Atq cum arcadibul erant argiuox quidem ad duomilia pedi
tum, athenienlium uò equitæ quadringenti, ipox uò arcadu
multitudo ingenl. qui uici abimitio atop pulsi cum se tande
cerea templum conglobaſſent, purgmam adequarunt. Elien
ſel igitur cu p wincere templum nequirent ac ſimul ab ede
uſte et atheatro ceteriſp, continentibul edificijs telis lapidib,
q, ſerirentur. ac ſol iam occideret ſub ducta paulatim acie in
ſua ſe castra receperunt. Arcadel uò tantus terror ex huus
dici pugna puſerat, ut ſecutura mox die, neq, de ſendere
templum neq, plum ſuſtinere posse confiderent. I taq, p nòte
ceſi undiſp ar boribul, et aditibul precluſiſ. intra munitio
nec conſistentel nec uſq exire auti ob ſeſtox more olympiam
de ſenderunt. Et certamina quidem in olympia p hune mo
dum tranſieunt. Poſt modum uò diſeordie maxime inter
arcadel iſoſ conſepute ſunt ob pecuomial euſ templu. quaſ
aliij erogandaſ ad bellu ſumptul et custodiam templu. aliij na
llo modo attingendaf eſſe ceſſebant. ac potuſ reddendum ete
libul templum q iſe natoſp ſuol tanto ac tali ſacri legio
inquinarent. Heſ diſeordie longiuſ agitate ad exreemum
pacem inter elienſe arcadelq, peperereunt. p wincente ca pte
que ſalubriore conſilio non attingendaf pecuomial templu.
nec deoq iam inſe prouocandam ſua debant. Quippe ne
ceſſarum ſore uidebatur indiſſidentibul arcadum animis,
aut pecuomial illaſ inconductum militem erogare, aut tem
plum deſere. Atq erogare templi pecuial plurimi arcadu
non ſerebant. deſere aut templum aliij non patiebantur.

Medi igitur una potior una est. pacis uidelect atque concordie, Huius ego pacis ineunde gratia cum singulatæ arcadie cimitatu legati apud tegeam urbem conuenissent, ac tandem pax recepta iurataq. foret. gaudio et letita festisop. et conviujs arcadef exultabant. Etat integra urbe thebanus quidam prefectus. habens presidium copiaxy latius magnum. cum quo urbem illam tutabatur. Hui indigne fecerit quod ab iop. comuni thebanoy decereto, ipi p[ro]le pacem inident. irritat? et ha ab eam te arcadum qui paci ad uerfabantur. mislit co festim p[ro]urbem multibus auctores suos or. pacis de medijs coiuujs arripi uiffit. Stultuit uo plurimum mantinensis legatos seapere. Sed illi q[ui] propinqua erat mantinea. Statim iurati, pace domum abierant. Ceteri ego detenti et incustodiam traditi cum essent, manti nesef celeriter alij[s] cimitatibus arcadie hec nuntiariit. et in armis singulatæ esse uifferunt. Hui autem legatque ad p[re]fectum misfa nullum neq[ui] ex mantinensibus neq[ui] exalijs arcadibus quos eepiffet ab iop. judicio necaret edixerunt. para tof enim le fore suoy hominum delicta cognosere ae peone rituſ illa punire. Docuerunt inſup. arcadiam totam esse in armis nec paſſuram homineſ ſuol luchibrio haberi. Thebanus igitur p[re]fectus maiorem formidans motum, captivus dimiſit. ſingen[que] deceptum le quod lacedemonios audiveret uenire. Ad tegeam capiendam op[ra] quorundam arcadum, eaq[ui] ſup[er]tione illos retinuiffé quod uideretur uerum ne an falsum effet quod fuerat ſuggestum. Nec lano arcadef ob hanc p[re]fecti con

