Expositiones preclarissimi et subtilissimi Ma-
gistri Jo. Mathei ex ferraris & gradi, sup vigenis
mamfecudæ Sen. tertij canonis. d. Auic. ad Illu-
strimum Dacem Alii Franciscum Sfortiam
Ulicecomitem feliciter Inepiunt.

Am sepe meus

animo cogitarem Illustri
sime pinceps. non ea
mibi esset vel fortune condi-
tio. vel rezum copia. quibus
Reipu. gubernationes, quæ
multum inuare posset. me
ad inmortalè et inerbaustè no
bis a lummo medicozum pincepi Auic. thesau
rum relictus, pro me in te amoe z fuma venera-
tione couerti. Ut vel psonas z eoium corpora. qui
te ad tantam prouidentiam adiuuant. qui tibi du
riter et fuma dirigentia affuntunt. ab eis in quas ple
runqz incidere solens egritudinibus. qb. fieri posse
liberare, vel potius ne in illas venirent, prospice
rem. Accirco eius tertij voluminis ptem. viltimaz,
quam arabes uocant sen. qb. perobscura eet. aut
plerunqz minus intelligi soleat. exponendam af
sumpsi. Ut qb. aſſiſtedi tibi studio eis bone valitu
dinis auferebat, tuo munere. ex labore meo illis
reſtiterueret. Nam cum in ea nulli etiam eoium
qui còi omniuqz hominum iudicio doctissimi. et in
medicina eruditi habiti ſut. vel rei difficultate vel
negligentia. neſcio quomodo elabozaerint. qb. in\ ea parte de egrotationibus quibudam potissime
agatur: i quas pleriqz eoium. maxime vt dixi, qui
pincipibus affuntunt. saltu in equis, vel aliquo coz
poris difficili aut violèto motu. rupturas ſiue alio
noie hernias iuicurrunt. Alij longa in pedes statde
ſiue iueſtigio eleſtantiam. quaz. ſibiarum tumore
uidemus. Alij a principibus ſuis emiſi. longa ni
mis peregrinatione iarices. hoc est iuenarum in
tibijs groſſitiè. Alij dum muros in castris ut mu
rali cozona uetuſto et ut uſitato moze cozenen
tur. uel pribitatis nomè reproduct. ab duriter reſi
ſentibus hoſtibus in tergum ita percutiuntur, ut
dozum in tergo et gibboſitas quedam maneat.
Alij z quidem uiri consulares longo cauſarum
publicarum ocio. z acri studio. pinguï tu in mo
li dieta artethicam z sepe podagram incuurrunt.
Digna mibi sane uita res est. quam licet difficilè
prouinciam mibi affumerem z ita publice tracta
rem. et tu in primis et omnes intelligentem, mibi in
genij uires potius erga te voluntatem uel dili
gentiam deſuſſe. Nam cum viderem que thecoi
ce a doctoibus tradita ſunt. eleganter ozdinate
multum ac copioſe eſſe pſcripta. Et de hisque ad
praticam atinensibibil vtilius tradi posse. qb.
diuinissimi Auicene ſententias elucidare et clari
ficare. Sunt eniſ plereqz graues et obscuræ quod
auctus gravitatem arquit. Et quoniam in ſingu
las sen. tertij canonis. pterquam in viltima. p emi
nentissimum doctorem. Sentil de ſulgenio vtilis

ſime perſcriptum est. ſuper ea ergo et difficili et vi-
liflima. ingeniij vires omnes. intendere inſtitut. vt
grania leuia et obſcura clara quoad posſem. perſi
cerem. Clerus qz multos foze non ambigo. qui ho
neſtissimù bunc laborez meu potius audaxiqz ſ
induſtriam appellè non aduerſtètes quatuè. J. L. D.
tue me debere ſemper piquerim. ſed alioquz ſtu
diſs inuidentes potius deſtrahere quæsua lauda
ri conantur. librum bunc multis vigilijs et labore
meo lucubratum tuo nemini dedicau. vt exinde
illuſtrari et nullas inuidentium tenebzas ſoſmida
re posſet. ſi a tre tatione tanto pincepi. qui no mi
nus rezum gerendarum ſuma prudentia quâ for
tune ſuccesſib. quibus vndiqz irradiatus es. pro
batus fuerit. Nèo certe erit qui qb ipſe pbaueris
ſume collaudare non compellatur. et me ad huus
modi munera alacriozem efficies. Tu eternu va
le. ego ad institutam expositionem pergam.

De Forma Siphac Mirach et Siro.

o Portet ut scias quæ. Iſta è
quinca et v
tima ps principalis huus totius tertij
can. oni Auic. qic et iuuaſ ad pcedè
tia. Nà post quâ d. Auic. pìzo determinavit de di
ſpositionibus membzozum animatorum et annexo
ruq eis, vt a principio prime Sen. vifqz ad nonam
exclusiue. Secundo determinavit de diſpoſitòib
membzozum spiritualium et annexozum, yt a no
na vifqz ad decimàtertià. Tertio determinavit ò
diſpositionibus membzozum trium principali na
turaliùt. ftomaci epatis et ſplenis et annexum
a tertiadecima vifqz ad ſextadecimà. Determina
uit etiam in illa parte principali ò diſpoſitòib?em
membzozum, que ſunt recepiuqz ſupſuicitum dictozu
membzozu, vt ò intellinigano ſenibus et vesica
a ſextadecima vifqz ad vigefimà. ſóſqueuerent. qu
to determinavit de diſpositionibus membzozum
generationis in viris et mulieribus er in. 20. et 21.
Jam hic ultimo pzo complemento doctrine diſpo
ſitionum membzozum instrumentali quozuſaz
còium et alatis et ſpulibò et naturalibus et reperto
rum in ventribus cóibus illozum membzozum in
differenter fecit spàlem fen. de eoium membzoz
diſpositionibus, vt de diſpositionibus panchuloz
venarum et artariarum ſpondilium et aliaruz ium
cturarù. Nam in capite pectoze et ventre inferio
re hòia reperiatur. Nò ſuit igaſ couenienz ò eis
magis determinare ſimul cum diſpositionibus mê
brozum aiatorem & spiritualium vel naturaliuz.
Et ſic de his facta est ſuenienter doctrina spàlis.
Et ex hoc patet clarificatio rubrice difficilis et qu
bec est fen. 22. de egritudinibus apparèctibus in ex
tremitatibus membzorùi. de egritudinib? picipa
liter. ſed generaliter de diſpositionibus apparen
tibus i extremitatibus membzozum. i. diſpositioni
bus membzozum apparèctum, et indifferenter re
pertozu in manifeſtis & cauſatibus membzozum
extremorum. i. notabiliter differentiu, nec est hic

32

specialis determinatio de dispositionibus mébro
rum extrinsecorum et apparentium, ut committere
vicitur quæ de oculis in tertia tertij determinatur,
que tamen sunt membra extrinseca et apparëtia
uel alr poſsumus intelligere hoc modo. s. q. hic
determinatur de dispositionibus apparentibus i
extremitatibus membrorum, i. dispositionibn? mé-
brorum extremitatibus participantium. s. natura
conſimilium et organicozum uel instrumentalizù.
Dec autem membra quedam sunt buiufmodi.

