auſis ſpirare ſecundoſ:

Illa dolos: dirumq[us] nephas in p[ec]tore verſat:

Certa mori: varioq[us] itarum fluctuat eſtu:

Non fugis hec p[re]ceps: d[u] precipitare pt[as]

Iam mare turbari trabibus ſeualc[us] videbis

Collucere faces, iam feruere littora flāmis.

Si te his attigerit terris aurora morantem,

Eia age rupe moras: variu & mutabile ſemper

Fœmina: ſic fatus nocti ſe immiſcuit atre.

Tum vero æneas ſubitis exterritus vmbris

Corripit e ſomno corpus: lotioq[us] fatigat.

Præcipites vigilate yiri: et conſcendite trâſtris:

Soluere vel a: citi: deus æthere niuſſus ab alto

Festinare fugam: tortoq[us] incidere ſunes;

Ecce iteru stimulat: ſequimur ſe ſancte deorum,

o Dirum nefas upe
ctore verfat. SERVIV. ne
nô tîmerat amatrícê bene
addidit certa mori. It[e] va
riu & mutabile ſp[er] foemis
na: q. Irarù effu. Cad
moner aŭt neide ſibi vent
at de Aſtanio: quod et Iaſ
foni et Terro cuenit. Con
futat amorem: nec illi cre
dendu ſoffendit: c[ui] et per
cita ſit máximo irarù fu-
rore: et morte ſibi decreue-
rit. r Preceps. S. ſeſtin?
s Collucere ſa. S. p[pr]per il
lud ſerte citi flāmas.

t Varu & mu. C. Sic Ca
tullus. Ah crudel genus:
neſd[u] foemina nomen:
Et Oufid. Fallite fallentes
ex magna parte, p[an]num
Sunt gen[us] in laqueos qu[as]
p[o]ſuere cadant.

v Nocti ſe. C. Nâ c[ui] diſ
foluerint corpus quod ex
c[ö]denfato aere eos viſib[us]
les fecerat: relinquent? mui
ſibiles: eſt autem oratio et
mercuri: et Aenea p[re]ceps
et velociffima: vt imiteſ
agêdi p[re]cipit celeritatem;

x Vmbris, S. ſiut
ſupra forma dei.

y Corripit, S.omen ſu
turq[us] têpeſtatis. 3 Tor
tos. C. qui ex torta ſtupa:
vel canabe ſunt.

a. Sancte deors: S. aut diſſinguit ſancte: aut ſecu dum Enniu respondit: Iu no faturnia ſancte deors.
b. Quilguis es. S. at diſxerat. omnia Mercurio ſimilis. Sed teſte Oce, in liu bro de n. d. Tres ſut Merae curi ſupern? t[er]ren? et in ſi. Ergo quiſus de tribus. Aut referas ad Loue, i, q[ui]

Eneidos

i In 'castra S.in classis:vt nos castra mouem'. k Fo
ros S.tabulata nauii ab co q inceffus ferant: & est genor
ris maſculini:numeri tantíi pluralis: vt h'ori foroſ.

1 Cui genere extinxem: S:pro extinxiffle morte Aenee: & Alcanii: & eſt fincope. m Sup ipfa. S. Satis amatorie. ñ Sol q ter flá. S. Iá vtí impcatòib: et deuotòib: vii de uotor & deuotrix qui impcator dicitur:non auté terrarú flamis: fed opera terrarú. Recte aút inuocat folè: vt ſupra per nomen hiberi ſignificavit: C. Sol. ſaſtura imprecatión

admiſtir a diis exaudiri:
o Interpres cu. S. aut q-
pation: aut generaliter cu-
rarú colugalti interpres:
hoc eſt media: & confilia-
trix. Cic. Qui interpretes
corrúpendit iudicis eſſe fo-
lent. p Conſcia Iuno.
S. Siluit ré turpè: ſic ſupra
Et pronuba Iuno.

q. Nocturnis. S. non tri
uiſis. ſed p nocturni ſijs.

Vululata per. vr. S. p fer
piná raptá a. Dite pře Ce
res cù per vrbe incenſis ta
bulis quereret per trinia:
& q druia vocabat. Hic
in eius facris a macronis
per triuia exerceſi vululatis
ſicuti iſ diſ facris: vbi eſt
imitatio inueni Ofiridis:
quæ dilaniatú a Typhöe
fratre vorú Iiſ per toti
orbem quifiuit. iuue. Plá
gentis populi currit deru
for anubis Hecare aút in
uocat cauſa Vleiòs: vnde
& ſiurias inuocat.

S. Direc. S. Vurpatiue di
xit diuris. Nam dirg in coe
lo. furget in terris: cumeni
des ad inferos Vn & tres
eſſe diſcureur. Sed hæc noia
conf andút poere.

t Vitrices. S. Vitrix, i. Ti
ſiphone. Griece eúm nótis
eſt vltio.

v Dii morientis. S. aut
manes dicit. vide ë. Vos
ò mini manes eſto boni:
qin ſupers auſtra volun
tas. aut anereticos dicit.
martè & fatarùn: qui in
tercidunt vite rónem ſi ra
dius orrum genitur pulfa
uerint. Hora. Te Iouis im
pio tutela ſatumo reſul-
ges erupit: volucreſp. fa-
ti tardauit alas. Et in tar
daut. Nam neceſſita ſatari
tardari pòt nò penitè: toli
li. Virgi. Nec fata vetabat
Stare decemq alios pria
mu ſupereſſe per annos.

x Meritùs malis auer
tite numè. S. qd malí meritur. y Preces. S. imſcau
ções: vr paulo poſt. Imprecor arma armis pugnèt.

Adnare. S. vtí primo. Hic paucivír s ad nauiú oris. i.
p têſpeſtarè veniem: & bono calore ſuſa pà dictí. a Si ne
cette eſt. C. qd minime vellè. b Fata iouis. S. participiù
eſt nò nomè. c Terminus heret. S. Si hoc eſt imutabile.
d Audacis populi. S. rutilorù quos ſp inducire audaces.

e Finibus extortis: S, Extra ſuas terras remot, ifi ſignificat,

qun Eufudri & Tarontispetiut auxilií. C. Finibus 'extor;
moriri nò imerito vt onidit Cice, dat diuinatione. f Ius
digna ſuorù funera. S. ER. Pallantis dicit & ceterorum.

g. Pacis inique. S. ppter perditã liguã. habituã, & nomc q
oia folet victor iponere victis: ſicur poſtulat Iuno. h Op
tata luce. C. i. vita. i Fruat. C. Inſo: ciliimù eſt multos
laborestuliffle. mſtaq adiſſa pícula vt alig affeſſum: ac
qſito morre iterecepti frui n poſſi: vt fruſta oia illa dura:
atq afpa ppeſſivideamur.

k Sed cadat. S. Cato dic: tu

ta laurea lauini cù nteg fo
cii p das ageret: bellu eſſe
comiſſi: q lationi occuſus
eſt: Turn? fugit: & auxilio
mezéi copato: vii: q deſe
eſt. Sed i eo pílo ænæs nò
compit. Alcanq poſſea me
zéciu interemit. alij dictú
q victor ænæs cù faciu
careſ ſup numitú ſuonu
lapſus e & e'rcadaut nù
q apputie: Vnde ipa diat.
Mediaci ibitã harenæ:
Poſſea dixerit iter diuos
recepti. & Iouë ind gete
appellatù. 1 Añ die. S.
aut fati neceſſitate: & ſi
qd paffura eſt optar Aes
neq. C. Añ di. q. d. cí vitæ
ad iuc durare poſſet. Lou
go aút ordie nariat hæc:
q fibi illa ipare poſſite: Nã
hæc dìc: videt aliq mò ſa
furare ira: et explore aim.
m Mediaq ibid. ha. C.
C. terg hoc ex hystoria è:
Næ ænæs cù rutut: & cù
mez: tio pugnàs ſupues
miété nocte nufq apputæ
alif putant in deos relati
alii ſubferum in numu
tio ſlumio: et sò tepli illi di
catú eſt cù hoc titulo pnis
diut terreſtris: q fluii nu
mići aſſagubernat ar Dy
oni. Optat aút e: vitã hre
uë: & morte in hono atã.
n Cú. S. qhi ipcaſſisqas
ſuo ſaguì cofecerit. o II
rii. S.nò ſut mādatab: ip
catòes. Næ ſi mādara ſut
quò gen futurú. C. O. Ty
rit Apostrophæ ab ſaſueno
tes: vt inges auumi affect
demòtre. p Exercete
od. D. qd facut eſt tribus
belf punicis. C. Exercete.
q. d. pfeuereate in odii. Næ
exercere nò cefem ilèſtas
re: fed diuturno qpe in la
borib: q deſtitigare. q Su
nto. S. Vibani: at. Virbo
eã iuris vſa: p[er]ter odat
hereditaria, r Exoriate
, S. exoraſ. Et onid hant
balè. Cff ex offib: fœduí

anaxagorã q hó comeriã dié. i oim meór: flutudc eí
reb: creádis: q fié ex offib: fi ex ſanguie & medul: ná oia
p re ſun træſu i pereationé Lucreti. nùc ad anaxagoreve
niam: homo esmerà. D. Exorare aligis. Aliq de hamibale
volunt inſid: igere. Sed melius eſt. vt fit hoc purbate p[ro]g
q neſciat ſe ipoliſbilia poſtulare. qd ſequiora indicát cù po
ſtule: & litoras: & vn as inter ſe diſcordare. C. Exoriate p
hos aliquot verſus quanto odio ſenatur offendi,

["Encllos", "Cara. D. Blanditur: ut imperet per blandit. imeta: quod illa propter ingraueſcentem ſtare poterat recuſare. Et egit per ſonã: que ſarde pergere: & cí mora remearet: vt ſibi ſonu gjuſcultú ad morte patrandã ſpacium datetur. & propter hoc dixit ſite: & non mitte. a Huc ſiſte. S. huc adduc: vt & cù grege ſiſit ad aram. hinc & ſiſtatur. i. abducatur: nã ſtare aliuſ ed: nec aliter poſſumus dicere. Čí ſta hic: et ſiſte huc. Fallit eím pluruncq: verbi ſimiliſtudo: quia dicim? ſto et ſiſto: cum diuerſa ſignificent pro eodem.", "b Dic corpus. D. et hoc ad mora: inſectandam p tine, c Properet. C. nò quia illa cuperet procre: at re: ſed vt magis diſſimilet: let conſilium mortis. Er go quâuis imperet ſeſtina tionem: tamen multa adne c: et: quibus morari iiam cogat.", "d Spargere lympha. S. nam inſeris ſacrificantes alſpergebantur: vt ſpargés toro leuï: & ramo ſoelcís olue: Superis abluebã: vt donec me ſumine viu o abluero: modo inſeris ſacrificabo: vt facra loui ſtygio. c Et pecudes. S. i. et hoc ſimiliter.", "f Placula. S. purgatiſſes: alias ſacrilegia.", "g Sic veniat. S. ne p[er]mit terer: aut precederet.", "h Tege. S. corona vt ipa tardaret. i Loui ſtygio. S. hoc eſt Plutoni: dicunt ſtoici vnum eſſe deſi: cui nomina variantur p[ro] ar tibus. & ſofficiis. videbat etiam duplicis ſexus numia eſſe dicunt. vt in agendo mares: in pacièdo ſoemie ſint natura. vii: eſt Conui gis in gremiſu lgt: deſcendit. Ab actibus aút voca tur: vt luppiter iuuaſ paſter. Mercurius q. p[er]ſt mer cibus. Liber a libertate. Sic modo Iouem ſtygiu dicit inſeris ſacrificatura: vt ſunoni inſerem dictus facer. Hic eſt louis oratio. Coſelicolg mea mébra deſi quos n[am]a poteſtas ſofficiis duſa facit.", "k Quæ rite incoſcepta Paraut. ſER. Ordo eſt inco p[ro] que paraui anim? eſt rite perſicere.", "l Finemc: imponere cu ris. C. ex his verbis ſinu", "lat conſillu: vitæ. m Dardani: q. rogu: capitis. S. in quo eius ſmage fuerat. n Studio anil: ſER. aut pro etatis poſſibilitate: aut pro indiſtria qua vtuntur antilic.", "o At repreda. S. Festina. n. moriura ni! timebat. p. Ce, ptis eſſera S. Eſerata. i. furiata ſeuſcogitatib: b. C. Eſſera; ponit ante oculos quom[que] affec[u]t fini[que] ſibi morte: iam decretuerunt. q. Sanguineam. C. Furore accenfam. N[am]a ocuſi ex ſurore: veluti fanguinerubebant. N[am]a ex vehemen ti ſurons imperu ſanguis ad exteriora p[ellitur]: & ſpinitus veluti ardentem in oculis: apparent: et t[em] geng: eiſt palpe", "bre: & oculorum ſinuſ alteratibus ſurore ſimul: & timus re mortis maculis inſiuntur. Nam & ſi mortem ex impe tu apperut: tamen natura ab ea abhorrer.", "r Pallida morre futura. ſER. Vel pallidor či ſolat: eſſe hoies? morte: aut omie pallida mortis future. s Furi bunda. S. ſurenti milles. t Quſſtú munus in vſus. S: quê Aeneas n[ò] ad huc vſú reliquerat: vt ſupra diximus ſe cùdú Home, vertitur mun[em] in pernič: tale eſt in Buc. Hos illi quod nec bene vertat mittimus hêdos.", "(Nancq: ſua pati antiqua cinis ater habebat)", "Añna cara mihi nutrix huc ſiſte fororem;", "b c Diccorpus pp[er]et fluuiali ſpargere lympha;", "c d Et pecudes ſecu: et monſtrata piacula duca:", "Sic veniat, tuq: ipa p[ia] tege tempora viſta;", "Sacra ioui ſtygio: que rite inſcepta p[ar]aui", "perficere eſt animus: ſinč[em]c: imponere curis", "m n Dardani: q. rogu: capitis permittere flame:", "Sic ait: illa gradum ftudio celebrabat anij:", "At t[rem]pida et conceps immanibus eſſera dido", "Sanguineã voluens aciem: maculic: q. tremētes", "Interfuſa genas, et pallida morte futura", "interiora domus irrumpit limina; et altos", "Confec[it]ur ſubunda rogos: enemc: q. recludit", "Dardani: non hos qu[ef]ſtú munus in uſus", "Hic poſſuã ſiijacæ veſtes: notum: q. cubile", "Confpeſit: pauli lachrymis: et mente morata", "Incubuit: q. toro: dixit: q. nouiſſima verba:", "Dulces exiuſe dum fata deuſc: q. finebant:", "Accipite hanc animã. meq: his exoluſte curis.", "Vixi, et quê dederat curſum fortuna p[ere]gi.", "v Hic poſſu: q. c[ui] aliter inſim in ca ſubuabant modo odit: m[ò] amor: u reliquias videre: et non potuit non derineri aliquan tuli. x Mante. s. con filio. y Dulces exuſi: C. Exuías dicim? qua holt[è] exuimus. ergo nec olim exuías: nec nucl ces: ſed o, reiſque q[ui] ſuſtis dulces. nunc eſt exuſi: Sic & i Buc. Has olim ex uías m[ith]i perſi: d[em] alle res liquit. Vel simpliciter duc ces exuías: quia hoc odi um non exduferat omni: no amorem. Nec p[or] aut d[itor] huiuſemodi apo: strop h[ui]n ſene ſumma c[ui] m[it]raſt[ò]e audirem an: c[ui] t[em] inde maxima prefer tim: ſi ſi ad murâ: ſem.", "3 Dum fata deuſc: ſi ſe bant. S. Aut luppiter qui Aenea d[ic]edere ubebat. Aut amor: aut ucceditas fati. C. d[ù]ſiata de: q. fine: Ex amor: ita videt alij m[ò] excuſare Aenea & ſe t[em]u fata & deu rei ſicere.", "a Accipite hancani. O q. d. St morte tantis curis ſoluer: cuplo incerta voi b[ic]uſi eſſe. b Vixi. S. exuſat vit[em] abruptione. N[am] aut Plato magna poes na affici animas corú: q vitam: a[n]i tempus relin quunt. C. Vixi honefa lo: curu: vt quos p[er]ſuſe ſi[mi]nificare v[olum]us: dicam: vixerunt. ſic Oce. de h[ui]o de quibus ſupplici: ſtan fumpſerat d[ix]it vixerunt.", "c Et quem dederat curre ſum fortuna per: S. n[ò] na tura: nec fatu: tribus enima vira humana c[ó]tine: N[am]a ſui: am: n[am]a p[er]mi: d[em] ad v[em]o addicta to: a fratre v[em]o. rannula au: n[am]a ſui: am: p[er]mi: d[em] ad v[em]o ad v[em]o. k Recep: q. tanco: h[ui]o. d[ic]ul: h[ui]o. Anno: c[ui] car: v[em]o. c[ui] leg: v[em]o. c[ui] p[er]mi: d[em] ad v[em]o. v[em]o. v[em]o. v[em]o. v

Liber

Quartus

CCXXIX

mei sub terras ibit imago. SER. valde quæritur quid illud fit quod inferos petat: nam tribus cōstamus: anima q. huius pectam ottigem fuæ petur. Corpore: quod in terram deſt. Vmbra q. quæ Lucretius ſic diffinit. Supra ſpoliatus lumi nis aer: q. ſi ex corpore creatua ſecu perit: neq. eſt q. cœ rea liquit ex homine: cp. inferos petat. Sed deprehenſerit eſſe quod dà ſimulacti: quod ad noſtri corporis ſefficie ſacti in ſeris peat: & eſt ſpecies corporea: quod no ſoreſt tange ſicut ventus. Hinc in ſexto. Corpora viua neſa ſtygia vectare

carta. Hoc et Home. req
rit ſimulato Herculis a
pud inferos viſo. Et ſeien
dum ſimulacra eſ hec eſtā
coruq que per apotheoſin
du facti ſut: vnde aut viſi
eſſe apſeros: aut illic de
ſendiffe dicuntur. Hora
de libero. Te vidit: ſonſus
cerberus auro cornu des
corum. Sciendum tamen
abuti poetas: & confuſe
vellimulactu: vel vmbra
dicere. C. Magna imago:
Dixit magna: q. ſi dolens
rantu ſœminā ſic perire. ſ.
ſine vlla vtione: vnde eſt
morimur inulte: & oftendit
q. cœ in extemo têpisc
pûco alternatim mo huc
modo illuc fluctuās mo
uebatur animus. Et ppte
reca dixit ſic: quaſi non pla
ceret. Deinde affirmautur
vщu dixit ſic:

Vrbem preclaram.
SER. non eſt contrari
ill. Pendent opera interru
pa. Nā z. ſi pauli ſub ſpeſſet
tamen quanti ad ipſam
partinet ſecerat: & reuera
quid ſupereſt citoſati ſa
diis muris templo portu
& theatro. h. Mea moe
nta vidi. S. a me ſacta: &
partinet ad affectu: vt qua
vitre facere manus.

i. Vita virg. S. puniendo  
cius inter ſefcetorem. Nam  
idio ad dididit poenas ſnimi  
to a ſtraſte reccepi. Et reue-  
ranulla auaro major poe  
na q. amittere pecunia: p  
pter qua admifterat ſcelus.  
Recepi. S. tanči debi  
ta: ergo: hoc diſe ſect illud  
& illud ſoelix ſuſſet: ſi tā  
Aeneas carthaginè no ſe  
veſſet. Alii per interrogati  
otem legi volunt: vt nihil  
dicat eſſe perfectus: vt nun  
quid vrbem statui: nuſq.  
vita ſum virum. & tamè

ſoelix ſui ſem, ſi tā Aeneas non ſuſſet. Et hanc varietatem
ſignit hoc verbum tantum: nam vtrūc: admittit. Superb
or tamen ſenſus melior: quem non nulli ſic exponunt pèdet
operat: vt fit ordo: vrbem preclara: & moenia vidit statutu:
dùt ſtueretur 1 Nunquam Dardanie. C. Sic Varius. Lup
puter omnipotēs: vtinā non tempore primo. Gnoſia cœcos
piæ tempillent littora puppes: m. Os ipſora toro. SER.
Applicato ore ad lectulum quaſi amatrix: vt: tratus: reli
ctus incubat: vel inſenſibili rei dans ſenſum: lectutā allog
tur. vt haſtā Turnus: & mezentius equu. Rehe diu res ſi

qua diu mortalibus villæ eſt. n. Moriemur inulte. D.
In plurali dixit. vel quia ſic ſepe vſurpamus: vt de vno dict
mus nos. vel quia & reliquie erant: perſutur. C. Moriemur
inulte: non portuit excellentius ſcribere poetae scuratione illâ
animi modo in amorem: mo in odium inſargentis: nam
que paulo ani dixerat ex nimio amor. Accipite hæ animæ:
nunc ex odio conſqueritur & moriatur ante q. illi vitæ fit.

o Sic sic. S. interrogatō et respōſo: & placerat eſ ſic mori. Et
in hoc loco ſe perculiſe intelligim.

P. Hauriat.

SER.

vel capiat. hec omina tem
peſtatis venturæ. vel fatiæ
ciat, ſue crudelitur. D. Ha
uriat, ps vltiōs erte fi ho
ſus abiēs rogi ſlamas apſi
tiat: et trit b'obīb'nauiget.
q. Atq. illi. D. oftendit
celeritatem in Didone: vt
nemo iſtui videtur: fed il
lam cadètem apſexerut.

Media inter talia, C.
Apprianæ? legit. media:
nam qui ſe tranſfodit me
dius videt eſſe gladium. Sic
Syllius concidit exactème
dius per vifera teli.

s. Inter talia. S. per talia:
Vt hunc inter fluutio tybe
ritus amceno. t. Cola
lapſam apſiciut. C. ita cal
lide rē peregit: vt non ani
maduertere ille poterat eā
collabentē dum enſi inſt
berer: ſed videtur iam p
lapſam. v Sparlas. S.
aut perfuſas ſanguine aut
morte reſolutas. x. It
diamor. C. Facit rem veri
ſiſilem ex eo quod ſoler
fieri. Y Cōculiā Baccha
tur ſama pervrbem. C. Fa
ma ſtatim per vrbē ſpar
ſa: tam ſubito dolore vnis
uerſa vrbs concuſſa eſt ſu
rentibus omnibus pre do
lore. 3 Foemineo. S. nā
proprie ſœminā: eſt. Ho
ra. Et illa non virilis eiu
tio. a Nō aliter. C. Pa
thos a maiori, dictēm no
minorē ſuſſe lucctum ex
morte vnius q. ſi morte
vrbs pittet. b. Antio
qua. S. vel. nobilem: dicte:
Vet illud ondit. Qua. Car
tago ante byrſa: poſt ty
ros dicta: poſt Carthas
go. at Carta oppido inter
tyron. & Byrſeon. vn: ſuit
dido. c. Auditur ex. S.
Territa. nā ſupra dixim: ex
anim mortuus ſignificat.

d. Ora foror. S. cruentās

ſanguine, ei. Nomine da. S. Didonê vocat: q. viraginè
ſignificat lingua punica. Nam ellifā dicta eſt: ſed virgo ap
pellata cī ſe in ignê precipitauit: vel note damat. i. noiaut
vt homerus dixit. ektayo uo: ev. Aut certe vero nomi-
ne: vt ſolent dolentes, vt Hunc te Euryale apſitio: & mater
Cyrene mater: ſed quō damat nomine: cum nùquaſeq
tur. ſed cī plures no habet forores, p. noie germana itelli-
gitur. Sic de iure: cī vnicu habet q. iurit: nihil intereſt: vt
dicat fili hères eſto: an titi hères eſto: & tanči: cōurbata in
tegrum ſermonê non edidit. D. Noie at qui no dixit dido

GG

Eneidos

fed germana. Sed duplex est nobis nonnem alterum natur & fanguinis: quo contiſtue perſong appellat: vt mater, ſter; pater: foror: & ſimil a. Alterum quod imponitur ab ex tranſcis: ergo ſotor fororē nomine fanguinis apellare debuit. Unde dixit germana. f. Hoc illud. CRI. hoc ſellicer q̃d te interficeres. Illud q̃d facra ſimilares. Ergo illud ſut hoc. i. ca. cccirco ſimulaſtvi: vt morte tibi ſcides: q̃d petebas me ſtraude.

g. Me perebas ſtraude.

C. fraudulenter egift me cum:n am petere ex ſe hoc ſignificat. vt Reginam pectit hec oculis: hec pectore toto hgreſt. Repertio auſt vehementiam orationi prebetrac deniq. ſibi com miſerationem citatq. per errorem: dum facra ſe forori parare credit mortem illi paraut, h. Hoc ergus. S. Refert ad hyſtoriā. Quid primū deferque tuar. S. doler non eſſo voſcatam ad par ſuppliciū.

k. Comitem q. fororem ſpreuſi, S. i. illud ne quod ſpreuſi comitem fororē, & ſemiplene loquitur: q̃d affliétis conuenit. C. Comitem ne. q̃d inſoelix ſit oftendit: cū pro beneficio habitura ſuſſet: ſi comite ſe ad morie vocaſſer.

l. Struxi manibus. SER VI. Sub auditōsog.

m. Patros. S. Saturnū: et Iunonē, n. Pofita. S. Exaniata. Sta. pofutq. beata mortepater.

o. Extinxi. C. Duriū eſt incidere in calamitātēſed duriq. in ea q̃u ſua oia pidi diderit: durillimur āt id ſit ſua trifſitia contraſt. Quid aui erit: ſi illud anni xe conficere tentauerit. tanq. ſi ſumm opere profuturum fuerit. Deinde vnueri ſa illa fedula executio offi cii: q̃d aqua ad abluenduſ petuicite. Qd extremuī ſpinitu ore legere tentauerit. Quod celerime afſedens germana amplexa ſit: & q̃d dido āpſicere conatā ſit. Et q̃p nigra tristibuerit: q̃morte ſibi coſtſet comiſerationē ſummā excitat. p. Date. S. ſcleret aquā: vel date. p. pemitite. Lareuam autem cada uera dabaſt proximis: vnndem mater Euryali. Necvulnera laui veſte tegens.

q. Ore legam. S. Cice in verrinis. vt extremi filiōrum ſpiritum ore excipere liceset. C. Ore legam. Nam p. pinguorum erat hoc oficii ſic Cice. depretura vrbana. Ait eīn vt extremi filioruſpirituī ore exciperē liceret. r. Gradus euſerat altos. S. afcenderat rogū. f. quæ pro qualitate fortunarum ſiebat. Unde in: vi. Coelegi educere curant, s. Siccabat. S. ex

primebat. t. Cruores. S. v. flurpaui. Nā nec fanguines nec cruores in plurali dicimus. v. Sub pectore. SER. Nunc per tranſum dictè vulnèris loci. x. Ter. SER. v. numerus pro numero. Vel promathècis. i. prædiunio: ga tria fuerant bella punica. y. Ingemuit q. rep. S. Atqui dixerat inuiſam querens abrumpe luerem: fed offidè mo rientes ſua iprobare defideria. vt i. vi. Quā vellet eſtherein alto: nunc & pauperent: et duros perſerè labours.

Hoc rogus iſte mihi: hoc ignes: areq. parabant. Quid primuī deferta querar: comitēc. fororē. Spreuſi moriens. eadem me ad fata vocaſſes: Ideambas ferro dolor: atq. eadē hora tuliffet. His etiam ſtruxi manibus: patroſq. vocaui. Voce dees: ſic te vt pofita crudelis abeſſem Extinxi te: meq. ſotor: populi: patrefq. Sidonios: virbēq. tuā: date vulnèra lyphis. Abluam: et extremus li quis ſuper halitus errat Ore legam: ſic fata gradus euſerat altos: Semianimēq. ſinu germana amplexa fouebat. Cum gemitu: atq. atros ſiccabat veſte cruores

Illa graues c. culos conata attollere: rurſus. Deficit: in fixuī stridet ſub pectore vulnus. Ter leſe attollens: cubito q. annixa leuauit: Ter revoluta toro eſt. oculiſq. errat i. buſq. alto Queliuit cœlo lucem: ingemuitq. reperta. Tum iuно oipotēs longum miſerata dolore: Difficileſq. obitus: irim demiſit olympo: Queluctantē animā: nexoſq. reſolueret actus. Nam quia nec fato: merita nec morte peribat. Sed miſera ante diem ſub ite: accenſa ſuſore: Non dui illi ſlauu: proſerpina vertice crinē. Abſtulerat: ſtygiocq. caput damnauerat orcho

Ergo iſis croceis per cœlum rolida penſis

pi. C. Nōdūvill ſlauū: nō plectet q̃d Seruī ſerbit multeras pudicas nō eſſefas ſlauo crine: Nā Oui. in lib. de faſtis. ſie aſt de Lucrecia cuſ paſma pudiſtib tribuſt. Forma plecti ucuſq. color: ſlauicq. capilli. Quodc. aderat villā factus ab

I. Iuno. SER. aut mo ba vt inferna. a. Dificiles. S. quia ſuperat via tam: quia nō fato: aut for tuna perieræ: fed cau: vt nam quia nec fato mea nec morte peribat. i. natu ralis. b. Irim demiſit ol. S. Traxit de Alcide Eur ripidis: qui induxit me. Men curiſ ei comā ſeantem: quia fato peribat manut hoc ideo nunc ſinſiquia cœtis conſecrat: onibus ſi lebant homines faceræ vt muniti aduerſus forung impetus non poſſint mo: si: niſt ex auſcorata illa conſecratione. Ergo dicit iſta circa Didonem obſerua: quia miſera an dēr em peribat. Nec eſt cōtra ſium illud quod aſt in. x. Stat ſua cuiq. dies. Nam loquitur mō ſecuſi hāc modo ſecuſi illa ſectam. Quâqua gramaticæ pofit reſponderi. Omnia vir: cit amor et nos cedamus amor. C. Iam demiſit o. Quāuis comutus dicat: q. more poeſtico ſicur de ramo aurco: hoc ſanit poeta. Tamē de ſeleſe cuny pſidis tragedia traxit. Alce ſe enim peli ſolonis: pa: trui filia admeti regi. Thaſ falo nupſit, et c. Admea to eſſet morienduī adco il la víruium dilecti: vt pro illo mortem ſubire voluerit: in hac tręgdia induct Euripides oicu: gladiums gettanem: quo cunem incidat. Alcide. Ergo quem admodiū cùvill de vita ſu perſeret: & tamen pro viā ro oſedire digeret ſinſit op. eſſe Eump. des: vt crinis ſecaretur. ſic cū. Dido: nt ſup. reſſer devita: & tī digeret mori: vt amoris vt aſter dolors. Idem Virg.

figere plectat. c. Illi ſau. u. S. Matrong nunc. d. tur ſlau. crinis. ſed niger.unde juve. Et nigros ſlau. uī crinem abſcondēre ga lero: illi ergo dat quali tur

Liber

Quintus

CCXXXI

nuper flans atros fecerat, tempeftatis eum hec est naturavt
reliquias venti reneat, eä in alteri flatu. G. Atros. Ait Pl.
non effe maris certi, colorem, fed pro vêtori qualitare mu-
tari & aut flauit effe; aut lucentiri: aut atri. D. Atros agu-
lon eat qui nò efft aptus aquilo ex affrica in italiâ naugan-
tibus: fed vel poftuit fperre pro generc, vel naui gabat aquis
lone, qui ex fecundo Louis fcepto fitaturat Carthagine rei
linquere quociru: illi ferent venti: vt etia aquilone flante
enauigarento quo illi ferent. C. Fluctuans atros. Varii enim

ventivarios mari colores
aufferit: ut pararet apud
Home. d Repticiens.
C. Ex amore quus italia
vtdio obfeguerit perebet:
ti nò poterat nò mouerit
amore que erga Didone
gerbat. D. federe eum Ae-
næ a Didone nihil alud
eft (ut in alligatoris oftendis
mus) ei virtù egrefti: a Lo-
uep Mercurii monitù. 1.
a diop doctrinâ eruditù
a vita actua ad còtèlati
ut rafire, Sed cù nò dûn in
coventutu genere q animi
n purgat dicunt còſtitut
fed in virtutibus purgato-
ris còſtutus fit: Quis di-
tina pcebra (qibus celystia
cotiplari & terrena defplo-
cere iubemur) fec delectus
nt: tni nò p[ro] nò comoue
n cupiditate reru terrenam
p[er]nem earu in quib[us] virtù
utes cùntes verfan[que] nà
beneregere fec: domum[que]
fu ac etià r[epubli], nò mi-
uma virtù: necq. damna
tur vita actua, q a ſuſtis
ti non diſcedit: nà ſi legitè
Mana optimâ p[re] elegit
lufquq & Marta bonâ
poterit eſligere: fed de his
plenius diſputaum? 1 pri
mo libro Chamalduliſt
quitionu, e Colluſe,
S. in honore eum regis cu
faulis p[cedebat] ab pp[ro]
Hinc de pallante: lucet via
ligo ordine flàmarù. Po-
ſta eàt funebres leciosus
fore p[er]eferit: v[n]i in ſexto:
vd que Tyberine videbis
funera cu tumuli præter
labere recente. f Que tâ
n. 8. ait varro. Aenea ab
Anna e[que] adamatu: quus
e[m] plurimù interſit t[em]
ti leciti et. g Cauſa
later. C. Neflebat quidè

fedvis polluti amoris: & furor foſmine còſicetur facbat
ignes eſſe regales. q D'do ſe interſeſſer quod eos trifuitia at
ſobatam illud eſt malu augumur. h Duri magno.
S. Neflebat c[aus]ed còſceturis illuc ferebæc, i Ducut, S.
mih[ui] dicti diducit, i. lacerat. vt ad dictas duas c[aus]a terra ac
cedat p[ed]ebat inquit animos t[ro]notarum q n[af]ceban[que] duri
dolores amore polluto q notus erat foſmine furor: q igne
rog[us] videbant, i omè naugantibus fr[ate] vt per trifte valde
trufiſed ſic intellexerimus tertio dicto congrut i[n] nò etià
ſupibus. Nec e[m] t[ro]noti naugüates poterat: aut de amo
reut de future Didonis e[que] ſolliciti, k Rates. S. p. naub[que]
abuſue ponit. 1 Olli: S. tunc aut illu. m Supra ca
p[er]t. 8. ille, neuturabilis mortu. ſer. nec simpliciter dicti; c[ui] ois

hymber SUPRA CAPUT fit. C. Caput a capiendo dicti: qa om-
nis ſenſus capiat, quod alio m[och]ro nò còtingit. Inde capi-
lit: capitis p[ili]. n Imber. C qui majori impetu ſerf. N[am]
pluria lentior eſt: & magis tugs. o Tenebris noſtis &
nubiſ. p Ipſe. S. Qui debuit eſſe foliatio. C. Ip[er]e. q. d. cur
creedunt erat propter rei ſcientiâ. q Ab alta. C. e loco q
cuiſta recte: proſpicere poſſit. r Quia n[am] S. cur. aduerbi-
um eſt interrogâtus qo vſutis eſt bis, hic: & in decimo. Cos
lîcolè magni qui n[am] ſententia vobis verſa retro.

Mœniareſpiciens: que ià inſœlicis eſſiſſe

Collucent flàmis: que tanta accenderit igne

Cauſa latet: duri magno fed amore dolores

polluto: notuq[que] furens quid foſmina poſſit:

Trifte per augúrium, teucriorù p[ectora] ducunt:

Vt pelagus tenuere rates: nec ià amplius viſa

Occurſte: tellus: maria vndicq[que] et vndicq[que] coelù

Olli ceruleus SUPRA CAPUT aftit imber.

Noctrehyemecq[que] ſerêſ: et ihorruit vnda têtrebis,

Ipſe gubernator puppi palinurus ab alta

Heu quia n[am] tanti cinxerut ethera nymbi:

Quidve pater neptunæ paras: ſic deinde locutus

Colligere arma iubet: validicq[que] incubere remis:

Obliquatq[que] linus in uentù: ac talia fatur:

Magnanimæ Aenea n[on] ſi mihi iuppiter auctor

Spondeat: hoc ſperem italiâ contingere ceelo:

Mutati tranſuerla fremut: et vespere ab atro

Confurgunt venti: atq[que] in nubê cogitur aer:

Nec nos obniti contra: nec tendere tantu

Sufficimus ſupat quoniam fortuna ſequamur,

Que q[ui] vo cat vertamus iter: nec littora longe,

s Colligere S. còtrahere:
nò pentitus deponere. N[am]
dict obliquatùs linus inu-
entù. t Arma. S. vea-
la. v Validis remis. C:
id eſt ipos validos incum
bere remis.

x Auctor. SER. noſtrę
nauigations: v loqui ſe
cu[n]d vſum: nec ſi huip[er]
auctorè ſe iuppiter faciat,
Sed cur hoc dicti c[ui] Apol-
lini hoc det ſeribens. Tot
maria intraui duce te. Sed
legimus. Que phœbo pa
ter oipotens: & specialiter
nauigatiuſ ex Aſtrica au-
ctor eſt iuppiter.

y Hoc coelù. C. h[ac]q[ui]
tare coelù. i. aeris. Oprime
aŭt loue noiat: & qa dis
oibus p[re]ſe: & quia aer
interſtatur. Oſidit aŭt n[on]
vanu[que] ſuiſſe: tristè auguri-
um: q[ui]n fecuta fit atra tê-
peſtas. 3 Tranſuerla. S.
aduerbiuſ ſaſtù de noie:
vt rauca ſonant. N[am] ſom-
& aduerbiuſ ſpe[que] trâſeùt
in ſe: vt Toru[n]uq[que] repente
clamat. Ite aduerbium in
nomè: vt c[ui] mane nouu.
Et Perſi ſa cras heſternu[que]
còſumpſimus: ecce alud
cras Sed nomè in aduerbi
um tranſiens fit inde[n]a
bile. Plau. a manu ad vesp-
um. Mane aŭt propter te
traptotè ſi dixit. N[am] c[ui]m
alieni[que] tranſeùt he p[res]
n[on] ſuisſed earu ad quas
tranſeùt vtrun[que] pt[er]aub[que]
taxat in declinatiorè. N[am] t[em]
p[or]tō rōne ſua fruatuvt h[ic]
N[am] c[ui] aduerbia a in vltio
mis p[er]eferit: vt fruſtra. In
de & v[er]ſtra cerno te têde
re c[o]tra, t[em] h[ic] tranſuerla ſe
cu[n]d ſonè nois corriuſp.

a Et vespere ab atro. S.

f. quo tendim? nec fine ra
tiòe poſt g[ui]nalitati additit ſpeci[que]. b In n[am]bê cogit aer.
S. n[am] aeris deſitas facit nubê vt denfat erât q[ui] rara m[och]o: & q[
]denſa relaxat. C. In nubê Ex vaporibus e[m] a terra, aſcen-
dentibus c[ò]denfat aer: & p[ar]ces in illo denſiſores vertun[que]
in aqua, h[oc]e e[m] mutua eſt elementorù c[ò]uerſio: vt etheris
craſiſores p[res] in aerê: et aeris in aqua: & a[que] in terra: & a[que]
& rurſus ſubtiliores terrarù in aqua: & a[que] in aerê: & ac-
ris in etherê vertan[que]: nihil[que] ex p[er] s deperit. fed mutua fit c[ò]
uerſio. c Superat q[ui]n for. ſe. C. of[lic]edie prud t[us] eſſe for
tune c[edere]: & inſerutu[n] d[omi]n[i] porti. Quare a[ut] prius [que] pa-
renta[d]u Anchiſe: q[ui]e c[und]u in italiâ: in allegoris dictu[que] eſt.
d Nec littora longe. S. ſuadet a ſacili. e P[ida] S. p[ro]ter
Aeſtus affinitate, f Fraterna crydis. S. p[ro]ter erice Burg

GG III

Eneidos

& Venerit filium secundum alios Neptuni & veneris. C. Eryx quartus fu̇ta neptunno, Neptuni em filius fuit amy cus. Amyc ait butes. Butes ait ex venere genuit Erycem qui (telte Diodoro eiuſde inſule viro) rex Sicilie fuit; qui ob maternu̇ genus in maxima gloria fuit; & in eo monte: que a ſe denoit aut: vibê cōdidit; & in arce templu̇ matru poffuit multis donarit ornatu̇ quod vetuſtate ipfa creuit. Nā & Aeneas in Italia veniens: illud vehemeter excoluit. Deinde multis ſeculis illud ſiculi celebrarunt. Poſt et ă Car thagineṁs coluerunt; po ſtremi Romani in eo ſoſe ſuperarunt. Quifquis em cu imperio in inſulam ve niebat; donſtemplu̇ orna bat; & ludis & mulieru̇ cōnſuuerudine: o[n]mi abieſta tri ſtitia: hilare facra faciebat. Sed q[ui]d maximu[m] fuit. xvii[] ex Sicilie vrbib[ui] huic tem plo auru[m] pendere iuſuerut additis militibus qui t[em]o plu[m] cuſtodiirent. hec Dio[dorus. Strabo aut[em] etiam ſeribit illud ſingulari venene neratūde coli; & antiquit[ate] mulieru[m] frequentia refert illius minifteri[d]icatum quas & ex Sicilia & ex eternis regionibus multi lo carat: H[ac] reſpeſtate et ipfa Colonias; & templu[m] pene deſolatum eſt: Sed & Ro me eſt a[n] port[ate] collinā t[em]o plu[m] q[ui]d appellant. Ericing veneris: cu[n]t[em] c[que] ſacra in ſignis adiacet porticus: C[ord]eru[m] mons ipſe Drepano propinquus eſt.

Sicanos. S. corriput ſi alibi producit: vt Sicano nio ſenta finu[m], h Ri[po]te, SER. i. ri e remetor aſtra coelo a[n] ſeruata. ſa, a[n]t[em] reſpeſtate. Colligit a[ut] vicinitatem ex ratone cur ſus: q[a] a[n] perit[em] his horis col ligit: quas idicant ſydera, i. Ia[dudu[m]. S. i. ſin heros, cu[n]t[em] c[que] dat Aeneas p[ro]gubemandi: ſed etia[m] ad p[ro]oxonomiā pertinet; dictu rus em e[m]: Et ipſe rat[em] no c[turnis] rexit in vndis.

k. Fleſte viā, g. interra nos fleſtim[em] de uia, in ma

ri ip[m] viā fleſtum[em]. 1 F[er]ſſas naues. S. i nos ſeſtos: m Dardanu[m] aceſſe. S. vt ſupra diximus: Hipotes iſiliam ſua Egeſtā ne ad c[et]tos reſegare[re]: nauciulq[ui] ſupero p[of]oſu[m]. et mi ſit quo for[si] tubiſſet. H[ac] ad Sicil[i]a delatā. C[ir]inuſus fluuius amplexus eſt, c[ou]uerſus in canem. v[n]i Aceſſes eſt natus. n ſeruat. S. tenet: vt: & tantas ſeruabat filia, ſedes. o Petunt. C. Petu[m]us cu[n] ratione. Appu[m]us cu[n] affectu: Expeſtimus honef[ita]. p Secu[m]i. S. Ia[ſe] ſecu[m] poſt: c[ou]uerſi onē. q F[er]ſur cita g[ur]na, C. Ipſa c[oo]p[ito]vi[or]boru[m] cele ritat[em] fugientis naui[s] & ſonit[u[m] que odi[t] nobi[s], a[n] oculiō ponit. r Tand[ē]. S. yacat. Vt & quo ſub coelo tandē: nā cur tandē: cu[n] d[ic]at: ſerit[em] cita gra. claf. C. t[ā]de, potius ad deſiō deri[u[m]. Nā animo cupienti nihil fatis ſeſtinaſ: qua[m] ad longi[s] sudinē tgis reſerit. Nā nauigato breu[s]: & celerrima fuit.

s Miratus. S. i. qui mirabaſ aut certe miratus occurie. t. Horni[]o. S. hornib[ui]. v Lybiſtidis v. S. Aut reuera vr e: aut ſere africane. C. Lybiſtidis. Puto ſignificat fabula[] Ibiſca em S[ic]iphi filius conſidit in ſycila vrhe de fu[n]o: mine appellatam ſilli. Sed decus h[uius]tum pulchri[] oris: qua[q] q[ui] formau[t] nomē Ibiſſe. x Grataſ et occummi. D. im patiēnta[] cupiētis gratulari: ſignificat. J[er] et patemū pelle reſert h[ui]tū, erat ei nat[em] ex fluui[em] pene nudi: fine

ambitione veſtui[em] p[ing]ui[m]. C. Gratatur, grator te: & gratulor ubi dimicimus. I[que] tum me p[ro]tua re proſpa pr[ob]go. Gratifican a[ut] re: gratā facere. & habet nov io[m] quid c[ou]iuncu[n]tui cum adulatio[m]. Sal in iugura: ni[n]i for[que] qu[em] inhondia[que] er nitioſa libido tenet p[ar] corum potenti[que] deo: atque libertate ſua gratificari.

y Gaza, S. opib[ui] rufi[m]i, is. nā ga z[ui] a[os] fru[m]e eſt. s. Letus. C. liberalis. Nā liberales l[ui] dicti. Sic co[m]a Teren. dixit: mutui[m] tris: quasi inui[m]tus: nā u[n]i[t]o n[ō] d[ar]t[em], a[que] Solat[em]. Nā p[er]teritas anguſtias reſ p[er] ſeu[m] copia ſolam poterant. a Agreſti. D[omi]nus Agreſtius ſunt epiu[m] de quibus a[n] iā bucc. ſui nobi[m] mittia po[m]a: caſtancte[m] malles et p[er]ſi copia faci[m] hu[m]us adde re poſi[um] ſoua: et herbas.

b Stellas. C. ſtellig q[ui] ſo[m]s dicuntur, fixi[que] ſtato [u] coelo: n[ō] no[mi] ip[er]q[ui] c[que] ſo[m]a ſu[m] coelu[m] n[ō] e[at]: ſed adde tardo ſunt motu[m]. vt mo[mi] ueru[n]o videt[em]. Nam eſt[em] mo ſere anno gradiu[m] vn[u[m] qui eſt trigedima p[ar]svni[q] ſigni: q[ui] duo decim ſunt c[or]ſiciti, V[n]i totus zodiaco pagi[que] ſex & triginta miſi[m] bus annog[m]. Stellat[em] n[u] merus in cognitui[e] eſt a[ſtr]onimis. Milue em et ſex cenctu[m] ſunt ſolui[m] ille quatu[m] cos[mi]niq[ui]e h[uius]t[em] q[ui] deo. Ix[ui]: ſigna c[or]ſiciti[m]. Vt ſi expeſi cauſa dicam[q] e[n]g[n]i i coelo eſſe vn[u[m]: & a[er]neti aliu[d] ſignu[m]. Et cygnu[m] quidē ha[que] bere stellas. xiii. A[er]tici. xv[ui] iii. Ergo stellas dicamus ille las ſingulas. C[or]ſuratios

nē aſſe ex mulbis ſtelli[rum] appellamus ſigna. qui iu[n]ior[em] a[ſt]rologi[que] ſigna ſolui dicant illa, xii. q[ui] ſunt in zodiaco [que] A[er]tatiu[m] geminos c[oe]s: leone: virginiu[m]i: ſorpiu[m]i: ſagata[m] ſui[m] capricornu[m]; a[qu]ariu[m] p[ic]ſes. Reliquiās a[ut] c[or]ſuratios: imagines: & n[ō] ſigna noiant. Sed apud ſcriptores promiſcues: & ſigna & imagines inueni[m]. Pr[er]ter a[ut] h[ui]s omnes stellas: ſeſte[que] alie[m] ſunt n[ō] in octaumo coelo: vt ille ſed fin g[ul]e in ſingulis ſeſte[que] coeli[m] inferioribus. vt in ſeptimo ſit Sa[t]turius. in ſexto Iuppiter: in quinto mars: in quarto ſolui[m] tertio venus: in ſecu[d]o mercuri[m]: in prima luna. Et h[ui]s ſeſſele planere dicunt. i. erratiu[m]. Nam. IX[av]o / u[x]i. g[ra]ſe e[rr]o ſi c[or]ſicat, quia manifiſto c[ern]iſe c[ó]tra ſu[m] coelu[m] ſeru[n]: intere trogardi ſunt. c Fugarat. S. poſtice diu[m]. N[ā] ſtelli[que] a[ſt]ex coelo ſui[m]: p[er]ter planetas: & a[que] ſtādo dicu[m]. d Coeu[m]. C. C[ó]

Eneidos

moſtas aras ad hominem pertinet.i.diis manibus cſſerita
tas cpaulo poſt dicit. Altaria liquit pertinet ad diuinitate
poſt apothofin;vnde eſt adytis:que ſunt temporit. & ſuc
ceſtum tumulo:quod eſt hominum:

1 Nifi fallor. S non quaſi neſtius dixit: ſed, p[er]pter anni con
ſuſionem: nam ante cſarem (cuius rationem de anno niſc
ſequimur) in[ter]calabant dies: vt in verrinis legimus. ſtune
non congruente ratione, Annum autem primo Eudoxus
deinde Hypparcs:deinde ptolomeus: ad vtilit[em] c[er]ſar de
prehendit. m Ac[erb]t: S. p[ro]pter perſitum patrem;

n Honoratuſ. S. quia de
us ſit effectus.

o Sic diu voluiftis. S. de
diis ſemper falua venera
tione loquitur: ſiuit inſter
tio: ſic vifum ſupetis.

p Agerē, S.ſi[em] & bes
ne aut d[er]ſtos: aut h[oc]ſi
les memorat locos.

q Argolico, S. Ionico: &
adriatico.

r Deprenſus, S. occupa
tus, & p[er]tie navigantiu
eſt. vt depreſſis olim ſtatio
gratiffima nautis.

s Micen. c. SER. vt vr[be]
pataut: & g[re]ce vſus ē ſin
gulari: vt Iuuena. At[que]
tus theſe c[et]um iacet ob
suta portis. et ab eo quod
eſt Mycene mycenes dixit
mycena mycena, Vel ē my
cene in ablatio:

t Annua vora & pom
pas. SER. H[ec] quaſi nu
mini.

v Suis donis. SER. con-
gruís: ſunt c[ui] tantum ſu
periorit. Munera ſunt in-
feriorum: vt in Buc. Phoe
bo ſua ſemper apud me.
Munera ſunt laur[is]

x Nunc v[it]ro. SER. Ar[]
gumentum a minore ad
maius. v[it]ro. i. v[it]ro. i. inſu
per vel ſpont[ue] ſua non vo
lentibus nobis. Quaſi ve
ſit tempeſtatem orta: non
vt ab Italia arceretur: ſed
vt facra renouarentur An
thiſe.

y. Honorem. SER. non
dixit exequias. Nam & ye
tos quaſi a numine vult
petere.

z Pofita. SER. conſi
tuta. vt Et p[o]ſuere in mo
stibus vr[be]m: d[ic]it autem
petamus etiam hoc: vt velit nos etiam in vr[be]m
ſingulis quibus: annis ſibi facra perſoluere.

a Incapita. C. vt digerit in numeru. i. per ordinē: aliquan
doſignificat ſimilitudinē vt curuat? i arcu. i. iſiſtudiuē arc[us]

b In naues. SER. per naues. Multa enim ſignificat vt ſu
pra diximus. c Si nona diem. S. non de die qui certus
eſt dubitat: ſed de ferenitati: vnde paulo poſt. Serena iam
luce: & eſt ſcien[du]m: quia ſapud maiores v[bi]cunt[que] qui
ſuſſet extinctus: ad domum ſuam referebatur: & ille fep[]
sem referuabatur diebus: oſt[aua] die incendebatur: nono
ſep[ed]iebatur: vnde & Horatius Nouendiales diſipare pul
ueres: nam & ludi: qui in mortuorum honorem celebraſt.

c Si nona diem. S. non de die qui certus eſt dubitat: ſed de ferenitati: vnde paulo poſt. Serena iam luce: & eſt ſcien[du]m: quia ſapud maiores v[bi]cunt[que] qui ſuſſet extinctus: ad domum ſuam referebatur: & ille fep[]sem referuabatur diebus: oſt[aua] die incendebatur: nono ſep[ed]iebatur: vnde & Horatius Nouendiales diſipare pulueres: nam & ludi: qui in mortuorum honorem celebraſt. Nouendiales dic[ut]ur. S[ci]dum quia etiam domi ſug ſep[]e

liebatur: vnde eſt orta confueto: vt diu penates in domi
bus colantur. DONA: Nona diem. preſcripti ſic tempus luo
dorum: ſi tantum aeris tempers eſtet. & id ipſum nec ni
mis propinquum: vt p[ro]ſit preparari celertas: nec nimis lo
ginquum: ne habet diutin[em] expectationis tedium.

d Almum. DON. Tranquillum debemus accipere. Edi
xit aſt[ur] ludos no[mi]pudicos: vt min[i]mi ſunt. ſed fortes: & q
bus virtutes in homine acceduntur.

e Aurora. CRIST. prima pars lucis nondum sole appa
rente, dicta ab aur[is] colore quo oriens vebitur cu[m] apparet;

appellat & matur: hinc
dicimus matutinum tem
pus.

f Prima. SER. reuera
prima: N[am]a c[er]tera n[on] ea q
dicit editurus eſt ordine.

g Cerramia. CRISTO. mos fuit apud p[ro]ſi: vt in honorem maximor[u] viroſe: p[re]ſerim: c[or]i: q in bello oppetit: ſunebres ludi exhiberent. Fuerunt: prime inferie: vt ex captu[m] uis nonulli ad tumulum maſtarentur. h[inc] glada turum manus originem ſumpſit. Prim[i] autem ludi ſunebres: quorum memora extet. inſtitutum ſunt ab Hercule in honorem Pelopis eius ataui: & Iou: c[er]ſat, di[er]ct: ſunt o[ly]mpti: p[ri]t: quia apud o[ly]mpti Archadi: m[oe]tum celebra tur in p[il]ſis ſin[bi]nus. hos in termiſtos I[pi]thicus eius ſiluus inſtauraut. h[inc] inſtitu[i]tui habuit prima Olympi as. Hi ludi ſiā explecto q[ro]to anno: quinque incipiente agebantur. Primus in ilis ipſe Hercules coronat[em] eſt. Qui cum a bello ad ſa cra conuerſe eſtet, etiam a diuſe ſecundum Diodo. munera accopit. a Myner ua peplum: a vulcano da uum, & thoracem. D[ed]it Neptunnus equum. Mer curius enſem. Apollo arcui & illo vt docuit. C[er]es p[er]ua. myſtena ad purgand[um] centauros c[er]dem il li oftendit. In h[is] ludi vi[ct]ores oleafro coronab[us] tur. Secundi ſuſte p[he]con a ſes p[er] phytonē ſerpēt[em] in ab apollis c[er]ſum apollis

honor[ē] c[os]ſtituti. Erato victorib[us] corona ex lauro Tertii
achei i Iſthmo ob id Iſthmi diſt[i]i honor[ē] Palemo[bi]s: qu[ē]
latini portunnu nominant: qui ex Melicerra homine deus
marinuſ effectus eſt: In h[is] corona ex p[in]u victoribus de
cernitur. Quatuor argolici: q nemo[a] a nemo[a] ſylua nominā
tur in Archemori honorem inſtituti ſunt. H[ic] enim p[u]erly
curui ſilius fuit: & Opheltes appellatus, veru a nutrice diu
fonte arguius i thebanu bellu, p[ic]ſcentib[us] on[da]er[u]a: temere
humilielit[em] a dracone i[ct]us perlit. Arguiu autem in patris
folatium-i[ll]t[u]i judos inſtituerunt: & quia principium fad[i]n
de coeptum eſt: pro Ophelro archemorem appellariit. Eſt
illis corona ex Apio, vt ex herb[ē] humilicte: et[ras] in ſanctiis
exprimeretur: vel quia i[n] Apio iacens extinctus ſit: h[ec] igt[em]

Liber

Quintus

CCXXXIII

erant precepitra genera ludorù in gregetia:ffuis & pleriq: alij
extarent:vt in actica:vyi celebrabant ludus Minerue, in æs
gina Aeaco; i archadia lyco Ioui. Tefpiis amori. Oropf am
phiarzo. Argis lunon, & alibi altis. h Aut iaculo inceſ
 dit melior leibus ve Sagittis. S:ideſt iactu velonú sagitta
rum:vt vater ve. Sic ita juxt: in ſnono. inſidius iaculo: &
longe fallente Sagitta: hoc eſt in iactu longe falleris Sagitte:
Nam non exhibit iaculatores. i Crudo ceſtu ŒR.
cruelid: vel duro: & dyphongatur ceſtus: quando pugilo
lum arma Significat: & plurale habet numeru: & eſt quar
te ſorme: Ceſtus autem
cerit fine dyphthongo tan
tum ſingularis numeruſt
& Significat cingulum ve
neris.

k Merite, DONA: per
moner φ recto iudicio at
mibueur palma.

1 Expeſent. DONA. vP
videat vel ſperet.

m Palme. ŒRVL. Virtu
tis conſequens pro preces
dent poſitum. CRISTO
FORVS. Palma hac ar-
bore donantur vîctores:
non ſolvi quia ſemper vi
reat: quod ſibi cōmune cu
multis eſt: fed φ adeo per
ſuerat motu erigur: vt
etiam omnia grauſima
ſufferat. Sunt quidem pal
me in Europa vulgog in
italia: fed ſteriles. in mar-
tis hyſpanie fructum
ſunt: fed inuiitem. dulce
in Africa: fed cito euan-
cem. In oriſtevero plu
rini ex: hoc fructu vina
facuit. Alii etiam panem:
Alii ex eo pecudes ſaginat
nula ſponte ſua nafcurt-
ni in calida terra: nuſ
la frugirera: niſi in feruida,
mas ex & ſoſmina: pluril
m: φ feming vni mari cir
diſtunt: q: remoto ſterile
ſunt. In cypro:ffuis non
matureſcat: dulcis tamen
eſt. Aſyria, et pſis ſyluas
palmarum ceduas habet
& ad lautoria vtitur: no
uelli fructus intus ligni
nō habent: vnde a ſpado
nibus nomen ſumpferut:
diſuntur colore: vt ſic ca
did: tamen graſtores.

n Ore ſauete. ŒR. apto ſermone: & ſacris ludis veitur.
Nam in ſacris taciturnitas in ludis neceſſarius eſt ſauor: ſa
ur quis: ore etiam per taciturnitatem. Hora. ſauete liguis
camina non prius audita muſarum ſacerdos. DONA.
Ore ſauete in ſacris Significat indicere ſilentium: hīc vero ad
nonet: vt levis clamoribus ſauorem accomodent.

o Ongite tempora ramis. ŒR. Ex more romano: vbi
omnis c:ras coronata ludos ſpectabat: quod oftendit per
Aneam: aceſtem & aſcani: per quos omnes oftédit c:ates.
p Matena. ŒR. vel quia filius: vel quia Veneris ſacriſi
caturus manito. q Helym: S. Princeps troianorum.
qui dictur tres in Sicilia condifide ciuitates. DONA. Hoc
hely. Aceſtis & aſcanius: quia omni c:ati c:ogruebat.
q Itoni: namprimo ſalutauerat tamen ſepellit.

q Acutatur: ŒR. Honestu: φ fi: ſuo maturus diceret.

s Rite. ŒR. ſecund ſtitutn ſactificii: quod exſigebat: vt li
bart de mero Baccho: ideſt puro viro. t Carchelia: S.
genus poculorum v Humi, ŒR. terre.

x Nouo. ŒR. vel ſtatim mulcto: vt poſt foetum: quod
coluſtrum dicitur neutro genere, y Sanguine ſacro. S.
ſælicet victimarum ſacriticat auté partim qualiſ moruuo
numero pari: partum quali: deo numero impari, vt: ce: dunt
quinas de more bidentes. Nã de: numero impare gaudet:
z Purpureos. ŒR. ad ſanguinis imitationem in quo eſt
fedes animæ Sic, in ſexto. Purpureos ſpargam flores. Item

pupurea: ſup veſtes ve
lamina nota. ſ. vt ſedis
ſue cognoſcat imitatio:
a ſalue, ŒR. ſalue &
vale ſecundum Varro, in
logiſtoricis ſynonima ſut
vnde his inſultationibus
& execrationibus vumur
Teren. Valeat q inter nos
diſiduïi volunt. Vnde hec
etiam mortuis dicimus:
non φ eis optemus ſalut
tem: in quiibus nulla eſſe
poreſt. ſed vt Significemus
nos ita digredi: vt oſtenda
mus illos nunq: in ſnam
cōmunionem eſt ventu-
ros. diſtingue etiam. nam
quo tempore ſepellit dixit
ſalue & vale.

Aut iaculo incedit melior: leibus ye Sagittis:

Qui pedu curlu valet: et qui viribus audax:

Seu crudo fidit pugna comittere ceſtu,

Cuncti adliſt: merite: expectet pmia palme,

Ore ſauete omnes: et cingite tempora ramis:

Sic fatus: velat materna tempora myro:

Hoc helymus facit, hoc qui maturus Acſtess:

Hoc puer aſcanius: ſequitur quos c:tera pubes.

Ille e consilio multis cum milibus ibat

Ad tumulù: magna medius comitante caterua,

Hic duo rite mero libans carchelia baccho

Fudit humi: duo lacte nouo: duo ſaguie ſacro.

Purpureo: ſiacit flores. ac talia fatur.

Salue ſancte parens: iterum ſaluetec:cepti

b Œste. DONA: vt ſi
gnificet iter deos receptu:
Nā in ſeundo libro: q: vi
uus c:rat: et ab eo minime
diuelli volebat: non fan-
cte dixit: fed care.

c Recepti necquic: q: cis
neres. ŒR. VIVS. Cine,
re. pro ipſo patre poſuirt.
ac ſi diceret. ſalue paſ de
troia liberate ſine cauſa.
propter q: d: fegi. Nō liuicit
ſines talos fatali: arua
q Receptiter. Aluhy
litoriam referunt ſuprati:
q: d: diſtini:ctio mutata: vt
dicat. Recepti iterum cine:
res: ſemel ex troia: ſemel a
Diomede: qui dicitur offa-
eus cruta: cum Palladio
reddidit. q Neccqua:
aui ſecùdum epicurœs q
dicunt omnia perite cum
corpore. CRISTO. Cine:
tes. Hic mo: apud Roma
nos fuerat vt cadauera co
burement: quam conſuetudine
offendit in Myſent funere.
fuit eti: & apud alios. Nam cu
Pli. ponat eſt: ſpeci: lini: q
non vratur: addit regum ſunebres
tunicas: ex hoc lino cora-
poris cineres a reliquio ſeparare cinere: non tam e apud om-
nes cōbureban: Neq: ſemper Romæ cōbuita ſunt. Aegys
pti: vero c:ato artificio cadastra
co:debat: vt ne pili: quidē
inde deſſuendent. Quapropter multi ita ſuos domi: habent:
vt multar: etatū, pgenitores fuos conſpicere poſſint quatu:
tate: & habitu corporis, ac forma & liniamētis integris ait
Hero. & Diod. Idē Diod. reſert q: d: ae in gthyopia: q: cada
uera in flumen iaciant: id optimi ſepulchri: putantes: aue
vitro circuſtilos domi: ſeruant: alig: fictilib: condit ac infodi
unt. Idem reſert in Balearibus inſulis cadauera in ſunere fu
ſubib: c:ringi ſolere: ac mox fictilib: cōdita multo lapide ob
sucre. Hero: d. ſeribit Aethiopas, q: s a lōgavita macrobios

GG v

Eneidos

appellant cadauera deficcare, deinde pingendo ad pristio
næ figuræ reducere. Deinde columnos adnixos ad annum
domi retinet quo exacto magna pompa per virbæ circuſes
runt. Nafamones mortuos fedentes in ſepulchro collocat.
Cauent etiam ne quis aliter ч fedens anima emittat. Maſſa
gere eos qui morbo pereunt; vt ipios & dignos: qui a ſe
ſis lanientur abificiunt Caffiui qui ſepruagelimi annum
excellerit in ſolitudine exponunt: qui ſi ab auibus laneræ ſoe
ſix creditur: ſi a ſeris vel canibus nequa ч: ſi a nullo inſeixit
Quidam in tudea vulturib[em] mortuos exponut. Affiti i melo
le condict: & cera obtul
uunt. Saber pro ſtercore
cadauera habent: & ſeru
quilibus etià reges ſepel
unt. Magi nò humat cor
pora: niſi antea a canib
Janic[em]. In hyrcantia plebs
coes alit canes opinantes
domeſticos: vt ab eis lani
entur. Plutone aurunt pri
miui funera inſtituiffe.

d. Animeç: vmbreç: S:
Plato & anſito. Et o[n]mes
periti dictù in homine q[ui]
tuor effe afas: Aliam vitam
ſem: vt in vermibus: q[ui]
mouent: alia[] fenſualè: vt[em]
in multis animalibus in
quibus eſt ſenſus timoris
& gaudii. Tertia itellectu
alem: vt in hoibus: qui et
coſitare: & iudicare poſe
ſunt. Eſt quarta infra om
nes que phtſice dicti in her
bis & arboribus que mo
tu carentes oriuntur: cre
ſcut: & occidunt. Homo
horu oim p[re]ceps eſt: v[n]
Saluſt. Alteru nobis cu
dis: alterq[ui] cuius cœ eſt
S[an]t[em] quattuor ſunt aſi
totidè eru: et vmbre: vt fi
q[ui]s inter geminas ſtet lu
comas: gemina[rum] vmbra cre
at. hoc de animis etià Lu
cretius tradit. Sed non ta[n]
tum veritati ſtudet: quan
tum ſecte epicuræ. Aliui ſin
dictù vmbre eſſe ētui ſino
g[ra]ſe: vt ſit: cineres anime
& vmbre paternæ: q[ui]d nò
valde p[and]ut: cu decim
bra: nec alia cineres hæat.
D[omi]æ: q[ui]s. Caff geni[us]
in ſing[ur]i. G[ui]s Rur[em]
quia nimícoris manibus
fuerant effoſſi: & item: ſua
opa c[od]idu: q[ui]d b[ahi]niciu cu
nò ſeſerit moru[em] dixit nec
qui[que]: & b[hi]n dictù eſt ex
p[on]a ſtili q[ui] viuio q[ui] mor
tuo b[ahi]niti[rum] p[it]iare maluiffet. e Non licuit: D[omi]c: p[er]t[em]q[ui]
in tertio dixit. Heu tantis nec q[ui]que erente p[ic]lis: F Quicui
q[ui]e eſt: S. tedio l[og]e nauiationis hoc dicti. g Lubricus.
S. labiis, alias locu dicit: vt p[er] lubrica ſurgens, h Septe
ju:s. S. p[er] magnitudine loci geniui vult phare: nullus em lo
cus carer genio, q[ui]p[er] angue pleruq[ui] onidit. Perfi Pinge du
os augues pueri facer eſt locus: extrameite diſeſo. Locus ex
Home. q[ui] inducit græcos apud Aulidem omem decénalis belli
ex ſerpente colligiſe. q[ui] etià matre c[of]ump[fit] nouè pullis co
meſis. S[ic] & nunc gyriſis ſinem erroru: Aenee oftendit qui ſe
p[re] annos durarit; et eſt optimu figmetu, Annus em ante

inuètas ſfas: ind[c]abaſt p[ic]to ſerpente ore caudâ tenente: qa
annus in ſe reſurrerit. i Gyros. S. nomè legimus verbû
ex inde nò innenim[que] Septena. C. nò ſolù ſeſt: ſed q[ui]
dù traherent ſemp[er]ent ſeptènâ retinet nò ſolù numera
lè ſignificationè: ſed etià pprià. I Volumina. C. p[ic]as.
m Noræ. C. ч[ui]ſus vt plurimù notam id dicamus q[ui] cor
amnifue alijq jabe oſſuèt: t[n] etià & ad honor[em] pulchritudi
nêq[ui] refèr[ent] vt Oui nò ſaſtis. Quiq[ui] numârina duxit abr
be notà. Sic & t[n] hoc loco dixit notas illa interpuncta c[ui]
lea: q[ui]q[ui] fuluui aurêuq[ui] colorè variabat. n Maculò[rum] ſul
gor. C. i[le] colorfulu: v[n]
pl[esor]or tach[que] ex auro m[ca]
bat diſtinc[tus] maculis ce
ruiſes. o Squama in.
C. de ſquama & ſqualore
dictu eſt i ſecuſo. p In
cedebat. S. iſt[ra]bat.
q Agminelò. C. t[ad]em
poſt illos gyros t[ad]eſt
go repe cept. Agminè ipe
tu. D. Agmie. Dixit agn
q[ui] naturaliter impellè ſer
pens: pulchritudo: & i[n]
centia ſerpentis rè celeſte:
et nò noxiti aial ſignificat
p[ter]t q[ui]d magis honores
reſtauravit. i Libavit.
S. leniter tergitt. s D[am]
pes. S. Superpoſitas q[ui] fil
cerniui dicunt: q[ui] filicen[i]
fupra filicè politu.
t Depaſſa. S. nò a ſenæ
ipſe libauter[em]ed t[n] diu m[n]
sit: donec ſlāma oia aris
impoſita c[of]iumeret.
v Geniui ne lo. S. Quia
vifuſp[em] dixim[que] ſin loco eſt
fine genio. C. Genios. ait
C[æ]ſorinus dictos: cequa
vt g[ign]namur curerit: q[ui]
genitos curer. Credèch[que]
viticiq[ui] duos eſſe Alte
boni: alteru malui: vt nos
chriftan[em] q[ui] duos angulos
boni malui: in cuſtodiâ
ſingulo[rum] hominu: e[ſ] vo
lui Apuicus aui: in ſib. de
demonio f[oc]ratis ſerib[em].
Demonas q[ui]genios et la
res poſum[em] appellatione mi
nítros deo: arbutan[em] cu
ſtodeq[ui] hominu: interp[er]
tes ſi q[ui]d a diuſvenit. Ergo
qui melioris menti in cor
pore ſunt n[ro]geni dicitur.
Corpori renunciatus: ſemus
res. T[n]i ſi domos incurvio
nibus inſ[em] larue ap
pelleban[em]: c[os]ura ſi boni fu
erim lares familiaris dictu
tur. x Famuli ne. S:
Confueuerat p[ri]ſi (vt hodie ap[er] Indos) vt q[ui]tés reges mo
rheban[em]: c[ui]s his d[ic]uti equi: vel ſerui & vna ex v[ox]nib[em] canor
incêdebât. Inter q[ui]sde hoc magna erat c[or]entio. Poſtum[em]
igitur intelligere ſerui ſepultum c[ui] anſche vel p[er] Apotheo
ſim deu[que] vulce eſſe effectu: v[n] dat famuli q[ui] minit[em]. ſingula
em numia habet inferiores prătes minit[em]ras: vt ven[em] Ado
mim. Diana Virbiu. Aut ex ſeſièta pythago[rum] dieq[ui] prim[em]
dêphendit de medulla hominis: q[ui] eſt in p[ina] angue creari
Quod Out. in. xy. meth. d[ic]it loquêre pytagora. Y Ache
ronte re. S. adueniètes de acheronte. Aut acheròre remiſſo
qui ſi in acheronte non eſtient poſt apotheo ſim factam.

Liber

Quintus

CCXXXV I

ad exercitûr inſtituendû Romani coeperit poſtque probatut gentes etâ nauali certamine plurimù poſse ad c rei hoc cer tamine plurimù alludit poera. 1 Pares. S. diuerſis còpar abiles rebus: vt ſquentia indicant. m Grauibus remís SE, Fortibus: vt ſent en ſe grauem tymbræus ofyrim. Nam graues inſerunt tardiare.

n Remige. S. erit nomis natuus remex Serenus ſemiremus Hercules.

o Piftin. S. vel a tute la depicç: vel uno fou np āvaymawo ro. t. a fecadis hucb. C. Piftin. Cú aq tilla maiora: propter copiam humoris coteris anis malbus ſint: tamen in índico mari máxime rea peritur: et inter ipa ma gaudibile excedunt balæ na & piftris: itacæ balænate quatenus lugeru ſunt: pi ſires ducentorù cubitoque veditur pilo piftris: et ani malno out parit: fed hoc eſt comune oibus aquati libb' pilo vefitris: vt aia! & nou ouo pariant: vt ba the piftres hyppotami et vituli marii.

p Mox italus. S. ſubau duſuturus: Nam memno ſu familias constituit. Bn ait' laudat familias nobi ſubnã a tergemo ſergia fao milia ſuit: & cloance due uac a gy a gygãia. Nobi les auſte ſuile familias a toanís tefatã ſuena. Iu bea pãone vocari ipſos tovogenas. q aq noie. S'mneſthei etnemeftheus ſic ut Thyde? nã diphthogus greca eſt. r. In gue mole. S. motuve ma gna ſe mole mouentem.

s Chimeram. C. hoc mo ſiu ex Typhaone: & Ech ina natu: ſingut poets. Iqo dicunt: igne expirare vii in ſexto. Et flamis arama chimera. Icè tria ca pita habere vnù Ieonis: al temi dracòs: tertii chime t. Icapr. Dicit em Hefio. in thegontia. ipro ßo AaScov

ontrò A. Koov v. Icè H. A. xí. moipò. Hanc pegaſus et Beller oph deuicet: què ſi exortho cane Gerionis ſpingè et leone Nungè pepit. t Vrbis op. S. Tà magna vt vribè putares. V Triplici verſu. S. oes em trîremes fuerut ſeru: aŭt ordievt ille euã feras in verſum diſtultut vlmos: aut verſu traço a verêdo. vt eſquora ferrebat caudis aſtùq: fecabat. Sane vnº ſenſus. x Pubes impellut. S. figura eſt. Et ps in fruſtra fecant. Sane ſciedù inter barbari: ſum: & lexin hoc et latina docutione: & pefectù metaplaſmiu eſſe qui vno ſemone ſit rône vitioſus. Icè in ſter ſoſcifimù: & ſchema. I. pefecit ſermon: ſenexione figura eſt: que ſit còtextu fermo nu ûone vicioſa. Ergo methap: ſimº & figura media ſunt: & diſemunſt pittà: & iperitania: Fiut aŭt ad ornatù.

y Dem' ſergya. S. familia. vt da, ppnra tymbree dòmù. S Conauto ma. S. ſemini generis eſt: cu de naui dicitur Teen in Eunuchù ſua cù Comedià diceret. Juue còtra ſen ſit: vt ciprùs & in tergo: nec dû finitus Creftes. S. d cùn dîg aut metri: aut hât cù. Sic Hor. Nec cupido ſordidº

aufert: cù cupido p cupiditate generis ſit ſemini. Et Vir g, ait: timidi damè ceruicp fugaces: cu ipe ſim fidem dixerit cu canib't imidivenièt ad locula damè. C. Centauro. Hoc fabula in ſexto enarrabitur. a Scylla. C. de hac dictum in tertio. Singul ergo he quattuor naues fingula hec mox tra'n ſe pietà habebant: & ab ills no ababitur.

b Cerulea. S. aut nigra aut alta carma: omne enz altú nigru eſt: vt ſtrupea tuta lacu nigro nemorùg: tenebris. C. Cerulea. nam marino monſtro marinì colo reme eſo oportuit. Co ſueuerunt aŭt latini. Si a noie appellatiuo nomen appnú alicui rei facât mu: tare genº mafculinì in ſoe mininù. vt hic centauro magno. Sin auté deducat tur a no mine proprio vi: ri referat genº: vt scriptº & in tergo: nec dû finitus horeſtes. c Cloathi. S. ad ipfum apofropha eſt.

d Procul. S. aut non nù mis longe ſuit. vt. Serra, p cul tantú capitì delapfia ia cbbat: interdú t faq longe ſignificat. e Chori. C. Nomen venti ſeptentrio: nalisa parte occidétis. Co ſueuerut aŭt latini o lôgã in au aliqú ſuertere. vni p choro & chore chaug & cauté dicüte. Hic cù flo rus gràmatè hoc doceret deinceps flaurus eſt ap a pellatº. f Tràquillo. S. meli' ſeptumº caſus cº da tiuº. g Campº. S. ſaxi lat tuto. h Apricis. S. apricú locú ſole gaudêre dicimº: cu còtrariº eſt opa cus & abditeº. Virgì. duce ret apricis in collibus vna colore. Icè apricú hominè q ſole gaudet. Perſi. Vt no ſtra floralia poſſint. Apric ci memmiſſe ſenes Apricú quali avem: ψ χ λούς fine frì gore. i Mergis. S. ER. Eſacus filius Priamì ſuit: hìc ſe precipituit a muro nec perni: & cù ſepiº hoc

faceret deo: miſerat cè in auê cùeritº cº ad imitatiò hoc fa: C. Mergi fabulã narrat ſui? D. aŭt mergº go. qa: freeq un ter aq: imergit. Auis aquatilis & tì in arbortiº (teſte Pi) nidificat. k Metà. C. Meta terminus eſt ipfº curſus: ad què no fatis eſt perueniſſen: etià circueat: in c ìnduſtria: laborc: requirit. Nã ſi lôgo ſpatio ipfam vitamº ſubit. in ter illa noq: aliux. & minori gyto curiens ſueret. Sin con tra: vt hoc fugiamus nimis adhremº: piculù eſt ne in illa illudamur dieta: aŭt meta: v: ip in diuerto ſpatio poſita fit vel ga illã metia: q: quadrige circu currentes. Hunc Juue, per què magnº equº arunce flexit alùnus. Et Cice. in I bris de oratore. Si in finitus rerì ſoren fiu: labor: & ambitiòis occu patio deſlexo honorù: & etatis curſu còſtutifet. & Statius flectere ſi poſſet circú còpédia mete. Et Perſi. Ordo gs rege aut mete quamollis flexº & vni. 1 Circuſlectere. S. vno ſermcº & pefctionè & reuerſionè còplexº eſt. m Sorti legù. C. Nã cù difficuſtas rei comioda et incòmoda eque pti tì no p[mi]tut ad forſts reſcurrimº ne quis iure còqui poſſit.

Et tuba còmifſſos medio canit aggre ludos.

m Prima pares ineunt grauibus certamina remis

Quattuor ex omni delecte clafle caring

Velocem mneftheus agit acri remige piftin

Mox italus mneftheus: genus a q noie memni:

Ingentem cº gyas: ingenti mole chimeram

Vrbis opus triptici pubes: qua dardana verſu

Impellunt: temo: configunt ordine remi

Sergestulq: domus tenet a quo ſergia nomen,

Centauro inuehitur magnæ: ſeylacq: cloathus

Cerulea: genus vnde tibi romane cloanthi,

Eſt procul in pelago faxum ſpumãtia contra

Littora quod tumidis ſubmerſu töditur olim

Fluetibus: hyberni condunt vbi ſydera chori:

Tranquillo filet: immota cº attòlitur vnda

Campus: et apricis ſtatio gratiſſima mergis,

Hic viride æaneas frond enti ex ilice metam

Conſtituit ſignu nautis pater: vnde reuerti

Sirent: et longos vbi circunſlectere curſus

Tum loca ſorte legunt: ipſiq: in pupibus auro,

Eneidos

n Ductores. S. f. dni nas
iumnon gubernatores.
o Populae veditur from
de tuætus. S. Hebe eft sus
uætus vxor Herculis. Nûc
ergo aut propter hoc tuæ
tus vtitur populeis coro-
nis aut ad imitatione vir)
tutis. Populus eām arbor
Herculi facra eft. vt popu
lus alcegratilílima.

p Nudaros. S. bene nuo
datos qui tecti eſſe cōſueſ
uerunt. Nam nudū eſt nū
q cœcti: vt nuda facies.

q Oleo perfusa. CRI. vt
brachius & totum reliquo
corpore in remigatio agi
lius vterent. Id eām preſtat
oleum. nā ex illo robustio
res: magiſc. flexibles red
dunſ. r Trāſtris. S. trā
ſtris & trāſtra dicti: & iu
ga: vt in sexto. Inde alias
animas: quæ per iuga lon
ga ſedebant.

s Intenti. S. eode ferma
ne in diuerſis rebus vtue-
aliter enim brachia aliter
mentem tendimus. D. In
tentu expectantes ſignum
t. Exultantiaq. haurit
corda pauor pul. S. Hyp
palage eſt omni parte pul
ſang pauor corda haurit:
ideſt ſerit: vt latus haurit
aptum: & exultare facit.
D. Exultatia corda p[ro]pter
ſollitutidem victoriæ q
erat ſicerta.

v Pauor. C. non timor:
fed percuffio: nam pauere
percutere eſt. Inde paufia
olliua dicta: quia antea q[ui]
trapetibus demoliaſ pas
uetur; id eſt percutitur. In
de pauimentu: quia pedi
bus percutiatur. Inde ipul
laria auruſpicina tripudiu
quasi terri pauiu: dicti: q
pulli dum ſcam ſumut
roſtro terrā pauent. t. ton
dunt. x Lauduq. S.
ne eſſet turpe quod ait pa
uor. Sane he ſunt belloru
proluſiones: vnde etiā ad
tubā geruntur: ſed ſuicū
matoris etatis ſunera ad
tubā ſoluere profitur. Per
ſi. Hinc tuba candele. Mi
nor: q[ui]o ad tybias. vt Sta,
de Archemoro Tibi cui te
neros ſolitū deducere ma-
nes. y Soniu. C. erat fi
gnū q[ui] erumpere debebat.
§ Tuba. C. Inuena eſt a
maleo ſive maleto rege
e: hruſie v[n]i p[er]alibi Typ
rhenuq. tube mugire p[er]
ethera dangor.

a Finibus omnes. S. Se
cuſdū naturā ante genera:

Duetores longe effulgent: oſtroq. decori.

Cetera populea veditur fromde iuentus.

Nudatoq. humeros oleo perfuſa nitellit.

Confidūt tranſtris: intentacq. brachia remis.

Intenti expectant ſignu: exultantiacq. haurit.

Corda pauor pulſa: lauduq. arrecta cupido

Inde vbi clara dedit ſoniu tuba: finibus ões

Hand mora pro ſildere ſutis: ſerit ethera clamor

Nauicus: adductis ſpumāt freta verſa lacertis.

Infundunt pariter ſulcos: totumq. dehilcit:

Couſſulum remis roſtrisq. ſtridentibus ſequor.

Non tam p[er]cipites biuq. certamine cāmpu

Compuere: ruuntq. effuſi carcere cūrrus.

Non ſic immiſſus aurige vndantia lora

Concuſſere iugis: proniq. in yerbera pendet.

Tum p[er]aſu fremituq. viру: ſtudiilq. fauëtum.

Cōſonat omne nemus: voceq. incluſa volutat

Littora: pulſati eolles clamore reſultant.

Effugit ante alios: primuſq. elabitur vndis.

Turbā inter fremituq. gyas: quē deinde cloath?

Conſequitur: melior remis: ſed pondere p[er]inuq.

Tarda tenet: poſt hos æquo discrimine p[er]ſtris

Centauruq: loeum t[em]dunt ſuperare p[ri]orem.

Et nunc p[er]ſtris abit: nunc victā p[re]terit ingens

Centaurus: n[unc]vna ambe iunetilq. ſeruntur

Fronibus: et longe ſulcant vada falſa caring.

Iamq. propinquabāt ſcopulo: metāq. tenebat:

Cui prīnceps: médiocq. gyas inguſte victor

Rectorem nauis compellat voce menętem

Quo tantu mihi dexter abis, huc dirige curſu.

Littus ama: et leuas ſtrīgat ſine palmula cautes.

li vſus deſcriptione ventu
rus ad ſpecialitatem.

b Clamor. C. quo ſe in
uſce: qui euſſu nauis ſunt
hortanſ. c Freta verſa.

C. ſonidit maximu ſtudiu
maximaq. vires: c[ui] vno
das n[unc] dicat verſas: ſed io
tu ſetum in qua ſentera
p[er]ſuit: c[ui] dicti totuq. deſi
ſit. Conuſſul remis to
ſtri. equor.

d Nō tā. C. Cōpatio a
certamine curruli: q[ui] vhe
méter quadrat: nā & trā
latio fieri poruſſet.

e P[er]cipites. S. velocis:
vt p[er]cipites vigilate vii,
f Biugo. S. & hoc celer
tatis eſt: plures e[m] le im
pedunt. g Ruunt. C.

m agno impetu ſeruntur.
h Carcere. S. pro carcere
bus. Nam in ſingulari ſig
nificat cuſtodiā noſtoru:
in plurali aſt repaguli:q
equi arcentur: vnde carceq.

tes: qualiſ arceres: ſeruſi
Varrone. C. Carcere: non
obſeruaſ: quod a Seruo
dicitur. Nam & Cicero in
oratior[e] ſoluta vſus eſt ſin
gulari numero p[er] ſagagu
lo: quo arcentur curſpres
ne a[n]i l[ign]u[er] erumpant ait
em a caſce ad carcerem re
uocari. i Vndantia. S.

valde effuſa. k Iugis.
S. ſugalib[us]. 1 Conſo
nat. S. propter echon: quę
eſt noſtr[em] vocis ſemula: vi
de & reſultata.

m Elabitur. S. celeriter
percurrit. vt Laboremym
pha polo n Turbā in
ter. S. in ipſo principio.
o D[if]erimic[em]. iſeritfitio.
Sane variat: & nunc na
ues: nunc ductores come
morans.

p P[ri]orē. S. inter ſefe hoc
eſt tertium.

q Metam: tenebat. S.
nauicu[rum] verbam.

r Princeps. S. M[ō] ordi
nis. s M[i]hi. S. vacat:
vt ſolert frequenter. C. Mi
hi non vacat: vt ait Seruq
fed vhechemêr q[ui]drat: Nā
g[eq]d agebar gubernator
ſiue recte ſiue contra: non
ſibi ſed G[ue] agebat.

t Huc C. D[igit]o e[m] oſt[em]
debat nauiatione: q[ui]m
t[em] p[er]propinquiur eſſet.

v Littus. S. lit[em] eſt om
ne quod a qua alluſi: vn
faxu lit[em] vocait.

x Strīgat. S. radat. q[ui]
hoc nolo q[ui]d times. y Pal
mula. S. extrema pars re
mi in modu[m] palme[pi]eta.

Liber Quintus

CCXXXVI

Altum alii teneant. C.
quali diceret id factis quod cupio facere aduerfatos.

a. Saxa timens. C. tanta
fuit timorisptutatio: vt
fulla fuperaret, imperatis
Gyes. b. Iteri. S. Hoc
vibbû & a poeta pôt dici
ad ierum vocabat, & a
Gya. vt quo abis iterum
nò te pette. c. Fecce. C.
q. d. onûfuerat quod nò
putuerat. d. Propiora.
C. Magis propinqua me
te (n)ausis Gyes. Eit auêc
a prop. propior: pôc质: re
timoremim ppositionis a q
et: ite dicamus tenet pro
piora metâ Gyes.

e. Nauque. S. q. vacat.
f. Exarfit inuenit. S. Cau
fa ex caufa pendet. Hora.
Non eò ferrem calid? in
enta confule Planco.

g. Nec lachrymis, S. Nis
mis ira centis eft. Cice de
Vere cira ira fecerê lachrym
mas interdix vix tenere.
h. Oblitufs: decoris fut.
s. Inhonetiù em eft irafe
duci fperftim. C. Oblit.
Eit quia vt mulierula la
chrymauit. & quia supra
modi fecuitur. i. Soriù
q. falutis. S. poffumus &
foitiu falutis fug oblitus in
uilligere: & fentiu falutis
p. fentori precipitato. J. gu
bonatore. k. Ipfe gua
bunulo. S. Vt onideret
nhi ille quod ipfe non
poffet efficere. I. Hor-
tatur viros. S. aut ipfe
dit cleuma: nã oratores
duicur aut quia còfferna
tiuerant p[ro]dito guberna-
tor. m. Clau: S. Fu
fem gubernaculi.

n. Iam senior madidaq
S. Côtra illud: quia occu-
rat gubernatorem natâ
di penit. fuffile debere ad
didit senorem. o. Flues
in vitate. S. cui veftes flue
banthonefte locutus eft.
S. Iuue. Et mto fullaret
penula nymbo. p. Rife
tenatâtem. S. in ludis vo
lupras queritur, q. Re
unite S. f[ep]tus vomête.
t. Aemula p[if]tris. S. Biuf
dem ra fludiofa. vt. Cice.
p. M. Marcello illo emulo
atque imitatoe fudiorum
mo: alis mimicû fignifi
tu. C. Aemula. Eftremu
lus qui alios aliç re egre-
gia fuperare nitit: hoc fi a
cimus: me[n]t virtute vinca
mur se laude digna e. No
ci hoc facom. vt cui qu ge

Aluum alii teneant dixit: fed ceea mengete

Saxa timēs: proram pelage detorquet ad vndas

Quo diuerſus abis: iterum pete saxa mengete

Cù clamore gyas reuocabatt ecce cloanthû

Reſpicit inſtantem a tergo & propiora tenentē.

Ille inter naue q. gye: ſcopuloſc. ſonantes

Radit iter leuui interior: ſubitoq. priorem

Prererit et mētis tenet equaora tuta reſtictus.

Tum vero exarfit inueni dolor offibus inges.

Nec lachrymis caruere gene: ſegnecq. mengetem

Oblitus decorilq. fui: ſotiùq. salutis

In mare precipitē puppi deturbat ab alta.

Ipſe gubernaclo rector ſubit: ipſe magifter

Hortaturq. viros: clauque ad littora torquet.

At grauis: vt fundo vix tâde redditus imo eft

lam senior: madidaq fluens in vefte mengtes

Summa petit ſcopuli: ſiceq. in rupe reledit.

Illum et labentē teucri et trisere natantem

Et ſatfos rident reuomentē pectore flustus.

Hic lega extremis ſpes eſt accenfa duobus.

Sergeſto mneſtheoq gyam ſuperare moratem:

Sergeſtus capit ante lque: ſcopuloq. propinſt

Nec tota tamen ille prior preeunte caruam.

Parte prior: partem roſtro premit emula p[if]tris.

At media ſetios incedens naue per ipſos.

Hortaturq. mneſtheus: nunc nunc infurgite remis

Hectorei ſotii: troie quos ſorte ſuprema

Dilegi comites: nunc illos promite vites.

Nuncanimos quibus in getulis fyrtilibus vſi

Ionioq. mari: maleq: lequacibus vendis.

No iàpria peto mneſtheus: neq. vincere certo

q. detraham? fed vt nos
ipos excellentes in ea re red
damus. Sin ait non qua
virtutè diligamus: fed qa
alibù florerolea mus vin
core: ſupioroq. euadere ni
timur inudia. I. & prope
rea vitii e. Mengete ait: et
Sergeſt exemplo mouet
nos poeta: ne aut nimia
q[da] timiditate nò audea
mus in his in quibus au
dièdu: eit: aut còtra ita pa
ti cauti res aggrediamur:

vt nimia audita p. teme-
ritate in periculo idiam:
vtruq em vitii vitandù
eft. s. Inſurgite. S. Co-
tra Luca: atq. in tranſtra
cadit. t. Hectorei. S.

aut fortilim: aut reuera
quondam. C. Hectorei ſo
ti. Oratio in genere delibe-
ratuo. Hortatur a victa

ria & arguit a facili. Eit ei
facile ſuperare his: q. etus
fotii fuerit: qui ſem per ſus
pant: & ſimul os fibi be
nitulos reddit cum appel-
let ſotos hec toreos: & e[ut
onidit ſel illos plurimi face

re cù non cauſi fibi ſotos
illos ſumpferit: fed elegerit
eut ea cò têpore in quo prea
ter meti hofflem: et fugit
endi cupiditatem: t[ui] non
quos fors darc[que] acceperit:

fed ipſe elegerit: debet ergo
eos pudore non vincere sq.
& hectorei ſotii fuerint:

& a ſed decit. Ergo cedern
têpore illos fibi beniuol os
faci: & ne in rem pud en
dâ incident danculò mo
uct: et a facili arguor. Dein

de a majori prob[ur]t hoc re
los optie poſse: cù diſſid
liora: & in ſyro[ut]us: & in
lonio mari p[ot]uerunt pre
fertim cù non primas ha-
bere part[em]s ſed fugere exa
tremas contendat.

V. Getulis fyrthibus. S. af
fricar[is] a p[er] totum: ni
getul[ia] mediterr[ea]e. Syr
tes vero tuxta lybiâ ſuit:
ſic de fyrtilibus Hora. vbi
maura ſemper effuat vn[am]
da. ſutile aut[em] troianos in
fyrtilibus ille indecat locus.
In brevia & fyrtes virget
miferabile vifus,

x. Ionioq. S. quâdo iux
ta carybdin nauiarunt.

y. Maleq. S. Maka pro
monconium eſt laconie q.

p[er] monconium eſt laconie q.
uncie. vbi vnde ſunt ſequa-
ces: ideſt perſecutrices: vt
aromis q. et alioque vnto
capræq. ſequæces illudit.

z. Prima. S[er]quafi di
ceret: que folco Mneſteus
ſemper ille victor,

Eneidos

a Quançs o.C.O. aliqí
vocānis eſt: vt, pcul o mi-
ſeri que tāra infania ciues
Aliquando exdamanis:
vt hic, & illud. O mihi pā-
ter tos referat ſi Iuppiter
annos. Aliquando optās
tis eſt: vt hic: vt lōlum po-
nitur: vt confungitur huic
dictioni: ſi, vt Perſius O-
ſi ebuliat patrui preclaru
ſumus. Aliquando eſt vta-
nam Ouid. O vetinā tunc
cui lacedemona clatfe pe-
tehat. Obrucus infantis eſ-
ſer adulter aquis O letterā
populi italſe: p[er]ſtim vin-
bri, & Tuſci ſteſte P[ri]ſc.nō
habebant

b Neptūne. C. Apoſtro
phen facti: v[n]i eſt pathos,
& ſimul oftendit non de
ſperare victoriam quia diffi
dat ill: ſed quia maris de-
illam alijſ decreuerit. Opti
ma ergo ratio: quam cui
in temporis articulo hres
uiſtima eſſet habenda: ſi
& beniuelentiā captat: et
a faciit multeis modi: at
guſt. & pudorem incutit:
& ſibi quod ſua natura p-
uum videbatur, gratiſſu
mu[ſ] oftendit: & ita de deo
queritur; quod indicat ipſa
apoſtrophe, vt omne im
pietatem effugiat.

c Hoc vincite. S. loco, vi
ctorie ſit poſtremos non
redire. C. Hoc vincite & p[
]hibete a me. Res igiſ faci-
lis q[ui] non ſunt extremi: &
tamen ipſa & duci deſide
sium complebue: & igno
mimā euitabunt.

d Nefas. S. mō obpro-
brium.

e Procumbūt, C. & bre
uiter: & tamen abſolutiſa
ſime ita deſcribīt illorum
ſtudiī: vt non ſolum aut
rib exponat: ſed ipſis et
am oculis ſubſiitiat.

ſ Aerea. S. Fortis: vt &
functos remo trahat aerem
us orbis: nā area non eſt
puppis ſed prora.

g Subtrahi: c[]s ſolum. S.
vniciuq[ui] rei: quod ſubias
cet ſolum eſt et cui ſubias
cet. vnde eſt nautis ſolum
mare: & aer auuii: & ā ver
bum cuius perlucida ſig-
nificatio per naturā no in-
ueni. h Riuis. S. mo-
ter ruorui: ac ſi ruatim di-
ceret. i Furens ani S.
figurate dixit: vt preſtā
animi ſuenis.

k Interior. S. Sinifterior
Cice. in qué intus oia ca-
were dicebant. Salu. Legit

Quac[]que o ſed ſupent: q[]bus hoc neptūne deſiſt

Extremos pude at rediſſe: hoc vincite ciues.

Et prohibet e nephas, olli certamine ſummo

Procuruſt: valſis tremit ietibus ærea puppis

Subtrahi: c[]que ſoluri: tu creber anhelitus artus

Aridæ ora quatit: ſudor fluit vndicq[]uius,

Attulit ipſe viris optatu: caſus honorem:

Nāq[]urēs animi dū prorā ad ſaxa ſuburget,
Interior: ſpatio: c[]que ſubit ſergeſtus iniquo

Infocelix ſaxis in p[ro]currentibus heſit.

Concuffe cautes: et acuto in murice remi

Obni[x]que puere: illi fac[]que prora p[er]pendit.

Confurgunt nautæ: et magno clamore morant.

Ferrata: c[]que trudes: et acuta cuſpide contus

Expediunt: fracto: c[]que legunt in gurgite remos

At letus mneſtheus: ſueeſt: c[]que acrior ipſo

Agmine remor[u]ī celéri: venti: c[]que vocatis

prona petit maria: et pelago decurrit aperto.

Qualis ſpelunca ſubito c[]omota columba

Cui dom[que] et duſees latebroſo in p[u]mice niidi

Fertur in aruavolās, p[la]uſum: c[]que exterrita p[é]nis

Dat tecto ingentem: mox aere lap[er]a quieto

Radit: iter liquidu: celeres neq[]ui c[]omouet alas.

Sic mneſtheus: ſic ipſa fuga ſecat vltima p[il]ſtris

Aequora: ſic illā ſert impetus ipſe volantem.

Atprimu[n] in ſcopulo luctantem deferit alto

Sergeſtum: breuibuſc[]p. vadis: fruſtra: c[]que vocatē

Auxilia: et ſtraetis diſcentē c[urr]ere remis.

Inde gyan: ipſam: c[]que ingenti mole chymeram

Conſequitur: c[ed]it q[ui]m ſpoliata magiſtro eſt.

Solus ian: ipſo ſupereſt in fine doanthus:

inſtrors prima Aſye: by
thina eſt. 1 Iniqui.
S. anguſto: vt ſyluis inſe
dit iniquis. m Procur
rentibus. S. prominut
& veluti obuſa veniut.
n Murice. S. Saxi acu
men eminens. p tranqui-
litatem. o Morant.
S. retroagunt.

p. Trudes. C. partice ſui
ſic dict[em]s, qua illis naus
trudantur. q. Legit
S. Alii præterunt ſed me-
lus legunt. i. colligitur
ſequi, & ſtraetis diſcentē
currere remis.

r Prona. SERVIVS:
vicina litrotibus: vnde al
tum eſt longe poſtum.

s. Columba. S. viſibde
his dometiſcis columba
Virgilius dicti. Perſius vo-
ro ait. Tenero: c[]olunbo
es ſimilis. Nā agredes pa
lumbes vocantur.

t. Exterita. p[er]ennis. S.
pennarum cœculione, et
rorem ſignificans, vt T[]
muitos: exterrita p[er]ennis,
Ales e[m] no penns timet;
ſed timorem indicat.

v. Radit. S. ſecat purum
aerem. x C[]ederes neq
6. CRI. Nā imobilibus
alis aerem ſcid: qui vola
tus celéri eſt: q[ui]s in quo
ale quatuuntur. y Sic
mne, ſic. C. imago & re-
petitio colores rhetori.

3. Frustra. S. Quis e[m]
relit: victoria ſubfutu[n]en-
a. Diſcentem. S. tentau-
tem: & experientem: vt aſt
Marcellus: nā id agbat.
quod nuſc[]que hactenus eſe
rat: experiendo ergo id te
tabat. & aliquid affluebat.
batur: quod prius non no
rat: egeſſas e[m] ingeniſſa
faciebat. Minime aut[em] va-
riat hos Judos. vt ex varia
tione parat. audito: nibus
voluptate: & ſimul often
dit q[ui] varii q[ui]os inſpe-
ſati ſint reſum euentus:
& ſepe euentem: vt victores
victi: & viſti victores for
tune fauore reddant. Eſt
p[er]tere color rethori: ſimi
liter cadens.

b Quoniam ſpoliata ma-
giſtro eſt. CRI. quaſi dic-
ret ſua ſultentia: qui a ma-
giſtrum precipit aue r: at
c. dere vt vnicatur.

Liber

Quintus

CCXXIX

c Proprii d cus.SER.quaſi am partam victoriam: & honore nt ceneæ indignanf. CRI. Hi dppriu de. Nulli em laborc recufant homie: omia, pferu:ne id qd iam partu eft amitata: Cœra vero hi qbus fortuna fauc: tepe supra vires ſua: multa ſperant.

e Poffunt: qua poſſe vi deni. S. Sperabant victo niam ſpfcantur opinionc: vt: Cunctiqc ſequc: inſi gent fudis. C. Püſt quiq: poſ. videm: Nam cù ſpe: c'tates ſiudcere eos poſſe credent. v. f Palmas. S. vt. vinercdio poſſe credent. bant. f Palmas. S. vt. vinercdio poſſe credent. bant. f Palmas. S. vt. vinercdio poſſe credent. bant. f Palmas. S. vt. vinercdio poſſe credent.

h Letus vict. S. a pcedè teillud qd ſequit. C. Letus. quia ero. i Ante aras. S. De qbus paulo p? Pars ſpoliant aras. k Votireus. S. debitor: vade & vota ſoluères di cimus abſolutos. C. Vo tireus. i. quia affecutus a vobis id ppter qd votu: concepera: vero debitor ip fius vori: qd mihi leſticia affrat: Vii alibi. vt baco chio cereriq: tibi ſic vota quotantis. Agricola faci: eudinabis tu q[ui] votis. Ni ex ponificio iure ver ba i factis elegit. Reu em dicit illu: facerdores: q[ui] ſu ſepto voto ſe numinib[us] obligat: dænatus q[ui] p[er]miſa vota iam ſoluit.

l Porritat. S. extra porticuntur. i. porritgune: ni ſi forte dicam? & fluicibus maris offerri: q[ui] ſi po: p[er]icritam. i. porro iacat legendu: eft. C. Porritiam & n[on] proijtiam: & hoc tybii factoru: eſt: vt Ver rantus ex primo libroFabii p[ic]tioris executus eſt: Exta potriciunto diis ial tata aram ve focu: ue q[ui] extra dari: debebat: nunc pro ara & ſioco mare ac: c[ap]it: cuius diis ſacriſcatutus eſt: a: Macrobius.

Nymphæ ſunt Nereid marini de filie: quas ex Doride filia Oceani vlore ſua: genui: has Heſiòp in theogonia enſie rat quinqinta: ac earu: noia ponit. n Phorc. S. latine he: phorcus: hu[pi]phorcic dictum. Nam apud nos greca lin gum: homis n[on] eſt: decilinatio. Eſt a: ſui deus marinus. C. Phorc: is fili? ſuit Neptunni ex Thoofia nympha: & imperauit Choruſe & Sardinie: & fecidu: Varnonem ab Atlante vicius bello nauali mari obrutus eſt: & a fuper ſtitibus ſocus diuinos honores meruit. o Panopie vir S. via de nereidibus: quam ideo ſeparatim dixit: vt il

d Succefus. S. Fœcitas.

Quem petit: & ſummis annix viribus vragt.

Tum vero ingeminat clamor: cunctiqc ſequit.

Inſtigant fludris: reſonat frago: ibus ether.

Hi p[ri]rium decus: & partu indignan[te] honore:

Ni teneant: vitam q[ui] volunt pro, laude pacifici.

Hos ſucceſſus alit: p[os]ſunt quia poſſe vident.

Et foris: e[quatis] cœpifent premia roſtris

Nipalmas ponto tendes vragq[ui] cloanthus:

Fudifletq[ui] preces: diuofq[ui] in vota vocaſſet.

Diſ quibus imperiu pelagi: quorut[que] e[ra] curro

Vobis letus: ego hee cadentē in littore tauru

Conſtituā ante aras voti reus: + exta faſſes

Porritiam inſtuctus: & viná liquentia funda:

Dixit: eumq[ui] imis ſub fluctibus auſſt[que] omnis

Nereidū phorcicq[ui] chorus: panopeicq[ui] virgo:

Et pater ipſe manu magna portuus euntem Impulit: ha notho citius: volucriq[ui] ſagitta

Ad terram fugit: & portu ſe condidit alto.

G[ui] Tum fatus Anchiſa: c[u]ctis ex more vocatis

Vic[ter]em magna preconis voce cloanthum

Declarat: viſtirdiq[ui] aduelat tempora lauro:

Muneraq[ui] in naues ternos aptare iuuencos:

Vinaq[ui] & argenti magnu: dat ſerre talentum.

Ipſis precipuos ductoribus addit honores.

Victori clamide auratam: qua: plurima círcu:

m Nereidum: CRIST:

las non virgines intelligamus.

p Portunnus. S. Deus

marinus: qui portub: p[er]ſt: & bene impulit eſt: ipſe vi àd num portui. Nota a[ut] eſt fabula, Athamas poſt furo rem a lunone immiffum cui occiflo Larcho: Melicertam algeru: filium cui ſe illi in mare

precipitaſſent: volun tate numinu: in deos verſi ſut Melicerta in portunum qui Palemon dicitur: Ino in matre: Matutæ: quæ gregce d[ur] Leucothoe. C. Portunp[er] Stati[pt]. Cur ſum p[er]ſerit arcus infocux Atas mas: cur n[on] expaucerit in gena Ioniu: focio caſura Palemo: mater. Fabula lat[em] explecata e: apd Oui diu: n[em] p[er] Athens ſaxa: fycronia ſut: qua ille ſy ſer p[er] ſub ſanctis. Hanc ſe Ino p[er]cipitaui t[que] filio: ait Solinus.

q Portu: ſe condidit alto. S. id eſt v[ir]o ad iterio: ra p[uenit]. r Ex more, S. Ludorui. f. per p[er]coné.

s Victoré. S. priu ſbaut di: Nàlli duo victores ſut. Sergeſt hinc paulo p[er] Q[ui] mn nauali mne: ftheus c[er]tamine victor.

t Ternos. C. in ſinglaq[ui] tres naues. vel ſingos in tres naues. v Dat fer re: S. græcum eſt: duo vera: ba coniugere: vt paulo poſt: donat habere viro Sed hoc datur poſris. C. Ferre, h[ui]e ſm Marcelli.

x Magnu: talentu: S. vt diximus breue quidem: fed magnu alterius com parati: e. y Victori da midem. D. Laudat chal: mid[em] p[er]ter honore: dàſt & meriti victoris. CRI. Chlamide: v[ir]o egrigio c[ou]eniés donu: Nà chal: mis veſtis eſt militaris: et nomen græcum. χ[ar]ωμα. s[or] vt Teren, de milite g[ho]ſo. & Plautus ond[it]. ſut qui dictu: veſt[que] q[ui] ſupr alio: as veſtes induſtur.

z Auratam. D. laudat mater: auru: f. et purpurà: laudat artificiu: et ip[er]s ref. C. Aurata: ſc. Laudat hanc a: materia q[ui] ex au ro: & purpura. Laudat artificio: q[ui] in textura illa

res viua viderec. V[hi] dié: Fattigat c[er]uos t[em]. a Circum. S. inparte extrema: vt dixim[que]. b Meandro dupliet. S. flexuofo. & hoc dicit: Erat in chal: de flexuofa: & in ſe remeabilis purpura: i modu: meädrı flutu: nis Carig: p[uit]ie. C. Meäder flut[que] e: q[ui] ex Aloterine lacu: q[ui] ei alótino more minor: s. Aſte fluit: & adeo ſinuof? c[ir]changit ſexib[que] vt nonnunq[ui] in fuos ortus redire videat. Oudius. Quic[que] re: curuatis ludit meand[ri] in vudis: & Apame: primum iri rigat regione: poſtea h[ir]galeticos campos: et nouillime ca n[iam] omnes fertiliſſimo limo ſeuxund[as] eſuit in mare Icareum, atui t[em] e: nafu: lapidem: qu[em] p[er] Antiphraſim Eu

HH

Liber Quintus

CCXXXVIII

robusta & infrangibilis
n Demoleo. C.vno illi
fort. 2 dui laudat loricæ:
laudat demoleuſi magſ
Ameaç talè virtù ſupra
uit, o Simoenta. S.
a noiatuo eſt greco:non
in ſt: fed in ſt: execuunt.

p. 11io alto. S. o breuis
ſit ſequente vocali.

q Decus. S. quia aurea,
D. Decus, ppier auralum,
r Tutn. S.qa triplex,
D. Tutn. pter texturam
trilicem laudat Demoleu
um. quia illa armat? age
bat hoſtes. Laudat maſ
gis Aenea: qui ili vicerit
ac ſpoliauerit & portaue
rit. 1 laudat eſt cui donat:
quia & ipſe portare opti
me poffet; ppereacq. eſt
dignus dono. s Phe-
gus ſaganſc. S. noiait
uit d'cindo addidit lau
dem. C. Phegeus et ſag.
Hec noia ſim hit, q. d.
valentes: robuſtis ſerur.
ergo conſi humeris. r. ſi
ambò huceros ſil intèdo
ſuponerent: vix ſerebant:
vit ſentetia: duo valer-
tes età veheſtiter intèdo
ſugabat: & ſugatos curu
lu vòſqba: iva vt & vi
ts maudite: et anim' ma
xim? in co onêrefd. Qua
lis gitur: quaſtacq. Aene
as: qui talia arma tali vi
no dtraxerat. ergo ex hoc
homilim: et quia et ſto
ſa & maxime tuta & pht
ptra: qo hofft cù ſùma
gloria detraxerat: ſbi gra-
tiffima donabar: libera
lilimus ap parebat.

v Curu palætes troas
aebat. S. Ad aenea q. eſt
vici prænit laudem.

x Geminos. C. a nume
to laus. y Cymbicæ q.
S. pòcula in formâ cym
b. z Argentro: CRI.
a matera. a Aſpera
ſignis SERVIVS. avo.Y
Avo. CR. Alpæ ſignis:
ab armato, b. Omnes.
S. qui vicerant, c. Pu
nides t. ſER. vittis roſes
is: & ſignificat lenſica
tas coronas: que ſunt de
ſpondibus & diſ. colonb?
ſadis. Et vt ait Varro:
Magni honoris ſunt.
Tegis arro mò vitus: alıas
cumuates vittrarum di
ctivit loſe tènia vitte.
DONA. Punicæ tenis.
vitùs reſſes. d Cum
ſuo CHRIST. Contraria
contusus opponit: Vnde ſp
volupras: & occultus hùnæ
conditionis fortem: doler.

Loricam: quam demoleo detraxerat ipſe
n. flumina

Victor apud rapidum ſimoenta ſub llio alto

Donat habere viro decus: & tu tñ in armis

Vix illam famuli phegeus: ſagarifc: ſerebant

Multipliē conniſ humeris: inſutus at olim

Demoleus curſu palantes troas agebat.

Tertia dona facit geminos ex ære lebetas:

Cymbiaq argento perfecta: atq. alpera ſignis.

Iamcp adeo donati omnes opibus ſuperbi.

Pumeis ibant euinci tempora tenis.

Cum ſeuo & ſcopulo multa vix arre reſtulſus

Amiſis remis atq. ordine debilis vno.

Irram: fine honore ratem ſergetus âgebat.

Qualis ſepe vie deprenſus in aggere ſerpens

Aerea quæ obliqua nota tráſit aut grauis ietut.

Seminecem liquit saxo lacerum q. viator

Ne quicq. lógos fugiens: dat corpore fortus:

Parte ſerox: ardenſc. oculis: & ſybilla colla

Arduus attollés: pars vulnere clauda reſtetat:

Nexantè nodis: ſecq. in ſua membra plicantè:

Tali remigio nauis ſe tarda mouebat:

Vela facit tamen: & plenis ſubit hoſtia velis:

Sergeſtum Aeneas promiſſo muherè demat

Seruata ob nauem letus: ſccioſc. reductos.

Olli ſerua datur operu̇ ſhard ignara minerue:

Cressa genus pholoe geminicq. ſub vbere nati.

Hoc pius Aeneas miſſo certamine tendit

Gramineu in capu: quœ collibvndicq. curuis,

Cingebant ſyluqe: mediaq. in valle theatri

Circus erat: quo ſe multis cù milibus herc

c Atq. ordi debiſ vno
Sergeſtus. S. et bî ex mu
tatiòſe ſenſuſ q. ſiut orna
tu: Nà iiridèi & fine hoſ
no re: eſſe hoſis eſt & re:
mis carere nautis. f Viè
n aggerè. S. Agger eſt me
dia vie emineta coaggen
ratis ſapidibus (trata: vi
vi e aggere dixit. g Ac
rea. S. fortis vt ares, pup
pis. h Grauis. S. forſe:
Vt grauibq certamina rea
mis. i Tortus. S. hos
tortus i. fine cã tentat in
cellus. k Parte ſerox.
C. Nà inſecta q. noſtroſo
tépos: philosophi annus
loſa appellât eu: i mebri
abſeſiis viuut. I Clau
da. S. ab homiè trauſtut:
Cicero. Mancã ac debilè
fore prætura ſuam.

m Membra. S. etià b
ab hoie tranſutit.

n Tali remig. C. Nà ab
eo latere: cu: remi fracti
erant tarda omino ab eo
cut integrì velox appare
bat. o Vela facit tì.
SE. avakow evon Nam
nò pmiſit: q. remigare
non poffet. p Plenis
velis. D. Facit còtra nau-
ticà coluſutudinè. Nà ſubi
turi porti dimittù vela
fed neceſſitas coe gerat:q
carebàt remis. q. Suv
bit hoſtia. S. Port: vtg.
dixim, q. ſoq. exiſtus flus
minuè freqünt port: eſſi
gunt. r. Promiſio ſc.
S. aut magno aut an p
miſſo: vt intelligam it
bus ludis illud eſ ferua-
tù. Nemo ex hoc nìero
mihi nò dona? t abibit:
quod euâ in pìctati certa
minevicori velatù auto
vittis iuveni. Enſe at
q. infi gnè galea foliatávi
cto: Aut certe pmiſiſle eſi
intelligam: qn vidit na
uem pìdiantè. s Do
nat. C. Erat eſ demêtus
principis fortunè vulneri
bus mederi: & ſi non de
cebat in ludis queq. mo-
ſtifulim: fine aliq. folario
dimittere. t Operum
haud ig miner. S. perita
lanifici, v Crafia gen
S. figura greca: vt q gen
vnde domo. D. Ciaffa
genus. Plena laus ſerue:
que eſt ab arc fico, a ge-
nere et foreundette.

x Pholoe. S. nomè pro
priu: erat atie lactas: Nà
infantes lactètes dicim.

Jy Gramineu: S. gramiotu. Cicero de haſtis. Bì etià ne gramineas haſtas. z Collibus vn. curuis. S. muta

HH ii

Liber Quintus

CCXXXIX

m. &c. ex. dicuntur. I. Liceor, confusio fit etatum. I. Regius. CRIS. Non enferi illos scilicet ordine dignitatibus: sed cupiditati. k. Acamă. S. epirota A. carnamia ei êps Epyri. C. Acamnia ê ab Ach. loo fluio ad euenum luxura etholliâ. I. Tegeë de. S. St. deruarii fuerit de nò fessu. St. rege legerimus nò fit variis: nisi ad dicta de fyllaba: der uatiutii anni illle indicat locus. Tù jater atque hêraris tergum fubligat enfem. Et iteri oppiditi est Archadiæ. C. Tegea penulti, correpta. vibs effe quâ argit nout ppbis (vt ait Srrabo) hâbitandâ dedêr. A tegea ait fit tegeë: vt tegea tegeum deruarii: & in pe multia pudiit: quia habet diphroniôg: vt Nemæa quâ ê nemæus nemæa ne môt. m. Sylus. S. quâ in venatioib: quæ curus exercet. n. Multi præterea. C. Sic Ennius in Alexandro: Multi alii ad uêrat pauptares: quos obfurat noia, o Quosfama re. S. per contrarii illos fupores omnes effe nobiles indicavit.

p. Gnoſiæ. S. Cretenſia. Gnoſos ciuitas Crete: & bone ficet etiam in manibrum generalia dat ef specialia: q. Leuato. S. Nittido: vt At leuie clypeuë ſubflatis tomibus lo, r. Prim. Saliiuë copatiœ: Nam vn'ef primus. s. Flavia. S. v. rid: vt ſupra laſpide ſulua. t. Phaenix. S. equos: omamen tis ſermo grecus eſt: v. Habeto. S. habeat ter tia pona eſt a futuro im pratiut: q in hoc mò nùe to ſingularis ſimilis eſt ſe funde. x. Amazoniæ am. S. q. ſi Amazonã: vt faci tripodes. y. Baltheum. S. Baltheus dicitur: ſed etiam a quo arma de pendent. z. Gemma. Q. Vulp. anus ſurifonful tis alii: inter ſe gæmas: & lapillos & margartas de ſterre & gæmas eſſe plus, qæ materie: vt ſinaragöle chyryſoliti: & h. mò. Lapillos alii cotrarie na tur: v. Abliant Margariatas: ne in gemis: nec i. taphillis eſt elevul Sabi. Sed hanc differentiam: nec ratio nec mos approbare videat. a. Contentus abito. S. quaſi de

Hunc ſalius ſiml & patron: quorum alter acarnâ: & Alter ab archidiaſtegeë de ſanguie gentis: Tù duo trin acriij iuuenes helymus panopelçus. Affueti ſyluïs comites ſeniores acelſte. n. Multi præterea quos fami ob ſeura recondit: Aeneas qui bus in medijs: ſic inde locutus. Accipite hec animis: leſtaſp. aduerſite mentes: Nemo ex hæenumero mihtno donat: abibit Gnoſia bina dabo leuato lucida ferro. Spicula: cælatam argento ferre bipennem. Omibus hic erit vnº honos: tres ſmia primi. Accipient, ſlauac: caput necentur oliosa. Primus equu phaleris in ſignè victor habeto: Alter amazoniam pharetrâ plenamç ſagittis Threlicijs, lato quam circumplectitur auro.

Baltheus: & tereri ſubnectit fibula gemma. Tertius argolica hæc galea contentus abito. Hec vbi dictalocum capiunt ſignoc: repente. Corpiunt ſpatia audito: limenc: reliquunt. Effuſi nymbo ſimiles: ſimul vltima ſignant. primus abit: longec: ante omnia corpa Nifus. Emicat: & ventis: & fulminis otior alis, Proximus huic longo: ſed proximus interuallo. Inſequitur ſalius: ſpacio poſt dein de relicto Tertius euryalus. Euryalum: helymus ſequit: q deinde ſub ipso. Ecce volat: calcem: terit iam calce diores. Incumbens humero: ſpacia & ſi plura ſupſint. Tranſeat elapſus prior: ambiguo: relinquat. Iamç ſere ſpacio extremo: ſeſſic: ſub ipso. Fuiem aduentat: leui cum ſanguine Nifus. Labitur inſoelix (ceſis vt forte iuuencis).

nem. n. Labiſ: in ſoelix. S. quia parata victoria caruit. o. Cefis vt for, iu. S. Bene rem notam tranſitit tetigit.

HH w

paruo munere. b. Corripiu: ſpacia. S. Raptim eunt: vt corripi. Aeneas extemplo auideu: refrin git. c. L'ment: reli. S. Aut regula: aut ſignu de creta faci. d. Simul vltia ſign: it. S. meu entur vltima ſpacia auoitrate vincendi: & notae et deſt gnat oculis: aut ſignat: vl tima: id ê cumulo: ſum mitate ſignant veſtigius: vt alibi vix ſumma faiti gía ſignat harena.

d. Primus abit. S. ſicut de nauiib, poſt generali tatê trifiit ad specialitatem: Et bì qui tribus ſatur ta ſunt pìma quncome morat duob: caſuris. e. Alis. S. velocitate: qua rã ventos çi flumina fin gum alata poſte: vt alit is auſtri, f. Proximus huic. S. Scèm hunc loci proximi dicim: etiã lou ge poſtui: nuilò interueni ente. C. Proxim: huic: ſi longo pximº interuallo. Ex Ockeròe. In bruto du obus igit: ſùms Craffo & Antonio L. Philipp: proximus accedebat: ſed longo interuallo tì: patimus Stæ. a contrario imi tat: Triodamãta volunt: qui cù ipſe archana deoq: partiri: & viſas vni focia re ſolebat Amphiaraus aues tanteg: haud muid: artis: gaudebat ſim: ſlem iuxta: ſeundum.

g. Quo deinde ſub ipso. SER id eſt poſt ipso. h. Calcç: terit calce. S. Calcè dicim: unde et teri ra calcam: Ergo ſi præ dixit: calcè calce terit: Plan ta em calcem poruit terere. Vnde a parte totum accipiendum: id eſt calcè pede terreat.

i. Iucumbens humero S. aut Heymi húero: aut currentis eſt gefus.

k. Elapſus prior. SER. Ideo labitur: id eſt celeri ter currit: vt prior fiat: & fatis licenter eſt dictum.

l. Ambiguïs: reliqtr. S. minus firinu: ad celerra tem. CR. Ambiguï: ma gis placet: ut dicam: mète dubiu: nam vix crede hat ſe eſſe ſupati: qui ha Ætenus ſuperaſſet.

m. Sub ipso fine. S. Bis ſub audivi finè: ſub ipfam fine iefli aduerabatur ad fi

Eneidos

Agonalis ei moris fuerat
p9 sacrifcia ad certam
venire.. p Fufus hu-
S. Ordo eſt ſupſusus.

q Titubata. S. p[ro]ticpiu
ſine verbi origine. r In
ipſo concidit. S. ablatim
poſuit: qa no e mutatio:
s Oblie amorg. S. amo-
ris: nec ſupradictis cogru
it. Ait eni amore p[ro]pue
tr: niſc amoru: qa plurali
nō niſt turpitudine ſigni-
ficat. DO. Non ille obli-
tus amoru, p[ter] hanc
cam poſuit in ſupiorib
[ut] inter illos amorē. C.
Amorg. Nō p[uto] amores
in plurali d[ic]i ſol[ui]mpu
dicos. Nam C[ic]e.in li. de
officis. Formā quidā ip[ro]
fam: & tan[ce] honefi ſa
cie vides: Q[ui]e ſi ocuſ de
cernerē: mirabiles amo-
res (vt ait Plato) excitet
ſapientie. t Lubrica.
C. Et q[ui]d no p[ro]eſt teneri
vt anguilla eſt: lubricum
dicif: & ſimil[ur] locus in q[
conſiſtere non poſtibus
appellat lubricus. Et per
tranſlationē referim? ad
res incorporeas. Et dicim
lubrici id p[q]d ſacile labi
mur i errorem aut vititū,
v Spilla harena. S. te
nui. Quanto enim quid
minuti? tanto eſt denſi?
x Iacuit. C[ita] lapſus e:
vt penitus humi p[it]tare-
nec poſset ſurgere.

y Prima tenet. S. torp-
co[ru]. z Plaſuq[ur]
CRI. ſtrepitu & pulſatio
ne: cuſi ſuncq[ui] ſe ſit pla-
fus: id eſt ſonitus: q[ui]e
ius factum: dicit] ve pro
bam? id ei eſt plaudere.
Contra explodere eſt e[mi
cod[em] ſonitu & pulſu im
probamus: q[ui]d ſac[tu] di
ſumue ſic. Inde dicem?
explodere per te: & e[mi]ur
ſione coſutare. Cic. in pri
mo officiorum. Q[ui] Ari
ſtonis Pyronis & Erylli
iam prid[em] exploſa ſien
ta eſt. a. Premittuq[em] ſe
cundo. SER. Secundo ad
dit: quia eſt et iratorum.
C. Premere at eſt confuſa
ore vocē emitere: & q[ui]
hoc non ſol[ui] plaude[n]tis:
ſed iraſcentis quoq: indi
gnātis: eſt. Ic[irco] dixit
ſecundo quali ſauente.

b Caueq. S. p[er] cauē ple
bem ſignificat: Nā cauea
conſellus eſt populi. DO. Iccirco theatu[rum] cauea dicif: q[ui]
cluſos continet ſpectatores. C. Caueq. Omne locu[rum] in q[ui]
ras includim: ne effugiant: ſiue auſt: ſiue q[ui]drupedes.
vt ſue vt[ri]: et leones caueam appellam? Eſt etiam cauea

Fufus humu: videlicet ſup[er] madeſſecer at herbas
Hic iuuenis iam victor ouans veſtigia preſſo:
Haud tenuit titubata ſolo: ſed pronus in ipſo
Concidit in mundoc[que] ſimo: ſacroq cruore.
Non tamen euryali: nō ille oblitus amorum:
Nam ſe ſe oppoſuit ſalio p[lu]brica ſurgens,
Ille autem ſpilla iacuit revolutus harena,
Emicat Euryalus: & munere victor amici

prima tenet: plaſuq[ur] volat fremituq[ur] ſecundo,
poſt helymus ſubit nunc tertia palma diores:
Hic totum caueq[em] conceſſum ingentis: & ora
prima patru: magnus ſalius clamorib? implet:
Ereptumq[ui]s dolo reddi ſibi poſcit honorem:

Tutatur ſauor euryalui: lachrymecq decorq
Gratior: & pulchro veniens in corpore virtus

Adiuuat & magna p[cl]amat voce diores;
Qui ſubijt palme: fruſtraq[ur] ad premia venit.

Vtima ſi primi ſalio reddatur honores.
Tum pius æneas: veſtra inquit munera vobis

Certa manēt pueri: & palmā mouet ordie ne/

Me liceat caſu miſerari inſontis amici. (mo,
Sic fatus tergum getuli immane leonis

Dat ſalio villis onerſuſ: atq[ui] vnguiq[em] a[ut]eis,
Hic Nifus ſi tanta ſunt premia victis
Et te lap[orum] miſeret: que munera nifo

Digna dabis: primam merui q[ui] laude coronā

N[ot] me que ſalium fortuna, inimica tuliffet:
Et ſimul his dictis faciem oſt[em]debat: & vdo

Turpia membra ſimo: ſi ſit pater optimus olli;

Et clypeum efferri iuſſit didymaonis artes:

Neptuni ſaero danais de poſte refixum
Hoc iuuenē eſgregiū preſtanti munere donat,

in theatro locus: vi bi p[ro]ſa
ſpectat q[ui] diuideſt in ſuſ
cuneos. Caueq poſuit ali
bi: Conſenſu caueq ma-
gnis Cirennibus actis: &
de cuneis in Geor, dictu
eſt. H[uius] p[ro]eſt ſele i thea
tro h[uius] deſebat opnme de
ſeribit Vitruuſus,
c Ora prima pa. S. H[uius]
eſt q[ui]d Iuuenat dixit. O[ui]
bus ad podiit ſpectanto
bus. C. Primac[que] ora pa
tat. Podiu[que] intellige in q[
nobiliſores ludos. De hoc
Vitruuſus podi altiduo
ab libramēto pulpit[em] c[ui]
corona: Supra podiu[que]
lung[em] c[ui] capit ſet ip[ris].

d. Reddit. C. Velutin rem
ſibi debita dar[em]. c. La
chrymecq decorq. S. Na[zi]
ipſe fetus hebat alid ve
nufatſis ortus a gaudio.
Teren. Lachrymo p[ro] gau
dio: q[ui]d puero oſuenit p[er]
pter victorā inopinata.
Aut etiā p[rim]etad comi[
feratione comoundanda co-
tra e[mi] q[ui] ſe victore afterre
bat. C. Lachrymecq de
corq. Sic Sta. p[ro]e g[auda]
Parthenope: humo vul
tut[em] oculofa madentes
obruit: Accellit: lachry
martu g[ra] formq[em]. Deco-
re. Q[ui]ta ergo erat pul-
chituſo c[ui]q[ui] c[ui]c et
venerē laudaut. Trinit[em]
& lachrymis oculos ſui
fua ſui n[em]t[em]. f. Grauer,
C. Nam vulgo ſic cuēnt:
vt virtutes i pulchritud[em]
ne corporis ſint maionis p
ccii. Et Aritto. ait. Pachri
tudinem plus o[mi]b[us]
ad comendationē valere
Et in æthiicis n[ot] e[b]abiſe
ad fociſcitate capellanda
hoie, penitus deſormē.
Reſe tamē Auguſtīmus
aſſerit non oportere eſe
gratiorſiorē virtutem in
vno q[ui] in alio corpore.
Sed poeta n[ot] g[ui]q[ui] ſit
ſecundu veriſed q[ui] ap-
pareat homib[em] non recid-
habenibus opinionem.
g. Veniēs. S. c[re]ſiēs: vt
hic S. getes ilic[em] veniunt
foſciq[em] vuq. h. P[uen]. S.
Quia vt ſupra diximus:
nu]d]5 dicunt.

i. Me liceat infon. S. Li.
ceat me miſerari: Nā non
melicet: ſed mihi dicam?
k. Caſum. S. aliuſit a ca-
dendo. 1. Terguī. S. pro-
dem.

tergus poſuit. m. Onerofum. S. Plusett[em] oneratum:
ficut ſcelerofum plus eſt q[ui] ſcelerat[em]. n. Laude. S. vi-
tute conſequens p[ro]anteceſſe. Ex virtute eni ſequi laus.
o. Fortuna, s. exultat dolum. p. Olli. S. Ilii. Larric[em].

Eneidos

a. Bebritia. S. Bithynia: est. Saluſtius ſgitur interſus. Aſſe: Prima bithynia, est m. p[ro]tis ante nominibus appella. ta: Ipfa eni est maior Phrygia. a. Amycl. S. Neptunni. Hic rex filius ſuit ex Meli[mi] nympha: qui à polluce viſtus est in p[re]ſtali certamine. C. Amycl. B[eb]rytioru[rum] rex. Bebritia: eni Bithynia est So[n]nus. Bithynia in ponti. exordio Thrații ab orien. te tangit: prius Bebritia. Inde mygdonia: poſtreo a rege Bithynio. Bithynia dicta. Hic aduenis in nemore Bebritia in ſidiabatur: & ceſtius inſterſiebat. Ergo cum pol[]lux: qui illuc c[um] argonau tis acceſſat: ab eode p[er]uocareſ: v[ic]it e[ui]t interſe cit. De hoc Plinius in eo[d]e tractatu. Porus am[]yci est Bebritia rege interſto clarus. Ei[us] tum u[per] lauro tegitur: qua[] infan[ata] vocat: quoniam ſt quid ex ea] de ceperptu mäßbus reſe ratur iurgia ſiunt: donec abificiatur hec de amyco. Butes vero occido patre Amyco Drepanum con[]fugit in Syphiliam: & a ly caſte nobili meretrice ob pulchritudinē adamatus est: ex ea q[ui] Erycem ſuſtu[]lit: Hec mulier ob admira[b]ilem forma[] Venus di[sta] ab incolis est. Quap[er] Eryx filius veneris est putatus.

b. Moribundus. S. mori
enti ſimilem.

c Talis. S. qual[em] multi
tudo loquebatur.

d. Oſtendie. S. Melius
dixiſſet: oſſentat.

e. Alacris. S. Qu[ui] acer
dicaſſem p[ro]tamen nuf[que]
dict alacer: fed alacris q[ui]
uis inde nafcaſt. Inde e[mi]p
P[ap]pinius ſupprimit gen[em]
quia dubitatur. C. Ergo
alacris. Admoner nem[]i
n[em]e, oportere tantum ſibi
arrogare: vt nullum ſibi
parem eſſe c[ó]ſidat: qua[]
uis fortiffimus ſie vt hic.
Qu[ili]gula ſola taurum va
lidif[umi]num tenere poſſet.
Oſtendit autem: q[ui] fine
negotio illum teneret: c[ui]
etiam quiſte e[um] tenens
loqueretur.

ſ Putans, DO. Iam ex
hoc iſſignificat emeſtur
alium qui vincat.

g. Quo me decet vſc[or]s. C. q[ui]uſc[or]s. p[er]Themeſim: id eſt vſc[or]s. ad tempus: & reſcet hec inpatientia arrogantiā exprim[em]: h. Cui[n]ci. DO. vt pro viſtore ab omnibus haberi often dat: & ſimul est teſtimonium ſuorum meritorum. CRI. Cuncti Dardanidg. Nam populi iudicium ſepe labitur.

i. Reddi. CRI. Tan[que] rem debita[n]i dani: vt & horrenti tunicam non reddere ſeruo. k. Grauſis. SER. Acate vel obiurgatione. 1. Caſtigat. S. obiurgat.

m. Toro herbg. SER. Verbum de verbo. Nam ab h[uius] n. Entelle heroum. D[omi]nus. Obiurgatio non miurio ta: cui ſi admixta laus,

Bebritia veniens amyci de gente ſerebat

P[er]tulit & ſuſua moribundus extendit harena

Talis prima dares caput altu in preſtia tollit:

Oſtenditque humeros latos; alterna[que] iactat

Brachia protendēs; & verberat ictibus auras,

Quenit huic alius: nec quic[que] ex agmine tanto

Audet adire yiru: mäßbus inducere ceſtus,

Ergo alacris: cuncto[que] putās excedere pugna

Aeneſſetit ante pedes: nec plura moratus,

Tum leua tauru cornu tenet: atq[ui] ita fatur,

Nate dea; ſi nemo audet ſe credere pugne

Que ſinis ſtandi: quo me decet vſc[or]s teneri

Ducere dona iube: cuneti ſim[que] ore fremebat

Dardanide: reddid[que] viro p[er]miſa iubebant.

Hic grauſis Entellum dictis caſtigat Aſſeſtis

proximus vt viridante toro confederat herbe.

Entelle heroum quondam fortiſſime fruſtra

Tanta ne tam patiens nullo certamine tolli:

Dona fines: vbi n[u]c[n]nobis deus ille magiſter

Nec q[ui]que m[é]orat: e[ryx] vbi fama[que] p[er] oem[em]n

Trinacriā: & ſpolia illa tuīs p[er]pendentia teſtus.

Ille ſub hec: non laudis amor: nec gloria ceſſit

pulſa metu: ſed eni gelidus tardante ſenecta.

Sanguis hebet: frigēt[que] effoſte in corpe vires.

Si mihi q[ui] q[uod]a fuerat: quac[que] improbus ilſte.

o. Fruſtra. S. Ordo eſt. Tanta ne dona ſuſtra tolli fines tam pat[ē]s. S[er]cundum autem Ignīum qui de famiſi T[ro]lanis ſripſit: v[nus] ſuit extro[n]nis. de quo pocta mutat hyſtoriam. D. Fruſtra: ſi ne laboris merito. CRL: Fortiſſime fruſtra. Nam omnia egrege geſta ſua: in hoc extremo actu deu turbantur: vt videreſt ilia fruſtra fecſse: & optiſme eum incitat: & a p[er]ceptos re quem habuit: & a re bus geſtis qui bus gloria[rum] batur: & a phama que omnia offendit. uaneſſe re: Si n[unc] ſic c[edat] ille au tem excufat ſeneſtueris que a natura eſt.

p. Tanta. DON. Tam p[re]cioſa: ram pulſa fine gloria vincendi tolli doj[ui]na patiēris. eſt aſt[ui] ſenten tia: quoniam in ſuperioj[ui]rib[ui]le dixerat: ſi nemo audet: videberis tu etiuj[ui] timu[n]ſſe.

q. Nobis. §. non vacat vt ibi: qui mihi acubant tes in c[ó]gutis: ſed nobis pro noſter poſtui eſt cauſa vitandi omocoreus con cauſa ne dicar: Noſter deus ille magiſter.

r. Sub hec. SERVIVS. Stat. m: vel poſt hec.

s. Gelidus. S. Aliuſd[em] alio p[er]pendet: Quare enim hebet: quia gelidus. et q[ui] re gelidus: quia ſen[i]ſe.

t. Eſſoſe. S. exhaufiſe. Translatio a munerib[ui]s: quas partus debiles red

d[it] quaſi, poſt fo[er]tum, v. Improbus. S. nimis audivet: qui fine certamine poſtulat premium. x. Illa. S. ma[n]ga: aut que quondam fuerat.

y. Moror. S. expeſto: Nam ſup[er]iora dixerat ſe n[on] m[ou]e ri premijs: Et paulo poſt vict[or] bouem intereſt.

Liber

Quintus

CCXLI

z Quibus. S. quorum infra ut: a. Fere manum.
SER. Pugnare: contendere: Nam vtraq: manus armat.
b Intendere. S. ligare: vt intendit. q. locum fertis.

c Tanorum. S. virorut.
d Immenſa volumina
CRIS. Nam cum eſſent
ſtus immanis pondet
ris oportebat ab illis eſſe
longilimam ora que totu
ambient corpus: vt. fac
vus mambus tenereſt.

e Vafat. S. Confiderat
salutius. Exercitut vero
tore. CR. Verfat. Ad lau
dom Aenea. Nam dum
reſqui ſtupebant ipſe ma
nibus ſine negotio huc et
diutus verebat.

f Tum ſenior. S. Iunior:
& ſenior per diminutio,
nem ſunt hec comparat
ua: vt. Iam ſenior: fed cru
da deo viridifc: ſeneſc'.
g Tales. CR. Oſtendit
magnanimam oratione
futuram.

h Pecfroſee CRI. vt di
ceret que ſentiret; & non
quæ ſingeret.

I Ceſtus et arma. SER.
per endyadim arma: id e
ceſtus. k Triftem cp
hoc ipſo in littore pugna.
SER. Aut in quo magi
ſter occuſus eſt: aut in tri
ſtitutore: id eſt inſocun
do. Vario enim dicti ſub
Eryce moſte eſt inſocun
dum campum ſere in tri
bus iugeribus in q. Eryx
& Hercules diacinarunt.

1 Hec germanus Eryx.
SER. Germanus fecun-
dum Varronem in libris
de gradibus ex eadem ge
nitrice nat: eſt: no: vt mu
ſt: dicunt de eodem germi
nequos ille tantum fra
tres vocat. fecuſum que
hene nunc Erycem Yene
ris: & Bute filium Aenea
dictit ſutile germanum
k Sangue. S. non Her
culis qui victor, eu ferat;
fid ipſus Erycis qui in
fecerat ſe regendo.

1 Cerebro. CR. Hoc me
brum frigidum eſt & hu
midum: Nam niſi ſic eſt
ex affiduis ſuis motib':
& iſis q. ſenibus in ſe reci
piunt nimis inflamma-
reuer. Preterea cu ſpiritus
in illum dupliſi arteria ca
lid? a corde peueniata ex
nimio calore nimis confuſa
ſuas acſtiones redderet. Ita
q. oportuit: vt ſuo ſibi in
innato frigore ſpiritu temperare.

Humidum autem illud efficient natura; ne motus ipſum

deſicent: & vt faciſe in illum in pritanſ figure virtutum
animalium. Humor autem huſuſmodi pugne habet: vt
ſua viſcoſitate ſormas comodius retineat: & vt nerui q

Exultat ſidens: ſi nunc ſoret illa iuuenta:

Haud eſtudè precio iduct? pulchroq. iuueco

Veniffem: nec dona moror: ſi deinde locutus

In medium geminos immani pondere ceſtus.

Proiecit: quiibus acer Erijx in prelia fuetus.

Ferre manum: duroq. intêdere brachia tergo.

Obſtupuere animi tantaſt; ingentia ſeptem

Terga boû: plumbo inſuto: ferroq. rigebat:

Ante oñes ſtupet ipſe Dares: lôgeq: recuſat:

Magnanimuq: anſchliades: & pondus: & ipa

Huc illuc vinculoſu immefla volumina verſat:

Tum ſenior ſales reſebat pectore voces:

Quid: ſi quis ceſtus ipſius: & herculis arma

Vidiffet: tritemq: hoc ipſo in littore pugna:

Hec germanus Eryx q.ndâ tuus arma gerebat.

Saguie cernis adhuc: ſparloq: infecta cerebro,

His magnuſ Alciden còtra ſtetit; his ego ſixtus

Dù melior vires ſanguis dabat: grhula nee dù

Temporibus gemis canebat ſparla ſenectus.

Sed ſi noſtra Dares hec troius arma reeufat.

Idq: pia ſedet Aenee probat auctor Aceſtes

Aequemus pugnas: Erycis tibi tergo remitto.

Solue metus: & tu troianos exue ceſtus.

Hæc fatus dupliſe: ex humeris reiecit amictiú.

Et magnos mébrorú artus: magna offa: lacery

Exuit: atz inges media còſiſtit harena. (tosq)

ab ipſo ſunt: ſua viſcoſi
tate facilius p. varias cor
poris curuaturas fleſtan
tur et extendan. Triplex
in eo eſt ſubſtanția char
tilago: medulla & ven
tres: Oportuit eni eſſe ve
lamen q. od contineret
vbi radices ſunt netto
rù. Poſt hoc Lacuna eſt:
in qua venæ ab eſte fan
gutne ſundt: ibid: deco
quatur: & de calore remit
tit: mox a venis nutrien
tibus cerebru fugitur. De
inde duq ſut caralogines
que cerebru tangunt. Su
perior durior reſtitit: pra
neo et noxia a cerebro ar
cet. Vnde proper prodiuté
& maternâ cuſtodiâ du
ra mater dictur. Inferior
tenuis cerebro adhrenis
que extenditur & contra
hitut: p[erſtim in damo
re et cantru: & dictur p[ia
mater: & eſt ligamentu
arteriarum: & venarum
ad cerebru vententium.

m Stevit, CRI. Pugna
uit: non ceſlit. n Mes
lor ſanguine, CRI. Iunis
or. Et ſi quatuor confite
mus humorib: ſanguie
qui calidus atq. húridus
eſt. pituita (que grce fle
gma dicti) rigida atq. Zhu
mida, Bili (que colera dict
tur grce) & eſt calida &
ficca: et atra bili ea animi
eſt melancolja. Tamen q.
ex his oibus melior ma
ſiorq: pats ſanguis eſt: et
co maxime alimur. Capi
mus fanguinem pro to-
ta illa humoru compoſi
tioq. Nà eius calore atq.
hum: ſuaneuſcunt nerui:
ſinguas confiſit robur
corſis. & q[ui] ſanguis: q
viuator: validiq: ſue
rat q. iuuetà, p[pter] vehe
mentiorê calore: et deput
ratu humore i ſeneſtute
reddit frigidior: et amittit
de ſucco naturali vires
minutuè. n Canebat.
C. Canities e ex defectu
natura: húoris, p. Pur
gnas. S. i. arma: ſequés p
aſcedent: q. Tibi, S.
p[er] te: vt tibi deferit Hefpe
rus œam. r. Duplice
amictiú. S. i, abollà: que
duplex eſi: chilamis. Ho
ratius. Contra q[ui]e dupli
ci panno patieta velat: a
Offa. C. offa q. magna ſunt:
meli' p[od]us omne: & oem iperú: incōmoduq: perforut.
t Lacertos. C. lacerti q[ui] etià totos muſculoq: appellà.

