imperii: nec libidinum: nec epularum nec reliquiarum cupiditatum: quas nulla preda unq̄ improbe parta mi nuīt: potuīs atq: inflammat: ut cohercendi magiſq̄ dedocendi eſſe uideantur. Inuiat igitur uera ratio be ne ſanof: ad uſtitiam equitatem ſidem. Neq: homini infanti aut impotenti iniuſte facta conducun: qui nec facile eſſicere poſſit quod conetur nec obtinere ſi eſſerit. Et opes uel fortuņę uel ingemia: liberali tari magiſ conueniunt. Oua qui utuntur beniuo uolentiam ſibi conliant: & quod aptiſſimum eſt: ad quiete uiuendum caritatem: prefertum cum omo nulla ſit cauſa peccandi. Oue enim cupiditateſ a na tura profiſcāntur: facile explentur ſine ulla inui ria. Oue autem inaneſ ſunt: iſ parendum non e ſibil enim deſiderabile concupiſcunt. Plusq: in ipſa in iuria detrimenti eſt: q̄ in biſ rebus emolumenti q̄ paruuntur in iuria Itaq: ne uſtitiam quidem reſte quiſ dixerit per ſe ipſam optabilem: ſed quia iocu̇n ditatis uel plurimum aſſerat. Nam diligi et carum eſſe iocundum eſt: propterea quia tutuorem iita & uoluptatem eſſit pleniorem. Itaq: non ob ea ſo lum in commoda qui euenuunt improbis fugi endam improbitatem putamuſ: ſed multo etiam t magiſ q: cuiuſ inanimo uersatur. nuiq: ſimit eum respirare: nuiq̄ a acquiescere. Qſi non ipſarum qui dem uirtutum lauſ in qua maxime ceterorum phi

lofophorum exultat oratio reperire potest exitum nifi di-
tigatur ad uoluptatem. uoluptaf autem est sola quę nof
uocet ad se & alliciat suapte natura: non potest esse dubi
um quin id fit summī atq; extremī bonorum omni
um: beateq; uiuere nihil alud fit. nifi cum uoluptate
uiuere huic certe stabiliq; sententiale; quę sint coniuncta
explicabo breui. Nullus in ipso error est finibus bonoy
& malorum id est in uoluptate & dolore. sed in iis re-
tebus peccant. cum e quibus hæc efficiantur ignotant.
A nimi autem uoluptateſ & dolores nasci fatemur. ecor
poris uoluptatibus & doloribus. Itaq: concedo quod modo
dicebas cedere caufæ. si qui e nostris aliter existimant quæ
quidem uideo esse multos. sed imperitos. Oξ autem &
letitiam nobis uoluptaf animi & molestiam dolor afferret
eorum tamen utrung: & ortum esse & copore & ad cor-
pus referri: nec ob eam caufam non multo maiotef esse
& uoluptateſ & dolores animi & corporis. Nam corpore
nihil nifi preſens & quod adest sentire possumus. Anio
autem & preterita & futura. Vt enim equæ dolemus
animo cum corpore dolemus. Fieri tamen per magna
accessio potest si aliquid eternum & infinitum impen
dere malum nobis opinemur quod idem licet trans
ferre in uoluptatem ut ea maio sit. Si nihil tale me
tuamus. Iam illud quidem perspicuum est. maxi-
mam animi aut uoluptatem aut molestiam plus
aut ad beatam aut ad miseram utam afferre mo

menti quæ corum utrumuif si eque diu fit incorpore. Non
placet autem detracta uoluptate egritudinem statim
consequi nifi in uoluptatif locum dolor forte succeſſe
rit. At contra gaudere noſmet omitendif doloribus:
etiam ſi uoluptaf ea quæ ſenſum moueat nulla ſucceſſe
rit. Eoq: intelligi potest quanta uoluptaf non dolere
ſit. Sed ut hif bonif eriginur quæ expectamus. ſic letam
hif que recordamur. ſtulti autem malorum memoria
torquentur. ſapientaf: bona preterita grata recordatioe
renouata delectant. Et autem ſitum in nobif: ut & ad
uerſa quali perpetua obliuone obituamus & ſecunda
iocunde ac ſuauiter meminerimus: Sed cum ea que
preterierunt acti animo & attento intuemur. tum
fit ut egritudo sequatur ſi illa mala ſint. Letitia ſi bona
O preclaram ſapientiam beate illiendi & apertam & ſi
plicem & directam uiam cum enim certe nihil ho
mini poſſit meluif eſſe quacare omni dolore & mo
lestia perſuag: maximis & animi & cōporis uolupta
tibus. uidetif ne quæ nihil pretermittatur quod uitam
ad iuuet quo faciliuſ id quod propoſitum est ſiμum
bonum consequamur. Clamat epicurus. hifquem ni
mif uoluptatibus eſſe deditum dicitif non poſſe iocun
de iuri. nifi ſapienter honeste iuste: iuatur nec ſapi
enter honeste iuste nifi iocunde. Neq: enim cuiraf in ſe
dictione beata eſſe potest nec indisfordia dominorum:
domus. Quominuſ animuſ a ſe ipſe diſidenſ ſecumq:di

scordans: gustare partem ullam liquide uoluptatibus & li
bere potest. Atqui pugnantibus & contrariis studiis
consiliiis semper utens: nihil quieti uidere nihil tis
quilli potest. OX si corporis gravioribus morbis ute
iocunditas impeditur: quanto magis animi morbis
impediri necesse est. Animi autem morbi sunt cupi
ditateſ in menſe: & manet: duitiarum glorie: domi
nationis libidinofarum etiam uoluptatum. Accedit
egrituidineſ molestie: metoſ qui exedunt: noſ confici
untq: curiſ hominum non intelligentium nihil do
lendum eſſe animo quod ſit a dolore corporis pre
ſenti futuro ue ſeuinctum. Nec uero quiſq stultus
non horum morborum aliquo laborat. Nemo 10
est non miſer. Accedit enam morſ que quaſi ſaxi
tantalo ſemper impendet. Tum ſuperſtito: qua
qui est imbutus quietus eſſe nunq potest: prete
rea bona preterita non meminerunt preſentibus
non fruuntur ſutura mado expectant: que qua
certa eſſe non poſſunt: conficiuntur & angore &
meti maxime que crutiantur cum ſero ſenti
unt frustra ſe aut pecunie ſtudiuſſe aut impe
riis aut opibus aut glorie: Nullas enim conſecu
tur uoluptates quarum potiendi ſpe in ſlamati
multos labores magnosq: susſeperant. Ecce autem
alii minuti & anguſti aut omnia ſemper deſpe
rantur aut maliuoli in uidi: difficiles: lucifugit

maledicti monstruosi alii autem etiam amatorius leui
tatibus dediti alii petulantef alii audaces: proterui
dest in temperantef & ignaii nunquam in sententia per
manentef. Quaſ ob cauſaſ in eorum iita nulla est
intercaledo molestie. Igitur neq: stultorum quiſq
beatus neq: sapientum non beatus. Multaq: hoc meli
nus ieruisq: q. stoici. Illi enim negant bonum quicq
eſſe: nifi nefcio quorum illam umbram: quod appel
lant honestum non tam solidum q. ſplendidum nomie
V irtutem autem nixam hoc honesto nullam requi
rere uoluptatem atq: ad beate uiuendum ſe ipfa
eſſe contentam. ſed poſſunt hoc quadam ratione
dici: non modo non repugnantibus ierum etiam
approbantibus nobis. Sic enim ab epicuro ſapienſ
ſemper inducitur. Finitas habet cupiditateſ: negli
git mortem dediti ſmortalibus ſine ullo meti
uita ſentit non dubitat: ſi ita meliſ ſit: migra
re de iita. His rebus instructus ſemper est inno
luptate. Neq: enim tempus est ullum: quo non
plius habet uoluptatum dolorum. Nam et pre
terita grate meminit: & preſentibus ita potur
ut animaduertat quanta ſint ea q: iocunda Neq:
pendet ex futuris. ſed expectat ulla. Frutur pre
ſentibus ab hisq: uitiis que paulo ante collegi ab
est plurimum. Et cum stultorum iitam cum
ſua comparat: magna afficitur uoluptate Dolores

autem si qui incurrunt: nunc quidem totam habent ut non plus habeat sapiens quod gaudeat quod aegantur pume uero epicurus q. exiguam dicit fortunam inter uenire sapienti maximaq: ab eo & gtauſſimaſ ref con filio ipſiſ & ratione amministri neq: maiorem uo luptatem exin finito tempore ſtans percipi posse q. ex hæ percipitur quod uideamuſ eſſe finitum. Indialetica autem nostra nullam uam exiſtimauit eſſe: nec ad meliſi uiuendum nec ad commodiſu differendum in phisicis quod cum plurimum poſſint ea ſcientia & uerborum iuſ & natura orationiſ: & consequentii repugnantium ue ratio potest perſpici. Omnium t. autem rerum natura cognita leuamur ſuperſtitio ne. liberamur mortis metu non conturbamur igno ratione rerum: cqua ipſe horribiles exiſtunt ſepe for midineſ Deniq: etiam morant meliſi eriſuſ cum di dicerimui quæ natura defideret. Tum uero ſi stabilem ſcientiam rerum tenebimui. ſeruata illa que quali de lapſa de celo est ad cognitionem omnium regula ad quam omnia iudicia rerum dirigentur: nunc ulti oratione iacti ſententia deſiſtemui. Nifi autem rey natura perſpecta erit nullo modo poterimui ſenſui indicia defendere. Quicquid porto animo cernim id omne oritur a ſenſibus. Qui ſi omneſ ueri erunt ut epicuri ratio docet tum deniq. poterit aliquid co gnosa & recipi. Quos qui tollunt & nihil posse percipi.

dicunt hi remotis senibus ne id ipsum quidem expedi
te possunt quod dixerunt: preterea sublata cognitioe
& scientia tollitur omnis ratio & iute degende & rerui
gerendarium. Sic e phisicis & fortitudo sumentur co
ria mortis timorem & constantia contra metum rei
gionis & sedatio animi omnium rerum occultarum
ignoratione sublata & moderatio natura cupiditatum
generibus: earum explicatifs & ut modo docui cogni
tionis regula & iudicio ab eadem illa constituto ueri
a fallo distinctio traditur. Restat locus huic dispu
tationi nel maxime necessarius de amicitia qua suo
liptas sium fit bonum affirmatis nullam omni
no fore. De qua epicurus quidem ita dixit. Omnia
rerum quas ad beate viiendum sapientia compera
uerit nihil esse maius amicitia. nihil uberiis nihil
iocundiis. Neq: uero hoc oratione solum, sed multo
magis iita & factis & moribus comprobavit. Quod
& magnum sit fide ieterum fabule declarant. Inq.
bus tam multis tamq: variis ab ultima antiquitate
repetitis tria uxamicorum paria reperiuntur ut
ad hortem peruenias profectus a thesuo. At uero
epicurus una indomo & ea quidem angusta & magna
quantaq: amoris conspitatione consentientes tenuit
amicorum gregef. Q. fit etiam nunc ab epicureis sed
ad rem redeamus de omnibus dici non necesse est. Tri
bus igitur modis iideo esse a nostris de amicitia di

Iputatum. Alii cum eis uoluptatesque ad amicos
pertinerent negarent esse per se ipsas tam expete
das q̃ nostras expeteremus. Quo loco widetur qui
busdam stabilitas amicitie uacillare. Tuentur ta
men eum locum. seq: facile ut mihi widetur ex
pedunt. Vt enim virtutes de quibus ante dicti
est: sic amicitiam negant a uoluptate posse discede
re. Nam cum solutudo & iita & iita sive amicis
in sidiat um & metus plena sit ratio ipsa moueta
micitas comparate. Quibus partis. confirmatur
animus & a spe pariendarum uoluptatum se iun
gi non potest. Atq: ut odia inuidia. despicationes
aduerantur uoluptatibus. Sic amicitie non modo
faurrices fidelissime. Sed etiam effectices sun uo
luptatum tam amicis q̃ sibi quibus non solum
presentibus fruuntur. sed etiam spe eriguntur
consequens ac posteri temporis. Quod quia nul
lo modo sive amicitia firmam & perpetuam iecu
dutatem iute tenere possum us neq. uero ipsam
amicitiam tueri ipsi. equc amicos & nos met ipsos
diligamus. id circa & hoc ipsum efficitur in ami
cita. & amicita cum uoluptate conectitur. Nam
& letamur amicorum letita eque ut nostra & pa
riter doletnus angoribus. Quo circa eodem modo
sapiens erit affectus erga amicum quo in se ipm
quoque: labores propter suam uoluptatem queq; de

iuritutibus dicta sunt quemadmodum he semper uo
luptatibus in berent eadem de amicitia dicenda sunt
Preclare enim epicutus hīs pene uerbis eadem inq
scientia confirmavit animum ne quod aut sem
piternum aut diuturnum timeret malum quæ
perspexit in hoc ipso iute spatio amicitie presidiu
esse firmissimum Sunt autem quidam epicurei
timidioreſ paulo contra ura coniitia fed tamen
ſatil acuti qui uerentur ne ſi amicitiam propter
noſtram uoluptatem expetendam putemus tota
amicitia qualiſ claudicare uideatur Itaq: primos
congessuſ copulationesq: conſuetudinum institu
endarum uoluptatum fieri pp uoluptatem Cum
autem uſus progrediens familiaritatem effecerit
tum amorem efflorescere tantum ut etiam ſi nul
la ſit utilitas examicita tamen ipſi amici propter
ſe ipſos amentur Et enim ſi loca ſi kana ſi urbeſ ſi
ginnasia ſi campum ſi canef ſi equos ſi ludiera exé
cendi aut uenandi conſuetudines adamare sole
muſ quanto id in hominum conſuetudine faci
luſ fieri potuerit & iustiſ Sunt autem quid
cunt ſed ius esse quodam ſapientum ut ne minus
amicus quidem qua ſe ipſos diligant Quod & posse
fieri in intelligimus Et ſepe enim uidemus & perſpi
cuum est nihil ad iocunde uinendum reperiri posse
quod conjunctione tali ſit aptiſ Quibus exom

nibuf iudicari potest non modo non impediri rationem
amicitiæ si summum bonum in uoluptate ponatur
Sed sìne hoc institutionem amicitiæ omnino non posse te
periri. Qua propter si ea que dixi sole ipso illustriora
& clariora sunt: si omnia dixi, auista e fonte naturæ
si tota oratio nostra omnem sibi fidem sensibus confir-
mat id est in corruptis atq: integris testibus. Si in fan-
tes pueri mutè etiam bestiæ pene locuntur magistri.
& duce natuâ: nihil esse prosperum. nisi uoluptatem
nihil asperum. nisi dolorem: dequibus neq: deputare
iidicant: neq: corrupte. non ne ei maximam gratiam
habere debemus qui hæc exaudita quasi uocer. naturæ sic
eam firme megnauitetq; comprehenderit ut omnes
bene sano: in uiam placate tranquille: quiete beate ui
te deducerent. Oui q. tibi parum indetur eruditus:
ea causa est qu. nullam eruditionem esse dixit. nisi que
beate uite disciplinam uinaret. An ille tempus aut in
poetis euoliendis: ut ego & triarius te hortatore faci
mus consumeret. In quibus nulla solida utilitas omnisq.
puerilis delectatio. Aut se ut plato in musicis: geume
tria numeris: astris contereret. Quæ & a falsis initiis
profecta: uera esse non possunt. et si essent uera nihil
afferrent quo iocundiis idest quo melius uuerem.
Et ergo artes persequeretur uitiendi artem tantam tæq.
operosam & perinde fructuosam relinqueret. Non ergo
epicurus in eruditis. sed if in docti quique pueros non

diodere

didictisse turpe est ea putant usq: ad senectutem esse
discenda. Quæ cum dixisset, explicavi inquit sententi
am meam & eo quidem consilio tuum iudicium ut
cognoscerem. Que mibi facultas ut id meo arbitratu
facerem ante hoc tempus nunc est data. M.T.C.

DEFINIBVS. BONORVM ET MALORVM LIBER

I. EXPLICIT. INCIPIT. II.

IC CVM uterq; me in tueretur.
se seq: ad audiendum significarent
paratos: primum inquam de p[ro]cor ne
me t[am]quam philosophum putent. Ico
lam uobis aliquam explicat[ur]um. Quod ne in ip[s]is q[
em] philosophi magnopere un[que] probaui. Quando
enim s[ac]rat[es] qui parent philosophi dici potest. quic[que]
tale fecit. Corum erat iste mol. qui cum sophist[us] nomi
nabantur. Quorum enumero primus est au[s]us Le
ontinu[s] g[org]ias in conventu poscere questionem id
est iubere dicere. qua de re qui uellet audire. Audax
negocium: dicerem impudens: nifi hoc institutum
pos[te]a translatum. ad philosophi nostros esset. Sed &
illum quem nominavi. & ceteros sophistas: ut e[pla]
tone in telligi potest. Ius[us] uidemus a s[ac]rat[es]. I[n]en
per contando atq: interro g[ando] eihcere solebat e[orum]
opinione[s] quibus cum differebat: ut ad hec que i u re
s[po]ndissent. si quid i uederetur diceret qui mol cum

a posterioribus non esset retentus. Archelaus cum reno
cavit institutus; ut hi quæ audire uellent, non de
se quærerent. Sed ipsi dicerent quid sentirent. Quod
cum dixissent, ille contra Sed audiebant. quo ad poterant
defendebant. Sententiam suam. Apud ceteros
autem philosophos, qui quæsivit aliquid dicet. Quod
quidem iam fit etiam in academia. Vbi enim imis
qui audire uult, ita dixit. Uoluptas mibi uidetur
esse summum bonum. perpetua oatione contra di
sputatur: ut facile intelligi possit. eos qui aliquid
sibi underi dicant: non ipse in ea sententia esse sed
audire uelle contraria. Nos quomodum agimus. Non
enim solus torquatus dixit quid sentiret. Sed etiam cur
go autem arbitror. quæ admodum delectatus sum eius
oatione perpetua. tamen quomodius cum in rebus sin
gulius instans. & intelligas quid quisq; concedat quid
abnuat. extrebus concestus, concludi quod uelis. & ad
exitum perueniri. Cum enim fertur quasi torrens
oratio: quis multa cumque modi rapiat: nihil tamen
teneas nihil apprehendas. Omnis autem in querendo
que una quadam et oatione habetur oratio preteri
bere primum debet. ut quibusdam in formulis ea
res agitur. ut in ter quos differitur. conueniat quid
sit id de quo differatur. hoc posuit in phedro a pla
tone probavit. epicurus sentent. in omni disputatioe
id fieri oportere. Sed quod proximum fuit non ui

nunc opus est
vapca
creas

dit Negat enim diffiniri rem placere sine quo fieri
in terdum non potest. ut inter eos qui ambigunt co
ueniar quid sit id de quo agatur uelit in hoc ipso de
quo nunc disputamuf. Querimuf enim finem bono
rum. Possumuf ne sci re hoc quale sit. nisi contule
timuf inter nos cum finem bonorum dixet imus:
quid finis quid etiam sit ipsum bonum. Atqui hec
pate factio quasi rerum opertarum. cum quicquid:
sit aperitur. diffinitio est qua tu etiam im prudens
utebare non nunc. Nam hunc ipsum sive finem si
ue extremum sive ultimum diffiniebat id esse quo
omnia quæ recte fierent referentur neq. id ipsum
uisq. referentur. Pleclare hoc quidem bonum ipsum
etiam quid esset fortasse si opus fuerit defuisses aut
quod esset naturalis appetendum aut quod prodeasset aut
quod iuaret. aut quod liberet MODO idem nisi mole
sum est quoniam tibi non omnino difflicet diffini
re & id facit cum uis: uelum diffinire quid sit uo
luptas. de quo omnis hec questio est. Quasi quid in
quid est quicquid sit iuoluptas nefciat. aut qui ہ
magis id intelligat. diffinitionem aliquam defide
ret. Me ipsum esse dicerem inq. nisi mbi uideret
habere bene cognitam iuoluptatem & satis firme
concepram animo atq. comprehensam. nunc aut
dico ipsum epicurum nescire & in eo nutare euiq.
qui crebro dicat diligenter oportere exprimi que

uif subjecta fit uocibus: non intelligere interdum quid senect
hæc uox uoluptatis: idest quæ reß huic uocí ſubiciatur. Tum
ille ridens: hoc uero inquit optimum: ut id qui finem re
rum expetendarum uoluptatem esse dicat. id extremù
id ultimum bonorum id ipsum quid fit quale fit nesci-
at. Atqui inſ aut epicurus quid fit uoluptas aut om
nes mortales qui uorb: ſunt nesciunt. O nonam inquit
modo: Quia uoluptatem bane eſſe ſentunt, omnes: quæ
ſensuſ accipiens mouetur: & iocunditate quædam per ſui
ditur. O quid ergo inquit: istam uoluptatem epicurus
ignotat: non ſemper inſ Nam interdum nimis etiam
nouit: quuppe qui testificetur ne intelligere quidem ſe
posſe ubi fit aut quod fit illum bonum: preter illud
quod cibo & potione & aurium delectatione: & ob
ſcena uoluptate capiatur. An hæc ab eo non dicuntur
ſuſ me pudeat inquit istorum aut non poſſit quem
armodum ea dicantur ostendere. Ego uero non du
bito inſ quin facile poſſis. Nec est quod te pudeat ſa-
pienti affentiri qui ſe unuſ quod ſciam ſapientem pro
ſueri ſit auſuſ. Nam metrodorum non putant ipſi
professum. Sed cum appellaretur ab epicuro repudiare
tantum beneficium uoluisse. Septem autem illiu: non
suo ſed. Sed populorum ſuffragio omnium nominati
ſunt. Verum hoc loco ſumo uerbis bis: eandem certe
um uoluptatis epicurum nose: ceteros. Omnes emi
iocundum motum quo ſensuſ biarent grecè bedo

nem latine uoluptatem uocant. Quid est igitur inquit qd'
requiraf dicam inqæ quidem discend'causa magif quod
te aut epicurum reprehenſum uelim. Ego quoq; attule inſt didiceti libèn ſiquid
risc rem deprebenderi. Tenet ne igitur inq Hieronym
rhodiis quod dicat eſſe ſummum bonum. quo putet om
nia referri oportere: Teneo inquit finem illi uideri
nibil dolere: Quid idem itc de uoluptate quid ſentit.

N egat eſſe eam inquit pp ſe expetendam. Aluid igitur
eſſe cenſet gaudete aluid non dolete. Et quidem in
quit uembementer errat. Nam ut paulo ante decui augen
de uoluptatīſ finiſ est doloriſ omniſ amorio. Cum non
dolere inq istud quam uim habeat poſtea uideo. aliam
uero uim uoluptatīſ eſſe: aliam nibil dolendi niſi ualde
pertinax fueriſ concedaſ necesse est. Atqui reperieſ inſt
in hoc quidem pertinacem. Dici enim nibil potest ueriuſ.

Eſt ne quæſo inq ſitienti inbibendo uoluptaſ. Quid iſtud
inquit poſſet negare. Eodem neq: reſtincta ſiti uno
nui alio genere: reſtincta ſiti ſtabilitatem uoluptatīſ hſ.