suspectus arcadef habere cesserunt, ac legiomel fieri ad bellu
psequendum, et simul discordie quedam arcadibus cu aliis
peloponesis populis qui prius erant infidere propter huic modi
arrogantiam sub oete sunt, maxime uo cum elenibul et me
flanijs, qu oppida eoz lacedemonijs adempta, reddere libi
arcades noluerent. Nec multo post lycomedel auctore fuit,
ut arcadef cum atheniensibus federe ungerentur. Cuus fede
vill incendi gratia cum lycomedel ipe athenas profectus esset,
con politis rebus inde reuerentis, ab exulibus inter scitur, se
dul tam cum atheniensibus initium duravit, licet auctore
sublato. Verum hec atheniensium cum arcadibus inita co une
tio aliiud in como dum post se traxit, qu corynthij qui prius
erant in atheniensium lacedemonioj, qu sotietate suspicionem
conceptis presidium atheniensium comorari amplius penes
senoluerunt, apte tandem deficientes ad thebanos inclos
nurunt, ea tam exceptione ne contra lacedemonios auxilia
mittere cogerentur, p idem tempus epaminodal thebanos
dux acheol quos magna exat auctoritas thebanil co ungeret
statuit. Cumque gratia cum exercitu profectus cuutates eoz
omnes mirabili successu in thebani populi potestatem redegit.
Magna profecto rel ac poclara, et ingens accessio potentiæ sumo
co huata esset. Sed post qu epaminodal cu exercitu ab accessit
thebanos magistratus ad cuutatem acheoy missi, dum po
pulare contra nobilitatem souent ac seditiones concitant
cula fuere ut thebanil deficere nt ac inlacedemonioj
sotietatem amicitiam, concederent. Inter hec elenles
arcadibus infenli quod oppida libi non redderentur,

de se i centesima l a comuni thebanoxy sotietate ad lacedemoniof
redierunt. Ex quo mirabilil quedam rei confusio secuta
est. Arcadibus enim aduerfui elienſel bellum gerentib,
thebani et atheniensel inter se hoſtel auxilia ſubmiſtebat.
Elienſibus aut lacedemonij qui erant inſocietate athenic
ſium copia ſual prebebant aduerſuſ arcadel. Certamen
huus bellis maximum fiut primo cirea exonium. deinde
cirea olympiam. Arcadel enim magna ui occupato exomio
quod oppidum paulo ante ſibi elienſel abſtulerant. tande
ipsi profecti p illud ipfim tempus quo celeberrimum quinque
nale certamen in olympia futurum erat. occupato iuſu olym
p[ú]y templo pulſiſ ac deteroit elienſibus ipi preſi debant.
et apparatum fecerant ad multitudinem recipiendam exi
bendare certamina. Cum uio dies certamimum aduenſſet,
elienſel conuocatil primo ſotijs et apparatibus palam factis,
in olympiam uenire constituerint ui et armi illegerimos
templi occupatoreſ ex pulſuri. ſam ludi ſiebant cum elienſi
copie ſup uenire conspecte ſunt. Curſuſ enim equos qua
drigay[que] et hominum inſadio decurrenſe ſolitoy p[acta]to
lenital erat. Pugileſ ut in certamen descenderent ex pecta
batur. Inter hec elienſel uenire conspecti ſunt. et arcades
illiu obuiam facti ſup cladaum fluium qui non longe ab
olympia decurrenf in alpheum eadit Amnem. p[liu]m comi
ſerimt. In eo loco uicte ac profugati arcadel ſi quid, ad templus
i uſu olympy[que] p[er]cipit ſe aguntur. Templum quoque, egre deſen
ſum ab iſi qui demurit templi teliſ ac lapidibus repugnabant,

tione sua dudum pro uenerint ostendentel. conueril atheniensi
animil impetarunt ut auxilia mieterentur. quibul p[ro]fectus est
iphicerat. Et exuerunt quidem atheniensel prompte ac fere po
pulariter ad lacedemonios defendendol. nec thebani et areades
lentientel. cum iam comeatul quoq defiecent. lacedemone
relieta domum copial reduxere. Altero de hinc anno lacede
mij et atheniensel et corynthij cum alijs cuitati buſ que lace
demonios lectabantur. educto communiter exercitu. cireca cor-
ynthum aditul cultodire instituerunt. ne posſent thebani
ipoloponnesum transire. Quod t[em]t afſecuti nequaquaſunt.
Venientel enim thebani ad ea loca. et p[ro]noctem col qui aditi
cultodiebant aggr[essi]. p[ro]montem cui nomen est onio inſi[
oniol] deſcenderunt. H[ui]s luſceptil arcadibul et arginil et
elienſibul. omnibus ſimul copijs contra hoſtel uertunt.
Venerunt quoq ph[oe] ip[m] tempul lacedemonijl a dio
nysio h[ra]culano auxilia nawium longa] ſupra uiginti.
Inquibul erant hilpani et galli. et inſup equitel quin
quaginta. bellandi pitifſimi eſdem nawibus ad uche-
bantur. h[oc] auxilia multum lacedemonijl profuerunt.
Id bellum fere are] ſieyonium et corynthium est gestum
ac uario quidem euentu. Sed t[em]t ea bellu] conditio ſuit.
ut thebani longe potentiorel haberentur. Streucta ſliquide
ſub ipa coryntho acie. cum ipi fortunam pugne] expiri uellet
de treedatum alacedemonijl est ad pugnam defendere.
Damna t[em]t uarie h[ine] inde] illata ſunt et accepta. Posſ
huius ani militiam] areadel qui uſoq ad id tempul ſecuti