HH V

["Eneidos", "carnes sunt vehementer\nneruof:s; et neruorum car\nthilagie inuolute: quibus\ncorpus veluti: quibufdā\nmachinis iteſdi et remit\ntiſ: His & aduerſus pon\ndera contra nitimur: &\noſm impetus mouem?'\nQuapropter qui lacertos\noſſa: magna habet eos\nfortiores: valētioreſo: ce\nconſtat.", "v Conſtitut arectus i di\ngitos. S. Locus trāſlatus\neſt de Apollonio.", "x Abduxere c. C. Nam\nartis erat: ſi folu: in aduer\nſanu: inſerte iſtū. Sed etiā\nſe p[er]ſum caput cuſtodi\nre ab iſtu hoſtili.", "y Pugnāc[]p. I. C. i. alter\nalteri ad pugnā irritat.", "z Lacellunt. S. puocāt\nportius ā gerut. z Mé\nbris & mole. S. Endya\ndis. i. mole membrorú.", "a Genua la. S. proceleu\nmaticus eſt: quę iſte ita\nponit vt poſlit reduc ad\neλατylum. b Labāt.\nC. vacillant: quia nerui et\nligamēta illitus iunctur\nex defectu ſanguis inua\nlidiora ſunt. c Aeger\nan. C. quaſi difficilis. Nā\np[er]tuer multu: motu vehe\nmenter accedit cor: & in\nnimio calore op[.] e maio\nre refrigeratōre. ergo ma\nſorē aeris haſtu: et attra\nhunt: & emittit pulmo\nnes. v[n] tantus anhelitus\ndificultatē p[er]bet anhelan\nti. d Necquic[]p. S. n. nō.\ne Vulnera. S. iactant i\nctus: f Male. C. Anti\nquitas fugiens vafthoris\nlitterg ſonium malas &\nalas. p. maxillis & axillis\ndixerunt. g Tela. S.\niſtus. h Exiſt. S. vitat:\ndedimat. V[n] de Tarconte\nVim uirb[.] exit: Et bis\nſ tantu: vſus eſt. CR. Exit\nVitat (ait Seru?) Sed vt\nrem intelligas nō recedit\na ſua noriōe. Nam illeq\nictu venient[em] vitare vult\nexit e[ra] lineā: p[er] qua vētu\nrum videt telu: et ſic ex\nundo vitat.", "l Qui mollib[.] vrbē. S.\nAmphibologia eſt: aut\nceſa molibus: aut q[ui] mo\nlibus oppugnabatur.", "k Sedet circumcaſſt\nla. SER. Temelis eſt: id\neſt circum ſedet.", "l Oſtendit dextram. S.\nAut fidutta forſitudinis\neſt oftendere quo mināt:", "Tum fatus Anchisa ceſtus pater extulit eſs:\nE[r]paribus palmas amborum innexuit armis.", "Conſtitut: in digitos ex templo arreſtus vtere:", "Brachiac[]p ad ſuperas : intentus extulit auras.", "Abduxere retro longe capita ardua ab iſtu", "Immiſcēr[]p man? manib[.] pugnāc[]p, lacellunt:", "Ille pedum melior motu: fretuſos iuuentā.", "Hic mébris & mole valens: ſed tanda trementi", "Genua labāt: vaftos quit eger anhelitus artus.", "Multa viri: necquic[]p inter ſe vulnera iactant.", "Multa cauo lateri ingemināt: & p[ect]ore vaftos", "Dant iſonus: erratq[ui]a aures: & t[em]pora circum", "Crebra man? duro c[ep]itāt ſub vulnere male:", "Stat grauis entellus: niſuq[ui] immotus e[dom]:", "Corpe tela modo atq[ui] ocuſis vigilatib[us] exit", "Ille (velut c[el]ſam oppugnat q[ui] molibus vrbem", "Aut montāna ſedet circu: caſtella ſub armis)", "Nunehos nunc illos aditus: omnēq[ui] pererrat", "Arte locu: & varijs affultibus irritus vrget:", "Oſtendit dextram inſurgēs entellus: & alte", "Excult: ille iſtum venientem a vertice velox", "preuſit: celeriq[ui] elapſus corpe ceſſi.", "Entellus vires inuentum effudit: & vltro", "Ips[que] grauis: grauiterq[ui] ad terra pondere vaſto", "Concidit: vt q[ui]ndā cauā c[oc]cidit: aut erymātho:", "Aut ida in magna radicitus eruta pinus.", "Conſurgunt ſtudijs teucri: & trinacria pubes.", "It clamor coelo: primuſq[ui] accurrit aceſtes:", "Aequeuuq[ui] ab humo miſerans attollit amicu.", "Acrior ad pugnā redit: & yim ſuſeit at a", "Tum p[ud]or incendit vires: & conſcia virtus,", "Precipitemq[ui] daren ardens agit e[qu]ore toto", "Nunc dextra ingeminās iſtūs nūc ille ſinſtra:", "aut c[ere] proſectus gratis\noffenditur: Q[ui] enim ex\nimprouſu: ſenre n[ō] ſinſi:\nCR. Oſtendit dextram,\nerigit. Conſequens paui\ntecedente: Nam quod in\naltum extollitur: ab omi\nbus videtur. Vel oftendit\nſicicer ne dolo: ſed apto\nmarte agat. Vel denotat\ntardicatem ſenile. vel ita\nbrat iſtum: vt deſinatū\nlocum affequatur.", "m Velox. SER. veloci\nter nomen pro aduerbio:\nn Vltro. S. e[con]trario:\nille eni cadere debuerat.", "o Grauis grauiter, s. a\nſimilitudine figura.", "p Caua pin? S. beneret\nſp[er]it ad corate. C. Cauat\ncarie: corroſa. q. Ery\nmantho. S. Erymanth\nmons eſt Archadie.", "r Ida in magna. S. Mo\ndo non Cret: ſed phya\ngie p[ro]per pinus.", "s Conſurget ſtudia.\nSER. in ſtudibus.", "t Vim ſuſeit at a. CR.\nSecundu: p[er]aetatos:\nqui atunt: V[it]i ferru: core\nacuitur: ſic forſtudo ira.", "v Tum p[ud]or. CR. Po\nnit Arſto. quiq[ui] species\nforſtitudinis: que propne\nforſtudo n[ō] ſunſed c[ui]\nſdem operantur: Inter q[ui]\neſt cum pudore impulſa\nmur: vt forti antimo rem\naggregiamur: & hec c[ui]\nutilis appellatur. Aitere\nq[ui] auctuorat ex Home\nro de Hectore: qui p[udo]\nre cog[que] batur: ne hoſtibus\ncederet. Dicebat e[m] Po\nl[ya]damas: Me primus re\ndarguet. P[ug]nabat ergo\npoti? pudore: q[ui] reſta ra\ntione mot? Quapropter", "erit (teſt: ip[on] Arſtoide)\nteria ſpecies n[ō] vere for\ntiudinis.", "x Et c[os]cōvidam\nvitus. C. Nam cum con\nſedus ſite: q[ui] vitare hacto\nnus fuerit: n[ō] vult ab ea\ndegenerare. y Precipit\ntemq[ui] dare. S. c[ele]rem: v[6]", "Precipites vigilat e[ri]\nz Nunc ille ſinſtra. S.\nVacat ille addiſt p[uter\ntmetri. De ip[on] em dioc\nOreber vtrac: m[au] p[ulo\nfat verſat[que] darcla.", "C. Nunc ille. Non vacat\nille meo iudicio: ſed port\nus emphaſim ſacit. Idaq\nmiſri in poeta q[ui] ſtrepitu\n& tumultu: vt ita loq[ui]\n& vehenet er verborum", "celerate vehementiā hu\nsus viri exprimunt.", "q. Libro\ndicere\ncon\nconuen\ncon\ncon\ncon\ncon\ncon\ncon\n

Liber Quintus

CCXLII

a Quæ multa grandius nymbi SE. Hypallage; Næ debuit dicere quæ mul to ymbo grando p[ro]cipi taf. b Verfatoq[ur]a dareta S.Dares daris. Vnde da[mi]n & dareis daretis. Vn dareta: h[uius] Chremes chre[mis] & chremetis. Vnde chremen & chremeta.

c Infocelix. S. C[oe]solatio vt fortunæ videat: quod vicius fit. D. Infocelix quæ audas contra numina. Eſt ita: optima c[oe]solatio c[ui] o[n]dit n[ò]b hoie: ſeda numèi vinci, d. Alias D. Quæ hois c[œ]ſuſueque rit. e. C[oe]ruerfa. C. muta in ſuorè ſuum So[larum]us em conaf often dere n[ò]b illo ſed a diuſe viciu; ergo cedeo. f. Cedeo. D. Errant q[ui] putant Entellit deum ab Aenea vocari: ſed de[n] di: Fauëſi ſilli numen.

g Dixitq[ur]s. S. quæ vacat metri caufat: maluit Pe[ri]nologitæ facere q[ui] vtr[is] co[m]mi ſyllaba: q[ui] frequens viroſa eſt. Hui[us] Terentia nus: Nec t[à]tæ immerſis venia conceditur vtr[is].

h Aſt iſi [ſidi]queſt: SERVI. Homerus. Phi[os]of[po]li. i. Regia, D. Qu[ip]b[ul]o[m] ante tan[que] ſubere videbat.

k Lactanteq[ur] reſſteſtante, C. Color eſt ſiſr cad[em].

l. Vitoq[ur]s. S. Aduerbiſt eſt: i[n]m vtrænt: parrem. m Caput. DO. Quod paulo an[que] in cœſt[ur] p[er] ſuperbiam.

n. Vocati. S. O[n]dit eor[m] p[ud]oer: p[er]terea circa am[que] c[ui]erant occupat.

o Palmæ tau, relinquit, D. Exprimit q[ui]to c[ui] do loret hec facerent.

p. Teucri. S. & n[ò] ſicu[rum] liquia illius c[uius] virtutem norant.

q. Librauit: CRI. quaſi dicere: collineaut: p[er]prie dicimus librarerem cum illam ingenio et artificio noſto ita collocam? vt: v[ul]na ſp[or]te fine vinculis fit: vel cum v[olum]ns & quo v[olum]us ſuo pondere nullo impelv

lentè decline: quod Florenti dicunt congregare, vt: maxime apparent in instrumentis horologii. Dicimus etiam it[ur] brare: cum id quod perculſurum ſumus: ita collineamus: vt

Nec morant nec reſeq[ues]: qua[m] multa grandi[e] nymbi. C[ul]minibus crepit: it: ſic deniſis i[ct]ibus heros.

Creber vtrac[ur]s manu pulſat: verſatq[ur]a dareta.

Tum pater ænæas procedere longius iras.

Et ſguire animis entellum haud paſſus acerbis:

Sed finem ſmpo ſuit pugne: ſeſſumq[ur]a dareta. Eripuit mulcens dictis: ac talia fatur.

Infocelix que tanta animu[m] dementiæ cœpit.

Non vires alias: conuerſac[ur] numinga ſentis.

Cedeo. dixitq[ur]s prelia voce diremit:

Aſt illum ſidiqueſques genua e[gr]a trah[em]tem

lactantemq[ur]a vtr[us] caput: crassumq[ur]a cruorem

Ore reſſteſtantem: mixtoc[ur]s in ſanguine dentes.

Ducunt ad naues: galeamq[ur]s: enſemq[ur]a vocati,

Accipiant: palmæ entello: tauru[m]q[ur]a reſſu[n]quam.

Hic v[ic]tor ſuperans animis: tauroc[ur]s ſupbus.

Nate dea: voſcoq[ur]a hec(inquit) cognoſite teucri:

Et mihi q[ui] fuerint iuuenili in corpere vires:

Et qua ſeruetsi revocatuma a morre[d]a dareta.

Dixit: & aduerſi contra ſtetit ora iuueni:

Qui domu[m]a aftabat pugne: duroſcoq[ur]a reducta.

Librauit dextra media inter coru[m]a ceſtus.

Arduus eſſactoq[ur]s; illi ſit in oſſa cerebro:

Sterni[que] exanimi[que] tremes: p[er]ſubit humi bos:

Ipsa ſuper taſes eſſund p[er]pectore voces.

Hanc tibi Erix meliorem pro morte daretis.

perſolto: hic v[ic]tor ceſtus artemq[ur]a repono.

J[oh]rotinus Aeneas celeri certare ſagitta.

Inuitat qui forte velint: & premia ponit,

Ingenti[q]s manu malum de naue Sereſti.

Erigit: & volucrem traſecto in ſune columbæ:

n[ò] nifi, p[ro]ſotu[m] nobis lo c[ui] feriat. Et dicet a libra: quoniam maxima ratione ingeni[us] tota res p[onder]at; turrid est diligenter preco gitarur. Ergo librauit: id est collineaut: vt medi[n] inter coru[m]a ferrent. D[omi]nus etiam librarè cum aliqua moles ita: consitio tuatur: Vt vel pueri ma[n] n u facile: vel circu[rag]at: vel quou[m]s inſlectatur.

Nos autem dicim[bib]li care. Plinius, Quar[ui]n in officina turbinesita libra ti peperentur: vt puero circumagente tornaren] tur. r. Eſſactoq[ur]s. SER. Hypallage, Nam ſregit os: & illuit in cere brum.

s. Humi[b]os. SER. P[er]ſimus verſus in monafyl labis definens. CRI. H[ui]rmi bos. Male deſinu[m]t verſus in monafyllabis: ſed h[ui]c de induſtria p[ro]ſut: vt caſu bovis: caſu car[mi]nis ante oculos p[one]t. t. Meliorem. SER. aptiorem. Nam animal[em] h[ui]ciam dant. CRI. Me[liorem]. non excellentior[em]: N[am] melior eſt anima hu[ma]na: que rationalis eſt q[ui] ſerina que caret r[one]: Sed apriorem. vt. Et bo[na] bello coru[m]. i. apta.

v. Ceſtus artemq[ur]a reпо no. S. Et arma dicit ſe re ponere: & anti renuntia re. J[oh]x Ingenti[q]s ma[n]t. S. ingenti[m]ultiudin[ne].

y. Malum. SER. Mal[que] arbor eſt naui[s]: generis maſculini, Horati. Nec malus & celeri fautius Ap[hr]ico. Et dicet? eſt ma[n]tus: yel quia habet inſtar mali in ſummitate: Vel quia quali quibulda[que] cin gitar malis ligatis: quo[rum] volubilitate faciliu[m] deuantur,

z. Traſecto, SER. ex: tento. Vnde tranſenna di citur exteſus funis. Saluſtius. Tranſenna dimiſſum vi[ct]o n[ie] ſimulacrum cum ma[d]ynato ſtrepiu[rum] tonitruum coro[n] nam capit[i] imponebats.

Liber Quintus

CCXLIII

Pro se quicp; 'SER. p
sui roboris qualitate.

k 'Depromunt. C. Pro,
mere est, rè reconditâ ita
educeret; ut ad manû pa-
rata fit; vii prompti pax
ntidum. I Nueru. C.
Chorda q; ex neruis q; qu-
fit. m Volucres. C. q;
tacti celerim effugitut.
n. Arbore mali. SE. sic
dixit. vt. Luftrat auentini
monté. C. Arbore mali,
in malo qui arbore dicit.

o Intremuit malus. C.
su ordie poit. Prio mali
tremore, i, tremulâ cœufa
fonè: & ex ea re timorem
aus: atq; ex his duobus
plaufus spectantium.

p Externa pénis. S. ti
more pénis signifiçans.
Singula eni anfialia signa
huitgbus indicant timo
re hinc de lupo. Caudâ
c remulcens fubiecit pa
utantem vtrò. Oculi ut
in homie primi indicant
timorè. Vn de Caco. Tur
batim q; oculis.

q Plaufu. S. Plauffi ali
penarù dicti: fed mel'
di spectantiu fauore.

r Acèr. C. acuto ignio.

s. Adducto arcu. SER.
Hypsalage eft. ni telum
aduicif: & arcè i ten dift.
t Conſtitut. C. Nam dû
in tendim' arcit: vt nulla
ſemanuſ vacillatio cerv
tillosus iſeus eſt.

v Oculis teluq. C. Sic
mi collineamus fagittas:
w oculo p. linei illâ: q; ad
ſignu fett fagittâ diriga-
mus. x Miferand'. S. m
q p[ro]ſa re difficiliorre cao
ut victoria. y Tum,
S. deinde ordinis aduer-
bium. z Arcu cœren
ta parato. S. tcrent arcu
ta tenens parata.

a In vora. S. Nam pan
darus veluti hérus apud
lyuos colif. ß Nigra,
ßalta. c In aſtris. S.
vii allumpferat. vt Hinc
hominu pedulq; gen?; vi
teg volantù. Et loc? eſt
Homerò: vnde inanis
eſt vituperato Aeneæ q
ſupfererit auë materna:
nâ & res trâflata eſt tim
pliciter: & quæcunque, auë
ſup[er]diſt et cæde idicidu
vitupaudé: cù quæcunque
aus alque deo faera fit.
Vibanus autem dicit ma
trem otius potuille pla-
care. d Superabat. CRI.
superat. Et neutrum in
hac lignificatione eſt. Qui
auit tranſit: vincere signifiCAT.

Pro se quicp; viri: & depromut tela pharetris.

Primaq; per cœlum neruo stridente lagitta

Hyrtacide iuuenis volucres diuerberat auras.

Et venit: aduerſicb inſigitur arbore mali.

Intremuit malus: timuittcp: exterrita pennis

Ales: & ingenti ſonuerunt omnia plaufu.

Poſt acer mneſtheus adducto constitit arcu

Alta petens: pariter c; oculos teluq; tetendit.

Aft ipfam milerandus auem contingere ferro

Non valuit nodos & vineula línea rupit.

Quis innexa pedem malo pendebat ab alto.

Illa notos: atq; atra volans in nubila fugit.

Tum rapidus iamdudù arcu cœntenta parato

Tela tenens: fratrè Eurveion in vota vocauit:

Iam vacuo letam cœlo ſpeculatus: & alis

plaudentè: nigra figit ſub nube columbam.

Decidet examinis: vitam q; reſquit in aſtris

Aerij: ſixamq; reſert delapla ſagittam.

Amilla ſolus palma ſuperabat acéſtes:

Qui tamen et thereas telum contorſit in auras

Oſtenãs: atom pariter c; arcuq; ſonant tem.

Hinc oculis ſubito abijcitur: magnoc; futurù

Augurio monſtru: docuit poſt exitus ingêſ.

Seracb: terrifici cecinerit omnia vates:

Nancq; volãs, liquidis in nubib; arſit arundo,

Signauit q; viam flammis: tenueq; receſſit

Consumpta inuen tos: cœolo ceu ſepe refixa

Tranſcurrut crinemq; volantia ſydera ducut,

Attonitis heſere animis: ſupero ſop; precati

Trinacij teucriq; viri: nec maximus omen

Abnuit æaneas: ſed lètum amplexus acéſtem

e Artem. S. culpat locu,
Vrgili'. Maſtyx cù in va
cuo aere artè non poſſet
ondere: qmç; dicat periti
ex ipſo fagittadoriù geſtus
arris pericà indicari.
f Augurio. S. Dicif au-
gurii quaſi auigerit: q;
aues gerit. Et bene de ſa
gitta dixit: q; habet pénas
quach; omnia ad vnit cou-
geſſerit locum: monſtrüe
augurium: aufpitiù; ora
culun.

g Docuit poſt exi? C.
Nam ondit inſoelix ſuſ-
ſe: quod ſoſix eè æaneas
putauit: Et p truſit uſtè
dit poeta: q; difficile ſuſt
ra auguris moſtrufue cò-
ſeam poſſum: cù ſepe
etaia prudentùlmi viri al
lantur: vt in hoc loco Ac;
neas: qui putauit ſoſelia-
portendi: cum inſoſelia-
portenderentur.

h Seraq. S. Serum. gra-
ue. Saluſt. Serum bellùn
in anguſtis cœmitù: &
q; improbat vates Aenea
as complectis deceptus
auguru timilludine: qd
apud Troiam p[ra]baue at
pater: vt ſtella ſacducens.

i Liquidis. S. at nò p[ui]t
eſse liquidè nubes: ſed p
aere poſuit. k Refixa.
S. ex vulgari opinioè. Na
ſecundù Lucre. Ventus
altiora petens ethereum
ignem fecu: torquee: quæ
imitatur ſtellam cadens
tem. CRIST. ſydera reſſi
xa. Nam cum affixa cœlo
lo ſint ſydera reſigi puſa-
tur ab imperitis: iecundit
quos nunc vt Poeta loqui
tur. Illienim credunt va-
pores ignitos: qui ſepe
aerem ferutur ſedlas eſſe
ecœlo cadere. Vnde etiam
Ouidius. Que ſi non ceci
dit: poſuit cecidiffe vide-
ri. Si autem quod etam
puerile cogitatu: eſt cade
reſ: terram vnueram teſ
gerer: cum ſingule ſtelle
magnitudine terram ſua
perent.

I Crinem. CRIS. Idem
eſt quod dixit: Signauit
q; viam flammis.

m Attonitis. SER.
ſtupeſactis per tonitrua:

que cèleſt: bus ignibus ſemper
coherent.

a Omen. SERVIVS. non abnuit Aeneas: ſed probauis

Eneidos

mon fecundus auguravit
disciplină dixit ad se non
pertinere: Nam noftri ar
bitrii est viva omnia: vel
improbare vel rectipere.

o Summe pater. SER.
perc pe. nam est verbum
quo vunf iurifcōulti: q-
tiens legatū non ab here
de datur: ied excipietis ar
bitrio.

p. Exornē. S. ακληρων.
CRI. Exortem. quītibi
eiſter proprius: neq. cum
sum alius forfīreris.

q. Anchis munus. S.
quod accepta a Cylco re
gē.Tinacque patre. Hecubæ.

Muneribus cumulat magnis: ac talia fatur.
Summe pater: nā te voluit rex magnus olympi

Talibus auspicijs exortem ducere honorem,
Iplius Anchile longeui hoc munus habebis

Crātera implum fignis quē chratius olim
Anchile genitori in magno munere cyſſeus

Ferreui dederat monumētū: & pignam amoris.
Sic fatus: cingit viridantī tempora lauro.

Et primu ante omnes victorem appellat aceſtè.

Nec bonus Eurytion prelato inuidit honori:
Quāuis solus auem cœlo deiecit ab alto.

proximus ingreditur donis: qui vincula rupit.

Extremus volueri: qui fixit arundine malum.

r. Impreſſum fignis. S.
impreſſa ſgna habentem
id est emblemata.

s. Primum ante omnes
SER. vnum vacat. CR.
Et primu ante omnes.
Poffunt eſt duo: vt pn'
mum referatur ad tem'
p. s: primum id est чпри
mu & ſtatum vt res inu
rum facere ſunt. & an om
nes ad ord nam.

t. Donis. SER. ad do
na. v Extremus. SE.
oſtendit hos ſua munera
percepiſe. Acretem vcto
lumpſſi præpua.

Liber Quintus

CCXLIII

Fx Cufiòdem, SER. fin Tullit:q dicit ad mi- liçã euntrb folitú:ç da- tricuftodes:gbº prio ño regan:Vn ait de Pallatc te sub tolerare mgfo: mi- licia & gue maritis opº y Impub S.ab eo qd e hic pubis. Nas qd ait Sa luffius. Puberes omnes interficith. Vit ab eo qd eit puber: & funt ges- nenis còs: b. referan: ad lingulosis ait ad multi- tudin: Hec pubes.

z Fatur ad auré. S. feriù & fit ait:Vn ficut et in tertio diximus vnum vacur nec effe ç. Campos iubet eſ patentes. Di- feliu populi. Iubet fieri campos patentes.

a Infuſum, C. confuſe & nullo ordine in geſtú, b Incedut pueri. S. aut poſtica licentia còſundit gates: vt mo pueros iu- lienés dicit. Na ait: Vna acus iuenum: aut certe fm quofa cèqnti diſtin diſe murata: mgros pue ros dicit: ſequentes vero matutoris cètatis.

c Ante ora parentc. C. quæ magná illis volu- pate prebat.

d Frenatis, C. Nam et m fiens aliq: b i bello ad hibidant, e Lucent. CR. apter arma: & nihil memorat: qd horror ab arms auferat: vt in bello foliited omnia onidit vo- luptuo faciàia in ludis e debat, f Quosomis cùnes. S. Quos cùnes omnis turba fremit, q fauore proſquitur.

g Mitata fremit. CR. Na ilior: indoles ipèm future fortitudinis afiere bat, h Tonfa coma, S. id eſ composita.

i Prefla corona. S.id eſt galea & fermonè Home in vius et: Nam galea cratoxyxix. dixionam p. pre comqnd tonfi capi: li: Et reuera corona non pòt eſe: ſtrau qaleá ante pedes, pietà inan: Alli dicunt potuiffe cos hirè galeas coronatas. Bebius tamè Macer dié a cælare Auguſto puers: qui lufuerunt Trotam do naras eſſe galeas: et bina haſtila. Ad qd Virg. conſtat alludere. k It pectore ſi: S. Sic legendi eſt eſe fit folocimus: & rei inanimate: de dit moridiendo it: Summ: ait pectus ait paforis & colli còſinú. 1 Tres equitù numero turm: S.rem Ro mang miling fuo inferit carmini. Nam còſtar primo tres fulle parres populi. Romani, Vna Tatienitium a Tito

JAt pater Aeneas nondum certaminemifſo Cufiòdem ad ſe: comitem: impubis Iuli.

Epitidem vocat: & fidam: ſie ſanget ad aurem, Vade age: et Aſcanioſi am puerile paratum Agmen habet fecu: curufup infiſuxit equor: Ducat auo tuimas: & ſele ofſedat in armis, Sic ait: ipſe omnem longo decedere círo.

Inſuſum pp: in; & campos iubet eſſe patentes.

Incedunt pueri: pariter: ante ora parentum

Frenatis lucent in equis: q[us] omnis cùnes

Trinacriè mirata fremit: troicq iuuentus.

Omnibus in morè tonha coma preſſa corona,

Comet bina ferunt preſixa haſtilfa ferro.

Pars leues húcro pharetràs: it pectore ſummo Fexibilis ob torti per collum it circulus auri,

Tres equitum numero turme: ternicq vagatur

Ductores: pueri biſſeni quemc: ſecuti;

Agmine partito fulgent: paribufc magiftris.

Vna acies iuuen: ductit qua: patus ouante

Nomen aut referens priamus: tua clara polite

Progenies: auſtura, italos: quê thracius albis

portat equus bicolor maculis: veſtigia prim

Alba pedis: frontem: ofentâs arduus albam.

Alter atys: genus vnde atij dixere latini.

parus atijs: puero: puer dilectus lulo.

Extremus formaq: ante omnes pulcher lulus

Sydonio eſt inuectus equo: quê candida dido Eſſe ſui dederat monumentu: & pign: amoris

Cetera trinacriè pubes ſeniorum aceſſe Fertur equis.

Excipiùt plaſu pauidos: gaudet: tuètes

Tatio duce Sabinorum

iam amico poſt ſcedera: Altera Ramnerú a Ro- mulo. Tertiá jucerú: drú fecundú Liutú & nomé & cauſa in occulto ſunt. Varro tún dict: Romuli dimicanté: or: Titú taci tum a Jucomoub: Hoc eſt Tuféis auxilia poſtu- laſſe: Vn quidá venit cù exercitu: cuí recepto ſam Tatio pars vrbis é data: vni in vrbæ Tufe: dictus eſt vic: Hora: At: thufci turba impria vici: g à luo cumóe luceres dictú ſunt. Ergo in tres ptes diuſus erat pp: ad eo: vt qui etatýni pérat pti: tribun: dicebat: Vn céd: ſumpre: dati pp: tributa noi: m Terniq ductores: S. more fuo: hoc é tres.

n Ductores pueri, SE: Hc quidá diſtinguér: vt diximus fupra.

o Paribufc mg: S. Et hic allud: Ná hodie equtú: magiftri dictú.

p Priamus, C. fillu: fuit Polite: q[ui]s in p[es]pectu prìs a; Pyrno ceſum ſcripſit poeta: q[ui]s Cato diu: in Italí veniſſe: et poltonú vrbe còdiuſte dicat. Alif dictú Priamú edificat: et illá a patre denóinaſſe.

q Polite p[en]ies. S. It lú dicit: que ſupra a Pyr- rhó introducit occifú: de quo Cato in originibus. dicit: cp ad Italí v: nire. & ſegreſgatus ab Aenea: condíscient oppidú Poli torium a ſuo nomine.

r Quê Thrattál: S. Cú tres dixerit duces: quorú: eqs: comemorat: ſed aug p[er]tillimit, q[ui]s vt còſegren: necef: erat: nec eni vnus. pedes eſ poterat: aut illo reddidit loco: vt c[er]tera pubes ſenioris Aceſſe for- equs. Qua: m[ort]i dittin- ctióe mutata tres eqs: cò memorat: vt lit plane pri- us equ: bicolor maculis: & de alio dica: Is Veſtigia prim: alba pe. S. 1, pri morú: pedú veltigia: & fronte: albú onid: debat al- ter. t Ati: di: latini. S. propter Actiam matrem. O: ſtautani dixit: de: q[ui]s dir- xit: Anthoni: A: cya latini: mater: vul: en: etus cèt:

maternú genus eſſe antiquifimum.

v Cetera trinacriè. S. Cetera pubes cùs aceſſe ſertur.

x Pauidos: SER. glori: cupiditate ſollicitos.

y Gaudent: tuentes Dardaníde: CR. Fit eſ natura vt puerili çtate: q[ui] alíq fit idoles: gaudeá: et ipa fulludine form: prìegillos a morib: ipos: no degeneraturos p[ut]e.

Eneidos

z Flagello. SER. virga que fontat in modum flagelli.

a Choris. S. aciebus. C. Choris. maluit q. acies dicere:qa ludus &nô hostile certamê erat. b Et nunc terga. S. Tria cōmēorat: q in bello gerunt: pugnâ: fugâ: & pace. c Labyrinthus. S. locus apd Cretâ factus: a Dedalo plexis parietibus: vbi minotaurus inclufus est. C. Laby-

rinthus. Hoc edificii gen? portencoſſimù iure ap- pellat Plinum. Eſt em ige ſtiflimi dependit. & nulli vſui neceſſanù. Pôit aût quatuor ſuiffe. Primù in heradeopolite: quê Hero dotus. xii. regû: q egypto ſi imperarunt op[er]uiffe reſert. Et tria milia habi? tacula habuiffe: mille qn genta ſupra terra: & totu dê ſub terranea. Demote les regiâ. Mochrudis ſuv iſſe diê. Lycias ſepulchru Meridie. plures Sol ifa tru eê extractu. Hinc De dalus exemplar i co quê in Creta edificavit: ſuplit: ſi illi? cœtetimâ püe vix imi tatus eſt: q itinerêr amba ges occurlufc ac recurſ inexplicabileſ cōtinet: cre. bris forib? inditis ad fal[are] lendû occufus: redeſiſt q in errores eſdot. Tertii ſuit i Lemno: ſilis illis. co ſuât iis centu qnq[enta]inta memorabilior: qnri i offi[na] cina turbines ita librati pepêdeſt: vt puero circuï agente tornarêt. Quartu porſena Cluſu: rex ſibi fa cit ſepulchri c[ui] sub vrbe Cluſio. De q Varro. ſepul tus est ſub vrbe Cluſio: i quo loco monumentum religi lapide q[adrato]: Sin gula latera pedu lata tri cenun: alta qnq[entu]n in qua bati q[drata] iatus la byrinthu inextricabile: q ſi quis p[er]teref: fine globo iuï: exiſtii inuenire neqat. Suſ ad q[dratu] pyrami des q[ue] ſut. q[u]tor in an gulis: i medio vna: i mo lat[em] pedum ſeptuageni quinu: ale centum quin quagenu: ita faſtigate: vt in ſummo: orbis Aeneus. & Pægafus vnus om nibus fit impoſtus: exq pendeant excepta catenis tintinnabula: que vento agitata: longe reſonant. Supra quem orbem alie quattuor pyramides ex tan[ta]tælæ pedes centenum

fupra quas vno ſolo quin[que] pyramides: quarum altitut[us] dimem Varronem puduit ponere. Fabulæ Ettrſe eàdem dicunt: quam rotius operis Diodorus ficulus ſcribIt de la byrintho e[gyptio] eſſe: qui illum al[im]a Mena rege edificatum: voluit: eſſe iuïdem alios qui a Barone p[oli]tu referant. d Parietibus intextu c[ecis]. S. i. c[ecum] intextus parietibus, e Anapitèc[que] dolu, S. perplexu errore undi c[ui] redeſi, di

C. Ancipitem dolu. Errorem ex ambiguitate. f Fran geret. S. deciperet. falleret. Eſt ei Catulli ſelus. Eurabun da regens tenut veſtigia filo: Ne labyrinthus e flexis: gre dienè tecti ſufraret inexplicabilis error. g Indeſhen fus. CR pro indeſhenſibilis. h Impediut. S. Implicante intextu: qd a veſtibus tractum.

Dardanide: veterum q[ui] agnoſcat ora parentu, poſt q[ui] omnē l[eti] cōſſelſum: oculoq[ui] ſuorum Luftrauere in equis: ſignum clamore paratis

Epitides longo dedit inſonuit q[ui] flagello, Olli diſcurret pares: atq[ui] agmina terti

Diductis ſoluere choris: rurſuq[ui] vocati Conuertere vias: inſeſtac[que] tela tulere,

Inde alies in eu[n]t curſus: alioq[ui] recurſus. Aduerſis ſpacijs: alteniſq[ui] orbi bus orbes

Impediut: p[ugne]c[que] c[ient] ſimulacra ſub armis. Et nunc terga ſuge nuda: n[unc] ſp[icula] vertu: ſenſi: ſacta pariter nunc pace ſeruntur,

Vt quond[am] Creta ſerur l[abyrinthus] in alta parietibus textum c[ecis] iter: ancipitem q[ui]

Mille viis habuiffe dolum: qua ſigna ſequêdi Frangeret indep[hen]ſus: & irremeabilis error, Haud aliter teucrem nati veſtigia curſu

Impediunt: texuntq[ui] fugas: & prelia: ludo Delphinù ſimiles: qui p[er] maria h[ui]da: nando

Carpathiu ſybicum q[ui] ſecat: luduq[ui] p[er] vndas, Hune morem curſus: atq[ui] h[ec] certamê: prim? Aſcanius longam muris cum cingeret Albam

Rettulit: & p[ri]ſicos: docuit celebrare latinos, Quo p[uer] ipſe modo ſecu: quo troia p[ules]:

Albani docuere ſuos: hinc maxima porro Accepit romam: & patrium ſeruauit honorem.

Troiaq[ui] nunc p[ueri] troianum dicitur agmen,

Ita fugiunt: vt inſplica biles cōnectendo curſus reddant. k Delphinù S. aut vento ab co q[ui] Delphin ſelphins à Di phine: aut delphinif pro delphinif ſuplit. C[ui] Delphinù ſelphins de p[hi]nti: & delphin dephin nis: veloci[ſ]imus omniu aiahu delphinusel[ior] volueret: acior telo: tar datur tu in ſerio: qua n[ò] reſupimus: atq[ui] inu[que] ſus ferin: porſe quoniam multu inra ſorſtu os ills eſt medio pene in ventre: c[ui] diutius ſp[im]u: q[ui]nue rit veluti arcu emilis ad reſpirandu emicat. Parit catulos decè: nutri vber rib? ſeorus inſanita inſir mos geſtâ: aduſtos diu comita: viuſt tritt ana n[is]: lingua tulli contra na turam aquatutu: mobi ls & ſuſſe ſimilis p[ro]voce gemitus h[ui]tuo ſi: dor ſum repandu. roſtu fy[rum]a qua de c[ui] nomn Symonis miro m[ô] agno ſcuti: maluq[ui] ita appella ri homini amicifimi ſut & muſica delectat. Hu? rei & Arionis: & mulo[rum] alioq[ui] exempla naro rat Plinum. cono veſtibutur: fed non cum p[ili]s: vt vitu[ri] marini & hyppotami,

1 Maria hu. S. Homerus, vypukè: eſt m[+] Carpathiu. S. inter egyptu & rhodiu: Car patho inſula: nec vitu[ri] cum duas poſuſſe copra rations, cum & in ſecu: do hoc ſecerit in ſegemet veluti ze. vt in Geor. tres ponat frigidus: vt q[ui]da ſyluis immurmurat au: ſter: vt marе ſoliu: ſi det reſuſtibus vndis: Aſſuat vt dauſus rapid[em] fornacibus iu[n],

n Primus Aſcanius: SER. generis ordiné dot Retulic: SER. innouait: quod iam ſecer. p[er] P[ri]ſeos. S. Qui tenuerant loca: vbi alba eſt condita: q[ui] Porro. S. Poſt longu[em] inter uallum: & eſt aduerbium temporis. r Troiaq[ui] nunc p[ueri] SER. vt aſ Suetoniu: Tranquillus ludus ipſe que vulgo pyrricâ appella: Troia vocatur cujuſ origine exſp[li]t in libro de p[uer]orum Iuſibus.

Eneidos

venit meditatus ex solo loco: c. Acta. S. &c. h. græc. Æ. d. Pontiæ aspectabant. C. tanç. exoſe nauiatione: & c. dolerent: & tanti nautiſſaſſ: & tibi adhuc eſſe nauiſditi. c. Flentes heu. S. i. miſerabiliter ſlentes: & a piona poſte dicet: Vel ſit ipariuſ mulieru. f. Vox oib. vna. C. Opti

mâ cnapauſt occafionem claffis incedende: cith œs. a nauiatiœ abhorreret. g. Haud ignara. C. Aris guir a poffibili.

h. Faciç. de velleç: re ponit. C. No. eß poterat induere formâ Beroes: ni ſi prius ſua reponeret. In eã aſt mulierè ſe vertit: que er. p. pter viri auſtoritâ: & p. pter egatê: & p. pter natos ſidem haberet. i. Repo nit. S. Duo diuerſavno p. mòe dudit. k. Iſma ru. S. thraci: Iſmat. mòs Thrație: & biu ſuader ab auſtoritate. C. ſi aut mu tato hitu: aut ita dictu ra. 1. O miſer. S. ma gna arte: no ex abrupto quid vult perfuadere dicti: fed vitur circumſtandi. C. O miſer. idem loco est qui ſuit ſu intertio en, o. Focix ante œs priameta virgo hoſtilè ad tumuli ſuſſa mori: Quâta ergo e p[er]ſi ſiſoſticas: cù ſuifſet futuræ ſoſices: cù ſeſſi pa tria ſuifſet. Eſt ât poemiti per inſuinaſſe. Hoc e[m] id agere velle vidê: vt ea tum miſerias deploret. Nec. antea demonſtrat quid vellet: c[ui] ſi nacientur ilas inſoſtillimas futuras demòſtret. m. Exitio. S. Exitio dixit et non re gno. C. Cui exitio. c[ui] di cat: nullu[que] tam ſeu: c[ui] illi ſatiffacere videat.

n. Septima. S. Atqui et Dido etiæ ſeptima dixit: Vn qui dã dictunt Aenea paucis diſbus ſuifſe Car thagine: nam dixit: Cum ſubito aſſurgens fluctu nymboſus orion: qui ſe cùdù Saluſtii otit ſuxta ſolis eſtui pulſum. It[em] ait dum pelago deſquit hy[ems] et aquoſus orion: vt hyemem p. têpeſtate poſuerit: ſed illud occurrit. Nùchymem inter ſelus su c[ui] ſonga ſouere. Sed quid[am] ita purgat: vt itra anni metas: et ad Aphro[nis] tam venerit: et inde deſe

ferit. Sed in primo ait ſeptima eſtas. Vnde apparet hanc ocſtuaum ſuifſe quod & ab Anchise morte indicat imple tus annis. Ergo inſolubilis eſt locus: & quem Virgilius emendaſſet. C. Septima. Pathos a longitùine tempis: vt ſeptem illu[que] phibet totos ex ordine menſes. Item a diffical tathus & periculis: quæ diuſtus perpeſſe ſunt.

o. Cum terras omnes. SER. qui peragruerat multa: p[er] Syderaq. ement[que] ſerimur. S. Aut rempeſtates: aut. q. uinlias: c[ui] ſyderibus ſubiacè: vt in Bucco. Aetluopu: vert sem[que] oues ſub ſydere cær. c[ui] Per mare. mag. S. pedolú: Lucreний. Suaiu mari magno.

At procul in ſola ſecreſt troades acta

Amiffum Anchifn flebant: cunet[que] p[er]ſund[um] pontu aspectabat ſlentes: heu tot yada ſellis:

Et tantu[que] ſupereſſe maris: vox omnibus vna: Vrben orant: tedet pelagi p[er]ſerre laborem.

Ergo inter medias ſe ſe haud ignara nocendi

Conijct: & faciemq[que] de velle[m] reponit.

Fit beroe: Iſmarij coniunx longua dorici:

Cui genus & quondan nomem naticq[que] ſuifſent.

Acſic Dard anidu[que] mediſſe matribus infert.

O miſer: quas no[que] manus (inſt) achaica bello Traxerit ad locu[que] patrie ſub menibus: o gens

Inſoſeix: cui te exitio ſortuna referuat.

Septima poſt troie excidiu[que] iam vertitur eſtas:

Cui freta: eu terras omnes: tot inhoſpita ſaxa: Syderaq. ement[que] ſerimur: du[que] per mare magnu

Italia ſequimur ſugientê: & voluimur vndis.

Hic Eryeis fines� fraterni: atq[que] hoſtes acſttes:

Quis phib[que] muros iacere: & dare quib[que] vrbe:

O patria: & rapti necquicq[que] ex hoſte penates:

Nulla ne iam troie dicent moenia: nuſc[que]

Hectoreos amnes: xanthu[que] & Simo[que] eto videbo:

Quin agite & mecu[que] iſauntaſs exurite puppes.

Nam mihi caſſandre p[er] ſomn[que] vatis ſimage

Ardentes dare viſa faces: hic qu[er]ite troiam:

Hic domus eſt (inſt) vobis: nunc t[em]pus agi res;

Nectantis mora prodiqijs: en quatuor are

S. vt iam tande Italique ſu giétus prendim[que] oras. Et reuera nullus ſequit: niſi quod ſugit. C. Fugit[que] tem: Pathos a deferentate ſub turi: ex qui[que] ſecte conu diſur debere e[que] ſtere ſes. ergo & incendere naues. r. Voluimur. S. no[que] nauiſamus.

s. Hic eryeis fi. S. Argur ment[que] a faci[que] C. Eryeus fines: no[que] fatis et demòſtraſſe no[que] eſſe nauiſditi: niſi etiam pharec com[que] de illeſt confiſtere lictre.

t. O patria. C. qui redi quimus: vt nou[que] reſtai raremus. Conciat max[im]am com[ſiferation]e h[uius] ſuſkemodi interpoſita ex clamatiœ, v. Nec quic[que] S. qui no[que] p[er]dant: c[ui] eſſent ſatoru[que] comitis. C. Necq[que]s. Sinobis ſedes paramus, x. Quin agi te. C. quod hactenus oc cultuuerat: n[unc]e[m]t et confutatis c[ui] contra dicto p[er]dant: & c[om]ſirmatis c[ui] in rem faciebant audi[que] p[ro]ſert: animis iam ex ſu periori oratiœ ad id ſua ſponte indinatris.

y. Inſauntaſſ. SER: ma li ominis, y. Nã mihi caſſandre. S. no[que] crede te non debet: fed cu[m] cum ſua pernitiæ non cre diderat. CR. Nam mihi. Confirmat ea c[ui] p[on]tate: vatis auſtoritate curva ty[ric]inia neglecta calamita[rum] tum cauſa ſuſuerit.

a. Hic. C. vii ſumma adeſt facultas.

b. Nunc t[em]pus agi res: SER. Troiam ſien. ORL. Nec ab eſt occitio tempo rius.

c. Mora prodiqijs. S. E[que] p[er]diqijs de bono: et ar gumentat ad incendium nauium. d. En qu[ui]tor are. S. Aras Neptunni ar dere: quas ideo quatuor dicre: ga linguli duces ſin gulas poſuerant. Na[que] con trarium eſt: Numero de us imparegauder. Aliu[que] de c[ui]nt a Cleantho poſi

tas quas promiferat ſe daturum. CRIST. En quatuor are, vt no[que] ſolui ex hoc facultas ofendaſt: fed etiam deorum iudicet voluntate fieri poſse. e. Neptunno deus. S. cuius ſunt naues, f. Prima, C. Non enim or[em] ſolens, ſed et exemplo illas mouere voluit. g. Inſenſi. s. SER. t[em]p[er]a ſenſa: h. Tot. S. aut multorum: aut ſupra

Liber Quintus

CCXLVII

dictorum, vt quinçinta
illihalam. 1. Nò be-
toc. S. hortatur, numinis
auctoritate. k Di tini
figna S. diuia colligit ſi-
gna: qb? di cognofunç:
vt Nàq haud ubi vllus
mortalis, nec vox hojem
fonat. 1 Ardentes. C.
Non extraſed diuò ſpie
dore. m Spiritus. S.
odor, vt vromè diuimum
verce odore. Spiraueru,
CRI. Quifpùs, quæ ani-
mementia.

n. Qui vult, C. Nà iſa
œcul appedat necio qd
dunù, o Vp greffus.
S.vt et vera inciflu pa-
tur dea. p Reliqui
grà. C. Reſte cius forma
ſumplit nis: que morbo
abluatura illa ſimulatio
nls aguerere nò poterat.

q. Pimo. S. anteſt. nu-
men agnoſeret. C. Prio
anopietes. Nà a principio
quiis ſuaſſe eſſent: ſt ma
gutudo faconoris abſtert
rebat: atqæ etia deſideru
fatals terrè extinguebat
andenò cupiditate in Sy
cilia quiſcendit, r Mi
ſuè. ŒR. aut magnù.
Tern. Eam miſere ama-
bat aut quæ efficereſn mife
nores. s Focis i. g. C.
Reſte Nam focus eſtub
ignis fit. c Tràſtra p. C.
Anaſtrophi. i. pùſtra.
v Pictas. S. vel qæ eſſent
pictè & de abiete.

x. Abite. S. i. in abiete.
y. Eumel. C. accòmow
datu rei nomè nà Eume
pòr iterpiani q reſte cu
ra. z. Læt. C. velox Et
reſte primò. Æcanip. nam
& in equo erat: & ad eſ
prerit cteros ea re ſes pìne
bat. a Magiftri. S. cu
ſtodes. Teren. Me filiùs re
liquit quaſi magiſtrum.
b. Furor. S. qùſi ad furen
tes loquiur; & veluti: ne
nunc quidè agnit? eſ di
cat. En ego yr Aſcanius
galeà p[re]dit in anem.

c. Nouus. ŒR. aut ma-
gnus; aut inopinatus. C.
Nouus. magnò, vel fine
exemplo: q in mulieres
tanta venere amentia; vt
naſus naſuas vràt.

d. Quo nunc tenditis e
Sed eti[que] habitis ino
tentis: e Vīras ſpes
vritas. S. Nauibus eni ad
tegna tendebat. f Ina-
nem. S. òcauà fine capi-
te. g. Ludo. S. p. ludùr.
h. illiuer. C. Nò dſſe
dit ad inganio muliebr;

Neptùno: deus ipſe faces: animuò minirat.

Hec memorãs: prima inſenſu vi corri pit igne:

Sublatac[que] procul dextra: coni[x] coruſcat

Eſtacit: arreſtè mentes: ſtupeſacta[que] corda

Iliumad: h[oc] vna e multis que maxima natu

Pirgo: tot priam[em] natorum regia, nutrix:

Non h[oc]ero vobis: nò h[oc]æc h[oc]rœteia matres

Eſt d[omi]nci conjunx: diuini ſigna decoris:

Ardentefc[que] notate oculos: qui ſpiritus illi:

Qui vultus: vociſue ſonus: vel greſſus eunti.

Ipſa egomet dudum beroen digreſſa: reliqui

Aëgram: indignantem tali quod ſola careret

Munere: nec meritos anchilæ inferret honores,

Hæc effata, q

At. matres primo ancipites: oculiſc[que] malignis

Ambigu e: ſpectare rates: miſeru inter amorè

præſentis terre: vatiſc[que] vocantia regna.

Cum dea ſe paribus per coelum ſuſulit altis:

Ingentemc[que] ſuga ſecuit ſub nubibus arcum.

Tum vero attonite monſtris taſtèc[que] ſurore

Conclamat: rapiuſc[que] ſocis penetralib[que] ignes:

pars ſpoliant aras: frondè: ae virgulta: facel[que]

Conſiunt: ſurit immiſſis vulcanus habenis

Tranſtra[que] remos: & p[ic]tās abiete puppes,

Nuciùs anchilæ ad tumulù: cuneoſc[que] theatri:

Incenſas perſert naues Eumelus: & ipſi

Reſpiciut atram in nymbo volitare ſauillam.

primus & al[can]ius: curſuſc[que] vt lætus eſſtres

Ducebat: ſic acer equo turbata petiuit

Gaftra: nece[que] exanimes p[ui]t retinere magiſtri.

Quis ſuror ifte nouus: q nunc q[ui]tèditis inq.

Heu miſere ciues: non hoſtè inimica[que] caſtra

Argiuum: veſtras ſpes vritis: en ego veſter

Aſcanius: galeam ante pedes proieci inanem;

quaſi per ſurore: in audat
tiam proruperint depre
henſe ſuga ſibi confuſer:
et latibula nullo delectu
habito: me et pudore ſi
bifomino queritar:

i Mutare. C. Nà reliſt:
a ſurore in famem mentè
redierant. k Excuſſa
q. p[er]ſt. Iu. eſt. S. Furoris
cuafa nò ſuro. q Ic[er]
co qa ſuror deſerat.

I Sed nò ſcirco. C. ad
monet diligêter animad
uertendù ante qua quic
q[ui] agere incipiam. Nam
que ſacta ſunt: p[er]ceniten
tia infecta redere nò poſ
fumus. m Vdo. S. ſub
robore vidmo aquis.

n. Stuppa. S. p[er] ant[em]
quâ orthographià. Nam
ſtuppa dicta eſt: ſt pan-
do: Abufiue eſt: linum
dicim, o Tardum. S.
denfum: eraſtum. Nam
ignè ſelet fumus p[re]gre,
Vnde ſardum addidit.

p. Eſt. C[or] Conſumit:
vt. Eſt mollis ſlama me
dullas. q Corpore. S.
nauù. Vt diffice corpora
pôto. r. Dèſcendit pe-
tis. S. incedùi more ſuor
& deſdamait p[er] contra
rium. Nà iugis p[er]ſora
femp[et]eſt. s. Vires he
rotu infu. ſlu. C. i. tanta
vis aque quanta heroica
virtute infundi p[er]ſo:
q inſtar ſulminis erant,

t Flumia, p[u]ſent. S. vis
aque. v Humeris
abſcindere veſtem. S. No
tât quid[ia] q æneas dam
num q[ui]or nauiù ſima
interent doleat: Sed magi
illud còſiderandù eſt: q[ui]
ait ſupra Aſcanius: v[er]as
ſpes vritis: vt damnù nò
doleat: ſed ſpem auiga-
tiòs eieptam. C. Hùris
abſcindere veſt. m. Ergo
animi deperatòc ægeba
tur: ſed nò miràdù. nam
eſt conſtitutus eſſet in eo
genere virtutù: q purga
torìg funt: nòdù ad id ro
bur puenerat: vt taf ſeug
poffet obſſtere fortunq:
quod earu eſt virtutù q
animi ſunt tam purgati:
vt nos latius in disputa
tionib[us] noſtris Chamal-
dulenſibus dixim.

x Iuppiter omnipotêſes.
S[ER]Figuratis hoc agit
coloribus: nec vt p[er]eat:
fedyre reſtringua[que] incediù.

J. S[il] optimus ducit
eſt: q agentis voluntate
latenter o[n]dit. D. Iuppí
ter omipotens: amplexus

Eneidos

est omnia que est malorum
necesitate uerat po litulā
da. C. Iuppiter, hoc for
lum fatis est ad auxiliarium
dum. Omnipotens, ut non
solum fit ad habeam po
tentiam: sed etiam difficil
lia possit remouere: sed
qum non fatis est possint
fi etiam velic: ad dicti non
omnes ad vnui oditi est
est nisi me quod odisti.
Addit etiam commiseratio
nem ponens egestatis aut
guftias. Postremo ponit
meritō po litulantis et ple
num auxiliarium dantis. C.
Iuppiter omnipotēs. Ora
tio est in genere deliberati
uo: in qua cum petat: pri
mo ondit facilitatem rei:
nam omnipotenti loui ni
hil difficile fit. Dei of ten
dit rem honesta, pertinet
em ad diuina clementia:
cirres ample in angusti
as redacte sunt illarum mi
sereri, qui locus non soli
honestate ondite: sed fum
mam quoque concitat co
mificatione. y Non
dum et. C. quid dicat: nisi
das euadere flammam:
videberis exusus omnes
Troianos: & non videbist
eſi pietas hūnaris labo
ribus: qnd oſt nō eſt diuſi
clementie. z Exo
ſus. Sér. Antiq. dicebat
odi: & exusus fum: hinc ex
ofus nunc nomen in vſu
est: verbo nō vitutur.

a. Ad vnū. S. nullo ex
cepto. h. Si qd pietas.
S. aut ſi ubi pietas pſat
aliquid hūnaris laborib:
aut ſi quid meremur: pro
pter pietatis cultu: vt Par
ce pi genen: hocipna re
munera. Vel ſi respicit res
hūnarias pietas: quæ de ter
ris olim receſt.

c. Pater. C. q. d. omib
communis: & ad quę oim
cura ptinet. d Tenues
CR. q. d. ex quibus ſi al
quid demi: nihil iam ſu
pereſse videbif. Satis eni
am puniſt i: ſi ex tam
magnis. ita tenues reddi
te ſunt. Ergo ne ſeu: quia
nō merumus puniri: vt
ſi merumus fatis āplas
iam poenas dedim ad
hutulcemodi tenuitatem
redacti.

e. Res cripe letos. Sér.
Acyrologia est id est in ap
pietas fermonis: nō em
letum dicif. nisi de viuen
tibus animalibus.

Diffugiunt: syluasçp: & ſiculi corona furtim
Saxa petunt: piget incoepri: lucilc: luosçp
Mutate agnoſcut: exculſac pectore: luno eſt.
Sed nō icirco flamme at: incendia vires
Indomitas poſuere: vdo ſub robore viuit
Stuppa vomēs tardi fumū: lentuſc carinas
Eſt vapor: & toto deſcendit corpore, pefus.
Nec vires heroum: inſuſac flumina p[ro]ſunt.
Tum pius ænæas humeris abſcindere veſtem:
Auxilio: vocare deos: & tendere palmas:
luppiter omnipotēs: ſi non dū exuſus ad vnū
Troianos: ſi quid pietas antiqua labo[res]
Reſpici humanos: da flammā euadere claffi
Nunc pater: & tenues teucreu res. eripe leto.
Vel tu quod ſupereſt inſeſto fulmne morti
(Si mecor) demitte: tuac hic obroue dextra.
Vix hec edisserat: cum effuſis imbribus attra
Tépeſtas ſine more ſurit: tonitruq tremiſcut
Ardua terrarum: & campi: ruit ethere toto
Turbid imber aq: denſilq nigerrim? auſtris.
Implantur: ſup puppes: ſemiuſta madefunc
donec vapor omnis: & om
Quatuor amiſſis ſeruat e a pefte caring. (nes
G. At pater ænæas caſu concuſſus acerbo:
Nunchucingentes: nunc illuc pectore curas
Mutabat verſans: ſiculis ne reſideret aruis
Oblitus fatorum: italas ne capſeret oras.
Tum ſenior Nautes: vnum tritonia pallas
Quem docuit: multacq inſignē reddidit arte:
Hec reſponſa dabaſ: vel que portenderit ira
Magna deum: vel que fatorum poſceret ordo.
Iſep his æneam ſolatus voeibus: inſit.

Vel tu. CRI. Nam au
cſtor poeng: eam Iguor
e faciet. g. Quod ſup
eſt. S. id eſ qd cœgrue ſe
qui. C. Quid ſupet. qdt
cat: illud exguſ quod re
ſtat. h. Vix h[uius] edide
C. Oſtendit q[ui] accepera
dis eſſer: c[ui] ſubito q[ui]
ſint exauding preces.

i. Eſſuſis imbriſ. CRI.
Imbres e n vehementer
ſunt q[ui] p[lu]utę. prætera
erat eſſuſi. k. Sinemo
re. S. t. fine exemplo.

1. Tonitruqz tremiſcut:
S. ablatiſs hic incerq eſt
verum a neuro indedia
bili veniat hoc Tonitu:
vt hoc cornu. Nam inde
eſt fraſtq[ui] tonitrua nu
bis: vt coru: an maſur
liuſi ſin q[ui]tam declinat
nem. Hinc em eſt, oninq
agis: et mea fulmina toto
ques. m Ardua ten
raru. S. Periphras m[or]
tium. n Aethere to.
S. pro aere poſut.

o. Madefunc roborat:
S. aut humeſtant: aut re
ſoluunt in cinerè: q[ui] na
turale eſt poſt incendi,
p. Fatoru. S. oraculòs.
p. Tum ſenior nautes.
S. bene daturum c[of]ſiſi
& ab c[ra]tate et a prudèat:
& religione c[om]edat. D.
T[ui] ſenior. Et arte & c[ra]
te a pallade accepa me
ruerat audiri. Et abem
ſug fententie confona illa
Teretiana. Q[ui] id ſien po
reſt q[ui]d vid[ui]d velis quod
poſſis. r Vnū. S. p[ra]ſi
puum. s Tritonia pal
las. S[ER]p vno propri
duo Antonomaſa po
ſuit. t Pallas. S. Qu
dixit Pallas que docuit:
propter illud q[ui] ſupra di
xim? ſingif. quia ſup[er]o
mā Palladiu deruit. Vri
nautioru] familia Miner
ue facra rerinbat: quod
c[ia]tā Varro dicti i]ibus q[ui]
de familiis Troianis fori
p[er]ſit. v Reddiuſt arce.
S[ER]: virtute ume n[on] q[ui]
q[ra]ſi]no: x Rīna da
bat S. Laus conſiſi.
y. Vel que portenderit
ira magna deum. S. t. lu
no. vt albi. C[oe]ſi]ui via
magna tubet. z. Sola
tus voſtibus inſit. S. ſolac
& inſit. Nam ſolans de
buit dicere: ſicur ſequam
indicat conſolatio.

Liber Quintus

CCXLVIII

1. Quo fata trahūt. C. Nam q. mutarī non puit fillis cedendo q. a to fera mus: min. nos aftifigūt. Nam vt eſt apud Hora. Iouus it patientia q. cqd corrigere eſt neſas.
b. Quicq. erit. S. vt alt. bl. nit dectus farebor. c. Furendo eit. S. dū fert. mod. groundi a paſſuio. d. Eſt hi. S. Ia hoc con filli eſt. O Eſt ubi. Argu. it a faci & ab honeſto. a tuto. Faſle ei eſt conde.

Nate dea: quo *fata trahūt: retrahūtq. ſeqmur:
Quicqd erit: ſuperāda oīs fortūa ſerendo eſt:
Eſt tibi Dardanius divine ſtirpis aceſtes:

Hunc cape: onſilij's ſocii: & cōiunge volente,
Huic trade amijſs ſuperat q. naubus: & quos
Perteleum magni incepti: rerum q. tuarū eſt.
Longe uōſep ſenes: ac ſeſſas æquore matres,

re vrbem in regiſe ybi & cognat: et liberali prīceps regnat: honeſteq: ac tuto illi hi q. reliquuſ: creduſ. Fit etià ſine ſuo dano: cù illis exonereſ: q. aut ſene eſtute debiles ſu: aut na turali ignauia oi vir: iita te careat. e. Divine ſtir pis. S. ppter Dardanu: . f. Volente. S. voliturit. Nā velle hěbit: ſi ſa vulta g. Supant. S. ſup ſu: ſup flu: ſt. dict: aſt: inò t: m: de bdes: . ſi en: valētes iuue.

II. III.

Eneidos

nes: vnde sequitur Loni?

h Longeu oſc: ſenes. S. Nec eni addere, c: nifi ſu pra iuuenes dixiſſer. Item expreſſus ſequitur.

i Et quicq[ur] tecu inualid[ui]m: metuſc[que] pericidi eſt Delige: & his habeant terris ſine moenia ſeffi: Vrheb appellabunt p[ro]miſſo nom[em]e aceſtam. Talibus incenſus dictuſ ſenioris amici: m Tum vero in euras animu deducitur omnis: Et nox atra p[ro]polum bigis ſubuecata tenebat. q Vifa dehinc cœlo facies delap[ia] parentis Anchife: ſubito tales effundere voces: Nate mihi vita (quond[am] dum vita manebat) Care magi: nate iliacis exercite fatis: Imperio louis huc venio: qui daffibus igne Deputi: & cœlo rand[em] miſeratus ab alto eſt: Conſiijſ pare: que nunc pulcherrima Nautes' Dat ſenior: leſtos iuuenes forſiſſima corda Defer in italtam: gens dura atq[ui]s aspera cultu Debellanda tibi latio eſt: ditis tamen ante Infernus accede domos: & auerna per alta Congreſſus pete nate meos: n[ò] me impia n[ò]que Tartara h[uius]t: tristels[que] vmbre: l[ux] amoena p[ior]u Conſilia: elyſumq[ui]s colo, huccasta ſybilla Nigrant[ui] multo pecudum te ſanguie ducet. Tum gen[em] o[n]em tuu: & q[ui] den[em] mo[ni]a diſees, Ianq[ui]s vale: torquet et medios nox h[ui]da curſus. Et me ſeuus equis oriens afflauit anhelis. h Dixerat: & tenuis fugit ceu fumus in auras. Aeneas quo deide ruis: quo prorip[em] inquit:

o Et nox atra p[ro]polum. S. quaſi maior cauſa co[gitation]is, vt. Et ſub no ſtem cura recurſat.

p Bigis. S. proprio mo do. Bigis ei melius p[ra]ſi alii vtimur q[ui] singi[d]ari. Ideo rorifera gelidu tentauerat acra biga: abuſſue dixit Statius. q Vifa dehic cœlo facies delap[ia] pa. S. Aut ſedm q[ui]d. s[an] dixim: quia anim[em] cœlu ſenent: Simulacra vero apud in feros ſun; aut ad errore p[er]nctem ſonni: N[ò] et vifa ait: Aut certe a Ioue miſ ſam pr[at]em aliqua: que ſe in Anchife conuerteret vultu: Nam & ipſe dicit impio louis h[uius] venio: Et infert: Elyſi[n]co. colo. q Fades. C. Prima ex trib[em] Serui expofitiuibus magi[ſ] plac; & Elyſi[n] in telligas in cireulo lunari,

r D[ui] vta manebat. S. Bene addidit: dum vita manebat. nulla e[m] ſt vt ta p[er] morte. s Impio louis. S. Ab auſte: vt. Ip

ſe deum tib[em] me claro demittit olympo regnator. t Nau tes, dat ſenior. S. vt fol[us] t[em]de vius c[er]fermo[d]ib[em]. N[ò] ait: T[ui]c ſenior naures. v Fortiſſima corda: g[ens] dura. C. Pro[terea] o[n]idit e[er] reiſin[d]os imbelles: q[ui] n[ò] fine magni[as] bellis in Italia confiſſere licent. x Atq[ui]s aſpa cul. S. q[ui]d in nono latius exequiſ: nato[d]os ad flumia primu deferim[em]. y Debellada ti. S. B[ui] vicfor[n]tã n[ò] bella fol[us] p[re]ſidere q[ui]b[em] eſſe poterat terror: z Auerna p[er] al. S. vt gargarus gar gara: et tartar[em] tartara. a Non me ip[er]ia n[ò]c. S. p[er]pier facilitat[em], b Amoena. S. loca ſunt folius volup[ta]

Et quicq[ur] tecu inualid[ui]m: metuſc[que] pericidi eſt Delige: & his habeant terris ſine moenia ſeffi: Vrheb appellabunt p[ro]miſſo nom[em]e aceſtam. Talibus incenſus dictuſ ſenioris amici: m Tum vero in euras animu deducitur omnis: Et nox atra p[ro]polum bigis ſubuecata tenebat. q Vifa dehinc cœlo facies delap[ia] parentis Anchife: ſubito tales effundere voces: Nate mihi vita (quond[am] dum vita manebat) Care magi: nate iliacis exercite fatis: Imperio louis h[uius]c venio: qui daffibus igne Deputi: & cœlo rand[em] miſeratus ab alto eſt: Conſiijſ pare: que nunc pulcherrima Nautes' Dat ſenior: leſtos iuuenes forſiſſima corda Defer in italtam: g[ens] dura atq[ui]s aspera cultu Debellanda tibi latio eſt: ditis tamen ante Infernus accede domos: & auerna per alta Congreſſus pete nate meos: n[ò] me impia n[ò]que Tartara h[uius]t: tristels[que] vmbre: l[ux] amoena p[ior]u Conſilia: elyſumq[ui]s colo, huccasta ſybilla Nigrant[ui] multo pecudum te ſanguie ducet. Tum gen[em] o[n]em tuu: & q[ui] den[em] mo[ni]a diſees, Ianq[ui]s vale: torquet et medios nox h[ui]da curſus. Et me ſeuus equis oriens afflauit anhelis. h Dixerat: & tenuis fugit ceu fumus in auras. Aeneas quo deide ruis: quo prorip[em] inquit:

tis plena: quaſi amunia: vnde nullus fructus exo olutur: V[n]i nil p[ra]ſitant immunes vocamus.

t P[lor]i ſon: ſonu[m]a e[ly]fum q[ui]s colo. S. E[ly]fum eſt ut bi p[ior]u anim[em] habitant poſt corporis anim[em] diſcretion[em]. V[n]i & interu d[em] res inter a[mi]n & con p[os] veniens. E[rgo] E[ſu]l um O[mo] TH[em] S[an]tus, quod ſecundum P[oc]ta in medio infero: eſt: ſuis ſo[lic]ita[ibus] plenum. vt Solem[em] ſu[n] fua fyda noru: Secundu[m] Philofos phos ſut ſuſi[que] ſonunqe: quaſi atq[ui] Salutu[m], m[edi]as tas eſſe Homem[ar]mi[m]: quartu[m] deſcriptu[m] p[ro]miſſa ſonu[m]a dict: e[er] ſubla t[em]. ſedm th[ec]olog[os] circa lunare: eu c[ul]u: vi[bi] et p[er]ior eſt. v[n]i atq[ui] p[er]ſi[veri]. Aeris in campis. I[ce] Lu[j] can[em]. Non illuc auro po p[er]ſi: nec th[ure] ſeu p[er]nu[n]t, d N[igr]atu[m]. C[ui]a ſu[n]feri nigra hoſſa: ſonu[m]: vt ſup[er] alba. e T[um] genus o[n]em et quod deſt mo[ni]a diſes. S: H[ui]t cauſe p[er]tuer qua[m] Aeneas ad iu[n]eros deſe di. Generis agnitio: & v[ui]tatis nom[em]: q[ui]d enu[m]us vnq[ui]s p[re]ſi[rat]e: ſon ſus indicat p[er]. Later e[m] vt ſupra diximus: v[n]i vrbis n[ò]men: vnde e[pi]r quali[que] pro myſtien[em] & af[te]ctu: e[ait] illa indyta Ro[m]ma.

f Torq[ui]t med, nox h[ui]s cur[em]: Et me ſeu[m] c[ui]n a[mi]n[em] anhel[em]. S. D[ies] eſt p[lan]e: qui habet horas viginti quatuor: nam & nox p[er]s diſe eſt. D[ic]iem a[ui] diem a parte mediore v[n]i viu[s] eſt: vt fine com[em]ora[n]de: noctu[m]s numeru[m] dicamus dieru[m]. H[ui]t a[ui] diſe ſedm g[e]gyptios inchoat ab o[c]ca ſu ſolus. ſedm P[er]ſas ab ortu ſo[li]. ſedm E[th]ruos e[ſ]o[n]t. A[then]iſes a ſexta hora diſe: Secundum Ro[m]manos a media noctu[m]e: hos nunc fecutus atq[ui]me diſes curſus. Et me ſeu[m]

equis oriens afflauit anhelis. H[ec] a[ui]t plene exequi[que] & C[ero] in augu[m]bus: & A[ul]us G[ius] in libris noctu[m] actuarum. H[oc] enam illa res iu[m]ris indicat: q[ui] c[ui]n[u]m plebis abnoctare ab vrb[em] ſonu[m] liceret: e[ly]ebat t[em] e[ſ]re p[er]noctu[m] medi[a]: & a[n] medi[a] reuerti. g E[nu]p[or]iens. S: Sol cur[em]lux eſt vmbris inim[ica]. V[n]i Luca. Et medio ſent ax diem. Eſt a[ui] phyſicu[m]: n[ò] p[er]e[ut] vmbre[que] ſolus adu[n]t. h Fumus in au. C[ui]a fumus in aere aſcendens cuanu[m] ſent. t Aeneas quo deide ruis: S[ER]. Ordo eſt: Aeneas as deinde quo ruis.

Liber

Quintus

CCX LI

p Vifa maris facies: SER. vt me ne falis placidi vultur: Vultur ittos aspeſtūr quæ maris horrere, q Fuge. S. p ſectionis. r Tris. C. Nam niſero deus impare gaudet ſ Eryci & ſepeſtatiſ. S. bene iuſxit. Procellè em aut de ſ luminiſ, aut de montibò: quaſi neſpivoix dicuntur;

t. Solucijs ex ordine ſi: ſ. Ordo eſt iubet cedere ex ordine. I. rete peragi ſa ciliſt: et iſc. ſolui ſunè, ſic in vù. Phrygijā: ex ordine matre iuioſcat. I. ri te. y Toſeoliuſ. S. cò: vt minuſi ſolus. CRIS. Ólia aut coronat: erat quoniam Minerue facra e: ahorſine qua dea. Ætniā lapenda eſt in Italia, i. ad viam cōemplatiuā ac edere nò licet. Propterea pacis ſigni e hæc arbor: & niſi anumi pacatuſ ex tincis pturhatiſbò ge timus niſi: res alcas ſpe cubabinut. ſacrificatem auri p[er]ſentus, p[er]ſque habi. comitabatur: quia propitiati diu auxilium ſe ſunt: ſin: q[ui]d ad tantâ vitæ ſubſubitæ nunc: eruge mur. x Procul in pra. S. in parte extrema.

y Oratim ſocii. C. Næ gueniente diuino fauore oë animi vires vuntur. z. At venus. CRI. id eſt iſpe amor rerit diuina iſt. excitat Nepunnur: id eſt ſonè ſuplóre: qui curet ne mare ſepeſtatiſ inſur gat. i. ne appetite pturhatiſbò ſupra modi: c[oe]tuer. Eſt aut venus in puppi p[er]ſper, nam imo: p[er]ſuoræ quod volum: quo ſignificat appetitus rationi obreperans: q[ui]d favet Italia, i. in contemn platione ſenmur. Inuchit ut ait i. lunonis, i. in am buonæ ga nulli vitium di: q[ui]d in aduerſer volueritibus ad cōtéplatione. p[er]ſo. Sed hec latim in niſi allogonis inuentes.

a. Eſſuit p[er]ſcortè. S. ſ. di: cum dolore. Vt ſun dipt p[er]ſces reſ p[er]ſcortè ab imo. b. Iunonis gra. t. DO. Magnu[rit] articulation: nam in ipio principio & ſi plona comèdat: et ad unſare deturpat: e: inc pit a nomine: et addit

grausi ira: & exagerat p[er] p[er]ſcortus eius dicat inſaturabile. Q[ui]a aſt crudelis in Troian: ſit: ipſi? Neptuni t[er]ſonio. p[er]ſo. Q[ui]n Iunonis gra. i. Vehemès principiù: & q[ui]d p[er] ſent ab inueſtiva. Captat beniuolentiam ab aduerſaria: qua onerat muidia: cu abutà poterit ſua: ſeratur, ani mi gubat[io]e. i. grauiffima ira. Et cui eſt crudeliffimi ſo leant aut tempis diuturnitate: quæ oibus pturhatiſbus ſolens mederant aut aduerſari ſu[i]t] p[er]ſtate molliri. p[er]ſa imora: man: Ouerat et ſuperbia: i: cu:ſt oftendat illa aduerſus fatas

& Iouis imperſi, audere; P[os]ſtremo: q[ui] diruta viſbe et ge nere Troianor: magna ex parte deleta adhuc in reliqias ſeuat. c. Preces deſcendere in omis. S. si q[ui]d inuidege in humillimis p[er]ſibus imputàtù eſt Iunoni. Nam omnes di cendo: etià humiles ſignificat: Vù ait etiam deſcendere.

d. Quæ nec longa dies S. id eſt temp: de q[ui] licet melius ſoſtinino genere dicam: ſi etià maſſino dicimus. Næ de certo die t[em] maſculin[em] vtendù e: c

e. Pietas nec mitigat vò. Ia. S. aut I. Troianor: qui p[it] ſunt: Aut certe p[er]t. illò: Iunoni argiug t[ul]ſos adolem: honores: quaſi que nec factiſtis p[la]ceat. rei. f. Inſra: c[ita]S. valde fraſtà: vt. Turnus vt in fraſtos aduerſo marie la tinos. g. Media de gêr te. S. id eſt toti p[er] gentis po tentem. h. Exediffi, S. muliebriter dictum: Næ inde e: quod ſequiſt. C[ine]res atq[ui] oſſa perempte. Sanc edo habet & recta: ſed antequa: declatione: vt edo edis edit: & anor: lam: vt Edo es eſt: quaſi fecunda & tercia perſong longe ſunt; p[er]tuer differen c[it]am hui[us] verbi. Sum e: eſt. Edit autem in præter to p[er]ducit e: vt legit.

Vifa maris facies: & non tolerabile numen:

Ire volunt: omnemq[ui] ſuge perſerte laborem. Quos bonus, ſeneas dictis ſolatur amicis. Et c[oe]languineo lachrymãs c[öm]endat aceſſe.

Tris Eryci vitulos: & tempeſtatiſibus agnam c[ed]ere deinde iubet: ſoluiſ: ex ordie ſunes.

Ips[que] caput tonſæ ſoliſ: eu[n]citus oliuæ:

Stans p[ul]c in prora p[ater]a tenet: extacq[ui] ſalſos p[ro]ſcit in fluctus: ac vinà liquentia fundit.

Proſequiſt ſurges a puppi ſentus euntes.

Certatim ſocii ſeriunt mare: &æ: ſra verrunt, At venus interea Neptunm[ui] exercita curis

Alloqui: t[ale]ſq[ui] effundit p[er]ſcortè queſtus.

Iunonis grauís i: ra nec exaturabile p[ectus]

Cog[unt] me Neptunne p[ec]es deſcendere in oës:

Quæ nec longa dies: p[ie]tās: nec mitigat vò.

Nec Iouis imperio: fatiſue inſra c[ita] qui eſcit.

Nò media de gente phryz[ui] ex eſſi ſille n[ef]a[n]diſis

V[erbem] odís ſatís eſt: p[oc]enã traxiſſe p[on]mè

Reliquiās troi[eg]cineres: atq[ui] oſſa perempte in

Inſequitur: cauſas t[am]tã ſciat illa ſuroris.

Ips[que] mihi nuper libycis: tu p[er]ſtis in vndis:

Quæ molem ſubito excierit: maria o: ſa c[oe]lo

Miſcuit: a[e]oſiſ: nec quic[et]c[et]s freta p[ro]cellis:

In regnis hoc auſa t[ui]s.

i. Traxiſſe. CRIR. quaſi inutam. Nam p[oc]ena in uta ſequi videt: c[ui] excedit modi: cum inſerunt qu[em] non eſt inferenda.

k. Reliquiās troi[eg]b: Co Næ vt damnatur illa crue delitas: qu[em] ſequi in mori tuos: ſic e: illa que ſequi i cos: quorum iam patria diruia eſt.

l. Caufas t[am]tã ſciat illa ſuroris. SER. Bene ſup[ri]miſt. Contra ip[am] em ſunt qu[em] Iuno exequitur in decimo: vt. Me duce Dardanius ſpartam ex p[ug]nauit aduiter.

m. Quam molem. S. vt tantas auderis tollere moles. CRI. Quam molem. Vnico verbo multa

menti auditoru: ſubiſt: quaſi diceret: q[ui] immenſam: q[ui] ponderoſam tempeſtare: q[ui] exurgentem: quanctu cunæt obruentem. n. Subito. CRIST. Ergo ex improuiſo, ergo magis ineuſtabu[m].

o. Maria omia coelo miſcuit. C. Ergo quid maius exco[git]ari poterit. p[er] Nec quic[et]c[et]s. S. aut ſine cauſa: & nulla exa[tan]terone: Aut nec quic[et]c[et]: ad eius p[rin]et mentem. Vnam eni nauem ex omibus vertit. q[ui]n regius hoc au, t[ui]s. SER. vt. Non illi imperium pelagi: ſequimq[ui] tridentem:

Liber Quintus

CCXLII

† Et ſenior glauci cho. S. Hic piftator ſuit; cum exanimis pifces ſu lierbâ abieſſet; & ea illos viro: recipere viduſſet: ipſe cadê heра guſtata in deu ma ſinti muta[re]ſt. Et ſenior glauci cho: Quia glaucê ſenen ſuari: V[.]peter ſpu marü colorê: S. ſhouſc[.]p palmon. S. Melicerta I. noni ſil. Et norandû patomymici a miſre i au c[.]tore blonco. F. Tri tondc[.]s. CRI. Ty berio p[.]napi niſciaut Olif[.]poneſum legatio: ob id milia ſuſum auſtrum c[.]p in quod ſpecu c[.]scha ca neti[.]re Tritonê qua nafê i tur forma. Et neredum nympharû falfa opinió no[.]ſt. ſur ſui hûiano cor pate veſt[.]u ſquam is hy[.]pido. Nam et haru vna in codê litore ſpectata: e[.]cuius moni[.]tus gemi[.]tr trt ſtemettam acco[.]le longe auſtuerre. Et diuò Augu ſto legatus Gallie c[.]pluus in ſ littore apparere ex animes Neredas ſeru[.]pil. v Phorc[.]c. S. Hic Neptini ex Thoofe nympha ſi, ſuit. Varro autem ſuit rex Corſice & Sarandie: g c[.]uab Atlante rebe zelo nauii c[.]ui ma[.]guste exercius vicſtus ſuſt et demerſus: ſinxe ſu[.]t loci eſt i deu marin[.]t d[.]t quæſum. C. Phorcê. Neptun et Thoofe nym p[.]ſiullus Varro at ſillum impaſſe Chorſice & Sarand. Alii in ſuſis Oceani Ap[.]ryca: & vicſtum ab Atlante poſtca p[.]numbo ne manno habi[.]tus. Pater ſuit. Meduſe: et c[.]cerear[.]t gonton[.]us. Proh[.]s air ſuſſe duos Phorcos: Alterum deu mares: alteru[.]r regê in Ap[.]ryca. x. I. Leua teo[.]ni. S. p[.]etite ſexu debilis tem ſue applicat partu. y Melyc. CR. u[.]ſelit[.]rae ni ab heſi[.]do: qui has o[.]s nymphaς enumerat in theogonía: ſtilas Nerei et Donde: & qn[.]gimtae diſic. z Nif[.]ſe. S. media diphthongus eſt. a Viſſim. S. quia reliq[.]rat forios: ſed ſoſiciter perebat Iaſi. b Malos. S. i. vela p[.]malos volubilitate leuari: nam c[.]ui naui[.]gar: t[.]no eſt dubi[.]t: o[.]lim erexerat ar[.]bores. c Pedem. S. i. podiam. i. ſunê g[.]tendi ſelü. d Pari tu. CRI. in codê t[.]pe o[.]im nauii naure: h[.]c vicſtum facie h[.]ſed t[.]ta vt p[.]Palinur[.]t nan[.]c doc[.]tior e[.]mitare[.]c. Necq[.] minus e[.]gater in hoc loco tranquillitate deſcripti c[.]p alibi tempitare. e Sinſtros n. d. S. pro aurê mobilitate. f Coma. S. exſremitate. g Sua ſtamina. pro ſphera & a puppi veniétia. h Princeps an[.]o[.]s, S. Vn[.]ü vacat.

Et ſenior glauci chorus. Inouſc[.]p palmon: Tritoneſc[.]p citi: phorciq[.] exercitus omnis. Leua tenent thetis: & melite: panopeaq[.]virgo: Nifſe: Iſp[.]ioq[.]thaliaq[.] cymodoceq[.]

† Hic p[.]ris Aenee ſulpenſam blanda vicſſim Gaudia ptentant mentê: iubet otius oñes Attolli malos: intendi brachia velis: Vna omnes ſecere pedem: pariter c[.]ſiniftros N[.]uc dextros ſoluere ſinus: vna ardua torq[.]nt Cornua detorqu[.]t c[.]p: ſerut ſua ſtamia clasſem. Princeps ante oñes deſum palinurus agebat Agmen: adhuc alij curſum contendere iuſſi. Iam c[.]p ſere mediam coeli nox h[.]uida metam Contigerat: placida laxarunt membra quiete: Sub remis ſuſi per dura ſedilia naute. C[.]u leuisc[.] thereis delapſus ſomnus ab aſtris: Aera d[.]mouit t[.]enebresuſ: & diſpulit vmbras: T[.]e palinure p[.]etens: t[.]ibi trtſtia ſomnia portas Inſonti: puppiciq[.] deus confedit in alta Phorbanti ſinuſi: ſudit c[.]p has ore loquelas. Iaſide palinure: ſerunt ip[.]ſa equora clasſem: Aequate ſpirant aurê: datur hora quieti: p[.]one caput: ſeſſoſc[.]p oculos ſyrare labori: I[.]p[.]ſe ego pauliſper pro te tua munera inibo. Cui vix attollens palinurus lumina fatur: Me ne ſalis placidi vultu: flucſuſc[.]p quietos Ignorare i[.]ubes: me ne huic cofidere monſtro: Aeneam credam: quid e[.]m fallacibus auftris

i Mediam metâ. S. peri te. N[.]a medium coeli mea eſt: u[.]v[.]B[.]i[.]b[.]o[.]v[.]to t[.]id eſt: ascendentis circul[.]i: h[.]c meridianus d[.]r. et medi[.]p eſt inter ort[.]i et occafum. A medio e[.]m coelo: et ſin[.]tur ortus: et occafus incl[.]pit ſider[.]u. Alter e[.]t izon tris: g ſepat aſpect[.]t h[.]u: coeli ab alio: inuſibili no[.]bis. CRIST. Medi[.]ta. Meridiani circul[.]i in tellig[.]t: qu[.]e mathematici equatorè appellent. k Sub remis. SER. re qui[.]erat paululù: ſic reme[.]s tenentes.

1 L[.]euis. SER. vel aduſt: tu: yel diſeſſu: in ſtut c[.]p e[.]ni leuisc[.] e. m Diſput[.]t. S. Na[.]p deos ambit nimbus. n Te Palinu[.]re p[.]etens. C[.]p mor[.]t Pa[.]ſinu[.]r itelligat q[.]d expeſi[.]n arrauiſtus in noſtis al legonis. o P[.]etens. S. Fa[.]cioſe appetès aggred[.]s. Et more poſtico i[.]ma[.]tus celebrat ſun? Palinu[.]r tr[.]qué dormièn[.]ce cecidi ſſe conſtat. p Som[.]nia. S. ſopore: E[.]ni hec di[.]ſtinguit: vt ſomn[.]i ip[.]s deu d[.]icar: ſomn[.]i qu[.]d dormitum. Inſomnium quod dormientes vide: m[.]v: et ſed fala[.]s ad coeli mitu[.]t inſomnia manes.

q Iaſide palinure: C. Conciliat benuolenti: c[.]p deus hominê: proptio nomine alloqua tur.

r Pulinure. CR. Necq[.]s ſol[.]p[.]rno noie conciliat benuolentam: ſed etiam paterno. s Ceru[.]p ip[.]ſa c[.]quora clasſe. S. i. eſtu et aura noſtra vt[.]mur. C. Ip[.]fa e[.]qra clasſem. Arguit a facili.

t Datur hora quieti. C. Ponit occafioem tem poris. v Poneca put. SER[.] particulatim ad id venit: quod aperte dictum cofutaretur.

x Labori. S. ex intuendis ſyderibus.

y Attollens lumina. S. aut a ſyderibus remouens: aut p[.]fentia numinis degrauatus: quod e[.]ſ melius: Nam & te[.]quens elus o[.]ro turbata e[.]ſt: q[.]d & ſemiplen[.]g indic[.]t elocu[.]tiones. z Vultu[.]s mutabilitate q[.]d ſp[.]q[.]litate vetorù. a Iubes. S. vis. vt: Inſand[.]r regina i[.]ubes renouare do[.]lorem. b Me ne huic confidere monſtro: SER. Sub audi vis. c Aeneam credam: quid enim. S. p[.]con ttarium: Cur Aeneam committam coelo: & auftris falla[.]s c[.]p qui ſum totens ſerenitatis fraude, deceptus.

† Quid enim: quid ni cur non.

Cneidos

mittè:nam furentis verba funt deum velle ondere, quæpifi
tantum videur. Sane cauti dite debemus:qùn plna fit nur
mine: & qùi deum deponat. Non em poft vaticinationem
dictura eft. 1 Non vultus non color vnus. S.Ite Luca.
Stat nuſq: facies. CRI. nò vultus non color. Pathos ab ha
bitu. Nam habit? pterofa: oftendit affectus: vt eft illud pa
uſtante: & dura regentè ſupplicia: Lucentú vt Excuffi mani
nibus radiu: reuoluta q: penſa. Admirationem deſixa obtu
tu tenet ora: Venq rogatura. Truttor & lachrymis o.n. Sta
tius autem etià de yate in
ſano ait. Sera q: mixta co
mis ſparla: ceruence flagel
lat. 1 Comprè come.
S. ante hac.l. Nam per fa
cra refoluta funt. vt vita:
q: refoluit facrati capitis.
k. Anhelum, C. Sic Sta
ti? Quin et cornigerivaris
nemq atq: mololi Quer
cus anhela fouis Troiana
q: tymbra placebit.

1 Maioraq videri. S. vi
debaf: fiout ſolebat in va
ticinatoibus apparere nu
minis preſentia q: huma
nis illudebat aſpectibus
Vnde ait Maiorq videri
non em eſt re vera.

m Nec mortale ſonas. S. Tar
Alia em vox nùmù eſt vt
i prio No: vox hoiem ſo
nat. Item vocis ue ſonus
G Afflata e: nòdu deo ple
na: 3 afflata vidinitate nu
minis. n Quädo. S. ſi
quidem: nam coniunctio
dt non aduerbiù.

o Ceſſas in vota. S. Tar
dus es advora facièna:
fi dixeris ceſſas in votis:
hoc ſignificat: tard? es dû
vota facis: aliud em eſt cef
ſas in illa rem: & aliud cef
ſas in illa re: tard? es ad
ſiendam rem: et tardus es
in facienda re. Figurate au
tem dixit ceſſas circa vos
ta promittèda numinib.
C. Ceſſas. Nò em per otio
um in quo omni viabilità fe
dent: vnde Ona i: tollas
pere re cupidis arcus. Sed in
vigilàdo agè docùcta cùc
ſpiciendo. et labores ſudo
reſc: tolerando ſapientia
acquititur. Hinc Horati?

Qui ſtudet optatam curfu
cto: puer ſudaui: & alſit.
p Tros. S. principale p diri
uadio. i. p. Trois. Nec em
ante dehijent. tractù eſt de ma
tris deum templo: q non manibus: ſed p[er]ibus aperte baf.
q. Attonite. S. ſtupende non ſtupentis. Ergo attonite fac
entis. attonitos: vt mors palida. tritius ſenectus.

r Ora domus. S. Quia ſupra ait: vnde ruunt toſidem vo
ces. s Perdura cùcuit Offa tremor. S. religionis eſt: &
diuine renerentie: alibi ipſe manum multo ſupfenum nu
mine duct. t Pectore ab imo. S. a mentis íntimo. Nec
imam erito: nam illa re diuimitas flecitur: que eſt nobiscum
diuimitate cùm unis. i. ſenſu. C. Pectore imo. Oſtendit qua
les preces eſſe debeant. v Phœbe graues. S. Secundum
Homerum qui eum dicit ſemper propungnatorè tutſe tro
te. C. Phœbe. Captat beuioleutiam còmemoratione bene
ficiorum: cademq illà ad alia inſerenda. pmptù reddit.

x Miferate. S. bene miferate. Quia Troia defendi non po
ſuit. Ideo non dixit defendiſt. ſed miferatus es.

y Dardana q paridis. S. Achilles a matre tînus in Sy
gem paludem toto corpore inuulnerabilis ſuit excepta p
te: qua tentus eſt manu matris. vni Status: Sti te flygis am
ne feuero, armau totuq: vitnam. Qui cum amatam poli
xenam in templo accipere ſi tuuſet infidis paridis poſt in
mularatu latentis occuſ eſt: vnde fingentur: q: tetentæ arcu
Apolline. Paris directix tela. 3

Direxti. S. bene directi:
ſi ad folium vulnerabilim
locum Dardana autem
ideo: vt non adulterio: ſed
gent i pretinſle videatur.
a Tela manufug: S. vid
quia alidu fine alio e: nò
poteſt: vel hoc dicti & ar
tem pro tela: vt poſſeq
feriret: & virtutis per ma
nus dediſt: vt eſt fata co
pleret.

b Magnas oheutia terr
S. Cingetia terras tor ma
ria. Oceanus em omnes
ambit terras: et licet iſe p
ea maria naugauerit que
terres cinguntur: tam e: nò
dixit impropriétur de oce
ano ita nafcantur, & tot
dicendo maria. partem e: nò
maris nauiigula ſignificat
n: totu marc. Mating: ele
mêtum eſt totum: maria
vero pres maris ſicuit ter
te partes funt. terra vero
totum elementum.

c Duce te. C. Duce te.
Et terre manu flucutis.
animi perturbationes du\ce Apolline. i. ſapientia to
leramus.

d Penitufa: reposas. S.
longe femotas auas.

e Mafſylum gentes: S.
Mafflyli ſut mauri. vnde
ſpetiem p genere poſuit.
Nam Acneas ad Afriča
vente, cu: p: parem confiat
eſe maffylam.

f Preſenta. S. circuſa.
Incerca em: illi maria:
terre: vnde Luca. Acquos
ra: fracta vadis: abrupra
q: terra profundo.

g Fugientis. C. pa: em
humana foſtigitas ſemp
fugere videtur: aliqua aliis
fuit illud Solonis. Sed: f.

h Prendimus. S. Quippe fugientem italam.
Nam tenuis proprie eſt extrema p[ar]s arcus: vt Plauon: d
vnde tractum eſt: vt ha: tenus nucuſq: ſignificet.

 duo ſuperuenſente moſeſtavnde
 vلتima ſemper expectanda dies
 homini eſt: dicitur beatus.
 Ante obitum nemo: poſtremat: ſunera debet.

i Hac troiana tenus. S. i. ha: tenus hucuſq. s. h: c: fit finis.

k. Troiana fortua, S. a preiudito. i. mala. Et dicit inquiüi
eſt: vt Troianam fortunam pátiantur in Italia

l Fas eſt parcere genti. S. Quia ſe fiectam fatureur.

m Du deeg. SERVI. & dearum tantum repetimus ex
epla non eſt mitum: cum ſupra dixerimus. op. 5. o: h. ac
omnes deos. Poffum ergo per vnà rem vtrq: intellige:
liet dicatur etià Neptunio obſuſt: Troiam in denatate
mercedum. Nouimus preterea eſt morem poſciri: vt dua
bus prepoſicus rebus vint respondeant. vt nauita tunſt: illus

Eneidos

nec in foliis scriberet; g Nonum paciens. S. aut q non
dum poſſet implere oraculorum ſermones; aut dumvacat:
& eſt impaciens. C Phoebi nondum patiens. Non em va-
let mens humana; ea que adeo excellit; vt ſupra noſtras vi
des ſint; ſuſciperet; donec Apollo, i, ſapiētia nos componat:
adeo vt omnia nobis faciā eſt videant. h Bacchatur
vates. S. bene bacchatur. Idem em eſt Apollo: qui liber pa-
ter; qol: Vinde aite Luca. Cui non mine mixto. Delphica theo
hang referunt trieterica bacche. Vnde in eſt facris erat phoe
badum baccharum qoſ
quentus. CRI. Bacchatur.
Quod ſollibere idem ſi
numen: & ipſe ofſedit in
Georgi. Vt vos o clarifi-
ma müdi lumina. Laben
tem coelo que ducitis an-
num liber & alma ceres.
Et macrobi. multis argu-
mentis oftendit. Et Ora
pheus hoc verſu exprimit
HNOI S OANDVUSOV SMX
AMHGLV IKAUEO JONV.

i Excuſſile, deu. SER:
Excuti proprie de equis
dicimus: quod iſ traxit:
qui a phoebus. i, ſol equis
vitur; & nunc Sibyllam
quasi equum Apollinem
quasi equitem: inducite in
ea permanens tranſatio
ne excuſſile ait; vt excuſ-
fus a conteus. Ite ferat cor-
da domans: quod pprie
equorum eſt; & frena; &
ſtimulos pati; vt ea frena
furenti concutit; & ſtimu-
los ſub pectore vertit. Q.ḥ
autem dict magnum de
um non reuera ait: fed res
tutil ad affectum colētis:
ve ſummme deu ſancti cur-
tos foracſus. Apollo em
vnicuſis deus ipſe: quem
colt magnus videtur. Ex
cuſſile deum pro excute
re: tempus pro tempore.
Eſt auit attica figura: qua-
nos vtr nō conuenit: haſ-
licenter vtuntur poetæ. Or
Excuſſile. S. pe em i mē
temvenit aliquid magni
quod noſtrum ingenioli
ſupere: vnde conamur il
lud à nobis abſiſere.

k Eingitq premêdo. S. Componit vt & corpora ſingere lingua. Componit etiā ad moderationem certam dicendi vt em ſupra diximus. Omnia quidem vident: fed non omnia indicant: ſacerdotes vt ſupra Lucanus. Nec tim prodeas dere vari quantum ſetre licer.

1 Oſtia ſac domus patuere. SER. Precibus. f. & que an
te oftia erant patefact a aditus eſſe cœperunt.
m Ferunt reſponſa. SER. Quia ſupra ait. Oraſdomus.
n Pelagi deſuncte perſcits. SER. non liberat pelago: fed
marinis periculis. nam adhuc nauiſaturus eſt: fed fine vl
lo diſerimine. D. ſuncte aui ſiberate: nam dicimus ſuſtos
officio: qui ofſicia debita compleuerunt. vii & honoribus
functi: & hinc deſunctus moruos dicimus: qui compleue
runt vitæ ofſicia. vnde eſt, niſ tam ceſſetibus viſis debêrem:
o Sed terre. SER. Terre legitur. & terra vnum tam eſt.
p In regna lauſni. SE. Alu latini legut: cuſ tuc erant: fed
qui diuina loquitur ſiutura præoccupat. poſtea enim la

uinium dicteur: licet poſſit ad Lauinum latini fratrem reſt
ri: quiſ ille ante regnaut. q Sed non & venuſſevolent.
CRISTOFERV[S]. Iure dixit Ariftoſiles eos qui in foliis
dine ſeorſum ab aliis viuſit; aut beſtia eſt: effe aut plus ę ho
mines: adeo enim ſupra hominem eſt relinquere cluilen fo
cietaem: vt id non fiat: nifi aut ex ſenſum perturbatio:
& ex ipſa atrabili: vt videmus quodam furioſos q[ui]s
ſanthropos gred: appellat, aut cum mē noſtra adoratiu
fumare redire cupiens omnia humana (quippe que cauda)

corruptibiliacq[ui] ſint] con-
tenit. ſolaq[ui] diuina reſpi-
cit. Verum anteq[ui] hiſ vir
tutib[us] corrobora: ſit que
animi iam purgati apped
lantur: ipſe vacillat in cō
ſilio: quiā multo maiora
ſefe vidiq[ui] offerit: impo-
dmenta, in hoc viuſi ge
nere: ę in ciuili iure ego
dixit grauiora bella no
bis excitiari terra. i. in hac
folida vita cōtempland:
q[ui] in mari: ideſt in vita di
uili: in qua appetitus per
turbationibus excitur;
Sed poſtq[ui] his virtutib[us]
que animi ſi purgat yo:
cat: corrobota: eſt mēs:
hosques omnes cedunt: &
veluti in natura: ſuſ reuer
ſus: & eſtia animus in cor
pore nulla corporis inco-
tagione impeditus ſum-
ma cum voluptate diu
mis perſfrutur. ergo in pri
mis ſiſt difficultatib[us] no
eſt cedendum: fed audatī
us contra eundum,

At phoebi non dum patiens immanis: in antro
Bacchatur vates: magnu ſi pectore poſſit

Bacchatur vates. magnu ſi pectore poſſit

Excuffile deum; tanto magis ille fatigat

Os rabidū: ſera corda domās: ſingitq[ui] p[em]edo.

Oſtia ianc[ui] domus patuere ingentia centum

Sponſte ſua: vatifiq[ui] ſerut reſponſa per auras,

O tandem magnis pelagi deſuncte periclis

Sed terre grauiora mānent: in regna lauini

Dardanide venient mitte hanc de pectore curā.

Sed nō et veniſſe volent: bella horrida bella:

Et tybrim multo ſpumantem ſanguine cerno:

Nō ſimois tibi nec xanth[q] nec dōrica caſtra

Deſuerint: aliux latio iam parthus achilles:

Natus und ipſe dea: nec teucreis, addita luno

Vtq[ui] abierit: cum tu ſup plex in rebus egenis.

Quas gentes italum: aut quas nō oraueris yrbes

Cauſa tanti mali cōtunx iteru h[oe]pita teucreis:

Exteni q[ui] iterum th[ai]lami.

Horrida bella. S. que
cōtra h[oe]pſtem cognatu-
re: q[ui]s ſuſcepta ſunt, vt latn[
dictur] eſt. Arma impa
ſumpſi: promiſa enpui.
s Spumantem ſanguib[us]
nem cerno. S. quaſi nō p[er]
uidæt: ſed videat que ſi
cturus eſt. Turnus: vt res
doleant tyberina: ſluene
ſanguine adhuc.
t Nō ſimois tibi nec x[ui]
thus. S. Tyberin? & N u-
micus in qu[em] cecidit.

V Nec dōrica caſtra. S:
greca & reuca. Nā Tua
nus grecus ſuie: vt & turno: iſ prima dom[que] reputatur origo
Inachus acriſtufq[ui] pares mediſiq[ui] myceng v Partachil
les. S. Turnuſ ſignificat: & ſic hoc dicti] e: vt in buco. Alter
erit tunc typhis: et altera quevehat argo Hēros: & hoc eſt
quod dicti: Obſcuris vera inuoluens: nam licet vera ſint la
tent: vnde Apollo λοσιδ[oi]ας dictur. i. obliquus.
x Natus & ipſe dea. S. de venilia forore Amaſt: vt cui dia
ua venilia mater: nec debet miſu eſſe amatā ſuſiue morta-
lem: cu & Turnus Luturing frater mortalis fuerent: nam h[oe]
fuerent diuina beneficia. y Addita luno. SER. Inimi
ca: eſt autem verbum Lucili: & antiquorum: vt plaui: ad
ditus loui argus. ſ In rebus egenis. SER. per tranſiſt
offendit famen. a Coniunx iterum h[oe]pita. SER. Nā
& Paris ab Helena fuerat ſuſceptus h[oe]pito. H[oe]pita aſt
more ſuo dixit: & bene: ne aliquid imputetur. Aenea: qu[em]
hoc fatoru eſſe pr[ex]dixit. b Tu te terre. S. ne cedas. Sed
eſto audient: q[ui] ſua te fortuna permitut: & bene aduſta

Liber Sextu;

CCLXI

res magnis olim rebus pu. calamita: c: extremis: c: exitiat ut
tulerant: d: e: m: ingues honores: f: ma: imperia affechi
volunt: huiusmodi viri rei pub. fug. libertate ademerunt:
vit de ylla Mario Cefare. at Papeio legim. Hinc Iuena.
Populos tant: ubruit olim gloria paucor: ; laud: c: im: e
fa cupido: c: Et lituus pugnas & ha. D. Non folum tu:
ha alios accedere poterat: & ipfa pugnabat:

d. Vita spoliauit. S. ad bellu: retulit: in quo victis tollunt e
enunti: C. Spoliauit. vitâ em: velutim exuuias hofis ab hoſte

per: Et hoc, at. evoc: p[er]g[ue]v

e. Noninferiora fecutus
S. f. Vibal. Aeneâ Hectori
caput: vt ambo an: m: is
ambo insignes preftant
ibus armis. f. Caua
dù personat: edra. S. aut
personare facit. Aut hyo
fiteologia: ed: dù per cau: a
equora fonat, g. De:
m: s. Improuibus: qui
non confideraut: et: a: de
os in emulatio: poſse de
fundere, h. Aemulus:
S. modo ei: dem rei fit: u
dius: alias inimicus in:
enitium: C. Aemulus. inu:
idus tedeſt Nonio.

i. Exceptum. 3. oppreſſo
fum infid: i: vt fuerit târæ
vitutis: vt ne adeo quid: de
fine infid: i: opprimi poſ-
fat. D. Exceoptum. vt ver-
nulo feram: que dum
fum feritare plurimi: poſ-
credat in cauta ruens: in
feru: temeritati poenas
dar: k Triton S. in pe
multina accèr: um habet:
nam fi: vitima tritonis:
facere: vt demopho: des
mophoontis, 1 Si cre:
dec: dign: u: eſt. D. quaſi in
cribile ſit po: homo deit
pucauerit, m Inter

laxa: 2. D. Indigna moru: quæ quoniam non conuenit viro
fort: ergo non tantus do:
for: lori: ſerif: i: in bello cœci
dilat: n Ergo. S. V. d
qui talis intere: r: vel ſic
pererat, o Precipue, S.
Semper illum ſuper alios
amicos mortem induc: t
dolere: vt nunc amyci ca:
fum gemt. It: te cauſ: ani
mi: cœuſus amyci hinc e: dat circa fepulc: ura: fordida offi
cas: quæ in alii denegat loci: nam prim: u loci: pietat in fe
pulara tribuunt: ergo cum nefas effet pontificibus cada:
ur videre: magis tamen nefas erat vitum in fepult: rei lin: o
guege: n: autem fepulture fuerat inſec: tio pulueris: vnde
eit. Aut: fu: mini: terra: inſice. Hora. Non eſt mora loſa: in
ec: o: et puluere curas. p Aram q. ſepulchri. S. Pyram
dictu: in modum are lignis construebant: vnde ſequi
tur. Congere arboribus certant: Nam aram: que an:
he ſepulchri: conſtitut: intelligere no: poſſum: vt: Stâr
maubus arg: Cum nondum fac: t funeratio: que prie: ce
dict: pulchri. Probus tam: e Donatus de hoc loco reque
reſi: adhuc in diſerunt. D. Arac: ſepulchri. Merit: u: defun
dict: lachrymas poſtulabat exequias. q Certant.
SER: monte perra: tando: nam ad huc in fyluas erat: tu
n: t Iur. S. eo: e breu: m habet. Iur: t product: quia igi:
verbum hoc breue eſt origine: & declinatione ſit longum:

Et lituus pugnas inſignis obi: bat: et haſtã.

poſt: illu: vita victor ſpoliauit achilles:

Dardanio ænæq: ſele fortilſimus heros

Addiderat foti: u: non inferiora fecutus.

Sed tum forte cau: d: u: per: onat equora concha

Demens; & cantu: yocat in certamina diuos

Aemulus excepti: triton: (li credere dign: u eſt)-

Inter laxa virum ſpumofa immerſerat vnda.

Ergo omnes magno circum clamore fremebat:

precipue pius æneas: tum iuſſa ſibylle:

Haud mòra ſeſtinant fleſſtes : aram: ſepulchri

Congerere arboribus : coelo q. educere certant.

Itur in antiqu: yluam ſtabula: alta ferarum.

procumbunt picee: ſonat ieta ſecuribus ilex.

Fraxinee q. trabes: cuneis & ſiſſile robur

Scinditur: ac uoluit ingentes mo: tibus o: nos:

Nec non æneas opera inter talia primus

Hortatur forios: paribus q. accingitur armis.

id: o: eius certa natura: nec in temporibus: nec i. participi:
apare: nam itur longa: iturus breuis eſt, vt ſuper: q. in lito
men ituras. Multi tamen tentant dicentes: tur ppter eo q.
prima verbi orig: eſt per dyphth: gon for: bi debere: quod
non procedit: quia dyphthongus ſemp longa eſt, ut ait pro
duci poteſt: & corripi. Hinc eſt po: fortuito: et produc: i., &
corripi. Iuue. Nò quaſi forutus: nec ventor: rabie: ſed iras
tus cadet in terras. Et vindicet ignis. Còtra Hora. Nec foro
fortuitum ſpere: nem cefpitem leges finebant. Fortutus a fortu
na: & eundo còponitur.

C. Iur: in an. fyl. Quoties

volumus, demon: ſtrare rè
populariter ab omnibus
fieri imperſonali vt: mur.
Sic et Teren. Et q: nemi
obtrudi pòt: ad me iurit
extrema ait mortuorum
quoſ: q. mouës Sic & Te
ren. venimusad ſepulchri
in ignem poſita eſt: flétur
interea. s Antiquâ. D.
In q: eſſet arbores multis
ſeculisa u: c. Antiquâ.
ideo dixit: quoniam inde in
gentes arbores eſſent ad
ducturi. Syluâ ait: poſu:
it: que ram: ſui aure: occu
paret: vt oſſederit ab hya
le nobis omnia prouen:ia
re vitia: que obſunt: ne fa
pient: aſequi poſſum: vnde
eſt. In animâ mal: uolam non
introibit ſpiri
tus fapi: ie: propterea ad
didit itabula alta ferarit:

t Stabula ferar: . D. et
go maiores ſere ſtare con
ſueurant: quar: u me: ar
cebat homines: ne i: re: ce
ſum ſigua. Laus Troiario
rum: qui non ſunt deſteri
tr itabulis ferarit: vi: mul
tar: u eſt: cogerias: & ma
gnar: u. nam de minorib
 cubilia diceret. C. Fera:
vitâ ei nos ex hoie feras
reddunt. v Picee. S:
Quinta ſpecies cedri: eſt
at Pli. Nam edria di: cta
eſt quaſi. I: c: ion: v: de
o: s: y: p: v: o: id e: arboris hu
mor ardétis. C. Picee: ſex
ſunt genera cognatari: ar
borum. Pinus: pinaſter:
pix: abies: Larix: et Teda.

Pix montes: & frigora amat: feralis arbor: & funebri indi-
tio ad fores poſita: Gemmâ candidâ: & tauri ita ſimilem:
vt illi admixta nò dinofcatur. x Ilex. C. ſpecies eſt quer
cus. Hinc ponte: ſublici: dictibus. i. ligneam: quon: i: ex ili
co ſit ad multa ſecula durat. Nâ: ſua tempeſtate refert Pli.
Illicem in vaticano ſuſſe. ante vrbem conditâ. In qua titu-
lis cereis litteris etruf: es religione iâ: tu dignâ arborem ſuſt
ſe signi: ficat. Pli: nius. Aut ſuit anno ab vrbæ condita.

Y Fraxine: C. Fraxinus celebratilíma abi: Homero in ha
ita achil: s: qu: in Ída troadis nafcitur, adeo cedro ſimilis
eſt: vt dempto cortice emprotes fallat. Folia eius ſumetis
morúfera: ruminantibus aut: innoxia gregi ſcriperunt. In
italia nec: ium: e: quidem nocet: succus ad pot: u: expruſis
contra ſerpentes valet: arbore: ip: am ita fugunt: vt ne vim
bram quidem van: attingant. Exper: u: ſe di: ciet Pli. fi: neceſſa
ſitas ſic in igne: potius q. in fraxin: u eſtugere ſerpentem.

3 Robur. C. inter ſpecies quercus reponit. Eſt arbor du:
LL

Eneidos

trift ma:ynde no ſi lumpſte. a Nectou. S. Bona œcono-
m a venitur ad arborem. b Accingitur. S. inſtruitur of
ſicis. c Trifti. D. Quauis de morte amici triftis eſt: no
omitted cura rami inuſtigandi. d Aspectans ſylua
immefam. C. prop:rea trifti q[ui] imméſa ſylua prebeat diſ
ficultatē inueniendi: vel eſt triftis propter amiffum amici.
e. Forte. S. vacat. & eſt de veribus: qui tybicanes appel
lanſ: qui bus addiſ aliquid ad folam metri ſuſtentationem
nec poſſumus intelligere eſt forte rogaffe. f Precaſ. D.
Nam auxilio diuino ſiebat opus eſe: vt in tanta ſylua
ramus inueniatur:

g. Si. S. rogātis & optā
tis eſt per ſe plenſu: ſic ut
licet neoterici hec iungant
& provna ponant Pricc.
O ſi ebuliat patruī p[er]claw
funus: & oſt, h. Quā
do. S. liquidem.

i. Vere nimiū. S. c[ui] ſeffe
ſtu dixit: quaſi moris p[er]
ſta falſa eſſe debuerit.

k. Cum forte columbe:
S. Auguria: aut oblatiua
ſunt: que no poſſunt: aut
impetratia: quæ optata
venit: quia ergo hoc ob
latinū eſt: dixit forte. Be-
ne auct dant auguria a. co
lumbis: & Veneris filio:
& regi: na p[er]tinet ad rea
gem. quia columbe n[ut]
ſol[em] ſunt: ſic ut nec rege[s]
dem. 1. Iſpa ſub ora. S.
nam ſi longus volarent:
ad ipſum pertinere no[rum]
vi derentur. na captantes au
guria certa ſibi ſpatia de-
signabant: qui bus volea
bāt vidēda ad ſe prīnere.

in Coelo. C. Venerit ex
alto: & federit viresc. ſi
lo: quia erat augurii ipſa
ſapientia: quæ c[ele]ſt: &
danurā ſibi cognitōs: victor
q[ui] terreni ſut. Eſtoq [opti]
p[erg]ret vt primi viiis ex
uamur deinde co[le]ſubibus
vivitibus oppleamur.
Nā virtus eſt viiiti fugere:
& ſapientia prima ſultu-
tia caruīt: vt ait Hora.
n Heros. C. Nā nifi hero
tis virtutibus: vt oſſedit
Arifto. ſumi boni partim
pes eſſe no poſſumus. di-
xit aſt geminas coluſas
qui fecundi Euripidem
due ſut veneres c[ele]ſt: &
humana. i. amor reru: co-
lefti: in qui bus eſt conté
platiua: & humanarum:
in qui bus eſt actua: vnde reſſe ſapientiam dicunt rerum
duinaru & humanarui ſcientia. no aſt temere Orpheu vnā
eri argonautis tributu: na ipſa ſolā humana ſapienti ſecu
ri ſunt. o. Maternas. ſunt em veneri ſacre properer fccti
ſquent: & cotu. q. Eſto duces. C. nā fruſtra ducimur:
nifi ardentiffim: amor nos ducat. q. Q. h. D. poſtui c[ui]
loqueretur cum coluſis O c[ui] preces toriſlet ad matrem:
ilic em ponitur: vbi ſimplex hortatio eſt: & blanda.

g. Via. S.: ratio. et incipit eſſe imperatiiu: q[ui] oblatiuum fuerat. C. Si qua via. Reſte ad dubitat in rebus difficilimis.

h. Curium. S. Imperu, nā & nauiu: cutum dicimus.

facile em in amb'guis: propter difficultatē torſeſtim: niſi
adſet ardor amoris. x. Ne deſice rebus. S. ne deſere in
reb in certis. Et bi in ſyluī muo cat matrem qu[ui] tam ſet
ſibi viem eſt: habitu venatricis: vt in primo legimus.
y Affat. S. prop[er]e affate ſunt augurī preces: vnde ager
poſt pomeria vocabatur affatus vbi captabunt auguria.
z. Veffigia preſſi. S. quia ad capranda auguria poſt p[er]
immobiles: vel ſtabant: vel ſedebant. Paſcentes: optimus
augurium: quod paſcenter. Nam Romant in bellis agēdis:
aut in conuiuīs habendis pullabant auguria. vn

de eſt in liuto: cp. c[ui] quid[us]
cupidus bell: gerēd a trī
buno phibere[n]tur ne ires:
pullos iuſſit affertiqui c[ui]
milis fruges no ederent:
tridens conſul augurium
ait. vel bibant: & e[cos] pro
iecit in tytherim. Inde na:
uibus victor ex Aphrica
reuerens in mari c[ui] omi-
nib[us] quos duebat extus
ctus eſt. D. Veffigia preſſi
fit. Obferuabat diligen[ti]
us: quia ſiebat poſſulas
præger aduentum ſuſt alij
quid prop[er]i mo[bi]n? ni[n]
ciare. C. Preſſit: nam non
niſi pede[re]t enim proceder
du eſt: neq[ui] prius ad ſub
ſequentia procederent. ēſi
antecedentia reſte[n]ueri
mus: ſiveritare c[of]equi ut
p[er]mi? nec quic[ui] eſt mo[n]
ploratum omitred[ui]b: hoc
eſt curus noſter Danthe
exſiſt: c[ui] in monis aſon-
ſa diceret. Si chel pie ſeru
mo ſempre era el pin baſ-
ſo. Apprime ei ardua ſit
via & fudoris plena: qu[ui]
ducit ad virtutem.

a. Paſcentes. S. Alii diſſinguunt: & abſolueret
fenſus: ali[mi] paſcentes voluerat
do: & referunt ad naturam
columbari: qu[ui] exilietes paſcere confueuerunt. Alii
volando ambulando diu
ciunt. Vola em media ps
pedis vel manus dicat. C.
Paſcentes. Pabulum em
aerioru eſt ipfa vari induiti
gatio: b. Prodire volerá
do. D. Prodire pedi[us] eſt.
volare alati: ſed quo au
bulabant: & volabant in
tellige volam c[oe] mediam
partem p[rae]tē & manus.
Ergo ambulabant p[er]vo
lā: vnde inuolare dicimus
c[ui] aliquid ſuritum voler ma
nus ſubtrahim? It[em] inuolare c[ui] violeret man? in aliqué di
rigiur. Terē: in faci[em] inuolê venefico: ergo hic ambulare in
teillut. Nā c[ui] alarui motu[rum] exprimere voluit dixit Codo ve
nere volantes: c[ui] auté dem[ō]ſtraſet ambulatione in co d[am]
eſt prodire volando: & deinde volat[ui] exprimere vellet di
xit. Tollunt ſe celeres liquiduq[ui] per a l. Ergo v[oc]q[ui] ad au-
nu ambulauerant. C. Prodire volando, no c[ui]m debet amor
inueſtagi ad longius procedere q[ui] ſingeni acies c[of]eq. polli,
c. Graue olentis auer. S. male olentis: Albi bi n[ut] olentis: v
& grauer[ut] ſpirantis copta thym br[eg] floreat. C. Auct. de
que videbis apud Seru[i]t: viar[em] aſt odore auerni. i. fugit
reru terrenar[u] corruptelas: & ab his el. u[que]s per liquiditati

Atq[ui] hec ipſe ſuo trifti cum corde yolutat:

Aspectans ſyluā immēſam: et ſic forte p[ca]tur,

Si numc ſe nobis ille aureus arbore ramus

Oſtendit: nemore in tanto: q[ui] omnia vere

(Heu nimiū de te vates miſene) locuta eſt.

Vix ea fatus eſt: gemine cum forte columbe.

Ipſa ſub ora viri: c[oe]lo venere volantes.

Et viridi ſedere ſolo: tum maximus heros

Maternas agnouit aures: leſuq[ui] precatur,

Eſte duces: o ſi qua via eſt: curſum q[ui] per auras

Dirigite in lucos: vbi pinguem diues opacat

Ramus h[uius]mū: tuq[ui] o dubiis ne deſice rebus

Alia parens: ſic affatus: veſtigia preſſit:

Obferuans queligna ferant: quo tendere p[ga]t.

paſcentes: ille tantum prodire volando:

Quant[ui] acie poſſent oculi ſeryare ſequentum.

Inde vbi venere ad ſauces graue olentis auerni:

Tollunt ſe celeres: liquiduq[ui] per aera lapſe

Sedibus optatis: gemina ſuper arbore ſidunt:

Dilcolor vnde auri per ramos aura refulſit.

a. alii domus, p[er] autem

Dubiis, C.

Liber Septus CCLXII

purit aeret: ſupernu reru affectu deuenuit ad ipſa ſapię
tinam quotienſque nos incitant res terrenę debemus illis
opponere diuinares reſ excellentiā. d Liquidiſque per ae
ra.S.Non eſt aeris perpetuus epitheton: ſed purum: auerni
coparatione: dicit aut eas alte voluerſ ad vitandu auerni
odorem e Super arbore.S. ſecuſtum antiqua licentia fup
linguie ablatuo. f Diſcolor.D.Nam per arbore vindě
fulſit color aurous, g Auri aura.S. ſplendor aurí, Hora:
Tua neretardet aura maritas. ſplendor. Hinc & auru dict
ciu a ſpſedere: qui eſt in
eo metallo hic & aurari
dich quod nora favor ſplendre
dos reddit. h Bruma
ſtrigore viſcū.S.bn bru
mal ad di.unc em ma
nui eſt: & aurí imitatur
color ema noua fronde vi
ret. quod vt aut Pli. de fi
mo turdelet in certis ar
bonibus nacſt: vii plau-
ſpa fibi amus morte creat.
C. Viſcū. neutri generis,
dic: & ſecuſi de linatōs,
Nā viſcus viſceris carne
diuomus. Quicquid em in
tra cuſt pellueſ animalis
eſt: viſcus appellat. Viſcū
aui ięcu robore, bruma
lice ſyluſtri terebiuto na
ſtur multo ſemine: niu in
alio auu mature: palui
bl maxime: & turdi. hua
mi niuſt nacſtur. Drudei
du magi gallarui ſunt: ni
hi ſacratius habet viſo:
& arbore qua gignit: mo
robur ſim. robos: eliur
lucos: necvilla facere fine ro
boris ſonde faciunt. In
de greca interpretatione
norouApoog Truide ap
pellari poſuit. Certe em
quicquid illi adnaſtur:
celo miuui putant: et
id eſtet arbore. ſignum
putantihoc reſu maxia
reſligi peſtitur: & an oia
ſexta luna que menſium
annos: principi ſu fa
du ſacriſcio epiſſa: rite
ſub arbore paratis duos
adnouem candidos tau
ros. ſacerdos candida ſi
ſcuit cultus arbore ſandſt.

ſalc aurea demetie: cadidio id accipit fago. Tum demuvi
ctibus imola ſcantes: vt ſuſ donu deus p[er]ſerit facit his
quibus decerni. ſecuſtлатiſc eo dari cuicuiſ. ſterili aſſi arbi
trantur: coraci venca oia remedio eſſe ait Plinius.

I Tereis. ſER. Teres eſt rotundu aliquid cum proceri
tatevt incumbens tereti Damon ſic cept ſoli. Horari,
Brachiaq & vultu, teretefi q[ui]uras. I. Brachtea, CRI,
ſubtilis lamina. m Corripit. DONA, ne, plixior eſſet
narratio n[ote] dixit quod ad ipſam arbore æaneas venetri: ſed
palii viā intellige puenti. C. Corripit. nam vir alio ingenio
aiauerfa ſapientia illa capit. n Exeplo. S. b[on] verbo
vius eſt augurdi: vt diximus ſupra. o Cunctatem. S.
Aliu d. penderet ex alio. quia auidus: vt oſidat tantā ſuſſe aſ
uellendi cupiditatiſt: vt nulla et ſatiffacere poſt celeritas: nā
bardant dicere nō poſtulums eſt qui ſalitater ſequebatur.
Alii cunctantem ad aurinaturā referunt, i. mollem q[ui] paui
latim frangit. 4. lentefecit. Alii cunctatē graue dicti: vt Gle
bas cunctantem: cracſac terga expecta. C. euſtante. Vide
Seruſtudied ad mores referitur. nam virtus circa difficilia con

ſiſt: neq. de repente ſapienſi in mentē noſtrā aſſcere va
lemus. p Nec minus. S. nihiſominus iſte deſlebatur,
q Interea. S. diu itur ad ſyluas: r Cineri. D. nondum
cinis erat. ſed mox cōbuſto cadauere erat futurus,

s Ingrato. S. trist: vt gratum aliqui lectu dimicus: aliu in
grato dicti gratiā non ſentienti. C. Ingrato. non qua eſſet
ingratus: ſed qui nō ſentireſ officia ſuneris: quod ingratie
diuins eſſe videtur. t Pinguem. S. aut de græco trāſtulit
ANTOPOV : aut hypalage eſt: hoc eſt de pingubus t[em]dis.

DONA. Pridio p[ir]guē,
Ea adhibuerunt: que nō
folum pyra niitreruerēt: ſed
eam ſcile incenderent.

v Robore. C. Nulia ara
bor durior eſt robore roſ
burvere ceſum teredinem
facit. bruma autem neq.
vitatur neq. ſinditur alí
as obnoxium: vt etiam
torquent: ſe findatq[ui]
nú decortitatúi cadidu eſt
& iociundi aſpecbus.

x Frondibus at. S. aptis
ad funera Cuprellus ad
hibetur ad funera: vel q[
]eſa nō repullulat. vii q[
]e
a funetata oſiſitur do
mus: ſic ut letā frondes in
dicant ſeſte. Varro t[em] di[
cit] pyras iō cupriffo cireſſi
dari. apter graue yſtring
odore: ne eo offendaſt po[
puli circuſtantiu corona:
que tam diu ſtabat reſſo
denis flétibus p[ir]ſe. i. plan
cuſtú principi. q[ui]diu cons
ſumpto cadauere: & colle
ctis cineribus diuca tno
uillimú verbum: liet: q[ui]
re ilicet ſignat, vnde eſt di
xiteq[ui] novilima verba.

y Armis. D. Nā virorú
fortiú arma: et cete a que
charivilma h[er]ent: c[ui] ipſis
p[er]ſumehant. 3 Pars ca
lidos. S. Pli. naturali hy-
ſtoria dicti hanc eſſe cau-
sam: ut mortui: & calida
a qua abluantur et per in
terualla condamatur: q[ui]
folet plerú: vitalis p[ir]ſi-
tus exdusus putari: & ho
mies fallere. Denicq. reſert
qu[ed]a ſuppoffi[t] pyre ad

hibiſt ignibus erectu eſſe: nec poſſe liberari. Vīn & feriabā
tur cadauera ſepté diebus: & calida aſbluebantur aqua: &
poſſvitimā o damnationē cōburebāt: vīn traxit Terē. D[ef]ine
iam condamatiu eſt, a Ahena vn. flam, S. hoc eſ t flā
mas. alibi. Nec ſe iam capit vnda volat vapor ater ad au
ras. b Expediunt. C. In promptu ponuſt: vt ſint para
ta vii: volentibus. Quod aſtrefert Seruius: de his q[ui] moru
tut videntur nec ſune: pat. et plinium inducere: veru vide
tur. N[ote] pluit. ait Auioſa quendā confularē in rogo reuillie
fed q[ui] preualente ſamma ſubueni n[ote] po tuit: viu[que] cre
matus eſt. Idem dicit euenitile. L. Iamie pretorio vivo. Celu
us ait Tubero: & alii p[ir]ſtorius a rogo relatus eſt, vt Mef
fala: Ruſtus: & alii teſtan[te]. Nos ait Horentig vidimus mu
lierculā iſeſtoris v[or]e pro morua r[el]atā: c[ui] ad remig[ui]t eſ
plu[i]am portata eſſet in ſeretro aſſurreſſe et ad miſtos an
nos vixille: hoc malo laborant ſoſminge: c[ui] vulua perueſi
one p[ir]ſtius pr[er]cludi: que ſi corrigi: eſreditur p[ir]ſtibus. Hoc
m[oe] ait Heraclitus epeſtius: ſeminā que ſepté dieb[que] exani
mis iacuerit: ad vitam reuocalle, Sed multa in hyſtoria au

LL n

Eneidos

dent greci, dicuſt aſt Herſ mitini clazomenii a am reheto corpore errare ſoli ta: & elonginquo multa initiate, corpore interim ſe mianimi ſacete: donec cre mato eo inimici e: q can taride dicebatur: remeati anime veluti vaginam ad emerit. C Lauant frigè tis & vn. S. Verſus Enniu q ait Tarquini corpus bo na ſœmia lauit: & vnxit. d Deſleta. S. Participiu ab eo qd eſt fleor, ſi tiii in uenia: alias fine verbi ori gine eſſe dicemus.

e Purpureas. S. ad imi tatione ſanguinis: in quo eſt aia: vt ſupra diximus: purpurea vomit ille aia: D. Purpureas. Ex preno veſtui meriti: moitui vult ondere has veſtas illum amate ex eo demoſtrat: qa freqnter illis vſt e. & p pterea muleis erat note. f Vela, no. S. vel ipſi ca ra: vel aig. Ex notitia emi gigni: caritas: vt hic iter illumina nota g Fere

Triste ministeriu: et ſubiecta more p[aren]tu
Auerſi tenuere facem: congeſta cremantur

Thurea dona: dapex ſuſo crateres oliuo,
poſtq[ap] collapsei cineres: & ſlamma quieuit,
Relliquias vino, et bibulam lauere ſauillam.

Offac[que] lecta cado texit chorynus aheno:
Idem ter ſotios p[ura] circuntulit vnda:

Spargens rore leui: et ramo fœlicis oliue:

Luftrauitq[ui] viros: dixitq[ui] nouiflima verba,
At pius æneas ingenti mole ſepulchrum

Impoſuit: ſuaq[ui] arma vir: remu[n]q[ui] tubam q[ui]:

Monte ſub ario: qui n[unc]miſenus ab illo

Dicitur: eternu[n]q[ui] tenet per ſecula nomen,
His act: s propere exequitur p[re]cepta ſibylle.

tro. S. græce dixit nam ca
pulus d[ur] a capi[do]. Unde
at Plau. Capularis ſunx
i, capulo vicinus. Subre
feretro. vt ſubeunt mu
ro. h More p[aren]tu,
S. propinquiوعus om vi
rtilis ſexus hoc daba[n] offi
ciu. i Auerſi. C.n[am] de
more erat c[ui] ſogum eſt
incenſuri: faci[ui] auere ſene
id v[ale]tes: ſed oſſicio alti
ſt facere videre n.

k Face. S. de ſune vt var
ro dict: v[n]i & ſun? dicti[ui]
eſt. Per noſt[em] a[ut] vrebaf.
v[n]i p[ra]māſit: vt et moruos
fac[ui]s antecedat. 1 Cō
geſta. D. Copiole tradita.
C. Cōgeſta on[i]di t[em] ma
gna re: copia oia geſta ſu
ilie. m Thurea dona c[ó]
geſta. D. Mentu[m] v[n]i oſſen
dit ex multitudine ſp[itu]
rum: & c[ui] n[ò] dicat quā
ta: etā plura intelligat.
n Fuſo cra. oſt. S. diu[s] ſu
peris t[em] libabat: inſen[us] ve
ro faciſcat[es]. e[n]t vafa in
ignem: m[et]ebat: v[n]i atque
res. Quod etā Sta i arche

["Liber", "Sertus", "CCLXVII", "t. Vêftigia pref. S. cognitatiæ. f. v. Putãs. S. reputans; cì àio tractàtæ. x. Sortè: àio mi. ini. S. iniqua; emi fors et puti propter alerem; negligenţiæ: nec em quis culpa fusa carer ſepluroch. Bence aùt omnes: quaſi repreſago: vt alii bi. Prcſaga mali mea. Ipcê em Aeneas inſeputus tacebit:", "vt. mìduſus inhumatus\nhavena. y Mortis ho;\nnore. S. ſeputura. vt qui\nquis honorumuli.", "3. Leucaſpim. Cid enì\nnomen erat magiſtro na-\nui orùs: quod ille in pri\nmo ſello omiferat: di-\nxuiu excutitur pronomu-\nmagitur. a Ductore\ndi. S. apertù exemplum\ndaſſem etiam dici vnam\nnuaem. Nã legimus vnã:\nq[ui]dyos fidùs: vehebat\norunt. b Quos ſimul\na toia. D. Reuocat in me\nmonâ legenti q[ui]ſi eſſent:\n& q[ui]b[it]e q[ui], & qua[vi] pe\nmuitent. et ſimul ne q[us] da-\nvitio Aeneae ſuas ſeu\npeditum: q[ui] ſepeirent no\np[ro]t. c Auter. S. Hic di-\nſtinguendù. d Sefe a-\ngebat. S. Sefe agere eſt ſto\nnенegocto incedere.", "e. Quily.nu. cur. S. Bì\nlybico. Náugitatio em\nnò adueriiculo: ſed ab inten\ntione accipit nomen.", "f. Effutus inyndis. S. far\ndamímos eſt. Quæq[ui] Do-\nnatus eſt ordium velit:\ndù ſeruat ſydera in vndis\nmediis. D. in vndis. Non\neſtus in vndis: ne fit vii\ntù in caſuſed effutus cù\nin vndis eſſet. g Mul-\nta moœ. co. in vin. S. Pto-\ndentiun dicunt anímas\ntrecentes à corporibus for\ndidiores eſt donec purgè\ntur: que purgare incipiant\ndint clariores: vnde paup\nlopoſt: donec longa dies\np[er]ſecto q[ui] pis orbe: còcretæ\naxem t[em]be puruq[ui] religiæ:\nacheret ſel à atq[ui] auri ſim\nplios igne. i, nò venten: vt e\nſol. Inde q[ui] alio aig lúnamè\nculri: alio ſollitiaſt retio\nnere dicuntur pro modo\npurgatiòsis. Reoctè ergo Pa-\nluarii obſcura umbra cir\ncidatum dicit: & vix ag-\nnitum: qa; nec ad loca q[ue]\nvenent purgatòs. Sic et de\nDidone, agnoutis p. vm\nbrà obſcurà. DO. Multa\nvm, hoc excaſſat q[ui] amicù\nnon ſtatim agnuerit.", "h. Prior. C. hoc pertinet\nad dementiam ducis.", "i. Quis d[omi]nus. S. græce\nναυσιγκιον. CRIS. Quis de\norù admiratur aliqué deu vſum eſſe tanta crudelitate:\nk. Euput. C. vt oftendat & vim illatã: & damnù: nec pu-\ntabat hoc eueniſſe nifi a deo: cù Apollo illù incolumè in ita", "Ita venturæ predixiſſet. At ille reſpondet veriſſe quidè in\итаſſæ: ſed bi c[æ]ſum ſuiffe. Còpone aùt. Nec coriina phœbi\nſefellit te nec me. 1 Nobis. S. Nã gubernator còſi perit\npericulo. m Sub eſquore merſit. S. Themeris ſubmerſit\neſquore, n Qui fore ponto. D. nihil dixetrat de Palinuro", "Apollo: ſed taceò de ſuo\nis aduerſis: boni aliquid p\nmiſiſſe vidèt. o. Vêtu\nturum. S. k[œ]tuto: co co\nl[uv]ov i[er]elligim? . Q[ui] Cor\ntinã: v[æ] quod cor teneat:\nVel q[ui] tripos ſeptus erat\ncora: ſerpeutis: vel quaf[que]\notithvko[D]hvt[er]i[ve]n. i. ext\n dit p[ue]llæ: vt, maſorq[ui] v[æ]\nderi, p Nec me. S. Hic\nduinguendù ne fit còra\nriu: nã eú ſoſnù deieote\nq[ui]q[ui] al[ui] fruſtra dicât: q[ui]\ncredebat phorbantè: cum\nextincitùs diuina[di] ſit con\ncella licentia: vt iam nunc\nſciat ſoſnum ſuiffe.", "q. Deus. DO. Cognouit\nvim illà eè diuina. sed q[ui]\ndeus fuerit ignorat. qua\nnò vidit: mili phorbantè.", "r. Gubernad[ui]. S. vt fit\nveriſimile q[ui] vêrit ad ita\nliar. C. Gubernad[ui]. temo-\nnè. Et facit narrationem\nveriſimile: n[à] fine temone\nnò erat credendù illù tam\ndiu natare poruſſe.", "s. Vi reuſuſt[ui]. D. on[di]t p\nv[iri]b[us] p[ugnaſt]v excufe\nſactùs. t. Precipitãs. S.\ndù p[ec]ipitarer, v Alpa-\nC. Ex affectu natanctu: v[æ]\nepithèro eſt g[er]entù mar sz\nn[à] t[ep]eſtag nulla fuerat\nfauère neptùno. x Iuro.\nS. aut execratio aut quaſi\nnauta iurat p. maria.", "y. Nò v[ill]i. C. Exprimit\nq[ui] fit vera amicizia: & q[ui]\nles i amicos eè debeam?.\nSimul et Palinuri? beniuo\nlètià captat. v[iri]cili[que] p[oli]tè\nq[ui]d petit i[per]tate. 3 Spo\nliara ar.. S. p[it]ita guberna\nculo. a Excuſa ma. S.\nNoue dictù: de q[ui] fuerat\nexcuſ[us] mg[ui]. C. Surgèri\nbus vndis. ſignat ſuiffe pe\nlagus tuméſ: n[à] t[ep]eſtag\nfauère neptùno non erat:\nnec de aneg p[it]ia dubita\nuit: ſed p[er]titer p[di]tù guber\nnaculù. b. Tàtis f. C.\nAtpui tràqlla fuerat naui\ngatio. ſed loqui[que] ex ea q[ui]\nbi erat folicirudie: & ex eo\nq[ui]d l[eg]pe id ſibi acciderat:\naut qa; fic natăctivideri po\ntuſt: n[à] et mediocres: vnde\nvidet: ingètes natati p[oli]\nfunt. c Hibernas. S.", "aſpas: & retulit ad affecti\nnauigàtis, d Vix lu. C. q[ui] pathos, a diuturnitate tp[is] vt\nſpre illù p[hit]êt totos ex ordine mêſes. Et ſeptia p[ro]tòje ex\ncidiù ià p[er]iſt eſtas. e Sùma, C. docèt mathematici religiæ", "Còſtitit anchiſa ſatus: et vêſtigia preſſit:", "Multa putãs: ſorçê animo miſeratus iniquitã.", "Cernit ibi moſtos: & morris honore carentes:", "Leucaſpim: & licie ductorem claffis orontem.", "Quos ſimula troia ventoſa per eſquora vectos", "Obruit auſter: aqua inuoluens naueq[ui] viroſq[ui]:", "Eccè gubernator ſele palinurus agebat.", "Qui lybico nuper curſu: d[ui] ſydera ſeruat.", "Exciderat puppi mediis eſtus in vndis.", "Hunc vbi vix multa moſt[ui] cognouit i umbra,", "Sic prior alloquitur: quis te palinure deorum", "Eripuit nobis: medioq[ui] ſub eſquore merſit.", "Dic age: namq[ui] mihi fallax haud ante repertus,", "Hoc vno relſponſo anímu deluſit apollo.", "Qui fore te ponto inculomè: fineq[ui] canebat", "Vênturù auſonios: en hec promiſſa fides eſt,", "Ille autem neq[ui] te phœbi cortina ſefellit", "Dux anchiſiadæ: nec me: deus eſquore merſit.", "Namq[ui] gubernac[ui] multavi fortere reuſuſtum:", "Cui datus herebã cultos curſuq[ui] regebam:", "precipitans traxi mecù; maria aſpera iuro:", "Nò v[ill]i pro me tantum cœpiffe timorem", "Quã tua neſpoliata armis: excaſſa magiſtro:", "Deficeret tantis nautis ſurgentibus vndis:", "T[his] nothus hibernas imèſa per eſquora noctes", "Vexit me violentus aqua: vix lumine quarto", "n deo ille illu. hæc haui\np[er]poque. apud Romam. et\nvibb[us] c[or]pobu[n]t. et\ncomplensus eum deo in\nplam multa miſeruntur. et\nra p[er]ma[n]que domino\nque domino Romano. et\nab illib[us] h[uius] modi\ncompletis. etiam in eis\nmulti c[ui]mi in domino\nMati. etiam in eis prout\nnunc multum in eis\nprout. ex Maria Aleu-\nque. Henricus Salutem in\ns[an]tis. Natus ex eis\nnemerito p[ro]dicuntur. et\nlebes meumque g[er]uit\nprout. ex Maria Aleu-\nque. h[uius] modi domino\nprout. ex Maria Aleu-\nque. h[ui

Eneidos

elementorù ita aque corpus sphériæc effe: ac proterea mare non planù effe: fed urgeſcere: vnde eſt cp propter interpoſiù hunc tumorem maris aliquis politus in naui non videb: monte e regione politiù: quæ tr videbit: qui eſt in ſumita tate mali euſtudè naùis. f Adnabã, S. & hic diſtingui po teſt adnabã terræ. C. Paulatim adnabã. Ondit difficultate, & ſelitudine, g Terreã euta. C. Pathos ab eo qd eſt p ter ſpem. Nam vbi tutus eſe credit ibi crudelifime occuſus eſt. h Gens crudelis. S. lukanorù: & dicit eu a velen

ſibus interemptù: vt poruſuſc require velinos: Sed velia quo tempore Aeneas in italiam venit nondùn erat: q anticipatio ſi a poeſe periona ſit: eſt tollerabi lus. Si per alium: eſt viciosa. Sed: Palinuri diuinàdi ſcientiam dant: quaſt ab vmbra fit dictù. Velia au tem dicta eſt a paludibus quibus cingitur quas gregi ednà dicùt. fuit ergo he lla: ſed accepit: digamon: vt etetus venetò. C. Cruzidels. Et quia ſin naufragum nulla inturia puoſa, ſi ſeuſent: & quia ſpolia ſu ſepultura neſlexiſent: i Madida eu ve. gra. C. Et quæ ſequentur huiuſmodi ſunt: vt etiam in imanilſimis comſeratiòs comoure potuerint: ergo crudelis gens:

k Prenſatè. C. ponit rè anì oculos: nà ſepe phède bat. quia ſepe a fluètibus illin remouebat. 1 Ca pita aſp. D. aſpa faxo: q ex montibus radicib: veſi luli capita in mare extat. m Montis. S. faxi-alibi contra. Saſi de vertice paſtor. i. montis. Item ferrur in abrupti magno mòs improbus actu. pro faxo: nain ifta reciproca ſunt. n Ferro muafiſſet. C. pa thos a mò & a materia. o Pregdam: ig. C. re ve nifilimè facit. Quiem in uafiſſent: niſi, queſtù inde ſperar: nt: Sed nò propter hoc minuitur. crudelitas.

p Meſu, ha: S. Quia ſe cuſdù, philofophos corp

folum noſtrù eſt: quod nobilcù oritur: nobiſcù morit. Ani ma generalitatis eſt: et aede nò eſt noſtra: vt eſt à in alia cor pora tràfeat plerùq; q. Verſant in lit. ven. D. ne in proſu do: eſſe videretur. r Per iocù. D. quia apud inſeros non eſt iocùdu, q. d. per id quod cupis remouere. C. iocùdu, ex affectu in ſerorit: vita em noſtra huiuſcemo di eſt: vt ſi illam inferis còpares: iucùdu diffima eſſe videaſ. Sin aſt fuperis caλamitòra ſit. s Per gentorè. D. cuius cauſa tot ſubis la bores. t Eripe me. S. corp? meu: quod eſt hominis pro priù. Eſt aſt Homèr. αυτονò Δελφιοι. τεραχεύεσιν

J Coeli iocùdu: bì ſi iocùdu addidit. Eſt em etià apud inaferos: fed nò iocùdu. v His inuicte malis. S. qui iferos ſubire poruſtib, his aſtè, ac ſi diceret que cernis. C. Inuicte, er go potes. x Malls his. D. Captat hinc comiſerationè. y Terram inſice. S. Bene aſt maius petit: vt v[oc]impe ſtaret. Terre aſt iniectio ſecundù potuſcalem t. cum pote

rat fieri & circa cadauer: & circa ab ſentitù corpora quibubu dam ſolennibus facris. D. Inſice terram. Oſtendit facultate C. Terram inſice. Fac coenothaphiut. ſic alibi. Tunc egomet rhtego in litore inanem conſtitut. 3 Nàq. potes. S. vbi q[ui] cum rerum diuinarum inducit peritum. C. Nàq. potes. Sic Horatius, Qua inſi] ſeſtinas nò eſt mora longa likebit, inieſto tertio puluere curras. a Portus reſuive velinos. D. Remouet laborem querèdi, b Si qua via eſt. S. Si eſt vlla ratio. D. Si qua eſt. Oſtendit illum polle: & quia tâo vir eſt corporis robore: animi ingeniò: qa nat ex dius: quia venerem manè habes: quia ſibi maiora di concellerunt, q[ui] vuendi hunc deſenſum perniferu: rùt. c Diua creatrix. S. Rerù omni] generaliter: C. Creatrix. Sic lucer. An neadù genitrix hominù: diuumq[ui] voluptas. Quæ mare nautigeru que terras frugiferentes concelebras p[er] te q[ui] gen poe: a n[ati]o c[ipit]: viitq[ui] exortù lumia folis. vt p[or]t: creatrix tua ex q[ui] facit? Et polle illum onidif. d Innare. S. na uſare more ſuo:

proſpexi italiam ſuma ſublimis ab vnda,
paulatim adnabam terre: et ià tuta tenebam:
Nigens crudelis madida eu veſte grauatù,
prenſanteq[ui] vncis manibus cap[ita] aſpa mōtis
n an
Ferro inuaſſet: preſa]q[ui] ignara puatſet.
Nùc me fluctus habet: verſanteq[ui] in littore vēti,
Quod te per coeli iocundù lumen: & auras;
Per genitorem orò: per ſpes ſurgentis Iuli
Eripe me his inuicte malis: aut tu mihi terram.
Iniice: nàq[ui] potes: portuſuſc require velinos.
Aut tu ſi qua via eſt: ſi quà tibi diua creatrix
Oſtendit: (neq[ui] em credo ſine numine diutù
Flumina tanta paras ſtygiàq[ui] innare paludem)
Da dextrà miſero: et tecù me tolle per vndas:
Sedibus vt ſalte placیدis in morte q[ui]eſtca,
Talia fatus erat: cœpit q[ui] talia vates.
Vnde hec o palinure tibi tam dira cupido.
Tu ſtygias inhumatus aquas: amnemq[ui] ſeuerù
Eumenidù aſpities, ripàue iniuſſus abibus?

c Da dextrà. S. da auxli. Vmbra ei nùci] tener: vt ter fruſtra còprella ma nus eſſut imago.
f Mifero. C. simiſerit ifereno merguì q[ui] mifem' eoq nec hoc gde aſſi]q[ui] g. Saltem in more qui eſtca. S. nam naue ſemper vagantur. C. Saltem. Pa thos q[ui] nunc] inuita quite uerent: & nunc etià in mor tenulla quiets ſpes dà: h Talia farerat. C. Otȯ indignatè plena quenòs foli verbis o diſitur, vem etià ſelinatione reſpòſionis cùvix expeſa: auer: vt ille ſiniret. i Coepit c[ui] tavelia vates. D. rìndit ſibylla: cui leges inſeròs nonores eſſent. k Vnd: C. Ad dubitatio auget indignatione: c[ui] videaſ. q[ui] ne fu[que] ſpicari q[ui] p[er] ſolvi: vii he cupido illi veniat.

I Tà di. cu. S. ex deo tù ira venie. aut magnæ: v
m Tu ſtyu. C. Grauill
ma interrogatio: c[ui] ta vrgem? aduerſarit: vt nò polſit: niſi
id q[ui]d nobis placeri rìndere. Habet aſt h[ec] singula verba ma
gni pond. Tu. q. d. cu[ui] nullù tale meriti] eſt vt ſupra ſata
g[ui]q[ui] ſit tribuèdu: ſtygias q[ui] in tата di] veneratò he. Inu
mat[em]. cu[ui] magno p[ò]de. q. d. q[ui] d nùci] ſeſcatatu] eſt. n Se
ueq. S. trifiſe, & ſut reciproca. C. Seuq. q. d. vis g[ui]q[ui] eo ſu
mie aduer? ius facere: i q[ui] ſuma p[er] ob/erua: ſi ſeuinas:
o Eumenidù. S. circa qu[em] hitat Eumêdes. C. Eumenidù
q[ui] oim ſeſequ] vltrices ſu: p Aſpicies: c[ui] t[em] admiraſ
fi aſpیدat: q[ui] erat ſi tranſeat. Repete ergo. Tu q[ui] nihi extra
forte a diſt merers: nulloq[ui] il] ſaguie coiſi]ct: es: inhu]q[ui]
ſp[er] neſas ſu: talè ſu]tu]u: et q[ui] taſes h[ey] vltrices: nò dicà ràſi:
fed aſpicies. Aut abibis ripà: vt oſidat maximù neſas eſt
i[pm] ràſ: re etià ſi p[er] q[ui] ràſitù a ripa nò diſcedes: v[il]teri] n[am]
diſa: q Ripà abi. S. vt abeo in thulcos: ali] h[ui]t adibis.

Liber Sertus

CCLXIX

statim fuscebat propter quod anno integro in cœpibus
fuit. q. Quam. S. ac fi dicat hoc in te nôdum proba
uited p simulatione: nam norat. t. Tartareu. D. Vna
intura priuare omnis inferos sua cultode. s. In vindula. S.
Hercules a prudetiorib'mente magis' corpe fortis diu.
Ergo cujus pia fecerit: duo decim er laborres dant puer duaci
agunt iugna. Q. siq. ab iforis cerbera traxerit; notat q. œs
cupidatrices: er omnia vitia
terena cœntemp fit. Nâ ter
berus est terra: q. est conv
sumptius corporus. Unde
cerberus: quasi kpsvov Bo
pozid est carniuorus dix.
Vidit. Q. ſla ſuper recu
bus. Nam offa nô cito
tam confumit. t. Peti
mit. Cadduxit: ſecund ſi
Mittell. v. Ipplus a
folio regis. S. Atq. cerbera
ſtatim poſt lumina eſt:
ybide ſt quali adiò infero
ri. Solius aſt Platoni in
temus eſt. Ergo v'ad na
turâ canu referas: q. terra
ti ad dominu refugunt.
Aut ſolius p'impot accipi
as vrbib arcas p'imppe
no: vt imbellè auere, ro
maich arch. Indi: cù indi
vloq ad primos venerint
fines. i. viæ ad arcas. D.
Ipplus a folio, Alia ipſi-
regis inuina. x Tremè
to. DO. intecit timore
Hercules illi qui nemine
tinuit. y. Dominiam
Svel a grco eſt q. vixore
Asinor. nôv dicunt.

Aut diris thalamo: vt do
minâ Charon ad ſe retu-
rent. D. Hi dixi ditis. pe-
fus conati ſunt. Q. h'clo
ca ſunt accufæſones. Fau-
cere vim vxori alienæ: vx-
oni regis & ſenſus. Ipſi
quoque reging: & hæc ap
fona. A loco vero de ipſo
thalamo: quæ nolle p[er]
maritum nemini licuit.
A. tæto, abſtrahi: quem
hæcere tâgere nô ſicuit,
z. Breuerit. D. quia que
iuita ſunt longo fermonè
nô egent. a. Amphry
ſa vates. S. Apollinæ ea et
dt longè repetitur epithe
on. Nam Amphryſus eſt Theſſaliuus: iuxta quem
Apollo priuatus diuimitate ab loue nato Admeti regis
paui armenta: quia occiderat Gydopas fabricatores ful
minif quiß. Aefculapius Apollinis filius extinſt eſt: qa-
Hypolyttus ab inferis potentiâ herbarum reuocauerat.
b. Null infidie. D. Loquif ergo contraivt dixit: Nâ lo/
qui cœna illa illa ſupſicabaſ. G. Nulla hic ifidie? Purgat q.
ſte timebat: & onûd: & alienus ſi r a ſraude & a rapina.
Poſt hæc onûd ramu. Hæc omnia huc têdùt: vt qui ad ſpe
culatione tendit, primo væcent & dolo: & vi hoc eſt om
ni vito. Nam ille a ſcender in mouè dñi: & ſtabit in lo
to ſanco eius: qui eſ tanocës mālibus: & mûdo corde: z
non accipit inuuan? aiam ſuam. Sed nec hoc fatus: vt vi
ntio carcas: vt in ſpeculatione recipiari: ſed opus eſt vt
mi apertas. i. preſeras ipam p[apiam: quâ ſine dei diſpoſi
tione nemo affiquit. Unde dixit donu fatalis virge miras

z. Breuerit. D. quia que iuita ſunt longo fermonè nô egent. a. Amphry ſa vates. S. Apollinæ ea et d't longè repetitur epithe? on. Nam Amphryſus eſt Theſſaliuus: iuxta quem Apollo priuatus diuimitate ab loue nato Admeti regis paui armenta: quia occiderat Gydopas fabricatores ful minif quiß. Aefculapius Apollinis filius extinſt eſt: qa- b. Null infidie. D. Loquif ergo contraivt dixit: Nâ lo/ qui cœna illa illa ſupſicabaſ. G. Nulla hic ifidie? Purgat q. ſte timebat: & onûd: & alienus ſi r a ſraude & a rapina. Poſt hæc onûd ramu. Hæc omnia huc têdùt: vt qui ad ſpe culatione tendit, primo væcent & dolo: & vi hoc eſt om ni vito. Nam ille a ſcender in mouè dñi: & ſtabit in lo to ſanco eius: qui eſ tanocës mālibus: & mûdo corde: z non accipit inuuan? aiam ſuam. Sed nec hoc fatus: vt vi nio carcas: vt in ſpeculatione recipiari: ſed opus eſt vt ra mil apertas. i. preſeras ipam p[apiam: quâ ſine dei diſpoſi tione nemo affiquit. Unde dixit donu fatalis virge miras

bile: quia nil ſapientia mirabilius eſt. c. Nec vim tela ferit. S. ac fi diceret em repellut. D. Nec vim tela ſe. Conſu tat qid ille vehementer timebat. Ferrut emi feru[rum plerum q] non v[ir] inferaſ: ſed vt repellat inuria: d. Licet. S. Fas eſt: et eſt concedentis aduerbiu: ſicut eſto. e. Aeternum S. aduerbiu: eſt: vt ſupra: & ſubaudi: bis æternum larrans gernu: rereat. f. Patru. S. quia luis eſt filia ex Cerere.