H abet inquit. Illa autem uoluptaſ iſpwiſ reſtinaſtioniſ
in motu est. Cur igitur inq reſ diffiſibleſ eodem noie
appellaſ. Quid paulo ante inquit dixerim nonne me
ministi cum omniſ dolor detactuſ eſſet variari non
augeri uoluptatem. Memini uero inq. Sed tu iſtud
dixisti: bene latine, plane varietaſ enim Latinum uer
bum est. Idq. proprie quidem in diſparibus coloribus
dicitur: ſed tranſſertur in multa diſparia. Varium pœ

ma uaria oratio uarii moref uaria fortuna. Voluptafæ
uaria dici solet. cum percipitur emultif diffimilibuf
rebuf diffimiliter efficientibuf uoluptatef. Eam ſua-
uarietatef diceref intelligerem: ut etiam non dicente
te intelligo. Iſta uarietas que ſit non ſatifs perſpicio
quod ais: cum dolore careamur ramen in ſumma uo
Luptate nos eſſe cum autem ueſcamur hif rebuf que
dulcem motum aſſerant ſenſibus. tum eſſe in motu
uoluptarem que faciat uarietatem uoluptatum. ſed
non augeri illam non dolendi uoluptatem quam cur
uoluptatem appelleſ neſcio. An potest inquit ille:
quicq eſſe ſuauiuſ: q nihil dolere immo ſi ſane ni
hil meliuſ inq. Non dum enim id quero. Num
prope idem uoluptaf eſt quod ut ita dicam indolentia-
plane idem inquit & maxima quidem: qua fieri nulla
maior potest. Quid dubitaſ igitur inq ſummo bono
ate ita constituto at id totum indolendo ſit id te
nere unum: id tueri: id defendere. Quid enim ne
ceſſe eſt: tanq mettricem in matronarum cetum
ſic uoluptate in uirtutum concilium adducere. ſed
forte dicitif: inu idioſum nomen eſt infamig ſubiec
tum Iraq: hoc frequenter dici solet a nobif non in
telligere nos quam dicat epicuriuſ uoluptatem quid
quidem mihi ſi quando dictum eſt. eſt autem dictu
non parum ſepe & ſi ſatifs clemens ſum indisputan
do ramen interdum ſoleo ſubitaſci. Ego ne non in

indolentia

telligo quid sit hedone grecce latine uoluptaf. 'Vitam
tandem Linguam nescio deinde quid fit ut ego nescia:
sciant omnes quicquid epicurei esse uoluerunt. Quod
nostri quidem uel optime disputant nihil opus esse
eum qui philosophus futurus sit scire litteras. Itaq:
ut maiores nostri ab atatro adduxerunt cincinatum
illum ut dictator esset. sic uos depelagis omnibus col
ligitis bonos illos quidem uirof. sed certe non peteru
ditos. Ergo illi intelligunt quid epicurus dicat ego
non intelligo. ut scias me intelligere. primum ide
esse dico uoluptatem: quod ille hedonem. Et quidem
sepe quærimus uerbum latum par greco: & quod
idem ualeat hic nihil fuit quod quereremus. Nullum
inueniri potest quod magis idem declarat latine quod
grecce q declarat uoluptas. Huc uerbo omnes qui ubiq:
sunt qui latine sciant. duas res rubiciunt. letitiam i
animo ratiocinationem suauem iocunditatem in cor
pore. Nam & ille iudic tuabeam uoluptatem animile
tutam nimiam dict. eandem quam ille Cecilianus
qui omnibus letitibus Letum esse se narrat. Sed hoc in
terest quod uoluptas dicitur etiam in animo uiti ola
res: ut stocici putant. qui eam sic diffiniunt sblatio
nem animi fine ratione opinantur se magno bono et
fuii. Non dicitur letitia nec gaudium incorpore In
eo autem uoluptas omnium latine loquentium mo
te ponitur cum percipitur ea quæ sensum aliquæ
moueat iocunditas. hanc quoq. iocunditatem siuis

transferrre in animo iuare enim in utroq: dicitur ex eoq:
locundum modo intellig: inter illum qui dicat tanta
letitia auctus sum ut nihil constet: & eum qui nunc
demum mibi animus ardet quorum altera letitia gesti
at: alter dolore crutietur: esse illum medium. quanq
hec inter nof letitia admodum est qui nec letetur nec
angatur. Item: inter eum qui potiatur corporis expe
titis uoluptatibus et eum qui crucietur summis do
loribus: esse eum qui utroq: careat. Satis ne igitur uide
or uim uerborum tenere. An sum etiam nunc uelgre
ce loqui uel latine docendus: Et tamen uide ne si ego
non intelligam quid epicurus loquatur: cum grecet ut
uideor luculentet scia: sit aliqua culpa euis quita lo
quatur ut non intelligatur. Quod duobus modis sime
reprehensione fit. si aut de industria facias ut hetaclitus
cognomento quia continus perhibetur quia de natura
nimis obscure memorauit aut cum rerum obscuritas
non uerborum facit ut non intelligatur oratio. qua
lif est in thimeo platone. Epicurus autem ut opinor
nec non uult si possit plane & aperte loqui nec de re ob
seura ut phisici aut artificiosa ut mathematici sed
de illustri & facili etiam in uulgiis prouigata loquitur
Quanq non negatis nof intelligere quid fit uoluptas
sed quid ille dicat. Equo efficitur non ut non intelli
gamus que uis sit istius uerbi sed ut illo suo more lo
quatur: nostrum negligat. Si enim idem dicat quod
ieronimus qui censet sumum bonum esse seneseilla

molestia uiuere: cur mauiult dicere uoluptatem quæ uacui
tatem doloris: ut ille facit qui quid dicat intelligat. Sin
autem uoluptatem putat dicat aduingendam illam
que fit in motu: Sic enim appellat hanc dulcem in mo
tu illam nihil dolentis in stabilitate. Quid tendit cum
efficere non possit: ut cuiq[ui] qui ipse notus sibi sit hoc
est qui suam naturam senſumq[ui] preſpexerit: uacui
tat doloris & uoluptat idem esse uideatur hoc est ium
afterre. Torquate ſenſibus extorquere exanimis cogi
tationes uerborum quibus imbuti ſumus. Qui emi
est qui non uideat hoc esse in natura rerum tria u-
num cum uoluptate ſumus alterum cum in dolore:
tertium hoc in quo nunc quidem ſumus. Credo qui
dem uos nec in dolore nec in uoluptate: ut in uo
luptate fit qui epulentur in dolore qui torquentur.
T[he] u autem in ter hec tantam multitudinem hominum,
interectam non uideſ nec letantium nec dolentium,
Non prorsus inquit. Omnisq[ui] qui fine dolore fit in uolup
tate & ea quidem ſuma esse. Dico ergo in eadem uolup
tate cum qui alteri misceat mulſum ipse non ſitiens
& cum qui illud ſitiens bibat. Tum ille finem inquit in
terrogandi ſi uidetur: quod quidem ego & principio ita
me malle dixeram: hoc ipſum prouiderat dialeſticas cap
tioneſ. Rhetorice igitur inquam nos mauiſ quæ dialeſtice
disputare. Quasi uero inquit perpetua oratio rhetho
rum ſolum non etiam philofophorum fit Cenonif

est inquam hoc estici omnem uim loquendi ut iam ante
A ristoteles in duas tributam esse partes dicere. Rhetiko
ricam palme dialeticam pugnif similem esse dicebat
quod latius loquerentur rhetores dialetici autem co
prensius. Obsequar igitur voluntati tue dicam: si
potero rhetorice Sed hac rhetorica philosophorum
non nostra illa forensi. ὃ necesse est cum poplatiter
loquatur esse interdum paulo hebetiorem Sed dī
dialeticam. Torquate contempnit epicurus que
una continet omnem & perspiciendi quid in quaq
te fit scientiam & udicandi quale quidq. fit. & ta
tione ac uia disputandi. tuit indicendo ut mihi
quidem videtur. nec ea que docet uuit ulla arte
distingni ut hæc ipfa que modo loquebamur sum
mū a nobis bonum uoluptas dicitur. Aperiendu
est igitur quid fit uoluptas Aliter enim explicari
quod quæritur non poteft. O quam si explicauisset
non tam hefitaret. Aut enim eam uoluptatem
tueretur quam Arisuppus id est qua senatus dulci
ter ac iocunde mouetur quam etiam pecuïef filo
qui posse nt appellarent uoluptatem. Aut si magis
placere t suo more loqui quam ut omnes danai &
aut micenens ef attica pubef reliquiq: gteci qui hæ
anapeſtocitatur. hoc non dolere solum uoluptati
nomine appellaret illud arisuppium contempne
ret Aut si utrumq. probaret aut probat conunge

ret doloriſ uacuitatem cum uoluptate & duobus ultimis utereuit. Multi enim & magni philosophi hoc ultima bonorum iuncta fecerunt. Ut aristoteles qui virtutis iſum cum iute profecte prosperitate coniuxit. C allippho adiuxit ad honestatem uoluptatem. Diodo dorus ad eandem honestatem aodidit uacuitatem do lorif. Idem feciſset epicurus ſi ſententiam hanc quæ nunc ieronimi est coniuxiſset cum Arisſuppi ueteret ſententia. Illi enim inter ſe diffentiunt: propterea ſin gulib ſinibus utuntur. Et cum uterq; grecce egrege lo quatur. nec arisſuppuf qui uoluptatem ſuum boni dicit in uoluptate ponit: non dolere neq: leronum. ſui ſuum bonum nomine unq utitur pro illa in dolentia. Quippe qui ne in expetendif quidem rebus niuer uoluptatem. Due ſunt enim ſef quoq: ne tu uer ba ſolum putes. Num est ſine dolore eſſe: alterum cum uoluptate uſof ex biſ tamen diffimilibus non mo nomen unum. nam id faciuiſ pateret. ſed etiam rem unam ex duobus facer conamini quod fieri nullo mo potest. huc qui utiſq; probat ambobus debiut utiſic facit remq: tamen duidit uerbis. Cum enim ipſam ea uolupratem. quam eodem nomine omneſ appellam. ſuLAudat lociſ plurimis auſet dicere ne ſuſpicari quide ſe ullum bonum ſeminu ab illo arisſuppo genere uolup tatis Atq: ibi hoc dicit ubi omniſ euſ oratio ſummo bo no in alio uero libro in quo breuiter comprehenſis qua

uiffimif ſententiſ quasi oracula edidiffe ſapienteſ dici
tur: ſcribit biſ uerbif que nota tibi profecto torquate
ſunt. Quif enim nostrum non edidicit epicuri kiri
aſdoxas id eſt maxime iataſ: quia gravuſſime ſint ad
beate uiuendum breiuter enuntiata ſententiſe. Animad
uerte igitur recte ne hanc ſententiam interpreter.

S i ea que ſunt luxurioſis efficienſia uoluptatum libe-
tarent eos deorum & mortis & doloris metu docere tEQ;
qui effent fines cupiditatum. nibil habetemus cum
undiq: complerentur uoluptatibus nec habent ulla
exparte aliquid aut dolens aut egrum. id est aut ma
lum. hoc loco tenere ſe triariuſ non potuit. Oblecto
inquit torquate. hæc dicit epicurus: quod mibi qui
dem uiffus eſt cum ſcuret uelle tamen confitentem
audire Torquatum. At ille non pertinuerit. ſaneq: ſi
denter istis quidem ipſis uerbif inquit, S: alia ſentit,
inquam. Alia loquitur. nùq in intelligam quid ſentiat
ſed plane dicit quod intelligam Ida: ſi ita dicit non eſſe
reprehendendos luxuriosos ſi ſapientes ſint: dicit ab
ſurde. Similiter et ſi dicit non reprehendendos pari
cidaſ ſi nec cupidi ſint nec deos metuant. nec mor
tem nec dolorem et tîm quid attinet, illam excep
tonem dari aut fingere aliquof qui cum luxurioſe
uiuerent à ſiumo p[ro]bo non reprehenderentur. eo no-
mine dum taxat cetera cauerent. Sed t[em] non e re
prehendereſ epicure. Luxuriosos ob eam ipſam cauſam.

quod ita uuerent: ut persequerentur cumque: modi uo-
luptatet: cum esset presertim ut aif tu fûma uoluptas
nibil dolere. Atqui reperiemus affotos primum ita
non religiosos: ut edant de patella. de inde ita morte
non timentes: ut illud in ore habeant: ut ex himnide
mibi sex menses satis sunt: iute septrimum orco spò
deo iam doloris medicamenta illa epicurea tam de
nartheo promarit. sigauis breuis si longis. Leuis. Vnù
nescio quomodo possit si luxuriosus sit finitas cupidi
tates habere. Ovid ergo attinet dicere nihil habere qd'
reprehenderem si finitas cupiditates haberent: hoc est
dicere. Non reprehenderem affotos si non essent affoti.

Ito modo ne imptobos quidem: si essent bom iuri. Hic
homo seuerus luxuriam per se ipfam reprehendenda
non putat. Et hercule torquate ut uerum loquam
si summù bonum uoluptas est. rectissime non putat.

N olim enim mibi fingere affotos ut soletis qui in men
sam uomant: & qui de conuiis auferantur crudiq:
postridie se turusfus ingurgitent qui solem ut aunt
nec occidentem unq uiderint nec orientem: qui con
sumptif patrimoniis egent Nemo nostrum iufuis ge-
neris affotos iocunde putat uuiere. mundos eligentif
optimis cocis pistoribus piscatu aucupio uenatione hif
omnibus exquisitif utantif cruditatem. quibus uin-
defusum e pleno sit hyrifiphon ut ait lucilluif cui ni
chil dempit iuf & farculos abfhulerit adhibentif ludof

et que secuntur illa quibuscumque detractus, clamant etiam in
curis, se ne sciret quid sit bonum. Affint etiam formam
mosi pueri, qui ministrent respondeat hibidestis
argenteum, odrilicium, locus ipse edificium. Hoc ergo est
sitos bene quidem uiniret aut beate nuique dixerim. Ex
quo efficitur non ut uoluptas, sed ut uoluptas non sit
summum bonum. Nec ille qui diogenem stoicum adote
lescent post autem panetium audierat lelius, eo dictus
est, sapiens quod non intelligeret quod suauissimis esset,
nec enim sequitur ut cui cor sapiat ei non sapiat pala-
tus, sed quia parui id duceret. Olaphate ut iactare
ne ceffatif cognitiu qui sibi In quo cognitiu lelius
ciamoref sophos ille solebat edere: compellans guma,
ex ordine nostris preclare lelius & recte sophos, illud
uere: Opublio gurgef, gallonief homo miser inquit
cenasti in uita nuique bene cum omnia in isto consumi
squilla, a to: accubas ere cum decimano: Is hoc lo
quitur qui in uoluptate nihil ponens: negat eum
bene cenare qui omnia ponat in uoluptate: & tibi
on negat libenter unque cenasse gallonium: men
turetur enim: sed bene: Ita graviter & seueret uo-
luptatem fecerit à bono. Ex quo illud efficitur
qui bene cenent omnis libenter cenare: qui libent
non continuo bene: semper lelius bene: quid be-
ne: dicet licilius. Orto condito sed celo caput ce
ne: sermone bono: quid ex eo sife sequeris libenter

ad eam

Veniebat enim; ut animo quieto faciaret defideria na-
ture. Recte ergo is negat unq bene cenasse gallonui
Recte miserum cum preterum in eo omne studiui
consumeret, quem libentet cenasse nemo negat.

C. ut igitur non bene. Quia quod bene id recte fru-
galiter honeste. Ille porro. male prae nequitet.
turpiter cenabat. Non igitur nec laphati suavitate
accubanti ere Galloni leluis anteponebat. sed sua
uitatem ipham negligebat. quod non faceret si
uoluptate summum bonum poneret. semouen
da est igitur uoluptas non solum ut recta sequami
ni sed etiam ut loqui deceat frugaliter possumus
ne igitur in uita summui bonum dicere cum id
ne in cena quidem posse uideamur. Quomodo aut
phs loquitur tria genera cupiditatum naturales et
necessaria: naturales non necessaria: nec naturales
nec necessaria: primum duisit in eleganter duo
enim genera que etant fecit tria hoc est non di
uidere: sed stangere rem: qui si diceret cupidita
tum esse duo genera naturales & in anes natura
lum quoq: utem duo necessaria & non necessarias
confecta res esset. Viciolum est enim induidendo
partem ingenere numerate. sed hoc sane conceda
mus Contempnit enim differendi elegantiam.

C. onfuse loquitur. Gerendus est moſ modo recte ſen-
tat. Et quidem illud non nimium probo & tamen

patior philosophum, loqui de cupiditatiibus finiendis. An
potest cupiditas finiri? Tollenda est atq; extrahenda ra-
radicitus. Quis est enim in quo sit cupiditas quin rec-
te cupidus dici possit? Ergo & amaritus erit: Sed finite
Et adheter Verum habebit modum Et luxuriosus eodem
modo Qualis iſta phia est: quæ non interitum aſſerat
praeuitatis. Sed sit contenta mediocritate iuitor. Oξα in
hac diuſione remissam pioriſi probo elegantiam deſi
dero: Appellet hec deſideria naturæ cupiditatiſ nomen
ſetuet alio ut cum de auaritia cum de intemperanza
cum de maximis iuıſiſ loquetur: ea tanq[ue] capitis accu
ſet sed hec quidem liberiſi ab eo dicuntur & ſepuſt
quod equidem non reprebendo. Eſt enim tanti phi
tamq[ue] nobilis audacter ſua decreta defendere sed m
ex eo quod eam uoluptatem quam omneſ gentes
hoc nomine appellant iuideri amplexari ſepe uehe
mentiſi in mag[ie]ſ interdum uerſatur anguſtijſ ut
hominum conscientia remota: nihil tam turpe ſit
quod uoluptatil cauſa non uideatur eſſe facturis de in
de unde erubuit uilſ enim est per magna naturæ con
ſugit illuc ut neget accedere quicq[ue] posſe ad uolupta
tem nihil dolentis. At iſte non dolendi ſtatuis non uo
catur uoluptaſ. Non laboro inquit de nomine. Ouiſ
quod reſ alia tota est. Reperiam multoſ uel in nume
tabileſ potuſi non tam curiosiſ nec tam moleſtoſ q[ui]
uoſ estiſ quib[us] quicquid uelim facile perſuadeam.

Quid ergo dubitamus quin si non dolere uoluptas sit sī
ma: non esse in uoluptate dolor sit maximus. Cur id
non ita fit. Quia dolori non uoluptas contraria est. Sed
doloris prinatio: hoc uero non uidere maximo argum
to uoluptatem illam qua sublata neget se intelligere
omnino quid sit bonum. Eam autem ita persequitur
que palato percipiatur que auribus. Cæteta addit que
si appelle: bonos prestandos sit. hoc igitur quod solum
seuerus & gravus phis novit idem non uidet ne expe-
tendum quidem esse quod eam uoluptatem hoc eode-
auctore non dexideremus: cum dolore careamus quæq-
bec sunt contraria. Hic si diffinire uel duidere diduc-
set si loquendi uim: si deniq: consuetudinem uerboru
teneret: nuiq in tantas salabtaſ incidisset. Nunc uides
quid faciat. Quam nemo unq uoluptatem appellat
han in motu uoluptatem: que duo sunt unum facit
§ ic enim haf suanes & quasi dulces uoluptates appellat.
F nterdum ita extenuat ut M. curvium putet loqui
1 nterdum ita laudat ut quid preterea sit bonum ne
get se posse ne suspicari quidem: Quæ um oratio non
a pbo aliquo: sed a cenſore opprimenda est. Non enim
uitium solum in oratione: sed etiam in moribus luxu
riam non reprebendit modo sit uacua infinita cupidi
tate & timore. hoc loco discapulof querere uidetur ut q
A ſſoti esse uelint phbi ante ſiant. A primo ut opinor ani-
mantium ortu petitur origo ſummi boni ſumul atq:

natum animal est gaudet uoluptate & eam appetit ut
bonum aspernatur dolorem ut malum: De malis aut
& bonis ab hif animalibus quæ non dum deprauata fit
ait optime iudicari: hæc & tu ita posuisti: & uerba utra
sunt qmulta uitioſa. Summû enim bonum & malû
uagienſ puet utra uoluptate diuicabit ſtante an mo
uente: quoniam ſi diis placet: ab epicuro loqui diſci
muf. Sustante hoc natura uidelicet uult. ſaluam eſe
ſe quod concedimuf. ſimouente: quod tamen dicit:
nulla turpif uoluptaf erit quæ pretermittenda ſit
E t ſimul non proficifatur animal illud modo natum
à ſumma uoluptate quæ est à te poſita in non dolendo
Nec tamen argumentum hoc epicurus à patuif peti
uit aut etiam à beſtis: quæ putat eſſe ſpecula natu
banc uoluptatem expeti nihil dolendi. Neq: enim,
bec mouere potest appetitii animi: nec ullum h[ab]
ictum quo pellat animi ſtatum. bic non dolendi itaq.
in hoc eodem peccat Jeronimuſ. At ille pellit qui per
mulcet ſenſum uoluptate. Iſaq: epicurus ſemper hoc
utitut: ut probet uoluptatem natura expeti: quod
ea uoluptat quæ in motum ſit & patuof ad ſe aluci
at & beſtias non illa ſtabilis inqua tamen in est nihil
dolere. O quid igitur conuenit ab alia uoluptate di
cere naturam proficifci in alia ſummû bonum pone
B estia[que] uero nullum iudicium puto: Quamuis eni
deprauate non ſint prae tamen eſſe poſſunt ut ba

eillum aliud est in flexum & incurvatum de in dustria
aliud ita natum. Sic feratum natura non est illa qui
dem depreuata mala disciplina: sed natura sua: Nec
ergo ut uoluptatem expectat natura mouet infante,
sed in ut se ipse diligat ut integrum. saluumq; uelit.
O mne enim animal simul & ortum & seipsum & om
nef partef suaf diligit duasq; que maxime sunt im
primis amplectitur: animum & corpuf deinde u
triusq; partef Nam sunt in animo precipua
quaedam & in corpore: O ux eum leuiter ignouit,
tunc discernere incipit ut ea que prima data sunt
natura appetat asperneturq: contraria: In bis pri
mis naturalibus uoluptas inſit nec ne magna que
ſto est. Nihil uero putare eſſe pretet uoluptatem
non membra non ſenſus non ingenui motum non
integritatem corporis: non ualitudinem corporis
ſumme mibi uidetur inſcitie: Atq: ab ſto capite &
ſtuerre necesse est: omnem rationem bonorum & ma
lorum. Polemoni etiam ante arſtoteli: ea prima
uiſa ſunt que paulo ante dixi: ergo nata est ſente
tia ueterum academico: & peripateticom: ut fi
nem bonorum dicerent ſecundum naturam uiue:
ideſt uirtute adhibita frui primis a natura datis 4

C allipho ad uirtutem nihil adiunxit: niſi uoluptate Diocleſi naucantate
doloris. Hiſ omnibus quos dixi: conſequentef ſut
ſines bonorum Arisſupo ſimplex uoluptaf. Stoicis

consentire nature quod esse uolunt cuirtute idest 4
honeste uiuere. Quod ita interpretantur: uiuere
cum intelligentia rer. eare que natura euenirent.
eligente ea que essent secundum naturam: reiciente
q; contraria: Ita tref sunt fines expartes honestatis
Vnus Aristippi uel epicuri: Alter Ieronimi Carneadis
tertius: Tref in quibus honestas cum aliqua accessione
Polemonis. Caliphontis. Diodori Vna simplex cuius ce
no auctor posita indecore tota: idest honestate. Nam
pirro Aristo herillus iam duo abiecti. Reliqui sibi co
stiterunt ut extrema cum initiis conuenirent ut Ari
stippo uoluptas. Ieronimo doloris uacuitas carneadi fruy
principiis naturalibus esset extremum: Epicurus aut
cum imprima commendatione uoluptatem dixisset.
si eam quam Aristippus idem tenere debuit ultimù
bonorum quod ille sin eam quam Ieronimus: fecisset
idem ut uoluptatem illam Aristippi inprima comen
datione poneret: Nam quod ait sensibus ipsis judica
ri uoluptatem bonum esse dolorem malum: plus tri
buit sensibus q. nobis leges permittunt: Privatarum
litium judices sumus: Nihil enim possumus judicare
nisi quod est nostri iudicii: In quo frustis iudices
solent cum sententiam pronuntiant: Addere si quid
mei iudicij est. Sin enim non fuit eorum iudicii ni
bilo magis hoc non addito illud est indicatum quod
iudicat sensus: dulce amarum lene asperum prope

JULIUS

longe stare mouere quadratum rotundum: Quam igitur pronuntiabit sententiam ratio adhibita primum habulum diminuerat; rerum scientia: que potest alpella ri rite sapientia. deinde adiunctis uirtutibus quas ratio rerum omnium dominas tu uoluptatum satelites & moriferae esse uoluptati. Quarum adeo sententia omnium pronuntiabit: primum de uoluptate nihil esse cilICI: non modo ut sola ponatur in summi boni sede quam quorum: sed ne illo quidem modo ut ad honestatem applicetur: De uacuitate doloris et eadem sententia est: Recicietur etiam carneades nec illa de summo bono ratio aut uoluptatis non dolen di particeps aut honestatis experis probabitur. Ita re linquunt duas de quibus etiam atq: etiam consideras ut enim statuet nihil esse bonum nisi honestum nihil malum nisi turpe cetera aut omnino nihil habere momenti: aut tantum ut nec expetenda nec exigenda modo sed fugiens aut reicienda sint: aut antepo net eam quam cum honestate ornatissimam tum et ipsis initius naturę & totius perfectione uite locupletatam uidebit quod eo liquidius faciet si perspexerit rerum inter eam uerborum ne sit controuersia. Huius ego nunc auctoritatem sequens idem faciam: Quan tum poterò minuam contentionem omnes: simpli ces sententias eorum in quibus nulla est uirtutis ad iuctio: omnino a philosophia semouenda putabo &

Primum Aristippi citenaicorumque omnium quos non est ueritum in ea uoluptate quę marima dulcedine sensum moueret summus bonum ponere contemp nentes istam uacuitatem doloris. Hic non uiderunt ut ad cursum equum: ad atandum bouem: ad in dagandum canem: sic hominē ad duas res ut ait Aristoteles intelligendum & agendum esse natum quasi mortalem deum. contra: ut tardam aliquam & languidam pecudem ad pastum & ad procrean di uoluptatem hoc diuinum animal ortum esse uo luerunt: quo nihil mihi uideretur absurdius: Atq. 4 hec contra Aristipsum qui eam uoluptatem non modo sumam sed solam etiam dicit: quam omnem unam appellamur uoluptatem: Alitet autem nobis placet.