Pro cuius intelligentia est aduertendum. q. mé-
brozum quedam uere sunt simplicia, ut quorum
partes communicant nomine et diffinitione cum to-
to, ex cujus hoc nullius opatòis organice uel p[ri]cipa-
lis sunt ilstrumétajut caro et offa, qdà uere orga-
nicum, quorum partes a toto disconueniunt in noie et
diffinitione et sunt anime propria instrumenta ad co-
plendum motus et principales operationes animis
ut manus, oculus et buiufmodi. Jecirco dc àunt
etiamembra formaliq, quæ formamque est aia, máxi-
me in eis exiſtit, et eis mediàtibus operatur, et ma-
nifeſtatur. et ex oppoſito, alia simplicia dicta sunt
naturalia, quæ in ipſozum creatione non ſunt de in-
fentione nature nifi propter formaſiæque ex eis
componuntur. Quedam ſunt nature media iter
hec ut neruus corda artazia p[an]iculq, p[an]िलिस
me dula et buiufmodi. Nam talia p[ro] quanto ficse
habent q[ui] partes cum toto comunicat in noming
uidentur natura simplicium participare, pro quæ
to tamen ſunt cez tarum operationem, sie pp[zi]a
organa participant natura organicozus, qu[em] neruq
est instrumentum delationis ſpirituam ad mem-
bra, et ſenſationis proprium organum, ita uene
ſunt ad differendùs ſanguinem, et p[an]iculus, máxi-
me principalis dictus ſipbæc ad conièndum, ſpon-
dilles et, et iuncture quodammodo uidentur utraq[us]
natura participare. Inter hec tamè media mem
bra exiſtit differentia, quoniam quedam magis
natura conſimilu attinent, ut p[an]iculus et mucha
quedam magis nature organicozum, ut ſpondil-
les et iuncture maxime deſeruientis, i motu uolü
tario quedam magis media, ut nerui et uene.

Et hec est doctrina Alberti alamani in ſuo de animalibq. Et p[ri]mo de generatione et corruptio ne caplo 4. 4 ad principi capl. 4. Ad propositum igitur h[ac] fen determinatur de dispositionibus membrozum extremitatibus participari, natura conſimilium et organicozum, ut dispositionibus pa- niculi maxime principalis, ut ſipbæc, qu[em] eius offi- cium ut infra magis declarabitur, maxime est con- tinere interiora membra ſecundum debitem ſituſz cuius operatio maxime leditur per rupturæ, et ad cuius rupturam precipúe ſequitur exiſtus, iteſtino rum a ſitu convenienti et zirbi propter ipſozus mi- nus foſtem uel debilem alligationem, et dictorum membrozum lubricitatem, que dicuntur principa les bernie eſſe. Ideo in h[ac] fen u[n]a intérto erit de bernijs determinare, determinabitur etiam de dispositionibus accidentibus ſpondilibus, et quia vnum precipuum ſocumentum ſequens ſpondiliu

malum ſitù est dolor doſi et g[ib]bbitas. de eis ſiet
mentio ſpeciali de dispositionibus etiam uenarùs
erit determinatio, ut uaricibus. Et poſtremo
qr iuncture ſunt membra media, maxime attinen-
tia organici membris, potiſſimum, obediunt vir
tuti voluntarie motiue, quales ſunt iuncture ma-
nuum pedum et ancharum. Et ſpecialis tracta
tus de doloe iuncturarum et maxime baruz, ut po-
dagra pedum flaticha ſcie uel anche et cirag[ia] ma-
nu. Jſte tamen ſecundus modus declarandi diſ-
ficiliq[us] est q[ui] primus contra quem ſtant alique diſ-
ficultates. Et tamen ex bijs patere poterit conſi-
deranti totius rubrice intellectus que ſic iacet.
En. xxiij. de egritudinibus apparentibus in extre-
mitatibus membrozum extre morunt, et no modo
exponendo de egritudinibus membrorum apparè
tium et repertozum in concauitatibus membroz[us]
extremozunyi, extremaliter vel notabiliter diſſa-
tium, ut animatorum ſpiritualium et naturalium,
uel aliter[que] egritudinibus membrozum extremo-
rumyi, de egritudinibus membrorum extremitati
bus participantium, ut natura conſimilium et orga-
nicozum, etiam ſunt duo tractatus, primus de co-
accidit illis membris, i. propter illa membra uel
aliqua illorum de nocumétis quátitæ et ſitus alio
rum membroz[us]. T[am] per id quod accidit de rup-
tura ſipbæc ſequitur ſocumentum et egritudo quæ
titatis et ſitus zirbi et iuteſtinozum etc. Et iſeo q[ui]
ſequi poterit ſocumentuz zirbi per rupturæ ſipbæc
ſiet mentio de forma zirbi et duorù ſipbæc. Et hoc
est quod dicit de tota rubrica. ſeſs tractatus erit
de doloribus ſuncturarum principaliter propter
quarum conuenienti in dolore cum dolœ etià
in illo de dolore doſi determinabitur. Sed cir
c[ita] vtrunq[us] modum ſuperius dictu exponendi ap-
intellectum cadit breuis difficilat[que] q[ui] h[ac] fen
non determinavit. d. Auic. de dispositionibus ner
uozum, ſicut fecit de buiufmodi membris ex qu[em]
nerui ita reperitur in concauitatibus membro
rum extremozum, ut in capite pectore et uentre in
feriore ſicut p[an]iculi, etiam nerui ſunt mébra
nature medie inter conſimilia et officialia ſicut et
p[an]iculi, ut dictum est prius. Ad hoc dicatur q[ui]
non ſic fuit conueniens, hic poſtremo de diſpoſitio
nibus neruozum determinare etc. Imo de ipſis de
terminasse, ſeda tertij fuit conueniens, quia nerui
plurimo ſeruicio famulantur cerebro, ita ut dixit
Hal. vi. affo, in 3mento illius affo. Quibuscun
c[que] cerebrum ſursum converit, ut nerui ſunt ini-
tium cerebri. Doc intelligitur non inchoatiue,
ſed quo ad operationes, q[ui] p[ro] manifeſtantur ope
rationes eius per neruros. Ad habendam clara
notitiam iuamentozum cerebri fuit expediés po-
nere anothomiam neruozum et utilitæ et nocumè-
ta, quozum iuamenta et leſiones ſunt in animali
ſingularia, erat ergo de eis ſienda mentio ſpecial
in particulari. En et maxime immediate ſequente
En de dispositionibus cerebzi cui principaliter ſa
mulanſt. S[in] tu obicies idez eſſe dicendu de ue
nisi erat determinandum uel in i4. uel in i5. Lü

Anato. μορφ

Alt.

StB 39f1en

diuſto.

Tix.

viter

ita famulêtur epi ati ficut nerui cerebrabicaq pno
est similqar maiora videtur sequi nocumêta in to
to ex mala disposizione neruoq dispoſitoe vena
rum et pluribus modis còringit ledi totu leſione
neruoq venazq ultra leſionê i via vel recepta
culo còtingit totu ledi p[ro]pter indebitâ nerui cò
plexionê. et nò est de venis. et dicerat q p qua
to vene m[unk] ab epate et ſibi famulâtur et còicat
in opatòe cù coyt in digestione t[em]. Sic de eis de
termiq[ui].xiiij. tertij. f[ra]q ipſus euenire p[ot] vn[ui] spe
ciale nocumêtu nò vt epi ati famulank, vt ip[ap]ma
nifeſta tumefacio corpº reddê[s]ide turpsueniè
ter alibi o hoc accidêti fieri potuit m[étio] spetialis.
Jſta t[em] ſut magis p[lu]ſuſuaq d[om]oſtratiua neqz o
bijs adduci p[ot]rò demoſtratiua, bec tamen ficut
probabili diligenter còſiderabisq[ur] p[ro] hac intel
ligenda rubrica subtiliis inuenſigare non potui.