Accepiffe lacu: nec theſa: p[iro]thoumep:

Dijs quanq[em] geniti: atq[em] inuic[em] viribus e[ent]:

Tartareum ille mai[que] cuſtode in vincla petiuit:

Ipplus a folio regis: traxit c[or]tem tem:

Hi domina ditis thalamo deducere adorti

Quê cōra hreuiter fata eſt amphryſia vates:

Nulhec infidie tales: abſiſte moueri:

Nec vim tela ferunt: licet ingens ianitor antro

Aeternum latrans exangues, terrat vmbras:

Casta licet patrui ſeruet p[ro]ſerpina limen:

Trojus æneas pietate inflignis & armis

Ad genitor e[re]tmas heri[que] deſcedit ad vmbras:

Si te nullà mouet tante pietatis imago:

At ramum huc (aperit ramu qui veſte latebat)

Agnoſcas: rabida ex ira tum corda refidunt.

Nec plura his: ille admirans venerabile donu

Fatalis virge: longo poſt tempore viſum;

Cerulea aduertit puppim: ripeq[us] propinçt.

Inde alías animas q[ui] per iuga longa ſedebant

Deturbat: laxat c[or] foros: ſimul accipit alueo:

g. Seruet, S. cuſtodiæ vtatas feruabat filia ſedes, h. Troius. S. q. d. a diu[que] originem ducens. i. P[iet]ate inflignis & ar. S. propter illud: pauci q[ui] e juus amavit Iuppiter. Aut ar. e. ad æ. v. DO. P[iet]ate et armis. Nam p[er]t p[ier]a tem deſcedit ad patrem: propter vero forſtitudine n[ò] reſormida ut percula que ſunt apud inferos. k. Herebi, S. p[pr]ie pars inferorum in q[ui] b[us] vixe runt: morant. Nâ ad Ely fiu: nonuſi purgati venirent; Unde eſt. Et pauci l[eta] arua tenemus. Hinc depreſum eſt animas de Elyſio ad corpa n[ò] redire: quia per purgatiuſe ca rene cupiditate.

i. T[em]e nullà mouet. S.

necelifat eſt vult p[u]ſuadere: quia ſoit manes nulla re flecti vt ſuerit fi ignoſcere

manes. m. P[ier]tatis ima go. S. i. p[iet]as: vt vi[rum] heri culea, i. herdesp p[ir]phraſi.

n. Aperit. S. nudat: vt

apiu: p[ul]c moſtes ac volue re ſumu. o. Fafalis vir ge. S. Nâ e: Si te fatay o

cat. p. Longo p[er] S. SE. Aut aduerbium eſt: aur prepoſitio anuq[ue] p[ov]it ta. GR. Longo poſt tépe viſum. Nihul eni ratiuſ videre contingit. Mira[que] ergo ramu aurêu: nam quâuis nolit cogi liberu[que] arbitriu: ſi concedit p[api] entu: q. C[ir]uleam ad uertit puppim. G. aduer eſt voluntate: qu[ue] vidèda diſeutari. H[ec] habet, p[pr]it um: id eſt impertu in obi[ect]um: habet in pupp

daum: id eſt rationem: qua cuncta ponderat & regat. Nam in malo eli[endo] adiuer ratione: licet fal[am]. Cha ron ig: id eſt liberum arbitriu[que] viſo ramu. t. p[api]etta liben ter ad illum ſe vertit. Nauis cerulea eſt. Ceruleus aui color ex albo conſat & n[ig]ro: quia animus per ſpeculatiu[m] ad inferna tendens: nigru: i. viſtum: & albú: i. virtuté: cogi tat: vel per nigrum infidiam: per album cognitione inteli ſige. ſpeculator eni nifi videre: aliquid n[ò] inouereſad ſpe culadú. Sí vero oia videre: ceellaret ip[er]a ſpeculatio. Remo uet Charon c[er]teras animas i. c[er]teros omnes animi affeſt? & pturba tioniæ: & recipit. Aenea cum Sybilla, i. anim? cum folo intellectu. r. Inde alías a: as. D. quo facilius Aeneam ferret. s. Iuga. S. gr[ec]ce dixit, y[ou] que tranſtra vocaus. t. Laxat. S. vacuat: vt ſupra.

v. Foros. S. tabulata multitudine em remota ſi] laxan[que] ſpatia, x. Aluco. S. fluminis. Et per Synerefim aluo.

MM.

Eneidos

biu mone fibi conficuerat: Tanta autem acerbitas agebatur
conſpec: u ipſius. ergo erat ex re: ve ſtaru veniali viret: ex
quo maximopere nobis miſericordia cōparam. Inſoſix.
quita no ſua: ſed aliena culpa ſibi morte cōſciuerat: Inſoſix.
lix, cum tru in ea ſeuuerit amor: vt ad morte cōpule: it; ergo
illâ culpâ abſolu: ſe aut


dānat: ſed mox artioſe
rê vnueram in neceſſa
tem reiſcit. Ergo oſo Pa
therica ſpe a 2 cluſiō eru
pit. Sic Teren. Quidnam
iſt faciă: Et Propertius:
Ergo ſollicita tu cauſa pe
cumia vitæ, per te inmatu
rù mortis admiſus iter.

i Verus miſi nūtius. S.
keſtaro: o conſuyorit
ligendum ſi ſutriutus
Didoni interitus. Alii ad
ignê referunt viſum. Alii
ad Mercurii: Qui ait: cer
ta mori: ſed in neutro etià
eigen mortis ſignificatū
ê. Et hic diſ ferro: extre
ma ſecutâ: Sane qui nun
tiat genere tîn dî mafſu
lino: quod aut nūtud: illo
cet neutro dica: inuenit
etiam mafculino.

k Funeris heut. cā ſui,
S. ac ſi dicere: qui fuerà
ante cauſa voluptatis.

C. Funeris heut. tibi. Cōſi
tetur peccasse: vt placer
ſtatâ: vnde crimê in neceſſ
ſitatem refert: vt ſic cōſtu
tutio iudicialis abſumpſi
ua: 1 Per ſydera. D.
Formamentu: ponit pur
gatiōs: quita apud illam
ſide carebat: & qa hoim
teſtimoni: adhiberi non
poterat: adhibet deorum
C. Per ſydera. Aſſert iuſ
ſurandt: cēttes animi
ſui apud inferos hre non
poſſet. m Siq fides
tel. 2c. S. vii. p: miſa ext
rù no huit. Rerſpexit autê
ad Orpheu: qui recept
perdidit coniugê. D. Et ſi
quâ fides: quia neſciebat

quod gen: ſui ſurand: apud inſeros eſſet: poſtu generalè
ſurationè. CR. Si quâ fides: nà neſciebat: q: d ſuſiurand: am
illiac habereſt. n Inuitus. D. no te fugi: ſed potioru iuſſus
ceſſi. o Der tuo ſottore. D. q. d. mutau: locum ſed te an
mo reſinut. p Sed me iuſſa. C. Augmett: ex tpe & cā
ſumpſu. Dicit ergo coa: catus ſum: quia ſuſerùt diu: quorùt
imperio neſas repugnare eſt. Exq etià adi: loca hec tenen
broſa. Non iſt miru: eſt: ſi illis ſubentib: a te mithi chariſa
ſima diſceſſerim: cù corundè impio tantù laborê inſerorù
petendorù ſubierim: Quæ tì omia et ſi iuſtâ faciant cám
non te reliquifſtem: nec diis obterpeſſarem: ſi tîn te iſ do
lorem ſuſcepturà pùtaſſem.
q Quæ nùch has ire per
vm. S. Argume: ſat ex eo q: d ê inſeros ſubire cōpulſus: ino
utu: ſe reliquiffe carthagine. r Sentra. S. ſqualida. Et eſt
tranflatio a terra inculta. Situs aur: pprie eſt lanugo q: d:z
ex humero. pereata: ſit autem in locis carentibus ſole.

9 Nec credere quidui. S. Ad augmentationem tendit: ac ſi di
ceret: ſi credidi: ſiem forre etiam deorum iuſſa cōtemnere.

DO. Nec credere quiut. Mendacio veriſam: utatur cau
ſam. Iſ pa: primo filendo: et ſe auertendò. Et poſtremo ſu
giendo ond: it aram. t Sifte gradu: ſ. Dicere edam da
tur intellige. v Extremu: fato quod te alqueor hoc:
SER. Aut quia deus futurus: eſt: aut quod melius eſt: quæ


poſt morè tenebit alteru
circulum: viris fortib: ſo
nò amantib: datum.

x Toru. S. pro toru:
id eſt terribiliter,

y Leniebat. S. pro lene
bat: & antique dixit: ve
Squamis auro: poli
bat: pro poliebat. Maior
res enim in oibus conu-
gationib: impatio hanc
ad debant: & faciebat
perfectum indicavi: ad
adhuic tribus obſeru
tur. In q: ta etiam e adhi
tur: vt nutri nutriebat.

k Lachrymaſc: ciebat:
bat: SER. Sib: aut certe il
lud dicte: Sermo quidem
eius lachrymas excbat.
Sed ilia immobiliis man
ſit. Nam ciere propriè eſ
alteri flert: mouere. Tra
cu: eſt autem hoc de Ho
mero. Qui inducit: Aſcia
vmbram. Vitillis collo
quia fugiente: qui di fuer
rat cauſa moris.

ſ. Fixos. CRIS. exequi
illa in propoſito perſuere
rare offenditur.

b Auerſa. CR. remota
a conſpectu Aeneæ.

c Incoepſu fermone. S.
a principio orationis.

d Dura ſilex. SER. Sa
xi eſt ſpecies: Generalitas
eim eſſe nò poterit: ſeqa
te ſpecialitate. Nam cau-
tê marſepſi: parium lapi
dem dict.

e Marpeſia. S. Marſes
pos enim mons eſt parig
inful: h:ns duruſimos ſa
pides. CR. ſtat marſepſi
cautes. Ita obſinate hære
bat: immobiliſg manebat.

vt ſaxa marſepi montis: qui in paro eſt.

f Tandem. S. quaſi diu deliberauerit.

g Vmbriſeru. SER. ſron doſum. h Priſtibus: SER:
prior. quod difficile inuenitur. Nam de hoc fermone que:
r: & Probus & alii. i Respondet curis. SER. Aut
pari eam diligit affectione: quod in Aenea non futur ex
priſſio rei ſupradictæ ſit. Aut certe responſet curis id eſt par
eſt mortis ſimilitudine. ferroenim vêrso consumptus eſt.
l Proſequitur lachrymans. SERIVS. id eſt longe
oculis eam ſequebatur humentibus;

q m Inde datum. SER. aut racione facti: aut obla-
tum forcuto: quod r: xoy dicunt.

n. Vltima: SER. at qui: m: ſupere ſune: fed dixit qua
tum ad littera y pertinet. In his autem que ſequitur pos
nas nocent: a mercitis piorum fecregar: nam inferi àtus
in corpore constitutam continent. Hic omnia mixt: Li
cer enim lauſe in viris: virus: ramen vituperatur in illi
alienu: imperium cedibus occupare. Item amare pruignu:

Enclados

CRI. I. Adrafti. Hic rex argulorù fujet ad quę & Polynices; a fratre Etroele regno contra foedus exclusus confugit septem ductibus in auxiliu Polynices generi bellum the banu gellit: Reliquiufæ extincris solus auugit Talonis & E Iryaomes filiuit, Cunc Argyam & Deyphilum fillas haberet: per quietè vius est altera leoni: alteram a pro xvorem dare. Cuius Tydeus & Polynices eo dem tempore forte quæ dam ad, ei regiam appu liffent: at de porticu sub qua ambres eutarét cõten derent: defcndit senex vt eos placaret: & cum Po lynicem Leonina pelle te cttu inueniffet: Thebas ni Hercuſi infigne eet: Ty deum vero aprimo corio ornatum ppter aprum a patre interemptu: eos ſibi generos aſcuit,

v Pallentis. S. Aut epi theton eſt vmbaru: aut quia extincris ſex aliis ſo Paufugit: ſuge atit comes eſtpallor. CRIST. Paliensis. Nam et Statius de eo ſebit: Hic hoſtì impli citus pariter ruit huc ſuga retro voluit agens ſo cie linquentem ſata cauer ue. x Fleti. S. nobiles qæ morte magna ſegi la mentatio. DONA. Mul tum fleti: quia propter ſu as virtutes magnum re linquerent luctum.

y Ad. S. apud.

z Caduci. S. mortua cadendo: hinc cadauer.

a Longo ordine. S. inv genti mulcitudine.

b Tris antenoridas: S. multi fupradictos accipunt: ſed falsum eſt. Nã Homerus alios eſſe often dit. CRISTO. Tris anpreter tres commemora tos: Hi enim Antenoris non fuerunt filiis cum Homerus, duos ipſorum in cathalago nominauſt: ſic omniaώyv λαγων θνωοσ ἐσι οἰορκελοχος τοῦ καλωσοῦ. Et i terrio ſi, ponit ter tui: Altei. THVQVTVHVOPIA Hσιν οἰορκεδομη λικεδον. Sūt g Archeloch Apamas et Ellicaon fili Antenor.

Sacrum Polybetem:
DONA. Oſtendit numina fuis in morte ſuua re non poſſe.

d Idem. SER. Priami aurigam legimus ſuſſe.

e Etiam. SER. adhuc. f Circumitant. CRIST. Tanç ciuem optime de ſua patria meritum: & quæ propter preclaras virtutes & amarent & tollerent: & eius vienentis adhuc aduecutum admirarentur.
g Vif. S. diu. h Danaum procre, CR. Oſten

dit virtutem. Troianorum, cum plurimi ex grecis procre ribus ceciderint. & ſimtímidos ſuſſe gresos; & dolo nò virtute feciſſe ergo & poſt morrem in codem ſuſſe timor re. DO. Proceres: non tûm ordine: ſed meritis,
i Phalanges. DO. ac ſi tota grecia ad inſeros migrſſe

Hic multu fleti ad ſuperos bello: caduci

Dardanide: ¿s ille oñes longo ordine cemes

Ingemuit: glaucug: medotaq: therſilochuq

Tris antenoridas: ctereriç facrum polibetem:

Ideumq etiam currens: etià arma tenentem

Circuſtant anime dextra leuacq frequentes:

Nec vidisse ſemel fatis eſt: iuua ſub morari:

Et confere gradum: et veniendi diſcere cauſas,

At danau, pceres: agamemnonieq phalanges:

Vt videre virum: fulgentiacq arma pvmbras:

Ingenti trepidare metu: pars vertere terga.

Ceu quondà petiere rates: pars tollere vocem.

Exiguacq: incoepius clamor fruſtraſ hiantes.

Atc hic priamiden laniatum corpore, toto

Deipohbum vidit la cerum crudeliter ora.

Ora manuſque ambas: populataq tpa raptis

Auribus: & truncas inhoneſto vulnere nares,

Vix adeo agnouit pauitante: & dira tegentem

Supplicia: & notis compellat vocibus vltro:

Deiphobe armipotés gen? alto a ſanguie teu

Quis tã crudelis optauiſt ſume pœnas?

Cum tantum de te licuit: mihi fama fuprem:

Nocte tulit ſeſſum vaſta te cede pelafum;

Procubuiffe ſuper conſuſe ſtragis aceruum,

videtur: Oſtendit ſi quanti Aeneã hoſſes ſeſi ſent in bello: Oſtendit eã non ſiue multa ſua cede vicillie grescos.

k Pars vertere terga, CR, vt cum viuerent, ve ali curpiformidine capi. Scanduit turicus equum & nota còduin in alio. I Ceu qui ondam prieret rates. S. Oſtendit vitia nec morte finiri.

m Hiantes. S. dama re cupientes: dat aliis vum bris verbæ: his ſententuy: exprimat mettig vius qæ adimit vocem: vt Ob ſtupui ſteterun tig come: & vox ſaucibus heſt. CRI. Fruſtratur hiantes. Cauſa qæ vox deſiit di menſtis: eſt ſuga piniuſſi a reliquio corpore ad cor. n Atc hic priami CR: Quanſis in detunma fuerint hoc intelligit: qæ affinis amicus vix cof gnoſcererur.

n Deiphobum. SES: Hic Helenam duxerat mortuo Paride: ad cu domi priire necelle cratis o Laceru ora S. habeſt ora lacerata. p Popula ta. S. vaſata: deſorma fublatis aurbus.

q Truncas. SER. Truncas, r Inhoneto. S. turpi Terentius, illum ne obſcro inhoneſtui ſen. s Pautante. S. timentæ ne agnoſcere. t Tegue tæ, S. tegere volentæ nam trucatis manbi qæ tege bat, D. Tegentè. nò qua poſſet maſſi: ſed qua to to ſe corpe fubrahare co nabat: aut torſi aucreere. v Notts. S. amicabilibb. x Deiphob. CR. Opta mui inſitu ad mitigandu dolorè. Cupiebat ei ſe oc cultareq timbam ne ob accepta vulnere imbellis: videre ſi in bello ſuſſe: re mouet ergo huiuſemot ſuſpitione: eſt eſt appelle & armipotentè: & eſt ita admirabundè loquutum.

y Quis. D. nò tã interrogantis hçc ſunt quã admiraſt & dojenis. Admiſraſ prio cogitare quæpia potuile tor ad ue. ſa fupplicia i viro ſa foru. Deinde qo aulus eſſer imple re: deinde qo totu corp? ſupplito inſecuarè: et. C. Quis? Iq adeo porès te fortilimù, Arguit deſi a fama qæ relatiu bi fuerienôniſi multis praus egis eſ occubu ſse, z Opra

Liber

Sertius

CCLXXIII

ut fumere. S. legit vif fumeret. a De te. SER. in te. b Fœlium peu. iup. acer. D. Magna laude afficit. Nò em dixit occufum. ſi pœubuſſe laſſatu. c Egomet. D. q. d. nò alti cœmiſſo. d Rhetso. S. vbi erat Afyliu Afacis: ſicut in Syggo Achilſis: Et ſi ſaneftheiſt d'ef. retheu: factu: ſicu cytheria & ci: therea. e Inanè. D. ga inter hoſtes conſoliſt. ta cens reſiri nò potuſtibi. C. Inanè: quita tuu: cadauer tot hoſtib'admiſturi inue nire nò potui. f Arma: S. depicta ſis. g Te. S. tuu corp. v: ut nunc me fluo habet. D. Te. a. ni. Fed d portui n' quod voluerit: qute reſerit. p potut. h Oia. S. q. ſtituto tumulo me nes vocaut. i Soluto ſi. C. q. uin mortuis ea p. ſtare tememur. k Fune r. S. Fù. ee n potuit: vbi ne cadauer quidè fuerat. l Fata. S. ſecuſi mathe maticos q. d. cum inimicias: tæſa ex fato deſcedere re. Vitis p[ro]ſiux fatu & ſeſi. Heleng. p. q. ſibi moris vent. C. Fata mea. Prio nides viliſbis: ne acceperu turo b[if]icio vidæt ingra tuis. Dein n[id]it: nec iua, ignota neq: alioru culo pa in eas calamitates inu diſiſe, fed ſuo malo fato & ſeleere Heleng. Eſt hec oratio abſoluit. præcipto ent comparat ſibi beniv uolentia a p[ſ]iona Aenea q. offitiu p[er]iterit: ſolu voffiſiſo: ſed vt ami: cus: Deinde a ſua: & q. grati ſe h[ui]ſticiu: ofſkedat: c. q. nò ſua culpa i eam: miſa ſa incident. Hinc enim cœnaſt miſericordia qua niil vehemèm? eſt ad he nihuolentis q[ui]c]iand[am. De inde ſta n[ar]rat: vt onditi quid hec getta ſintiſt? Aes tuis noſlibo nò poterat eo q. ſunt ſunt getta: ea q. ip[er]e n[ou]cato[br]unca. Noue rat animan: vt ſuprge: ma: & relig: Nò nouerat ad h[ui]gilla chorui: & q. ſe quitur. m Illa. D. p[er] per odiu: nomè nò poſu leſi: ſup lacene dixit.

n Monumenta. SER. quod mentes moneat & medium eſt: Vnde hic de malis: Contra vero i tertio: Manum tibi que monumèta mea rum ſint puer. o Nacq. vt ſupremà. CRIST. cum magno animi dolore hec p[ro]ſtictada ſunt. p Egerim

9
S. metri cij corriuſt. q Et nimif. meminuſe. C. N[ei] et miſerias obliuſed cupiam? t[ui] q[ui]m vehemèter inſuxa me matris ſunt: p[er] illar[ati] magnitu di neceſſ: eſt eri: ſi no limas vt recordemur. r Meminuſis ne. e. S. Sic Cice. C. q[ui]o[sc]t obliuſci: cu: diſe meminuſt. s Quo: fatalis e[que] ſi: J[ar]natio hec et breuis e: qua neq: alti: quicq[ui] re: p[er]miq[ui]g loſijs q[ui] oporſi p[re]ſquit: neq: ſupuca[n]i: ſi q[ui]c[ui]s adhuc dilucida: quia & ſuo ordine natrat: & verbis

Tunc egomet tumulu 'h[et]eo in littore' inanè
Conſtitui; & magna manes ter voce vocaui;
Nomè & arma locu ſeruant: te amice nequiui
Conſpicere; & patriam decedens ponere terra
Atque priamides: nihil tibi amice relietu: c:
Omnia deiphobo ſoluiti; & ſuneris ymbris.
S[ic] me fata mea: et ſcelus exiſtiale lacene:

His merſere malis: illa hec monumèca religt.
Nunc vt ſupremà falſa inter gaudia noſtem
Egerimus noſtli; & n[imi]u meminiffe necſſele e:
Cum fatalis equus ſaltu ſuper ardua venit
Pergama; & armatu pedite grauis attritul atuo.
Illa chorum ſimulás: Euantis orgia circum
Ducebat phrygias: ſlamà media ipſa tenebat
Ingenere; & ſummà danaos ex aree vocabat.

Tuncme confectum curis ſomno q. grauatù.
Inſeſi[x] habuit thalamus: preſſit q. iacentem
Dulcis et alta q[es]: placidaq[ui] ſimillima morti.
Egregia interea coniunx arma omnia tectis.
Emouet: et fidum capiti ſub duxerat enſem.
Intra tecta vocat menelaum: et l[í]mina pandit.
Scilicet id magnu ſperans fore manus amandi.
Et famam extingui veterum ſic poſſe malorum.
Quid moror: iutupunt thalamo comes; addit.
Hortator ſcelerù Aeolides: dij talia gratijs (vna:

apertis et p[li]picuis. Eſt veriſſi: ga neq: a natura teru erſp[er] fonarù: neq: c[of]uſueruine diſcedit. Et q[ui]m acuſatoris orò diſperſa eſt variis acuſationu ſeminil[us]. t Sup ardua S. Aut qa in arce collocat e': aut quia fractu muri ſupra tractus eſt. v Grauis. SER. Grauis: grauſijs: vt. Nec

grauſes tentabit: p[ab]ulae foetas. x Chorù. S. m[pl] titudinem ad facra colle c[am]. y Euantis. S. Ba chantes. l. phrygias, alteru nò ſtat verſus. Euà emi bacch[us]. C. Euatís. dicuſè em euates bachantes: qa: bachus Euà dicuſt. ſuit ac duplex occafio: & q[ui] ſub ſpecie facoru danaos euo care: Et q[ui] dormiète ma rito fine negoſto intra domú admittere potuit.

z Citrcii ducebat. S. inu duos diuſiſtus ſiſus c[ó]po c[it]a diſtione, nam lyricam etiam ſimplece diuſtuit. a Tunc me. C. excufae fuß fomnolétia: ne iners ſuſſe videat. b Conſe c[it]u cu. S. ſi z[ui] g[ra]udius vacuauerat: t[ui] ſondit illud Statiu. Stant veteres ante ora metus, vt n[ò] diſcederet, cur præterit belli. Aliu diſi curas: q[ui]a h[er]et c[ó]tus g[é]nitiot[ia] martius. Vnde eſequit. interea egrigia q[ui]nix. c Infolux thas. D. v[it]a q[ui] in eo talè habui vxorè. Vt q[ui]a ibi tor ſup[pl]icuis ſui aſſe: C. Inſon lix. active poſuit. Naj ex m[im]onio hec omnia ſilibi mala euenerat. P[ò]t et ab ſolute, p[er]ſeri iſeſiux thalatù mus. N[à] oib[ò] fiocelix ſutu helene thalám? d Egregia. C. g[ui]ſtima ironia.

e Interea: C. D[ui] p[er]ſu de dormieb[à] ſuerat c[or]uſpe c[us] q[ui] arma reliquiar: ſed dolo v[or]sis illis exſpoſi t[us] eſt. f C[or]u[x]s. D. h[oc] hoc noie deſeſtabil[us] ſeel[us] facit: q[ui] violat[us] ſit conſu giuſt quod facut e: oportet. Coniux. Non dixit meat: ſed q[ui] m[or]to[ſ]u ſuſiſet: neq[ui] ſe amaret. g Intra tecta vo me. C. qu[ui] ergo ſe deſedere potuit: ſi altu: tia & dolo multueris & ay mis exu[er]t: & hoſtib[ò] c[ir]cù uentus eſt. h Vocat et

Menelaus. C. ad qu[em] vi
tio i p[er]mi p[er]nebat. k Scilicet. C. Demòſtrat ſuſſe c[am
cur ei expediret Deiphobii. p[er]deuq[ui] eſt in p[it]b[ò] p[ha]tili.
Sperabat em t[ato] b[ri]ſicio et mariuſi ſibi reconciliari em cu
tus man[que] oino ventura erac et infamà ſui egrigzi diſeſ-
fus purgare. Nam ſi Troianos n[ò] am are: nò volens fecu
ta vidæb[ar] Paridemifed inuita abduſta. ? Aeolides.
S. V[ley]ſſes. Quia v[bl]us ſic unduc tur. Nam antictia mater
ante Laertis nuptias dam cum S[if]yph[or]o g[oli] filio c[ó]cus
buit: Aliu ſildem legunt: de q[ui] n[ò] legim us. m D[it]alia
grauſis. D. Pulchra Apoſtrophe et multa c[ó]tinës. Oſtendit
aute n[am] ſederis ſolos deq[ui] v[ito]res eſſe poſſe

MM v

rurim ex egris g[ra]ſis pro
le gyros. & do: d[u]o in cœnam tem
mentis. ad inſtos migraſi
reuer. Olimda: lig
ntu. Aenea holtuſt in bello ſoſiendus ſi ſue multa ſua c[ó]gros.

Pars ventre ter
vct cum venteru
urpiformidoque
duittu ſutus q[ui]que
ora c[ó]dun[que] in alio
Quem eu ondorque
res. S. Oſtendim
norte fini.

Hantes. S[am]a
p[er]ſentera dat alio
verbam hisſilimam
mar. meri: q[ui]u
dimit vocem u[bi]
uit. uterque magno
ox fucibus h[ui]o.
I. Frutbarium h[ui]o
ſua q[ui] y[oc]n de
resessit fuga ſub
iquo c[ó]perat alio.
Ach. ac prii. O[mi]
antis in demontas
texere hoc modipug-
ritus amicis ſi quod
fererat.

Deiphobus. S[er]
Helena d[am]na.
tuo Pando: c[or]
ur p[er] venerem in
Lacerat ora: h[ui]o
accepera. P[ap]pa
vita: S[er]vus
aunus.

runcus. S[er]tus

Eneidos

n Age fare, D. Querit optime deiphobus? Sed poeta
optimo consilio abſeindit reſponſionem dicta iteruſ diu
cenda ſint. o Actus. S. nò ad inferos: ſed ad locuſ in ch
inferoru deſcenſus e: nà ſub terra ſunt inferi. V alius in
tellige ſecuſu corographos: qui voluſt terrâ ſpherica: eſſe
& vidiq[ui] aqua et aere ſuſtentari: q[ui] d[ic]eſt: ad Antipodes
poteſt naugatione pueniti: qui nobis inferi ſunt: vt nos
illuſ, hinc e: cp. nos ſub terra
inferos dicimus. Tybe
rianus etia dict: epiſſola
eſſe ab Antipodibus ad
nos vêto allatu: q. habut.
fuperi inferis ſalutê: qua
occaſiòs traſtat hoc reci
proctu: q[ui] d[ixim] ſup[us] &
prudênores dicunt: alios
uuerat: u[que] coſſu
ad alteru: tert partis cor
pora trâſitu facere: id eſt
nò in codê climate verſa
ri. Hinc Lucanus. Regit
id[em] ſp[us] artus: Orbe alio
longe canities fi cognita
vite. Eſt auri Homericu:
nâ & illic Visyſlem Elpe
nor ſimſtr interrogauit,
p. Sine ſole. S. Nà q[ui] di
xit: Solêcſu ſu fua ſydera
noruſ. de Elyſiu ſteLLigit.
q Hac vice ze. S. Hge ſa
cra p[er] vniq[ui] diei ſpacium
nò tenebăt: Vn timet Sy
billa: ne datu: i. coſtituſi
tp[us] inanib[us] ſabu[li]t eraſ.
Q[ui] auri dicite aurora me
ſuui atom ſ trafecerat. Oſte
dit cp. ſcdm. Tuſtos diei
diuerſus e: a ſexta diei hora,
Ortus em dieli habet au
rorâ. Donat q[ui] ſi dicte au
rorâ c[ir] quadrigie: ſoleſi
guificare. r Sed cov
mes. D. Que illi pp[erea]
ſunca ſuit: vt i omib[us] in
ſtrueret ignorantem.
s Breuerit. S. q[ui] coſtruſ
gorâ obturganti. D. Bre
uiter: ne lôgitudie fermo
nis t[us] tererent: c[ui] ipa
breuitatis admoneret.

t Nox ruſt, SER. id eſt
imminet, ſi per diem facra celebrabantur: S[er] per noſtem
finitur. CRIST. Nox ruſt Aenea: nos ſlen. du, horas. Gra
uiſima increpario: quaſi dicat: nos tempus iſp[em] q[ui]d non
nifi in rebus feriis adhiberit: c[um]e n[unc]it in vanis ſutlibuſc[us] et
nihil p[ro]futuris terimus: v Flendo. S. app[ie]. Nâ & la
chrym[us] & gemitus fuerat. x Partis. CR, p[artes] ait
Prilcanus. y In ambas. S. C[ò]pendioſius ch[ui] fi duas
dicereſt: poterâ ei etia tertia ſperare. ſic Saluſt. Inter ſecuſu
atq[ui] viltim[ui] bellu[us] Carthaginenſe & n[unc]o terſu[ſ]. D. In am
bas: Honeſta locutio in ambas potius ch[ui] in duas. Intelliv
ge eni cp[artes] ambas vias dixerite: q[ui] e[ent] nat[ex] ex vna. C. In am
bas. Compendioſe loquuſt ne in id incaſtavit: cui? Aenea
am damnabat: p[ro]ſuerat aut[em] hactenus eos in q[ui]b[us] viita
& virtutes promiſue eſſe poſſent: n[unc] ali[n]a dicte eſſe viâ q[ui]
ducit ad bonos: alia q[ui] ad malos. z D[ex]tera. C. Nam
omia d[ex]tera bona: qu[em]admodu[us] oia ſinſtra mala. Ergo
reſe ad bt[us] deducit d[ex]tra viâ. Q[ui] etia fam[us] Pythago
ras expreſſit i ſa y. cut[us] ipe auſtor extitit. Nâ c[ui] vnica li
nea ad alio[rum] p[aciu]s ſerat: indicat e[am] vite p[er]: q[ui] nec virtuti
nec viro p[ro]pter t[enera]t e[rat]e m[à]cipa[ſ]. C[ui] uero pu[er]u[ſ] eſt
ad biu[tu]: & alter ramus in d[ex]tram furgit: alter i ſinſtra

ſlectur: tunc bonos a malis diuſit: vt oftendat quo v[n]i
pergant foli boni: & qua rurſus foli mali. V[n]i Perſus. De
ducit trepidas ramo[ſ]a incompita mentis.

a Elyſium. S. ad Elyſum, b M[alu]r[u], S. imp[io]n.
c Impia. S. vbi impii puniutur. d Ne ſeu. S. anti
qu[ui] dictu, i ne ſeu[nas. Nec impatiu iungim[us] aduerbio im-
perantis. e Explebo. S. vt dixim[us] explebo eſt minuam

Inſtaurate p[io]: ſi po[n]enas ore repoſco,
Sed te qui viuum caſus (age fare viciliſm)
Attulerint pelagi ne venis erroribus actus:
An monitis diuum[us] an que te ſortu[n]a fatigat?
Vt truſtes ſine ſole domus loca turbida adires:
Hac vice ſermony roſeis aurora qua[dr]igis

Iam medium ęthero curſu traiecerat a[em]:
Et fors o[n]e datum traherent p[ra]talia tempus:
S[ic] comes admonuit: breuiter ch[ui] affata ſybilla e[ſt]
Noxruſt Aeneas nos flendo ducimus horas:
Hic locus eſt: partes vbi ſe via ſindit i ambas.
Dextera que ditis magni: ſub mo[n]cia tendit.

Hac iter elyſium nobis: at leua malorum
Exercet po[n]enas: & ad impia tartara mittit.

Deiphobus contra: ne ſeu magnu ſacerdos,
Difceda: explebo numeru: reddar ch[ui] tenebris
I decus: inoftrum: melioribus vtere fatis.

Tantum effatus: & in verbo veſtigia torſit.

Enni, Nauib, explebat
ſe ſe teram q[ui] replebant,
Quæ Caper ſecutus: cum
de p[ro]ſiti[que] ex traſcatu:
hoc expeſi p[ro]ſuit. Ergo
minuâ veſtr[ui] numeruſt:
reddar tenebris. Nà dica
Aenea & Sybillâ alijd
lucis ſuſſe iſtelligam. Ali
explebo male putant c[ui]
p[le]bo eſſe vmbarum
ſelicer q[ui] exſecerat: nu-
meru. Alii explebo nu[n]
r[u] dicunt eſſe ſinu[n]i t[us]
ſatutu: purgatione & in
corp[us] reuerat: vt hoc:
Reddarq[us] tenebris: vt ili
lud daufq[us] tenebris et car-
c[ui] vt ſe ſenſus: traſonmi
hi quaſi homo: nonne &
ego homo ſa tu[n]um?um:
Alii legu[n]. Cur trafenſi:
his locis ſum: ch[ui] diu vie
per vim erep[us] expleb[us]
p[us]: poſt tenebras. id d[ie]
meis ſedib[us] reddar. Sed
hec n[unc] congruſt: n[unc] ei
intelligere poſſum? Da[u]
phobum reſpondiſſe ad
alio ch[ui] Sybilla volueru: f[il]
illum abſcedere. CR. Ex
plebo. Reſe Seruus: vt
audiamus Macrobiu[m]
qui a[it]: Animâ corpori
quâda certa n[er]oriri ra-
tione factar[ui] c[ui] de te
cerint: ſilla archana vis ſol
uſt: qua facturas v[is] con
ſtabar: qu[ui] in loco addu-
cit auſcorritate huius car-
minis. f I decus: no
ſtru[m]io: vte. fa. S. Vd
I decus ſi n[unc] & virem e[m]
lioribus fatis: inſerumor

comparatione: quia ait: ſupra: An que te ſonſura fatis
gat: vt truſtes ſine ſole domos. Vel v[ere] melioribus fatis
noſtrum: id eſt quam aut ego aut tu habuerimus. DO.
M[eli]tioribus v[ere] fatis. Placauſit Sybillam: & Aenea ſoſt
tia o[m]inatus eſt.

q[ui] g Mœnia lata videt. SER. T[ar]arum exprimite
quem vult eſſe carcerem nocentiu. DO. Mœnia lata vi
det. Describit locum y done[m] concendis reis. Pramo tr
p[lici] muro claudie ne facere euadere poſſint. Pont[ia] ſi
robuſt: vt neq[ui] vi diuia neq[ui] humana poſſint triang. Po
ſtrema omnia fluuius claudit: qui & facis & flamminis
tranſitum prohibet.

h Lata. S. vt oftendat numerum malorum.

i Triplici muro. SER. val de munitum explicat locum,
CR. Ambitus murorum oftendit ambit[ui] contracmus in
vitris: a quibus ita complexi fum[us] q[ui]t inde abit[ui] n[unc]at,
Tripiſi. Quia mête: vel h[uius] & acſtio[e] peccatur. Vel nota
ch[ui] inutium peccati a mala mene eſt: a qua ſecundo loco
furgunt acſiones: ex quibus frequentatus: tertio in loco
contrahitur habitus: Huiu[m] c[m]o[m] in peccatis progreſſum:
ita explicat facrorum caminum. Poeta: Beatus v[n]i.

Encidos

k. Torquet. S. trahit. 1 Porta aduerſa ingens. S. Diſtincione tollit vitutu duos epithetorù. C. Porta ingens. Nâ late patet via q. ducit ad vitia. m. Solidteq. S. duro. Nihleſt em adamante durius, CR. Adamas grée diſtus eſt: quia nulla vidomèt ab o. priuatiuæ: & a Δουοο domo. Nâ neq ferro nec igni vincitur. Nâ in incudibus politus ita iſtus repuit: vt ferru viruncu diffultet. Ignis

um aſt. adeo viſtus eſt
eius durities: vt igni imo
poſita numque incaſcat.
Verut vt appareat concor
dia: diſcordi acb reru natu
re: quam συναοιγν αυτι
τροχια/ gregi vocant: Hec
vis ferru: igniſque còtemp
trix: ſanguie hircino franſ
gif: ac no aliter ac: recenti
calidæ macerata. Dillí
der cù magnet lapide in
tantú: vt iuxta politu feru
non finat trahi: vene
na facit irita: timore pel
lit. Ponit aſtui locu & eſi
fitiis et materia qua ſunt
ciditia & ſitu et cuſtodi
bus inexpugabilis: quia
ex hitu victuori impoſtabi
le pene ad virtuté gaudit
reurocare: Nec tibi excufat:
quia in eo eſt: Nâ quia
nò videat volutariu pec
care ab habitu cogitat
nù quia actus ex quibus
ipse cognoscebat fe in ha
bitu labi voluntarit et in
ſua præte erat volutariu
dicit peccatu. Qua pter
que admodu qui lapide
contorturus erat: porerat
nò torre quia deide cu
piaſt cujus ecerit: reuocare
tù dicit voluntario ſerire:
quia principu torquendi
eius arbitrio fuerat. Sic et
ille q. hitu iam contrario
peccat: iure dì volutario
peccare: quia ſiderat ex
actis a qub abſtinere fac
le poterat ſe venturù in il
lam necellitatem,

n. virum. S. virorù forſtù. Cicero. Virus illa ſirebat. Per hoc oftendit nullu de tartaro poſse ad ſuperos egredi: ne deorù quidem fauore. o. Coelicole: CR. Nam etiam vis illa rationis: que in nobis cœleſtis diuinaque eſt: vix habitu tolere poteſt. p. Stat. S. minet. C. Eſfecta eſt. q. Auras. S. autem inferis congruas intelligamus. Et Statius de Mercurio air: Pigre aut eius impediebant vo latum. De illo enim loco multi quærunt: Quis tantò plan gor ad auras dicit Aenee: & Sybille que fecum traxerant illi cum eſse conſter illic auras. r. Tifhone. CRI. Reſte pro conſcientia noſtra ponit. Nam illa ſemp curiamur. s. Strepitumque exterritus hauiſt. SER. Hauiſt & exterritus eſt per Hyppalagen. t. Que ſederum facies. SER. Facies: iſpedes. CR. Que ſederum facies. Iure mira tur vir bonus: vnde ſint animi tormenta, interrogaunt: Sybillâ id eſt rationem. Illa autem docet quæ diuino ſurore didi cerat. v. Dux indyte teucrem. DONA. Magna poſte copia. Quotiens Sybillam loquentem inducit cu zanea:

totiens principia cum eius laude variauit.
x. Gatto. SER. pio. Oſtenditur Aeneam ingredi vobus. Iuſſe: Sed quaſi pium eſſe prohibitum. CRISTO. Nulli caſto. Impolluto a vitis non licet eſſe inter vitia ergo illa ratione: nec vitia norit rato: nec que ſuppliia ſunt vitis. Sed intelligimus noſter is eni Sybilla: cum ab immortali deo p[rae]ſecti ſit inferna: id eſt ap[pe]ritui: que pars inferior eſt: et in qua vitia verantur: illa diuino adiutu fauore cognosſere valet.

G. R[ep]icit Aeneas ſubito: & ſub rupe ſinſtra
M[œ]nia lata videt: triſpici circuſdata muro.
Q[ue] rapidus flàmis ambit torrentibus amnis

Tarchare: phlegethō; torquet[que] ignatia ſaxa.
porta aduerſa inges ſolidæq. adamate colung.

Vis vt nulla virum; non ipſi excindere ferro

Celiſque valeant: ſtat ferrea turris ad auras:

Tifhoneq ſedens palla ſuccinenta cruentat:

Vestibulum informis ſeruat noſtæp dieſp.

Hinc exaudiri gemitus: & ſeu ſonare.

Verber: a tum ſtridor ferri: tractæq. cathene.

Conſtitit Aeneas, strepituæq. exterritus hauiſt.

Que ſceleru facies o virgo effare: quibufue

Vergent p[œ]cenis: quis tatus plan[or] ad auras?

Tum yates ſic orſa loqui dux inclyte teucreu:

Nulli fas caſto ſceleratu inflſtere liment:

Sed me cu luctis heate prefecit auernis:

Ipfa deu poenas ducuit: p[er]eque omnia duxit.

Gnoſius hec rhadamatus h[us] duriffima regna:

Caſtigato[rum] audit[rum] dolos: ſubigito[rum] fateri:

Quæquis apud ſuperos ſurto l[et]atus ínani

y. Inſiſtere. S. Inſiſto illi re dicim? & inſiſto illi rei.

z. Sed me. SER. Ne

a. Poenas deu decute. SER. Quas diu tationes rant: aut titantibus dea legimus. Vel vcre poenas deorum: quia alio[rum]que us: q[ui] diu turantes per ſygmem nouem muſibuf annorum in tartato p[er]ntuntur. Unde al[ia] Stau. Et ſtyx periuria diuui ar guite.

b. Gnoſus. CRIST: Cretenſis a galo viber. Nam qua[n]us plurimas vibes haberet Creates. Tamen omnium reiqua rum (reſte strabœ) in ea dem inſula nato excellenti ſime fuerunt Gnotos: Gorina: & Cydonia. Eſt Gnoſus in inſula parte aquiloanari ergo ne P[olo]ponenſi qui ſe que[n]tibus temporibus Rom[ar]orum Coloniae fara[que] eſt.

c. Rhadamathus. SER VIVS. Hic & Minos & Acacus ſilli Iouis: & Europea fuerat poſse faci[re] ſunt ap[ro]litorum iudices. CRIS. Rhadamanthus: Vide ſeruui. Strabo i[ne]t.

d. Duriffima. ORI. Quia ibi iudices inexorabilem g[ra]uiſſima ſuppliia inſerunt.
e. Subiſto[rum] fateri. SER. compellit ad conſenſionem CRIST. Subiſto, cogit.
f. ſurto l[et]atus inani. SER. Zatebræ: non valde poſt futura: quippe que ſuerant publicanda poſt mortem.

Eneidos

Et notas audire & reddere voces. S. familiariter loqui,
k. Rebarçq. futurū. S. arbitrabar: ratio cinabarè effe vcutu
rum: Et per hoc intelligimus fataliter Aeneam ad inkros
defendиш. Non em n'i fatalia deprehenduntur.

1 Nec me mea cura fecit. S.nec decepti me dulcissimus
filius: Nam vocat ius self mea curat: eft tu, et dictum eft
fieat: Veneris ruſtijima cura. m

SER. pietatis magnitù
do oftendi: cù pater eius
ingemit caſib. C. Quas
ero terras: & quita per
quora vecti. Et p[ro]ſto
antea: e vita ciuli in
portu c[om]temp[eri]tōs ſe ſe
reclpiat homo: multis c[ò]
flictatur perturbatiōb:
que nos a fummo bono
tra abſtrahunc; yt multi
adeo illis oppriman: vt
nunc: ſummù honum
atiqui poſtint. Vide reſe,
is qui tora reſt tudo
eſt Chriſtus: de Martha
que vita actua ierat:
Martha martha folliota
es: & veriſis circa pluri
ma. Nam anim: qui ci:
ca p[er]ſima (yt fit i] vita ciu
li) diſtrahit: ad rerum ceſi
ſtiu contemp[ati]tionē me
ptus reddi. n. Lybiæ
tibi regna noceret. S. aut
quia de Iunone, aſt Ven.
Haud tanto ceſſabit car
diu rerer: Aut q[ui]d eſt me
lius. Illud dicit: ne dum
apud regna Carthagiis
voluptatib vacabat in
periſu fatale deveni q[ui]res:
vnde p[er] tranſuſi inſuāt
q[ui] intelliga Aeneam in
Aphryca apud Didone
duertit; c[ui]t vtrus: conſe
tet diuerſis etatib ſuſſue.
C. Regna libye. Ea enim
ſunt cur[que] diuiles. N[am] nos
in ſupernobus Carthagi
ne p[er] vita ciuli poſuim.
o Triftis imago. SER.
S[er]uera terribilis: vt ſup[er]
Et turbida te ret imago.
C. Triftis. ſeuera: N[am]a
iori noſtrorum p[er]cepta
nobis grauſima funt.

p. Septius. SER. K[ar]to
TOG i[con]coll[us]vo. v. ſepius
e dictum intelligim: aut certe: egit mea tua imago ad hec
tend: re limina: c[ui]s ſepe videre conſueui.

q. Stant fale tyrheno clasſes. S. affectionis eſt filii etiæ ea
indicare de quib[que] non interrogat. r. Largo ſeru. S.nato
ex gaudio. s. Ter. S. Septius. finitus pro infinito.

t. Interea videt Aeneas. S. H[ir]mos eſt hoc loco. i. vii. ſerv
mo protentus p[er] m[or]os veriſus in quo tractat de Platonis
dogmate quod in Pho[don]e poſitum eſt. περιφ[υ]χησ.
De quo in Georgiis fricte hic latius loquitur. De qua re
etiam Varro in libro diuinar[is] plenilimè tractaut. Hoc
autè c[or]tiner: Aeneas dum per inſeros pergeret: reſpexit
fluui quend[am] loci remoti: ad quem innumera multitud[em]
tendebat animar[is]: Interrogavit patre qui eſſet fluvius et
qua rōne ad eum pergerent an[im]e: pater ait. Letheus eſt:

Pergunt a[ut] vt potent: & obliuōn patiānt: vt i[nt]piant
in corpora velle remeare. Stupeſa[ct]us zeneas interogatidic
p[ar]er: anim[e] qu[ae] p[er]terit vitā tor ſupp[er]tia peruerunt
poſſunt h[uius] v[ol]um reuerti in corpora: n[on] eſt veriſimilie
boratas de corporis carcere ad e[rum] nexti reuerti: S[u]ſepea nat
ratione hoc A[i]nich[es] exequi: primo debere fieri vt redere:
deinde poſſe: de[i] velle: qu[ae] quoniam obſura curuſtalis diu
ſionibus notinocuitur. Quid
eſt debere c[um]ceta alia:
a deo origi[n]e ducit: que
qui n[ati]que c[er]nimi: reuert
tunt eſt ſine dubio v[i]i c[um]
eta p[re]catur. Deinde poſ
ſe ſic probat: Quia imor[i]
tales funt anim[e]: & ſunt
que p[er]t[em]erunt. Tenorem
eſt: vt velint: q[ui]di d[io]ſt
per Letheum fluiunt: &
hoc eſt quod dictum eſt
fed incidere q[ui]ſiones fas
dunt obſequituram:

Veniſi tandem tuac[que] expectat a parenti

Viciter durum p[ietas] datur ora tueri,
Nate t[ur]a: & notas audire & reddere voces.

Sic equidem dueebam animo: rebarçq. futurū.

Tempa d'inumerans: nec me mea cura fecellit:

Quas ego te terras: & quāta p[æ]quora vectū

Accipio: quantis iactatum nate perieli.

Quā metui: ne quid lybiæ tibi regna nocerēt.

Ille autem tua me genitor tua triftis imago

Sepiüs occurrens hec limina tendere adegit,

Stant fale tyrheno clasſes; d[ai]iugere dextras;

Dagenitor: teq[ui]m amplexy ne ſubtrahe noſtro.

Sic memora[us] largo f[letu] ſimul ora rigabat.

Ter conatus ibi collo dare brachia circum:

Ter fruſtra comprehenſa man: eſſu[git] imago;

par leuibus v[et]is: volucriq[ui] ſimilima ſomno:

Interea videt Aeneas in valle reduc[ta]

Secluſum nemus: & virgulta ſonantia ſylujs:

Letheuq[ui] domos placidas qui p[na]tat annem;

Hunc c[ir]eu innuēr gentes: populi q[ui] volabāt.

v. Virgulæ ſonācia ſylus.
S. que eſt iuxta p[ri]pia h[uius]minus. x. Lethei am
nem. C. Oſtendim: egro
g[ui] poe[ta]m: d[ui] fig[ui]mo
poeticum inferuit de c[uma]
p[is] Elyphus. Platonis ta
men dogma ſub illi tege
re: vt campi E[li]ſi: c[olum]
fint: a quo eſt cupideat
rerum terrenar[is] degraua
ti animi debuntur adju[n]dix
quunt n[ect]ar deu[i]t p[er]c
culum: et pro illi c[he]thai
porant: a quo accipunt
obliuone reru c[ele]titi:
nam illi ſam e[bi]n faci
cupiſt e[rr]igna corpora ſub
ire. Sed h[ui]c latius apud
Macrobiu[m] inuenes:

y. Domos placidas. S[am]pos
campos E[li]ſijs.

z. P[ren]arat, ſER. pre
ter fluitet: contrae diu[i]t
eſt: n[am] fi natat[que] a[gu]e: ſic
d[in] ipſi nos natamus. Et
n[ui]m igitur fecutus eſt
qu[ui] a[que] illuc[t]ut: n[ara]
tes: S[ane] de hoc fluiro q
ritur a pruſatorib. V[is]
de illius nou[m]i ſeu qui am
biunt inſeros an p[er] no
uem et d[atur] intelligi q
ab illis ſeparat[ur] e[Nam]

q[ui] volunt eum eſſe ſeneſtutis imagi[n]en: na anim[e] noſt[ur]
viginti: & alacres ſunt: plenq[ui] mem[or]ia a p[er]u[i]tia v[ic]
adutrem ſeneſtam: poſſea in nim[ia] ſeneſtue o[n]mis
memoria labitur: qua lap[ia] m[ors] interuenit: & anim[e]t in
aliud corpus recurrit: vide n[ingunt] poſſea animas l[et]hep
hauſto in corpus redire. Ergo e[ti] Letheus eſt obliuio[m]: mor
tis ſemper vicina. a. Gentes populi[que] ſER. i[n]nu
merarum genti[ui] & populorum anim[e]. b. Flonbus
inſidunt. ſER. Inſido illi red: vt inſidat quan[tu]s miſere de
us. Inſi[to] autem illam rem: vt Nulliſa c[ap]to ſederatim
inſiſtere limē. c. Lilia fundi[tur]. ſER. Circa flōris ſpe
ciem pro genere poſuit. d. Caufaſq[ui] C. Nam ap[er]
petitus rationi am obtemperans: non auder ſefe alici
opinioni qu[ae] falſa eſſe p[ot]est temere credere; ſed iudiciu

["Liber", "Sertus", "CCLXXX", "rationis expectat quod eſt a licentia quæ nouit cauſas. e. Plumia porto. S. longe remora: et greci aduerbiu. Benc aſte Aenea longe a Lgetheo faci: quæ adju vius e: f. Viat. C. Vitor ſtimæ: & viros p homini bus poſuit: nam complectitur vtrum q. ſexum. g. Agmine. S. curiui imperpet: per quod onſit cito iſ ad ſeneſtam: quia tota celeritate vſus labiſt viti, h. Tum pr. DO. Interro", "gat Aeneas quis fluit? & quæ an iſ illi perare. Ad virum breuiter ri. deniſſe animas q. in alia corpora reueri volunt: et fluiti ſt et theu. C Tum pat. Rüſt interroga. us anchiles. Nam nuſq. deſt intellec? appenſui modo ſe ſi ob ſtiperan tam pbeat. i. Animg qui bus altera fato Cor. pora debent. S. Sciendr. nò omnes animas ad cor. pora reueri. Alique eni propter vitè merita non reuend: Alique redeume propter malat vitam: aliv. quæ pater ſati necessitate. CR. Altera corp. Pythas goreu eſt: ſle eſ crede bat animas hoim ex cor. pore in aliuq. corpus mi. grare: Refertq. Heratide ponicus huc de ſe dicere ſolluti: quandoc. Aerhas lidem Mercurii filiui pu. tatiri& a Mercurii accè. piffe: vt quicquid vellet præter immortalitati pèrter: p. t. ſiſq. vt viu? et deſanctus oim còſtingen tibi meminiſt. Idq. ei còti gale. Longoq. poſt tepe in Euphorbium veniſſe: & a Menelao ſuifte vul. perati. Euphorbus autè dixit ſe aliijnd eglalide ſuifte a Mercurio hoc p. munere accepiſſe: vt aia tibi ugi circuſione yav. gareni: & in quas vellet atboris: aut animātes mi. grare: moruo Euphor; bo migraile in Hermotin ſi eius animam: cui? ipſe cui ſi", "gareni: & in quas vellet atboris: aut animātes mi. grare: moruo Euphor; bo migraile in Hermotin ſi eius animam: cui? ipſe cui ſi de velle facere: branchidas petiſ. Ingreſſu. Apollinis Fanum oftèdite clypeum iam putre factum: folamq. per dura eburnæ faciem: moruo Hermotino rurſus in Pyr. dum Deum píſatoré migraſſe illum memoralle: vt chalides: Euphorbus & Hermotinus ante ſuifſiac po. itenum facti ſuifte Pythagoram: atq. oim meminiffe. k. Lænei ad flumis vndam. SER. Si anima gerna eſt: de lumi ſpiritus pars: qua rations in corpore nò torum videt nec eſt tantè prudente: tanteq. viuacitatis: vt omia pollit regno ſere: quia cum cœperit in corpus deſendere: portat ſultutiam & obliutionê ynde non poteſt implore viam fluminae pui poſt naturæ ſue obliutionê. Obliuſſe au tam ſcundum Poetas præteritoriu. Secundu ſi philosophos ſunui. Vnde medium tenuit diendo obliuta. Docent aſt. philofophi. Anima ad ima deſpondens: p. p. ſingulos circu. los pugar. Vnde etià diſputantes de rations mathemati. ciu. interpo. ſingulorù numinu: poſſatibus: corpus & anima notia cónexa ſunæ ratione: quia cum deſedù animæ trahunt ſecum torporé Saturni. Martis iracundi: libidinem Venereis: Mercuiu lucri cupiditatem: louis regui", "e patiari: et iudicari. e zœnes interrodere. e fuppula. per dura. et diu. et vermel. e reueri: ſub cor. et debere vire: e debora. ſub cor. et debere vire: e debora. et cœna. et alia cor. et origi: et diu. et nato. et nato. et nato. et nato. et nato. et nato

Eneidos

e Pauci lēta arua tenemus. S. Non oines: Qui e[m minus purgan: statim redeſtē i corpa: C. Pauci lēta. ar. tenem[]. N[ō] qui pauci reuerant[em] ad coſſu: ſed vt qui pauci reuerant[ur] ad firmamētū. Vel qa pauci c[ui] egredi ſi: e corpe statim p[er] ſicunt[em] ad coſſu: ſed poſt[que] longo t[em]e purgati fuerint: i[mi] habitus diſſicile amouſt. f. Donec longa dies p[er]ſecto t[em]e poris orbe. S. Sed quiā etiam poſt purgationem opus eſ

tempore: vt perſueret in
purgatione: & ſic redeſt:
et quēnitur verum anīme
per Apotheoſim: de qui
bus ait. Et pauci lēta aru
ua tenemus: poſſunt me[
teri] p[er]petuā purgationē:
quod n[ō] p[ot]est fieri: Me
rentur in temporismulti:
non p[er]petuātis: et que
male vixeruēt: ſtatim rede
unt: que melius tardius:
que optime diutissimo t[em]
poſt funt cum numin[ō]
bus. pauce ramen ſut q[ui] et
ipſe exige n[atiō]e (licet
tarde) coguntur reuerti.

DON. Longa dies. Lon-
go tempore eſt opus: vt
tat iatīs purgatio. qualis
anteſt in corpus perueni
ret. g. Perſecto t[em]
poris orbe. SER. Finito
legitimo tempore. CRI.
Perſecto temporis orbe,
qui circumtum agunt in
purgatorio ab elemento
ad elementum viciflim:
v[it] alternis vicillī purgen
tur habitus variō c[er]ceti
ex quatuor hōrōbus vi
c[er]ſlim: ei[qi] quor demeſt:

h Concretam S. affix
xam & inhereutem.

i Aethereum ſenſum,
S. ſyderum. προσκιστήν
CRISTOFERV. Aethe
reum ſenſum atq[ui] aurai
ſimplicis ignem. Aether,

ignis, aura, ſunt tria corpora tenua: quibus animus in
uolutus in terrenum corpus delabitur: Nec s[ol]um anīs
mus ip[er]anteq[ui] redeat in coſſu purgandus eſt: a corpora
labe, ſed etiā hec tria eius velamina purganda ſunt a ne
bula contracta a corporibus crāſoribus. Dicitur autem
g̑hēreus ſenſus: quia corpus etherum totu[que] ſenſus to[
ru[s]. k Aurai ſimplicis ig. 8. Non vrentis. ſimplicis au
tem noſtrī c[ap]aratiōe: qui conſtat de ligno & aere. Ile e[m]
per ſe ſemp[ul]enus eſt et, a[ster]nus: quia ſimpl[ex]. Omnia
enim, συνορα, id eſt compoſita exitum ſorduntur:
Vnde & atomos perpetuos dicunt: quia ſimplices ſunt:
nec recipiunt ſectionem. 1 Ignem. S. ſenſualem. f. deuſt:
per quod q[ui]d ſit a[ui]a oftendit. m Has omnes. SER.
Ac ſi diceret: etiam has o[n]mes. Nam ſupra n[ō] o[n]mes dixit:
ſed animēs quibus altera fato corpora debentur.

n Mille. C. non certus eſt hic numerus. Ergo multa ſeu
la: Nā animē longe diuturniore vitam agunt in coſſo bea
teg[que] incoſtices: vel in terra peccantes, vel in aero corpore
purgāde. o Rotam voluere p[an] SER. p[ere]gerunt. exi[
]gerunt ſtatutī rempus per an[not]iī volubilitatem. Eſt a[ut
fermo Ennī. CRIST. Rotam voluere: in coſſis c[er]ſenſerut
cum animā mundi ad c[ele]ſtium moriones: & contēplan[
do] a formis in formas viciflim diſcurrent: Sed quoniam
poſt vitam c[ele]ſtem: redit ſume ſunt ad terrenam: deus Ne[
]punnus generationi rerum ſauens alliſt e[as] ad geniturā
certis temporibus: q[ui] ad idem officiī visigenitalis in eis p

ſe iam jam excitatur. Nam vices: g[ui]t anīme ex intelligen-
tia in genituram: certis ſe[culis] atq[ui] vicillīm.

p. L[eth]eum. CR. Obliuſeunt c[ui] diuioſe occuperant inor
talibus. q Deus euocat. S. non dict quis: ſic ut [que] ſup[er]
quib[que] imperuē animaq[ue] ſed alii Mercunu[que] volut: propter
hoc: Hac animās ille euocat orco p[ale]tes: & eſt ratio. N[ā
vo]t[que] dicitur, id eſt. ſenſus: quo p[il]lophiam que hec in-
dicat in intelligimus: qa[que] e[ra]t
etiam inuenent litteras.

t. Agmiemagno. S. Im
petu: & dictu[que] eſt impat
ue. Non e[m] blandicis in
duete redeuſed nec eſse
tate q[ui]dam cogunt: yt po-
tantes velunt reuerti.

s. Immemores. S. vid p[er]
teritoru[m] vel futurorum.
t. Supera vt colo[na]t
ui ſant. C. oculis c[ad]iu-
prīus videbant e[ra]ut
inferiora oculis d[omi]n
tes et [re]tis: rurſus incip-
an vel[le]: n[ō] e[m] c[op]ellat
fed pro natur[ate] p[el]uiate
tipibus certis alliciuf. Hu
suf[ce]mo di[gi]tō rōne: pu-
tant hos veri? interpiat
dos. n[ō] q[ui] hec credere[nt]
illi affentir. N[ā] deo
mis n[ri]s: fine vlla h[ef]ia-
tione ead[em] oino fentio:
christiana phibet religi-
eas e[que] exnihilo a deo c[er]
tas: & corpiſus inſuſat
& p[le]grāc alia: q[ui] nos in
n[ri]s de anima d[ia]logi
p[li]ſus c[ri]p[ti]ſimus. S. ma
r[ie]s noſtrum: q[ui] noſtrī
religionis ignarus fuertu
& platonicus oino exerte
rit: ad Platonicu[m] dogma
eius ſententias traducens
das cenſui. G. v D[ix]e
rat an[ch]ifes. S. ante dicta
de reuerſione animarum
probatio huc rendit ut e[ra]t.

t. Concretam S. affix
xam & inhereutem.
i Aethereum ſenſum,
S. ſyderum. προσκιστήν
CRISTOFERV. Aethe
reum ſenſum atq[ui] aurai
ſimplicis ignem. Aether,
ignis, aura, ſunt tria corpora tenua: quibus animus in
uolutus in terrenum corpus delabitur: Nec s[ol]um anīs
mus ip[er]anteq[ui] redeat in coſſu purgandus eſt: a corpora
labe, ſed etiā hec tria eius velamina purganda ſunt a ne
bula contracta a corporibus crāſoribus. Dicitur autem
g̑hēreus ſenſus: quia corpus etherum totu[que] ſenſus to[
ru[s]. k Aurai ſimplicis ig. 8. Non vrentis. ſimplicis au
tem noſtrī c[ap]aratiōe: qui conſtat de ligno & aere. Ile e[m]
per ſe ſemp[ul]enus eſt et, a[ster]nus: quia ſimpl[ex]. Omnia
enim, συνορα, id eſt compoſita exitum ſorduntur:
Vnde & atomos perpetuos dicunt: quia ſimplices ſunt:
nec recipiunt ſectionem. 1 Ignem. S. ſenſualem. f. deuſt:
per quod q[ui]d ſit a[ui]a oftendit. m Has omnes. SER.
Ac ſi diceret: etiam has o[n]mes. Nam ſupra n[ō] o[n]mes dixit:
ſed animēs quibus altera fato corpora debentur.

Mittimur elyſum: & pauci lēta arua tenem?
Donec longa dies p[er]ſecto temporis orbe.
Concretam exefmit labem: purumq[ui] reliquit
Aethereum ſenſum: atq[ui] aurai ſimplicis igne.

m
Has omnes vbi mille rotam volueret p[annos];

p L[eth]eu[m] ad fluiu[m] deus euocat agm[ie] magno;

Scilicet ſimemores ſupera vt c[ou]exa reuſant;

Rurſus & incipient in corpora velle reuerti,

q Dixerat Anchiles; natumq[ui] vnaq[ui] Sibylla

Conuentus trahit i medios: turbac[ui] ſonantē;

Et tumulū capit: vnde o[n]es l[ogo] ordine poſſet

Aduerſos legere: & venientu[que] diſcere vultus.

Numcage dardanīa prolem: q[ui] deinde ſequet

Gloria: qui maneant itala de gente nepotes

Illuſtres animas: noſtrūc[ui] in nomen ituras

lebret Romanos: & precipu e Auguſtum: Nanca qui bone
confiderant: inuenent omnem Romanam hyſtoriam ab
anege aduentu: vſeq[ui] ad ſua p[er] ſumati celebratque Virgiliu
Quod ideo later: quia c[of]uſus eſt ordo. nam euerio iiii &
Aeneo erores, aduerſus bellumq[ui] manifesta ſunt. Albar
nos reges: Romãos etiā confiules Brutos: Catone: Cēſare:
& Auguſtui: & multa ad hyſtoram Romanam perunera hic
indicat locus. Cētera que hic intermiſſa ſunt in: o[m]no
novus, commemorat. Vnde & in antiquis inuenient
opus hoc appellationum eſt: non e[n]eide[n]: e[d]g[ia] ſola
Romani: Quod ideo mutatūque eſt: quia nomen n[ō] a parte:
fed a toto debet dari.

x Turbam[que] ſonante[S]. S. Aut que tunc propter ſe[ſi]na-
tionem ſonabat: aut turbe perpetu[m] eſt epitheton.

y Longo ordine. N[ō]o quo nati ſun: ſed quo apud inſe
ros ſtabant. N[ō]en enim eo quo regnaueru[m] dicturus eſt or
dine. z Aduerſus legere. S. reſegere: confidere.

a Nuncage. DO. proponit ſe dicturum: prolem Troja
nam: & nepotes inde ex Italo fanguine commixtos: & fa
ta ſua: ergo exequitur ſpecialiter; quod generaliter in p[io]
mo tetig.

b Dardaniam problem. SER. Albanos reges: qui treda-
cim fuerunt de Aenea[que] & Iauine[m] genere. Vnde at: itala
de gente. c Illuſtres. SER. Hoc nomen notiſque ſult
non meriti. Vnde etiam in metreticb[us] inuenit. Nam et no
biles & illuſtres vocant, d In nomen ituras. S. In gen

Liber

Sertus

CCLXXXIII

t. Nunc funt fine nomine terre. SERVIVS. Atqui in
Cathalago hinc eft dicturus aliquas ciuitates; fed ex per-
fona fua pucoparat. v Quin & auo comite ſe ſe ma-
portadd. Romu. S. Amuclus & Numitor frès fuerè; fed
Numitorè regno Amuclus pectult; etià Iliam eius ſilla ſa-
cordò. Vehet eft: De hac et Marte natì Rem? & Romu-
lus q; cì adoleuſent occicio Amulio; auti Numitorè in re-
genti reuocarit; et cì eo va-
no àno regnauec; poſtea
appter aguſtias iperit: Ro-
mà captatis augurùs cò-
dicunt; ergo auo ſe cos-
mitè aut ſuto eſ iunget
imperio: aut fìm Ennùi
verum inter deos cù Aes-
ne. Dicit nàc? Ilia ſuſſe
ſià Aenee; quod ſi è; Ae-
mas auus è Romuli. Vnì
& affaraci que ſauguſis:
Nam hoc epitheton non
fine cì introducùt eſt; q
eft propriù Aenee. Nam
Aflaracus p[er] Capyos,
Capyos Anchise: Anchifes
Aenee. x Auo. C. Nu-
mitori patri Rhee: quem
pulſum a p[re] Amulio ip-
ſe induſtria & virib[us] ſui
in regnù red uxit

y Mauontius. C. Et qa-
Marius filius; & quia vir-
bellificus. z Romu?,
CR.quis Romulus fuerit
apd ſcriptores magna ?
trauerit eft. Nos q; mul-
tos opinionis in eode lo-
co rerulim? Sed vt ea ſe
q[ui]m q; de Rhea et Mar-
te tribufq; q[ui]m vulgario
ſaui; & a Liulo magis
illufran[que] Romulus: ex
Martè & Rhea gentem? a
rumine lupe noiaq; e q[
]ui facere lufe nufritus ſit; &
antiqui mamma rumen
apparatu. Hinc & rumi
nalis ficus; ſub q[ui]s exponi-
funt dicta eft: quoniam
ſub a lupu[rum] ſumpferunt:

a Aflaraci. CR.
Aeneadum: nam ex Aflaraco natus eſt Capys. ex Ca-
py Anchifes pater Aenee. b Viden. S. Den naturaliter
longa eſt: breue ſi potufu ſecutus Ennium: et adeo eſt
imutata natural: vt ea vbic breuis inueniàf. C. viden. vi-
des ne: Comicè uſt a ne dicte interrogatua remouea e
& dicioni antecedenti adiugat n. hinc eſ Pyrrhin con
nubia. pro pyrhi ne. c Geming ſtent vertice crifte. S.
Omnino in oibus hoc egit. Romulus: vt cù fratre regnare
videre neſe reu patricidit indicaret. Vnì oia noia duplicia
habuit; ſi cù fratre communa. Etem ad captanda auguria
Palanu Romulus tenuit. Auentinù remus: qui prior ſex
vultures videt; poſt Romulus, xii. & cì eſt ille pe: ille nume-
ro de còndenda vbe certaren: orta conſtictè de vrbis noie
inter exerctè: a Romuli militib Rem occicus eſt. Fabulo
ſum alie eſt q; a ſre propter muros dicti interemptus.

d. Quieſt. C. Gallo: gallinacioru dicti; & deinde a ſimi
ludine ornat; qui imminet galeis crifta dicitur. vt. Crù-
raginigus eſt. e Et pater iſpe ſuo ſupera[m] ſa [ſi]gnet
hono. SER. Merito virutis. Mars Romulum deum eſſe
ſignatius. Superum enim acuſt eſt singularis ab eo quod
eſt ſupera[m] ſuperi. C. Suo honore. excellentia rei milita
tris qui honor proprius eſt. Martis. Alu suo; id eſt diutino

c preferendus ſit inter deos, g Illa. SER. quam tibi fa-
ta ſepe promiferat: C. Illa. Emphafium habet. laudat aut
a forutæ; a virtute: a ſitu. a ſobole. h Indyta. S. Grecù.
nam. kuvrov. gloriofum pectit. i Imperiu terris. S. In
q[ui]nti tenditur terra. k Animos equabit olympo.
SER. id eſt magnanimitate equabitur coelo. De hoc autè
loco & Probus & Trogus quuerunt.

Hec tum noia erunt: nunc funt fine noire terre.

Quin & auo comitem ſe ſe mauortius addet

Romulus: affaraci quem ſanguinis illia mater

Educing: viden vt geming ſtent vertice crifte.

Et pater iſpe ſuo ſupera[m] iam ſignet honore,

En huius nate auſpitiis illaincyta roma

Imperium terris: animos equabit olympo.

Septemq; vna ſibi muro circum habit arces.

Fœlix prole virum: qualis berecynthis mater

Inqueitur curru phrygias turritas per vthes.

Leta deum partu: centum complexa nepotes.

Omnis celícolas: omnis ſupera alta tenentes,

Huc geminas: nunc ſlecte acies: hæc aſpice gentè.

Romanofc[ap] tuos: hic celar; & omnis luli

progenies: magnum coeli ventura ſub axem.

Hic vir hie eſt: tibi quem promitti ſepi? audis.

Auguſtus celar: diuuium genus: auæra condet

1 Septe[que] vna ſibi mu-
ro. SER. Bene dictit vrbè
Romanà ſeptre inclutiflie
montes: & medium rei
nuit: nam grandis eſt in
de dubitatio. Et alii di-
cunt breues ſepté collicu-
los a Romulo inclufos. t.
Palatinum. Quirinalè,
Auentinù. Cœliù. Vimis-
nalem. Aefquilibus: &
laniculare. Alii vero vo-
lùt hos quidè ſuſſie: alio-
tamè nominib[us] appella
tos: que mutata ſunt po-
ſita: vt de omnib[us] rebus le
gimus fieri: ſicut etiam de
multis locis et ſummib[us]
legimus: vt ſepius & no
me poſuit fatuitura tell.
CRIS. Septem. Non qa
vrbis a Romulo dìſicita
amplecătetur cù ſeptre
colles: fed que deinde ſua
magnitudine eſter com-
plexura.

m. Prole virum. SER.
pro virorù fortiun. D.
Virù. Vir hie ad ſimiliter
dinem Saturni regnabit:
ex quo illud videt: aſtrue
re c[ap] ſeſicitas regni àdi ge
neri eſt; attributa videat.

n Qualis berecynthis
in mater. S. Phrygia. Nam
berecynthos caſſellè eſt
Phrygigè: iuxta ſangariù
fluunt: vbi mater deu co-
litur. Per hanc autem cò
parationem nihi aliud
offendit: niſi Romanos

duces inter deos eſt referêdos. C. Berecynthis. De hac dea
dictù eſt albi. o Turvita. SER. Quia iſpe eſt terra: i
vrbis ſuſtinet. Ideo designat ei corona cum turribus in ca
pite. p Huc geminas nunc ſlecte acies. S. Totum viſum
tuum hue dirige: & huc ſpecialiter interuere, C. Huc gemias
tc. Capat attentione, quafi dicat: ſunt dign: vt afpiciant.
q. Hic celar & om. S. id eſt progenies: vt lult? a magno,
demilium. r Juli. CR. Dierefis eſt: vt ſint tres ſyllas
be Auguſtus hic i domù litoruli ſo natura: fed adoptioe
venit. ſuſt eni nepos. C. Cefaris ex oſtaita forore.

s Coeli ventura ſub axé. S. Nam cù auſgutus p[er] Cefa
ri ludos ſunrebres exhiberet: ſtella crinira per d[ic] apparuie
t[is] ſpuaſione Auguſtus: Cefaris aia[que] populus eſſe credidit.
Hinc eſt ecce dionis proceſſit c.a.

t Sub axem. SER id eſt ad diutuos honores.

v Hic vir hie eſt tibi. S. C. littera pro duplici non niſi in
monafyllabis habetur: vt. Hoc erat alma parenis. Nam ſi
hoc eſſer: etiam in diffyllabis pro duab[us] haberi debuerat:
quod nufſc[us] inuenimò. Littere enim naturam ſeruari etià
in ſyllabis conuenit. x Duuium genus. S. Cefaris: qui
fac[que] eſt de. Dicit autè non ſolüre adoptionis: fed etiam
con ſanguintatis. Nam Actie ſuſe ſilia que erat foror
Cefaris. Hic aut Auguſtus Cefar hoc nonc[um] accepta pa-

Eneidos

tre adoptiuo. Nã aïn Ocauius dictus eft a pře Oaútuo
poſt Auguſtus ceſar. Y Secula qur la.S.fub Satur
do dictc ſcula aurea ſuſſe i orbe terrarù:ſub Auguſto tîm
in Italia. CR. Aurea ſcula. Nã nec tranquillior nec ad
longius têpus durãs pax ſuſt:illa q sub Auguſto exti
tit. z Garamantas. S inter Lybiã & Aphryca:uxta
kekooyevyH id eſt zonam torridam.DONATVS.Gar

mantas & indos. faciet
id qd Saturnus in Italia.
Arct infup pacabitipm
orbè. CR. Garamantas.
Extremi ſuſt ppſi Aphry-
ce ſup pyllos ad auſtru
vergentes:ſolitudibus a
reliquorum mortalum
comèrtio diſcreti, armis
carent, aspecțu hoim reſ
ſugiùt, Romants nunc
ſubditi:nec bello tentati
vſcp ad veſpaſianù. Mi-
ra aùt auxefis. Nã ſi Sav
turnus in maxima fama
eſt:qua in Latio regna?
uit:in quãta erit hic: qui
omne ſibi terrã adunxit:
Nam legatio qor. Indos
ad Ocaitanuï venit:ami
citã petuit. a Indos.
S.ppì orientis. extremi.

b Iacet extra ſy. tellus.
S. Nulla eſt ſell? q no ſub
iacet ſydeib:vīn perite
ad didiù: Extra anni ſolif
q 2c. c Extra anni ſo
lifc vias. S. vt oſtèderet
xii. ſigna: in qibus eſt cíty
culus ſolis: ſignificat aùt
Maurorù Aethiopiã: vii.
eſt Athlas: de qua ait Lu
canus: Aethiopuq: ſolif:
quod no ßmere: ab vlla
ſignifi regio: poli nifi po
plite lapſo vltia curuati, p
cederet vngulauraù D. An
ni eſolis. Annù p nocte:
ſol: pro luce poſuit. Vult

ergo aliquid vylerius Saturnus qui etiam Poeta: qd fol
neſciat & mûd'ê excludat. Ergo meli? Cefar: qui ad tîm ſpa
cium imperium proſeret q in ſola regnaut Italia. CR'
STO. Extra anni ſolifc i. extra zodiaci circulù: p quê eſt
via ſolis: a q còſſicif ann? fed nulla ps terre eſt q extra zo-
diaci ſit. Ergo extra i. pene extra qd euenit ethiopie Mau
rorù: vt docet Ser. d Torquet. S. ſuſtinet: e Aptù.
S. vicinù: vt dixim? s. f Ia nunc et caſ. reg. S. fines Af
ſyriorù in qibus ſunt porte caſpie. Q2 auté dicit: verù eſt.
Nã & Suetonù ait in vita ceſaris: reſpoſa eſſe data p totùi
orbè: naſci inuicuſt împatorè. g Reſponſis: C. Nã et
qutiliã? i tertio ſib. in de laudib hoim: etia oracula pòſt.
h Meotica tel. SE. Scythica tellus: cui p alus eſt meoris.
C. Meotica. Scythia a moci palude. i Septem ge. S:
ſeptemflut. C. Septè ge. nuli. Qui erumpit in mare p ſeptè
hoſtæ. Nillus mediù ægyptum fecans vſcp ad cercaſorù
vrbè vnus fluit. Deſi in tres pres diuidi: qua vna vero
ſus aurora ferf: quod os Peluſi voca'. Altera ad Hespè
rum vergens: os canopicù dî. Media vero q reſto curu
fluit eä ægypti parte interfecat: quã deltam vocant. Dicif
auté os ſebeniticum: hoc aùt û natura: fed regù opa i pła
ora diuifum eſt. Nã hoc ſaiticicum: illud mendelù: aliuß
molbitinum & bucolitum dicitur.

k Turbant. S.turbanſ. 1 Nec vero alcides. D.Nunc
coſparat illu Herculi:dein libero p[ra]qui ambo p[ra]lina loz

ca ſupararù: Laudat ergo alios: vt potiore Cefarè faciat.
Sic a lentat orile Terentian? Gnato: cum dictu eſt. Ma
guas vero grãs Thais miſt: Rùdir: Ingeness: vt còſtrima
tionè audientius affentatiòe ſuparè:nã magnas rùdi
ſet ſi p[re]rebaf patronù. C. Alcides. Optime còparatò
ilium extollit. Nã air Cice. Eſt & cum cègteris p[ra]ſantib? vt
ris compatio in laudatione preclara.

Sæcula: quæ rurùſ latio regnat, per arua

Saturno qndã: ſuperet garamatas ad índos:

proſeret imperiù; iacet extra ſydera tellus;

Extra anni: ſolifc vias; vbi celifer atlas

Axem humero torquet ſtellis ardentib aptur,

Huius in aduentu jam nunc & caſpia regna

Reſponſis horrent diuù; et meotica tellus;

Et ſeptem gemini turbant trepida hoſtia nifi.

Nec vero alcides tantum telluris obiuit:

Fixerit æripedem ceruālicet: aut erymanthi

placarit nemora: & nemor tremefecerit arcu.

Nec qui pampineis victor iuga fleſt it habenis

Libera: agens celſo Nyſe de verticè tygres,

Et dubitamus adhuc virtutè extendere factis.

Aut metus auſonia prohibet conſiftere terra,

Quis procul ille autem ramis in ſignis oliuè

m Fixerit æripedem et
uam. SER. pro aeripè:
vicit autè cerimènt ceru
dictè a loco. Fixerit autè
frauereſt: deſtaſuaret. C.
Ceruam. Hèc in menalo
monte fuit gres p[er]ibus
& aureis cornib et oino
yedocilima: qua û cura
ſupuit hercules. Volant
ceruà pro metu potentiæ:
quâ Hercules. i. vii foris
omnino ſuparat.

n Erymanthi. S. Mons.
Arcadie: in q apè rero
cillimus ſuit. C. Erymã
thus eſt mòs i Archadia
in q Hercules aprum do
mut: z viuò ad Euríſi
um deuít o Lèna
trevar. S. pro hydra palu
dè ipam poſuit: & intel
ligamus eí an ſagiers ſu
ſiè còſtâr poſt exectam:
& adultâ. P. Liber ab
gens ce. Nyſe. C. No bo
ticus ifed egypt: quâ au
còtore Eufebio regnante
danao fluit: et in India
vrbè Nyfam condidit an
no mûdi vigefimono
ſup ria. milia et ſeſpenget
tos. Idem affirmat Sirá.
Curtius ait hâc ab Ale
xandro obſeſam: & tan
dè ſefe Nyſcosilli dedidit
ſe: ſea a liberò conditos
affirmaſſe referet. Et hec

vrbs fita in radicibus montis: quê Motone appellat. Et
quita meron græce femur ſignificat: fortaſſe fabulari ſunt
poetæ: Bacchum aſi tépus e miſis vtero eductum: femori
louis affutum ſuſſe: quàuis eſo hoc ſegmentum ad rem
phyſicæ: vt alibi dixi: libèrius retulerim. D odorus p[er]terea
ſeribit Bacchã a nymphis apud Nyfam. Arabie vrbem
nutritum ſuſſe: & a Nyſa et Loue parte: quegreci dia ap
pellant: vocatù eſſe Dionyſum. Eſt et certa Nyfam He
licone boeſt monte: vt referet Strabo.

q Nyſe de vertice tygres. S. mons eſt inde: dequo loquutur. Ceterum eſt & Nyſe clutas in monte Pamnilio. In q liber colitur: vnde nyſeus dictus eſt.

r Et dubitamus. SER. pro dubitas, miſcuit peronam
ſuam. Eſt autem ſenſus: cum ſit tanta preparata poſteri
tas: dubitas virtutem factis extendere id eſt glotam. D.
Et dubitamus. Fuit ornamenti quo impelleret filiumne
frangeretur tarditate veniendi. s Aut metus. S. aut
eſt aliquis timor: qui te a regnis Italia reuocet. t Quis
procul il. àt ra. S. Nunc redit ad Romãos reges: q ſp[er]ie ſue
runt. Romulus: Numa? Pompili? Tullus Hoftiùs. Ano
cus Marcus. Targn? p[ri]ſicus: Seru? Tullus: Targu? ſuph?.
Mira àt vit: fantasia: vt q[ui] ſi ondæ ſe ſi agno: creo eſt q de
gête Romana û fuerat. Romulo ei mortuo cù anno ſenai
tus regnaſſer p[er] decurias: tedioſi ſu vii eſt: & q ſitus eſt reſ:
Sed cù in vtbe nullus idoneo eſſer inuentus; orta eſt bona

Liber

Sextus

CCLXXXVII

gnemdo |spsm ratione|: quod nifi ex magno dolore accide
re non potuit. Nimitu potens |quali| velit inferre |p| huma|
ná ditione |cato| clue tranſenſura |ſit|. s. Vifa poſtus ſut

S. cù ditione |cato| clue tranſenſura ſit. s. Vifa poſtus ſut
inuiſtibus |gloré|: Romane,
& vefris muneribus: Na
ſoſtivas |vra| ſunt mune-
ra: t Propria. S. perpe-
tua: vt propria |dicabo.|
C. Propria. p[er]petua. vt. da
propria |tymbree| domn.
Donu |em| de |i| oportuit ex
ſetantum |vitrú|: ſed nù ſo
ſi duruitur. v Quan-
tos |ge. C. qui exvero dolo
re p[u]enitui: ná non accidit
gemitus: nifi per ſummá
anguſtá |anima|: neq |illa|
em ná ſumo dolore: videss
ego |qt. locos: vt laudaret
ibi inuenient |vbi| pene nul
los putares. x Virum:
C. foruſſimorú hominu
qui|b| nifi res maximí p[os
deris fit: nihil graue eſse ſo
ſp. proprie |etai| gemit |v|:
vioru |dixit:| qa |plorare:| aut
culare (vt dixit Cicero) |v|
no |dá. Iſſi| nò ſolun
muliebres: & plebeis |cita
bi: luctus: ſed ettá |viorú
fortú| gemitus. y Ma
ſuare |tus car, S. in quo |e| ſea
pultus, 3 Funera. S. p
pter ſexſetos |leſtulos. C.
Qué funera: Ná magna
funera no parantur: nifi
magnis. a Nec puer.
CRI. |cú| plurima |dixiſſer
in laudé: |tandé| còcludit:
q |guis:| & troianí |maſí-
mos habuerint |víros:| &
q |guis| romát |a| romſo |filio
maſí| finé| de nece maíora
ſpare poterit, b Intí
ſpe to. a Exiget gener |ans
iquitare: & rethorice |ſp|
laudat in p[uer]o: qua |fa-
cla |nó| inuenit. Eſt autem
Ocetis |i| diálogo |cã| diſſi
ſolis laudare p[uer]ú. Non
em |res| ſes laudanda: ſed |ſp|
eſt, c Nec |romula| quó-
dé, S. Pro ſtomulea: vt |da
aſtita terra |trúp[hi]ſediuæ
alit. Quondam |aút| p[òt] es |p|
ertú |de| ſe ſuturit.
d Heu p[ietas, C. do]let
tanas |vitrices| inchoatas

perituras. Ná p[ietas & fides]
videnur. Qua nihil in homi
tinendá |meli| eſt. Fortitudo
aút |it| in re militari |omnia| perſeu
la arctet: qu in hoc & pedeſtris ſumma |erat:| & equeſtris,
Heu. dolet qua peritura eſt. P[ietas] auté |nó| ſolú |in| ſanguis
ne coſuſtos: ſed inviueram patrám |officii| ſu preſtat.
fides p[riſea, C. integerrima, |qualis| apud p[riſcos] ſuſt:
e Foderit calcarib. S. ſpecies |p| genere. g Equi |armos;|
S. p[equo] poſuit. Non enim |poſuit| armi |calcaribus| fodi.
g Fata |aſpera| rú. S. P[oſse] alia |rónefata| dirúp[ia |p[raſi]
tum docet. h Tu mar. eris. S. tális quaſis eſt marcellus.
C. Tumar, eris Marcellus |ille| de quo |lupra| diſtú |e| eſt. proſ
piemíſicas innumerá |vitrices|: reliquorú |omniu| Mar-
cellú |famá|: gloriámo |itac| |occupa|: vt cù húp[]hominus

vniueram ſuſtítiam amplecti
minú |societate| ad quietem |cò|
turæ |glorie:| q |dura:| & aduerſa |que| y[é]tura |erant |p[er]diceret; |
eí |em| a[io] ferim |aduerſa, ex |quibus| ſocida & honoriſca |p[
ueutura |fint. Nihil |em| diſſicile eſt |viro| excelſo |aio| preſiro:
vit |ta| de gloriá p[er]ſecit, deí[n] cù aduerſa |p[er]dixiſſet: p[on]it p[er]
euadendi: cù hufuſcemo di |illa| eſſe |oſenda:| vt perſetri a ſor
tiſtimo |viro:| paritím |vitari| a ſapientímo poſſunt.
r Sút ge. f[om. por. S. p[or] f[om]nió. Eſt aút |it| in hoc |loco| Ho-
me, ſecutus |in hoc| t[in] diſſere: q |ille| p[etr]oq |p[or]tá| ſomnia
extre diſt: hic |vmbras| veras |p[er] qua ſomnia |indicat| vera:
& poſtice |apertus| eſt ſenus; vult auté |intelligi| falſa |omna|
que |dixit, physiologia |vero| hoc |habet:| per |p[or]tá| corneá |ocu-
l |ú| ſignificant: q & cornei ſunt |coloris:| & d[u]ntores |cétens| mé

mentio |fa]cta| eſſet: ille ſolus |p| quandá |Antonomáſi| intel
l[iger]eſ, verú |fi| ſata ſua hic frangere |poſſut:| illú |ita| ſuperaſſet:
ve cù marcellus |absolue| noiaretur: nò amplí |ille:| ſed h[ic| in
telliga: |Marcellorú| famí

Eſſe

ſinent: nimitum |vobis| Romana |propago|

Vifa |potens| ſupert: |propria hee |ſi| ſona ſuſſet.

Quantos |ille| virum |magná| maю[rt]is |advrbé|
Cápus |a]get| gemitus; |vel que| tiberine |videbis

Funera: |cum tumulum |preter| labere recentem.

Neepu |iliáca |quiſſe| de gente: |latinos|

In tantum |ſpe| tollet |aúſs:| nec |ròmula| quondam
Vllo |ſe| tantum |teſſus| ſactabit |alumno|.

Heu p[ietas, heu p[raſſa |fides; |inuiſtac] |hello

Dextera: |non illife |quisé| |impune| |tulifſet|

Obuius |armato:| ſeu |cù| pedes |iſet| inhoſtem:

Seu |ſpumantis| eſqui |ſoderet| |calcaribus| |armos|

Heu miſerande |puer:| ſi qua |fata |aſpera| rumpas

Tu marcellus |eris;| |manibus| date |lilia| p[er]ſis:

P[ur]p[ureos] |ſpargam| |floros;| |an]imam]c| |nepotis

His |ſaltem| |acumulé| |donis:| & |fungor| |inani|

Munere: |ſic toto |paffim| regione vagantur

Aeris |in campis| |latis:| atq[ę] |omnia| luftrant.

Que |poſtqua| |anchíſes| |natú| |p[lingula| |duxit:

Incendit |anímu| fame |venientis| |amore:

Exin |bella| viro |memorat:| que deinde |gerenda:

Laurentíſc|p| docet |populos;| |vrbem]c| |latini:

Et quo |qué]c| modo |fugiatc| |feratc| |laborem|

Sunt |gemine| |ſomni| porte: |quarú| altera ſettur

lila |maximú| detrímecum
acceſſt de morte |eí| |mar-
cellú, p[uius] ſeſtut |fò| ex
tat gratiam |a]ctio| |Cicero|
nis |ad| |C]ſare. P[oſtremo
in hufu| marcelli: |q| Au
guſt ex forore nepos ſuit
morte |penitus| vifa eſt ex
tingui. Fuit in eo magna
indolis |ſpes. Decc| aút |&
octo |anntios| natum |in| gra-
ueſcente |p[é]niu| morbo
in balano ſuo mortu| eſt
cdiſi curiſis. Corpus |traſ-
fatu]eſt |Romá| c[omuni |lu-
ctu |i| capo |martio| magni-
sſicentíſime ſepultú| p[rope
tyberim |Oc]tauſa mater
ſub |ſi| fili| marcelli |noie thea
tru|: & |bibliothecam| deſi
cuit. i Manibus |ple.
DO. plena |oſſida| ſignifi-
cat, k Purpureos |flo]s|
S. vt |ſpe| dixim| propter
ſanguinis |ſimilitudinem:
qui| aut aia eſſet: aut ſedes
anim. i Nepotis. S. p[o
ſten, n[ó] em |reuera| nepos
fuit, m |Inani| munere.
S. ſecuſú| Epicureos |n[ó| p[
futuro. n Síc. S. iſta |no
ſcétés. D. S[ic]tota |paffim
regione vagantur. N[ó] c[ò]
pleuit |omna:| que apud in-
feros |ageban]. Eſſet ením
viti| |i| to |tù| y[é]t |fuo| ear-
mine |còplecti:| qua |& ló-
si | & |impoſſible.

o Aeris. S. a[er]eis |in c]p[í]s
Collifioné |ſeſt:| locutus eſt
aút ſecuſú| eos qui |putat
e]ſu]i lunarem |eſſe| |circu-
lú | p[]ncédito| anim. S.
Ná |luſ| a[it. Et dubitam|
adhue virtuté |excedere |fa-
etis q. q Exin. S. dein
de. Conſert aút |in c]p[é]di
um |narrationis| p[lixitate].
Ter, p[pter] longú |actú| a[it.
Intus |de]p]ondeb[it:| intus
traſígeſ |i| quid eſt quod
reſtat. D. Exin |bella, Nar-
sa]u]t |primo| |læta| |Triftiá| p[
termiſt |p[er]t |e] de |marcelo
lo. Deinde |docut quó |que

dá equo |animo| ſerte poſſet. C. Exin |bella| viro. Artu]clóſi
ſime |locutus| eſt |Anchíſes, prius |em| accendit |illú| |amore| ſuo
turæ |glorie:| q |dura:| & |aduerſa| |que| y[é]tura |erant |p[er]diceret; |
eí |em| a[io] ferim |aduerſa, ex |quibus| ſocida & honoriſca |p[
ueutura |fint. Nihil |em| diſſicile eſt |viro| excelſo |aio| preſiro:
vit |ta| de gloriá p[er]ſecit, deí[n] cù aduerſa |p[er]dixiſſet: p[on]it p[er]
euadendi: cù hufuſcemo di |illa| eſſe |oſenda:| vt perſetri a ſor
tiſtimo |viro:| paritím |vitari| a ſapientímo poſſunt.
r Sút ge. f[om. por. S. p[or] f[om]nió. Eſt aút |it| in hoc |loco| Ho-
me, ſecutus |in hoc| t[in] diſſere: q |ille| p[etr]oq |p[or]tá| ſomnia
extre diſt: hic |vmbras| veras |p[er] qua ſomnia |indicat| vera:
& poſtice |apertus| eſt ſenus; vult auté |intelligi| falſa |omna|
que |dixit, physiologia |vero| hoc |habet:| per |p[or]tá| corneá |ocu-
l |ú| ſignificant: q & cornei ſunt |coloris:| & d[u]ntores |cétens| mé

QQ in

["Liber", "Septimus", "CCLXXXIX", "na lumia vtebant. Ait ei Pli. Ccdri fucces: quo mȏ fieret diximus. Magni ait eſt ad lumina vſus ni capitis dolorem interet. Reſe aſt meminu nīſco Ccdri nōdum in Italia. nafcente. Reſet ei ſenſella regnā Tarquinio nōdū neq in Italia: neq in hyſpanta: neq poſtremo in aphrica oleum ſuſue: S3 nec euā thure ſuſſicabat, Ccdri ni et citri ſuſc ſuſturi fruticis in facis fumo cōluſtui nidorē veti? 95 odo rem nouerat. Caua ait ad ſe hoſies alliſere cirec alieſtque in varias ſeras cōuereſt: q[ui] alid habet: niſi q[ui] q[ui] voluptu", "oſt vit deundet: hojem ex uunt. Amitrunt ei ſem in ſola homines fumus & ruunt in varias animi perturbatiſes: q[ui] c[ui] ex raſions priuatione pueniāt bruto: pori? 96 hominī diſcendu ſunt. Vliffea autem ſi trāmutatur a Circe: ga ſapiens ſo mȏ non vicinē a voluptate. Vēg cauſa eſt q[ui] ſoci ſui mutati pri 97 finā ſorma redeat. Nam & dū reſt agit: exmplo malis eſt: q[ui] redeat ad me ſi ſor vitā: & ſua doctur fiorent in porcor: ſu: q[ui] ylochit: & traſuit homi ex oſt. Promouſumque in Cirec dicitur: dictum & hominum in hoſiē ſub ſolus. Q[ui] ad Oceanu deditur. 98 Ali. dictu ſi ſu ſu, ſu ſu, ſu, ſu. Ali. dictu ſi hominum in feram naturam conjugat.", "na aliis: vt reſte viuāt p[ra]ſuadere p[er]t. 9 Arguto. S. Stiſ dolu ponenti: vt ſorte ſub arguta cōſederat. Ille Daphnis a. Percurrens te. S. aut manu pcurrens tāctu p[er]ſtinis: vt videmus: aut qua apud maiores ſtāres texabat: vt hodie jintcones videm? 99 Eſt aſt Home. q[ui] ait, ioyo εποιοιωνην b. Gemitus. S. Iraſcentu leonii Endiades. c. Sera ſub no. ru. S. p[er]q[ui] naturali libertate vt cōſuēurent. S[ub] ſera nocte: p[er]preter noſtem. d. Rudentē. S. Ru. naturaliter longa ſe. Perſi. Findor vt arcātque p[er]ſuarie decias: 90 Sytolen ergo fecit. Ruditus ait: p[er]pre eſt clamor aſinorit: vt grunstus porcoru. Ranatui ait: coax: q[ui] omnia a ſono vocis p[er]tat eſt cōpōſita. d. P[er]ſepi[bi]s. S. cauſe iſvi b[ali] utur. Non ſera reuera p[er]ſe p[er]bent. c. Formē. C. Apert ſmentum p[er]bulō N[ō] c[ui] p[er] homo: neq alia animāt ſpecies in alia tranſfigurat: ſed cum forma ſit folia: cōtate aial diem? 91 & h[ui]o deditus vicis: id ſolui ſit q[ui] d[et] ſuplus: p[er]ſpectu diu p[er]t. Hoc quod mȏ b[ili] multo Platonicus intelligunt nātiuī ſi luctu aioru notroſus in varia brutoru corpora a Pla- tonei: in intellig: n[ō] ait tranſſuare in corpora all[or]ui aialiu: um: ſed in mores ip[or]u f Dea ſeuæ. S. Per ſe aut herbi potenti bus ſeuæ. g. Circe. S[ERVIVS] i[deo] ſingur ſt. folia: qua clarīſma ſuit meretrix: & nihil ſole clarus: hec autem libidin ſua: & blanditi homines in ſerui am vi: tam ab humana deducebat: vt libidin: & voluptatib[us] op[ā] daret: V[ui] ſabule dat? eſt loc? Hor. S[ub] ſua meretrici ſuſſe turp: et excors. C[ui] in vulp: de ſtrauga ſerabant. In ilio ſenſus: Anim[ia] ait manebat ide, h[ui]o ne mȏ. p[il]i. D. Propter ſerua deuorit ſerunt liberat ab his monſtris: q[ui] p[il]i eſt: neq feleratis cōpādi. i. p[il]i pa. 2c. S. Ergo ip[or]i: q[ui] p[il]ulerit, ſocidendo folis armēta. k. Neptunnus ve. 2c. P[h]ilice locutus eſt. S. motu e[m] aque ventus creat: vt videmus in bombīſis. C. Neptunnus, vt in primo oftendimus. Neptunnut p[on]i p[ra]tatione ſuperioriſc & in hoc loco. N[ā] ſuperior ratio. i. p[er] ſei intellecſus: qui maxime p[or]t in hoſibus p[er]ut. v[irt]utus cuſtibus purgatis: facit ne p[er]cipentur in monſtra. i. maximas: & eſſerias. p[ur]turationes. Sed vt ap[er]tus intelligat p[on]ti Platonici duas alia: p[er] quas animi hu[man] ad coeli euolēt. Iuſtitiā: & religionē: & p[er] ſuſticiā c[ui] p[ar]s e[pi]taſ: intelligi morales virtutes: & per religionē intellecſuas: dicu[n]t ſummu bonu[us] cōſiſtere in cōſtemp[la]tuius: qua illis fruimur deo: q[ui] ſummu bonu[us] ponit: P[la]ſutic etia xpiani. Sed t[ri] incipienſt eſſuoluit a moralib[us] q[ui] bus animus purgat. Nam in animi inmūdū negant p[er] ſingredi ſapien[t]: qua vt p[er]ſiaunt auſtore S[ocrate] pu[er]aui ſi p[er]puro aſtingi n[eta]s eſt: hoc d[ex] ſi ſentiut chriſtiani. Vnde eſt illud in animā maluolam non introſbit ſpiritus ſapiē, 95 Ergo Neptunnus. i. ſapientia qui mare. i. perturbatoes", "pii, i. mortaſt virtute purgatis pacat erip[it] eos a talib[us] mȏſtirs. i. a talib[us] vicis: qua ſapientia eſt: qua bona a maſiis cognomimus: et inſpirat optimus ventos: id eſt inſpirat optimam voluntatem. Nam vt nauiu vendo: ſic animus ſua voluntate ſerſ. Et voluntas: quę eſt a ſapientia: ſer ad boni[us] vitato malo. Quapropter bona mensa ſapientia in ſpirata: vnde eſt cognitio veni erip[it] p[er] a talibus monſtris que ſunt vt homo in feram naturam conjugat.", "1. P[er]ter vada fer: S[ERVIVS], p[er]culoſa nauiutatis: 9 & eſt", "temelis. P[er]ter va: fer. Cōpofitō eſta verbōg: ex primitque q[ui] p[ene] depingit et celeritate depulſe clasiſo et ſtrepiti[us] aque e caerita te a naue p[er]culiſe: & va diſ ilſe. m. ſac[ui] rube ſebat. D. Boni. auſpici[us] recepi ſunt, ſi pura luce: et pura aurora: & lenitare: veni: h[ya]laritas ait auſt: populari[us] iſtictiā signifiſcat. bat. Eſt ergo ita ingreſſus v[ert] e[m] letemā obſeq: & aues venienti illi gratiari: vide renſ. n. In roſei fula", "Quos hoim ex facie dea ſeuα potētibus herbis\nInduerat cire in vultus ac terga ſerarum.", "Que ne monſtra p[il]i patere n[ur]t talia troes", "Delati in portus: ne littora dira ſub iuent:", "Neptunnus ventis impleuit vela ſecundis:", "Atq[ui] fugam dedit: et p[re]ter vada ſeruida vexit.", "Iam, p[er] rube ſebat radijs: mare et ethere ab alto", "Aurora in roleſis \"fulgebat\" lutea bigis:", "gebat lu. S[ERVIVS], lutea eſt crocei coloris: vt Croceo muta ſellu vellera: luto: vnde multi iu[n]gant in roſei, inon ru b[ic]undis, ne ſi cōtarru[n]t ſe ſecundu Home. dictu eſt: qui in terdum. p[o]d[omi]k[no]v. aurora: interdu. p[o]d[omi]k[no]v. d[ic]it. C. Aurora lucta in roſei bigis. At qui n[ō] idem color d

Eneidos

ta nupſerat: vt multis eue
ntit: fed in ipſo ātatis flore
ab oibus expetira eſt.

x. Multi, D. Et quiavni
ta eſſet: & quia ſenis filia
ex ā regnû pro dote veni-
ret. C. Multi illâ: quid mi-
ti ſi nobiliffima: ſi in flo-
re ātatis cōſtitutâ: ſi pulch-
errimâ: ſi tanti regni here
dem multi pereent. Mul-
ti. argumentû a numeriſi
tate petentiſi, y Latio.
S. latiū ps ê Aufonig: vñ
dixit prius qd minus eſt
ſic iniluit. Totacq Aufonia.

C. E latio. laus a regione
nâ multu itereſt Ă quiſcoq-
natîſe ſit. 3 Aufonia:

C. de aufonib? id ait Pli.
a locris italiæ fons incipit
magna Grecia appellat: in
vres ſinus recedens Au
ſonii maris: qm Aufones
tenuere primi. A Petit
anii al. S. aut ante alios pa-
tit: aut certe p[]cherrim" an
te alios. D. An? om. ſ. pul-
cherrimus: nô aŭt an? oſs
petit. Omnia aŭt ſupradi-
ſta i laude ſuit ænæ ne, ige
nobilem: aut ſibi impare
ducere videatur: qm illâvi
cin ſpreuſiſt: vterq[]s a ſa
turno eſt ab ilia e[m] Iuppi
terab Ioue Venus: a Vea
nere Aeneas. Sic a Satur-
no: picus. ab Pico faun?'
a fauno latinus: a latino.
h[]ec. ergo par ſanguis: fed
virus in Aenea major.

b. Pulcherrimus. C. no-
bilitatis meminit, & pula
chritytinus. Qm hec duo
ſp[]dque mouet m[]ſes i aſt[]e
kendis ſibi generis: cu[]i pa
tres altiori cōſilio de gene
ris virtutibus querant.

c. Miro pro. amo. S. No
ua ſutêp[]râtia, d. Sed
variis. S. p[]p[]ter apes. & in
cendit: & p[]p[]ter oraculi
fauni. e Portêta. S. Si-
gna ſunt media: nâ & bo-
na & mala ſunt portêta.
f. Laurus erat. S. Latin[
]poſt morte: Lauinii fris
cui Lauinû amplificaret
ab iuêta lauro LauroLa-
uiu[]r appellauit. D. Laur[]
ponit portenta: qbus con,
nub[]i Turni prohibebat,
g. In penetralibus. S. Pe-
netrale eſt oſis ſuperior ps
domus: licet ſite iſeta. Vri
Laurû ſuiffe in penetrali[
b]nô e[m] miri. h. Metu.
S. religione que nata eſt p
timore. i. Primas cum
con. ar. S. primas circa lau
sum. ſ. nam t[]a ciuitas fuer-
sat. k. Trans the. S.

lam matura viro: ni plen is nubilis anniſ:

Multi illâ magno e latio: totacq petebant

Aufonia: petit ante alios pulcherrimus omnes

Turnus: auis atuifq potens: q ue regia cōliux,

Adiungi generum miro properabat amor[]e.

Sed variis portenta deum terroribus obſtat:

Laurus erat tecti medio: in penetralibus altis:

Sacra comâ: multoſcp metu ſeruata per annos:

Quâ pater inuëtam: primas cum cōderet arces

Iple ſerebatur phœbo facraſſe latinus:

Laurentiſq abea nomen poluiffe colonis:

Huius apes ſumnium denſe (mirabile dictu)

Stridore ingenti liquidû trans ſquora vecte

Obſidere apicê: & pedibus per mutua nexis

Examen ſubitum ramo frondente p[]pendit.

Continuo vates; externum cernimus inquit.

Aduentare virum: & partes petere, agmê eſt

partibus ex uſde: & ſumma dominari arc[]e,

Præterea caſtis adolet dum altaria t[]edis:

Et iuxta genitorem aftat lauina virgo:

Visa (nephas) longis c[]o[]p[]rehendere crinib[]ignê.

Atc[]omne ornatû flâmina crepitante cremari:

Regale ſc[]acca[n]ſa comas: accenſa coronam

Inſign[]egemmis: tum ſumida lumine fuluo

Inuolui: ac totis vulcanum ſpargere tectis.

Id vero horrendum: ac vifu mirabile ferri.

Nameq ſore illuſtrem fama: fati[]c[]p[]c: canebant

Iſpam: fed populo magnu portendere bellu,

Atrex ſollici tus monſtris: oracula ſauni

Fatidici genitoris adit: lucoſc[]p ſub alta

Conſulit albunea: nemorû que maxima facro

pro aere p[]oſut. 1 Ob
fêdere api. S. Verb[]ii oppu-
gnationis eſt futura.

m. Per mutua. S. inuicê.
Et eſt abſolutum. Mellif[]us
ſut q[]ui de apibus ſeripſe
ait. duob[]q pedib[]q ſe tenê:
& duob[]q alius ſe ſuſuſt[]en
n. Vates. S. diuinus: per
qua a[]ut artê n[]ô dixit une
nomê e[]ſed d[]a[]t intelligi
conieſturis e[]r quibuf[]da
dixiſe ſutura. o Vri-
D. n[]ô dixit cernim[] q[]ui
veluti preſetê. ſed cernim[
viru[] extremu aduëare.

p. Partes pet. ap. S. eſtāl[]e
intelligimus ab inſi[]ma
ri apes veniſe. Vnde To-
tani. Partes aurê e[]tê ſüſ
mitates rer[]i p[]ere t[]diſ-
sicut apes apicem lauri.
Quod a[]ut in lauro ſedere
oſidetur aduenar[]u futura
victoria. q. Caſtus. S.
p[]iſis. Et intelligim[] q[]ui
latinu
facrificat[]e ſuxta adſtantæ
lauinia. C. Caſtis. i. ſi[]a
ſta: vt dicim[] q[]ui manibus pl
is. r. Nefas. S. Abſol-
ta p[]entheſis e[]c: eſt hyp[
]palage. s. C[]o[]p[]hendere
c[]i. g. S. Cum ignis crin[
]e c[]o[]p[]rehendat. t. Fumí-
da. S. in quo ſumus e[]ca
ſa lachrymaru, v. Vuka
n[]u spargere. S. Incediun[
b]ellu signifiſat: his e[]m du
obus: hoc ab auguro di-
ſtat Aſcanifumo: & aſp[]
fione flammaru, x. At
rex. DO. n[]ô dixit virginiu
pater. Nam publicus ſta
tus q[]i fil[]e potior ſut.

y. Fauni. S. ſaunus dict[]
eſt: q[]u voce n[]ô ſignis ſutu
ra oftendit. 3. Lucoſc[]p[]
S. in luci.

a. Sab alta albunea. S. in albunea, alta: qua[]i in eyburints altifilmi m[]o[]tib[]q. Et albunea dicta eſt ab aque ſlütare: q[]ui in illo forte eſt. Vnde e[]t n[]ônuli, li, i[]ſam Leucothe[]volut. Sciendu[]i fane v[]nui e[]ſe no m[]e fontis: & ſylug[]e, CRI. Albunea, nemus eſt iuxa ta anten[]e cum ſote e[]tudê nominis: ſue a, colore, a[]d sulphureq[]e ſiue q[]p albunea latine: ſic quod græce Leu cothea: Sed i hac ſylug[]e fa[]t e[]s ſun fulphuret appella ti albulq. vt Strabo. Et Pli. ſcribunt. b. Ponte facro. S. Nullus e[]m ſons non facer propter arbutos illi deos: q[]ui pedib[]q prege[]e dicunt. c. Mepht tim. S. Mephtis proprie eſt terre p[]utor: qui de aga

Liber

Septimus

CCXCI

naficur sulphuratis: & est in nemoribus grauior ex densſi
tate ſyluari: alíu mephitim deu volút Leucorthes connexi
ſicur eſt venefi Adonis. Dian virbus, Alíu mephitim Ius
no nè voluerit: quâ aeré eſt cōſtac. Nouimus eú puturénó
nifiſ ex corrupte aeris na
ſeſicur eſt bonú ſodere
de aere incorrupto: vri ſut
Mephitís dea odoris grau
uiliſi, i. graue olentis.

d Hinc itale gentes, S. cō
mendatio oraculi, D. ita
ſgentes, ergo oés.

e Oenotria tellus. S. pro
pri Sabinon tractus. G.
de Oenotria iáx diximus,
f In dubiis. D. ergo ma
ioris merite oraculi.

g Huc dona. D. pont
norem perédi oraculi.
h Sub noſte fl. S. p. nos
ſtem ſilencé. i. per noctis
ſilencior: uó oés recent.

i Incubuit. D. Incubare p
pri e dictúri hí: dormiut
ad accépió rína: vi: ë. il
leicubat fouri, i. dormír in
Capitolio. vtr rína poffit
acop. C. Pells? in. Apud
prícos e ſaft cíus facis
loebán deo deo plóni ſonú
cade: vt ab eo deo cui ſa
nificient pón ſonú futura,
accepit: Quod & Plau. in
Cappadòce oní dit lenone
ſin tèplo Aefculapii; vt
Valiudini remedium acci
petit incubuit. Et O. de
duinatoc: atq. & q. Perát
facedemonius: q contéi vi
gallib? curis in Paphíphae
dom o: q eſt i. agro; pper
vrb e ſomniádi cã excuba
barr: q eſt getis oraſavera di
chét Strab. át referit in a
gro Samio basylicá: ſuſu
le Calchantis: cui petétes
oracula nigra: ſacriſcábæ
aré: & firrata i. pelle dor
mibát. k Miris mo,
C. Ná q ſomniádo nobis
aparé: variser homéris
giſmus ſele offerunt. Fuit
at úm Poere ingeni: vt
dicar & miris. vt qd verb
exprimis nò valebat: au
ctoris judicio explicáde
relinqueret. I. Varias au,
S. p. pper mita ſimſacra,
m. Fruif: S. Pafici qd de
rth bónis dicim?

a Vates. S. quod per
a uó ait are: nò dixit
to nò dixit cænini: vi
relui poffet: sed uó
viri extemú adju.
Pares partag
intelligimus ab uó
a pares venire. Vix
an. Partes aut eú
nictates ſeru per
ict apes apes akem
Quod ait in húritas
ad urinare adju
victoria. C. ch.
pilis. Et incendio
ſacriſcábatur aſtra
launina. C. Caffis
fia: vt diomèndum
i. Nefas. S. Addi
ta pentheſis & eú
palage. s. Cophenac
trig. S. Quem igni
coſpèchendat. i. Fum
da. S. in quo funne
a fachymani. V. Vílo
nú píngare. S. Inſon
Beliu magnificat: &
obus hoc ab auguro
ſtát. A ſanitarius:
& ſione flammari. k. I.
patr. Nam published
in tuu ſi filoporeto.
y Faun. S. tanus de
ſtát: q. vœc uó ſi
a ſerendit. i. Lunul
S. in luci.

a Sabala albana,
in albunta alba, alba
tyburinis albiu mò
rthb. & ab alba ſi
forte eſt. Vide: adju
ab ague gualibò
li. ipam Lucentum
Scionis ſiue ſi: fl. CRI
Albuna aemæ, cíu
a antem cæm ſiue
nomina ſiue a coloré,
fulphure: q. alba
Jainænæ quod greg
cothea. Sol iba
fert ſumphreque
albule. vt S. char
Plin. Bernunti. b
fato. S. Nullus cíu
non ſace prope mo
ſos ills deo qui
orgue dixit. c. My
im. S. Mephitis pro
ſi terræ puturæque
a

n Aheròra af. S. ptátes

q ſun in Aheròre ad que p auernú veni: Hoc aut eí óg
faun dí inferi de? Et cògúre: ná nihil eſt terra inferius in
g hábitat faunus. Hinc eſt q eú Hora. inducit nocétem di
ó, Lúris incedas: abeafq paruis egú alúinis. o Pater
ſe S. Aut honoris eú aut reuera pper launíá, D. Pater píe.
Ergon ó miſit alterú: fed ipſe preſix: vt et píis: & regis dili
gens adhíeret ofſicú: & p molliíb pluïmis: & ornatu re
gio nò recuſaut pellúi ſtratú. p Centú. S. aut p quaſi
tate ſorung: vii: rite dixit: aut certe finí? ſit, p inſinto.
q Tergo. S. p terorib. r. Vellerib. f. D. p pper meritú pe
tus. C subito. vt ond at p[rem filio p cteris ríndíſe. Nec
diutus incertú tenuíſi, s. Q mea pro, C. facut fid e, q, d;

quâ fallere nò debo. t Thalamis neu 2c. S. pper Turnu
C. Thalamis. p. Erat eú op: vt an hac p dicerent q[ui
ni uenirent ne còmenta res eſſe videre. v Ventu. S. ve
nunt meſt: q[ui venièt: vt iá eos venire significet x Gene
nudlem hula cinguer fœmum nolam p[ro]filum. St. S. plurali p[ro] singulari v
fus eſt. y Ab ſturpe. S-
Stirpè cùm de genere dic-
mus t[em] foemineú, de ar-
bore neutre gen? & ſoemís
nimú inuenit: vt Sed fir-
te p teucri nullo diſcrimine
ſac. Et foe. vt Hora. Cú
ſturpeſq[ui] raptas: & pecu-
des: & domos. 3 Sub
pe. S. sub ipario ſuo: ac po
tefate, a Vertig. CRI.
Quia ſuo ipario ſubiget
b Reg. C. q[ui] ubactos
clemeter adminitrabút.
c Monitufq. S. alibi mo
nita dixit: vt Carmenis
nymphæ monita & deus
a. ap. d Nò ipſe ſuo. S-
quo a ſe repelleret generos
e. Sed cir. S. themé ſis eſt
circúuíturás. C. Circum.
Cú oq qd eſt tulerat fun
gédú e: vt fit circútulatér.
f Adorea li. S. odor
apri. genus farris. Liba
aút ſunt placéte de farre
& melle & oleo. facris &
apte. C. Adorea: ador q[ui]
ſit exſilim? in Geor.

Fonte ſonat: leuamq exhalat opaca mephitim.
Hinc itale gentes: omníq cœnòtria tellus

In dubiis responſa ſerunt: huc dona ſacerdos.

Condidit: & cefarù ouium ſub noſte ſilenti

pellibus incubuit ſeratis: ſonnoſc petiuit.

Muſta modis ſimulacra vidit volit atia miſis;

Et varias audit voees: fruitureq deorum

Colloquio: atq. imis acheronte affat auernis.

Hic & tum pater ipſe petens responſa latinus:

Centum lanigeras mactaret rite bidentes

Atq. harru effultus tergo: ſtratíq acebat

Vellenbus: ſubito ex altovox reddita luco eſt.

Ne pete connubius natam ſonare latinis

O mea progenies: thalamis neu erede paratis:

Externi veniunt generi: qui languine noſtrú

Nomen in afra ſerat: quorúq a ſtirpe nepotes;

Omnia ſub pedibus: qua ſol vtrusq reeurrens

Aſpícit oceanu: vertíq regiq videbit.

Hec responſa patris fauni: monitúq: ſilenti

Noſte datos: non ipſe ſuo premit ore latinus:

Sed círcu latas volitans iam ſama per vrbæ.

Aufonias tulerat: cula medontia pubes.

Gramíneo ripé reiſgauit ab aggere claflem.

q Aeneas: primíq duces: & pulcher lulus

Corpora ſub ramis deponunt arboris alreg.

Inſituuntq dapes: et adorea liba per herbam

Subiicunt epulis: ſiciuppiter ipſe monebat.

g Per her. C. p. apitú. Dy
ont. eú libro. i. ait in agro
laurent: vbi cōſederit Tro
iau: aqua ſuebat vi: p[ro] ad
marenúc: cauo loto e fca
tens fons facer phœbo cù
duabus gédiculis in quib?
Aeneas primú ſacriſcæ
uit: & ibi Troiant cibum
ſüſpere in loco ſtrato ex a
p[ro]: ſiue ex crutſulispans
ad ciborum mûdici para-
tis: ac ſoſumpſis cibis: q[
q] d[am] eſſo apio: ſiue ex
crits comedere cœpùt.
T[em] q[ui]dâ eſ ſiſtus Aene: ſiue
allius ex diſeúbentú in q[ui].
At ei mēſa fā còmelá e no,
bis. Quo audito tumultu e
erut oes: t[em] q[ui] ſi finita eſt c
p[ri] oracula. Reſp[o]ſú eú i
accepit: ſiue a dodoneo
oraculo. ſiue ab erythris
id[em] tugurio vbi Sibylla ha
bitbat: nympha idigena
fatídica, que ip[s]os monu-
it: vt in occafu nauigare e
doneoce pertenirent: vbi menſas comederent: Hoc: er go
nunc aduenſſe dicebant. h Et Cereale ſolú. S. ſolú, d[em]
omne q[ui] alígde ſuſtinet: v[n]i de mari ſupra aie, Sub, r[em]q
ſolú. ſicut nùc panitás mēſas. i. epulan[em] ſuſtèaculi, i ſolú vo
cuít. C. Et cereale ſolú, r[em] minore q[ui] i heroico ca, m[ie] quení
ret tranſlatòe e denotiatione duob[us] coloribus, "nietoricis ho
neſtau: vt noibus, p noibus p[o]ſus: viillora q[ui] effent maie
leſatem quáda re recipient. i Fatalis cri, S. ad negoſiú
reſpectú aenee: cui h[ic] erat ſinl laború, c[ui] ſi at: & cruſta
neuro dicim? de his q[ui] cò med p[ri]t. Ne[ra], vt puér[ia] oli d[ac]
cruſta bládi doctores. Iuue, Hos colaphú ictum? l[ib]er
cruſta ſuo: ſoemico át gne: frag[em]ta dicim? q[ui] ſut v[ui]t; vt

Liber Septimus

CCXCII

cum Aeneas oraculi in
terpretatus est: in quo &
acumen ingenti; & letitia
demonstratur. Nam nec
tam cito hebes intellexit,
feret; nec quod intellegerat
tam celeriter: nisi iest o
cutus furset. Salutat autem
terrem quoniam eis eſſe
gnoutet: quam fata protec
debant agit gratias penat
tibus: quoniam e co incolu
tibus illum perduxerant.

q. Numīr preſlit. S. ora
cult fide ab Heleno; & an
cuihā predicti: preſlit aute
vocem. Afiantiquo poſſ
et iſque numina deprecari.

† Fatis mihi debita telus. S. bona piphrafis est: ne fatalis dicerer quod eſt mediúi; & in precibus niō hil debet eſſe ambiguum: S. O fidi. S. Aenee. f. & non Troe: quam nequiue re feruare.

t. Hic domus. S. aut fa
milia. vt. da, ppria thym
hre domu; aut ordo eſt
hic paria: hic domus: anſ
nim paria eſt dom?,
v. Aceſſis. S. vndiq. cō
ſumpſis: & hoc eſt apud
nos: ac. qd apud gregos
am, x. Hec erat illa faſ
mes. S. ac ſi dicerer hoc fu
rat timendum periculi:
quod pericula terminat.
C. Hec tralis: quaſi dicerer
tam leta q. cœlix.

x. Illa. C.f. que tatum ter
orem incutiebat.

† Quare agite. C. optimo
omino dux: qui & diu
ob accoptum beneficium,
nulla interpoſita mora fa-
ciosa inſtitut: & is qui
ſue fide comiſſi ſunt hōs
minibus: primi occafio
dabitur illa enim inſeſtio
gatio tenebris fieri nō po
tet: cōſuſelī decretur.

a. Habeant. SER. habi
tent: hoc enim frequentati
uiu eſt ab eo quod eſt ha
bo.

b. Vbi moenia gentis. S.
lauralatum iſnificat.
c. Nunc pateras libate Io
ul. SER. ab eo quod con
inerit quod continetur.
d. Anchien genitorem.
SER. Bene louem & an
chien: qui cauſa oraculi
fuuerunt.

e. Reponite mēſis. SER
Aut timore verboru: Aca
niti tertupra ſnouate: aut
reponite frequenter: pon
i. et. c. retroba libate.

f. Tempora ramo impli

Continuo: ſalue fatis mihi debita tellus:
Volȏc ait o fidi troig ſaluete penates:

Hic dom? & patria eſt: genitor mihi talia (næq
Nunc repeto) anchises: fatoru, arcana reliquit:

Cum te nate fames ignota ad littora vectum

Aceſſis coget dapibus consumere menſas:
Tum ſperate domos deſſus: ibi, memēto
Prima locare manu: moliri, aggere tecta.

Hec erat illa fames: hec nos ſupremā manebat.

Exitiis poſitura modum,

Quare agite et primo iſti cum lumine ſolis.

Que loca qui ve habeat hoſes vi moenia getis

Vestigemus: & aportu diuerſa petamus;

Nunc pateras libate loui: precibus voſate

Aneſhen genitorem: & vina reponi te menſis.

Sic deinde eſſatus: frondenti tempora ramo

Implicat & geniūm: loci: primās deorum.

Tellure: nymphaſc: & adhuc ignota precatur

Flumina: tui noſtem: noſtīſi oriens ſigna.

Ideum: louem: phrygiam: ex ordine manu

Intuocat: & duplices cœloq; hereboq; parètes,

Hic pater omnipotens ter cœlo clarus ab alto.

Intonuit: radii ſc ardentem lucis & auro

Iſpe manu quatiens: oftendit ab ethere nuſe.

Deditur hie ſubito troiana per agmina rumour:

Adueniſſe diem: quo debita moenia condant.

Certatim inſtaurant epulas: atq; omine magno

Crateras leti ſtatuunt: & vina coronant.

Poſtera cȗ prima luſtrabat lampade terras

Orta dies: virbem: & fines: & littora gentis

Diuerſi explorant. hec ſontis ſtagna numeri,

Hunc tybrim fluuiu, hic fortes habitare latinos

cat: SER. diebus enim ſe
ſtis ita epul-bantur:

g. Geniūs: loci. S. Apol
linem vult intellig: in tu
tela enim eius tora fuerat
religio. Velauiētus ab ea
nomen pofuſse colonis:
aliter iniqui uſt: fi cū omo
nis iuocat. Apollinē prgeter
mitrat prgertim cū Heles
nus dixerit. Aderit: qvo.a
tus Apollo.

h. Primā: deorum tellus
rem. S. quia ipa eſt mater
dorum. Nam here, in
thiam: quæ terra interpræ
tatur omnium deorum
matrem fabulati iunt po
tere. Vn magnā mſe app.
lit tellurē. i. Nymphaſ
q; & adhuc ignota prec.
flumina: S. Bonum ordi
nem ſequiſ. Sic alibi nym
p[er] laurentes nymphe g-
nus amn ib usvude eit,
k. Noſtem noſtīſi ori
entia iſg. S. quæ noſte ſe
quuntur: vt nymphas flu
mīſa: inuocat enim ſibi cō
iungeta.

I. Phuygiac; ex ordine
matrem. S. Aut congrue:
quia deum dixerat loue.
aut certe ex ordine, i. more
iolennt.

m. Duplicitas. S. duos.

n. Cœlo. S. venenem.

o. Herebo. S. Anchifen.
C. Cœlog: hereboq; parè
tes. Conſtat ex immortas
lidea: & mortali homine:
Iex animo & corpor: &
veriſſq; dū viutum? ratio
eſt habèda: ergo vtrumq
inuocat. p. Cœlo clar.
ab alto. S. in ferentate qd
eſt auguriu: nam i nubio
fulminis cauſa eſt.

q. Radiis & auro. SER.
raditis aureis.

r. Ardentem nubem. S.
Alii fulmen ardentem nu
bem dicunt. vt Luca. At
q; ardeces aere folio: quos
hoc loco fecutus eſt. Alii
dicuſt fulmen aeris ſeſſio
nē. i. ardētem rima: quos
alibi ſequitur dicaſſigna
rima micans percurri, luo
mine nymbos.

s. Certatim inſtaurant
epulas. S. hoc eſt & vina
reponite menſis. t. Vi
na coronant. S. p. paters:
vt alibi Magnu cratera co
rona indui: magno autē
omne: colefti dicit albi:
Nā re majori: re paltu
Au p[er]ſus mani: eſta fides.
V. Hec ſonu: ſtagna Nu.
S. Iſta iā ab incolis, dicuſo

timēr. vrenulim ſi
in Oce. Tufalans. Igne
ros hoio in via morbi
errat. m. Aduſſa
Aut vaca ad & luder
guſcatant: certe ilia
ad ſeſpō ſide vobis in
pones. n. Labros
S. Maritnoſis in
multa patiis grangis
Sibylla. Sed iuxta
lo. S. Hoc eſt adhuc lo
que. p. P[er]nun. Cōndit
p. Enpui. Conſidē
decрат oranionē ſi

Liber Septimus

CCXCIII

x Tā fatus anchīſa. D. Quis fatis fideret: tīn humanitatis officiī putauit ad regem legātos mittere: ne ob ſuperbiam alieniſes ſines iuadere videre: tīn nō expectato de pace reſpō ſo vrbe designat: tīn ſpel i fatis repoſuerat. y Ordine ab omni. S. ex omni qualitate dignitatis: quod apud Roma, nos in legatione mittěda hodiec obſeruaſ. C. Delectos or dine ab omni. miſſi centu vt ex numeritate orato: ŏnde

ret multos veniſſe Troia: nos: ne forte ob paucitare contênerentur. Miru auré fuit Aenee ingenuī: nā G. uis mittet illos cum infli gnibus pacis pāce peritu ros demonſtrat tīn iuſtitiu as pabitatc: Troianor: ſed ne a timore potius ab ingenti bonitate proue nure hoc credere latin? vvo lute ne illu laterent Troa: noruītres. Delectos. ma xima emi diligenzia adhi benda in mittendis orato ribus: vt prefent eloquen tis: & ſapientia, vt qu ſa eſto opus ſint cognoſcat: & cognita p[ra]ſuadere poſſit: & ex eo[rum] preſſantia ſiſs atat apud externos: po pulſi a quo mittuntur ex cellentiflimis viris abun dare. Ex omni ordine. Et am qui ignobiliori genere nati ſt ab optimis reipu bli adminiſturatoribus nō cōtemnun: modo aliqua s[eg]regia virtus in illis eju ceat. 3. Auguſta ad mo eua. S. auguſto cōſcrat. Hinc paulopoff. tec: tu au guſtū ingens: & nifi i au guſto loco fenarūs cōſtuſi habere non poterat. Vnde templi veſſon ne fuit auſ gundo conſecratum: ne il lucōucentat fenatus: vybi virant virgines. Nā hec ſu crat regia Num[em] Pompis liu: ſed ad atriu veſſe con] ueniebā: quod a templo remorunt fuerat.

a Ramis velatos. C. vt flatur primo asſpectu pa cama omnia aſſerent.

b Dona. C. nā hec quo quod conciliandos hom: nū animos multum va

lent. c Haud mora. C. nam cū mora p[er]luctu: noceat. hāc viare debuerit legati. d Foſſa. S. fulco: & ſunt ita reci proca: nā fulcti ponit proſoſſa: vt Aufim vel tenut vitē cō mittere fulco. G. Ipſe. h. d. m. foſſa: de forma edificandarī vrbu diximus in primo. e Moliturq: locu. S. parat. aliis as fabricat. vt phrygijs molimur montibus ide.

f Primalq: in littore fedes. S. quia imperu launiuſi tranſ lauratus eſt: & ſcendum diuſtatem quam primo fecit Troa: dicta fecuſiō Catone: & Lutiu: guod ip[er]do docet: nec te troa ſa capit. g Caſtoru in more. S. hoc eſt breuem.

h Pinnis arcu aggere. S. in qua pinne ſunt. & eſt fynecha doche aggere foſſa. i Iacq. iter emenſi tur. 2c: S. Hiperos metrus verus. D. Turres ac tecta. Primo emi aſtoria edifi ciandem de cū propinquius acceditur humiliora cernuntur.

dićimus inā per datiuſ ſurat ſt. 1 Pueri & primeuo flo.iu. S. Bene romanæ militie exprimit morem: nā poſt pu bertatem armis exercebantur. & ſextodemoimo anno milita bant: quo etiā ſolo ſub cuſtodi bus agebant: nec eſt contra nīu longa populos in pace regebat: nā licet in pace eſſent: ex ercitiu tīn vigebat armoru. C. Antevrbē pueri. Oſtenderat fapientiflimu ducē Aeneā: nunc

ſtultum Aeneas viciffi vi deatur. Quis aſt illo duo ce prudentius eſſe potuit: qui ciuſes fuos a prima vt c[ui] state: in bonis diſcipli nis erudidos curat: & ita inſtruèdos: vt ſe patria: ſua tueri: & omnes iniur as propulſare poſſint:

m Domitāt: in puluerē curreus. S. equos ſub curibus. D. In puluere: quia ibi mel: animalia domā turu: vbi difficilior traclius eſt. n. Actis arcus. S. fortes et: eſt. κοιτα: φρωσι: nā acrimonia mentis eſt: o Lenta. S. mollia. p. Ictu: S. iaculatione. D. Ictu. non vt ferirent in uicem: ſed vt deſtinata p[er]cuterent. q. Cū preueſtus. G. vt oſtendat vigilantes aftifſite cuſtodes: q omnia pruſiderent: & p[er] uſita ad regem referrent.

t Ingentes. S. Ex ſtupo: re nuncii: laus oftenditur. Trojanorum: & bene no: uitiatis oftedit opiniones. igentes eme: quos primu videm: opinamur. D. Viros ingentes ignota veſſe Nā ex in premeditat re pturbato animo putauit le viduſe illos ſtra vtra huma nā formā. Extollit autē re g[ia] latiu a pulchruudine edifici: & ab ornatu triu: phali: nō vt a p[ict]ura faubulariu. s Reportat. S. aut revocat: aut apportat. t. Intra tecta voca ri. S. Difſentit hoc loco a romana cōſuetudine: nā legati: fi q[ui] incognite veru nunc iarentur. Primo quid vellent ab: exploratoribus inquiſebarut. Po

ſtea ad eos eGREdiebantur magiſtratus minores: et, tunc de mū ſenatus extra vrbe poſtulata noſcebat: & ita ſi viſum fuſſet admīt ebantur: ſed hoc prudenter fecit, latinu nāc: memorem vult eſſe reſponſi: & autuſi fatis ad videndu ex temos: per quos et p[er]miſtebatur ſoſticitas. v Soleo me dius confedit. S. vt ſupra diximus. Soltu eſt velut armariu de vi ſligno ad regu tutelā facctu. Secuſum alios a ſolidi tate dictum. ſecuſum Aspru per antifticho: quaſi ſedi u a fedendo dictum. Nam & ſella quaſi ſeda dicta eſt.

x Tectum auguſtū ingens. S. domum quam ſupra diximus in palatio ab Auguſto facram per tranſitum laudat, qua cōmemorat: & quaſi in lauro launie vult ſuſiſe. D. Auguſtum. Vel quia domus fuit regu: vel quia reges ibi re gnandi aufpita forſiebantur: illic enim potestatem fume: bant & faſſes erigebant. y Horrendum. S. venerandu. nō q[ui] horror ſit. 3. Hic ſeptra accipere. S. hoc in palatio;

PP

Liber

Septimus

CCEXCIMI

Didimus autem hoc ancyle: & hec ancylia: ancylioru† vero vfu
pauit. Hora. Ancyloru† et nominis toge oblitus. C. Ancyle.
Nondum fuerat ancyle: quod subfequebibus temporibus
regnante Numera de coelo lapfum eft: & de quo dicemus in
fequentibus: fed oftendit illu Numæ filmi in religione fuit
ſe. E Equu† domitor. C. foruſſim? in pugna equeſtrit: &
quibene & pro arbitrio ſuo equis veref. Exſiſt em id qd
ab Home, dr. innoΔuax. f Capta cupidine cōſiux.
S. cōjuux vero no que erat: fed que eſſe cupiebat, vt q[ui]s ego

ſum totiens ſi dedignata
m. Piciu amavit Pomona
de pomorui: & eius volè
ut eſt fortita cōjuigui. Po
ſtea Circe eſt cù amaret: et
ſpemereſt: irata in auë pici
couerit. Nâ altera eſt p[ia
cahoc auë iò ſingitur: qa
augur fuit: & domi habu
t p[ie]t i qu[em] fatura noſſe
bat: quod & pontificales
indicant libri. Bene autem ei
ſupra lituum dedit: quod
eſt auguſt, pp[ri]ut: nâ an
yle et trabea cōſa ſunt c[ui]
diali vel martiali facerod
ti. C. Capra cu. con. Non
quod gueſter: fed que eſſe cupe
terſi: em Corebum Pri
ami generum dixit.

g. Aurea dirc. S. Nâ alitet
non ſtat verſus. Et aurea
p[ri]onitâ dixit. D. Aurea.
[Tr]onice: quaſi ſtelligat p[er]
ſima: & indignationem de
rat: q[ui] talem virum ita tra
dafet. h. Fect auë Cir
te. C. p[er]ſu Martium, h[uc]
aus arbores roſturi duriſe
cuar: n[id]icat in cauis ar
boru. Eſt auſtor Trebu
clauſi: vel cuneu[que] ma
gna adac[que] ſit vi: arbore
in quibus niu[que] habet p[ie]
d ſatim extrudere c[ui] cre
p[it]u arboris: ſip[er] prima
ces ſut in auguſtis teſſe P[it]
no a reque qui nom[em] huc
aut dedit. In capite L. Tu
berdis p[ict]ons vrbani in
ſoro ſura reddent: ita pla
de: d[ic]erit: vt manu appre
henderetur. Rindere vates
edicti imperio portend: fi
ſimmeret. ſi vero examia
teur p[ri]ori: Et ille protin[
]p[er]ſit: nec m[or]to poſt im
pleur: p[er]diu[n] i. Prior p[er]
pter affectu quovrgebat:
vt fili[que] p[er]guntis locaret. i Plaſido prior. S. Legatoru[]
et fuerat: vt p[er]ſi ante lo queren[em]: f[ic]ut in fecu[do]. Vihra ſiens
ip[er] videbar. k. Dicite dardanide. S. Aut exvelle eos tro
janos eſſe cognofc: qu[em] erat propria genuſi ſingulari: aut
k[ar]turo i[no]conu[x]s: vov. intelligimus famam: qu[em] eos veni
tenunciauert: eand[ia] erat. T[ro]fanos eſſi dixiſe. Vnde inſert
audient: aduerſitis eſquore. C. Dardanuſe auë c[ui] ſi d[ic]eret co
gnati. D. Dicite dar: P[ri]m? verba facit: vt facilitat[ur] ſu: et be
nuolentia in eos demonſtret. Potuit aut[em] ex vefte: latinus
qui multa experientia eſſet: t[ro]fianos cognofcere: quod non
poterant per t[em]eram grat[em] illi qui erant extra poſtas.

1 Vada c[er]ula. S. C[er]ulum eſt viride c[ui] n[eg]ro i. mare,
m Siue errore vie: ſeu t[é]peſtatibus acti. S. duo qu[er]it. Si
voluntate veniſtis: quid petiſt? Si neceſſitate: t[é]peſtas vos

an error ad uſexit: D. Errore vie: quia in obſcuro coelo i quo
via eſt nauiigantibus: ab illa errare poſſunt: vel vt tempeſta
tis inde abſtrahi. n Qualia multa. S. ad du[em] respexit er
rore: & neceſſat. o Portuq[us] ſederis. S. aut e[m] pro por
ter erat illic exiſtus fluminis. p. Ne fugite. S. ne fugiatis.
D. Ne fugite h[osp]itiu: non modo c[ò]edit: q[ui] ſua auſtorita:
tiæ ſump[er]at q[ui] ripas intrauerit: fed v[ira] id h[osp]itiu: of
fertur. Ex cognatione auſt e[que] t[ro]fianis c[ui] Italis eſt: of: ſtedit
q. Ne ve ignorate. S. igno
rate. S. ignoratis.

Auria: percuſſum virga: verſum q[ui] venenis

Fecit auem Circe: ſparſi q[ui] coloribus alas?

Talis intus templo diu[n] patria q[ui] latinus

Sede ſedens: teućos ad ſele in t[ect]a vocauit.

Atq[ui] hec ingreſſis placido prior edidit ore.

Dicite dardanideæ (necq[ui] e[m] neſcimus & vrbê

Et genus: auſticit[us] auertitis e[quore] curſum,

Quid petitis: que cauſa rates: aut c[ui]us e[ge]tes

Littus ad auſoniu[m] tot peruada c[er]ula vexit.

m Siue errore vie: ſeu tempeſtatibus acti:

Qualia multa ma[n] naute patiuntur in alto:

Fluminis intraſtis ripas: partuq[us] ſedetis.

Ne fugite h[osp]itiu: neue ignorate latinos

Saturni gent[em]: haud vindo nec legibus e[quam]:

Sponte ſua: veteri q[ui] dei ſemore tenentem.

Atq[ui] equid[em]ini (fama eſt obſcurior annis)

Hinc illum c[ory]ti tyrhena ab ſede p[ro]ſectum

Threiciac[que] ſamum: qu[en]ue c[am]othratia fertur

Auruneos ita ſerre ſenes: his ortus vt agris

Dardanus ideas phrygiæ penetrauit ad vrbes:

r Saturni gent[em]. S. laus
generis. s Sponte ſua.
S. Xenocratis eſt: qui c[ui]
primus ſcholâ aparuſſer:
q[ui] antea in porticibus de
phia traſca rerur: & inter
rogatus eſſet quid p[it]are
poſter diffi[c]tis f[ui]s e[r]ſp[ò]
dit: vt id homines volun[
tare faciant: quod alit iure
coguntur. t Vereres. S.
an[ti]que ac i[mi] diceret, aurei
ſculi imagine viuſtus. O non
vama ad obſcurior an-
tis. S. ac i[mi] diceret, niſi eſſet
iam vos ſciret: x Aru[n]
cos ita ſerre ſe. S. Apud ve
ter[em] hyſtorie hoc gen[nu]ſu-
vit: vt maiores natu antea
acta poſteris indicare: q[ui]
hic indicat locus. Lucan
a[per]tius c[ui] eſſet de Ante
narrat[ur]. Cognita p[er] mul
tos: docuit rudis i[cola] paſ-
tres. Aruni vero Italie po
p[er]tuerunt. .C. Arunca.
Antiqui ſiuma italie vrb[us]
fuit edificata ab Aufone
V[ivi]ſis & Calypſus filio:
a q[ui]o Auſonia nominata
eſt. y Ferre, S. quaſi c[ui]
oſentatione iactare.

3 Dardanus. S. Iuppiter
c[ui] Eleſtra Atlantis filia
Corvati regis Italiæ v[ix]ore c[ò]
cubuit: fed ex Iouis femie
nate[]eſt Dardanus. Ex Co-
riti faſius. Dardanus pro
fectus ad phrygiâ illiu[que]
didit. Iaſius vero Thrați
a[n]tenuit, vbt eſſe famos: qua
& Samothra[ti]a noiauſt.
Nâ Iunòis alia eſt famos
infula: q[ui] ciuitas thra-
ti: q[ui]e eſt i[ph]ephalenta Sa-
me d[ic]atur. Vnde cum po
ſtea reſponſum eſſet An-
tiqua exquiſite matre: &

Aeneas Italiā p[er]earet: p[ro]ſectus ad Thrația: Samothracas
deos ſuſtulit & pertulit fecu[mi] p[er]titer originē matris. D. D[ar]
danus. Iam explicati: q[ui] p[ro]fuerat, c[ui] dixit dicite Dardani
de. C. Dardanus: de hoc dicta plurima ſi[mi]t: p[au]ca t[em] h[ec] re-
p[et]a. Duxit h[ic] C[ri]ſen Pailantis filiā. Vnde ſunt nat[ia] Id[ea]s
& Dimas in Archadia regnatur: viq[ui] ad diluuiu[m]. H[ec] D[yo]
niſius, qui a[ir]t Atlantē ſuſſe Archadiæ reg[em]. Cum vei[ro] p[er]
di lunui[m] campi in Archadia in lacunas eſſent veri: prop t[é]rea
q[ui] habitatione montuofa difficilis eſſet: atq[ui] ſterilis. Dimate
in Archadia c[ui] parte copiaru[que] reliſto Dardan[?i]n Samothra
ti[que] venitib[us] laſto a[li]me perculſo: quia Cereris concu-
bitu[que] ap[er]fuerat p[er]ſectus eſt in phrygiā: & deſun[ct]a Cry[ſe]
Bathe[ra] iliā teucri d[ux]it: moruq[us] I neuero in regno ſuſceſt
ſit. Ex h[ac] genuīt E[richton]ium. Ex erichtonio: & Caliare

PP. II

Eneidos

Scam andri filiā Tros nascit: ex Tro2 Affaræ: ex hoc Cui
pyas. Ex:to & ex Naide Nymphæ oritur anchíes. D od, rei
fert Iaüir: & Dardanu naros in Samo infúlar:que nomē a
Sam3 Mercurii filio habebat:inde aduentu Phraecí colónio
trī Samothracia eſt appellata: moruuo Iaſio Dardanus et
corybantus Phrygíã peritère: Vbi deſunctá Chryſis Darda
n3 Batteã fillã Teucri duxit: & Teuero í regno ſucceſt. La
tutã aſte dictit Dardanu & Corytho in Samothrația, & in
de in Phrygã profectit. a Ideas Parygtg. S. quia præant

a. & Cregeio addidit phry
gg. b Coryti. S. oppii
dù & mons dictus a rege
patre Dardan.

c Accipit. S. auget adieú
ctione, ſinominis ſut.

d Voce fecutus. S. Pleru
qem cœnentimus & taci
ti. e Rex. S. Cœciliatio
ab honore indea genere.
D. Rex genus egregi. Cui
ſe beniuolum oftendifſet
latinus: nò multum labo
rauit in rex. indo exordio
llioneus: nec tam peat
omilif. C. Rex. In genere
deliberaturo oratio eſt. In
qua pacem: ſedem à ſibi
Troiani pettue. Capit at
tem beniuolentiam: a no
ſt mine: & a nobilitate. Co
mèdat petitionem ſuam
a neceſtitate: quoniam ſic
volentibus fatis (quibus
reputignare latinu non de
ceat) illuc deuenerint: ſicé
coſutat quod ille dixerat
portuſſe troianos venire
deceptos errore vig: aut im
pulſos tempeſtatibus. Et
ſimul a ſeipſis captat be
nuolentiá: quia oftendit
ſuum consilium troianos
fatis accòmodaſſet id qu
le: quia illa disponerat Co
rat muli: & miſericordiá
cu oftédit ſe ex floreti for
tua in magnam calamí
taté incidiffe.

f Fauni. D. Vnde hoc co
gnout ſlloneus: enempe ex
ſimulacris: quærant in ve
ſtibulo. Breuitime auté
amplectur: quænque dixit
latinus: nec potuit in tan
ta breuitate magis extolle
re genus troianorù.

g Succedere terris. S. vt
fucದை ஓரை.

g Nec idus. S. Aspectus

fiderit: nam tempeſtas ſupra dixit. 1 Vrbem aſſerimur. S. ad vrbem referimur. k Extremo veniès. S. primo, nã alias rediens diceret non veniens. 1 Ab loue principiù. D. plus dixit 3 latinus. Ille em Dardanum ex Italia veni ſe: hie videt: genert a loue principiù eſse dem onſtrat: & com firmà de: rei cauſa rem ſepſus repetit. C. Ab loue principiù. Còmendat ſe a genere. m Dardana pubis. Gaudet au: re: x ipfe louis. S. Generis origine: Nã auus nò ſt troianorù luppiter. Sed Aeneà per venerem. n Suprema. D. venumeratione maior: ipſe videatur finis p[]p[]iniquior, cau: ſa oftenditur Aeneas: qui nepos erat louis. C. de gente ſuprema. Non ſolú a loue eſſe Aeneã oftendit: ſed ita a loue: vt non per vulgarem parente illi nepos ſit: ſed per venere

que non mò dea eſt ex ſeleſis. Ponit eü Varro in leſtode
mo volumie deos ſelectos Ianu ſou Saturnu Geniu M
curiu: Apollin: Marcè: Vcan: Neptùin: Solè: Piciu Lue
rù patre: Tellurè: Cererem: Iunonè: Lunà: Dianæ: Meneu
Venerem & veſtam. Sunt ita: duodecim marces: oſto ſea
ming diu ſelectis, Eriго cum per Venerem matre vna ex ſede
ſis nepos louis ſit Aeneas: ſt de gente ſuprema louis ſe
dic tur. n Tua ad limina. C. vt oftendere uti illos ſi
arrangerant affiuncturos: ſed precibus exornaturos.

Aenean nunc ſolio ſtellantis regia coeli

Accipit: & numeru diuorã altaribus auget.

Dixerat, & dicta llioneus ſievoce ſequutus.

Rex genus eſregiu fauli: nec fluctibus actos

Atra ſub egit hynas veſtris ſuccedere terris:

Nec idus regione vie: littuſue ſeffellit:

Consilio hænoe animiſp volentibns vrbem

Afferimur: pùſi regnis que maxima quondam

Extremo veniens ſot alp[]ſicibat olympo.

Ab loue principiù generis: loue dardana pubes

Gaudet au: re: rex ipſe louis de gente ſuprema

Troius Aeneas: eu: turos a: liminam is: ſit.

Quantaper ideos ſeuſa ſeffu my: enis

Tempeſtas ierit campos: quibus actus vterq

Europe: atq: afie: fatis cœurrerit orbis:

Audut & ſi quæ tellus extrema reſuſo

Summoiet oceano: & ſi quem extéta plazant

Quattuor in medio dirimit plaga ſolis inqui.