Sed ille ut dixi utiose: Nec enim figura corporis nec ratio excellens ingenij humani significat ad hanc unam rem natum hominem: ut fruetetur uoluptatibus: Nec uero audiendus: Ieronimus: cui sumus bonum est idem quod uos interdum uel potius nimi um sxepe dicitis nihil dolere: non enim sinalum dolor carere comalo satis est: ad bene utiendum hoc dixerit potius: ennius nimium boni est cui nihil est mali. Nof beatam uitam non depulsione mali sed adeptione boni udicemur nec eam cessā do sive gaudentem ut Aristipus sive non dolendo ut huc sed agendo aliquid considerando ue quetam

Quae possunt eadem contra carneadeum illud sīmū bonum dicti: quod if non tam ut probaret protulit, ut stoicis quibus cum bellum gerebat opponeret. Id aūt eiusmodi est ut additum aduirtutem auctori tatem uideatur habiturum expleturum cumulate uitam beatam: de quo omnis hec question est: Nam qui ad uirtutem adiungunt uel uoluptatem quā unam uirtutem minūmī facit uel uacuitatem doloris quę etiam sīmalo caret tam nō est sīmū bonum ac cessione uitiuntur: nō ita probabili: Nec tam cur id tā parce tamq: restricte faciant intelligo: Quasi eīm emendum eīf ſit quod addant aduirtutem. Prīmū uiluſſimat ſel addunt: Deinde ſingulaſ potuſſ q̃uōm hanc bonam quę prima natura approbauſſet, ea cum uolup tate coniingerent. Quę cum Aristonī & pittoni omnino uilaſ ſunt pro nibilo: ut inter optime ualere & gravuſſime egrotate nihil prorsuſ dicerent inter eſſe: tecte iam pridem contra eos deſitum est dispu tari. Dum enim in una uirtute ſic omnia eſſe uolu erunt: ut eam terum ſelectione expoliarent: nec ei quicq̃ aut unde oriretur darent aut ubi niteretur. uirtutem ipſam quam amplexabantur ſuſtulerunt. Herillus autem ad ſcientiam omnia reuocans unum quodam bonum uidit ſed nec optimum nec quo uī ta gubernari posuit. Itaq: hic ipſe iam pridem est reiectus: post enim crisiſpum non ſane est disputa.

tum. Restat ut igitur uos: Nam cum academicis in certa
luctatio est qui nihil affirmant & quasi desperata cogni
tione certi: id sequi uolunt quodcumq; uerisimile uide
atur. Cum epicuro autem hoc plus est negocij: quod-
duplici genere uoluptat is coniuctus est: quodq; & ipe
& amici eius & multi poſt ea defenſoreſ eius ſententx
ſuerunt: Et neſcio quomodo is qui auctoritatem mi
nimam habet maximam inde populiſ cum illis facit
Quos nifi arguimus omnis uirtus: omne decus omnis
ueta laus deſerenda est: Ita cæterorum ſententiis ſe
motis relinquitur non mihi cum Torquato: ſed uirtu
ti cum uoluptate certatio: O quam quidem certatione
homo & acutus & diligens eriſippus non contempnit
totumq: discrimen ſummi boni in eadem comparati
one poſitum putat: Ego autem exiſtimo ſi honestu et
aliquid oſtendero quod ſit ipſum ui ſua pp. ſeq: expe
tendum iacere noſta omnia: Itaq: eo quale ſit breuit
ut tempus poſtulat constituto accedam ad omnia tua
T orquate ubi memoria tua forte deſecerit tuum est
ut ſuggetat. Honestum igitur id intelligimus quod
tale est ut detracta omni utilitate ſine ullus premi
is ſeuctibus ue per ſe ipſum poſſit uire laudatj: O d'
quale ſit non tam diffinitione qua ſum uſus in telligi
potest quanq[ui] aliquantum potest q[ui] comuni omni
um iudicio & optimi cuiusq: ſtudiis atq: factis O qui
permulta ob eam cauſam nimiam miſericordiam ſa

ciunt quia decet quia rectum quia honestum est et si
nullu consecutur i emolumentum uident homines ei
& simul iis aliis tamen hoc a bestiis plurimum differit
q[ui] rationem habeant a natura menti datam & actem.
uigentem celetrimeq multa simul agitantem & ut ita
dicam sagacemq: & cauſaſ rerum & coſecutionem uideat
& similitudines transferat: & diſiuncta coniungat & cù
presentibus futura copulet omnemq: complectatur
uitate consequentis ſtatum: Eademq: ratio fecit hominem
hominum appetentem cumq: h[is] naturam & ſetmone &
uſu congruentem ut profectus a caritate domſtico[rum]
ac ſuor: c[ui]at longius & ſe implicet primum cujum de
inde omniu[m] mortalium societate. Atq: ut ad architam
ſcripſit. Plato non ſibi ſe ſoli natum meminerit ſed pa
tris ſed ſuis per e[g]igua par[isi] t[en]ſ quinque. Eq[ui] eade[m]
natura cupiditatem ingenui[rum] homini ueri inueniendi
quod facillime apparet cum uacui curiſ & iam quid in
c[æ]lo fiat ſcire auemus: h[is] initiis inducti omnia uera
diligimus id est fidelia ſimplicia constantia tum uana
ſalta fallentia odimus ut fraudem periurium malitiæ
iniuriam. Eadem ratio habet in ſe quiddam amplum atq. magnificum
ad imperandum magis q[ui] ad par[è]du[m] acco[m]modatum omnia humana non tollerabilia ſolum
ſed etiam leuia ducens alterum quiddam excelſum
nihil timens nemini cedenſ ſemper inuic[tu]m Atq.
h[is] tribus generibus honestor[um] notatib[us] quartu[m] ſequi

tur & in eadem pulchritudine & aptum ex illis tribus i
quo in est ordo & moderatio: Cuius similitudine per
specta in formatum specie a dignitate transitum est
ad honestatem dictorum atq: factorum: Nam ex his
tribus laudibus quas ante dixi & temeritatem refor
midat & non audet cuiq aut dicto proteruo aut
facto nocere ueretur q: quicq aut facere aut eloqui
quod parum uirile uideatur: Habef undiq: exple
tam & perfectam: Torquate formam honestatil. que
tota hif quatuor uirtutibus que at quoq: comemora
te sunt continetur: Hanc se tuus epicurus omnino+
ignorare dicit quam aut qualem esse uelint qui bone
statem sumum bonum metiantur. Si enim ad bone
statem omnia referantur neq: in ea uoluptatem dicat
in esse ait eos inani uoce sonate. Hif enim ipsi uerbis
utitur neq: intelligere nec uidere sub hac uoce bone
statis que sit subicienda sententia. &t enim consue
tudo loquitur id solum dicitur honestum: quod est
populari fama gloriosum. Quod inquit q[uod] uolup
tatibus quibusdam est sepe iocundiis tamen expe
titur propter uoluptatem. Videt ne q[uod] sit magna dil
seio. Philosophus nobilis a quo non solum gratia
& Italia sed etiam omnis barbaria comota est bone
sum quid sit si id non est inuoluptate negat se in
telligere nifi forte illud quod multitudinis rumore
Laudetur Ego autem hoc etiam turpe esse sepe iu

dico et quando non sit turpe: tamen non esse no turpe: cum id a multitudine laudetur. Quod si sit ipsum perfectum atq. laudabile non ob eam causam: tamen illud dici honesti esse quia laudetur a multi: fed quia tale sit ut uel si ignorarent id homines uel si obmutuiffent pulchritudine sua in esset specieq: laudabile: Itaq: idem natura uictus cui obliti non potest dicit alio loco id quod a te etiam paulo ante: dictum est non posse iocundeuiui: nifi etiam honeste: Quid nunc honeste dicit idem ne quod iocunde ergo ita non posse honesteuiui: nifi honesteuiut anline populari fama: Sine ea igitur iocunde negat: posseuiuere: Quid turpuit q. sapientif uitam exin: sapientium fermone pendere: Quid ergo hoc loco intelligit honestum: Cette nihil quod nifi possit: ipsum propter se iure laudari: Nam si propter uo: Luptatem quæ est iſta lauf quæ possit e macello peri: Non iſ uir est: ut cum honestatem eo loco habeat: ut si ne ea iocunde neget posseuiui: illud honestum qd: populare sit ſentiat et ſine eo iocunde negetuiui: posse: aut quicq aliuod honestum intelligat nifi quod sit rectum ipsum quod per se ſuaui ſua natura: ſua sit ſponte laudabile: Itaq: torquate cum dicereſt cla: mare epicurum non posſe iocundeuiui nifi honeſte et ſapienter & uideuueretur tu ipſe mihi glo tiari uidebare: Tanta uis in erat in uerbis propter

carum terum quæ significabantur his uerbis dignitatem ut
altior ficiet ut interdum infestereſ: ut nos intuens qualiſte
nificaret: laudari honestatem & iustitiam aliquando ab
Epicuro. Oste decebat his uerbis uti: quibus ſi bi non u
terentur phia omnino non egere miſ: hort enim uer
borum amore que petraro appellantur ab Epicuro ſa
pientis fortitudinis iustitie temperantie preſantissimis
igeniſ homines ſe ad phie Studium contulerunt. Ocu
lorum inquit plato est in nobil ſensus acerrimus qui
bus ſapientiam non cernimus. Oxilla ardentem amo
reſ excitaret ſui ſuideretur. Cur tandem. An qu ita cal
lida est ut optime poſsit architectari voluptatem. Cur
iustitia laudatur. An uerum est hoc contadium ue
tustate prouerbium. Oui cum in tueberiſ hoc dicti
in una re latissime patet ut in omnibus factis re non
teste moueamur. Sunt enim levia & per inſitua q
dicebantur at te animi conscientia improboſ excretiuri:
tum etiam pene timore q aut afficiuntur aut ſemp
ſunt in metu ne afficiantur aliquando. Non opportet
timidum aut imbecillo animo ſingi non bonum illu
uitum qui quicquid fecerit ipſe ſe crutiet: omniaq
formidet ſed omnia callide referentem adutilitate.
acutum uerſutum ueteratorem ſ facile ut excoget
quo occulte ſine teste ſine ullo conſcio fallat. An tume
de lucio tubulo putal dicere qui cum pretor questo
nem inter ſicarios exercuſet ita aperte coepit pe

cumque ob rem iudicandam ut anno proximo p[ro] sceuola
tribunus plebis: ferret ad plebem uellentem ne de eamque
ri: quo plebiscito decreta a senatu est consuli quæstio:
gn. scipioni profectus in exilium tuberculatim nec
respondere ausuus; erat enim res aperta: Non igitur de
improbo sed callido improbo quærimus qualis igitur pompe
ius in federe numantino inficiando fuit nec uero om
nia tumentem. sed primum qui animi conscientiam non
curet: quam scilicet comprimere nihil est negocii. Is
enim qui occultus & tectus dicitur tantum ut scius
cet: perfutur etiam ut dolere alterius improbe facto
udeatur: Quid enim aliuid esse uerfutum? Memi
ni me adesse p[ro] s[criptio] rufo cum is rem ad amicos
ita deferret se esse heredem. a fabio gallo cuius in
testamento scriptum esset: se ab eo rogatum ut om
nif hereditas ad filium perueniret: Id s[cripti]uius fac
tum negabat: poterat autem impune: Quis enim
redargueret? Nemo nostrum negabat: Erato: ueri
similis hunc mentiri cuius interesset qu[al]illum qui
id se rogasse scripserret quod debuisset rogare. Adde
bat etiam se in legem uoconiam iuratum contra eam
facere non audere nifi aliter amicis uideretur. Ade-
tamus nos quidem adolescentes sed multi amplissimi
uiri quorum nemo censuit plus fadie dandum q[ui]
posset ad eam legem uocaniam peruenire. Teniut
permagnam s[cripti]uius hereditatem. Unde si secutus

effet corum sententiam qui honesta & recta emolum
tif omnibus & commodis anteponerent: ne nūmum
quidem unum attigisset: Num igitur poſtrea cen
ſef anxio animo aut ſollecito ſuisset: Uibil minus
contraq: illa hereditate diuſeſ ob eam q: tem letus:
M agni enim estimabat pecuniam non modo contra
leget ſed etiam legibus paratam. O que quidem uel cu
periculo eſt quætenda nobil: eſt enim effectrix m'l
tar & magnarum uoluptatum. Et igitur illius qui
recta & honesta quæ ſunt eſtatuunt per ſe expe
tenda: adeunda ſunt quæ uif pericula decoris ho
neſtatilq: cauſa ſic ueſtris qui omnia uoluptate
metiuntur pericula adeunda ſunt ut adipiscant
magnas uoluptates: Si magna reſ magna heredi
tat agetur cum pecunia uoluptates pariantur plu-
time. Idemq: erit epicuro ueſtro faciendum: ſi ſu
um ſinem bonor sequi uolet: quod ſcipioni magna
gloria propoſita: ſi hanibalem in affricam rettaxiſ
ſet. Itaq: quantum adiut periculum ad honesta
tem enim illum omnem conatum ſuum reſere
tebat non ad uoluptatem ſic ueſter ſapiens magno
aliquo ſmolumento comotuſ: cum cauſa ſi opus
fuerit dimicabit. Occultum facinus eſſe potue
rit gaudebit deprehenſus omnem poſnam con
tempnet. Erit enim instructuſ ad mortem con
tempnendam: ad exilium adipsum etiam dolo

rem Quem nos quidem cum improbis poenam pro
ponitis impatibilem facitis: Cum sapientem semper
boni plus habere multus tolerabilem. Sed finge non
solum callidum eum qui aliquid improbe faciat
uerit etiam prepotentem: ut M. Craffus fuit qui
tamen solebat uti suo bono: Et hodie est noster po
peius cui recte facienti gratia est habenda. Esse ei
quid uellet iustus iniquus poterat impune oż
multa uero inuste fieri possunt quenemo possit
teprehendere si te amicustuus moriensi rogaueat
ut hereditatem reddat suse filiis nec usquam id scrip
serit ut scripsit fidus nec cuique dixerit quid facies
Tu quidem reddet ipse epicurus fortasse redderet.
Et sEXTUS pEDUCEUS fEX-F. IF qui hunc nostrum reli
quit effigiem humanitatis & probitatis suse filiui.
tu DOCTUS cum omnium iur optimus & iustissim
cum sciret nemo eum rogatum a galo plotio equi
te romano splendidum ursino ultro ad mulierem ue
nit eiq: nihil opinanti uti mandatum exposuit he
reditatemque: reddidit. Sed ego exte quaero quo
niam idem tu certe fecisses non ne intelligis eo ma
iorem uim esse nature quod ipsi uol qui omnia
ad uestrium comodum & ut ipsi dicitis ad uolup
tatem referatis: tamen ea faciat equibus alpareat
non uoluptatem uol: sed officium sequi plusq; rec
tam naturam rationem prauam ualere, Si scieis

inquit Carneades alpidem occulte latere uſpiam & uelle aliquem
imprudentem ſuper eam affidere cuius morſ tubi emo
lumentum factura ſit imptobe fecerif nifi monueris
ne affidat Sed impunite tamen id te conſtat feciſe:
Quis enim coarguere poſſit? Sed nifiſ multa: perſpi
cuum eſt enim: nifi equitaſ. fideſ iuſtitia profiſcan
tur a natura & ſi omnia hec adutilitatem reſetantur
uirum bonum non poſſe reperiri: neq. huiſ tebuf: Sed
de huiſ tebuf ſatil multa in nostris de re. p. libriſ ſunt
dicta a lelio: Transfer idem admodestiam uel tempe
tantiam: quæ eſt modetatio cupiditatum tationi obe
dienſ: ſatil ne ergo pudori conſulat ſiquiſ ſine teſte
libidini pateat: An eſt aliquid per ſe iſpium flagitiſum:
etiam ſinulla comitetur infamia: O ſuid forſeſ uiri: Vo
luptatum ne calculiſ ſubductiſ prelium ineunt ſangu
nem propatia profundunt: An quoddam animi ar
dore atq. impeti concitati: Strum tandem cenſet Tor
quate imperioſum illum ſinofſta uerba auditet tuæ
ne de ſe oationem libentiſ auditurum ſuſſe an me
am cum ego dicerem nihil eum feciſe ſua cauſa: om
niaq: rei publice tu contra nihil nifi ſua: ſin uero id et
explanare uelles apertiſ: dicereſ nihil eum feciſe nifi
uoluptatis cauſa: Quomodo eum tandem lacurum ſu-
tiſe exiſtimet. Eſto fecerit ſi ita uil torquatus propter ſu
aſ utilitateſ malo enim dicere quouoluptateſ in tanto
prefertim uiro: Num etiam euiſ collega p. deciſ prin

ceps in ea familia consulatus. cum se deuouctet & equo ad
millo in mediam aciem latino& irruebat. Aliquid de uo
luptatibus suis cogitabat nam ube eam caperet. Aut quia
do cum sciret confestim esse moriendum eamque morte
ardentiore studio peteret q[ui] epicurus uoluptatem peten
dam putat. O quod quidem eius factum nisi esset uire
Laudatum non esset imitatus quarto consulatu suo fili
us: nec portu exeo natus: cum pirro bellum geren[s] co
sul cecidisset imprelio: sec: econtinenti genere tertiam
uictimam rei publice prebuisset. Contineo me ab exemplis
grecis: hoc modicum est: Leonidas: epiginundas: tres alii
qui aut quatuor. Ego sinostros colligere cepero perficiā
illud quidem ut se virtuti tradat constringendam uo
luptas. Sed di[am] me deficiet. Et ut Aulius marius qui est
habitu[s] index duriōr dicere confessor[i] solebat cum datis
testibus alij tamen citarentur aut hoc testium satis est
aut nescio quid satis sit: sic ame satis testium est dicti
O quid enim. Teripsum dignissim[i] maioribus tuis uolup
tat ne induxit ut adolescentibus eripebat. p. fille consu
Latum. O quidem cum ad patrem tuum retulisses fortil
simum uirum qualis ille uel consul uel euius est s[em]p
tum post consulatum fuerit. O quo quidem auctore nos
ip[s]i ea gessimus ut omnibus potiis q[ui] ip[s]is nobis consu
luerimus. At q[ui] pulchre dicere uidebant cum exaltera pa
te ponebat cumulat[i] aliquem plurimis & maximis uolup
tatibus nullo nec presenti nec futuro dolcere exaltera aui

cruciatibus maximis toto corpore: nulla nec adiuncta
net sperata voluptate. & querebat quid aut hoc mi-
ferior aut superiore illo beatior foret. deinde con-
cludebat summum bonum esse voluptatem sum
mum malum dolorem. L. thorius balbus fuit lanui
nus quem meminisse tu non poter: Is ita ui uebat
ut nulla tam exquisita posset inueniti iuoluptas.
qua non abundaret. Etat cupidus iuoluptatum, eu
iuis ius generis eius intelligens & copiosus: Ita non
superstitiosus: ut illa plurima in sua patria sacrifi-
cia & fana contem: neret: Ita non timidus ad mor-
tem ut in acie sit obtrem publicam interfectus. Cu
pidatus non epicuri divinione finiebat sed sua faci-
tate habebat. Tamen ratione ualitudinis utebatur
huis exercitationibus: ut ad cenam et esuriens & sii
ens uenitet. Et cibo qui & suauissimus esset & idem
facillimus ad conquoquendum. Vino & ad uolupta
tem & ne noceret. Cæteta illa adhibebat quibus
demptis negat se epicurus intelligere quid sit bo-
num. Aberat omnis dolor qui si adest nec molli
ter ferret & tamen medicis plusq. phis uteatur.
C.olor egregius integra ualitudo, summa gratia ui
ta demig: conferta iuoluptatū omnium uarietate.
Hunc uero beatum: otatio quidem uestra sic cogitat
Ego huc quem anteponam: non audeo dicere Di-
cet pro me ipsa virtut nec dubitabit isti uestro be-

ato: M. regulum anteponere: Quem quidem cum sua uoluntate nulla ui coactus preter fidem quam dede tat hoſti ex patria Carthaginem reuertiffet: tum ipsum cumuigiliſ & fame cruciaretur: clamat uir tus beatiorem ſuiffle: q. potantē in toſathorium. Bel la magna gesſetat iſ bis consiul fuetat: triumpharat. Nec tamen ſua illa ſuperiora tam magna neq: tam pre clara ducebat: q. illum ultimum caſum quem prop ter fidem constantiamq: ſuſeperat: Oui nobis miſe rabilis uidetur audi entibus: illi perpetienti et at uo luntariuſ: Non enim hilaritate: nec laſciuia nec riu ſut ioco comite leuitatīſ: ſed ſepe etiam truſteſ firmi tate & constantia ſunt beati. Stuprata per uim lucre tia a regiſ filio: testata ciuil ſe ipſam intetemit hic dolor populi romani: duce & auctore bruto cauſa ci uitati libertatīſ ſuit. ob euilq: mulieris memoriā primo anno & uir & pater eiuſ consiul eſt factus.

T. enuſ: L. uirginiuſ unuſq: de multiſ ſexageſtimo & anno post libertatem receptam uirginem filiam ſu am manu occidit potiuſq: ea p. claudiſ libidini qui tum et at ſummo imperio dederetur. Aut hec tibi Torquate ſunt uitupetanda aut patrocinium uolup tatis repudiandum: Quod autem patrocinium aut quę uſa cauſa eſt uoluptatīſ quę nec testeſ ulloſ e clauſ iu iu iu nec laudatoſ poterit adhibere. Ut enim noſ ex annalium moniſtis testeſ excitamus eos

quam uita consumpta est in laboribus gloriosis qui
uoluptatis nomen audire non possent sicut inuestris dispu
tationibus historia muta est: Nuis audiui in epicurico
laicurgum solonem. milciadem Themistodem. epami
nundam nominari qui in ore sunt cæterus omnium
philosophus: Nec uero qum hec nos etiam tractare coepim
suppeditabit nobis Atticus ex thesauris suus: quos & quan
tos uiros habere testium sat est: Non nemelius est de
his aliquid qæ tantis uoluminibus de Themistio loqui?
S in ista tempor quanque abhîs phisiam & omnes ingenuas
disciplinas habemus: Sed tamen est aliquid quod nobis
non liceat liceat illis: pugnant stoici cum peripateti
at. Alteri negant quicquæ esse bonum nihilo quod honestum
sit: Alteri plurimum se & longe longeq: plurimum tri
buere honestati: Sed tis & incorpore et extra esse quae
dam bona: Et certamen honestum: & disputabitur solle
dida: omnis est enim deputatus dignitate contentus.
At cum tuis cum dissensus multa sun audienda etiam de
obscenis uoluptatibus de quibus ab epicuro sepiſime
dicitur: Non poteris ergo ista tueri: Torquate mibi
eede si te ipse & tuas cogitationes & studia perspexe
ris. Pudebit te inqui illius tabule quam cleantes sane
cōmode uobis pingere solebat. Sibebat eos qui auſte
bant secum ipsos cogitare pictam in tabula uoluptate
Pulcherrimo uestiti & ornati regali in solio sedentem
presto esse uirtutis utancilluls: quæ nihil alud age

rent nullum suum officium ducerent nisi ut uoluptati
ministarent & cam tantum ad aurem ammonerent
simodo id pictura intelligi posset ut caueret nequid p
ficeret imprudenti quod offenderet animos hominum
aut quicq e quo oruetur aliquis dolor Nos quidem
uirtutef lie nate suumul ut tibi seruitemu aliu d nego
cij nihil habemus At negat epicurus hoc enim uesttū
lumen est quemq qui honeste nonuiat iocunde
posse uiuete Quasi ego id curem quid ille iat aut ne
get Illud quæro quid et qui inuoluptate suum bo
num putat consentancum fit dicere Quid afferi cur
T horuus postumuus cut chius cut omnium magister o-
rata non iocundissime uixerit Ipsa negat ut ante di
xi luxuriosum uitam reprehendam nisi plane fa
tui sint idem nisi aut cupiant aut metuant. Quatu
ambatum retum cum medicinam pollicetur biseni luxuere potentiam polluere
tebus detactus negat se reperire in affotorum uita+
quod reprehendat Non igitur potestu uoluptate om
nia dirigentes aut tueri aut retinere uirtutem Nam
nec uit bonus ac uistu haberi debet qui ne malum+
habeat ablatet se abiniuria: Nosti credo illud nemo
puis est qui pietatem cauet. Cane quicq puotef éé
uetius Nec enim dum metuit uistus est & certe si
metuere defutuerit non erit Non metuit autem sive
celare poterit sive opibus maiu quicq fecerit Cerreç
mallet obtinere existimari bonus uit ut non sit qeéé

ut non putetur. Ita quod certissimum est pro uera
certaq; iustitia simulationem nobis iustitiæ traditis
precipitiq; quoddam modo ut nostram stabilem con
scientiam contempnamus. aliorum, erantem opini
onem aucupemur. Oue dici eadem de ceteris uir
tutibus possunt quær omnium fundamenta uos
in uoluptate tanq inaqua ponitis. Ouid enim for
tem ne possumus dicere eundem illum torquatum.