Diuiditur aut hec totalis fen in duos principa
les tractatus. Nam in p[io]to determinat de disposi-
tionibus quibufndâ ſibac t venarit q spondilibus
quozûdât dorſi. In ſo de dolozibus principali
ter iuncturarum. Sa pars incipit ibidolos dorſi fit
in lateribus t[em]. Prima pars adbuc diuiditur in
quattuor partes principales q[ui]p[amo] determinat
de diſpoſitòibus egritudinalibus euenientibus ex
necumento in ſibac determinando et de quibuf
dam alijs egritudinibus p[red]ictis similibus, ſecun
do determinat de uno nocumèto euenienter ex ma
la diſpoſitòe partiò dorſi, vt ſpondiluz eius. l. de gi
boſitate. tertio determinat ò varicibus. quarto de
eleſſantia. Sa pars incipit ibi. H[ib]oſtatis est ſt
re motio ſpondilium t[em]. T[ertia] ibi est ill[itu]latatio ve
narum i crure et pede t[em]. Quarta ibi est aditio in
pedibus t[em]. Prima pars adbuc diuiditur in duas
partes. quoniaq p[amo] p[oz]o clariòsi doctria de rup
tura ſibac ponit anothomia ſibac. et quozidam
alioz[um] paniculoz[ui]. ſecùdo p[ro]ſequitur de ruptura
buius ſibac. et diſpoſitòibus ſequentibus ad ea.
et diſpoſitòibus que eis aſſimilatur. Scòa pars in
cipit in principio ſequentis capituli ibi ruptura fit
pp solutionê t[em] p[is] capituli et prima diuſione di
uiditur in quattuor p[tes]. quoniam p[amo] dat nobis
aliquale euidentiam de ipſo mirach. ſecùdo po
nit anothomia ſibac pp[rie] fumpti. T[ertio] ponit
anothomia z[ir]bi adipini. Quarto ipſe colligit nu
merum partiò q[u]atum ad p[ro]poſitu ſuum partiò
[tinentum] ventrem inferiorem ponendo c[u]z hoc
ozdinem earuſz ſecùda pars incipit ibi. Et ſecùda
est iterioztertia ibi. Et ſub nuobus velaminibus
est z[ir]bus t[em] quarta ibi i fine capituli. Primu
ergo q occurrit t[em] de pa[íma] igitur parte d[ic]it br[æ]
uiter q tu debes ſire quod ſup ventre post cutim
ſunt duo paniculi q[u]oz[ui] vnus noiatur ſibag et c[ò]
ph[é]dit iſtina. c[ale]ſacit ea ſua sp[ite]ſudine et un
cuſoitate et ph[é]dit lacertos. Pro cuius itelli
gentia est p[imo] notâdu q apud auctores iſte ter
minus venter ſumitur quadrupliciter còiter pp[rie]
maſis p[rop]zie et p[ro]p[ri]ſime. còiter idem d[ic]it q
bis naturalis ſiue innaturalis c[ò]cauitas [t]inens.
t hoc modo ſumitur. ſexto affor. illo affor. ſi in

ventrem ſanguis effundatur t[em]p[rop]zie vero ſumi
tur p[oz]a magna c[à]cauitate naturali [t]inente diuer
ſa mébza ſimilis p[ec]ſifice nature vel generice. t
hoc modo diuſerut corpus humanâ in tres ven
tres. in ventrem ſuperioz[ey]t animatoru quod ê ca
put. t ventrem medium ſp[irit]iu[que]d est p[ectus];
t inferiorem naturali [t]entiuu, tertio modo ſu
mitur venter maſis p[rop]zie p[oz]o concauitate om
ni in qua est apta fieri digestio in p[ro]poſito. vt p[ai]
ma p[ticula] affor. yetres vere t yeme t[em]. Quaz
to p[ri]p[ri]ſime p[oz]o ipſo ſt]omac[uy]t ſecùdo t[eg]i
tris cognitòes t[em]t aliquado p[ro] c[ò]cauitate conti
nenti oia mébza dicta principaliter naturalia, vt
ſt]omac[em] t[em]. t ſumik h[ic] vt et p[io] regimis acuto
ruſ textu c[ò]mèti 33. Et ergo ſenſus q[ui]ſp u[n]t[em]
i. ſuper c[à]cauitate c[ò]tinêre[]z mébza n[ati]c[em] do
notand[ui] q et cutis ſumitur dupliciter vno mó
p[oz]o extremo mébroz[ui]m coopimento. t ſic est idez
q p[ell]is exteroz[em]t hoc mó appellatur i[mi]n ab
auctoribus. t ſic n[ò] ſumitur i p[ro]poſito. ſecùdo m[ò]
ſumitur cutis p[em] mébro aiato. ſecùdu. A. prima
p[rimi] cap. de c[ò]plexionibus e[mi]t quo refrangitur
c[ò] coaleratur uel coaltern[à] qualitates extremo
rum mébroz[ui]t calidory[us] ſicut coz[ig]idory[us] ſicut
cerebr[um] humidor[us] ſicut e[par]. t ſic c[ò]or[us] ſicut oſſa.
t ſic de cuti dicebat. A. loco allegato. Et B. ſecò
p[lex]ion[em] q ip[ſa] in hoie est mébr[ui] equal[em] t gra
dualiter téperatu[m] uel buic certe equaliatis p[pi]n
quiſimuz[em] t ſic est ſuere ſentiæ. ſp[il]le notabiliter
ſubſtantie. t hoc modo ſumitur i p[ro]poſitos t[ertio]
nota de mente c[ò]ciliatoris. of[ra] 47. deſeribendo
paniculum quod paniculus est corpus expanſuz
tenue c[ò]textu ex filis nerveis n[ò] ſen[pi] perceptis
t hoc ê o[ui] paniculo c[ò]sa colligitur etiá hec de ſerip
tio a p[no]. A. prima p[rimi] doc. quarta de membz[is].

curis

Jouer

c. i.

c. i.

panam

Quarto aduertend[ui] q paniculoz[ui] magna est
adnuicem diſc[ou]enientia t i c[ò]poſitio[de]t gratia
finis in c[ò]poſitione, q[ui]dâ maſis ê carnotusq
dam minus q[da] n[ú]llo m[ò] q[da] nerveus tant[ui]. q
dam ligametaliq[ui] nerueus. q q[da] ecotra, gratia
finis et mult[ui] diuſerſicantur. q[ui]dâ p[ri]ncipali
ter factus est vt forma[]t figuram mébroz[ui]m c[u]ſto
diat ne labantur, vt de paniculo cerebr[em] et e[patis];
aliq[is] factus principaliter ut diuſera membza coli
gâtia b[é]ant adnuic[em]t ipsa anectant, vt panicu
lus[]zenum ad ſuſpendendum d[or]ſo[et] talis est ma
xime ligamentalis; aliq[is]uis ut membza ſen[pi] ca
rentia per paniculum ſentiang ut paniculus pul
monis. t in extremo c[ò]dis existens, t talis est t
 tum nerveus uel saltê a domi[ntio] nerueus; aliud
iuuamentu paniculi ut ſepet inter p[ui]n mébr[ui]m t
aliud ut nocumêtum uni c[ò]municatum al[er]i n[ò]
c[öm]unicetur, ut de mediastino d[ic]itur, aliud iuua
mentu aliquado fit ad deſſenſionê nocumentoz[ui]
principalium mébroz[ui]m aliquado ad u[ng]or[ationê]
digestiune u[ir]tutis dictorum mébroz[ui]m hoc per ſe
cale ſecièdo. ut d[or] paniculo carnoſo uel p[ing]ui uel
ét reuerberáduot de z[ir]bo adipino. In p[oz]opo
ſito aut d[ui]. A. maſſeſtabit nobis iuamenta p[ri]
mi paniculi uentris p[ro]continere iſtina[ta] in rebi