Diluuto ex illo: tot vafat per eſquora vecti:

Diis ſed eſ exigu: patriis: littuſp: rogamus

Innocu: & cam actis vindamep: au: n: ep: patente:

p Quinta p ideos. S. Ad
illud reſp. xit. Audicis ad
uerititis: egre curſum: nam
non mira te audite: que
vntuerus orbis agnont.
D. Quanta: vt comiferæ
tionem concitare marran
de erant calamitätes: ſed
remouendè crat: mor: ve
q prius legati: egre: cenerent.
Ergo huc exerit illas tangit
q Tempeſtas S. vis bel
loru, r Actus SER.
collifus;

s Fatis. S. per tranſitù.
& excufat troias: de græ
corum laudem maunt.
t Audit & quæ C. vaui
uerit haç ſphérica: tem
explicatimus in Georgi
s: vbt de guæ zonis me
minut.

v Tellus extrema. S. vt
eſt Britanie: & omnùi in
fularum Oceani.

x Refuso. S. reſuſo vt indi
at Luc. Quæs facet litus
dubium: quod terra fre
tum: vendicar alaræ
nis viebus. cum fundiæ
tingens Oceanus: videm
cum refugis ſe fluctib: anſte
& eſt Homeri.

y Et ſi quem ex. pla. S.
Audierunt: quam illi que
separatur: zola e que eſi
in medio quattuor: ſeru
uens: ſignificat autem an
tipodas. 3 Plaga int. S.
intemperat: vel ardentis:
a Diluuto ex illo. S. ex ilo
la valitare: Alii hie diuſi
gut: & mutant ſenſiom:
vt fit. quos dirimit plaga
folis ardentis: ex quo mi
duseſt: cōſtiret: hoc ex: ex
chaos effe deſtit. D. Dilu
uio nò: bello: Ni ex bello
aliquid remane: ex dilu-
tio vero nihil: o à tole

C. Du: luuto ex illo, tranſlatio eſt. Fit aü: tráſlati: uüi verbü
ex quadã re tranſtur in altã rem: d: propter ſimilitudine
reſſe tranſterri videtur: vt cü: ſi: fat: aut rei ante oculos ponen
de: aut augend: aut miuend: aut orand: cauſa: aut ve
ob: centas viter: aut vt breuitur: narretur: hie breuit: cauſa
pofita eſt tranſlatio. Cum em dixit diluuto ex illo: denotat
q: quem a diu: mod: i: diluio oia tu: re: trahitur: ſiernunt: eu: r
tuntur: p: ita in eo bello demon: ſtrat: ſucdia: rapmas: de: po
pular: ßes: ceges: eu: rion: es: irruption: es: in: uationes: c: apri
rates: Q: ap: pro: p: et ex: nobilitate gentis & opul: tia regn
ſe: nobilit: ar: et dignos demon: trauerat: quibus ſed: d: de
de: eſsen: S: c: hu: tu: f: mo: di: calam:itate: miſericordiá: commo
uer: & meru: omne: me: ſuperbius: quid agant: ſubmo: n:

["Liber", "Septimus", "CCXCV", "b Tot vtaſt. D. poſt calamitatem bellè durior caſus nos excepit. c Diis fedem exiguâ pa. S. pia & verecunda peſtito. D. Diis fedem ex. Facilem & honetam petitione oſſit. Ex cōmemoratioē au tem, deorùt etia hoibus pe ſtere videſt. N' quę numu nibus prehebſe ſed cùſu reſtore neſlecto: C. Diis ſedem. Cōmendat petitionem ſuam a modifica.", "d Lituſſo. ro. Innocuſi. S. non quod nulli noctear. ſed cuſp vêdicatedo nſli poſ ſit nocere: aliter ſerpentes hnoſuos dicimus. D. Lituſus. vt demonſtret quod ad homines pertinet: nec diſtione nec onerofum. C. Innocuon. In quo vobis nulluſ aftermus. deſtrimentum: nā cum dabuſ ſit? ſteren: nihil ex coru liberare iminuèt. c Cum cùs vndâq aurâq pa. S. ſita em communta ſunt, i Indecores. S. Decus de cor: ſacit decor decoris: ſed hie indecor dicim: hie inſitu: non poſſumus diſe re: vni indecores: cù: eo bre ſus: aut ſyſtole eſt: aut cœntem: noſi atiatiuſi non ſueniuri. vt i multis nomi nibus ſit: nā indecus lectur nò: eſt: quod et melius eſt. Nā ſyſtole fine exemplis ſiit non debet. Verecute autè hoc dicit: ſua coniunctione etiam ornariatores. D. nò erimus indecores: Noluit dicere ornabimus regnùne ſi fit arrogans. C. Nò erimus: non ſolun erimus deſtrimento: ſed erimus decori. conatur autè ſumm ſeruare ſeperame tam: autè propter nobil litatem: magnitudinem: nominis Troiant: iliorum forietas per cloſa veniat. ne et rurus propter illog calam rates: ſint ita affidù: vt ſint contènendì: ac ne quæra latinus: cur non fecidas ſedes ſuas poſſue nint apud illos: qui eos ſi bi tungere voluerunt: Repeſt. ſioneus q. ià pofu cato: iato huc eſ adactos Troianos, g Aboleſtet.", "S. aboleſtur: & ſvus eſt inchoatua forma cù opus nò eſt. h Troiam. S. Troianos. i Fata pænec iuro. S. g ià noutet latinus oraculo. f. fauni p quod auſt audit exerni veniet. generi: k Suen ſide ſu q. ſe. S. in his dextra còprobat ſide & virtute. D. Fide. laudat ſide: quę neceſtaria eſt in foci ate regni. l Vittas. S. quę religabantur ad ramum. m Huc repetit dar. S. Aeneas: & bene repetit non pient. q. fi ad ſua. n Ingêtib. S. de his quę m. gna còſtar ſuſſe. o Dacpre D. Q. iò pterea cù nihil pri: de derit: ſed fic cùiú gemiſt: nos ad te Aeneas: & præterea. i. ſultra id q. dì miſit dant munera parua respectu prioris fortung. p Fortuna parua prioris, S. Bene mediùi tenuit; nam niè laudare videre", "y Et iquem p[ro]q. u. Auderunt quan diu ſeparatur. 2. quæ cito in medio quanque alio uenit: ſigurant: auem in cipodas. 3. Pignus. 4. interp. et interp. ad A. Diliato. 5. o. et. 6. la. yàtizare. Alio in diu guitt & munera ſolunt. 7. vt: fit. quos diu ſi plagiols ſolus ardentem: cù miu iuſt eſt: colſuas ſothe. 8. chas. eſſed. D. Du. 9. uto nò helle. Ni et eſto aliquid remens: ad uio vero una: iò volo. 10. ſit. 11. fit. 12. fit. 13. fit. 14. fit. 15. fit. 16. fit. 17. fit. 18. fit. 19. fit. 20. fit. 21. fit. 22. fit. 23. fit. 24. fit. 25. fit. 26. fit. 27. fit. 28. fit. 29. fit. 30. fit. 31. fit. 32. fit. 33. fit. 34. fit. 35. fit. 36. fit. 37. fit. 38. fit. 39. fit. 40. fit. 41. fit. 42. fit. 43. fit. 44. fit. 45. fit. 46. fit. 47. fit. 48. fit. 49. fit. 50. fit. 51. fit. 52. fit. 53. fit. 54. fit. 55. fit. 56. fit. 57. fit. 58. fit. 59. fit. 60. fit. 61. fit. 62. fit. 63. fit. 64. fit. 65. fit. 66. fit. 67. fit. 68. fit. 69. fit. 70. fit. 71. fit. 72. fit. 73. fit. 74. fit. 75. fit. 76. fit. 77. fit. 78. fit. 79. fit. 80. fit. 81. fit. 82. fit. 83. fit. 84. fit. 85. fit. 86. fit. 87. fit. 88. fit. 89. fit. 90. fit. 91. fit. 92. fit. 93. fit. 94. fit. 95. fit. 96. fit. 97. fit. 98. fit. 99. fit. 100. fit. 101. fit. 102. fit. 103. fit. 104. fit. 105. fit. 106. fit. 107. fit. 108. fit. 109. fit. 110. fit. 111. fit. 112. fit. 113. fit. 114. fit. 115. fit. 116. fit. 117. fit. 118. fit. 119. fit. 120. fit. 121. fit. 122. fit. 123. fit. 124. fit. 125. fit. 126. fit. 127. fit. 128. fit. 129. fit. 130. fit. 131. fit. 132. fit. 133. fit. 134. fit. 135. fit. 136. fit. 137. fit. 138. fit. 139. fit. 140. fit. 141. fit. 142. fit. 143. fit. 144. fit. 145. fit. 146. fit. 147. fit. 148. fit. 149. fit. 150. fit. 151. fit. 152. fit. 153. fit. 154. fit. 155. fit. 156. fit. 157. fit. 158. fit. 159. fit. 160. fit. 161. fit. 162. fit. 163. fit. 164. fit. 165. fit. 166. fit. 167. fit. 168. fit. 169. fit. 170. fit. 171. fit. 172. fit. 173. fit. 174. fit. 175. fit. 176. fit. 177. fit. 178. fit. 179. fit. 180. fit. 181. fit. 182. fit. 183. fit. 184. fit. 185. fit. 186. fit. 187. fit. 188. fit. 189. fit. 190. fit. 191. fit. 192. fit. 193. fit. 194. fit. 195. fit. 196. fit. 197. fit. 198. fit. 199. fit. 200. fit. 201. fit. 202. fit. 203. fit. 204. fit. 205. fit. 206. fit. 207. fit. 208. fit. 209. fit. 210. fit. 211. fit. 212. fit. 213. fit. 214. fit. 215. fit. 216. fit. 217. fit. 218. fit. 219. fit. 220. fit. 221. fit. 222. fit. 223. fit. 224. fit. 225. fit. 226. fit. 227. fit. 228. fit. 229. fit. 230. fit. 231. fit. 232. fit. 233. fit. 234. fit. 235. fit. 236. fit. 237. fit. 238. fit. 239. fit. 240. fit. 241. fit. 242. fit. 243. fit. 244. fit. 245. fit. 246. fit. 247. fit. 248. fit. 249. fit. 250. fit. 251. fit. 252. fit. 253. fit. 254. fit. 255. fit. 256. fit. 257. fit. 258. fit. 259. fit. 260. fit. 261. fit. 262. fit. 263. fit. 264. fit. 265. fit. 266. fit. 267. fit. 268. fit. 269. fit. 270. fit. 271. fit. 272. fit. 273. fit. 274. fit. 275. fit. 276. fit. 277. fit. 278. fit. 279. fit. 280. fit. 281. fit. 282. fit. 283. fit. 284. fit. 285. fit. 286. fit. 287. fit. 288. fit. 289. fit. 290. fit. 291. fit. 292. fit. 293. fit. 294. fit. 295. fit. 296. fit. 297. fit. 298. fit. 299. fit. 300. fit. 301. fit. 302. fit. 303. fit. 304. fit. 305. fit. 306. fit. 307. fit. 308. fit. 309. fit. 310. fit. 311. fit. 312. fit. 313. fit. 314. fit. 315. fit. 316. fit. 317. fit. 318. fit. 319. fit. 320. fit. 321. fit. 322. fit. 323. fit. 324. fit. 325. fit. 326. fit. 327. fit. 328. fit. 329. fit. 330. fit. 331. fit. 332. fit. 333. fit. 334. fit. 335. fit. 336. fit. 337. fit. 338. fit. 339. fit. 340. fit. 341. fit. 342. fit. 343. fit. 344. fit. 345. fit. 346. fit. 347. fit. 348. fit. 349. fit. 350. fit. 351. fit. 352. fit. 353. fit. 354. fit. 355. fit. 356. fit. 357. fit. 358. fit. 359. fit. 360. fit. 361. fit. 362. fit. 363. fit. 364. fit. 365. fit. 366. fit. 367. fit. 368. fit. 369. fit. 370. fit. 371. fit. 372. fit. 373. fit. 374. fit. 375. fit. 376. fit. 377. fit. 378. fit. 379. fit. 380. fit. 381. fit. 382. fit. 383. fit. 384. fit. 385. fit. 386. fit. 387. fit. 388. fit. 389. fit. 390. fit. 391. fit. 392. fit. 393. fit. 394. fit. 395. fit. 396. fit. 397. fit. 398. fit. 399. fit. 400. fit. 401. fit. 402. fit. 403. fit. 404. fit. 405. fit. 406. fit. 407. fit. 408. fit. 409. fit. 410. fit. 411. fit. 412. fit. 413. fit. 414. fit. 415. fit. 416. fit. 417. fit. 418. fit. 419. fit. 420. fit. 421. fit. 422. fit. 423. fit. 424. fit. 425. fit. 426. fit. 427. fit. 428. fit. 429. fit. 430. fit. 431. fit. 432. fit. 433. fit. 434. fit. 435. fit. 436. fit. 437. fit. 438. fit. 439. fit. 440. fit. 441. fit. 442. fit. 443. fit. 444. fit. 445. fit. 446. fit. 447. fit. 448. fit. 449. fit. 450. fit. 451. fit. 452. fit. 453. fit. 454. fit. 455. fit. 456. fit. 457. fit. 458. fit. 459. fit. 460. fit. 461. fit. 462. fit. 463. fit. 464. fit. 465. fit. 466. fit. 467. fit. 468. fit. 469. fit. 470. fit. 471. fit. 472. fit. 473. fit. 474. fit. 475. fit. 476. fit. 477. fit. 478. fit. 479. fit. 480. fit. 481. fit. 482. fit. 483. fit. 484. fit. 485. fit. 486. fit. 487. fit. 488. fit. 489. fit. 490. fit. 491. fit. 492. fit. 493. fit. 494. fit. 495. fit. 496. fit. 497. fit. 498. fit. 499. fit. 500. fit. 501. fit. 502. fit. 503. fit. 504. fit. 505. fit. 506. fit. 507. fit. 508. fit. 509. fit. 510. fit. 511. fit. 512. fit. 513. fit. 514. fit. 515. fit. 516. fit. 517. fit. 518. fit. 519. fit. 520. fit. 521. fit. 522. fit. 523. fit. 524. fit. 525. fit. 526. fit. 527. fit. 528. fit. 529. fit. 530. fit. 531. fit. 532. fit. 533. fit. 534. fit. 535. fit. 536. fit. 537. fit. 538. fit. 539. fit. 540. fit. 541. fit. 542. fit. 543. fit. 544. fit. 545. fit. 546. fit. 547. fit. 548. fit. 549. fit. 550. fit. 551. fit. 552. fit. 553. fit. 554. fit. 555. fit. 556. fit. 557. fit. 558. fit. 559. fit. 560. fit. 561. fit. 562. fit. 563. fit. 564. fit. 565. fit. 566. fit. 567. fit. 568. fit. 569. fit. 570. fit. 571. fit. 572. fit. 573. fit. 574. fit. 575. fit. 576. fit. 577. fit. 578. fit. 579. fit. 580. fit. 581. fit. 582. fit. 583. fit. 584. fit. 585. fit. 586. fit. 587. fit. 588. fit. 589. fit. 590. fit. 591. fit. 592. fit. 593. fit. 594. fit. 595. fit. 596. fit. 597. fit. 598. fit. 599. fit. 600. fit. 601. fit. 602. fit. 603. fit. 604. fit. 605. fit. 606. fit. 607. fit. 608. fit. 609. fit. 610. fit. 6

Tneidos

e Porten. l. S. porro tendit, duci significari: f. Parbus auſpiciis. S. part. poteſtate: & tractuſt ex comiſtis: vt dixit mus ſupra. g Tandem D. poſt diuturna cogitatione: h Letus. D. quia reſpexere foelices exitus.

1 Duniſa, incæ, ſecu. S. Antiquo more locut? de publ. cis rebus i. de pace & nuptijs filiſ: & de regis nuptijs: facit an deorù co memoratione: ſicuti etià in oibus Catonis traditi onibus legimus. Hinc eſt in diuinatione. Sí quid ex veteratione eſt Iouem ego maximù optimu: Iſpe etià am Virgi? Preſat? diuos folio: rex inſit ab alto. D. Noſtra incoſpta: qd mag nopere deſideramus com pleri optamus: hoc opta: tum ptinet ad nuptijs ſi lige: de quibus diutius co: gitauerat, k Auguriu. S. propter que dicta: ſunt ſupra. 1 Quod optas. S. p. D. Quod optas. breuis: ſed pleyliſima pro miſſo. m Nec ſperno. S. quia dixerat fortis: parua prioris. Et eſt lyptotes id eſt libêter acupio.

n Vber agri. S. vbertas alibi. Pecori & vitibus al mis. Aplius vber erit. Et eſt major petitione pimſio. Nã litius illi pieterat. C. Diatis vber agri. libe ralitas: ſimul & benignas oſi ditur regis: qui ſte rile litius petentibus fertis les polliſc agros.

o Troiue. D. Nam no měliione cogitabant. p. Pacis erit. S. ſoederis ab eo quod ſequi id qd ptecedit. q Tyrāni. S. greece dixit regis: nã apud illos Tyranni & regis nuł la diſcreto eſt: Licet apud nos incubator imperii Ty rannus dicatur. Declinat aut hic & hæ tyrannos. D. Tyrannit hoc nomen poſteribus ſeculis infama tů eſt: nã reges q[ui] tyranni dicebantur. r Eſt mi] hi na. S. male multi argu unt Virg. q. latinu] vitro induxit ilia polliſcere: nec oraculā confiderantes: qa] Italo darinô poſterat: nec ænæ meriti: quę decebat rogari. Teren. Hac forma

impulſus Caremes vitro ad me venit vncti natã ſuã. Hefi odus etiam nepe tow yvoukiov. inducit multas heroi das optaſle nuptias viroſor ſenti. D. Eſt mihi nata. Verecù da oblatio: & aduerſus omne exprobrationem munita: ne ſorte illud dici poſt: Terentianu], aliquid moſtri alut: & q niã nemin ſobrudi p[it]eitur ad me. C. Eſt mi. na. Ingues affe] cétus paternus iubet illu] vitro alferre conubiu] q[ui] eſſet ab æanea penduſ: ſed cù, p[er]ter moniſtra iã decreuſſet filiã ex

terno coiſtgere aduerſuã aue externorum rau coruſèq[ui]viroſ ex cellentiu] rariliſmu] eſt cognoſcere: et ceterat: occaſione forſtum iniquitate omitteret, s. S[or]tes. S. abuſque p

Numillum fatis extrema a ſede p[ro]ſectum
portendi generum: paribus]q[ui] in regna vocari
Aufpiciis: hinc progeni] virtute futuram
Egregiam: & totum que viribus occupet orbê
Tandem letus ait: dii noſtra incoſpta ſeeundet:
Augurium]q[ui] ſu]dabitur troiane quod optas:
Munera nee ſperno: non vobis rege latino
Diuitis vber agri: troie ue opulentia deert
Ipſe modo æneas: (noſtri ſi tanta cupid eſt:
Si iungi h[osp]itio p[er]operat; (ſotius ve vocari)
Adueniat: vultus neue exhorrelcat amicos:
p[er]mihi paicus erit dextram tetigiffe tyranni.

oraculi: p[ro]ſuit. t. Plu
rima coelo. Mòſtra finuſe.
S. aut p[ro] augmentu] dixit:
aut & alia viva intelliga
mus: nã duo nô ſunt plu
rima. v Hoc la. re. ca.
S. Hoc Italie manere figi
ficat: nã ſic dicim? hoc mi
hi reſtat. id e] manet me di
lares. x Qui fanguine
no. Nomè i. al. ſe. Colle
dit id m[on]monium Troa
nis q[ui] gloriuſ ſore.

3. Mens augurat. S. Au guro dicimus fecit]u] P[il]. cù p[ra]ſago mentis futura colligimus: augurot vero t[u] cù futura veris captas mus auguris. a. Opto. D. ad laudè ænæ. b. Nùmero omni. S. tercunt: & p[ert]e dixit: nã in legio ne nô nifi tercèti equites erant: quę habebat ſexmi]a virorù: p[er]q[ui] on]di]hat buſſe: vnã legionæ latu]m vn] & alibi. Terentu] ſout tati o]s volſcere magito

c In p[re]ſepibus alios. S. multa nòppiter ſed. propter aliud dictuſor: nã et p[ra]ſepia alta: equos: magni tudo monſtra: Homos, navu[n]s[]t]no]os. id p[ra]lon gas veſtes d. Extemplo. C. Cupiebat vt occaſiçe de teucriis: q[ui] primu] ergo celerrim: remiſt: & qua] viros fortes illos puſtura, munenbus] q[ui] ad forſevit ros pertinèt donaut. Eſt a]t moralis ſenſus]v[it]e t[u] fortuna ſele nobis ofſert e] q[ui] primu] accepian? ne cù paulopofft ea auoſaie rit fruſtra illa inqui[ram]? e Ordie. S. p[er]meritis ſin gulos. f. Infratros o]ſtro. D. Stratis purpureis ornatos. C. Infratros o]t. habères framèta purpura, dictuſtur em: framenta ſellè in quibus in equis in ſidend? q[ui] c[eds] ſternat: c[or]u] terga exquèt: q[ui] mol l? refidend? g Tapetis S. Secundo declinatur: hoc

nomè tapetu] tapetivt hoc réplu] t[é]pli. Vnde eſt p[ic]tig[ia] tape]tis hoc loco. Ite hoc tapete: vt hoc ſedile ſedilas. Vn] et. Qui ſorte tap[ibus altis extruſtus. Declinat a]re greece Or[un]ho]to] s[ó]x]n]to]s. Vnde eſt. pulchroſq[ui] tapetas. h Des miffa mo. p[é]. S. Suspendèda p[n]u]ciatio: & ambi]q[ui] maior eſt. Nã monile nô nifi hoim dicim? q[ui] n[ad] laudè p[ha]ſeris p[ro]ſuit. D. Monilta: ornat. In forma] mulieru] mi]s aut]e beniuolene] in Troianos ſignu]n. Nã q[ui] pedib? venet]at: non

Eneidos

ce deß eß potu't: quâ vidêre âneâ Igrû moliêß m cnia.

c. Abufoc. S. Abufoc, & adufoc vſurpatiue dicim¹²: p[ro]ſituo
ci nô aduerbio iüg: t:nec p[ro]ſitioti, v[er]p aût au: p[ro]ſituo
tit: aut aduerbiû. t Iâ ſidere terræ. SBR, vt. & ſidere no
cti. v S[te]tt. S. quod ſolert eſſe cogitantiuſ. x Quaſ/
fans. C. Quod iraſcentis: & minantis eſt. y Eſſudit. C:
Nußlo ordie: aut rône emiſit: eo em ſereba: quóra dolorq
raperet. s P[ec]tore dicta. C. Que ex imis ſenſibus proue
nient. a Heu ſtirp[ê]. C. Omnius oratio pathetica p[œ]cns
& abruptuï initiuß habet:

q[ui]m irat¹⁰ nô rône ducit: ſis
variis irarù flucübus p[ci]
pitatur. Sic eſt illud prôn
Iuppiter ibit: & quid me
alta filenţia cogis rumpes
re. Ic[et] mene incocepto deſſi
tere victa. Verum p[ſens]
orò non ſolù principiun
habet abruptuï. ſed vnto
uerba breubus ſententis er
crebris ſententiari mutati
onibus in p[œ]cns ſerſt velut
inter eſtus iractiù flucſu
et. Incipit iſtag ab exclama-
tione qua[que] t[em]p[ovs]
co]v dicit: quen nô ſolù ſu-
mû mû dolorem indicat: ſed
extremâ q[ui] desſerationeſ
qua euâ imagis dolet: qa-
fidet fatis fuis: quæ regina
doorû ſic auſendre t[ro]tanos
homines exules tata. ſua,
oppo iuere. Dande breues
quæunf interrogatiuſculq.
b. P[at]is S. voluſatibus,
D. Fatis contraria qui cò
trariis fatis, nafuncuï imor
tales inter ſe:::imicitias ex
ercet. Còfirmat etià deos
fatis agi: dolet iſtag. q[ui]
des butſent timere ſata. Iuno
nis T[ro]tani: & nô timueo
runt: dolet q[ui] ſupiores cua
ſerut: & quicquid cogita-
re potuerit vicerut.

c. Nû ſigges. C. dolet e[m]
cu ſuperat ſuffrencti e[os]
rum virbs inſeſa: t[en] habu
m[im]ſi p[er] ſignificat: q[ui]
dos ſi ſe facultate euadendi
noſtros euvaturos ad impuſa
per tuta: ſed per medi-
as hoſtiles acies. d Nû
Diana deß vobis imſup[er]
capiti poruere capi. S. C[ui]
po d[ur]it ut in uſus p[er] ſi
p[er] ſummonat deß ſi
p[er] ſublup[us] 1.

k Abſump[te] in teu[c]ros vires. C. Alta hipbole: deinde ad
fung t[em]dis ſperſas querelas: & c[ui] interrogat[io]que orationi
major[em] affert grau[ta]t[em]eſt i[que] repetitio quid: & quid eſt di-
folutu: nâ breues & c[oo]ſe clauſul[em] fine copula p[er]unentur.

1 Aut Sculla mihi, S. B[ni] mithi, ac ſi diceret, et iâ q[ui] p[er] ſuâ na

turâ ſolert nocere me roſſate minime obſuerut, m Profuit:
C. q. d. id d[omi]n[us] c[er]tatis re: oem ab ſolufuerit: mihi ne minia q[ui]
parte profuit, n. C[od]ſtitur tybri: ah. S. C[odi]pp[er] dicun
tur qui fibi ſtatuut ciuſtate: c[od]ſtitur ergo: ſed eſt habitem lo-
 cant: & ſunt p[er]p[er]ie verba: q[ui] nulla rône mutant: vt facerdo-
tes creari: virgines rapi dicim¹². C. O[pr]ata c[od]ſtut. a. p[ore]ſt
ſine extremo dolore recordari: q[ui] n[ò] m[ò] percula illis ab ea
objeſtis euafert[ur]: Veru etià in terras fatales incolumes p[er]
uenerant: nec t[em] dolet in Italia

peruenſſe ch[u]m q[ui] tybert
du flumine purificatus e[ſt]
e[ſi]t in primo naufragii.
Q[ui] P[im]thous Lapitha
rum reſ: c[ui] v[or]o educat
cvicinos p[ol]ulos c[ua]us
ros etià fibi cognatosc[ie]
p[er] to marre ad juu[n]túvoca
uit: In tratui n[ù]g[ui]miſit tu
ròs q[ui] centauri: & lapu-
th[em] in bella venentunt. D.
M[ars] perde. gen. ab exm
plis iras ſu as ascendit: &
o[n]d[it] miores deos a d[le]
n[ù]g[ui] ſe defendiſſe. Còparat
caufas: deſclat: c[ui] p[onas].
C. Mars p[ere] dere e[ſe] a mu
n[or]t argumentu[n]t: e[ſi]q[ui]
d[er] re quid ili illuturus p[it]
vt miioribus d[omi]n[us] ſucit
quod fibi n[ò] licet. q[ui]
c[ef]ſuit. S. aut i[de]o dixit: vt
o[n] deret minora numina
n[u]ſi ſmpetra uerint n[ò] p[er]
ſe nocere. S[te]p[pe]t de venere.
Inſa[du] irat[que] c[ef]ſit h[ui]o:
r Antiquâ genitor c[ad].
S: O[n]eus c[al]donis re
de primitivis o[bus] num[ì]
nib[us] faciuitate: excep[ta]
Diana: que irata apru[m]
im[ſi]t: q[ui] c[unt]eta valtabat:
d[or]c[em] a medegro occideret:
q[ui] Quod ſcelus t[em] S. h[ie]
eſt: q[ui]ra lectio: t[em]c & c[au]ſa
p[ec]edit: vt v[er]tis ablau[n]
ſi: N[à]ſi calydò legas: vi
t[em]t] erit: nec ſenſus p[ec]edit
ſcelus a[ui]t p[er]na p[or]u[n]
ab eo quod p[ec]edit id d[am]
ſequi, vt ſcelus expendi[que]
e ſemerent. t. Aft ego.

Moliri iam tectavidet: iam ſidere terre:

Deletuſſe rates: ſtetit acri. fixa dolere.

Tum quaſſans caput: hec effudit p[ectore] dicta,

Heu ſtirpem inuiuſam: & fatis c[ò]t]aria noſtris

Fata phrygum: n[ù]fygeis occumbere c[à]mpis.

Num capi potuere capi: n[ù] incenſa cremauit

Troia viros¹³ medias acies: medioc[ri]s per ignes

Inuenere viam, at credomea numina tande

Fessa iacent: odii[us] aut exaturata quieu: i

Quin etià patria excuſſos: inſeſta per vndas

Aula ſequi: & p[lu]gis toto me opponere p[ò]to.

Ablumpre in teu[c]ros vires: c[œ]lic[u]p[ar]iſc[.]

Quid ſyrtes: aut ſcylla mihi: q[ui]d vaſta carybdis

profuit: optato condutur thybrid is alueo:

Securi pelagi: atq[ui] mei: mars perdere gentem

Immanem lapithum valuit: conceſſit in iras

Ips[que] deu antiquâ genitor c[al]dyona diang:

Q[ui] d[ec]e[al] aut lapithis t[em]t: aut c[al]dyò reſtate:

Aft ego magna iouis c[ò]iunx: niſl linſqu[em] i naufu

vt maxima dearit c[ui] nihil inaſu[que] reliquie: c[ui] ſead o[n]a c[od]uererit: t[em] n[ò] m[ò] no[tu]it p[er]dere a[n]ea: q[ui] d[am]i]bilo ſe videt. v. Q[ui] potu[n] in S. i[no]cés: vt c[ó]tra. S[is] ſoſi[x], p[er]i[ta]: vt e[ſi] di[x]imus. ſu[pi]. v. V[in]cor ab a[ne]a. D. Nomé, p[er]ni, p[er] u[ito] p[o]ſuit. q[ui] d. a[v]bno c[od]c[ep] inerit illo[m]. y Quod ſi numina. C. Quod traſcentis p[er]ni eſt: c[of]ſimat ſe ad n[oc]e d[it]: & c[ui] p[er]ſe p[ic]ere re p[o]ſse: t[em] i[pedire] c[ó]ta eſt. Ad monet a[ui]t in hoc loco poeta qua[t]t[em] in mentu[que] n[ù]s ſurot valeat: c[ui] cogat eos etià q[ui] maximi ſunt defendere ad o[n]em indignitate: necq[ui] decoris ſui r[öm]on habere t[em] ſu p[er]p[er]i[que] ob l[u]nua: & omni r[öm]onis luce extin[ita] qua ſoli ho[es] fumus: ſo lo ſurore: q[ui] immanit[em] beſtia: eſt ferri. V[ni] non p[ud]eret etià in ſeris ſupplex ſteri: & quod ſu[m]e ſtultit[em] eſt: quod p[er]ſe p[er]ſitiu[m] p[o]ſse: t[em] i[pedire] c[ó]ta eſt: & ſaturat[ia] verbis: qua[do] p[er]ip[er] re n[ò] p[ot]. & c[ui] indignatione p[ier]t.

Oro J[ean]o

["Liber Septimus", "CCXCVII", "quo duſt. ſt. A. ac ſi d'æcet, et, ut humilia, Q. d' autem\nlato, S. Còdi, p. 49, de c. 12, et 14, et 15, et 17, et 18, et 20,\nir ergo, ſed habebat, et, ſo, ſonam, et, ſo, ſonam, et, ſo, ſonam,\nOptra còdiit a, còdiit a, còdiit a, còdiit a, còdiit a, còdiit a,\nas fatales incolumes, et, ſo, ſo, ſo, ſo, ſo, ſo, ſo, ſo, ſo, ſo,\nueniret, qum, qum, qum, qum, qum, qum, qum, qum,\nflumine, parricidi, ſi, ſi, ſi, ſi, ſi, ſi, ſi, ſi, ſi, ſi,\nſi, ſi, ſi, ſi, ſi, ſi, ſi, ſi, ſi, ſi, ſi, ſi, ſi, ſi, ſi,\nſic in primo, ſic in primo, ſic in primo, ſic in primo,\nJ. Pintous, Luco\nrum reſo, q. 1, v. 1, v. 1, v. 1, v. 1, v. 1, v. 1, v. 1,\nvicinos populos nu\nros, et, uti ſibi cognos-\nto marie ad juſtum,\nreſi ſi traturi, ſi, ſi,\nreſo, ſi centum, ſi,\nreſo, in bulla venant,\nMars perde, q. 1, q. 1,\nMars, p. 1, p. 1, p. 1,\nnoti argutum, et, ut\nre, re, re, re, re, re, re, re, re, re, re, re, re, re, re, re,\ndre, re, re, re, re, re, re, re, re, re, re, re, re, re, re, re,\nre, re, re, re, re, re, re, re, re, re, re, re, re, re, re, re,\nre, re, re, re, re, re, re, re, re, re, re, re, re, re, re,\nre, re, re, re, re, re, re, re, re, re, re, re, re, re, re,\nre, re, re, re, re, re, re, re, re, re, re, re, re, re,\nre, re, re, re, re, re, re, re, re, re, re, re, re, re,\nre, re, re, re, re, re, re, re, re, re, re, re, re,\nre, re, re, re, re, re, re, re, re, re, re, re, re,\nre, re, re, re, re, re, re, re, re, re, re, re, re,\nre, re, re, re, re, re, re, re, re, re, re,\nre, re, re, re, re, re, re, re, re, re,\nre, re, re, re, re, re, re, re, re, re,\nre

Liber Septimus

CCXCVII

g Exin, S. ordinis aduerbiij, D. Exin, ex om mento:
H. Gorgoneis, S. Seuis pellimis a Gorgone, D. Gorgoneis
fuit a forma qua fingitur gorgone, i Tacitum, S. pro ta-
cire, D. tactum fine ftreputi: qui in morore iacebat ei au-
dire filia dand i Aenea: Vp
ipfa taca: vt facinus neq
fcenti obtemperet, C. taz
ctenti, clanculi ſo nentiſ-
teilla, k Obsedit, S. be
ne obſedit: quaſi quæ m
ſid abatur, 1 Super,
C. t. de. & de propter ſigni
ficat, Oicero, Cupio hoc
mſtis de caufis, i. propter
mullas caufas.

m Fœminee, C. q. d. ma
xing. Nam feminine feg
xus propter imbecillitate
impacientior eſt i omnib
perturbatiſi b, Hinc pau
lo infra: vt rabiem vehe-
menter oftenda: canes ſoe
minas ponit, n. Cure
q. iecq. coquebant, S. per
uero ordine reſpedit: na
ira in troianos eſt: & cura
de nuptiis: & primo ad
uètui teucrior i dixerat, C.
Curec iecq. na cura qua
cupiebat de f lia ira in tro
ianos excitabat: Vfus eſt
autem plurali numero: vt
ſes perturbationses vehe-
mentiores ofſederet.

o Huc dea ceruleis, S. ſi
gura per hypbaton: Na
q. talis eſt ordo: huc dea
vnum anguſ in ſinu com
fedet: & vifp ad itima ſub
dit precordia que ſunt lo-
ca cordi vicina: quib? ſen-
fus percutitur. Anguſ aſt
inkit partem ſut. i. furo-
tis, p. Vnù, D. quia vnù
ad perſdonè p[re]ſentium
atbitra eſt ſatius eſſe.

q Inſi ſinu, D. Sinus di-
citur qui poterſ aliquid ex
ipere; & tenere.

t Precordia, C. optimu
degit membru: vt vidEBiſ
vbi expreſſimus: quid eſ,
ſat precordia dictum eſt.

s Leuia, S. pulchra.

t Actaſtu nullo S. ſine
morſu. v Fallitq. ſu-
ferentem, S. Inißit ſu-
forem
ſine accepiens ſenſu: ſu-
vene aſtui: vt ſufore tenea-
tur, ſo nòdù furebat, C.
Fallitq. ſu. Nam ſua ſu-
ſtim inſicit ſuforem: vt cu
illa ſuferet: ſi nò atacu-
ret: vnde ſit ſe ſuror.

x Vipeream annuā, D.
Pulfa, ſi humana, C. Anto
mā, lanhelitum: ſic in Ge
orgi. Animas: & olentia medi ora ſouen illo,

y Tnía vitre, S. Ténia è vittarù extremitas, D. Ténia, i.
vna, § Vdo, S. f. veneno, hypalage i ſenſu veneno vdo
quod eſt de vdo corpore: nàc ſerpentum yda ſunt corpora
ſido vt eaui cum vià humore deſignèt, a Solito maſſ

de more, S. iracunde: nà hoc eſt de matrù more mixta afpi-
tare loquebatur: nam paulo poſt vero furore quatietur, 'C
Matrù de more, Ita loquebatur vt amorè maternù expris
meret: & cuncta quæ queretur: inde prouenire videretur: nò
autem a ſurore: vt paulo
poſt, b Mulra, C. pro
multum.

J Exin gorgoneis Alecto infecta venenis:

Principio latium: & laurentis tecta tyranni

Cella petit: taceunt q. obſedit limen Amate,

Qua ſuper aduentu teucru: turnicq hymeneis

Fœmince ardentem curec: iecq. coquebant,

Huic dea ceruleis vnù de crinibus anguem

Coiiicit: iecq. ſinu precordia ad íntima ſubdit:

Quo furibûda domu monſtro pmſceat oem,

Ile inter vestes: & leuia corpora lapſus:

Voluitur actaſtu nullo: fallitq. ſurentem:

Vipeream inſpirans anima: ſit tortile collo

Aurum ingens coluber: ſit longe tenia yitte,

Innectitq. comas: & membris lubricus errat,

Acedum prima lues vdo ſub lapſa veneno:

pertemtat ſenſus: atq. offibus implicat ignem

Nec dù animus to to percepit p[re]ctore flàma:

Mollius & ſolito matrum de more locuta eſt:

Mita ſup nata lachrymãs: phrygiifq hymengeis,

Exulibus ne datur ducenda lauinis teucris:

O genitor: nec te miſeret nateq: tuicq:

Nec matris miſeret: q. primo aquilœ rei linquet

Perſidus: alta petens abducta virgine predo

At nò ſic phrygius penetrat lacedemòa paſtor:

Lêdeamq. helenam troianas vexit ad vrêſe:

Quid tua ſancta fides? quid cura antiq. tuorù?

Et confanguíneo tociens data dextera tumo:

c Exulibus ne datur, S.
propter diffuſionem ſiga-
nate loqut exules vocas
eos: quia propria regna re
perebant, D. Exulibus ne
datur. Non ſuit vtêdum

principio: nam nec benis
uolus reddendus erat quat
eſſet pater: nec attentus q
de re eſſer ſollicit: nec do-
ciis: cù caufam ſeیر. Incl
pit ergo a queſtibus dea
formans negocium: et ita
agit cum marito quê re-
uererit oportuit: vt ſuadere
portius q. reprehendere vi
detur. Sùt ergo argumc
ta. Nullus poſtular, Pater
ingerit. Erit in naui thala
mus fili, quando datur
ei qui perpetuis erroribus
damnatus eſt. omnis vi
ta ducetur in flućibus:
nulla contug: sgratia: null
lum: decus Vxoris: quam
pater non tradidit: ſed ab
iedt non amplius viſura:
ergo non propagatio ſans
gunis: ſed orbatio eſt. &
domus noſtre ſolrudo p
petua. Antea auté geſta:
exempla ſunt perſidie ipo
rum. Eſt autem maximu
ſedis rumere ſidem.

d. Ducenda S. abducen
da, CRISTO. Ducendarguit a damno q. filia de
tur illi qui paulo poſt ab
duceturus ſit. Et hoc facit
veriſimile: quoniam ſit ex
ul: neq proprias ſedes ha
beat: quo ſe recipiat. Item
a turpi: quonia còtra ius
atq. fas eripitur.

e O genitor nec te, miſer
tec natq. CRISTOFE, ad
quem potiſimum per
tineat filiæ cauere.

f Nateq: tuicq. CRI, id
agis: quod nemini profis
omnibus noceas: nam (c)
rapietur a confectu pare,
tum virgo: & nos & illa

in miſeriam rapiemur: nec fruſtra id adiunxteq.

g Nec matris miſeret: q.
primo aquilœ rei ſinueret,
CRISTOFERVS. Nam
impatientius ſeruht hæc in
comoda matris q. patris

vnde repetitui miſeret;

h Predo S. SERVIV S. Ouafi piratam ducit hominè diu
in mari morantè. CRISTO, quod facile conticì potest: ex
ec q. diu per diuera maria verſatus ſit.

i At non ſic phrygius penetrat, lacedemona paſtor, S. ER,

vt ex fatis diu miſtus fa-
cide pulluit, d. Crimin. b. S. cadu-
vit crimè, amor vellum
e. Veli. D. plus vellum
de poli: & ſi non
apiat, nam p[an]cias
R. Veli. cupiat, id cum
non audeat a ducu-
ntur, ad popolam, illa
diu præpatur.

Lacedemon nel Lacedemonis eiuas pelora i Latonia q. è prominia i P[el]o
pomeſo hoc er Ohalia diuion.

Eneidos

Legitur & an nō: fed hoc
abſolutum eſt. Si autem
legers: at, copulatīua par
ticula eſt ad ornatum fo/
lum pertinens. Hora. At
o deorum quicquid i cœt
lo regit terras: et humani
genus. CRISTO. At nō,
maximā vim habet hoc
exemplum. Facit e[m] cre
dible hoc in Aenea cum
de more illius gentis fit ut
pere alíena. k Et cō
languíneo Turni. SER.
Filius e[m] Venilie amate
fororis: DO. Turno. Re
ſpōſa deorum furit cum
maxíma cautela confides
randa: quia implicita furit
& inuoluta.

I Si gener externa petiſt
de gente latinis. S. De qua
litate tranſit ad finem. nā
vult Turnum extraneum
eſſe: diffiniri per callidā ar
gumentationem: quia im
perio latini non ſubiacet,
cum oraculum de latinis
omnibus cauerit. Poſſa
etiam nulc occurrit. Tur
num gr[æ]cum eſſe ab acri
ſio comemorans: p quod
duas res latérer agit: Nā
dicèdo origíne ſiueráda:
docet Turnú gr[æ]cum eſſe ab
acriſto. æneā latinú a Dar
dano: C. Si gener externa
petitur degéste latinis. Co
futatio corum: quę obiſt
poilent de futurorum iuſ
ſu.

m Premunt iuſſa. SER.
VL. virgint: in hoc compel
lunt.

n Inachus acriſiſch[] pa
tres. S. Dan[æ] Acriſi regis
arguorum filia poſt ch[.] eſt
a loue viitata: pater eam
intra arcam inclufam præ
cipitaut in mare: quę des
lata ad italíi inuenita eſt
a pícatrore c[ui] Perſeo quę
illíc eníxa fuerat: & obla
ta regit: qui eam ſibi fecit
vxorem cum qua etiá ars
deam condidit: a quibus
Turnúm vult origíne du
cere.

o Tum vero. C. Hacte[n]
nus de matrum more lo
cura eſt. Nunc vero apte
furore concita: coep: tum
ex desperatione: quia lati
num perfuadere non poſ
terat: tum quia magis at
ch[.] magis a furia accendet
batur.

p M[ō]ſtris. C. non erit
verifímile pudicá, reginá
in tantam amentiam pro
ruſſe: niſi c[ó]cta ſuſſet t[á]
to: ſurore: vt pro monſtro

Si gener externa petiſt de gente latinis:

Id[que] ledet: faunis premunt ei ſuffa p[ater]is,
Omníque equide lep tristerrá que libera n[os]tris
Diffidet externa ſe p[or] & ſic dicere diuos,
Et turno ſi prima domus repetatur orige:

Inachus: acriſiſch[.] patres: medi ch[.] mycene.
His vbi nequech[.] dictis experta: l[atin]um
Contra ſtare videt: pech[.] iuſch[.] c[er]a lap[.] ſum
Serpentis ſurſate malum: totam ch[.] pererrat:

Tum vero inſoſex ingentibus excita moſtris:
Immenſam ſine more furit lymphata perurbæ.

Ceu quond[am] toſto volitans ſub verbere turbo,
Quem p[u]erí magno in cy[vo] vacua atria circu:

Intenti ludo exercent: ille actus habena:

Cum uatis ſertur Ipati: ſtupet inſcia tyra:

Impubef[]ch[.] manus: miratavolubile buxum.

Dant animos plage: non cur su ſegnior illo:

Per medias vrbes agitur populoſch[.] ſeroſc[.]
Quin etiá in ſyluas ſimulat numine bacchi

(Maius adorta neſtas: maiorem ch[.] orla ſurore)
Euolat: & natam frondofis moſtibus addit:

Quo thalam[us] et piat te ucris: teda ch[.] moretur,

Euhoe bacche ſremes: ſotú te virgine dignú

Vociferans: & e[m] moſtis tibi ſummere thyrſos:

Tel uſtrare choris: ſacru tibi paſcere crinem.

Fam[ia] volat: ſuriſch[.] accenſas p[ectora] matres

Ide o[ſes] ſimul ardor agit: nouale querere tecta.

Deferuere domos; ventis dant colla comacch[.]
Aft alie tremulis v[ul]ulatibus ethera complent:

Pampineal[.] gerunt incincte p[ellibus] haſtās.

Ipfa inter medias flagrantem feruida pinum

Suſtinet: ac nate turnic[.] canit hymencos.

Sanguíneá torqu[es] aciem: toru[n]ch[.] repente

Clamat io matres: audite vbi c[ui]s lating:

Clam at io matres: audite vbi c[ui]s lating:

Si qua p[u]s animis manet inſoſelicis amate

haberi poſſet:

q Sinc[em] more ſurit. SER.
VL. Sinc[em] exemplo: & hoc
etiá contra decuseſt regi:

r Lymphata. S. perſu
ſa ſurore n[ym]pharum, ſu
ſt cur certos a cerete diem[que].
s Turbo. SER. Catull
hoc turbe dixit: vt hoc car
men: hic turbo: vnde tur
binis facit. Nam ſi turbo
nis ſic: erit a proprio nomi
ne.

t Impubef[.] ch[.] SER. aut
m[ef]titudo p[uer]orum: aut
a parte torum poſset: vt
pro manu ipſum p[uer]um
intelligas.

v Dant animos. CRl.
Quomodo inerit animi
rebus inanimis: ſed pulch
crima poſte fauſia: ve
motus illi maioreſ: tur
bini ex plagis prouenit:
animos quaſi audatam
appel[et]: & declamat a
trario: cum ipſe plage
lean[t] illa imminuere.

x Simulato numie bacchi. SER. Talem pacebat tur furorem: vt p[er]aſt: ſe liberi facia celebrare. Not e[m] ipfa ſimulat: quod eſt ſanorú. Nam & paulo poſt dicturus e[m]. Alecto ſtimuls agit vndic[.] bao ch[.] C. Simulato, a [e]. T[em] to e[m] ſurore p[er]cata: vt contra, latiú iuſſa filiam in ſyluas aufa iuſſa abduce: re: vt contiugium Aeneate more: Ex qua mora tolli penitus illud poſſe ipſa bat. Vnde & réſque muſt lieres more: auſtinate re: gine: illam in ſyluam fecit ſunt.

y Quo, S.vt.

t Euhoe bacchi ſremes: ſolun te virgine dignum.
SERVVS. V. Vox bachan
tis eſt.

a T[ibi] ſumere thyrſos.
SERVI. pro ſumebat: &
funt inſinutum p[.] indicatūris.

b Deferuere domos: v[em]
tis dant colla comacch[.]
C. Quaſi d[ic]ar: populariter il
luc migravit. Et ex hoc
innuere videtur: etiá has
furore ab decto c[ó]culiā
ſuſſe.

c Pampineal[.] gerunt
incincte p[ellibus] haſtās.
SERVVS. P[amp]inu[m]s re
č[é]tās. CRISTOFERV[.]
P[amp]ineas, p[amp]inu[m]s v[.]
ſtītās: quos thyrios vo-
cant.

d Incin[ct]e p[ellibus]. SER
VIVS. Nebriquum felicit

Eneidos

ardua dicta est, i. magna; & nob iis: & quæq. Igin, in ta
lic, viribus ab augurio auſardec, ardeã dictã velit. Illud nã
do, ut, i. meta. fab. Polii, c. icel, ab hanibale ardeã, et i. hæc auë
ee cçf. Sciendt, t. ardeã
p antyphraſim dictã: op
breuitate pennag alt, nò
volat. Luca. Quod aufa
volare ardea ſubſlimis pè
ne confita natant. C. Ar-
dea dicta fecit, Strabo
d: ne: vi. quia ardua q. id edi
to fit poſita: vel quia con-
dëribus vrbe: auſpitiu ſuit
ardea auſ: vel nomen ha
buit ab ardea. Vifſis: &
Cire filia. r Mêbra. ex.
S. An exuit: nã dìi cù vo-
lur: xideri indùt: ſe corpib
ppter mortaliu oculos; nã
incorp. ſut. D. Pulchre di-
xit exuit: et induit. Veluti
cùvelltus permutatione
facim? Exuim? em nîm
& induimus alienum.

Albos cù vi. S. etiam
albas vittas. t. Ramu
in.oli. SER. aut coronam
accepti: aut ramu alligat
vitus: q. apte in viii. ofte
et. D. vitta còptos volu-
nti fiendere ramos. ſup. eti
am: p[er]ferimus: manib. vit-
tas. v. Iuonitis cç. S.
Iuonis r[é]p[it]. an facerdos.
C. Bn Iuonitis facerdotis
p[on]am ſumit: vt maiore
auctoritate loquere.

x Incaſſu ſuos 2c. S. Pro
b. de t[é]por. qn exiſoebel
lù còpofuit, in q. docet qd
cui debeat acco[m]odari:
ex q. intelligim hæ c[ui] facit
ardua e[que] conexione, Nam
patiere futuri t[é]poris eſt.
Fuos vero participum
eſt preteritum. Didit au-
tem patieris: vt tot tut la
bores fundan[em] incaſſum:
vel in irriu cadat: incaſſu
aŭt traſeu eſt a caſiſb. i.
retibus. y Trac[ri]cribi. S.
tradi. Sermo auté hic tra-
ct. e de pecunia nã ſcrib i
dari. H[er]a. S[cr] be decè ne-
rio n[em] ſi fa[ſ] adde c[ic]ut. Re-
scribo [so] reddi. H[ora] dic-
ta[que] qd tu nuiq[us] ſcribere poſ
ſT ere. Argertu ill[ò] denuo
ſcrib[ui] ub[ea]s t[he]rm ôi.
Abnegat. DONAT.

§ Abnegat. DONAT.
Cù tâtis piculis: & vxorec & dotc q[ui]ſleris: a Externuſc in
re. D. di[æ] oia q[ui] hoiem for[te] et regem mouere poſſine: dat d
terea vincèdi fiduciá afterèdo Iuonè affutura: cui c[ui] displi-
cebat. adidit meriti: ne i c[ui]tare: firmatos ar[que]tore for[de]
ris vinculo ſupare nò poſſet. C. Externuſ. Quid ei iniurios?
eſt q[ui] cù domi ſint h[er]edes: q[ui] fuo ſanguine c[ui]ſiſu meruerit
qu[er]ere externos. b Querif h[er]es. S. de iure traxit. vt nò
generi: ſed h[er]edè dicere: N[am] p[ro]co[pr]tionè facio m[ir]monio
libi nuicè ſuccedebat. c Inunc. C. grauillima c[of]utatio
cù id c[ö]cedere videmur q[ui]d manifeſtillimis argumètato[bi]q
mime agèdu ondim. fic i, iii. I. Seçre talia vêr p[et]e regna
p[er] vndas. Eſt ornar: lo[que] diffoluto & explorato: e; vbi muta

Sed fortuna ſuit: terris hic turnus in altis
Iam media nigra carpebat nocte quietem,
Aleqto toruï faciem: & ſuriali membra
Exuit: in vultus ſele tranſformat aniles.

Et frontè obſcoñæ ſugis arat induit albos

Cum vitta crines: tum ramum innectit olug:

Fit calybe: lunonis anus: templic[que] facerdos.

Et iuueni ante oculos his ſe cù vocibus offert.

Turne tot incaſſum ſulos paciere labores.

Et tua Dardaneis transcribi ſepta colonis.

Rex tibi c[oi]ugiù: & qu[el]itas ſanguine dotes

Abnegat: externuſc in regnù quenitur heres.

Inunc ingratìs offer te irrile peridis.

Tyrhenas i ſterne aties: tege pace latinos.

Hec adèq. bi i[mi]e placida cum nocte iaceres.

Ipsa pal[mi]a fari omnipotens ſaturina iuſſit.

Quare age & armari pubem: portiſc moueri

Let. i arma para: & phr[ý]gios q[ui]flumè pulchro

Confedere duces: pi[ct]aſc exure carinas.

Celeſt[ui] vis magna iubet: rex ipſe latinus

Ni dare c[oi]ugiù & dicto parere fatetur:

Sentiat: & tandem tu[n]u experiatur in armis.

Hic iuuenis vatem irridens: ſic or[la] viciffim

Ore reſert: clafſes inuectas tybriſis vndam

tis verbis repetit c[ad]e ſentetia: d Ingrat[us]. C. Ex q[ui]d
nulla gr[á] p[uen]t. e Tyrhenas i ſterne: S. vt i ſeque in
l[á] ventis. Sane notum è bello multu p[or]uiffe tyrhenos:

et ſuſſe p[ic]tue, inſefios la
tinis: vt hi beli[us] afidù
ducunt c[ui] g[éte] Italia:
f Hec adèq. c[ad]it au-
ctoritate: qa[ie] ſeit anui cre
di difficult[ie]. A[de]o at[ut] val
de, ſuſſit. vt T[er]e. A[de]
ſcètè adèq. nobil[em]. g T[he]
C. c[ó]tra merit[ui] labori t
riſio. Tibi qui mala g[é]ſa
p[off]is tua, p[or]ia ſonituti
ne corriger[em]. Tibi ſuſpecto
t[á] genero, h Mc. D. S[á]
c[er]dotè ſu[á] t[é]plicuondè:
cui? ſidè noſſet. t I p[ra]
p[ar]. fa. D. habet [h]afim
ip[ra]. q. d. q[ui] oia p[ic]uque
cauſe ſauet. C[RL] I p[ra] fa
turnia. Argumentum ab
auctoritate. k Q[ui]
re age. C. Cum t[á] onſidü
inceptu t[ú]ſui v[ul]que fu
turú: exhorta[ur] vt capi.
1 L[et] 2. S. aſcer: ſeffiniti,
N[am] l[et]ari no p[ra]q p[é]dah
vxorè: ſicut ſupra in. i. ve
la dab[at]t let. m Et p[hy]
gios, D. q. d. ibelles c[im]
eres n. Flumie pu. S[v]t
ſup h[ui]c i[er] fluiuotyberi
ameno. C. Flumie pul[em]
pi[ct]a ſcarinas diſtutra:
heret: in c[ò]t[é]ptu. q. d. q[ui]
pulchritudinè poſt ad vo
lupat: e[ra]qrat q[ui] c[á] ad
falutè & deſtionè p[ic]t:
qua p[er]t fa[re]t d[an]t ali
tio: ſi l[up]ab[ui]t[em] ergo argut
a faci[em]. o Pi[etas]. D[na]
luxuriosos h[ec] p[ic]tura de
notat. p Celeſt[ui] vis
ma. iu. S. p[er] diuinaconem
ipsa Juno eſt vis deuont[ai]
p augmentu ſuaſt primo
per ſe: fecuſo p[un]onen,
poſtremo p[er] vim omníu
deor[em]. D. Celeſt[ui] vis. ergo
debet audat[ui] fi eſt:

q Rex iſe. D. qui te ſeſet
liec[ui]r q[ui]p[er] tu deuonſione
feruab[ui]t. G. Rex iſe la. Tra
xerat h[ui]c in oditui c[ui] diſit
illu[us] denegare q[ui] p[ub]niu
& d[ote]s partas ſanguine:
ita q[ui] nu[ca]mare inſultat:
& exagerat i[ra] i Turno.
r Sentiat. S. t[á]de ſenat
co[ra] quem laborat[em] p[er] n[ò] p[ha]ute. CRIST. Sentiat. Ex
eo q[ui] m[ú]t[em] ſidere videre viribus
Turni audat[ui] t[ul] augerè &
bona iſe c[of]firmat. s T[á]de C. q. d. poſt nimis l[or]iga tu
am patienti. t H[ic] iuuenis vatem irrides. S. calut qui
fuenis. Horatius. Non ego h[unc] ferrem calidu iuuena
conſule plano DONA. Iuuenis. Non m[ú]t[ui] ſi iuuenis mu
lierem & an[ui] in re bellica contempiſt. C[RL] iuuenis. Qui
bus in etate viuendi robor magnum eſt. hi plus viribus q[ui]
conſilio tribuere ſolent: h[in]c egretulit. Turn[em] ab autula ad
moneri: cum reipubliſe cura ad regem non ad ſacerdoti
pertineat. propter e[ca]ſt reſponſo plena amaritudine &
contemptu: & oftendit: ſe nihil latere ex his q[ui] ulla velunco

["Liber Septimus", "CCC", "fultrix admonerat:", "Vicæ fitu fenectus. S.\nTemporù longinquitare\nex qua nacitur fitus. C.\ntintis: ut hi belli\nducunt ei cito gloriare\nf. Hæc adiò ad iuuen-\ntur illa meas res dixisse.", "x. Vertiæ effoera. S. Caſ\nfavituratis. y. O mater.\nS. Imnionis est non hono\nris. D. O mater. irriſio è ap\nta. f. Fæla formidine.\nS. quia vatem: nã eä deſe\ndebat a bellis: ſi non etas\nfætis religio facer doti.", "a. Qua tibi. C. Diftribu\ntio eſt: nã oftendit: & qd\nad aniculâ facer dotem: &\nquid ad viros pertinet.", "b. Talibus alecto. C. Et\nrecederam quis magis fu\ntore perciu. & ipa furia de\nhuit. c. Exarſit in iras.\nS. Còmunis fermo haber\nardeo illa re. Sed figuratiu\nardeo illam rem dicimus.", "Et eſt specialis corviem elo\nculo. d. Oranti. S. loqu.\ntu: vnde etiò oratores dicti\nmus. e. Tremor occu\npat artus. S. Vicinitateſ,\nf. ſent. Nam tremor furoris\neſt. C. Subit? tremor. per\ntolorem rhetorici: quem\nnotationè appellat, illa ita\ndècribat: vt oculis noſtris\neam ſubſicat.", "f. Tâta\nq. ſe fa. S. ſemoto annuli\nvultu qué fixerat: & q[ui]e\ninuerat: ſicule ſupra in pri\nmo de venere. Et vera iſce\nviti ſupuit dea. g. Repi\npulit. C. re in còpoſitione\nbrevis eſt: ſed in tribuspre\nteritis: q[ui]m geminaſ colo-\nnans fit longa poſitione.", "Sûr aŭt hec reperiri: rectuſt\n& reppuli. h. Gemi-\ntos erexit cri. an. ſER. Si\nmiles. Nã oës cedit erexito\nſenù duos. i. Verbera\nq[ui]n ſonuit. S. p. verberib\nſonuit, i. per verbera.", "k. Rabidoc. S. habitu\nfuret orationis oftendit.\nC. Rabido. vt pote qui ſi\nfureo vehemèer coſitarè\ntur. I. En egovicta fitu.\nD. prì: nò poruit obiurga\nretinemèt. & illu regere\nq[ui]pulerat. C. En ego: Re\npetito verborù. g[b] vùs\nfuerat Turn: vêchementà\ndemonstrat iracidiè.", "m. Repſice. S. multi hic\ndiſtingunt: & ſuperiori\nbusingunt: vt fit ſenſus:\nreſpice eam quâ dictis fal\nſa deludi formidine.", "n. Ad hec. S. i. ad regum\narma; & ad bella. Quo? er\ngo dictis: q[ui]d ſupſuſuo hi in", "", "Non (vit rere) meas effugit nuncius aures:", "Nee tantos mihi ſinge metus; nec regia iuno", "Immemor eſt noſtri.", "Sed te victa ſitu: veri qua effoeta ſenectus", "O mater: curis nequicq[us], exereet; et arma", "Regum inter ſalfa yatem formidine ludit.", "Cura tibi diuì effigies; et templa tueri:", "Bella viri paceq gerant: quis bella gerenda.", "Talibus affectos dietis exarſit in iras,", "At iuueni oranti ſubitus tremor occupat artus.", "Diriguere oculi: tot erynnis ſybulat hydris;", "Tantacp ſe facies aperit: tu ſlāmea torquens", "Lumina: cùctantem; et querentem dicere plura", "Reppulit: et geminos erexit crinibus angues:", "Verberacq infonuit: rabidoc hec addit ore,", "En ego victu ſitu, qua veri effeta ſenectus", "Arma inter regum ſalfa formidine ludit:", "Reſpice ad hec ad ſum diſan ab ſede fororù;", "Bella manu: letumoc gero,", "Sic effata: facem iuueni coniecit: & atro", "Lumine fumantis fixit ſub pectore thedas,", "Olli fomnì ingês rupit pauor: oſſacp; et artus", "perfudit toto preruptus corpore ſudor.", "Arma aimes fremit: arma tóro tectiſp requirit.", "Seuit amor ſerri: et ſcelerata inſania belli,", "Ira ſuper: magnoveluti cum ſlāma ſonore", "Virgea ſuggeritur colſis vndantis aheni:", "Exultantcp eſtu latices; ſurit intus aque vis.", "Fumidus atc: alte ſpumis exuberat amnis:", "Nee ià ſe capit vnda: volat vapor ater ad auras", "ſerat reß: ad q[ui]s veni. Alii", "reſpice ad hec legut: vt. ſit\nq[ui] ſdemoftratis: reſpice bel\nla: & lètù gero. o. Bella\nma. ge. D. corra illò bella\nviri paceq gerat. p. Fa\ncè iuueni coſecit. S. Satz: co\nſiderate facè iuueni iniecit\nq[ui] cito exardecit: et deſinit.\nfupra vero amatè ſerpèc\niniecit: vt in mulierib: ſem\nper viget venenù. q. Ao\ntro lu. S. atri lumis têdas:\nvt pulchra faciat te prole\nparètè. Atro aŭt lumie: fu\nriali iferno. alias aŭt rône\ncaret. CRI. Atro. nùc: ab\nhoc colore diſcedit. Poeta:\nſed etià ſenſus Iſalis è atro\nlumie: cui muſt: ſumè eèt\nadmiſt? r. Sub pecton\nre S. Vbi fellis locè eſt. i. ira\ncùdiæ. s. Fremit. S. cum\nclamore depoffit: bìn autè\namès: qa: i tpe ȇguerat. C.\nFremit. nã indignatio ali\num fonù emittere gihbe\nbat. Nà tremere ſignificat\ncôſuſa: vocè ex tra: & indi\ngnatiòe emittere. t. Ste\nlerata inſania. S. nihi! ei tâ\ninfanù: ch: deferiderat id per\nq[ui]d poſtis pire. v. Ira fu\nper. C. pulchretia & acco-\nmodatilíma còpatio &\nmira copia. Nà c[ui] aq: no\nminàda ſit: modo latices:\nmövım: miò amne: möv vn\ndà dicat, x. Magno ve.\nD. Ornat: poeti: in pabi\nlis ſiſtudinib: maxime co\nſiſtit. y. Virgea ſug. S. de\nviminib: v[ir] virgis facta:\nvìn eſt ſlāma validior.", "", "", "", "§. Coſtis yn. S. Coſtis aŭt\nlaterib: & b[hi]n antiqui re\nſpexit morè: nã ollas non\nſupêdebăt: ſed poſtis cir\ncù circa ignè adhibebant\nCoſtis. i. laterib: a. Fu\nrit in. a[que] vis. S. i. fumidus\naque amnis: nec ȋmerito\ntà p[er]e & alterius reſam\nnis. Hac aŭt diereſim Tuc\nca & Van: fecerù: nã vit\ngill: fic reliq[ur]at. ſurit i[que]am\namnis, & exuberat vt a[que]\namnis: q[ui]d ſaris aſpù ſuit.\nb. Nec ſe ſa ca. vu. S. me\nlius q[ui] ſi diceret nec vas ſi\nvndè capit. c. Vapor ad\nauras. C. oia in còpatòe q[\n]drant: eſtuat em fanguis\nex accenſione bilis. vt a[que]\nflàmas in aheno: & ebuli\ntiòe mouet: & vt in de ex\ntolli tur fumus: ſic ex bilis\nfanguinilib: bullitiòe ele\nuàf ad caput vapores: qui\nbus oisrecta rò adumbra\ntur: & lumè amitit.", "d. Ergo. S. q[ui] ſic iſces ſe.", "d. Ingrais. C. e q[ui]\nnas i. teme. S. Syli: q[ui]\nmulti poſtuæ, præſentæ\net ſuffoque ſpitalia de\ntintis: ut hi belli\nducunt ei cito gloriare\nf. Hæc adiò ad iuuen-\ntur illa meas res dixisse.\nx. Vertiæ effoera. S. Caſ\nfavituratis. y. O mater.\nS. Imnionis est non hono\nris. D. O mater. irriſio è ap\nta. f. Fæla formidine.\nS. quia vatem: nã eä deſe\ndebat a bellis: ſi non etas\nfætis religio facer doti,\na. Qua tibi. C. Diftribu\ntio eſt: nã oftendit: & qd\nad aniculâ facer dotem: &\nquid ad viros pertinet.\nb. Talibus alecto. C. Et\nrecederam quis magis fu\ntore perciu. & ipa furia de\nhuit. c. Exarſit in iras.\nS. Còmunis fermo haber\nardeo illa re. Sed figuratiu\nardeo illam rem dicimus.\nEt eſt specialis corviem elo\nculo. d. Oranti. S. loqu.\ntu: vnde etiò oratores dicti\nmus. e. Tremor occu\npat artus. S. Vicinitateſ,\nf. ſent. Nam tremor furoris\neſt. C. Subit? tremor. per\ntolorem rhetorici: quem\nnotationè appellat, illa ita\ndècribat: vt oculis noſtris\neam ſubſicat.", "q. Reçut. D. de iuueni\nreſpici: ut de iuueni de\nxerat huc cùcù: ut de\nillu densum: ut de\nq[ui]que perma: ut de\na faci. o. P[er]ſcripti\nluxuriosi homin: ut de\nnotar. p. Quod de\nipa ſunio: ut de\np[er]augmenti: ut de\npolitemo p. v[n]n de\ndeco. D. Cèdeat: ut de\ndebat audant. ut de\nq. Reçut. D. de iuueni\nreſpici: ut de iuueni de\nxerat huc cùcù: ut de\nillu densum: ut de\nq[ui]que perma: ut de\na faci. o. P[er]ſcripti\nluxuriosi homin: ut de\nnotar. p. Quod de\nipa ſunio: ut de\np[er]augmenti: ut de\npolitemo p. v[n]n de\ndeco. D. Cèdeat: ut de\ndebat audant. ut de\nq. Reçut. D. de iuueni\nreſpici: ut de iuueni de\nxerat huc cùcù: ut de\nillu densum: ut de\nq[ui]que perma: ut de\na faci. o. P[er]ſcripti\nluxuriosi homin: ut de\nnotar. p. Quod de\nipa ſunio: ut de\np[er]augmenti: ut de\npolitemo p. v[n]n de\ndeco. D. Cèdeat: ut de\ndebat audant. ut de\nq. Reçut. D. de iuueni\nreſpici: ut de iuueni de\nxerat huc cùcù: ut de\nillu densum: ut de\nq[ui]que perma: ut de\na faci. o. P[er]ſcripti\nluxuriosi homin: ut de\nnotar. p. Quod de\nipa ſunio: ut de\np[er]augmenti: ut de\npolitemo p. v[n]n de\ndeco. D. Cèdeat: ut de\ndebat audant. ut de\nq. Reçut. D. de iuueni\nreſpici: ut de iuueni de\nxerat huc cùcù: ut de\nillu densum: ut de\nq[ui]que perma: ut de\na faci. o. P[er]ſcripti\nluxuriosi homin: ut de\nnotar. p. Quod de\nipa ſunio: ut de\np[er]augmenti: ut de\npolitemo p. v[n]n de\ndeco. D. Cèdeat: ut de\ndebat audant. ut de\nq. Reçut. D. de iuueni\nreſpici: ut de iuueni de\nxerat huc cùcù: ut de\nillu densum: ut de\nq[ui]que perma: ut de\na faci. o. P[er]ſcripti\nluxuriosi homin: ut de\nnotar. p. Quod de\nipa ſunio: ut de\np[er]augmenti: ut de\npolitemo p. v[n]n de\ndeco. D. Cèdeat: ut de\ndebat audant. ut de\nq. Reçut. D. de iuueni\nreſ

Liber

Septimus

CCCI

ad latinûr ei animîm exploraturus: ante bellu moueat:
g Primis. Ductibus: vt caufam seirent. h Tutari
itali detradere finib hoſtem. C. verbis em honcſtabat bel
lù: quod quidem ſumere simulabat: npter eptat iugem:
ne, pprifi cœmodi ſequi videre: fed vt patrem tutaretur:
et ab ea hoſtes arceret ergo primo oftedit honestu bellù de
inde facere cù pollicea tur: mini età latini ſele oppouant: tam
ipfum contra ambos ſufficere: vt aut veriſimile faciat: ru-
tulos reſeſta pace cù omnes ſuapte natura amar:
bellum ſequantur. plures cauſas reſert. quibus facto
le ad moueri potuerint. hoc in genere deliberatuo
Ocero aſſectione vocat: que eſt quodam cœmuta
nto rerum ex tempore aut negotioru euenu aut ad
ministratione aut hominum ſtudio. i In vo-
ta vocavit. S. Quia nûcu patis voris bellum ſummes
bant. k Cerratim. D.
Amor maxim? & ſautor in Turnu oftenditur.

1 Hunc decus egrigi formè mouet. S. Dauni et
turii. decus: nam hoc di-
talios p[ra]chritudo turii:
alios nobilitas: alios virtu-
moque ad bellu: nam
hoc eſt animis audacib[us]
implet. Affectione ſui in-
uit omnibus magnanimi
tatem. m Arte noua.
S. Dolo. CRI. Arte noua.
Fraude in ſtorta: nam in
genioſa ſues ſut venati
one huufcemo di: captare
occagnem. n Specu
lata loci quo littore pulch-
cher. ſER. pronomè pro
nomine pointur: non pro
nominibus. vnde mo no-
ue inter duo nominan[ti]
pronomen p[ro]ſuit: nam re-
ſe cù loco diceret: & hoc
ſem ſ tantum fecit.

o Inſidii curſuc agita
bat. S. nam inſidii circi-
uenimus non agitamus.
p Canibus rabiem. S.
Sudium mutaue in ra-
bium. C. Canibus. na diſ-
ficile erat homines exter-
nos: & omnia pauiſates:
vt aliquid corra ius auſe-
tene concitare ergo impus
lit canes ad id ad id ho-
mines non impulſet.

q Noto odore. S. Ceru[n]i
no. folèt em ita iſtitui. Ho
ra. Venaticus ex quo cer-
tinâ cauſus pellem latra[]t
ut aula. CRL. Noto quę
exmulis venationib[us] no
uſſent: vt Noto: id eſt ami

co & grato: & quo vehementer delectarentur: vt in Bucco,
hic inter ſumina noto.
r Malorum cauſa ſuit. ſER.
Hoc eſt: & prima reuocabo exordia p[ung]ne. s Animos
agreſſes: excitaui cos primum: qui faciulus excitaui potue
runi propter imperitù: & ſeritatem. CRISTO. Animos

agreſſes: nam ciuilibus & aliqua ratioſe comp[er]ſiis no ſuſſeſſet illa cauſa: vt propter cerum mouerent bellum.
t Et cornibus ingens. ſER. Ingens. & ad preſſantem for
mam pertinent: & ad magnitudinem corutum.

V Tyrhyde p[er]u[i]r. ſER. Tyrh[us] filii & vt diximus ſupra
allud it ad nomem: nam tyrh[us] dictus eſt paſtor: apud quę
laun[ia] p[er]eit. V Cui regia parent armeta. SERVIVS.
m agiftrum hunc pecorum vult ſuſſe: & falutarium. Nam

hoc eſt & laute cuſtodia
credita campi. M[ag]iſſer
t autem p[ec]orù eſt ad quę
omnia pertinêc animaſſa
Ocero. nominat hominē
quem magiftrum p[ec]orù
e e dicebat. CRISTOF[ER]
Regia parent armenta.
non enim moti ſunt ad vi
cſcendum inſuram reliq
nifi Tyrh[us] magne auſto
ritatis apud illos ſuſſet.
Dat autem curam alendi
puell[em]q[ui] natura molto
or: in deſuis huufmodi
animaſſa habere ſuferet:
manuſuerinem autem il
lius longius deſcribat: vt
inde apparet eum in ma
ſori precio apud heros ſu-
ſſe.

y Syluia cura, ſER. bo
num puell[em]e nomè
formaut.

3 Pectebat q[ui]rum pu-
roq[ui] in fonte lau[ba]t. S.
quadrupedem: vt in lat
inq[ui] ferri.

a Ile numan pacient.
S[ER] patiens illius rei di-
cimus: vnde apparet ynfi
v, cauſa metri delectat.

b Menſe herili ſER. no
ue dixit: nà herum non ni
ſi dominum dicimus. niſi
forteideo dixit. quia dat
ei humani ſenſum: vt im
plorant ſimilis.

c Etrabat f[yl]uis: rurſuſo
q[ui] ad limina nota. ſER.
p[ac]ſebatur: vt mille meg
ſiculis errant in montib[us]
agng.

d Iſpe domum: ſera c[ui]
uis ſe nocte. ſER. id eſt
ſua ſponte.

e Errætem DONA: his
verſibus ponit excufatio
nem Aſcani.

f Rabide venantis Iuli
OSI. Quia foeming ſacili
in ſurorem concitatur.

g Secundo deſueret. S.
Secundo: id e[ſ] cù aquavn
de & aduerſo dicimus co
tra aquam: Nam ideo de
flueret dixit. Et. Secundo
quia eius curſus poſt na
tantem videtur.

h Nec dextr[em] deus err[ati]. ſER. licet enim certum eſſet ſer[er]
turum: tamen bene errante dixit: quia non v[er]c[us] qua[que] ſem
per certus eſt iſtus; Horatius. Nec ſem per ſeret quod cuncta
minab[us] arcus. i Deus ab ſuit. S. Alec[to] deum dicte: ſi
cut de Venere deſcendo: ac ducente deo: nam vt dixim[us] nu

Tutari itali: de tru dure finibus hoſtem:

Hec vbi dicta dedit: diuſoq[ui] in uota vocavit.

Certatim ſele rutuli exhortantur in arma,

Hunc decus egrigi ſorme mouet: atq[ui] iuuete.

Hunc catau[re]ges: hunc clariis dextera factis.

G[ui] turnus rutulos animis audacibus iplet:

Aleſto in teuros ſtygijs ſe ſconitat alis:

Arte noua ſpeculata locu: quo littore pulch[er]

Inſi diis: curſuc feras agitabat Iukus.

Hic ſubit canibus rabiem c[oc]ythia virgo

Obiicit: & noto nares contingit odore.

Vt ceru[n]i ardentem ager[et]: que prima malorum

Cauſa ſuit: bellocq animos accendit agreſſes.

Ceruus erat formap[re]ſtanti: & cornibus inges;

Tyrh[ide] p[u]eri qu[em]a[tr]is ab vberte raptum:

Nutribant: tyrh[ue]pater cui regia parent

Armenta: & late cuſtodia credita campi;

Aſuetum imperijs for[er] omni Syluia cura

Mollibus intexens ornabat cornua fertis:

Pectebat ſeru: puroq[ui] in ſonte lau[ba]t.

Ille manu patiens, menſeq[ui] aſuetus herili;

Errabat ſyluis: rurſuſo ad limina nota

Ips[que] domu: ſera c[ui]quis ſe nocte ſerebat.

Hunc procul errantem rabide venantis Iuli

a ſunia. f Indiæ. S. g[ua]te vabii bellum poterat. c. Indictus autem a[m]m interquali qui munus d[omi]nus.

QQ

Eneidos

similna vtriusc: fexus vident: is quia incorporea funt: & cù
vo ſur ſummur corpus: vt aſt deum dicamus pro dea hoc
nô aperte ponit: fed in ſubauditione, D. Deus, i, cuêtus qui
humanos acq: aut iplet.

k. Perç: vte, ve, ar. S. hoc
tle: & hec ilia facit h: ne: &
luuena: ait: vis frater ab
ab ipſis ilib: nã qd Ma+
rulus Mimograph: dixit:
Tu hec torem imitaris ab
lio nùc: recedis: cu: de gu
loſo diceret: alluſit ad ciu
tatis nomê: nã ab ili deub
it dicere: bene aſt ea loca
vñerata dicit: que ſtatim
morrê aſſerri nô poſſunt:
vt domu: rediret: vt eſſet
caufa bello: nã ſu ſtatim
pree: aut ipſe ceruus: aut
vulneris auctor lateret.

1. Nota. D. quorum huma
nitatê diu coprobaſt.

m. Teſtû ome re. S.RI.
he quereſt animû puellas
tem mouere ſ facile potues
tunt: & illa rurſus fratres
atq: patre: cui? auctorita
te: qm regio pecori poffet
reliqu qui ſunt moti p[er]ſtim
qui tacito ſufore ſtimus
lahant: vn: an: puiderê
aſſuerit. n. Syluia pri
ma foror. S. Bene puellê
dar doloris impatietiam.
o. Et duros c: ag. S. aut
qui ſemp duri ſunt: aut
duros: q cerui interitû nô
dolebant. p. P[er]ſis. S.
Furia, q. Torre. S.hic
torris facit vt hic ſuſtis. C.
Hic torre. Narratio veri
ſmilis: ex eo quod fieri fo
let. r. Grauidi. S. gra
uis p[er]ten nodos. f.

s. Rimanti, te, ira, facit. C.
inquirebat tela: et cù non
inueniret id quod recta ra
tione p[ro] telo natura ſum
p[er]ſiller ipfa ira oia p[er]ci
tans faciebat telû.
t. Quadrifida. S. que in
partes pollit ſindi quor.
v. Cuneis coactis. S. Sa
tis ſignate coactis dixit. ex
primit autê antiqui mo
sê: vt diximus ſupra: nam
primû cuneis ſcindebant
ſuſſe: lign: x. Ardua.
C. Vn melius audiret.

y. De culmie ſummo.
Sibene culmîne: quita de
tectis agreſtû loquitur.

3. Paſtorale. C. nam niſi
paſtorale ſignu: ſuſſet nô
etient moti paſtores.

a. Tartareâ. S. aut teribi
lem: aut ſorte fecüd: vſü
dixit. b. Nemus. S. lo-
cus haud lõge ab aritiam
quo lacus eſt: qui ſpeculû
Dian: df. Et notâdum q
voce ei paulatim fac: p[er]cede

re: p[er]clocon: indicat: c[om]emorato.
q. Dian: ſpeculû dic: D. Triuſe
ſtabulis eſſet remotiſimus. d

Comouere canes: fluio cum forte ſecundo

Deſlueret: ripa: c: eſtus, viridante leuaret.

Ipſe etiâ eximie laudis ſuccenſus amore

Aſcalius: c[ur]uo direxit ſpicula cornu

Nec dextre erranti deus ab ſuit: acta: m[ut]to

perc: vteru ſonitu: perc: illa venit harundo.

Saucius: ac quadrupes nota intra tecta reſugit:

Suecſſe: c: gemens ſtabulis queſtus: cruentus:

Ato: implorati ſimilis teſcum omne repleuit,

Syluia prima foror: palmis perculſa lae[c]tos

Auxilium vocat: & duros conclamat agreſſes,

Olli: p[er]ſtis enim taci: es latet aſpera ſyluis.

Improuiſi ad ſunt: hic torre armatus obuſto:

Stipitishic grauidi nodis: quod cui: q: repertu:

Rimanti telum ira facit: vocat agmina tyrthus:

Quadrifidam querc: c: cuneis: v: ſorte coactus

Scindebat: rapta ſpirans immane ſecuri.

At ſeuâ e ſpeculis tempus dea naſta nocendi:

Ardua tecta p[et]it ſtabuli: et de culmîne ſummo

Paſtorale canit ſignum: cornuc: p[er]curuo

Tartaream intendit você: qua protinus omne

Contremuit nemus: & ſylue ſonuere profundê.

Auditi et triuie: longe lacus: audiit amnis

Sulfurea nar albus aqua: ſoneta ſc: velini.

Et tredîg: matres preſſere ad p[ect]ora natos,

Tum vero ad vocem celêres: qua buccinia ſignu

Dira dedit: rap[ti]s concurrunt vndic: telis.

Indomiti a[gu]culi: nec non et troia pubes

Aſcanio auxilii caſtris effudit apertus.

c. Triuſe lae: S. h[ic]eſt
lon. lauens: q latint
Sulfurea nar. albus aqua
S. In via ſlämia ciutas ê
narnia in monibus poſſu
ta: quibus ſub eſt nar flus
uius: qui tyberino contu
gitur. C. Nar fluius, p[er]
narniâ vmbtrig vrbê fluit
nã ab e co narnia dicta eſt.
e. Fonteſis: velini, S. Vn
tra inter amne ſunt: nam
vt diximus vox ſunge pau
latim proceſt.

f. Preſſere ad p[ect]ora ha
tos. S. Stati: preſſet: pa
lemona mater. itê coru
natos aufe deponeru ma
tres. D. Preſſere ad p[ect]
ra. Oſtedit maternum aſſ
fectum, g. Advocem,
S. buccing: ſignum: vt ken
ſit & ad ſonitu: vocis ve
ſtigia torſit: nam quiunq
q ſonus dict: vox proprie
poteſt. D. T[u]i vero ad vo
ce primo dixit: ſyluia au
xulium vocat: poſſea dixt
vocat agmina tyrthus &
venit: aliquos. T[or]io fu
ria bellum ſinitimis tuba
canite: & cu plunni venæ
re: h. Auxilium caſtris
eſt ap. i. S. ipfa in auxili
effuditur. DO. Auxilium
castris effudit nam in per
culo regii puèri non pau
latim p[er]ſum eſt: ne c
tibus: ſed fem. d onibus: re
tur autem Trolanos ab in
uidia: vt n[ò] intereſtet vt
defendant iniun: C. Ca-
tris aptis. Oſtedit cel[er]
tatem: vt milites ex omni
parte caſtrorum effuditur,
tur. i. Direxere ac. S. or
dinauerunt in latitudine:
C. Direxere acies. P[amo]
enim conturbat effunde
bantur milites: vt celrius
fuccurreret: deinde adern
in ordinem deduxeret.

k. P[er]ſuſtis. ſER. Pre bre
uis ſit: propter ſequent[em]o
cal: c: uod una parte ora
tionis ſa[ct]um tolerable
eſt: quita compoſt: eſt: ſeu
mo. 1. Furo r. a[pi]citi.

n. Sole ſacellita. S. narni
rale enim eſt: vt metallog
ſplendor plus ſuſget alia
lucem reperuſus.

o. Paulatim ſeſe toller

Liber Septimus

CCCI

tis flantibus mare turges
fit. p Hic iuuenis. S.
hic cō fundit nomina: nā
& puerum: & iuuenis nō
nun cō Virgi. ponit: vt hoc
loco. Nam almonē quem
modo iuuenē dicit: paulo
poft ait pueri: vt almonē
puerit: mouet autem mife
rationem ab grate: cù div
et puera: virtute cù dicit
primā ante aciem: avulne
ris etā credulitate. DO.
Hic iuuenis poft cedē cero
uitut fors vt maximus
natorū Tyrrho occiderē.
Mouet ait pathos: quod
& tyrrho filius; et maxim
natur: & cp iuuenis.

q Almon. S. bene ruftici
nom vfrpabat a fluio.
r Hefit em: ubi gut. vul.
S. i. fagita: vt ardes inſe
ſto vulnere Pyrthus inſe
quitur. s vde vocis
iter. S. iter vdi: non enim
vox vda: eſt: fed per vda
arterrum labif viā: yn
de in ſbricieantibus deu
ſicit. t Corpora mul,
ta viri. S. conſtrata ſunt:
& theſtorice vles trudit in
medi, nobiles vero prio
& vltimo loco cōmemo-
rat. v Senior. D. pathos
ab grate: item a cā pa-
cis medius. x Dù pa
ci mediu le of. S. nā qd fe
nex bellis intererat. D, pa
ci mediu. Cupiditas pacis
oſteditur ex diuicuis qua
in bello perdere erat anxi
us. D. Dù paci me. Pa-
thos eſt a caufa: nam no-
tam queritur de morte: c
de cauſa mortis, ſic de pa
lamede: quæ falſa ſub pro-
ditione pefagî. In ſonore
in fando inditio. quia bella
verabat, v Iuſtiflimus
vnus. C. ſacit cauſam ve
rifiſſi: dirimebat em bel
ta: quia erat iuſtiflimus:
nam diuites bella ou ſu-
amplecſeur autem vtrù
q genus diuittiarum: que
apud antiquos erant: no
dum aute: mercatura: aut
alis queſtibus inuètis: to
tù patrimoniu: aut in pe-
conrautain agris erat.

1 Olim ditiflimus. ar. S.
ſedù antiqui: morem.
Hora. Diues antiquo cen-
ſu, a Quina redibăt.
armēta, S. p. quinç: ſicut
bina, b Terrā vertebat
ara. S. Duo dixit a. Caro
ne memorata quī interrogat? quis effet paterfamilias ſoffe
dit em qui bene pafetur: &
qui bene arat. c Equo dum
mar. geri. S. aperta p[]rætōne: bello manifeſto: nā ſic dicim.
q[]ui autem equalem non poſtibus dicere: cù ſolt interem

Dixere re: acies: non iam certamine agreſti

Stipitibus duris agitur: ſudibus ve preuſtis:

Sed ferro ancipiti decemunt: atrag jate

Horrecit ſtrictis ſeges enſibus: grac[]fulgent

Sole ſac[]ſita: & lucem ſub lumina iactant.

Fluctus vt primo ceepit cù albeere vento:

Paulatim ſele tollit mare: & altius vndas

Erigit: inde imo confugit a 1 etheraſundo.

Hic iuuenis primā ante aciem ſtridente ſagitta

Natorū Tyrrho fuerat qui maximus: Almon

Sternitur: heſit enim ſub gutture vulnus: & vde

Vocis iter tenuemq induſit ſanguine vitā,

Corpora multa virum circa: ſeniorc galeus

Dum paci medium ſe offert: iuſtiflimus vnus

Quit ſuit: auſoniiſ olim ditiflimus aruis;

Quin[]q greges illi balantum: quina redibant

Armenta: & terram centum vertebat aratris.

G Atq[]e ea per campos equo dů marte gerūtur:

Promiſſi dea facta potens: ybi ſanguine bellù

Imbuſt: & prime commilitio ſunera pugne.

Deſerit heſperi: & coeli ſonexa per auras

Iunonem victrix affatur voce ſuperba.

En perfecta tibi bello diſcordia truſt.

Dic in amicitia coeant et fodera iungant.

Qnqid[]e auſonio reſperſi ſanguie teucros.

Hoc etiā his addā (tua ſi mihi certa volútas).

Finitimas in bella ſeram rumori bus vribes:

Accendamq animos: infani martis: amore:

Vndic[]q vt auxilio veniāt: ſpargā arma p[]agros,

pti ſunt itali. C. Equo. ą
in neutram partem vieto
triam interpellabat.

d Promiſſi dea fa. poe
S. honeta locutio, potens
promiſſi: promiſſi autē
eā confenſionem intelligi
mus: nam non promiſſi.
C. Potēs. pmili: qua po-
tut p[]ſtare q[]d. p[]miſerat:
e Sanguine be. imbu. S.
iniciaut. Et bene fangu-
ne: nam potēt bellum: &
a diſcordia: vel a diſſentia
one inchoari;

f Funera. C. non em fa-
cile res ad pacēre reduci po-
terat: iam cēſis his: qui in
aliquo nomine effent.

g C[]el[]i cōnexa per au-
S. Probus: aſper et. Dona
tus dicunt hoc loco. p. bis
accipieſt: alloquif Iuno
nē per coeli ſonexa: & p[
auras. potēt t[]i effe epex
gefis per auras. i. coeli con-
uexa: nec em alliud f[]ut au
g. Dicit etiā q[]uidā cōmen
tarius cōnexa legend[]i: vt
ſit ipfa cōueceta: quod diſ-
ficile in exemplaribus iue
nitur. h Victrix. S. vo-
ti compos. i Affatur.
S. etiā c[]u ſuperbia. B[]n au
tem ei in p[]ripcio denegas
uit or[]onē quiaſt ad ſcelera
ſettinaner: qua modo tri-
buit poſt bella tam inco-
pra. C. Superba: quia vi-
ctrix. k Perſecta diſ-
cordia. D. habuit rōnem
perſonar: nam laus eſt in
furi quod in aliis eſt vitus
patō: t Hoc etiā h[]is ad
dā: Non ſol[]u gloriatur de
eo quod fecit: fed promi-
tit plura facturā.

1 Bello. S. Iuno em bel
If popoſerat ſemina: hec
& ipfa bella perfecta.

m Dic in amicitia coeāt
& ſede. S. ac ſi diceret ita
bella commouſt: vt ne tuo
q[]de ip[]erio poſtunt in pa-
cem redireet hoc eſt quod
dicit: affiat voce. f. Alii di-
cunt: ego inter hos bellù
comili: tu vicinos popu-
los foederibus jungeſt pa-
tibus turunt: & ſene g[]ua-
re cōple: quod tāme ſi viſ-
ego factāt: vt hinc ſit dictu.
Ego ſi qua ſuper f. l. eſt ip
fa regam. D. dic in amic[
]tia. ita perfecta eſt diſcor-
dia: vt etiā te auſtore in a
mittia coire non poſint.

n Teuctos auſonio. C-
nam cum inſeriores inſuriā in ſulerine: diſſicile eſt p[]acēſ fieri.
o Certa voluntas. S. ſitua in hoc confentit auſtoritas.
p Infant martis: amore. S. Homeri: epitheron. O[]vpiov
OP[]HV. q Spargam ar. S. meminīt ſui. nā ſupra dixit: Sere

QQ. II

in latere cæpanie: & Apu
lig: vbi hyfpani funer: et ha
bet: aquas fulphureas: iio
grauiores: quia ambifyl
visiò aui ibi aditus dr in
feror: cp gravis odor iux
ta accedentes necat: a deo
vt vivisime circa huc locui
nent ad aqua applicabit et
hoc erat genus litteratis.
Sciedum tis Varronem enu
merat qut loca in Italia fint
eiusmodi: Vnde & Dona
cus dict: Canufhe: qui di
cif locus a porta certa flu
uius: qui Calor vocatur:
quod ideo nò procedit: ga
ait italiæ medio. b Sub
montibus. S. hoc nifi ad
toram Italia: referas nò,
pedit: vt fit: Eft in valle
bus itali mutuofe: nam
hocin loco montes peni
tus non funt. c Nobilis,
S. not quid fecuit iaudo
cat. d Amfancti val
les. S. loci amfancti. i. om
ni parte fancti: quem dict
& fyl luis cunct: & fra
gofum fluio tortente. C.
Amfancti valles: hic loc
in hyprinis eft: vt appa
ret apud Pli. e Da: fo
ni: D. Cöpendiofa deftrio
pion in qua: amne & pt
ex qua fundit: & fonti ca
détis aque: & caufam fo
nioftendit. f Hic spec
ho. S. hoc nom apd maio
res tru genæ fuit Enni
ſcineo pofuit. Horat: g
maſculino. Quæ nemora:
aut quos agor in ſpecus.
Virg. neutro: quod hodie
in numero fingulari trib
tem vidur calibus. Plura
leti m a genere maſculino
habemus in omnibus ca
ibus. Hinc eft ipf in defo
ſis ſpecubus: cp antiqui
codices habean: hic ſpec
horrendus. C. Hic ſpecus
horrend: Poetice defcrti
bit hiatu per que ad inſa
ros ſuria defcédert: cp au
tem addit coeul: terram
q. leuabat, ad moralè rat
onem reuit: quia & ma
gui & parui virt leuatu:
quando furore liberatur.
g. Spiracula dytis. S.
adieus a ſpurado antiqui
codices piracula habet: q
dicta funt. utroqo vepu
q. hoc è a finib: ſerog.
h. Vago: S. Acheròis
efc exſuatio. i Codi
cas crynis. S. alii condit le
gunc: & ſe fubaudiunt.

k Leuabat. SER. releuabat: recreabat: cui preſent è ſua
crat onori.

Liber Septimus

Ipsa regam: tales dederat Saturnia voces.
illa autem attolit ſtridates anguibus alas,
Cocytip petit ſedem ſupera ardua linquens,
Eſt locus italiè medio ſub montibus altis

Nobilis: & fama multis memoratus in oris:

Amſancti valles: denſis hunc frondibus atrum

Vrget vtrinc lat nemoris: medioq fragoſus

Dat ſonitum ſaxis: & toto vortice torrens.

Hic ſpecus horrendum: & ſeuis ſpiracula ditis

Monſtratur: ruptoq ingens acheròre vorago

Pefſtiferas aperit ſauces: quis condita crynnis

Inuiſum numen: terras coelumq leuabat.

Nec minus interea extremam saturnia bello

Impoſuit regina manu: ruſt omnis in vrbem

Paſtorum & acie numerus: ceſloq reportant:

Almonem puerum: ſoedatice ora galeſi:

Implorant: deos: obſteſtantur latinum.

Turnus aſdet: medioq in crimie cedis & ignis

Terrorem ingeminat: teueros in regna vocari:

Stirpem admifceri phrygiam: ſe limine pelli:

Tis quorù attonite baccho nemora auia matres

Infultat thyalis. (necq enim leue nomè Amate)

Vndiq collècti coeunt: martemq fatigant.

Illicet (infandum) cuncti contra omina bellum

Contra fatadeum: peruenſo numine poſcùt.

Certatim regis circumſtant tecta latini:

Ille velut pelagi rupes immota reſiſt it.

Vt pelagi rupes magno veniente fragoſe.

Que ſele multis circum latrantibus vndis

Mole tenet: ſcopuli nequicq: & ſpumea circu

Saxa fremunt: lateriq illeſa refunditur alga.

CCCIII

1 Ex tremâ saturnia helo
lo ipo, ma. S. Quod ſup
eſt perſic: & eſt trâlato
a pietura: quâ manu cò
plet & ornat extrema. D.
Extremâ manu: nâ in avo
tificibus extrema manus.
eſt: cù amplius man? non
reponitur: quia opus eſt q
fectum. m Ruttois.
C. quod miru: ſi latin: cef
ſi: cù & hi qui iniuria ſe
teuor, laſeſtos putabat:
& turnus: & hi quorum
vxores: ab amata coramo
te, erant, eode tæ circuſta
rent tandem: ceſſe. n Al
monc. C. Emphaisis eſt in
nomie: qui primu regi pa
ſtoris ſiſus. o Pueru.
C. pathos abſterate.

p. ſoedati. S. cruentat.

C. ſoedati pathos a mo.

p. Implantant: deos. S.

Ad auxiliu: & vitionem.

Obſteſtantur: latinu.

S. proper cedè facit: teſſe
adhibent: & dictu: aucoſ
res rupu: foeder: eſt troia
nos cù ipf pacis ſura teme
rarint. D. Obſteſtantur. In
uidioſis vocibus lacerat:
q: oia mala per troiano:
ſoedus euenerant. s In
medio carmine. C. Capra
maxima occafione.

t Et ignis. S. in ipso ſer
nere ſeditionis. v Teu
cros in regna vocari. S. Di
cit teueros: autur iturioſe di
cut accipe: quaſi exules ac
puidos. D. Teueros: et ſtu
pem phrygià: pro conui
tio pofuit. q. d. indignos
ad maxias dignitates vo
cari. C. Teueros. q. d. exter
nos: & exules in regnavo
ca: nam curi: uinia trade
batur: eidem regnù conce
debatur. x Stirpem ad
milſceri phrygià: quaſi que
ratur degeneraturos lati
nos ex admixtione adue
natum extorix: & a patris
a pulſorù. y Delis
mine pelli. C. Hâbet em
phafim: puomè. q. d. affi
nè tis regè, etià q. ſua forti
tudine hactenus illud re
gnu: protexerit: ergo cù in
dignitione proferendum.
3. Attonite: bacho. S. qua
ſi bacho. ſuria em ageban
tur: & ſic eſt dictu: vt at
medias iter cedes exuſat.
a Nemora auia. SER. p
nemora. b Inſultant.

th yafis. choreis. c Ne

q emileu nomen amate. S. Iune. Quæ nò facit precipisv.

d Martem q. fati, S. proculu cù clamore depoſcunt.

QQ. ill

Liber

Septimus

CCCIII

G Mos erat. S. Varro vult morè eſse coem. cœſenſi
omni ſimul habitan etiù qui ueteratus cœſu: udi nè facit,
a Hèſpio inlato. S. hoc eſt in antiquo: nà (v in primo di-
xim? duo latia fuerèt; vî nò fruſtra hèſpio addidit. Quod
aü: dict: hâc cœſu etudinè antiſi: ſuifſer ſalum eſt. Nâ à nu
ma poſſilio primi ſinfutura eſt: ſed carmini ſuo: vt ſol: mi
ſer hyſtonâ. Norandù ſane incoſnexum eſt hâc locuti: qu-
tori? libri còſideret: textu.

Nâ ſupra at: longa placì
das in pace regebat. Item
dictus eſt: at: dict: in excu-
ta: auſonia: atq: imobili-
s an: & nùe dict: Mos erat
heſperio in latio: ſupra eti-
am Caprii pêdent cùm?
Ite tyrhenas ifterne attes:
que ne fine corataria: accu-
piamus italîa primo calu
ille bellis. Medio tque quie
uſſer: & ad antiqui ſtudi
um nunc reuerit: ſicut ro
mâ bello flagrauere ſub
rommo: ſequere: ſub numa:
ſub tuio hoſtilio pria ſtu
dia repetiuerit. Hic e: cp
ippe Virgi: at: longa placì
das in pace regebat: nò pa-
petua. Ite deuetaq: bello
Agmina in arma vocat:
fubito: ferruſc retraeſt:
nâ retraeſt: e reperet e: cp
omiferas. tale aligd di: de
genere ſyllano. Salu. Nâvo
ſis: nd: re antiſi maiores
ſculares ſuiffe: vicinos
vero ignaui ſilimos. Syllâ
ro: floentifimi. at: igitur
Sylla patrìte gentis ſu
itafamilla fà extin:ta ma-
tiori ignaua. b. Quæ
proin? S. lugiter: deinde,
Nâ nunc ipis aduerbiu:
alibioc: e: t: ptin? vtræ
q: rellus una foret.

c. Albâ coluere facrù.
D. Obferuatiòes aut legi
bus: aut affenſibus homi
nù ſunt: mos tque cuſtodi
tus legèg facit: quæ etià ad
poſteros tranſit: vt hic pa
tet. J Sacri: q: nò p: leuì
duxerit: quali putare fa-
tilegì: comitti: niſi eſſet
obituatus, d. Maxi
ma rerù roma. S. Imperì
potita, e Roma. DO.
Magna laus moris: cù a
prinpe terrarù populos
ſuoret, f Mouent in
proclia martem. S.nâ mo
tis fuerat indicto bello: in

Mantis ſacraſtio ancylla cœmouere. Vnde eſt in. viii. vtq.
tmpulit arma. C. Mouer martè: qui fibi ſacriſtant orant ſi
bi allit: & ancilia in cùus templo mouent. Mos auté a nuo
ma flux: ſed ipſe ad pripſos: vt & multa ſic reſutit hoc: &
q: m vult hoc fiect: videt: non memin: populos: contra Æs
ptici bellâ mouchât. qui o: m es intra italîc fines verſaban:
g. ſue getis inſerre manu lachrymabile bellù. S. Getarù
ſera gen: etiam apud maiores ſut: nam ipſi ſunt Myſic: g
Salvia lucullo dicte eſt ſuperatos. C. ſue getis. Populi in
Scytha Tartani d cuntur. hæc o: viden: ad Auguſtù reſe
teida ſunt: nèq: latini veteres: nec: Albani extra italiam

bella geſſerunt: qui getas per Aulû Marti: & canidù cœur
rionè repreſſit. Thracas et Sarmatas per Publû len: lum:
hyrcanos p tybertù, armœnios quo: regio hyrcania eſt, ſu
peraue Auguſtus. Et Parchs ad cœrdi: venire: & signa
a Graſſo ablata reddere coegit per Aquilum Gallû Arabas
domuſt. h Hyrcanifc: S gens dicta a ſylua hyrcania:
vbi ſunt tygres. i. Arabiſue

Verum vbi nulla datur cœcum exuperare pæs

Conſilium: & ſeu: nutu Iunonis eunt res,

Multa deos: autaſp: pater teſtus inanes,

Frangimur heu fatis inquit: ſerimur q: procella,

Ipſe has ſacrilego pêndetis ſanguine poenas

O miſeri: te turne neſas: te trifte manebit

Supplici: votiſc: deos venerabere ſeris.

Nâq: mihi parta qui: oſiſc: in limine portus:

Funere ſoelici Ipolior: nec plura locutus

Sepſit ſe tectis: rerumq: reliquit habenas,

G Mos erat heſperio in latio: quæ protin? vribes

Albâne coluere ſacrum: nunc maxima rerù

Roma colit: cù prima mouent in proclia martè

Siue getis inſerre manu lachrymabile bellum

Hyrcanifc: Arabiſue parat: ſeu tê: dere ad Indos

Auroramq: ſeu: parthofc: reposcere ſigna:

Sunt gemine belli porte: ſic nomine dict:.

Relligione facre: & ſeu: formidine martis:

Centum erei claudut vectes: gternaq: ferri

Robora: neccuſtoſt ablifit limine lanus.

Has vbi certa ſedet partibus ſententia pugne:

Ipſe quirinali trabea: cinctuq: gabino

ab eo q: d: eſt h: Arab: mâ
ab co q: d: eſt h: arab: ab
hoc arab: arabib: facit:
ficut hyber? vnde in Luc.
Occurrat hyberus alter:
& hybers. Horati. Dicet
hyber: Rodaniq: porot.
Item lecti: eſt Etniops: &
ethiopus: Sed mò tâtum
ethiops dicimus.

k Autoracq: ſequi. S. In
genti ambitu ipfum ortu:
die dict: p populis.

1 Parthofc: reposcere ſi
gna. S. Hoc in honorem
Auguſti pofuit: quo reg-
nante a Parthis repetita
ſunt ſigna: que Graſſus p
dêderant: cu: auidentate
ſua cœra auſpita bellum
ſuſcoepit: ecaſt: cù filio
eſt: & necat: inſuſo in os
auro. 1 Sunt geming
belli porte. S. Sacrament
hoc Numa Pompius ſe
cerat circa ſim: argelium
fexta theatru: Marcellidg.
Ig. D. G. de Loin homin
fuit in duob? breutilmis
temp: plis. duobus aut: pro
pt. lanu: bifronte: poſte
capits. Falifex: cuitare Tu
ſet: inuèt: eſt: stimulacri
lan: c: frùtb: q:ttuor vî
q: d Numa ilut: a rat trâſ
latu: e ad foru: trâſtoriuer
c: q:ttuor portarù, vùn dêpli
eit inſtitutu: lanum fane
apud aliquos biro: tem:
apud aliquos quadrifron
tê: eile nò miru: eſt. Nâ alu
e: ſie di: dîm vol: et: n quo
ortus eſt & occafus. Ho
ra. Matutine pater ſeu la
ne libêrius auonis: Alit an
nì torius que: in quatuor
tempora coſtat: eſſe diu:
fum. Ann: aut e: ſe deum
tilla res: pbar: ab eo pria
pars anni nominat.

m Relligione facre. S. tre
mend: execrabiles: nâ &
paulo poſt dicturas eſt:
Triſteg: ſeludere portas:
n Cent: aerei. D. nume

rus & materie ſtilas dat vim-
die ferri: nâ omne quod torte eſt robur vocamus.

p. lanus. D. Addi: ad robur portarù deus ſa: qui bifrons
o:ia circu: ptciat: ne furorù & ſed rù port: temere aperi: a.
q Sedet patribus. D. urina eſt omni: ſententia.

r. Quirinali trabea. S. Suetonius. libro de genere, yesti: di
cit træ: e: e: genera trabearù. vî ndiis cœſerat: quod e: tîm
de purpura. aliud reg: quod e: purpurei: & habet r: als
bù aliquod: tertii augurale: & co: mixt: i: quirinali: ergo
regali. J Trabea. Trabea: tria ſunt genera: prim: di: s: fa
cr: um ex ſimlici purpura: alter: regibus: & deinde conſu

QQIIN

Eneidos

furna Bovn

libus cui effe aliquid de alba. Tertiæ augurius, fed hoc de
purpura & cocco, apud Romano, trabea primus eit vitus
Romulus Hinc Ondi', Trabeati cura quiniri Pli. aute sferi
bit pretextas apud trucos originem inuenile: et trabes
vios fuisse reges, & Cineclug. gab. S Gabinus cinctus
est toga sic in tergi relecta: ut v. a etus lacinia a tergo reuo
cata hominè cingat: hoc aute veftimèri genere veba: cœul
bella idictur? quia cui Gabit Camp alie cluitas facer, opa

reſ: bellus subiro venit: utc
cues accer togis fuis ab
agris ad bella pietas funt:
& adepti victorïa. Vn hic
ort? est mos. C. Cinctus,
tefte pompoio genus eft
veſtis a cingendo: ſen
vit Varro: vnde Hora. Cn
cuturos dixit cerhegos. Ga
binu addite: qa. Gabii faci
ficantes intellexerit de ad
uentu hoffit: ita q. veſtes
suffarcinantes: in hoſtes ir
ruere victorac reportas
uere, vnde Romani ex bo
no augurio a Gabiis accoe
pere. Conful, ergo indictu
rus bellum ad Ianualem
porta sub ſequeſtibus mi
litib. accedebat. Inde ad
caput circi maximi: ibicæ
dicebat. Po. Ro. ſanitibus
bellum indict: eſſedig ver
bis reclamavit œſes. Inde
columella: ęr at ſi te
plui Bellone in capite, circi
maximi haſtā faciebat Te
plum Ianu Numa edificat
uit ad imu argiletū inter
duo fora inter capituli:
& palateti: & ſtatut vt
daufum pacé: apertu bel
ſi ſignificaret. Poſt hec cù
Falícos Romani expugn
naſſent: Inde simulacrum
Ianu cui quattuor vultib
Romã adduxerit.

t Inſignisre, ſ, ſs qui pu
recrea? eſt inſignè accipe
primo loco creatu: licet al
ter ſimile habeat ptâtem.
v Iſpavocat pugnas. S.
Tria ſui: vt ſupra dixit,
militiæ genera: ſacramètū
in hoc vnusq[ui]ſes miles
ſturat ſe nò recedere: auti ß
coepò cœfulis poſt còpleſ
ta ſtipédia, militiæ ſepo
ra. Coſuratio que ſi i tu
multu, it. italico, bello &
gallico: q[ui]nvicinu]r verbis pi
culü ſingulos ſurare non
pati: vt inter Gabios fu
it. Euocatò: quod gen? nuc

tangit: Nã ad ſubitű bellu euocabăt: vnde etiã conful ſoles
bat dicere: qui vult rempublicã falu: me sequatur. D. Vo
cat p. dat pugnandi prætem. x Conſpirat, S. Nã & tu
be ſimul habant. y Foeda miniteria. S. cruenta more
fuo. § Morantes. S. differentes. ſ. bella, a Impulit.
D. luno, quod nò decebat: Ergo onid[em]ptinax inimictuane
q[ui] aperuit folü: fed euuerit poſſes a cardine. b Ardet in
excita. D. Ece q[ui]t potuit factio Iunonis. c Immobilis
an. S. nò ſemp: fed an hac: pt tì & imobilis a furia: nã an
gellit bella: fed iure indiſta p. ſociales & patre patratus,

d Spicula lu. C. I. tergenda lucida efficiunt. e Tergi, 8;
ab[eo] quod 3 ed tergo terges ſuit: & tergi: & tergo terges
quod de vito penitus receſſit. f Aruna pingui. S. feci dixi
Suetoniu de viici corporali: aruna eſt duri pinguëq
eſt inter cùre & viſus. C. qu[od] vulgo lardu dicunt: Sed launt
lardu appellat carne: ſalfam: quali large aridã, pinguë aute
intemú: in animantibus 5 q[ui] nò ruminat adeps. d. In his ve
ro quæ ruminat ſeu: & ſcebù d. Sagina vero eſt pingu
arte & nò natura còpara
ti: & p. tori: corpus diſſ
fum, inde laginare pectora
& aues dicim, g. In
core. C Cos lapis: quo ſer
rù acuï. Pli. p[ra] genera
ponit. Primu: Crenascide
inde laconicas laudat: &
vtræq: oleo in dignis. Na
xias inter aquarlas hua
ri dicunt: inde armeni
Ciliæs vero ex oleo & al
qua. Poltremo ſenbit per
pertas eſſe in Italia: ag
trahat atiem acerimno ab
ſcutu: nec o: tranſalpes:
h Quin: adeo ma. D:
nutrimur: & magnitudi
nè exprimit, i. Atyna
porés. S. Cuiatas h[ec] est
xtra pontinas paludes ad
cte a morbis 5 græce am
dicitur: q[ui] paludis viunt
tas creat. C. Atina. Vbis
iuxta p[ontinas] paludis 9
fabratera in campania.

k Tyburg superbi. S.
aut nobile: aut p[ra]nunti
tetigit illud: quod alijc et
fenatu auxilia poſuerent
tyburtes ſub còmemorunt
tione bünſiorum hoc ſat
a fenatu ſinum accepte
ſuperbi eſtis. 1 Cultu
meri. S. mutaute: nam cru
Itumerium d[omi]. C. Cultu
meri. In latio opidi: Al
bonog: Colonia: m. Tur
gigeræ aut[em]. S. b[ui]n mutate
ante rei aut[em] dicte ſunt q[ui]
amnis p[er] ſubit: q[ui] ante
amnè poſtæ. C. Antennæ,
dicte ſunt an[ni] amnèq[ui]t
berim ſubit a ſicui: primis
latii habitanoribus 2 diſſi
n fleſt: q[ui]s c[or]s. S. vt dicic
Salu. de luciis: qui devins
ne facit ſeuta coris tege
bant. o Vmbo. Cune
dia p[ro] ſeut quæ apud pr
ſos eminebat. p[ro] Tot
racas ahe. S. qa. apud ma
ioresloricæ pectora t[em] to
gebant. Sta. triplici ſeuæt

t. t. C. Recoquut. Recoquido reſicur: & ſi eugie còle
cros: rastaurat. v Clafica ſa: q[ui]s. fo. S. b[ui]n poſuit ap[hu]bolo
gia: nã claffi cui dicim? & tuba: ſpam & ſonu. Claficiu au
te eſt flexibilis tuba. x Teſtera fi. S. Sigubolú bellicu 9

Inſignis referat ſtridentia limina conſul.

Ipsc[ie] vocat pugnas: ſequitur tum cetera pubes.

Aerea: affenſu conſpirant coruua rauco.

Hoc & tum eneadis indicere bella latinus

More iubebat: truſtib: reclusere portas;

Abſtinuit tuar pater: auferuſ: q[ui]s refugit

Foeda miniteria: & c[oe]ſis ſe condidit vmbris,

Tum regina deum coelo delapſa: morantes

Impulit ipſa manu portas: & cardine verſo

Belli ferratos rupit ſaturnia poſtes.

Ardet inexcita auſonia: atq[ui] immobilis ante,

pars pedes iro parat campis: pars arduus aftis

Puluerulentus equis ſurit: œſes arma requirut:

pars leuſis clypeos & ſpicula lucida: tergunt

Aruina pingui: ſubiguntq[ui] in côte ſecures;

Signac: ſerre iuuat: ſonitub: audire tubarum,

Quin: adeo magnè politis incudibus verbes

Tela nouant: atyna potens: tyburg ſuperb[ui]m;

Ardea: cruſtumeriq[ui] et turrigere antemne;

Tegmina tuta cauāt capit: ſlectuntq[ui] ſaliq[ui]nas

Vmbonu crates: alii thoracas ahenos;

Aut leuſis octreas lento ducunt argento,

pectora ferro. Pectora nã tergo null[em]q[ui] q[ui] Oreas:
C. quibus induit: crura. Vn d[ic]u: ocreq[ui] ob crura: c[ura]
crura. Crura aut d[ic]u: qa: illis curam, r. L[eo]du: ar
S. flexibili argento ducit: i. ex[te]dut. E[rit] aut & ſpondi: u
& reciproc: verus. s Vomeris. Ece q[ui]s amètiavntuer
foru: agreſſu ſuit: vt inſſa vie: p[ut]ura: in pniti[ev]ite vente
rèt. t. C. Recoquut. Recoquido reſicur: & ſi eugie còle
cros: rastaurat. v Clafica ſa: q[ui]s. fo. S. b[ui]n poſuit ap[hu]bolo
gia: nã claffi cui dicim? & tuba: ſpam & ſonu. Claficiu au
te eſt flexibilis tuba. x Teſtera fi. S. Sigubolú bellicu 9

["Eneidos", "a Pādite nūc. D. Relatur? antigatis memoriā inuo: cat m. uſas: ne ſiue vera: ſi ue ſalſa referat culpā habet: & inuocādo pponit: quia ſit nartaturus. C. Pā dite nūc. in re diſſicule reno uat inuocatione. b He licona. S. pernafus mōs Theſalie diuidi: in Cithc ronem liberi: & Heliconē apollinis cutus ſunt muſc. Et ait Homeri: etnēra v. μουοι οιοδωνιαμένη Δωματε: χονσιν υμειτ γυρωει: εἰς πορεστεβ οιτετε ποντιν ὑμεις Δεκ λεοσοιον ὁκο οὐενον Δεπί Ἀσενοιτιν ἡγευν εἰς Δωνον ποιον γονία Η Του. c Quib[ar.] S. aut ſplêderuit, aut ſamore flagrauerit. d Prim[us] in bellu S. Nō miru ſi & cō temporer diuſt: & ſacreſus Mezentius cōtra pittu prim[us] arma corripuit. Et ſcieda e Poet[ica] affectation: nā ambſelīa neſas eſt diſtere: hic aliquorum cōme morat: q[ui]s in bello nō iue nis: & in ſequetibus alioq[us] inuenim[que] h[oc] iue nō poſuit. C. Primus: qua ab p[rimus] quia cōtëptor eo] rū deorum: q[ibus] auctonib[us] zeneas ad talia veniret: et cō tugiu lauine faciut eſt.", "c Tyrhenis afp[or] ab oris. S. oniūdo tufus: inō tunc de rufcia venit: quem a[n] pulſuā c[ui]busti cōſtat. f Contěptor diuſt. C. adeo curā facrōg[n] a[n] oem pietat[ē] ponit. poeta(vt nī Caprovidet]: qa] ſtepi] diuis. in hoſes ſeuſit M[ec]zē t[ui]u contemtorē deorum diu xeret: nā et deBulſiride qu[em] illaudat[ui] d[ict] id[ex]iſſe. Sed quia curā facrōtui diu nō ex h[ui]buit: nā vt ait Ca[tho] in originibus: Mezen tius rutilis iperuit: vt pri mitiās que diuſs debet[ui] ſi bi offeret: Et latini ſim[ili]m imperii metu ita vouluerit. O luppiter ſi tibi mag[cor] di]e nos ea tibi dare poti? c[um] Mezettio: vt nos victi] res facias: hinc faci]dotis", "illa inſultatio Hec ſunt (polia: & de rege ſupelbo primiti]g: Agminac]ar. S[ER]. aut eorum: qui eum ſecuri fuerat: sicut eus filiui: nec e[m] credibile eſt ſol[ui] fugiſſe: nā & Statip[us] d[ict] vel q[ui]s mouet exul: et h[ui]ſit trifui]b[us] apta fides: aut certe eorum q[ui]s Turnus a[n] cos dederat: vt Adraſtus polyni[m] in Statio qui ait. Ne paui[m] moües inglori[n]us armāre[nt]. d Laufus. D. Laudat lauſuā fortitudine, que in pulchro corpore rara foler e[que]. i Agillina ex vīrbe, S. C[erete] oppido, C. Agilina. Reſert Dyomib[us] halicarnaeſus: Pelaſgos q[ui]n italiā venerat c[ui] auxuiliu[m] ab originibus cōtra S[iculos]: ex hy[po]ania pp[los] tulilſet: c[ofe]s: pepulilſet vna regnatur: p[er]maſ", "Vomeris huc: & falcis honos: huc omnis aratiri Ceflit amor: recoquut patrios foracibus enſes, Clasſica iamq[ui] ſonant: it bello ſel[era] ſignum, Hic galei tectis trepidus rapit: ille ſrementes Ad iuga cogite quos: clypeuq[ui] auroq[ui] trilicem Loricam induitur: ſidop[que] accingitur enſe.", "Ipandite nunc helicona dee: cantuſq[ui] mouete: Qui h[ello] excit regeſ: qu[em] qu[em] ſecute Complerint campos acies: quibus itala tātum Floruerit terra alma viris: quibus arſerit armis? Et meminilſt: e[m] diuſt: & memorate poterſt. Ad nos vix teneſtis ſam[que] perlabitur aura, primus int bellu tyrhenis aſper ab oris", "", "Cotemptor diuſu mezentius: agminac]ar mat, Filius hunc iuxta lauſus: quo pulchrior alter Non ſuit: ex cepp[ito] laurentis corpore Turni, Laufus e[qu]u domitor: debellator]q[ui] ſerarum", "Ducit agillina nequicq[ui] ex vrbe ſecutos Mille viros: dignus patriis qui letior eſſet Imperiis: & cui pater haud mezentius eſſet.", "poſt hos inſignem palmā per gramina currum", "Victoreſq[ui] ofſtet at equos ſatus Hercule pulchro", "Pulcher auentinus: clypeoq[ui] inſigne paternu", "Cetui angues: c[inctam]q[ui] gerit ſerpentib[us] hydra", "Collis auentini ſylua quem Rhea ſacerdos", "Furtuum partu] ſub luminis edidit auras.", "", "Mixta deo mulier: poſt[que] laurentia victor", "Qu[v]rbes habuerunt. Intet q[ui]s ſuit vrbs C[er]norunt: q[ui]s t[ui]c aguil]n]vocaba: k ne quicq[ui]s. S. quia i] p[ro] lio perit: nec paternu] red p[it] imperi: 1 Patris q[ui] letior eſſer imp[is]. S. diu giuſus: qui habere impato re, poti? q[ui] exul[er] paternu. m Pulchro. S. forti: vt dixim[que] ſupra. n Pulch[er] auen. S. Auëtin? monu vrbis Rom[que] eſt: qu[em] ſi tar ab auib[que] e[n]ioiati: q[ui] d[ety] beri aſcedēt[us] ille] caende b[at]: vt in oſt[auo] legim[que]. Dirar[ui] p[inde] dom[que] por tuna volut[er]i: guida e[m] rex Aborigen[ui] Auëtin? nomie illic: & occuſus: ete pulſe[que]. Sic uter al]BAb-nor[ui] rex Auëtin? cu[it] t[uo] ceflit Procas. Varro t[ui] di in gente Po. Ro. Sabios a romulo ſuſceptos illici acceſſe ille: q[ui]e que ab a] uère ſluio puinc[que] ſue p[ellauer]t Auëtini. Con] ſtat ergo varias opiniœs poſt: q[ui] ſecuris, nā p[rim]io Auëtini diet? eſt ab uib[que]: vt a rege Aborigen[ui] vnde h[ui]c herculis p[er]t] c[it] at nomen acceſſe ille: p[er]ſtituie. C. Auëtin? m[os] tyberi iminens ab Auentu ibi ſepultu. Vel vt Nuio placerat ab auib[que] c[ui] i] ty berim porali]t e[m] illic ſer reper[et]: ergo ab aduèu[m] autu[m]: v[ab] ad auentu popu] loru[que], nā ibi erat Diang[que] pluli: q[ui]d n[unc] Sabine deſt] c[atum] eſt: et oibus latini erat cōmune. D: hoc pro pertus. Phillis Aueming qued[ae] eſt viemca D[ion]. Varro ab aduendho pu[re] tat: nam is collis a religi collib[us] paludib[us] erat diſcretus & ex eo vrberibus aduehebantur. Albi i]de Varro ait. Sabinos ab cos r[ui] ſluito Auente Auentis num nominarit.", "o Inſigne paternu. S. Ab ſolure dixit, p[er] Centi angues. S. Secidu] S. mos n[id]eret dixim[que] ſupra. D. Centi angues glori]s cau] fa hydra geſtabat: ſed lu", "dibrium matris ex hoc apparebat,", "q[ui]s collis auentini ſylua. S[ERV]I. in ſylua collis Auentu n[ni]. Et dicendo Auentini on]dir am antea ite eſſe nomina]tum. r Rhea ſacerdos. S[ERV]IVS. allud ad n[omen] ma]tris Romuli: qu[em] diſea eſt Ilia. Rhea, ſylua.", "s Furtuum. S[ERV]IVS. illicite cōcceptu: qui]p[pe] a facer]dot, ſic ait alibi: & dulcia ſurra.", "t Mixta deo mulier. S[ER]. mechifa u[H]xi]o, g[rec]e dixit. M[ulier]. S. c[ō]pèdiote mortalis dixit. C[ō]ſeq[ui]s n[am] qu[em] erat: vt diceret: & mixta deo mortalis. v Laurentia au]ua, S. Laurentu] ciuitas plurim[ui] potuit: N[am] o[m]i]vica]m", "c]", "d]", "e]", "f]", "g]", "h]", "i]", "j]", "k]", "l]", "m]", "n]", "o]", "p]", "q]", "r]", "s]", "t]", "u]", "v]", "w]", "x]", "y]", "z]", "a]", "b]", "c]", "d]", "e]", "f]", "g]", "h]", "i]", "j]", "k]", "l]", "m]", "n]", "o]", "p]", "q]", "r]", "s]", "t]", "u]", "v]", "w]", {"bbox": [1237, 936, 1260, 952], "category": "Text", "

Eneidos

p. *Quicp arua gabine*. S. Gabii diu in agris morati: tândc Gabios considerunt: vnde perite arua dixit non moenia. Sane illic iuno religiosissime cultur, est aŭt locus haud loſ; ge ab vrbre. *Gelidicp ant*. Anio fluvius haud lôge ab vr be: ſ; hie h c[m]m Euphoniâ locutus eſt. Nâ Enni? Anionem dixit fuxta regulâ. C. Anio fluvius ex mōnibus trebanorù fluens. laculi olim hominum induſtria faciebat. ex quo præces atq[us] anguſtus ferebatur. Inde per Tyburținu faxum p[rae]ſt p[rae]ſatur in latium: Tybrim in[trat]. Dicitur Anio antonis ab Ennio: manſit tamen viſus: vt dicatur anio anienis. Sunt qui dictu inueniti aniemæ anienis: et anienus etiam.

t. *Hernica faxa*. S. Sabio noa lingua herne faxa vo cantur: *Quidâ dux Maior gabios de ſu locoelicuit; et habitare fecit fecit in mon tib[us] faxoſis, inde dicti ſut hernici. C. hernica faxa her ne fabina lingua faxa vo cantur: vii hernici pp[li]s q[ui] faxoſa habitant horum metropolis anagnia Sabii noru[n] natio eſt.* s. Diues ana. S. aut fertilis: aut alluſit ad hyſtoriâ. Nam Anthonius Auguſtus foro re contépta: poſtq[ui] & Cle opatrâ duxityxorem: Mo netam eius in anagina ciuitate tuffit feriri.

t. *Quos amafena pa*. S. aut p[rae]ſcis: aut ſut an i p[ro]tis: q[ui]s p[rae]ſcit Amazenus, eſt autem fluvius vicinus cuuitati Priuenarù: quæ eſt in Campania.

v. *Arma*. S. ſcuta:

x. *Clipei*. S. ſcuta maios ta, dicti ab eo q[ui] celent cot pus. Anno rov Kæmco.

y. *Vuluoſo[rum] lupt de pel*: ga S. Galerus genus eſt pi lei: quod fröti neuro ge nere dict. s. *Vestigia nuda ſiniftri*. S. At qui ip[er] ſe c[ir] ipugnâtib[us] prim[que]: ſed hi[n] nud[us] eſt: ga tegiſi ſeu to dextru aŭt ſectu eſſe c[ir] uentebat: quaſi ab armis remotu[n]. C. Vestigia nu. f. hec c[ir] ſoſuerudo in Italia nò ſuit: ſed norat Maro Heronicos a Pelaſgis orion dos: & ab Hernico duce appellationes: & ideo more quæ de chtholia: anteq[ui] pes laſgos: colonia legerat her niticis tribuit. Nam Iulius Nigidius in ſecundo vrbu[i]s ait morem etholis ſuſſe vno tantum calceato peo de in bellum proficifci: quod oſtedit Eurypedes

in meleagro vbi nuncius inducitur defimbens quo quiſc[ui] habitu ad aprum mactădum venerit: eundem pedem Ma[rum] dixit qu[em] Eurypedes: ſed Euripedem reprehendit Ari[bus] les: qui ait non leu[m]m: ſed dextrum pedem nudum illos gere[m] a. Pero. S. Ruſticu[m] ſt calceamentum: & træxit hoc a grco: more: vnde iſt transſierant: vnde hoc armorum fuerat genus. b. At meſappus equu[n]. D. neptu[n], pro. S. Hic Meſappus per mare ad Italia venit. Vnde Neptuni

dictus eſt filius: qu[em] inuquerabiliem ideo dicti: quia nuf[er] perit in bello. Ignem autem ei non c[ir]ere non poſset. Ne pruinu[n] dicti: quia eſt aquarum deus. ab hoc Enni? dicti ſe originem ducre: vnde nunc & cantantes induc[t]eius fodi os: & eos coparat cygnis. Domitor autem equorum quaſi animali[u] a patre inuentoru. c. Hi ſeſcininas aties. S. Fe ſceninu[n] opidiſt eſt campanie: vbi nuptialia inueta ſunt. c[ir] mina: hi autem populi ducunt originem ab Athenièis. d. *Equoſc[ui] falícos*: S. Falícos haſtus condidit immuta tio h. m. f. Falíſci dicti ſunt: ſicut ſeſpra dictur: quæ antea he bris diceb at ur. iormiq[ui] h[orm]oric fueru[n]. uio TH[OR]U[US]. nâ poſteritas i[m]ute tis nominib[us] p[ro]poſut. luſtos aŭt dixit: quia po[rum]. Ro. m illi decê vis ab [us] tis iura faciła collig[ui] de nonulla ſupplenția. u. tabularum accepſt quaſi habuerant: nam Athenièſibus decem habuerat t[em]bulas.

p. *Quicp altum præneste viri*: quicp[ui] arua gabine Iunonis: gelidumq[ui] anienem: & roſida ruſi. Hernica faxa colunt: q[ui]s diues anagnia p[rae]ſcit.

q. *Quos amafene patern[em] non illis inbibus armat*: Nec clipei: curruſue ſonat: pars maxima glädes Liuentis plumbi ſpargit: pars ſpicula g[er]ſtat

r. *Bina manu: fuluoſc[ui] lupi de pelle galeros*

s. *Tegmen habet capiti*: vestigia nuda ſiniftri

t. *Inſtituere pedis*: crudus tegit altera perro.

u. *At meſapus equu[n] domitor neptunia proles*:

v. *Quem neq[ui] fas igni cuiq[ui] nec ſternere ferro:*

w. *Iam pridem reliſdes populoſ*: deſuetaq[ui] bello

x. *Agmina in armâ voçat*: ſubito feru[n]q[ui] retractat

y. *Hi ſeſcininas acies*: equos falícos.

z. *Hi ſo[na] cis habent arces*: ſlaui[n]iac[ui] arua.

a. *Et cimini cu[i] monte lacum*: lucoſc[ui] capenos.

b. *Ibant equat[ia] numero*: regemq[ui] canebant.

c. *Ceu quondâ niuei liquida inter*: nubula cygni.

d. *Cum ſeleq[ui] p[rae]ſatu referunt*: et longa canoros

e. *D[am] per colla modos*: ſonat amnis: et alia lôge pulſa palus.

f. *Nec quiſc[ui] eratas aties ex agmine tanto*.

g. *Milceri putet*: a[que] ream: ſed gurgite ab alto

h. Hi ſoracti habet at c[es]. S. Soraacte: eſt moſ apud hyrpinos haud lontge a[que] flamina.

i. *Flaui[n]ina arua*. S. locus eſt in Italia ſlaui[n]ini nomi ne. g. C[ir]minicu[m] monte la. S. & lac[ui] & mons hoc nomine appellation. Sane hoc habet fabula. Aliq[ui] Hercules ad hos populo[rum] venit: qui cum a ſingulis prouocaretur ad offendè dam virtutem deſixiſſe c[it]ur veſtrem ferreum quo exercebat: qui cum t[em]re eſſt affluxus: & a nullo poruſſer auſter: cum rol gatus ſuſtulie vnde imen ſa vis aq[ui] ſecura eſt qu[em] c[ir]minicum lacu[n] ſeit.

j. *Lucoſc[ui] capenas*. s. Vnde & porta Capenac[iuxta] camœnas e: nòm[em] accepſt.

k. *Aequat[ia] numero*. S. d[ige]ſt in ordinem cogruent f[er]t deſebat.

l. *Liquida inter*: nubila S. pura. Sed ni tam c[ir]vorum nubibus: nam liqui de non ſunt. ergo nubes pro aere poſuſit: vt liqui dis in nubibus arſit arun do. 1. Et longa canors d[at] per colla modos.

m. *S. Secundum Plinum*: c[it] i naturali hyſtoriæ: Cygnos ideo ſtrauius cance[n]t: quia colla longa: & inſe[x]a habent: & neeſt eſt eluſtante[m] vocem per l[og] gum. & fluxuoſum varia[es] redere modulations. C. et longa. De cygnis c[ir]minus in Bucco.

n. *Sonat amnis*. SERVI. Cayſtrum in Myſia regione d[ict]i qui coheret. Aſſe palud[em] quam cum ſignificamus a longa eſt: cum fit breuis: ſi prouinciam ſignificare voluerimus: de ſignificatur in Georgi, vt atq[ui] Aſſa circum: dulcibus in pratis ſimantu[n] prata cayſtri.

n. Aſſa, CRISTO. De hac in Geor[is].

Liber

Septimus

CCCVI

o Volucrum raucarit. SER. Raueum. tovus cœv. Sicut graue olentis; nã legimus graviter pirantis copia tymebræ. Scièdiit tam e Virgi. fecûdum morem prouinciuæ ſue locutur: in qua bene cantentes cygnt rautiores vocantur. p. Ecce fabinorum. S. vurpat hoc: nam clauſus dux Sabinorum poſt exactas reges: cù quinque milibus clientum: & amicorum venit Romæ: & ſuſceptus habitançâvribis partem ac cœpitex quo: & claudia & tribæ: & familia nominata. C.

Sabinorum: de quibusin Geor. M. Caro Sabinos primi hab刮ile dict pro peamtem invico nomit ne extra: in deinde cu ab originibus in agro reato: & multas feciſe colonias inter quas cures. Quidâ auſt quodâ lacones apſi tatem legum lycurgi fugi entes in Italia 2tinus pafludes templi ſeroni 2ſtio tuilie. Den aliq eo smigra runt in agru Sabinu: et cu illis habitaru: vnde Eba li, t. lacedemonii dicti ſunt Sabini ad: Dyonis. Mau ſiſque Sabinorù vrbs: ap: pellata alias Trebula: & Suſuffa. Ait eim Plinii: rhe atini trebufani qui cogno minantur mutiſci: & qui ſuffenates.

q Príſco de ſang. S. de antiquis Sabinis. r Magnon agmen, ppter quinque milia clientum: s Poſt quæ in paré da, ro. fa. S. Hoc de alia traxit hyſtoria: nam poſt Sabinorum raptu: & faciu inter Romulum: & Tyru Tadum: recepti in vrbæ Sabinum: ſed hac lege: vt in obb: ſentem cives Ro: mani excepta ſuffragiu rau: tidenã magiſtra: nò cre: abant. t. Amyterna cohors. S. dea myterno op pido. v Priciſque qui: tes: S. S. Sabini: príſa: aute iſto: ga poſt ſcedus Tyti & Romuli: placuit: vt qù vunis de duob: ſuerit po: pulis. Vnde & romani qùs ſits dicti ſunt: quod nomen Sabinowe: ciuitate curbi: ſuerat. Et Sabini a Romu lo dicti ſunt.

s Ereti manus. S. Op

pùdum eſt dictu: a Junone. i. Hròs: que illic colliur:

Y Oliuſtereg: mutiſeg. S. Hec Trebia poſtea dicta: e: quæ modo Trebula dicunt: apud hanc Hanibal delectur: populum Romanum. Lucanus q. in punica nati tempora canarum ſuimus trebeſque iuuetus. § Qui momentum vrbem. SER. Hoc ex ſua perſona dicit Poeta: nam adhuc ciautas Nomentana non ſuerat: vt in ſexo ait. H. ibi No mètum & gabios. Item hec tum nomina erit. C. Nomêtù. quem non longe a Roma, hanc Romulus Coloniã fecit dictum eſt a Nomento conditore ait Dyonifius.

a Rofea rura velini. S. Velinus lacus eſt tuxta agrum: qui Rofulanus vocatur. Varro tamen dict locum hunc a quo dam conſule in nartam: vel nemtem fluuut deriutatum (Nâ vurùg dicitur) eſt diffuſum: poſt quod tanta fecia eſt eo

loco ſeruas: vt eti partice longitudine alitudo ſuperare: herbaru: qui etiam quantu: per diem depe: et effect: per no: item creſcebat: quod Virg: ad ſu: prouincia: tranſulti di: cens. Et quantu: longis carpent armenta dieb: 9. Exigua tâ: eti gelid: ros nocte reponer. b Tetrice honētis rupes: 8. Tetricus mons in Sabinis: apferrim: 9. Unde trifſes homines teſtricos dicimus. c Monreç: ſeuere: 8. Nomen propriu: montis: ſieut Agri roſeus. d

C. Capſeriam colunt. S. Ca

ſperia: et foru: ciuare: ſu: erunt. c Flumen. hy: mella fluuus eſt. Et lic di: xit hymelle flume: vt bu: throni vrbem. f Qu: tybrim fabarim: bibut: S. Bene bibunt: nà: ty: beris fluuip in Tufcia ori: Sed tranſit eti per Sabio nos: vnde bibunt: nò poſt fident dixit. Et ſeendum Turni dare auxiliu: a trastu: C. Piceni Samniti Capas: n: & pro parte Appuli: omnis vero Tufcia ſupes rior: & Veneta Aenea pre ſtat auxiliu: Fabarim au: tem què dicti: eti: ipse p: ſa binos tranſit & farfarus dr: Plau. Duliſpabo te: tâ: q: ſolia farfari. Oui: Et am: enge farfarus vmbre: g Frigida miſt. Nur. S. Piceni ciuas, frigida aui: aut reueræ: aut certe venè noſa nocens. Gracchi: nà: q: vbi: in cœconibus ſi: Nuri: ſceleratos ap: pellauere. Et ſedièu Virg. Hystoriari: ſe: tranſit. Târere, h Orting daf: S. Ortini equites qui daf: ſes dicunt: Vni: & coru: tu: bas clauſica dicim: & pa: res populi clauſes vocam: q qui: ſuerit. i Populi: q. intererant albani montis: viſeratiun.

k Infaſtu: inter luit. S. Allia fluuius haud longe ab vrbæ c: iuxta què Gal: li Brenno duce quindecio kalè: auguſtas die: delecto exercitu: poſt tridu: iu: delect uerut: eti: vrbæ excepto ca pitolio, Sane alia dr: cui addi: vnù: i. ppter me: vt relli: qas Luc: bi: poſ: it: vt q: alig clauſes. C. Al lia flumè nò lóge abvrbæ vbi duce fabio exercit: f. p: Romani celè poſt die: id? Qu: tilis qui dies aliéſis dr: et inter atros habet. Erat e: m: atri di: es triduani. i. q erat poſt caléda: nonas: et idus: q: ali: ac cor: reptione nomis 2unes appellab: t. Marmore. S. mari, m Vel cu: ſole nouo. S. pria eſtatis p: eti: fol nou: e. vii: kaléda: Ianuarias die: fed: tuc: non ſunt arſite: q: ab aridita te dictas e: còſtat. n Aut hermi cam. S. Herm: lydi: flu: up: e: q ſupfuſus c: apis: g: nit fertilitate: Vni: Harenas aureas fingitur trahere. o Aut ly: c flaueti, ar. S. prouincia e: ſer: teli: frugi. p Hinc agam. uo. no. ho. S. Agamennonis plerip: comite: pleriq: noru: filiu: volunt: qui: cu: veniſſet ad: itali: audito aduentu Aenee in bellum rut: non amore tur: nit: ſed-odio hoſtilitatis antique. Unde ait troiani nomis ho: tis. q Rapit populo. SER. Raptum abducit: & iam

Vrgeri voluerit raucarum ad littora nubem,

Ee: Sabinorum príſco de ſanguine: magnum

Agm: age: clauſus: magni: ipſe agmis: íſtar:

Claudia nunc a quo diffuditur et tribus: et ges

per latiu: poſtq: in partem data roma fabinis.

Vna ingens amiterna cohors: príſciq: quities:

Ereri manus omnis: oliuſtereg: mutuſce:

Qui momentum vrbem: qui roſea rura velini:

Qui tetrice horreſtis rupes: montem: ſeuere:

Calperiacy: celut: forulofc: et flumen hymellet:

Qui tybrim fabarim: bibut: q: frigida miſt:

Nurſia: et ortine clafſes: populi: q: latini:

Quoſc: ſecans infaſtu: interluit alia: nomen,

Qua: multi lybico voluuntur marmore fluetus

Seuus: vbi orion hybernis conditur vndis,

Vel cu: ſole nouo denſe: torrentur arſite:

Aut hermi campo: aut licie fluentibus aruis.

Scuta: fonant: pulſu: pedum còrritita tellus.

Hinc agamemnonus troiani nominis hoſtis

Curru iungit Aleſus equos: turnoq: feroces

Mille rapit populos: vertunt fecilia baccho

Encidos

Hagi. 1. sem. et fons

Capanie loca cōmemorat: nam maſſicus mons eſt vinbus plenus. r Matiſica. S. dixit vt menala. C. Maſſica mons Campanie Poeta tāsin imitatus grēcos: maſſica in plura li dixit: vt gargara: & me nala, s Arunci miſere patres. S. iſtī grce Aufos nes nominatur: Sidicina q[ui]uxta: ab oppido Sidicino, t Cales linquiō. S. Cluītās eſt Capanie: nā in ſtāminia eſt: q[ui] Cale di citur: & in Gallia hoc noſmine: quā Salutius Caoptā perpenna cōmemo rat. v Amniſſa. v. Ac cola vulturni. S. fluuiq[ui]uxta cumas cadit i marix. S.atiſtus afp. S. Pompulus Capanie afp. moribus. y Oſcoruq[que] maus. S. Capu[n]iens dicit: q[ui]antea ophiſt appellati ſut quod ilic plurimi abūda[que] ſerpentes.

Aclides illis Tela. S. Aclides ſunt tela: q[ui]bā anōtiqua adeo: vt neq[que] vcfō cōmemorentur in bello: Legitur tamq[ui] fit clauſe cubito femis facſt: eminētib[us] hinc inde acuminatib[us] qu[em] ita in hoſſe iacientur religato lorov[em] lino: vt paſtus vulneribus poſt ad díos redire, Putat[em] ſi eſt teli genus: q[ui]d per flagellu in immenſum iaci pōt[a] a. Leuas c[que] te. S. Scutu[em] loretu[em] q[ui] vtunt affri: & hya[pani] b. Falcati co. en. S. affecta[uit] varietatem: nam c[que]ſequens fuerat: vt dicret dextraſ armarunt gladiu[em] falcati. Falcatus au t[em] enſis ā harpe qua vſus eſt Perſeus. Luca. a[it] Har[pen] alterius monſtri ame[de] rubentē. c. Oeba le. S. Oeabalus filip[em] eſt Te[toni]s: & nymphe Sebetri dis: hec a[ur] eſt uxta nea[rum] polim. Sed telo diu regna uit apud. Capreas inuſiā contra Neapolim fitā: fil us vero eius patriis nō corrent us imperiandri ſit ad Capaniā multus populi. ſubiugatis ſu[n] diſaluit ſmperiu[m]. d. Thelebou[em] capreas c[ui] reſina teneret, S. Thelebou[em]. Nam thelas boe[que] capreās ſunt populi: quos telo ſuo regebat im perio. e Sarraſtes populos. S. Campanie ſunt a Sarno fluio. f. Rufas

batuſque re. S. Caſtella Capanie: g Arua celeng. S. Iuno nis. locus eſt Campanie Cellena facer Iunoniu. h Et q[ui]s malifere deſpe, me. bel. S. multi nōla voluſt intelliſt: & dicit iſra[t]u Virgiliu[m] nome e[mi] mutaſſe: propter ſibi negatūr hoſpitiu: & id apte noluſſe dicere: ſed ondere per pyphraſi: nā ilic punica mala nafcunſt: vt nunc bella pro nolaua poſuerit.

Alii voluerit: accipit moenia abelle: vt ſit ſalepha & legat moenia bell. t Gateias. S. tela gallica. Vnde etiam reuonti cum ritum dixit. k Raptus

de ſubere cortex. S. Bīri rato

pt[em]q[ui]a recte ſubers cor tex: in q[ui]s formam tota fleſt ut facitare.

1 Montofe. Nurf. S. Cui uſitas in mōtibus polita. m Inſigne fama. S. bate fama: quia eſt occidero. Gyas: vt vſentē Gyaſs cadit ipſe, n Foſciibus armis. S. dum aſtuit ſertu tuna. o Horrida preſu cujus. S. Aequio lam genrem dict, et mōrum vitَe qualitati pruſus ram. Sane aliu[que] pendere ex alio: ideo erant horridi qui avenubantur: itemve nabantur: quia habebant dutas glebas. t. iſerſessiā molles ſeraces ſunt vt in Georgiis docet. Et cui putre ſolun: nāque hoc imita mur arando.

P. Quin & marubia ve nit de gente facerdos. S. medea quādo reiſelis Colchis laſon[em] ſecuta edicto: ad italiā perueniſte: po pulos q[ui]ſda circa ſub ſon ingentem ſacum habuſe: tes: q[ui] Marubii appedebā tur. quaſi circa mar habuſe: tates: propter paludis ma gnutudinā docute ſimedia contra ſerpentes: q[ui]q[ui] ali[m] matrubios a rege dictos volunt. H[ic] ergo pp[ro] me deam Angitiam nomina ueruſa e[que] caribus ſerpētes angere[n]t: ab his nunc vmbronem veniſe dict: nō regem: ſed duciunt: ſunt autem iſt[em] marforſi populi. CRIST. vid[em] Sertu[m]. ſunt qui dicant Mar rubiu[m] oppidum cōdum a Marro. Marſie comite, Marſi autem populi dict: ſunt: vel a Mario lydor[u] duce. Aut vt Syllus me minit a Marſia phyſig ap[pl]olline cau[m] vītō: qui rimore poenar[u] in Ita l[u] fugit. Plinu[m] a[it] Marfos ortos a filio Circes proptereac[que] inſel[em] illysimu[m] cōtra ſerpentes. ſunt qui dict cum ortos a p[ly]yllis popu[li]s aphriq[em] q[u]ui vim ha[berent] cōtra ſerpentes: hi puli[a] Nafamōbus huc partim venere. Partim in Cyprum. Angitui autem

dicti ſunt: q[ui] ſerpétibus aduerſantibus cos angere videtur. Alii dictu q[ui] agnua ſuit dicta Circe. q[ui] Fronde ſuper galeam: & ſœlici cōptus olua. SERVI Comptus frondibus veſte olivi.

r. Vipereo generi: & graviter ſpirantibus hydris. SERVI VS. Terrenis ſerpentibus.

Maſſica qui raftris: & quos de collibus altis

Arunci miſeri patres; ſidicinaq[que] iuxta

Aequora: quic[que] cales linquunt: amniſſq[u]vadofi

Accola vulturni: pariterq[que] ſaticulus aſper.

Oſcorumq[que] manus: teretes ſunt aclides illis

Tela: ſed heclento mos eſt aptare flagello:

Leuas cetra tegit: ſalcati comínus enfes,

Nectu carminibus noſtris indictus abibus

Oebale: quē generaſſe telō Sebethride nympha

Fertur: telebou capreas c[ui] regna teneret.

Iam ſenior: patriis ſed non & filius aruis

Contentus: late iam tum ditione premebat

Sarraſtes populos: & qu[em] rigat equora farnus.

Quic[que] ruffas batulu[m] tenēt: atq[que] arua celeng.

Et quos malifere despectant moenia bell.

Teutorico ritu ſoliti torquere çatecias.

Tegmina quis capit ſ raptus de ſubere cortex:

Aerateq[que] miſcant pelte: miſcat eruſis enſis.

Et te moſtoſe miſere in proclia Nurfle

Vſens inſignu[m] ſama: & ſœliciebus armis.

Horrida precipue: cui gens: aſſuetac[que] multo

Venatu nemoru[m] duris equicola glebis:

Armati terræ exercent: ſemperq[que] recentes

Conectare futuram prædas: & viuere rapto.