Delector enim quanq[ue] non possum ut aif corrumpe
delector inq[ue] & familia uestra & nomine. Et h[ec]ule
modo uir optimus nostriq; amantissimus Aulius

T. orquatuſi uerfatut ante oculof. Cuius quantum &  
studium & q[ue] in ſigne fuerit erga me temporibus  
ilſi que nota ſunt omnibus ſcare necesse eſt utr[u]q;  
nostrum que mihi ipſi qui uolo & eſſe & haberi g[ra]  
tuſ: grata non eſſent: niſi eum per ſpicerem mea ca  
uſa mihi amicum ſuiſſe non ſua: Niſi hoc dicis ſua  
quod intereſt omnium recte facete. Si id dicis uici  
mus. Id uolumus id contendimus ut officii fructuſ  
fit ipsum officium hoc ille tuus non mult omnibus  
q; extrebus uoluptatem quali mercedem exigit

S[ic] ed ad illum redeo. Si uoluptat[i]ſ cauſa cum g[al]io a
pud annienen de pugnatiuſ prouocatiuſ & ex euiuſ
ſpoliis ſibi & torquem & cognomen induut nullă
aliam obcauſam niſi quod ei talia facta dignaui
ro uidebantur fortem non puto. Iam ſi modestia ſi p[ud]or.

si pudicitia si uno uerbo temperantia pene aut infa
mię metu cobercebuntur non sancitare sua se tue
buntur quod adulterium quod suiprum quę libi
do non se pioripiet ac proiciet aut occultatione pro
polita aut impunitate aut licentia. Ouid illud tor
quate. Ouale tandem uidetur te isto nomine in
genio gloria que facit que cogitat quę contendis
quotefetas cuirſ rei cauſa perficere quę conarif t
ueliſ quod optimum demi. inuita iudices non t
audere in conuentu dicere. Ouid enim mereri
ueliſ iam cum magistratum inieriſ & incontinentē
ascenderiſ. Est enim edicendi quę ſi obſeruati
turus iniure dicendo. Et fortasse etiā ſitibi erit ui
ſum aliquid de maioribus & de te ipo. diceſ more
maior. Ouid mereariſ igitur ut dicas te in eo ma
gistratu omnia uoluptatī cauſa facturum esse teq
nihil feciſe in ſuta niſi uoluptatī cauſa. 'An me in
quiſ tam amentem putaſ ut apud imperios isto
modo loquar. At tu eadem iſta dic in iudicio aut
ſi coronam times dic in ſenatu. Nuiq. faciels. cur t
niſi quod turpſ est oratio. Me ne ergo & Triari
um dignoſ exiſtimet apud quos turpiter loquare.


erum eſto uerbum ipsum uoluptatī non habet &
dignitatem nec noſ fortasse intelligimus. hoc eni t
identidem dicitiſ non intelligere noſ uoluptate t
q. dicatifs. Rem uideſ diſſiculem & obſcutam In di

cum dictis

uidua, & in termundia que nec sunt ulla nec possunt est intelligimus: uoluptas que passeribus omnibus nota est nobilis intelligi non potest. Ouid si efficio ut fateare me non modo quid sit uoluptas scire est enim iocun dux motus in senatu. sed etiam quid eam tu uelis esse. Tu enim eam ipseam uis quam modo ego dixi & nomen im ponis in motu ut sit & faciat aliquam uarietatem tu aliam quandam summam uoluptatem cui addi nibh possit. Eam tum adesse cum dolor omnibus ablat eamque. Stabilem appellat. Sit sane iusta uoluptas. Dic in quoque conuentu te omnia facete ne doleas. Sine hoc quidem satisfat. Satis honeste dici potest. Dic te omnia inisto magistatu & in omni iusta utilitatis tuæ cauſa factu rum: nihil nisi quod expediat. nihil deniq. nisi tua & cauſa quem clamorem contionis aut quam Ipe m coriulatus cuius qui tibi patatissimus est futuram putef. Eam ne rationem sequare qua tecum ipse & cum tuis utare profiteri autem inmedium proferre non au deaſ. At uero illa que peripatetici que stoici dicunt semper tibi in ore sunt in iudicium: inſenatu officiis equitatem dignitatem. fide recta honesta digna imperio digna populo Romano omnia pericula pro re publica mori pro patria: hæc cum loqueris nos ba tonet. Stupemus: Tu uidelicet te cum ipse ride Nam inter iſta tam magnifica uerba tamen preclata non habet ullum uoluptas locum: Non modo illa quam in

404

motu êc dicitis quam oñes urbani rustici oñes inqii qui la-
tine loquuntur noluptatem uocat: sed ne quidê stabilis quam-
preter uos nemo appellat noluptatem. Vides igitur ne nò debeas
uerbis nûris uti sententijs tuis. Q si multum tibi si incessum
fingês quo gravior uideve nò eês tui similis. Verba tu fingas
et ea dicas que tio sentias. Aut etia ut uestitû siê siuâm heas
aliam domesticam aliam forensem. ut infronte ostentatio sit-
intus ueritas occultetur. Vide queso rectum nelit. Mihi qde-
he uere uidentur opiniones que honeste que laudabiles q[ui] glóſe
que inſenatu que apud populum que i omni cetu conalioq[ui]
proferende ſint. ne id nò pudeat ſentire quod pudeat dicere.

A matie uò locus ubi eê p[ot] aut qui amic eê cuiq[ui] qu[ue] non
ipsum amet p[pter] ipsum." Quid aut e amare: e quo nomen ami-
citie ducti est, niſi uelle bonis aliquem affici, q[ui]maxime etiâ
ſi ad ſe ex his miſi redeat. Et prodeft inquiſi mihi eo eê a[io]
uno uideri fortat[se]. eê c[um] niſi eris / nò potes. Q[ui] aut eê
poteris niſi te amor ip[er] ceperit. quod nò ſub dubia utilitatis
rore effiâ tolet sed ip[um] a[se] oritur et ſua ſponte naſſatur.

A + sequor utilitate. Manebit ergo annatia tâ diu q[ui] diu seſt+
utilitas: et ſi utilitas annatia costituet tollet eandem. Sed
quid agest tandem ſi utilitas ab annatia ut fit ſepe defererit.

Relinques. Nequaquaſi ſta amicatia est. Retinebit: Q[ui] d[omi]neit:
Quid de amicatia ſtatueris utilitatis cauâ expetenda indes ne:

I n odium uenam ſi amcum deſtitero tueri. Primù cur iſta
res digna odio est, niſi q[ui] est turp[is] niſi ades: ſi ne quo i como
do affiaare nò relinques amicum, tamen ne ſine fructu al
ligatus ſi ut moriatur optab[is]. Q[ui] ſi nòmo utilitatem

Anno que uere p[ro]iuc

Annata ab amo

tibi nullam affert, sed iacture rei familiaris erunt faciende
laboris fidepiendi, et adeundum uite periculûm, ne tum
quidem de te respiciis, et cogitabis, sibi quæq[ui]natù eê ac
sibus uoluptatibus. Vadem te ad mortem tyramno dabis pro
Aucto ut Pithagoreus feat ille Siculo tyramno aut Phy
Lades cum s[ibus] dices te eê Hor eſtem ut moriare pro amico,
aut s[ibus] ees horestes phyladem reſelleres aut te medicares, et s[ibus]
id n[ote] probares quominus ambo una necaremini n[ote] p[er]areve.
Faceres tu quidem Torquatibec omnia. Nihil h[ab]it[ur] mag-
laude dignum q[ui]d te pretermissum credam aut mortis
aut dolovis metu. Non queritur aut quid nature tue con-
sentaneum eſt, sed quid diſcipline ratio iſta quam deſedis,
precepta que didicisti que probas funditus euertut a[i]ciatia,
quiis eam Epicurus ut fiat in celum eſſerat laudib. At co-
lut ipe amicitias. Quis quali illum negat et bonu uvu et
cōmunem et humanu fluisse. De ingemo eius i[hi]s diſputatio
ribus, n[ot] de moribus queritur, s[ib]e i[g]recio[que] leuitate p[er]cule
litas qui maledictis infectantur eos a quibus de u[it]itate diſſentut.

Sed quius comis iannas tuendis fuerit, tamen s[ib]e uera ſunt
n[oh]il affirmo, n[ot] latis acutus ſiut. At multis ſe probauſt et q[ui]
in v[er]m forſtasse, ſed tamen n[ot] gravissimù eſt testimonium mul-
titudin[s]. In omni h[ab]te uel ſtudio uel quam[s] ſcià, uel i[mi]pa
uietute, optimu quicquid variſſimù eſt. Ac mihi quid[em] q[ui]t
i[mi]pe bonus uvu ſiut et multi epiarei fuerut et h[ab]ie ſiut et
amicitijs fideles, et omni uita costantes et graues, nec uo-
luptate ſed offiaco coliha modenantes hoc uicetur maior uis
honestatis et minor uoluptatis. Ita h[ab]i, uuius quidam ut

no

eoz iuta refellatur ozo, atq, ut ceteri existimantur dicě meli
qō facere. Sed hec mihil sane ad rem. Illa uideamus que a te
de amicitia dicta ſunt / e quibus unū mihi uidebar ab ipō epi
curo dictum cognoscere / amicitiam auoluptate nō posſe di
uelli / obeaq, rem eē colendam / q, fine ea tuto et fine metu
uiu nō poſſit. Satis eſt ad hoc responſum. Attuhſi aluid
humanus hoz recentioz / nuqō dictum ab ipō illo qd' ſiam.

Primo utilitatis cauā amicum expeti. Cum aŭt uſus acceſſſet, tum ipum amari per ſe / etia omiſſa ſpe uoluptatis.

Hoc et ſi multis modis reprehendi pōt tamen acapio qd' dat.

Mihi ſatis eſt: ipis nō ſatis. Nam aliquando posſe recte fieri di
cunt / nulla expectata nec quesita uoluptate. Potuſt iut alios
dicere fedus quoddam inter ſe facere ſapientes / ut qpadmodū
ſint ſeipos animati / eodem modo ſint erga amicos. Id et fiēi
posſe / et ſepe eē factum / et aduoluptates perapiendas maxie
pertinere. Hoc fedus facere ſi potueruīt ſaciant etia illud
ut equitatem modewiam uirtutes oñes per ſeipas gratis di-
ligant. At uō ſi fructibus et emolumentis et utilitatibus a
miatias colemus: ſi nulla caritas erit que ſaat amicitiam
ipam ſua ſponte / ui ſua ex ſe et propter le expetendam du
bium eſt quin fundos et inſulas amias anteponamus. Licet
hic vurſus ea cōmemores que optimus uerbis ab epicuro de
laude amicitie dicta ſunt. Non quero quid dicat. Sed quid
conuenenter poſſit rationi et ſententie ſue dicere. Vtilita-
tis cauſa amicitia eſt quesita. Num igitur utiliorem tibi huc
triarum puſas eē posſe / q, ſi tua ſint piteolis gramina: "Col
lige omnia que ſoletis preſidum amicoz. Satis eſt tibi i-te

fatis in legibus et in mediocribus amicitijs preſidum iā contemni
non poteris. Odium aūt et invidiam faſale uitabis! Ad eas. N.
res ab epicuro precepta dantur, et tamen nō tantis uedigalib
ad libertatem utens eis ſine hac piladea amicizia multo4 te
benuvolentia preclare et tuebere et munies. Atqui cū ioca ſe
via ut dicitur, qui cū oculta omnia qui cī archana teāi optiē
demde etiam cūm mediocri amico. Sed fac iuta eē nō impōtuna
Quid ad utilitate tante pecunie. Vides ȋg̿ ſi amnatia ſua carita
te metiare, ea nihil eē preſtantus. Sin emolumento ſumas
familiaritates preſidio4 fructuoſo4 mercede ſuperari me ipſ
igitur ames oportet nō mea ſed ueri amia ſiuturi ſum? Sed
unrebus apertissimis nimium Longi ſum? Perfecto N. et cōdulo
neqz iurtutibus neqz amicitijs uſq̿i locum eē ſi aduoluptatem
omnia referantur. Nihil preterea eē magnope diēndu. At tī
ne an loco nō uideatur ee reſponſum paucæ et nunc dica ad
rehqua otoēm tuam. Quomam igitur omnis ſnīa phtye ad
beate muêdum reſertur: idq̿z unu expeſtentes hōes ſe ad hoc
ſtudium cōtulerit. Beate aŭt uuere alip in alio nos inuoluptate
ponitis. Item contra, omne felicitatem in dolore id p[er]mi indem
Beate uuere urum quale ſit. Atq[ui] hoc dabitus ut opn[or] mi mo
ſit aliquid eē beatum id opōtere totum pon in potate ſapientis
Nam ſi amittu iuta beata p[ot]: btā eē nō p[ot]. Quis N. cōfidit ſe p
ſibi illud ſtabile et firmu pmansi[rum qd'ſtagile et cadu[n]i ſit.
Qui aŭt diffidet perperuitati bono4 ſuo4 tineat nece eē ne alioq
amiffis illis ſit miſer. Beatus aŭt eē in maxima4 reſu timore-
nemo p[ot]. Nemo igitur beatus eē p[ot]. Neq[ui] N. iāliqua parte ſed
i perperuitate tp[er]is iuta beata duciſolet. Nec appellatur omno iuta

beata nifi confecta atque absoluta. Nec pōt quisque alis beatus ee alis
miser. Quin exisimabit se posse miſum ee/ beatus no erit. Nam
aum ſemel eſt ſiſcepta iuta beata: tam permaſan et q[ui] illa effectrix
beate iute lapia: Neq[ui] expectat ultimam t[ui]p[us] etatis: q[ui] Creo ſcribit
Herodotus preceptum a Solone. Et h. ſpadmodum tute dicebas/
negat ſpiculus nec diuturitate quidem t[ui]p[us] ad b[em]e un[em]edum
aliquid aſſerre: nec minore uoluptate p[api] inbrevitate t[ui]p[us] q[ui]
ſi illa ſit ſempiterna. Nec dictur in costantiffime cum ſi[n]um bonu
in uoluptate ponat negat inſimuto t[ui]p[re] etatis: uoluptate fieri maiorem
q[ui]nſimuto atq[ui] modico. Qui bonum o[m]e inuirtute ponit iis p[ot]e dicere
perſia beatam iutam perſecto uirtutis. Negat h. inſu[n]o bono aſſere
incementum diem. Qui a[ut] uoluptate iutam effi[]a btam putabit:
qui ſibi is conveniet ſi negabit uoluptatem c[oe]ſtere Longi[]q[u]uitate.

I
gitur ne dolore quidem: an dolor longissimus quisq[ui] miſerrimus.

V oluptatem non optabiliorum diuturnitas facit. Quid eſt aut ita ſe p[]ro
deum appellerit Epicaurus beatum et etinum. Dempta-h. eternitate inbi
lo beator Jupiter q[ui] Epicurus-Vittp[us] N. ſu[n]o bono ſp[ro]frutur id est uolup[us].

A t. h. et i. dolore. At eum nihiſtat[ie]t. Ait ſe le iuraturum q[ui] hoc ſi n[]ane
diuturum. Qua igitur a deo iuicitur ſi eternitate non iuicitur in qua
quid eſt boni p[ot]e ſi[n]am uoluptatem et eam ſempiterna. Quid ergo
attinet glorioſe loqui nifi costanter loquare. In uoluptate corporis/
addam ſuis annis, dum eam p[api] ut iu[i]tis ſit q[ui] et in corpore ſi[n]utem e[
uiuere beate. Quid iſ tam uoluptatem perpetuam preſtare quis potest
ſapiens. Nam quibus rebus efficiuntur uoluptates he no ſunt ip[ot]ate
ſapiens. Non in p[api] ſapientia poſitum e[ beatum] ee ſi in his rebus quis
ſapiam comparat ad uoluptatem. Totum a[ut] id externum et quod
externum id iute domina fortuna. qu[ui] Epicur a[ut] exiquia itinerire
in cau[m] e[]. ita ſit beate-

I sapienti. Age quibus ista parua sunt. Sapientem locuplectat ipa na
tura; cuus duutias Epicurus parablès eê docant. Hec bene diantur
nee ego repugno: sed inter se le ipa pugnant. Negat tenuissimo iucu
ide est côteptissimis eis et potiombus minorem uoluptatem papi,
qui rebus exquiisti simis ad epulandum. Hinc ego si negaret quicqu,
interesse ad bte nuendum quali uterentur iucu concederem
laudarem etiam. Verum diceret: id qu Socratem qui uoluptatem
nullo loco numerat audio dicetem. Cibi condimentum eê famem
potions fitum. Sed qui ad uoluptatem omnia referes iinit ut Gallo
nuis loquitur ut frugi ille Piso: non audio nec eum qd s'fentiat
dicere exisimo. Naturales duutias dixit parabiles eê qu paruo
natura eet contenta. Certe nifi uoluptatem tanti exisimarets
Non minor inquit uoluptas papitur tam ex uliissimis rebus qu ex
pretioli simis. Hoc est no modo cor nô hre sed ne palatû quide,
Quo uoluptatem ipam contemnut his licet dica se ut accipenfere
me ne non anteponere. Cui uô iuoluptate sumum boni e: huic
omni senfi nô vœ sunt indicanda. eaq. dicenda optima que
sunt ſuaſſima. Vex ito modo cœsequatur ſimmas uoluptates
non modo paruo fed ferme nibilo fi pot. Sit uoluptas in Nasturio
illo quo uela Perlas eê solitos feci piti Xenophon. qui in Siracusa
mis menlis que a Platone graniter utipantur. Sit maî tam fa
tis qui uolits comparatio uoluptatis. Quid de dolore dicemus:
auus tanta tormenta ſunt ut ihis beata iuta ſimodo dolor ſum
mum malum e: eê nô possit. Ipse. u. Metrodorus pene alter
epicurus beatum eê describit his fere uerbis. Cum corpus boni
constitutus fit et fit exploratum ita futurù aut id exploratum
auie potest eê quo le hiturum fit corpus nô dico ad annum fed

et Flaminio

ad uesperam. Dolor igitur idest ſumum malum metuetur ſemper
etiam ſinò aderit: iam N. adè poterit. Qui potest igitur hītare
in beata iuta ſumī mal metus. Tractitur inquit ab Epicuro ratio
negligendi doloris iam ipúm abſurdum maximú malum negligi.
Sed que tandem iuta ratio est. Maximus dolor inquit breus est.
Primum quid tu dias breue: deinde dolorem tam maximú. Quid
est ſumus dolor: plures dies manè non potest. Vide etiam ne men
ſes miſi forte cum dias qui ſimulatq. arripuit inter ſeat. Quis
iſum dolore ſumet. Illum mallem leua res quo optimi atq hu-
mam ſſimú iurum. Gt. Octauum. M. filium famihare meum
confia iudi. Nec uò ſemel nec ad breue tempus: ſed ſepe et plane-
din: quos diu ſmortales ille cum oDES artus ardere uiderent?
cruciatus perſerebat: nec tamen miſer ee: qua ſumum id malum
non erat: tanſum modo laborioſus uidebatur: at miſer ſi iuta ui-
tiola, affueret uoluptatibus. Q. aut magnum dolore breue: lon-
ginuum leuem ee diatis: id nò intelliſo quale ſit. Video ma-
gnos et eosdem bì longinquos dolores. Que natura alia tolleratio
eſt uerior: qua uti uos nò potestis: qui honestatem ipam p[er]ſe non
amatis. Fortitudinls quedam precepta ſunt ac pone leges: que
eſſeminari iurum uetant in dolore: Q[ui]obrem turpe putandù e-
non dico dolere: nam id quidem è interdu necessè: ſed ſaxum
illud lěnium clamore phylotheuo ſunestare: qd ululatu & q[ui]ſtu
gemittu ſtumitibus resonando mutu flebiles uoces refert. Huic
Epiarus competenter & ſi potest au ipúm no morſu uene uſſez
ueneno umbute tetroſ crucaſt acient. Sit Epiarus Phylothea
ſit graus dolce breus. At iam deaimú annum uſpeliuca iacet.
Sit longus leuus: Dat interualla et relaxat. Primù nò ſepe. Deinde

que est ita relaxatio. Cum h. preteriti doloris memoria recens est et futuri atque independentis torquet timor. Moriatur inquit. fortis se id optimum: sed ubi illud plus semper uoluptatis. Si h. ita è uide ne faanus facias cum mori suadeas. Potius ergo illa dicantur. turpe è eiro debilitari dolore. frangi: succumbè. Nam ita nunc i granis breus: si longus levis dictata sunt iurtutis: magnitudinis animi: patientie: fortitudinis fomentis. dolor mutigari solet. Audi ne longe ad eam moriens quid dicat Epiarcus. Intelliges facta est cum dias disirepare. Epiarcus Hermaco Salutem. Cum ager inquit iute beatum et eundem supremum diem scribam hec. Tanti auct morbi aderant uessice et uiseri: ut nihil ad eorum magnitude posset accedere. Ecce inferum hominem si dolor linnum mali est. Dia alterio potest. Sed audiantur ipsum. Compensabatur inquit. cum his omnibus animi letitia: quam capiebam memoria rationum muetoqz, nemoq. Sed tu ut dignum est tua erga me et erga phvam uoluntate ab adolescentulo fluecpta facit ut Metrodori tueare libos.

Non ego iam Epaminon de nò Leomde mortem huius morti anpono quod alter cum uocasset Lacedemonios apud Mantin eam similatp ipè gravuulnere examinari se uideret: ut primum se despexit quosunt: saluis ne eet elipeus. Cum saluum flentes lui respodisset rogant eent ne fuli hostes: Cujusq[ui] ut cupiebat euelli uisfit eam qua eet tranffixus hastam. Ita multo sanguine profiso iletia et induavia est mortuis. Leonydas auct rex Lacedemionioq se i Termophilis tricentosq[ui] eos quos adduxerat Sparta eent eet propofita auct fuga turpis auct gloriofa mors oppofuit hoffib. Preclare mortes sunt imperatorie. Phy auct pleruq[ui] i lins lectiis moruntur. Refert tamen q[ui] s morienti uideret eè magna

lans. Compeſabatur inquit cum ſiūms Laboribus letitia. Audio
equidem phy uocem Epiſare. Sed quid tibi dicendum ſit oblitus
es. Primum N. ſi uera ſunt ea quos? recordatoſe te gaudě dictis hoc e
ſi uera ſunt tua ſcripta et umenta gaudere non potes. Nihl eum
iam habes quod ad corpus referas. Eſt ait ſemp dictum: nec gan
dere quęq[us] nſi pp corpus: nec dolere. Preteritis inquit gaudeo q[ui]
nam preteritis ſi ad corpus pertinetibus, rationes tuas te iudeo com-
pensare cum iſtis doloresibus no memoriam corpore pceptaux uolup-
tatum. Si ait ad aum: falſum e qd'negas: animi ulti e gaudiu
quod no referatur ad corpus. Cur deinde Metrodori liberos comen-
das: 'Quid isto tuo egrejo offio et tanta fide. ſic exis[itu]mo ad corp'
refers? Huc et illuc Torquate uos uerſetis licet: nihil i hac preclara
epistola ſcriptum ab epiſano congruens et conuenens decretis ei'
reperiets. Itaq[us] redarguetur ipe aſe ſe: uincantur q[ui] ſcripta ei' pro-
bitate iſius ac moribus. Nam iſta comendatio puerov[us] memoria
et caritas amicatie ſiūnonum offio[us] i extremo ſpiritu consuatio/
indutat uinatim e e homini probitate gratutam no mutuatam
uoluptatibus: nec p[ro]moq[us] mercedibus enocatam. Qd[us] ſe[rit]monium
mains querimus: Que honesta et reda ſiuit: i[pa] e e optabilia p[er] ſe:
aum uideamus tanta e e offia a momentis. Sed ut epiſam laudāda
arbitror eam qua modo totidem ſere uerbis interpretatus ſi]m:
q[ui]q[us] ea aum ſententia eus phy nullo modo congeuebat. ſic e idem
testamentum n[os] ſolum phy gravitate: ſed & ab i]p[us] ſi]na iudico
diſcrepare. Scripſit N. et multis ſe pe uerbis et breinter apte q[us]
meo libro quem modo nominam: mortem nihil ad nos ptinere.
Qd[us] diſsolutum ſit: id e e ſine ſentiu: qd[us] ait ſine ſentiu ſit: id nihl
omno adnos ptinere. Hoc i]p[um elegantus pom melinq[us] potuit.

Nam qoſ ita politum eſt: q[ui]d[ur] dissolútum ſit id eſ line ſeuſu: id euiſ-
mo[d]i eſt: ut n[on] ſatis plane dicat quid ſit dissolútum: ſed tamen
intelligo quod ueht. Quero aut quid ſit q[ui]d[ur] cum dissolútōe id eſt
morte ſeuſus om[n]is extinguatur. et cum veliqui nihil ſit om[no]
quod pertineat ad nos: tam accurate taq[us] duligenter caueat et ſan-
ctat ut Antynoniacus et Timociates heredes ſiu de Hermadys ſinia
dent q[ui]d[ur] ſatis ſit ad diem agendum natalem ſuum quotān[is] mêle-
gandicipne. Itemq[us] omnibus menſibus ungesinio die lune dent ad
eoq[us] epulas qui una ſeaim phyſophati ſunt: ut et ſiu et Metrodori
memoria colatur. Hoc ego n[on] poſſum dicere n[on] eſ hominis et belli
et humani: et ſapientis uo[n] nullo modo: phyſia p[ro]ſum: qu[em]e ille-
e[ſ] uilt: putari illu[m] eſ auſſa[que] diem natalem. Quic[ui]ere ne p[ro]
e[ſ] dies ſepius qui ſemel ſu[n]t: Certe n[on] p[ro]. An euiſdem imagis[.]