fuerant thebanos diuera opinione esse cesserunt. Cumque
causa hinc fluxit. Erat manticus quidam lycomedes. Vir
generem ac dimitus imprimus clarus. hie de se ac de gente sua
longe maior a indiget sentire iudebatur. Cetero enim
lace demoniol quidem affuerat. thebanos uo potentiorel in
surgere. Vtrunc, hoz lycomedes arcadum opus esse pu
tabat. Haq, gloriamundus apud suol hec predicare sole
bat. atq, eustigare popularium suos ignemiam. quæ cœlle
tum suam uel non intelligere uel non existimare iunderet.

Solam enim peloponelum primam ac uirissimam greciam
effé. Solon, uo arcadel natuol eſſe peloponel hominil. cum
alij omnino populi eam incolantes ſint alienigune et ad
uene. Multidine uo nullam totiul grecie gentem cum ar
cadum gente eſſe comparandam. Viribus quoq ac bellandu
uirtute ceteris omnibus grecis longe arcadel preſtare.

Neq, lacedemoniol unq attuetam intraſſe ſine arcadibul neep
thebanos unq in peloponelum uenire auſol ſuſſe nifi con
ſili eſſent arcadum ſocietate. Debere quidem arcadel hec
attendentel non tam facilem alio ſequi. ſed ſe quoq prin
cipe grecie meminiffe. Hae inquit ignavia et incuria
lace demoniol dudum ſup cœrUEL uestis ere ſecre ſinſtig.
et nunc thebanil nifi eaneatil uoſ ipot peloponelum op ſu
biciet. altero ſnimicum lacedemoniol illoſ facienteſ.

Arcadel uo hec audientel elati ſunt animil. et lycomedi
quantel nulli unq honoreſ tribuerunt. eulq. conſilys
omnia ministrabant. Ceterum thebani hec ſentientel

tumeliam a lotietate thebanos defecerunt, sed thebal mil
sit oratoribus perfectum accularunt, ostendentel ultimo su
pplieio digna comilisse, nec eum stetisse quo minus res
sotoz impeloponenso euferentur. Epaminodal pide[m]
pul magistratum thebis gerebat, qui auditis areadum q
relis non latil clementer legatis respondit. Rectius inq
uidetur fecisse perfectus thebanus cum auctore pacis cecit,
quod cum eum eol dimisit. Nam cum iuri causa nof inbello
limus, none proditioni simillimi est, uos ipse pro uobis
pacem fecisse, nof inbello reliquiffe. Abite igitur inquit
atque illud seute, nos cum exercitu uenturos esse marca
diam, atque bellum una cum illis qui nobiscum sentiunt
gesturos. Nec epaminode ibera cum relata fiuſſent incon
muni arcadum concilio, mantinenſd cum magna pte cui
tatum arcadie statim defecerunt athetanif et ad lacedemo
nig[us] miſſif oratoribus ſeſe cum illis lotietate et ſedere con
unxerunt, ea moderatione principatus, ut dum in arcadia
gerecutre bellum arcadefi ipi duceerent, dum inlacedemo
nioz loci. Iacedemonij duceſſent, Excitauerunt quoque
chienſel et acheol, ut ad peloponeli defensionem contra the
banof inſurgerent. Neq[ui] enim alid moliri thebanos
qu[at] cuitatet peloponeli ad inuieem conflictenture atterà
turq[us], quo ipi poſtea nondiſſicultee illiſ dominari poſſit.
Dum hec impelopenclo gecuntur, interea epaminondas
dux e bello athetanif perfectus copia ſupyge[e] parabat. Ad
domesticum emi equitatum peditatque infup ex theſalia