Quin & marubia venit de gente facerdos:

Archippi regis miſſu fortilimus vmbro:

Cima ap[ro] ſi [con] ſi. 1. p[er]

["Liber Septimus", "CCCVII", "s. Grauiter ſperantibus hydris. S. arcu ſerpentibus", "s. folo nocentibus flatuLu. Ante venena nocent:", "y. Spargere. S. conficere: runt.", "y. ſpargere venena didice runt. V. Arte leuabat.", "S. leutores eſſe faciebat: vt noſtrumque leues quecunque laborem.", "x. Medicant ictum. S. me dicor illam rem: & illi rei ſuit modulor et comitor. y. Tenemus. C. vehemè tem comificationem moſt. hec repetitio.", "c. Liquidi fleuere. Jae. S. etiam alii.", "a. Ibat & hyppoliti pro les pulcherrima bello. S. Thele? mortua priorevxo", "e. hippolite: phædrá mīno ier paſſhaes filiam ſupra induxit nouerçá. Hyppoli tos qui cum illa de ſupro interpellante contempiſt. ſet. fallo ad patrem deru lit ei vim voluſtifer infers ſelle Aegem patrem ro", "g. Marubius applibetur. quaerit ſtraque marubus. ab eis citoque marubus. coram perſonam volunt. Hic ergo p[ro]ſaegem ad angulam, perſonam volent. Hic ergo p[

Vertitur. S.l.agit. et totovertice fupſe.S.Sta.Et
to despectat corpe bellu- Aethneos effi ſee faubuq
ignes. S.Ingettes.nimitos qitoshabg ethna. Tā magi ita fre
mens. & tritibus ef.fla. Quā magis effu cru.fan.pug.Le
gitur in arte:q tā magis: maxime: min? :minime polituo
tantu iunguntur:qd in tunc obferuaf:fi ponantur ad aug-
mentu ifte particuie tunc em vitioam facut elocutionem
Ceteru fi ad exéquione poſite fin: poſuit:vel cōparatio
v. l fuperlatuo:vel pro iſis gradibus ipſe inter ſeu juncti:hc
ergo eſt. Tā magis illa fre
mens: & trifubq effera ſi
mis. Quam magis effuſo
crudelcunt fanguine pug-
ne. Nō em ad prælatione
poſite ſunt:fed ad exéqui-
onē. Maiores em nifi non
in dicto vitia:fed in ſign-
ficatione eſſe voluerunt:
Hinc e in Saluſto.ita quā
quiſ pellime facit: tam
maxime turus eſt. Nā &
hic exéquatio eſſon co-
paratio. C.Tam magis il
la fre. Vel poëtice dixit:q
tanto magis creſeret ſla-
me: quanto magis crude-
ſceret pugna: cu reueranō
eſſent flammefed ſimula
cra ſlamarum: vel hoc vo-
luit exprimere:q & ſi foro
ma chymere in galea hot
roro incuteret: tīn in arden
ti pugna horribilior apa-
parebat. v Sublante.
C. quaſi extantibus ex ſeu
to. x Auro inflignibat:
SE.Io Inachi filia argio-
rum fluminis ſuit. Hanc
amaut luppiter. & dum
cum ea eſſet: ſupuenit ſuo
noille timēs ne deprehen
dereſ:io mutauit i vaccā:
& eā pofcenti dedit ſuno
ni:ne pellicem confiteret:
cui ſuno arguī oculatum
oib? membris. Ariftoris
ſili cuftodē appoſuit. qſ
cu luppiterip Mercuriu in
teeſſet: ſuno eui paupo-
nē mutauit. Ioni vero im-
misie: oeftrum q diu exa
gitata: puenit ad egypſi
& Iouis volutate in ſim
mutata eſt. y Inigni-
bat. S.Signo ſuo clage eſſe

faciebat. § Setis. C. Sete horide ſunt: vt in ſubibus vide
mus. Lana cōtra molilima: necq eſt niſi ouibus. Pilt autē
mediut vt necq molles: vt lang: necq rurſus rigentes: vt feteg
Itacq feras p pili poſuit. a Argumētū in. S. Aut fabu
la: vt Cicero, argumēta erāt invaluis: aut reuera argumētū:
I, pbationē q ſe grecuī cōprobare cupiebat. hoc eui etiā ama
ta ſupf dixit: Inach? acrifiuq p[res mediç]i myceng.
b Cuſtos. S. ne reueri poſlet in forma priorē. c Celat
taq am. C. Fluviog em diu ita pingeban: vt bubula haſe
re: et cornua: & ex vina aquā funderet. d Pater Inach?.
S. P[er] nō tīn ei? fed auſtor origīnis turni. e Totis ag. cā.
S. qui oculis poterat ſub facere. f D[é]ſenq. S. D[é]ſeo denſes
dicim q aliter nō. g Argiuacq pu S. Et hoc ad generis
vt dixim? ſup p[ter]in, pbationē q eui ſequeban: argui.
h Vetererefq ii. SE. b[ui] veteres: nā vbi nūc Roma eſt ibi fu
eru Sicanī. q[ui] poſtea pepuleru† Aborigenes. C. Vetererefq
ſi. Ges h[oc] hilpana eſt: q p ſeditione poqularè relietia p[ra]ſ

Eneidos

in ſitali venit: dicti ſunt Sicanī a Sicore hypanie ſubilo.ht
pulſi ab vmbris infula occuparū: q h[oc]ita a ficulis ſappele
haſ. i Sacranq acies. S. dictū Corybantěveniſſe ad italā
& tenuiffe loca que nunc vrbi vicina ſunt. & ex eo p[er]ſos
ducētes origine Sacranos appellatos nā facrau ſunt miſi
dēi Corbantes. Alii ſacranas acies ardeatiui volueri q alioq
cu peſſuentia laborare, ver ſacru vouerunt: vnde ſacrani di-
ſt ſunt: ver facq aſt imolationis eſt genus. Mos em tāls
fuit: vt magnis in periculis adſuſt: vouerunt quicq[ui] p[er]
ximovera nata eſſent ap[er]
ſe a[ia]ia imolaturos. C. He
facranq acies. morat Co
rybatē qndā veſſel itaui:
et oſtediffe mytula Cybe
les ab h[oc]q fluxeripper
facras ceremoniis ſacrani
appellati ſut. Alii dicti ſe
cranos c[ui] dictos ardeates
ob ſacrum voti: q[ui]d vide
tur ſentire Syll[em]. cum at.

Sacra manus rutuli.
k Piecti ſeu. la: S. G[au]tus minois fil[ui] venit ad
Italijā: & cu fibi impium
pofcerer: nec acciper. Ideo
q nihil preftabat: ſub d
pater p[er]ſterat: fonam eſt
transmittendo: cu a[n]hac
dificint: eſſent: ofendit
& ſacru miſtare q & p[er]
ſe labye? dicq eſſt. & ex eo
populi. atro n[ot]o d[omi]nus,
quā latini in favorem vocamus:
p[ie]ct autu ſeuta c[ui] in bello
frequeſt, p[ha]tuit: ap[er]ma
iores uifor[em] fortium p[ie]ct
erant ſcuta: cōtra & incit
um: & tyronu puna, c[ui]
V[it]a eſt. p[ar]maq inglon
alba. i[n]o p[ie]ct. i Qui
ſality. tu. S. n[ot]o origine
ſupra diximus. m Sa
crufq nu. l[ia] S. aut tu [n]ic
facru. Aut, p[er]ſus eſt ac
dauere enq. nā facrau eſſ
denumicus p[of]cicu inuenit
eſt ille cadaver enq.

in Litt[em] at. S. lit[em] flumis
vit viridiq. i litoreq p[ie]ct.
fus. c[ui] r[ip]e p[er]flumim
ſi: litorema maris. vt Oui
p[ri]p[er]s littora pulſans:
o Rutulofq ex. C. Runu
li argutur ſuruiqu[em] e[ui] rege
rutilo in italī venerat. At

giui: Epei: et phoſoate venert c[ui] Hercule. C[re]ſenes c[ui] fatur
no. p Circeuq iu. S. Circa h[ui]c traſt[ui] cápant: colega
puer luppiter: q auxurus diceba: q[ui] avēſp[on]a, ſine noua
cula: ga barba n[ui]q: rafillet: vt Iuno virgo q feronia dicba
tur. Eſt auſ fons in Cāpania iuxta terracu[n]i q alioq auxu
eſt dicta. q Et viridi gau, z[em]. S. n[ot]o vacat q addidit vi
di: nā c[ui] alioq hu[pi] fontis l[uc]e fortuit arſillet incedio: de
vellent: inde incole traſſerre ſimulacra. ſubito reu[n]ut.
f Qua ſatu. z[em]. S. ſom h[ac] leſſione: reuera ſatur p[al]uſt in
telligimus: fed alii aſture legt[ui] quod ſi eſt p[al]ud[em] pro flui
mine poſut: Nam haud lóge a Teacina oppidi[em] eſt. Aſtu
ria & eius cognimine fluiuus. s Querit iervak[es]. S. Sa
tis ſignatis verbis expreſſit ſlumen angulium Cōtra de ty
berino ait: in in mari prorumpit.

t Vſens. C[R]I. Fluiuus h[ui]c haud longe a Teracina in Tyro
shenum cadit mare. Eſt & v[ſens] alter fluiuus in Galia d
ſalpina: qui ex alipibus cadens: padum ingreditur.

["Liber Septimus", "CCCVIII", "v Hos fupaduenit vol\nfæa degre ca. S. Pruden\nter poft cōpeta cōmemo\nrationē virorú: tranfit ad\nfoemias. Ita eni de Troia\nnis legiſq. vtimi Ama\nzonii poſtula ſt auxiliu:\nque res ab Homero p[er]ter\nmilla eſt. Sane 'tâ p[ſ]aguti\ninſoſcitatibus futuræ: q[p] in\nter ipfa principia armāſ\n& ſoſme, x Volſca\nde gen. ca. S. de priuemo\nvolſor ſoppido: vt pri-\nuemo anſiq. metabus c[ui]\nexcederet vrbe. C. Camil\nla. Camillos anſiq. mino-\nfios dixer[ur]. y Et flo\nrentis ere carer. S. Enn[.]q:\n& Lucreti? flores, dicunt\nomne q[ui] nidu[n]i eſt: hoc e\nſecutus Virgilius: aliter a\ncyrologia eſt. Lucretius.\nFlorebar nauiſ ponutus.\nz. Calathis ve miner. S.\nMinerua et armos dea e:\n& lanitit[ur]it: ſed Camilla:\nalium ad armam foli[us] c[ot]\nlerat. a. Curſuq[em] pedi\np[er]uer, ven. S. b[ene] pedum\nadieci: ne p[er] equi e[ſ] g[ra]\nminuereſ: q[ui] d[ec] obiic[er].\nQuid t[em] c[or]egiui ſi ſoſmi\nna for[ui] fidis equo[rum].", "Hos luper aduenit volſca de gente Camilla:\nAgmē agens equitūr: & florentis ere cateruas:\nBellat[rix]non illa colo calathis ve minerue\nFoemīneas aftueta manus: ſed prœlia virgo\nDura pati: curſuq[em] pedum preueterere ventos,\nIlla vel intactæ ſegetis per ſumma volaret\nGramina: nec teneras curſu leſſet ariftas.\nVel mare p[er]mediu[rum] fluctu ſuſpenſa tumenti\nFerret iter celeres nec tingeret æquore plātas.\nIlla[rum] omnis t[est]ectis agrif[us] effuſa iuuentus:\nTurbaq[em] miratur matr[u]r: & proſpectat eunte,\nAttonitis inhians animis: vt regius ofto\nVelet honos: leues humeros: vt fibula crinē\nAuro internectat: lyciā vt gerat ip[er] pharetrā:\nEt p[ra]ſtoralem prefixa eſpide myrtu[m].\nFinis Septimi libri.", "b Illa vel intactæ C. P[ul]cherring hyp[oles]q[ui]slatt[n]i ſuplationes noiant: q[ui]que apti médati p[er]rát. t[in] magnum inde fit aut augm[ent]i aut diminu[tio, c] L[es]ſiſet arit[as]. S. Primas ſp[ice] partes: diſtas ab eo q[ui] primæ areſcant: d Tingeret: e[ſ]q[ui] re plātas. S. mergeret: vt tingar equos.\ne Iuuetus: turbaq[em] mi[r]atur. S. j[ani] ornat[ur] eius poſt arma dictu[rum] e[ſ]. VII. Hyſteron Proterō c[œ] vo[rum]uerunt in ſi ndendo: vt or nat[ui] matres: viri vero ar[mi] ma mira[re]t. ſed melior ſen fus eſt: vt ſic dictu[rum] e[ſ] accipiamus. ea e[m] ſex q[ui] vterq[em] mirat. q[ui] ſunt poſita cons[tra] opinione: vt miretur foem[ie] armam in miſere: vt viri ornat[ur] in bellatricæ.\nf Attonitis inhi. ani. S. Stupore q[ui]dam pareſacio[re]. g Lyciā vt ge. ip[ha]. S. qua[n] Lyciā, vt le gim[que] Cretenses ſagittras: h P[ra]ſtoralē p[ra]ſixa ze. S[n] on haſtā myrreā: ſed ip[er]um myrtu[m]. Statius: Lerneam facit iſſe habē.", "P. Virgilijs Maronis Argu\nmentum in Octauum Aeneidos librum.", "T Vidit vt Aeneas ſumma vi bella parari:\nArcadas: Euandru[s]q[em] ſenem ſibi ſoedere iuge[n]t:\nDardanioq[em] duci ſociatur hetruria tota,\nArma petit genitrix: dat mulciber: in clípeoq[em]\nRes pingit latias; & fortia ſacta nepotum,\nVel ſic\nIntonat hic bellum testi de culmine turnus,\nDeſcriptio Octaui libri,\npreparat octauo bellu[rum]; quos mittat in hoſtis:\nDat belli ſignum laurenti turnus ab arce,\nMittit & magni venulus diomedis ad vrbe:\nQui petat auxiliu[rum]; & doceat que cauſa pete[d]i.\nAeneas diu[u] monitis adit arcada regem\nEuandru[rum]: arcadia profug[u]a ſerna regna petete;\nAccipit auxiliu[rum]; h[uius]c natu[m] & ſocia agmia iuge[n]t:\nEuander, p[al]las fatis comes ibat iniqui u[s]s,\nIameq[em] habi ſis bello; & maternis let[que] in armis;\nFatag[em] fortunaſq[em] ducum: cauſaſq[em] fuorum\nSortus clypeo: diuina intentus in arte eſt.", "RR", "Sciret hyſpangi flumina\nq[ui] ſi illa ſi inſi\nbarybantur ad\naqua ſi ſanctis ad\nros nā ſanctis ad\nfons, ex q[ui] p[er]\ntato, ſi ſanctis ad\nfons, ex q[ui] p[er]\ntato, ſi ſanctis ad\nvoueruntur, ad\nſet genus. M[or]a\nvivuntur, ad\nſet genus. M[or]a\nvivueruntur, ad\nmo[no] vobis, ad\nimovere natu\naetate, in\naetate, in\nfaciuntur, ad\naetate, in\nfaciuntur, ad\nvobis, ad\nfaciuntur, ad\nob ſacrum, vobis\nfaciuntur, ad\nob ſacrum, vobis\nfertur Sylla. M[or]\nS[ic]a\nS[ic]a\nS[ic]a\nS[ic]a\nS[ic]a\n

Liber

Ocraus

CCCXI

modo in alia finiam incli
net: f in ptes ra, va, c.
Tanta vis erat ingenui: vt
codè pene momèto: p. çò
cunque aut ad te facerent:
aut re aduerfare diſeura
retet. g Sole repcuffiz.
S. aut vacat re aut bn re
perculum: quia primo
aquæ ferit: ide poſtea ten
dit ad tecta. h Radiæ
tis imagine lung. s. negat
omnes phyſici lumè lung
aliud ex ſe, reddere: & vi
tupat hoc dicto Virgili'.
Qd. ſui tolerabile eſt: qa-
nò lunæ ſi imaginè dixit
lung: quæ a ſole lumè ac
cipere manifesti eſt.

i Laſaria teſt. S. multi
lacunaria legut, vni eſt in
Horatio. Nec mea reni
det in domo lacunar.

k Alituum. S. p. alii: ſb
metri cì (vt fùp dixim')
addicit ſyllaba. 1 Sub
g Harris axe. S. i. ſub aere.
m Aeneas trifl. C. ofte
dit numen qui p viri
li ſua periclis refliſt: nun
d. aſſeſe. n Procuubite.
C. quafi vic: necellitate
natural: non cmi ſponte
facuit: ſi dictus a ſomno
p[ro]cubuit. o Seræq de
di. p. mé. qene. S. Tardà
quieta in bellicis curis.

p Tyberin. S. bni Tybe
nus: quia ſupra dixerat
deus. Nà in facris Tybe-
nus in comleoxia: ei eſt
comuni ſermò Tyberis.
In poemate tybris voca
tur. q Senior. S. Atq
vibiqflaui: ei eſt dixit. S.
ſenior aut p[ter] ſpumàs
dictus: e aut ad reuerêſtà
p[ut]ner; ſic Lucan? de Ro
ma adhuc flórete: Turris
gato canos eſtundens ver
tice crines. r Glauco.
C. color aque conueniés:
Colori facies multiplexe
& varia eſt: vocabula àp
ſplos experiënt exiguat.
Ruſi aut coloris ſpes ſut

fulus: Flauus; rubicùdus: phœniceus; rubeus; luteus; ſpa
dix. H[uius] o[n]mæ appellationes ſunt ruſi coloris: aut inſedere:
aut viridi admiſſeres: aut nigro inſuſtare: aut vírenti ſen-
fem alba illúinare[s]. N[am] phœnici[que] àtationi: et rutilus: &
ſpadix: qui his color eſt: exuberant à ſpléorèq ruboris
ſignificat: illes ſunt fructus palmas: nò ad modum ſole incog-
di. Vni & Ipadicis et phœnícis nomè eſt. Spadicæ a em Do-
rii vocant tramite: & palma cui ruſtu aulſum. Fuluus
de ruſso et viridi mixtus eſt. In alis plus viridis: i alii p[]
ruſi habet p[ergo] ſuſa aquæ: fuluui aurit: fuluus ſalpis d[]
& ſulfo. Flauus ex viridi albo et ruſo eſt. Hinc flaug co-
mat flaug frondes oluiaq a Virgilio d[omi]ci. Et Pacuui. Fla-
tum aquæ: & flauui puluerè dixit. ſic cedo en pedem fla-
us lymphis, flauui vt puluerè manib' eſidè: g Vlyſſem
ſep multi abluæ. Rubido ruſuſc atrior eſt: & nigriore
m iux[em] luteus cōstra ruſo dilucidior. Ceflià latini dixere: g

Omnia peruolitat late loca: iamçp subauras

Erigitur: ſummicq ferit laquearia teſt.

Nox erat & terras animalia ſella per omnis

Alituum: pecudùq: genius fop[or] altus hebat:

Cum pater in ripa: gelidi: q[ui]b[us] ſub etheris axe

Aeneas: trifl: turbatus p[ectora] bello

Procubuit: ſeramçp dedit p[em]b[ula] quietem.

Huic deus ipſe loci fluiuio tyberinus ameno

Populeas inter ſenior ſe attollere frondes

Vilus: eum tenuis glauco velabat amictu

Carbatus: & crines vmbroſa tegebat arundo.

Tunc ſic affari: & curas his demere dictis.

O ſate gente deum: troianæ exhoſtibus vrbe

Qui reuehis nobis: eternaçp pergama ſeruas:

Expectate ſolo laurneti: aruicq latinis:

Hic tibi certa domus: certi (ne abſiſte) penates.

Neu βεβιi terrere minis: tumor omnis & ire

Conceſſere deu: pfugis noua moenia teucriis.

Iamçq tibi (ne vana putes hec fingere fomnù)

Littoreis ingens inuenta ſub ilicibus ſus

Triginta capitum foetus enixa iacebit.

Alba ſolo recubans: albi circum vbera nati:

Hic locus vrbis erit: requies ea certa laborum:

Ex quo terdenis vrbem redeútibus annis

Afcanius clari condet cognominis albam.

ce glaucopis ( vt Nigidip
aut) de colore coeli q[ui] cœ
lia. s Et curas tc. S. Ha
bitu futurè oridis ondit.

t. O ſate gêre deu. S. Ali
bi: certuſſima, ples, & viſi
las] ne deum. gens. C. Sa
te. orò eſt i genere delibè
ratiuo: ab oi p[re] abſolu.
ra. Primis, em verbis nò
folu beniuolentia captat
a p[ſona] Aeneæ. Cōmen-
dat ei a gnere: comèdat a
meritis q[ui] Trotâ reuehit.
Que tantaj[us] nifi a ma
guo fieri nò p[re] comèdat
ex eo q[ui] a fatis ſit vocat:
veru etià iſidè rebus dat
ſpem n[ut] medio cre: futurâ
elle qui ſibi p[odict]. Poftre
mo m[ôſtro] ſuts remouet
dubitationè omne: ne for
t[u]ſpice: hec ſomnia va
na eſse. v Vrbè q[ui] reue
his nob. S. vt ſulu i ſitali
portans: vrbè ergo p[er] ciu
bus p[of]uit. Reuehis ât: p[
per] Dardanu: a q[ui] troia-
ni deſcendùt: x Expe
q[ui]ate folo, S. Laudat affe
ci: etui: locis: vt: Ipſe te
tityre p[inus]. Ipſu: te fon
tes: ipſa hec arbuita vo
cant. y Hic tibi cer. do-
S. q[ui]d fupius ab Apolline,
popoſe: at: hoc n[ut]e indi-
cat Tyberis: vt. Da ppriā
tymbre domù da m[œ]
nia fellis. z Tumor ois
& ire conceſſe: deu. S. aliq
Hemiftichia in Virgilio ta
funt imminuta ſenſu q[ui]
verbis: vt ecce hoc loco-
Nançq nò p[o]ſum[que] intel-
ligere geuſſe o[em] tumov
re & iram deo: cum ad
huc inſimica ſit Juno: Et
ad Trojanu[rum] p[nitie] ad
dan[que] aliq alia numia: vt
furia: vt luthurna. V[n]i quid
dà mire concluſit h[uius] ver
fum dicens. Conceſſere
deum p[ug]is. n. m[œ]t, te-
quod ſi tra: acceperim: vt
dicat teu[n]tos c[of]ſituere ci
uiſat: nec ea numia que

funt irata vetant: nihil erit contrariu: N[am] & ipſa luno hoc
dic. N[ò] dabeſt regnis eſto, phibere latinis: Atq[ui]mo ma
net fatis Launia, contunx. Hic aut ſenſus etià ſi derethas
ſubaudationè p[re] accipi a ſup[or]ib: vt ſit tumor ois. & ire
conceſſere deu: vt h[ic] tibi c[erta] dom: certi penates.

b Ne vana pu. DO. Quia ſolè: multi inſomnitis decip[er]i:
dat ſignu: q[ui] cognofcat hoc fomnù: vey eſſe. c Littò,
reis tc. S. Lic: p[o]ſum q[ui] de fluio p[er] ilicibus, dicere, ponit ſi
difcretionè: vt ſub ilicibus, paulo p[ol]t: Viridic[que] in littore
confp[ici]t: ſus H[ac] aut porc[iu] (vt dixim') fecu habuerè Troia
ni: q[ui] amſſam i Čipan[ta] inuenere c[ui] ſexu circa laurentè
agr[ur]a: qu[à]t[ò] Aeneas imolauit ſunoni: quia ipſa d[omi]c terra:
vt. Coniugis in gremiu[que] lete deſcendit. Scim' aut h[oc] a[ui]
inimicu: e[que] ſrugib: vt capra vitib: qui libero imolatur.
d Eutax iacebit. S. participo viens tangit hyſtortam.
c Solo recubans: S. folo vidè: abuſtare. f Ex quo, S.

RR III

as: & c[ui]tam habentam
parat. C. Phæmum
fluc. ſitu. N[ò] q[ui] vidi
nuditu p[oli]um c[ui]n
animi: Aemilianum
perſa decime con-
cogtat. c. Flavius
C. N[am] c[ollutus]a
dubius multa
tid[em] contra eſt.
vit[em] animi: du[bi]tus
ita ambigui: du[bi]tus
velut carma: c[ui]n
venis carmo: c[ui]tus
ab[it]. ſic p[er]cipe m[à]

Enidos

ex quarrone: g Quod iſtat. S. Cura ei Aenea pūtis fue
rat neceflatis, h Archades his oris g.a. pal. p.S. Euār
der archas fuit nepos palantis regis archadie. Hic at cum
patrem occidifet: fuadente mīre Nicoſtrata: q. etā carme/
tis dicta eſt, qa carminib'varicina baſ: dimiſſa, puitia ſua
venit ad Italiā: & pulſis

Aboriginib'neutn loca
in qibus nunc Roma eſt: et
modicti oppidū fudauit
in Palatino. Hic at
palatin' mons ſedm Vir
giluā a Palante auoEuār
dri eſt dictus: ſedm Var,
& alios a filia Euandri
Palātia ab Hercule viciv
ata: et poſtea illic ſepulta:
vel certe a palante el'filio
illic ſepulto. Alia a balacu
ouit: balanteu yofunt di
ci: exiſt p. Antiftichō pa
lāteu dictu: ſed fi a bala
ur: hoc nomē veniret: Pa-
breuis e ficut eā Martia:
pōſt pleritq. St aut a pa
lante pa. lōga ſic: vt eam
pontit vybiq. Virg. ſeom
ſua opinionē. Gen q. a pa
lante p ſectiū. Proſectum
ad has oras gen' a palan
te: no a palante p ſectiū.
DO. Archades. breuitate
vnt. ne tadio afficiat aneā:
Gen e'm dict et nomē et
vrbe: & ſpem dat auxili
cu hofib illi hoftes ſint
& peregrini. ĝs iure odi-
rit latini. C. Archades.
Poſtq. ſidē ſecerat: q. di-
citur userat eſſe credenda
narrat vii auxiliu petat.

k. In mōtib. S. vt dixit
s. i. miorib illis collicul.
1 Palantis. paul. S. Co
fundit nomia vt pleritq.

ſoler: Nam auus ſuit. ſicut & illud dixit Luco tum forte
parentis p[ilumni] Turnus: Et alibit. Pilumnufc illi quar
tus pater. m Bellum affiſue ducunt cum gente la
tina. S. Ducut. i. aut gerut; aut in longuī trahut. Et bīn pr
ſtandos auxiliai exprimittam, ne mag[ui]noſtati gr
co fauere credanſ. C. Hi bellu. Argume[n]ti a uerifimil: Nā
ſi latinis hoſtes ſint: libenter ad, appellendu comunē hoſſe
cui Troianis cōueniēt. n Foederā iunge. S. legit & fo-
dere. o Ipſe ego. D. Pollicei homi ignorā viā ſe oftenſua
rum. C. Ipſe ego. Dat ſpem poſſe illu ad Euadrū puenire,
p Recto flumie. S. Recto fluminis itinere, & ſic dixit: vt
tunc ſe ad Caeterę recto ſert ſittore portu: hoc eſt a littore re
cedens. S. eut ergo nunc a littore fluiui nō recedet eſſificat.
Eſt & alia exponitio: vt recto flumine & domito trenato:
& in tranquillitatem redacto intelligam? quod euā fecit, vt

Mitis vt in morē ſtagni placideq paludis vt ſt recto p[er]
riti p[er]tis participi. p. Iunoni fer rite ſces. S. ſicut etiam
Helenus monuit. D. Iunoni, matutinī p[er]s cōgruī faciſi
ciis on[dit]. Docet potentūras ſuppliſado potius ĝ, reput
gnando ſupari. q Supplicibus, C. Et hoc dat ſpem
perſcienidi. Nam placata
Iunone oia euta erat p[er]
randa: neq dubitātū q[ui]
placari poſlet: p[er]q[ui]m
plerit. r Mihi victa
ho. p[er]ſol. S. Bīn admitt
bellica curā p[er]miſſo vo
ti fore cōpote. C. Vicer
q. d. nō poſtulo niſi cum
viceris. s Ego ſi. D:
nō arroga[ter] ſed neeſda
rio laudat ſuſi officii. C.
Ego ſum ple. Vt ſide lo
conclitur: ſeip[mi]n maniſ
ſtat: & c[ui] addat ſe eſt gra
uſſimū c[oe]lo: p[er]ſuadet ſe
facile p[er]ſare poſſe q[ui]
merat. t Stringente ri
pas. S. radente: iminuen
tem: Nā eſt Tyberini flui
uii p[er]priu: adeo: vt ab an
tiquis rumon dictus ſit
quafi ripas ruminās: &
exedens. eti[que] in facris ſe
ra d[ice]bat. Vīn at nunc:
et p[inguia] culta ſecutē in
aliq. eti[que] vrbis p[re]Teren
ti d[ic]ex: eſt eo q[ui] ripas te
rat. V. C[erule] tybris:
S. aleus. profundus.

x C[oe]lo gra. S. Pro h[is]
quin coelo ſuſt. y. Hic
mihi magna do. S. c[it]
ca exitum ſuſt: aliati Romā
dicut Tyberini eſſe dom
cluī. z C[el]ſis caput vt
bibus eſt. S. D[uc]tus
quāllis confat multum
floruitque trpib. naq et lu
comones reges h[ab]et &
maximā Italiātum ſuae
rat partē. a Nox anſa
ſomnufc reſlig. S. vt ſe
fos ventus cu[que] tole reſi
g. C[oe]no aneas. c[ui] p[er]g
t[em]videt: t[em]at audientur par
aui lucē credēda vidēbat. Nā
Platone & Anſto, re
ſtibus. Somnia q[ui] matu
tinō t[em]p[ro]bueni: vera eſt
ſe c[of]ſueſt. b Oreti

Haud incerta cano: nunc qua[rone] q[ui]d inſtat

Expedijs victor: paucis (aduerte) docebo.

Archades his oris: gerus a p[al]ſante p[ro]ſectu.

Q[ui] regem Euandru comites: q[ui] ſigna ſecuti

Delegāre locu: poſuere in mōntibus vrbem.

palantis proaui de noſmine p[al]lenteum:

Hi bellum affiſue ducut cum gente latina:

Hos caſtris adhibe ſoſios: & 'ſoedera iunge,

Ipſe ego te ripis: & recto flumine ducam:

Aduſum remis ſuperes ſubjectu: vt amne.

Surge agenat dea: primil[que] cadentib auftris

Iunoni fer: rite p[re]ceſſ: ira[que] mina[que]

Supplicibus ſupera voſtis: m[hi] v[ic]tōr honore

Perſolues: ega ſum pleno quē flumine cernis

Stringentē ripas: & p[inguia] culta ſecantem

C[er]uleus tybris: c[elo] gratiſſimus amnis.

Hic m[hi] magna domus: celis caput vrbibus

Dixit: dein laeu ſeuuius ſe conſidit alto (exit).

Ima petens: nox ænem am ſomhuſq[ui] rei quit:

Surgit: & etheirei p[]spectans orienta[que] ſolis

Lumina: rite cauſis vidam de flutmine palmis

Suſtulit: ae tates effudit ad æthera voces.

Nymphæ lauræt[es]: nymphe gen' annibus vn)
(de eſt:

tia lumina. C: Nā t[ec]irco nox abibat: quia fol oriebat.
c. Cauſis. C[ui]n concavitate redactis. d Vndā de flu.
pal. ſuſt. S. quia d[er] euā nox folo ſomno polluere. vi[n]n eſt et
noctem ſumine purgat. e Effudit. C[af]iatim emerit
& recto ordine progreſſus eſt: vt primo corpus luſtrare
aqua: deinde luſtratus ſces effuſerent: nā impu[n]t puru[n]
aſſat: haud deo: f Nymphæ. S. Hic diſtinguend[us] eſt
vt generalitatem equaſ specialitas: vt in georg. Mater cyte
ne. Nam victum eſt poſt p[re]ſtem genus inſtere.
DO Nymphæ. p[er]c[ie]c diſtingut, nymphe laurentes: q[ui] ſi
in t[em] fuerat neceſtar[ie]: de n[u] p[one] Nymphæ gen' annib[
]o. vnde eſt: poſſum? eti[que] in intelligere eſſe duplicato[rum]. T[ur]
diſtingi eſt: vt dicas nymphe: vt generat. p[ro]ſerat: de[n]
ad ip[em] redate. & dica[re] lauræces nymphe q[ui] e[r]at p[er]ſed.
g Tybri. S. Tybrim alu a reg[ue] Aborigenum voluerit d[ur]

["Liber", "Octaunus", "CCCXI", "ætum:q:irxeta dimicæs interempſt? eſt: Alii ab eo rege quæ glaucus Minois filius i Italia incremitem:alii (inter 4s Lui?) ab Albano rege:q i eu cecidit. h Tuo genitor cù flu. S. Sic ien in ſubibus adſto Tyberine cù tuis vndis, D. Gent. nitor:honoris cæyel qui ſubit, q:vt pr confuluerat.", "Arcate peridis. SER.\nHypallage eſt pro a me phibere pericula.", "k Quo te cù cù tenera la:\nS. Lacus eſt quodda ad huc latentis aq receptacu\nlum: & dictus q:li lacuna\nqua:de:ex q. erupens aq\neſticit fonte: qui cù fluere\ncoſpitaluei ſacit. Vnde\naſtia rita dixit: aluei: ſon\ncem: lacum, Hoc enim\neſt. Quocumque ſolo pul\nchemmus exis quamque\nmulti hoc verſu eius ſup-\nfuonêvelint ſignificari:\nſdo et hoc dixit æneas:\nqa auderiat: hic mihi ma\ngna dom: q. celi: caput vrbì\nb: exi. D. q te cù laci,\n& q:ui fonte alteri, ad\neus origine: aliter: ad exi\ncum pueri. Fons eſt aq\nnitiu: Lacus vbi fontis\naſq colligitur m Semp\nhonore meo, S. Satis Aes\nneas pe plicite: cù Tybe\nis verecunde popoſerit:\nAit nanc: mihi victor\nhonor e p[ro]ſuoles.", "n Cornigei. S. flumina:\ntò cù combi? pingit: ſluie\nquod? mugiti boi imi\ntae murmur vndarù: fi\nue q[ui]d plrunq in cornuſi\nflutudine curuaras cerni\nmus ripas. o Hefperis\ndùs reg. aq. S. Bene addi\ndit heſpidi. i. Italia: Nã\nEridan? rex eſt flumini\nheſperig: vt ſjuororù: rex\nEridanus, fluusus voca\ntuus antiqui? eſt: qui ap\ndatores in of forma filis\nat nito. Sd mo aliter e\nin ſeda im form. Nãq\nſ proprii fuerit nomé: et\nit anis habuerit: vs per\ndita fae vocatim: vt Teren\ntus Terteni: nullo exces\npto. Sia ut appellatiuom", "n emittie vit: vt plus P[le]uus, fluus? ſluie. Excepto filius\nNam fili facit: P[ler]unq in Poetae euphoniæ cæ anqurate:\nIquif. p Regnator, D. vt ondat oibus fluminib? po\ntore: Placid? & vento: & flumine propter nauiatione,\nq Tandem, C. poſt diuturnos erores r Et propi? S.\nEt pprius legit et propius. Si pprius familiar? ſignificat:\nvt. Et pprius res afpice nrâs. Si a[ut] p[pius]us citus. Cice. ſic\nin ventinis. Nec quicq[us] eſt p[pius]us factu: q[ui]t ill d[omi]plu\nde hydriano ſtracuſis inferretur: & hoc eſt mel? Nam et\nſatim eſt porca conſpecta: & Aeneas no dubitabat de fi\nde oraculi: ſed p[oc]ſit celeritate. s Tua numia. S. tua ora\ncula et, p[mi]ſa. C. Numia fir. Nã q firmabif numè: fi facta\np[mi]tilium ſequent: q[ui]d euenit: nam paulo poſt fus appuic:\nt Monfriru: S. quia ſubito: & cù triginta porcellis eſt vi\nfa. D. Monfriru: q[ui]d eſt contra rônè naturæ. Refert Dony\nflus Aeneæ ſacrificanti porcam aufugille: qua naut fecu", "adduxerat: & oraculû ſuifte: vt ibi vrbem conderent; vbi\nilla constituit: Eroq illâ infecuti ſunt vſcr. ad collè: q trî\nbus milib? paſiuti diſtar a mari: audirac: eſt hic vox vt cò\nſilterent: & ſuem parient: obferuerat: quâ doquidê totides\nannos poſtea quor illa foey pareret Troiani ſedes imora", "turi eſſent: cù meliori ſor\ntuna: atq[ui] illa de ſequê\ntriginta porulos p[er] xxx.\nannos ab Aſcanio ſedes\nin albam traducit: ſunt.\nV Viridiq[ui] in littore: S.\nFlumali: q[ui] Conſp\nct fus. Hora. Et amica lu\nto fus. Sciendu[que] hoc eſ\nvitioſum i monafyllabis\nſinu verſu: niſi forte ipſi\nmonafyllabo mínora ex\nplicent animalia: vt par-\nturient montes: nafcetur\nridiculus mus. Gratiorio\nres enim ſunt iſtu verſus\nſceda Lucilium.", "x Tibi enim. SER. Va\ncanien et tantum ad for-\nnatû prinet. Integrum eſt\nergo tibit: vt ex iteratione\ncreſcat augmenct. Teren\nO miſis miſis. CRI. Tibi\neni. Nâ auderat Iunonê\nſupplieib? ſupera donis:\ny Maxia lúno. S. Quæ\nlitû eſt q[ui] ſit máxima Lu-\nno: Nam (vt dixim?) va-\ntis ſunt eius p[ra]tes: vt cu\nretis. Lucina, matrona, re-\ngina. Et dicit theologi-\nipam eſse matre deu: que\nterra dicit. Vnde etiam ei\nporca faciicat. Ergo pe-\nrite eſlegit Epitheton: vt\nmaxima diceret.", "z Maſtat. S. maſcatio poſt imolatione: Vn bo\nno vſus eſt còpèndio. Sa\nne hyferon proteron, eſt\nin hoc verſu: primi enim\ncum grege ſiftit ad aram:\nſic maſtat: auget, ſuſcit.\nD. Maſtat. Pr[ip] ſiftit de\ninde maſtat. Ergo ordo\neſt: Qua Aeneas ad aras\ncum grege ſiftit: et cù gre\ngemaſtat: vt: itelligat\nctiam foetus maſcill[em].\na Tyberis ea, C. Re\nſpondit re ipſis: pmillis:\n& oftendie quanta ſint merita\nmaſsoralib? duis ſit. b Q[ui] longa eſt nocte. S. Inſi[mi]t ſon\nga eſt: vt nunc hyemè inter ſel luxu q[ui] longa fouere.", "", "c Refluens. S. velut in alueſi ſuìi recurrens: vt Aeneas cò\ntra vndas perges: deſcendètis celeritare, ppe modu[que] tuereſt.\nd Aequor ags. S. ſelicet ip[pius] equalitatè. e Rumore\nſecundo. S. Hoc eſt bona fama cù neminè lederet: aut cer\nte dicit eos an venife q[ui] fama nùſcaret eſ vêturos: aut ſu\nmore, p[ro]rumone poſuit. Nâ vtâ, dixim? rumon eſt d[ict]us.\nVn et ficus ruminaſis: ad qua eſt. ſi ſunt: Remus e[com]riu\nlus: q[ui] ſuit vbi è nunc Luſpercal in circo, h[ac] enim labeba q[\n]tyberis. anteſt: Neprunno faciis faciſeſi auertereſt: q[ui]\nſicu] ruminaſe alii a Romulo velint dictam q[ui] romuralem,\nalifia laſte: infanib[ib] dato. Nâ pars gutturis ruma d[ur]. Et\ngo ſi fuerit rumone ſ[do]: auere fluio intelligim? C. Ru\nmore ſecundo: q[ui]ſi dicat: om iub 'ex Igti[ta] plaudeubus;", "RR III", "aludis vt: et notio jor\nre p[er]es. S. scut em\nnù iſp[er]s cogui faci\nicado porus q[ui] ſup\nC. Et hoc d[ur]p\nicundi: Nam p[er]a\none ota nula eſt\nda: neq negabat eſt\ncan poſter. q[ui] ſup\nq[ui]d ſupere. Na ibi\nde: at de: p[er]mi\np[er]ſol. S. B[itu]l\nlici curâ p[er]miſer\nore c[ap]otê. V[iv]\nd.nò poſulo: mi\ners. S. E[que]\naro: gare: ad ilia\nlaudat ſuìt eſt\nſo g[ui]m ple. P[er] vi\nn aliter. P[er]mi\nat: & cù ad alio\nlii: q[ui]d c[ap]ut vrbì\ncite p[ar]tare q[ui] ſi\nque: q[ui]d p[er]miſer\na: de: at de: p[er]mi\na: de:

Liber

Octannus

CCCXIII

medicāda: fed inſi fortuſſ; x
Vitta cōptosra. S. vt in pa
cis petiſtione ramus olioe cū vittis offera: prim fabule: p-
tim naturæ eſticit ratio. Nā cū de noie Athenarī Neptuń?
& minerua contenderet; & auſſiſtet iupiter: vt illius nomie
dicere cluitas: q mun? melius obtulifter: equu Neptuń? oli
uam Minerua ptulit: &
ſtatim vict. Vn cū ram?
clus alicui offeret: indicat
ei eemdiioré. Hinc eſt illud
puerbium Herbā do. i. ce
do victoria: qd Varro in
citis ponit: ei in agonib
herbam in modi: palme
dat aligſ c: cu cō cōtende
re nō cona: et fater e e me
liore. Vittas aui habet ra
mus olioe: lo: vt inertia: et
imbeollitare ondat offe:
rentis. Scim? eni oues ege
re alieno ſemp auxilio.
y Voluſt. S. Hinc eiu lau
dat cōtātus eiu vit roga
re cōpelli. z Nō eſde
extimui. C Nā pl? voluit
apu me tuone: mo: pbi
tas: q: q et greus et atri
dis coniſtutus eſ: fed ne
adutatoris eē videaſ: qd ig
notu: laudet: addit et ſa
ma illu noſſe. a
Dau: cū qd duc. et archas. S.
ne qd miſtutiē hres et
interui: nec qd eſ archas.
vitlluc hoc tendat. i. Aga
mēnoni: & menelac con
ſuſtus: et hoc ad Euādri
lau: ptiner: q p[]litarate
moru meruit nō timeri.
b. Fores. S. p. ſuſſes. Sed
notandī ſores de p[]terito.
c. Geminis cō. atri. C.
Nam Euandar archadig
res: Mercurius ex Nicoſtra
te filus ſuit. Atride auct
a Tātalo ſu: fili Louis: q
ex Ioue ſre ex Mercuriu.
d Mea me viſt? S. Hec
arrogatio ad honore: Euā
dri p[]eret. C. Mea virtus.
N. virtutis. i. fortitudis:
eſ teta: ſi periculofa ſuſſi-
cogreſſo cū Euādri. ſu
p[]iculi certa qd: a[]poffita
ſone adire: erat ait ro: &
qd oracuſt p[]uadebat. et
quod auxili ſu p[]etere neceſ
ſarit eſſet. e Scē ora
cula diuſt. S. Tyberini ſe.
f Dedita fama. S[]. di-
uligata; vt dedit h[]ic fu-
bito t[]roiana p[]agmia ru-
mor. g Fatis ege. vo-
S. quod voluntas fuerat
git necellicas fati.

h Dardanus iliace primus pater vrbis & auctor. SER.
Reddit quod air supra: Cognatici patres. Sane ſeſendum
Atlantæ tres ſuſſe: vnii Mauri q[]e maxim[]e, alteru pa-
tre: Electre: vndenat? eſt. Dardan? T[]erii archa diu: patre
Mat[]e: vii nat? e[] Mercurius? fi: nunc ex noim ſiſtudine fecit er-
tore. Et dict: Electra & Maia filias ſuſſe: Atlantis: maxi-
miux: p[]er rōne: air et maximus; & Atlas idè generat. Nā
& ip[]e habuit etiā toru: noim filias. 1. Electra et Matam.
v Vitrai: Phi. S. vt veltre continet: littere. D Vcgrat: ph[]i-

Vt hoc tuorui teſtimonio p[]hem: k Candida Maia:
S. Splendidior eni e Maia inter Pleiades: q eſt vna de At-
lātidibus. i. de Pleiādib? 1 Cyllene: S. Mons archadig
vbi Maia mercuriui eſt enixa. m Fudit. S.nō iniuriole
dictu: eſt: vt in Pisonem: qu[]e

Et vitta comptas voluit pretendere ramas;
Nō equidēextimui danat: qd ductor: & arch
Qdq aftir p[]ores gemis cōiufct? atridis. (as:
Se: me me vittus: & ſancta oracula diuum;
Cognatici patres: tua terris dedita: alma;
Cōuinxere tibi: & fatis egere volentem.
Dardanus? iliace prim? pater vrbis & auctor:
Electra(vt grāj perhibent) athlantide cretus.
Aduehitur teueros: electram maximas athlas
Edidit: ethereos humero qui ſuſtinet orbes.
Vobis mercurius pater eſt: qu[]e candida maia
Cyllenæ gelido conceptum vertice fudit.
At maiam(auditis ſi quicq[]e credimus) atlas:
Idem? atas generat: c[]eli qui ſydera torquet.
Sic genus amb[]ur ſcindit ſe ſanguie ab vno,
His fretus: nō legatos; neq[]p prima per artem
Temtamenta tui: pep[]igi: me meijſe: meuq
Obiec caput: & ſupplex ad limina veni;
Gens eadem que te crudeli daunia bello
Inſequitur: nos ſi p[]ellant: nihil abfore credut
Quin oem h[]esperā penit? ſua ſub iugamittat:
Et mare quod ſupra teneant: qdq alluit infra:
Accipe: daq[]s ſidem: ſunt nobis fortia bello
pectora: ſunt animi; & rebus ſpectata iuuerus,
Dixerat æneas: ille os oculos: loquentis.
Iandudum: & totum luftrabat lumine corp?
Tum ſit paucare ſert: vt te ſonſtillime teucrum

a Reb? ſpec. 2c. S. Decennali p[]rlio: & b[]n p[]miſion[]e cō
firmat reb? et teſtimoniis: q eſt i ya[]liā vrbis. D. ſpecta
ta. D: q[]iam factu: eſt p[]iculi. b 1 Os oculos. S. ex phy
ſionomia capiebat; ſlecturā: eſi e Aenea: qu[]e i De ſe p[]di
cabat. c Toru: q luftrabat lu. corp? S. Paterna in eo li
neamenta cognoſens. d Paucare ſert. S. Non paucare:
fed paucis. i. breuiter: hoc vult dicere: multa et diuſſe: ſed
paucis. DO Paucam. Ne longior oratio ſolens: impediret,
e Vt. C. G multum,

id eſt fortunis in
taurorum: p[]ulibus: et
aui: ſucine crudes
impul: v. Cum me
na: p[]er cari S. anſom
mō que p[]er ador: d
re: Credo q[]ui mi
re: ſi facere vt vo
salut: Locum in
victoribus dechand
grat: vītus de
CHRISTO: Fortun
preca: q. d. o. ſi
ſer: eſſe q[]ui e[]s ar
deکدکان: vt alia hi

p[]opig[]i

Eneidos

Agnoſcoq, libens. S: Poſtq, pbauit ex habitu corporis vera eſſe q. dicebat æneas: p Anchifen eſi lau dar adulatione depoſita, Sane inter agnoſco et co gnoſco ſuperfluo qdâ vo lunt facere diſcretionem: vt cognoſcamus nouos: agnoicam? antiq. ſi hec a poetis mett necellitate variar: nam agnoſco, p. p[er] Synaliphen dixit.

g Hefione viſentê reg. fororis. S. vt diximº supra: Hercules euerà Troia heſionê Laomedontis filiâ Thelamôi fuo comiti dea dit: ex q natque Teucer. Pri amus poſt cã falamina tenderet ad viſendum re gnû fororis: p Archadiâiter fecit: & tûcab Euan dro ſuſeptê ê Anchiſes. h Vifentê reg. S. videre cupentê. i Protinº. S. Vno codêcº tpe. Hoc eſt dû pergit: vidit archadiâ. Nâ no poſſum? ſi intelli gere: cum falamia inſula ſit: Archadia in còtinenti. k Mirabarq[us] duces teu cros. S. hos laudat: q meior ſit ille quê prefert.

l Iuuenili arde. S. inſtit em studiû acqêrêda: ami citiari. Hora. Animuſq[ae] virilis querit opes et amicitiâs. m Phenei. S. Oppidi archadiê. Home: o[mi]v[em]e[vo]t[em]o: Nec nos debet mouere: cp cû Euâder de Paláteo ſit dic. Phenei ſub moënia: cum ſtamº Poetas vieiâs oês p vna hire ciuitate: ſicut de Didone facit: quâ non nunc? Tyrâ: aliq[ui]tés Sydoniâ vocat. n Ille mi hi inſignê pha. S. Ius ho[sp]itii habet inter ſe remu[n]erationê: ſed verecunde tacet Euâder de mûeribº fuis. D. Inſignê pharetrâ. Mure mûera exornat: ne videant[ur] leuia. o Auro dedit itertextâ. S. legi[que] intertexto, p Frenaq[us]:

bina. S. poeſtice, nam duo debuit dicere: Bina eum ſedim Cl. ceronê nô dicunt: niſi de his q. ſunt niueri tim p[er]ſalis. Nam Cicero culpat filiû p eplam dicens: Male eui dixiſſe direxi litteras duas: cum littere quotiens epiſtolâ ſignificant nu meri tantû pluralis ſint, contra epiſtolas binas non dicti mus: ſed duas.

q Juneta eſt mihi ſcedere dextera. ſER, antiquis amicitijs per Anchife hofpitiu. r Quando huc veniſtis amici. S. Siquidem amicâ iam veniſtis. Extraneos em ad fa[re] n liebat adhibere. Hos aut adhibet ad faci q[ui] antiq[us] iu[n]ct os amicariis. Vn infert: et iam nunc ſociorri afuſch[er]:

Aceipio agnoſco q[ui] libens: vt verba patentis: et voem Anchife magni: vultuq[us] recordor. Nam memini hefione viſentem regna fororis. Laomedontiade priamum: falamia petentem protinus archadiê: gelidos inuſere fines. Tum mihi prima genas veltibat flore iuuena. Mirabarq[us] duces teueros: mirabar & ipfum Laomedontiaden: ſed cuctis altior ibat:

Anchifes: mihi mens iuuenili ardebat amore Compellare vir: & dextræ coniugere dextram: Accetti: & cupidus pheni sub moënia dux. Ille mihi inſignê pharetrâ lytiaſq[ae] ſagittas:

Difcedê[s] damydeq[us] auroq[us] dedit inter textâ, Frenaq[us] bina: meus q[ui] nunc hab[us] auroa pallas. Ergo & q[ui] petitis: iucta eſt. mihi ſcedere dextra: Et lux eum primu terris ſe craftina reddet.

Auxilio letos dimittam: opibufq[us] iuabo.

Interea facra hec (quâdo huc veniſtis amici) Annua: que differre nephas: celebrate fauètes Nobilc[ui]r: & iam nunc ſocior: affueſeite m[el]ſis.

Hec vbi dicta: dapes iubet: & ſublata reponi

poeula: gramineoq[us] viros locat, ipſe ſedili:

Precipuimq[us] toro; & villeſi pelle leonis.

Accipit Aeneam: folioq[us] inuiat acerno.

Tum lec[ui]t iuuenes certatim: areq[us] ſacerdos!

Vifera toſta ſerut taurorù: oneratq[us] caniftris. Dona laborat: cereris: bacchumq[us] ministrat. Velscitur Aeneas ſimul & troiàna iuuentus:

temefis. C. Interea facra hec: Quod plen[ui] amicitu signum eſt: cum cauereant antiqui: ne iſter faciunt dum hoſtus facies occut rerere: iſp[er] velut amicis inter facra recipit.

s Annua que differre ne fas. S. Annuierantia facti ficia: ideo nô diſeruntur: quia nec iterari p[er]t. Nâs kalendaria: ſi qua fuerint ratione dilata: poliunt: te peti: ne placuli c[ui]t in termillioe committur.

t Dapes. ſER, epulq[us] orum, pprie vt louis co[na]. v Sublata. D aut metus cauſa: aut fatica te interueniente.

x Sedili. DO. Nâ mos ſuit nô accumbendi: ſed ſedendi in his facis. Vn in ſeptimo: Hec facris le des epulis.

y Leonis. ſER: Quod conueniébat Herculis facris. z Accipit. S. Aut ſuſeipit ad ſedendri: aut p[er]ſa[ci]t: vt illos ponut bus r[ex] accipbat in am plus. Forum aut herbari luper folium ſuſtire melli gamus: ne ſit ſedili coni trarum. Cògrue autem dict: eſt leonis: p[er]le de copertum: quâ in Her culis facris.

a Tum lec[ui]t iuuenes. SES. non vacat lec[ui]t. In facris enim Herculis ſihe nec ſerui interreant: nec liber: ti: adeo: vt App[ie]g facra hec trâſtult in liber tos: & caruene oculis: & intra annum omnem ſam miliam perdiderit potiorum.

b Certatim. ſER, id eſt ſtudioſe.

c Areg[us]. S. Maximæ ſe non dui enim temp[ui]m Herculis fuerat: ſed ara: antummodo: quam ma[x]imâ dict ex magnitut

dine fabricæ. CRI: Are: que maxima dicebaur.

d Vifera. DO. Nulla erat ambitio in velib[us] caro por tabatur copioſa: ſed bubula: male autem acceſus ſuſſet ſit tollatur facrorum religio.

e Laborat: cereris; ſER, que eget laboris: vt mox et ſu m[el]tis labor adit: vt mala culmos, c[ui]r rubigo: Glandes enim fine villo labore nafcuntur. f Perpetui tergos. S. aut ſedim Homeru intelligêdu: qui dict carnes d[omi]nus, ap[er] ponit: (solitas honorabiliorib: vt ſit ſen[ti] talis appoſuit aut eos magni bouc[que] carnes eas q[ui] ap[er] maiores car[mi]vêdebat] cauſa religiōsis: & iſi alter redimebat: q[ui] ex illu[que] p[er]do copara:

Liber

Octavis

CCCXIII

tus:quaf ppeuſe'te videbaf.Tergo aſt pſe'a pſetotuſ in
celligi. g. Lu'rabilibi'.S.aut pinguib'.Moris em' ſuec
rat cōpulo luftro:pinguies viétim as ſoſre cenfores: aut
cere de quinquinomnboua i. p[er]ſeſe gratiis.Nā Home. dixit.
βούνηνοτροπov.ORI. luftralibus. Placet Seru'. v[.]p dic
luftralibus expurgatoriis. i. qui bus purgarentur.

h. Polſtq. exem. fa. et a. com. edend. S[.]ER. Polſt. j necell.

ſitati famiſacri: et er vos
luptat. D. Polſtq. exem
pra. i. ſo libenter auſturi
ſemores:nifi venter fatur
ſit. C. Exempta; vt in pri
mo lib. ſeribit. Troianos
multis rebus ſollicitos ni
hi] voluptuofum in epi
lits q[ui]uifſe: nec exſperi vo
luiſſe: fed fam[em]e pellere fat
fuſſe. Ead[em]e rōne: & i hoc
loco ad neceſſitate epula
tos ſuſſe: ſonſid[ine]ne in ſtāc
ſollicitudine: ac pori] per
culo voluptate] admiſter
videat. i Nō hec. S.Va
rati in vno p[ro]noie: Nō hec
ſolēnia nobis. Has ex mo-
re dapes. Hanc cati numi
nis ara. D. H[.]dapes. d[.]u
origine fac[or] naturali: epi
las. et c[]a exuſat. C[.]n hec
ſolēnia. Comèdat ſe ap-
ignoros a religiō: et oſt[]
dit ſe grati] acceptis b[.]ni
ctis q[ui]na p[.]dicat. Maxi
me aſt h[.]uiuſt c[]emodi di-
grediō exornat. poema:
ne c[.]n ſuit tempe alieno:
& c[.]d n[.]o p[.]ente] quadrat.

I. Superſtitio. S[.]ERVI.
Superſtitio eſt timor ſup
flu et delir: aut ab anciu
lis dicta] q[ui] multis ſupſu
ſt p[ra]gatè delirare: & ital
tum ſunt. Aut ſedm Lucre
tibi ſupſuſtio e ſupſuſtantiu
reri. i. c[ele]ſiit ut diuinaq;
que ſup nos ſtant: inamis
& ſup flui timor. C. Vana
ſupr[itu]tio, eſt in religio
doc[em] colendoru] recta] ſci
entia. Superſtitio autem
vera] ſeiam non habet

1. Veteri ut] ſe] deo. S.
Duo d[ic]itiu[m]s] i]de] Hercu
lem colim]: aur qa omne
rdigione] veră putamus: aut quia deos ignoram] antiq[i:
Cautu] eni fuerat & apud Ath]enêſes: et apud Rom]os:
ne q[ui]s nouas introduceret religiōs. Nă i]o & Socrates d[av
natus] e: & Chaldei] & t]udet ſunt vrbe depuſt[i]. m No
uanus ho. S. D[etraxit]e: re]n]a renouam? deuſtè dicere: qua]
particula] alibi addidit: vt fata renarrabat drui[.] n Su
Ipenam h[ac] afpi. S. Cacus ſedm fabulă] Vulcani filu] ſuit:
ore igne] ac fumui yomēs: q[ui] vicina omia populabaſ. Veri
tas t[em] ſedm ph[os] & h[ito]ricos hoc habet: h[ui]c ſuſſe Eu]a
dri nequiftim] ſeru[i]t aut ſur[et: nouam] a[ut malu] a] greſis
k[ox]ov, dic[itu]em ita Arcades illo appellabant t[ue] poſt
ea tranſato acc[eu] Cacus dictus: vt. E[.]d[.]v[n. Helena. Igné
a[ut] dict[em] e] vomerè: q[ap]agrostigne populabaſ: h[ui]c foror] ſua
euſde] nois p[di]diſt. V[n]i et]a] facellu] meruit: in q[ui] p[.]vrigies
Verte] ſacriſcabit. G[.] ſupſentă. Rup[es] p[ri]tiam iamplap
ſura. C. ſuſpeſi h[ac] afpice ru. Mitirſe decrib[et] ſp[lu]ce]t] ru
nă cu]t interiora ſuſtenacula ſubtrac[ta] ſint p[re]t ſuſpore] ſu
ſpenam] reſinqui] o portet.

o Semihominis. S. feritate
complet, p. C[aci]. C. C[acum] Vulcani filiui ſuſſe] fabulăſ:

perpetui tergo b[oris]: & luftralibus extis.
poſt q[ui] ex]p[ra] fames: & amor cōpreſſus edent.
Rex euandrus ait: n[.]a hec ſolēnia nobis: (di,
H[as] ex more dapes: hanc tanti numinis aram
Van]a ſup[er]ſtitio: veterum ve ignara deorum
Impo]uit: ſeu]s hoſpes troiane peridis
Seruati facimus: merito]q[]ouam] honores,
Im]p[ri]n]u] axis] ſulpen]am hanc afpice rup[ē;
D[iflie]te]procul vt moles: deſertac[]b[] montis
Stat domus: & ſcopuli ingentē texere ruina[m].
H[ic] ſpelunca] ſuit vaſto ſubmota receſſu
Semihominis C[aci] facies] qua] dira tenebat:
Solis in acceſſam radijs: lemp[er]q[] recenti
C[ade] tepebat humus: foribuſq[] affixa] ſupbus.
Ora] virum trifi] pendebant pallida tabo.
Huic moſtro vulcanus erat pater: illius atros
Ore] vomens ignes: magna] ſe mole] ferebat,
Attulit & nobis] aliquando optantibus etas
Auxilium: aduentuq[] dei] n[.]a] maximus] v[]t[or
Tergemini nece] geryonis] ſpolijſq[] ſuperbus

pro qa] c[.]u] latrocinii] exerceret multa incêdio popular? e]
H[uc] ait Solinus locu] habitaſſe: cu] Salina nomê e[;] vi]
poſſea trigemia porta] ſuit. G[eli]a]t] ſeribit: q[]a] p[ra]conte
Tyrtherno: ad qu[em] legatus venerat ſuſu] Marſie regis] fo]
tio] Megalo Phrygi] cuſtodi] effe]t d[ar]us: vinca] ſufr]rat? e]
& e[] c[.]i] ſocto] Megalo] maiorib] p[]ſidii] rediens: reg] ſi] circa
Vulturnum & Campaniam occupauſt: et cum ea quod]

inuadere auderet: q[ui] in Ar
cadum iura veniſſent. Ar
cades duce Hercule: q[ui] t[]uc
victor ex H[]ilp]ania redie
rat: illu] ſuperarit]quo ce
ſo] Megalos in Sab]nos
qui bus augur]di] artem
o[n]id] ſele recepit. Diony
ſius a[ut] reſere: Hercule: c[]
in hec loca] vêſſet] b[ou]s
i paſua] eduſſe: & ip[ra]
labore] ſeſſum] obdormiſt
ſe. Latron]e at] q[u]da] noie
Cacu]: paucas] ex his ſuſu]
puiſſe: & verſis] veſſiſus
ne ſuſu] de]hendere]t per
cauda] in antru] traſuſſe:
at mo]x] perquirer]t Hercu
li viduſſe] ſe negaſſe: neq]
volent]e] ſerutari antru] in
gredi] p[mi]ſuſe: ſed potius
aduerus] illu] i[n]itan]e] vi]
cinòs] impulraſſe. Hercule]
a[ut] confuli] incertu] armê
tum circa] ſulcê] c[]uxuſſe:
ad haruſq[] mugit]u: q[ui] in
tus clauſa] erane] remuſiſ
ſe. Cacu] vero] q[ui]uts] in eri
mme] de]hen]u: vim c[]
latronib] c[]ouocatis] c[]ôta
Hercule] paraſſe. Hercule]
a[ut] clau]a] eſ] interemiſſer]
ac poſſea] i]flumie] ſe a] ce]
de] abluiſſe. Et louti] nu]ey
tori] arâ] conſe]raſſe: & tu]
uen]c[] im]ol]aſſe: q[ui] facri]
ficui] de]inceps] Rom]t[ia] ob
ſeruaueru] ritu] c[]r]eco] in
eos vt]eſe: vt illu] i[nſtitue
rât. hec] Diony. Alu] c[]u]t]e
h[ui]c] Cacu] foror]e] habuſi
ſe: qu[em] ſuſu] indicaueret
ob id]o] meritum] aras] et
facrificia] meruſiſe] ſerunt
Diodi. S[ic]ulus] aliter] tra
didit. Scrib[it] enim q[ui] ſ]p[]e]f
in loca] vi]b[.] Roma] de]nde

fuit peruenit: vi]b[.] in palatio] in]colg] pu]a] vrbe] heb]a]t]ou]m
primores] erat] Cacus et] p[ina]r]t: q[ui] honorifico] hoſp[utio] e[;]
ſup[er]tûr: eor]uq[] viro] fuo] tpa] monu]m]ta] exſtitu]le] narra[t].
Nă p[ina]noru] familia] aduc] viget. Ca] a[rt in palatio] deſe]
fus c[.]u] lapides] ſcalis] o[n]id] q[ui]p]iqu[em] domui: q[ui] ab ea] Cac]a]
dicebaf. Hercules] a[rt] palatinus] p[]dixit: q[ui] c[.]i] p[]e] ad deos] p[]ſe]
ctus e[;]q[]f]q[]i] illu] decima] p[]r]imonu] ſui] de]ouferer]t: b[re]t] e[;] vi
ctur]: Q[ui] i]m]tis q[ui] decimas] vouer]t: veru] ſuſſe] ex]p[]t]u e[;]
p[] Inacceſſam, S. p[u]q]p[ut]i] fine] verbi] origine, accesor] em]
n[.]o] dicu[m]us: ſed ta]e] eſt] placita, nupta] triu[mphat].
q[ui] Huic] moſtro] S. b[.]n] vita] c[]afum in q[ui] erat] tut]u] p[is] signifi]
catio. r At] nobis, S. S[ic]ut] multi] q[ui]b[.]p[] Hercules] p[ui]t
monſtra] purg]ado, s Aetas. S. b[.]n]p[it]u] t[]p[is]: vt] volu]de]
deos] en] attu]lit] v[]t]ro, t Maxim] q[ui] v[.]l. S. N[.]o] t[em] n[.]r[.]e]d] vt
oim. V Tergemini] nece] ge. H[ac] fabulă] d[ixim]q[] illo] loco
poſt]q[] laurentia] victor] geryone] extin]co] t[ry]nthis] at]
tigit] arua. x Spolijſq[] ſupb[]. S. Atqui] b[oues] addu]
xerat. ſed] ſpoli]t] e] q[ec] de] hoſtib] q[]ollaf: vt] addit] equus] &
tela] q[]b[.] spoliay]e] hoſte], l[ie] p[.]q[] illu] y[]ctor] vita] spoliavit

q[ui] Huic] moſtro] S. b[.]n] vita] c[]afum in q[ui] erat] tut]u] p[is] signifi
catio. r At] nobis, S. S[ic]ut] multi] q[ui]b[.]p[] Hercules] p[ui]t
monſtra] purg]ado, s Aetas. S. b[.]n]p[it]u] t[]p[is]: vt] volu]de]
deos] en] attu]lit] v[]t]ro, t Maxim] q[ui] v[.]l. S. N[.]o] t[em] n[.]r[.]e]d] vt
oim. V Tergemini] nece] ge. H[ac] fabulă] d[ixim]q[] illo] loco
poſt]q[] laurentia] victor] geryone] extin]co] t[ry]nthis] at]
tigit] arua. x Spolijſq[] ſupb[]. S. Atqui] b[oues] addu]
xerat. ſed] ſpoli]t] e] q[ec] de] hoſtib] q[]ollaf: vt] addit] equus] &
tela] q[]b[.] spoliay]e] hoſte], l[ie] p[.]q[] illu] y[]ctor] vita] spoliavit
(Achilks.)

tem] m[.]s. C. Ia]ntu]a] h[ui]s
hec] Q[uo]p]l]i]i]i] incano]
ſignum] diu]nac]ui] acu[n]t
aniquil]que] et]que] ſi] ſanct]
dum] hoſtu]s] ſic]que] am
reſer] i]p[em] v[]nus] am
inter] fac]a] mea]

t Dapes. S[.]ERVI
orum] p[ne] v[]n]i] vi
na. V Subtili]t]
metu] cauſa: i[n]ta]
pettine] p[ac]ui] ſi
multuli] comuntu]

x Sedili] DO. I[.S]
fuit] no] acu[n]tus] in
fedend] in his] ſi
in] septimo] H[.]c]us]
des] ſulis.

y Leonis. S[.]ERVI
conuen]t]ar] H[ui]s]a]
cuis. z Ami]
Auc] ſup[er]ſtitio ad
aut] paſtui] ad] diuinaq]
bus] r[ex] ac] p[er] ſu]m]
plis. Torum] a[ut]e]p
lupt] ſu]m] ſol] p[er]
ganu[m]e] ſu] ſi] for]
diat]arum. C[]og]ui] a[ut
dict] e[]i] k[]o]ns] ſi]
copertum] q[ui]que]
culis] faci]s.

a. Tum] ſib]ui]s]
SES. n[.]o]n] vacui]t]a]
facis] enim] H[ui]s]a]
ne] c[]u] ſerui] monu]m]
liber] ad] v[]er]i] vi]
tos] & car]ca] c[]u]m]
in]ra] annu[m] o[n]om]
mij]am] p[er]mi]do] p[or]
rum.
b Ceratius] S[.]ERVI
studio]s.
c Argos. S[.]M]on]i]s]
n[.]o]n] d[em] ſi] t[em]]
H[ercules] ſu]m] ſol] p[er]
ant]umotu]m] p[er]mi]do]
xim]a] d[ic] e[]i] ma]g]ui]

xima] dicebant.
mbito] in] v[]er]i] vi]
nale] auem] acce]t]a]

eg]et]a] ſab]i]t]as] t[em]
mos] e[;]c]q]ui]q]ui]
rit. P[em]p]er]i] vi]
qui] dict] car]ca]t]a]
ſen] p[er]t]a]s] ap]pe]
p[al]ma]res] c[]ui] vi]
chab]a] q[ui] ſu] p[or]

Liber Undecimus

CCCLXXXIX

f Pineus ardon. S. Ignis
περιφερειασι.

g Acruo. S. Pyra coelo
ccerat, scie nigror.

h Freti pietate S. Iste q
dem hoc dixit. Sed varro
vibbis, expugnator religio
mis ait, quod dam medica
mentit, debeneret: vt fo
lent hyrpin qui ambula,
turi per, ignes medicamè
to, plantas tingunt.

i Multa pruna. S. Inter
prunas. Pruna ait, q. quod
ardet dictur. Hora. Prte
xat lati clauum prungis,
batulli. Cui aute extin cta
fuerit carbo, notat. Teren.
Tam excoctâ atque atram
reddâ, carbo, eit; nâ pru
tia a purêdo dicta eft.

k Exuarias pulſe ve tro
pheû. S. Exuarias occifæ
pulſe trophêus, & proprie.
Nâ vt fupra dixit, hoſtus
bus occifis triumphabat,
de fugiatis fetâbent trophæa
I Ment. dedit parte vo
lucres disperſit in auras.
SER. Bona moderatio
pollinis inter facerdotis p
ces: & voluerat fororis.

in Nihil ipfa nec auras:
Nec fontitus meor. S. Hec
fit antiqua lectio: nâ ap-
tinatores trahabat interdû
a grco genitius: hinc eti
am paterfamilias & ma-
ter paterfamilias & duo tîm
no: mina remanerut: nâ nec
hutus autras dicimus: nec
hutius custodias fedm Sa
luft, q. atre Caſtella cuſto
dias theſauris, cuſtodiæ
Et ita, etiam alper inter
glit. licet alij cuſtodias
actim velunt. Sane paterſa
millas: q. diem?; familias
as indeclinabile eſt: ad autê
pater familie dicere volue
rim?; nâ nò erit ynû nomè
fed locurto: & familie erit
diem?; nâ pa: mihi eſt: di
tim?; Teren. Natura tu il
li paters: confilius ego:
Multi tîn volutî i numero
plurali nomen vtrûs: de
clinant vt dicamus. Hi pa-
tres familie horu patrum
familiari. C. Nihil ipfa.
Oſtedit quod dixetat to-
tus, incura p agmè. Po
nie ait: hie optimu exem
plu hoib?; quatâ pniciem
aſſerat, hoib? nume cupi
ditate: cui ita mètè occea
tas reddat: vt p[ra]pites de
lati in omne p[er]culum fere
mur. n Exertia papil
la. S. Nudâ, ſane mamilla
eſt oislem inentia vberis.
Papilla veno breue illud

Quæ primi colimust: cui p[er]ineus ardon aceruò

Paſcitur: et mediſi freti p[ietate] per ignem

Cultores multa premimus vestigia pruna.

Dat pater hocnoſtris aboleri dedecus armis!

Omnipotens: nò exuuias: pulſæ ve trophæum

Virgis: aut spolia, vlla peto, mihi cetera laudè

Facta ferant: hæc dira meo d vulnere p[er]ſtis

Pulſa cadat: patria remeabo inglorius virbem.

Audijt: & voti phœbus sucedere partem

Mente dedit: parte volucre disperſit in auras.

Sterneret vt subita turbatã morte camillam

Annuit oranti: reducem vt patria alta videret

Non dedit: inq notos vocè vertere procellæ.

Ergo, vt miſſa muâ ſonitù dedit haſta p auras.

Côuertere animos acies; oculoſo[rum] tulere

Cuncti ad reginâ volſci nihil iſpa: necauras;

Nec ſonit? memor: aut veniètis ab æthere t[em]t.

Haſta ſub exertam donec p[lata] pap illam

Haſtiv virgineus? alte bibit acta cuuorem.

Concurrut trepidæ comites, dominâ: ruentè

Suſcipiut: fugit ante omnes exterritus aruns.

Læticia mixtoq: metut nec amplius haſtæ

Credere: nec tælis occurrere virginis audet.

Ac velut ille prius qua[ta]tæ inimica ſequant

Continuo in mòtes ſele auius abdidit altos

Occis[us] paſtore lupus: magno tie iuuenco

Conſcius audacis facti: ca udam, remulcens

Subiecit p[au]itaritè vtero: ſyluas[que] petiut.

Haud ſecu ex oculis ſe turbid? abſtulit aruns.

Contantu[que] fuga medijs ſe imicuit armis.

Illa manu moriens telü trahit: offa ſed inter

Ferreus ad coſtas alio ſtat vulnere m[uc]ro.

Labitur exanguis; labunt frígida larto

Lumina: purpureus quòdam color ora teligt;

vit vi trahit. C. Exertam
vt de Amazonib dixim?
o Hefit. C. Ita infixa eſt
vit nòtaberec a vulnere,
p Virgineu. C. Pathos
ab state & a ſexu.

q Bibit. C. Quatuor pres
teritú fit diuillabat & po
p[er]terea debereſt, p[er]p[ro]
mâ ſyllaba: tîn vt in p[au]
tis alij corripit. t Tre
p[ide]s. C. Et k[rit]ing & tim[em]
tes, s Dnam. S. Regi
nâ, vt hi dnamâ dius tala
mo deducere adorit,

t Fugit. C. Exprimit nâ
turâ eius qui laſ dius vale
at; aperto martem ilhi au
deat. v Leticia: CRL
quia voti còpos fuerat.

x Metu. C. quia nò erat
loc[us] fraudi: & iſpe natura
meticusloſus erat.

y Còcurret virgis. C.
Viderat ſe illâ vulnérable:
fed cù neſtiret quale eſſet
vuln? hò meticusloſus ne
illa morte vleſſit anteq
caederet poſſet verebar.

z Virginis audet. S. Sic
fuerat còſternatus vt etuâ
vulneratã tumeret.

a Ocoſo paſtore lupus:

S. B[at] paſtori reginâ com
parat: nò reges iſi paſto-
res vocant: Homer: m[ot]u
voλdoov.

C. Lupus
Optare illi lupo còparat
Quod aſi diidiis q[ui] apto
mar: valet. b Cauro

dà remulcè pauitæmi
S. Qu[em]t timòre indicat: p
p[ie] pauitans. c Tur-
bidus, S. Nue[timid]?, ſui
pra terribit: vt venulo ad
uerium ſe turbid? inſert.
C. Turbid? Vehementer
ex motu perturbatus.

d Illa trahit. C. Nâ neq[ui]
ex vulterre ita animo con-
femata: erat: iqu[ui]n telum
educere centaret,

e Mucro. S. Hinc appàs
ret mucronè cuuiſlibet te
li eſſe acumen. C. Mucro
ferreus. id eſt ferru haſte i
muconè: id eſt iacutù p[
]du, ſu, f. Labitur. C.
Repetitio eſt color: qui ad
comificationè c[om]ouèdâ
valet, Mouet primum Pa-
thos a pulchritudie puèl,
le, ide a robore animi ipù
us que in morte manife-
ita. non oblitâ eſt falutis
publicè: ergodù expirare,
misit q[ui] Tumù vt piculo
succurrat admoneret. v[à]
etuâ eſt caution: vt eà mi
tereret: cuuius ſibi fides trì
multis alij reß? ſuſſer p[
s]p[er]ſtæ.

d ij

Eneidos

S. Alit relo legunt: & inteligunt vulnere.

h Ante alias, D. Dimifis omnibus actionibus. I Partiri curas. S. Subaudi consueuerat.

k. Hec ita fatur: S. Vnfiabundat. nam: supra ait: alloquitur. I Hacten: C. Breuiffima oratio & rei et têpori accomodata: In primis em exculat imipotentiam fum: ne tene re videatur pollicita in futuris. uiffe.

m Potui: S. Absolute vel pugnare vel viuere.

n Succeedat pugne. S. Animus bellatricis often ditur que non se dolet lucem: fed bella deferre. C. Succeedat mihi sufficiat.

o Arceat. C. Oftedit p[]fentaneum periculûm. Nâ arcemus qui iam re ruitt. P Iamq[]v vale. C. Vt in extrema morc caritatem in ea oftendat.

q Non sponte flues. S. Nò [sponte: vt supra. Porcif[]s: ab equo regina sub aptis. Defiluit: quam toto cohors iimicarcleritis. Ad terram defulxit oquis.

r Paulatim exoluit se corpore: Vitacq[] cum gemitu fugit indignata subum bras. S. Seruat hoc vbib[]q[] vt iuenum animas a corporibus dicat cum do loren diſcedere: qui adhuesse ſuperſites poterant: quod etiam de Turno diſturus eſt. C. Cum gemi tu fugit indignata. Nam quoniam immatura erat moris: idignabatur magis mori.

s Tum vero: C. Oſen dit quid poſit dux egretis in pugna: cum ſp[]a fo la tor hoſtes ſuffitire poſuerit. Qua exticta: & hoſtib[]vires reſtaurat: ſunt: & fui conturbati facile ce debant.

t Clamor ſydera. ſER. Trojanorum ſelicet, qui exultabant.

v. Crudeſt. S. Crudeſtior ſit cede multorum.

x At triuie cultos. ſER. Minisira.

y Mulctatam. ſER.id est debilitatam.

z Conata lacesſere teuicros. S. Propter illud, belum importunum cluie cum gente deorum inuocit: vitis geritis.

a Coluiffe dianam pro fuit. S. Non deam incu

Tunc ſic expirans accam exæqualibus vnam

Alloquit: fida ante alias quæ ſola camille

Qui c[]i partiri curas: atq[]hæc ita fatur:

Hactenus acca ſoror potui: nunc vuln[?] acerbif

Côſicit: & tencbris nigreſcit omnia circum.

Effuge: & hæc turno mandata nouiſſima p[]ſer.

Succeedat pugnæ: troianofq[] arceat vire.

Ianc[?] vale: ſimul his dictis linquebat habenas.

Ad terræ non ſponte flues: c[]i frigida toto

Paulatim exoluit ſe corpore: lentaq[] colla

Et captu[] l[]c[]o poſuit caput arma relinquent:

Vitacq[] c[]i gemitu fugit indignata ſub vmbras.

Tum vero imenſus ſurgens ſerit aurea clamor

Sydera: delecta crudelit pugna camilla.

Incurr[]t denſi ſimul omnis copia teucrum.

Tyrhenicq[] duces: euandricq[] arcadis alæ.

At triuie cuſtos iâ dudum in montib[?] opis

Alta ſedet ſumis: ſpeſatq[] interita pugnas.

Vtq[] procul medio iuuen[]t in clamore ſurent

Proſpexit trifi: mulctatam morte camillam;

Ingemuit: dedit: has imo pectore voces.

Heu nim[]i virgo nimium crudele luifti

Supplici: teuros conata lacesſere bello.

Nec tibi deſertæ in ſylu[]s coluiffe d[]ianam

Profuit: aut nostras humero geſſiffe ſagitras.

Non tamè indecorè tua regina relinquet

Extrema iam in morte: neq[] hoc ſine noie læt[]u

Per gentes erit: aut famæ patieris inultæ.

Nâ quicunq[] tu[] ſi violauit vulnere corpus.

Morte luet merita: ſuit ingens mòt[]e ſub alto

Regis derc[]eni terræno ex aggere buſtum

Antiqui lauretis. opacaq[] ilice tectum.

Hic dea ſe prim[]u rapido pulcherrima níſu

Siftit: & aruntè tumulo ſpeculatur ab alto.

fat ſed fatorum neceſtæ tem. corra que nec numnis opitulatur auxilium. b Sine nomine. S. Sine gloria: ſine famæ.

c Famæ pacieris ſulque. ſE. Nec i vi ndiq[]tate igno miniam ſuſtineſquidem etiam Dido doler diken: Moriemur inulte. ſi mo[]ramur ait.

d Monte ſub alto. ſER. Vt mòt[]e ſub astro. Ape[]maiores nobilis aut ſub montibus: aut in montibus ſepeliebant: Vhec na. etum eſt: vt ſupra cadace. ra: aut pyramides ſicunt: aut ingentes collocaten[] tur column[?] . C. Mòt[]e luet merita: ſuit ing[?]s. Ex loci deſcriptione rem facit veriſimilem.

e Decenni: GR. Hic ex antiquiſſimis regibus lau tui ſuit: vt placeri. Inimo: quem aliqui ſub nominem latim poſuerunt.

f Terreno. C. Confus[]ere prid[]e ſepulchres: aut columnas ſupponte: magnas moles: aut ſepulchres in altus loci ſtrucres. g Pulcherrima. D. Bo[]nâ confilio h[]ic intige.

h Níſu. C. Conamme, id eſt. volatu.

i At vanatamentem. ſER. Plen[]ii, ke[]y. Ato[]o. k Cur inquit. DONA TVS Hec loquitur ſicum ex dolore. C. Cur inquit: Oratio amara: & ſele p[]le na.

j Digna camille ſimilis ſER. Sic in ſeundo per ſoluant grates dignas: & premia laudum reddant. Item alibi. Et h[]c ubi por to dona prius.

m Tu ne etiam tels mo[n]ere diang[]e. S. Cum ingu te amaritudine diſt: e[n] nam eti[]a et genus inuider morris. Q[]e autem sit. Tu ne eti[]a ad Nibes numeram pertinet ſobolem. D. Tu ne etiam. Indigna ſtur q[]u tels diang[]e ſit portuturus. C. Tu ne eti[]a. Dom[]et quia non putat illum dignum qui Diang[]e tels periret.

n Cornu infenſa tetens dit. S. Cornu accufat. eſt ſingularis. acſi dicere. Arcumq[]ui infenſa tetendit. Nam horum dubiorum, caſus ex ſimilibus ved ſu nonymis comprobat. CRIS TO. Cornu. Coreum arcum.

["Liber Undecimus CCCXC", "o Coïrent inter se. SER:\nHomerica effita deſcrifta\npito.", "p Capita. C. Extremis\ntates arcus.", "q Telfirſdore.. SER.\nHome, λιγμή Bio.\n\nr Audit vna aruns heſit: i corpore ferrum, s. Celeritas laculans exprimitur. Sta cum tam perculfum dixiſter exenctus: aut. Nec dum certetacar atus amyte.", "s Ignoto camporum in\npuluere linquunt. SER.\nFaciente numinis iracun\ndia eſt reſiſt: vt nec ſepul\nturam poſſet mouerit. D.\nIgnoto camp. in pul. lin.\nQuod ſuit vltiſis augmè\ntum vt ſocii obliuſſe\ncertent. C. Ignoto camp.\nin pul. lin. Quod fecit acer\nbionis vltionis: vt non ſo\nlum interſicetur: verum\netiam inhumatus relin\nquetur.", "t Prima fugit. C. Oſten\ndit quæta fuerit facta mu\ntatio ex morte fortiſiſing\nducis: vt inde appa teret\nquid valeat in bello fortis\nimperator. Fugg autem deo\nſcriprio illuc puneat: vt vit\nq Camillæ manifeſſetur:\n& quantum in pugna po\ntuerit.", "v Turbati fugiunt rurut\nli. S. Hoc ad Camille per\ntinet laudè: qua amiffa\nimurantur fata bellorum.", "k Acer atinas. S. Soli\net fugit tamen.", "y D. folatícq. manipli.\nS. Signifiſt deferit: quod\ne nimil diſcriminiſt: nác\nhoc vbiq. dux p[oc]ipit. Vt\nfreguerint circa ſe ſint mil\ntes. Sicut in Sal. legim.\nManipli aut dictiunt ſi\ngniferi. Quia ſub Romu\nlo pauper adhuc roman\nexerci[ati] haſt[us] ſoni\nmäßi vel\nlos alligabat: & hos p. ſi\ngnis gerebat. vii. ß nomè\nremanſit. z. Aduerſi.\nC. Licet hofibus.", "a Suffentare. C. Mu\nto ergo minus repellere.", "b Laxos arcus. S. Non\nintentos: ſed iam ſolutos.", "c Voluitur puluis turbi\ndus caligine. CRI. id eſt\ndenſus: quod oſſedit cato\ntuatim. Fugam factam.", "d Fœmneſt clamorem\nSER. impaciſtem. Nam\nià dixerat matres: p. quod\nmuliebrum clamore potè\nram? accipere. C. Clamo\ntem tollunt: quia vident", "Vt vidit fulgentem armis: ac vanam tumentem.", "k Cur ingt diuerſus: abis: huc dirige greffum", "Huc periture veni: capiās vt digna camilla.", "m Praemia, tunc etià telis moriere dianæ.", "Dixit: & aurata volucrem threiffa ſagittam", "Deprompſit pharetra: cornuq[ui] infenſa tetendist", "Eduxit longe: donec curuata coirent", "Inter ſe capita: & manibus iam tägeret equis", "Læua aciem ferri: dextra neruoq[ui] papillam.", "q Extemplo tæli ſtridorem: auraſq[ui] ſonantes", "Audit vna aruns: hæſitq[ui] in corpore ferrum:", "p Illi expirantem ſocii: atq[ui] extrema gementem", "Obliti ignoto camporu in puluere linquunt.", "Opis ad læthereum pennis auſertur olympium.", "Prima fugit domina amiffa lauus ala camilla.", "Turbati fugiut rutuli: fugit acer atinas.", "Diflecti duces: deſolatícq[ui] manipli", "Tuta petiſt: æquis aduerſi ad moënia tendiſt.", "Nec quilib[ui] inſiſtates teueros lœtumq[ui] ſerentes", "Suffentare valet tæli aut ſiſtere contra.", "b Sed laxos referunt humeris languentib[ui] arcib[ui]", "Quadrupedic[ui] p[ut]re curſu q[ui]t vngula capu.", "Voluitur ad muros caligine turbidus atra", "Puluis. & ſpeculis perculſæ p[ect]ora matres", "d Foemineu clamorem ad coeli ſydera tollunt.", "Qui curſu portas primi rupere patentes;", "Hos inimica ſup mixto præmit agmine. turba.", "Nec miſerã effugiuſt mortè ſed limine in ipſo", "Mœnibus in patrijs: atq[ui] inter tuta domor.", "Confixi expirant animas: pars claudere portas.", "Nec ſociis aperire viam. nec moenibus a student.", "Accipere orantes: oriturq[ui] miſerrima c[ed]es:", "Defendentū armis aditus: inq[ui] arma ruentum.", "Excluſi ante oculos lachrymantuq[ui] ora paratu.", "fuos in fugam verſos.", "e Miferam mortem. S. Quia ſequitur: Limine in ipſo: Moenibus ipatruis: vbi ſe tam tutos eſſe re: debant.", "f Limine in ipſo Moeni\nbus in patriis. C. Pathos\na loco.", "g Atq[ui] inter tuta. CRI.\nNon quæ ęlent ſed queſe\nſe ſolent.", "h Aperire viam. SER.\nid eſt dare aditum. Et bo\nno locut? eſt ambitu. Nã\ncum portus via: & aperit\n& clauditur.", "i Audet. C. Quia timet\nne hoffes ſimul irruant.", "k Oriturq[ui] m. ferrima\nc[ed]es. SER. ſic in fecunt\ndo: ybi inultit. Armorum\nfacie et graiarum emore ju-\nbarum.", "l D. ſendentum. SER.\nIdeo ſendentum & rus-\ntum: quia ad maſcula-\nnum retulit: & hi defen-\ndentes facit: quod de ſœ-\nmino dicimus. Si autè\nde neutro loquamur de-\nfendentum dicamus nee\ncelle eſt: quia h[oc] deſend[us]\ntia facit. Et vt iupra dixi\nmus. Genitiusus plurali\na nominatuto plurali mit\nnor eſſe nò debet: quod ſi\nfort ſiniorum e[ui] aliquado\ninuenimus metri nececo\nſitas fac[et]. Et icipit etiam\npathos eſſe nò declinato[rum].", "m Ante oculos paren\ntum. C. Qua quidem re\nquid durius aut paratuq[ui]\nipſis aut fugientibus eſſe\npotuit.", "n Precipites ſofflas. S.\nDeclaues in quaſquid po\ntest precipitart.", "o P[ar]s c[ea]. S. Irratio\nnabilis: quæ i clauſas por\ntas more s[er]tius ruebat id\neſt bellici machinamenti.\np S[ú]mo c[er]tamine. S.\nExtremo diſcrimine vt fu-\npra. Vocatq[ui] labor vtilis\nmus omnes.", "q Trepide. S. Licet tre\np[id]e: tamè obli te fexus te\njataculabantur.", "r Precipites. S. Aut ſea\nſtineant in mortem ruens\nte.", "s Prime: mori p[ro] mo\nnibus auſdent. S. Nimil\ndoloris eſt: vt me primâ\nabſutimite ſerto.", "t Pro mo[n]ibus audet.\nC. Nam [pra]muſiennes\nvires eſt: Pro mo[n]ibus p\ndeſenſione mo[n]ium.", "v Interea. C. Oſtendik", "d iij", "fat f[or]t f[or]tum etem. coram e[m]ora c[or]a q[ui]que optumur. neque utinamque optuuntur. S. S. S. S. S. S. S. S. S. S

Eneidos

fortunam plurimis in re inflitari posse. Nà hic nuncius: quo vehementer tur batus Turnus est; & prosperea coactus ex infidius defecdere; &tràsitú Aeneæ libetum relinquere, paulo post venisset Aeneam in infidius excipere; & exces ptù vincere potuisset. Ad monet autem in hoc loco etiam preclaros duces inio fi fortua affit vires posse. x Senuffimus implet nuncius. S. Nucius vt etam supra diximus.nuncip est tam quod nunciatur quí qui nunciat. Nuncium id quod nunciatur: sm quod nunc: nec de foemina: nec de reque nunciatur: pro sedit nuncius: vide multi volunt alium nuncium in telligi: Accam vero poſt ea veniſse: fed melius est vt ennuncius de acca dictum intelligamus. Nouimus ſem aliquo pont in ſubaudis tioe:q ex aperto dicere nò debem? vt nec dextræ erant de ab ſuit: eti necesse ſic ab ſuit: aut lunone: aut Allecto intelligam. Itc. Sa ſuiti. Prima qui forte yes nientes exciperet. cum des infidius loqueretur: quas numeri tantum pluralis esse plufc: manifiéti cſt. y Deletas volſcori acies. SER. Falfum est Tan cum em ſugerat. Sed vim exprimit nuncii: Cuipmos est plufc: habet veritas nunciare. CRI. Deletas volſcorum acies. Non em ſolum referebat que facta ſuiffent: fed maiora addebat. Nà vt est apud Ouidium. Auditifc: nouus ſtemper aliquid adiicit auſtor. Quæ res inpulit Turs num: vt. còſtùm optime iníitatum defereret. Nam in prouerbio est: deu illis ſamentem eripere, quos præcipitari vult: Hic ait poſsa: nam ſua Iouis ſicnus

Pars in præcipites foſſas virgente ruina
Voluitur: immiſſis pars exca & cœcita frænis
Arietat in portas: & duros ohijce poſtes,
Ipſe de muris ſumo certamine matres
Monſtrat amor verus patrie: vt videre camillam
Tæla manu trepida: iaeiunt, ac robore duro:
Stipitib? ferrum: ſudibufc: imitantur obuſtis;
Præcipites primæc morip mœnibus audent,
Interea turnum in ſyluïs ſeuiffimus implet
Nuncius: & iuueni ingentem fert acca tumultu:
Deletas volſcori acies: cœcidiffe camillam.
Ingruere inſenſos hoſtes: & marte ſecundo
Omnia corriuiffe; metu iam ad mœnia ferrit
Ile ſurens: & ſæua iouis ſic numina poſcunt:
Deferit obſſos colles: nemora aſpera linquit.
Vix e conspectu exierat: campuc tenebat:
Cum pater aenes saltus ingreſſus apertos,
Exuperatc iugum: ſyluac: euadit opaca.
Sic ambo ad muros rapidi totoq feruntur:
Agmine: nec longi: inter ſe paſſibus abſunt.
Ac ſimul Aeneas ſumates puluere campos
Proſpexit longe: lautiætac agmina vidit:
Et ſauum Aenean agnouit turnus in armis:
Aduentumc pedu: flatuſc: audiu: it equorù:
Côtinuoc: ineant pugnas: & prælia tempeſt.
Ni roſeus ſellos iam gurgite phœbus hibero
Tingat equos; noctemc die labente reducat,
Confidut caſtris ante vrbem: & mœnia vallat,

mina poſcunt. Ergo ſalit
ſus nuncius victiora, qui
puit.

Ingruere. S. Impaſſ
facere: vt ingruet Aeneas
armis.

a Ille ſurens & ſua Iouis ſic numina poſcùt. S. Dupliſt ratione cum infidias reliquieſe cœmora rate, dolore nimio, etnuus minimum voluere: quod vtrumc iſco ait: Nec apti poſſit Aeneas.

b Vix e conspectuacionis rat. C. Oſtedit ad quam breue ſpactum morandù fuit vt poſſet vel Aeneam vincere vel faltem ab vt be arcere.

c Campuc: tenebat.
C. Loca plena & aperta reſiſtis monuc: & ſyluas.
d Apertos. S. vacites infidius. ſua Iouis ſic numia poſcùt. Hoc: ad id et re: λοιοτοβολι. e In greſſus exuperat: C. Potuit et em ingreſſus et moſtè temporis ſupereſt non autem potuſſit ſi Tursus in infidius manifiſtet: f Sic ambo ad muros: S. Vt quueret Turnus: vt obſideret, Aeneas.

g Fumates campos. S. Veluti fumat: caligne pulueris.

h ſeu: S. Font: vt uus i vbi eadeque telo aſſec Hector. Item nec min in terea matemis ſeu in armis:

i Híbero: S. Occano: octúduo, id eit hyspano Hytpanis autem hibernam ab Híbero flumie conſiſt et ſe nominatam.

k Confidunt caſtris. S. In ſua quiſc? digreſſi.

l Mœnia valiant. SER. Hinc proba: quia & qui tuentur & qui obſident Vallare dicuntur.

Finis Vndecimi Libri

Finis Vndecimi libri

P. Vir. Ma. Argumenti in duo decimum Aeneidos librum.

Troianis: nululifc placet cœiungere ſcedus.
pd Rutuli rumpſit: nato Venus alma medetur
Dictamo: Rutuli: tuunt perituria viciſi.

Liber Duodecimus CCCXCII

Cogit Aenea dauni concurrere proles.

Palantea necem miſero dant cingula turno;

Vel ſic.

Mezenti interitus canif poſt ſunera Lauſi.

Descriptio duodecimi libri.

Duodecimo turnus diuinaſ occidit armis.

Turnus iam fractis aduerſo marte latinis

Semet in arma parat; pacem cupiente latino,

Fœdus p[ro]cutitur; paſſutus & omnia victus.

Hocturni iuturna foror cofundit; & ambos

In pugnam populos agit emerita camerem.

Aeneas volucritardatur membra ſagita.

Anxia pro nato ſeruauit cura parentis.

Vrbs capitur, vitam laqueo ſibi finit armata.

Aeneas turnu campo congreſſus vtrinc

Circuſuſa acie vita Ipoliauit; & armis.

nina poterunt. Etiamque
lucis unum victum
putuit.

Ingratæ. Et ingratæ
facerat: ut ingratus est
armis.

Ille fuerint & huc
uis ſic numina poſt
Duplicatio, etiam
diis reliquibus domi-
rat, dolerem, etiam
ratus, et vultumque
vrumque edictum
poſse Aeneas.

Vide continet
rat. C. Otilia-
breut (p[ro]p[er]ma
fuit) et p[er]fuit de
vincere, ut ille am
be arceat.

c. Campum incolat
C. Loa p[er]mi & cor-
reluctis monobat.
d. Apud S. Iun.
infidam. Syra b[u]t-
mia poterat. Et alia
est vobis adhuc
sito vobis in
mecuo temporem
non auere portabile
nus in hinde[m]ma
ſ. Sicam ad me
8. Vt cununx Tunc
obfiderat, Aenea.

h. Spath. 8. Fuit et
uus i vii eacumque
Hecor. Item notum
teret materius, quod
mis.

i. Hiberno. 8. Omo
octuo, id est h[uius]mo
domini H[ui]pam atque
domum ab H[ib]ero flumino
elſe nominaunt.

k. Confidantur et
In ſua quinque diebus.

1. Moxa valuit et
Hinc probat quod ut
tuemur & quod adhuc
valere dicuntur.

Finis Vobis imo

Eneidos

Si Turno extinto: C. Cum res eo cuaerit vt Aeneas fit portitur omni o coiugto: proptat vt incolus mi potius Turno ᶜ ex tinto potiatur.

y Certamia tollo: SER. Finio: remouco: vt Tolisse cuta: inquit.

z Fors dicta refutet. S. Parenthefis: plena abominatois. a Natã & cōnubia nostra. S. Iniql: ſimū eſt eū more trade: re: q tuā affinitate: exop: tat. b Respice res bel: lo varias. S Ne ignauie vi deatur arguere: admonet caſuī vt ſupra. A: q omnes metuent: exp: dere caſus. G. Respice res. q. d. Et ſi tua virtus muieta fit: ſin illinō eſt ſidendū: qa: for: tuna potius q: virtus i re militari dñatur. Ad hec ſam ſe ſibi inimi: aſten dit. Caprat poſtremo cō miſeratione a patre. Verū ille cū ſola ptubatiōe ſer tetur: nullis rationib: mo uezat: vt: ſit optima diſtributione: nā cū diuerſo rum ingentior ſ homies in ducat. latinij: Turnij: & amata: vnicuiq: cōuenicem tribuit oratione, nul: la ergo ratiōe mot: e Tur: nus: qui totus pturbationibus eſtuabat. Maxime autē ſtimulabat pulchritudine: ſentis virgini. vt mori mallet: q: illa: re: linquere: Lauinij: ora: e: nō dat: quoniā non decebat: puellā verba interponere: at dat lachrymas q: dolorē oſt: eunt & pude: tem: quo loqui: phibeat.

c Mœſtū patria ardeã lōge diuideit. SER. Lōge mœſtū: id e val: mœſtui. nā longe diuideit non: pce dit: nō eim ardea a Lau: tento longo valde diſliideſt: ſpatio: d Aegreſſo: medendo. S. Inde magis ei: egritudo creſebat: vi: ſe ei Latinus remedi: auſe ſere ſperabat. Medendo aūt: dūi e medeſ & medi: cina affer: nam gerundii modus eſt a paſſua ſignificat: œ. e. Vt primum ſari potuit. S. Nim: e: molor iracundig. in: luferat vo: e. Sic de Eustandro. Et vi: vix tandē voci laxa: ta dolori eſt.

f Qua: p me curā ger: s hæc por optime: p me de: ponas. S. Bis quidē at: p me: fed diuera affecito

Sanguine adhuc: cāpiq: ingētes oſſib: albēt. Quo referor totiens: quæ mentē ſi ſania mutat: Si Turno: extinto: socios ſum: adſcire paratus: Cur non inculomi potius certamia tollo:

Quid cōlanguinei rutuli: quid cetera dicet Italia. ad morte: ſi te: (fors dicta refutet):

Prodiderim: natã; & cōnubia nostra petentē:

Respice res bello varias: miſerere parentis

Longa: ui: quē nō mœſtū patria ardea longe

Diuidit: haud qui: q: dictis violentia turni

Flectit: exuper at magis: aegreſſo: medendo.

Vt primum fari potuit: ſic i nſtitit ore.

Qua: p me curā geris: hæc p: cor optime: p me. Deponas: iœtā: q: sinas pro laude paciſi.

Et nos tæla pater: ferru: q: haud debile dextra:

Spargimus: & nostro ſequit de vulnere aſſguis.

Longe illi de: a mater erit: quæ nube fug: cem

Fœminea tegat: & vanis ſe occulat vmbris.

At regina noua pugnæ conſtitrita ſorte

Flebat: & ardentē gener: ſ moritura tenebat:

Turne p: has ego te lachrymas. p: ſi q: amatæ.

Tāgit honos anim: p: ſpes tu nunc vna ſene: cæ.

Turequies miſeræ: decus imperium: latini:

Te: penes: in te omnis domus iclinata recubit:

Vnum oro: deſiſte manu: cōmmitere teucris.

Qui te cun: q: manent iſto certamine caſus:

Et metur: ne manet. ſim: ut hæc inuſa relinqua

Lumina: nec generi: aenean capti: ua videbo.

Accepit vocem lachrymis lau: inia matris:

Flagrantes p: uſa genas: cui plurim: us ignem:

Sub ſecit rubor: & caleſacta p: ora cucurrit:

Indum languineo veluti violauerit ofstro

Si quis ebur: vel: mixta rubêt vbi lilia multa.

Alba roſa: tales virgo daba: ore colores.

ne. Nã hoc dict: Qu: pro falute mea foliandum: genis. Han: p: me fama: & gratia: quæ dere: nis g: D: bil: ferru: S. Scin: iuxido. Tel: ibmelle fine iſtu coniic:.

h Noftro de vulnere ſan guis. S. Quod inſan: & dubie iuxtus eſt.

i Longe illi dea mater: erit. S. Contra illud: fed matris auxilio viſ.

k Noua: ſone. Ser. mar: gna. Nã nou: nō: quod tuerat ant: p: miu: m. Ma: gnã aſt: for: e: vocant: ſi gulare certam.

l Per ſi quis amat: tan: g: hona: a. S. Quod a: te regina rogat: uti como: uet mentē: & ſi qu: hono: rem habes amat: S: te i: pumo S: qua p: uis animis manet i: ſociq: amat: gra: tia. m. In te: ois dom? S. Toru: digeſt: an: p: ſpecies. Et ſic le: contulit ad generaliæ: & eſta nu: ina trāſlayo:

n Manu: cōmmitere teu: cris. S. Ab omni: e: bello: non tan: u: a ſingular: de: horatur cernamine.

o Et me: Turne man: S. Mire agte: nã qua: ſot: vir: um: for: e: ſu: mor: e: ſa: cile poſſe: contener: de: der: rer eum dic: e: ſe: ſim: ut: e: moratur: vt: quæ: p: cenc: lum: nō: time: hormide: in: aid: p: Accepi: voc: S. Ordo accept: voc: ma: tr: lau: in, q: Flagræ: p: uſa genas. S. er. id et la: chrymis p: uſa hab: e: go: nas. Sta. Et gemitu me: ftos imitata: partes.

r Igné: ſubec: S. Hip: palage eſt. p: cu: ignis ant: mi: ſubec: rubore: moue: batur at: ſint: intelligens e: e: tant: or: cau: fa: malorum: ſic ſupra: Caufa: mali: tan: ti: oculos deſe: decoros: nam quo e: form: or: in: ductur: e: co: magis: Tum? ardet vt: ſequê: ma: di: c: t: s Indum. C. Qua: in: o: bil: ſi: m: nam i: di: c: phantes p: ſer: un: a: p: h: t: an: t: s. t. Violauerit: ofstro ſi: quis ebur. SER. Homeri comparatio. Vi: & v: violauerit tranſult: ll: l: e: m: at: m: o: i: v: s.

v Vel mixta rubent vbi lilia m: Al: ba roſa. S. id eit coniun: c: d: u: ro: g: Naturaliter: ſ: omnis candor victi: u: na: h: it in: e: ruborem,

Liber Duodecimus

CCCXCII

In uōrō turbat amor. S:  
ſuenit occafionem: qua  
Turnus magis mouere  
tur in bellu. 3 Necq: eni  
Turno mora libera mora  
tis. Hoc loco duplex ē exo  
poſtio: aut enim ordo eſt  
Ne quęſo mat me lachry  
mis, id eſt tanto mortis  
omine proſequaris ad du

Gillūrō turbat amor: ſigitq: in virgine vultus.
Ardet in arma magt, paucitq affatur Amata:
Ne quæſo ne me lachrymis neue omine tanto
Proſequere; induri certamina martis euntem
Omater, necq emī Turno mora libera mortis.

ximaris certamina proſto
ſcentem. Necq enim Tur
no mora libera eſt non
eundi: poſt tā, pmilu: ſin
gulare certamē. Aut certe
h dicit. nolt me mī ad bel
lū euntē ominofis lachry
mīs. pſeq. necq emī Tur
no e mora libera mor: id
eſt necq emī i piāte ē mea

nē Nā hoc dicit Ognis
faltu me foliāta
gens. Hanc q. etiam
& grāna quidem delecta
g. Duhé tibi. S. huc
ſecundo. Tei multe
icu conicis.
h. Nolit de huc veni
quis. S. Quod miſtis
& dubie recenti.
i. Longitudo
vit. S. Comitātis
martis auxilior.
k. Noua fortuna
gra. Nā notum
tuerat antequam
qui ait foro vobis
gulare cernam.
l. Perſiqua me,
git homou. S. Qua
tere regina pugnāta
uć memēque ſi gat
rem habes amicam
pumo huiusmodi
maneram. Iocumque
ua, m. laicam et
S. Totu dignam
Ipsos. Eticque huc
ad generalibet
ina trālax.
n. Manu chommon
cris. S. Abomne
non tanti iugato
horatzu cernam.
o. Etenim tuam
S. Mirage tuam
vitum formam et
cle poſſumque
erit eum decidi
mortui et quod p[ro]
lum non eum cernim
midu: p. Amput.
S. Ordo acutam
tr. laumam, q. Bata
p[ro]ufa genam. Et al.
chrymis p[ro]ſa hābem
uam. Sua. Et gomu
ſtos imitanam parum.
r. Igni fulcram. Et
palage d[am] p[ro]g[(u)am]
m[i]ubus rubrum
batur adu[m]itque
tantorum culae munim
ſit ſupra. Caulem
ti oculos delectam
nam quo e formam
ductur. eo magis
ardet vt ſequatam
s. Indum. C. Quam
bullimidi: nam huc
phanes preſentam
cantam. t. Vela-
oitō flquis chas.
Hocem comparu
& vōlueram transem
l. emī autem.

Eneidos

moram facere venientibus fatis: ac si diceret: si imminent perepitur? fum: etià fi minime ad bella p[ro]ficar. Sciend[ui]tamet loci hunc vn[ui] esse de m[or]foliilibus duodecim: qu[em] habet obliturare: licet a multis, p[ro]captu refoliantur ingenii. C. Illum tuebat in animo generofo.nule maiores p[ro]turbatorios. Esse po[li]unt c[ui] hinc pudor ne fuc[ti]bat: & victus difeet. Inde amor imenfus regie puell[ae] pulcherring[e]; n[am] amor est defideriui pulchri: & quato pulchroru est: res: t[ato] maior est amor. y Nelachrymis ne ve omnino, C. lachrymes

eunti ad bellu malu pro: tendunt: & verba illa ſi mul hec inuifa reſinqua lumina: malu afterbant omen. z Tyrranno. C. Nunc iuidioſe dixit: qui alieni imper: i occuperat: ſupra aut honoriſe dixit ps miſt p[er]cis, erit dextrâ tergiffiſte tyranni.

a Haud placitura. CR: Qua verebit: meu c[ogn]reſ ſum: neq: hoc dixit ad iatantâ: ſed vt ex ſua con fidentia minueret timore amat: b C[ui] primu craftina coelo puinceis in uecta rotis. SER. Hoc lo co auſtidas p[ug]naturi ex primi: S[ane] n[unc]o n[om] dicit oriri diſe: ſed deſignat tempe: qu[em] vult yt vtręs ad certam e[ng]linguare p[er]cedat. C. Cum primu craftina, N[am] & hec p[ar]atio v[ic]to riam ſibi certam p[er]miſtere videt, c. No[it]ro dirimam? ſanguine bellum. S. Bene ſe omnib[us] c[om]e dat hoc dicto: ſiq. vid[em] ſui um ſanguine p[er] omnium bello dicti poſse ſufficere. d P[os]cit equos gaudet: q[ui] tuens ante ora ſremen tes. S. Sol[et] em ex equos rum vel meſtida y[el]a critate euentu futurum di micaturi colligere.

e Pilumno quos ip[er]a de cus dedit orytha: S. A[it] Hora. in arte poſtica. Nec quod c[ui]s: v[el]it p[os]cat ſi bi tabula credi: vnde C[or]tia culpa hoc loco. Virgi. d[ic]ens: incōgruum eſe ſi gmentu. N[am] cum Ory thy[ia] athenic[em] ſuerat filia erythi: ei & a[ca] b[ore]a i Thra tiam rap[er] fit: qu[em] ad mo d[um] potuit Pilumno: qui

erat in Italia equos dare: C. Pilumno Orythya, filia Erithi thei regis Athenae: & v[ex]or b[ore]c. Sumptu aut ex Home. apud qu[em] eſt Erychoniu arm[ui]t equam habuſſe: ad quas ſub forma equi admiflari venerit b[ore]as: g inde equos p[ro]creavit velociſimos: & candidi coloris ex hac prole ait c[um] Orythy[ia] atauo Turni. Pilumno miſſiemo: d[ic] aut ita abio num: vt Critici dicti q[ui] ſingat Orythya Athenienſem: & in Thrațiā raptā: regi [italico]: & tanto terrarui interuallo ab ea diſuncto dona miſſe: n[am] regi eſt etià eos principes: qui in alia plaga ſunt: ſibi muneri conciliare: nam & noſtris t[em]poribus vidimus e[gy]ti regem n[om] ſol[ui] Ferdinand[ui] rege Neapolitanui, veru eam noſtre vrbis decus Laurentu me dicen p[re]claruſimis: donaſſe, muneri: curaſſe ex [eth]io:

p[ia] accerſendas duas zoroaphas heſtatas noſtro coelo in cognitas: quarui altera Neapolium altera floriunt mitteret. Dicif em zoroapha qua P[it]Camelopardale nommat: Na butam ch[ry]topes vocat: vt ip[er]a ait: collo ſimil[em] e[qu]o pedibus: & curiib[us] b[out]: camelo capite: albi maſculi: rutio co loren diſtinguentib[us]. Vnde appellata eſt Camelopardalis. H[ec] dictatoris C[ef]arui ludis curcibus primu viſa Romæ ex eo ſubinde cenitur a p[ectu] magiſt: feritare confipicat quate etià Louis ſer nomè iu[n]enit. H[ec] P[it]Ea aut qu[em] Ba

N[od] h[ae] ydmon phrygio mea dicta tyrano: b Haud placitura refers c[ui] primu craftina coelo P[un]ceis inuecte rotis aurora rubebit: N[os] teu[c]ros agat i rutulos: teu[c]r[u] arma q[ui]c[cat]: Et rutul[ui] n[ost]ro dirimam? ſanguine bellum; I[lo] quæatur c[ō]iunx lau[ni]a campo. H[ae] vbi dicta dedit. rapiduſc[ui] in tecta receſſe. d P[os]cit equos: gaudet: tués ante ora fremêtes: Pilumno quos ip[er]a decus dedit orithyfa: p[er] Q[ui] candore niues ante irent curſibus auras: C[irc]uſtant properi auriga: manib[us] q[ui] lacellunt P[ec]tora p[la]uſa cauis: & colla comàtia p[ect]ui: I[p]ſe de hinc auro ſqualent: alboq[ui] orichalco m C[irc]undat loricam humeris, ſimul aptat h[ui]ndo: Enſem[que] c[lipe]um[que]: & rubræ cornua crif[ax]: Enſem qu[em] dauno ignipotens deus ip[er]a parenti F[ec]erat: & ſtygia candentem t[in]xerat ynda q[ui] Exin quæ in medijs ing[ē]ti adnixa columnæ A[edibus] aftabat validam vi corripit haſtam A[ct]oris arunci ſpolium: quaſſatq[ui] trementem, V[oc]iferans: n[unc]o n[un]que: fruſtrata vocatus;

ſecula ſi ſuſſe diuſa: aurica[ch]ui a ſu ſuſſe p[ro]ſiſum etiam Plaſt[us] doceret: qui ait i milite glorioſo. Ego iſtos me[n]s aurichalco c[ap]arè. Alboq[ui] oricalcho: auric[que] c[ap]arate: ni albi n[om] eſt. 1 C[irc]uſat loricæ h[ui]eris. S. Non armat hoc loco: ſed explorat: vt r[u]ma a p[re] & c[og]rue e[m] m[eh]ns inheant. m A[pt]at habédo. S. Ad habéſt: vt c[og]rue pot ſit inhere[re]. C. Habendo, eſt aptat vt comode vt p[oli]ſt f[ic]t dixit. Habiliq[ui] humeris ſuſp[ederat] arcui. n Conua cryſte. S. Id eſt comas quas greg[ie] 10 keq o[ra]: noiant vi k[pe]ſiv, dicunt undere. Conua autem ſunt, p[er]que C[in]nini. o De? ip[er]a parè fecerat. S. Ac ſidenero n[om] miſtros. Sta. P[li]ni: p[er]m f[ud]or ibi: & notand[ui] q[ui] affecate v[ar]ſauctu: vt Aenea vno loco arma diſenberet. Turni v[nt]o

Liber Duodecimus

cccccCiii

hastam gladium & loricam. In oculo autem feutur: & ga
lem. p. Stygia vnda. S. Quaſi imortalem fecerat. D.
Stygia vnda. Conſecratione quandam enſis oftendit.

q. Exin. S. Deinde: nam ordinis eſt aduerbium.

r Ingenti coluſe. S. Haſtper columnam exprimitur ma
gnitudo: ſicut in ſeptimo equorum. Vt ſalant tercentum
ntidī in ſepib: alis. Corripit. D. quaſi dicat fine cona
tu extulit: c[ui]s tanta eſt:

vrad miniculis ęgeret.

r V: SER. id de virtute

t Actoris aruinc: ſpoli

um. SER. Vel quod aſto
ri derrerat. Tumus: vel
aſtor quidam alteri: nam
ambigue poſuit.

r Qualiaſtę trememtem

S. Quaſtat & tremefacit:

s. Vociſarës. S. Hec ſi

lici, que dictur? eſt. Pleru

q: ita damor oftenditur:
vt statim ipſus clamoris
verba ſubdantur: ſicuſu
pra, Trouſijs: repente da

matio mſes. Sane nê ita
ad haſtam q[ui] ad aliquip p

Jomam loquitur: & ei in

rzellectus: & auditus dat:

ſicut Otero. Verba red pu

blicæ. Sed ille at: si poſtet

ſteri. Tum: vero quaſi ad

vijs ſententê: logt: nec im

ito: n[am] cum inducit ſuræ:

re: vt: his agit ſurijs, toto

q[ui] arédiſt ab ore. Scinrylle

abſiſtur oculis micat acri:

b ignis. C. Vociſarës nûc

o nuncb. Tâta vanilo q[ui]na

tia nihil boni portédi: nò

enim verbis eſt nimis in

hoffem inuehendum: ſed

virtute contra eundù eſt,

t. Te maximumus aſtor. S.

Antea gere reſuſuerat

v Te Turni n[ic]e dextra

gerit. SER. Enus qui eſt

iupra maximi: q[ui] aſtoræ

v Da ſter. S. Figura græa

vt donahabere viro. Item

Dat ferre talentum.

x Lacerare reuulſam. S.
Vt laceratam reuellam. Laceratam autem propter illud: et
bis ſex thoracæ petricum perſolum q[ui] locis.

y Semiviri phrygia. CRISTO. Nam adeo effoſeminati:
in phrygia ſunt homines: et cult & alii deſtibus: vt ad ple-
nam virilitatem non poſſint adimplere.

z Vibratos calido ferro. SERVIVS. Crispatos calamis
ſtro: nam calamiftrum acus maior: que caſelaſta & adhi-
bita torquet capillos: vnde etiam Cice. Calamiftratam co-
mam appellat: frequenter que etiam vituperationi eſt: vni
de contra: ad laudem eſt poſtum ab Hora. Hinc & incom
pùi curium capillis.

a Myrira madentes. SERVIVS: id eſt vnguentatos:
CRISTO. Myrrha. H[ec]arbor non ſolum in ſylua in qua
thus nafetur: ſed in multis quoq[ae] arabiq[ae] locis: atq[ui] etiam
apud Troglodytas Satina fyluetri p[rae]ſeurrer: ar[bor]i alitu
ad do in quin[que] cubita: nec fine p[ina]corti[em] habet leuem:
& vnedoni ſiimem Troglodicyta fyluetrium prima. Ery-
threa ſecunda: Inciduntur vt g[ui]mi emittent: & ipſe bis &
thus: ſed a radice v[ic]uo: ad ramos ſuſdant: tamen prius q[ui]
incidantur ſtaſtem dictam cut nulla p[rae]ſertur: Vis eſt: vt ca
leſatioru: deſſicet: & abſtergat: Ocud[ur]t lúbricos: p[ed]iit ſo[re];

valet ad tuffim antiquam: confert aſematid[us];

b His agitur ſurijs. CRI. Nam ex animi ſurore: potius q[ui]
ex fortitudine h[ec] proueniebant.

† Vocatos: haſta meos. S. Inuocatiq[es] & preces. N[am] ap
pellatio c[a] a verbo qu[em] ſemp[ur] aut in io aut in us eſt. Si in io
exeat tertig[em] ſunt form[em]. Si in us quart[em] vt ab eo: quod eſt le


go aut lectio aut lect[io]9 ſitz
fed hoc non dicim[que]
euq[ui]vot[er]o[vy]. ſunt n[ic]u
ab eo quod eſt voc[io]: voca
tus fecitnon vocatiq[es].
d Oculis micat acribus
ignis. SER. Homeri eſt.
CRI. Oculis. Sunt enim
ocſi velut animi ſeneſtr:
per quos omnes animo[
rum motus maxime apa
parent.

e Ignis. CRI. Furor ille
irg[ui]admiſt[que] iſt eſt ſangu
nis accenſione.

f Terſicos. SER. H[ic] ap
paret mugitus non tanſeſt
dolentum eſſe: ſed etuā t[ur]
scentum.

† Haſta meos; n[ic]t[em] p[er] adſt: te maxim[us] aſtor;

Te turni n[ic]e dextra gerit: da ſternere corpus;

Loricæq[us]: manu valida lacerare; reuulſam

Semiuriri phrygis: & ſcòdare in puluere crines

Vibratos calido ferro: myrrhag[us] madentes,

b His agitur ſurijs: totocq[us] ardentis ab ore

Scinullæ abſiſtunt: oculis micat acrib[us] ignis;

Mugitus veluti c[ui] prima in prælia taurus

Terſicos c[ie]t: aut iraſci in cornua temptat.

Arboris obnixus trunco: ventoſc[ui] lacellit

Icibus: aut ſpar[fa] ad p[ugnā] p[ludit] har[na].

Nec min[que] interea maternis ſæuus in armis.

Aeneas acuit martem: & ſe ſuſcitat ira

Oblato gaudens componi ſcòdere bellum,

Tum ſocios; moſtíc[ui] metum ſolatur luli;

Fata docens: regiſq[ui] ıubet ſeſponſa q[ui]tano

Certa ſeſſerre viros; & paciſ dicere leges.

Poſtera vix ſümos ſp[er]gebat lumine montes

g C[ie]t. SER. Modo date
licu: in tertio legimus. La-
chrymaſq[ui] c[ie]bat: nam p[
rie] C[ie]re eſt alteri aut do
lorem aut lachrymas c[ui]
mouere.

h Ad p[ugnam] p[ro]lu-
dit. SER. P[rg]meditat[ur]
C[ie]. Si mecum in hac p[er]
lufione nihil ſureris. Id eſt
in hac p[rg]meditat[ie] c[er]
taminis.

i Nec min[que] . CRI. Idem
& in Aenea ardor animi
demonſtratur.

k Seuus: S. Fortis more ſuo. Et ing[itu]n[em] moderat[ionem] dat Aeneo. Quippe qu[em] inducit laborant[em] vt p[oli]tum in ſi[am] mouere: c[ui] Turnu: dicat ita ſurere; vt nec Latini c[of]iſiis nec amate p[re]geibus p[o]ſet obedi[re].

l Acuit martem, S. Iritat[ur] ſe ad futura c[erta]m[ia]. C. Acu-
it martè. Excitat ſe ipſum ad prelium.

m Ira. CRI. Iuſta indignatione.

n Componi ſcòdere bellu. S. Finiti. vt. Ante diem clauſo
componer vefper olympo.

o Tum ſcedos moſtíc[ui] metum ſolatur luli. S. Intelligi
mus h[uius] p[re]ſingularis c[erta]minis: pro duciſis ſalute eſſe t[ur]
baros.

p Fata decens. C. q. d. oftendens fatale eſſe q[ui] vi[ct]uo T[ur]
no ea loca obtineant Teucri.

q Responſa latino c[unta]tæ ſeſſerre viſ. S. k[ar]roto: q[ui]ro
com[ev]o[vi]t. etiam Latinum ad Aeneam legatos miſſi[que]nt[el]
ligimus: n[am] ſupra Turnus tant[ui] dixerat. N[ui]c[ius] h[ec] idm[que]
phrygio mea dicta tyranno.

r Paſis dicere leges. SER. Quas pauloſo in ipſo ſcòde
re dicturus eſt Aeneas. C. Dicere leges, dicere conditiones
quod ſuperioris eſt:

Liber Duodecimus

cccccXCV

di omnes funt quia, cœvoi, dicuntur, id est quia cœli certas no habet p[ro]t. Sed generaliter a cœlitis columni. Vbicy em cos eſt manifeſtus eſt, vt mater deui cu[ra] præs in omnibus zonibus eſt: nã & ideo mater deui dic[er]. qu[em] c[ui] oibus: eius eſt cœmnis ptas. Alii cœsdeos volut Sole. Lunã. Plutonei martie. H[uius] c[um] apud hoics inuentiun[em]: & ſunt in oib[us] terris. tamè, p[ro]ior funus eſt ſimplex: & magis apt[em] negotio. D:

Comumb[us]: quia adhuc is certus erat quo eſt puena tura victoria. z Aras grameias. SER. Romani c[um]mo: is ſur rat: et cept[em] te are ſuper imo: onere: & ita ſacriſcare. Grammeas aut[em] ideo. quia de bello res agitur: & Marti ſacruſi caur cu[ra] grame eſt conſe cratu: quod ſedim Plinu[m]. in naturali hiftoria: ex hu[mo] mano cruore: per [a]t. Gr[ati] me a[ui]t herba ſpecies eſt: licet ois herba grame: vos cœuruſtici ſubur omne li[gn]u[m]: c[ui] ſit & ſpecies. D. Aras ap[ter] cœcratione ſoedens. a Fons em[que] ſerebant. S. Pro av[ia] quia poſuit a toro partem Sane ad facienda ſoedera, aqua & ignis adhibent: vn e[contra] quos arcere vo[rum]us a n[ro] o[ſtoria]eis aqua & igni interdic[em]: t[re]b[us] qui[que] ſo[forta], i nec tu[po]lant. b Velati li[no]. S. Arqu[is] ſo[cia]les: & p[ater] patra[que] quos bella vel ſo[edera] c[ó]rmaban[t] nunc[em] vel an[te] veſtibus lini[es], vnde dic[em]: c[ro]tate ſacru[m]: vt [linea] veſtibus con[tra] more adhiber[am] ad ſo[edera] q[ui] firma futura non trant. Seim[que] e[m] hoc vi[bi]o q[ui] ſeruare. Virgi. Vt rebus quib[us] denega ſitus: det. e[n]ta infirma pricipia, ſicut in Thracia c[ui]tatem con d[em] Aeneas: qu[em] mox ſue ſat reiſtus: us c[ó]ntra more: Iou[li] of tauro ſacriſcuit. Sic fenar[em] ad pruata lati nus c[ó]uocat ſe[cta]: q[ui] e[n]o erat ſirma conſilia: ſic paulo poſt in auguro: ſilibe ſaratus cygn[em] in ſu[n]ſu[m] con[ſit]. quia. Turni rutuli ſic ab[rupio] ſo[edere] libes taren[no] poruerunt. Caper

t[em] & ſgin[em] hoc loco di[re]ctus: lectio[d]a eſse corrupta. N[am] Virgi, ita reliquie c[ó]ſtrinat: velati limo. L[ui]m[que] a[ui]t eſt veſtis qua ab vmb[ilo] vo[d]q[ui] ad pedes reguntur pudibunda popa[d]. Hec aut[em] veſtis in extremo ſui purpura[m] lim[am] id eſ flexu[m] ofam: vn & nomè accepi. N[am] lim[em] obliu[m] dic[em]: vnde & Teten. Lim[em] oculis di[re]: id eſt obliu[m]. C. Velati limo & verbena. Plac[em] que dixit Seru[m] de limo. N[am] Caper & Higim[em] a[ui]t Virgi. ſua manu ſcripſiſſe limo. c. Verbena tepora vincti[m]. S. Verbena ap[pr]ie eſt herba ſacra fumpta de loco facio. Capitoli[m] qua coronaban[em] ſo[cia]les: & p[ater] pa[tratus] ſo[edera] factum: vel bella indi[ctu]. Abufiſe t[em] etiam verben[am] vocamus o[ſ]s frondes ſacratas: vt e[ſ] lau[t] o[liua] vel myrtus: vt Teten. Ex asa hinc verbenas ſume. N[am] myr

tum ſuſſe Men[ander] t[est]a[que] de quo Teten. tráſtuli. C. Verba de h[ac] acerba dict[ui] e[n] in Buco. d. L[egio] aufonidi[m] S. Pro aufonida[ri], Quod venit ab eo quod eſt h[ac] aufonidi da: ſic ut h[ac] auriga: na aufonis generis eſt ſo[min]i: vnde au[ſon]idum fact[ur] quod vt dicere eſt meti[n] necereſtate c[om]putus. e. Palata. C. Participium ſine origine verbi. Et reatur ad Romãs: quo[s] ap[pr]ia ſu[pe]pila, f. Plenis porc[is].

Procedit legio aufonidum: pilata[que] plenis Agmina le fundunt portis: h[inc] troius omnis

Tyrhenus[que] ruit varijs exercitus armis:

Haud fecis iſtructi[rum] ferro: qu[am] ſi alpera martis Pugna vocet: nec n[ro] medij in milibus ipſi. Ductores auro volitant: ostro[c] decori:

Et gen[em] aſſaraci mriſtheus: & fortis afyſas: Et meſapus equum domitor neptunia proles:

Vt[em] dato ſigno ſpatia in ſua qui[que] receſſit: Deſigunt telluri haſtas: & ſcuta reſdinant.

Tum ſtudio effuſa mattres & vulgus inermu[m]: Inualid[em] ſenes; turres ac ſe[cta] domor[u] Obsedere alij portis ſublimibus aſtant.

At i[n]uno ex ſummo qui n[ro] n[unc] albans habe[que] (T[uc]n: nomè erat neq[ui] honos: neq[ui] gloria m[ot]u[m]) Proſpiciet[em] turnulo camp[u] ſpect[ab]at: & ambas Laurentum: troum[que] acies vrbem[que] laui[n]it: Extemplo turni ſic eſt affata ſororem:

Diu[am] deam ſtagnis qu[em] flumibo[que] ſonor[u]s Præſidet: hunc illi rex a[her]is altus honore[que]: lúpiter erepta pro virgini[ate] ſacrauiſt.

Nympha de[que] ſluitor[u]; a[io] gratiſſima noſtro;

Scis vt e[ſ] cunctis vn[am] que[c]cun[que] latinæ.

Magnanimi iou[m]is ingrat[u] alſcendere t[ub]ile

Prætulerim: c[ui] li[be]s in parte locarim:

Diſce tu[re]: ne me incufes iuturna dolorem:

Qua viſa eſt fortu[n]a pati: par[ce]q[ui] ſineban[em]

q[ui] de incipit affequit: q. Anjo gratiſſimo n[ro] S. Homer, e[que] k[ar]u[pi]o u[n]v[em]u[m]o DON. Animo gratiſſima n[ro] Simulata verba p[ro] p[ro]: N[am] p[ellex] n[unc]a placet vxorti.

C[ui] deſtis p[tr]ulerim. S. P[ra]uſuelim. ly p[ro]tes figura p[re]co[d]etrariu[m]. Plus e[m] di[re]: & min[em] ſi[gn]iſica[n] o[m] oſt p[re]ſcuta Huic vero libiter dullit: & di[re]: ſe h[ac] oib[em] p[tr]uliffe: q[ui] en[am] alias i honore habu[n]tate e[ſ] ill[ud] Salutianu[m] Mare pointiſt[em] dulciu[m] c[ui] c[eret]a: e[m] null[u] dulceſt e[ſ]. Sane ſe[n]tend[u] n[ro] iemito to ſinſiſſe. Virgi. Nymph[e] id eſt parti ſug induſtiffe Juno[n] nem. s. Ingratu[m] cubile. S. Per quod grati[am] caſte n[ro] reſſentat vxori lúpiter. N[am] e[m] lúpiter multas vitiaſſe dicere[n] nihil t[em] a Junon[em]: de futurna deſactu[m] eſed potius auetumi eſt. Aduerted[u] verſum h[ui]c ſine c[og]luta e[en]n[am] hepti[m]emeru[m]

Liber Duodecimus

CCXCVI

sunt sic S. Apollinæ inducet Amphiatatus deſ tentæ: ybi ei vicinum morit, ut eſe cognouit. C. Nò pugnà aspicere hæc non deſerit illi: quia patre deſ cí auxiliù, aduerſus ſata preſtare nò poſſe nò vult illi moriuro adefe: qùm grau? nos cruïs ant ⁸ videm? ⁸ qù audim? ex eo ergo qù oſtèdiit quanctù il lum amer factidè icoerbo abire: qùm illi auxiliù ſeſe nò poſ fit. f P[ro]ſentius. S. Eſticius: vehemèm? nà decet ger manà filiciva età pro frans tris ſalute cètare, g. For[ris] fan miſeros meliora ſeqn tur. S. Ne forte poſſit ſa[tor]u ordo mutari. C. For[ris] miſeros melio: ſe. Nò t[em] illà omnino ſpe priua re vul: ne illà aio deſciés nihil deinceps tenter.

h. Terq[ua]terq[ua] ma[n] nu p[ro]ſuit p[ro]honesti, S. Qua ſolà dolors au[que] pat cám: inhi quemad modùs ſtrati poſſit mede[m]. Nà paulo poſt audienc[ia]: aut tu bella d[ic]e: cœcipe[rum] excute ford[us]. 1. Honeſt[ui]. C. Pulchrum.

k Nò lachrymis hoc teſus ait. S. Nò ſendi ſed ſubueni diu répus eſt. Sta. In matrù [c]ofolatè. Accèſo ſterib[us]igne. 1. C[oe]ſus p[ro]cipe excute ſcedus. S[em]. Placit[us] animo p[ro]deſtina[t]i: vt fiat. C. Cœcipe[rum] excut: ſœ. Docet eſſe reme[di]i: quo ſinglare ceramè tolli poſſit: ſi ſonior? ptur[que] beſat[que] co certamine re[m] motion refat ſpes: q[ui] mor te euadere poſſit.

m Auct[or] ego audèct, S. Noia in tor deſinencia ſormia ex ſe faciut ⁸ q[ui] trix terminat[que] ſi t[em] a verbo ve mi[n]ut vt ab eo quod eſt le[go]: & ſeclor & ſeclerix ſac: & doceo doct[or] do[trix]. Si a[ut]a verbo non venit com[unia] ſune, n[am] ſimiliter & maſculina & ſeemia i tor exequi, vt h[ic] & h[ec] ſenaror: h[ic] & h[ec] balnearor. Licet Petroni[us] v[ur]purauere balneariæ c[er] d[ic]i: tale eſt h[ic] & h[ec] auct[or]: ſed t[em] c[ui] ab au[con]tate deſe[di]t: vt hoc loco. C[ui] a[ut] ab eo venit quod eſt aug[eo] & auct[or] & au[trix] racie[r]t ſi d[ic]as auct[or] diutinarum vel au[trix] patrimony.

n Reliquit incertam. §.

Qua licet dederit et ſuſili d[ic]e[do] ſoſan et reliqu[ur] incerta[que]. Intera reges, S. Longi hypbato[N]. N[am] ordo eſt. Intera reges, p[re]d[it] caſtris. C[etera] em p[er] theſim dicta ſut: nec eſt eclip[es] c[ui] ſermo in oib[us] co[gruat]. p. Ingeti mole latius. S. Pompa: ambitus: n[am] nò hoc ſignificat. q. Bis ſex. C. Propter duodecim ſigna zodiaci: q[ui] agras i ſingulis diuerſas habet vires. r. Solis autem ſpecimè. S. Ut etiam in ſeptimo d[ix]imus. Latinus ſecundù Hefiodum in u[m]om[om]i: V[ill]iſis & Circos il[lo]ſu: qua multa età Maritam dicti ſed in qu[em] n[em] c[it]d. Solis aut ſpecimè. N[am] C[ir]ce

ſolis eſt filia. S[ane] ſciendù. Virgi. In variate hiftorie ſua et am dicta variare: ſed de V[it]ſe vt et[am]ſupra d[ix]im[us] in ſepti mo t[em]poſ[us] nos ratio cédere n[em] ſinit. s. Bigis it Turnus albi[s]. S. Quot[er]iis v[im]mur noib? c[ui]t[us] pluralis n[em]t: v[im]t. volu[m] ſignificare: t[em] dictim[us] v[nas] bigas: v[nas] quadrigas: v[nas] calas. Saluſt. H[uius] poſſis in vna moenia c[ou]tenere.

t. Romane ſtripis origo. S. H[oc] ad laudè Auguſt[em] ſt[ip]icem.

Perge decet: ſoſan miſeros meliora ſequent. Vix eat[c]u lachrymas oculis iuturna profudit.

h Terq[ua]terq[ua] manu p[ro]cipe? p[ro]ſuit honestum

Non lachrymis hoc tempus ait ſaturni juno
Accelera: & fratrè liquis modus eripe morti.

Aut tu bella cie: conceptumq[ui] excute ſcedus.

Auct[or] ego audendi: ſic exhortata reliquit Incerta: et trifi[t] turbatam vulnere mentis.

Intera reges (ingent) mole latinus
Quadriuguo vehiſ curru: cui tempora circum

Auratis biſ exſradij ſulgentia cingunt,

Solis au[que] ſperimen: bigis it quin ſus in albis
Bina manu lato críspans haſtalia ferro.

Hinc pater æneas romanæ ſtripis origo

Sydereo flagræ clíp eo: et celeſtibus armis:

Et iuxta aſcanius magna: ſpes altera romæ)

Procedut caſtris: p[ro]caq[ui] in veſte ſacer dos

Serigeri ſeotum ſuis intonamq[ui] bidentem
Atrulit; admonuitq[ui] pecus flagrantibus aris.
Illi ad ſurgentis c[ou]erſi lumina ſolis

Dant fruges manibus ſalſas: et tempora ferro
Súma notat: p[ro]ecud[us] pateriſq[ui] altaria libani.
Tum pius æneas ſtricto: ſic enſe p[re]catur.

Eſto nunc ſol teſtis: et h[ec] mihi terra precanti:

Quam p[ro]pter tantos potui p[er]ſerre labores?

Et pater omnipotens: et tu ſaturnia coniunx

lam melior ià diua precor: tuq[ui] indlyte mauors

C. Romane ſtripis origo, q[ui]d: q[ui] in hac die facturus eſt et al: fundamèta impe r[ri] quibus Roma inde ſur gere poſſet. v. Magne ſpes altera. S. Male q[ui]d[am] magna voliſt & legunt. C. Spes altera Rome. S[ui]t n[em]tuli qui dicant: C[ic]ero n[em] ſenio iam confec[t]ui: u[er] adolesc[er]tis Maronis car[mi]na auſſerit: vehemèter q[ui] obſtupuſſet illum alte r[am] ſpem Romæ: appellaſſe: quod n[em] poſta ad Aſca ni[n]u: trastulit: & iure q[ue]d[em]. N[am] inde Julios: familia ſu tura erat. % P[ur]aq[ui] in veſte. S. Impoluta, p[ro]m[im]ura d[ic]ie: veſtis: qua ſe ſtis diebus v[it] c[ou]tueuerat ſacta celebrat[ur].

y Serigeri ſeutu ſuis. S. Romano morerit. Et c[it]a ſungbät ſoeda por[ca]. N[am] Homer, Altid ge[n]us faciſtij com[ê]rautuit. N[em] p[er]ter ratione eſt: q[ui] ait ſeotum ſuis. Item intonq[ui] q[ui] bidenté, id eſt breuem, adhuc n[am] in reſb[us] qua[as] vo lebat ſinſiceleret? ſenilib[us] et n[am] aialibus decreſcenti a b[us] faciſtabat: 1. In reſb[us] ve[to] q[ui]s augere et c[ou]ſirmari volebät: de minoribus et adhuc creſſet bus imola bät, z. D[it] fruges ma[n]ib[us]. S. Scilicet far & fal[que] g[bus] rebus & cultura[ſp[er]geban[em] & victim[em]. Erant aut[em] p[h]batiòes: v[im]um eſt animalis aptum ſacriſcio obliq[uum] età cult[ur]um a fröre v[oc]us, ad caudâ ante imolatione ducere c[ou]ſuerat. N[am] hoc eſt q[ui] d[ic]ie: T[epora] ſeru ſummâ no tant pecud[us]. a. Eſto n[em] ſol teſtis. S. B[ni] pri mo inuocat deu[que] oriens tem intuès vidit. N[am] a[ut] il li ad ſurgencem c[ou]erſi lu mina ſolè. Eſto a[ut] mul[to] ti voluerit tertiam: eſſe p[ro]ſo n[am]: id eſt ſit mihi ſol teſtis

quia ſequit: & h[ec] terra: vt elocutione p[ro]tin[em] ſactam intelli gamus: ſed hoc n[em] procedit: qua: ſcien[ta] vocatu[n]t[em] habent vt: Et tu Saturnia luno. It[em] Tuq[ui] incide[m] mauors. vnde p[er] vocatu[n]t[em] oem i[no] dixiſſe acc p[iam]us. In hoc v[it]o tantum ad n[em] ſecuſſe tranſit[ui]. C. Sol. quia omnia videt ad quem reliqua oſia numina referchant antiqu, b. Et h[ec] mihi terra p[ra]tem. S. L'c[et] etiam h[ic] poſſit eſſe vocatu[n]us nam Δ[ik]trik[os] eſt d[ic]i[t]: h[ec] terra eſto teſtis: ac ſi d[ic]ie t[al]i ca terra teſtis eſt. C. Terra: qu[em] mihi fatalis eſt. c. Quam p[ro]pter t[ato]s. S. Propter habet accen[t]: qua: eſt p[ro]p[ol]ita p[ro]

Eneidos

poſtio: d Saturnia: C. Nam ab Heleno iuſſus fuerat; vt Junonem quo ad poſse placaret; præterea dea regnum eſt; & de regnis diſceptatur. e Iam melior iam diu pre cor. S. Acſi diceret non Saturnia id eſt iam minimo: es: fed Trojanis propitia. f Mauors. C. Cujus munera ex ercemus. Addit flumia et mare: vt omnia aquarum numina alliit; & religio- nem alti etheris.

g Torques. S. Sufſtines
regis:

h Quæq[ui] etheris religio
S. Poſt ſpecialia intuìt ge
neralitatiem.

i Cesserit auſonio ſi fors
S. Vt ſi forte. Et bene duæ
bitat de hoc contra: cu ad
ſuum venerit nomè dicet
vt potius reor: & potius
dit numine firment. Sane
ratione nō caret: primo
de victoria. Turni loquiſt
poſt deſcendit ad ſua: ſcit
em in auguſtis prima poſ
terioribus cedere.

k Si fors vіctoria. CRI:
Duo proponit. Si ſuccum
her: necq[ui] ſeneq[ui] ſuas
ch contra impoſitas cons
ditiones iturum: Sin vini
cer mita clemêta i viectos
viſurum: & penes Latini
regnum relietur: ſola tæ
tum facerat daturum.

l Rebelles. S. Homo re
bellis dicitur: Res ipfa re
bellio non rebellatio.

Sic Suerontus.

m Annuerit victoria
martê. S. Hyppallage. Pro
ſi noſter mars annuerit vi-
ctoriam: nam martê vi-
ctoria comittatur.

n Ambæ inuic'te gentes
S. Quafi inuic'te: & bene
ſibi cœcitat populi: nam
ſine dubio vna cum rege
vincetur. C. Ambæ Inuo-
et gentes. Ita nullo diſeri
mine regentur: vt viraſi
in vieta reſtat.

o Sacra deoſq[ui] dało S.
Magna enim ſuit apud
maiores ſacrorum cura: ſi
cut diximus ſupra. Vnde
nunc Aeneas id agit: ne pe-
reant: & reuera conſtat fa
cra: phygia nunc latinis
tradita coluſione Romos.

p. Latin? habeto. ŠER.
aut, antiquus vêctiis: aut
habeto terrâ per ſona ſic.
Sane ſcendiſt? ę crebra ſo
ceri c[œ]memorati[œ] ſibi ſa
uorem latini cœcitat.

q Mihi moenia teucri cœ
ſtituent. S. Sic dicêdo po

pularè gratiâ captat: qa[ui] ſupra dixerat Drances. Sa[x]ac[ui] ſub ueſtare humeris: troiana iuua[bit]. r Dextrâ. C. Quæ ſic pignus ſide. s Terrâ mar[ē]fyderatu[n]o. S. Ornator elo cutio: & c[rebra] apud maiores: ch[ui] velis addere prepoſtio: nem: vt [ui] dicas: iuro per maria: per terras. Eade[m] autem hec

n edixit. Nam pro mari ille fontes & fluïuos poſuie: pro ſy
deribus ſolem. t Latoneq[ui] genus duplex. S. Ac ſic dite
ret. Vtrùq[ui] ſexum latone ſobolis. Et bene in foedibus du
plia inuocant numina. Qua in vn[ui] duo coitum ſunt po
puli. v Ianuq[ui] bifronte. S. Ianum quoq[ui] rite inuocat:

Cuncta tuo q[ui] bella pater ſub numine torques;

Fontesq[ui] et fluuiosq[ui] voco; quæq[ui] etheris alti

Relligto: et que[er]uleo ſunt numina ponto;

Cesserit auſonio ſi fors victoria Turno:

Çouenit euandri victos diſcedere ad vrbem.

Cedet lulus agris nec poſt arma vlla rebelles

Aeneadæ referent: ſerro ue hæc regna laceſſent.

Sin noſtru[em] anuerit nobis victoria martem:

Vt potius reor: et potius dij numine firment;

Non ego nec teucris italos parere iubebo.

Nec mihi regna peto: paribus ſe legibus ambæ

Inuic'te gentes: a[ter]na in ſoedera mittant.

Sacra deoſq[ui] dało: ſocer arma latinus habeto

Imperi ſi ſolène ſocer: mihi moenia teucri

Conſtituèt: vrbiq[ui] dabit lauinia nomen,

Sic prior æneas: ſequeſi ſic deinde latinus

Sulpiciens cæl[ui]t: tenditq[ui] ad ſydera dextram;

Hæc eadem enea: terrâ. mare: ſydera iuro;

Latoneq[ui] genus duplex: ianumq[ui] bifrontem;

Vimq[ui] deum inſernâ: & diri ſacraria ditis

Audiat h[ui]c genitor: q[ui] ſoedera ſulmine ſancit:

Tango aras medioſq[ui] ignes: & numia teſtor;

Nulla dies pacêhâc italis nec ſoedera rumpet:

Quo res cunq[ui] cadèt: nec me vis ulla volentè

Auertert n[ò] ſi tellurem effundat in vndas

Diluuió miſcens: celumue in tartara verta;

Vt ſcepti? hoc (dextra ſceptrui n[ò] ſorte gerebat)

qui ipſe faciendis preſt:
ſoedebus. Nâ poſtq[ui] Ro
musus & Titus Tacius i
ſoedera conuenerit. Iano
simulachrû dupliſis from
tis effectum effiquali ad
imaginem: duorum po-
pulorum. Legimus tam
lanum qua[fr]ontrè ſunt
ſe[ve]nde Marcalis. Et il
gua pariter locutiis omni
um: nam o[ui]s de duobus
non dicimus. C. Ianum
bi. De quo i primò h[ui]ro
dixim[ò]. Ianus simulach
tûr habuit in ofio: tempi
v. c[ui]tis fabi[n]tis: c[ui] Romu
& Tacius perſuere h[ui]
dus. Pieriq[ui] putant cum
tunc bifrontem ſulme pro
pter imaginem duand[ui] po
pulorum.

x Vimq[ui] deum. S. Du
ritiem: in exorabilitat[em].

y Sacaria dictis. S. Sa-
crarium proprie eſt locus
in templo: quo facer et
pontu: etur: licur denandum
eſt: vbi reponuntur obla
ta. Sicut leſtueram dicam
tur: vbi in templo homi
nes ſoedere cœſueaturum.

z Qui ſoedera ſulmine
ſancit: S. Confirmat: ſan
da eſt facit. Et hoc deo:
quia cum ſunt ſoedera ſi
corufecatio fuerit c[œ]limâ
tur. Vel certe quia apud
maiores a[er]no incende
bantur: fed igem diu[n]t
precibus elicibat: qui mi
cendebant altaria. Sanci
tre autem proprie eſt facit
aliquid, id eſt cœſeaturum
facere ſufo fanguine hoſ
ſtig. Et dictum ſalcum
quafi fanguine conſorat
tum.

a Si tellurem effundæ in
vndas. ŠER. Hyppalatæ
ge pro ſi vndas fundat in
terras.

b Diluuió miſcens. S.
Aqu[ui] ſupſufione vnueru
ſa perturbans.

c Vt ſce: trùc hoc. ŠER.
Homeri locus verbû ad
verbum.

d Dextra ſceptrui nam
forte gerebat. ŠER. Per
pentheſim dicum eſt. Vt
autem ſceptrum adhaſa

tur ad ſoedera. H[ec] ratio eſt: quia maiores ſemper ad for[ui]
ſimulachrû l[ouis] ad h[ib]e[at]: quod c[ui] tediorum c[er] popu-
q[ui] h[ie]b[at] ſoedera: c[ui] l[oge]po[ſit] g[ui]ub[ò] iuèt[ui]e: vt kep[ui]sont
tes q[ui]t imagin[è] ſimulachri redderet l[ouis]. Scepe[ui] c[ui] ip[er]
pp[riu]: v[n] n[ui]c rene ſcepti? latin[ò] n[ò] q[ui] ſex t[ui] q[ui] p[er] patar[em].