N[am] id quidem: n[i]li cum multa amicoq[us] intereſſint mulia: ut
om[n]um ſiderum eodem unde profecta ſint: fiat adu[m]u t[em]us
reuerſio. Nullus eſt i[que] dies auuſſa[que] natals. At h[ec]tur: et ego ſal[us]
id neſacbam: ſed ut ſit: et iam ne poſt mortem coletur: idq[us] te-
stamento cauebit i[que] nob quaſi ovaculum edideat: nihil poſt-
mortem adnos pertinere. Hec non erant euis qui in[n]uables
mundos inſinitaſq[us] regiones: qua[er] nulla e[et] hora milla extra
mitas mente peragranſſac. Nunquid tale Democritus ut alios
omittam h[unc] appello quem ille u[m]u ſeautus eſt. Q[ui] dies no-
tandus ſu[n]t: eum ne potius quo natus: an eum quo ſapiens ſtu[m] e[.]

Non potu[n]t inqui[es] fieri ſapiens: n[i]li natus e[et]. Et i[sto] modo ne
ſi au[m]a quidem euis nata n[on] e[et]: res tota torquate n[on] doctoc[u]
homu[m] uelle poſt morte epuſis celebravi memoriam ſiu n[oi]s[.]

Quoſ quidem dies q[ui]admodum agatis et iqu[antam] hominum,

Ne id quidem: n[i]li cum multa amicoq[us] intereſſint mulia: ut
om[n]um ſiderum eodem unde profecta ſint: fiat adu[m]u t[em]us
reuerſio. Nullus eſt i[que] dies auuſſa[que] natals. At h[ec]tur: et ego ſal[us]
id neſacbam: ſed ut ſit: et iam ne poſt mortem coletur: idq[us] te-
stamento cauebit i[que] nob quaſi ovaculum edideat: nihil poſt-
mortem adnos pertinere. Hec non erant euis qui in[n]uables
mundos inſinitaſq[us] regiones: qua[er] nulla e[et] hora milla extra
mitas mente peragranſſac. Nunquid tale Democritus ut alios
omittam h[unc] appello quem ille u[m]u ſeautus eſt. Q[ui] dies no-
tandus ſu[n]t: eum ne potius quo natus: an eum quo ſapiens ſtu[m] e[.]

facetolam urbanitatem inauratis non dico. Nihil opus est liabus. Tantù dico magis flusse ueri agere epiari diem natalem: quis illi? testamieto cauë ut ageretur. Sed ut adpropositum reuertamur: de dolore. N. cum diceremus. adi tam eplam delatiolum. Nunc totum illud concludi sic licæ. Qui iſumò malo est: uſte qui i eo est: nò est beatus. Sapiens aut ſempbtus est: & est aliqui indolore. Non est igitur ſuum malum dolor. Nam illud quale tandem est: bona preterita nò effluè ſapienti: mala meminſſe nò opòtere. Prumù inra ne potate est quid meminerimus. Themistocles quidem: cum ei Simomdes aut quis alius artem memorie polli ceretur: obliuonis inquit malle. Nam memini &c que nolo: Obliuſa nò poſſum que uolo. Ma gno huc ingemio. Sed res ſe tamen ſic ht: ut mmis impioſi phy lit: vetare meminſſe. Vides ne uſa ſint malliana nra aut maiora etam ſlimpes qut facè non poſſum. Quid ſi & iocanda memoria est preteritoz maloz: ut prouerbia non illà ſint ueriora & ſura dogmata. Vulgo eum dicitur: io candi adi labores. Nec male euripides: Concludam ſi poterolatine: gee cum huc uerſum noſtis omes. Suus è laboz preteritoz me moria. Sed ad bona preterita redeamus: que ſi auobis talia ducentur: qualibus C. Marus uti poterat: ut expulſus egés ipalude demerſus tropheoz recordatoe leuaret dolore ſuum. audivè et plane probarem. Nec N. abſoluu beata uita ſapiètis neq: ad exi tum perdua poterit: ſi pma queq bene ab eo consulta atq facia ipus obliuone ob ruerentur. Sed auobis uoluptatum perceptay recordatio beatam utam ſacit et quidem corpore perceptay. Ham ſique ſunt alie: falſum è omes animi uoluptates

Lux  illud Maronis forſan
hec ohm memisse uuabit.

est corporis societate. Corporis autu nuptas etiam s i preterita delectat
non intelligo: aut Artistoteles Sardanapai epistemam tantopе deideat.
in quo ille Rex Sire glorietur se omnes seam libidinum uoluptates abest
hisse. Quid ne unius q edem inquit dimitus sentire poterat quam
dum fruebatur quomо id potuit mortuo pmanе. Fluit igitur uoluptas
corporis et prona ggi aduolat ut aiebat: sepuisq[ui] relinquit cauas
pemtendi: q[ui] recordandi. Itaq[ui] beatior Afficamns cum patria illo мо
Loquens. Desine Roma tuos hoſtes: reliquaq[ui] p[lan]clare. N[am]q[ui] tibi monu-
menta mei repetе labores: Laboribus h[uius] p[er]teritis gaudet. Tu inbes
uoluptatibus et h[uius] se ad ea renecat: e quibus mihil unq[ui] retulerit ad
corpus. Tu totis heres i[nc]corpore. Illud aut ip[er]um qui obtineri p[ot]
q[ui] diatris omnes ammi uoluptates et dolores ad corporis uoluptates
ac dolores ptinere. Nihil ne te delectat unq[ui] mideo qui cum loquar-
T e i[gu]tur Torquate ip[er]um p[se] nihil delectat. Omitto dignitate h[uius]
ſtatem: Ipetiem ip[er]um i[rr]ututum: de quibus an dictum est. Hec lemo-
ra ponam: poema or[an]em: cum aut ſcrib[is] aut leg[is]: cum omn[us] ſto[ty]
cum regionum coq[ur]is h[ui]storiam: ſi[gn]um: tabula: Loaus amen[us]
ludi: uenato: uilla Lucilli. Nam si tuam diare latebram haberes ad
corpus d[ic]erres ptinere. Sed ea que dixi: adcorpus ne reſers: An eſt-
aliquid quod te ſua ſp[ont]e delectet: aut pertinac[i]ſimus fueris
ſi in eo perſiteris ad corpus ea que dixi referre: aut deſerveris
totam Episcipu uoluptatem ſi negau[n]s. Quod u[bo]lare disputatu[m] e-
maiores e[que] uoluptates ammi q[ui] corporis: qua trum t[or]orum
particeps ai[n]us ſit: corpove aut: p[ui]tia ſolum ſentiantur: qui pro-
bari p[ot]: ut nec qu[ip]p me aliquid gaudeat ammo uoluptas or[bi]
pp[er]uoluptatem corporis: ita ſit ut gratulator letior ſit/q[ui]s cui
gratulat[ur]. Sed dum efficere mult[us] beatum ſapientem: cum
por]

maximas animo uoluptates periput. omnibus partibus maiœs
qſ corpore quid occurrat non indetis. Animi N. cum dolores papiet
omibus partibus maioreſ qſ corporis. Itam fit aliquando neque e
is quem nos beatum ſemp eſ multis. Nec uōid dum omnia aduolup
tatam dolorēq. referetis: efficitis unqſ. Quare alud aliquid Tor
quate hominis ſimum bomim reperiendu est: voluptate beſtijſ
concedamus: quibus nos de ſimum bono testibus uti soletis. Q ſi e.
bestie multa faciunt duce ſua queq. natura: partim indulgenter
et cum labore: ut iſ ignendo in educando: per ſaſle appareat alud
quoddam bis propoſum non uoluptatem. Et turtures curſu et pedri
natione letantur. Congregatione alie. cetum quodammo Cuntatis mi
tantur. Videmus in quodam uolucrum gride: nonilla inſidia pietatis:
cognitione et memoria in multis: eſ defiderum udemus. Ergo
bestijs eruit ſecreta auoluptate humana quedam ſimulacra iuſtutu.
I
npiſ hombi iurtus niſi uoluptatis cauſa nulla erit: et homini q
ceteris animantibus pluſum preſtat: p[ap]pue a natura miſl
datum eſ dicemus. Nos uō ſiquidem in uoluptate ſunt omnia Lōge
multumq[ui] supamur abestijs: quibus ipi terra fundit exſeſe paſt
uarios atq[us] abundantes nihil laborantibus. Nob[us] aut aut u[n]x: aut
ne u[n]x quidem ſuppetunt multo labore querentibus: Nec tamen
uſlo modo ſimum peaudis bonum et homis idem miſi iuderi
p[ro] Quid. N. tanto opus e nſtrumto ioptum[us] artibus comparandis.
Q
ui d tanto concursu honefi ſlimoz ſtudioz: tanto iuſtutu coſitatu
ſi ex nullam ad aliam re: niſi aduoluptatem conſuiruntur: ut
ſi exerſes au[m] tantis classibus: tantisq[ui] equeſtibus et pedeſtribi
copijs heſeponto iu[n]to Athone p[ſoſſo] maria ambulaſſet: uel
ternam naugaſſet. Si, au[m] tanto impetau i grecau ueniffet.

causam eius quis ex eo queret et tantat? copiat? tantat? bell. et
mel se auferre ex huieto uoluisse diceret. Certe sive causa-
 wideretur tanta conatus. Sic nos sapientem plurimis et gra-
uissimis artibus atque iurtutio, instructum et ornatum: non
ut illum maria pedibus peragran tem: classibus montes: sed
omne celum tota q; cum unu so mari terr a mête complexi uolup-
tatem petere si dicemus: mellis caia dicemus tanta molitum.
A d altiora quedam et magnificet ora mihi crede Torquate nati
sumus. Nec id examini solum partibus in quibus iest memora
rez inui ab ilum iute quibus infinita iest coiectura consignat
nò multum adiunato è differens: iest moderatio cupiditatis:
pudor: in est ad humanam societatem iustitie fida cult odi a: iest
in perpeti endis labovibus adeundi s, periculis firma et stabili
doloris mori s, coniectio. Ergo hec animis. Tu aut membra
IPA senili s, considera: que tibi ut rehque corporis partes: nò co-
mites solum iurtutum: sed ministri etiam iudebuntur. Q si in
iusto corrente multa uoluptat proponenda sunt: ut utes ualitudo
ue locatas: pulchritudo. quid tandem animis cens es. i quibus
docuissi uti illi ueteres i eè quoddam celeste et dumnum
put auerit. Q si est in uoluptate ſi num bonum ut dictis:
optable est in uoluptate maxima: nullo intervallo inter ecto:
dies nocte s, i uer s, et: cum omnes seni us dulcedine omi quafi
perfusi mouerentur. Quis est aut dignus nomine homis, qui
unum diem totum ueht eè in isto gne uoluptatis. Cyrena-
ia quid nò recautant. Viri hec vereandus. Illi fortasse cedant-
tus. Sed luistremus animo nò has maximas artes: quib, qui
cavebant inertes a maioribus nominabantur. Sed quero

nium existimes non dico Homerum Archiloaum Pyndarû: sed
Phidiam Policetum zeuſimi aduoluptates artes ſuas direxſſe.
Ergo opifex plus ſibi proponet ad formaz: q[ui] c[um]s excellens ad
factorum pulchritudinê: 'Que aut est alia cau[n]a erroris tanti: ta l[og]e
Latex] diffusi: niſi, is qui uoluptate ſi[n]um bonu e[de] c[esser]it:
non cum ea parte animi in qua i[est] ratio atq[ui] c[os]ilu[n]: ſed cu[u]
piditate i[est] cu[n] animi Leuſima p[te] deliberat. Quero de te ſi
ſint di[]: ut uos etiam putatis: qui poſſunt e[de] beati: cum uolupta-
tes corpore p[ri]pe n[ò] poſſunt. Aut ſi line eo g[ui]e uoluptatis beati
ſint: au[n] ſin[ule]m animi uſum in[ap]ientem e[de] nolitis.' Lege
Laudationes Torquate non eo[zi] qui ſunt ab Homero Laudati:
non Cyri: n[ò] Ageſilai: n[ò] Aris[ti]dis: aut The[m]istocli: n[ò] Phy-
lippi: n[ò] Alexandri: Lege n[ro]z hominu[n]: Lege u[n]e familie: He-
muncu] uidebitis ita laudatum: ut artifex callidus compandaz
utilitatum diceretur. Non eulogia monimentoz[] id l[ign]ificat
uclut ore ad portam uno au[pt]ume consentuit gentes populi
primarum ſuſſe] n[ir]um. Id ne conceſſſe de Calatino p[ri]mas
gentes arbitramur. Primar[um] populi ſuſſe] q[ui] p[ſt]antif[ui]m ſuſſe]
[con]ſiendis uoluptatibus. Ergo i[hi]s adolescentibus bonu[] ſpeni
e[de] dicemus et magnam indolem: quos ſu[n] comodis i[ſ]p[uit]uros &
quicquid i[pi]s expediat f[act]uros arbitramur.' Non ne u[de]nemus
q[ui]ta p[er]turbatio re[zi] o[n]um c[ons]equatur et q[ui]ta conſu[i]io. Tolhtur
beneficium: tollitur gratia: que ſunt u[n]na]la concordie. Nec ſi
tuam ob cau[m] au[n]i] com[odes]. bon[ia]um illud b[ind]um e[]: ſed ſe-
neratio: Nec gratia deb[er]i u[de]tur ei: qui ſu[n] ob cau[m] como
dlaui[t]. M[ax]imus u[no] u[rt]utes iac[]e om[es]: nece[] est: u[ol]uptate
domnante. Sunt etiam turpitudines p[ri]me: que niſi honesta

natura plenum ualeat: cur non cadant ilapientem: non est faule de-
fendere. Ac ne plura complectar: sunt inuabilia: unde laudata
iurtus uoluptatis aditus intercludat necesse est: quidam ame expec-
tare noni. Tute intrespice imente tuâ ipse: eis quod omni cogitatòc ptrae
tans: pcondare ipse te: perpetuo ne malis uoluptatibus pfrues in ea
quam sepe uisurpabas tranquillitate. Degere omnem etate sive dolce
assuipso etiam illo quod uos quide adungere soletis. Sed fieri non pot-
line doloris metu: an cum et omnibus gentibus optime mereve: cu
opem indigenibus salutèque ferres: uel hervulis perpetu erummas
Sic. N. maiores mei labores non fugiendos tristissimo tamen uerbo
erummas etiam ut iudeo nominauerunt: exigerem exte cogemus,
ut responderes: mihi uerest: ne Heraulem ipsum ea que proſalite
gentium lumo labore gessisset: uoluptatis tua geſſſle diceres.
Que cum dixisset huo inquit Torquatus ad quos iſta referam. Et igitur
aliquid ipse poteram: tamen inuenire malo parati orres familiæs
nros Credo Sivonem dias et Philodemum tum optimos uivos: tum
doctissimos homines. Recte inquit intelliges. Age sane inqui. Sed
erat equus Triarum aliquid de nîa diffenione indicare. Iusto iust
arvidens inqui hæc quidem dere. Tu in iſta leuus. Hic Stocozt
more nos uexat. Tum Triarum post quidem inquit audaxus. Nam
hec ipa mihi erunt ipromptu que modo audivi: Nec ante aggre-
diar quæ te ab ipsis quos dias institutum undero. Que cui eent dea
finem feamus et ambulandi et disputandi. M. T. C. DE.

FIN. BON. ET. MAL. LIBER. II. EX
PLICIT. INCIPIT. III.

Oluptatem quidem Brute ſi ipa perſe loquatur
nec tam pertinaces heat patronos conceſſuram

arbitror cōunctam ſuperiore libro dignitati. Et ſit impudēs ſiur-
tuti duittus repugnet: aut ſi honefiſs ioanda anteponat: aut plvis
eē contendat dulcedine corporis et titillantem excaue natam le-
titiam: q[ui] gravitatem animi atq[ui] costantiam. Quare illam quide
dumittamus et ſi us ſe ſimbus credere iibeamus: ne blanditijs ei'
illecebriſs; impediatur disputandi ſeveritas. Querendum e[N]m ubi
ſit illud ſimum bonum quod repire uolumus: quoniam et uoluptas
ab e[mi] remota est et eadem ſere contra eos di[cia] poſſunt qui uacuta-
tem doloris ſinem bono[que] eē uoluerunt. Nec uōta ullum probetur
ſimum bonum: quod iurtute careat: qua nihil poſſit eē p[ro]ſtantius.

I taq[us] q[ui]q[ui] i eo ſinone qui cum Torquato est bitus / nō remiſſi ſum/
tamen hec accior est a[n] Stor[s]as parata contentio. Que deuolup
chuntur: ea nec acutissime nec aſſondite diſſuntur. Heq[us] qui
defendunt eam uerſuti in diſpendo ſunt: nec qui contradiutunt
canam diſſialem repellunt. Ip[er] etiam di[ct] Epicurus nec argu-
mentandum quidem eē de uoluptate. q[ui] ſit poſitum ei[ndiau]
unſenibus: ut comu[n]eri nos latis ſit nihil attineat doceri. Quar
illa nobis ſimplex ſint in utrap[us] partem diſputatio: nec i[Tor]q[ui]
ſermone quic[que] implicatum aut tortuosum ſint: maq[us] ut in
uیدetur diluada o[no]. Stoic[us] a[n]t non ignoras: q[ui] ſit ſubtile ut
ſpinoſum potius diſſerendi genus: idq[us] tum greas: tum mag[us]
nobis: quibus etiam uerbis parienda ſunt: imponendaq[us] nona no-
us rebus nomina. Q[et] quidem nemo mediariter docus mura-
bitur: cogitans i[mi]ni arte cuus uſus uilgaril[us] n[ot]o[mi] ſit i[m]tam
nonitatem nominu[n] eē: cum constituantur eam rea[que] uocābla
que iqu[que]s, arte uerſentur. Itaq[us] et dialetia et phili[a] uerbis
utiutur hi[s] que ip[er] greae nota[n]o ſunt. Geometre uō ac Mu

sia: Græmatio etiam more quodam loquuntur ſuo. Ite ipse Rhe
toſ artes que ſunt note foren les atq[us] populares: uerbis tamen
indicendo qui præmatis utuntur ac ſius. Atque ut omittam bas ar-
tes elegantes et ingenuas ne opifices quidem tueri ſua artifi-
ta posſent inſi uocabulis uterentur nobis in cognitis: uſitatis s.
Quin & agricultura que abhocret ab omnino politiore elegantia-
tantum eas res in quibus uerfatire nomiſi notat ut nows. Quo
magis hoc phyofacendum eſt. Aris eſt phyta ute: de qua diſſe
rens arripere uerba de foro no pot: q[ui]que ex omnibus physioa
plrima no[ui]auerent. Z eno q[ui]eoz pinceps no tam eo[ſ] inuentor
ſuit/q[ui] nouo[ſ]uerbo[ſ]. Q[ui] in ea lingua quam p[er]uiq[us] ubei[re]m
putant: conceſſum a greca e: ut docuſimi homines dereb non
puulgatis: inuſitatis uerbis uterentur: quanto id nobis magis
eſt concedendum: qui ea nunc præmiu audemus attingere. Et
ſi q[ui]d ſepe diximus et quidem cum aliqua querela no greco[ſ]
modo: ſed & eo[ſ] qui ſe grecos magi q[ui]nos h[ui]s uolunt/nos no
no no uinca agreas uerbo[ſ] copia: ſed e[ſ] in ea etia ſuperiores: eli
borandum eſt: ut hoc no in[nis] ſolium artibus: ſed etia i llo[ſ] ip[os]
conſequamur: q[ui]que eauerba quibus exi[nſtituto ueter[ato] utimux
prolatinus: ut ipa phyta: ut Rhetorica: Græmatica: Geometria Mu-
l[ica]: q[ui]que latine ea dici poterat: tamen quoniam uſi perſcepta ſut
n[ia] dicamus. Atq[us] hoc quide de re[ſ] nommibus. De ipis aut
rebus ſepen[i]o Brute uechor ne reprehendar cum hec ad te ſeu
qui tum i phyta: tum i optimogii phy[e]: tantum proceſſis: q[ui]
ſi facerem quali te evudiens uire reprehendere: ſed abeo plu-
mum abuſum. Neq[ui]t ea cognoscas que tibi notiſſima ſunt
ad te mitto: ſed qua facallime in nomi[n]e tuo acqueſco: & qua

te heo equisfimum eoſt studioz que mihi comunia tecum ſunt
estimatorem et uidicem. Attendes igitur ut ſoles diligenter:
eag[que] controuerſiam diuicibus que mihi ſiut a[i]i auu[n]ilo tuo
diuino ac ſingulari uiro. Nam i Tuſa[ui]ano cum eem: uelleq[que]
e bibotheca pueri Luculli quibusdam libris uti: uem i ei uillā: ut
eos ipe ut ſolebam: inde promere. Quo cum ueniffem M. Cato
nem que ibi e[est]e nes[er]iebam uidi i bibliotheca ſedentem multis
cuaimſuſim hystoricoy libris. Erat ut ſas i eo i exhausta am[i]
ditas legenchi: nec ſatiari poterat: Quippe qui nec reprehentioem
uig[ui] quide ianem reformdans i ipa curia ſoleret. Legere ſepe
dum ſenatus cogeretur: mihi opere tei pu[er]e detrahens: quo mag
tum influmo ocio maximaq[que] copia quali hel[lo]u libri: ſi hoc uerbo
tam i clara re utendum e[st]: uidebatur. Q[ui]am accadifſet: ut-
alter alterum nec opinato uideremus: surrexit ſtatim: dein
prima que i congruſu ſolemus: Q[ui]d tu inquit huc? An[lla] cre-
do. Et ſi te ibi e[est]e ipe ſaſſem: ad te ipe ueniffem. Heri inq[ui]s
comiſſis ex v[er]be p[ro]ſectus uem ad ueſpam. Caufa aut ſiut huc
uemiendi: ut quosdam hinc libros promere. Equid[em] Cato ha[c]
totam copiam iam Lucillo n[ro] notam e[est] oportebit. Nam his
libris eum malo: q[ui]s[er]i[que] o[n]natu uille delectavi. Et mihi
magne cure: q[ui]s[ui]s[que] quidem hoc p[ro]pru[m] m[n]nus tu[m] e[t]: ut
ita evi[datur]: ut et patri et Sapioni n[ro] et tibi tam prop[ri]quo
reſpondeat. Laboro aut[n]o ſi n[om]e cau[n]: Ham et am ei[us] memo
via moueor: nec ignoras quanti fecerim Sapionem: qui ut op[io]
mea ſert i[prin]apibus i[n]a e[est] ſiuiueret. Lucullus mihi uerfat
ante oculos: uir tum omnibus excellens: tum mea[m] et a[i]ciatia
et omni uoluntate ſententiaq[que] diu[nctus]. Preclare inquit ſac[us]

cum et eorum memoriam tenes. quorum inter se tibi testamno liberos suos
comendavit et puerum diligis. Qæt autem meum munus dixis: non
equidem rea is: sed te adiungo soam. Addo & illud: multa iam
mihi dare signa puerum et pudoris et ingenij. Sed etatem uides.
Video equidem inq. Sed tamen iam infici debet his artib: quas si
dum est tener consbereit: ad maiora uemet paratior. Sic equide
diligentus lepulsque ista loquemur inter nos agemulsque communiter.
Sed redeamus inquit si placet: itaq. fecimus. Tum ille. Tu autem
cum ipse tantum libro quæs. quos huc tandem requireis comentarios.
Quosdam inq. Aristotelicos quos huc sciebam ee: ueni ut auferrem:
quos legere dum eam ociosus: qæt quide nobis sicut eis non sepe con-
tingit. Quællem inquit ut te ad Stoicos declinaußes. Etat. N.
si außes certe tuum: nihil preter iurtutem in bonis duce. Vide ne
magis inq. tuum fuit: cum te idem tibi qæt mihi indetur: nonna
te rebus nomina imponere: ratio inra consentit: pugnat oratio. Mi-
nime uо inquit ille consentit. Qucquid preter id qæt honestum sit.
expetendum ee si dixeris in bonisque emniaus: honestum ipum quali
iurtutis lumen extinxeris: et iurtutem penitus eneeteris. Diut
ista Cato magnifice inq. Sed uides ne uerboz gloriam tibi à Pirone
et cum Aristote: qui omnia exequiant ee comunem: De quibus al
pio sere quid sentias. Egone queris inquit sere quid sentiam: quos
bonos uros: fortes: justos: moderatos aut auduimus in repu. flusse
aut ipi indimus: quis line ulla doctrina naturam ipam senti insta
laudabat fecerint: eos melius a natura institutos flusse: qæ mihi
tu potuisset a phya si ullam aliam probaußent: pter eam
quem hilalud in bonisht: nisi honestum: nihil mihi turpe imnis
certe phyoz disciplinas omno aliam magis: aliam minus. Sed

tamen omnes que vem illam iuritutis expertem aut inboms aut inffurem
malis numeret: eas non modo nihil aduunare arbitror: neq2 affir
mare quo meliores limus: sed ipam depranate naturam. Nam
si hoc non obtinetur: id solum bonum e2 quod honestum sit: nito
modo probant: polit btam utam iurtute effici. Qet lita lit: an
opa phye danda lit uelcio. Si sapiens aliquis mi2 e2 polit: ne
ego istam gloriosum memorabilem iurtute non magno estiman
dam putem. Que adhuc Cato at e dicta lit: eadem i2q2 diceve-
posres: si sequerere pironem aut Avistonem. Nec ignotas si his
istud honestum: non solum modo: sed & ut tuus solum bonum
uidetur: Qet si ita e2 sequitur id ipsum qet te uelle video: omnes
semper btos e2 sapientes. Hos ne iegitur laudas: et hanc eo2
inq2 siam sequi nos cenles oportere. Minime isto2 uo quidem
inquit: cum iuritutis hoc proprium lit easy re2 que secundum
naturam lit: hre delectum: que omnia lic exequauerit: ut in
utra2s: partem ita paria vedderet: ut inulla re2 electioe uteret
emimodi: iurutem ipam sustulerunt. Istud quidem inq2 optie
dias. Sed quero non ne tibi fiendendum idem lit: nihil dicenti boni
get non rechum honestus lit: reliquiar re2 discuruen omne tolleni.
S iquidem inquit tollerem: sed velinquo. Quonam modo inq2: si una
iurtus: unum stud quod honestum appellas rectum. Laudabile
decorum evit: notus q2to lit plribus notatum vocabulus idem
declarantibus. Id ergo inq2 si solum est bonum: quid hebis p2ea
quod sequare: Aut nihil malum n2li qet turpe in honestum.
indeco2: prau2: flagitiosum: fedum. ut hoc q2 plribus nomib2
inigne faamus. Quid preterea dices e2 fugiendum. Non igno
ranti inquit tibi quid lim dictur: sed ahquid ut ego suipicor

ex mea brevi responsione attipe cupienti: non respondebo ad singa-
explicabo potius qum ociosi sumus: nisi aliena puta totam Zeno
mis Stoicozqj sinam. Minime id quidem inqj ahenu: Multisqj
ad ea que querimus explicatio tua profecerit. Exprimur igitur
inquit et sibi Stoicoz ratio difficulus quicqj et obfcurus. Na-
tum et ingreco f mone hecipa quodamodo reſt: nomina nonarét
que nunc coluerido diuturna truit: quid cenſes latino fore.
Faaendum id quide est inqui. Si u Zenoni hauſt cum rem aliq
mueniſſe iulitata: iauditu qj ei rei nomen imponé: cur no
liceat Catoni. Nec uotantu expinu uerbum de uerbo nece eit
ut interpretes indiſti ſoleſ: cum ſit uerbu qet iide declaret maſ
minuſue ulitatum. Equide ſoleo etiagd uno greci ſi aliter.
non poſſum iide p[ri]ibus uerbis expriné: & tnputo concedi non
oportere ut greeoz uerbo utamur liquando mi ocairret La-
tinum. Nec hoc ephipus & acrato phoris poti[que] prodeume
mis & apopegmeis concedatur. q[ui] hec quide prepoſita certe &
reveda dicere hcebit. Benefaas inquit q[ui] me adiunas: et iſus
quide que modo dixiſt: utar potius q[ui] latinis. In ceteris ſubuètes
ſi me herentem indebis. Sedulo iqui facam: ſed fortuna fortis q[ui]
conave queſo. Quid: u hoc age poſſimus diminuis. Placet his
mquit: quoz ratio mihi probatur. Simulatq[us] natum ſit atal.