et uboia et boetia latif magna auxilia lupuencere. Inpelopónelo aut
asotijs cuiſ aduentiſ expectabatur. Etant uò argui et meſſa
niſ et arcadum ea ps que cum the banil remanbat. Inqua ſue
runt tegate et megalopolite et alſtate et pallantel. et ſqua
parua oppida intee hof constituta ſequi illoſ cogebantur.
Epaminódaf igitur cum omneſ conueniſſent copie celeritæ
prefectuſ in nemeam duxit. Cum tam eo pueniſſet aliquot
diel cireum ea loca deſedit. Causa uò et properandi preiſ et
poſtea comorandi ſuit. quod athenienſium copiaſ lacedemioſs
arcadibus, auxilio poffeſtural. ſiterra iter ſaerent. p[oe]a loca
transſire neceſſarium exiſt. Itac[que] magnam ſpem habuit oppri
mere illaſ poſſe. quod ſi conſigeret, magnam belli partem con
ſectam ſore arbitabatur. Dum in nemea comoratur epamino
daf. aduerſarify omneſ apud mantineam conueneunt. I[da]
ille cognouiſſet. Limul[que] certior factuſ eſſet! athenienſium
copiaſ terra quidem iter ſaere poſſe deſpeaſſe mari autem
constituſſe lacedemona patere. mouenſ iſe ex nemea inte
geatal p[u]enit. Ibi ſuſeptiſ amico[]ox loto[]ox, auxilijs intra
tegem urbem exercitum omne induxit. Hoc primum illius
induſteria laudata est. quod caſtra intra mena collocaut. Vi
non ſolum magiſ tutum ſibi ſuit degere. uecum et magiſ oce
ultum qui[e]q[ui]d ſaere moliretur. magiſep ſui conſi[ri]ſy ae deli
berationiſ quando p[ug]nam inire aut diſſerre uellet. I[pe] igit[
] cum exercitu intra tegec menia conſiſtenſ occasionem rei
bene gerende p[it]olabatur. A lingula uigulant atque interiſ.
hoſtium conſilia et p[ro]greſſuſ nequid ſibi latet et mira ſaga

citate, scutabatur. Cum hostel ut diximus apud mantinea
conuenissent, nec longe ab eo loco epumínódaſ cum exercitu
erret. pugnamque fore Iperaretur. ageſilauf lacedemonioſ rey
ere bril nuntijs euocatus, cum lacedemonioſ multitudine
mantineam petere, ac se le cum fotioſ copijs co ungere ſta
tuit. Hoc igitur epamínódaſ obuanei post q[ui] ageſilaum egeſſu
cum exercitu, et iam impelencol deueniſſe cognouit repente
copijs educti, lacedemonem ipam petere contendit, adeo celé
et improiſo intinere, ut nisi deoſ benefitio quidam ex ereta
equeſ festinato curſu id ageſilao nuntiſſet. pruif capta fiuſ
ſet lacedemon q[ui] uenire hostel cognouiſſet. preſertim cum
erret, defenſoſ uacua cunctiſ qui militare poterant in expedi
tionem egeſſil. Sed ageſilauf intellecto piculo ſtatim lacede
monem cum recurreret, ac per ueniffet epamínóde ad uentu
locaq[ui] oportuna propere occupaſſet ex manifestiſſima clade pa
triam huaxit. Epamínondas post q[ui] et rediſſe ageſilaum et
urbem defendi poſſe cognouit, ex pectare noluſt dum copie
hoſtium que erant apud mantinea, lacedemonia uenient.
ſed aptiorem ſibi locum ad bellum gerendum tegeam arb
reatus, unde pro fectuſ erat copiaſ reduxit. Cetey ex hoc
lacedemoniſ piculo tanta ſtatim fama epamínonde accreuit.
ut hostel maxime illuſ ingenium ac magnitudinem animi
formidarent. putantel neq[ui] consilium mirabile in rebus ma
ximil, neq[ui] audiaciam in confieliendo illi de eſſe. Itaq[ui] et cauſedú
et obuandum hominé diligenter iſtatuebant. Sed cum athe
mienſium magna equitum auxilia ſupueniſſent hoſtibul, ma