Eneidos

marris se lubificit umbra: C. Matre caret, quæsi nua trice. g. Arbos, C. Næpprie: arbos est cù radicibus heret. & habet vitæ. h. Aere decoro. S. id est oricalchco. i. Dedit geſtare latinis. S. Vt dat ferre. k. Taltibus ineer se firmabat ſoederà dictis S. Latin? & Aeneas. Tur nì autè nò inducit iurantè: qui dux est g. ſpente rege nò habet prære: & imitatus est Home. qui poſt iuſiurãdui Menolaui. Ale xandrii quali Feruidù & adolescensè a ſoedere inducit exduſum. Et priamù adhibitù ad ſoederis cœfit mationè. 1 In medio cœspectu, pcrum. C. Qui ipòs reges cirdùdabant. m. Tù rite ſacratas. S. Rite expurgatas, ſolennitate q. dixim? ſupra. n. Et viſcera viuis. CRI: Næ i ſoedere porcus ſoede id est crudeliter inficiebat, Vn. dixit. q. carnes eripe, renb ab animali adhuc viuète. Jo. At vero rutus impar ea pugna videri. C. Vulgi eſt: vt quæ admo dù ſoeliſb? forunariſc? uidet, ſic coruèſi ex alto gradu in miſerias decidumiferanè. Sic Turnus qui pauloſte pleroq: ſua gloia torqbar: tunc in tantù piciulù véturus ad còmife rationè ipſellebat. Cù ergo putaret facile viétu? in: in ſquo aio huiusmodi pußà ferebat: hâc occatis ne naſta lutura: potuit facile exercitù ad violato dù ſoedus impellere; p[er]ſter tim aſſuppta forma camerù. In quo nì pua eſt aumo ritas. Nam ſub ca forma orationè habuit qua vehemèter Latinos mouerebet. p. Videri. Ser. Miferi. Infiniti ſunt p[er]indicarius. q. Propi? cernùt. S. diligetius: vt appres alpice nras. r. Nò yrib? eqs. S. Eòs cògrefa ſuros ſubaudi. s. Incellu tacito p[er]greſſus. S. Ipe tacit? hyp palage eſt. D. Inſeuſu tacito p[er]greſſ: Quattuor ponit ſigna tu moris: primù est igreſſus tacitus dù vix pede mouebat. & alterù quod arà yesnerabat oculis delectis. Teruui rabentiù genas ex matie repètina, Quartum paloris. t. Cui gen? a proauis ingès, S. Cui? au

Olim arbos; nunc artificis manus cre decoro
Incluſit: patribusq; dedit geſtare latinis.
Talibus inter se firmabat ſoederà dictis
Conſpectu in medio procerù: tû rìſe ſacratas
Inflàmâ iugulât pecudes: & viſcera viuis
Eripiùt: cumulatq; oneratis lancibus aras.
J[am]vero rutulis impar ea pugna videri
Iam dudum; & vario miſceri ectora motu.
Tum magis vt propius cernùt non vitib? eqs.
Adiuat inceſſu tacito progreſſus: et aram
Suppliciter venerans de miſſo lumine, turnus:
Pubentesq; genæ: & iuuenili in corpe pallor
Quem ſimul ac iuturna ſoror crebret cire vidit
Sermonè; & vulgi variare labantia corda.
In medias acies formà affimulata cameri:
(Cui gen? a proauis ingès clarumq; paternæ.
Nomen erat virtutis: & ipe acerrimis armis)
In medias dat ſele acies haud neſcia rerum;
Rumoreſq; ſerit varios; ac talia fatur.
Non pudet o rutuli, cunctis pro talib? vnam
Obiectate iam: numero ne an viribus equi
Nò ſumus: en oës & troes & arcades hic ſut:
Fataſſq; manus; inſenſa ehruria turno
Vix hoſtem alterni ſi congrediamur habem.
Ille quidem ad ſuperos: quorù ſe deuouet aris.
Succeeder: ſama viuufq; per ora feretur.
Nostpatria amilla dominis parere ſuperbì,
Cogemur: qui nunc lenti còſedimus aruis:
Talib? inſenſa eſt iuuenù ſententia dictis,
Ià magis atq; magis ſerpitq; p[er]agmà murmur.
Qui ſibi iam requie pugne: rebusq; salutem
Sperabat: nunc arma volut: ſoeduſq; præcatur
Inſectu: & Turni ſorte miſerantur iniquam.
His aliud maius iuturna adiungit: & alto
Dat ſignuì calo: quo nò præſtantius vii l um:
Turbauit mentes ital as; monſtroſq; ſe ſellit.
Nancq; volàs rubra fuluus iouis ales in æthra
Littoreas agitabat aues: turbamq; ſonantem

ctoritate còmendabat: & origo majorit & paterna virtus: & appria fontitudo. v. Cuti? p[er] talibus vnà. S. Qualib? etià Turnus. & cattedit ſenſum inſperio tè vbi at Turn? Et folus fetro crinè cùmune ſedelam. x. An virb? qui Nò ſum? S. Bene addit viribus. Nà legim? in Savluſt. Còmòcorare polien: qbus i. locis pp[er] Roma nus ingètes hoſtus copias p[ua] manu fudit Virgil. Exigui nùero ſebelo vi utida virtus, y Enos. S. Ne occurreret ſedim caſtris alter excitus.

z. Fatalisq; manus. St. Troianos? g. fataliter ad italià venerut: vt ut itraio. a. Inſenſa ehruria. Turno. S. Hetrina autè inſenſa p[er]hetruſque cè. Turno inimi? ſunt cauſa Mezœnti. b. Duvoret ar: S. Quia aſp[er] d Tur no simpliciter venerat, ſe fupravobis animà hâc cè oq; latino deuounam ip[er]a iterat verbæ.

c. Vnufq; ora feretur. S. Tançq; de vino oës lo quunm. d. Lenti. S. Ocioi: vt. Nos patrà iugus mus tu Tyiylent: i vm bra. e. Talib? inſenſa eſt iuuenù. C. Optimeuam uenum: quoq; animi alio qua potius p[er]purbatùc? ratoè mouent. f. Fœ duſq; p[er]can infectum. S. Rogant: vt nò facio ſi ne p[er]culi videre admittere. g. Et alto dat ſup gnum coelo. S. Vt religio alia religione ſolutur.

h. P[er]gitantius. S. Eſſa tius. i. Mòſtroſq; ſele ltt. SER. Bì ſe ſellimèg hoc auguriunne obliat uti ènec iu[n]panuìm. Sed in miſſum tachone lutum q[ui] carere fide indicat for des negata, Nam viibit q[ui] firmù introduci augurium. Dat ei firmilimam ſedem: vt iſa ſub ora vii colo venere volantes: et viridi ſedere ſolo. Icèante ſinilſtra cauà monuutit ab Ilice comix. In hoc àlt augurio liberatù cygnug cecidit e i aqua dict: quæ inſtabilè ès màiſtù eſt. C. Monſtroſq; ſe ſellit. Nà putaut bona porèdi cù inſoſicia eſſent. k. Lit toreas agitabat aues. S. Paluſtres. Nà iuſtus dìot ois terra aquis vicina; Vt.

["Liber Duodecimus", "virdiçs in littore cospiciſt\nſus.", "I Sonantem. C. Qua\ncanori ſunt cygni. Hoc au\ntem augurium veri ſut\nfed non intellecium. Cy-\ngnus enim id eſt Turnus\ncaptus erat ab aquila: ga\nveniebat lacerand? ab hi\nſte vi ſoederts. in quo reſi\nquit: aues premebant ho\nſte: quia multi ſvrgebät\nſcedus: ne ſeuiretur: vnde\ncygn? ſeplus eſt ab aquis\nſa oppreſſa turba autium.\nid eſt Turnus ab Aenæ:\nfed non recepit ſe in tutu\nſtabilem: locum.", "m Excellentem. S. Ma-\ngnũ. Sicut in exercitu ma\ngnus eſt Turnus.", "n Conuertunt clamore\nfugam. S. Redeunt cum\ndamore: ſicut in exercitu\nſoluer.", "o Augurium salutant.\nS. Venerantur & proprie:\nnam ſalutari dicimus de\nos. Teren. At ego hinc de\nſum domum ſalutatu per\ngam.", "p Expeduntq[ui] manus:\nS. ſe dimicare velle figni\nſcan. Hec enim eſt ſenſo\nſio militaris. Luca. Ela-\ntaſc[ia] alter quicq[ia] ad bel\nla vocaret: miſtere manp[.\nq Prim[us] q[ui] To[ut]nius.\nD. Non ſolurut ſuli eſt et\nam Tolumni augur. hoc\naugundo deceptus: ſt: c:—\nt Quod ſ, pe petiut. S. Quaſi ipſetratu: hoc au-\ngurium vult videri.", "s Accipio agnoscoq[ia]\ndeos. S. Modo quaſi de\noblatiuo loquit. ſa in oba\nlatiuis augunjs i poteſa-\nte videntus eſt. Vtrù id ad\nſe p[er]tinere velle; an ſerefet\n& abhominé ergo nunc\naugurium dicit ſe libêter\namplécti; & agnoscere cir\nc[ita] ſeuorem deorum,\nt Quos impreb[us] adve-\nna. S. Interpretaſ augunu̇\n& confirmat ad præſens\nnegociu̇ perinere;", "v Littora noſtra. S. Bo-\nna iteratio: ſâ ſupra ait:\nLittoreas agitabat aues,\nx V[it] populi. S. Anta-\nque: nam veteres & ppſo\n& populi dicèbât. Ŋue\ntantu̇ populi dicimus: il\nlud penſt? de vſu recellit.\ny Pet[er] ille fugam. C. vt\nſugit aquila: & petet pro-\nſundu̇ vt illa petiuit. p[er]ſun\ndum coſlum: nam p[er]ſun\ndum c[om]une eſt in ſimis\n& alis.", "Agminis aligeri ſubito eſt lapſus ad vndas", "Cygnũ excellent[em] pedib[us] rap[it] improb[us] vntic[is].", "Arretere animos itali: cunctac[ia] volucres", "Conuertunt clamore fugam: (mirahile viſu)", "Aetheraq[ia] obſcurant p[en]is: hoſtac[ia] per auras", "Facta nube pr[em]unt; donec vi victos; & ipſe", "Pondere defecit: prædamq[ia] ex vnguibus ales", "Proiecit fluio: penitulq[ia] in nubila: ſugit.", "Tum vero auguriu̇ rutuli clamore salutant.", "Expediutq[ia] manus: pi imuſq[ia] tol[ui]n[is] augur.", "Hoc erat: hoc votis inquit quod lepe petiui", "Accipio: agnoscoq[ia] deos me meduce ferrum", "Corripite o rutuli: quos iprob[us] aduena bello", "Territat in validas vt aues: & littora noſtra", "Vi populi: petet ille fugă; penitulq[ia] p[u]ſundo", "Vela dabeat: vos ynanimi denſere cateruas;", "Et regem vobis pugna defendite raptum.", "b Dixit: & aduerſos t[æ]lum contorſit in hoſte[us].", "Procurres ſonit[us] dat ſtridula cornus: et auras", "Certa ſecat: ſimul hoc ſim[pl]ing[es] clamor: & oes", "Turbati cunei: caleſactac[ia] corda tumultu", "Haſta volas: vt forte nouē pulcherrima fratru", "Corpora cōſtiterant contra: quos fida crearat", "Vna tot arcadio c[ō]iunx tyrhena gilippo.", "Horu̇ vnù ad mediu̇ teriſt qua subtilis aluo", "Baltheus: & lateru̇ iunctura f[ib]alu mordet:", "Egregiu̇ forma iuuenē: & ſulgentibus armis", "Transadigit coſtas: fuluaq[ia] effundit harena,", "At fratres: aíofa phalanx: accenſaq[ia] ſuciu:", "Pais gladios ſtringu̇t: manib[us] ps miſſile ferru̇", "Corripi ſut: c[œ]ciq[ia] ruu̇t: quos agmina contra", "Procurru̇t laurentu̇: hinc denſi rurſus inundat", "", "Troes agilliniq[ia]: & p[ic]tis arcades armis.", "Sic omēs amor vnus habet decernere ferro,", "CC[C]XCVIII", "2 Penitulq[ia] profundo\nVela dabit. S. Vt ifupra\nde aquila. Penitulq[ia] i nu-\nras fac[ia] nube p[um]unt.", "a Denſere cateruas. S. Sicut cygni hoſtem p[au]ras fac[ia] nube p[um]unt.", "b Dixit er aduerſos tel[ui] conſtortit in hoſte[us]. S[ER]: Hoc loco ab Homer. re c[ell]it œconomia. Ile e[m] inducit: Mineruāp[er]ſua[ment]e pandaro vt. fac[io] i Menelaui telo ſoedera diſſip[et] hic vero dict[io] ipſum augu[em] telui ſponte torſiſile. Et occidisse: vnù de nouē fratribus: quod puſt[er] ad œconomia, necesse e[m] erat: vt fratres ex vn[us] morte c[om]oti bellu[m] mo[uer]et. S. e[m] viſil aliq[is] in t[ir]ret: poterat eius mor[se] ob ſoeders religion[em]e forte c[ot]emni. D. Dixit & aduerſos. Reſe[que] qui e[m] ſoedē p[er]ſeffus eſt: prim[em] tel[ia] con torſit. C. Telui conſtortit: quoniam nec credibile erat neq[ui] leuer: vt ſoedus tanta religione celebratu[rum] rupere tur. Icic[irco] plures cauſas. quib[us] viiui ſimpelli poſſent: poſuit poeta, nam et Iuno quid fac[io] op[er]ſet Iuturna[que] admonuit: & iu[n]tura ſub p[ia]na iu q[ui] e[er] auſtoritas: orationē vehe m[ente] ad rem perp[u]ſaden d[am]a habuit. Poltremo au[gu]riu[m] quo deciperent p[er] ſuit. Deniq[us] auſtor[em] con[tor]quedi haſtā augu[re] ſe c[it]e: cuſt & ſoſiclia: p[ic]denti cu[m] eſt etiā auguri: & telui velut[em] id quod diceret ve[rum] hemēter crederet c[ot]or[i]n t[em] credendui[us] erat. Adde q[ui] ſinterfectus eſt is q[ui] ſta[ti] tim octo fratres fortiſimi affueru̇t. His rebus & lau[n]tini & Troiant ſacile ad p[ugna] elid portueru̇t.", "", "", "", "", "", "", "", "", "", "", "", "", "", "", "", "", "", "", "", "", "e iii]", "conſtatit: domino: p[er]ſonam\norigo manu: p[er]ſonam\nvivit: & p[er]ſonam\nvivit: & p[er]ſonam\nS. Quaſi: & p[er]ſonam\n& abhominé: & p[er]ſonam\nreſu[n]t: & p[er]ſonam\nN[os] ſiut: & p[er]ſonam\nf[er]tum: & p[er]ſonam\nlam. X. at\nN[os] ſiut: & p[er]ſonam\nreſu[n]t: & p[er]ſonam\nvivit: & p[er]ſonam\nN[os] ſiut: & p[er]ſonam\nN[os]

Eneidos

Ceci. SER. Salut, im
prouidi.

k Inundant. S. More:
vnde fluunt.

I Sic omnes amor yn pau
habet S. Sic id est dui pau
latinis inuiis cembue
nium: omnes enim in bel
lum coacti sunt, lic Salut
m Diripuere aras. S.

Deiecerunt: diffipauerunt
DO. Diripuere aras. Vo-
can furore certandi.

n Ferreus imber. SER:
Per manfit intranslatione
quia dixerat tempeftas te-
lorum.

o Crateraſc. ſocofc. C.
Oprime ponit ante ocu-
los qualis quantuſc. ſit
furor popularis. Na cù
in turba illa incr ebuerit.
(Increbrefcit autem per ſe
pev't minis de caufis) ni
nil confilio geritur; nulla e
religionis: nulla ducu re-
uerentia: neq: factis nec
profanis parcu: vni opor
tet ipſos duces: vel illis ob
temperare: vel fugere.

P. Ferunt. S. Auferunt:
ina apheſis, e'tv temnere
pro contemnere.

q Pulfatos diuos. S.Vi
olatos: legos fractis fœdes
ibus.

t Infrenant alij currus:
S.id eſt equos, ſic alibi, ne
q. audit currus habenas.

e Subiſciunt in equos:
S. Super equos iaciunt:
ſed proprié non eſt locut
m agilicq. contrarie. Nam
ſubiicere e ſubter aliquid
ſacere: C. Subiſciunt: fur-
fum iaciunt. Nò enim: cò
ponit a ſub quod eſt sub-
ter: ſed a ſubſum. id e ſur-
fum antiqua præpoffitöe:
vt in Bucco: Quantuſ ve-
re nouo florens ſe ſubicit
alnus.

t Regilſc. infligne gera no
c. S. id eſt dyadema ha
bentrem.

v Auius cōſfundere ſce
dus. S. Legitur p. audivi:
fed melius auidus: qua
Mefapus Turno fauebat
qui erat ímpar ad ſingu
lare certamen.

x Voluitur aris. C. Pa
thos a loco, vt eſt. ſangui
ne turpâtem q. ipſe facra-
uerat aras Ab ara. Et
hinc indignatio, q. rebus
preparatis religioni abute
rentur ad cedes.

y Altus equo. S. Equi
magnitudinem latenter
oftendit.

z Hochabet. S. Hoch eſt

m Diripuere aras: it toto turbida cælo

Tempeſtas cæloru: ac ferreus ingruit imber:
Crateraſc. ſocofc. ferunt: fugit ipſe latinus

Pulſatos referens inſecto ſœdere diuos.
Infrenant alij currus; aut corpora saltu

Subijciunt in equos: & ſtrictis enſib? adſunt:

Mefapus regemq. regilq. infligne gerentem

Tyrrenu: auleſten auidus cōſfundere ſœdus

Aduerſo proterret equo: ruit ille recedens:

Et miſero oppoſitis a tergo inuoluif aris.

In caput inq. hueros: & feruid? aduolat haſta

Mefapus: telocq. orantem multa trabali

Deſuper alt? equo grauiter ferit: atq. ita fature

Hoc habect: hc melior magnis dat: victia diuſ:

Concurrut itali: ſpoliatiq. calentia membra.

Obuius ambuſtum torrem chorineus ab ara

Corripit: & venienti ebuſo plagacy ferent

Occupat os flāmis: illi inges barba reluxit;

Nidoremq. ambuſta dedit. ſup ipſe ſecutus

Cæſariem læua turbati corripit hoſtis:

Impreſſoq. genu nitens terræ: applicat ipſum.

Sic rigido latus enſe ferit. podalirius alſum.

Paſtorem: primaq. acie per tela ruentem.

Enſe ſequens nudo ſupeminet: ille ſecur

A duersi frontem mediâ mentuq. reducta

Diſijcit: & ſparſo late rigat arma cruore.

Olli dura quies oculos: & ferreus vrget

Somnos in aëternâ claudunt lumina noctem.

At pius æneas dextrâ tendebat inerem

Nudato capite: atq. ſuos clamore vocabat:

Quo ruitis: quæ ve ilta repes discordia lurgit?

O cohibete iras: iſtû iam ſœdus: & omnes

Compoſitq. leges: mihi ius cœurrere ſoli:

Istali perculſus eſt vulnere Terentius. Cetera captus eſt habet. Sane farcaimos de loci qualitate inuentus. Nam quia ſupet aras cedit air, Hec melior magni data victima diuſ. DO. Hoc habet, id eſt bene ſe habent res;

a Melior victima. DO.
Cum ioco dixit: quia in
aram cedidit.

b Torrem. S. Erit mi
hic torris: & ita nunc did
mus. Nam illi Ennire
Pacuuii penite: de viti re
ceſſit: vt hic torus huius
torri dicamus.

c Nidorê, S. Moda pu
torem;

d Olli dura quies. DO.
Quia eſt quies nò dura et
fornus nò ſere: & non
eremo.

e Ferreus fomnus, S.
Homerus. SE. kòó kzo
unvvoq.

f At pius æneas. C Et
fortis & religiſi homi
nis ſibi officium aliobit
qui vt ſœdus iſtum muti
olatu maneret inihil omis
ſit. ſed vt diximus niul
proficit in turba tam furo
re concitata,

g Nudato capite. S. ſid
licer vt poſſet agnoſi. Sa
ne quærit quæadmodum
nudato dixerit: cù ſupra
eum nucq. inſuxent capt
te tecno: Nam nudatum
eſt quicquid fuit ante co
opertum: nudum vero di
atur quod tecnum ante non
fuerat. Ergo aut nudato
pro nudo accipiat, vt fit
noie pricipitur: aut dica
mus tecu eui habuile ca
put: cù defendit ad cana

Liber Duodecimus

CCCXIX

pum. Nam legimus fyde
re flagrâs dyleco & cœles
fubus armis.

h. Suos clamore voca
bat. SER. Vtrum quæ exer
citâ iam fuerit vocabat vt
talis erit fuerit clamor. Cur
in vos inuicê ruitis mei.

1 Ruitis. DONA. Alio
ud eft tre:aliud têdere. alio
ud ruere.

Me finite atque auferet metus: ego fecunda saxo

Firma manu; turnuâ debêt hêc mihi facra.

Has inter voces media inter talia verba,

Et ce viro stridens alis allapfa fagitta eft:

Incertû qua pulfa manu quo turbine adacta:

k. Repês difficutit. SER.
Aut fubito: ut fit aduerbi
um, id est repente: ut, folio
recens orto: pro reciter.
Aut repens afffordja: pro
repentina.

1. Faxo. SERVIVS.Fa
qant.

m. Incertum qua pulfa
adhuc quidêque dubitat:
manu. SERVI. Hoc loco

2 v

letali porretus est huc
re. Terentius. Centurio
est habet. Sustinetque
delici quorumque erant
Nam quia fuerint eis
dit at. Hoc motorque
data victima dixit est
Hoc habet. Id est habet
diutus est.

a. Medovici. 12.
Cum ioco ducet eis
aram cedet.

b. Tortus. Litteris
hit torris. Influitque
mus. Notum est Pacua
pontis pariter ex
collis: ut huc facit
tortus diximus.

c. Nidori. & hujus
torquet.

d. Olli dixit unum.
Qua eft quoniam
fornus est id est huc
non erat.

e. Ferres (fornus).
Homerus. Etiam ut
vivo.

f. At plus Altoni 12.
fortis & religiosi
nis in office oblitus
qui ut iuxta eis habet
olium matem adiit
fit. Sed ut diximus
propter in nubem habet
re concilia.

g. Nudam eis capta.
licer ut poftere agere
ne quærit quodamque
nudaio diem citoque
eum nufi. Inde etiam
te fecit. Nam nuda
est quæcunque inter
opertumوكنت في
aut quod techem amar
fuerat. Ego autem
pro nudo acquisi
pnoe pugnati. Etiam
mus tecum habet
putatque deinde

Eneidos

tamen ab Iuturna intelli-
gimus: imiffum quendā
qui vulnerauerat Aeneā.
Quod aut paupopoſt Iu-
no dictura eſt de Iuturna:
Nō vt tela tamē nō vt cō
ſederet arcu ſninime: ſt
mirandum. Nam ſeimus
vuicuiq[ui] imputari quod
alter in eius gratiā ſecerit
ſcut eſt: Et potes in totio
dē classēs conuerterenya
phas: Aeneam autem ab
homine vulneratum indi
cat Iupiter paulopoſt di-
cens: Mortali decuit vio-
lare vulner diuīn.

n Turnus, C. Nam ad
ſingulare certamen iurus
vehementer ſibi timebat:
nunc turbato ſedere: &
ſaucio adueriario bona
redit ſpes.

o Molitur S. Regit. Et
eſt acyrologia: nam pro
prie molitur eſt: parat.

p Superibus. C. Nimis
datus: arridene: fortuna,
ſi auri o's locos: iquib[us] de
Turno poeta: ſcrbit an
notabis: illum audacem
poti[que] fortem decertu
inuenies. In hoc loco cru
delīſſime omnia agit.

q Hebrī. S. Fluviī Thra
dæ. C. Hebrī. flumē Thra
dic: cuius hoſtīi nobilitas
tum eſt tumulo polidori,
r Sanguineus mauros.
SER. Gaudens ſanguine
cuius p[ro]phrōs. DON. San
guineus. Nō ipſe: fed qui
alis ſanguinem effundit.
C. Mauros. Nam Thra-
tia: vt dictum eſt ei attrib-
buicur.

s Clípeo increpat, SER;
Sonat alibi arguit, vt: in-
crepat vltro.

t Equos. C. Seilicet di-
mum & phoum.

v Ante notos. C. Quia
celeritate præuenit.

x Vltima. S. hoc eſt to-
ta. Si enim gemit vltima
omnis fine dubio.

y D. comitatus. C. Nā
inſidiem metus diſcordia: et
irre comites ſunt bellanti
um.

z Miferabile c[ess]is. S.
Miferabilitār: nomen pro
aduerbio.

a Hunc congreſſus. C.
Vt varietate omne audi-
torib[us] tedium: fastidiu-
auferat.

b Ipſe nutrierat. SER;
Solent enim plerumq[ui]s
lios alis dare nuttrendos
parentes.

c Aſus pelide preciūm

Quis tantā rutulis laudem caſuſ ue deus ue

Attulerit: preſſa eſt insignis gloria facti;

Nec ſele Aenea[que] actavit vulnere quiſ[er]e.

Turnus vt aenea cedentem ex agmine vidit:

Turbatoſq[ui] duces: ſubita ſpe, ſeruidus ardet:

Emicat in currum: & manib[us] molli t[em] habenas.

Poſcit equos: atq[ui] arma ſimul: ſal tuq[ui] ſupbus.

Multa vituī volitans dat fortia corpa lœto;

Semineces voluit multos; aut agmina curru

Poterit aut raptas fugientib[us] ingerit haſtas:

Qualis apud gelidi c[ui] flumina concitus hebrī

Sāguineus mauros clípeo icrepat: atq[ui] ſurētes

Bella mouēs imittit equos: illi æquore aperto

Ante notos zephyrūq[ui] volat: gemait vltia pulſu

Thraca pedū: círcumq[ui] atræ formidinis ora:

Iracq[ui] inſidiæq[ui] dei comitatus aguntur.

Talis equos alacer media inter prælia turnus

Fumātes ſudore quatit: miſerabilis ex[er]ſis

Hoſtib[us] iſultās: ſpargit rapida ungula rores

Sanguineos: mixta q[ui] cruor calcatur haræna.

Iamq[ui] neci: ſtelenuq[ui] dedit: thamyrimq[ui] poluq[ui];

Hūc cōgreſſus: & hūc: illu[m]eminib[us]; eminib[us] ambo

Imbraſidas glaucuī: atq[ui] iad[que]s ibraſi ipſe

Nutrierat lycia: paribusq[ui] onerauerat armis:

Vel cōſerre manum: vel equo p[er]ueterre ventos.

Parte: lia media eumedes in prælia fertur

Antiqui proles bella præclara dolonis.

Nōne auum referens anio manib[us] parente:

Qui quondā caſtra vt danaū ſpeculator adit et

Aſus pelidæ preciūrī ſibi poſcere currum

Illum Tydídes alio pro talibus auſis

d Affecit præcio: nec equis aſp[er]at achilli[s].

Hunc procul vt campo, turnib[us] ſp[er]ex aperto;

Ante leui iaculo longuip[er]ane ſecutus;

ſibi poſcere curruī, S. Dif-
ficilis hyppallage. Nam
b. vult dicere q[ui] Achil-
lis equos poſuit acipere:
tre auſus eſt ad caſtra gre-
corum. Ordo enim: non
procedit: qui vtr et auſus
eſt p[er]terea.

Affectit predo. SER:
Modo poena: Nam pred
um eſt. too viuſſevom,
Teren. Ergo obſtuliziam
precium ſero.

["Liber Duodecimus CCCC", "Nec equis alpirat achilis. SER. Alpirare apud smatores accedere dignificat. Otero, Nunçs alpiravit ad curiam. Sed hic flugurate dixit: alpirat equis pro ad equos occifus est, nec ad equos achillis acceilit melius tamen est ut de Diomede intelligam? ut fit senfus Diomedes occidit. Dolonê qui equos Achillis aufus est pereere: quos nec ille: qui cum vides popofit.", "f Dextra mucronem ex torquet. S. Quali progeonomia est: ut non eti fua interimat gladio neagno scat cp. mettici est: etiam nunc illum requiat: quo facto pertre potera fequtra fracti gladii oconomia.", "g. En agro. S. Quos videtore Aenea te acuipe poffe credebas. Inde enim far calimos facta e, Nam cœsufuendo erat: ut victores impatores agros fuos mi linbus darent: ut in hyftoris legum? Item in Luca. An melius fierent pirate magnæ coloni. C. En a Gros. Amara & haftilis iultatio: & temere effufa. Non enim decet viru exacelso animo prefitanè ita efferri: preſertim marte ad huc dubio.", "h Sternacis equi, SER. Perocis: qui faile sternit fedentem.", "i Edoni boreg. S. Thrasij: ni adon mòs eft Thracig. Sane fkindù hoc loco ctraſſe Donatti, qui dicit edonii legendù eſt: ut do breuis fit Icd'm Luca, qui dicit edoneis ogygio d'curit plena lygo. Namq. cer tum eſt Syſtolem fecillc Lucani, vnde edoni legèdum eſt: ut fit hie edonus huius edoni. Staci. & Virgiliu: & atre fecut? eſt: at Trifius. edonas hycimes hebrutis niiale: non edonias.", "k Aeggo. SER. Mari ſi licer ſicut ſequentia ind uncertain.", "l Sequiturq. ad littora flucius. SER. Nam male ait Donatus Montem eſte vnde flat boreas: cum certum ſit eum de hyperboreis montibus flare.", "m Instantem phegeus. SER. Aut ſibi aut omnibus. C. Non tultit instantem. Vt re variet. neq. omnes Tunoq cedentes indu", "Sifit equos biijuges: et curru deſilit: atq.", "Semtanimi elepſoc: ſupuenit: et pede collo.", "Impreſſo; dextra mucronè extorquet: et alto", "Fulgentè inxít iugulo; atq. hæc inſupaddit.", "En agros; et quâ bello troiane petiſt", "Hespieram metire iacens; hæc præmia qui me", "Ferro auſi temptare feruſt: ſic moœnia condunt.", "Huic comitè butem cœiecta cufpide mittit.", "Chloreac: ſybarimq: daretaq: therfilochuq:", "Et ſternacis equi lapſum cenuice thymœten:", "Ac veluti edoni boreæ cum ſpiritus alto", "Infonat eggo: ſequiturq. ad littora flucius:", "Qua venti icubuere; fugam dæt nubila cœlo.", "Sicturno quacuſq. viam ſecat: agmina cedunt.", "Conuerſæq. ruunt acies; fert impetus ipſum;", "Et criftam aduerſo curru quatit aura volatè:", "Non tulit inſtantè phægeus: aniſq. frementè.", "Obiecit ſele ad currum; & ſpumâtia frænis", "Ora citatorii dextra detorſit equorù:", "Dù trahiſt pendetq. iugis: hunc lata reſectum", "Lancea conſequitur: rumpitq. inſixa bilicem", "Loricam; & ſum ſi deguſtat vulnere corpus.", "Ille tamen dlypeo obiecto conuerſus in hoſſe", "Ibat; & auxiliu: ſtricto mucrone petebat.", "Quæ rota præcipite: & procurſu cœcitus axis", "Impulit: effuditq. ſolof: turnuſq. ſecutus.", "Imà inter galeà ſummi thoracis: & oraſ", "Ablutit enſe caput: truncuq. reliquit harenæ:", "Atq. ea dû campis victor dat ſunera turnus;", "Interea æneam mnestheus: & fidus achates:", "Alcanuſq. comes caſtris ſatuere cruentum", "Alternos longa nitentem cufpide greſſus", "Sauiit; & infracla Iucatur arundine telum", "Eripere; auxilioq. viam quæ proxima poſcit.", "cat. hunc repugnantem fae est.", "n Ad currum: SERVETur: & obicit.", "o Citatorum: S. Apheſis e: pro concitatorum.", "p Bilicem loricæ. SERe.", "q Lòga eſt: & accentum habet ſicut biſilum. & proclairetur: quia & filia & lyca dìcimus.", "q Deguſtat, SER. Leauiet tangit: vnde contra de alto vulnere aite: virgina neque: alte bibit a: cua, cruorem.", "r Procurſu, SER. Impeſtu: & eſt vna pſorationis procurſus.", "s Interea, CRI Exornat, narrationem ſuam, cum illam variet: & inſperatos exis? tribuat. Offedit aite & in Aenea: & in Turnu quid poſſit fortuna. Nam & Turnus ſele victorem Iperabat: & Aeneas omni pene ſpe defitutus. e. rat: Cum longe aliter eſt ſet euèturum: vnde aurea ſentècia eſt. Senecæ. Nemo confidat nimium ſecùd: itemo deperſt m. Iora Jass. Preterea vt Turnum victoria inſolentiorem. G. oporteret ponitùa Aeneam: e: quus ſpem amiffiſſet. Semper inutet: gerit animum. Adde poſſerunt & illud. Q. deus bonis ſemper ſaucer: violauerat. Turnus ſeedia. At Aeneas dum illud obſtuerat, cùtati calamitatem incidit. Qua propter meruit eius innocentia a deo ſubſeu: ni preſète: cum in ſele curſa: do niullum dolorem ſubire recufaret.", "t Seuit. SER. Qua ne poteſt ſellicet in bello pro cede: e.", "i. Aſſens pœnt. III. Modo pœnt. Nanum. necnon. etiam. etiam. etiam. etiam. etiam. et

Eneidos

Enſe ſecent lato vuln
nº. S. aui viri ſonſp[er]ſitæ
x Iapis. S. Apti[n]u nomè
medico, nam ianu[m]s, diu
tunt curare.

Augumui cytharam
rabat. S. Vera lectio eſt
rabat n[am] n[ò] dedit. Sane
per cythara ſcienti[us] indi-
cat harmoni[æ].

z Vt depoſiti, S. deſpe
ati: n[am] cōſuſtudo erat vt
desperati ant[em] ianuas ſu-
as collocarenſ: vt vt extre
m[u] ſpiritu[m] redderet terre-
yel vt poſſent a ſaſeunti
bus ſorte curar[em]t: qu[ut] aliq[u]
ſimil[u] ſ laborueram mor[u]
bo. Cicero, Aeg[ra] & pro[m]
pe depoſiti reipu, partem
a Potestates herbarum.
S. Vim potiſſibilitāt[em]. N[am]
in herbaru[m] cura nulla eſt
r[ò]v[n] eti[us] ai mutas artes
Licet alij mutas artes tra
c[t]u veng velint. Alit mu-
ta[s] artes muſiſce cōpatōc.

b Vium medend, SER
VIVS. ELLIPE[]H[IV]. ſe[n]
enti: hoc eſt meditum[m] m
vſu n[ò] in ratione cōſtāt[em].

c In gloriis. S. Cōp[a]
ratione ſagittar[u] & har-
moni[æ] & diuinitatis.

c Pœoni[ui] m[or]e[m]. S. me[m]
diſanale[m]: a P[one], N[am] d[ori]
t[em] liguo[em] e[pe]an, n[am] na[t]ura[m]
le e[pe]con. f Nulla viā
fortuna regit. S Null[em] eu[n]
tus ratione preſtat.

g Nih[ui]l auct[or] apollo
S. Medicin[u] inu[er]t[nam
Aeſculapius preſet m[di-
ting] qua[m] Apollo inuenit
qui in Ouiſidio, pro ſe ait:
luentu[m] medicina me[n] e
h Propiui[m] malum. S.
Ex fuga ſelicet troianog[em].

1 Stare. S. Plen[u] eſt, ut
alibi. Stat puluere cooli[us].
k Indigna dolere. SER.
Qui ſuerat nat[em] ex vuln[u]
re indigne illato[m] p[er] infidio
as ſelicet. 1 Dictam[u]s
S. Hoc herba licet vbiq[us]
n[am] ſcau[m] melior t[ui]n in Creta
eſt. C. Dictam[u]s, de hoc
sam dix[m]at[que] etiam de
ambroſia. m Puberi
bus caul[e] foliis. S. Hoc e[m]
adul[t]us, ſicuit i quarto[m] pu-
bětes herbe[m]: e[m] re[m] proca
inter herbas: & ho[m]s trāl
latio: n[am] & pubertate her
bar[u]: & flore iuuentut[ia
vocam? n[am] Facet circ[u]
data. S. A p[er]t[em] totum
corpus acipimus.

o F uſum amn[em]. S. Pro
aqua, a toto p[re]: ſic ſupra,
fonte[m]: igne[m] & er. bant[em].
P. Amor[io] ſuccus. S.

Enſe ſecent lato vuln[u]s: t[æ]liq[u] latebram

Reſcindant penitus: ſe ſecb in bella remittant.

lamq[ę] aderat phœbo ante alios dilectus Iapis

Iaſides; acri quondam cui captus amore

Ipſe ſuas artes ſua munera lætus apollo

Auguri[ui] cytharamq[ę] dabat: celereſc[que] ſagittas.

Ille vt depoſiti proſerret ſata parentis

Scire potestates herbaru[m]: vſumq[ę] medendi

Maluit: & mutas agitare inglorius artes:

Stabat acerba frem[em]s ingentem nixus inhafta[m]

Aeneas: magno inuen[t] & moerentis Iuli

Concurſu lachrymiſc[que] imobilis; ille retorto

Pæoni[ui] morem ſenior ſuccinctus amictu

Multa manu medica: phœbiq[us] poterib[em]?

Nequi[c]q[ę] trepidat: nequi[c]q[ę] ip[icula] dextra

Sollicitat: prænſatq[ę] tenaci forcipe ferrum:

Nulla viā fortuna regit: nihil auct[or] apollo

Subuenit: & lau[m] c[apris] magis ac magis horror

Crebreſcit: p[piu]ſc[que] mal[u] eſt: iam puluere cæl[u]t

Stare videt: ſubeunt equites: & ſpicula caſtris

Den[as] caſut medij[us] it[rit]ſtis ad æthra[rum] clamor

Bellan[t] iuuen[t]: & duro ſub marte cadent[u]t.

Tum venus indigno nati concuſſa dolore

Dictam[u] genitrix cretæ[m]a carp[it] ab ida[m]:

Puberibus caulem folijs: & flore comantem

Purpureo: n[ò] illa feris incognita capris

Gramina; cu[m] tergo volucre[s] hæſere ſagittæ.

Hoc venus obscuro faciem circu[n]data nimbo

Detulit, hoc ſufu[m] labris ſplendentib[em] amn[em]
Inſcit occulte medicans; ſpargitq[ę] ſalubris.

Ambroſiæ ſu[m] cos: & odoriferam panacæ[m]

Fouit ea vulnus lympha longæ[u]us Iapis

Ignorans: ſubitoc[que] omnis de corpore fugit

Quip[pe] dolo[m] tois ſicuit imo vulnere ſanguis

Ambroſia ch[us] e[m] deoſt: nam neſtar potant.

q Panač[us]. S. Gen[us] h[er]
b[ec] Scendu[n] tam[em] Lucre
cu[n], vbiq[us] p[ana]č[que] ſalem
dicere: vnde poſſumus &
hoc loco ſal[em] intellige:
n[am] omne p[ell]it dolorem:
sed melius herba[que] ait
odoriferam, C. Panač[us].

De h[ac] herba Plin[us]¹. Pas
naces ip[os] noicosim mot
boru[m] remedia p[ro]priu[m] nu-
mero[m]: & diu[que] c[inu]no-
torib[em] aſcrip[t]i. Multe[que]
species, v[nit] Aſktonis di[s]
citur: qua[n]i s il[lo] Pana
ce[m] appellau[n]t: h[ac] auu[m]
ſa ſrob[em] vario genereſu
g[u] replent: religio e[m] & u[n]
reg p[ian]e[riu[m]. Ia aut quod
ex M[acedonia] aſter buco
liu[m] vocat: armate[n]is p[os]
te eripientem ſucci[pe]
entibus: alteru[m] gen[ur]a:
H[era] cleon vocat: ab Heru[m]eis
uenit. Vocat eti[m]a origi[m].
Herat cleotu[m]t: qua[n]i illu-
ueſtri origano ſit ſimile.
Tercu[m] diu[ro]ne[m] p[ana]
ces d[ict]ur ab inuen[t]ore: io-
lium haber lapato ſimile
mau[m]s t[n] et h[ur]ſut[em] p[os]
aure[m]. Quatu[m] e[m] c[æ]taunon:
ab cod[e] Chyronei p[ar]tu[m].
Sed & pharmancon quod
n[u]t[em] i c[ò]troueria e[m] an ſit
a pharmance dege duu[m].
H[ur]ſus radix odoratu[m]t i
vmbra ſiccat vino grad
am aſtert.

t. Quip[pe] dolo[m] S. Qua
ſi dolo[m] Cui[m] natura h[ec]
vt adhibito remedio i[n]a
rim recedat: N[am] dolo[m]
ſequ[us] eſt res[n]i prinopat:
vnde ſublata cauſa c[am]
ſpe ſbatim recedit: hinc ait
qui[ppen]a[n] n[u] ſua aquam
heres laxare c[oe]perat t[em]
quod antea inſeba d[at]o
lorem. s In p[ri]nitat
S. in vſum p[ri]orem.

t. Iapis c[ò]dam, C. N[am]
maior ſides medico i hoc
q[ui] Aene[m] danda erat.

v. Maior agit deus. S.
Apollo inuen[tor] medicin
ne ſelicet. x Opera ad
majora. C. Opinu[m]
c[ò]ſic[em] ara erat Aene[m] de
bere magno molin poſu-
q[ui] deoſt cura ſeru[n]da[m].
Frutira enim ſeru[n]ient i
paulo[po]ſt erat perinu[m].
Pr[he]bet ig[uf] magn[u] ſp[em]
future victorie.

y. Auius. C. Quaſi di
cat ſua. ſpont[em] cupebat
ſed verbis medici mag[is]
tendebatur. z Dicte
puer virtutem. C. Non glo

Liber Duodecimus CCCCT

Iamque secuta manu nullo cogente sagitta
Excidit; atque nouæ rediere in pristina vires.
Arma citi, perate viri quid statis? Iapis
Conclamat: primuque aios accendit in hoitem
Non hæchumanis opibus: non arte magistra
Proueniut: neque te ænea mea dextera feruat.

Maior agit deus; atque opus ad maiora remittit,
Ille auidus pugnare: furas induferat auro
Hinc atque hinc: oditque moras; haec ac coruſcat:
Postque habilis lateri dypeus; loricaque tergo est:
Aſcaniù ſuſis cireu complectitur armis;
Summaque p[ro] galeam delibans ofcula fatur.

Ambroſis deinet deo
nam necnon pone.
q. Parvus. & c. S. c. & c.

b. Secundi. & c. S. c. & c.

c. Vibo. & c. S. c. & c.

dicere viideo pulla
hoc loco fide ingredi
nù omni poterit ingredi
fed melius habere
odiferam. Cujus

De huc habere. & c.

nacres ipso hoc
boru remittet
menofum deo
torbę alicetur

fœces, vini,
circa quinque

cæ appellat

fa frobè vela
qui replem

re pianti. & c.

ex Maecanis

licu voci renunti
te cripitum habere

entibus aliter est
deon vocationem

uenit. Voci et alii
Hench chori et alii
uetri organo est h[uius]

Terci diu nusque

cus dictum abbatem

Iium habet lapide
mauris in et habet
auret. Quætur etiam

ab cœle Dyneptus
Sed & planimetro
nui et cœle est et
a pharmacæ deo

Hunc tuta oditur
vmbra fecit ut et

am alterus.

r. Quippe dolens &
si dotorumque est
vt adibito remo
tim recedens. Na
fequi est resi p[ro]

vude fubilia curationem

ſp[er] ſtum in castris

quicpenam atque auxus

hac est catus operari
qued amea indebitum

lorem. v. & p[ro]pi

S. in viam prætenentem

t. Iapis colonna. &
maior fides mox dedit.

Æncæ dantæ est.

v. Maior agit deus.

Apollo inuenienti
ne ſolent. x. Ope

maiora. C. Opus

cōscict. Ara est deo

bere magnam moxin
qui deo cum ferarum

Frustra cum ferarum

paulopoffit ex patre

Præbet igitur magis in
futuræ victione.

y. Aucius. C. Quali
cat fua ipse cœpit
fed verbis modi magis

Eneidos

s. Iloſſeſt hominis ſed opd
mi patris: qui ſuo exéplo
filium ad virtutem excita
re cupit. L'cet enim gloria
ri parentem: vt filium ino
cendat ad eandè gloriam
acquirendam.

a. Veriſque labore SER.
Quem p. me iſpe (uſeipio:
non qui ex aliorum virtu-
te imperatoribus aſter bi
conſueuit.

b. Fortunam ex aliis. S.
Subaudim op. ta: nec om-
fortuna diſeſt: & eſt zeu-
gma non integrum.

c. Inter p[er]mia. SER. Ad
premia. Cicero: diu. re pri-
ore noſte veniſſe inter ſal
canos. id eſt ad ſalcaris s:
d. Marura adoleuent
ſtas. S. Adoleſcendo ma-
tura eſt cœpit.

e. Portis. C. Caſtrorum
quæ aliter propt. ag-
ger m & ſofflam.

f. Simul agmine denſo,
CRI. Nà qui pauloante
ſugebant Sauni imp. ra
tore: cum odem in Bella
redeunte frequèces alacres
q[ui]eunſi. Eos autè qui
ſequunt: & plurimos eſſe:
& cui impetu e gr diſoſe
dir poeta plurit? ver[is].
Nam turba miſtudo in
ſtinetà eſſet aut habet
impetum. & fluere ſerem
hominum continuatam:
(vt fluiuus eſt) offendit.

g. Anteus mnſtheus.
SER. Seu. uit: onſ. mo-
ne eſt e[m] c[er]at: vt vulne-
rato duce: mult. cui eo in
caſtra remearet.

h. Reheſt caſtris. CRI.
Hoc eſt ab omnib[us] deſer-
tis indubita enim victo
ria omnem curam. eruan
dorum caſtrorum remo-
uerat.

i. Miferur. S. M[or] con-
funditur: alibi per turba[rum]
vt miſer agens tels inter
fro. dea turbam.

k. Agere Turnus. SER.
Eminentia. de via aut ag-
gerê ſi polium? dicere in-
fi. vig aggerê dicere volueri
m[ur]i. L. coacuationê: quâ
hittoricivâ militare dict[ur]
vt. Qualis ſp. pe vi[rum] depre-
fus in agger i[pens].

l. Atrum rapit agmen.
S. Pulueris nube cooper
tum.

m. Abrupto ſydere. S.
Magna tempeſrate: alibi
ſorber in abruptu fluc[tu].
Item ſeit triste Minerue iy
dus.

n. It mare per mediú mi

Dilce puervirtutem ex me: veriſque laborem

b Fortunam ex alij: nunc te mea dextera bello
Defenſum dabit: & magna inter p[er]mia ducet.

d Tu facito mox cui matura adoleuerit aetas

Sis memor: & te a[no] repeten[re] exempla tuor[us].

Et pater æneas: & auunculus excitet hec[tor].

Hæc vbi dicta dedit: portis ſele extulit altus

Tel[ui] im: ne manu quatiēs: ſimul agmine deſo

Anteus mnſtheuſq[ui] ruunt: omniſq[ui] rehertis

Turba fluit caſtris: cum ec[co] puluere campus

Miferur: puluſch[ui] pedum tremi: excita tellus.

Vidit ab aduerſo venientes aggere Turnus:

Videre auſonij: geliduſch[ui] per ima cucurrit

Offa tremor. prima ante omes luturna latinos

Audijt: agnouit: ſon[ui] et
Tremefacta refugit.

Ille volat: campoq[ui] atru rapit agmen aperto:

Qualis vbi ad terras abrupto ſydere nimbus

It mare p[er]medium: miſeris heu præſcia longe

Horreſt c[ord]a agricolis: dabit ille ruinas

Arboribus: ſtragemq[ui] ſatis: ruet omnia late:

Ante volant: ſonit[ui]q[ui] ſerut ad littora venti:

Talis in aduerſes ducor th[oe]reius hoſtes!

Agmen agit: denſi c[une]is ſe quiſch[ui] coactis

Agglomerat: ſerit enſe grauê thymbreus ofiri:

Archetiú[m] mnſthe[us]: ſepulonê obtru[cat] achates:

Vſentemq[ui] gyas: cadit ipſe tolúnius augur:

Primus in aduerſos telum qui torſerat hoſtes;

Tollitur in celum clamor: veriſque viciffim

Puluerulenta fuga rutuli dant terga p[er] agros.

Ipſe n[am] q[ui] aduerſos dignatur ſternere morti.

Nec pede c[oh]greſſos equot: nec tela ſerentes

Inſequitur: s[olum] denſa caligine Turnum

ſeris. S. Statius plen[ur] de
hociſenſu. Deſent ſua d[omi]
na coloni. Et etiam op[er]
preſſos mil[ér]atur in quo-
re natuas.

o. Ruet. S. Eruett euere
ter: aliter dictum eſt in ſe-
cund o Ruit alto a culmo
ne T[ro]ia.

p. Talis. S. Talite: ſim[ui]
It modo ſic paulop[oli]t. ſi-
milis medios iutuma per
hoſtes.

q. Rhoc[ie]ius. S. Troia:
nus a promōnon Trojs.
r. Cuneis ſe quiſque co-
ciis agglomerant. SER.
Defenſur et cuneis du-
mic[et]: ſeic[et] c[une]os, m
modum compoſit.

s. Tollitur in celum d[omi]
mor. S. Odo: eo qui au-
ctor diru[n]pendi fœndens
fuerat exor[ut] e[rit] diamor:
& ſtatim ſecura fuga ru-
tulorum. V[est]erit vi[que]
ſim. Puluerulēta fuga ru-
tui dant terga per agros.

t. Ipſe neq[ui] aduerſos. C[or]
Tanç[ui] qui fordus: ch[ui]
ab hoſte violatum: ſerui
turus in s[olum] Turnum
ſeratur.

v. Nec tela ſerentes Inſe
quitur. S. Id eſt c[oh]cōtra
stantes: nec ſugientes de-
gna occideret. Et magna
Aenea offentiur p[ieſe]:
qui nec vulneratus haſt[ur]
vt v[er]it contra legem iſt
deas in bellum mouat.

["Liber Duodecimus", "TCCCTI", "x Vīrago. 'S. Vīrago dicitur multit: quę virde im plet officium.", "y Ipſa ſub ſi C. Turpe enim ſuſſet: Turno: ſi ſua ſponte ſubterſugiaque ſuſſet.", "z Aedes peruolar. S. id eſt per cedes volat. Nam more ſuo verbo dedit de tractam nomini preſpitiuonem.", "a Parua. C. Nam muo ſcas legit.", "b Loquacibus. C. Imo propria locutio, id eſt gar rulis.", "c Vacuïs. S. magnis: vt vacuālatria luftrat Sauti? d Iamç? hic germani.", "C. Sepe: ducebat germaſſ. manu in cſoſpectu Aenea ne fugere videturur; deinde dene manus confere: cos geretur diuertebat.", "e Nec conferre manum patitur. SER. Cū Aenea, nam alios perſequitur.", "f Aulia. S. Ab ea ſelicit pte qua veniebat Aeneas g Tortos orbes. SER. Obliquas, & implicitas vias.", "h Věſtigatq. virum. S. Inquirit. Tranſatio a ca nibus: quę p. věſtigia & pedum ſign. eſeram inſa gan.", "i Deicta per agamina. SER. Dillipata aduentu Aen eg.", "k Heu quid agat. SER. Omne aduerbum verbo coheret: vnde heu & at & ſimilia: quia verbo coheret re non poſſunt: ſeparatim fecerunt aliam parte ora: et ius: ſelicit interieſtione: quam ſola latinitas poſſidet.", "l Huic. SER. Pro i. hunc Erget ordo huic dirigit.", "m Se collegit in armas. S. Ita ſe rexit: vt nulla par te poſset ferre.", "n Apſem tamen inſita ſummù. SER. Galegemi nentiam quam greci con num vocant in qua emi nent crifſ.", "o Turn vero. C. Jam ſatuercentur: ſoedent: & ſg- pius ſuſſime ſaceſtus non poterat iu ſideſi in ſturis.", "p Multa ſouem & leſi teſtatus ſoederis aras. S. Liceet habere cauſam ira, cundie: quod & ſugiebat. Turnus: & ipſe appeſtab tur infidiſ: non tamem an prepnupit ille in bellum", "Vestigat luftrans: ſolum incertamina poffcit. Hoc ſocuſa metu mentem iuturna virago.", "Aurigā turni media inter lora metiſcum Excutit: & longe lapſum temone relinquit", "Ipſa ſubit: manibuſc: vndātes flecit: habenas: Cuncita gerés: vocet & corp: & arma metiſci:", "Nigra velut magnas domini cù diuittæ ædes Peruolat: & pēnis alta atria luftrat hirundo", "Pabula pua legēs nidiſc: loquacibus eſcas;", "Et nunc porticibus vacuïs: nunc humida circum Stagna fonat: ſimilis medios iuturna p hoſtes Fertur equis: rapido: volās obit offia curru.", "Isç: hinc germani: iamç: hinc ondit ouante:", "Nec cōſerre manum pati: volat auia longe.", "Haud minus æneas tor tos legit obuius orbes;", "Vestigatq. viru: & deicta p agmina magna Voce vocat: quotiſs oculos cōliecit in hoſtem: Alipedic: fugam curſu temptauit equoru: Auerſos totiens currus iuturna reſor ſit:", "Heu quid agat: vario neq: fluctuat aſtu: Diuerſc: vocant animu in cōtraria curæ.", "Huic meſapus (vti lauta duo forte gerebat Lenta leuvi curſu præfixa haſtilia ferro:) Horu vnù certo cōtorquens dirigit iactu.", "Subſtitit æneas: & ſe collegit in armata:", "Poplite ſubſidēs: apſem tamē incita ſummſi Haſta tulit: ſummaſc: exculſit vertice criftas,", "Tum vero aſſurgit ira: inſidic: ſubactus Diuerſos vbi ſenſit equos: cùr: c: referit:", "Multa iouem: & laſi teſtatus ſoederis aras. Iam tandē inuadit medios: & marte ſecundo:", "Terribilis ſauam nullo diſcrimine cædem Suſcitat: iraric: omnes effundit habenas.", "Quis mihi nunc tot acerba deq: gs carmie cedes Diuerſas: obit: duco: quos cquore toto:", "Inq: vke nunc turnus agit: nunc troius heros", "Expediat: tanton placuit cōcurrere motu", "Iupiter: aſterna gēntes in 'pace' futuras:", "Aeneas rutulum ſucronem: ea prima ruentes Pugna loco ſtait: teuros: haud m: morat?", "Louis ſidem: & laſa foo dera teſtaretur.", "q Nullo diſcrimine cedē ſuſcitat. SER. Indiſerete obſurcat vnuerſos qut busiante pari pepercerat modo:", "r. Irarum effundit habes nas. SER. Potestatem: ſa cultatem: vt. Et premeret laxas: ſcere dare iuſtus ha benas. Et hic moderate locutus eſt. Nam Ennius effundit tratū quadriga dixit.", "s Quis mihi nunc tot acerba deus. S. Ac ſi dice ſet: nec muſa nec Apoilo ſuſcicit. Stati: Maior ab aonilis ſumenda audacia lucis. Mecum omnes au dite deg. CRI. Quis: Cú ſummo ſtupore pronuna clādum: quaſi dicereet: nò poſſunt hec exprimi.", "t Inq: viem, S. Nā vacat.", "v Tanton placuit cons currently. SERVI. Apoſtro phe ad Jouem. ſanetan ton: on circum flecitur. Nam cù per apoſtrophen apocopen verba patiunſ: is qui in integra parte fue rat perſeuerat: accētus: vi tanrone. Inde fit tanton.", "x Aeterna gentes in pa ce futuras. CRI. Nam ex duobus populis vn: erat futurus.", "y Ruentes teuros. SER VIVS. Quos inſquebat: tur Turnus.", "t Ipſe neq. abest. Tantij: qui ſoſerat habbeſt: vobis vobis vobis vobis vobis vob

Eneidos

a Crudû ensem. S. Mò
do duξalias crudelè.

a En crates pèctoris. S:
Donatus ſupſuſa vult cè
coſiunctionè. Et vt ſit epe
xegeſis, adigit enſem]pok
ſtas. id eſ pèctoris crates:
vbi celèrius fata còplent.
Et hòc eſ quod ait ſupra
Haud multa moratus.

b Amycù fratrèç diore.
S. Hi duo duces ſunt etis
am ſupra mòmorati: vt nùc
amyd caſu gè. Itè. Et nùc
tertia palma diores. vnde
ad terrore ppü cos: capita
religebant in curru.

c. Curruc. S. Currus ſed
ptimus caſus eſt aut dant
uus antiqu? ſed in regula
ne ſit major antō pluralis
d Mœſtù mittit onytè.
S. Naturaliter mittè ſeuſe
rum què greci, αχθασσον
dicunt. Mittit autem focit
um ſupra memoratis. Sa
ne onytè. Donatus dicit
aut: gèule aut patronymi
tù: vt normè eius [p]ræium
ſir Echion? ſed hoc nò. p
cedit: qa nec patronymi
tum ies exſt. Nec onytes
a qua gète veniat vſac les
ttu eſt. Proprii ergo è. Et
ſc quins verſus erit nomen
Echioniù. id eſ thebanæ
gloriæ p[]pyphraſim. Nã
Echioni funt thebani a re
ge Echione: vii male qdã
legu, nomè Echionum.
e. M[]trisç gen' peridie.
S. Penphraſis. hoc eſ fili
um peridie. f. Lyca
miſſos & apollinis agris.
S. Vacat & nam p[]n[]th
INHUV[.]lycia arma, Apol[
linis dixit: vt nunc lyce
fortes. g. Exſolum nec
quiçc[]bella. S. Sic ſupra
iniecere manu p[]cè: nã per
tratit uſtè d[]vrgentib[]o
fatis e[]u ad bella deducti
q nec quiçc[] femp vitare
cupiebat. h Menocè.
S. Nùc Menocet oriſido
archadè ſuſſe intelligim[]o
Sed habitaſſe circa argos
nam lema palus arguo-
tum: in qua e[]u dictè folitù
p[]ſcari. Nã hoc significat.
P[]ſcoſe cui circa fluia lerg
ne aras fuerat. i. Pau
perç domus. S. Hic &
hec paup dicim[]o: nã paup
pera vſurpatum eſt. Sic
Plaut['] paupa eſ mulier.
Sed hoc hodie nòvtimur:
ca e[]mi noia q[] ablatiuo fin
gulari in e exequit: ſi foemæ
na ex ſe facit: ethero clita
id eſ alten['] declinationis
ſſie non posuunt; vi p[]puta:

Excipit in latus: & qua fata celerrima crudè
Transadigit costas: & crates p[]ctoris enſem.
Turnus equo deiectu amyctu fratrem q[] diore
Cōgreſſus: pedes hunc venientè cùspide lōga:
Hunc mucrone ferit: cùrruc[] abſciffa duorum
Suspendit capta: & toratia ſanguine portat.
Ille talon tana inq[] neci: fortem q[] et hegum
Tris vno cōngreſſu: & mœſtù mittit onytè.
Nomen echionium: matriſc[] genus peridie.
Hic fratres lycia miſſos: & apollinis agris.
Et iuuenem exſolum n[]equi c[]ic[]bella men[]cetem
Arcada: p[]ſcoſæ cui c[]ircu flumina l[]enæ
Ars fuerat: pauperq[] domus: nec nota potenti
Munera: conducta q[] pater tellure ſerebat.
At vel uti immiſſi diuerſis partibus ignes
Arentè in ſyluam: & virgulta ſonatia lauros.
Aut vbi decurſu rapido de montibus altis.
D[]at ſonitù p[]ſumoli amies: & iquora cùrruſe
Quifc[] ſutù popuſatus iter: n[]o ſegnius ambo
Aeneas: Turnuc[] quunt p[] prælia: n[]uc n[]unc
Fluctuat ira intus: rump[]itur: nefcia vinci
P[]ectora: n[]uc totis in vulnera viribus itur.
Murranu: h[ic] atauos & a[]uorù antiqua ſonatè
Nomina: p[] regeſc[] acte genus omne latinos:
Principit ſcopulo atq[] ingenti turbineſaxi
Excutit: eſſu diq[] solo: h[]uc lora & iuga ſubtet
P[]rouoluere rotæ: crebro ſup[] vngula pulſu
Incita: nec domini memor[] ſ proculcat equoræ.
Ille ruenti h[il]oq[] animiſc[] immane frementi
Occurrit, telumq[] aurata ad tempora torquet.
Olli per galeam fixo ſtetit haſta cerebro.
Dextera nec tua te graium fortiſſime cretetu
Eripuit turno: nec dij texere Cupentum

quia ab hoc h[]oſpite f[]ait
h[]ic & h[]oc h[]opes d[]am?
necelle eſt. L[]uca. H[]oſpe
in extremis audivit c[]ura
tectis Ab h[]ockone: h[]ien
h[]ec leo. Ab ho. lau[]en[]g
& h[]ac latro. Ab hoc tu
lonem: h[]ec fullo. Ah
hoc nepote: h[]ic & h[]ec m
pos. Nam vt nepeus dic
mus p[] ſuccellonis diſre
tionè ad miſſum eſt. S[]o
dum h[]oſpita: paupa: lea
vſurpata: poen.
k Potenti munera. S
obſequia q[] paupes diuſt
bus loco munis ſoluit.
1 Arentè in ſylu: S[]ER.
pro autam. m Dant
ionitum p[]ſumoli amnes.
S. Bell[]i ſemp incedio de
fluminibus k[]omar: fi.
In ſcando. In legete vei
ti cum ſamma ſurus
bus auſtris inedit: aut r[]
pidus montano gurgire
torrens. n N[]unc n[]ic.
C. Qua[] diſicat. Et si au
te vitera ſubrebat: n[]i om
ne illud comparationem ill
us temporis nihi erat.
b Rump[]utur, c Exnù
mia tra. N[]a ip[]a inſigna
tio inſtra: & inſiatio rum
pit, p[] N[]efica vingea
ctora: S[]ER. H[]ora. P[]edig
ſt omach[] cedere nefic.
q Murranu h[ic] atauos
& nomina. S. H[]oc cu
rus nomine majoris om
nes murranu dictu ſunt: &
reges fuerunt. V[]p[]re reg
q[] actum genus omne la
tinum Scimus enim p[]
rum: q[] folere: vt primi
gis: reſoli nomen etiam
poſſideant: vt apud Ro
manos Auguſt[] vocant
Apud Albanos ſyluri.
Apud p[]as Arſaciaco d[]
egyptios P[]homenaco d[]
Atheneas C[]oepide:
Vide ſuper ſutu: eſ quod
air Donatus: debre nos
accip re interemptum eſ
Murranum: du[]auos &
atauos Turn[]tanu: com
memor: et eſt laud
bus maximis.
k Per regeſc[] actum q[]
nus ſonnelatinos. S. Ho
tati. Et nepotum per me
mores genus omne fa
ſtos, de lamo.
b Nec domini memora
rum, S[]ER. Domini im
memorum.
t D[]xtra nec tua regna
ſi fortilime crebetur. Et
put. Tur. nec diu: tex: cu
pet. S. I[]ta Aenea: c[]pat
rat. Turno: vt e[]u ſup[]ore

Liber Duodecimus

cccCin

esse dignifleet: nam quem
Tumus intermit: fortitu
do; fua liberare non po-
guit; ei vero quem occidit
Aeneas: nec fua quidè nus
mina prodele potuerit,
Sane sciendus Cupentum
lingua Sabinorum facerò
dotem vocari.

v Late terram. S. Aliud
ex alio oftenditur: nam
per hoc corporis exprimè
magnitudo: ut: stabât ter
centum, nitidi in præfepi
bus altis.

xj Euerfor achilles. SER.

Aenea veniente fui; dedit obuaferro

Pectora; nec miſero clípei mora profuit cfris.

Te quoc; laurentes viderunt çole campi

Oppetere: & late terram cōſternere tergo.

Occidis; argiuc quem non p[ro]tuere phalanges

Sternere: nec priami regnorū euerſor achilles;

Hic tibi mortis erant metæ; domus alta ſub ida

Lyrneſſi domus alta: ſolo laurente ſepulchrũ.

Sefat achillè a grçis: vte
reliquias Danaum atq
imitis Achilli.

y Mortis crant mete. S. id eſt mors: quæ meta cratè & finis. nam metà finè vt te dicim? nō mortis. Sciè dum tamen hoc de Hoc mero eſle tranſlatum quid ait. Te à p[ro]g[ue]xo[]toto? hoc eſt finis mortis: nam in ipſo morte finis eſt.

z. Lyrneſſi domus alta.
SER. Lymnetos cluitas
eſt phrygiæ; v[n] ſuit Brifes
is: & per tranſitum docet

Eneidos

neminè poſſe statuta vii a re. a Totæ adeo, C Nò describit ſolù; ſi pingit ce, lepitatè & vehemè nù pug nàniù. b Coюerſe aties S. in bellù coacſte.

c Pro ſe quiſc; viri. S. Pro qualitate virium ſuo arum: ſic in quinto: pro ſe quiſc; viri: & depromùt tela pharetris.

d Sùma nititur opù vi. S. Hemiftichion Ennia num. e Mentè Aeneæ genitrix pulcherrima miò diſ S. Vt 2 ſi lù q facere id poſſis nùc nîra; accipemè tè. [T] Pulcherrima: ppeſtu] eſt epitheton: nec ad negocium pùnens. ſane bona vſus è œconomia: Vt diceret inſtinctu numi nis profectu] eſſe Aeneam ad cuittatis excidium. Nà incôgruum fuerat occu patù bello p ſe tale cœpito ſe confilium. C. Hic mè tem Aeneæ genitrix. Opti mù figmentù: nam amor potiun de rei ingenium ex cita: vt ſimemur omnem vià ad rem perficendam f Vibium: aduerteret agmen. S. contra vrbem. g. Acies circumtulit. S. Oculorum ſelicet. Et bo na occasione puenit ad id vt Aeneas poſſit cuittatè alpſicere. h Immunè tanti belli. S. Sine officio dimicandi. Nà imunis è quæ nihil p[ra]ſtat: quafi fine munenbº ſiue muniiſis.

i Impune gete. S. Que ſpecial] deuſt p[on]as lue re propter ſced Abruptù: k Pugne accedit maioris imago. S. Subaudis eù. l Tumulùq: caput. C. vt ab oibº videri & audi r poſſet. m Nec ſcuta aut ſpcula denſi deponùt S. Ex eo q non eſt faciù quod fieri jolcat indicaui: vt ſupra: Deſignunt tellure haſtas: & ſcuta reclinant. C. Nec ſcuta. Quod pru dètìe ſuit nà nò ita audiens dus erat: vt interim còtra hoſtos parati nò eſſent. n Eſto. S. Pro fit. o Iuppiter hac stat. S. id eſt pro nobis religio eſt quâ leſerunt rutuli ruptis fooderibus nouimus autè interfuſi] ſoferi. Et deos alios & Louis imagîne ſee p[er]tientia reddi am. p Nò quis ob incoſptù ſubitù mihi ſegniſt ito. S. Tertia p[on]a eſt ito. id eſt cati: & hortatur tos; vt

Totæ adeo coюerſe acies; omneſc] la tinit:

Omnes dardanid] omneſtheus acer] ſerelſus;

Et meſapus equum domitor; & fortis afylas;

Tuſcoru] phalanx; euandri] arcadis alæ:

Pro ſe q[ui]s] viri ſuma nituntur opum vi.

Nec mora nec requies vaſto cœramine tenduſ

Hic mentè ænæ genetrix pulcherrima miſit

Iret vt ad muros: virbi] aduertere t agmen

Ocius; & ſubita turbaret clade latinos.

Ille vt veſtigans diuerſa p agmina turnum:

Huc atq] huc acies: circutulit alp[ici]t vrbem

Immunè tanti belli; atq] impune quietam

Continuo pugnæ] accendit maioris imago.

Mneſthea: ſergeſt] vocat: ſorte] ſeretum

Ductores: tumulùq: capi]t: quo c[etera teucre]t

Côcurrit legio: nec ſcuta aut ſpcula denſi

Deponùt; celſo medius ſtans aggere fatur. 1

Nequa meis eſto dictis: mora l]p]iter hac stat:

Neu quis ob incoſptù ſubitù mihi ſegniſt ito:

Vrbem hodie caufam belli regna ipſa latint

Ni frenù accipere: & dictò parere fatentur !

Eruam: & æqua solo fumâtia culmina ponæ:

Scilicet expectem libeat dum prælia] turno

Noftra pati: rurulſo] velit concurrere victus.

Hoc caput] o clues: hæc belli ſumma nefandi.

Ferte faces] ppere: ſcedus] ſepoſcite ſl]āmis.

Dixerat: atq] animis p[iter certantibus omnes

Dant cuneum: denſa q] ad muros mole ferunt.

Scalè improuiſo; ſubituſo] apparuit ignis:

Discurrùt alij ad portas; primofq] trucidant.

Ferrù alij torquent; & obumbrât æthera telis.

Ip[er] inter ſe primos dextrâ ſub moënia tendit

ita in bellù cant quafi res fuerit ante diſpoſita: nam hoc dicti repentim impo]rum nullâ nobis affuerat moram: ſicut paulo poſt Scalè improuiſo ſubituſo] apparuit ignis.

q] Caufam belli. S. Quia

illic erat Launia. r Scilicet expectem. C. Indignatio eſt ſo tamen nò ita indignatur: vta mo] ſeta diſcedat.

s Hoc caput] o cito. S. Sicut ſupen]drances Tur no. O Iavio caput & Ios & cùctoru] c] malori] id ei]principium.

t Eceduſo] ſepoſite] ſi mis. S. Grauitate ſeru] nis declamationi pondus impoſutem: nà hocdiut] hâ] mas ſoferens vrbis] anno] uemus incendio. Nà huc ſepoſite]: e] inouatencu]ate.

v Scalè improuiſo. C. Summing enim prudenc] & celentat; ſiut ita mea] tos] ſcalis] p[uguen]t. Ve ni hil, tale ſiutur] opinarent. x Discurrut] al] ad por]as primofq] trucidat. S: Subaudi improuiſo: & hæc ſimul] proponcanda ſunt] vt ſimul] ſac]a vidu] antur; quo vehemens v] bellica] poſt] aginot.

y Inter primos. S. Ia]t] duces] inter principes.

z Hec aliter ſoſtra] pi. S. Bis rumpt] ſoſtra: bis] hoſtis] tallos] fiem. Bis ſe in prælia] ſua] compell. Nam varie eandem rem iterat. Bis a]t] ſo] ſoſtra fa] cta] ſut: fel]mel] per lioni: & paulo]ante proper] ſingulare certamen.

a Exoritur repisos ins] ter di]cordia clues. CRI- Hoc e]num fac] impre]me] ditatus calus: nam in re improuiſa] cum conſu] ca] piendi] tempus nò datur vnufq]u]q] ad ſuum] in] genium] redit. Et vt] vana] ſunt] ingenta] var]e] onum] tur] ſententie.

b Referare iubent. S. id eſt volun]t: vt] rubo] chie] merem Teren.

c Trahunt in moënia re] gem. S. Trahere volun] nam volun]ras animi] di] non] factu. Trahur] autem ſic]icet vt] poſt] im]mi]nem] videri di]cumen. Dona]q] dicti: Trahunt inmo]sta pro d]iacerant in mo]mi] bus] rumonibus] fatis.

d Indutas vt] cum] lat

Liber Duodecimus

broſo in pumice pастor: ſER. Pene omnia iſtus comparationis verbæ ad ſupra diſtum pünet belu lum:nam ita apes incluſe ſunt. Vt homines qui obſidentur: ita ciuitatem tis mëtûi latebras dicimus: ſic ut apum aluearia Item pастorum rex. Et reuera pастor: duclor exercitus: Homer? noles/odov. Pumice autem iſte in genere maſculino poffuit: & hunc ſequitur. Licet Cauſulli dixit genere femini no. CRI. Inclufas vt cù, quadrat ex omnibus patibus ita comparatio: ſi diligenter aduerſes.

e Fumoq: ipleuit amarso. ſER. Qui dict: lachry mas.

t Frepide: rerum. ſER. Neſcientes quid agant: et ignare auxili.

g Per cærea caſtra. CRI. Quoniam ad bellum rea ſerrutur recte dixit caſtra,

h Ater odor. S. Noue: nã i ſodore equis color eſto ſed hoc dict: odor ater: an tre rei. Fumi ſelicet ater odor peſſimus: vt: fumoq: impleuit amaro.

i Accedit. C. Nupres ad iterum deducit ſa ta ſemper calamitatusbus calamitates adduntur.

k Etiam fortuna Latinis, S. Catus: nam omnis catus in potestate fortunæ eſt.

l Tectis venientem proſpicit hoſtem. S. Aut eit tectis proſpicit: aut cœtra tecta venientem.

m Inceſſi muros. ſER. Iuadis.

n Et ſubito menſt eurata dolore. S. Vt oculos ſuffoſa.

o Et nondum informis leti. S. Alii dict: q. inſedia ſc inter emit. Sane ſciend: q. cautum fuerat in pontificibus libris: vt qui laqueo uniuſſet vitam: in ſpult? abuſeretur. Vn: bûn atque informis loci: q. ſi mori us infamiliſmg.

p Flavos lauina cimes. S. Antiqua lectio Floreos habuit, id eſt ilorulentos. pulchras: et eſt jermo Enjanus.

q Et roſeas laiata ge. S. Moris ſuit apud anuſis vt ante rogos numanus ſanguis effunderet. r: vel capuorum: vel gladiato tum: quorum ſi toſte qo

Bis iam italos hoſtes: hæc altera ſœdera rúpi.

a Exoritur trepidos inter diſcordia ciues;

b Vrbem alij reſerare iubent: & pandere portas

c Dardanijs: ipſumq: trahunt in mœnia regem.

d Arma ferunt alij: & pergut defendere muros.

e Induſas vt cù latebroſo in pumice pастor

f Veltigauit apes: fumoq: impleuit amato

g Ille intus trepidæ rerú: per cærea caſtra

h Discurrút: magniſ: accuunt ſtridorib9 iras.

i Voluïtur ater odor tectis: nſic murmure cæco intus ſaxa ſonant: vacuas it fumus ad auras.

k Accidit hæc ſeffiſ etiam fortuna latinæ: Quæ totam luctu cœußit funditus vrbem.

l Regina vt tectis venientem proſpicit hoſtem

m Inceſſi muros: ignes ad tecta volare.

n Nufq: acies cœtra rutulas: nulla agmina turni

o Inſoelix pugnæ iuuenç in certamine credit

p Extinctu: & ſubito mentem turbata dolore

q Se cauſam clamat: crimenq: caputq: malorit:

r Multaq: p. moſtum demens effata furorem:

t Purpureos moritura manu diſcindit amictus:

u Et nodum in formis leti trabe necit ab alta. Quam cladem miſerq: poſtq: accepere latinæ:

v Filia prima manu flauos lauina crines:

w Et roſeas laiata genas: ſtum cœtera circum

x Turba ſurit: ſefonant late, plangoribus ædes:

y Hinc totam inſoelix vulgat: ſama per vrbem.

z Demittut: mentes: it ſciffa veſte latinus:

a Confugts attonitus fatis: vrbiſq: ruina:

b Canitiem imundo p. ſuſam puluere turpans:

c Multaq: ſe incuſat qui non acceperit ante, Dardaniſ æ neam: generuſ: aſciuerit vſtro.

d Interea extremo bellator in equore Turnus Pallantes ſequit paucos iam ſegnior: atq:

e Iam min?: atq: minus ſuccellu letus equorum:

f Attuſit hunc illi cæcis terroribus aura

g Comixtú clamore: arreſtq: impulit aures:

h Conſue ſonus vrbis: & ille tabile murmur. Hei mihi quid tanto turban: tis mœnia luctu:

cccCimi

dia nò ſuſſet. Lanianæ tè foeming genas ſuum effu: debant cruodrem: vt rogi illa imago reſtitueretur.

Tamen ſeicidum cauſum lege duo decim tabulari: ne mulieres carperent faci em his verbis. Mulier ſa: ciem ne carpito.

k Hinc totam. S. De do mo regia.

s Inſoelix ſama. S. Re: tum inſoelicium nuncia.

t Demittunt mères. S. De: Desperant. ſi contra deſpe rantes aliquid mès eri: gunt.

v Conſuigis attonit: ſa tis vrbiſq: ruina. ſER. Et priuatis & publicis luctibus.

x Immo: puluere. S: Bene immundo addidit. ſic in Geor. Et ſi ſinem im müdum ſacire p: agros. Quia etià puluis ille quo vtimur: pueſt cinis vocã tur: vnde etiam ciniſiones dict: ſunt. Horatius. Cu: ſtodes ſe: catiarit: ciniſloſ: paraſiti.

y Bellator. S. Epithe: ton per acu: temporis.

z Minus ſuccellu letos equorum. S. Inſirmitas animi etiam equorii tatu: diſitate venicbat.

a Attuſit hunc illi cæcis terroribus aura. S. Natu rale em: eſt: vt a qua par: te ventus flat inde clamor audiatur.

b Commixtum clamo rem. S. Ex impugnatione ne: & morre reging.

c Arreſtars aures. S. Ad audiendu: follietas. Terē. Arrige aures Pamphiles. d Amens. S. Conſiſt: egens. Nefcius rei gerêde: nam menitem & conſiſt: ſignificare dicim?: vt men tem Aeneas genitrix pul: cherrima miſit.

e Occurrit dictis. ſER. Orationi etius verbis obui: venit.

fij

Eneidos

f. Prima victoria. S. id est primum.

g. Et nos. C. Nã hic ma xime rône poslum? equa re hoſtes.

h Nec vero inferior pug nè nec honore recedes. S. Nec pautiores interime: nec minor te ch Aeneâ cò mitabif gloria: nã occifo- rù multitudo compenſat hocq[ui]p[ro] tu fugientes interio mis. Œne ſciendi in hac omi oratiſe Iuturna oc curreque ſitionib[que] tacitis.

i. Prima p[ro]artè ſoſdera turbasti. S. Prima aut in choàtia: aut tu prima, nã poſt et orationè Tolom nius tela contorfit.

k. Fallis dea. C. id est ch uis dea ſis me tr decipis: validiffima est oratio: pri mo em demôſtrat ſuum aduentu nihil poſſe còſer re: ſecb venire nò yt victo ſam. videt: ſed ipſum vi cturn poſt hec demôſtrat dû Aeneâ fugit in eam in cidiffi ignomini: vt prg kiter illi mori ch turpiter vi uere. Nam cù viuos excel ſetiffimos interſi paſſus ſit: vtilimù dedecus accedit captuitas vibis & ſoceri &vvorix. Que niſi ſuccur ſerit in còſpectu ſuo accio dent. Quid ait acberbº fl h[ab]i accidere p[ro]ch prebere facultatè & Dranci & re liquis fuis: aduerſaris vt ture illi reſhendere poſ ſint. Quid vero magigno minioſum: ch fugere in ea regio vel in qua toties vi etor euaſerit, & ſe Aeneâ ſupaturu ſit pollicitus.

l. Nã quid ago, S. Arumentu a necellario.

m. Me voce vocante. S. Atqui hoc nuſc[ie] legim? ſed aut k[ar]to roſioncomo wvov intelligimus: aut mortus è omen ch nò di cie videre ch minime oc currit: ſic in ch[ato]. Hinc ex audi[rit] gemit? & verbayo cantis viſa viri.

o. Supat. S. Viuit, vt ſuparat ne & veſaif aura.

o. Ne niſm dedec ch vſens alptceret. S. Ac ſi diceret: fortaſſe viueret niſi ideo voluſſet occuſere: ne noſ vícios videret.

p. Teuern potiun[que] corpo re et armis. S. id est etiam ſepultura caret: nam vt in Homer. legimus de viros rù fortu: cadauerib[que] erat inter hoſtes grande certa me. q. Dextra ne drâ

Quis ue ruit tantus diuera clamor ab vire?

Sic ait. adductiſch amens ſubſiſtit habenis. Atch huic in faciem foror vt còuerſa, metiſci Autige: curſuſch & equos & lora regebat.

Talibus occurrit dictis: hac turne ſequamur.

Troiugenas: qua prima viam victoria p[ad]it. Sunt alij qui tecta manu defendere poſſunt: Ingruit æneas italis; & prælia miſcet:

Et nos ſæua manu mittamus ſunera teucris:

Nec nu[ber]o iſerior: pugnè nec honore recedes; Turnus ad h[ac]c.

O foror & dudum agnui: cum prima ch[artè] Fæde ra turbasti; tech h[ac]c in bella dediſt:

Et nunc nequich ch fallis dea: ſed q[ui]sp[er]olym ch Demiflam tātos voluit te ſerre labores?

An fratris miſeri l[ey]t[ur] vt crudele, videres:

Nã quid ago: aut quæ sp[er]odet iâ fortu: salutè?

Vidi oculos ante ipſe meos me voce vocante:

Murrant: quo nò fuerat mihi carior alter i

Oppetere ingentem: atch ingêti vulnere victu,

Occidit inſoelix: ne noſtr[ur] dedecus v[er]ſens

A[sp]iceret: teucri potiun[que] corpore & armis. Excindi ne domos: id rebus deſuit vnum:

Perpetiars dextra nec drâcis dicta refellam:

Terga dabo: & turnu[que] fugièth[ac] h[ac] terra videbit:

Vſch[que] adeo ne mori miſer[que] vos o mihi manef

Eſte boni: quonitâ ſuperis auersa voluntas.

Sancta ad vos ania: atch iſtus inſcia culpe

Deſcedâ magnor[que] haud vnch[que] indign? auor[us].

Vix ea fatus erat: medios volat ecce p[ro] hoſtes

Vectus equo ſp[er]umâte lages: aduerſa ſagitta

Saucius ora: ruitch implorans nomine turnu[que]

Turne, in te ſuprema ſalus: miſerere tuor[us].

Fulmiat æneas armis: ſumma ch[que] mina tur

Delectur[que] arcens italum: excidioch daturum:

Iamch faces ad tecta volant: in te ora latini:

cis dicta refellam. S. id et virtute. Nam pro re illo cito: ip[ro] rem poſuit, pro virtute dextram.

r. Vſch[que] adeo n[on]moru mi ſeru: eſt. S. Tactu q[ui]ch[ui] oni occurrit.

s. Superis auersa volun tas. S. Quia vt ſupra di ximus: don eviuimus cu re ſumch[que] ſup[er]ch p[er]ch[que] monè ad inferos partient: qui bus ſe modo còmendat, t. Sancta ad vos anima C. Quaſi d[ic]at prefat in n[on]centem moru: n[on] tem viuere. Maximo aut tem omnium ſedem vno forti videtur turp[er]t cor de.

v. Iſtus inſcia culpe. S. Vel ſuge. Quia ſuga gran de crimen cit apud virum fortem: vel rupre ſoſden vel iſe religionis: qua re ſe dicit eſt aliem pro p[er]ter futura ſuppunda.

x. Indignus armorum. S. Græca figura: eſt: Nos oin indign? illa re dicunt? Cò tra græci àvab[que]στραγ[on]ov. j[id]ct corone indign?

y. Vix ea fatus erat. C. Luftius rationib[que] moutbat: ne ſugeret: verum ſi qua i re dubitaſſet prefati c[aus]. & mundo focus acutè confirmari potuit.

z. Implorans nomine Turnum. S. Ex multis re bus indicat perturbatio/nemch[que] ſeſtina[n]s venit: ch[que] per hoſtes ch[que] vulnerech[que] Turnum nomine appè la: nam còstumela et no mine ſuperiorem vocare. Sic in Georgiis Matersky rene mater, cum premilis fet re crudelè nomine di c[it]: ſicur[que] Còtra Acch[que] ad Itonem ait. Tius o regina quid optes explora relabor.

a. Turne in te ſuprema ſalus miſerere tuorum. S. Omnia que ſupra iutur na dixentur: ita ilia diſoluit. b. Fulminat Aeneas armis. SERVL

Liber Duodecimus

CCC.CV

Et aggeratio est: sic patu-
lopoit. Horrendùs into
nat armis. b Minae
delectus arces. S. ga dixe
rat. Et quæ solo fumans
sia culmin a ponam.

c Muffat. SER. Modo dubitat.

d Preterea regina. SER.
Quia occurrebat amata
pto eius partibus niti.

e Soli pro portis, SER.
Cōrra illud. Sunt alii qui
tecta manu defedere pof

In te oculos referunt; muſſat rex ipſe latinus

Quos generos vocet aut quæ ſele ad ſcedera
a Preterea regina tui fidiffima dextra (ſlectat.

Occidit ipſa ſua: lucem, exterrita fugit.

Soli pro portis meſapus : acer aſylas

Suittent atiem: cirei hos vtrinc; phalæges

Stant denſaſtrictiſos ſeges mućronib horret

Ferrea: tu currum deferto in gramine verſas.

ſunt:

f Varia confusus ima-
gine rerum. SER. Multa
plici nuncio.

g Et obtenu. S. Varie
tacito ſerit vultu. Et ob-
tutus est propriè vultus :
qué græci dicunt: προσο-
noy.

h Pudor. S. Propier il-
lud. Tu curru deferto in
gramine verſas. CRISTO-
FERVS. Imo i corde pu-
dor. Validitimg erat ſin
gulc per ſe huiuſcemodi

Fin

cis dicta tridem. S. et
vitur. Nam pro in et
io ipſa rem jolit.
vitur dectum.

t Vix ad eburnem
ſeru est. S. acutum
oni occunt.

s Supera autem
tas. S. Quia vtrius
ximus delectus
re jum? ſupra et de
ad inſeros portus
bus ſe meo cito.

t Sancti cœnam
C. Qua- noceunt
tem vugenam
tem omnino
forti viduamur
dere.

v Iſus inſidie est.
Viduæ. Quæ ius
de crimen delectus
fortunem voluerit
vel liget cœconatur
ſe dicte ei alioque
pter futuri iuxta
x Indigus autem
Greci fuga est de
indigem lae diu
tra gund duobus
ov. Id est consuetudine.

y Via et eam est,
Iuſtu evanegab
ne fugerentur
re dubitatibus
& nuncius huc
conſiemi pons.

z Impovant inter
Turrum. S. Emirato
bus indutam portent
nemorum ſedentur
per hollas quondam
Turrum vobisque
lacrimam delectam et
mine fugerentur
tur. Sic in Georgiis
rebus maerant cum
ferre cruebantur
et: iſque igitur
Iunonem et. Timo-
gina quod ebonam
relabor.

a Tunc in e ſupra
ſalus muſerentur
Omnia que fuituram
na dixerona. Et
ut. b Fidenas
Amoris armis. 621.

Eneidos

per tutbatiſes. Pudor ne
libi obſicereſ fuga: ſuor
ex indignatiſe, ſp. invicte
vincereſtur: Lucte ex mor
te ſocrus: &amor ex ma
gnitudine in ſuorem adu
ducens.

i Infania, S. Quia i ho
ſtes ſerebat.

k Mixto ſucre. S. Pro
per Amate cognita mor
tem.

ſ Difſuſſe vmbre. SER.
Poſſet mentis caligo di
ſeſſit: quod ſequentia in
dicant: & lux menti addi
ta eſt.

m Turbſus. S. id eſt
plenus perturbationis.

n Quam eduxerat ipſe,
S. Quod ei maiorem crea
bat dolorem,

o Subdiderat rotas.
S. Quo poſſet trahit ad ca
loca quibus hoſtis inſita
bat.

p Quo deus, C. Verba
ſunt animi inuiciti: & om
nia pati paradi: vt turpitu
dinem fugiat.

q Quicquid acerbi est
morte pati, S. Aut quid
quid morte acerbum est
morte placet pati hoc est
inferna ſupplicia: vel quæ
poteſt ſuperbus hoſtis re
ferre: ſic ut de heclore leg
mus. Aut certe poſſuus
eſt pro comparatuio: pla
cet pati: fi quid etiā mora
ſe accibus inuenitur,

r Furere ante ſurorè. S.
Figura antiqua, vt ferui
tute ſeruit: dolet dolore,
Et eſt ſenſus fine me ſure
re ante bellicum ſurorè:
ſicilicem priuſque ad eum re
niam, vt pugnam mente
concepiam: & inſtruſtus
ſurore in bella prorum
pam.

s Saxum de vertice pre
ceps Qui ruit. S. Compa
ratio ital: futurum often
 dit euentur: ſimul notā
dum qoſtut ſupra in p[ra]
ſiorita & nunc in compa
ratione præſentur. Aeneas,
Nam Turnum parti com
parat montis: montibus
ſquat Aem am.

t Aulſuſ vento. SER.
Proprieta: nam & Turnus
inutus attrahitur ad bel
lum.

v Mons improbus.
SERVI. Pars montis &
emφύtrikos dictum eſic
ſupra ait. Haud partem
exiguam montis.

x Magno actu, S. Ma
no impulſu,

Obſupuit varia confuſus imagine rerum

Turnus: & obtutu tacito ſtetit: ſtuat ingens

Vno in corde pudor: mixtoq. infania luctu; j
Et furijs agitatus amor: & conficia virtus.

Vt primum diſuſſe vmbra: & lux reddita meſt
Ardètes oculor ſi acies ad moënia torſit (eſt.)

m Turbidus: eſt: rotis magnâ respexit ad vtbe:

Ecce autem flamis inter tabulata volutus

Adcælum vndabat vortex: turrimq. tenebat:

Turni compactam trabib quâ eduxerat ipse:

Subdiderat, rotas, p[ro]teſq. inſtruxerat alios.

Iamiâ fata foror ſuperât: abſiſte morari.

Quo de & q dura vocat fortuna ſequamur:

Stat conferre manu aneſſtat q[ui]cuid acerbi et
Morte pati: neq me indecorè germanavidebik

Amplius: huc orio fine me ſurere ante ſurorè.

Dixit: & e curru ſalutum dedit: ocius armis;

Perq. hoſttes per tela ruit: moſtamo: ſororem

Delerit: ac rapido curſu media agmina rupſit;

Ac veluti montis ſaxum de vertice præceps
Cujus ruit auuſum vento ſeu turbidus imber
Proluit: aut annis ſoluit ſublapſa vetuſtas.

Fertur i abruptu magno mons ímprobq actu:

Exultatq. solo; ſyluras armenta: virosq.

Inuoluens ſecu: diſiecta per agmina turnus.

Sicvibis ruit ad muros; vbi plurima ſufo

Sanguie terra madet: fit diuſt: haſtilibq aure:

Significatq. manu: & magno ſimP ícipit ore:

Parcite iam rutuli: & vos tela inhibete latini:

Quecunque, eſt fortuna mea eſt: me verius vnſ
Pro vobis ſcedus luere: & decernere ferro.

Dilceſſere omnes medij: ſpaciumq. dedere.

At pater æneas audito nomine Turni
Deferit & muros: & ſummas deferit arces;

Præcipitatq. moras omnes: opa omnia rupſit
Læticia exultans; horrenduſq. itonat armis.

Quant? athon aut quātus erix; aut ipe coruſcis

Cui fremit ilicibus quantus gaudeq niuali

Vertice ſe attolens pater appèninus ad auras,

y Vbi plurima ſuſo ſan
guine terra madet. SER.
Hypallage eſt: pro vbi
plurima ſanguine terra
madet.

z Striduit haſtilibus
aure. S. Sic Homerus.

a Tela inhibete. SER.
Eſt tranſlatio a naues.

b Me venus vnum pro
nobis ſced? luere. S. Ve
rius vſtius. Et ſenſus hi
eſt. Iuſtius eſt me vnum
pro omnibus ruſt ſcede
bis poenas exultet.

c Quantus athon. S.
Hec eſt vera lectio. Nam
ſi athos legers os huc eſt & verius non ſiat. Au
thon aut eſt diſactius im
dicat: nam hunc athona
facit ſicur appolon appol
Jona. Quod autem Hro
datus huc athon: & huc
appollon dicie: attice de
clinatibus eſt. Athon aut e
mons eſt. Thrarg adiacs
circa Lemni infulam. C.
Quantus athon. Mons
hic Maſcedonic: vel ut al
is plaq. thraciæ mari egio
imineſtante aluumnis
vt vmbram juſt in Lema
num vſus ſacere quidam
dicant. Referunt: habet
re in ſuo cacumeticum vihem
acrothon nominem in qua
hominem duplo tempore
ſa. alibi viuat. Huc mon
tem cum contnentem con-
suntibus eſt: aliter: illum
ducta folia infulam redid
ditur. Fuit autem poſſa
ticido tanta: vt due nito
mes iuncte & enaugurare
d Eryx. C. Mons Sila
lig quem alio loco deſin
plimus.

e Nuali verice ſe tolla
pater apeninus. S. Mo
eſt Italiz: de hoc Lucan,
Nullo quoq. v rici et
lus altius intunut: pro
piorg: accelit olymo.

Liber Duodecimus

CCCCVI

CRISTO. Apenninus, a li
guria, incipit: vniter acq
Italiam in longitudinem
diuidens ad promontori
um vlimum quod appu-
latur iunonis lacienti de
nit. f Troes & omes
S. græce dedinaut, vni br-
uis est: sicur fup. Troes
agunt. g Armaque de
poſuere humeris. S. Vel
ſpectatur: vel deſtit.

h Stupet ipse latin? c.
Nam fua prudentia id co-
fiderabat: qd reliqu non
aduerterent. i Inter ſe
coſſe vitos & decernere
ferro. S. Vera & antiqua
eſt hæ lectio. Na3 Enniu
ſecutus e qui at: Olli cer
nebat magnis de rebus
agentes. Et item ferro no
auro vitam cernam vitri
ch. Poſt eit as ceep ſege
re: & decernere ſed quâ
lectione Synalypha op-
eſt: excluſo, os: vt ſic inter
ſe coſſe vir: & decernere
ferro: k Fors &
virtus miſcenſ in: vnum,
S. Catus in Turno virtus
in cæna: Nā in: bello etis
catus plurimù valet. Cl-
cero i miloniana. Adde ca
ſus: adde incertos exitus
martench comune. CR.
Fors et virtus. Vterc em
vivitute ſua vebaſ: & for
tuna. 1 Ac velut in
gentc fyla, ſummo ſe ta
burno. S. ſyla mons &
ſylua eſt lucaniæ: taburn
mons campanie. Salutu.
Deſugieſtus in ſylua ſy-
la fuerunt. Vnde pellime
quidam ſyluam legunt:
quia proprium appellati
uo exequari non poteſt.
Vnde appriu bene iunxit.

m Inimica i proelia tauri. CRI. De natura & pura taurorum expreſsum e in Georgicis.

n Pauidicq magiftri. S.
Proprie magiftri ſunt mi-
litum: paſtores pecorum:
ſed reciproce ſunt inter ſe
aſſe tranſlationes. Na du
ſtor militu paſtor vocat:
vt diximus ſupra: & ma-
giftos pecoru diximus:
Cicero. Quem magiftri
pecoris eſe diſcant.

o Muffant, tuuæc. S.
dubitant. Sic ſupra muſ
lat ex ipſe latinus.

Iam vero & rutuli certatim: & troes & omnes
Conuertere oculos rutuli: quicq[ula] alta tenebant
Mœnia: quicq[ui] imos pulſabant ariete muros:
Arma q[ui] depoſuere hucris: ſtupet ipſe latinus
Ingentis genitos diuerſis partibus orbis
Inter ſe corſſe viros: & decernere ferro.

Atq[ui] illi vt vacuo patuerunt eſuore campi
pro curſu rapido conieſtus erminus haſtis:
Inuadunt martem clipets; atq[ui] ere ſonoro.
Dat gemitù tellus: cù crebris enſibus ictus.

Congeminant: fors & virtus miſcenſ in vnù:

Ac velut ingenti ſyla ſummo ve taburno
Cum duo cōuerſi inimica in proelia tauri
Frontibus incurrunt: pauidi cellere magiſtri.

Stat p[ec]e o[me] metu mutu? m[u]ſant q[u] iuu[u]eçæt:
Quis p[ec]ora imperit et qu[em] tota armēta ſeſqui,
Illi inter ſe multa vi vulnera miſcent.

Cornuacq[ui] obnixi inſigunt: & ſanguine largo
Colla armosq[ui] lauāt gemitu: ne nem[que] remu/
Haud aliter t[ur]os Aeneas: & dauni? heros (git,
Concurrunt d[y]peis: ingens fragor ethera c[ō]plet,

T[re]uppiter ipſe duas e[quato] examine lances
Suſtinet: & ſata imponit diuerſa duorum:

Qu[em] damnat labor: & q[ui] vergat pondere l[et]u;
Emicat hic impune puta: & corpore toto

Alte ſublatum conſurget Turnus in enſem:

Et ſerit: clamant troes: t[rep]eidicq[ui] latini
Arreſtæ amborum acies: at perfidus enſis
Frangit: in medioq[ui] ardentè deferit ictu.

N[ut] ſuga ſubſidio ſubeat fugit otior euro.

Vt capulum ignotu; d[ex]tracq[ui] alpexit inermæ:
Fama eſt precipit[em] acu primu in ſlia iunctos
Conſcendebat equos: patrio mucrone reliſto:

Dum t[rep]eidat ferru aurig[er]apuiffe metiſci.

Idq[ui] diu dam terga dabant pallantia teucri

S[uff]ecit: poſt q[ui] arma dei ad vulcania ventum e

p Iuppiter ipſe duas e[quato] examine lances. S[ER].
Aur portice dictum eſt: et ratione caret. Nam iup
piter ignorare ſi poterat; aut cence illud quæritquis
ſibi de Turno: & Aenea
mortis afferat cám. Nam
dicunt Phyſici mori[m]e
mi[n]ne ad eum pertinere.
Nam bona tantum præ-
ſtant: neq[ui] ad eum q[uod] ſunt
mala pertinent. Vnde Ct
cero in offi[sc]a ait: Sed ga
nocere deos non putant:
His excep[ti]s homini[q]?
obſe ſtuprimu] arbitran
tur. Tamen ſcendum lor
cum hunctu a Virgilio. Ita
ſuiffe tranſlatu: vt in Ho
mero lectus eſt.

q Examine. S. Examē
pprīe eſt filum quo trutn
na regitur. r. Damnat
labor. S. liberet: vt: Dam
nabis tu quoc[ui] yotis.

s Vergat pondere l[et]u,.
S[ER]. Bene vergat. Nam
morientes inſeros perunt,

t T[rep]idicq[ui] latini. S[ER].
Aut qui l[et]u eſſe deuert
fed nimia Aenee oftendi-
tur virtus. Nanq[ui] natura
le eſt: vt focis timori ſie
inferioris ſit audacia: vii
nunc latini ſunt territ: ex
coq[ui] ſuperiorem ſerit au
ſus eſt Turnus.

v Vt capulum ignotu
d[ex]tramq[ui] alpexit iertu.
S[ER]. Locus hic tor[em] ad
gloriam Aenee pertinet.
Nanq[ui] id agit: vt videat
Turnus armorum vilita
te ſupat[em]. Vnde z i reddi
tur gladius: quo etiam cu
diuinis armis ab Aenea
pollit extinguï.

x Patre mucrone reli-
cto. S[ER]. quo fuerat an
vfus pater daunus. Sane
patro modo paterno ſi-
gnificat: Nam Dauni fue
rat gladius. vnde eſtud
Enſem qu[em] Dauno igni
potens de ip[er] parenti ſe
cerat: Alias patrem a pa-
tia eſt deriuatuum:

k ſuii

Liber Duo decimus CCCCVII

surgere: Vnde eſt: Hic gla
dios ſidens: hic acer & ar
duus haſta.

b Indufum flumine: S.
Comparatio Apollonii.

c Puniceg ſeptiū formi
dine pennig. S. Lucanus.
Claudit adorare metuen
tis aere pennig. C. Aur pu
niceg ſeptiū formidine pe
ne. Et de ceruis dictiū eo
rumq flutupore.

d Venator canis, SER;
pro venaticus,

e Inſidiis. S. pennarum
ſollecſt. f Viuſius vm
ber. SER. acerim? Thus
ſus. Nam vmbria pars
eſt Thufſiæ.

g Iamiq[ui]s tenet. SER:
Ira vt videt intuentibus.
Et hi duo ſus veibo ad
verbō ſunt tranſlati de
Apollonio.

h Increput oſes. SER.
obiurgat: incufat: vt: eſta
tem increpitans ſeram.

i Efflagitat enſem: S.
cum clamore depoſit.

k Teiretq[ui]s trementes:
S. Quis enim fautius no
temeret inſtitem: cum cu
integer fugeret;

Indufum veluti ſi quando in
flumine naſtus
Ceruū: aut puniceg ſeptum formidine penneg

Venator curſu canis: & latratibus inſtat.

Illæ autem inſidijs: & ripa territus alta.

Mulle fugit; refugitq[ui]s vias; ac viuid? vmber

Heret hyans: Iamiq[ui]s tenet: ſimiliſq[ui]s tenenti

Increput malis: moriucq[ui]s illuſus inanij eſt.

Tum vero exoritur clamor: gripeq[ui] lacuſq[ui]s

Reſponſant circa: & coelu tonat omne tumultu.

Ille ſimul fugiens rutulos ſimul increpat oñes
Nomie quęq[ui]s vocas: motuq[ui]s eſſtagitat enſem.

Aeneas corra p[er]ns; mortemq[ui]s minatur.

Exitium ſi quifq[ui]s adeat: k terretq[ui]s trementes:

Excifurū vrbem minitans: & fautius inſtat.

Quinq[ui]s orbes explent curſu: totidēq[ui]s retex ut

Huc illuc: nec eni leuia aut ludicra petutur

Præmi: ſed turni de vita: & ſanguine certant.

m Forte facer fauno folijs oleafter amaris

Hicſteterat olim nautis" venerabile lignum

Seruati ex vndis: vbi figere dona ſolebant:

Laurenti diuo: & notas ſuſpendere veſtes.

Sed ſtirpem teucri nullo diſcrimine ſacrum

Suſtulerat: puro vt poſſent concurret e campo.

Hic haſta Aenee ſtabat: huc impetus illam

Detulerat ſixam: & ſenta radice tenebat:

Incubuit: voluitq[ui]s manu conuellere ferrum

Dardanides: telocq[ui]s ſequi quē prendere curſu:

Non poterat cu vero amens formidine turnus

Faune precor miſerere inſt: tuq[ui]s optima? lerru

Terra tene colui veſtros ſi ſemp honores.

Quos contra Aeneade bello fecere prophanos;

Dixit opemq[ui]s dei nō caſſa in vota vocauit.

Nancq[ui]s diu luctans: lentoq[ui]s in ſtirpe moratus,

Viribus haud vllis valuit diſcludere morſus

Roboris Aeneas dum nititur acer: & inſtat

Rurſus in aurige faciem mutata metiſci

1 Lubrica petuntur. S. id eſt: viilia: igna ludo.

m Sacer oleafter. SER.
Fere omnia latina arbo-
rum nomina generis ſea-
minini ſut: excoptis pau-
cis: vt hic oleafter: hoc Su-
ler. Virgiltus. Molle filer.
Item hoc buxum, licet &
hec buxus dicatur. Nam
ſuperfluam quidā volue-
facere diſcretiōm: vt hec
buxus dearbore dicam.
Buxum vero de igno co-
poſitum. Legimus enim
in Virgilio de tybiis. Bu-
xuſq[ui]s: vocat berecynvia
matris ideq. Item cu arbo-
ribus loquere at. Et on
no rafide buxum.

n Venerabile lignu: S.

Antiquam arborem vo-
lut exprimere: vbi figere
dona ſolebat proprie: vt
aut ſacra ad faſtigia fixi.

o Nullo diſcrimine. S.
ſine intuitu religionis.

p Fixam lenta radi-
ce tenebat. S. Plenii eſt
quam radix fixam tene-
bat.

q Ferrum terra tene:
SER. Pro tellus: elemen-
tum pro dea poſuit.

r Non caſſa in vota.
S. Nō adinania vota po-
poſcit auxilium.

s Luctans moratus. S.
Luctatus & morare: crat
integrī: q[ui]d vitaut, aptes
omino: et
ovō

t Rurſus in aurige faciē
mutata metiſet. SERVI.

kōxuro to: comuō: ovō
Inelligim? tuturnam in
numen reueram: poſt: ѳ̇

curus reſiqui.

k v.

a Curſum tenebat
S. Rerandam. & cœ
impediebant velle
ſagina. Sane poterat
vi gladio non viderat
as: ſed haſta emer-
perare oſtendat, qui
pede voluerat, et in
poſterne, in illa

Liber Duodecimus

CCCCVIII

a Indígetem Aenea ſeis ipſa. S. Subaudi ſore. Et indígetes dupliſi ratione dicuntur: vel ſeem Lucre cium: φ nullius rei egeat qui ait. Nihil indiga cui re: vt certe indígetes diu ſit ex hominib: ſacni. Et diu ā indígetes quaſi in diu agentes.

b Mortalín deuétur vōis lari vulnere diuum: S ER. Non létali ſed aut q mor tales laborant: aut a mor tali illato.

c Diuum. S. Subaudi futurum.

d Quid enim fine te: Iu turna valeret, S. Parèthe ſis eſt: pacitur em excufat re ſe ſuno niſ ſe fecit cō ſemorās. ſed cam auco rem ſuſſe. Iuppiter dict p piter illud. Aucior, ego au dendi.

e Define iam tandem β cibufs: inflectere noſtris. S. Singula pronúcianda ſunt.

f Nec te tantus edat tat citam dolor. S. Selicier de fine odís vigere Troianos Sane edo edis edit. Integro verbum eſt: vt lego legis legit. Nam edo es efficie anormalum conſtat.

g Troianos potuſtii. S. Iam no pores: Id o enim præterito vſus eſt. C. Troianos potuſtii. Ad vitam moreſq: pertinet hæc fabut la. Iuno autem eſt ipa am bitio que impellit Turnu id eſt iniſtu: gem: & ſore du rumpe re: & multa in ſanda patrare. Verum Iu piter. I. ipſe de: tan dè hujusmodi ipia faciæ cor heret: atq: eus preſſat ſuorem recte agentibus: vt victores cuadere posint. h Submiſſo vultu. S. Habitum futur oratio nis ſendit.

k Quia nota mihi tua magnæ voluptas Iupiter, S. Nec cellitatem obicerat ſati dicens: Ventum ad ſu premu eſt. Sed Iuno ſeſi ſatum eſſe quicquid Iupu ter dixet: ſe cedere ei: vo ſuntari aſſerit. Nam agit vt concilier ſibi ſauorem eius ad petitionem futurā.

l Pro vita. S. Acti dices: et pio re nobis data, id eſt a ſuperis.

m Non vt tā tela nō vt cō: ederet arcu. S. Hoc lo

Indígetem aeneam ſeis ipſa: & ſcire fateris Deberi celó: fatiſq: ad ſydera tollí: Quid ſtruis: aut q: ſpegelid is i nubib: heres:

n Mortalín de cuit violare vulnere diuum:

o Aut enſem (quid em fine te futurna valeret) Ereptum reddi turno: & vim creſcere victis:

p Define iā tandēprecibus infl ectere noſtris.

q Nec te tantus edat tacitā dolor: & mihi eure Sepe tuo dulci trīſtes ex ore recurſent.

r Ventū ad ſupremā eſt: terris agitare vel vndīs Troianos potuſtii: infan dūrīr: accendere bellum:

s Deformare domīt: et luctu miſcere hymenāos.

t Viterius temptare vero: ſic iupiter orſus.

u Sīc dea ſumilſſo contra ſaturnia vultu.

v Iſta quidē quía nota mihi tua magna volutā nā Iuppiter: et Turnu et terras inuita reliqui.

w Nec tu meaeria ſolam nunc ſede videres

x Digna indigna pati: ſed flāmis cincta ſub ipa Starem acie: traherēc inimica in pīta teuros.

y Iuturnā miſero fateor succurrere fratři

z Suafi: et pro vita maiora audere probaui:

a Non vt tela tamē: non vt cō renderet arcum

b Adiuro ſtygi: caput implacabile fontis:

c Vna ſupſtitio ſuperis quę reddita diuſis.

d Et nunc cedo equidē pugnaſc: exofa relinquo.

e Illud te nulla fati quod lege tenetur:

f Pro latio obſtector: pro maiſtate tuorum:

g Cum iam cōnubijs pacem ſoſielibus (eſto) Component: c: ſi leges & ſcedera iungent: Ne vetus indígenas nomen mutare latinos:

h Neu troas fieri tubeas: teuroſc: vocari:

i Aut vocem mutare viros: aut vertere v: estes:

j Sit latium: ſint albani per ſæcula reges,

k Sit romana potens: itala virtute propago:

l Occidit: occiderit: ſinas cum nomine troia.

m Olli ſubridens hominu rerūc: reperto r.

n Es germana iouis ſaturnic: altera proles:

o Irarū tantos voluis ſub pectore fluctus,

p Veru age: et inceptu frustra ſumite ſurorem

to quaſi futurnam ſieſſe ſagittam ſignificat: ſed vt ſupra dixim: poſſum: ac cipere q: alter in eius grati am in Aenea tela cōcorfit: n Adiuro ſtigii caput i placabile fontis. S. Pro iu ro nam pthefis eſt. Qui dā tamē volunt iuro tūc dici debere cum cōſtrum: mus aliquid: aut promitti mus: vt iuro me factur: adiuro vero c: negam: vt adiuro me nō poſse nō ſeſiſe: Terent. Adiurat ſe non poſse apud nos P: philo abſente perdurare: poteſt tamē et ad valde ſi gniſicare.

o Vna ſupſtitio. S. Re ligio: metus dicta co q: ſu pereſt: x capi: omnis ſeli gio.

p Reddita. S. Data. Nā prothefis eſt.

q Nulla fati quod lege te ietur. S. Bene fati. Nam victorie q: eſt: vt victi cea dant in habitum nomen q: vīctorum.

r Pro latio obſtector. C: Oſendit in pruidentiam ambitioſorum: qui etiam victi aliquid contra fas pe tere auſteant.

s Pro maiſtate tuor: S. Re pexpit ad Saturnu: q: ut aliquādo in Italia: re gnauerat: Vnde ait tuo: q. Nam & latīnus inde oris ginē ducit: vt Fauno p: cus pater vq: parent: Te Saturne reſert: tu fanguis nis viltimus auctor.

t Eſto cōponent. S. C: ſent. ſed inuita

v Sit Romana potens: itala virtute propago. S. Hoc videtur dicere ſi ſara liter iminet: vt a Troianis origo Romana deſcedat. Troiani Italorum nomen accipiant: vt Romant de italis nō de Troianis vide antur eſſe progeniti.

x Es germana Iouis ſa turnic: altera ples. S. ER. Locus de obſcuris d'quo quidam hoc ſenitunt p: tis pene illicita: ſed cōcedē da ſut: quoniam foror lo: uis es. id eſ Saturni filia: quod ſi voluerimus ad miſter: eduplicare ſequēs verſus erit incongruus: vt irarum tantos voluis ſub pectore fluc: vnde meli: eſt: vt ita i: relligam: foror Iouis es. id eſ Saturni: v: nō miru: eſt tantā tere tinere iracundiam ſub p: c: tere n: am ſeimus vnum

a Pulen de nute cunea elemento ſon.

b Quæ am fini eſt ſon: videlicet: hæc tem Aeneam. S ER. De q: verbis ita ſi quæque d: antis ſunt ad loqu. nonis incundam. Q: tam paolo p: d: tam rand: et p: d: cedere notis.

Liber Duodecimus

CCCVIII

c. His actis. S. Remoto
Turni auxilio.

d Dimittere ab armis. S. Per tranitutis lyſtorie vius eſt verbis. Nam qui ab exercitu ſe laxantur: ab armis dicunt remittu. San luſtius, de appio vbi eú tota in contione ab exerdi vt cogit diſtendere; dicti ſe eius opera non vſurú: eú ab armis dimittit.

e. Dicuntur gemine peſtes. C. De his in ſuperoibus diximus: hic tamen demonſtrat quales ſint ſurig aduerſus ſuperos.

f. Peſtes cognomine diſ. S. Proprie peſtes vocationem. D. re vero cognosmine: & dicti deſigno non ſuli ante iratiou ſouem videntur. vt ſeuic in limine regis. Apparent dirg.

g. Tartarea megera. S. Bene tartaream addidit: vt offendat elle: & terrená & aeream megera. Nam vt etiam in terro dixim? volunt periti quádam trilipicem potestatem & in terris & apud ſuperos ſi cur eſt ſuniarum apud inſeros. Ideo aute dicit has ex noſte p[]genitas: vt offe dat & laeterit oriri: & in tolerabilem eſſe ſam deorum. C. Megera, Asper ait. M. granni abe vim tantum apud inſeros.

h. Vno codic. tulit paratu. S. Difpoliaco hec Poe te que dict has & ſimiles eſte ſuritis: & cum h[]is eſte procreatas hoc at: vt offe dat illam prudenti opinión eſſe eſtam apud ſuperos eſt in aereis: ſicut a p[]ud inſeros turias.

t. Apparent. S. Preſto ſú ad obſequium. vnde enam appan res cōtitat eſſe nominatos.

k. L[]tum horiſcens. S. Volunt loue n[]o eſſe moris auctore: ſed poſſe moris genere vel prodeſſe vel obſe ſe mortalibus.

l. In qu[]o omen iuturne occurrere iuſſit. S. Vt Iutume: omen iratem: moris eſſerent.

m. Non ſocus ac n[]eruo n[]ubem. S. Sic illa deſen dit. vt ſoler ſagitta deſen dere: h[]inc iatans traxit vt dictare de diſco iacto. Sto milſe cadent. Credet in a[]duerio. D. Non ſocus in terponitur parabola: qua n[]arratio interrumpatur: Vt legentis i[]edium excluſ

His actis aliud genitor ſecum ipſe volutat: Iuturnam parat fratris dimittere ab armis.

Dicunt geminæ peſtes cognomine diræ: Quas & tartareæ nox in tempeſta megeram Vno eodemque tulit partu: paribus reuinxit Serpentis ſpiris: ventoſa: addidit alas. H[]e iouis ad ſolium: ſaeuic in limine regis.

Apparent: acuunt: metum mortalibus egris.

Si quâdo l[]tum horiſcium: morboſa: deu rex Molitur: meritas aut bello territ at vrb[]es. Har[]u vná celer[]e demittit ab æthere ſummo

Iupiter incipiens omen iuturne occurrere iuſſit.

IIa volat: celer[]e ad terram turbine fertur.

m Non ſecus ac n[]eruo p[]nubem impulſa ſagitta

Arma ſa[]eui parthus quam ſelle venen i Parthus: ſiue cydon: tel[]u imedicabile toſit.

Stridens: & celeris i[]ncognita tranſilit vmbras.

Talis ſe ſata noſte tulit: terras: petiuit. Poſt[]acis videt iliacas: atque agmina turni:

Alitis in paruſubito collecta ſiguram:

Que quond[]a in buſtis: aut culminib[]e deſertis

Noſte ſedens: ſeru canit importuna p[]nvmbras. Hane verſa in faciem: turni ſe peſtis ad ora

Fert[]o refert[]o ſonans: clypeuq[]e euerberat alis. Illi mebra nouus ſoluit formidine torpor.

Arreſt[]o horrore comæ: & v[]ox faucib[]e h[]e ſit. At procul vt diræ: ſtridorem: agnouit: & alas Inſoſix crines ſcindit iuturna ſolutos:

Vnguibus ora foror ſoedas: & p[]ectora p[]ugnis. Quid n[]ic te tua tur[]ne potest germana iuuares.

Aut quid i[]a miſere ſupat mi[]h[]i: qua tibi luſe Ar[]te morer: talin poſſu me: opponere: m[]oſtro:

Iam iam linquo acies: ne me terrete timentem

Obſcene volucreſ: alarum verbera noſco: Lætalemp[]o ſonum. nec ſalunt iuſſa ſuperba

Magnanimi loue: hec pro virginitate reſpo: Quo vitam dedit a[]térna: cur mortis ad e[]pria eſt Condi: i: poſſem tantos ſin[]re dolores.

Nunc certe & miſero fratri comes i[]e p[]nvmbras Ia mortalis ego: haud mi[]h[]i q[]e dulce meor[]u

Te ſine frater erit: qu[]e latis ima dehſcat

Terra mi[]h[]i: manes: deu demittat ad ímos:

dat. Impulſa. S. Sic pro s[]p[]rior: ſic ſupra incertis qua pulſa manu.

o Pelle veneni. S. Ama r[]itudine venen[]i: ſucco no xio: aut certe perſp[]rafti: cos dixit venem.

p. Träſtulit vmbras. S: Hyperbole eſt: N[]a: q[]ui vma: bras ſemper tela comitan tur: hinc ait Träſtulit vm bras ſagitta. Male enim quidam auras legunt.

q Talis ſe. S. taliter colllecta ex nimia. ſciliſet furię magnitudine.

t Alitis. DO Noctuam vel Bubonem: inſtelligit.

s Culmib[]e deſertis. S. Noctuam dicit n[]o: bubonem: nam ait alitis in patug: Bubo autem major e:

e. Serum canite. S. Trid Diutumum: vt. feraciteri: cednerunt omnia vates. Saluſt. Serum belum in auguſtis futurù.

v. Sonans d[]ypeu q[]ui verberat alis. S[]Er. Signa ſunt iſſa plangentium.

x. Stridorem. S. vocis. ſciliſet ſonum: nam vtrius c[]angit auguſtù. Et ofe num & prepetum.

y. Monſtro. S[]ER. augu: io, ex Iouis volutate venienti.

z. Obſcene volucreſ. S. Ijuioſe dixit. Nam vna eſt.

a. Pro virginitate reſpo. ntr. D. Pro e[]repto virginitatis honore.

b. Quo vitam dedit g[]erem. S. quia ocurrebat: ſed p[]er ſu: ſuit immortalitas: tem: dicit hanc eſſe causam dolores.

Eneidos

c. Glauco, amicæ tu. SER: Quasi nympha. Proprietà viridarum similitudinem. d. Alto. C. Profundo: vt ne tam crudele specta culum videret. Nam graviora (vt iâ dixim?) sunt quæ videmus: quæque audiremus.

e. Aeneas in stat. DON: Redit ad natationem: quæ interruperat interpositus dictis lunonis Louis & Iu turne.

f. Ingens arboreum: S. Non sunt Epitheta. Sed Aeneas ingens telum coruscat arboret. DONA: Ingens arboreum: Nò haſtam sed geltatorem lauſdat. C. Arboreum. Explet quid diceret ingens.

g. Que nunc deinde mora eſt. C. Amara in hoſtè verba: & hominis indubitatam victoriam ſibi ponentis: & quæ simpliciter Aeneæ clementie nò cœnientem: fed merita Turni hec ab eo extorqubit.

h. Contrahe. S. Collige. Eſt autem hoſtulis tracun dia.

i. Caput ſtilans, S. Cœuties & conquaffans ca put. C. Ille caput quaſ. Non diſcedit a ſrocitate ſua: & vice: ſe victum faſteri non vult: nec huma nis Aeneæ viribus cedit: fed a Ioue ſuperari dolet. k. Et Iuppiter hoſtis, S. Ordo eſt: ferox hoſtis.

l. Saxum circuſpict in ſgens. S. Homeri. Totus huc locus eſt.

m. Campo qui forte laſtebat. Limes agro poſitus. S. Sedem artem priori reſpôder. Sic Salutê. Eſt in carcere locus quod Tullia num appellatur.

n. Manu raptù trepida. S. Aut ſeftuna: aut reuera trepida. quia ſequit. Sed necq. cùrreſt nec ſe cognosſit euntem.

o. Torquebat. S. Bene impfecto vſus eſt: ſépore: quia non eſt poſectu quod voluit: vt nec patiù totù euaſit: nec ptuli ictù. C. Torqbat. Incipiebat quid còtorquere: fed delecerit vires: vt rem perſicere non pollet.

p. Genua labât. C. Pro celleumatæ pes eſt: q. ex quatuor ſyllabis cōſtat. Pòt tri redire ad dactilu: in v. quæ vocalis eſt: cœuer tatur in còlonante: & fas

Tantù effata caput glauco contexit amictut
Terra mihi: manes quæ deã demittat ad imos?

Multa gemens: & ſe fluuio dea condidit alto.

Aeneas inſtat contra telum, coruſcat
Ingens arborem; & ſeuo ſic pectore fatur.

Quæ nunc deïn mora eſt: aut qd iâ turne retractat
Non curſu: ſeuis, certandù eſt cùminus armis.

Verte omnes te te in faciæ: & còtrahe qcquid Siue anis ſiue arte vales; opta ardua penis Aſtra ſequi: clauſum, cauia te condere terra.

Ille caput quaſſans: nò metua feruida terrent

Dicta ferox díj me terrent: & iupiter hoſtis.

Nec plura effatus: ſaxum circuſpict ingens

Saxum antiqui ſingæ: campo q. forte iacebat.

Limes agro politus: litêre ſt discerneret aruis.

Vix illud lecti bis ſex ceruice ſubirent:

Qualia nunc homin, pducit corpora tellus:

Ille manu raptù trepida torquebat in hoſtem
Altior inſurgens: & curſu concitus heros. Sed necq. currentem ſe nec cognosſit: euntem: Tollenté ve manu: ſaxum, immane mouenté:

Genua labat. gelid? còcreuit frigore ſanguis. Tù laſis ipſe viri vacuum p inane volutus.

Nec ſpaciù euafit: totum nec pertulit iuctum.

Ac veluti in ſomnis oculos vii ſaguïda p[er]ſit

Nocte qæs: necq. c[æ]uidos extendere curus

Velle videmur: & in medijs conatibus c[æ]gri

Succidimus: nò lingua valet: nò corpore notæ

Sufficiunt vires: nec vox nec verba ſequunt.

Sic turno quacunque: viam virtute petiuit:

Succellum dea dira negat: cum pectore ſenſus

Vertunt: varij: rutulos aspectat & vribem:

Cunctatur, metu; tælum, inſtare tremiſcit:

Nec quo ſe eripiat: nec qua vi tendat in hoſtè.
Nec currus v[æ]t videt: aurigam, fororem.
Cunctanti telum æneas fatale coruſcat

Sortitus fortunam: oculis: & corporis toto

Eminus intorquet; murali cœita num, c[æ]gri

Tormento ſic ſaxa fremunt: nec ſulmine tanti.
Diffultant crepitus: volat atro turbinis iustar.
Exitit iurum haſta ſerens; oraſ: recludit

eta ſynegi: genu duarù ſit ſyllabarum.

q. Còcreuit C. Còregu it: vt ſubito còcreunt huile mine cruſte. De hoc dictu eſt in Geor.

r. Per inane. C. Vacuï. Atqui dare vacuï nò ſed regionè ab acere occupatè dicim? vacuï: qa ita credit aer: Vemih ille videat.

s. Nec ſpaciù euafit. S. Hic diſtinguendum vt ſic totum nec totum pertulie i[mi]tum, id eſt euacutus eſt impetus iſp[er]us ſpatio lontogre. C. Nec ſpaciù euafit: nò eſt egruſus ex toto illo ſpatio: q intereochat iter ſe: & Aenea: c[æ]gri deſe cit i ſpatio anſi: ad Aenea am peruenire: hinc eſt q. nò pertulie: id eſt ad deſi natu fine tult. Na p[er] i cò poſitione abſolutam tem demonſtrat: hinc illud eſt vt ſi quis legere incoperet: & nò totu legere diciblet: g[it]e ſed no p[legi]. Quod autè de in ſonniuio dict physicum eſt:

t. Ac veluti in ſomnis i[mi] S. Comparatio Homeri. D. Inſomnis. Ponit para bolam quam quiſq[ui] in ſe expertus inſteligere poterit quid Turno euencit.

v. Vrbè. D. Vel in qua erat Launia: vel vnde ex pectaret auxiliſt quod p[u]dor pere reuerat.

x. Nec quo ſe eripiat: S. Toti em Troiani clauferant. D. Nec quo ſe eripiat. Fugendi occiaſio deſerat. Audendi fiditiam ne g[abat] nullum ſperbat a auxiliu[us] forat iâ remora. y. Sortitus fortunã ouſis. S. Hunc locum ad ſe ienend[us] oculis elegit Aenea: a: quem fortuna deſimaturerat vulnere, C. Sorti[mi] p[er]fortuna oculis: Qua ouſis p[rae]ſe g[it]: quo telum dirigat: que res ſiſt futura ſit fortunata.

z. Fulmine tanti. SER VIVS. Pro tonitu fine quo nunc: ſulmen mitur. CRISTOFERV[S]. Nec ſulmine tanti diffultant crepitus: volat atro turbinis iustar. Exitit iurum haſta ſerens; oraſ: recludit. Vnde ipſe diffultando giu[n]unt crepitum.

a. Atro turbinis inſtat: SERVIVS. Multis vui comparationibus ad ex

Eneidos

Maphei Veggi Laudenfis Poetæ
elarillimi Liber Tertiifdecimus
Addit? duodecim æneidos libris,

Vmus'vt extremo vitã sub mares
te profudit:
Subdunt serutuli æneæ troiana
sequentes';
Agmina; de hinc superis meriti
redduntur honores.

Cõga udet gnato ac sokiis memor ante malorſi

Actorum pater Aeneas, tutni inde latinus
Morte dol et, patrie miferãda incendia clauus
Euerfæ; & cari deflet pia funera gnati,
Connubi û inſtaurat gnata: lætoſc, hymenços
Rex ſocer æneæ genero: gens vtrage paco
de Fœdere pacis ouat: tui nomine colugis viiem
Inſtruit; & laudè placida sub pace regentè
Tranſtulit Æneã venus altra in ſummabeat.

Liber Tredecimus

I

## Armitage extre

mo deuictus marte, p[ud]icit
Effugieſt animā: medioſc
ſub agmine vīctor
Magnanimus ſketit āneas
mauortius heros.
Obſtupuere omnes: gemi
tućq[ur] dedere latini.

Et duruſ ex alio reuomentes corde dolorem:
Cocuſſis cecidere animis: ceu frondibus ignes
Sylva dolet lap[ſis] boreali impuſa tumultu.
T[ur]u ſela inſigut terra: & mucronibus h[ar]arent:
Scutaq[ur] deponuſ thumeris: & prælia damnat:
Infanuſq[ur] horrent optati martis amorem.
Nec frenuſ nec colla pati captiua recuſant:
Et veniā orare: & requiem finēq[ur] malorum:
Sicut acerba duo quaſdo in certamina tauri
Concurrent: largo miſcentes ſanguine pugnā.
Cuiq[ur] ſuum pecus inclinat: ſin ceſſerit v[n]i
Palma duci: mox quæ viſto pecora anī ſauebat.
N[ui]c ſele imperio ſubdunt victoris: & vltro
(Quaſc[ur] animuſ dolor alt[ur] habet) parere faten:
Non aliter rutulit licet ingens moſror adhaſuit
P[ec]tora puſſa metu caſi duci: indita malunt
Arma ſequi: & phrygiuſ aneā: ſoſuſq[ur] precari
Pacis: & a[et]ernam rebus: belloq[ur] quiem[ur].
T[uc] turnuſ ſuper adſiſtens placido ore p[er]ſatur
Aeneas: quæ tanta animo dementia creuit:
Vt teueros ſuperuſ monitis ſummicq[ur] tonantis
Imperio huc vectos p[ate]reris daunia proles
Italia: & paſtis nequich[ur] expellere teſtis.
Difce iuem reuereri: & iuſta ſaceliere divu[m]
Magnuſ etiā capit ira iuem memoreſq[ur] malor[ur]
Sollicitat vindicta deos: en vltima tanti
Meta ſuror[is] adſe: quo contra iura ſidemq[ur]
Iliacam rupto turbait ſo[d]ere gentem.
Ecce ſuprema dies alij[us] exempla ſub a[eu]rum
Ventur[ur] miſſura: iuem ne temnere fruſtra
Fas ſit: & indignos bellor[ur] accendere motus.
Nunc armis l[æ]tare tuis: heu nobile corpus:
Turne ſaces: at non tibi erit lau[n]ia paruo:
Nec dextra tamen a[ene]a cecidiffi p[u]debit.
N[ui]c rutuſ hic a uferte ducē v[est]ruſ: arma viruſq[ur]
Largior: atq[ur] omne deſt end moriis honorem:
Sed quæ paſſantis fuerant ingentia baltei
P[on]dera tranſmittā euandro: vt ſolatio cœſo
Haud leuia hoſte ferat: turnoq[ur] exultat adſp[o]
Vos memores tamē auſonij melioribus v[n]i
Difcite bell orum auſpicijs: ego ſydera iuro.
Nunc[ur] a[ies] nuncq[ur] arma lib[es] in preſia mouſi.
Sed v[est]rijs actus ſurijs; defendere to to

Optaui: & licuit troianas robore partes.
Nec fatus plura a[ene]as: ſe laſtus ad altos
Vertebat muros: & troia: t[ec]ta peſtab.
Vna ip[ſ]um teucriorum omnis cōuerſa iuuiuſt
Exultans ſequi: volucreſq[ur] per arua peduſ vi
Quadrupedes citat: incufans a[ri] ore latinos
Igna uoſq[ur] vocās: ſtrepit altus p[la]uſibus a[er]ther.
Et ch[ur]uis inhumata rogiſ dare corpora ſurgat
Ing[es] cura animo; ſociſq[ur] imponere flāmis:
Maius opus tamē a[ene]as ſub p[ec]tore voluens:
Primuſ aris meritos: ſuperuſ m[ā]dabat honores.
T[ur]p[ing]ues patrio iugulant ex more iuuecos.
Immittuſq[ur] ſues: niueaſq[ur] in t[ē]pla b[ide]ntes:
P[u]spureā effuſo p[u]ſantes ſanguine terram
Vſcera diripiunt: & caſim in fruſta trucidat:
Denuda t[ur]q[ur] gregē: & flāmis verubuſq[ur] remittut.
Tum vina effundunt p[ate]ris: & dona lyaei
Accumulant: plenis venerantur lan[c]ibus aras.
Thura ignes adolent: onerata al[ta]ria ſumant.
T[ur]u p[la]uſus per t[ec]ta mouet: magnuſ q[ur] tonatē
Extollit: venerēq[ur] & te ſaturnia luno
Iam placida: & meliorē ingenti laude fatentur
Mauort[ur]q[ur] ip[ſ]um: tum c[er]tera turba deorum
In mediſi effeſt ſummis cum vocibus altis
Perlata ad cœlos: ante omnis gratior vnus
Aeneas duplices mittebat ad æthera palmas:
Et p[ue]r[ur] p[au]ca ore dabat complexus ſulum.
Nate in[ quo] ſpes vna patris: per tanta laboruſ
Quem vanijs actus fatis diſcrimina duxi
Ecce inuenita quies: ecce illa extrema malorum
Eru[n]is ſactura modi: accepfiffima ſemp[er]t:
Atq[ur] optata dies: qua[] dura in bella vocatus
Sæpe tibi dijs auſp[ic]ibus meminiſſe futuram
Iam memini: n[ui]c te ch[ur] primuſ aurora rubebit
Craſtina ſublimē rutulorum ad mo[n]c[n]ia miſtā.
Dehinc ſele ad geniē iliacā voluſbat: & alto
P[ec]tore verba trahēs blando eſt ſic ore locut:
O ſocij[ur] per dura ac denſa pericula vecti:
Per tantos bellorum a[et]us: dupli c[el]q[ur] ſuſuros
Armor[ur] per totq[ur] hyemes: per quicq[ur] acerb[ur]
Horr[ed]u: graue: triste: ing[es]: p[er] quicq[ur] iniquuſt
Infaſt[ur]um: & crudele foret: conuertite mentem
In melius: iam finis adſe: hic meta malorum
Stabi: & optatam latia cum gente quiem
Iungemus: dabit inde mihi lau[n]ia coniunx:
Bello a[cri] defenſa italo cum ſanguine mi[x]ram
Troianam tranſſerre æterna in ſæcula gentem:
Vnum oro oſocij[ur] auſonios c[ō]muniter æquo
Ferte animo: & volmet ſocero obſeruate latio.
Sæptr[ur] id eſubli me geret: ſententia mentem
Hac habet: at bello vos: & p[re]ſt[ant]ibus armis
Difcite me & p[ie]tate ſequi: quæ gloria nobis

aa

Liber Tredecimus

II

Interea rutuli magni; & miferabile funus.
Exanimi quod ducē tulerat sub testa frequentes;
Correpti mœrore animos; largi quos pluentes
Hymbrem oculis; & iam lato clamore latinīs
Defestum; & varios agitanæ pectore caſus
Cōplerat; qui poſt alios crebescere quaestus;
Et turni ingenti consſollum vulnere vidit;
Haud iußit lachrymas; d'ic mœſtu leni agme
Corripiit; manibus verbis filentia ponens.
Ceu ſpumātis apri quâdo per viscera dentes
Fulmineos canis excepit præſtantior omni
Ex numero; tunc infausto per territa caſu
Catera turba fugit latrantu; atque ore magiſtru
Circuſtans querulo pauitar; magnoc; vlulatut
Infremit: ac cōmota mant dominis iubentis
Ore fillet; getmiti quod premit ſeleq cohercet.
Haud aliter rutuli ſuppressa voce quierunt.
Tunc ſic illachrymans rea alio corde latinus
Verba dabat: quātos humana negocia motus;
Altema quos vices miſcent; quo turbine fertur
Vita hominu; fragilis danoſa ſupbia ſceptri.
O ſuror: o nimi domiandi inna corido cupido
Mortales quo cæca vehis; quo gloria tantis
Inflatos transſers animos quaſi tationis
Quot recci inſidias; quot morte: quâta malone
Magnoru tormēta geris; quod telas; quot enſes
Ante oculos ſi cernis habes; heu dulce venenu
Et mudi lethalis honos; heu tristia regni
Munera: que haud paruo colſet; & grādia reru
Pondera quæ nunc placida pmiſtere pacem
Nec requie ſenſerre queant heu ſonſis acerbe;
Et miferæ regale decus; magnoc; timori
Suppoſitos regum caſus paciſis negatos.
Quid Turne ingeti auſoniā mouiſe tumultu;
Et dura a neadas turbaffe in bella coactos.
Quid iuuat; & violaſſe faci promiſa quietis
Pignora: quæ tibi tata animo impatiētia venit;
Vit martem cum gente deum: iuſſue toſantis
Huc vecta generes; & noſtros pellere tectis
Vltro inſtās velles. nata; abruſpere ſoedus
Pollicite genero aneque; & me bella negante;
Dura mouere manu: qnæ tanta inſania mente
Implicuit: quotiens tè in ſau iuartis euntem
Agmina: ſubli mēque i equo; & radiātib armis
Tentaui reuocare; & iter suspendere cœptum
Corripiit; & pauitās cedenti in limine fruſtra
Inde ego quanta tuli teſtantur mœnia tectis,
Semirutis; magni; albentes offibus agri;
Et latium toro vacuatum robore; & ingens
Exitium: fluviis humana cæde rubentes.
Et longi tepidi; metus; duri; labores
Quos totiens ſenior per tanta peticula cœpi.

At nunc turne iacere: ybi nām generoſat, iuuen tæ
Gloria; & excellēs animus: quo ſple ndus alque
Froniis honos; q nā illa decēs tibi frōt imago;
Ah quantas dauno lachrymas; ac reſque dolores
Turne dabis: quanto cIRCUI ſuet ardea ſletu.
Sed nō degeneri; & pudibūdo vulnere ſoſſum
Alpiciet; ſaltem hoc miſeræ solamen habebit
Mortis: vt a nea troiani excepersi enſem.
Hæc fatu; la chrymiſq; genas impleuit aborti
Tum ſele ad turbā voluens; miſerabile corpus
Attollit; & caram moſti genitoriis ad urbem
Deferri; atque pios fieri mandabat honores.
Mox cireuſi rutuli lato agmine: cæſum
Sublimi ingenti iuuenem poſuere pheretro.
Multa ſuper teucri raptori inſignia ſecum
Et galeas; & equios: enſe q; & tela ſerentes.
Poſt currus phrygia ſudanres cæde ſequuntur.
It lachrymās & ducit equi docta artemeſtus
Rorat; & ſletu madidu; q vexerat ante
Victorem turnu; atque hoſtili ſtrage ſurentem.
Hincalij verſa arma geri ſut; tunc extera pulbes
Flens ſequi; largiſq; humecta t pectora guttis
Et iam ſeffi ibant per muta filentia noctis
Cædentis ſele: greſſum; in teſta latinus
Flexerat; ingenti turbatus ſunere mentem.
Vna cœs lachrymas: matres; pueriq; ſeneq;
Fundebat; moſtā implēres mugiſtibus vrbem.
Inſeius at tātos daunus ſupereſſe dolores:
Et gnatii extremo cōſumptu marſte ſuperbam
Effudiffe animā; largiſq; ad moenia duci
Cui lachrymis: alios gemitus cura q; ſouebat
Namque ex diuerſa cāderent dum parte latini;
Et calido Turnuſs ſoſcare: ſanguine terram.
Vrbē ingens ſlama; & muſros inuāferet alto;
Fumabat; rutis miſeri patris ardea tectis.
Et tota in cīnernem vergebat; & aſtra ſauillæ
Altiuolæ implebant: nec ſpes plus villa salutis;
Siue quid ſic dijs placit; eſt: ſeu præſca turni
Signu; vi fata darent horrendo marte pemp ti;
Extemplo concuſſi animos: turbat acius ciuæ
Pectora cædentes miſerande fortis iniquum
Deſlebant caſum: longo; ex ordine matres;
Atque auídos totis fugiebant viribus ignes.
Ac veluti cum nigra cohors poſuere ſub alta
Arbore; & inſixa radice cubilia longo
Formicæ inſtantes operi: ſin dura ſecuris
Incumbat: verloſq; inſtingat culmine paruas
Sæua caſas; mox certatim ſele agmine ſparſo
Corripiit: moſtare q; fuga; trepida; ſeruntur
Et velut igni tum teſtudo euerſa calorem
Cui ſenſit luctata diu: pedibus; remittens
Caſidā agitan; caput, magna vi cédere tereat
aa q

["Eneidos", "Aestuat: & multa infidians conamina milvet.", "Haud aliter miferi per tanta pericula ciuſes", "Iaſtabant ſele: & turbata mente ſorebant.", "Ante oſſenio cōſecſus ad aſthera voces", "Fūdebat quenulas daunus: ſupero ſcp vocabat.", "Tum vero e medijs viſa eſt cōſurgere flāmis:", "Percuſſa ſles ales volitare per aera pennis:", "Indiciſt: nomēc urbis uerſa ardea ſeruans:", "Et cui ſublimes ſtabant in mœnibus arces", "Mutata effuſis nunc circuſabitur alis.", "Attoniti nouitate omnes: monitiſc deorum.", "Haud paruis: cōſuſi humeros: atcy ora tenebat:", "Et daunus patriæ ardenti concuſſus amore", "Euerſæ duros gemitus ſub corde premebat.", "Hæc inter magno volitans prænuntia motu:", "Fama ruit: latiſc animos clamoribus implet", "Aduentare nouum multo cum milite funus:", "Et turnuſ exanimê: et lethali vulnere victum", "Mox turbati omnes nigras duxere frequentes", "Incenſas ex more faces; ardentibus agri", "Collucent flāmis: dehinc ſe veniētibus addut.", "Quos poſtcy toto videre ex agmine matres", "Percuſſis vocem: palmis ad lydera tollunt:", "At daunus cari vt patuerunt funera nati", "Subſtitit: & demuſ ingenti correp ta dolore:", "Ora mouens: mediuſ ſele funbundus in agmen", "Proripuit: turnuſc ſuper poſtra tus: & haerens", "Quaprimuſ fari potuit: ſic edidit ore", "Nate patris dolor: & ſeffa miferanda ſeneſtæ:", "Rapta quies quo me tantis iaſtare periclis", "Duxiſt: & ſæuis tandē deuicte ſub armis:", "Quo tua me: præſtans animi constātia vexit,", "Hic clare virtutis honos: & gloria ſceptri.", "Hoc magni decus imperiuſ: taſes ne triuſphos", "Nate refers: hæc illa quies promiſſa parenti:", "Aſſicto, totiens: hcc meta op tata laborum:", "Heu miferuſ cipites labentia caſus", "Sceda agitant: quanto voluuntur fata tumultu", "Qui iam ſublimes referebas clarus honores:", "Et magnus toto in latio quem troes in armis", "Horrenduſ: & trepidi totiens ſenſere ſuentem.", "Nuec mi Turne iacés: milerāduſ & flebile corp.", "Iam mutuſ eſt ſine voce caput: q pulchrior alter", "Non fuit in tota auſonia, nec gratior viſus", "Eloquie: nec quis politis ingentior armis,", "Nate vbi forma niſtēs niueacq in frōte ſeren?", "Ille decor: dulciſp oculorum alpeſtus: & altaæ", "Sydereus ceruicis honos: his gloria martis", "Contigit auſpicijs: tali rediture paratu", "Difcedes voluſt aiudis te credere bellis.", "Heu morte inuifam quæ ſola vltricib? armis", "Elatos ſuenas animos cōmunia toti", "Genti ſceptra tenēs aſternac: ſcedera ſeruans:", "Quæmagnos puſoſc teris: quæ fortibus æuas", "Imbelles: populiſc duces: ſeniorc iuuentæ.", "Heu morte obſcurā: quæ cauſa indigna coegit", "Eripere: atcy meſt crudeli vulnere natum", "Afficere: o ſoſiex tam grato cædis Amata", "Succeſſu laſtare tuae: quæ tanta dolorum", "Fugiſt: monumēta: grauili: immania caſus", "Pondera quid miſero genitori pūra paratis,", "O ſuper natu: ſuruſiſt: & ardea flammis", "Cōſumpta in cinerē verſa eſt: nunc aſthera pēnis", "Verberat: ah me Turne tua plus cæde cuenta", "Deerat adhue fors iſta patris ſupraema ſeneſtæ.", "At vero tali ſe res cum ſcedere verſant:", "Vt quæ inſelta ſurens miſeru: fortuna moratur", "Illu omni petat inſtendens: & turbine cogat:", "Dixerat: & mſta illachrymās largo ore rigabat", "Himbre trabēs duros gemit? rabidoſu dolores.", "Qual vbi incubuit validis iouis vnguib? ales:", "Et paruſ effuſo diuulſit ſanguie ſeſtui", "Cerua vidēs: miferi turbant funere nati.", "Poſter a lux latu: splēdore impleuerat orbem", "Tuc pater inſra acros fatali jmarie latinī:", "Defeciſſe videns ita los: totam: potenti", "Cædere fortunā: anæa: bellic: tumultu:", "Ingentiſc animo curas: & ſcedera voluens", "Connubij promiſſa ſua: natæc hymenæos.", "Præſtantes vocat electos ex agmine toto", "Mille viros: qui dardaniuſ comitenſ ad virbem", "Speſtatum virtute ducem: iungitcy togatos", "Multa oratores memorans: & eunibus vlotro", "Imperat, vt quādo auſpicijs: monitiſc deorum", "Troianā: miſcere: italo cui ſanguine gentem", "Expediat: placido interſint animoſ: reuſiſt", "Aeneadaf: vehant alta intra moenia læti.", "Interea ipſe vrbē labefactā: & vulgus inſerme", "Componit: solidatc animos: requicq: futurā", "Spondet: & aſternā uentura in ſæcula pacem,", "Inde iubet meri tos turba plaudere triuſphos:", "Sublimiſc domus fieri regalis honores.", "Atq: alacris mouet vnanimes: vt fronte ſerena", "Occurrat genero venienti: & pectore toto", "Excipient genti: iliacā: magniſc recaptent", "Plauſibus: opta: c: effundant pacis amores.", "Iamc: inſtructa cohors teucrior: caſtra ſubibat", "Cincta comes r amis oleæ pacēc: rogabat.", "Quæ bonus anæas ad ſe inſtra regia duci", "Teſta iubet: cauſamc: viæ placido ore reſtit:", "Tunc ſenior ſic incipiens ardentia drances", "Verba mouet: nimi: erepi pro ſunere Turni", "Exultans: o troianæ dux indyte gentis", "Gloria: ſpſc: phrygū: q necpi

Liber Tredecimus

III

Et nomen nativis erit: socioſoſpenates.
Adjaciam vos cōmunes in λακυλα leges:
*Cōcordelq in genti animo mittetis amores,
Interea quod restat adhuc imponite flāmis
Corpora: quæ iuri milerāda in fania belli
Arripuit: dehinc primu craftuna ſurget
Clara dies: læti laurentia tecta petemus.
Dixerat et tanto affatu conuerſa tenebant
Ora ſimul ſtupſacti omnes: & apertus inges.
Mirantes pietatis opus mox robore toto
Congeſtas rapuere pyras: ignemq reſpoſtis
Cunbus imiſere altum: ſub ſydera ſumus
Euolat: & patrijs cœlum ſublīme tenebris
Condi innumeras ex omni rure bidentes.
Glādilegolq fues iugulat: pinguſeq ſuuecos:
Immittuq rogi atos incendia campos.
Enudet: fremit impulſus clamoribus aer.

lāq quæ clare extulerat lux aurea phœbū.
Tucuteucri: auſonijq oes mixto agmine læti
Cōſedere in equis: & greſſu ad tecta mouebat
Laurēti: atq[ui] altis etectā mœnibus vrbem.
Ante omnes pius æneas; poſt ordine drances.
MPta duci ſenior memorās: dehinc vnica ples
Alcanijs: multuq animi maturus. Alænes.
Et grauis ſllioneus Mneſtheuſq acerq Sereſt.
Seigeltus fortilq gyas: fortilq cloanthus.
Poſt alij: mixtuq itali teucriq ſequuntur.
Interea effuſi ſtabant per moſtia ciuſes.
Sublimiſq alta statuebāt laude triſphos.
Troianam cupido expeſtantes pectore turbā.
Et iam, aduentabant: quos læta fronte latinijs
Ocurrens magna excapit comitāte caterua.
At poſtus medio venientē ex agmine vidit
Dardanium æneam: haud vera illuſit imago.
Nāq omnes ſuper excellens arq altior ibat.
Et late regalem oculis ſpargebat honorem
Sydereis: tunc primu data copia fandi eſt.
Et voces capere opraſtas quoq iugere dextraſ
Incipit: & prior affatur placido ore latinijs.
Veniſt tandem: cupidū nec fixa ſeſſellit.
Spes animuſ lux troianæ clariffima gentis.
Magnoru quæ iuſſa deum tot calibus actum:
Italia: & noltris voluerunt ſiſtere tectis.
Quanq[ui] hūana furēs nimis auſa licētia; ſanctas
Turbarit leges: & diuom excuerit iras.
Quin etiā, inuicuſ totiens necq arma negantē.
Tradiderit duri perſerre pericula martijs.
Factu & emi: ſed nec paruo ſat numina iuſſas
Indignata animis: miſere vltricia poenas.
Nunc age magne phrygъ ductor: q[ui] nōs origo
Seditionis abeit: & tanti criminis auctor.
Cōnubijs ſuccede: & p[er]miſis hyemenæs.
Sunt mihi regna: iacet erectis oppida muris.