Hinc eum est ordiendum: ip[ro]m libi cōlahi et cōmendari ad
ſe conſuandum et ad ſi[mi]natum et ad ea que cōſuaturi ſint ſtat
eus diligenda. Alhenari auct ab interitu h[uius] rebus que iſtitum
udeantur aſſerre. Id ita e[rum] ſic probant: q[ui] anteq[ui]n voluptas
aut dolor attigerit ſahitaria appetant p[er]uèi al[ſp]nenturq[us]
contraria. q[ui] no ſteret niſi ſtatum ſiu[m] diliget et iſtitu

tineret. Fieri autem non posset: ut appeterent aliquid miſi ſentium
hrantur: eogest et se et ſua diligeret. Exquo intelliſt debet prim
ipsum ducu[n] ſe aſſe diligend[ō]. Inprimapris aut naturalibus
diligendi ſui pleriq[ui] ſtoici no putat uoluptate e[ē] ponendam.
quibus ego uehementer aſſentior: ne ſi uoluptate natura in po
ſuiffet, his rebus uideatur que prime appetuntur: multa tur
pia ſequantur. Satis aut argumenenti e[ē] uidetur q[ui]obrem illa que
nature prima ſunt aſſata: natura diligamus: q[ui]e est nemo quiu[n] a[i]
utu[n]us h[oc]eat: aptas malit et integras o[n]mes partes corporis/q[ui] eode
uſu iminutas et detortas h[re]. Cognitiones aut reſt: uel ſi hec uba aut
minus placent aut minus intelliguntur. Catalepsis
appellemus h[oc]. Eas igtur ip[s]a[que] aſſcendas arbitramur: q[
heant quidquam inſe q[ui] complexum et continens ueritatem. Id
aut in parus intelligi p[ot] quos delectari udemus etiam ſi eog[ui]
nib[ui] interſit ſiquid e[re] perſe ip[er] uinuerit. Artes etiam ip[s]
pp[er]ſe aſſumendas putamus: tamen quaſi ſit i[hi]s aliquid diq[ui]
aſſuprione: tum q[ui] confent ex cognitio[n]ibus et c[ogn]ineat q[ui]da
inſe ratione c[ons]titutum et uia. Aſſa[ta] aut aſſentione mag[is]
nos alienatos e[ē]: q[ui] aceteris rebus que ſunt contra naturam ar-
bitrantur. Iam membro[que] idest partum corporis: Aha uidet
p[ro]pter eog[ui] uſi[n] naturalia e[ē] donata: ut manu crura pedes.
ut ea que ſunt intus [corpore]: quod utilitas q[ui]ta ſit a medi-
cis et a[di] disputatur. Aha aut nullam ob utilitate quaſi ad que-
dam ornatum: ut cauda paui[n]i: plume uerſicolores colib[us].

Vivis manē atque barba Hec diamet fortasse ien[i]nus. Sunt N.
quali pma elemeta nature: quibus ubertas orationis adhibe[i]
ux potest. Nec equidē eam cogito inſectari: Veytīn c[ui] d[um] rebo

ge anchoribus dicas ipse res uerba tibiunt. Ita fit tum granor tum etiam splendidior oratio. Est ut dias ingi. Sed tamen ome q[ui] de re boni dilnade diatur: mihi p[ro]clare dia uidetur. In h[ui]s modi aut d[ic]e v[es] ornate uelle: p[ue]vile e. Plane aut et perspiciue expedire posse. d[oc]i et intelligentis uiri. Proq[ue]diamur igitur: q[ui]n inquit abh[is] pr[ati]s nature d[ic]es. Timus quibus congruè debent que secuntur. Se- quitur aut p[ro]ma diu[i]sio hec. Estimable e[que] diatur. Sic ut opinor: appellamus id: q[ui] aut ip[ro]m seandum naturam fit: aut tale q[ui] efficiat: ut selectione digni propter a[bit] qu[at] aliquod pondus h[ear]t digni estimatoe qua ille anxiari uocat: Contraq[ui] est imable q[ui] fit superiori contrarium. In ius igitur ita constitutis: ut ea que [s]m naturam iunt: ip[ro] p[er] se sumenda iunt: contrariaqi i tem vei[sc]enda: primi est officium (id appello catheon) ut se confu[et] in nature statu. De i ce ps ut ea teneat que se andum natura iunt: p[ell]atq[ui] contra ià que iuenta selectione et item re electione sequiuntur. Sequitur de i ce ps cum officio re lecho. Deinde ea perpetua: Tim ad extremi com[an]tis: consentanea[que] nature: in qua p[ro]mi inee in ap[it] et intelligit quid fit: quid iere bonum diu pos[it]. Prima est et consiliationi homiis ad ea que iunt se andum naturam simulatq[ui] accepit intelligentia uel. notionem potius quam appellat illi: iudiq[ui] rei agen d[ur] ordinem et ut ita d[ic]a concordiam. Multo eam p[ro]vis est maui: q[ui] omnia illa que p[ro]mi dilexerui: atq[ui] ita cogitatione et ratione collegit: ut statueret ieo q[ui] homologiam Stoici. nos appel- lemus coniementia li placet. Cum i[gu] i eo id fit bonum quo oïa referenda iunt: omnia honeste facta: ip[ro]m[que] honestum q[ui] tib[om]s diatur q[ui]s post oritur: tamen id s[oli]um ui p[ra] et dignitate ex petendum est. Cum u[bi] illa que officia e[que] dixi: propter seantur ab

collocat[ur] s[ui]n[um illi]d[h]o[n]s
p[er] se lai[d]and[u] et ex p[er]e[i]diu
boni[n]q[ui] d[omi]n[i]que s[it] i[eo]

con[ant] ut q[ui] s[it] p[ro]ma nat[ur]e
pp[er] mihi e[que] ex p[er]e[n]diu

initijs nature: ad eam hoc referri nece est: ut recte dicta possit: omnia offi
aa eo referri: ut adipiscamur: principia nature: nec tamen ut hoc lit
bonoqy ultimam: ppea qnd met iprimis nature conlationibus ho
nesta acho. Consequens est et post oritur ut dixi. Est tamen eum
naturam: multoq nos ad se expetendam nagis hortatur: q[ui] supiora
omna. Sed evehoe p[ro]mum error tollendus est ne quid lit qui estimet
ut duosint ultima bonoq: ut s[ia]u propofitum lit collimare haſta
aliquam aut lagictam: s[ia]t nos ultimam bons diximus: sic illi
facere omna que possit ut collimet et tamen omna faciat quoad
propositum affequat. Sed hoc qualiſ ultimam quale nos ſimum
inima bonum dicamus. Illud aut ut ferat qualiſ ſeligend[us] no ex
petendum. Cum aut omna officia apnapijs nature profiſcat,
abysdem nece e profiſa ip[am] lap[am]. Sed q[rad]modu lepe fit
ut is qui comendat us ſit aliam p[tris] eum ſraat au comendat
ſit: q[ui] illum aq[uo]ſit: minime mirum e p[ro]mum nos lapie comen
dari abinitijs nature post aut ip[am] lap[am] nob cariore fieri q[ui]
illa ſint aquibus adhanc uenimus. Atq[ui] ut membra nob ita data
ſint: ut ad quandam roem uendi data e[que] appareant: sic ap-
petitio animi qua h[orme] grec[ie] uocatur no ad q[ui]us genus uite
ſed ad quandam forma[mi] uendi indetur data: iteq[que] et ratio et
perfecta ratio: vt h[ist]eioni a[ctio] saltat[ur]i mot: no quinſ
ſed certus quide est datus: sic uita e agenda certo g[ri]e quodam
non quolq[ui] q[ui]t genus conveniens consentaneuq[que] dicimus. Nec n[
quib[erna]tioni aut medic[ie] ſinite lap[am] e[ce] arbitramur ſed
actioni illi pot[us] qua diximus et saltationi: ut in arte ipa id[ur]
no foris petatur extre[m]ui idest artis effectu. Et est tamen
etiam alia cum his ip[is] ar[abus] lapie diffimilitudo prope[ta] q[ui]

h[uius]modi ſi]litude[m]e o[n]  
ſint ſtraenda ut collimet

in illis que recte facta sunt, non continentur tamen omnes partes e-
quiuris costant. Que aut nos aut recta aut recte facta dicamus si
placet. Illi aut appellant KATÓΡΟΣ, omnes muos utuntur
continent. Sola lapia in se tota conversa est. Actum idem in ceteris ar-
tibus non fit. Inflat aut mediant et quod natoris ultimam: cum
ultimo lapie comparatur. Sapia et animi magnitudine copleat
et justitiam ut omnia que homini accident infra se eam inducet
quod idem inceteris artibus non contingit. Tenere aut utitutes eos
ipas quæ modo mentionem feci, nemo poterit nisi statuerit in
im eo quod interlit aut differerat alidem ab alio per honesta et tur-
pia. Videamus nunc quod fit preclare illa que iam posuisset.
Cum hoc sit extremum sentis, credo me iacui qæt EX OS, greeni
diant: id dicte tum extremum, tum ultimam, tum limam. Lice
bit. N. finem pro extremo aut ultimo dicere. Cum hoc sit extra
mum congruentem nature, conuenire quæ necessario seget
omnes lapientes semp feliciter absolute fortunateem: nullare
impediri: nulla prohiberi: nulla egere. Qæt aut cotinet non mag
eam disciplinam dequalo quor: quæ utam fortuna apud nuas: id est ut
qæt honestum sit: id soli boni iudicemus. Potest id quidem fide et
copiose, et omnibus electis limis ueris gravissimis, sententiis
rhetorice et augeri et ornari. Sed colectavi ame stoico brema
et aucta delectant. Concluduntur igitur eo quæ arguisset se: Qæ
e bonum omne laudabile eæ. Qæt aut laudabile e: omne eæ honestu
Bonum igitur qæt est: honestum e. Satis ne hoc coclusum undet.
Certe qæt eam effacabatur ex his duobus que evat lupta in eo iude
eæ coclusum. Duo quæque effecta coquio e: contra lupta dicta
solet: non omne boni eæ laudabile. Nam qæt honestum sit lauda

bile êc conceditur. Illud aut per absurdum bonum êc aliquid  
qcd non expetendum lit aut expetendum qcd nò placens aut sì id  
nò etiam diligendum ergo et probandù etia ita laudable id aut  
honestum Itafit ut qd bonum lit id etiam honestum lit. Deinde  
quero quis aut de misa iuta possit glorari aut nò de beata De-  
sola igitur bta exqua effiatur gloriatione ut ita dicta dignam  
ec btam iuta qd no potlit quidc nifi honeste iute iure còtinge'.

Itafit ut honesta iuta bta iuta lit. Et quomà is cui contingit et  
ure laudetur it inigne quiddam ad deas et ad glori: ut ad  
ea que tanta sìnt btus miè dia iure possit idem de iuta talis  
muri rectissime dicetur. Item si bta iuta recte cernitur qd hone  
sum est id bonum solum hùndum est. Qd uò negari millo mo  
possit. Quem inqi stabili et fumo et magno animo què fortem  
uvum daimus effica posse nifi constitutum lit nò ee malum  
dolore. Vt. N. qui mortem imalis pònit non potest ea no timè  
sic nemo ulla ìre potest id qd malum ce decernit nò cware idq.  
contemne: Quo posito et orùm aſſenſu probato: illud aſſumit  
eum qui magno lit animo et forti: omnia que cadè in hominem  
possint: despicere et promillo putare. Que cum ita sìnt effec  
tum est. nihil ee malum qd turpe non lit Atq iste iur altus et  
excellens magno animo uere fortis intra se omnia humana chù  
cens. Is inq. quie efficè uolumus: quem querimus certe et co-  
fidere ſibi debet et ſue iute et acte et còsequèti et bon de se in  
dicare: Statuens nihil mali posse madè sapienti. Exquo intel  
ligitur idem illud solum bonù ee qd honestum lit. idq. esse  
bteuiere. Nec uò ignorò uarias phyziq simas. eoz dico qui ſum  
nium bonù qd ultimù appello i animo poneret quas qzq. in-

trose quidam se aut iunt, tīnōmo ijs tribus quin iurtutē a ſumōbo
no ſegregauerit cī aut uoluptate aut uacutate doloris aut prima
nature ſumis bonis ponēret, ſed & alteris tribus quu manca ſore pu
tauerunt ſine aliqua accesseſione iurtutem ob eamq[ui] tem trum eaz rey
quas ſupradixi ſingulis ſingulas addiderunt. His tamen omnibus eos ante
pono auſinodiunt ſunt qui ſimum bonum in Aio atq[ui] in iurtute posuerunt.
Sed tamen perabſurcli et ijs qui cum ſiā unere ultimā bonoz et qui illim
rey driam e[que] dixerut atq[ui] ita ſapiētem btum ſore nihil alud alij momēto
ullo anteponerem ut quidam ad h[ad]emici coſtituſſe dicunt extremum
bonoz et ſimum mun[que] e[que] ſapientis obſitere uſis aſſent[er] ſus firme
ſubſtineſſe. His ſinguhs copioſe reſponderi ſolet. Sed que perſpiau ſiut lōga
e[que] nō debent. Quod aut aperti q[ui]ſi electionuſa ſit abh[is] rebo que cōtra
naturam ſint e[que] rey rey que ſunt ſm n[unc]m tollatur demu omnis ea que
queritur laudetureq[ui] prudentia. Circumſtritps i[gn] his ſijs quas poſui
et ijs que ſi[le]s e[que] ſt[em] velinquitur ut ſimum bonu ſit uuiē ſiām adhi
ben tem e[que] rey rey natura eueniant ſehgentem que ſm n[unc]m et ſique etiam
cōtra naturā ſt[em] reiſaen tem idel[que] cōuementer cōguenterq[ui]nem nature ſed
icetis artib[us] cum chatur artificiōſe poſteu quodāmo et cōſequēs putandum
est q[ui]t illi epigenematione appellat. Q[ui]d aut i[no] ſapien ter diam id appime
recti ſime d[ur]i. Quicquid h[ui]s ſapiēte proſpicio[re] id cōtino debet expletum
e[que] oib[us] ſins p[ri]bo. In eo. u. poſt[em] e[que] id q[ui]cham e[que] expetendui. Na[ut] peccatu e[que]
priam p[de]e[que] parētes uiolare ſana d[pe]caulari q[ui] ſt[em] i[ſe]ſu sic timē sic merē sic i[mi]bi
die e[que] p[ec]t[em] e[que] ſi ne eſſu. Vex[em] ut hec n[ō] poſteris et i[no]ſe p[ri]tuo ſed i[mi]p[er]mis cō
tinuo p[ec]taſt[em] sic ea q[ui] p[er]ſaunt a iurtute ſuſcepto p[er]ma n[ō] ſt[em] perſectioe recte
udicāda. Bom[em] aut[em] q[ui]d in hoc ſimone toti[es] uſurpatu e[que] id et diffinitio ex
phicetur. Sed e[que] diffinitiōes pauli oppido i[mi]ſe diſſert et t[em] eode l[es] p[er]ſpectat. Ego
aſſentior Diogeni qui bom[us] diffimerit id q[ui] e[que] natura abſoluti. Id aut [se]n[ts]

tlld' et qd'prodéet ophelé h ficappellem motu aut statu eè dixit e nã absoluta.
Cuiqz reez notioès tais fiait fi aut usu aliquid cogitui lit aut coniicteo aut lilitudie
aut collatoe rationis / hoc quinto qd' eximui pòui bonu notia facta è. Cuiu. abijs
tebò qſt' ſimnam Ascèdit auius collone vois/ tu ad notoem boni peruenit. Hoc
at ipm bonu nò accessio neqz crescendo aut aì cetis còputàdo ſed. pù iua et
ſentim et appellam boni. Vt. m. mel et. dulaſſum è ſuo in proprio grie ſapoïs nò
còpatòe cum alijs dulce èeſentitur. Sic bonu hoc de quo agim èt illd'qde plùmi
estmanduì ſed ea eſtimato grie ualet nò magnitudie. Hâ aì eſtimato g axia de
neq ibom nuata ſit, ìrurſi imliis qutucuqz eo addideris inuo grie manebit. Alia
è iſ propria eſtimato uututis g grie nò crescendo ualec. Nec uò pturbatoes aiozz
qui uta ifpniètum miſam acerbàq, reddiit quas grea patho apſtànt potam ego
uebù ipum itpòtans morbos apſtare ſed nò conueiet ad oia. Qis eum miſicochâ
aut ipam itacundiâ morbù solet dicè. At illi ducit pàttbos. Sic pturbatio noie
ipoutiòsa declaravi indetur nec hec pturbatoes in alia niah moletur. omefqz hec
ſt grie quattuor: pàttub plùres. Egitudo lìbido formido Stoya coi noie corpoïs
ec aì hedonen apſtallè ego malo lentia apſtare qg rgetis aì elatòem uoluptanam.

Perturbatoes aut illi nature ui cùmouët oiaq, ea opioès ſi ac iudia leuitans. Itaqiys
ſapiès ſempuacabit. Ome at qd'hòestu ſit id eè pp ſe expeſèdu. Coe nob è aì młoey
alioz phyoz kijs. Preter n. tres diſuplias g uurtutè a ſumo bono excludiit cetis oib
phys hec è tuèda ſnia, maxie tr ijs ſloyas q nihi alud in bonoz nùo ſi honeſtù èe
uoluerit. Sed hec qde è pſaalib et expedita deſonio. Qs è m. aut q unq iuit
autauaitha ta ardèti aut ti eſſenatis cupichitaro ut ad eandè ipam reè qua adi
pila ſeelè quous uelit nò mlijs ptib malit ad ſe ſe om impuìtate ppoita ſine
ſianove qz illo mò puenire. Qua uò utilitè aut què fructi petères ſare cupim
illa que ocultanobis ſuit quò moueàtur quibqz d'cauis ea uſant in celo. Quis
aut tam agerehbus iſtuins uuit aut qins còra ſtudia nature ta nehemètere
obdurant ut arebus cogniioe chigms abhorreat ealq fine uoluptate aut utili

aliqua nò requurat et prombilo putet. Aut quis è qui maiòz aut Africanoz aut ei què tu òre lemp bales proau mei cetoyz uiroz fortù atq omn urtute p[]f[]antù ftà dicta consilia cognosces nulla àio affixatur iuoluptate. Quis aut honesta ífamihà íshruitus et educatus ingenue nò ipa turpitudie etià si ei lelura nò lit offenditur. Quis àio equo widet eu què impure ac flagino se putet uuiere. Quis nò oderit sordidos uanos Leues futles. Q[]ui aut dica potat si turpitudine nò ipam perle fugièda èe statuerem quo min hoic tenebras et solitudine nacti nullo dedecore se abhineat mi eos p[]le se ditate sua turpito d[]uo deterrecat. Innùlia dia posuit i hanc siam sed nò necessè est. Nihil h[]e deq min dubitari possit qi et honesta p[]le se expetèda et eode mò turpia p[]le èe fugienda. Constituto aut illo deq àidixim q[]et honesti lit se fit m[]adù èe qu[]a illa media q[]e exo comparètur. Stultità aut et temeritate et iustitia et ítempantia ài diamus èe fugienda pp eas res q[]e ex ipis euemát nò ita diamus ut ài illo q[]e d[]o positi è solu id èe malu q[]e turpe lit hec p[]ugnare uideatur o[]to p[]pea q[]e ài nò ad corporis i[]comodù referuntur sed ad turpes actiones q[]e oriuntur e utijs quas h[]grecè catios appellant iuia malo q[]ui malitas noiare. Hee tu i[]q[]ui Cato iberis illustribus et id q[]el ius declaratibo. Itaq[]ui mihi uidevis latine docere p[]h[]yam et ei quali autematem dare que quidè adhuc p[]egunari rome uidebant nec essè re se n[]bis finib[]o et istam maxime p[]p[]limatã quandâ et reez et uerboru tenutatè. S[]cio h[]e quodam qui q[]uius lingua p[]h[]ylo[]phari possint nullus w[] par[]titionibus nullis diffationibus utiuntur ip[]i qui dicta se ea se modo probare quib[]o natura t[]am affentatur. Itaq[]ui iberus minime obstruis n[]o m[]i è ap[]d[]o eos diffèrèdi labor.

Quare attèdo te studio se et quæc[]uiq[]ui reboh[]us de quib[]o h[]c p[]mo è noia impos[]me - morie mando. Mihi h[]erit iſdem iſtis fortasse ià utend[]u. Virtutibus igitur recus time mihi uidevis et ad consuetudinem uè o[]vois iuia posuſſe contraria. Q[]d[]o h[]nuctuablè è p[]le ip[]um id eo ip[]o iuio noianum p[]uto u[]l[] et autio daim

j è soli boni i celli necè è p[]erìs id q[]e honesti lit

uitupari. Sin catian inali tam dixi ſſes ad alud nos um certu uitum
cosuerido latina traduceret hoc omi iuxiti uitui cotivario nomi e appoit.

Tum ille his iſt ita posuſ maui ſequitur magni còtenio qua truetatam
aperipathenas molli. Eſt h. eoz còſuerido dicendi nò ſatis ac i ta pp. 1g
nonê chaletiœ. Carnades tuus egregia quadâ exeritatoe i chaletias ſum
maq eloqutra vê iſi um disſeimen adduxit propter ea q. pugnare nò
delitit iomibac ques ſhone que debons et malis appelleur no eê reez stoias
cu peripathenas controuſiam ſed noium. Mih aut nihil tam perſpiau
uſetur q. has ſnias eoz phyozz vê inter ſe magis q. uerbis diſſidere ma
torem multo hre stoios et peripatethos reez omio diſcrepantiam q. uerboz.

Quippe cu peripatetia oia que ipi bona appellât pertinê chaît ab bte uiuèdum.
Nostri uò q[ui] est estimatoe omio alqua dignu ſit compleci uta btam putent.