a iij

quinta

a magis

to fitu et per conformationem caloris dictorum mebro
rum, ut patet in ita. Alia plura iuamenta ponen
tur iferius cù determinabitur in iuametis fecùdi
paniculibet aduertendus quod et auctores mul
tum equiboc utatur isto termini siphac et mirach/
aliquado communiter fumitur siphac pro quolibet
paniculo cotinente et sic paniculos cerebrì et chisti
felis appellamus siphac. aliquando propter fumi
turut cora dicatur ad paniculum determinatùs,
tic fumendo solent auctores siphac intelligere
paniculus fecundum dicendum in parte sequendi
appellatum chiteron et ita per mirach aliquando
intelligunt agregatum ex omnibus mebriis uel ali
quibus eorum ipfus uentris supra siphac propter
acceptum aliquando per mirach intelligunt pro
prie auctores unum paniculum et supra siphac et
supra musculos uentris existentem ipfios muſcu
los continentem. Et hic eſt quod auic. hic ap
pellavit siphac pro cuius fitis clariòi intelligi
tia est ultimo hanc partem ſciedum, ut dura
dunt anothomisque quod totus uenter ſupra inte
ſtina componitur ex quinque ſubstantiis realiter
e specie distinctis. Nam primum quod occurrit de
ſcendendo est cutis de qua dictum est ſupra ſecu
do occurrit pinguendo uel melius lardo. Tertio
occurrit paniculus groſſus carnoſus qui est propter
mirach de quo hie est principalis ſermo, quarto
occurreunt muſculi octo ſecundum Sal. ſexto de
iuamentis capitulo penultimo, longitudinales
duo a ſurium in deoſum in directum p[ro]tracti, et
quatuor transuerales duo incipientes ſurſuz ab
extremis costazum mendofarum p[ro]tracti in op
positos angulos uerſus anchas. et duo incipientes
a deoſum a locis ubi primi terminantur et p[ro]ta
buntur in oppoſitos terminos ad illos. ſ. vide p[ri]
mi inceperunt. vnde iicipiens ſurſum a d[ex]tris ter
minatur o eorum. i. finito et e contra. ita q[ui]n me
dio vêtris se cruciant. posita ſunt vltimi duo muſ
culi latitudinales manifeſte groſſi et carnoſi iuxta
dorſum. uerſus ſuperius qui tandeß in cordas ter
minantur circa medium uentris. Et isti ca lon
gitudinalibus peruenientur ſe interſecantes ad an
gulos rectos. post iltos è paniculus dictus propter
siphac cuius anothomia paulopoft p[one]tur. Lă
autem fitus et ordinis talium membzorùm et preci
pue muſculòzum ſuit propter plurima ſingula
ria iuamenta intenta a natura que perficiuntur
cum tali ſitu et posizione membzorùm, que in p[ni]
adducere no intendo quia non facit ad. nostris te
ſus intelligentiam. Sed fi quis voluerit curiosius
intelligere legat ha. ſexto de iuametis capit
lo ut ſupra. Et ex h[is] ſic declaratis patere po
tet itellectus littere p[re]ſentis. quia dominus. A.
in littera p[re]ſenti declarat paniculuz primum dic
tum propter mirach per duo. ſ. per ſitum eius, et fi
nemper per ſitum cum dictis ſuper uentrem poſt cuti
et per hoc q[ui]dixit comprehebendit lacertos et inte
ſtinger, quo inuiit q[ui]mediat inter cutim et lacer
tos uel intestina. declarat etiam ex fine per hoc
quod dixit q[ui]calefacit intestina ſua ſp[is]itudine et

unctuofitate et ſic in mirach duplicem moduz ca
leſaciendi. ſ. reuerberando per hoc quod dicit, ſpi
ſtitudines, et etiam caliditatem multiplicando per
hoc quod dicit unctuofitate et ſupra carnoſitate
et lego litteram. O[di]tæ ſeias ſupple ad debi
te intelligendum ea de quibus est h[is] principalis
intentione quod per uentrem i. concautitatem inſe
riorem naturalium contentiuâ poſt cutem ſupple
et lardonem. ſunt duo paniculi ſ. uerum mirach
et ueru siphac. quozu[que] unu. i. primus descendo
nominatur siphac. ſupple largo uocabulo, ſicut et
quilibet alium paniculus continens. Iª propter ap
pellatur mirach. et comprehendit intestina. ſupple
mediantibus muſculis. Et calefacit ea ſua ſp[is]itu
dine et unctuofitate ad modum ſupra expositum.
Et comprehendit lacertos ſupple immediatius et
intestina. Sed circa istam litteram poſset cadere
in mente aliciuus litteralis dubitatio. Nam dixit
d. Auic. q[ui] poſt cutem ſunt duo paniculi, et tamen
inferius de tribus facit ſpecialem mentionem. ſ.
de paniculo mirach et siphac et zirbo adipinose
cundo quia poſt cutem etiam preter bos panicu
los ſunt plures alijt paniculus dictus ſulſep[to]ſuz
epatis et renum. et ſplenis et huic modi[dicatur] p[ro]
mo notando quod poſt cutes eſse duos paniculos
ut plures poſtuerit dupliciter intelligens. ſ. du
os continentes et contentos, uel continentes tantù,
fi primo intelligat[ur] ſic dic[u]t. ſecundum motiuu
condulitur, quod multo pluſ et duo ſunt panici
li poſt cutem. Et hoc modo non loquebatur d[ui]
Auic. ſed ſecundo modo. ſ. quod poſt cutem ſunt
duo paniculi continentes. et quod bec ſit
mens domini Auic. p[ro]ſpiciens textu cum ſapo
re. nam dixit, ſuper uentrem poſt cuteny, et expone
batur. i. ſuper concautitatem continentem etc. et
hoc patet ad ſecundum. S[in]dadbuc ſat prima diſ
ficultas. quia p[er]teter p[ro]moſuos, ut mirach et ſi
phac est etiam tertius paniculus continens, ut zir
bus adipinus. Ad hoc dicatur quod dominus. A.
loquitur de paniculis ſuper totum uentrem. i. to
tam concautitatem continentibus anterius latera
liter et poſterius. et ſic tantum duo ſunt ſuper, uen
trem poſt cutem paniculi. ſ. mirach et siphac, quo
niam ut ip[er]e dixit in proxima ſequenti parte quod
siphac cum ſingulis fit. i. ſeparatur ab alioe mem
bis, et ſic fuit ſpera. i. quodam rotundus undum
q[ui] continens. non ſic autem continet zirbus adi
pinus ſed continet intestina circa anterius tantù,
ut patete ideo de eo poſtremo determinavit et ea
minus principaliter, ut patet i textu preſentis capi
tuli. et hoc de ita tota parte ſed alia pars.

## Et ſecundus est interioz

Nunc conſequenter in ſta p[re] determinat de
anothomia fecüdi paniculi, ut s[pi]phac, et diu[i]ditur
p[er]ſens ps in duas quoniam primo facit quod dictu
est. ſecundo ipe colligit ſamatiu iuamenta. me
brozum paniculozum ibi ſecunda. Et ita duo uel
lamina et c[ap]rima adhuc in duas quoniam primo

cap. 7.

ponit intentionem suam. de anothomia ipsius fi
pbac. secundo de ipso fipbac ponit opiniones quo
rundam ibi secundo. Quidam vero egicis, tis p[ra]
ma adhuc in duas. quoniam primo ponit ipsius ano
thomiam quantum ad formam ipsius et colligan
tiam cum aliis membris et ipsius originem, secun
do ponit ipsius iuusamenta secunda ibi. Et inua
mentuz ipsius fipbac est replere et s[ve]pama par
te dicit quattuor p[ri]cipaliter, dicit primo q[ui]s[te] pa
niculus interior nominatur beriteron. et nominat
rotundus. Et adducit rationem quia nominatur
rotundus. et dicit quoniam cum fingulis fit ab eo
quod tegit ipsum, est tunc s[fit]ut s[pera] video fupple
dicitur rotundus s[fit]ut s[pera]. Iuper qu[em]sunt fume
t additiones molles et fozamingi. i. super que[s] vel
in quo sunt quedam eminentie et dispositiones vel
fozamina fecundum. apparentia fecundiz que
fic non apparens. vt s[pera]x et statim declarabitur,
dicit secundo quo ad intelligentiam eius. q[ui] conti
nuatur de supe[rum] yella[m]. i. diafragmatic. et p[ro]ceſ
ſio eius. o[ri]go eius. eſt ex ſupremi[mi]. parte ſupe
rioze. et ſubtilis ſub cute ventris. i. in directo
ventr[ia]. verſus part[es] anterio[res] mag[icis] poſte
riozem. Et panicul[i]i eius. iub mirach qui e[m] pa[n]
cul qu[or]simi cuti, et addit q[ui] adhert[ent] ei. i. ime
diate qu[em] ex lacertis ventr[ia]. latitudinales. d[ex]
ter et finiter, adberentia vehementi. n[ò]s alio me
diant[em]einde continuat: poſt eo[m] ambos lacer
tos. i. ſup[er]e eos [v]ellam[mi]. i. diafragmati. et ptibus
eius carnoſi[mi]. verſus do[rum] vbi carnoſi[mi] e[ra]
fragma continuatione vicinantibus poſt cotinua
tionem suam cum ſtoma[ci]. poſt illam. qu[as] p[ri]
mo habuit verſus ſtoma[c]uz. Et poſt confirmatio
nem et soliditates ſubſtantie eius. vii. fuit init[i]
eius. ex illis duabus partibus. Et illa continuatio
ſ. fipbac et diafragm[ae]t eſt verſus do[rum]. conti
nuatio villataris. a d[ex]tris et finistris. Tertio po
nendo distinctionem partium eius in ſubtilitate e
gr[avi]ſtie. d[ix]it q[ui] ipſe paniculus fipbac. cum conti
nuatur e[pati]. i. a parte d[extra] est ſubtilis valde. i.
ſubtilio[ſ] q[ui] a finistris. ratione qu[ia] ab illa parte ſe
paratur ab hoc paniculo. plures p[à]sculi. i. i[ple]mi
et paniculus. e[par] ſuspendens. Et e[ci] in elen[u]atio
ne ſua. ad ſtoma[c]uz. i. verſus anterius. etiam ſup
ple magna ſubtilitas e[m] in reſlectione ſua deſcend[
è]do. i. poſterius verſus do[rum] ſi[rm]and o[mi]. i[ſi]an
do respectu partis ant[er]io[ſis] cum oppositione ve
narum et artarie magnar[mi]. p[ro]pter id quod ſpar
git cum hoc paniculo poſterius de ramis venar[mi]
et artarie extenſarum per do[rum] cu[z] oppositione
ergo. i. obuſatione dictarum venarum poſterius e[m]
non anterius. Et deſcendit ſubtus et ſit zirbumi.
ab hoc paniculo ibide[m] originatur zirbus adipinu[m].
Addit quarto. q[ui] currit iuper plurimuz albiteron
i. iuper magnam partem. ipsius p[an]iculi. hoc eſt
verius anterius. de ſubtilibus lacertis villatariis
iuper ventri[qui]a ſubtilio[ſes] kiunt plurimi lacer
torum circa mediuz ventris. quia i[vllos]os nervos
terminantur. tunica vna et forſitan exſtimatur q[ui]
ſit par[es] eius. fipbac p[ro]pter continuatio[ſe] eius