Sola autem ſeſſu ſpes vnica nata ſenectæ.
Te generu: & natu tempus cōpleftor in oſne,
Quæ contra bonus æneas; rex maxime: nullā
In te horu cauſam armoru tantie: tumultus
Crediderim: placi dæ afueto ſub ſpore pacis,
Et ſi qua eſt: p[one] hæc curā pater optie qu[em] ſo:
E[patre]: & ſoceru nunc adſum læus in omnis
Accipio caſus: magni mihi ſurgit imago.
Anchiſe: & rurſum ardebo genitoris amore.
Talibus orabant inter ſe: & tecta ſubibant
Regia: cum ſtudio effuſæ matreſq nuruſq.
Longawuq patres ſtabant: iuuenuq cohortes,
Pulchra reuſentes troianæ corpora gentis:
Ante omnes magnu æneā: cupidoq notabāt.
Altu animo gen?: & præ tantē ſrōtis honorē.
Quæſitiq alacres paceq: opraſtia quieris
Munera laudabāt: ceu quādo lōgus & ingens,
Agricultas tenuit reſolutis nubibus imber
Suſpenſos: euruſq diu requeuit aratrum.
Tunc li clarus equos ſpacioſo limine: titan
Laxet: & aurato cœlum ſplendore ſerenet.
Læticia exundant: & ſele hortantur agreſſes.
Nō fecus auſonij tam læo in tempore rerum
Compoſuere animos: & iam rex alia latinus
Atria: regaleſq aditus intrarat: & vna
Optimus æneas: ſequitur qu[em] pulcher fulus:
De hinc itali mixtuq phryge: ſu ſplendi da laio
Applauſu: & m[agno] cōpletur regia cœtu.
Hæc inter matu inumerq nuruſq caterua,
In medium comitata venit lauinia virgo.
Svdereos delecta oculos: quam troius heros
Virtute: & forma ingentē (mirabile dictu)
Vt vidit: prīmo asſpectu ſtupeſactus inh[er]ſit.
Et ſecum Turni caſus miſeratus acerbos.
Qui haud p[ia] ſpe duce: ouans i prælia tātos
Ciuſſet motus: duriſq arliſſet in armis:
T[ur] vero æterno iunguntur ſcedera nexu.
Cōnubij: muſtq canunt e[rum] laude hymenæos.
De h[ic]p[ia]uſus fremituſq altu ſup[er] aera muttuſt
Et tam voc[em] per regia tecta volurant.
At ſidum interea Aeneas affatur Achaten:
Vadat: & andromachæ q[ui]ndā data mumura ve
Int[ex]tus auro ſerat: & q[ui] d[omi]ſe ſolebat (ſtes.
Dum res troianæ ſtabant: circundare collo.
Auratum gemmis: circuſeptuq monile.
Præterea magnu ſcratera .in p[ignus] amoris
Quem priamus patri anch[ie] donauerat olim.
Nec mora iuſſa ſeq[ui]ns ſulcherria portat acha
Munera: t[ur]c ſocer ingent[em] cratera latin? (tes.
Donat[ur] capit: ac coiunx lauinia vestes.
Atq[ui] monile decem: placido de h[ic] pectore ſele
Demulcent: vanuq trah[ut] ſeum omnibus horas.

aa iiiij

Encidos

Et iam tarda epulas fugiētis tempora lucis]
Poffebant: mox regali conutiua luxur
Effundunt: latofc; alta intra tecta paratus
Conuenere omnes strato diſcumbere in oftro
Delitijs iuſſu: & dapibus ſe inferre futuris.
Dat manib; crifſtallus aquas: meſiſq; reponuſ
Fluaute; cererē; tum læta fronte miniltri.
Innumeri magno diſtingunt ordine curas.
Pars dapib; reſicit meſas; pars pocula miſceſt

Crateraſc; replet. nunc hac nunc voluitur illac
Turba frequēs: varios miſcentc; patria morę.
At puerſi pater imotis ſpectabat iulum
Luminib; multu admirās; moreſc; latinus;
Et grauiter puerili ex ore cadentia verba.
Maturuſc; animuſi an animos; & miſtra rogabat.
Permixtas referēs, voces de hinc ofcula figēs;
Dulcia complexu manibus iunctuſc; fouebat;
Et nimiuſ exultās ſeelicē: & munere diuom

## Liber Tredecimus

V

Donatum aenean pro tali prole ferebat.

Poſt quæ epulis cōpreſſa fames: traducere longā

Incipiunt fando: & labentè fallere noſtem.

Nunc duros troiæ caſus: gentelſq. pefagſas.

Nunc fera laurētis memorātes prælia pugne

Quo primi diffuſa acſes: quo tela uiciffim

Pulſa loco: qui primus ouās inuaferit agmen.

Fulmineuq. ardes in equo madeſeſerit enſem:

Præcipue tros aeneas ſenioruq. latinius.

Magnorit hero cum latijq. antiqua potentis

Gelta recenſebāt: fugientec. horrida gnati

Arma ſui: ſaturni italis latuiffe ſub oris.

Hinc latij. dixille: genuſq. in montibus altis

Compoſuiffe vagum: legelq. & iura dediſſe.

Et bacchi: & frugu cult? de hinc tecta ſecutu

Eſſe paterna ſioue: vtq. electra atlantide cretus

Iaſio idæas caſo phrygicæ iſſet ad vrbes:

Dardanus ex corito multa tu gêre profectus.

Vtq. inflignè aquila dono: & loue patre ſupb

Hectoreæ gentis ſigni: illuſtreſq. tuliſſet.

Prim? auum titulos troianæ ſtupris origo.

Talibus atq. alijs inter ſe: longa trahebant

Tempora: tuu fremit? letxq. per atria voces

Alta volat: ſtrepitu ingenti tectu omne repleſ.

Dant lucè flāma: & lato ſplendore coruſcant

Cōſurgiſtq. phryges cythara ſeſonate ſequunt

Auſonij: & plaui ingeminat: ſe q. agmie roto

Permiſet; variantq. pede: raptimq. ferunt.

Etiam ſesta nouè largo connubia luxu

Attigerant celebrat dies: tuu maxim? heros

Aeneas vrben curuo ſignabat aratro.

Fundabatq. domos: & amittas agere ſoffas.

Fecce autè fatu haud paruti diffundere flammà

Ingentè: & fulgore leuè: & ſe nubibus altis

Mifcentè: e ſummo lauinia vertice viſa eſt.

Obſtupuit pater aeneas: dupli celsq. tetendit

Ad celu cù voce manus: ſi iuppiter vnq.

Gens monitis troiana tuis: terraq. mariq.

Paruit imperijq. libes: ſi numina: veſtrat.

Si metui coluiq. aras: per ſi quid agendu eſt.

Quod reſtat: placiда ſoſlici afferte quietem.

Augurio: & firmate malijq. imponite ſinè.

Talia iactantem circuſtitit aurea mater:

Se venerem cofeffa: almo & ſicædedit ore

Gnate aio pone hanc curà: & meliora caſſe

Signa deum: gaudenſq. bonis ſuccede futuris.

Nunc tibi parra qes: in ucc meta extrema malorù;

Nuncandè optatã component ſacula pacem.

Nec flammà ad celos per latà euertice caræ

Cōſurgis horſeſce: at cōſtantè dirige mentè.

Nāq. erit illa tuu celebri quæ ſanguine nomè:

Troianofq. auctura duces ad ſydera mittat.

Hæc tibi magnanimos ſublimi prole nepotes:

Cōſeret egredijs: totu qui laudibus orbè

Complebunt: totumq. ſua virtute potentes

Subiuga victoreſq. trahent: q. gloria ſummo:

Oceanu: tranſgreſſa ingens equabit olympo.

Quos tandem poſt innumer ater, illuſtria reru:

Gelta deos factura vehet ſup æthera virtus.

Hanc flammà ventura ture præconia gentis

Deſignant: hoc omnipotêſe e culmine ſignum

Sydereo dedit: at tantar in munere laudu:

Qua ſtatuis dicas a noie cōiugis vrbem.

Præterea facros troia ex ardente penates:

Ereptos cōpone noua intra moënia: & altos:

Infer ad aſterni manu: ſuros tempus honores.

Hic tibi mira ferà: tanto vrbis amore trahentur.

Vt vecti ad ſedes alias loca prima latini.

Sponte ſua repetent: iteruq. iteruq. reueru:

O ſoſíx què tanta manèt: de hinc pace tenébís

Sub placida gentè il facam: poſt ſellus: & æuo

Conſectus: tandè elyſias focer ibit ad umbras.

Succeſſe ſceptro: atq. italis dominabere leges:

Comunes teucriſq. feres: tu lætus ad altum

Te mittes cœul. ſic stat ſententia diuum.

Dixit: & inde leuſes fugiès ſe vexit ad auras:

Aeneas tanto ſtupeſactam numine: mentem

Percuſus: diuæ peragit mandata parètus.

Etiam compoſitos ſoſlici in pace regebat

Dardanidas: & iam decedens: ſcæptra latinius

Liquerat: & pius aeneas ſuccellera: omnem

Auſoniam: lataq. potens ditione tenebat.

Iam paribus phryges: atq. italif ſe morib: vltro

Et ſocia ingenti firmabat pectora amorè:

Concordiq. æquas miſcebât ſoſdere leges.

Tù medio venus exultans ſe imilit olympo.

Ante iouem: & cōplexa pedes ſic ore locuta eſt

Omnipotêſes genitor qui ſolus ab æthere ſumo

Cùcta moues: qui res hom curafq. recenſes.

Dù teueros traheret fortuna inimica: recordor

Spondebas finè erumnis: rebuſq. ſalutem.

Nectua me promiſſa pater ſententia fallit.

Namq. jōmes gaudere ſacra tris pace per ânos

Viderunt italæ nullo diſcrimine partes.

Verum ad ſyderei miſſurum culmine cœli

Pollicit: magnu æneà: meritur: ſerebas

Illaturu: aſtris: quid nunc ſub pectore verſas?

Iàq. optat matura polos æneta virtus.

Olli hominu: ſator arq. leſt dedit ofcula ab alto

Pectore verba ferens, quantu: cytherea potente

Aeneam: æneadafq. omnes inſellus amati.

Et terra: & pelago: & per tara pericula veſtos

Gnoſti: & ſæpe equide indolui cōnot? amorè

Gnata tuo: tandemq. malis iunone ſecunda

22 v

Eneidos

Impofut finem.nûc ſtat ſententia menti:
Qua ductorê alto ipephrygû ſuccedere cœlo
Initituit: firma eſt: numeroq inferre deorum
Conſtat: & id conceſdo libens: tu ſi quid in iſpo
Mortale eſt: ad me: atq aftris ingentibus ad de.
Quin ſi alios ſua habet virti?:q laude perenni.
Accingant: ſefe geſtis præſtati bus orbem
Exhorrent: illos rurſum ſup æthera mittam.
Aſſenſere omnes ſuperi: nec regia iuno.
Abnuit: at magnû æneam ſuadebat ad altum

Efferri cœlum: & voces ad debat amicas.
Tum ven? aerias deſcédit lapſa per auras.
Laurentum, petit vicina numicius vndis
Flumineis vbi curret i æquora: harûdie reçt?
Tunc corp?gnati abluere: & deferre ſub vndas
Quicq erat mortale iubet: de hic ieta recente?
Fœlicemq animâ ſecum ſuper aera duxit.
Immiritq æneâ atris: quem iulia proles.
Indigetem appellat: tépliſq imponit honore.

Einis

De Copa

VI

Copa:
Opa syrſica caput graia redimita
mitella:
Crispum ſub crotalo docta mo
uere latus.

Ebria famosa [f]aſtat laſciuaq[ur] taberna
Ad cubitum raucos excutiens calamos.
Quid iuuat æſtiiuo deſeſſum puluere obſeſet
Quam potius bibulo decubuitſſe toto.

Sunt copæ calices cyathï roſa tybta cordæ
Tridinia vmbroſis frigida arundinibus.

En & Menalio quæ garrit dulce ſub anto;
Ruſtica pастoris fiſtula more ſonat.

Eſt & vappa cado nuper diffuſa picato:
Et ſrepitans rauco murmur riuus aquæ,

Sunt etiam croceo viſiole de flore corollæ:
Sertaq[ur] purpurea lutea mixta roſa.

Et quæ virgineo libata achelois ab amne?
Lilia vimineis atulit in chalatis.

Sunt & caſeoli quos iuncea faſcina ſicat;
Sunt autumnali cærea pruna die.

Castaſnæq[ur] nuces: & ſuaue rubentia malæ:
Eſt hic müda Ceres: eſt amor; eſt bromius;

Sunt & mora cruenta; & lentis vua racemis:
Et pendet iunco ceruleus cucumis.

Et tuguri cultos armatus ſalce ſaligna:
Sed non & vaſto eſt inguine terribilis

Hue alibida venit ſeffus iam ſudat aſelus:
Parce illi: veſtri delicium eſt aſinus.

Nunc cantu crebro rumpunt arbuſta cicadæ:
Nunc vere in gelida ſede lacerta ſedet.

Si (f)apis æſtiiuo recubans nunc proſue vitro;
Sic vis cristaſſo ſeruere nouos calices.

Eia age pampinea ſeffus reg[es]ſce ſubumbra:
Et grauſdum roseo necte caput ſtrophæo.

Opa syrſica. Omnis huius odyculi ſiut
ima eſt. Hortatur Mocenatæ & focios ad
voluptatem. infinuatiœ quadam vtens.
Cops Mocenatis libertæ quæ a loco ſic no
minata gretie: apud Orchomenon Boeſtæ
Sunt enim Cops iuxta cephyſum annemi
qui lacum facit copiralem nominatum.

b. Syrſica, quæ venerat ex fyria,

c Graia mitella. Fuit enim mitra: ornamentu capitis;
primum apud moconios: deinde egyptij et Syrjv vii fuit te
ite Hero. Virgi. Moeonia mentu mitra crinemem madentem.

d Crotalo. Crotalum instrumentum muſiculi quo egyptii in deorum cerimonii vrebatur; et quidem a koo[mi]o id eſt pulſo: denominantur: nonnulli grecorum pro p[la]uſtro reſonante poſuerunt. Aliſi annulum ex aere factum qui ferro baculo percutiebatur; ad ſonitù reddendù ntellexerut

e Ad cubitum id eſt quietem.

f Raucos. ſonoros.

g Calamos: Fiftulas quas ipſe pulſabat.

h Bibulo: Nam qui dormiunt videntur bibere ſufurò rando in ſonno.

i Cope: yafa vinaria?

k Chordg: Cytharg.

l Tridinia. Læcti erant: vel tridinia in quiibus veteres
commedebant.

m Arundinibus: Quæ ſolebant apponi ad voluptates

n Menalio: Arcadico id eſt quæſt ſolent eſt in monu-
te Archadico. vbi ſolebant paſtores & ſiftulis canee etiis
potéſt referi ad E uandù q. venerat ex aichadia: vbi erat
palanteu et palatinum considerat.

o Vappa: Vinum alperum & fetidum: & vappa d[ic]t
tur vinum euaporatum: id eſt quod am ſit ſaporem.

p Picata: nigra vel a piæ, lege marcialem.

q Corole: Dicuntur a choro & ſic a corona. C[or]c[op]o
apud Himetum montè Athenienſem. ſolent adelle apes.

r Lutea: rubicunda apud Buc. mollia luteola.

s Achelois nympha ſuit ab acheloi. Filig enim acheloſ
dicuntur ſirenes; vt idem Virgi. albi, ſuenim cantus yaris
tus Acheloia proles.

t Fisina: caniftrum & calathius.

v Bromius: Cognomè bacchit est a bromo quod eſt
conſumo. vino enim moderat, ſumpto omnes humores
repeſſuntur.

x Tugutium: Caſa p[аст]oralis eſt.

y Cutios: p[ri]apus.

z Saligna: ex ſalice facta.

a Alibida. p[ri]aſe alibiidiibus apud quos in ventera
tione eſt.

b. Illi: aſſello.

c Veftri: Quod habetur ex vobis.

d Aſtiiuo: Optimo & apto tempore g[la]ſatis;

e Vitro: Cyathò vitreò.

g Stropheum: coronam,

addebat amicis.
t lapſa per auris
na numicujus vndis
equora: haritiferem.
& deferre ſub vndis
betide hic i[ra]ta recent
fuper a[ra]ta dux.
em julia proles.
q[ui] p[ro]imponithom[us]

De roſa Uino et Aenere

VII

P. V. Maronis roſa.

Er erat: & blando mordentia fri
gora mori:
Spirabat. troceo mæ reucta dies

Strixor aevos præcesserat aura iugales:
Aeſtiterum ſuadens anticipate diem.

Errabam riguis per quadrua copita in herbis:
Maturo cupiens me vegetare die.

Vidi concretas per gramma ſeffa pruinas.
Pendere; aut holerum ſtare cacuminibus.

Caulibus: & patulis teretes colludere guttus:
Et caeleſtis aquæ pondere tunc grauidas.

Vidi pæſtano gaudere rhofaria cultu:
Exoriente nouo Rofcida lucifer.

Rara pruinoſis canebat gemma frutetis:
Ad primos radios interitura die.

Ambigeres rapet: ne roſis tunc aura rubore:
An daret: & flores tingeret orta dies.

Ros vnus: color vnus: & vnum mane: duorù:
Syderis & floris: eſt domina vna venus.

Forfan & vnus odor: fed cæſſior ille per auras
Difflatur: ſpirat proximus ilſe magis.

Comunis paphiæ dea ſyderis & dea floris:
Præcipit vnius muricis eſſe habitum

Momen tū intererat: quo ſe nafcentia florum:
Germina, comparibus diuiderent ſpatijs,
Hæc viret anguſto foliorum tecta galero.

Hanc tenui folio purpura rubra norat.

Nee peperit prima faſtigia cæſſa obelſi:
Mucronem abſoluens purpurei capitis.

Vertice collectos illa exinuabat amictus:
Iam meditans folijs ſe numerare ſuis.

Nec mora; ridentis calathi pateſecit hono:
Prodens incluſi ſemina denſa croci.

Hæsmö, quæ toto cumulauerat igne comar,
Pallida collapſi deferitur folijs.

Mirabar celerem fugitiua ætate rapinam:
Et dum paſſuntur consenüſse roſas.

Ecce & deſluxit rutili comæ punica floris:

Dum loquor: & tellus tacta rubore micat.
Tot ſpecies; tantoſp[er] ortus; varioſp[er] nouatus:
Vna dies aperit: conficit ipfa dies.

Cōquerimur naturæ preuís q[ui] gratia flore eſt.
Oſtentata oculis ilico dona rapis.

Quæ longa vna dies: ætas: tam longa roſarum:
Quas pubelcentes iuſtæ fenecta premit.
Quæ modo nafcentè rutilus conſp[er]it eous.

Hanc rediens ſero vespere viditanum.
Sed bene quo paucis licet interitura diebus
Succedens ætum prorogat ipſa ſuum.

Collige virgo roſas: d[u] flos nouq[ui] & noua p[er]
Et memor eſto æuus ſic properare tu[rum].

Et erat opuſculu[m] Vit. de roſa: i[mi] quo virgjes hor-
tat ad volupratè percipendi: & parte[rit] viros in
telligere poſſum erudin: ad c[ui] auis ſue como
da c[ip]ienda, ita em, pulchritudo & virginiu[m] de
ſuis prèterit: & breue r[is] fortire funt. ſic[ur] roſa
que mane apta: & viuacitare ondés, peracto die laguida
e[que] fragit: vero rubore deperdiro apparèt. Ver: t[em]p[er] viser:
quo oia florèt. Reuècta reduc[ta]. Croceo: purpureo p[er]
pter aurore rubore. Stric[tor] quia noctes ſut breuiores.

Anticipare: an[di] capere. Quadrua: q[ui]drata. Riguus: aſpe
ris. Vegetare: viuati[or]me eſſe, Pruinas: rores, Grami
na: herbas: Guttas: c[oh]gelata. Grauidas: caules op[pi]ſilos
pruini: P[e]ſtui oppidi[m] i[ca]pania abu[d]a[ſt]iui roſarui. ſic i[mi]
geor. B[ife]riq[ui] roſaria p[e]ſti. Luciſero: ſtella maturia. Cie
bat: albeſcebat. Rofida: plena rore Ad prios radios qa[
q]ui fol orit roſa h[ui]ſeit. Duorù: aurore & flor[em] color vnus
ille: color floride. Venus dea flors & ſtelle. M[are]x c[oh]
chile: quo tingif[que] purpura hec roſa. Galero: appellat gale
rui illa jolita q[ui]bus veltif[que] roſa. Obelifcus: ami[ta]us Marcello
nus diſt: obelifci[ui] lapide aſprimu[m] i[figura] mereu: cuuiu[n]dam
ſenit: a p[er]citat[em] i[ce] c[ui]ſo c[oh]ſurgeti[que] e[mi] & vt radii[m] i[mi]teut
paulari gracileſt[em] i[pe]c[que] q[ui]drata i[uer]tice: p[u]d[uc]t[em] auſtu[m]
manuc: artificis leuigat[em] i[que] c[ui]ſi[mi]tudine roſe i[mi]p[us] cuba
re[n]r: h[ui]c poe a obelifci[ui] appellat. roſa vid[em] obelifc[em] ante[que]
app af. M[uc]rone: c[uh]p[ide]. Illa: alia roſa explicabit am[mi]
c[ui]ſus folia: q[ui] ſut tan[que] amic[em]. Meditās cogitans. Rofa
q[ui] eſt ap[er] vt calathus rid[em] i[de]t letus. Rutilu[er]at: i[pler]
duerat: fed fa[ct]a e[pallida]. Punica: rubicida. Ruborer
roſarui. Nouatus nouati[es]. I[u]cta: c[oh]niecta & vicina.

Aequum ſu[m] quia roſa viuit l[ogo] t[em] note & fama at[que]
gloria. Oui in a[m]onibus: Vêture memores iam t[ui]c eſtore
fenect[em]. Sic nui[m] vobis tempus abib[ui] mers.

De vino & venere,

Nec veneris: nec tu vini capiars amorem.
Vino nam: modo vina venut[que] noceat.

Vt venus enu[rat] vires: ſic copia vini:
Et tenat græſtus: debilitant[que] pedes.

Multos cæcus amor cogit fecerat facerit:

urant grætæ lenit
vel nouos rores tene
uges v[m]lmos græat
pampinus habundus
res vmbra culex
eru[n]tui ſolem com.
l fundunt ſones.
ibus mulcent ſuis
ocat paſtavit, tene
nit languor es græat
editt: & viſus cap.
rem gravit.
iforme gaudium.

Eneidos

In leviæ cæra fœiorum callida cireas;

Atque suas victis præbuit ipse manus.

Tranfiluit scopulose et inhospite littora caffis;

Illi præcipites diffi luere freto.

Sic blandas vocis notas; ac carmina vicit.

Sic tamen exitio monstra canora dedit.

Clarus inoffenso redibat lumine titan:

Letificusq[ui] dies erat omnibus æthere puro,
Volq[ui] simul tuuenes animis: & voce fauentes
Concelebrate diem votis fœlicibus almum:
Proper vt is semper reheat; vatic[is] quot annis
Almenidare referam alacres sua mantua vati.

De fortuna.

Fortuna potens tantum
Iuris atrox quæ vendicas.

Euertis quæ bonos, elegis improbos;

Nec feruare potes muneribus fidem.

Fortuna immeritos auget honoribus.

Fortuna innocios cladibus afficit;

Iuſtos illa viros pauperie granat;

Indignos eadem diuitijs beat.

Hæcaufert iuuenes: & retinet senes.

Intuitio arbitrio temporæ diuidens.

Quod dignis admittit tranfit ad ímpios;

Nec diu crimen habet rectam iudicat;

Inconſtan[is] fragilis; perfida: lubrica.

Nec quos clarificat perpetuo fouet;

Nec quos deferit perpetuo premit.

De Aetatibus animalium,

Hec

Perbini
Iufuri

Hos
Equi
Alipedi

Mati
Quæ
Nynt
Hac
Cate

Thre

Sperne
Fraude ca
Lufuri no
Irae ne ei
Ludite fec
Si quid sha
Lufori cu
Sancta pro
Nullus ubi
Initio for
Plece nu
Ponite ma
M

De Herculis Laborib' Musarum Inuentiœ.

P. Virg. Maronis de muſarü inuentis.

Ompilit nemex
primum virtute
leonem.

Exticta e anguis
q pullulat hydra
fecundo.

Tertius euictus fus est eryman/
thus ingens.

Cornibus auratis cerus necat
ordine quarto.

Deijcit horrifono quinto ſtim/
phalidas arcu.

Abſtulit hyppoliti ſexto ſua vin
cula vitæ.

Septimus augei ſtabulum labor
egerit vndis.

Octauo domuit magno luctas
mine taurum.

Tunc diomedis equos nono cù
rege perempto.

Geryonem decimo triplici et
corpore vicit.

Vndecimo abſtraclius vidit no
ua cerberus aſtra.

Postremo heſperidū victor tulit
aurea mala.

Clio gefa canens tranſactis tempora reddit.
Melpomene tragico proclamat meſta boat.
Comica laſciuo gaudet ſermone thalia.

Mira Virgili Verbum Experientia

Qua ratis egit iter iūcto bove plauſtra trahuſt:

Poſtq[ui] triltis hyems frigore iuſxit aquas.

Suſtinet vnda rotā patulæ mō peruia puppīt

Vt concrera gelu marmoris inſtar habett

Quas mō plauſtra p[er]mit vndas: ratis a[n] ſecabat
Poſtq[ui] brumali diriguere gelu.

Vnda rotā patiſi celerē nūc paſſa carinam:

In glaciem ſolidam verſus vt annis abit:

Quæ ſolita è ferre vnda rates; fit puia plauſtris.
Vt ſtetit i[mi] glaciè marmore verſa nouo:

Semita fit plauſtro; q[ui] pupp[is] adunca cucurriit:

Poſtq[ui] frigoribus bruma 'coegit aquas:

Oribita lignat iter; mō qua cauſa lueus exiſt:

Stringit aquas tenues vt glaciālis hyems.

Amnis iter plauſtro dat qui dedit a[n] carinæ
Diruit vt ventis vnda fit apta rotis.

Plauſtra boues ducūt: q[ui] remis' acta carina eſt.

Poſtq[ui] diriguīt: crasſus inane liquor:

Vnda capax ratiuſt: plauſtris iter algida præbet
Frigoribus ſæ utis vt ſtetit amnis iners.

Plauſtra viā carp ſut qua puppes ire ſolebāt:

Cum frigus boreas obſtupeſecit aquas.

Mira Virgili experiētia,

Thaumantis proles varianti velle figuras:

Multicolor p[ic]to per nubila deuolat arcu.

Iris & inſligni decorat cur uamine co[lu]m:

Cum ſol ardentes radios in nubila fecit:

Cum ſol horrifico nymbos fulgore repleuit:

Apparet vari radijs diſtincta coloris.

Clara ſub ætherēis ſulget thaumantia proles

Nubibus; vt radijs pluuiu[m] ſol attigit hymbre:

Et p[ic]turato co[lu]m velamine cingit:

Diſcolor æthereis apparet nubibus iris:

Poſtq[ui] flāmiferi rapueruſt lumina ſolit:

Et co[lu]m varijs miranda coloribus ornat:

Vmbriferas nubes radijs vbi contigerit ſol;

Luce ſub aduerſa vari os iacit vnda colores:

Dicit hæc iris p[ic]to ſpectanibus arcu:

Dum nubes radijs tetigit fulgentibus atris:

Phoebus: & aduerſo lumen reſplêduit hymbre:

T[ur]c iacit inſignes per nubila denſa colores.

Mirifico nubes ambit thaumâte creata:

Quas c[ui] ex aduerſo tetigit rota fulgida ſolis.

T[ur]ciris vario circundat nubila cinctu:

Nuncia iunonis vario decorata colore.

Aethera nubificu[m] complectitur orbe decorat:

Cum phoebus radios in nub[ui]ecit aquosam:

Nubila cum phoebus perfudit lumine claro:

Tunc fit vt humor aquæ ſufulgeat; atq[ui] colora

Sub varia ſpecie iaciat mirabilis arcu,

De quatuor anni têporibus Ortu solis

Ver agrum nitidû gêmis stellantibus ornat:
Et feruens aestas pinguissima frugibus arua,
Mox autumnali redolet uîndemia fecut:
Fronde nem? male nudat hyems: amneſp. rige;
Purpureos flores hum effert vere co:
Et cerer donis horrescitur arua p. aſtû. (mâti:
Bacche tuo tempus ſuit autûnoq. liquore;
Obtegitur tellus p. frigora veſte niuali.
Vere tepet piteo zêphyris ſpirâtibus aer.
Decrescitur celeres aſtiuis ignibus amnes:
Têperies autumne fluit tua nectare dulci.
Perq hyemê lentus cœlo niuis aduolat imber.
Veris honos tepidi floret; vreret omnia rident.
Arua ſub aſtiuis nudat torrentia labris.
Vite coronatas autûnus degrauat vlmos:
Decutit ipse rigor ſyluis hyemalis honorem.
Flore ſolum vario depingit odoriferum ver.
Falciferacq. deam meſſes remoranç in aſtu:
Dat muſto grauidas autumnus pomifer vues;
Scythonia gratialis hyems niue cana ſenecit.
P. Virgi. Maronis de ortu ſolis.

Vrora oceanu croceo velamie fulgens
Liquerat; & biugis vecta rube
bat equis.
Luce polum nitida pfundit candsidus orbis.
Et darum emicuit fol oriente iubar.
Rolida puniceo palantias exit amictur:
Aſtrigerum inſiciens ſuce oriente polum:
Sol infligne caput radiorum ardente corona:
Promit ab æquoreis tethyos ortus aquis.
Extulit oceano caput aureus igniferum fol:
Fugerunt toto protinus aſtra polo.
Conceſſere deo tenebrærebuls colores:
Lux iterum cunctis reddidit alma fuis.
Tithoni coniunx roſeo ſub lumine iubar:
Inſicit; & cœlum lutea ſyderetum.

Cum fol igniferos curres e gurgitemagno,
Suſulit: & claris aſtra fugauit equis.
Nox abit aſtifero velamine cincta micanti.
Et redigit ſellas: exoritur dies.
Emicat oceano phœbi rota clara reliçio:
Illustrata nitent lumine cuncta fuo.
Aurea fulgebrot œſeis aurora capillis.
Et matutino rote madebathumus.
Tethyos vnda vago cù profilit æquore tian:
Flammiferos vultus ore micante ſerens.
Exorif phœbus perfundès ſuce nitentit:
Et maria; & terras: ſtelliferum polum.
Aſtraq. cesserunt fulgentia crinibus aureis:
Et mox ſydereas oculit atra faces.
Sol oriès: curſuſq. ſuos e gurgite tollens
Oceano; claro reddidit orbe diem.
Flamiferuq. iubar: terræq. poloq. reductis.
Et pepulit radijs aſtra repente ſuis.
Memnonis vt genitrix ſſecerat humida cœſt:
Et roſeis manibus ſydera dispulerat.
Phœbus adlantheis e fluctibus aureus orbè:
Suſulit igniferum: luxq. dieſq. redit.
Preuia ſlamiferi curſus aurora rubebat:
Extuleratq. alto gurgite phœbus equos.
Noctiuagofq. ſimul radijs vagantibus ignes:
Depulerat cœlo reddideratq. dies.
Vix aurora ſuo rubefecerat aethera curret:
Summaq. canebat roribus herba nouis.
Profilit e medijs candens rota tethyosvndis:
Et vaga cesserunt ſydera ſolis equis.
Surgit ab oceano; tithoni fulgida coniunx:
Et veſte ab roſea ſubruit ipſa pedes.
Tü phœbus radijs nitidu fulgentibus orbem:
Depulit et tenebris: noxq. peracta fuit.
P. Virgi. M. De littera y.

Pytagoras

Jyphilon Voralith frug. Grænium foli. Symphygium
frut. et frutis. & hanc frutis. in pleno gola
nudem. et repente et hanc plenum. Diem. hylet
aur. et pytochlam. in qum. una modum. et hylet
fumam. et pyropia. frutem.

["De Littera v. Est et nō est. Signis celestib. XII.", "Iittera pythagoræ discrimine secta bicorni.", "Humanæ vitæ speciem præferre videtur.", "Nam vía virtutis dextrum petit ardua callem.", "Difficilecæ aditum primum spectatibæ offert: Sed requie præbet feffis in vertice fummo. Molie oftentat iter via lāta: fed vltima meta Præcipitat captos: voluitcæ per ardua faxa. Quisquis enim duros causæ virtutis amore Vicert: ille libi laudemque decufç parabit: At qui defidiam: luxumque lequetur finertem: Dum fugit oppofitos incauia mente labores.", "Turpis inopçg limul miserabile trālīgit autu.", "P. Virg. Maro. Est & non est.", "St & nō: cūcti monafyllaba nota frequentant.", "His dempris nihil est hominu̇ sc d[omi]nto volutat.", "Omnia in his & ab his ſunt oia: ſue negoſc.", "Siue oci quicquæ est: ſeu turbida ſue quietis:", "Alter utro pariter nonnuncæ: ſaxe ſeoris:", "Oblitunt dubijs: vt mores ingenumque:", "Et faciles yel difficiles contentio nacta est:", "Si consentitur: mora nulla interuenit: est est.", "Si controueram dillenio: ſubij ciet non:", "Hic fora diffultant clamoribus: hinc furioſt lurgia ſunt cœi cuneati hinc læta theatri.", "Seditio: & tales agitat quoque curia lites.", "Coniugia & nati cù patribus: ilſta quietis.", "Verba fer ut ſtudijs: ſalua piſtate loquentes.", "Hic etiam plaſedis chola confona diſciplinis.", "Dogmaticas agitat plaſido certamine lites:", "Hinc omnis certat dialectica turba fophorum;", "Eſt lux: est ne dies ergo non contenit ilſuc.", "Na facibus multis aut fulguribus quotiēs lux", "Eſt nocturna homini: non est lux ilſta diei.", "Est & nō igitur quoties lucè eſſe fatendum est.", "Sed nō eſſe diē: miſque hic certamia ſurgit.", "Hinc pauci multi quæ talia comeditantes;", "Murmure conſuſo rabiora ſilenſa rodunt.", "Qual[itas] habem: duo quæ monafyllaba verſant.", "St & non. Deridet Dyadecticos & sophiftas: q[ui]rum omnis ſcietra nugax & vana est. Nec altid continet q[ui] est & nō est: fatemur huiuſmodi diſputationibus ingeniā reddi acutus: fed tamen barbarus fieri n[on] primis autè effectum coru̇ ex ponem inde Hypototetici quend[am] ſylogiſimum adducit.", "b Cunuti: morrales: c Homini: illioru̇ dyaleciorum. d Oci: quiens: e Alterutro vnui̇ dicim.", "ſeoris: a ſe remoris & incognitis. g Obſiſunt aduerſantur h Vt mores. ſu in illorum ſic & diſputat.", "i Si consentitur. ſab aduerſario: k Subſiſtat. ſubiſtagat: & dicat aduerſarius nō est verum: ſubito ſient conſtuerent ſi. I Cuneati: ad ſimilitudinē cunet ſacti. m Contigia: markus & vxor agitant: hec est & non ſic & nati faci untum patribus. n Conſona: cōſueniens. o Do[mi]nticas. Dogma ſignificat decretum: & iudicatu̇ atque deſlerationem. p Agitat, mouet lites. q Sophorum.", "ſapientum. r Eſt lux. Exemplum ponit hypotot[icos] ſylogiſorum quorum ſeques ſunt quinque: Syllogiſtum morum dyadecticorum oſto: & decē traduntur. Eſt lux fas teris eſſe lucem: ergo est dies.", "s Non est lux. i dies nō vi deur dies.", "t Certantina: diſputationes qualis: vita hominum verſatur in hijs monafyllabts est & non est.", "Rim9 aſdet aries: tauruſc in ſigni bus auro:", "Cornibus: & frātres: & cancer aq[ui]tile ſignu.", "Tum leo terribilis veniens: atq[ui]n in nuba virgo:", "Libra ſubit: caudacy animal quod dirigit iſtus:", "Armatuſc: arcu chiron: & corniger hic cus", "Fulfor atq[ui] ſimul: & fulgeti pilcis in auro.", "Praditor est helles: & p[ad]itor Europeus:", "Et gemini iuuenes: et preſſus ab hercule cācer:", "Horrenduſc: leo ſeqtur cù virgine ſancta.", "Libra: lance pari: & vi oletus acūmīne cauda.", "Inde ſagittiferi facies ſenis: & capricornus.", "Et qui portat aqua p[u]er vnīgiger: et duo piſces.", "Signoru: princeps aries: & taurus: & vna", "Tyndaridae iuuenes: & ſeruidæ brachia cāeri:", "Herculeuſc: leo nemea p[au]ior: almac[ae] virgo.", "Libra iugo æquali p[ed]ens: & ſcorpius acer:", "Centauruſc ſenex chiron: & cornua c[api]pri.", "Et iuuenis gellator aquæ: piſces: ſupremi.", "Corniger aſſorri ductor: tauruſc ſecuſus.", "Tum ſydus geminu: & cancri gemētis imago.", "Trux: leo: & virgo q[ui] p[icea] munera gellat: bb iii", "u ſolis.", "se eurgitemagno. fugait equis. ne cinca miænici. iturq dies. et cunca rei reiſdot. ne cunca c[ui]to. mora capillus. debade humus. profitur atque tineo. ore micantur. des luce nimis ebellerum. p[er]icundius crinibus venus. lit atra faces. e gurgite nullos dit orbe diem. ac: polo: polio: reduc; ra repenteſub. ix ſecerat humis: aliter ydera diſpuleat. fluchibus aureus: lux: dieliget: s aurora rubens: argite p[re]bus equi adi: vagaumbi gauder. d[omi]nus d[omi]nus d[omi]nus d[omi]

De Signis celestib. Súma Virgilíana. Priapeia.

Et libram quam caſar habet: chelacq minaces;
Atq. arcu pollens; & falli gurgitis hircus.

Vrnacq nympſeri; p[ic]ſacq nouillima forma.
Duxaries; & frons tauri metuèda minas[.]

Et led[ex] ſoboles; & cancri torridus ignis:
Terribilicq leo; ſpecieſ ac virginis almæ.

Momentuq[que] ſequës: caudaq[ui] timendus adunca
Hinc tendes arcu: liquidi caper ac quoreis inde:

Troianuſq[ui] pueri: geminig[ui] ſub æthere p[ic]ſes.

Núbigenu iuuenü vector: tauriq[ui] truis frons.

Et proles duplex iuoris; & nepa torrida flāmis.
Aeſtifer inde leo mixta cù virgine fulgens.

Quâ ſequitur libra: & violèta cuſpide fœus,
Semifer arcipotens; ſubit & capricorn[que] aſſus.

Et cui nomêqua faciunt: p[ic]ſacq gemelli.
Corniger in primis aries; & corniger alter

Taurus: it[em] gemini: ſequitur ac cancer aduſt?

Terribilicq feræ ſpecies; & iuſta puella.

Libra ſimul. nigriq[ui] ſerens in acuminé virus.

Centauruſq[ui] bifor[n]mis adest: pelagiq[ui] puella.
Atq[ui] amnê fundens; & p[ic]ſes ſydus aquoſum.

Cornigeri ductor gregis: europæ q[ui]s vector:
Et duo tyndarida: t[ui] cancer ſole peruſus.

Hereuleacq manu p[il]ſus leo: & optima virgo:

Hinc trutinæ ſpecies venit: armatuſq[ui] veneno

Scorp[ius] atq[ui] ſagittifer: æq[ui] reiq[ui] caprifrons.

Quiq[ui] virna gerit: & p[ic]ſes duo ſigna ſub vno:

Principiui lignis oui[rum] ſator: inde iuuencus.

Progenies duplex: & aqua: cancer alumnus:

Prelia ſub herculeis manib[ui] ſera: iuſtaq[ui] vírgo:

Libra ſubest: caudaq[ui] ſerens I[et]ale venenù.

T[ui] gemin[que] chiron: & corniger æquoris alii:

Dilectuſq[ui] ioui p[uer]t: & duo ſydera p[ic]ſes:

Dux greg[ui]: & placidi[ui] p[ades] ſi Patheira taur[que]:

Germaniq[ui] p[ares]: & cancro ià comes æſtus:

Atq[ui] leo primus labor herculis: & p[ia] virgo:

Libra comes ſequit: minitâs & scorpius iu[n]tus.

Et qui tela gerit: centauri: & æquoris hircus.

Deucalionis aquæ: & p[ic]ſis extrema figura.

Velleris aurati fulget p[ec]ura aurea cœlo.

Zat[us] & amphion: cancriq[ui] figura calentis.

Inſequitur leo fœutus: & alme virginiis aſtrut[us].

Hinc a quale iugum: caudaq[ui] venenifer vnca.

Centauruſq[ui] minax arcu: & neptunia p[ro]ſes.

Quiq[ui] refundit aquas: & p[ic]ſis vtilimus ordo.

Verſus Ouidij,

Qualis bucolicis: quantus tellure domanda.

Vitibus: at[ib]oribus: apibus: p[ec]oriq[ui] ſatirq[ui]:

Aeneadum fuerit yates: tetrafticha dicent.

Côtineat quæ qui q[ui] ſub liber: lege carmi: nostra.

Summa virgilianæ narrationis in
tribus operibus; Bucolicis; Georgi
cis; & Aeneidæ;

Paſtorum muſam vario certamine promit.

Ruris it[em] dociles; culturâ carminem monſtrat.

Arboribus vitè: proſt quoq[ui] iungit oliuæ.

Paſtorum q[ui] palen: & curam tradit a[qu]orù.

Tunc ap[er]i ſeriem: mellis & dona recenſet.

Aeneas profugus intrat carthaginis oras.

Conuiuio ſeries natratur troica belli.

Tertius & complet narrantis ordine gesta.

Ardet amans dido fatum fortita ſupremù.

Quint[ui] habet tumuli varia ſpectacula patris;

Infernoſq[ui] ditis manes: & regna pererrat.

Aeneas latium italas ſimul intrat in oras.

Intonat h[ic] bell[ui] recti deculmine Turnus.

Euryal[ui] & niſum deſlet c[ui] matre iuuentus:

Palanti exitium: & turni deludiur orſus.

Euander viſb[ui] ſimul multorù funera deſlet:

Me[n]zenti interitus canitur: poſt funera lauſi.

Vita de h[inc]fertur telo maſtata camilla.

Turni vita fugit infernas moſtæ ſub vmbraſ;

Publ[ij] Virgilij Maronis.

Ad priapum.

Arminis incompti luſus lecire
procaces:

Conuenient[us] latio pone ſuperci
lium.

Nòſtor[us] hoc habitat phœbi nò
veſta ſacello.

Nec quæ de patrio vertice nata dea eſt.

Sed ruber h[ort]orù cuſtos membroſior acuor.

Qui t[ect]um nullis veſtibus iugem habet.

Aut igitur t[unic]a parti prætende tegendæ:

Aut quibus h[æc] oculis conspícis; iſta lege.

Ad priapum.

Ludens h[æc] ego, t[est]e te priape.

Horto carmina digna non libello

Scripſi non nimium laborioſe.

Nec muſa[ſ]tamen: vt ſolent poſtæ:

Ad non virgineum locum vocaui.

Nam ſenſus mihi: corq[ui] deuifflet.

Caſtas pieridum chorum fororest:

Auſo ducere mentulam ad priapi.

Ergo quicquid idest quod ocioſus.

Templi parietibus t[ui] notauſt:

In par[em] accipias bonam[ro]gamus.

Elegia de obitu Moecenatis.

cercius afferere non formido (tam & li Seruij ad hoc minus aftipuletur opinio) neutiſ tam ſcedum opus excaſtiffima Virgilij officina: ſed ex ſpurcidica alicius patici othonis: tetricaſ prodijſſe voragine. Atq. vt conij cere licet: ex tur pilſimi nebulonis catulli proluie erupiſſe cre diderim. Nam fieri non potef: vt is Maro, qui (eodem Seruio atteſtante) alioquin: & vita /& ore & animo tam pbus fuerit; vt Neapoli/parthenias hoc e virginalis appellare vulgo. Quis c[ui] quotiſes cunctis in operibus ſuis de venere etiam coniugali mentio intercidit; tam verecct de tamen/tam pudice/tamq. decenter rem edil ſerit; vt & virgines ipſas (modo abſit improbus lus interpres) illud ſine al iqua etiam erubefcen tia & legere & audire poſſint: in tam peruerſi & reprobum ſenſum peruenerit: tantam ignominiam & labem in gloriam ſuam poſuerit; vt abominabile iſtud: iatrinisq. & ganeonib? ido neum opus priapei edidille: exiſtimari poſſit aut debeat. Cuius quidem ſanctiffimi Maronis gloria (auctore macrobio) hec eſt: vt nulli? laudibus creſcat: nullius vituperatiſe minuatur. At dixerit mihi quiſpiam: vnde hec noua iſeſ ſit religio: Numveteres priapeiam virgilianis codicibus inſe ſet vetuerunt: Nú iuuenalis: Marialis coqu?; catull? / tibull? / ac p[er]liq; alij poe t[em] ob id veniunt refutandi: eliminandi ve: quia obſcena nonnunſ; ponunt verba: Quibus ego ingenue ſpondere poſſem: niſi longius (q[ui] volcnam, me digreſſurum vererer. Nec q[ui] tam e ōterea pueris qu[em] ho: tā pudendoru carmin ſu aucretem: led caſtiffimos q[ui]ſ; et ſi fieri potef: chriftianospoetas legendos audiendofq[ui] ſuademus. Et vt eſt apud diuum Auguſtinum noſtrum: in eo quem de ciuitate dei preſcripſit librum: Virgilium propterea paruuli, legat: vt videlicet poeta magnus: omniumq[ui] præclarifmus & optimus: teneris ebibitus annis: non fa cile obliuione poſſit aboleri: ſecundu ſi ill[ato]ratij: Quo ſemel eſt iſmbuta recens: ſeruabit odo rem těta diu. Ne iſitur detestandus teterq[ui] ille et graue olens priapei fetor; pueror ſu animis of ficial: eoru cordibus imbibat: m[em]tib? inhearet:

Parcimus id circo tibi e[m] tibi ſancta iuuentus
Et teneræ ætati/moribus atq[ui] bonis:
Vnde priapeſa reſecatã a codice noſtro
Fædam abolere iuua: iuſſimus eſſe procuſ
Digni[que] hoc ſtāmis/& edaci op[er] igne cremādu[m]
Qua[rum] pueris tradi: publicituſve legi.
Expedit o iuuenes; verba hæc neſſiſe p[er]ſecto
Qua[rum] nebulo ille p[er]cax ſpurcidico ore vomit

Incæſt: impur[ate]: tetru: horrendu[m] priapum
Spernite: deſerite: in quite: porri j[ite].
Ille pudicitiæ contrari[que]: æmulus/hofft: Morib[que]: & caſtis ille inimicus atrox.
N[il] ſanctu[m]: dignu[em] ve legi reperitis in illo:
Nil quod non ſuperis: diſpliceatq[ui] bonis.
Quis niſi corruptor iuuenu[m]: ganeo: auθalo
N[ò] dedignet hoc legere ip[er]b[us] op[er] (phat:
Hoc Cato damnaf[est]: doc[ui] pepuſſet ab vibe
Hoc Plato: p[er]petuo dignu[m] opus exilio.
Ipe ego me puer[ate] memini legiſſe, p[er]anum:
Atq[ui] heu peio re[di]diu[m] ab inde/gemo.
Parce iſi[que] quiſquis ope ilſo forte priapu[m]
Quæris: n[ò] placuit h[ui]c poſuiffe. Vale.
Elegia in Moecenatis obitu[m]: q[ui] dicit
Virgilij cum n[ò] ſit.

Eſter[ate] iuuenis trifſi[m]o carmiæ faſ.
S[ui]t eti[m]a merito carmiæ d[omi]n[m].
Vt iuuenis deſleſd[ati] erat t[am] da ſeni-
candidus: & tam

Longius anno ſo viuere dignus auo:
Irreligata ratis nunq[ui] deſeffa carina:

Et reſit in vaſtos ſemper onuſta lacus.
Ille rapit iuenes prima florente iuua[ta].
Non oblitæ rapit ſed tamen illa ſenes.

Nec mihi Moecenas ſecum ſuit vſus amici
Ilius: hoc ergo conciliauit opus.
Fidus erat nobis n[am] propter cefaris arma[;]
Cælaris & ſimile[que] p[er]t in armam idem.

Regis erat genus hætufci tu c[ef]faris almi:
Domicij Caldarini Veron[ei]ſis Cometarij
in.P. Virgi, Maronis Elegiá.

Eſter[ate] iuuenis trifſi[m]o carmiæ ſata. N[ò] c[om]p[er]u
h[ui]b[que], cuiuſh[que] Elegia fuerit. Nec[ui] enim Viru-
gilio af[ter]crib[us] p[ot] ex d[ic]edi caractere nec eſt alter au-
ctor qu[em] ea t[em]peſtate exiſtimem[que] p[er]cripſiſe. Verum
n[ò] deſuſt q[ui] laſtantii firmanti op[er]di[c]at. E o[m] c[ui] ſiſto verſari
videi[que] ſi[u]ma t[em] ois: vt Moecenatc[que] laudet: p[er]terq[ui] fili[que] p[il]ius
mort: deſeat. b iuuenis. C. Filiu[m] mei q[ui] iaturata mante
gempeſt? uut. c trifſi[m] ſeni. C. Mori[que] t[em] q[ui] d[ic]i ſuum obſer-
rat. d Vt. C[ui]ſut. e iuuenis. C. Filiu[m] Moecenatis.
f Anno[que] auo. C. In genere dixit nec: e[m] Moecenatc[que] auus
l[ó]go t[em] vixiſſe tradi: v[n] qu[em]p[er] aliu[m] l[ó]gioris v[ite] hoiem
notaut. Anno[que] an[ti]q[ui]ſſimo g Ratis. C. Rates trahes
incult[em] appella[n]e nauiuio poſſea acc[om]modate ſut & p[er]na-
uiq[ui] ponun[que]. Ratis Acherot[is]. Carina appella[que] trahs illa
ſundo naus q[ui] circu[tabu]lq[ui] tanq[ui] brachia aſſigunt. eti[que]
p[er] naui ponun[que]. h Vaſtos lacus. Flumis lethet p[er] quod
charon animas trāſſert. i Tecu[m]. O Moecenas n[ò] habu[m]
familiaritatem ill[ui] generis. k Amic[que]. Iliu[m] q[ui] n[em] habu[m]?
fuetudin[em]. 1 Opus: Si habet p[er] h[ui]c epiſtol[á] de obſtu fili[m]
Moecenatis eſi de fac[tu] amicu[m]. m Regis h[ui]tufci. q[ui]
Moecenas natus erat ex nobili ſtripe ac regia. Arethinonu[m].
vnde & Horatius Moecenas attau[m]s edite regibus:

Elegia De Ebitu Moecenatis.

XV

Dextera Romanæ tu vigil vrbis eras,
Omnia cum poſſes tanto tâ carus amico:

Te ſenſit nemo poſſe nocere tamen;

Pallade cù docta phœbus donauerat artest
Tu decus; & laudes hui? & huius eras,

Vincit vulgares; vincitq; per itus harenas;

Littore in extremo quas ſimul ynda mouet.

Quod diſcinctus eras animo ſß carpiſvno.
Diluuij ac nimia ſimplicitate tura.

Sicilli vixere quibus ſuit au rea virgo:

Quæ bene prieſcinctos poſt modo pulſaſugit:

Inuiide quid tandem tunicæ no cuere ſolutæ:
Aut tibi ventoſi quid nocuere ſinus?

Num minus vrbis erat cuſtos; & cæfaris obles,
Num tibi nò tutas fecit in vrbe vias?

Nocte ſub obſcura quis te ſpoliauſt amante?

Quis tetigit ferro durior ipſe latus?

Maius erat potuiffe tamè: nec velle triúphos
Maior res maius abſtinuiffle ſuit,

Maluït vmbroſam quercù; nymphaſp[er] canètes:
Paucaq; pomofi iugera certa ſoli.

Pierides phœbumq colens in molliſhortis:

Sederat: argutas garrulus inter aues,

Marmora meoniij vincunt monumèt libellit:
Viuutur ingenio: cætera mortis erunt.

Quid faceret? deſunq; erat comes impiget ide
Miles: & auguſti fortiter vſcp; p[ius].

Illum p[ro]ſcoſi viderunt ſaxa pelori:

Ignibus hoſtiles reddere ligna rates,

Puluere in æmathio fortem videre philipp[us]:

Quam tener ille ſuit: tam grauis hoſtis erat,

Cum freta niliacæ texerunt lata carinæ:

Fortis erat círcu; fortis & ante dutem,

Militis æoi fugientis terga ſecutus:

In Vigil vrbis eras, cuſtos: q[ui]n cefare in bella concedente
Moeccenat[em] vrbis Rome cuſtode: & gußnator[em] religiſſe c[or]
ſtat. o Poſſe nocere. Com[ed]emat ex animi tráquillitate et
máſuetudic[ia] qa[de] no[ie] v[ic]i diu voluit. p Pallade deſignat
Moeccenat[em] arth[ub]o[]liberalib[u] p[er]tātilimis. Hinc ſi[ato]s ſemp

coluit: pariter tè militare amaui: cu[ra]tis & dea pallas: eſt
q Vulgares, pp[ar]ſares. r vincit. Ond[it] doctrina Moecc[
natè: & reru pitia nò ſanquis claritate principat[ur] ad p[er] ſu
iſſe: atq; aliu p[er]tātilimis p[lat]u. s Haretis: l.e. d[ic]tur
Moeccanat[em] ſapient[em] ſupare o[ſ]e g[em]as & lapides p[ic]tos
qui nafuncu i mati. t Extremo, oriète, Ouidi. Ind[ut]uis
collo lapides oriète petitos. v D[ic]einc[pt]. Ond[it] Moecc[
natè] molli ac effemiat[ur] ſuiffe: corpe: veru magnanimitate
& ſimplicitate vit[que] p[er]tātilimis q[ui]s ſuiffe tradij & diluuij
têpeſtate in qua p[er]t[em] & neceſſitate g[le]ps ad villè cultu nùt
teſaſ & opportunitate. D[ic]einc[tem] em hoec lex[ui] ac molles
& minime apti appellan[em]. Hortenſu diſcinctu hotem &
v tè nepotè & luxurioſu appellaut. Còtra círetoſs illuſtros
& oib[ul]orib[us] exerítatos: atq; expeditos inteliqimus.

x Aio tuo i. magnitudine animi tu. y Diluuij. Qua
l[is] ſimplicitas fuerit p[er] diluuij. z Sic vixere. Laudat ip[er]
a juſticia. a Virgo. Iuſticia: q[ui]na cù p[er]pudicia nequa[que]
mùdi reliquiffe, p[er]dui: eſt: nò cù fide vt multi ſeruib[us] dicere:
Iuue in Sat. Credo p[er]pudicia Saturno reg[em] morat[ia]. Poſſis
ad fupos aftrea recellit. Hac comite atq; duce pariter ſuge
re forores: & hoc cù de p[er]pudicia loq[er]t. b P[re]cunctos:
Induſtrio. c Inuiide. Ad muídos q[ui]niminab[em] ex cor
poris molliciæ: ac dicit illa animi prudentu; c[or]pèſcit: ſic[que]
nihil offuſi. d Solute aut tibi ventoſi. Notat veſtum
tènuitate q[ui] v[et]os faciut. D[ic]t[em]p[ere] q[ui] g[u]b[em]ator vt: b re
l[ic]t[em] eſt ab Auguſto Sicil[ii]a p[er]tèct vrb[em] oi i[ped]imè liberat
ſuiffe. e Quis p[er]ſoluit, q. d, nemo te p[er] ſoaut amante.

f Ipſe. Solent dictòes nò nùt[em] vacare: tel[em] Seruo quoniu
am Virg. inſt. Nue[que] dextra ingèminas: n. incle finiſtra, ille
em abuſdat, g Mai[er]at. Laudat Moeccenatem: qa[que] nò
erat ambitioſus i deferid[à]dis triúp[is] cùs p[er] potuifter habere
tù ab illis ſe abſtinuìt quod quid[que] mat[em] ſuit. h Nym[
phas: muſas. i Iugera. H[ab]uſt em h[ec]t[em] iugera in c[ef]quill
is & his c[ot]ent[em] ab H[ora]t. ſuiffe p[he]ſer: n[u]ſi q[ui]m ed[ic]iuſt
mole reprehendit: ex qua c[er]ul[as] in S[ab]inis & i[pi]s? Hor[au]
agru p[er]ſpectare poterat. k Pierides phœbu[] colens. Ipſe
Moeccenas muſas ſtudi ofuſſime venerab[em] Poetas. Vt Vir
gul[ui]. Horatut[em] Proper. u[er] 1 Argutas. Sonoras q[ui] aues
erat in t[us] hortis: v[em] aues poetas intelligit. q. d. Moeccena
tem eſſe mirand[em] inter ſonoro poetas. m Meoni. C[os]
médat M[oe]ccenat[em] a poëtica Meoni Homeri. Nam variæ
fuerit ſentend[em] de i[pi]us patria: Ephorus em Cumeu dixit.

Pindarus S[ra]nimet[em]: & Chiui, Antimach[em]: et Nic[et]er Colo
phoniuj: Arut[ar]cus et Dionyſius Athenienſem. Arut[or]ete
H[ie]tè: n[ou]uuli Salammuui, alii arguui c[ot]edunt. Outdi. Me[
oniuj: v[n]i eſt Alp[ice] Moenid[em] a quo ceu ſonte penni: vatu[
p]eris ora rigan[em] aq[s]. n Faceret. Facere poterat o D[ec]
functus: Emertus. p P[ius]. P[ui] dicunt qui maiores ſu[
os excoluſt, q Illa p[er]ſoſi. O[ct]au[em] viuct v[ex]t u[er] Pompeu
bello nouali i mari ſiculo P[ic]coſi ap[er]i. P[ic]coſi em diat[qa]
ca ip[er] m[ontoriu]i propter ap[er]a ſaxa op[im]i ſuit p[er]
ſces. r Pelori. S[uma] eſt expromontoriu Stic[ie] aduerus
italià. S[axa] pelori: notat M[oe]ccenat[em] ſuiffe ſecutum Augu[
s]ſtui i bello c[ó]tra Sextu Pompeu i p agn[na] et frat[re], et c[ó]
milla pugna nò a caribti et itylla e pa ſte qua[le] p[el]or[em] italiam
reſpicit. s Ignib[em]. i.ncc[è]dere natem inuſcoru. t Ra[ta]
tes. f S[ex]u Pompeu, v P[ulu]ere i emathio. Emathia n[ò]
mina[em] Theſſalia ab Aemathio filio deucationis. P[ulu]e e
emathio, i certam[ie]nam et c[ó]tra Caffiu] et Brutu], M[oe]ca[
nas O[ct]au[em] ſecut[em] eſt. x Phylippi. Campt Theſſalia
phylippo rege denoati. y Tener. Secundu[m] Seneſc[em] q[ui]e
molli[im]i dixit corpe et ſe effemato. z Nilat[em] carne
ſignificat et illu[em] ſecut[em] ſuiffe Auguſtui ad bellu ac: lacui ha
butu i c[ó]tra Anthoniu] et Cleopat[em] qua[que] naui[za] ſeq[ua]b[em]
egyptiaca, v[n]i niliace dixit. a Circui. q[ui]n erat vt an et c[ir]
cu, Auguſtui, erat ſp[er] ſon. b A[eo]i at[mi]li eſt, e[ra]t ex of[ere]
i[pi]um plutes ſut ſecut[em]. Et Herodes rex t[ud]iu, o[n]u. Et Ama[
th]us Arabiæ, et Polemon ex ponto et B[ef]rii. et Philadelph[em]
ex P[aph]lagonia. Et glieſt q[ui] Myrid[em] rates: ex comagena
Amyntas: Licaoni[em] ex Mauritan[em] airt p[ue] g[ue] totus orien,
c Secutus. O[ct]au[em] vi[cor]ia porut[em] eſt: de Anthony et
Cleopatra, qua[que] id[em] Aathonius. Impio vrbis ornare polli[
icus fuerat i et ap[er]i premittu, veru deuic[em] eſt, et Cleopatra
Alexandriam v[ex] ad Nili caput auſugit.

Elegia de obitu Moecenatis.

Teritus ad nili dum fugit illle caput.

Pax erat: hæc illos laxarunt otia cultus;
Omnia victores marte sedente decent.

Actus ipse lyram plectro percuffit eburno,]
Postque victrices conticuere tuba.

Hic mō miles erat, nec posset fœmina Romā
Dotalem ſupri turpis habere ſui.

Hic tela in p[]fugos tantūr curuauerat arcum.
Mīſit ad extremas exorientis equos.

Bacche coloratos poſtque deuicimus indos,
Potaſti galea dulce iuante merum.

Et tibi ſecuto tunice fluxere ſolute.

Te puto purpureas tunc habuiffe duas."

Sum memor: & certe memi ſicducere thyrſos;
Bacchica purpurea candidiora niue;

Et tibi thyrſus erat gemmis ornatus & auro;
Serpentes h[]c dere vix habuere locum.

Argentata tuos etiam sandalia talos;]
Vixerunt certe nec puto bacche negas.

Mollius es ſolito mecum tum multa locutus:
Et tibi consulto verba fuerè nōua.

Impiger alcide multo defuncto labore;
Si memorant curas te poſuiffe tuas.

Sic te cum tenera lætum ſuſſe puella:
Oblitum nemeq iamq[]e erymathe tuí.

V[]ltra nunquid erat torſiſt pollíce ſuſos:
Leniſt morſu leuia fila parum.

Percuſſit nebroſte propter lydia nodos;
Te propter dura ſtamina rupta manu,

Lidia te tunicas iuſſit laſcita fluentes;
Inter lanificas ducere ſepe ſuas.

Claua toroſa tibi pariter cum p[]elle iacebat.

Quam p[]ede ſuſpenſo percutiebat amor.

Quis foret credebat cui iā p[]mit[]ipiger infans;
Hidros ingêtes vix capiente manu.

Cum ve nafacentè tereret velociter hydram:
Frangeret imanes vel dyomedis equos.

Vel tribus aduerſis cōmunē fratibus aluum.
Et ſex aduerſas ſolus in anna manus.

Fudit: & aloidas poſtque dominātor olímpi:

Dicitur in nitidum procabuiffe bouem:

Atq[]e aquilā miſſe ſuam: quæ quære ret ecquis,
Poſset amaturo vina referre loui.

Valle ſub idea dum te formoſe facerdos

Inuenit: & preſſo moliter vngue caput.

Sic eſt v[]ictor amar[]t, v[]ictor p[]ociaſt in vimbra;
V[]ictor odora t[]a dormiat in c[]p[]roſa.

Vic[]tor e[]victus metuat: merus imperat illi;
Membra nec inſtrata cernere diſcat humo.

Tempora diſpenſat vſus; & tempora cultus:
Hec homines: p[]ecudes: h[]æc moderan[]t aues.

Lux eſt: taurus arat: nox eſt requieſcit arator.
Liberate, m[]erito ſeruida colla boui:

Conglātian[]e aquæ ſcopulis ſe condit h[]irundo
Verberat & gelidos garrula vere lacus.

d Ipeſe: Moecenas. e Fœmina turpis. Cleopatra me
retrix. f Dotalem. Quia in cōnuibus et crupulis: Antho
nius promiserat imperium v[]rhis. h[]ic Moecenas in p[]lugos
egyptios fugientes quos peputit v[]ſo ad orientem.

g Bacche. Vertit fermonè ad bacchum. Et colligere hinc
poſſumus ex poſte verbis: qui victori & truſpho i[]p[]roſe de
interfuiffe ſe dicit: Galli poeta[m] opus hoc ſcripſiſe, qui
pe in cui corpus euphotbi et Pitagore ac H[]omeri et Enniu
aniam intraſſe probat: v[]e, fuerit ſic vel ne incerim habeo
qui[]c[]u[]le ſit omnino refert. h[]e Coloratos nigros ſacíos
calore l[]oſis. Alibi Vir. in Geor. iiiij. V[]c[]ro ſcoloratus amnis de
uxus ab Indis. i Tunice. V[]eſſes longe duas ſelice ve
ſtethabuiffe eo ip[]er Thyrſios haſtas p[]āpiniu nuolutis qui
bus, in facris Bacchi & choreis v[]tebantur, k Purpura
as. Purpura eti[]a repitur alba cu[]p[]p[]re ſit rubra. 1 V[]or
babuere locu[m]. Propter multitudine gemmat[]u ſeu ſerpentu[m]
m Sandalia genus calciam[]etor[]i albor[]i qui bus magni
viri v[]teban[], n Tibi consulto, O bacche. o N[]oua
n[]o militaria ſed dulcia & amor[]ap[]ra p Impiger al[]cide,
Vertit fermonè ad Hercule. q Defuncto qui euafili a
multis j[]aboribus. r p[]uella tenera: 'Quia habebat om
phale cui ſun Oraculum reſp[]oſu[m] parere coacbus erat d[]u
nauig[]as i A[]phric[]a: a quorundam ex amicis ſuis ſp[]oſe after ve
nundatus. Ila ei iordan[]e m[]onor[]i, id eſt lydior[]i[]reging
ſlie ſuit. J N[]emeq laboris habito in f[]ylua. N[]emæ p[]ropter
moreq Leonis circa mo[]tè Tritonè & eti[m]a in ap[]ro Eryman
theo Arcadiæ agros deuafantare et mandat[]u erat vt cui vi
uum aſſerret. Morfu n[]a mulieres filando ſol[]erem morere filia
s N[]odos. Quia omphale faciebat multos nodos cauſa
tua. o Hercules: q[]m et tu id[]e faciebas. t Toroſa. m[]etso
ſa ex d[]uro amor[]e verſus omphale. v P[]ede ſuſp[]oſo: q[]
bercules ſuſp[]e debat pede ſu[]i ſupra pede amic[]e ſic ſut ſep
nos fecimus. x Renafacentè, p[]ropter ſo cunditare caput.
y Equos. Equos th[]eic[]i Diomedis humana came: vo
ſcentes interemit Hercules. z Tribus fratibus. Gerio
n[]e tangit qui infula Erichthea exiſtés tria corpora habebat
et ſic ſex manus. a Alutum. ventrem. b Aloidas.
Ethumæ et E[]philatè Alo[]i filios. c D[]nator[]i l[]upiter.

d Nitidu[m]larum di[]e. H[]oc ſcom more: Thræc[]e que quic[]u
tas dies et ſoſices candido lapillo denotab[]at. c Reſerre
Ioui. Quia voluit habere Ganimède. f Formoſe o Ga
minècas. g Sacerdos. Feot em ſup[]iu[m] facerunt in i[]da
fylua. h Potiatur. Moecenas amica ſua. i In umbra
id eſt in or[]tis ſuis. k Rosæ. Peſtana in[]atoris odori[]u[]s ſe
cundu[m] more: antiqui[]us lectos: eti[m]a anaditera ex roſar[]i ſolis
c[]oficieb[]at ad ſuauiate ſpirand[]a: V[]t et de princip[]e Antho
nio Helius L[]a]mpridius reſert. 1 Dispenſant diuoidunt et
ordinant: omnia ſic[]eri ſolent ſed m[]ordinem temporis.

["Elegia De Obitu Moeenatis.", "XV", "Cefar amicus erat porerat vixiffe solute:\nCum iam Cefar idem quod cupiebat erat", "Indulfit merito: non est temerarius ille:\nVicimus; Augusto iudice dignus erat", "Ergo faxa parens postque scyleia legit:", "Cyaneoſoſ metus iam religanda ratis?", "Vifcera diſgeſt mutauit arietis agnit:", "Oetas: & ſuccis amne perita ſuis:\nHis te Mœcenas iuuenefere poſſo dicebat:", "Hæc viſnam nobis colchidos herba foret:\nRedditarboribus florens renitentibus eſtas:", "Ergo non homini quod fuit ante redit:", "Viaceſo magis ceruos decet eſe paudentes:\nSi quorum in torua cornua fronte rigent.", "Viuere cornices multos dicuntur in annos:", "Cur nos anſunta conditione ſumus:", "Paſcif auroræ tithonus nectare coniunx:\nAtque via tam tremulo nulla ſenecta nocet.", "Vt tibi vita foret ſemper medicamina ſacro:\nTe vellem auroræ complacuiffe virum.", "Illius aptus eras croeco recubare cubili.\nTu dare purpurea lora regenda manut.", "Tumulcere iubæ: cæ iam torſuſſet habenas:\nProcedente die respiciens equi.", "Quæſuere tori iuuenè ſic heſperon illum", "Quæ nexum medio ſoluſ in igne venus,\nQuæ nunc in ſuſcis placita ſub nocte nitentem;\nLuciferu contra currere cernis equis.", "Hic tibi coritium caſias hic donat olentis:", "Hic & palmiferis balſama miſſa iugis:", "Nunc p[ro]cium candoris habes; nunc reddit vmbris:\nTe ſumus obli[ti] decubuiffe ſenem.", "Ter p[yl]itú fleuere ſui: ter neſtora canum:\nDicebant tamè hunc no ſatis eſſe ſenem,", "Neſtoris annofa viciffes ſecula: ſi me\nDiſpenſante tibi ſtamina nempe forent.", "Nunc ego quid poſſum? tellus ſuleuis offa teneno", "Pendula librato pondus & ipſa tuum.", "Semper ſerta tibi dabimus: tibi ſemper odores,", "Nò un[que] ſitiens: Florida ſemper eris.\nSic est Mœcenas fato veniente locutus:\nFrigidus & tâiam tum moriturus erat.", "im Cefar amicus erat: Concludit in laudem Mœcenaſtâ\nnil ſuſſe quod a cefare impetrare neuſuſſet: Amicus erat ce\nſari par[ea]d oia e[ra]vota. n Induluit: gellie morem et,\no Saxa par[ea]ſ: Iaſon legit ſd e[n]aviugat. D[omi]aſone loquiſt\nErgo faxa laudat: & ip[er] tafonis c[ò]paratiſſe. Et Aefonis\nad iuuenutè reuoc au[er] dict[ur]o mo[] ſeuocau[er] ad iuuenutè\nMœcenatè debuiffe, o Par[ea]ſ, Medga mi[]o]b filios q[ui] ha[\nſuerat ex Iaſone. p Cyaneoſo[]ſ met. Symplega d[es]ita,\nei deno[ra]ſ v[ultra] pontu[in]tra ſe ſcopuli u[er]cireſes. q Arie\ntiſignificat Mede[]a poſt[que] ad Iaſchon v[erb]e pel[]e reg[]u[er]t,\nvt tu[ra] doctrină atq[ui] arte ofideret: ma[ſt]aſſe arietem: & in\naheno decoſuſe mo[]s i, agn[ui] reſtituiffe: q[ui]d c[]u P[el]las op[ra]\nret iuuenſendi g[ra]a: atq[ui] id facerat. a Medea c[efu]ſuit p[er] c[ui]\nſiſas vt ouidi[que] t[er]a: Oetas, rex colchoru[] filiâ haſuſt\nMede[]a. Oethas dic[er] ab Oetha. Theo[phraſus] ponit [herba],\nin egyptu qua reuuiuſeſt hoies. Iuba h[ist]oricus tradit. ſuc[\n]oſis herbaru[] reuocari hoies ad vitâ. Xanthus primo h[ito]\nriar[ui] aſſe: Draconis catuſu[], reuocatu[]d vitâ herba qua[da,\nqua] Ia[bal]in[] appellant. s Colchidos Medea in forma[]\nvetule muta[ra] intrau[]t Iolchon regi[]a pel[]e reg[]iſt. Theſtali[]e te\nſt[as] ſe miſſam ab Hypboreis c[ui] quib[ul]da medicaminiſt,\nvt facerat iuuenè pel[]aſt: vt ſide dar[et] verbis ſuſ exp[im]\nto pa[bo]uſt: ma[ſt]aſt au[er] e[mi] ariet[es]. & in Ahe[n]o coxit & inde\nreſtituit in vitâ. pel[]as ſenex phanaticus cupiſ, iuuenefere\napparuit. vt id ſicreſt: & ſic a Medea c[efu]ſit ſuit, t Quod\nſu[]p[er] id eſt ſi herbe reuuiuſeſt t[ato] r[em]a]g[es deb[et] ho[es] reuuiuſe\nſtere. v Cerut teſſe P[li]exupant. C[annos]: & mutatis\ncom[ni]b[ui]uuenefereſt. x Comices. xc. ânos vituæ p[er]du[n]\nvni & Ouidi. Ora[que] cap[it] q[ui] nou[em] coruſiſc[]ecula paſtis.", "Anguſta: q[ui]a ita d[ito] no[mi]ratur. z Aur[or]us. Auro\nra titanis & terr[em] filia ſuit. di[sc]t[ac] ab eo[]q[ui] ab igne foliis. Vr\nauro aureſeſt. a Thithon[us] fil[us] Laomöd[oris] P[ram]i pa[\ntris] reli[co] to frat[re] exp[hy]rgia in A[li]ynâ ſe c[ó]tulb[us] reu[mi]n\nm[ilit]ari p[it]a[n]t[il]im[us] ſuit. Regi[gr]attus. dux[it] v[ox]re filiâ regis\nA[eth]iop[ut]i: ex q[ui] genit M[en]non[ea]t[er] p[et]efat[ie] Priamus veo\nxabat bello Teutani regis Capodot[ie] regn[ui] p[hy]rgiæ t[unc]\nfub[di]t[ui] erat regibus A[li]nyroriu[]. Tythonus q[ui] p[er]c[]tus erat\nA[li]nyroriu[]: miſſit M[en]nonè fili[ui] c[ui] dec[et] multibus c[ui] op[]\nt[ui]toudc[que] Sufanis & c[ui] duc[tu]s curibus. vt priamo auxili\num ferer. Ali[ui] voluſt Thithonos ſuſſe duos. & P[hy]rgiæ &\nA[li]nyroriu[]: & ſerb[ui] vn[ui] pe[os]: Alter[ui] M[en]nonè Titoni: ſed\nalter[ui] impaſſe P[ry]g[ie] & lydie & vxore D[ini]dun[em]e ge[\n]nuſſe Cybel[em] C[J] Titoni de Titono au[ro]merito pluri\nſcripta ſunt. Ita[que] latis eſt intelligere illu[ui] ſenè delect[ar] et e[mi]\nc[ol]ugie iuuenefente q[ui]tudie & M[en]nonè fili[ui] q[ui] T[ron]i,\n& noru[ui] auxili[que] mi[]llem ex v[ultra] plaga oriènt. b Vt\ntibi vita foret: vt fieret m[anti]us aur[or]æ. c Iub[ae] criens.", "d Thoru[], vult compare c[ui] Heſperò Atlant[is] filio. Tor[]\nſp[òſe]: e H[ep]ſeron illu[us] H[ep]er[us] fil[us] Athlatis c[ui] aſcediſſet\nmonte: Athlante[n]un[que] amplius viſus ſuit: crediterit into\ncol[que] impiti c[ui]aſcediſſe in co[li]ui & eſſe ſtella que cad[et] ma[\n]ne dict[ur] lucifer. Ali[ui] voluſt Venere adeo q[ui]a ſuſſe am[]\nHep[is] formofi iuuenis: vt d[omi]ne ſup[er]t. Et ven[que] c[ui] d[ig]\ntur H[ep]er[us] & L[uc]ifer. H[ic] vero H[ep]er[us] fil[us] ſuſſe aur[or]æ &\nC[ep]hali. Hoc at[que] q[ui]a p[ith]agoras eand[em] numero eſ ſtella\nque ſero & mane appareret: & in ſero H[ep]erus: & in mane\nLucifer appella: f Igneamore. g H[ic] L[uc]ifer.", "Conitiu[us] Crociti intellig: qui[que] plurimui[] in Coryt[em] C[oe]t[em]\nantre abundat: i Palmiferis iugis. in[er] affyrca & p[ho]\nnid[ui] locus eſt palmaru[] abundat[illim]. Ex q[ui] c[ui] loco Pal\nſama aduehi p[du]t: ex arbore modica. Et h[oc]no] longe al[]\n]n[ero]ſolymis k C[id]on[is] ſpl[é]doris. Neſtoræ canu[li]. Qua\nneſtor v[ix]it tres e[ra]ſates. Fut[or] Nei[li]t P[er]Nele[us] i M[ell]ania\nregiſe c[ò]didiit opidiu[] Pylos: V[ni] N[ett]or P[yle], P[er]resi[ui] ſi\n]pel[]o]ne[lo]m in p[í]ſea regi[d]eret h[ec] p[ilos] c[ò]dita ab E[mi]tar[ui]\nt[em]tercio in M[ell]andra patria Neſtoris. m Teſtu[us] o t[er]\nn Librato plibres, o ſer[ta]t. ſemper ponam cor[em] d[n]\nlupra tumulam tuum: et factuſt[al] q[ui]o,", "am quæ quæque et c[ui]a referre loui,\nformoſe la[cent]os m[oll]litet v[ug]ne c[ui]a\nic[ui]or pocia[mi]n in\normatit in gr[ui]a,\nat menus me[mi]llici,\nrata cernere in\nvſus: & tempe[ra]t\nudes: h[æ]c modicum\nnox eſt reſquidem\neruida colla bo[mi]\nſcopulis ſe conditi[\no]s garrulae v[er]t\nin\nComina t[ur]ina. C[oe]t[em]\na in c[ò]tuiuus et c[ui]a\nn v[ir]bis h[ic] M[ell]ania\nin\nquæ victum & de\nu[er]p[ar]it in c[ui]a\net ad baccatum\na\nqui victum & de\nu[er]p[ar]it in c[ui]a\net ad baccatum\nque vides & de\nu[er]p[ar

Culex

Alma chymergo; xanthi per fusa liquores

Seu decus aſtrigeri: seu qua parnaſia rupes

Hinc atque hinc patula præpāpit cornua fronte,
Castilicæ ſonans liquido preſabitur vnda.

Quare pieti latius decus ite ſorores

Naiades: & celebrate deu ludente chorea.

Et tu ſancta pales: ad quâ ventura recurrunt

Agræſtum bona: ſecura ſit cura canentis.

Aerios nemorù cultus ſyſuaſc; virentis:

Te cultulice vagos ſaltus ſeror inter & aſtra.

Et tu cui meritis oritur fiducia chartis

Octaui venerande meis allabere coepis

Sancte puer: tibi nãg; canit non pagina bellit
Phlegra gigante: ſparſa eſt & ſanguine tellus.

Nec centauros lapithas compellit in enſes.

Vriterichthonias oriés non ignibus arces.

Nò perſoffus athos: nec magnovincula ponto

lacta meo querent iam ſera volumine famam.

Non helleſpontus pedibus pulſatus equorù:

Gratia cui timuit venientis yndicæ perſas,

Moltis ſed tenui pede cùrre carmina verſu.

Viribus apta ſuis (phœbo duce) ludere gaudet

Hoc tibi ſancte puer memorabil is: & tibi certet

Gloria perpetuï lucens manſueta per euum.

Et tibi ſede pia maneat locus: & tibi ſoſpes

Debita foelites memoretur vita per anuos.

Grata bonis liceat: ſed nos ad coepa feramur.

Igneus ethereas iam ſol penetrarat in arces:

Condida; aurato quatuor ſtiebat lumina curri;

Crinibus & roſeis tenebras aurora, fugabat,

Propulit eſtabulis ad pabula leta capellas

Paſtor: & excelfi montis, iuga ſuma petiuit,

Lurida qua patulos velabant graminas colles,

d Al ma chymergo: nò pcul a Tharmoſe monte Lydie
eſt cœullis quidæ noie Chymera a littore porreſtæ i med
terranea. Hic finerut de monſtro Chymera: quod occidit
bellera phon. Fabula tam eſt xantus ſiunera: quod priores
xinbin vocabant: ad decæ ſtada lembis nauianti eit lato
ne templi: ultra quod fexaginta ſtadia eſt xachus. inter
tyras vibes maximã olim lato; ſui filius deueneſſe. & viiſt
tim fedaret: confedule ppe ſarui lacile: qui & ſub Chymera eſt.
Eſt & chymera lyce mons qui flamas vomi ab to
labit Xantus: qui defendit in phrygïa: in radiu: monte
ſpacioſum facit lacui: ad quæ puemi Latona: cù ſiis eſtuo
tepore, vt ſtim fedaret. Ruſticii id egreſſentes lacui ſinans
tes turbaueru: aquæ: qui ſtatim demutat ſuntur rauas.

e Seu decus aſtrigeri, id eſt Iupiter qui educautur: bacchii
Nâ liber pater: & apollidi eſt: ut iſe aitui Georg. Liber
& alma cœces, de ſole & luna. f Seu qua pnaſia rupes,
In parnaſo Boeüi monte eſt yſta rupes. Hec vel numis
maieſtate vel ſitu honoré vi ſentibus generat. Unde iſe pa-
ceps in forma theatri receſſus quo fonte vocet: multiu-
ces auſiunè. Hic eſt apollinis Delphici templum: huc fons
Caſtalius muſis dicatus. Has oras pìeres nato: threutia has
bitauere: vii pierius fons & pierides muſe nee Quidio al
ſentiamus, qui dixit hoc nomè a filiibus pieti cùs eſt: cùs
tibus: & deuicitis in pica: mutatis muſas accepite.

g Phlegra gigatheo. Phlegra ſylua & vallis eſt in Thelſa
lìa: vii omnes gigares còra Ioue pugnauerut: & fulminat
ta Ioue occitunt: cui in fidè faces faxac: adhuc ibi cœt
nùt. Solin' meinit. Alia phlegra eïn Italia nò jengea Co-
mis. h Nò centauros lapithas. Lapith' apollis et S. big
penè filius circa penei ſiunii. Thelſaliæ impuera quo illi
populi lapithæ appellati ſut: huc ex Cirione Phorbantæ &
periphanei liberos ſuſcepit. Periphaes ex affugia octo liba-
ros genuin: natu maior Anton ex Aydace Ikonò pereaut.
Et cù, piccelfer ſocer in ardente fouea a loue purgatus eſt:
tande aufus interpellare Junonè de ſupro: interpoſita allo
uie in forma Junonis nube: ex ca: centauros pereaut. Hos
ferut tanç: pirihoi cognatos: ab eo regni paterni parte pe-
ciſſe Quod renuèt belli a centauros illatù eſt: quo fedato
cù pirit: ous Hyppodamiæ deſpondiſſet: Thelſa ad nupri
as ac Centauros vocatis. in humo chifi ſemis que in nupri
tis erant ſupruriſonere voluere: qua iuina pmotus Thelſus
& Lapithæ miſis centauros pempitis reliquios ex dittate ex
pulerunt: hæc ob caufam centauri vna aduerſus Lapithæ.
P ſecti plures interfecere. Quicd: di ſupſuere partim i pholos
Arcæ die pecti ſunt: partim in Ma: a habitauerunt.

Perſoffus athos. Xerxes perſarù: bellu còtra greces:
& preferunt Athenienes gelit. Cùc perſica clauſis ad Ele
unte Cheroniſtatione haberent: ne per deſidæ torquè dercer
iulſu regis monte Athon perſondere coepit adjuutibus &
zetho' ppoſtiti op[er]i fuerit Attaches artachis fili: & Bubares
Megateri filius: eſt mons Athos ingens ad mare pertingit
deinens in peniſue effigiem: cù ſituo duodecim ſtadiorù
in quo e vrbis ſana nomie ſoſſa ſiebat uxta ſenæ retro limf
tem: latitudine foliæ due triremes implebat. ſtrymon ſlu;
cu[pi]hoſtia ppe ſunt pontribus ſiuctus ſuit. k Nò Hele
ſpontus Hèro. libro. viii. Pons in Helleſponto: abidonuſſ
& Sefton. vii. ſitadu: ſpacio factus tempeſtare primò deſa
ſuſe eſt mare indignatus. xerxes iulſut Helleſponti treceu
verberibus pcuti: & facci compedes mea ſiğmata: et cola
phos incuti: cù barbara execratione: quaſi diſicía pontis
penas daret: op[er]is prepoſitis caput preſſidit: aduocat alii
triremes birenes & triremes ſimul. ccclix: verſus enzium
pontum ab altero latere, cccxiii. ponto tranſuerat hec ana
choris yaftilimis tenæ: antur: reliſto ſpatio inter: ordinem
nauiorium: vt eſet tranſitus nanibus in pontum contine
et machinamenta lignea annexa ſuere: ſunibus lino & icyn
po ſupinteſſe: poſſea trabes ſuere: ſuper quas impoſuere
arenam facio, hinc inde aggere ne aspectu maris animas
lia tranſeuntia terrenurut: eſto diſe confumpſere tranſun
do. 1 Affyrio co. Babilon afyſiæ diuerio colote iexu
fed alea Attalus intexere inuenit: vnde attaleum: &
attalices vestes & babiloues.

Culex.

XVII

Iam sylvis dumque vage tāvallibus abdunt
Corporatiæ omni celeres e parte vagantes.
Tondebat tênere viridâcia gramina morus,
Hæc filicis lente: vel quæ noua natali alnus
Hæc teneras fruticæ ſenſes ſimantur; at illa
Immet in iuvi præſantis imaginis vndam.
Obona pастoris: li quis nò pauperis ſuum
Mente prius docta faſtidiat: & probet illis
Omnia luxuri precijs iſognita curis.
Quæ lacerant auیدas ſinimico pectore mētes.

Si non affyrio fuerint his lauta color,
Attaliis opibus data vellera: li nitor aurì

Suì laqueare domus animi nò angit aquarum
Picturæq; decus lapidù: nec ſulgor in vlla

Cognitus vtilitate manet; nec pœcula gratum.

Alconis referent boeitq; toreuma: nec indi

Conchea baccæ maris p[]cio eſt a p[]ectore p[]uro.
Sape ſup tênero de ſternit gramie corpus.
Florida cui tellus gemātis p[]icta per herbas.
Vere notat dulei distincta coloribus arua.
Atq; illi, calamo læt[]u: retinente paluſtri:
Ouātq; inuïdia degent[]; ac pralu remota:
Pollentq; ſibi viridi cum palmitelucens.
Tmolia p[]ampineo ſubter ſoma velat amictu.
Illi ſunt grat e[]rantes l[]acte capelle.

Et ven[]; & facunda p[]ales; & valibus imis.
Semper opaca nouis manatia fontibus antra;
Quis magis optato queat eſſe beator c[]uor.
Quæ qui, meſte procul puras; ſenſus probado;
Nò auیدas aſnout op[]; nec triftia bella:
Nee ſunſita timeſ valide certamina claffis.
Nec ſpolijs d[]ui ſancta deu[]s ſulgentibus ornet
T[]epla : nec euectus ſin[]; tranſed habendi.
Aduerſum ſeujs vltro caput hoſtibus offert.

Illi falce deus colitur non arte politus,

Ille colit lucos: illi panchaica thura.

Floribus agreſtes herb[;] variantibus adſunt.

Illi duleis adſet requies; & p[]ira voluptas.

Libera simplicibus euris h[]uicinimet. omnis
Dirigit h[]unc ſenſus h[]æc cura eſt ſubdi[]ta cordi.
Qualibet vt reque v[]ictus conſeptor abundet,
locundoq; locet lańguientia corpora ſomino.

O pecus o panes & o gratiflina tempe

Fontis amadryadù: quarù nò diuſte cultur.

Aemulus afcreo p[]aſtor ſibi quiq[]; poeta.

Secura placido traducit p[]ectore vitam.

Talibus in ſtudijs baculo dum nixus aprias

Pастoragit curas; & dum nò arte canora:
Compacta ſolidi modulatur har[]tudine caſme.

Tendit & euectus radios hyperionis arſor:

Lucidaq; aſthere ponit diſerimina mundo:

m Bis lauta. i. incolore pluris in merſa deis Tibullus i
Sola puellar[]i digna eſt cui mollia chartis, vellera deſuſo
ciis his mafedacta tyros. n Domos gro[]; cauſ potiutum
eſt N[]a Sueto, auſtoritate Octauia! Auguſt, ſoli[]; eſt pru
iare domos p[]; domus in gro[]; cauſ: & ſenſus p[]; ſenſus: &
p[]; kulto batedu[]; & p[]; pullo pulelatium. Virgi. vt O[]c Auto
gratificaretur eod[]; modo caſum primu[]; punuciaute.

o Nec p[]ocula grati. Alconis. Alcon. Ouid, meminit in
metha. n[]im argenteor[]i q. Aenee p[]atera celauerat craterec[]q;
Aenee qu[]; fabricuerat Alcon Hileus & longo celauerat
argumento, p[]; Boeticq; to. P[]; li. xxxxiij. dicit proximos
a manitore ſuſle boeui Agraganta & Mi[]; quorù omniu[];
extant op[]; in ſuſa Rhodiorii: Boet[]; au[]; Lidi[]; Mineru[];
in ſtelo, agrag[]; in ſtelo liberi patris in ip[]; a rhodo baccæ
centrauroq; celatos in ſeyphis. q. Toreuma. Sunt op[];
fulpta. Salu[]; in Cate[], c[]; tabulas ſigna toreumaeru emitt[];
t Conchea. b. m. Margaritæ maxie indus Oceanus fert
Vt P[]; meminit, s. Illi falce deuſus. Ad p[]; tapti[]; alludit:
De quo ſicin obſceno carmi. N[]; me praxiteles ſcopas ve-
ſecit. Nec ſum phidiaca manu politus. Sed lignu[]; rude villi
& dolaui. Et dixit mihi tu p[]; ri[]; eſto. F[]; li. ſuit Vener[]; &
dionyſi. Aegipti[]; auſe dictu: precepſte ſa[]; c[]; ſe
teris Oſyridis corporis partes: a T[]; ianib[]; dilanient ſa[];
per p[]; p[]; p[]; p[]; ſuſpèdi uſtuit. Et vt D[]; me
minit n[]; o modo in cluitoru: ſimplis minime ſed in agreſti-
bus locis vinear[]; & h[]; toru[]; cultos col[]; meruit: fruſtum
fures ſa[]; c[]; t[]; faciğans: cu[]; ſacra cu[]; j[]; uſtui: appellaſt
etiam Iuphalus & T[]; iphon. t. Ille colit lucos il. p[]; anth. thura,
P[]; t[]; p[]; Arabi[]; nullis, vt P[]; m[]; meminit. ac nec Arabi[]; q[];
vniuſer[]; ſed in ea t[]; m[]; regione que Saba appellaſt: quod fi-
gnificare gr[]; c[]; miniferu[]; vocat. In h[]; eſt P[]; n[]; bancha regi[];
cula q[]; d[]; ſpectat em Saba ortus ſolis eſtui vndiq; in vi-
parib[]; et a dextra maris ſcopulis inacceſſa. Id ſol[]; e rubro
lae[]; tradi[]; Alexandro magno in p[]; uerina ſiu[]; e p[]; simon-
thura aris ingeru[]; pedagog[]; Leonides dixerat: vt il[]; mo
do c[]; deuiciffet turiferas gentes ſacriſcaret. At ille Arabia
poſtus: thure onuſt[]; naum miſit ei. Large exhortatus vt
deos adoraret. v O[]pecus o panes. Inter oſſa & olym-
pum nemorofa planicie: & c[]; uallis eſt in Theſſalia tem-
pe vocat: monſibus circu[]; data olim palus: ſed poſſea cum
Hercales frato monte dedit alueu[]; nihi amenius, atq; de
leſtabili. Secat em planic[]; P[]; e P[]; n[]; uus ſemper liqui
dus: cu[]; ri[]; p[]; arborib; innumbrat[];. Ab ea ſimiludine poe-
t[]; vt meminit Prob[]; loca o[]; ia mo[]; n[]; aemone & delectabilia tem
pe appellaueru. P[]; eus au[]; t[]; quin[]; milia paſtui; longitu-
dine & ſerme ſex latitudine ultra vi[]; ſi[]; hois: attrollenth[]; ſe
dextera leuacq; leuiter c[]; n[]; ex n[]; exis iugis inter ſua luce viridante
allab[]; viridis calculo: a[]; mo[]; n[]; c[]; pa[]; ri[]; pa[]; gramine: cano-
r[]; ſui au[]; c[]; c[]; c[]; ſequu. ſol[]; n[]; adeo ferax allici[]; atq; lucu[]; au[]; ſpe
cu vt vi[]; ſentes ip[]; a mo[]; n[]; entas alliciu[]; & iu[]; et. x Fon
tis amadryadù. Drys Plinio referente n[]; quere? dicitur. ſed
robur que arbor eſt: & ſpectes queru[]; duri ſin. Hama p[];
driades non, queru[]; ſed roborum deg. Et ſa[]; dotes galli
ci qui vaticinabant in roboribus dryude appellaunt ſunt.

y Aemuli afcreo p[]; aſtor ſi. quiſt. poeta. Id eſt H[]; iſodo: qui
p[]; aſtor ſuit: & p[]; ecudes pauiu. Ouid. primo de arte docet Pa-
fent[]; p[]; ecudes vallibus afcria tuis. z Radios hyperionis.
Regina que etiam ob prudentiam & virutem magna
mater appellata eſt. Th[]; ieg[]; & coeli filia ex fratre ſuo Hy-
perione viru[]; aluſpriu: Lunam & ſolem genuit. Poet[]; tan
t[]; v[]; urpauere vt patris nom[]; p[]; filio p[]; oneru: G[]; In vtriu
q[]; Oceanum indicu[]; q; ab oriente: &; athalamicum ab occu-
dente: qui terras ab occidente contingit vt Mela ait.

CC

Culer.

Dum iacit oceanum flāmas in vtrūc capaces
Etiam compellente vagæ pастore capellæ.
Iam fulfurrantis repetebant ad vada lymphæ.
Quæ subter viridè resídebant cerula muſeù.
Ia medias operù partes euectus erat ſol.
Cui denſas pастor pecudes cogebat in vmbras.

Et procul aſpexit luco ſefidere virenti.
Delia diua tuo: quo quodā victa ſuſore!

Venit: nyculeum fugiens cadmeis agaue.
Infandas ſeelerata manus; & cede cruenta.
Quæ gelidis bacchata iugis requieuit in antro.
Poſterius poenam nati ſe morte futuram.
Hic etiā viridi ludentes panes in herba:
Et ſatiri: dryadæſ chorus egere puelle.

Naiadū coctu tantū nō orpheus hebrum
Reſtantē tenuit rip is; ſyluas ſo canendo.

Quātum te peneu remorantem diue chorea.
Multa tuo lætæ fundentes gaudia vultu.
Ipsa loci natura domū resonante ſulurro
Quis dabat: & molli ſeſſas ſefouebat in antro.
Nā primū prona ſurgebant valle patentes.

Aerie platanus: inter quas ímpia lothos.
Impia quæ ſocios itha ci merentis abegit
Hospita: dō ními tenuit dulcedine captos.
At quibus insigni curru proiectus equorum.
Ambuſtos phaeton luctu mutauerat artus,

Heliades teneris amplæ: brachia truncis.
Candida fundebant tentis velamina ramis.
Poſterius cui demophoon æterna reliquit
Perſidia lamentandi mala: perfida multis.

Perſide demophoon & nunc defende puellam.
Quæ comitabanſ fatalia carmina quercus.

Quercus ante data: cereris quā ſemia vitæ.
Illas triptolemi mutauit ſulcus arſtis.

Hic magni argoe naui decus edita pinus.

Proceras decorat ſyluas hirſuta per artus.

Appetit aereis contingere montibus aftra:

Ilicis & nigra ſpecies: & læta cupreſſus:

Vmbroſæq manent fagus; hederæq ligantes.

Brachia fraternos plangat ne popſs artus;

Ipſeq excedunt ad ſuma cacumia lentæ:

Pinguntq aureolos viridi pallore corymbos,

Quis aderat yeteris myrtus non neſcia fati.

a Flāmas capaces. Nā ſolidi eſt in medio curus ſpach
Vtrūc: cōplectit oceani & Ideo flāmas capaces.

b Lico tuo della diua: Lucus erat ſub cytherone monte
in q̄ erat gargaphi? ſo eſ qua ſunt Theſalica tempe. Vbi
ſe cui nymphis Diana lauabat: ſed cui acſeon voluſeret
vare quid eſſet in fonte. vidit Diana nuda: Ideo ab eadem
Acſeon eſt mutatus in ceru? & ſuis canib? dianæ? atq.
laceratus eſt. Ouiſi in ibide, Quicq verecüde ſpeculantem
labra Diang. Ideſ de ponto in quinto Inſius. Acſonis videt
ſine veſte Diānā. Preſa ſuit canib? nō minus ſiſe fus. Ide
etiā in opere Meth. Diana della dicta a delo inſula in qua
nata eſt. c Venit nictheu. Nictheus Bacchus dicuit quia
eius ſacriſcia noctu ſiebāt: qui ex Aſya p[er]greci: c græcia
in Italiam tranſlara, d Agaue. Cadmiuia penteu: ex
Echione filiu ſacra Bacchi ſpernente: ſuſore & Baccho in
ſtituta interemerit: vbi ad ſe redit: penitenria duſtā & dolore
in antrā ſecſſet ſub Cytherone vbi lacus eſt Diang.

e Orpheus ceagri filius ſono lyre ſiſtebat ſuminam mōtus
& ſyluas mouebat. f Hebrū. Hebrus eſ Trachie ſluit
us. g Poeneu. Peneus Theſalie ſlui? p tempe diſcur
rens. h Aerie pla. Platan? arbor durat in multu ſeports
ſpatiū. Vt Pli. docet, ait em eſt diphica Platanus Agamem
nonis manu fata: & altera gargaphic archadique luco in au
locrone: qua ab Appanica itur in phrygiam: ofenditur
Platanus ex qua pepedit Marſias victus ab Apoline: q̄
iam cui magnitudine effecta eſt: arbor em eſt ſolui ad vma
brā voluſtat: cauſa comparata. t Quas impia lothos
Lothos arbor in quā eius noie nympha Neptuni filia ſua
giens Priapu? dicuerit conuerſa: qua Pli. laudat. Eſt alia que
Romæ ante domos ad vmbraſt amoenitati ponebāt vbi
ſic eade: & nunc appulaſ ab arenius: que cerula habet aca
in obſonus dulcia. Silyus iquiet. Quos ſucco nobilis arbor:
Et dulces pafet. Lothos minus hofpita baccha. Diximus
& de arbore lotho, i vltimo de Ponto: quā Aphaica gignit
nā Vlixes de cídopiibus tempeſtate delatus eſt in Aphyca.
Vnde vix abduxit focios qui guſtauerat fruſtum lotho: in
quā etiam conuerſos fabulané. Vnde Ouidi. quarto de tri
ſtib? Sic noua dulichio lothos guſtata palato illo quo nos
cuit grata ſapore ſuſt. k Heliades ſolus fili deſte: ſunt
Helios greci nos ſolem dicimus: Inde heliades: theci Phae
toncē fratrē qui antea Eridanus vocabatur; & idea padus
in quem ſluuit cecidit fulminatus. Eridanus dictus eſt de
ploraſſent: in populos cœuerſe ſunt: ſiue vt in Buco. idem
aſſuerat in alios dicens: atq. ſolo proceras erigit alios:
Phaeton ei Clymenes & ſolís filius cui aſſeati patemum
curru regere non poffet müdum: incendieat: a loue ful
minatus eſt: & in padu deiectus. 1 Perſide demophos
on & nunc defende puellam. Phyllis lycurgi Thrae gis ſi
lia Demophoonta Theſei Athea nienis filium ſere nauftra
gum e bello Troiano redeuntem exceptit hofpito, iout &
dafles eius (amore capta) reparaui: & data de cœugio ſi
de Demophon a puella patria reuiffere vno menſe reidiu
imperiauit: & cum promiſso tempore non rediſſet: puella
tam diu ſleuit don clachrymg matuuerunt: & in arbore
demutata eſt. Plerie: amigdalum eſſe volunt. Pli. at. Pud
lā ſe in amigdalo fine frondibus ſuſpendiſe (& ſtemuto
aucfore) arborem tamen demum viruſſe: cum reueri De
mophoontis coniugiſſentit amplexum: amplexu cognito
flores ſimul ac frondes emiſſi: licet Pli. dicat nunc viere
arborem: ex qua phyllis ſe ſuſpendit. m Quercus ante
datq. Ceres Vt Plin. eſt auctor frumenti vſum deedit: & lea
ges prima adinuenit. Ideo legiſera eſt diſa: ante em rudis
mortalitas glandibus veſcebatur. i n Triptolemus. Vt
idem eſt auctor: bouem & aratum reperit. Vt alii volunt
Briges Athenienſſis. Ouiſi? in quarto de ponto ait. Quis
mel arſiteo: quis bacchio vinà falema: Triptolemo ſtrugus
poma dat alcynoo. o Ilicis & nigre. Ilex arbor duplex
eſt. Sed hec de qua poeta loquitur dictura græcis ſimlacis
Folia habet ſilia oſſe glādem paruam. p Myr? non
neſcia yeteris fati. Myrtus in tumulum adhibebatur & pri
mo viſa: vt meminit Theophrasius in tumulo Elpenoris
naui. Vſtſus gubernatoris. Et ideo Virgil. in Polydon tua
mulo eam natum dixit. Plinius autem reſert in Pnelitemo

A
C
H
Q
E
T
H
A
P
M
A
N
S
T
R
N
A
M
M
E
O
B
S
T
O
L
A
T
A
S
U
B
E
D
I
F
E
M
O
T
A
D
U
L
M
A
S
P
A
V
S
I
F
E
X
M
A
N
S
P
I
P
A
R
U
E
T
A
M
E
T
Q
A
C
I
E
T
A
O
B
T
S
P
I
R
I
S
T
I
L
U
M
I
M
P
I
E
T
Q
U
A
V
I
I
P
O
D
H
O
M
A
G

Culex.

XVIII

At volueres patulis residentes dulcia ramis,
Carmina per varios edunt resonantia cant?.
His fuberat gelidis manans e fontibus vnda:
Quæleuibus placidi ruis sonat orta liquorè:
Et quamq[ui] gemias auīui vox obſtrepit aures.
Hanc querulæ referunt voces: quis nātia limo

Corpora lympha fouet: fonitus alit aeris echo
Argutis: & cuncta frem ut ardue cicadis;
Et circa paſſim ſellc cubuere capelle,

Excelſiſe ſuper dumis: quæ leuiter afflans
Aura ſuſurrantis poſſit confundere venti.
Paſtor vt ad fontes denſa requieuit in vmbra.
Mitem concep it proiectus membra ſoporem.
Anxius inſidj[s] nullis; ſed lentus in herbis.
Securo preſſos ſomno mandauerat artus.

Stratus humi: dulcem capiebat corde quietem.
Ni forſs incertos iuſſet ducere caſus.

Nam ſolitū voluens ad tempus tractibus idem
Immanis vario maculatus corpore ſerpens:
Merſus vt in limo: magno ſub ſyderis æſtu
Obuia vibranti carpens grauis aera lingua;
Squamoſos late torqbat motibus orbes.

Tollebant aur[que] venientis ad omnia niſus.
Iamagis: atq[ui] magis corp[ut]ulubile voluſes.
Attolit pectus nitidis fulgoribus: & ſe
Sublimi ceruice caput cui criftac[ui] ſuperne
Edita purpureo lucens maculatur amiſtu:
Aſpectuq[ui] micant fl[am]antia lumina toruo.

Motabat ſele circu loca: tum videt ingens
Aduerſum recubare duce gregis: acior inſtat.
Lumina diffuſens intèdere: & obuia toruo.

Sæpius arripiens infrendere ᶜ ſua quiſc[ui]ſa.
Ad vada veniſſet naturæ comparat arma.

Ardet mente: ſuit ſtridorib[ui] intonat ore.

Flexibus & verſis torquetur corporis orbis.
Manant ſanguine: per tracſus vndiq[ui] guttae.

Spiritibus rumpit ſauces: cui cuncta paranti.
Paruulus huc prior c[ui]q[ui] ſulis c[ui]rteret alumn[ui]?

Et mortem vitare monet. per culmina nanc[ui]q[ui]

Qua deducta genas pandebat lumina gemis:
Ac ſenioris erat naturæ pupula: telo

Icta leuic: tu profiluit ſurib[ui]dus: & illum.

Obtritum morti miſſit: cui diſſitus omnis

Spiritus excelſit ſenſus: tum torua tenentem;
Lumina reſpexit ſerpentem cominus: inde
Impiger exanimus vix compos[em]ente refugit.

Et valid[ui] dextra trunc[ui] derrat ex ite, ore.

Qui caſus ſociaret opem; numen ve deorum.

Prodere ſic dubium voluit: ſeu vincere tande

Horrida ſquamoſi voluentia mēbra draconis:
Atq[ui] reluctantis creberis ſoſcedi petentis.

Ictibus oſſa ferit: cingunt quo têpora eriſt?

Et quod erat tardus omni langore remoto:

Nefcius aspiciens timor obcæcauerat artus.

Hoc minus implicuit dira formidine mētem.

Quem poſtq[ui] vidit c[ui]ſum languſcere: ſedit:

Iam q[ui]t: & biuſis oriēs herebo cit e[que]s nox.

Et p[iger] aurato veſper procedit ab oetha.

C[ui] grege c[ui]pulfo paſtor duplicatib[ui] vmbris

Vadit: & in ſellos requi[er]e dare c[ui]parat artus.

Cuius vt intrauit lenior per corpora ſomnus:

Languidaq[ui] effuſo requier[ut] mēbra ſopore.

Effigies ad eum culicis deuenit: & illi.

Trīſtis ab eventu cecinit conuitia mortis.

Inquit: quid meritis ad quæ dilatus acerbas

Cogor inire vices: tua d[ui] me carior ip[os]

Vita fuit vita: rapior per inania venit.

Tu lent[ui] refoues iucunda mēbra quiete.

myrbus eſt conſpicue magnitudinis manu prioris Aphrys
tani ſata: ſubelt iſpecus in quo manes eius cultodire draco
tradit: & deo myrbus n[ou] eſt neſcia fari: id eſt mortis.

q[ui] Corpora lympha fouet. Sonitus alit aeris echo. Echo
vocalis nympha garrula admodu de multis verbis id ha
bet: vt nouiſſima tant[ui] referat. Iu[n]o: cu[n] poſſit miſtās nym[ui]
phas c[ui] ſu[le] dephendere. iſſit ſepius loquacitāte d[ui] ſu
gerene nymphic retardata: quod animaduertens Iu[n]o, ſecit
vt ram[em] in ſine loquedi vocis: g[emi]aret auditac[ui]s: verbā re
portet: hec e[m] naruclum Lyropes & C[ep]hilu hiſt[ui] t[ui] vi.
ann[ui] agent[ē] adamau[t]: c[ui] vagaretur forte p[er] deuia tura: ſe
pe loq: conata: natura repugnāte deſtitit, expeſtabat enim
vt ille prius emitteret voc[ui]: tande ſeduct[ui] a ſidis comitib[ui]
exclamau[t] p[uer]: & quis adeftid[ē] reſp[ed]it Echo: ſupet h[ic]
& conuerſus in o[es] partes iſt[ui] h[uc] veni inquit: n[ou] min[ui]
illa iterat: tande p[uer]h[ic] coeamus id eſt c[ui]ueniamus dixit
Libētius reſp[ol]ura nulli ſono: reoam[ui] reſultit Echo, et egreſ[
ſa e ſylus eſt: vt imiteret ma[n]iſperato colo: ſuſiſg[ui]s p[uer] c[ui]
plaxu. Ante ait emoriar c[ui] ſit tib[ui] copia n[ui]r: eſt ſic quod ſue
tr[ui] p[reta] pudib[ui]da: reſecta frondib[ui]n: ſyluis latet: & antris:
& dolore matieq[ui] consumpto corpore ex ea t[ui] vox ſup[er]
fluit: oſſa vero in ſaxa c[ui]uerſa ſunt: ſuc[ui] corporis in acrea.
Tollebat aur[que] venientis. Tollere eſt inſterre: vel elevare
Virg[ui] in tertio Geor. Tollentēq[ui] minas & ſib[ui] colla tum[em]
tem. Et in primo A[ne]idoru[n]. Et mulcere d[it] fluc[ui]t? & tol
lere vento, aur[que] e[m] vires inſerebat: & e[ui] ad omnia aglem
faciebat, s[ui] am quantit & biuſis oriens herebo cit e[que]s
nox. Equi noctis ſunt nigri: diet candidi: Solis ruffi: Lung
alter n[iger]e: alter albus Pom. Ser.nill[ui]s lunā habere. dixit au
tem. Nox eſt vmbra terre[n]a cum terra apponitur ſolit: nox eſt.
& niſi inſteruentat ſol: vt Catullus dixit nox eſt.

Et p[iger] aurato veſper procedit ab oetha. Oetha Theſſa
ſi[mi] mons qui mare atriſt verſus athiā regionēn: in quo c[ui]
biuſtus hercules ſuit: a[qu]o occident[em] e[m] ſole ſellas credut
oriri: ſicuit mane fol ex oriri videt[ui] ab Ida troadi monte. Vt
L[uc]re, a[it] Veſper, vt meminit. M. varro a Plaunto veſp[ur]o
d[ui]t: vt neq[ui] veſp[ur]o neq[ui] vergi[que] ocidūt. A pa
cunio. L. iſc[er]iubarc[ui] q[ui]ubata ſit ſella, t[ep]us in vtrumq[ui]
veſper[ui]: & lucifer[ui] volunt [t]epus eſſe noctis. Sed Catullus
dicebat omn. s[en]t[ras nominari n[em] o[tem].

cc. II

Culex.

Ereptus tetris e cladibus at mea manes
Vifcera lætheas cogunt transnare per vndas,
Præda charontis agor; vidi vt flagrantia tædis
Lumina colluent inſeſtis omnia templis,
Obua Tifiphone ſerpentib? vndic? compt:
Et ſiāmas; & ſæua quatit mihi verbera poena
Cerberus; & diris flagrant latratibus ora,
Anguib? hinc atq; hic arent cui colla reflexis:
Sanguineuq; micat ardore lumis orbes,
Heu quid ab officio digreſſa eſt gratia; cù te,
Reſtitui ſuperis; læti iã lumine ab ipſo:
Premia ſunt pietatis vbi pietatis honores.

In vanas abiere vices: & rure receſſe

Iuſticiæ prior illa fides: inſtantia vidi.

Alterius line reſpectu mea fata reſinquens;
Ad pariles agor euentus: ſit poena merenti.
Poena ſit exitium odo ſit dû grata voluſtas.
Exiſtat par officiu; feror auia carpens,

Auia cymerios inter diſtantia lucos:

Quem circa triftes denſentur in omnia poene:
Nam victus ſedet imanis: ſerpentibus Othos,
Deuinctus moſtus procul aſpiciens ephialten.
Conati quondam cui ſint incendere mundu.
Et tytios latona tuas memor anxius iras,
Implacabilis ira iacet viua alitis eſca.

Terror ah tantis inſiſtere: terror vmbris?

Ad ſtygias reuocat aquas: vix vltim? amni.

Reſtat: nec areas diuus qui prodiſit eſcas.

Gutturis a renti reuoluit in omnia ſenſu.

Quid ſaxi? procul aduerſo qui mòte reuoluit:
Contemſſe dolor què numia vincit acerbus.
Otia quærentè fruſtra ſub lite puellæ:

Ite quibus tedas accendit triftis erynnis;

Sic hymen prefata dedit cõnubia mortis.

Atq; alias alio denſat ſuper agmine turmas;

Impietate ſera: cù cernam colchida matrem.

Anxïa ſollicitis meditantem vulnèra natis.

v Erept? tetris e cladib? ad mea manes. Manes diu inſer
dicunt: ab eo q[ui]eубант antiqui manon hoc d[est] bonu? no
q[ui] boni ſint: ſed quia bonos p[ut]abat q[ui]ibus animas c[ui]s
m[éd]abant: & manes appellaueru; hinc imane non bonu? idet
horrendu? & aſperu? d[ic]itur. De hinc etiam manu diu
principiu? d[ic]iet: quod Marcus vario & ab eo q[ui] c[ui] manat
ab oriente dies ab eo & homines : nã aluc[ia] & manu apud
Ro. diu? ſunt Luci & Mani. v Lamia colluſer infer
nis. Templu? tribus modis d[ic]iet: vt Marcus varro aſſerite
ab natura ab aſpiciis: ab ſimilitudine: Natura i coelo: Ab
a[ſp]icijs i terra: ab ſimilitudie ſub terra. In coelo templu? di
citur: vt in Hecuba magna t[é]pla coeli tum c[om]tuxa ſiſtus
ſplendidis in terris: vt peribœa ſcrupua ſaxa: Bacchi templi
prope egrediunt ſub terra: vt in andromachia achiruſia iſt
pla altra orci: ſaluſte inſera. Quod coeli eſt quatuor partes
ductur, ſinſtra ob oriente; d[ex]tra ab occafu[n]antica ad me
ridi[em]. poſtica ad ſeptentrionem. Sub terra templu? a terédo cir
ca bellu? qua attriſmur diu? ſt emplu, x Auia cymes
reos inter diſtantia lucos. Cymeriu? ſut: venuſtullim[us] oppio
dum prope cumas ad Acheruſiam paludem vbi eſt deſt[em]
fus ad inſeros. Ideo cymerios lucos pro inferno vſuipuſte
habituere & illic populi cymeri[js] egredientes cauemas &
non egredientes nifi nocturno t[é]pore: erat hi facerentes dar
tes oracula deſeri a Campano reg[em] cum ſemel eſſent miſt
oraculum, y Deuicu? moſtus procul a[ſp]iciens ephial
ten: Alocus Titonu? fili? ex vxore Ephimeride uolatae. Ne
ptuono: duos pueros generavit Ephialten & Othon. H[ui]s
gulius diebus creſcabant. vnde ſuperbia moti louem ad pu
gnam interpellaueru; qua re Iuppiter indignatus apud in
feros delectos p[pe]tuis aſſi[ci]t cruciatibus. Virg. vi. Aengid.
Hic & aloidas geminos imania: vidi corpora qui manis
bus magnum reſcindere c[oe]lum. Aggregreſſu: Iuppitu? Ioum
detrudere regnis z Et tytios latona. Tytius l[ui]nus l[ui]nus
ex helcro O[com]en[i]a: quia interpellarer latonam de ſupro
adac? ad inſeros ab Apolline ad poena: nam eus ſem
per conſumptru] renafacens iecur vultures diripunt.

a Ad ſtygias reuocatus aquas. Tantalus l[ui]nus filius rei
Chorintia: Iou: Mercurio; & Cereri hoſpiti: filio
& Creontis pater: hoſpites coacit: cum illi pedes lauarent
nac[io]to tempore in opere precipitabat in mare. qui apud in
feros faxum a monis vertice ad radices præcips c[ó]ntuono:
deinde: & i subſlime euoluere coac[et]t: h[ui]c Theſeus viat-
c. O[tia] quænentè Iru, ſub, li, pu. Danaus heli F[ul]ius. L[ui] fili
as ægyſi fratristotide filijs c[ó]iuges dare neſſa: ex Aegypto
pulſus prio magna naui argos nauiuſt. Et Scendio pul[u]
fus argis prefuit Aegyptus filijs inſequi ſuſt: ac ne redirect
nifi interempto fratre. Danaus vt ſe liberaret, promiſt nuo
ptias: admonuit vero filijs: vt noctu maritos truudarente
omnes efficitur preter Hy permeſtrà que Lino ſue Linco
pepercit. d Sic hymen preſſata. Hymen bacchi & Vene
ris filius: vt Capalla tradit: deſperatus puell[æ] connubia p
littora folus vagabatur; p[ar]te q[ui] ad facra cluſing C[er]ens
proficiſcentes virgines rapuerant: captuntur: & puell[æ] libe
rantur. In primis hymen Athenas veniens hoc deuſit: &
nuptias ob beneficium a matre puell[æ] impetrat: quam ob
ſo[lic]itatem: vt in nuptis Iunonis memoriam Hymen vo
carent Athenienſes conſtituere: vt apud Ro. Thaſſalio vel
Thaſſalio. e Anxia ſollicitis meditatùe vulnèra natis.
Medea Oeth[rag]is Colchorum rei P[er]ſe: filia: quod Iaſon
cius vir Creuſam Creontis Corinthisu? fili in v[ox]oram ad
ceperat: ſefe [ſ]p[ret]a eſreferens: vito coram duos nato[s]. Dyn
dimu? & Theſandru? interemi: reſiſto Theſſalo a q[ui] Theſ
ſali a dicta eli, h[ui]us y[ecta] dracunibus ad A[eg]eu] ſugit.

b Quid ſaxum procul aduerſo qui monte reuoluit: ſyſi
plus Corinthi que tunc Ephyre diſeantur re: A[eg]eu fili?
& Creontis pater: hoſpites coacit: cum illi pedes lauarent
nac[io]to tempore in opere precipitabat in mare. qui apud in
feros faxum a monis vertice ad radices præcips c[ó]ntuono:
deinde: & i subſlime euoluere coac[et]t: h[ui]c Theſeus viat-
c. O[tia] quænentè Iru, ſub, li, pu. Danaus heli F[ul]ius. L[ui] fili
as ægyſi fratristotide filijs c[ó]iuges dare neſſa: ex Aegypto
pulſus prio magna naui argos nauiuſt. Et Scendio pul[u]
fus argis prefuit Aegyptus filijs inſequi ſuſt: ac ne redirect
nifi interempto fratre. Danaus vt ſe liberaret, promiſt nuo
ptias: admonuit vero filijs: vt noctu maritos truudarente
omnes efficitur preter Hy permeſtrà que Lino ſue Linco
pepercit. d Sic hymen preſſata. Hymen bacchi & Vene
ris filius: vt Capalla tradit: deſperatus puell[æ] connubia p
littora folus vagabatur; p[ar]te q[ui] ad facra cluſing C[er]ens
proficiſcentes virgines rapuerant: captuntur: & puell[æ] libe
rantur. In primis hymen Athenas veniens hoc deuſit: &
nuptias ob beneficium a matre puell[æ] impetrat: quam ob
ſo[lic]itatem: vt in nuptis Iunonis memoriam Hymen vo
carent Athenienſes conſtituere: vt apud Ro. Thaſſalio vel
Thaſſalio. e Anxia ſollicitis meditatùe vulnèra natis.
Medea Oeth[rag]is Colchorum rei P[er]ſe: filia: quod Iaſon
cius vir Creuſam Creontis Corinthisu? fili in v[ox]oram ad
ceperat: ſefe [ſ]p[ret]a eſreferens: vito coram duos nato[s]. Dyn
dimu? & Theſandru? interemi: reſiſto Theſſalo a q[ui] Theſ
ſali a dicta eli, h[ui]us y[ecta] dracunibus ad A[eg]eu] ſugit.

Culex.

XIX

Iam pandionias miferādas prole puellas.
Quarū vox querula eſt: ſupat q[ui] biſtoni9 rex.
Orbus epps mōret volucres euerc? i auras.

Ad diſcordantes cadmæo ſanguine fratres,
Iam trunculēta ſerit; inſeaq[ur]a lumia corpus,
Alter in alterius iac[que] aduerſatus vterq[ur].
Impia germani manat quod ſanguine dextra.
Heu heu mutandus nunq[ui] labor: auſeror vſtra
Indiuera magis; diſtantia lumina cerno.
Elyſiam tranandus agor delatus ad vndam.
Obuſa tilip hone comites heroidas vrget.¹

Aduerſum perſerre faces: Alceſtis ab omni
Inuiolata vacat cura; quod ſeua mariti

Hic chalcedonias admeti cura morata eſt.
Ecce Ithaci cōiunx ſemp decus vna charontis.
Fœminei concep ta decus manet: & procul illa
Turba ferox iuuumen telis confixa procorit.

Quin miſera eurydice tanto mōrore receſſit.
Pœnaq[que] reſpectus: & tūc orpheus maner in te,
Audax ille quidē qui miſt cerberon vnq[ui]
Credidit: aut vlli diſtisplacabile numen:
Nec timuit phlegeronta furēs ardentib[us] vndis:
Nec moſta obtentu diſis ferruigine regna.

Deſſoſſalq[que] domos ac tartara nocte cruentæ
Obſita: nec faciles diſis ſine iudice ſedes.
Iudice qui vi te poſt mortem iudicat acta:
Sed fortuna valens audacē fecerat orphea.

Iam rapidi ſtepterant omnes: & turba ferarum.
Blanda voce ſequax regioni infederat orphei:
Iamq[ui] vnam viridi radicem mouerat alte.

Quercus humo: ſteperat amnes: ſyluq[que] ſonore
Sponte ſua: cantus rapiebant cortice amara.
Labentes biſtuges etiam per ſydera luna
Prefſt equos: & tu currentis: menſtrua virgo
Auditura lyram: tenuiſt nocte reſicta?

Hece eadem potuit diſtis te vincere coniunx:
Euridicēq[ui] vſtro ducendam reddere non fas.
Non erat inuiſa diuſe exorabile moris,
Illa quidā nimiſt manes experta ſeueros.
Preceptum ſignabat iter: nec rettulit inter.

Limina: nec diuſe corrumpit limina lingua,
Sed tu crudelis: crudelis tu magis orpheut:
Oſcula cara petens rupiſt iuſſa deorum.

Dignus amor venia gratum ſi tartara noſſent
Peccatum: meminiffe graue: & vos ſede pioru:
Vos manet heroum: contra man? hic: & vterq[ur]

Æacides peleus: nancq[ui] & telamonia virtus.
Per ſecura patris ſocantur numina: quorum
Connubij[s] venus: & virtus inuiſt honore,

Hunc rapuit ſeritas: illum nereis amauit.
Affideret: ac iuuenis ſciat te gloria ſortis.

Alter in exſeſum referens a naubibus ignis
Argolicis, phrygios torua ſeritate repulſos.
O quis non ſerat talis diuortia belli?
Quæ Troiæ videri viri: videreq[ui] grati?
Teucria c[ui] magno manaret ſanguine tellus

Et fymois: xantiq[ui] liquor: ſygeq[ui] přeter
Littora: cum troas ſeuı[que] vox hectoris tra
Viderit: incaſſes inimica mente pelaſgas.
Vulnera: tela: neceſſignes inferre paratos?

Ipſa magis namq[ui] ida potens ſeritatis: & ipſa
Datq[ui] faces altrix cupidís præbebat alumnis.

Iam pandionias miſerādas. Pandion Athetarū rex fili
am Prognem Thereo Thracie regi ſeu Megarevxorè dedit
hac altera e[mi] fororè ſtuprauit: q[ui] recogita Progne vna c[ui]
Philomela ſore ſthin fili[que] ſupandii patri Thereo poſue
rui: Querit Ithum pater ſeu[que] inter coenandii. Prognes ait:
que poſeis intus habes, Philomela vero pueri cruentum ca
put offert: & repulfa menſa ambas enſe inſequi. Et ſic ſe
ſe ſeſpitaſtates pre dolore: Progne in hirundiné: Philomela in
auè lufciolā: Ithiis in cardueli ſeu Phafianu: Theretis in cri-
ſtară auè: qu[ie] regu[que] decus onſid verti[que] noie epps. Vnde
Outidi.lib. Mer. vi. Verti[que] in volucres cu[que] ſtant in verticæ cri-
ſte. Prominet in modicu[que] p longa cuſpide roſtru. Nomen
epps voluci facies armata videt. f. Ad diſcordantes.
Laius Cadmi p[re]nepos Aedipu[que] generat, Aedipodes Eireo-
clem & poliſiçe ex locaſta, p[ri]pria matre eos, reliquit. Vt alte
rnis regnareſt annis. Etheodes Poliniu: regu[que] non reſtitut:
fed exulè faci: c[que] ſoſugit ad adraftu agtuoq[ui] regè. Et accepa
ſilia Argis i vxorè confpirantibus cum eo Thídeo. Parthe-
nopeo. Adraſto Amphi arao: Hyppomédte. & Capaneo
regibus: q[ui] parti fato occubuere p[er] ſené Adraſtii: Poliniu
ses v[er]o mutuis vuln[er]ib[us] cum Etheodeo ſre occubuit tu
duello: māſtis q[ui] defunctis diſcordata. Nă c[ui] cremaren: pita
ſefe in duas diuſit partes. Ecce Ithaci 2iu[x] ſemp ſemp decus
vna charontis Penolope Icari ſeu Icariu[que] filia errante: Vliſ
ſem c[que] ſoſugê p decenau[que] ſirma caſſitate expectas: porcosom
nes quos habebat multos & p[re]ſertim Eridamanta ſum-
ma c[ui] c[os]ſantia: reppulit. Diom[que] lection & Icarius no
minādi caſu. g. Aduerſum p[re]ſerre fac[que] alceſtis ab omni.
Alceſtis ſeu alceſte Perilei filia nupit Diueto Pherecoru: regi
ex quo genu[que] Eumeleiq[ui] q[ui] in bello troiano ſuit, hec coni-
gesbat marito morte ex oraculo cu[que] alij ex p[er]diotib[us] recau-
rent ſp[ote] ſubiuſt. h. Hic Calcédonias admeti. Calcédon
megareniſt virbs eſt: p[pe] c[os]ſtandinopolim ſatis c[ó]dita ſe
ſterili loco. c[al]cedonii c[ui] appellati: c[que] neglexerit locu[que] ſertilè
& amoenu[que] vbi Bizationi[que] poſte coa[dit]u. i. Quid miſe
ra Eurydice tato. Eurydice Thalòsis filia vxor Orpheti acta
ab angue cu[que] e[mi] inſequereſ. Aritſe p[er]it: Orphæo dolèti a, p[er]
ferpina c[os]ſeſa, i deculpa e[mi] ablata: qua p[er]tuer Euridice ad
campos Heliſeos tráflara eſt: Et Orpheus apud inferos p[er]
e da p[œnas]. k. Alter in exſeſum referens a naubibus
prnes argolicis phrygios. H[ector] p[re]greſſus ad naues igne i
igora ſacere: ac ſeure inſediis coep: a[que] territ græci reſſtere n[ò]
p[ot]erat: aduoluti o[es] ad genua a gallis auxilia implorates.
hoc t[em]e rediſes Aax e P[ir]ygia: ſeuient[è] reſpexit H[ector]e
peimo i[que] ſolet h[o]ſtê a naui[que] reppulit: & extrimè igni p[em]
H[ector]e i[que] ſaxi turbaut: p[ro]ſtratut eripuere e naui[n]bs
Aiacis Troiani: & ſiemaniu: eulert[em] intra muros. A[aux]
victor fugières inſed[que] n[ò] fine magna fitrage. 1 Sygea
q[ui] p[er]ter. Sygeu[que] vrb[us] ſuit in littore eti[que] Auguſtu t[em] dirutam
e nauale A[ch]iuoru[que] portus: & A[cha]ica caſtra: p[pe] eti[que]
lacus trat. m Ida, Mons T[ro]adis.»

cc. iij.

Culex

Omnis vt in cineres rhexi littoris ora:
Clasſibus ambuſtis ſłama lachrymante dareſ,
Hinc erat oppoſitus contra thelamoni? heros:
Obieſtoq; dabat clipeo certamina: & illinc
Hector erat; troie ſummâ decus; acer vterq;
Fulminibus coelo veluti fragor editur in ſe
Tegminib?; teliſq; ſuper ſygcaq; præter
Eripere reſtitus; alter vulcania ferro}
Vulnera proiectus depellere nauibus inſtat;
Hoc erat acides vultu lětatus honore:
Dardaniaq; alter ſuſo quod ſanguie campis;
Hectora luftrauit victor de corpore troia.
Rurſus acerba fremit; paris huc qd lětat; & h?
Arma dolis Ithaci: virtus quod concidit iſta;
Hinc gerit euerſos proles laëtia curus;

Et iam ſtrymonij Rheſi: vtctoreq; dolonis,
Pallade iaz lætatur ouâs: rurſuſq; tremiſcit.
Pamoicon: Aſſamq; horret lěſtrygones atrox:
Illum ſylla rapax canibus ſuccincta moloffis:
Aethneuſq; cyclops; illum metuèda charybdis.
Pallenteſq; lacus; & ſqualida tartara terreant.
Hic & tantaleæ gener æcusus amplus attridæ.
Aſſider arguum lumen: quo ſłama tegente
Oris erichthonias proſtrauit funditus arcas
Reddidit heu grauius poenas tibi troia furuſti.

Helleſpontiacis obiturus reddidit vndis:

Illa vices hoim teſtata eſt copia quondam:

Ne quiſquâ propriæ fortunæmunere diues
Iret in ſterei cœlum ſuper omne: propinquo
Frangiur inuidi telo decus; ibat in altum.

Bis ergo reperens patria: ditataq; præda.

Arcis erichtonix: comes huic erat aura ſecuſda.

Per placiduî curu pelagus nereis ad vndas

Signa dabat: pars inflexis ſup eracta carinis.

Cum ſeu celeſti fato: ſeu ſyderis ortu:

Vndiq; mutatur coeli nitor; omnia ventis:

Omnia turbinibus ſunt anxia: iâ maris vnda

Syderibus certat conſurgere; iamq; ſuperne,

Corripete hec: & ſol; & ſydera cuncta minan:

Ac venit in terras coeli fragor: hic modo læta

Copia; numc miſeris circuſatur anxia fatis.

Immoriturq; ſuper fluctus; & ſaxa caphareis

Euboicast; & per cautes cæicaq; late.

Littora cu phrygiæ paſſim vaga præda pacta
Fluctuat: equoreo omnis iâ naufraga fluctu.

Hicalij ſiunt pariles virtutis honore.

Heroes medijq; ſiti ſunt ſedibus omnes.

Omnis romæ decus magni quos ſuſcipit orbis
Hic fabij decijq; hic eſt oratia virtus.

Hic & fama vetus nunq; moritura per euum

Curti?; & medijs quem quondâ ſedibus virbis.

Deuotuî bellis conſumpſit gurges in vnda:
Mutius & prudens ardorem corpore paſſus.

Legitime geſſit cui fractapotentia regis.

Hic curius clare ſotius virtutis; & ille

Flàminius deuota dedit quí corpora flàmis,
Iure igitur talis ſedes pietatis honores.

Iſtic ſcpiadaq; duces: deuota triumphis

Mœnia quos rapidos lybice carthaginis horret

Illi laude ſua vigean: ego ditis opacos

Cogor adire lacus; viduos a lumine phœbi?

Et vaſtum phlegetonta pati; q; maxia minos

Conſcelerata pia diſcernit víncula ſede.

Ergo quâ cauſam moris: quâ dicere vite?

Verberibus ſæque cogunt ab iudice poenæ.

Cum mihi tu ſis cauſa maligne: cœſcius adſis?

Sed tolerabilibus curis hæc memor auſi:

Et tamen in uanis demitte ſomnia ventis.

Digredior nunq; rediturus; tu coſe fontes;

Et virides nemoruî ſyluas; & paſcua lætus:

Et mea diffuſas rapiuntur dicta per auras;

Dixit; & extrema trifſis cum voce receſſit,

Hunc vii follicitum dimiſit inertia vitæ.

Interius grauiter meniæger; nec tulit viſta
Senſibus inſuſum culids de morte dolorem;

Quantuicunque ſibi vitres tribuere ſeniles,

Quis tamen inſeſtui pugnas deuicerat hoſtem?

Riuum, ppter aque viridi ſub fronde latentem,

Conformare locuî capit impiger huc; & in orbè

Deſtinat: ac ferri cupiduî repetiuit in vlum.

Gramineã viridi ſoderet de celsi pe terram,

Iam memor incoſceptuî pagens ſibi cura laborem
Congeſtuâ cumuſuit opus: atq; aggere multo

Telluris tumultus formatuî creuit in orbem,

Quæ circuî lapide leuî de marmore formans.

Conſerit affiduc curæ meòr: hic & acanthos:

Et roſa purpureo creſcit rubicuſda colore.

Et violæ omne genus: hic eſt & ſpartica myrtæ

Atq; hyacinthos; & hic cilici crocus edit auro:

Lauri, ite phœbi decus exurges rhodo daphne.

Liliaq; & roris nouania cura marin.

Herbaq; thuris opes priscis imita ſabinis.

Chryſathq; hedereq; nitor palléte corimbo:

n Rethi littoris ora. Plinæait: mille gngétis paſſibremoq
tuî a portu Iluî eſt imune: nam ois reru clantas apud Pot
etas extra ſinu funt Rheqoæ littora: habitata: his oppidis
Rhetheo: Dardania, anibæ.

o Et iam ſtrymonij: Strymon fluvius Thracie q; hoſtia
funct; ad radices Achi montis.

p Rheſi: Rheſus rex Louis filius affinitate iunctus erat pri
amo: tum mercede cœductus auxiliuî ferebar; & priusq; co
pias auxiliares ilio inferreſt interſectus ſuit. Nâpaulo autem
captus erat, Dolon vir Troianus qui tortus ab vifſe cœſi
ſus eſt affuturum Rheſum. & oraculo nunciatuî ſi e; equi
bibiſſent Xanti aquam: fore Troiam eemana; & nâ poſ
ſe expugnau:

Virgilijs

Maronis Diræ

XX

Et bacchus libyc regis memor: hic amarithus,
Bumaſtus; virens; & ſemper flórida pínus,
Non illie nariſſus abest: cui gloria formæ,
Igne cupidíneo proprios exarſit in artus;
Et quoc[ui]c[ui] nouát vernátia tempora flores;

His tumulus ſuper in ſeritur: t[ur] fronde loca[rum]
Eulogiù: tacita quod firmat littoravoce.
Parue culex cuſtos pecud[ui]n[il] tale merentí. &
Fuer[ur] officiù vitæ, p[er] mi[que] reddo. Finit Culex.
P. V. M. Dire, id eit carmè execratoriù: ad Battarù.

Attare cygneas repetam carmè vo
Diuſſas ite[que] ſedes: & rura ca[rum] (ces,
Dura gb diras indíxim⁹ (nam¹⁹,
ímpia vota;

An lupos rapíet hædi: vit[que] an leóes
Delphini fugiét píſces: aglaa an col ú
Et converſa retro rerú diſcordía glíſet¹ (bas¹,
Multa prius: fueret: c[ui] non mea libera auena²,
Montibus³ & ſyluís dicá tua facta lycurge⁴,
Impia: trínactix ferileſcant gaudía nobis,
Nec ſœcunda ſenís⁵ noſtri ſœſcía rura
Semía parturiát ſegetes: n[on] p[al]cua colles.

N[on] arbuſta nouas fruges: n[on] p[amp]ínus vuas:
Ip[er] ſen n[on] ſyluæ frondes: n[on] flúmina montes.
Rurſus: & hoc íter ſ repetamus battare carmè.
Eſſo[ras] 

Domici Caldarini Veronêſis i Diras. P. Vir. Maro. enarratio:

Attare cygneas. Súma opuſculi huius est talis. Quíb bello cuili inter M. Anthoniù & Auguſtù habito Cremonè ſes. M. Anthonio ſauiffent. Victòria potest? Auguſtus in eos vultus p[er]miédos animiù direxiffet. Ariù centurionem milíſte tradí diuídeos inter milítes: Cremonèſis ſp[er] agros: ſed eú n[on] ſuffeſſiſſene: etiá vicinòg manuáorù agros diuíſit. Quo c[ir] ca Virgiliani agri inter alios miliaub dati ſunt: q[ui]d e[gre]ſerèſ Maro, n[on] ſolú p[er]tuer deprefſitos agros: verú etiá p[er]tuer amicá Lydiá in Mantua derelictá, h[oc] opuſculú ſonſp[er] Virgili. Et dyras apped lauit. H[oc] eſt malg fortuné imp[er]catòes íholtes factas. Diregit au t[em] ad Battarù: n[on] vicú vt aliqui male ſentíut. Sed (ſicut potest ex verbis Virgi. colligi) Battar[que] arbor erat i agro Virgiliano: ita[que] ſa gú de qua in Bucolicis ſcribí intreſſim,² b Repetam,³ quia ſ. rip[er]fat morte Culicis lamentabile, Cygnus olor etiá appella: aut eſt alba & eú ad morte p[u]ent: maxio dolore agit: ado vt flere videat. Hinc Ouiſ¹ p[er] faſtis de Arione loq[ui]ns: veluti canètia, dura ſeallíſ¹ p[é]na t[am] cátat olor: ſignificat igitur hoc loco lachry mabiles voces: ſe repetitutú de amiliſſe agri ſut[que] Culex ſuper egerat. c Sedes. Rura mea diuifa inter milítes. d Quib[us]f. agris. e Diras. Impr[ex]ationes. e Indíximus. Deoutimus, ſ. An lupos. Ota ſunt i còttariù q[ui]d eſt ip[of]uſible. g Glíſet. Crefcer. h Auena. Pro ſt[ilo] poeſto: & ſcribèdi caractere acci p[er]eſt e[m] herba inter frumèta nafcés: a c[re]ſſedi auiditate auena appellaſt eſt. i Montibus & ſyluís. Quia & mons c[ir]cúda bat arua Virgilijs. Hinc i Bucolicis, Frig[us] c[ap]tабris opacù: & alio bi. Qua ſe ſubducere colles icipiú: molíſis iugú demittere diuó. k Lycurge rex. Thrațæ qui c[ui] ſacta Bacchú ip[er]neret: ſalce genu ſub ſecuit ſutú: diſi[que] t[em] c[ui] om[ec]o Ario ſe diſturú: & milíenú ſorú noíabát eú in q[ui] ager c[ò]tigerat Virgilius⁹. 1 Trynaq[ui]e Dici: poſt[que] ſibi ablant ſut agutatque eos ſequat ſteritas quale habuerſt

cc. iiiij

["Virgilius Battarus", "Hinc autem dulces hinc suavis spiritus agri,\nMutent pectiferos aëtus: & tetra venena.", "Dulcia nò oculis. nò auribus vlla ferantur.\nSic precor; & noſtris ſuperèt hæc carria votis.\nLudimus: & multu noſtris cantata libellis.", "Optima ſyluarum formofis denſa viretis.\nTondemus virides vmbras: nec læta comætes\nIactabis mollis ramos inſantibus auris.\nNec mihi ſæpe meu ſonabit battare carmen.", "Militis ſmpia cum ſuccedit dextera ferro.\nFormoſæq cadent vmbra: formoſior illis\nIpſe cades: iterum domini ſœlicia ligna.\nNec quicqú noſtris potius deuota libellis\nIgnibus ætheris ſlagrabit lupiter, ipſe.", "Iuppiter hanc aluit: cínis hæc tibi fiat oportet.", "Thracis tür boreſpirent immania vires,", "Purus agat mixtam fulua caligine nubem:\nAffricus imineat nymbis mutantib? hymer.", "Cum tua cyaneo ſresplendens æthere ſylua,", "Non iteru dicens herebo tua lydia dixit.", "Vicinæ flæmæ rapiant ex ordine vites.", "Paſcantur ſegetes diffuſis ignibus aure.", "Tranſuolers arboribus: còi ugat & arbor arſitas\nPertica: quæ nostros metata eſt impia agellos.\nQua noſtris fines olim: cínis omnia fiant.", "Sic precor: & noſtris ſupent hæc carmina votis,\nVnde: quæ noſtris pulſatis littora lymphis.", "Littora: quæ dulcis auras diffunditis agris,\nAccipite has voces: migret neptunn? in arua.", "Fluctibus & ſpilla campos perfundat harena.\nQua vulcanus agros paſtos l iouis ignib? arcet.\nBarbara: dicatur lybice foror altera ſyrvis.", "Triftius hoc memini reuocaffe battare carme,", "Nigro multa mari dicunt portenta natare.", "Monſtra repentinis terëtia ſæpe figuris.", "Cum ſubito emerſere furenti corpora ponto.", "Hæc agat inſelo neptunnus caæ tridenti.", "Atrum couertens aſtu maris vndiq ventis.", "Et ſuſcum? cinerem canis exhauriat vndis.", "Dicatur mea rura ferum mare: nauta caueto.", "Rura quiibus diras indiximus impia vota.", "Siminus: heu neptunne tuis iſundim? aris.", "Battare ſtumínibus tu noſtros trade dolores.", "Nam tibi ſunt fontes: tibi flumia ſemp amica.", "Nil eſt qd pdam vlerius, merita omnia dici.", "Flectite currentes lymphas vagæ flumia: retro", "Flectite: & aduerſi rurſum diſ fundi te campis.", "Incurrant amnes paſſim remeantibus vndis.", "ſculi cù inde proſerpinà a: Plutone ſuſuerit raptam m Senis no\nſtri. Patris mei Virgili qui diſcatur Rufe'rex, n Effortas,\nVacuas. o Cereris id eſt: frumèt p Sulei. Vos ſuſu agnus\nq Còdatis, abſcòdatis. r Aefu. id eſt in eſtate ſunt oìa per\nſufera. s Oculis. Nec audianf neq vidantur aliquia dolca.\ns Optima, Tu Battar. t Viretù, Virguletù. r Dextra\nMilitis Arti. t Iuppiter. id eſt aer. v Thracis cum hore\nQua Boreas flat ex: fratratia que eſt i ſeptètrio. x Imma-\nne, id eſt imaniter. y Fulua caligine. Reſpict puluerem qui folia\nagere vêto caligare oculos. z Tua. Sylua ex te arbore ſea,\na Cyanæo. Nò a colore coeleſti ſicut quidă interſat ſit dixit.\nSed a Cyanæis petris i regiſe ponit frænque ſer mouethb: epiſtet\ntraduit. vt ita ex motu aeris: & ex vêctoru tifim: arbores mouenf\nhuc atque illuc trerentur & implerentur: veluti Cyanæe inſulæ.", "b. Lydia. Lydia eμ amicè Virgili. nò noie prio: ſed placas\nbile notare voluit nufq eμ meretrices placabiliores ch lyda re\nperiunt: vt nò ſolù a futurorb: p[æ]cta exigat g[ui]mo illius p[ol]uſat.", "c Paſcanſ. Denoten: d Auræ. Ventorù. e Tratuolot. Er\npiaſ & eradiceſ. f Pèrrica. Lignea. g Metate. id eſt meſus\nrata & que metà facit, h Vnde. Aquas miniti flutui declara\nuit, & littus nò ſolù maris verù & fluminis diei polle. 1 Ac\ncipite. Audite. k Neptùnus. Mare ip[os]m træeat in arua mea.\n1 Paſtos. còſumptos, m Barbara. Sylua dicè: Barbara &\nſyrtes Loca eſſe aſtrice fines egypti ſover ſiculofiſima a ſyrm\ndicta: quod eſt trahere. Eſt eμ ingilitas maris & terra magna\n& in vno loco. p[u]ſundiffiſima i alio vero fatis vadòsa ſp[ra]tioq vê\nto cumulus harenq qui lupra mare fuerat i. p[u]ſundiffiſmas reſidet\nxalles: & quid deprimebat mox ſup aquas aggeri: & ſunt Syro\ntes maiores & miores & ſpatio paſſuli ducentorù g[ui]mogunta\nmiu. Sepantur: minor a carthagine trecctis mili? paſſu: uſtat\n& totidè ambiq: maior vero quadrigêris, xxv. milib[us] paſſuum\nSerui, vêro vybiq: arenofa in mari ſut loca ſyrtes alient voca\nri. Barbara: aſpera inculta & alter ſyrtils id eſt tòra harenofa. Di\ncùt hoies portèta nafct tumète mari. n Nigro. Turbato & p.\ncellofo. o Agat hec. Saciat hec portèta Neptùnus a nando.\np. Pufucin cinere. Terrà nigrà, q Dicani: mea rura, Videatur\neſſe quoddà mare turbidù. r Min' inſundim. Min'damus,", "s Neptune. O neptune tuis altantib quæ debæamus factu.\nt Battare, O battare quod fontes tui ſpaignan: per arua mea:\nvt videant mare retro cùrrethus vndis. v Sinat: eonib: id\neſt faciat q[ui]d ſemp ſut i meis agris errors. Liundatores: fontu,\nx Gryllus, id eſt ſit rana i eo loco vbi ſhabant grylli. y Ca-\nua. Còcauitate, z Minates. id eſt milites q[ui] minates noh ſea\nteran: talib[us] imbribus: & cogan[us] relingre meos agros belli inter\nM. Antonu: et Augu, a Cumulo. Cumulù huc Bucu. Vir:\noptie declarant: cù inſe eſt: a[que] ſepulchru i cipit appareo biantur\nhec eμ bianor Anis tui (c) & Măthus Thyreſque filius ſuit a q[ui] man\ntua denotata eſt: h[uius] foror: Lydia ſuſi dixere a qua & denot\nminari potuit amica Vir. pater Vir. dicebat: vir rufac. b Ca\nfus, Euêtus et fortuna. c Emigret. Dicet ederufet lydia ſua:\nlydia videt vos fontes & alloqui: & cantat, vobis: diſeut vos\nfontes agric: mei amari a lydia: viticula pua vitis illeſter concu\nbèdo. cùrrite o nimphæ: cùrrite d[ui] ego expono meos q[ui]monias\ntauro loue: e[ar]opa reſpict fili: agenons regis phœnoq q[ui] am\nmetis delectare: & eſpe fupra alcedè cùſueuſter: iuppiter i lor\ntillimù rauru: cùuerſus: e[à] abſuipmt: & h[ui]s locos deruſque quibus\nnomè enropq: enditui eſt. d Auro. Ad danaem Acuſi fili: re\ntulit q[ui] in turri enea clauſa erat: ne q[ui] e[à] ſupraſſet, p[er] acuſi\nquod erat: vid: ſt: maior parè: nafcere: qua re Iuppiter in pluuii\nauru: cùuerſus gremio puellè exceptus ſuit: ſicq[ui] e[à] còprefit: &\nex ea Perſe: natus ſuit. e Aueras, a d.l.c. Nec capians e[am]o\nre, f Vaccula: Parua vacca. g Pater hede. Hicrus.", "t Battare, O battare quod fontes tui ſpaignan: per arua mea:\nvt videant mare retro cùrrethus vndis. v Sinat: eonib: id\neſt faciat q[ui]d ſemp ſut i meis agris errors. Liundatores: fontu,\nx Gryllus, id eſt ſit rana i eo loco vbi ſhabant grylli. y Ca-\nua. Còcauitate, z Minates. id eſt milites q[ui] minates noh ſea\nteran: talib[us] imbribus: & cogan[us] relingre meos agros belli inter\nM. Antonu: et Augu, a Cumulo. Cumulù huc Bucu. Vir:\noptie declarant: cù inſe eſt: a[que] ſepulchru i cipit appareo biantur\nhec eμ bianor Anis tui (c) & Măthus Thyreſque filius ſuit a q[ui] man\ntua denotata eſt: h[uius] foror: Lydia ſuſi dixere a qua & denot\nminari potuit amica Vir. pater Vir. dicebat: vir rufac. b Ca\nfus, Euêtus et fortuna. c Emigret. Dicet ederufet lydia ſua:\nlydia videt vos fontes & alloqui: & cantat, vobis: diſeut vos\nfontes agric: mei amari a lydia: viticula pua vitis illeſter concu\nbèdo. cùrrite o nimphæ: cùrrite d[ui] ego expono meos q[ui]monias\ntauro loue: e[ar]opa reſpict fili: agenons regis phœnoq q[ui] am\nmetis delectare: & eſpe fupra alcedè cùſueuſter: iuppiter i lor\ntillimù rauru: cùuerſus: e[à] abſuipmt: & h[ui]s locos deruſque quibus\nnomè enropq: enditui eſt. d Auro. Ad danaem Acuſi fili: re\ntulit q[ui] in turri enea clauſa erat: ne q[ui] e[à] ſupraſſet, p[er] acuſi\nquod erat: vid: ſt: maior parè: nafcere: qua re Iuppiter in pluuii\nauru: cùuerſus gremio puellè exceptus ſuit: ſicq[ui] e[à] còprefit: &\nex ea Perſe: natus ſuit. e Aueras, a d.l.c. Nec capians e[am]o\nre, f Vaccula: Parua vacca. g Pater hede. Hicrus.", "h Interpellatos, Aſtalia nunc: plorat amorres. Impedinos. In\nterrutos: ſicut ergo ſydera ſemp ſedeſtui i vice ſuas: ſed ego nò\np[u]ſum redire ad meos agros. i Tui. o. Omnia vos eſt: vos:\nk Vos. ſulia: & phœbe, 1 Eſtis. o. Oia terentis. m Vo\nlueban: Errat: n Similis còdi. Nà aureo ſeculo nymphæ ſeu\nt[em]errabat p[yl]uas & loca. o Minoidis. Tangit aridne fili:\nMinois qua i litorre a: theco deridet: Bachch? rapuit. & i: cœlo\nduct i i ſydus cùuerit: & corona: aſironomiæ e[à] appedlat: Vir. pri\nmo Geor. Gnoſiæ: ardèns decedat ſtella corone. Numina: auræ\nvt plurimù ſuas amicas cœlo còſacrabat. o Vità. Qua oſ\nvirgics i figutu caitit: tis figu: g[er]ebàthoc eſt i lineas ſiclas in ſi\ngui ligate virgutatis ſolban: & zonà aſſere qua tingebant:\nvt etia: Cattulus in primo paſſibus oſtedit d[ui] ingu: quod zonam", "", "", "", "", "", "", "", "", "", "", {"bbox":

Ditæ

XXI

soluit diu ligatæ: p. Mec noxe. Noxa quod cœubuerit cù Ly
dia, p. Iuppiter an sæi. Priuſcipæ factæ est cœiunx Æ dicerec: quaſi
dicat: habuit cori cù Iunone priuſcipæ effect cœiunx. P. Opus.
Rhœcia, q. Illi, Mœſto vulcano, q. Aurora. Amaut Tiv
toni. Ipa em nunc: habuit talè inſoſicatè quælè ego. r. Awa
ta. Quaſi dicat deberè ego eti habere grate aurea: quælè habue
runt dei. s. Læua fors, Aduerfa. t. Tата. Mala mihi ſuere
ve ita manec quod me vix potes cognosere.