An uò certi quicq[ui] p[ot] eê q[ui] illa ratio eoz qui dolore i mli[s] pon[ut] nò poſſe
ſapiem b[ium] e[que] i ca[ileo] torqueatur. Eoz au[ti] qui dolore i mli[s] nò h[ui]
ratio certe cogit uti i omib[us] tormétis c[oe]ſuerit bt[ia] uta ſapiet. Et h. ſidoloč[es]
c[oe]ſdem tollerabilius patiantur qui exapuit eos prop[ria] q[ui] leuori d'cau[a]
opimo facit nò natura u[m] doloris aut maurore aut minore. Ne ill[ae] quid[em]
est c[os]entaneu[ut] ſi cu tria g[ui] bono[zz] ſint que ſima è peripateticoz[que] bea-
tior quiſq[ui] ſit quos ſit corporis aut exote[m]is bom[is] p[len]ior ut hoc idem
approbandum ſit n[ob] ut qui p[ra] h[ear]t e[oz] q[ui] i[c]orpo[ē] mag[ui] estimantur
ſit beatior. Illu[m] corporis comodis compleri bt[ium] uta p[ut]at / n[hi] m[hi]l
minus. Nam cu uta placeat nec e[oz] quid[em] bono[zz] que nos bona nature ap-
pellamus frequëntia beatiorè uta fieri aut mag[is] expetèd[à] aut pl[ui]s esti
mand[à] Certe n[un] ad bt[ium] uta p[rim]o[m] multudo corporis comodoz[que].

Et h. ſiualere et ſapere mag[is] expetendu[que] ſit q[ui] ſape ſolu[n] neq[ui] tam ſi utruq[que]
ſit estimatoe dignu pl[ui]s ſit c[on]noti[u] q[ui] ſape ip[ui]m ſeparatam. Na qui uta
l[itu]dinè estimatoe alqua digna u[de]am, neq[ui] t[em] e[que] i bom[is] ponim[em] idem

cæ nullâ eê tantâ estimationem ut ea iurtuti anteponatur quod idem peripateti
a nò tenet quibus dicèduî e que et honesta actio sit et sive dolore cæ magis eê
expetendâ qû si eê cadem actio aì dolore. Nobis alì iudetur. recte fec`ne posita
Sed pòt ne rezz major eê diffensio. Vt. N. obfuraatur et offunditur luce solis lu-
men lucerne et ut interit magentudie maris egei ſulla murie et ut i duntijs
cresi termini accessio et gradu unì ea uiaq e hine iuduâ ſie nim fit is bonorùi
ſinis què ſtoia dictâ omis ſi rezz i corpore hazz estimation splendorc utiutis et
magentudine obſuretur et obtuatur atq[ui] interat nece eê. Et quâmodum
oportunitas ſic. N. appellemus eutheriâ nò fit major productòe tpris. hùt. N.
ſumi moduì queq opònina diantur ſic recta effectio cathortolin. N. ita appel-
lo q[ui]n rectu] factum cathortomia. Recta i] effectio ite] cœmèmètia. Demq[ui]
trumpbomu quod i eopolitù è ut nature cœsentiat cœſcedi acceſſionem nullâ habet.

Vt. N. oportunitas illa ſit hec d'quibus dixi nò ſuit tpris p[ro]ductòe maiora obcâq[ui]
cauam floias nò iudetur optabilior nec magis expetèda brâ iuta ſi ſit longa
q[ui]ſi breuis utiutur ſimili. Vt ſi coturmi laus illa eêt ad pedê apte convenire
neq[ui] multi coturmi paucis anteponerentur nec maiores minorib[us] Sic q[ui]
omê bonu] cœmementia atq[ui] oportunitate ſimtur nec pli]a p[ra]nauiub[us] nec lon-
ginqua breuioribus anteponèt. Nec uоſat[s] aate diat ſi bona valido
p[er]vis eſhmâdaſit longa q[ui]breuis ſapie q[ui] uſus longiſlim[que] ſit pleruni. Nò
i'telligunt ut utiudis estimationem sp[at]io iudicari iurtutis opòtunitate ut iu-
deantur qui ill[ud] dictâ idê hoc eê dicturi bonam] mòtem et bonu] partii meloem
Longu] eê q[ui]breuê. Nò iudet alia breuitate p[er]vis estimari alia duiturnitate.

I taq[ui] consentanem e] i]s que dictaſt vœ illox qui illu] bonay finê qu'd'apptlem]
extremu] q[ed] ultum] putet cœſcere posſe i]ſcl[é] placere eê alu] alio eti] ſapietorè
ut e]q[ui] alu] magis alio uelspeccare u]r'ecte facere q[ed] nobis nò liceat dicere qui
cœſcere bonoy ſinè nò putamus. Vt. N. qui demerſi ſunt in aqua nihi]o mag-
resſi]ware posſunt ſi longe abſunt al]umo ut iâ i]q[ui] posſunt emergere q[ui]ſi

et ac cœnt ipfundo. Nec catulus ille qui iam appropiquat ut uideat plus
cumt q[ui]s qui mo è nat[ur]. It[em] qui proceſit aliq[ui]tul[us] ad iuſtutis aditum m
hilomin[i]mißura è q[ui]lle qui miſi p[ro]ceſſit. Nec mirabilia uideri i[nt]elligo. Sed
cui certe ſupiora firm[ae] ac ueta ſint bis auit ca c[ons]entanea et c[ons]eg[tnia] ne d'eoz
quidè è iuſtate dubitandum. Sed q[ui]q[ui] neget nec iuſtutes nec uita c[ons]c[er]è et t[n]
uitu[n]q[ui] eoz fundi quodam modo et q[ui] dilatari puat[ur]. Diu[i]tus a[ut] Diogenes cen
ſeit ca modo i[mi]m h[re] ne quali duces ſint aduſluptate et adualtudinè bonâ
ſed et ut i[que] ca c[ot]ineat n[ò] idè ſicè cas iuſtute neq[ui] c[et]eis artib[us] adq[ua]s èe
dux pecunia p[ot] c[ot]ineat a[ut] non. I[ta]q[ui] ſinuſuptas a[ut] ſi bona uahtudo ſit
ibonu diu[i]tus q[ui] i[bi]os èe p[on]edas aut ſiſapia boni ſit n[ò]ſequi ut et diu[i]tus
boni èe dicam. Neq[ui] ab illa ve que n[ò]ſit ibonu id q[ui] ſit i[bi]om c[ot]inei p[ot]
obera[q] cauiam qua cogitato[es] c[ô]preb[es]io[ſ]q[ui] rezz eq[ub]i efficauntur avres ac l[]
appetitiones monet ci diu[i]tie n[ò] ſint i[bi]onu nulla ar[si] diu[i]t c[ot]inerei p[ot]eſt.

Q[ui] d[i]s d'artib[us] c[ô]cedam iuſtutis t[in]o[n]ſit eade[re] v[o] p[pe]ri q[ui] h[ec] p[li]rime c[ô]mendato[rs]
et exercitato[rs] indigeat quod idè i[ar]tib[us] n[ò] ſit et op[er] iuſtus ſtabilitate firm[i]
tate c[ô]ſtantia totus uite complectatur nec h[ec] eade[re] i[ar]tib[us] èe uideamus.

De einceps exphatur d[iv]ia rezz qua ſi n[ò] ulla èe d[ic]e[re]vemus c[ô]ſunderet omis
uita ut ab ar[is]tone neq[ui] ullum ſapientie aut op[er] mueniret ci int[ea]s res
que ad iu[i]ta degendam p[t]inneret miſi o[m]no intereet neq[ui] ullum delectum
adhiberi oporteret. I[ta]q[ui] ci e[et] ſatis c[ô]ſtitut[i] id ſoli èe boni q[ui] e[et] ho
neſt[i] et id malu ſoli q[ui] d'turpe t[ui] becint illa que miſi ualereſt ad b[re] miſeue
uemendum aliquid t[n]i q[ui] differeret èe uoluerut ut e[ent] e[oz] alia eſtima
b[li]a alia c[ot]ra alia neutrii. Queq[ui] a[ut] eſtimanda e[ent] e[oz] i[ali]ſi ſatis èe ca[n]e
q[ui]obrè quib[us]da anteponeretur ut i[na]lualtudine ut i[nt]TEGRITATE ſenſi[ui]
uit i[de]lo[lo]ris uatutate et glorie diu[i]tia[q]z ſimuli rezz. Alia a[ut] n[ò] èe eiuſ
modi. I[te]q[ui] e[oz] q[ui] n[ill]a eſtimato[d]e digna e[ent] partim ſatis h[re] ca[n]e q[ui]obrè
reicerentur ut dolore moeb[i] ſenſi[ui] amuſionè p[au]uptate i[gn]ommi filia

["contra, hoc, i.e., contra, hoc, i.e., propoegne, non", "hoc, partim non. Ita, e.g., hinc illud e.e. exortu quidem preëo, gmenon, non autem uteretur in lingua copiosa factis tamen non ibidem nonis quod nobis hanc iopi lingua non conceditur, quidem tu hanc copiosam etiam dicte soles. Sed non aliam est quo fœalius ius uerbi intelligatur, huius uerbi coem fœendi zenonis exponere. Utinam inquit nemo diat in regia regem ipsum qualiter produci e.e. ad dignitate etiam est proelegmenon, sed eos qui aliquo huc nore sunt, quos ordo proxime accedit ut secundus, fit ad regnum p[ro]p[ro]posita p[ro]posita in iuta non ea que p[ro]mido loco sunt, sed ea que seaidi loci obtinens proelegmena id est produc[ta] noientur. Quæ uel iuta appedem id erit uerbum e uerbo ul[]p[ro]promota et remota uel ut dud[em] diximus p[ro]posita ul[]p[ro]p[ro]p[ro]p[ro]p[ro]p[ro]p[ro]

H am quia lapia è couenens acto est, ni illoptinèni gne qd'dixi. Qd'aüt hone
stas actues affert et effiat id efficaës diu pòt. Hec qù ppoïta dicem partim
sunt pseïpa partim qd'aliquld effiant partim utrùq. Perse ut quidà hiſ
oris et multus ut staus et motus in quibus sunt et pponenda quedâ et
teuicenda. Alia obea rè ppoïta dicentur qd'ex se alud efficiit ut peauïa
alia aüt ob utrùq rè ut itegeiſentus ut bona ualitudo. De bona aüt fاما
quà appellât eudoxion aptius est hoc loco bonafamè appellare qù gloriam
crisipp quide et Diogenes detracta utilitate ne digitù quide porrigèdui èe
dicebat quibus ego uichermenter affentior. Qui aüt post eos fuerit ai Car
neadem ſiutinè no postet, hæc qua dixi bonafamè ipse ppipæ pp se ppoſitam
et ſiutenda èe dixerit eèq hois idemui et liberali educati uelle bì audire
aparènto apropinquis abons etia uiris idq. pp rè ipam no propter iſum
diaitq ut liberis còſultu uelim etia ſi posumi futuri ſunt pp ipos ſic ſuture
post mortè fame trè eè propter rè etia detracto uſu còſulendù. Sed qd'è ho
neſtum ſit id ſolum boni èe dicam, còſentaneu trè è ſungi offioa ni id offiau
nec ibons ponam nec imalìs. Eſt aliquid ihis rebus probable et quide ita
ut eius ratio reddi poſſit ergo ut etia probable act ratio reddi poſſit. Eſt
aüt offiau qd'ita factu est ut eiſacti probable ratio reddi poſſit. Exq. itelligtr
offiau qd'dam medu èe qd'neq ibons ponatur nec i contrarijs. Qm que
ihis rebus que neq iuertutibus ſunt neq iuutys ètì quiddà qd'uſiu pòt èe
tollendù id nò è. Eſt aüt eius gniſ acto qù quedâ et quide talis ut ratio po
ſtulet agere aliquid et facere eoq. Qd'aüt vòe acti ſit id offiau apptam?

Eſt iſ offiau el gniſ qd'neq ibons ponatur nec i contrarijs. Atq. perſpiaui
etia illud è iſ ins rebus medijs aliquid agere lapietem. Indicat iſ aì agit
offiau illud èe qm miſ fallitur iudicando. Erit i medijs rebus offiau
qel efficiur etià hac còduſione vòis. Qm. uadem èe quòddam qd'rede
ſacti apptèm id aüt è perſedù offiaum. Erit aüt etiam in chatum ut

si iuste depoliti reddere i recte factis lit. ioffiajs ponatur depolitum reddě. illo. h. ad dito iuste faat recte factum. Per se aut hoc ipsum reddere ioffiao pomitur. Qui n. nò dubiù è quin ibis q. media diam. sit alud lume diu alud venaendum. Quicquid ita fit aut d. omni officio continet. exquo intelligitur q. seipos omnes natura diligit. tâ iſpiètem iuptur. qui e'm naturâ ſint relectur. uq. contraria. Ita è quodda eò officiau ſapièts et iſpiètis exq. effat uersari ibis que media diam. Sed al. ab his omnia profià ſcantur officia nò ſine cauà duntur ad ea referri omnes n. as cogitatoës i his et exceſſum euta et iuta maionè. Inquo. h. plià ſunt que e'm naturâ ſit hui' officiù è iuta manere. Inquo aut aut ſunt plià contraria aut fore nuditur hui' officiù eſt e iuta excedere. exquo apparet et ſapièts eè alio'n officiau excedě euta cum bùs ſit et ſulti manere iuta cum ſit miſer. Nam boni illud et ma lum qd' ſepe iam diuè è postea còsequitur. Prima aut illa nature ſine ſeaida ſue contraria ſub iudiau ſapièts et delectum caduit èq. illa ſubiecta q. matia ſapiètic. Itaq. et manendi. Nam neq. h. quis: iuirtute retinentur iuta neq. uq. quibuscime iuirtute ſunt moris è appetenda ut ſepe officiau è ſapièts desſere aita cum ſit beati ſimi ſi id oportune facere poſſit qd' è comenenter nature uuiere. Sic h. enſent oportunitatis èe bte uuiere. Itaq. a ſapià papiitur ſe ipam h. unxerit ſapiès ut velinquat. Q. obrè ai iutozz ita uq. nò ſit ut cauam aſſerat mortis uoluntarie perſpiau eſt et al. ſtultozz qui idem miſſi ſint offi cium eè manere iuta ſi ſint i majori parte eaz. vez quas e'm ſam è diam. Et q. m. excedès euta et manès eque miſer è duntur iotas mag. ei iuta ſugi endam ſac. Nò ſine cauà d. h. qui plibò nàlibò ſui poſſi ſint eè iuta ma nendum. pertinè aut ad te arbitatur intelligi natura fieri ut liberi aparè tibus amentur aquo iuto perſectam communem em humani gr. ſoacetatem perſequitur quod p. m. intelligi debet figura membris q. corporum qui ipa declarat procreandi anatura hitam eè toem. Neq. uò hec iuſe coguere

iuta et ingrande vobus
bis revs qual. ſuppedix moneda

pos sent ut natura et procreari uellet et diligi procreatos nò curaret. Atque etiam ibi stiis uis nature in spira pòt quæque iſetu et i eductòe labore ei cernim nature iſiis uocè audivi n? Quare p[rae]ſiui è natura nos adolore abhorre? Sic apparet anatura ſi ut eos quos genuerim amem impelli. Ex hoc naſtura ut etiam communi hoium inter homines naturalis ſit commendaio ut oporteat hoitem ab homine obid iſum q[ui] homo ſit nò alieni iunderi. Vt. h. imembris alia ſi tanq[ui] ſibi nata ut oahli ut aures aliqua etiam ceterozmembroz uſum adiu uant ut crura ut manus ſic imanes quedam beſtie ſibi ſolum nate ſunt. At illa que iconcha patulapina dicitur iſq[ui] qui enate concha quiq[ui] eam auſtodit p[ro]notheros uocatur i[que]s ai ſe recapit i]cluditur ut iudeatur monuille et cauere. It[que] formice apes aconie alioz[us] etiam cauia quod faciuit. Multa ma gis hec c[ognitio] est homis. Itaque natura ſi apti ac cetus c[ogni]a (au)itates.

Mundum aucte centent regnuni deo[que] eis quod comune urbe[m] et c[ui]tate hominu[m] et deo[que]t et unu quodq[ui] num eius mundi e[que] parte. Ex quo illud nature c[ogniti] ut comunem utilitati n[ote] anteponam. Vt. h. leges o[rum] ſaluté ſingulo[que] ſaluti anteponuit ſic nur bonus et ſapiens et legibus parés et auilis offa[ci]nò ignarus uallitati hoium p[rae]ſumus alia us aut ſi e[que] c[ogni]tuit. Nec ma[n]gina[mi]p[di] est p[rae]ditor p[ri]e q[ui] c[ogni]tis utilitatis aut ſalutis debtor p[rae]ſi aut utilitati aut ſaluté. Ex q[ui] ſit ut laudandus ſit is qui mo[n]t[em] aſſeptat pro re. p[ri]n[que] docet carioré e[que] priam nobis q[ui] noſinetip[os] q[ui] illa uox i humana et ſcelerata diatur e[que]t qui negat ſe re aſiare quomnus i[ſi]s mortus terram o[rum] deſlagratio c[ogniti]atur quod uilligari quodam ueris prouitiari ſolet certe ueru è etiam ijs qui aliquando ſutur ſint e[que] p[ro]pter i[ſos] c[ogni]ulendu[m]. Ex h[oc] a[que] affectio testamèta c[ognenda]t[que] mori etium nate ſint q[ui] nemo[ſi]ma ſoliudie utam agere uelit ne ai inſinita quodam uoluptatum abindita ſi ale intelliptur nos ad c[ognitio]em congregato[m] hominum et ad naturali c[ognitati] e[que] natos. Impellimur aucta natura ut pradé uelim q[ui] p[rae]ſumus un[que]s, docendo rationib[us] prudétié tradendi. Itaque ut ſi ale est

inenenre quicquid dict ipe tradat alteri ita non solum ad discendit propensi
sum ierui etiam ad docendum. Atqut tauris natura dant est ut pro uteis
cors leones surna ui impetui, cœndat sic etiam utalet opibus atqut id sic
possum ut de hervale et delibero acceperim ad suandu gen' homin natura
incitantur. Atqut etiam loue cum maximum et optimi diam cujus eudè salutare
hospitalè statorem hoc intelligi uolum salutè homin ei eè tutela. Minime aut
conuenit cum ipi internos abiecti neglecti, sium posuere ut diis in moraliis
carum us et abhis diligamur. Quedam du iestimur pruifque diamus
nuus ea utilitatis cauihèam sic inter nos natura ad cuiculè communitatem
cogniti et consociati sum. Qd' an ita se hest nec uistit eus illus est nec boitan
locais et qd' homin inter hoies utris eè cum bestijs. Preclare eim Crisippus
certa nata eè homin cua et deo: cos aut coitatis et sacietatis sive ut bestijs
homines ut ad utilitatem suam possum ſine iuris qun natura est hominis
ut cum genere humano qui cuile ius intercederet qui id cœduaret cum uistu
qui migravet iustum fore. Sed quodam du theatru cum cœse lit recte tria
got eius eè cum loci què quilibet occupavit ſit in urbe mundo ne cùm unno
adueriatur ius quo minui iuri quldum ius lit. Cum aut ad tuendos cœduandos
homines hominè nati eè uideamus consentanei est huc nature ut ſapi
ens ueht generè et administre vè publica atqut ut e natura uutat uxo
rem aduine et uelle exea liberos procreare ne mores quidè iandos
aſapiente alienos eè arbitrantur. Cymex aut uta atqut rationem
aliy cadere iſapiètem diat ſiquis eulmodi forte caus uaderit ut id
ſuaendu ſit aliy millo modo. Vt uio cœſuetur omnis homin erga homem
ſoietas cœuncto cavitas et emolumenta et demumenta que ophele
mata et blamata appellant cùmuna eè uoluerit quoq altera p[ro]ſi
nocent altera neque solu et cùmuna ieruit etiam eè dixeruit.

Incomoda aut et còmoda ita ut eòschrescemata et dìschrescemata

iurula punant ſic homin
nibh ius eg

appello coia eè uoluerit paria uoluerunt. Illam que proſunt aut
que nocet aut bona ſunt aut inſa que ſunt paria nece è. Comoda at
et incomoda ieo gneſunt q[ui]p[os]ita et reiceta diam? Ea poſſunt paria no
eè ſed emolumța coia eè dure. Redere aut facta et pecta nò h[int]uicov̄a.

Ammotiã ait eè adhribam cèſent quaſit ex eoy gne que proſunt g[ui]s
auit iamictia alij dicat eque aurà ſapieti eè voem anna ac ſià. Aliq[ui]
ſibi auq[us] cariorè ſuam tam i quoq[us] poſteriores fatentur alieni eè au
ſtina ad qua nati eè uideamur detrabere quid de aliquo q[ed] ſibi aſſu
mat. Minime uò probatur huc dilaphine de qua loquor ut amniția
aut uſt[ati]pp[er] utilitates adipisci aut probari. Eodem[que] uoluptates poterit
eas labefactare atq[us] peruertè. Et nec uſtitie nec amniție eè omio pote
runt n[isi] ip[er]e por[le] expetantur. Ius auit q[ed]ita dica appellariq[us] poſſit id
eè natura alieniq[us] eſſe alapiete nòmo inuia cu facere uocq[us] etià no cexre.

Nec uò rectù est c[ui] amias aut b[im]nitis coloare aut diuungere in uiam gra
uſtlineq[us] et veciſtine defenditur nuq[ui] equitate ab utilitate poſſe ſeuige
et quaſu[n]d equi uſt[ati]q[us] eèt id etià wneſtum uaffiing[us] quaſu[n]d eèt
h[on]estum id uſt[ati]m et atq[us] equiſtore. Adeſſus, uſtutes deq[ui]b[us] diſpu
tatum est dualicem etiam aduungunt et philic[ia] eafq[us] ambas uir
tutum nomine appellant alteram q[ui] h[em]t v[on]em ne eu falſo aſſentia
mur neue unq[us] capnosa probabl[iti]ate fallamur eafq[us] que debons et
mab[is] diceremus ut tenare tuari poſſimus. Nam ſtine hac arte qu[em]us
arbitramur auero abdua falliq[us] poſſe. Redere iuſt[ati] omibus i rebus teme
ritas ignoratioq[us] iuioſa eſt. Philic[ia] q[ui] n[ò]ſtine cau[us] tributus è honos ide
propter ea q[ui] c[on]uementer nature iuct[ur] ſit ei et profiſcend[ui] est
abomi mundo et ab eius proaratoe. Nec uò p[ot] quiſq[ui] et debons et
malis uere uideare n[isi] omi cognita w[oe] nature uite et etiam deoq[us]
et utriu[us] c[on]uemat nec ne natura hominis cum unuierla queq[us] ſunt—

ab n[ui]ſq[ui] tollit hec nur[que] nonat

uetera precepta sapientum qui ubent tibi paxere et sequi deum et se no
sere et nihil nimis. Hec sive phisias qua unum heant et heant maxi
mam iudere nemo pòt. Atque etiam aduistitiam colendam ad tuendas ami
citias et reliquias caritates quid natura naleat hec una cognitio pòt tradè.
Nec uò pietas aduistus deos nec quanta his gratia debeatur sive explicatoè
nature intelligi pòt. Sed iam sentio me etse longius proouectum q[ui] pro
polita ratio postularet. Vex admirablis compòlitio diu scipline incredibili[que]
reque traxit ordo que per deos imortales nòne muraris. Quid nam inatim
qua nihil est aptus nihil descriptus aut operibus manufactis tam com
positum taq[ui] compactum et coaugumètatum mueniri pòt. Quid posse
vus priori nò cœnient. quid sequitur quod nò rеспondeat SUPERIORI. Quid
nòsic alud iudel[que] alio necitur ut nò si ullamæram moneris Labet oïa
nec tamen quicq[ui] est quo moueri possit. Q[ui] gravus uò p[ro] magnifica q[ui] co
stans coficatur p[ro] sapientis qui aim ratio doavit quod honestum est id e[se]
solum boni s[emp] fit nece è btus/uereq[ui] omnia istanomia possideat que irridè
abrimptis solent. Rectus h[ab] appellabitur reque q[ui] tarquinius qui n[ec] se
suos reges potuit. Rectus mag[ister] pp[oli] is e[im] est dictator q[ui] Sylla
qui trui pessiterozq[ui]tiozq[ui] luxurie auaritie cundelitatis mag[ister] fit
Rectus diues q[ui] Crassus qui n[ili] eguisset mung[que] cunphratè nulla belli
cæna transire uolusset. Recte eius omnia dicentur qui s[it] uti sol[i]bo
Recte etiam puld[er] appellabitur. Ammi e[im] liniam[ita] sunt pulchrio
ta q[ui] corporis. Recte solus liber nec dominiatiu[m]que pares[n] nec ob
diens cupiditati. Recte inictus c[ui]s etiam sic corpus còstringatur a[i]o
tamen uncula iij[ui]n nulla possunt. Nec expectet nullu[m] tp[us] etatis ut
tum demq[ui] undicetur btus ne fuit cui extreemui ute die morte con
fecerit: quod ille unis et vii. sapientibus nò sapiter Credum monuit
Nam si btus unq[ui]e fuissetbtam utam u[que] ad illum a Cyro extrandu[m]

rogum protilisset. Q. si ita est ut neq, quisq, mi, bonus uir et oes
bom bìtint: quid phýa magis colendum aut quid eúttute diuui?