cum eo. et similitudinem suam, cu[z] fupple fipbac i
neruſitate. Et addit cu[z] ſingulari ergo fit ab eo
paniculo vel ab ea tunica. albiter oni. cu[z] ſepara
tur et bene ſequeſtratur fipbac ab bac tunica. e[m]
ſubtilis texture valde. i. diſe[ritur] q[ui] albiter o[n]. i. fi
pbac est ſubtilis texture valde. i. multo ſubtilio[
s]altem hic anterius. q[ui] ſit iſta tunica ſupra p[an]
culum existens. dicit consequent[er] replicando. q[
]subtilus et purius. i. pars ſubtilior et min[?]imixta
uenis uel artarii buiis fipbac est apud epiglota
lem. i. partem ſupra os ſtomaci et ortum p[an]iculi
intrinſici coſtarum. i. pleure ex hoc paniculo. i. q[
]abſolute mirach est ſubtilior in parte ant[er]io[ſi
perius ad d[ex]ter[ia] qua parte oritur pleuraſis a
ſipbac e[m]t. hoc tantum d[icit] in littera. d[er]to
[pro] in
telligentia omnium barum partium q[ui] artificialia
fuit expositio data. Primo est notandum genera
liter q[ui] de anothomia buiis p[an]iculi. d. Auic. p[ri]
tertij capi. primo verſus medium ponit qu[ed]am,
que t[em] uideantur a bene intelligente ad eundem
ſenſum poſse retorqueri cum dictis bic. tamen q[
]ibi qu[ed]am clarius poſita ſunt de iſto paniculo e[m]
in p[re]ſenti parte. Ideo ad habendam comple
tam noti[ſi]a anothomie buiis p[an]iculi laudo ut
que ibi d[ex]teria ſunt cum bic ſcriptis coniungantur,
t[em] iſta cum illis. q[ui] etiam bic ſunt qu[ed]am poſita
que ibidem ſunt recitat[em] a iſta bene mente colli
gantur q[em] inter volumina illuſtri medicorum, ut
Haleni. Au. Rafis. et alio[zu]s non inueni aliquod
clarum ad cognoscendum iſtius p[an]iculi compo
ſitionem et colligantiam, qui tantum inter p[an]icu[
]los in co[po]ze humano p[er]ter mirach d[ic]itur eſse
maximus. e[m]t q[ui] via originis n[ò]s dicatur eſse primu[m]
qui v[er]t q[ui] paniculus dictus originatur a p[an]icu[
]lo diafragmate vt statim videbitur. reliqui tamen
p[an]iculi mem[br]um nutritiuozum ab hoc origi
nem ſumunt. Secundo p[ro] speciali[zi]o doctrina di[
c]to[rum] in p[ama] parte e[m]t adjuſtendu[z] p[ro] remo
tione oubitatione que oziri poſſet. q[ui] licet mirach
ſit p[an]iculus. qui ſi a membzis c[ir]uctu[tabus] ſepa
raretur, eſſet ſic[ur]t s[pera]. tamen ille non e[m]t dictus
rotundus ſic[ur]t iſte p[ro]pter duas cauſas. prima q[
]quia iſte e[m]t primus. i. immediat[us] qui omnia c[ó]
tinet memb[ra] nutritiu[m]. qu[ia] e[m] ſi ſubbus adp[i]us
immediat[us] ad bereat inteſtinis q[ui] fipbac. non
tamen omnia c[ó]tinet memb[ra] nutritiu[m]. vt ſupra
d[ict]um e[m]t e[m]t inferius de anothomia ipsius dicetur.
Et hoc q[ui] d[icebat] dominus Au. i[z]. tertij loco alle
gato cum d[ix]it. Et fipbac qu[em] ex ſuma h[oz]u[z]
e[m]t p[an]iculus primus qui comp[re]b[it] e[ſ]icera nu
tritiu[m] omnia. meruit i[g]itur qu[ia] primus mag[ie]
nominari rotundus q[ui] mirach. ſecunda cauſa eſſe
p[ore]ſt qu[ia] e[m]t melius ſeparabilis et diſtinguibilis
fipbac a reliquis q[ui] mirach a q[eo]d[ix]it textus c[u]
ſingulis fit q[em] non fic aut[em] d[ix]it de mirach. ymo
mirach plurimam habet inſionem et adhert[ia]z
cum muſchulis intra ip[ſum] et p[ing]uedinem ſupra
ip[ſum] e[m]t hoc fuit cauſa q[ui] ex [ef]ſi[m]o] erro[ſ]is multo
rum docto[zu] medicine. qui arbitrati ſunt mirach
ſolum d[ici] de agregato ex cute p[ing]uedine. nu[m]

a 4

error! No text is recognizable in the image.