gnal inſup àcadèl ipi et ſotij copiaſ haberent. magnal lice de
monij quoq conwinxiffet. hoſteſ ſub duo caſtra faciebant.
Epaminondal uò ut ab initio constituerat copiaſ ſuaſ oms
intra tegge menia continuebat. nec longe aberant hoſtes
multitudine ſua confiſi. Cum aliquanto p hunc modum
ſtetiffent. epaminondal pugnare ſtatuit. iam pridem
apud animum ſuum constituto quiadmodum pugnam
committere deberet. itaq predixit militibus ut ſe ad pre
lium pararent. inſea paucos certe diel futurum. Illi uò leto
clamore opam pollucit ad paratum plij conuerſuntur. Erat
que ope ptium widere. galeaſ alioſ tergenteſ. alioſ gladioſ
piloſ q. cuſpideſ acuentel. alioſ ſeuta diluadantel. alioſ
ſeena et or namenta equoſ aptanteſ. nec enim epamino
dal fieri uſſerat. et inſpector aderat ſinguloſ dum agere
tur. Cum ſatil apparata uſa ſunt omnia. quod bonum
ſaſtum q. ſit. ar ma capere ſimulq curare corpora milites
uibet. Ea uò cum ſacta eſſent. copiaſ edueſt. Nec ad hoſteſ
recta contendit. ſed relietil ad dexteram hoſtibul ipe alia
uà planitiem tranſgreſſul ad montel p uenit. I biq militg
confiſtere et ar ma ponere iuſſit. Qua exre ſpetiem hoſtiby
dedit. qualiſ caſtra meti eo inloco uellet. At ipe phoc ma
xime tempuſ aciem ſtenebat. Quicquid enim roboriſ in
toto exere eitu habuit. prima ſronte collocaut. exiſtimanid
quod euenit. ſi primo impetu diffipati ſorent hoſteſ. necubi
poſtea confiſtere ualere. itaq omne robur inſeontem contra
henſ. ſolidiſſimam ac robuſiſſimam aciem fecit. qualiſ roſteu

nawl quod impetu lit prupturum. Ceteris uo acius magis ad
speciem ad uisum aliquem strexit. quæx unam montem
confendere contectp athenienel qui seorsum casta fecerant-
stare inſit quo metu circunventione eol ſuo loco diſhneet.
Cum streucta eſſet acius. repente mouit. ac celeriter ad hoſſe
ſtreuctul paratusq; magno pugnandi arduere contendur. Ho
ſte uo ut pote qui primum alio progreſſum itinere confpexe
rant. ac poſtea munire casta illum excedebant. ex pectatione
omne poſuerant ea die p[li]andi. itaq; cum ſupuenire illum
conſpectum eſt. trepidi omneſt atq; in certi. modo ar ma in
duere. modo equol ſcenare. modo ſuol uocare propabat.
quali attomiti. ac dereſſtendo potuſq; de uincendo cogiti-
tel. Occurſum eſt tam. et quantum anguſtia temporis patie
batur acius ab hoſtibul tumultuarie streucta. Sed nichil ſeſel
lit epaminondam exbil que cogitauerat. Nam cum inhoſtes
magno impetu de latul ſuſſet. eol tandem poſt acuem uhehe
mentem ac pugnam wj et armiſ ac pectoribus ipſi p[re]ſegit di
ſſipawt inſugam uertit. fugientibul uo hoſtibul plurimum
auxilio ſuit epaminonde uulnul. qui dum in prima ſeonte
cominuſ hoſſel ſteanget. alta tranſſuxu eſt. itaq; dum militis
ſtudium et amorem ſuum duci p[re]ſtant. hoſtem p[re]ſequi deli
teunt. Ex quo factum eſt ut ex tanta victoria no magna
ſtragel fuerit hoſtium. Pretere illuſ enim qui dimicantes in
acre ceciderant. inipa ſuga non ingen[us] multitudo perijt.
negligentibul epaminonde militibus eol p[re]ſequi. sed circa
dueem tamq; apel circa regem ſuum le conglobantibul. Epa