M. T. C. DE. FINIBVS. BON. ET. MAL. LIBER. III.
EXPLICIT. INCIPIT. III.

Ve cum dixisset finem ille. Ego aut ne tunc, Cato
ita exposi, tam multa memo viter tam obliara
diluade. Ita ut omittamus contra omno nelle-
aliquid aut lpatum ſimam? ad cogitandi, tam
N. diligenter et ſiminus uere. Ham nò dui id qde-
andeo dicere ſed tamen accurate nò modo fundatâ, ueru etâ extrectam
diſpichnam nò est ſale perdiſcere. Tu ne illam tandem inquit: cù
ego te hæc ſona lege uideam eodem die acuſatori respondere et trib
horis porare in hæc mea cauña tempus dilaturum putaſ. Que tamen
a te ageritur, nò mehor illi ſunt quas interdum obtines. Quare ità
q, aggredere tractatâ preſtim et abalijs et ate ipse lepe ut tibi nò poffit
de eè oro. Tum ego nò me hæcule ſoleo temere contra Stoicos non
quo illis admodum affentiar ſed pudore unpedior ita multa ducit
ut uix intelligam obſura inquit quid, eè confiteor. Nec tamen ab
illis ita dicuntur de industria ſed iest rebus ipis obſuritas. Cum
Eaſdem tes inq, Peripatetias dicentibus uerbum nullum è qd,
no intelligatur. Eaſdem ne tes inquit an parum diffui nò uerbs
Stoicos aperipatetias ſed unuuerſa re et tota ſiña diſſereve. Atq,
inq, Cato ſi ſtud obtinueris traducas mead te totum licebit. Pu
tabam equide latis inquit me dixiſſe. Quare ad ea p[ro]mi ſindeſ
Sin alud quid uoles poſtea. Imo ſtud quidè inq, quolocò quidq,
poſtulo reſponde arbitratu meo. Ut placet inquit. Et ſi N. illud
erat aptus equi cujus concedè. Exiſtimo igitur inq, Cato vetès
illos Platons auditores. Speuſippi: Arisſotelem: Xenocrate deſm
Ephorùm: Palemon em: Theophrastum latis et copioſe et elegat

habeisse conslituta disciplina, ut nò eet caia Zenoni cum Polemonè
audiuſſet aux et ab eo ipso et alupiorib diffideret quoz fuit hec i
ſtitutio inqua aiaduertas uelum quid putes mutandù nec expectes
di ad omia dicã que an dicta ſunt. Vnuierlam N illoz vòem tu tota
ura conſiendù puto. Quid cù uidevèt ita nos eè natos ut et coit
ad eas uirtutes apti eèm que note uliſtreſq; ſunt uſitùa dico: tem
perantiam cefalq; gùis euſdem que oDES ſimiles axtù reliquiarù
materia tìn ad meliorem parte et tractatione differunt ealq; ipas
uirtutes uidevèt nos magnificentùs et ardentùs hec milità quâda
uel potus uinatam cupiditatiè ſaè natolq; eè ad conſegutionè hoium
et ad locatate comunitatièq; gùis humani eaq; in maxima ingenijs
maxime elucere totà phyam tres í partes diuſunt, qua partitонè
a Zenone retentam eè udemus. Quasi cum ita ſit qua mores corſe
mari putantur differo eà parte que qù stirps est huius quæſtioris
Qui ſit N. ſinis bonoq; mox hoc loco tantù dico aueteribus peripatetas
achademalq; qui re consentientes/uocabulis differebat eu loam,
què cuile recte appellatur iudemur grece politicon graanter et co
pioſe èe tractatum. Qmulta illi de re pùi: ſcripſunt i: Qmulta nò: q[ui]multa d[ur]u[m]
ſolum p[re]cepta iartibus ſed etiam exempla iorombus b[ar]diend[us] reli
querunt. Primù N. ipa illa que ſubtiliter differenda erat: polita[rum]
teq; dixerunt tum diffinìtes tum partientes ut uesti &c. ſed
uos l[qual]idus: illoz indes q[ui] niteat o[ro]. Deinde ea que requirebat
o[re]onem ornatam et grauem q[ui] magnificè ſunt dicta ab alijs: q[ui]
ſplendide: de uſitùa de fortitudine de amiatia: de etate degenda
de phy[ia]: de capellenda re p[ri]: de tempania de fortitudine hoium
de ſp[im]s uellentù ut Stoic[ici] nec oſſa mudantù ſed e[os] qui grâcha
ornate uellet, emucleate minora dìcere. I[taq]s q[ui] ſunt e[os] con
ſolatones, que cohortatiòes, que età monita et consiha ſcripta ad
ſumos uivos. Evat N. apud eos ut eſt req ipaz natura fic diœdi

q[ui]multa d[ur]u[m]

exeritatio duplex. Nam quicquid queritur id h[uius] aut q[uius] ip[s]us
line per [s]omis temporibus, aut his ad unctus facti aut iuris aut
nomis controuerant. Ergo i[nt]roq[us] exercebantur, ea[que] dis lap[ia]
effec[at] tantam illo[rum] i[nt]roq[us] g[ui]ne di[c]endi copi[ae]. Totum genus hoc
Zeno et ab eo qu[ui] sunt aut n[ò] potuerunt aut noluerunt certe re
liquerunt. Q[ui]que loqu[itus] artem rhetoriciam Cleantes. Crylippus &
sed sic ut si quis obmutescere cupierit, nihi lalu[d] legere deb eat.
Ira[que] iudicem quom[ò] loquantur: nonu ierba fingunt, de [s]unt u[li]-
tata. At quanta conantur mundi h[uius] om[n]em oppidu[n] e[rum] mi[n]um
I. ne[sc]ndit igitur eos qui au duit. Vides quantâ r[ê]n agas ut certe is
qui habitet, totum h[uius] mundi su[m] munici p[ui] e[rum] exis[]tinet.
Quid ille incendat res inguit et actus si ardentem accepit. Ista[pa]
que tu breviter dictatore rege[m], diu[tem] s[olum] e[rum] lapentem ate
quidem adpe atq[us] rotunde: quippe h[es] n[ò] a rhetoribus illo[rum] u[n]i sta
ip[er] q[ui] exilia de iuritio[u]tis ui: quam tantâ uolunt e[rum] ut b[um] per
se efficere poterit, p[ing]unt qu[ia]s aculeis interogatunculis angustis
quibus etiam qui aſſentantur nihil conmutantur a[ui]o, et iſdem ab-
eunt qui uenerat. Res. N. fortasse graues uere: certe graues n[ò]
ita tractantur ut debet, sed aliquanto minutius. Sequitur dis-
ſerendi ratio cognit[i]oq[us] nature. Nam de ſu[m]o bono mox ut dixi
inde bonus: ad id explicandum dilputatione om[n]em c[o]ſerem?
I. his igitur partibus duabus: nihil erat q[ui] Zeno conmutare ge-
stiret. Res. N. p[er]care ſe h[uius]t: et quidem iu[n]traq[us] parte. Quid
N. ab antiquis ex eo q[ui]ne q[ui] ad diſſerendum u[al]et p[ter]miſſum
est: qui et diſſimerunt p[er]uma et diſſimiendi artes veliqueret
quodq[us], diſſimuli ad unctu ut tees i[nt]partes diu[d]atur. Id &
ſit ab illis et q[ui]admodum fieri op[er]teat traditiur. Item de c[o]tra
vi[s] aquibus ad genera forma[li]q[ui] generum uenerunt: jam ar-
gumenti ratione c[o]clusi caput e[rum] faciant, ea[que] per [s]piaia duait

Deinde ordinem sequuntur. Tum quid uerum sit in linguis extrema
conclusio est. Quanta aut abillis varietas argumentorum rei cò clu
dentium: eozq[ui] c[um] captio[s]is inter[rogati]onibus diff[init]itudo. Quid q[ui]
ptribus loas quali denutrant ut neq[ui] senliui fidei line ratione
nec rations line senlibus exquiramus. Atq[ui] ut eozq[ui] alter[que] abalt[que]
seperemus. Quid ea que chaleti[n]i nunc tradunt et docet. Nò ne
abillis instituti sunt; De quibus et si a Cryippo maxime è eis
boratum: tamen a Zenone minus multo q[ui] ab antiquis. Ab hoc
auct quedam nò melius q[ui] ueteres quedam omnia relicta. Cu[i]qi due
sunt artes quibus perfecte ratio et oratio complectur una[n]ueni
endi altera differendi. Hanc posteriorem et Stoici et peripitei
a: priorè aut illi egresie tradiderunt. H[uius] omnia nò attigerunt de
Nam e quibus loas quali thesauriis arguimta depromerentur uti
ne subplicati quidem sunt. Superiores aut artificio et una tradiderunt.
Que quid[em] res effeat, ne nece[s] fit i[s]dem de rebus s[em]p[ro] quali dicta
decantare neq[ui] a c[om]mentariol[is] lius disceclere. Nam qui s[ac]et ubi
quidq[ui] politum sit quaq[ui] eoueniat i[s] etià liquid obrutum erit
poterit emer[em]e s[em]p[ro]q[ui] e[que] indisp[ut]ando li[n]uis. Q[ui]c[que] s[li]ngen[i]maq
prediti quidam dicendi copià line r[oe]e cons[equ]intur: ars tamen
est dux certior q[ui] natura. Alud è N poet[ar]z more uerba fundè
alud ea que dicta r[oe]e et arte distinguere. Simha dia pot[ui]nt
de explicatione nature: qua i[rum]tuntur et uti. Neq[ui] nò obduas n[on]
tauias quod epiairo uidetur ut pellitur mortis et religioms met
fed etià modest[i]a quand[à] cognitio re[que] celestium affe[ct] his qui ui-
diant quanta sit apud deos moderatio: quantus ordo: et ma-
gnitudin[em] animi deoz opa et facta concernet[em]ibus: institià etiam
tu cognitum heas q[et] sit l[ui]mi rectoris ac domini numen. quod co-
lilium que iuolit[i]as: cui ad naturam ap[er]tâ ratio uera illa et l[u]miæ lex
aph[ys] dr[um]. In est i[ne]adem explicatio[n]e nature in latiab[li]s quedam

e cognoscendis rebus voluptas: iqua una cœfectis rebus necessarijs ha
qui negoais honeste ac liberali possum iuere. Ergo hæc vœ tota
de maximi fere rebus Stoici illos leaiti sunt ut et deos eê, et
quattuor ex rebo omia costare dicerent. Cum aut queretur res ad
modum diffialis: nù quinta quedam natura underetur eê, ex qu
vatio et intelligentia ororetur: i quo età de animis cui grùs êent
queretur. Zeno id dixit eê ignem: nòmulta deinde alì: sed ea
pauca. De maxima aut re eodem mo duia mête atq natura mun
dum univerbum atq eius maximas partes administri. Matam
uò rezz et apud eos copiam exilem: apud illos uberrima reprem?

Qmulta ab his conquira ita et collecta sunt de oium animantui grìe
orti: membris: etiambus: quæ multa derebus his que dignus est et eira
Qmulte quæ de rebus uariis et caute: cur quidqia fiat: et demonstrati
ones quodmodum queqfiant: qua ex omi copia pliima et certissi
ma argumenta fumuntur ad auusq rei natura explicandæ. Ergo
adhuc qùm equidem intelligo caia nò indetur fuisse mutandæ nois.

Non autem omnia nò sequebantur: idarco nò erat ortù illinc. Equidem &
epiaireoq i philias quidem Democritum puto pauca mutat: uel plura
sane. At aut de plurimis eadem diat: tum certe de maximis. Qd'
tem aut ut faciant: nò latis magnà tribuunt inuentorib quæm.

Sed hec hacten. Huc igitur quod de ſumobono: qd'continet phy
Loſophia: quid tandem attulerit: quodre ab inuentorib tanqia parenbi
diſentiret. Hoc iſ loco qnqi ate Cato diligenter ê explicatui: finis
hic bonos qui continet phýam: et quis aſtoias et admodù dicti:
ti ego qæ exponam ut perſpiciam ſi potiim: quid ni a Zenone noui
ſit allatum. Cum hupiores equibus planiffime Polemo leaidi
naturæ iuere ſuum boni eê dixiſſet: his uerbis tria ſignifici
Stoici diant: vnum euſmodi iuie adhibentem ſtiam eazz rezz
que natura euemirent: Huc ipfum Zenonu aut finem êe d'ebaritem

illud quod a te dicti est consequenter nature iuere. Alterum
significare idem ut diceretur offinam omnia media ut pleraqi fer
uantem idem iuere. Hoc si expositum diffimile est superiori
I llud h rectum est quod cathortonia dicebas contingitq[ui] sapieti soli.
Hoc aut inchoati iuusdam officij est non perfecti quod cadere in nonullos
i[i]sipientes p[ot]Tertium aut omnibus aut maximis rebus urs que sean
dum naturam iint fruentem iuiuè. Hoc nò est politum in qua actè
Completur h et ex eo gruè iute quod iirtute iinitur et ex his teib
que iint iin naturâ neq[ui] iint in n[am] potate. Sed hoc sumum bonum
q[uod] tertia significatione intelligitur e[qui] iuta que ex sumo bono de
gitur qua ei c[om]neta iurtus est i sapientem soli c[ad]it i[sa]p[er] finis
bono[que] ut abipis Stolcis scripti indemus a Xenocceate atq[us] ab Aristote
le costitutus est. Itaq[us] ab his costitutio illa prima nature a qua tu i[rum] or
diebare his prope utoibus expontur. Omis natura iuit e[que] costitutix
sui ut et salut[i]t et i eo gruè consuetur suo. Adhanc[que] aut artes
i[rum] exquisitas que naturâ aduuarét inqui[que] ea iuiuret i[p]mis que
est iuuench[que] ars ut tueretur quod naturâ datum s[it] quod delit acq[rat]
idem] diu[i]bunt naturâ hois i[am et corp[us]. Cu[que] h[oc] un[i] quodq[ui]
per expetendui e[que] dixissent iuritutes i[rum] utriusq[ui] e[que] per se expetendas
e[que] dicebat: ei a[i]um quadam infinita laude anteponebat corpori iur-
tutes i[rum] ammi: bom[que] corporis anteponebat. Sed ai[que] sapiam toti hois
custodem et proamatrici e[que] uellet que e[que] nature comes et adiutx:
hoc sapie mun[que] e[que] dicebat: ut ei tuererix qui costaret ex a[i]io et
corpore: i utroq[ui] iuuarét ei atq[us] c[orn]nét. Atq[us] ita re p[ro]mo impliat
collocata: religua iubil[i]p[er]q[ui]tes corporis bona finalè quandâ vœm
h[re] censebat. De ai[que] bom[que] acauratus exq[ui]rebat i[m]p[i]miq[ui] repie
bant i[que] his iustitie femina p[ro]miq[ui] ex o[i]bi phys naturâ tribitu
e[que] doareunt: ut i[que] qui proceati eent a procreatoribus amarét
et id quod i[p]r[ium] ordine antiquus est: ut c[om]nia iu[i]que et iuxor

natura cœuneta eê diceret, qua extrepe orirentur cognitatem atque ab hujusmodi omniumque et origine, perfecti sunt: exquo magnitudo q[ui] animi existentur, qua satele possit repugnari oblitisque firmine: qu[ae] maxime res êent in potate sapientis. Varietates aut iurisal[que] fortune satele netum ph[yr]ioz preceps inlituata supabat. Primapi[s] aut a natura dant, amplinidin[que] bonoz excitabantur: partim protec[te] a cons[tem]platione rezz orniltazz: qu[ae] erat illius menti cognitivois amor ex quo etiam rationis explicande differenciæq[ui] aupiditas c[om]tæq[ue]bat, qu[ae] hoc soli a[i]l natu est pudoris ac uereandie, appetèl[que] c[om]untionu ho[uius] ac soiactani: adjuertensq[ui] omnibus rebus quas ageret aut diceret, nequid ab eo fieret; nisi honeste ac decore. His illius ut an dixi seminib[que] a natura dant: temperantia: modestia: uiti et ois honestas perficte absoluta eê. Habes i[que] cato formâ illozo eoz dequibus Loqui ex ph[yr]oz: qua exposita s[tre] cupio: a[que] c[ui]a s[it] a[i]r Zeno abhac antqua inlituòe desauerit: quidn[am] h[uius] ab eo non s[it] probanum: qu[ae] ne omnem natura cons[]futur[m]e s[ui] dixerit. An qu[ae] omne a[i]l s[ui]m c[om]mendatu ut se et salu[n] i[s]uo gr[ue] et i[c]olum e uallet. An a[i] o[ui]m arnam f[ui]s is e[et] quid natura ma[x]ime quereret; id est statu debere de totus arte uite. An[am] a[i]o c[ost]aremi et corpore: et hec ipa et eoz iu[n]tutes p[re] se eê ſim[è]das. A ni[que] d[is]plicht ea que tribuit est animi iu[n]tib[us] tanta p[is]tantia. An que de prudentia de cœnitoë rezz de cœunatoë gr[ui]s humani: qu[ae] ab eisdem de tempantia: de modestia: de magnitudine a[i] de omni honestate daintur. Fatebuntur Stoia hec omnia d[ec]uittusque p[re]clave: neq[ui] ea cau[s]am Zenonu d[ec]uaitendi fuisse. Alia qu[ed]am dicent exodonagna: antiquo[zz] eê peccata: que ille ueri iu[n]esti gandi cupid[am] nullo m[ò] ferre poterit. Quidem peruerth[us] quid intollerabilius: quid s[ulti]? q[ui]s[]bona ualitudine: q[ui] doloru[i] o[ui]m uaciutatem: q[ui] integritate ocu[lo]z veliquo[zz]q[ui] ſenſui ponere

i bonis potius quæ dicent: nihil omno int eas res iufqi contravias iter eè. Et eam omnia que illi bona dixeret preposita eè no bona. Itaque illa que inispore excelleret multe antiquos dixisse pse eè expetenda et lumenda potius quæ expetenda: eadèq omni uta quæ una iurtute còliferet: illam uti que età ceteris rebs que cènt seaindiu naturâ abundaret: magis expetendam no eè sed magis lumendâ: cùqùa iurtus efficiat ita btam utâ: ut bior eè no possit: tamen quedam de eè sapientibis tum aum funt bùsimi. Itaq eos id agere: ut a se dolores morbos debilitates repellant. Omagnâ um ingenij: cau-lamq iustam eur no exilteret disciplina. perge porro: Sequentur: N. que tu scientissime complexæ es: oûm insipientiam: uistitâ: alia uta simula eè: omniaq peccata eè paria: eosq qui natura doctrina, longe ad iurtutè procesissent: mi plene conscuti cènt: ſume eè miſos neq inter eom iutam et improbissimozz quicqù omno iſt eè ut Plato tantus ille iur ſapiens no ſuitt: nihilomelius qui ius in probatissim nec bùus uexerit. Hec uidel, eè correcio phyè uetis et emendatio: que omno aditum hre nullum pòt in urbè i forum, iuriam. Quis N. ferre posset ita loquëtem eum: qui ſe metote iute graviter et ſapienter agere de profiteretur noia rezz commuta tem: Cùqù idem ſentiret qd' onies quibus rebs eàdem uum tribu evet: alia nomia imponètem: uerba modo mutàtem: de opio nihi nihil detrahentè: Patronumque cume i epilogo pro reo dicens ne garet eè malu exilium publicatione bonozz: hæc reiſcienda eè no ſuigienda: nec miſicordè inducè eè opòtere. In contionè aut filoqueretur: ſi Hambal ad portas ueniffet: murùqù iaculo tu reaſſet negaſſet eè in malis capi: uemre: interſi: patria amitere. An Senatus cù trympbi Africano decernet: qd' eus iurtute aut felicitate posset dicere: ſineq iurtus inullo miſ la piente: nec felicitas uere diu pòt. Que è iſt aphya que còi

more inforo loquitur in libello suo p[ro]fetim cum quod illi suus uerbis su
 guicent in eo nihil mouetur de i[ps]is rebus: nihil mutetur: eed[em]
 res maneat alio modo. Quidem interest duntias: opes: nahtudinem:
 bona dicas anne prepolita: cui ille qui i[sta] bona diat: nihil o plus
 huc tribuat: qu[ia] tu qui eade[m] illa p[ro]polita nominas. Itaq[us] homo i[pm]nis
 i[gemus] et graus dignus illa familiaritate Scipionis et Lelii. P[an]e-
tus ad. Q. Tüberonem de dolore patiendo scribēt: quod e[m] caput
debebat si probari posset: numq[us] posuit n[ò] e[m] malum dolorem: sed
 quod e[m] et quale: q[ui]nuq[us] in eo e[m] alioque: Deinde que ratio e[m] et per
 ferendi: eum quidem q[ui]n Stoic[i]us s[ui]t sin[am] condemnata: in iud[em]
e[m] imamtas i[sta] uerbozz. Sed ut propuis ad e[m] Cato accedat q[ui] a te d[ie]
taunt preſimus agamus: e[m]que modo dixisti cum i[ps] c[o]ſeram[em] que
tus antepono. Que ſunt utitur co[m] nobis cum antiquis i[ps] ſic uta
 n[ur] qualib[us] c[o]ſeſſis. Que in[trouer]ſiam uemuit: de i[ps] ſi placet d[u]ſe
 vamus. Mihi i[n]o inq[ui]t placet agi ſubtilius: et ut i[pe] dixisti preſ
 lius. Que adhue p[ro]tuliſt popularia ſunt: ego autem te elegantiora
del]idero. Ame numq[us]. Sed tamen enitar: et ſi minus mihi multa
 occurr[et] n[ò] ſugiam i[m]a popularia. Sed p[ro]m[u] politum ſit no[m]et
 ip[os] c[om]endatos e[m] nobis: p[ro]maq[us] ex natura h[ane] h[re] appetitioem
 ut c[oh]nuem n[ol]m et ip[os] hoc c[oh]uenit. Sequitur illud ut a[i]adu[m]tam
 qui[mi]p[is] et nos quales op[ot]et e[m] ſuem[em]. Sum i[g]iturboies exa[i]o
 c[ostam]us et corpore qui[ſunt] auuſdamodi: n[ol]q[us] oportet ut p[ro]ma
 p[et]itio n[alu]s p[os]ulet hec diligere: c[oh]ſtitueq[us] ex h[is] ſin[é] illu[m]u[m]
 bom atq[us] ultim[em]: quem ſi p[ro]ma uera ſint: ita c[oh]ſitu nece[m] est e[m] rey
 que ſint ſeand[ui] natura q[ui]p[rima] et q[ui]maxima adiſtali. H[unc]e i[g]
 finem illi tenueruit: quodq[us] ego p[ro]tribus uerbis: illi breuus ſm natu-
 ram uuiem hoc ins i[m]noq[us] indeatur extrem[u]. Age n[unc] ut docent
 ut tu potius Quis ut i[m] amelius: quonammodo abysdem p[ro]napijs
 profecti effinatis: ut honeste uuiere: id est ut eximietite uel

naturæ congruenter iuuiere ſimum boni ſit, ex quo nà modo aut
quo loco corpus ſubito deſueritis: omnia ei ea que ſeandù naturam
ſint: abſint à nìa pòtate: ipsum demus offiai. Quero igitur quomodò
he tante còmendatioës à naturæ profecte: ſubito a lapia rei lecte, quæ
ſi nò hois ſimum boni quere remus: ſed auſidam aiantis: is aùt
eet nihil uſi auius: liceat. u. fingere alioqud euſimodì quo uerù
ſaalus reperiamus: tamen illi àio nò eèt: hic nùr finis: deſideraret
h. ualitudinem: uanauitate dolores appeteret uti còſuationè ſui eayq
reçu aſtochà finéq ſibi còſtitueret ſeandù naturâ iuuiere: quæ est ut
dixi hère ea que ſeandù naturâ ſunt: ut omia ut pliima ut maxia
tuustûqi. u. modi aial còſtitueris: necè est & ſi digne corpore
ſit ut fingim: tamen cè i àio quedâ ſimilia eozz queſt in corpore
ut nullo modo nifi ut exponi còſtitui posſit finis bono: Cysipp
aùt exponens differèctas animantui ait alias eay corpore excel
lere. Alias aùt àio: nòn nullas ualere utuq. Demde diſputat quod
cuiusq[ui]s aial ſtatui doceat extremù. Cum aùt hominè i eo
dem giiè posuſset ut ei tribueret animi excellentiâ ſimum bo
num id còſtituit nò excellere àio ſed ut nihil eè p[ro] àium uide
retur. Vno aùt modo i uirtute ſola ſimum boni recte pon eretur
liquod eèt aial quod toti exmête còſtaret id ipsum tamen ſiut\ ea mens: nihil h[uius]c est quod eèt ſeandù naturâ ut ualitudo, ſed
id nec cogitari quidè p[ro]t quale ſit: ut nò repugnet i[ps]um ſibi.

Sin diat obſaurari quædam: nec apparè quia ual de parua ſint nos
q[ui] còcedimus quod diat epiar[que] et de uoluptate à minimè ſit
uoluptates: eas obſaurari ſepe et obriu. Sed nò ſint i eo gue tâte
comoditates corporis tâqi producere t[re]p[ro]b[us] tâqi multe. Itaq[us] i[gn]
pp. eay exiquitatiè obſamatio còſequitur: ſepe acadit: ut nihil i d[u]
nra fateramur: ſint illa nec ne ſint ut i ſole q[ui]d'a te dicebat: h[ui]
nam adhibè: nihil i t[est] aut m[in]um adijac[C]e Cresi peanie. Q[ui]b[us] aùt