culis et non de paniculo distincto ab eis. cujus tamè dominus. Aui. in capitulo prefenti ponat bunc pa- niculum expressè in principio capituli. cum dixit post eum funt duo paniculi. et in fine capituli expressi us etiam. iz. tertij loco allegato cum di- rit quæ supra sibbac est mirach. et lacerti ven trisecce quæ potuit differentia inter mirach et muſ- culos. verè est tamen quæ auctores aliquando per mirach totum intelligunt. et supra dictum est. Et hoc notat Aui. in fine capituli prefentis. et hoc fini- gulariter tenete contra communem errozem. etc. Tertio vero pro itelligetia illius partis supra quæ vel in qua funt ſumme et additiones moles. etc. Q- cauſa butus iequaliſi ſibbac potest in duobus po- tiffimum compreheendi. primo piopter equalitatez membrozus vizinorum ſuperiozum et inferioz vii continuo cum tactu membrozum inequalium ſa- ctus est inequalis. natura primo è iequalitas me- brozum supra ipſum. ut muſtulozum ipſius ven tris. quia in aliqua parte contiunguntur muſchuli latitudinales cum longitudinalibus et tranſuerſa libus. vt patet intelligi fitum ipſorum, vt supra dictum est, et in aliqua etiam parte zoffiſores ſunt muſculi latitudinales, ut apud originè verſus dor- fum, et in aliqua minus zoffi, piopter iſtâ inequa- litatem membrozum compaſſenti ſibbac fit ipe habens deprefſiones et elleuationes. Derito etià membrozum inferiozum inequalium aliquando compaſſmentum ſipbac ſurſuz et in extenſione in teſtinozum a fecibus vel ventoſitate redditur in equalis nam infra ſipbac est zirbus adipinus mul- tum inequalis, et conſtat et in ſirbium, et etiaſ dixit dominus. Aui. iz. tertij in milenterio inter ve- nes meſſericas ſunt quedarz carnes glandoſqua rum vtilitas ſuit ad aliquando bumectandum in teſtina indigentia bumiditate, quod patz per hoc quæ aliquando uora comedètes egerit molia, ſicut etiam est de amigolis circa radicem lingue exi- stentibus. butiſmodi ergo carnes reddunt zirbû inequalem, et conſequenter etiaſ zibbac remanet inequalis. Alia canſa principalis ſummi potest ra- tione finis. Nam ſi ſipbac ſuiffet tenſus no habes et elleuationes et deprefſiones cum teſtina, ſuiffet repleta et erteſnia ventoſitate niſi ſuiffi obediés ſipbac ad certas dimenſiones extendi ſuiffi i qua liber oebili extenſione teſtinozâ facta extenſio viio lenta ipſius ſipbac. et ſic distenſio ipſius partiù ad inuicem et solutio continui, et conſequenter doloz. ſuit ergo conueniens ipſum habere additiòves vel elleuationes quasdam molles. aptas extenſionij et conſequenter deprefſiones vel concauities, que etiaſ appellari poterunt. foraminis improzie. et iſta cauſa multum miſi placet. Conſequenter aduer tendum circa ſecundum dictum quæ notanter domi- nas Aui. dixit quæ supra ſipbac ſunt duo muſculi la- titudinales etc. et non fecit mentionem de alij. cu- tamen supra ipſum ſint octo, et supra dictum est. Et ſic è expressè de mente. H. vltimo capitulo ſex

to de iuamentis hoc ideo fecit quia mediātibus bis muſchulis principaliter perficitur operatio inſteſtinozus tutamine quorum principaliter factus est ſipbac butiſmodi. Nam principaliffima inte ſtinozum operatione est expulſio, etc. vii. tertij ad principi. Et quæ latitudinales muſchuli moxime ad hoc iuamt de mente. H. loco allegato. Aui. iz. tertij capitulo primo i principio, etc. de bis prin- cipalem fecit mentionem. et iſtos natura ordinat imediate ſipbac adberere vt melius. fieret ſipbac compreſſio inſteſtinozum. exinde fecut expressio et expulſio. Secundo pro ſpitalicu intelligentia originis ipſius ſipbac est primo ſupponendu illud dixit dominus. Aui. de ipſu. iz. tertij loco ſepe al legato dicit enim. Quo quando continuatur vella mini et obuiat une extremitates eius apud doſuzus tunc ligatur illius exinde est eius inſtitutius eius náqz iniſtiz est ſuperfluitas descendens ex vella mie ad os ſtomaci et obuiat ei ſuperfluitas eius. qbd ex ipo ascendit ad doſum. Et ex quibus verbis nobis inſi gnauit dominus Aui. modum originis ſipbac ta- liter. Naz poſtæ formatus ſuit paniculus diſrag- maqui dictus est vellamen, tunc ex materia que ſuperfluit formationi eius, ſit ſipbac hoc modo. quæ illud ſuperfluum diuicitur in duas partes, vnaſz que vadit verſus ſtomacum anterius, aliamque descendit ad doſum. et illa que descendit, reflectit ſe, et obuiat illi que vadit ad ſtomacum, et exinde ſit ſipbac. Et buic ſipbac ſecundum ſiſtrum moduſ generato. Addit Aui. loco allegato, ſunt reſſe- ziones. et ad deſtrum et ſinſtrum. ſiſtrum et doez ſum terminando ad doſuz, et in doſo viuntuſ, et ibidem ſit ſipbac. piopter ſecum multum ibidem comiſceri de ramie vene magne et artear adomi- extenſarum per doſus. Et ex bis patet. quomodo iſte paniculus continuatur deſuper vellamini. i. diſragmati et quomodo ei pceſſio. i. modus or- giſis est ex ſuprazemo. quia ex ſuperfluo ipſius dia fragmatis et quomodo continuatur partibus eius carnoſis continuacione, quia terminat tur eius reſklexiones ad doſum vbi diſragma est carnoſius. et ibidem viuntur iſte reſklexiones poſt quæ ſuit cotinuata pares. que tranſiuit verſus doſuz et ſuit reſklexa ſiſtrum ad partem circa ſtomacum. exiſtemem vbi ſuit confirmata. et ſolidata ſubſi- tia ſipbac. et tunc ſuit illa dillatata continuatio. et deſtrum et ſinſtrum verſus doſum. reliqua ſunt clara. viz. ad illa parte, et currit ſup pleura. vmo.

Sed circa istam partem potest oubitari, nam ex hoc sequitur oppofitum, quod dixit do. Aui. prima primi doctrina de membi, ubi notuit om- nes paniculos in concauitibus naturaliuz me- brorum repertos originari a ſipbac cooperiente muſchulos. i. apud mirachet et omnes paniculosi- uentre spiritualium contentes originari a pleura, ita quod etiam diſragma habet inde originem, ut pater ibidem in textu, et tamen ibi colligitur. et be- xiii. tertij expressius qbd ſipbac uere originatur a

diafragmate, et pleura originatur a sipbac mari me circa dextrum eius ideo circa illam partem est subtilior. Ad hoc dicatur quod ynum membrum ab alio originari est duplex, uno modo uere, quan do scilicet ex superfluo generationis unius alund generatuz quomodo dicimus nucham originari a cerebro. Secundo unu dicimus originari ab alio taliter quia cum alio habet colligantiam, ita ut ynum et minus alio dicatur egredi a maire, et fecundum primum modum est sententia Auic. bic et xiii. tertii, et fecundum fecundu modum lo quebatur in doctrina de membris quia ita pani culus mirab, major est et 5 sipbac er 6 aligs alij dicim v oem paniculi ide oriri jita dicat de pleura.

Lirca quam partem est aduertendum ex ex c6 simi textu huic posito a.d. Auic. loco allegato i magnatus est speculator eximius Sentilis de ful genio super illa parte quod subtilioci parte huibus sipbac fit tunica quedar5 que imediatus adheret lacertis 5 sipbac. Et ita tunica uel paniculus, 6 stat in medio inter sipbac et subtilantiam carnolà muschulozum, dicitur recte sipbac, et ite est berite ron. Dicit ipsa de quo imaginatur, d. Auic. 5 fit p5 ciptum pleure et aliozum paniculorum, ut pectoris et aliozum, fit ex origine istius paniculi beriteron. superfluit etiam zirbus 7c. Sed salua tanti uzii re uerentia non uideo vnde hec sua imaginatio ha beat necessitatem, et contra istam stat primo cois doctrina medicorum ex expressione Auer. primo col. cap. de anothomia mirachodientiam 5 post muschulos uentris uerus intestina duo tantu me diant paniculi. 1. sipbac et zirbus ubi secunda banc imaginationem essent tres. Secundo contra hoc est experientia anothomiftarum, qui tantiz duos nu merant paniculos post muschulos uentris. Neqz obstat textus super quo fundatur. Nam post 5 po fuerat loco allegato Auic. primum generationis fit phac addidit. Et est ei tunica ex subtiliato lacer to uentris cooperiens et quam ipse. Bal. appella uit uerum fipbac, et paulopoftt addit Auic. Et sub ipfa est subtile eius quod est uere fipbag debet er go intelligi. Et est ei tunica subtiliato lacerto, no quidem uera sed fecundum apparentiam tantum. Pro quo bene intelligendo aduertendum 5 lacer ti latitudinales maxime circa medium uentizis in cordas et uillos nervuos termiantur, et ita etiai transfuerales ex comixione illarum cordarum uel uilforum ipfarum connessione adinnicem uidetur pa niculus quidam generari non quidem totu eopeiens, sicut facit fipbac sed nobilem tantum parte uentris qui tantiz non est uere paniculus. Et hoc est iudicio meo quod dicit textus nofter cuz dixit Et curet super plurimum albiteron, notater dixit plurimum. i. magnam partem de subtilibus lacer tis dillataris, i. de lacertis subtilatis et dillatatis su per uentrem tunica ungi, apparenter, quod mani festatur per hoc q6 addidit. Et forfitan exiftima tur fit pars eius, fipbac propter continuatior