Nec nostros exire ſinant erroribus agros;
Dulcius hoc mem reuo caſti battare carmen;
Emanent fubito ſicca tellure paludes.
Et metat hinc miles: ſpicas v bi legimus olim.
Occupet arguti grylli, 1 aut a garrula rana.
Tristius hoc rurum dicat mea fiſtula carmè.
Precipitèt altis fumàtes montibus hymbres.
Et late teneant diffuſos gurgite campos.
Quis dnis inſesta minates ſtagna relinquunt
Vnde lapſa meos agros peruenerit vnda.
Pisceetur noſtris in finibus aduena arator.
Aduena; ciuili qui ſemper crimine creuit.
O male deuoti piatoru crimina agelli.
Tu quoque inimica tui ſemp ſicordia ciuus?
Exul ego indènatus egens mea rura reliqui.
Miles ut accipiat ſunefiti premi a belli.
Hinc ego de cumulo mea rura nouiſſima viſa.
Hinc ibo in fyluas obſtabunt iam mihi colles
Obſtabunt montes: campos audire licebit.
Dulcia rura valete: & lydia dulcior illis.
Et caſti fontes: & ſelix nomen agelli.
Tardius ah miſerè deſcendite monte capelley
Mollia non iterum carpetis pabula nota.
Tuq refiſte pater: & prima nouiſſima nobis.
Intueor campos longum manet hoſtus in illis.
Rura valete iterum: tuq optima lydia ſalue.
Siue eris: & ſi non: mecù morieris vtrunc.
Extremù carmen reuocemus battare auena.
Dulcia amara prius ſient: & mollia dura.
Candida nigra oculi cernent: & dextera lœua.
Migrabunt caſus aliena in corpora rerum.
Quam tua de noſtris emigret cura medullis.
Gaudia ſeper enim tua me meminiffe licebit.
Inuideo vobis agri: formoſa: prata.
Hoc formoſa magis mea quod formoſa puella
Eſt vobis: tacite veſtrum ſupirat amorem.
Vos nunc illa videt vobis mea lydia ludit.
Vos nunc alio quitatur; vos nunc arridet ocellis.
Et mea ſubmiſſa meditatur carmina voce.
Cantat et interea mihi q cantabat in aurem.
Inuideo vobis agri: diſcetis amare.
O fortunati nimium multumq[ui] beat:
In quibus illa pedis niuei ve ligia ponet.
Aut roſeis digitis viridè decerperit ut im.
Dulci nanc tumet non dum viticula baccho.
Aut inter varios Veneris ſlipendia flores.
Membra dedinari: tenera: illiferit herba.

Et ſecreta meos ſur tim narrabit amores,
Gaudebùt ſyluæ: gaudebunt mollia prata;
Et gelidi fontes, autium: ſulentia ſient.
Tardabunt riui labentes: currite lymphae:
Dum mea iocundas exponat cura que relas;
Inuideo vobis agri: mea gaudia habetis.
Et vobis nunc eſt: mea que ſuit ante voluptas;
Hen male tabefcunt morientia membra dolore.
Et calor: inſuſo decepit frigore mortis,
Quod mea nò mecù dña eſt: non vlla puella
Doctor in terris ſuit: ac formoſior: ac ſit
Fabula non vana: et tauro loue digna: vt auro
Iuppiter auertas: auro mea ſola puella eſt.
Fœlix taure pater magni gregis: & decus: a te
Vaccula: nò nonque ſecreta cubilia captans.
Fruſtra: e patitur fyluis mugire dolore.
Et pater hædoru ſœlix ſemperq: beate.
Siue petis montes prèruptos ſaxa pererrans.
Siue tibi fyluis noua pabula faſtidiret
Siue liber campis fecum tua lacta capella eſt.
Et mas quocir: eſt illi ſua ſœmina i uncta:
Interpellatos nunc: ploraui amores.
Cur nò & nobis facili natura ſuiffet?
Cur ego crudelè patior tam ſæpe dolorem.
Sydera per viride reſedet cù pallida mundùt.
Inq: uice: phœbe excurrens atq: aureus orb.
Luna tui tecù eſt: cur non eſt & meamecù.
Luna dolor noſtri quid ſit miſerere dolentis.
Phœbe gerês in telaurus celebrabìt amorem.
Et què pompa deù nò fyluis fama locuta eſt.
Omnia vos eſtis: ſecù ſua gaudia geſtat.
Aut inſperfa videt: mûdo q dicere longù eſt:
Aurea quin etià cù ſæcula volueba ntur.
Conditio ſimilis: nòret mortalibus illis.
Hæc quoq: præterea notù minoidis: aftrem.
Quar: virù virgo ſicut captiua ſecuta eſt.
Lêdere cœcolæ potuit: nos noſtra quid aſlas.
Conditio nobis vitæ quæ durior eſset.
Ausus ego primus caſtos violare pudeores.
Sacrataq: mea vitam: tentare puellæ.
Immatura mea: quoq: noxæ soluere facta?
Iſtius atq: vtinam facti mea culpa magiſtra
Prima foret larem: mihi vita diutius eſset.
Nam mea nò vło moreretur tempore ſama.
Dulcia cù veneris ſuratus gaudia primù
Diceret: atq: ex me dulcis foret orta voluptas.
Nam mihi nò tantum: tribuerùt impia vota.
Auctor et occulti noſter foret error amoris;
Iuppite: pante ſui ſemper mendacia ſuru.
Cù iunone prius cœiunx què dictus vterq eſt.
Gaudia libuit: dulcê ſuratus amorè.
Et mecù tenera gauiæ eſt Iudere in herba.
Purpureos flores quos inſuper accùbebat.
Grandia formoſo Iupponens gaudia collo.

cc ♡

Aethna

Tum credo fuerat mauros diffent? in armis,
Nam certe vulcanus opus? faciebat; & illi,
Trifiit: turpabat? mala fuligine barbam.
Non aurora? nouos etiam plorauit amores;
Atque tubens oculos rofeo celauit amictu,
Talia cœlicolæn unquid minus aurea? promo
Ergo q[ui]d de? atque heros; cur n[on] minor? ætas?

Maronis.

Infocelix ego n[on] illo qui tempore ratus:
Quo facilis natura fuit: fors o mea Ira?,
Nascendi: miferunt? genus: quo s[er]a libero est,
Tanta meavitæ cordis fecere rapiram,
Vt mane?: quod vix oculis cognoscere possit,
Finis est.

P. Virgi, M. arthne q[ui] a q[ui] bufda Cornello tribuit,

P. Virgi, Maronis Aethna.

Ethna mihi rupti, cauis fornicat
Et q[ui]tâ fortes voluât in (b[us] ignes,
Q[ui]dremat iperit: q[ui]d (cedia cauſe,
Carmêerit: dex: (raucos torq[us]at est?
After mihi carmis auçor Apollo.

Domicij Caldarini Còmentanuï in Aethnam, Virgili.

Nòc Virgilianu? c[ui] op[er]t, quic[que] ex auçorib[us] refanç. Et s[an]e
c[ui] i c[er]tis: adco vt; Nafonê[n]o? ob alia c[um] op[er]t de Aethna
dimiliſſe affirmet: niſi p[er]ter Virgiliu? qu[em]tâ, c[er]p[er]tis c[or]
p[er]t[u] habebat. Corneli? Seuer[us] etiâ ob eand[em] c[um] d[omi]
tus traditur, s[um]a t[um] operis c[it]: vt c[um] Aethnei mend[ur]i refanç:
n[on] quaſe poe[ct]e aſſerit: ſed que a ſumis philofophis expoli[ta] ſit.
Quis enim ignoret ethna flagrât[em] adco vt niues nequaquam

Ethna

Maronisi

XXII

Seu tibi dodone potior tecquæ fauentis:
Seu te cynthos habet: seu delos gratior illa:
In noua pierio properent a fonte forores.
Vota: per in solitum phœbo duce tutius iurit;

Aurea ſecuri quis neſcit ſecula regis,
Cum domitis nemo cererem ſactaret in aruis:
Venturifc malas prohiberet frugibus herbas;
Annuas ſed ſacrae compleerent horrea meſſes.
Ipse ſuo flueret bacchus pede: mellacq lentis
Penderent folijs: & pinguui pallas oliua.

Secretos omnes ageret cum gratia ruris,
Non ceſſit cuiq[ur] melius ſua tempora noſſe:
Vitima quis tacuit iuueni certamina colchos:
Quis nò argolico deſſeuit pergamon igni:
Impoſitâ & trifti natoriù ſimere matre:

Auerſum ve diem: ſparſum ve in ſemie denueri.

Quis nò periret doluit mendacia puppis.

Desertam vacuo mino ida littore queſtus:
Quicquid in antifquu ſactata: eſt fabula carmè.
Fortius ignoras molimur pectore curas.

Qui tanto morus operi: quæ cauſa phénnis
Explicet indenſum flàmas: & ructet ab imo
Ingenti ſonitu moles: & proxima quæq[ui]
Ignibus irriquis vrat: mens carminis hæc eſt:

Principio ne quem capiat fallacia vatum:
Sedes eſſe de: tumidifc e ſaucibus ignem
Vulcani ruere: & clauſis ſeronare cauernis.
Festinantis opus: non eſt tam ſordida diuis
Cura: necq[ui] extremas ius eſt dimittere inſertis;
Sydera ſed uo: regnant ſubſilia coelo.
Ille necq[ui] artificum curant tractare laborem;
Discrepat a prima facies: hæc altera vatum.
Illis cyclops memorant fornaecibus vſos.
Cui ſuper incudè numerofa in verbera fortes:
Horrendu magno quateret ſub pòdere fulme.

Armarento: louè: turpe eſt ſine pignore carme
Proxima viuaces æthnei: verticis ignes.

Impia ſollicitat phlegreis fabula caſtris.
Tentauere nefas olim detrudere mundo
Sydera: captivuicq[ui] Louis tranſſeire gigantes
Imperii: & victo leges imponere coelo,

His natura ſuos alio tenus imago per orbes

Squameus intortos ſinuat veltigia ſerpens.
Conſtruit magnis ad prælia montibus agger.
Pelion offa creat ſi minus p[er]mit oſſan olympus,

Iam coaceruatas nituntur ſcandere moles:
Impius & miles metuentia cominus aftre:
Prouocat inſeſus cunctos ad prælia diuos:
Iuppiter e coelo metuens: d[ex]traq[ui] choruscans
Armatus flàmâ: renouat caligine mundu:
Incurſant valto primu[que] clamore gigantes.
Hic magno tonat ore pater: geminatq[ui] ſauertes
Vndiq[ui] diſcordes comitù ſimul agnie ventos:
Denſa per attonitas rumpunt: ſulmina nubes:
Atq[ui] in arma ruuit quecunque potentiá diuum.

Et mars ſeuus erat ià cætera turba deorum:
Stât vttriq[ui] metus: validos tum iuppiter ignes.

Increpat: & iacto proturbat ſulmíne montes.

Illic deueſte verterunt turba ruinae.

Inſectæ diuis acies: atq[ui] impius hoſtis?

cadere auſtores exiſtimauerit: atq[ui] vt quinquagena & cen-
ta milia paſſuum arenas flàmarù globus ructaret: ara
det autæ noctibus ſemper: & miraculi igneum materiam
tanto euo ſufficere patet. Crater eius ambitu: ſtadia. xx. Fa-
villa tauruominiï. & carnium vſos peruenite affirman
de Fragore: vero ad marone & gemellos colles: quocumque
mo do tanctum per noſtem lucere & ſplendentem apparere affir-
mauere a cæcumie. Nà iter diu ſumu et caligine obſidetur.
b Dodona Epiſylna in qua oracula per colíbibus red-
debantur. Licet Herodotus mulierè quandtâ reddidilie affir-
met. Phafelia in Littà mons eſt ardens: vt ethna. què Plu-
nus appellat Phafen. ibidè ficut & in patera Apollo ora-
cula reddebat: h[ic] Lytias fortes alibi poetam appellaſſe af-
firmant.

c Cynthos: Mons eſt vbi apollo colebarè: alibi inſulam
vnam cycladum legimus.

d Delos. Inſula in eggo mati, dicta qualiſi dila, id eſt ma-
nifeſta Apolínis reſponſa præberentur.

e Securi regis. Saturni.

f Secretos omnes. Quia racite fluit oleu: & matre intelluge
Medcam.

g Auerſum dié: Tangit fabulam Atreii & Thiesio.

h Sparſum in ſemine, Tangit Cadmiu qui dentes ſemina
uit draconis. Vnde nati ſunt homines armati. Poffet et cia-
ntelligi de Iafone.

i Quis non periret. Tangit Theſa qui Phedtrâ fororem
Ariadnés digit in vxorem. Lecet ipſi Ariadne iure turado
ſe eam in vxorem ducturum promiſſet.

k Minoida: Filiam Minois Ariadnem.

l Principio. In narratïóis h[uius] principio d[ic]iſe neq[ui] exſequuus
rum poëtica figmenta: fed tantu[que] res phýficas: ac cauſas ve
ras igni[que] ſpiratiu[que] ex ethna (J[ui] Refonare cauern) In ſecelliz:
& remotione ething ſubterranei ſunt meatus ad Ieram vſos
inſulam. vbi Vulcanus cum alijs ſuis fabris fulmia fabri
 care dicitur. Hinc iſtibus loca omnia ſeronant. Vnde Virgï-
lius: Inſula ſycanium ſuxta latus colianç: erigitur Lypa-
ren: ſumantibus ardua faxis. Quam ſubſter ſpecus & Cys-
clopum exſa caminis antra ethingatonant: validiq[ui] in cudi
bus iſtus.

m Siné pignore. id eſt ratione.

n Proxima, id eſt tertia.

o Phlegrei campi, Phlegrei ideo dicti: uq[ui] bi ſi[que] in topio
maximi ignis.

p His natura. Secundi multos auſtores loquor qui d[ur]b
cunt gigantes pedes habuiffe ſerpentinos.

q Sinuat. Curuat.

r Coaceruatas, id eſt accutum ulatæ.

Maronis

Ethna.

Preceps cù caſtris agit: materq[ui]tacentis.
Impellens victos: cù pax eſt reddita mundo:
Tum liber celfa venit per ſydera coeli.
Defenſi q[ui] decus mûdi nunc redditur aſtri
Gurgite trinacro morientc[ui]uppiter æthna.
Obruït enceladu: valſi quoq[ui] pondere montis
Aeſtuat: & petulans expirat faucibus ignes,
Hæc eſt mendoſe vulgata licëtia famæ.
Vatibus ingeniù eſt: hanc auget nobile carmê.
Plurima pars ſcçnæ eſt reru fallatia vates:
Sub terris nigros videru carmina manes.
Atq[ui] inter cineres ditis pallentia regna.
Mentiti vates ſtygias vndalc[ui] canentes.
Hi tytion ſeptc[ui]ſtrauere in iuggera ſcedum:
Sollicitant magna te circuï tantale poena:
Sollicitantq[ui] ſiti: minos: tuaq[ui] xace in vmbris
Iûra canunt: idemq[ui] rotant Ixionis orbem.
Quicquid & interius falſi ſib[ui] conſcia terra.
Nò eſt terra ſatís: ſpeculantur numia diuum:
Nec metuunt oculos alieno admittere coelo.
Noruït bella deum: norunt abſcondita nobis
Coniugia: & falſa quotiens ſub imagine peccet
Taurus in Europê: in ledam candidus ales:
Iuppiter vt danæ preciòſus fluxerit imber.
Debita carminibus libertas iſta: ſed omnis
In vero mihi cura: canam quo feruida motu
Aeſtuat æthna nouosq[ui] rapax ſibi cògregat ig
Quacq[ui] imèſus ſe terre porrigit orbis: (nes,
Extremiq[ui] maris curuis agitat ab vndis.
Nò totu: infolidu defit: nacq[ui] omnis hiatu.
Secta eſt omnis humq[ui] penitulq[ui] cauata latebris.
Exiles ſuſpenſa vias: igiturq[ui] animantis
Per tota errantes percurrunt corpora venæ.
At vitam ſanguif[ui] omnis qua còmeat idem
Terra voraginibus conceptas: digerit auras,
Scilicet haud olim diuifo corpore mundi.
In maria ac terras: & ſidera fors data coelo,
Prima ſecuta maris: deſediteq[ui] infima tellus.
Sed totis rimoſa cauis: & qualis aceruis
Exeat imparibus ſactis ex tempore faxis,
Vt crebro inſtrorfus ſpacio vacuata corymbos.
Pendeat in ſele: ſimili quoq[ui] terra figura
Intenues laxata vias: nò omnis in arcum:
Nec ſtipata coit: ſiue illi cauſa vetuſta eſt:
Nec nata eſt facies: ſeu liber ſpiritus intra
Effugiens molitur iter: ſed lympha perhenni
Edit humu: limo: ſurtu: q[ui] obſtantia molis.

Haud etiam incluſi ſolidu videre vapores:
Atq[ui] igni quaſita via eſt: ſiue omnia certis
Pugnauere locis: non eſt hic cauſa dolendi.
Dum ſtet opus cauſæ: quis e[m] nò viderit illud
Eſſe ſinus: penitus taſtos emergere fontes,
Cum videt: ac torrens imo ſe mergere hiatu.
Non ille ex tenui: vocèq[ui] agat: acta necceſſe eſt:
Couſtuit errantes arceſſant vndiq[ui] ab vndis.
Et trahat ex pleno quod fonte còtrahat amne.
Flumina quin etiam latis currentia tiuis.
Occafus habuère ſuos: aut illa vorago
Direpra in preceps fatali condidit ore:
Aut occulta fluunt rectis: adoperta cauernis:
Atq[ui] inopinatos referunt procul edita curſus:
Quod ſi diuerſos emittat terra canales...
Hofpiciu: fluuium: aut ſemita nulla proſecto
Fontibus: & tiuis còſtet via: pigraq[ui] tellus.
Conſerta in ſolidu ſegnis ſub pondere cèſſet:
Quod ſi precipiti conduntur flumina terris,
Condera ſi redèut ſi qua eant incoſdita ſurgat.

s Mater. id eſſ terra: quia dicuntur filii terræ gigantes:
t Sub terris. Audent Poet[ex] eſ scientia non ſolur rerum h[uius] marum verum etiam diuinarum. v Carmina. Pontifici ipſi poeris. x M[ori]tis. Quia non habent rem mani ſeſtam. y H[ui]tior. Tytius titani & Etare fil[ui] Latone vim inſerre voluit. L[icet] Virgil. Terre fili[ui] necno ab ca[n]us trutum. Nec n[on] & Tytius terre omnino[n]tus a lumenitâ t[em] enim magnitudinis ſuit: vt vix eum: nouê ſugera agri caperet. q[ui] Boed[ui] Lafctuï. z Sollicitat[ur] magna. Quia habet: aquas & p[oma]: nec tamen efuriens continguere poſt: damnatus en[am] ad inſeros: quia deorum fac[ui] reudæ rat Ouiſi. Querit aquas in aquis: & p[oma] fugatia carpit. Tantalus: hoc illi garrula lingua dedit: & hoc in libro ſine titulo. Albi tamè p[pter] P[lope] fili[ui] inter epulas deoſi ap[oftit] ad h[ui]mo[] p[o]cenas damnat[ui] legi? q[ui] Sollicitat[ur] q[ui] ſiut. a Minos. A[eadus] & R[hadam]atus p[er] Poeris judices inſors. T[or]orit dicutur. b Idèq[ui] rorant. Ixion ſouſa ac v[n] ex centauris: qui c[ui] Iunonit[em] c[ub]itu ſea c[act]are: loye ſu[n] minatus & ad inſeros damnatus voluſt rota: vnde Tibulius. Iliic Iunonê tentare Ixionis auſi verantur c[eleri] nox[ia] m[ê]bra rota. Alter Ixion legi[ſ] apud Porphyronê qui ſoſe rum ſu[n] p[od]idit fac[ta] ignis J[ou]ea: vt non ſoli dot[em] verum c[ui]ſta ip[er] p[off]idere t[or] Hor. Tauruï in Europê: id e[li] lupa p[iter] mutatus in Taurum.
c In ledam candidus. Quoniam mi: t[em] e[ſ]uit in cygnu[m]us tatus, venit in Danaem. Acrify filiam: in pluui[am] aurum.
d Corymbos. Corymbê hedêr[em] habet racemos inſequales ſic ut terra qu[em] eſt inequalis.
e Edit. Conſumit, deuorat.
f Obſtantia molis, molem obſtantem.
g Vapores. Ventori ſurores.
h Omnia. Elementa.
i Sinus. Curuitures.
k Teuni. Ex re minima.
l Confluit. Confluia in aquas fluences.
m Occafus. Fines ſuos.
n Pigra. Decifa.
o Celsus. Det locum.

Ethna

XXIII

Haud miru̯ clausi etiam ſi ſilibera ventis
Spiramenta latent: certis tibi pignora rebus:
Atc̄ oculis h[æ]sura vias dabit ordine tellus.
Immenſum pleru̯c̄ ſinus: & iuggera pedu[m]
Intercoepta leget; denſc[ɔ] abſcondita nocti
Proſpectare procul chaos ac fine ſine ruina[;
Cernis & in ſyluis ſpatio[; cubilia retro:
Antra[; demiſis pedibus fodiffe latebris.
Inc[ōperta via eſt operu̯; tantu[; influit intra;
Argumenta dabunt ignoti vera profundi.
Tu modo ſubtiles animo duce percipe curas.

Occultam[ɔ] fidem manifeſtis abſtrue rebus.
Nam quo liberior; q[ɔ] eſt an imoſior ignis

Semper: et incluſus nec euectus ſaeuior ira eſt.
Sub terra: penituf[ɔ] mouê[t hæc p[la] necſſe eſt
Vindla magis ſolu[;at; mag[; hoc obſtatia pellat,
Nec tamè in rigidos exi[t contenta canales.
Viſa niuē flāma auertit: qua proxima cedunt.
Obliquu[;] ſecat qua viſa teterrima cauſa eſt.

Hic tibi terra tremor motu: hic tibi deſus hiatu
Spiritus exagitat venas; ceſſantiac[ɔ] vrget.

Quod ſi p[il]ſiſa foret ſolido[;] inſtaret in ani.
Nulla daret miranda ſui ſpectacula tellus:
Pigra[;]: & in pondus confetſim mobilis eſſet.
Sed ſumis ſi forte puta[;]s concredere cauſis.
Tantu[;] opus: & ſumis alimentu[;] vi[;]tibus oris.
Quæ valida i[m]pmpto cernis valido[;]c̄ receſſus.
Fallere ſed nondu[;]tibi lumie certa[;]q[ɔ] recto.
Nanq[ɔ] illuc quocu[;]q[ɔ] vacat ſpecus ois hiatu[;]
Et res introitu ſolu[;]t; aidtu[;]q patenti.

Conuerſe languent vires: animo[;]c̄ remittu[;]
Quippe vbi cotineat ventos: ḥ[ɔ] que[;]q[ɔ] morat[;]is
Inuacuo deſint: ceſſa[;]t: tantu[;]q[ɔ] profundi.
Explicat errātes; & in ipſo limine tardant.
Anguſtis opus eſt turbare in faucibus ill[ɔ:]
Feruet opus: deſic[ɔ] premu[;]t: premitur c[ɔ] ruina,
Hinc furtim boreat atc[ɔ] noto nunc vn[;]q[ɔ] vtrerc[ɔ] eſt.
Hinc vēti rabies: hinc ſæuo quaſſat hiatu.
Fundamēta ſolo trepidant: vrbe[;]q[ɔ] caduce.
Inde neq[ɔ] eſt aliud (ſi fas eſt credere) mūdo

Ventura antiquam faci[;]veracius omen:
Hæ primo ſpecies iteru[;] natura[;]q[ɔ] terræ.
Introrſus ceſſante ſolo trahit vndi[;]q[ɔ] venas.

Aethna ſui manifeſta ſides: & proxima vero eſt
Non illic induce me occultas ſcrutabere cauſas.
Occurrerent oculis ipſe[;] cogent[ɔ] fateri.
Plurima nac[ɔ] patent illi miracula monti.

Hic vaſt[;]i tertent adytus: mergu̯t[ɔ] profundo:

Porrigit h[ic] artus: penituf[ɔ] quod exigit v[;]ltra,
Hinc p[il]ſſe rupes obſtant: diſcordiac[ɔ] ingens.
Inter opus necunt varios: medi[;]t[ɔ] coercent.

Pars igni domitæ: pars ignes ferre coact[ɔ] x.
Vt maior ſpecies ethne succurrat inanis.
Hec illi ſedes: tantar[;]u[;]c̄ area rerum eſt.
Nunc opus artific[ɔ]e incendit cauſa[;]c̄ reposcit.
Non illos parui aut tenuis diſcriminis ignes.
Mille ſub exiguo pon[;]a tibi tempore veras

Res: oculi[;]c̄ docent certas res credere cogunt.
Quin etiam tactu moneat contingere toto.
Sí liceat, p[il]hibent flāma: cuſtodia[;]c̄ ignis.

Illi operu[;]t eſt: arcent aditut: diuina[;]c̄ rerum.
Vt maior ſpecies ethne succurrat inanis.
Cura fine arbitrio eſt: eadem p[cul] oïa cernis.
Nec tamè eſt dubiu[;]t penit[;]u[n] torq[ɔ]t at[;]thna.
Aut quis mirandus tante faber imperet arti.

Pellitur exuſtæ glomeratus nymbus harenæ.
Flagrantes properant moles: volu[;]tur ab imo[;
Fundamenta fragor tota nunc rumpit at[;]thna.
Nunc ſuſca pallent incendia mixta ruina.
Ip[pe] procul magnos miratur luppiter ignes.

Ne ve p[ep]ulta noui ſurgant in bella gigantes.

Neu ditem pudeat regni; neu tartara coelo

Vertat in occulto: tantu[;] premit omnia dextra.
Congerios operis ſaxorum; & p[ut]ris harena:
Quæ nec ſponte ſua faciunt: nec corporis vii[;]li.

Suſtětata cadu[;]t robuſt[ɔ]s vi[;]rīb[ɔ]oſt;

Exigitur: vertit v[;]aſa concu[a] vertice ſæu.

p. Abſtrue, abſconde.

q. S[ui]uor. Sub terra maiorem ſi qua obſtantia ipſi ignes
obſtant: & impellunt.

r. Hinc. Ex haec cauſa, id eſt igne: & vētis ſiut terr[ɔ] mot.

s. P[il]ſa. Si non haberet illas concu[;]rantes.

t. Antiquam faciem. In chaos antiquum.

v. Aethina ſui manifeſta ſides. Aethna eſt ſides. Aethna
enim facit teſtimonium quod eſt veriſimile.

x. Duce me. Non potero te edocere ſi volueris p[ro]cutari.

y. V[;]aſt[;]i. Cupit exponerem miracula montis et[;]hing ac dicite
terribiles cœuamaratur introitus mari merſos eſſe.

z. Mergunt. Exeunt.

a. Exigit. V[;]lta ſe exten dit.

b. P[il]ſe. Dure & frequentes.

c. Diſcordia. Quoniam non permittunt rupes v[;]ltra exte[;
dignes.

d. Domitæ. Pars Aethne ardet: pars cōſu[;]pta eſt incc[ɔ]dio.

e. Cogunt. qu[ɔ]ta qu[ɔ] videmus oculis cogimur credere.

f. Arcent. Ab introitu.

g. Nimbus. Multitudo imo fundo et[;]hing.

h. Sepulta. Quieta Encheladus caput ſui ſepultu[;]t habet
ſub et[;]hua. 1. Dite. Plutone. Nă b apireſ ethna videret

tartara. k. Dextra. Poteta. 1. Extigit. Cogit emittere.
m. V[;]aſa. Appellat v[;]aſa illa[;]ſa p[an]icua q[u]a ſut c[ɔ]cauſa.

Maronis

Ethna.

In denſum cōgelfa rotant: voluutq; pſ fundo.
N Voluunt rotant.
Nec cauſa expectata ruunt incendia montis,
Spiritus inflati nomen languentibus aer,
Nā prope natura par eſt violentia ſemper,
o Par, qui ſemper.

Ingeniū velox illi: mo tuſq; perennis,
Verū opus auxilio, interpellat corpore null
Impet? eſt ipſi: qua ſpiritus imperat: audit.
Nūc priceps magn? q; sub B duce milita ignis
Huic quoniam inpmptu eſt operi natura: ſoliq;
Vna ipſi venti quæ res incendia paſcit.
Cum ſubito cohibetur inefl que cauſa filenti
Subſequar; immēſus labor eſt ſed fertilis idem.
Digna laboranti reſpondet præmia curis,
Non oculis ſolum pectidum miranda fuere
Mora: nec effuſis i humu graue paſcere corp?
Noffe ſidē rebus dubiaſq; exquirere cauſas.
Sacra p[ro]vrgentē: capitiq; attollere coſel.
Scire q[ui]: & quæ ſint: cur magno talia muſdo.
Principia occuſus metu ſt ad ſæcula pergunt.
Et ſirma eterno religata eſt machina mundo.
Solis ſcire modu: & q̃nto mior orbi ta lunæ eſt.
Cur illi breuior? cur ilti peruolet orbiſ?
Annu? ille monet quæ certo ſydera currant.
Ordíne quæq; ſuo careant incondita cura.
Scire vices etiā ſignoru: & tradita iura.
Nubila cur coelo terræ denunci et hymbres;
Quo rubeat phœbe: q; frater palleat igni.
Tempora cur variant anni; primaq; iuuent
Verſtate præit; cur aſtas ipſa ſenecit.
Auſtunoq; obrepit hyems: & in orbe cucurrit
Axem ſcire helices: & trifſt noſſe cometem.
Lucifer vnde micet: qua ve heſper? vni boetes.
Saturni cur ſtella tenax; cur martia pugnax,
Quo rapiant nautæ: quo ſydere lintea tendant
Scire vias maris: & coeli prædi cere curſus.
Quo volet orion: quo ſæu? incubet index?
Et quæ coſq; iacent tanto miracula mundo.
Non diſeſta pati nec aceruo condita rerum
Sed manifeſta notis certa diſponere ſede.
Singula diutin eſt animi: ac iucuſa voluptas,
Sed prior hec homini cura eſt cognofcere terræ:
Et quæ nūc miranda tulit natura notare,
Hæc nobis magna affinis c[ele]ſtibus aſtris,
Nā q[ui] mortalis ſpe eſt: quæ amentia maior:
In louis errantem regno perquitrere vellet.
Tantū opus ante pedes tranſire: & p[er]dere ſegnes.
Torq[ur]mur miſeri i partuis premimurq; labères,
Dū ſele precio redimant: veruq; professa eſt,
Tū demu viles taceant; in opelq; relictæ.

Noſtes atq; dies ſelfi nant arua coloni.
Callet rure manus glebaru expellimur vſut
Fertilis hec ſegetiq; ferati or altera viti.
Hec platanis hum? hec herbis digniſſima tell.
Hæc dici melior pecori; ſyluifq; fidelis,
Aridiora tenent oleſ; ſuccессior vlmis.
Grata ſeues cruciari animos: & corpora cauſq;
Horrea vti ſaturent; tumeat & dolia muſto.
Plena q; defecto ſurgant ſœnilia campo,
Sicauidi ſemper qua viſt eſt carius iltis.
Implend? ſibi quiſq; bonis eſt; artibus; iltis
Sut animi fruges; hæc reru; maxima merces,
Scire quid occulto naturæ terra coercet.
Nullu fallere opus: nō mul tos cernere facros
Aethnei montis fremit? animiq; furentis.
Non ſubito pallere ſono: non credere; ſubter
Scrutamur rimas: euertim? omne profundu,
Querit argenti ſemen. nunc aurea vena.
Torquent ſtroma terra: ferroq; doman,
Clefti migraſſe minas ad tartara muſi,
Noſſe quid impediat ventos: qd nutriet ignes,
Vnde repente q[ui]: & m[ur]to ſoſeder p[er]ſit.
Concreſt animi penit? ſeu forte cauernæ
Introituq; ipſi ſeruent; ſeu terra minutis
Rara foraminiq? ne ve in ſele abſtrahat auras,
Pleni? hæc etiam rigido qua vertice ſurgit,
Illinc inſeſt? arc; hinc obnoqi? int,
Vndiq; duerſas admittere cogitat auras,
Et coniuratis addit concordia vires.
Siue inſtrorfus agut nubes: & nubib? auſter,
Seu forſan ſlexere caput tergoq; ſerunt,
Præcipites delecta ſono premit vna fugato;
Tortreſtoq; aurast: puſataq; corpora denſat,
Nam veluti ſonitura diu tri tone canoro,
Pellit opes collected? aquæ viſtuq; mouere
Spirit? & longas emugit buccina voces:
Carmineq; urregu magni cortyna theatri,
Imparib? nuerofa modis canit arte regentis,
Que tenuè impellès anima ſubremigat: vndi,
Haud aliter ſumota furens torrentib? aura,
Pugnat i anguſto: & magni: & comumurat
Crededu eſt etiā vêtoru exiſtere cauſas (ethna,
Sub terris ſimiles haru q[ui] cernim? extra.
Vt condenſa ciment inter ſe corpora turba,
Elifa in vacuu fugiant: & proxima ſecu.
Nomina tota trahut: tutaq; in ſede reſiſtut,
Quod ſi forte mihi q[ui]dam diſcordia tecu eſt.
Principijs q[ui] ab h[is] credas conſurgere ventos.
Non dubiu rupesali quas: penitusq; cauernas
Prouehere in genti ſonitu; cauſuq; p[er]pinquas
Diffugere: impelliq; aias: hinc cernere ventos.
Aut h[ui]ore etiā nebulas effundere largo.
Aut campis a grifq; ſolent; quosobruit amnis,

["Ethna Maronis.", "XXIII", "Valtibus exoriens caligat nubilus aer:", "Flumia parua ferut auras vix dxima ventò eſt.", "Eminus aspirat fortis: & verberat humor.", "Atq; hoc in vacuos ſi tanta potentia reru eſt.", "Hoc plura efficiunt: introd uſi q; necesse eſt.", "His agitur cauſis extra: penitulq; coactis.", "Exagitant ventos: pugnât in faucibus ante.", "Pugnantesuffotât: & int? velut vnda pundo", "Terq q; terq exuſta graues vbi perbibit euros.", "Ingeminat fluctus: & primos viltimus vrget.", "Haud fecus aſtrictus certamè tangit ictu", "Spiritus: inuoluenſq; ſuo ſibi pondere vires.", "Denſa per ardentè exercent corpora neruos.", "Et quacuq; iter eſt, pperat: tranſitq; morantem.", "Donec confluio reuolvens aſtibus annis", "Exilit: atq; furens tota vomit igneus æthna.", "Quod ſi forte putaſſdem decurrere ventos!", "Faucibus: atq; iſſé pulfus remeare notandas", "Res oculis locus ipſe dabit: cogetq; negare.", "Quauiſ ceruleo ſic ſic frigeat æther:", "Purpureoq; rubens furgatiubar aureº ofto:", "Illinc obſcura ſemper caligine nubes.", "Pígraq; deſuſo circuſtrepat humida vultur.", "Proſpectat ſublimis opus: vaſtoq; receſſus.", "Non illà videt æthna: nec vlo intercipit æſtur.", "Obſequit quacuq; iubet leuſis aura: rediteq;", "Placantes etiam celeſtia numina thure.", "Sûmo cerne iugo: vel qua liberrimus æthna.", "Improfpectus hiat tantarù ſemina reru.", "Si nihil irritet flàmas: ſtupeatq; pſfundù.", "Huic igiſ credis torrens: vt ſpiritus illi", "Qui rupes terràq; vorat: qui fulminat ignes.", "Cur exit vires: & præ cepſ flexit habenas.", "Præfertim ipauo dectiulia pondere nunq;", "Corpora diſpiant: varioq; ab ſolueret arcu.", "Quod nifi fallor adelſ species: tantuſq; ruinis.", "Impetus attentus cculor: tranſſugit ictus.", "Nec leuitas tantos igiſ ferit aura: mouetq;", "Sparſa ſliquore man? facros vbi vêtilat ignes.", "Verberat ore tamè pulſataq; corpora noſtra", "Incurſant: adeo tenuis vim cauſa repellit.", "Nò cinerè ſtúpulà ve leuè: nò arida forbet", "Gràmia: nò tenuis plantis humor exit eſſdem.", "Surgit adoratis ſublimis ſum? ab aris.", "Tanta quies illi eſt: & pax innoxia rapti:", "Siue peregrinis agiſ, prijſq; potentiis.", "Coniurant animæ cauſis ille impetus ignis:", "Et montis partes: atras ſubuertit harena:", "Vaſtaq; concurſu trepidantia ſaxa fragoris.", "Ardentelq; ſimul flàmas ac flamia rumpuſt.", "Haud aliter q; cù prono iacuere ſub auſtro:", "Aut aquilonæ fremuſt ſylue dàt brachia nodo.", "Implicite: he ſerpù iunctis incendia ramis.", "Nec te decipiant ſtoli di mendacia vulgi.", "Exhaſtoſ ceſtare ſynus: dare têpora ruſſus", "Vt rapiunt vires: repetantq; in prælia victi.", "Pelle neſas animo: mendacq; exue ſamam.", "Non eſt dictijs iam ſordida rebus egelſas.", "Nec paruo mendicat opes: nec cògregat auras.", "Præſto ſunt opere ventorù examina ſemper.", "Cauſa latet quârunt pariter: coguq; morari.", "Sæpe premit ſauces magnis exhaſta ruinis", "Congeries: clauditq; vias luſtamine ab vno.", "Et ſiſſo veluti testo ſub pondere præſto eſt.", "Haud fecus acteneros cù ſuccè frigida monti", "Deſidiam: tutoq; licet diſcedere montes.", "Poſt vbì continuere moram: velotius vrgent.", "Pellunt oppoſitas moles: ac vincula rumpunt.", "Quicquid i obliquuì eſt franguì: iter acrior ictu.", "Impet: exoritur: magnis operata rapinis", "Flàma mícat: latolq; ruës exundat in agros.", "Si cèſtant a iure ſerunt ſpectacula venti.", "Nûc ſuperant quacuq; regut incendia ſylue.", "Quæ flàmis alimèta nocet: quid nutriet ethna?", "Incendi poterù illis vernacula clauſis.", "Materia oppoſitù: ß igni gen? vtile terrent.", "Vrit affidue calid? nûc sulphuris humor.", "Nunc piffus crebro præbeu vimine ſuecus.", "Pinguè bitumè adelſt: & quicq;d comin? atras", "Irritat flàmas illius corporis æthna eſt.", "Atq; hanc materià penitus diſcurrere fontes.", "Inſecte erumpunt & aquæ radice ſub ipfa.", "Pars oculis manifeſta iacet: q; corpa dura eſt.", "Aclapis: in pinguì ſeruent incendia ſucco.", "Quin etiam varie quæ xedà ſint vimine ſaxa.", "Toto monte liquant: illis cuſtodia flàmæ", "Vera tenaxq; data eſt: ſed maxia gppè molaris", "Illius incendi lap idis ſic vindicat æthnam.", "Quem ſi forte manut teneas: & robore cernas.", "Nec ſeruare putes ignem nec spargere posſe.", "Sed ſimul ac ferro quaeræ: reſpondet & iectu.", "Scintillat color: hûc multis circuòdare flàmis.", "Et potes extorquere animos: atq; exue robur.", "Fundetur ferro citius: nam mobilis illi.", "Etmetuens natura mali eſt vbi cogitur igne.", "Sed ſimul atq; haufit flàmas: nò tutu or haufti.", "Vlla domus ſeruans aciem duramq; tenaci.", "Septa fides tutum eſt illi pacientia victo.", "Vix vnq; redit in vires: atq; euomit ignem.", "Totus enim denſo ſtipatur robore tarda.", "Per tenues admiffa vias incendia nutrit.", "Contanterq; eadè: & pigre æccepta remittit.", "Nec tamè hoc vno quod mòtis plurima ps eſt", "Vindit: & incendi cauſam tenet illa proſecto.", "nt arua coloni:\nart expellimus vitæ\ntor aliter viti.\nherbis dignificimus\nſyluſi q; fidelis,\ncceſſor viis,\nnt fenilia campe,\nvitù eſt cauſis,\nonis effanoribus\nreru maximates,\nure terra cœste,\nmult

Maronis
Erhna.

Miranda est lapide vluax: animofa virtus.
Cætera materie quæcunque est fertilis igni.

Vt semel accenfa est moritur nec restat in illa.
Quod repetas tatur cinis: & fine semie terra est.

Sic semel atque iteri patiis ac mille p haustis.

Ignibus inftatura vires nec definic ante
Quæ levis excocto defecit robore pumex.
In cinerê putresc facet delapfus harenas,
Cerne locis etiam f imiles arſiffe cauernas,
Illicmateriæ nafcentis copia maior.

Sed genus hoc lapidis certiffima ſigna coloru.
Quod nullarui adiūxit opes: & languit ignis.

Dicit inſidijs flagræ æthnaria quōdā,

Nunc extinta ſup. tectiſc neapolim inter
Et cumas loc at multis iam frigidus an nis.

Quauis in ternu p ingueſcat ab vbere ſulphur
In mercē legitur tanto est fecundius æthna,
Inſula cui nomè facies dedit ipfa rotunda.

Sulphur eum ſol nec obefa caciuie terra eſt.

Et lapis accretus reſegendis ignibus aptus,

Sed raro fumat: qui vix succendi ardet.

In breue mortales flāmas quod copia nutrit.
Inſula durata vulcani nomine ſacra.

Pars tamen incendi maior ſeffrixit: & alto

lactatas recipit clasſes: portuq. tuetur.

Quæ restat minor est & diues vbere terra eſt,

Sed nò æthenis vires quæ conferat illi.

Atque hæc ipfa tamè ià quondam extinta fuifſet.

Ni furtim generet ſecretis callibus humor

Materiam ſyuaq. ſuam preſſoq. canali.

Huc illuc ageret ventos: & pafceret ignes.

Sed melius res ipfa nota eſt ſpectataq. veris.

Occurriflignis: nec tentat fallere poffem.

Nam circa latera atq. imis radicibus æthnae.

Candentes efflant lapides diſſeotaq. ſaxa.

Intereunt venis: manifeſto vt credere poſſis

Pabula: & ardendi caufam lapide eſſe molarè.

Cuius defectus ieiunus colligit ignis.

Ille vbi collegit ſi amas iacet: & ſimul iactu
Materiã accendit: cogitq. liqueſcere ſecum.

Haud equidem miru factu quod cernim? extra

Si lenitur opus restat magis: vritur illic.

Sollicitaq. magis vicina incendia ſaxi.

Certac. ventura præmittit pignora flāmae.

Nà ſi atq. mouet curis turbac. minuis

Diffugit exetmploq. ſolur trahit iactaq. ramis:

Et graue ſub tra murmur demōſtrat: & ignes.

Tum pauidu fugere: & ſacris credere rebus.

Parere: & tuto ſpeculaberis omnia colli.

Nam ſubito eſſeruent onerofa incendia raptis

Accenſe ſubeunt moles: trunceq. ruine.

Nec recipit ſi am mons hic deſſus anhelat:

Atque aperit ſe hoſtis: deſeſcit ſpiritus illic.

Haud aliter e cum lato deuicita tropheo.

Prona iacet campis acies: & caſtra ſub ipſa:

Tum ſi quis lapide ſumo p. tabuit igni,

Aſperior ſabarís: & quedâ ſordida ſax eſt.

p Sabaros vchemens dicitur, vnde ſabaris yehementib
ignibus.

Qualem purgato cernes diſcedere ſerro.

Veru vbi paulatim exi ſuit ſublata caduci.

Congeries ſaxi anguſto e vertice ſurgunt.

Sic veluti in fornace lapis torretur: & omnis

Exuitur penitus veni ſubit altius humor.

Amilſis opibus leuſi ſine pondere pumex:

q. Amilſis opibus. Succo.

Excutitur liquor ille magis ſeruare magiſq.

Flumis in ſpeciem mitis procedere tandem,

r Mitis. Quia deſeſdit in ſimilitudine fluminis,

Incipit: & primus dimittit collibus vndas,

Ille paulatim bis ſena in milia pergunt,

Quippe nihil reuocat curtis nihil ignib? obſtat

Nulla tenet fruſtra moles ſimul oia purgans;

s. Moles. reparatio.

Nunc ſyluas rupeſq. notat hæc tela ſolumq.

Ipſa adiutat opes: ſacileſq. ſibi induit annos;

Quod ſi forte canis contactus vafibus hæſt.

Vipote inequales voluens perpafcitur agros;

Ingeminat fluſtus & ſtantibus increpat vndis.

Sicut cù curuo rapidum mare cernitur æſtu,

Ac primum tenuis ſinus agit vtueriores.

t Quod ſi forte cauis contatus vafibus hæſt. Sinum pri
ma longa ſignificat vas. Virgi, in Buccolics Sinum lactua
& hæc tibi liba priape quotannis.

Progrediens late diſ funditur & ſuccernens,

Flumina conſiſtunt ripis: ac frigore durant,

Paulatimq ignes coeunt: ac ſlāmea meſſis;

v Flammæa meſſis. Copia flammarum.

Exuitur facies tunc prima: vt quæq. rigefcite;

Effumat moles: atq. ipſo pondere traſcra;

Voluitur ingenti ſtrepitu: præcepſq. ſonanti.

Cum ſolido infl exa est pulſantes dillipat icem.

Et quia diſuſa eſt candenti robore fulget;

x Robore. duritia.

Et micat exame plagis ardentia ſaxa:

y. Examen mulutudo ſaxorum,

Scintillat procul eſſe vide procul eſſe ruentes,

Incolumni ſeruore cadunt: v erum impetibignes.

Si fumant quondâ vt ripas traiecerit amnis,

Vix iunctis quiſb. fixo, dimouerit illas.

Vicenos per ſape dies ſacet obruta moles,

Sed fruſtra certis diſponere ſingula cauſis

Aethna

Maronis.

XXV

Tentamus: si firma manet tibi fabula medax,
Materiâ vt credas alâs furere igne fauillam.
Plurima pro pietate simul concrecere: sicq
Comixtum vento flagrare bitumine sulphur.
Nam poſt exuitam cretâ quoq robora fundit.
Et figulos huic eſſe fidê: de hinc frigoris vſu

Duritiem reuocare ſuâ; & conſtringere venas,
Sed ſignuâ cōmune leue eſt: atq irita cauſa.

Quæ trepidat; veruâ vbi certo pignore conſtat;
Nam velut arguti naturæ aereus ignis;
Condomitus coſtat: eadæq & robore ſeluo.

Vitraq: q poſſis aeris cognoſcere port am.
Haud aliter lapis ille tenet: ſeu forte madentes
Eſſuit in flāmas: ſeu ſit ſecurus ab illiſt.

Conſeruatq: notas: nec vultu perdidit ignes,
Quin etiâ externâ multis color ipſe refoluit.

Nò odor: aut ætas putrî magis ille: magiſq.
Vna operis facies: eadæq per omnia terra eſt.
Nec tamè inficior lapides ardeſcere certos:
Interius ſurere accenſos: hæc propria virtus,
Qum ipſis quædâs ficuli cognomina faxis.

Impoſuere: fricas etiam ipſo nomine ſignant
Fufiles eſſe notas: nunq tamè illa liqueſcunt.
Quâuis materies foueat ſuccoſior intus.

Nec penitus venæ fuerint cōmiffa molari.
Quod ſi quis lapidis miratur ſuſile robur,
Cogitet obſcuri veriſſa dicta libelli.

Et dicet vero nihil inſuperabile gigni.

Omnia quæ rerum naturæ ſemina iactat:

Sed minimuâ hæc miruâ: denſiſſima corpa ſæpe:

Et ſolido vicina tamen compoſcimus igni.

Nò animos gris flāmis ſuccumbere cernis.

Lentitiem plumbi non exuit. ipſaq ferri

Materies prædura tamen ſubuertitur igni.

Spitſac ſuſpenſis fornaſibus aurea ſaxa

Exudant precium: quædam fortafle profundo

Incomperta iacent: ſimiliſq obnoxia forte.

Nec locus ingenio eſt: oculi te iudice vincent.

Nà lapis ille riget perculſus: & ignibus obſtat.

Si paruîs terrere velis; coeloq patenti

Candentē: preſſumq: age dum fornaſe coherce.

Nec ſufferre poteſt: nec ſauum durat in hoſtê.

Vincitur: & ſoluit vires: captuſq liqueſat.

Quæ maiora putaſ; autē tormenta mouerit

Poſſe manu: quæ tanta putaſ incendia noſtris
Suſten tare opibus: tantis fornaſibus æthna
Vvitur & facro nunq: nec ſertilis igne.

Sed non qui noſtro feruè moderati or vſu?

Sed coelo appior vel quali iuppiter ipſe

Armatus ſlama eſt: hic viribus aditus ingens.

Spiritus aſtrictis eliſis fauſibus: vt cum.

Fabriles operas rudibus concedere maſſis

Festinant: ignes quatiunt: folleſq trementes!

Examinant: preſſoq inſtitigant agmine vêtos.

Hæc operis fama eſt: ſic nobilis vritur æthna.

Terra foraminib vires trahit; vrget in arcum

Spiritus: incendit viuus per maxima ſaxa.

Magnificas laudes operoſq vifere templa.

Diuitiis hominuâ: aut ſacra memorare vetuſta?

Traduce materia terris per proxima fatis

Currimus: atq auidi veteris mendacia famæ.

Eruimus: cuntaſq libert percurrere gentes.

Nunc iuuat o gigiis circundata mœnia thebis

Cernere: quod fratres: ille impiger: ille canoro
Condere ſcelices aliena interſerit æuo.

Inuitata pijs nunc carmine ſaxa lyraq.

Nunc gemina ex vno fumantia ſaxa vapore.

Miramur: ſeptemq duces raptumq, pſundo.

Detinet eurotas: illic & ſparfa lycurgi.

Et ſacer in bellum numerus ſua turba recenti:

Nunc hic cecropiæ varijs ſpectant athenæ.

z Venas. In quibus regnat ignis.

a Pignore, Promiflione,

b Portam. Apertiorem.

c Conferuat. ſplendorem ſuum:

d Fricas. Id eſt frigidas fricas ſignificat frigoæ.

e Solido. Quaſi dura.

f Animos. Vires ipſius ferri.

g Lenticiem. Dihilitatem.

h Aurea. Splendida propter ignem.

i Obnoxia. Quia etiam illa ſunt ſplendidæ:

k Patenti coelo. idet in aere,

l Sguum hoſtem ignem.

m Vſu. Non eſt catis ignis quo vtimur nos pro vſu. ſed
qualiter iuppiter vtitur in fabricandis ſulminibus.

n Folles. Inſtrumentu quibus ignis creatur.

o Inſtitigant. Sollicitent.

p Fratres. Zoctum & Amphionê nò & Etheoclê& pol
linice hoc loco. Cif Impiger. Ille zœtus. ille can. Amphion
Eurotas ſuarius. Theſſaliu iuxta quem Apollo pauit ar
meita ad meti.

q Raptum profun. Amphiaraum lycurgi.

r Sparfa genua. Lycurgus rex. Thracie tuit. qui genu fibi
abſandit dum bacchi ſacra contemnerent.

dd

Aethna Maronist

Carminib:gaudentes fui victrice minerua;

Excidit hic reduci quondā tibipfide theseu.

Candida sollicito premittere vela parenti.

Tu quoq athenarū carmē tam mobile fixus;

Erygone fedes vestra amphiona canoris

Euocat in syluis;& tu foror hospita tecis!

Acciperis; solis tereus ferus exulat agris.

Miramur troie cineres;& filebile victis

Pergamō;extictosq. suos phrygashectora; putus

Conſpicim magni tumultu ducis hic:& achilis

Impiger;& vict magni iacet hectoris vi: (les

Qui etiā graie fixas timuere tabellas. (tor.

Signaq nunc paphie torantes parte capillos.

Sub cruce nunc parui ludentes colchide nati.

Nunc triftes circa ſubiecta al taria cerue:

Velatusq pater:nunc gloria viua minoris.

Quin etiam illa manus operu: turbeq morate;

Hæc vilenda putaſ terræ dubiuſq marifq.

Artificis naturæ ingens opus aspice nulla

Cum tanta humanis phœbi ſpectacula cernes.

Præpuecq vigil feruens cum Syrius ardens.

Inſequi: miranda tamen ſua fabula montem.

Nec minus ille pio quamq: fors nobilis ignis.

Nam quâdo ruptis excanduit ethna cauernis:

Et velut eueris penitus fornacibus ignes:

Et vecta in longu rapidis fernoribus vnda.

Haud aliter ſeuo q cù loue fulgurat ether:

Et nitidu obícuta cœlum caligine torquet:

Ardebat aruis ſegetes;& milia cultu

Iugera cù dominis ſylue;colleſq virentes:

Vix dui caſtra putat hoſt: mouiffe:tremebant:

Etiam finitimè portas euaferat virbis:

Tum vero vt cuiq eſt animus:vireſq rapine:

Tutari conantur opes;gemit ille ſub auro.

Colligit ille arma;& ſtulta ceruice reponit.

Defectu: raptis illum ſua carmina tardant.

Hic velox nimi: properat ſub pôdere pauper:

Et quod cuiq fuit cari fugit ipſe ſub illo.

Sed nò i columnis domi: ſua præda ſecura eſt.

Cunctates vorat ignis;& vndiq torret: auaros

Conſequi: fugiſſe rato: & præmia capti;

Increpat: ac nullis parſura incendia paſcunt:

Vel ſolis parſura dei:namq: optima proles:

Amphion fraterq: pari ſub munere fortes.

a. Victrice. Quia vici: Nepeunum in imponêdo nomined. Athenis enim fuit contentio inter ruptum & Minera: de imponêdo nomine: cstra:cti:q: vt nomen iponeret, qui signum vultus oftenderet, percuſa terra Neptunus effu: dit equum aſſal: bello aptu: . Minera vero okca: arbor: pa: cis: fed pax bello preſtat. Ideo Athenaj viectrix habita: nomê impofuit.

b. Perfide Theſeu. Nota: p[er]e3 Theſe: egea precipitaſſe ſe in flucius nomenc: mari dediſſe: dum Theſca redeunt: a Mi notaro: interfecto: expectaret: cul mandarat vt:vi victor eſſet vela nauium alba fer rentur. ſi victus nigra: veni: obli: sis nautis mutare. vela nigra relata ſunt. Sicq: credens filio: um a Minotauro abſumpſt: reſcicit in mare. Perfide inſeq: propter Artiadnem ab ipſo Theſuo derelictam in litore.

c. Fidus. Tangit fabulà Icari: qui cum agricole: meri: po: raffet: illi ebr:ij venen:ui poraſſe exſitimâres: cum peremenite: Canis vero qui e:ui comit:arat ad Erigonem foro:ſi:ſiue vt alij dict:ui filareueru:q: cù minie redeunt: e:arui videt: ſi:bi: ſidiflimi:u: & omnia: loca perquifiſſet: ab oraculo habuit in alieno e:ui elemento queritar: e:icq:in aere perquifi:uit ſac: adhibitis que ofcylla vocantur de quibus Virg: in Gcor: Ofcylla ex alta ſupédit mollia pinu: . G[]t: Athenia: qa: Ica: rus Athenienſis ſuit.

d. Amphiona, Iouis filus ex Antiopa: cantu & cythara adeo eruditus, vt eo pulſante lapides ſe c[]poneant: in edili c[]ium. Sicq: Thebana moenia ſeribunt: ſuſſe: conſueta: Hor: in Poetica. Dic:us & Amphion thebano: c[]oditor ar: cis. Saxa mouere ſono teſtudinis & prece blanda. Duce:re quo vellet.

e. Et tu foror. Philomel: dicit acceptam a Progne ſotore dum a Thero: ſuſſet violata.

f. H[]ospita: tecis. Dicit quita in parietibus nidificant hys rundines.

a. Tereus ferus. Vpupa.

b. H[]eſtora. H[]eſtor enim (vt tradit) Dares Phrygius pa: r: u: ſtature ſu: it.

c. Magni ducis. Achillis qui ſepultus ſuit in Sigco, p[]mon torio: ad quem tumultu: cum veniſſet Alexander magnus. O fortunate inqui: ſu:u:ncis qui tu: virtutis Homerum ha buſt:ui preconem.

d. Impiger. I[ta] en:im ex natura Achillés erat. Vnde Hor: . S[]criptor honoratu: ſi forte reponis achillem. Impiger: ira: c[]ui dus: in exorabilis acer.

e. Victus. Par:dem dicit qui v[]lcor ſuit H[]eſtoris in interſi:ndo: Achillem ſagitta ab Apolline directa: & ipe tamen a Pyrrho victus ſuit atq: interemptus.

f. Graie. Athenas dict. G[]t: Tabellas, Leges, Solonis.

g. Paphie. Veneris qua: Apelles dep:ni:it Athenis.

h. Diocle: nati: Ex ſilia Dioclet: qui ſuit filius Orfilochi: vt eſt apud Homeru: Dioclet inde appellatur omnes poſſea qui diuinam gloriam habent, i Minacem, Xerem qui combuſſit Athenas hominibus vacuas.

k. Viſenda Et longe magis debes exſitimare quod mira: cula et:th:ne tantomagis ſunt viſenda.

l. Excau:uit. Extra candorem & ardorem exarſi:

m. ſeuo loue. Fulmina mittente.

n. Euaſerat. Ille qui inerat ad vidend:ul:gthnam q eſt virb: in ipſo monte & exuſta ſu: it.

o. Paſcunt. Deuorant.

p. Amphion, Frater Zoctus.

Elethna

Cum iam vicin is streperent incendia tectis
Alpiciut pigruſ patrematrèq senemç
Eheu deſeſſos; potuiffent lumina membra
Parcite auara manus dicés attollere prædas
Illis diuittic folæ materq paterq
Hanc rapies pradä; medi ùq exire p ignem
Ipſo dante fidem pperato máxima rerum
Et merito pietas homi tutiſſima virtus.

Erubuere pios iuuenes attingere ſiame:
Et quacunq ferunt illi veſtigia cedunt
Fœlix illa dies: illa eſt innoxia terræ
Dextera ſua tenent: leuacq incedia fervent,
Ille per obliquos lignis: fratremq triumphans

Cyris

XXVI

Tutus vtcrq pio ſub pondere ſufficit illam:
Et circa gemínos auidus ſibi tempat ignis.
Inc volumes abeunt tandé; et ſua numia ſecum
Salua ferut; illos míran carmiña vatum.

Ille ſe poſuit daro ſub nomine ditis,
Nec ſanctos iuuenes attingút ſordida ſata:

Sed iure cæſtere dom? & ſiura piorum.

q Pios, i. dum illi vadunt ab arripiendos patres ab incés,
dio flámè non illis nocent ſed cedút ignes.

T Ditis. Plutonis.

a Pnorum qui iuerunt ad loca beatorum;

Publij Virgilij Maronis
Cyris ad Meſſalam

T si me vario iactatum laudis as
Irritaq exptu fallacis p (more:
Cecropi9 ſuaues ex (mia vulgi.
pirãs hortulus auras.
Florentes viridis sophiæ cōplectit

Tù mea qret eo dignù ſibi Ærere car (vmbras:
Lóge aliuſ studiit: alios accínta labores (mè
Alu? ad magni suspendit ſydera mundi

Et placit multis auſa eſt alćengere collè

Non tamè abſiſtã cœptu detexere munus,
In quo iure meas vtinã requifcere muſas.

T si me vario. Opulculei Virgili, ad Meſſalam
diſtit: q Auguſt repore magnis in reß: & p[er]ſi
militarib9 exercebat: eratq p[er]ea Orator nò in
dign9 & Poeta: Cupiebat igt Maro beniulèna,
ſimù illù ſibi efficere, Cuiò nò nulla ad Moecena
tè & Octauiù ſcripſiſſer: Cyrim ad ipm Meſſalà direxit: in
q libro onidit ſame atq glq gira ſemp ſe ſuiffe accenſum. In
broſq grècos nò ſolù poſticos verù philofophicos euoluit
ſe: Nùc quoq nec ipam poedicè reſinquere affirmat laudis
eiudè gratia. Ideoq: nò imerito Cyrim opus appellat: nã
cyrno p[er]conito eſt: & cyris p[er]coniu: 1 act auë quandà eſſe vi

dd ij

ominiſ ſua prìgi ſicura eli
nis: & vndi[que] tomo[na] cor
atos: & præmia caput
arura incendia palatùn
is: namq optima proles,
pari ſub munere fortes,

Neptunum in imago noni, nomina
entio in moribus, etiam in cœnam
costrucitù: ut notum est, quod
rerit. percuffa urna Neptunam, quod
Idea Athenay[ia]tina habebant.

ac prej Thetis gæa prepiſque ſi
dediſum. Thetis abandonebant, ut
peſtaret: cul mandant, velle vix
for rentur. ſi victus angustus eis
nigra relata ſunt. Sic quod in
mpit: excedi in mare. Piscis ang
iplo Thetis derecuntur in nube.
Ia (artiqui cum agriōs mori pot
otaſſe cœutumque in præmetro
itarar ad Engsum. Conſuere fit
minuie, cedentur ſi velle fit
per quiculam laborem onucio in
narrare: ſicq in arcu p[er]ſuari
ocitantur de quibus in vino, in
vit molli p[unie]t. S. Athenay[ia]tina

filus ex Anciota: cœna depic-
taſante lapides c[œ]pamentis in
noonia fiburunt ſuſque cœnibus,
as & Amphion thebæ deditur
etutudinis & p[re]cebo[n]dis. Dato
ſeſi dicit acceptam a P[ro]g[er]
violara.

im (vy tradit) Dares P[ro]g[er]n
lis qui ſopultus fit in Signum
cum veniler Alexandri magni,
ueris qui tue vitruis Honestum ha
x natura Achilles enu. Valerius
re reponit achillem. Impræmad

cit qui vloror ſuit Hector in nori
a ab Apollin directa p[er]cune
q interempus.

T. Tabellos, Leges Solonii
& Apoiles depixit Atenon.
Ia Dioc[esis] qui funi filius Oſſic
hoclet inde appellatùmo p[er]p[er]
abent, 1 Minacum. Xenip[on]q
miubus vacuas.
Nagis debes exultare quod mi
ſunt viſenda.
Indorem & ardem exim[us]
la mittens.

erat ad videndi illetharum de vobis
fuit.

Cyrus Virgilius

Et leuiterblandi liceat deponere morem;
Quod si mirificu genus omnes
Mirificu ſeclí modo ſit tibi velle libido:¹
Simea iā ſuma ſapiētia pangeret arte.
Quatuor antiquis hæredibus est data consors;
Vnde hoim errores longe; lateq p orbem
Despicere: atq hūiles poſſum cōtêdere curas.
Non ego te talem venerarer munere tali
Nō equidē quis interdū ludere nobis;
Et gracilem molli liceat pede claudere verſum

Sed magno intexens ſi fas è dicere peplo:
Qualis erichtheis olim portatur athænis:
Debita cù caſte ſoluuntur dona mineruæ,¹
Tarda ve cōfecto reſeſt quinquennia Iuſtro.

Cum leuis alterno zephyrus cōcrebruit euro;
Et prono grauide pro uexit pondere curſum.
Fœlixille dies ſœlix & dicit annus:

Fœlices qui talem annu videre, diemq:
Ergo palladiæ texuntur in ordine pugne:

Magna giganteis ornant pepla trophæis,
Horrida ſanguíneo pingun prælia cocco,

Additur aurata delectus cuſpide typho.

Qui prius offeis conſternés æthera faxis,¹
Emathie cellu duplicabat vertice olympí.

Tale deæ velum ſolenni in tempore portant:

Tali te vellem iuuenu doctillime ritu
Purpureos inter foſes; & candida lune
Sydera cœruleis orbem pullantia lignis.

Naturæ reru magnis intexere chartis.
Aeternu ſophie cœiunctu carmine nomen

Noſtra tuu ſenib loquereſt pagina ſæclis:

Sed quoniam ad tātas nunc primu nascimur artes
Nunc primu teneros firmam? robore neruos:
Hec tamen interea quæ poſſum? in quibæ æui
Prima rudimēta; & primos exegimus annos
Accipe dona meo multu vigilata labore:

Et promiſſa tuis nō magna exordia rebus.

Impia prodigijs vt quondam exterruit ampliſ:
Scylla nouos auiu ſublimis in aere coztus

Viderit: & tenui conſcendens ſydera penna:

Cæruleis ſua tecta ſupuolit auerit alis,
Hanc pro purpureo pœnā ſcelerata capillo:

Pro q patris ſoluens exciſſa funditus vrbe.
Cum plures illà magni meſſala poſte:

(Nam veru fateamur: amat polvmnia veru.)
Longe alia phibent mutat mēbra figura.

Scyllæu monſtra in ſaxum cœuera vocari,

deat. Virg. Oñdere Sophie philosophie, b Fallaciæ, i, cſiātis. c Nunc ea. f. Philosophia, d Eo. vulgo, e Act alios poeticos: nā tuc dabat opam philosophie. Nunc iuè dit dæ opam carmiſ. f Collè. Locu difficultè. g Abſi ſià. Deſiſtah. h Mun? Poeticus. i In quo. ſmunere poe to. k More: Scribendi. 1 Omnes. Artes vidμſe. m Pangeret cātaret. n Cofors f. Philosophia è data hæredibus. Pythagorà hoc loco Platone: Episcu& Aris toſtelè iſellexit q cipue de philosophia bìn. merit fuerit ac ſcripſerut. o Vn ex qua philosophia, q. d. poſſum p. philofophia reſchedere hoim ca eam nos impeſit ad bìu beateq vüedt. p Humiles terreſtres curas & duia cò ſiderare atq celeſtia. g Pepli, Velu appellam q maxie vtſtales vtebant: ſed erà dicit inſigne ex ſerico facit u in quo deſpingit aligd aut ſenib vt pplo appare cōſuere.

Qualis. Verius. s Erychtheis. Quia Erychtheus ſu itex Atheniſtii, t. Dona facra Minerue. Que celebraſ ab Atheniſtib ac nomè ipſoſit ſuit: ipa eam athenadicebat. v Quinquènia. Sacra ſingulis quæ annis ſiebat & p[er]t im in quinque dieb, vnde quinquaria Minerue appdата ſut. x Zephyr. Deſcrib it ſep in q ſiebat facra Minerue videlicet in reditu zephyri primo vere. y Texun. In peplo pugn. Palladiæ geſta cōstra gigàtes. z Succo. co lare rubro. a Typho. Addit erà Typho m peplo qui ſuit vnus ex gigàtib dux cipuq. b Oſſeis. Oliem mons tis Aemathio vertice id è pelio mòre Theſtalg. Nà Aemathia Theſtalia dicit a rege poſt Deucatione: c De Pal Iadi ſoleni i ſeſtis quinque. d Doctillime OMeſſala poe ta ſicut o ſodit Tubul? i carme. Te Meſſala canā, e Na ture. Inter naturales, f Intexere id è depingere, g Scemib. Futuris etatib: h Nascimur. Incipim. i Reh. Geſt s. k Impia ſcylla. Nunc, p[on]vit qd ſit dictur? Scyl a Nifi filia Minois amore, capta patre ſuip edi crinæ, au reu q durateſat erat vt regni ſibi p[er]petu c[er]ſub ſubſcure: i tâde Ipreta a Mnoe cù nautigare: iate fer cœuera: j jra latius debarabim. l Ceruleis. Nigrefcctib, m Vibe M garéſi. Nifus e[mi] p[er] regnabat Megare: q[ui] disura ſuite a Minoe. n Illam. Scylla m.nâ crebro ſcribitt de Scyl a. o Polymnia. Mufa. p Scyllæu moſt voicat. Sed nota varias eſſe optiunies: qda c[ui]dcut Scylla Nifi in moſtis ſiue ſaxu ſyſſel cœuera: aliu c[ui]dcut phorci & crecteiros filia ſpreto Tritone adamafie Neptunii, ex q Trito irat? accep[ti] a Circe venenis locu maris i q Scylla lauare ſe cōſuuerat i ſecit: q[ui] cù itraſſet puella mox mutata e miſturi: & eſſe inguina canes videban[que] latrâtes ſed m quodam, huip for m à Virg. m. iij. Acnei: deſcrib it dícés. Pria hois ſæces poſive ma imani corpe p[ir]ſtrix Delphinum caudas viero comilia luporù. Home, q[ui] Pedes. xii. habuile: & colla ſex caputq[ui] ſingui ſcribile: e nauiq, auſſerre hoim corpa ſolit ſicet ſex accepille naui Vyltis, qda dicunt ab ampliſtrare mòſtis ſiſectu iratà Scylla, amari a Neptuno. Ouiſi vero aſſent amata Glauco quæ cù diſre ad ſuui amor e diuerſe, negret venenis ſuis m[ari]e ſecit. dicebat em Glauc[em] p[er] in manu nò des nascituræ: & i moſtib algas q[ui] i litorib nascunt q[ui] ob Iuſſei Scyllæi poſſet amoris. Q[ui] aui hic poeta Scyllæi dict ràgit hiftoria: nà reſte Solino ſaxi è i mati. Siculo p[er]ſis h[uius] ſub ſe reſeſtos (capulos: & u ſub luctus maris ingeditur la)

Cyrus Virgili

XXVII

Illam effe erumnis quæ læpe legamus vliffi.
Câdida succinctâ latrantib? inguina mōſtris;

Dulichias vexaffe rates: & gurgite in alto
Deprefſos: nautas canibus laceraſſe marinis,

Sed nec meoniæ hæc patiu ſt credere charte,
Nec malus iftoru dubijs erroribus auctor.

Nançq alias alij vulgo ſinſere puellas,

Quæ colophoniaco ſcylle dicunt homero.

Ipſe cratinei matrem ſed ſiue erichtheit:

Siue illâ monſtro genuit granduâ biſormi.

Siue eſt neutra parens: atc? hoc incarmiie toto,
Inguinis id vitiu veneris deſcripta libido.

Siue etiam exacſis ſpeciem mutata venenis.

Infœlix virgo: quid enim cōmiferat illa?

Ipſe pater timidam ſæua cōplexus harena.

Coniugium cae violauerat amphitrites;

Aſt tamen exegit longo poſt répore poenas,
Vtum cura ſue veheretur coniugis alto.

Ipſa trucem multo miſceret ſanguine pontum.

Seu vero vt phibent forma cōuinceret omnes.

Et cupidos quæſtu paſſim ſpoliaret amantes.

Pilcibus: & canibus rabidis valla repente eſt.

Horribiles circuïdi tibi ſiſtere formas.

Heu quotiens mirata nouos expalluit artus

Ipſa fuos; quotiens heu ptimuſſe latatus.

Auſa quod eſt mulier numè fraudare deorù.

Edictam veneri votorum vertere poenam.

Quæ mala multiplici iuueni q[ui] ſepta caterua.

Dixerat: atc? animo meretrix ſactata ferarum.

Infamè tali meritorù more fuiffe.

Docta paleaphiæ teſtatur voce pachynnus.

Quicquid & vt quifq[ui] tali de clade locutus,

Omnia ſunt potius liceat notefcere cyrin:

Atc? vnâ ex multis ſcyllam nò effe puellis.

Quare: & quæ cant? meditati mittiere certos.

Magna nimis cupidis tribuifi p[ro]mia diu.

Pierides quarum caſtos altaria poſtes.

Munere ſpe meo inficiùt: foribufq[ui] hyacincti:

Deponunt flores: aut ſuaue rubens naroſſus;

Aut crocus alterna cōiungens lilia caltha.

Sparſa[que] luminibus floret roſa nùc[ia]ge diuſ:

Præcipue nostro nunc aſpirate labori.

Atc? nouu æterno p[er]texite honore volumen,

Sunt pandionis vicine ſedibus vrbes,

Actos inter colles: & candida theſci;

Purpureis latex ridentia littora conchis;

Quarum nonnulli fama concedere digna.

Stat megara atc? quondam mutata labore

Alcathæ: phœbiq[ui] decus: nançq[ui] affuit illi.

Vnde etiam cytharę voces imitantur acutas;

q Eru[n]nis. Calamitatibus Vliffis.

t Dulichias. Oppidum vliffis in regno laert. Eadem ſere
carmina in bucolicis ſunt.

s Meonq[ui] Homeri: qui dicti filiam ſuſſe Phorc[ui] nò Nifl.

t Vulgo. Vbiq[ui]:

v Colophoniaco. Quonu[ra] Homerus Colophanis ciuïs
habeur: que vrbs eſt Meonq[ui] vbi Apollo maxime celebra
tur: & etiam ab oppido claritus appellatur.

y Cratinei. Quia vt dixit uus Phorc[ui] & Crateídos nym
phe filia ſuit.

y Erichthei. Nam quidam dicunt ipſam Erichthei filiari
regis Ahenienſtui: nò nulli Athídos filia: q[ui] filia Crania ſuit:
qui eriam Athenis (teſte ſtrabone) imparavit.

z Neutra. Nec Cetis nec Athis toto carmi eſt libido ve
neris in ſcyllam.

a Exacſis. Ductis:

b Pater Neptunnus.

c Amphitrites. Vxor ſuit Neptunni.

d Trucem. Tempeſtuſum.

e Sang[ine]o. Quonu[ra] fecit illa ſcyllam mutari in mòſtrù
ſparſo prius eius ſanguine.

f Quæſtu. L[ic]ro: nam ob predam amantum ſuit cōuuer
ſa in monſtrum.

g Vallata. Circundata.

h Numen. Quia quando numina mari ſbant volebat ea
defraud ire.

i Edictam veneri, Venq[ui] enim affecte ſcyllam hæc poenam:
quonu[ra] ſpoliabat amantes: c[ui] grati eis ſeruere debuiffe.

k Palepathi. Veneris.

l Pachinnus. Promontorium Sicillie.

m Quicquid. Oia ſunt ibi: q[ui] decantata ſunt a poetis:

n Notefcere. Claram fieri.

o Meditati. Nam ſcylla ſemper meditatatur decipere
amantes.

p Diua. Venus.

q Ciocus. Galta. Naroſſus. Hyacinctus. Flores.

r Pandionis. Pandion enim ſrex ſuit Athenarum. Et pa-
ter Nifl: qui habuit filiam ſcyllam.

s Actos. Ahenienſes.

t Theſei. Thenſa vrbs in Peloponneſo eſt. p[er]ſali tantù nua
mero declinata: f[ic]ut Arthaxata nò longe eſt a p[ilo].

v Latex. aqua.

x Quarum. concharum,

y Atc[ei] Iſpius Attis.

z Phœbiq[ui] decus. Hoc dicti propter nympham Alcatoen
Megarenſem que ab Apoiline amata ſuit & que dedit no
men cuidâ ar[ati] Megarenſtui: qu[ui] ap[er]ſa ſcylla afœdere c[ui]
fucuerat: vt ſpeciare litora maris. Dicic[ui] Apollo in ip[er]
arcis mo[n]ib[ui] cythara ſe c[ò]didiffe acceſt a Mercurio Cyl-
lenio ab Cyllene monte Archadie di[co]. Quo circa quor[i]
ens arcis ſapides moueban[di] fonitù reddebat cythara. V[n]
modulandi ratione acceſſe mortales. libro. vii[mi] refert. Rea
gia turris, e vo a.m. In quibus aurat[ia] p[les] Latonia ſertut
depofuſtù lyra: faxo ſonus eius inſhig[ur]. S[ep]c illuc ſolita eſt.

dd iij

Tyr is Virgiliij

Sæpe lapis recrepat cyllenia munera pulius;
Vt veterem sonitu phœbi testat honorem.

Hæc vrbæ ante alios qui tū florebat in armis.

Fecerat infeftam popula tor remige minos:

Hospitioq[ui]æ ſenis hyppolidoſac[que] victo.

Carpathium fugiēs: & flumina ceratea.

T exerat hunc bello repetēs corinthius heros!

Attica cretæa ſternebat rura ſagitta.

Sed neq[ui]a tunc ciues: neq[ui]a tūc rex ipſe veretur?

In feſto ad muros volitanti ex agmie turmas
Ducere: & in domita virtute retundere mētes.

Relp[ont]um quoniam fatis eſt meminiffe deorum,
Nā capite a ſummo regis (mirabile dictu)

Candida ceſaries florebant tempora lauro:

Et roſe us medio fulgebat vertice crinis.

Cuius que ſeruata diu natura fuifſet.

Tam patriā inculumē Nili regnus[que] futurus;
Concordes ſtabili firmarunt numine parce.

Ergo omnis cano reſidebat cura capillo.

Aurea ſolenni comptu quoq[ui]a ſibula ritu

Corſellæ tereti necebat dente cícadæ.

Nec vero hæc vobis custodía vana fuifſet!

Nec fuerat nifi ſcylla nouo concep ta furore."
Scylla patris miſeri: patriæq[ui]a inuēta ſepulchru.

Ominu[que] cupidis ſi nō inhialſet ocellis;

Sed malus ille puer quē nec ſua fleſtere mater

Iratum potuit: quem nec pater atq[ui]us idem.

Iuppiter ille etiam poenos domitare leones;

Et validas docuit victas maſueſcere tygres,

Ille etiā diuos homines; ſed dicere magnu[que] eſt.

Idem cum ſuperis acuebat paruulus iras.

Iunonis maſne: cuius periuria diuæ

Olim ſe meminere diu periura puellæ.¹

Non nulli liceat: violauerit inſci[ui]a ſedem.

Dum ſacris operata deæ laſciuit: & extra

Procedit longematrū: comitūque caterua.

Sulpenſam gaudens in corpore Iudere veſtem.

Et tumidos agitate ſinus aquilone relaxās.

Nec dum etiā caſtos agitau erat igni honores,

Nec dum ſolenni lympha perſuſa ſacerdos;

Pallentis folijs caput exor narat oliorum.

Cum lapſa e manib[us] fugit pila: cùq[ui]a relapſe

Procurrit virgo: quo vti ne prodita ludo.

Aurea iam gracili ſoluſſet corpore palla.

Omnia quæ retinere gradu[que] rurſumq[ui]a morari.

Poſſent: o tecu[que] vellem tua ſemper haberes;

Nónunq[ui]a violata manu ſacraria diuæ;

Iurando inſœlix nequic[que] iura piaſſest;

Et ſi quis nocuſſe tibi periuria credat.

Cauſa pia eſt: timuit fratri te oftendere iuno;

At leujs ille deus cui ſemper adolesſcentum.

Quæritur ex omni verborum iniuria dicto.

Aurea ſulgenti deproment tela pharetra.

aſcendere filia Nifi. Et petere exiguo refonantia ſaxa lapilo. lo. q[ui]d idē hoc loco cōmemorat poeta. H[uius]c vrbæ ante ali. tangit quæ admodum Mino[s] venit contra Megaram. a Remige. Bello nauali.

b Hyppolidoſa. Dicitur: componi[que] ab hipp[orum] quod eſt equus & lidoſa quaſi lidora. id eſt ſoſtida & maleſka inter dum. Hyppolidoſa igitur erat Megara propter mortes.

c Carpathium, Carpathos inſula eſt Rhodiorium: & op[er]pidum in Creta. Sed ab inſula Carpathiu[que] mare eſt appulatu.

d Ceratea, Ceratheus ſluuius Crete[que] apud Gnoſum: cuius tatem.

e Heros. Mino[s].

f Attica rura. athenas.

g Cretæa ſagitta. Qua in Creta & precipúe apud Gnoſum ſagittis aptiſſimi calamí nafcuntur.

h Relp[ont]um, Reddi caufam, quia Nifius non timebat bellu[que] & pugnam Mino[s]: & hoc propter criné fatalé quo durante non poterant moenia vrbis deuafstari.

i Fibula. Neccebat crinem Nifi.

k Corſellæ. Ex ebore factæ. Corſellæ in affrica oppidu[que] eſt: vbi ſunt elephantes: inde Corſellæ eburne.

l Furore. amore Mino[s]. Quia ſcylla patri Nifo & patrie ruina ſuit.

m Malus puer. Núc dānat cupidiné, quia ſuit cauſa tan[que] ti malí.

n Auus idem, qui ex Venere natus que erat filia Louis, his c[que] p[er]cures cupidines enarrarentur: alius enim ex Mercurio & Diana, & alius ex Marte.

o Ille etiam: nunc docet potentiam cupidinis.

p Magnu[que] eſt. Dicendum de ſup[er]is ſolis: Iunonis, p[u]erent iuuenem furentem fecit.

q Inſcia. Ipsa ſcylla.

r Deq. Iunonis.

s Sulpenſam. Pendentem: quia quâdo mulier in cedit ha[que] vetem laxam que videtur ludere.

t Ignis, amor pallentis. Sic in Bucoli. Palléti cedit olig.

v Pila. Nefcicbat ludere pila quæ admodi[que] puellæ ſurentes folent.

x Diu[que] Iunonis: quâ mulieres colebat, p[er] quâ etiā iurabat iuene: per Iunonem iurante minifto.

y Adolescentu[que] Qui ex minimis dictis pacium ſinuram.

z Aucta tela, quâlibus H[ercules] Thyriathius ſut viſus.

Lyris Virgilij

XXVIII

Heu nimit† teretit: nimit† tyrinthia iuſſu
b
Virgini interea defixerat omnia mente.
Quæ ſimul: ac venis haufit ſitiētibus ignem:
Et validō penitus concep it in offa furorem.
Saua velut gelidi cydonum biſtonis honores,
Icta ve barbarico cybeles antifta buxo:
Infœlix virgo t ota bacchatur in vrbe,
Non ſtoraſe ideo flagrantes pietà capillos,
Cognita non teneris pedibus: ſic oſa ſeruans.
Non niueo retinens baccata monilia collo.
Multi illi incerto trepidant veſtigia curſu.
Sæpe redit patrios aſcendere p[.d]ita muros:
Aereaf[.]p. facit cauſam ſe viſere turreſt:
Sæpe etiā tristes voluens in nocte querelas,
Sédibus ex altis coeli ſpeculatur amorem:
Caſtra[.]: p[.]ſpectat crebris lucentia flammis:
Nulla colum mouit caru nec respicit aurum:
Non arguta ſonant: tenui p[.]ſalteria chorda.
Non libyco molles plaudūtur p[.]ectine telæ,
Null? ſiore rubor: vbi em robur obſtat amor:
Atq[.]b vbi nulla malis reperit olatia tantis.
Tabidula[.]: videt labi per viſcera mortem:
Quo vocat ire dolor: ſubigunt quo t[.]edere fata
Fertur: & horribili p[.]recepts impellitur oftro.
Vt patris ah demens crinem de vertice ſeruet
Furtim: atq[.]b arguto detonſum mitteret hoſt
Næq[.]: hæc conditio nifi rapto opponitur vna.
Sive illa ignorans: quis n[.]o bonus oia malit
Credere: q[.]: tanto ſcelere damnare puellam,
Heu tamē infœlix: quid em imprudètia p[.]delt:
Nife p[.]ater: cum direpia crudeliter vrbe
Vixerat: vna ſuper ſedes in turribus altis
Fellus: vbi extructo p[.]offis conſcendere nido,
Tu q[.]: auis moriere: dabit tibi filia poæn[.]*

Gaudere o celeres ſubnixe nubibus altis:
Quæ mare quæ virides ſyluas: lucoſ[.]: ſonantes
Incolitis: gaudete vagæ: blandæq[.]: volucres,
Vſ[.]: adeo humani mutatæ corporis artus.
Vix o crudelis fatorum lege puellæ.
Dauliades crudele venit cariſſima vobis,
Cognatos augens reges: numer[.]: ſuorum
Cyris: & ip[.]: e pater vos o pulcherrima quond[.]
Corpora c[.]: aula e præuertite in aethera nubes:
Qua nouus ad ſuperu ſedes c[.]: alcheius: & qua
Candida conceſſos aſcendat cyris honores,
Iam[.]: adeo dulci deuinc[.]: lumina ſomno
Nifus erat: vigili[.]: p[.]: rocul custodia primis.
Excubias foribus ſtudio iat[.]: bat inani:
Cum furtim tacito deſcendens ſcylla cubik[.]
Auribus arreptis nocturna ſilentia tentat:
Et primu tenuē ſingultibus aera captat.
Tum ſuſpenſa leuans digitis veſtigia primis.

a Thyrini?, Thyrins in peloponneſo vrbs insignis mo[].
nubus ſuit. & quid[.]: dixerit coli ibidem Cupidinem.
b Virginis, Scyllæ, c Cidoni, Cydon riuitas eſt Thra
cie, d Biftonis. Eſt lacus in Thracia iuxta quæ ex buxo
tyb[.]: inuenert[.]: qua phrigo vſi ſunt. e Anteſta. Baceri
dotuſa. f Storaſe. ſtorax geaus arboru[.]: ex qua odiroſe,
tum ſiebat vnguentu[.]: & quo capillos alpergebant.
g Baccata: G[em]is ornata. h C[eli]: ſimulabat t: vide
re ſydera coeli: & ſpeculari, Sed ſolum faciebat vt p[.]: offe
ctare reg[.]: M[no]em amat[.]: i P[al]ten[.]: Genus inſtru-
menti muſici. k Lybico. E[bur]neo. I Rubor. Qua
gallentes ſunt amætis lege. O[u]tuiu[n] amoribus.
m P[r]eceps. S[ine] reſpectu ſalutis. n O[ſt]ro. Veſſe ex
oſtro in quo mitteret hoſt iunc paternum crinem.
o R[ap]to. Capillo Nifi patris. p Q[ui] bonus. Poeta ex
cuf, puellam: quod qui[.]: p[.]: ude x[.]: p[.]: optum: exſi[.]:
p[.]: l immediate paterni dedita opa: ſed potu[.]: ex igno-
rantia & cau[.]: quod[.]: q C[ele]: Aues veloces,
r Humani. Qua ex humano corpori facte: ſunt aues.
s Dauliades. Progne & Philom. Ia quæ fueru[.]: de Daulia
oppido Thrațig. r C[an]iſtima. Scyllæ. v C[ogn]atos.
Qua Nifus p[.]: ater Scyllæ frater erat philomellæ & Prognes
ex P[id]ione parente rege Amentarit. x Cyris. id eſt Scyl
la quæ Cyns eri denotata eſt: quia capillum patris ſecuris
Cyris em grec[.] etiam t[on]eſo f g[u]nificat. Itac[.]: vana ab au-
ſtoribus denominato ipſius declarat. y P[re]teriite. Ite
ante omnes nubes. z C[ale]chus. C[al]chis oppidum eſt
loctoru[.]: & in cuboea eſt: ſed n[.]: p[.]: p[.]: tere Nifus M[are]nſu
um rex. C[ale]cheus nom natus eſt: ſed potius ab auroe ca
p[.]: pillo. nam c[u]al[.]: šos es & metallum tiguitica.
a Ia[.]: adeo. D[el]icribit t: mpus quo Scyllæ rapu[.]: crinem
Nifio parentu[.]: ra incaſtum. b Primus pedib[.]: id eſt p[.]: u
ctis pedum vt ita dkam ſunto rapiendo crinem.

dd iij.

Cyrus Virgilius

Egreditur, f.etroq. man? armata bidenti
Eulolattat demptæ subita in formidine vires:
Cæruleas sua furta prius testat? ad vmbras:
Nam qua se ad patrii tendebat semita limen,
Vestibulo in thalamì paulum remora t: & alti
Sufpicit ad cœli mutantia sydera mundi.
Non accepta pijs promittens munera diuis:
Quæ limul ogigij phœnicis filia charmæ.
Surgere senfit anus (sonitù nã fecerat illi.
Marmoreo æratus stridens in limine cardo)
Corripit extèp lo seffam languore puellam.
Et limul o nobis facrù cap ut inquit alumna:
Nò tibi nequicq? viridis p. viscera pallor:
Aegroto tenui suffudit sanguine venas.
Nec leuis hoc faceret; neq. em pote cura subegit
Haud fallor: cp te potius rhænufia fallit.
Nam qua te causa ne dulcis pocula bacchi.
Nec grauidos cereris dicam còtingere sætus:
Quæ causa ad patrii solam vigilare cubile:
Tempore quo seffas mortalia pectora curas:
Quo rapidos etià requiecùt flumina curfus,
Dic age nunc misere faltè quod sæpe petenti.
Iurabas: nihil esse mihi cù moestà parentis,
Formosos circum virgo morerere capillos:
Hei mihi ne furor ille tuos inuaserit artus.
Ille arabis mytrhæ quondam qui cœpit ocellos,
Vt scelere infando quod nec sinit adraſtea
Ledere vtrùq. vno ſtudeas errore parentem.
Quod si alio quoque animo iactaris amore,
Nam te iactari non est amatuntia noſtri
Tam rudis: vt nullo poſſim cognoscere ligno.
Sin cœſſus amor noto te maecerat igne.
Per tibi dychinnæ præ ſentia numina iuro.
Prima de tì quæ dulce mihi te donat alumna.

Omnia me potius digna atq. indigna latur;
Milia viſurà: que te tam triftibus iftis
Sordibus: & ſcoria paciar tabefcere tali.
Hæcloquit: molliq. vt ſe veluait amictu.
Frigidulam iniecta circuìdat veste puellam.
Quæ prius vt tenui ſteterat ſuccincta corona,
Dulcia deinde genis torantibus ofcula figens.
Perſequitur miſere cauſas exquirere tales.
Nec tamè ante villas patiſi libi reddere voces.
Marmoreù tremebùda pedè quâ rettuli intra,
Illa aut: quid nunc me (ingt) nutricula torques.
Quid tantù, pperas noſtros nouifſe furores;
Nò ego còſueto mortalib? vror amore.
Nec mihi notorù deflectùt lumina vultus.
Nec genitor cordi eſt: vltro nach: odimus oñes.
Nil amat hic anim? nutrix q[ui]d optet amari.
In quo falfa tamè lateat pietatis imago,

c. Altù, Altè, d. Mùdi, quieta & fereni, e. Phœni-
cis. Hic eſt nomè opprium cuiuſdà cefariani. f. Caue
Puella filia cuiuſdà ogygii, i. Thebani Charme.nurtrix ipf
us Scyllæ. g. Alumna. Verba Charmes ad Scyllæ clus
alumna, h. Pote. Potens. i. Quod id eſ fed.
k. Rhamnufia. Dea indignatiòs dicit. Et Nemesis a quia
bufſdà noiaſ. Rhænufia a Rhamnò oppido: de quo Lucan
in euboia denoiata eſt: in qua etià ciuitate Fortuna colcha
tur. Lòca. Et timidis inſita colt quia numia rhamnis. Et
Ouidi. Extget ad diras vltrix rhænufia poenas: appni enim
ait còtra Syphos. Ei'deæ, vt Pli. air in Capitolio. imachù
erat: & neq ipſius latinù nomè habet, Itacq male quidem
p. fortuna interſtanè. 1. Pocula. Nec veniſt ad bibendù
nec ad comedendù. m. Flumia curfus. Talis ſenſus de
in Buco. Et mutata fuos requeiſt flumina curfus.
n. Myrthæ. Mitra cynare Cypriorum regie filia. q. parena
tis còcubitùi affecta: ex q. Adonis natus traditur.
o. Adraſtea. Ipsa Rhænufia vel Nemesis, quia circuì circa
Adraſtus Rex illi templù còdidille. p[er]di. q. Amatùta,
Appellaſ ab amatunte inſula in mari egeo: q. Veneri facra
fuit. Fact ergo deriuatiù amattis amatuntius. amatuna
ta. amatùtù. Amatuntà. Scylla. q. Tam rudis. f[er]o s
Scylla quod ynilo ſigno poſſum cognoscere furores tuos
ergo nò eſt cp te iactes. id eſt mihi alioq dicas de amore tuo
r. Dicdynne. Dyctyña dyana a crete fibdenoiata e[que] vit
go q[ui]dæ crete fuà virgitate. Dianè dicàs a Minoc cù oppri
mere: & fuge via nila daret. i. mare ſe p[er]cipit dedit. poſſa
e[mi]cadauer i[n]ete comp[er]tù fuit q[ui]d grecè diction dicit: ſed cù
patna p[er]ſe laborà: reſtrep[on]ſum habuerit à Dianædem
còſecrarèt: q[ui]d ipſi faciètes Dianæ ipam Dyctiynna yocauo
re. Vnde Tybullus. Percip[er] fuas impune finit. Dyctiina fa[
gittas. s. Scoria. Scorïa. metallorù iquamà & purgati
onè denominat. Scorïa. id eſt cura & ingèri p[er]ſione.
t. Marmoreù. Albù, illa autè reſponſio Scyllæ, v. Co[
f]ueto. Quo morales vt ſolent ſed portus devino.
x. Cordi. Non ſum capta amere paterno.

Tyris Virgilij

XXIX

Sed media ex aticem ex hostibus: heu heu
Quid dicta: quo uE ipfa malu hoc exordiar ore?

Dicã equid: quonitã qd nò tibi dicere nutrix:
Non finis: exremiã hoc mun? moriãtis habeto.
Ille vides nostris qui moenib? affidet hostis.

Quê pater ipse deu ſeptetri donauit honore.
Cui parce: & tribuſt nullo quod vulnere ledi,
Dicendu ſuſtra circuſuehor omnia verbis.
Ille mea: ille idê oppugnat p[]cordia minos;
Quod te per diu[]t[]re crebros obſteſtor amores;

Perq tuã memoris hauftr mihi pect alumnæ.
Vt me ſi verare potes nec perdere malis.

Sin autem optatæ spes eſt incíſa ſalutis:
Nec mihi quâ merut ivideas nutricula morte,
Nam ſi te nobis malus o malus optima carme.
Ante huc conspectu caſus ve deus ve tulſſet.
Aut ferro hoc (aperit ferru quod veſte latebat)
Purpureu patris dempſſſem vertice crinem:

Aut mihi præſenti p[]erpetuſſem vulnere lætum:
Vix hæc ediderat: c[]u clade exterrita truitis

Intonſos multo deturpat vulnere crines:
Et grauiter quaſtu charme, c[]ôplorat anili.
O mihi niſc iterã crudelis reddite minos.
O iteru nostræ mincis inimice ſenecte,
Semp: & autolim nata o te propter eundé:
Aut amor inſanæ lucum portauit alumnæ:
Te ne ego tam lóge capta: atq[]e euecita nequiuı.

Tam graue ſeruitium: tâ duros paſſa labores
Effugere: obſitam exitiü crudele meorum.
Iam iam nec nobis ea quæ ſenioribus illum

Viuendi copiá viuuit gen? aut quid ego ames
Te ɛrepto brito marte eſt spes vana ſepulchri.

Te brito marte dié potui producere vitæ:
Atq[]e vtinã cereri: nec t[]in grata diæne.
Venatus eſſes virgo ſectata virorum.

Gnoſia naupacto contendens ſp[]icula cornu
Diæcas ageres ad graniã nota capellas.

Nunç tam obnixe fugeres o minos amores,
Præcepis aereis ſpecula de montibus illes.

Vnde alij fugiſſe ſerunt: & numina phoræ,
Virginis aſſignat: alij quo notior eſſes.

Dystinnam di[x]ere tuo de nomine lunam.
Sin hæc vera velim: mihi certe nata periſſes.
Nunç ego te ſumo volitant[]e in vertice m[]otis.

Hírcanos inter comites: agmenq[]u[]erarum:
Conſpiciã: nec te redeunte amplexo tenebo.
Veru hec cu nobis grauia: atq[]e indigna ſuere;
Tu mea luna tui cu ſpes integra maneret;
Et vox iſta meas nòdui violauerat aures.
Te ne etiã fortuna mihi crudelis ademit?

Tene ſola me: viuendi cauſa ſenecte:
Sæpe tuo dulci nequic[]que capta ſopore.

Cum p[]meret natura: mori ne velle negauit?

Vt tibi coriſio glomerarem ſlammea luto;
Quo n[]u[]c me iſcoſelix: aut q[]u me numina ſeruát?

An neſcis qua lege patris deuertice canos.
Edita candètes p[]reſa purpura crines.

Quæ tenuit patrio preſſit ſuſpenſa capillo,
S[]i neſcis alíqu[]a p[]oſſum ſperare ſalutê.

Inſcia qua[]doquidê ſcelus es conata neſando.

Sin eſt: quod metuo: per me mea alúna tuuq[]u,
Expertu multis miſerem mihi rebus amorem.

Perdere læua p[]cul p[]ſu mina ſacra illythisæ.

Nec t[]in in facin? tam molli mente ſequaris.

N[]o ego te incepto fieri quod n[]o pote conor.

Flectere amor: neq[]u[]t cu dijs c[]ôtendere noſtr[]u.

Sed patris inſolum potius te nubere regno.

Atq[]e aliquos tamè eſſe velis tibi alúna penates.

Hoc vnum exitio docat: atq[]e experta monebo.

Quod ſin[]o alia poteris ratione parentem

Flectere: ſed poteris: quid em n[]o vnica p[]oſſis.

y Heu heu. Q[]ui amor me[ſt i mediis hoſtib[]e. z N[]o dicere n[]o finis. O[]ia p[]mitrit dicere: & apire tibi. a Pater deu, ſuppiter donauit ſepeſt: honore qua ſecit i[]p[]n regem. b Hauftu. Potu a me ga guſtau & bibi lac tuu. c In c[]ifa. Remota. q[]. d ſi ſulla habet spes. d P[]eſſuam l[]ethru; Mortua eſſem. e D[]erurpat crines. Auditu o[]one ſcybu le illicio Charme crines terra maculauit. f Seruatu. Tuu o mios q[]. ſ[]daf ſeniori[]tib[]e. g Q[]uid ego, i[]dico hec o[]ia. h Brito, martis virgo illa dicta ſuit. quam Milios vt vir ginitare ſpoliaret p[]eſq[]uabat. i Naupacto Luuſus ciuta: te etholig ſuiffe on[]di[]ici bello macedonico, vbi me leager ver fabaſi ſagittis i venatib[]e vt[]es. k Comu ergo naupacto, id eſt arcu quali, naupacto vtebanu. 1 Dicteg. As dicteg nympha vel a dict[]e m[]oſte creteo. m Obnixe. Certatim & magno conatu. n Ph[]ior[]e. A loco id eſt virgini pho regaliu poente. o T[]uo noie. T[]ua cauſa. p H[]ircanos. Hyrcania armeni y[]lufa: in qua ſerpetes abuſt, v[]ni comi tes hyrcanos. i[]ſuos q Negau. Moru p[]re q[]uus nature cur[]v p[]pe eſſet. r Coritio. Cuities ciuile, croci abuſtătui ma: & quid[]e ſuaui. s Flamea. Vda tenuiſſima qui[]b[]e virgines ſponſe eu ad martu ducebat: vteren[]t tegedi pu doic g[]ra. V[]ni Claudian[]a ſt]hamea ſoliſtui p[]uellatura p[]u do rem. t Lege. Fataſi ſellicet. v I[]lythig. I[]llythiagiana e appellata: qua dea ſyluuarum eſt. I[]li em y[]lufa eſt: & thea dea. V[]ni l[]ith[]ea ſyluariu dea. x Molli Laſina. y Poteris. P[]oſeſt fieri. z Q[]uid em. q[]. d. O[]mua poteris apud parentem, c[]uiu cum fis vnica,

dd v

atq[]e ind signalatu: ̇s

ſi tibus ilis
tabere ere talli
veluit amicu

at veſte puſtuli,
erat ſuccinia coronat
ntibus ofa[]t h[]ijen[]se

s ex quiretate, ̇s

ſi ſibi reddere voces,
edê quar[]retim intri:

q] nutricula torques,
os nouſe ſuſuros.

b voror amore.

ſi lumina vulnus,
ro n[]a[]q[]s odimus o[]n[]es;

ix q[]d optetamui,
etiam etatis imago,

i etiatiæ c[]erent. e P[]ampti
ſi c[]erarant. f G[]ame
hebano C[]hamenemij[]a
a Charmes ad Syllis eis
i Quod id eſt.

i N[]o[]tus dict[]e. Et N[]emelis q[]ui
mn oppido de quo L[]auram
et i[]tati c[]uitate Fortuna c[]olba
olt numa numa thametis ſe
h[]anufia p[]oſcas p[]on[]cim
at at in Capitulo l[]imulatu:

b habet, i[]raq maſt quod
cula. Nec venit alibetam
mi[]na curus. Talis ſerunt eſt
flumina curis.

C[]yprottis regni filiā patem
donis natus maduit.

vel N[]emelis, qua iuſtina
diſt. d[]iſt. p A[]mnia,
in man eg[]o: q[]uon f[]acua
tuu amaruntius, amanunt
ylla. q T[]am r[]udis. l[]so
m cognoture ſuſuros t[]uo
ht alijd d[]icæ de ame t[]uo
c[]a creuſi ſub ſuſuros t[]uo
ung d[]icæ a M[]usio i[]p[]pum
are le p[]oſuræ deu p[]oſuræ
d g[]ree diuſion du[]t: e[]ſi
d m habuſtura Diānag[]om
m habuſtura Diānag[]om
d ambo diuſionem vocant.

a p[]ampeſtur. D[]yctinam fo
impuneur. D[]yctinam fo
ſ taliori ſp[]anam & p[]ugant
ura & ingin patione.

reſponti ſo[]llo. v C[]os
fed ponu deuon.
re patumo.

Tyr's

Tunc potius tamè ȋpa pio cui iure licet bit.
Cum facti cauſam: tempuſco dol oris habebis;
Tunc potius conata tua: atco incerta referto,
Mec, deoſco tibi comites mea alūua futuros
Pollíceor: nihil eſt quod texat in ordie longi,
Hic vbi ſollícitus animi reuelauerit æſtus
Vocibus: & blāda pectus ſpe viserat ægtum:
Paulatim tremèda genis obducere vest?
Virginis: & placida tenebris captare quiete,
Inuerſo bibuſi reſtringens lumen oliuo,
Ferre manu affiduis mulcent p[]cordia palmis,
Incipit ad crebros in ſani p[]ectoris ictus;
Nocte illâ ſic moſtta ſuper moriētis alumnæ.
Frígidulos cubito ſubnixa p[]ep[]edit ocellos.
Poſtera lux: vbi læta diē mortalibus almū.
Et gelido veniente mane quatiebat ab oetha,
Quē pauide alternis fugitāt optāt p[]uell[]e;
Hesp[]erit vitant: optant ardeſcere ſolem.
P[]ræceptis paret virgo nutricis: & omnes
Vndic[]o cōquirit nubendi ſedula cauſas,
Tentantur patriæ ſummif[]is vocibus aures:
Laudan[]o bonæ pacis bona: mult? incepto.
Virginis inſolitæ ſermo nouus errat in ore.
Nunc tremere inſtātis belli certamia dicit:
Cōmunēo timere deſi: nunc regis amicis.
Nāc ipſo verita eſt orbari moſtta parente,
Cui loue cōmunes & quondam habuere nepotes.
Nunc etiā confecta dolo mendacia turpi
Inuenit: & diuum terret formidine ciues.
Nunc alia ex alij[]s nec delunt omnia quærunt.
Quin etiā caſtos auſa eſt corrumpe vates:
Et cui c[]eſa p[]io cecidif[]ſet victima ferro,
Vt ſint: qui generi minoia auſtoribus exſis
lungere: & ancipites ſuaderet tollere p[]ugnas.

Aut nutrix patula cōp[]onens ſulphura t[]est.
Narciff[]um caſtam[]o herbas incendit olentes;
Terco nouena ligat triplici diuerſa colore
Fila: ter ingremi[]t circi[]t inquit deſpue virgo.
Deſpue ter virgo, numero de? impare gaudet:
Hinc magno generata i[]oui frigida facra.
Sacra necide[]s auibus: nec cognita graiis.
Pergit amyc[]eo ſp[]argens altaria thallo,
Regis Iolchiacis animi[]t deſigere vois:
Veru[]bi nulla mouet ſtabi[]le fallacia niſum.
Nec poſſunt hoies; nec poſſunt fleſt[]ere diu:
Tanta eſt in partu fiducia crine: cauendi.
Rurſus ad inceptu[] ſociā ſe adiungit alumn[]e.
Purpureo[] parat rurſus tondere capillum.
Cui longo quod iam captat ſuccurrere amor.
Nō minus illa tam[]e reuehi q[]d meni[]a reſcant
Gaudeat: & cineri patrie eſt i[]ucunda ſepulchro.
Ergo metu capiti ſeylla eſt inimica paterno:
T[]u coma ſydonio florens ſucciditur of[]tros
Tum capit megara: & diu[]u responſa proban[]i,
T[]uc ſuſpenſa nouo ritu de nauibus altis.
Per mare c[]ærulei[]t trahi[]t niſcia virgo:
Cum plures illā n[]ymphæ miran[]t in vndis.
Mirat pater oceanus: & candida thetis:
Et cupidas ſec[]i rapi[]es galathea forores:
Illa etiā iunctis: magnu[] q[]p[]ſicibus æquor.
Et glauco biped[]i curru metitur æquorum
Leucothoe: p[]aruiſco dea cui matre palemon.
Illi etiā aſtermas forti[]ti viuere luces:
Chara I[]ouis ſoboles: magnu[] I[]ouis incrementi.
Tyndarida niueos miran[]t virgini[]s artus
Has adeo voces: atco hec lam[]a p[]auras.
Fluctibus in medijs quæſtu voluebat inan[]t.
Ad cel[]i infœlix ardentia lumina tollens.
Lumina: n[]a teneras arcebant víncula palmas.

Virgilijs

XXX

Supprimito pauli turbata o flāina venti.
Dū queror. & diuos quaç̄q̄ nil teſtibus illis
Profeci: extrema moriſes tamē alloquor hora;
Vos ego:vos adeo venti teſtabor & auræ,
Vos o numatina ſi qui de gente venitis.
Cernitis illa ego ſum cognato ſanguie vobis:
Scylla: quod o falua liceat tibi dicere progne,
Illa ego ſum Nifi pollentis filia quondam.
Certatim ex omni petiſt quā gretia regno:
Qua curuus terras amplecti Helleſpontus:
Illa ego ſum minos ſacrato federe cōiunx.
Dīcta tibi: tamē hæc: & ſi no: accipis audis.
Vīcta ne tā magni tranabo gurgitis vidas:
Vīcta tot aſſiduas pendebo ex ordine luces:
Nō equidē me alio poſſum cōtendere dignam
Supplicio: quaç̄q̄ patria; caroſq̄ penates:
Hoſtibus: immitiq̄ addixi ignara tyranno:
Veri eſt hæc minos illos ſcelerata putau.
Si: noſtra ante aliquis nudaſſet ſoſera cauſas:
Faſturos quorù direp tis mœnibus vrbis,
O ego crudelis ſlāmam delubra petiui.
Te vero victore prius vel ſydera curſus.
Mutatura ſuos: quā te mihi talia capte
Faſtur ſui metu: iam iam ſcelus oia vincit.
Ten ego plus patrio dilexi perdita regno:
Ten ego: nec miri vultu decepta puella.
Vt vidi: vt perij vt me mal abſtulit error.
Non equidē exiſto ſperaui corpore poſſe,
Tale malum naſci forma: vel ſydere fallor:
Non me delitijs cōmouit regia diues:
Coralio fragili: & lachrymoſo mouit eleſtro:
Menō florentes: equali corpore nymph z.
Nō metus incenſam potu it retinere deorum.
Omnia vincit amor: quid e: nō vinceret ille:
Nō mihi iā pinguí ſuadabūt tpa myrtha.
Pronuba nec caſtos accendet pīnus odoreſt

Nō lybis aſſyrio ſternetur lectulus oſtro:
Magna q̄ror: nec vt illa quidē cōmunis alūne:
Oibus iniecta tellus tumultabī tarena.
Me ne inter comites: ancillarūq̄ cauernas;
Manalías inter famularīr munere fungi
Coniugis atq̄ tuæ quæcuiq̄ erit illa beata:
Nō licuit grau idos penſo deuoluere ſuſos,
At bellī ſaltem: capti uā lege necaſſes.
Iam ſeſſe tandē fugiut de corpore vires:
Et caput inſlexa lentī ceruice recumbit.
Marmorea adductis labaſcunt brachia nodis:

a Referto. Narrabis patri. b Furturos. Habebis & me
& deos hoicq̄ fauſtes. c Virginis. Scylla. d Bibu
li, q̄ hīmē bibit oleu. id eſt ardēdo cōſumit. e Otha-
Mons inter macedonīa & Theſſalia: m quo primq̄ folis or-
tus greſis apparet, f Optanq̄. Fugiuī da puelle fugiuī
& cupiuī videti. Vt i Buco. Et fugit ad faſces et te cupit
ante videri. g Patricia aurē. Cohoitabunq̄ patre ad pac-
cui Minoe. h Incopto. Vel virgineo: quia virgines neſte
unt loqui. Vel incopto: ppter ſuorē. Vt Virgi. In spite eſt
mediacq̄ in voce reſſit. i Medatia. Oia dicebant & ſia
mulabāt patri: vt fieri pax. k Vates. Scylla corrupit ſa-
tes vt dicereſt facендā pace cui Minoe. l Extis. Anima-
lis, m Anopites. Dubias. n Tercq: nouena. xxyi.
Fila vt in Buco. Terliu. o Generata. Scylla filia.
p Idcis. Troianis ſaciebat enim ſacra loui nunq̄ cognita
Troani: & greſis. q Amycleo. id eſt ſpartano. amyq̄
cui eſt cuitas iparce. r Thalo. Thalī Herba verbana.
s Iole: taci. Qualibq̄ ſa eſt Medga in lolcho que eſt ci-
uitas Theſſaliq̄ vi regnum erat Peliq̄ & Arſonis patris
ipſus latoſis: qui ad ſuenda euocatus ſuit auxilio Medė
cerat pterrea venecie mulq̄ in Theſſalia: & herba veneciu̇
s aptiſſim. t Stabuſis. id eſt ab aula ſua. Nā itabulum
apud aniiq̄s erat pior & preſtātior ps dom. v Ton-
dere, id eſt iecare. x Reuehi. Reduci. y Coma. Capi-
lus aureus. z Sydonio oſtro. id eſt purpurco. Nā Sydo-
cuiitas: vbi naſt murex: ex cui fanguie tingi: oſtru.
a Glauco. Viridi. b Matre. Ino. c Palemon. Lear
cus Nora eſt fabula apud Oulid. in ſaſtis. d Chara Jo-
uis ſoboles. De polluce & Caſſore itell. g. Has adeo
voce. Coſcludit quē admoduī ipa Scylla conqueſta fuerat
& de Minoe q̄ no ſerita fecuſuī ſpem ſu auffet cōſecuta
f Lumia. Oculos. g Arcebāt. Cōſtat enim poſteq̄
parentē Scylla proditid: & ad Minoe veit: ſperans cōnus
bio ip. q̄ tūg: ad prorā nauis ſuſpedi tuſa. h Quaç̄q̄ ni
teſtibq̄ ills. Eadē verba ferme ſut i Buco. i Mantua. id
eſt Thracia. Nā manting p p[li] Thracie ſut: quib[que] impauit
There: Prognes marie. k Cognato ſanguie. Qua ſum
filia Nifi fratris Philomele: & Prognes q̄ ſut vxor There.
l Polleus. Splendens impio. m Vinčta. Ligna ad
prorā nauis. n Veri eſt o miſos. Q, p didi patri q̄d ſu
digna tali ſupplito. o Quorù direpus. q. d. ego exiſt.
maui eos vturos inuria a me patre illatā, p Flāmam.
Quia ſea incendi oia repla, ppter te: p[li] amaut te: q̄ patre &
regnú paternú. q Me abſtulit. Hec eadē verba ſunt in
Buco. r Delitij. Nō ſu rapta diuuiis tuis nec coraliot
nec eleſtro: s Lachrymoſo. Qua ex lacrymiis arbo-
ris pp[li] deſuit. t Incelam. Inſa nulluī habui reſpe-
cu: deorui duīmodo te amarē, v Pronuba. Quia faces
pineq: fieri folēt q̄ accendunt in nuptiis. x Lybis eburne-
us. Qua in lybia ſut elephātes ex quib[que] eſt ebur. y Me-
nalías. Archadias. z Capriui. Oeſ captiui in belo ma-
Glabanq̄. a Marmorea. Alba. b Adduſis. Coruari,
ad vi

Cyris Eirgiltij

Aequoree pectes imania corpora pontis,
Vndiç couenient: & glauco in gurgite circu:
Verbera caudarum: atç oris minantur hiatu,
Iam tandæ calus hominu: iam respice minos,
Sit latis hoc tantu: solam vidisse maloru,
Vel fato fuerit nobis hec debita pectis:
Vel calu incepto: merita yel deniç culpa;
Omnia nã potius: quã te lelisse putabo,
Labitur interea reuoluta ab littore classis,
Magna repentino sinuantur littora cora,
Flecti in viridi remus sale languida: fessé,
Virginis incurfu moritur qúrimonia longo,
Deferit angustis inclufum faucibus ilithmon,
Cypfelidæmagni florentia regna corynthi:
Præterit abruptas Scyronis protinus arces;
Inſestumç fuis dire teftudinis exit
Spelæum: multoç cruëtas hóspite cautes,
Iancç adeo tutum longe pyrcea cernit:
Et notas ſecu heu fruſtæ reſpectat athenas,
Iam procul e fluctu minoia reſpícit arua:
Floréteç vidét iã cycladas: hinc ſtrophadacæ,
Hinc ſinus; hinc ſtato; contra patethermiona,
Linquitur ante alias longe gratiffima delos,
Nereidu matri: & nep turo no agco.
Proſpícit incineta ſpumanti littore cinthum:
Marmoreæç paro: vitidæç ad lapla donyſon
Aeginamç ſimul: ſementiferæç ſerip hum,
Fertur: & incertis iactatur ad omnia ventis
Cymba: velut magnas ſeqi cù paruula classes
Apher: & hyberno bacchau in æquore turbo,
Donec tale decus formæ vexauerit ægram:
Non tulit: ac miſero mutauit virginis artus,
Ceruleo pollens coniunx nep tunnia regno:
Sed tamen externã ſquamis veſtire puellam;

Infidoç inter teneram comittere píſces;
Nò ſtatuit: nimiſ est: auidu pecamphitrites.
Aeris potius ſublimè ſuſtulit alis,
Eſſet vt interris facti de nomine Cyris:
Cyris amydeo formoſior anſere lede,
Hic velut in niueo tenere cù protinus ouo,
Eſſigies animan: & intermodia menbris
Imperſecta nouo ſiuitant concreta colore,
Sic liquido ſcyllæ circuſu æquore corpus.
Semiferi incertis etiam nunc partibus artus
Vndiç mutabat: atç vndiç mutabatur.
Oris honos primu: multis opta labella:
Et patule frontis ſpecies concreſere in vnum
Cœpere: & gracili mentu producere roſto.
Tum qua ſe medi: capitis díſcrímen agebat:
Ecce repente velut patrios imitatur honores,
Purpurea concuſſit apex in vertice criftam.
At mebris varios intexens pluma colores,
Manſuru volucri veſtivit tegmine corpus:
Lentaç perpetuas foderunt brachia pennas.
Inde alias partes nimioç, inſecta rubenti
Crura; nouam aci obduxit ſqualida pellis.

c Classis. Minois. describit reſeſſum minois a Megara,
d Sale. Mari. e Iſthmus. ſtrictura ita terre appellatur
inter Ioniu & Aegiti mare lucanus. Qualiter vndas. Qui
ſecat: & geminu med? mare ſepat ilithmus. Nec patitur,
ferre fruti ſi terra recedat Ioniu egco frangeret mare.
f Cypfelidæ. A Cypſello Ixtonis: & Iaſde filio diſi ſunt co
rinthu. Et em fuerat oraculú primu corinthioru tyrannum
fuſſe: cui ſuccerit Pertander filius: & nomè habuit a men
ſuræ frumêtarie genere: quod Cypſellâ noiant. quiſpe eum
querétibus corinthuis interficere in méſura frumenta: ma
ter, pdi còdidile, g Scyronis. Scyron in Megarg. mono
tibus habitate tradi: atc appellationes hóspites intericere ſo
litum & ſdari. Inde Scyronia ſaxa denominata ſunt.
h Speleü. Cepulâ lignificat: Sed port? eſt ſub ſaxis Scy
ronis inſuſtus olim minoi: & inde rupes Minoia vocitata
i Pyrrea. Pyrreu locu foru Athenieniu lignificat: pariter
& portu ciuè nois ſuſſe tradut. k Cycladas. In ma
ri ego. 1 ſtrophadacç. ſtrophadæ ſimiliter inſuſe ap
pellate ſunt: ob cùerionem: quæ ſecurut zotus: & Calais
Borecæ & orythi fili depulſ. Harpiæ a mé. Phinei, & plo
tie antea diceban. m Hermonia. Ciuitas eſt in confpe
ctu maris eggi. n Delos notiffima inſula origine phœ
bi & Diang. o Cynthus. Ciuitas. p Paronç. Do
nyſſon. Inſuſe cycladu darifimè marmorib. q Aegi
nam ſeriphu. Etià daritilmas inſulas nò magnitudi ſed
cp ad cas còſuteuit dánatus aliquis dimitt. Eginá vro in
peloponneo eſt vbi eadè eſt Hermonie: & dicta eſt (teſſe,
Ouidi.) a matre Acacti: em Accus æginæ gentiicis nomi
ne dixit: eſt em in epidauri còſpectu. F Còliunx neptunia
nia. Amphitrite vxor neptunni: veru ponif, p omni mari.
quod circuit terrâ id eſt oceano. s Acris alis. Quia con
uerfa eſt in auë, t Anſere. Cygno. qui habuit rem cum\ ledæ: ſed inde Iuppiter erat.
v Honos. reuerentia oris & formæ ſuorui: quia poſt illa te
pora nunc Perit oras Megarenſes,

Catalecion

XXXI

Et pedibus teneris vngues confixit aetos,
Et tamen hoc demu̇ misere succurrere pacio,
Vix fuerat placida neptuni cōiuge dignum;
Nunc illa poſt hac oculi videre ſorum,
Purpureas ſaluo ſerinentē vertice vittas,
Nō thalamus tyrio fragrans accepit amomo.
Nullè illam fedes; quid em iam fedibus illis,
Quæ ſimul vt ſelecano de gurgite velox,
Cum ſonitu ad cœnum ſtridentib exculit alis:
Et multu̇ late disperſit in æquore rorem,
Inſeſix virgo: nequicp morte recepta.

Incultum ſolis in rupibus exigit æuum,
Rupibus & ſcopulis & littoribus desertis,
Nec tu̇ hoc iteru̇ pena fine; nāc deum rex
Oia; q impio terrarū milia verlat.
Com otus talē ad ſupos volitare puer ſam,
Gum pater extinſtus ceca ſub nocte lateret.
Illi pro pietate ſua. Nam ſæpe videmus;
Sanguine taurorum ſuplex ſerperſerat auras;
Sæpe deum largo decorarat munere fedes;
Reddidi: optatam mutato corpore vitam.

Fecit & in terris halyetos ales vt eſſet.
Quippe aquilis ſep gaudet de? ille choruſcis
Huic vero miſeret: quoniam iam nata deorum
Iudicio: naticp: & cōiugis ante ſuifſet

Inſedi: appoſuit c[]odium crudele parentis:
Iac vtinā athereo ſignorū munere; præſtans
Vnum quē dupliſi ſtellarū ſydere vidit.
Scorpius alternis clarum fugiant orionem,
Sic inter ſele tristis halyetus in iras;
Et cyris memori ſeruāt ad ſacula fato.
Quacuic[]p illa leuē fugiēs ſecat æthera pennis.

Ecce inimicus atrox magno ſtridore per auras.
Inſequitur nifus: qua ſeſert nifus ad auras;
Illa leuem fugiens raptim ſecat æthera pennis.

x Exigit Proterit gatē ſuā in ſcopulis: & rupibas.
y Halyetos. De genere aquilaru̇ q talē habet naturā: vt
nō, pprio generis ſui cōcubitu nafacu̇ ſed ex diuerſis aquis
lis, toctus quos noſtūt generos cogēdo eos interueri radios
folares paucunt. z Inſedi. Quia pater Nifus eſt inimic
huc aut. z Atrox. Pater Nifus.

Publīj Virgilij Maronis Cata

Ieſcon. Priapus loquitur.

Ere roſa; autumno pomis: aſtate
Spicis: vna mihi e hor (ſrėq̇nctor
rīda pellis hyems.
Nā frigēs metuo: & vereor ne li
Hic de ignarus prax (gnecignē,
bear agricolis.

Ego hæc ego arte hac fabricata ruſtica."
Ego ārida viator: ecce populus
Agellum hunc ſinistra tute quœ videss;
Heric[] villam: hortuli[] pauperis
Tucor: malac[] furis arceo manus;
Mihi corolla p[]icta vere ponitur.
Mihi rubens aris[]ta ſole feruio:
Mihi virente dulcis vua pampino;
Mihi glauca oliua duro coſta frigore,
Meis capellæ delicata p[]aſeuís:
Invrbem adulta lacte portant vbera;
Meic[] p[]inguís agnus ex ouilibus.
Graeu domum:
Tenerac[] matre mugiente vaccula.
Deu profundit ante ſepla ſanguinem.
Pro in viator hunc deum vereberis;
Manu[] furſum habebis: hoc tibi expedit.
Parata nan[]c crux eſt arte mentula.
Velim pol inſi[]quis: ac pol ecce villi[]cus,
Venit valenti cui reuſuſa brachio.
Fuit iſta mentula apra claua dexteræ.
Hunc iuuenes iocu[] villula[] paſuſtrem:
Tectam vimine iunceo cari[]p[]o maniplis.
Quercus arida ruſtica formata ſecuri.

Nutrior magis & magis: vt beata quod annis?
Huius nā domini colunt medi[]c[]p[]alutant.
Pauperis tugurij pater: fili[]uſc[]p[];
Alter affidua colens diligentia vt herba.
Aſpera ſit dumoſa: meo[]q[] remota faccello.
Alter parua ſerens ſemper munera larga.
Florido mihi poſuit p[]ictas vere corollas:
Primitijs: & t[]e []enera vi[]rens ſpica mo[]l[]liſ aris[]ta
Lute x violæ mihi: laſteumc[]p[]apauet.
Pallentesc[]p[]o cucurbita: & ſuaue olentia mala.
Vua pampinea rubens educata ſub umbra.
Sanguínea etiā mihi: ſed tacebímuſs arma.
Barbatus linit h[]ircuiſs corni p[]edeſc[]p[]o capella:
Pro quís omnia honori bus hoc necell[]e priape
Præſtare: & domini hortuli: vi[]neac[]p[] toreri.
Quare hinc o p[]ueri mala abſtinere rapina.
Vicinus prope diues eſt: negli[]gen[]c[]p[]o priap[]us,
Inde ſumite ſemita: hæc deinde vos ſeret ip[]a.
De qua ſæpetibi venit: ſed ſæpe videre
Non licet: occulitur lumine clauſa viri.
De qua ſæpetibi nō venit adhuc mihi: namc[]
Si occulitur longe eſt tangere quod nequeas.
Venerit aut tibi ni[]c[] ſed t[]a mihi nuncius iſte,
Quid prodeſt illi dicere quaeredi.
Hormethioru[m amator iſte verborum,
Iſte iſte rhetor nam[]c[] quatenus totus.
Thucydides briannus atticæ ſeſtis.
Thatigailic[]t ſiminet ip[]e[]met; male illiſit.

comittere p[]ilic[]i,
uidi pec[] & amplius

ulit alios,
enomine Gyri,
[]or an[]ſelede,

eræ ſu[]proinus o[]nus
in temoria menbris
con creata, al[]ore,
ſuſi a[]ſuore coru,
n nunc partibat
vndi[]q[]ui trabat.

ulit opta labella,
es concreſtere in vnum
entu[] producre r[]eſto,
pit is diſtremus agens,
rios imitatur honores,
ex in verticillam,
kens pluma colore,
uit tegmine corpu,
erunt bradia p[]emis,
o[]c: inſecta rubeni
obduxit i[]qualib[]o p[]elis,

reſeollum minotis a[P]ugonis,
s. ſtridicu[]ra una ſp[]erandocu[n]us.
Qualiter vobis: Qul
eq[]u[]pax i[]thinos. Nec p[]er
uiu[] ego franger mare
conſionis & adſi[]diu[m]o diu[n]co ſancti
p[]rimi[] cominu[m]i tyrianus
ſilius: & nonc[] habuit mo[]n
Cyp[]felli no[]ant. quic[]que
ere in meſura ſu[n]entata ma
onis Scyron in Maeg[]no
op[]ellatis h[]oſpites interuio
a ſaxa denominata ſinu.
Sed po[]ſt eſt ſub ſi[]nus Sp[]
& inde rupes Muonu vocata
Athenicu[] ſi d[]ignis parater
adut. k Ocydades in la
strophue ſanctifer miſque ge
quæ ſecurit zonu[m]. C[]as
Harpis a mi[]liu[m] P[]atris & p[]a
mona. Quic[]que eſt in compo
notiſima ſulca origina p[]on
Quitas. p Panonu. Do
me marmoni[]a. q A[]ge
as inſulas nō mag[]naſtate ſi
quis dimitt. Eguo com
Hemonie & diu[m]o diu[m]o.
Accus a[]mi[n]a g[]eneris n[]om
peſtui. z C[]olunx neque
n[]ut veru[]i p[]onu[m] p[]onu[m] mod.
o. s A[]c[n]i al[]is. Q[]ui o[n]
Cygno, qui habent nunc cu[n]t
formi: ſu[n]t qu[]a poſt illa[]s
renres,

Catalecton.

Iſta omnia verba: iſta miſcuit fratri.
Aſpice: quæ video ſubnixum gloria regno
Altius: & cœli ſedibus extulerat.
Terrarum hic bello magni cœu cuſuerat orbem,
Hic reges aſiæ fregerat hic populos.
Hic graue ſeruitiuī tibi iam tibi roma mina,
Cætera nanc; viri cuſpide conciderant.
Cum ſubito in medio reruī certamine præceps
Corruit: & patria pulſus in exilium.
Tale deum numen itali mortalia nutu,
Fallax momento temporis hora dedit.
Quocirnq; ite ferunt varie nos tempora vitæ.
Pangere qua terras: quoque videre homines:
Diſpeream: ſi te fuerit mihi carior alter.
Alter enim quis te dulcior eſse potest?
Conuenit ante alios diui diuus; ſurores,
Cuncta neque indigna multa dedere bona.
Cuncta quib; gaudet phœb; de: ipse; phœbo
Doctior o quis te muſa ſuiffe poterit?
O quis te in terris loquit; iucundior vno:
Clio nam certe candida non loquitur.
Quare illud ſatis eſt: ſi te permittis amari;
Nam còtra vt fit amor mutuus inde mihi,
Ite hinc manes rhetorum manipli.
Inflat a roſo non achaico verba.
Et vos ſeliquit arquit; varroq,
Schola ſticorum vario madens pingui,
Ire hinc inani cybalon iuuentutis;
Tuq; o mearum cura ſexte curarum,
Vale ſabine iam valete formoſt.
Nos ad beatos vela imittimus portus,
Magni petentes docta ſcyronis:
Vitamq; ab omni vendicamus cura,
Ite hinc camœnæ: nam nos quoque limite ſaue,
Dulces camœnæ: nam fatebimur verum,
Dulces ſuiftis: & tamen meas chartas
Reuifit ote: ſed prudenter & raro.
Socer beate: nec tibi: nec alteri:
Gênerq; noctu impudicum caput,
Tuq; nunc puella talis: & tuo
Stupore preſſa rus habitet mihi.
Vt ille verſus vſque quaque pertinet.
Gêner ſocerq; perdidiftis omnia.
Scilicet hoc ſine fraude varo dulcif ſime diu,
Diſpeream niſi me perdidit iſte potus.
Sin aŭt præcepta vetant me dicere: ſane
Non dicam: ſed me perdidit iſte puer.
Villula quæ ſcyronis eras; & pauper agelle,
Verum illi domino tu quoque diuitiæ.
Me tibi: & hos vna mecu quos ſemper amaui.
Si quid de patria trifſtius audiero
Comendo: primilq; patre tu nunc eris illi,

Mantua quod fuerat quodque cremona prius,
Pauca mihi iuuo: ſed nò incognita phœbo.
Pauca mihi docite dicite pegaſides.
Victoria eſt magni: magni decem ecce triuſph?
Victor qua terræ quæ patent maria,
Horrida barbaricæ portans insignia pugnæ:
Magnus: & æneides vtque ſuperbus eryx.
Nec minus iecirno noſtros expromere cantus,
Maximus: & ſanctus dignus inire choros,
Hæc itaque influetis iactor magis optime curis:
Quid de te poſſim ſcribere: quid ve tibi?
Næque (fatebor em) quæ maxima dererendi
Debuitt hortandi maxima cauſa ſuit.
Pauca tua in noſtras veneruſ carmina chartas,
Carmina cù lingua tum ſale cecropio.
Carmina quæ pylium ſanctis accepta ſuturis.
Carmina ſed pylium vincere digna ſenem.
Molliter huic viridi patulæ ſub regmie quere
Mœris paſtores: & mœlibeus erat,
Dulcia iactantes alterno carmina verſu.
Qualia trinacriæ doctus amat iutenus,
Certatim ornabant omnes heroida diuæ.
Certatim diuæ munere quæcunque ſuo.
Fœlicè ante alios tanto ſcriptore puellam.
Alterno ſanam dixerit ipse prior:
Non illa heſperiduï ni munere capta ſuiflet.
Quæ voluerit curu ſic vicerat hyppomanè.
Candida cygneo non edita tyndaris ouo,
Non ſupero ſuſgens caſſiopæa polo.
Nò defenſa diu multu certamine equorum;
Optabant gratiæ quod ſibi quæque manus:
Sæpe anima generi proh quæ pater ipius hauiſt:
Sæpe rubro ſimilis ſanguine fluxit humus.
Raptato curru nimiſi per æthera terræ,
Immiti expectat ſulmene: & hýmbre iouem.
Non oculi raptu belli liquere penates.
Tarquini patrios: filius atque pater.
Illo quo primu dominatus roma ſuperbos.
Mutuit placidis tempora conſulibus.
Multa necimeritis donauit mater alumnis,
Præmia meſſalis maxima publicolis.
Nà qd ego imenſi memorè studia iſta loboris,
Horrida quid duræ tempora militiae:
Caſtra foro ſolitis vrbi proponere caſtra.
Tam procul hoc nato: tam procul hoc patria,
Immoderata patri iam ſydera: iamque calores
Sternere: vel dura poſſe ſuper ſilice.
Sæpe trucè aduerſo perlabens ſydera pontum.
Sæpe audendo mare: & vinčere ſa pe hymen.
Sæpe etià denbos imittere corpus in hoſtes:
Comune belli non meminiffe deum:
Nuic celeres afros perituræ in milia gentis.

Catalecion

XXXII

Aurea nunc rapidi flumina adire tagi.
Nunc alia ex alia bellando quærere gentem.
Vincere: & oceani finibus viterius;
Non nostru est inquæ tantas attingere laudes;
Quin ausim hoc etiam dicere vix hominu est;
Ipfa hæc ipfa ferent reru monumeta per orbæ;
Ipfa etiam egregium facta decus parient.
Hos ea quæ tecu finxerunt carmina diui;
Cynthius & muſæ bacchus: & egiale.
Si laudem aſpirem humilis ſed adire ſyrenas;
Sic patrio graios carmine adire ſales
Poſſumus: optatis plus iā procedimus ipſis;
Hoc ſatis est: pinguil niſi mihi cù populo,
Sabinus ille quem videtis hoſpites,
Ait ſuſſe multo celebriimus.
Nec vilus volantis impetus eis.
Necuiffe præterire: ſiue mantuam
Opus foret volare: ſiue brixiam.
Nec hoc negat triphonis amuli domus,
Negare nobilem influlam ve ceruli.
Vbi iste: poſt sabinus ante quintio,
Bidente dicit attondiſſe fori cipe,
Comata colla ne quis otion iugo;
Premente dura vulnus ederet iuba,
Cremona frigida: & lutoſa gallia,

Tibi hæc ſuſſe: & eſſe cognitiffima,
Ait sabinus vltima ex origine.
Tua ſetiſſe vltima in voragine.
Tuas in palude poſuſſe farcinas;
Et inde tot per orbitoſa milia.
Iugum tuliffelæ ſiue dextera:
Strigare mulas: ſiue vtrunc; coeperat,
Nec vlla vota ſemitalibus deis.
Tibi eſſe ſancta propter hoc nouiſſimu;
Paterna lora proximu; pectinem,
Sed hæc prius ſuere nunc eburena,
Sed eſque ſedes eſque dedicat tibi,
Gemellæ caſtor: & gemellæ caſtoris.
Quis deus optuit te nobis abſtulit: an quæ
Dicunt aſnimio poca laura mero.
Vobificum ſi est culpabilis ſua quæ; ſequunt:
Facta quidem meriti crimen habent cyathi,
Scripta quidem tua nos multu mirabimur, et te
Raptum: & romanæ flebimus hystoriam.
Sed tu nullus eris: peruerſi dicite, manes;
Nunc ſupereſſe patri quod fuit inuidia,
Superbe noctui recutitum caput.
Datur tibi puella quam petis datur.

P. V. Maronis Moretum?

od q. cremona p[ro]
d n. in cogitata p[ro]
pegalibus.
g n. dec[.] ecce triumph
p. patent mat.
tans insignia p[ro]
q. ſuperbus er.
tros expromere cun.
ignus in incho.
or magis opine an.
ere: quid velle
maxima debet
ima cauſa fuit.
enerit camina ducere
m ſale fecopio.
creatis acceſſa ſum.
vincere digna ſen.
tul erub ſub tegnie qu[em]
elibus erat.
no camina veni.
s amar iuens.
nes heroidi diu.
quæq[]uo.
[scriptore] p[ro]uel.
t ipſe prior:
munere capta ſuſſe,
erat hyppomæ.
edita tyndaris omo,
affi opaca polo.
certamine equonu
od fibi quæ; manu
oh q[ui] pater ip[er] hauſt
guine fluit humus,
per aethera terra,
ne: & hymbre iuam,
liquere penates.
us arq[]o p[er]
tus rom a ſuperba.
ora conſulibus,
auit mater alumnis,
na publicis.
no re ſtudia iſta lobo.
mpora militiæ,
proponere calta,
tam procul hoc pati,
ydera: iamq[ui] calores
ſuper ſilice.
labens ſydera ponu.
vincere ſap[.] e hynæ
re corpus in holt.
niſſe deum:
tura in muliæ geni.

P. Virgiliij Maronis, Moretù.

P.V. Maronis Moretum.

Am nox hybernas bis quinque peregerathoras:
Excubitorum diem cantu prædixerat ales:
Similus exigui cultor cù ruficus Triftia venturae metuès ieiunia lucis. (horti Membra leuat vili senfim demiffa grabato: Sollietque manu tenebras explorat inertes: Vestigatque focum: lælus quem denique senfit Paruulus exuſto remanebat ſt彼ite fumus: Et cínis obductæ celabat lumina prunæ. Admoiet his pnam ſubmiſſa fronte lucernam: Et producit acu ſtupas humore carentes: Excitat & crebris languentè ſaucius ignem. Tandem concepto tenebrent fulgore recedunt: Oppofitque manu lumen defendit ab aura: Et referat daufa quæ pruident hoſtia clauis. Fufus erat terra frumenti pauper aceruus. Hinc ſibi depromit quanti menſura patebat. Quæ bis in oſtenas excurrit pondere libras. Inde ab ita affiſtis mole: paruaq tabella: Quam fixam paries illos ſeruabat in vſus: Lumina fida locat: geminos tunc veſte lacertos. Liberat: & cinthus villoſæ tegmine capreæ. Peruertit: caudafilices: gremiis molatius. Aduocat inde manus: operi partitus vitram: Lucta miniferio: dextra eſt intenta labori. Hæcrotat affiduis gyris: & concitat oribem. Trita ceres filicum rapido decurrit ab iactu. Interdum ſelle ſuccedit leua forori. Alternatque vices: mò rufica carmina cantat: Agreſtis: ſuum ſola tur voce laborem. Inierdù clamat cybalè: hæc erat vnica cuſtos. Aſtra genus tota patriam teſtante figura. Torta comà: labroque tumens: & ſuſca colore. Pectora lata facerit: māmis compreſſor aluo. Cruribus exilis: ſpaciofa prodiga planta. Continuis rimis calcanea ſcilla tigebant. Hæc vocat: atque arſura focis imponere ligna. Imerat: & ſiama gelidos adolere liquores. Sed poſt quæ impleuit iuſtù verſatile finem. Tranſert inde manu ſulas in cribra farinas: Et quatit: ac remanet ſùmo purgamina dorfo. Subſidit ſyncera: foraminibus liquatur. Emundata ceras: leui tum protinus illam. Còponit tabula: repidas ſupenngerit vndas. Còtrahit admixtas tum frondes: atque farinas. Tranſuerat durata manu: liquidoque coactus. Interdum grumos ſpargit fale: iamque ſubactus. Leuat opus: palmisque ſuè dilatar in orbem: Et notat impreſſis à quo discrimine quadris

Infert inde foco: cybale munidatur at tum. Ante locum: teſtis: tegens ſuperaggerat ignes. Dùcque ſuas peragit vulcanus: veſtaga partes: Similus interea vacua non ceſtat in hora. Verum aliam ſibi quærit opem: neu ſola palato. Sit non grata ceras: quas iungat comparat eſcas. Non illi ſupenſa focis carnaria iuxta. Durati ſale terga ſuis: truncis vocabant. Traiectus mediis: parco ſed caſeus orbem: Et vetus aſtrici: ſaſcis pendebat anethi. Ergo alia molitur opè ſibi prouibus heros. Hortus erat iunctus caſula: què vimia paucat. Et calamo redimita leui munibatarundo. Exiguus ſpatio: variis ſed fertilis herbis: Non illi deerat: quod pauperis exigit vſus. Interdum locuplexa paupere plura pectebat. Nec ſumpſerat illud opus: ſed regula curæ. Si quando vacuus caſula pluviæ ve tenebant: Felta veſux: ſi forte labor ceſlabat arati. Horti op[er]illud erat: varias disponere plantas. Norat: & occulte comitrere ſemina terræ: Vicinoſque apte cura ſimittere ruos. Hic olus: hic late ſundentes brachia betæ. Fœcidiſque rumex: maluacæ, inulaæ: virebant: Hic cicer: & capitì nomè debentia porra. Sic etià nocu: capitì gelidùq[ui] papauert: Grataq nobiliù requires lacruca ciborum. Et grauís in latu dimiffa cucurbita ventre: Veru hic non domini: quis, n. contraſtor illo) Sed populi puentus erat: notis: diebus. Venales holerù ſaſces portabat in vrbem. Inde domu ceruice leuis: grauís ære redibat: Vix vnquæ vrbani comitat: merce macell. Cepa rubens: fecit: famè domat area porri. Quæ trahunt aci: vultus naſturcia moruſ. Intibacq: & venerè reuocan s eruca moranti. Tunc quoque tale aligd meditat: itrauerat horu. Ac primu leuiter digitis tellure reſoffa. Quattuor educit cù ſpícis allia fibris. Inde comas apij graciles: rutacæ: rigentè. Vellit: & exíguo coriandria tremètia filo. Hæc vbi collegit: lætù confedit ad igne: Et dura famula poſſit mortaria voce. Singula tu capitù numeroſo cortice nudat: Et ſamis ſpoliat corij: contenta: paffim Spgit humi: atque adicit: ſeruat gramie bulbis. Tingit aqua: lapidiſque cau: demittit in orbem: Hic ſalis inſpargit: micas: ſale durus adefo: Caſeus adijci: dictas ſuper inſerit herbas: Et leua veſtem fetofa ſub inguina fulcit. Dextera piftillo primu fragrantia mollit. Allia: tum pariter mixto terit omnia ſucco.

YALE

B

Alci.Lorne.ver.Epita.viro.illu.In lau.Arg.

Et factus poſt fata nocens; quod iuſſerat ille.
Sit vetuiffe meſtatis eſt poſt tempora vitæ.
Immo ſit eternum tota reſonante Camcna
Carmē; & in populo diui ſub nomine nome
Laudeſt; vígeat; placeat; reſlegatur; ametur.

Alcini verſus

De numero vatū ſi quis ſeponat homerum:
Proximus a primo; tum maro primus erit;
Et ſi poſt primū maro ſeponatur homerum:
Longe erit a primo quiſquis ſecundus erit.

Cornelij Galli verſus

Temporib[ula]tis triftamur maxime caſar
Hoc vno amilſo quê gemo Virgiliu[n],
Sed vetuit reſlegi; ſi tu paciere libelios
In quibus Aeneâ condidit ore facro
Roma rogat; precib[ula] et t[em]n tib[us] ſupplicat orbis,
Nepereant flâmis tot monumêta ducu[n];
At[que] iteru[n] to iam: ſed maior ſtamma cremabit,
Fac laudes ital[u]s; fac tua facta legi.
Aenea[que] ſu[n] fac maior nunci[ba] ornet.
Plus fatis poſſunt caſaris ora dei.

Epitaphia virorum illuſtri
in laudem Virgili.

Palladius

Conditus huc ego ſum: cui[que] mōruſtica muſa
Per ſyluas: p[er] r[u]s; venit ad arma vitum.

Aſclepiades

Tityron ac ſegeteſ cecini maro: & arma virſi[que];
Mantua me genuiſt parthenope ſepedit.

Euſebius

Virgilius iacet huc: qui paſcua verſibus eſt;
Et turis cultus; & phrygis arma viri.

Pompelianus

Qui pecudes: qui rura cani[que]; qui prælia vates;
In calabris moriēs hac requieſcit humo.

Maximianus

Carmibus pecudes: et r[u]s; & bella canendo;
Nomen inextrictu Virgilius meruit,

Vitalis

Mantua mi[que] patria ê[n]omē maro: carmīa: ſyluāc
Ruraq[ui] cum bellis: parthenope tumulus.

Bafilius

Qui ſyluas: & agros; qui prælia verſib[ula] ornat.

Molle ſub hac ſit[que] eſt ecce poeta maro,
Aſmodianus

Paſtores: vates ego ſum: cui rura: duceſe[que]
Carmiaſunt; h[uius] me præſſit acerba quies.

Vouianus

A ſyluïs ad agros; ab agris ad prælia venit;
Muſa maronis aſſt nobilis ingenio.

Eugenius

Bucolica exſiſt; & ruris p[ro]cepta colendi
Mox cecini p[ugnax]; mortuus h[uius] habito;

Iulianus

Hic data Virgilio requiſes; qui carmine duci[n];
Et p[er]ana: & ſegetes: & ſera bella cani[n].

Hilafius

Paſtores cecini: docui qui cultus in agris;
Prælia deſcripſi: cōtegor hoc tumulo.

Aliud

Subduxit morti viuāx p[ic]tura maronem;
Et qu[em] parca tulit; reddit imago vitrum.

Altud

Lucis damna nihil tan[que] nuocere poeſte
Quê præſentat honos carminis: & plutei

Quæ p[er]cudes qui vura canem Descrip[uli] charma
Mantua, & ruram partem morerat

Sebaltiani Brant
de operibus tribus Virgili.

Poſt nemora atq[ui] greges: culturâ ruris et vurn
Diſce et equos lector: mellificat[que] ſeras.

Grâdior oblectat ſi te hinc tuba parthenopea;
Diuigenô poteris perlegere arma ducum.

Et iterum

Vita magis nulli eſt ſua cognita: docta maró[n]is
Quâ mihi muſa: canēs p[er]gama: rura capras,

Ad idem

Qui clarere curis ſuaui ſermone latino.
Virgiliu[n] relegas carmine doctiloquio.

Ad idem

Virgiliu[n] exponăt alij ſermone diſerto.
Et calamo p[er]uſis: tradere et ore iuuet.

P[ic]tura agreſſi voluit Brant: atq[ui] tabellis:
Edere eui inſoctis: ruſticol[i]que viris.

Nec t[em] abieſtus labor h[uius] nec prorfus inan[i]ſis;
Nâ memori ſeruat mete figura lib[er]tum,