eius, i. adherentiam magnam cum eo. 2 similitudi nem magnam cum eo i nervositate, ut imaginabatur. H. loco allegato et tamen supple non est ueruf paniculus, quod declaratur per hoc quod subdit. Cum ergo singulis fipbi. separatur ab eo paniculo apparente albiteron. i. sipbac est subtilis texture ualde respectu. f. illorum uillorum nervozum sic comixtozum, et ille est albiterò uere. Et hoc modo legendo hec sententia. A. expressè 3 dicit iudicio imagiatò gètilis ut 5 reliqi sunt clara. 4 Legatur tota littera fecundum expositionem ut supra. Sequi tur alia pars.

Etuuamentum,

In hæc parte posth. d. Auic.

ponit anothomiam fipbac iam i preſenti parte ponit eius utilitatem et iuamenta. Et dixit quatuor principaliter, prò dixit 5 iuuamèta huibus fipbac est replere quod est inter lacertos uentrie et intefiti na, et stringere locum, et probibere superfluitates. Ne cadant in locis uacuis cù adiutorio diafragma tis quod est posterius, dicit fecundo quod ipſius in uamentum est comprimere poſt eius intefina, et uifcera euacuantia ſuperfluitat cum proxime ſut ad exp ellendù q6 in eis est de fecc, et aqua ul ipis ydropis t5 urina. Tertio dixit quod ipſius iuam mentum est probibere inſlationem uebementem. Dicit quarto q6 ligat uifcera ligamento forti, et in dorfò sicut res una z lacerti omnes poſterius su per carnem glandosam quaſi ſub ſtetatam eis et uenis magnis et meatibus continuatis inter intefina et ſtomacum. Quæ littera et ſi quo ad mariam eius partem uideatur ſatis clara, tam pro manifestationi intelligit. primo circa primum dictum est, animaduertenduz q6 ex illa littera u detur poſse colligi q6 inter muschulos et intefina non cadit alius paniculus preter fipbac et omnia intefina cooperiens, ut ſupra dictum est, replect er go medium uel concauitem omnem exiſtentem inter muschulos et intefina preter 5 a parte an teriozi ubi est zirbus adipinus, ut poſt declarabili. bic est igitur paniculus qui adheret intefinis la teraliter et circa doſum, et ideo dì stringere locu, quia replect sicut etiam ſolemus dicere ſachum re pletum eſſe strictuz ita ut nibil ultra recipi poſſit ita est de illa concauitem, nam pañiculo repletur et ita stringitur locus, et adducit caufam principa lem huibus imediate adherentie ad intefina per hoc quod addit, et probibere ſuperfluitari, i. prop ter prohibitòm ſupple membrozum ſuperſorum. Ne cadant in locis uacuis, quia uacuitas est cauſa receptionis ſuperfluitatum, ut inſertus tractatu fecundo huibus, ad hoc etiam adjuuat diaſtragma quod est poſterius, quia non ſic immediate adhe ret intefinis, sicut fipbac, est tamen deſenſaculum ſuperfluitatum membrorum ſpiritualium et ani matorum ne in cœcauitem naturali recipiátur.

["Lirca secundum dictum est considerandum ہ\nlicet isti termini uifcera ہ itestina aliquando ab\nsuctoribus fumantur ut sunt termini omnes ہ fino\nnimi ad omnia membra organica interioza ہ oc\nculta, tamen in proposito per uifcera intellexit p[ro]\nzie membra organica in confcauitate naturaliuz\ncontéta, ut stomacus epar renes uefica ہc. Et per\ninteftina intellexit illa membra que solemus inte\nTilia appellare que ہ, ſunt membza deputata ad\nreceptionem ſuperfluitatum grossarum prime di\ngelionig fterio notādum ہ licet comprimere bu\nuifmoſi mebra posterius ہc. ſit propie officiū mu\nſchulozum latitudinalium uentris, ut dixit Hal.\nvi. de iuamentis ultio, c. ہ alibi pluries, tamen, d\nAuic ہ ہiiij. tertij ہ iuuaſtū attribuit buic pa\nniculo. Et hoc est ہ mediante hoc paniculo dicti\nmuſchuli perfectiſime complent officium ſuum.\nq[ui] enim iste paniculus immediate attingit uifcera\nt inteftina ہ vīniqua[que] circūnoluitur, per compreſſonem ergo dictozum muſchulozum uerſus poſte\nrius compriſmitur iste paniculus, q[ui] attingens est\nomnia uifcera ہ maxime deputata expulſioni-ut\ninteftina ہ uſeicam, ad que non attingerent dicti\nmuſchuli, q[ui] neqz ſuperiozes intetino recto neqz\nueſice iuuat principalitæ, iste paniculus ad buiſu\nmodi expulſionem. Alterius aduertendum ہ\nſte paniculus licet de intentione. d. Auic. iuuet et\nad expulſionem uentoſitatis interdum agregate i\ntestinis, ہ aliquando ad partum perficiendum, de\nbis tamen non facit mentionem. d. Auic. uel quia\nrelinquens bas operationes notas ex bis que bic\nponuntur, uel q[ui] iste ſunt principaliozes operatio\nnes de quibus bic facit mentioné, q[ui] operatio par\ntus non conuenit niſi mulieribus, ہ ad euacuatio\nnem uentoſitatis non ſic neceſsaria est talis com\np[ez]ſio ficut ad alias ſuperfluitates expellendas q[ui]\nfola euaporatua forte ſuſſicerent. Circa tertij\ndictum aduertendum quod notanter dixit inflatio\nnem uebementem p[ro]popter id quod ſupradictum\nſuper illa parte quod iste paniculus habet depeſſo\nſones ہ additiones, q[ui] naturale est buic paniculo\nut aliquando extendatur, ہ certam inflatione n[ò]s\nprobibeat, ut eaz. ہ. que communiter ſequitur, reple\ntionem intetinozum a fecibus ſed bene probibet\ninflationem uebementem, que aliquando contin\ngezet in intetinis, ynde cauſaretur doloz accutiffi\ntus niſi eſſet iste paniculus obuias intetinis, cuſ\nellenantur ہ ſumeſcunt, ہ ſic buic uebementi iſſa\ntioni reſſitit. Circa quartum dictuz, ſunt omnia\nclara ex ſuperius dictis de anot homia ipſius ſter\nid quod dicitur ہ lacerti omnes posterius ہc. vbi\nrepetitur duplex littera. N[az] dicit littera exterior\net ſit totum ſuper carnem glandosam ہc. i. et totus\nſte paniculns ſuſtentatur ſuper carne glandofa ہ\nqua dictum est ſupra ſuſtentatur etiam maxime\nuerſus doſum uenis ہ artarijs ہ meatibus conti\nnuatis ہc. i. meſaraicis ſuper quibus omnibus ſu\nſentatur ہ ſic est littera clara alia littera reperif\nin textu ہ lacerti omnes ہc. i. q[ui] iste paniculus c[ui]", "carne glandofa ſuſſentatur lacertis qui omnes ſut\nposterius. i. post paniculam. ہ. ſupra paniculum.\nہ uenis magnis ہſlego totam litteram. Et iuua\nmentum eius ſipbac est replere quod eſt. i. conca\nuitate existente inter lacertos ہ inteftina, ہ stringa\nre locuz. i. v[n] ſit ſtrictura concauita. Et probibe\nre ſuperfluita ſi. ہ hoc factum est principaliter ہ\nnatura p[ro]popter probibere ہc. ne dicibere in quod\nre locuz. i. v[n] ſit

cap. 1.

uel pañiculus in uno quorum effet principaliter
unum genus uillorum, ut in extrinseco genus uil
lorum latitudinalium et i trinseco essent comixti
uilli tranfueriales cum longitudinalibus, per uil
los intelligendo partes membrorum ad modum
fillorum proteinas per membra, que filla quando
q2 incedunt scdem diametru longitudinis mébrict
dicuntur longitudinales, quandoq2 fecundum dia
metrum latitudinis, et dicuntur latitudinales, quâ
doq2 proutenduntur per membruſ taliter ut capiát
aliquod de diametro latitudinis et longitudinis et
uocatur q2 habentibus, et forádu2 ſo de mente do.
Auic, prima primi de membris, q2 cuiuſmodi gene-
ra uillozum ſunt instrumenta uirtutum naturaliù
anime ministrantium diff. renet. 1nam mediátibus
uilli8 longitudinalib9 perficitur operatio uirtutis
atractiue, que est atractio7 mediantibus latituci
nalibus perficitur operatio expulſiue, et medianti
bus tranſueraliibus perficitur operatio retentin9
et maxime hoc intelligendo de membris habenti
bus operati6es toti c6munes, 42 membra particu
laria pro operationibus propris non neceffario in
diguerunt cuiuſmodi uilli8 saltem manifestis, ſed
ad hæs operationes perficiendas ſola ſufficit ipſo
rum membrorum propria complexio7 ut expressc
colligitur in doctrina de virtutibus, deo bene dic
tum ſuum intelligebant de membris paniculofis.
alia coram obiecta continentibus, 12 ertio aduer
tendum, et est declaratio primi notati7 c6 propter
quam fuerunt iſt1 moti ad hoc ponendum, 1. q2 om
nia talia membra habent duas tunicas in quaruz
vna exteriore ſentent maxime uilli latitudinales, et i
interiore longitudinales cum tranſueraliibus, ſuit
fatie apparens, q2 atractio vius obiecti et expul
ſio euſdem ſunt morus ſatis contrarij, ne ergo ho
rum inſtrumenta ſele mutuo impedizent, ut, 3. mo
tus longitudinali7 impeditur motem latitudina
lium, non ſuit conueniens cuiuſmodi uillos in ea
dem tunica eſſe contextos, ſed melius ſuit iſtos in
duierſis tunicis ſoſe ſituatos, vnde ſatis utile ſuit
ut uilli atrabendi et retinendi eſſent simul. Laufa
autem q2 constituti ſunt uilli latitudinales in tuni
c4a exterio7iq2 longitudinales in iterio7, ſuit ppter
hoc, q2 attrabens melius attrahit dum imediate
attrahibile 3tigit. 12te q2 qò attrahib, ſub rône cò
uenièc attrahit, 3o ſuit uenien9 méb9 attrahes
33 instrumenta attraſenda 3tingere attrahibile.
Et per idem patet q2 ſuit conueniens uillos trâſue
ſales in eadem tunica eſſe contextos. Et propter
oppositas cauſas patet quare conueniens ſuit uil
los latitudinales in tunica exteriore eſſe còtextos.
Iſtud ſuit motiuſz itozù. Et hoc est iudicio meo
qò voluit in prima parte, aegatur ergo ſic littera.
Quidam dicunt non pertransit ut dicatuzi, iueruz
est qò in 3phaci, in quolibet pañiculoſo membro
continente et operante operationem c6munè, ſunt
omnia genera uillozum contextozù, ſcòm partes
noragii, ſecundum partes ſenſibiliter differentes
in duabus tunicis ipſius membri, i. intrinſica et ex
trinſica. Et addit declarando ſupple dico uillozù3

qui ſunt instrumenta trium uirtutum naturalium,
ut ſupra expositum est. Et hoc dixit quodamodo
tacite reddendo cauſam motiuam itozum, 42 iſt1
uilli ſunt instrumenta uirtutum operationem con-
trar趣sum, ne ergo ſele impediant, ſuit conuenie8
ut ſupra 2c. 2. dictum. d. Auic. modificans dixit.
Et iſt1 quidem non est poſsibile dicant iſtud in tu
nicis uenarum, et uſeice et matricis qua4 dicat lic
uerum ſit. hoc 4. in membris habentibus duas
2c. ut plurimum uilli ſint fecundum odinem ſitu
ſupra poſitum ſitut, tamen non est verum genera
liter q2 omnia membra neruſa, ut pañiculoa, cò
tentiu8 2c. habeant uillos contextos in diuerſie tu
nicis, q2 hoc fallit in hæs primis de quibus i littera,
et hoc, qua11 nullum primorum duorum membro
rum est compoſitum ex duabus tunicis. non hoc
est uerum de matrice ex duobus pañiculis compo-
ſita, de qua tamé pañicul9 interior est corpus vnù
ſingulare pañiculoſum, et tamen in eo ſunt omnia
uillorum genera contexta, q2 autem uene et uesica
ſint ex vnica tunica tantum c6ſtituta, est expressc
de mente. d. Auic. prima primi doctrina de mem
bris, q2 matrix ex duabus tunicis componut, et
tamen in intrinſica tunica ſint contexta omnia uil
lorum genera, est de mente euſdem ſcò tertii, c.
i. infra a principio per unam columnam. Ne33 cò
cloudit motiuum eorum, 42 licet uilli latitudinales
et longitudinales ſint ad diuerſas operationes, ut
ad attractione et expulſione, et vna operatione 3idea
tur aliam impedire, non propterea est concluden
dum, qò oporteat iſtos uillos in diuerſis tunicis, eſ
contextos, quia poſſunt taliter dispoſi in una tu
nica, ut uilli longitudinales non impedient latitu
dinales, et hoc p[]cipue quâdo illa tunica erit 3pſſe
et ſollide ſubſtantie, ut est intrinſica tunica matri
cis multum uenos[]a, nam in p[]te magis intrinſeca
ſituatur longitudinales, et in p[]te magis extrinſica
ſituantur latitudinales. Et hoc est quod dicit ter
tus. Et iſtud quidem non est poſsibile ut dicat,
non est hoc generaliter uerum, ut patet in tunicis
uenarù et uesica que, 1. ex unica tunica t[]in c6ſtitu
untur, et t[]in ſunt mébza pañiculoſa 3tinëtia 2c. nò
est et uerù de matrice habente duas tunicas, et
ſi littera dicat, ubi de quo pañiculozum falſiſcat
qò dictù est ut de pañiculo intrinſico, et ſic est ſit
tera clara. Et ſi littera iacet, niſi debet ſic exponi.
Et matricis in quibus falſiſcatur, ut dictum est, et
ſupple non est uerum qò dicit niſi de aliquo pañi
culorum uel de aliquo membro pañiculoſut 3to
maco inteſtinis 2c. prima littera mihi magis pla
cet ut dicat ubi de aliquo, et non dicat niſi. quomo
doci33 reperiatur, habes litteram claram ad eun
dem tamen ſenſum retozq2nendo 2c. Ad Sed circa
unum h[]ic ſuppoſitum, cadit una leuſis dubitatio
quoniam ſupponitur uesicam habere tantum uni
cam tunicam, et d. Auic. tamen, xix. tertij, capi
tulo primo ponit eam habere duas tunicas. Adez
dixit aueroys pr[]imo colliget. Ad hoc potest d[]ici
duplex respoſio, prima est qò uerù è quod h[]3 duas
tunicas ſecundum ueritate3, ſed unicam tantu3

050

soto

habet, secundum apparentiam, quia sunt occulte et inseparabiles. uel aliter etiam melius dicatur quod uefica non habet nifi unicum tunicam totam eius capacitatem ambientem, secundum partem autem ipfius habet duas. s. secundum partem il lam secundum quam ad ueficam pertingunt poz ri uritides, ut secundum partem superioem ipfus. Si enim unica fuiflet tunica folum, repleta uefica, potuiflet urina zegurgitare uerius renes aut etiam comprimido partes pectinis debuiflet fursum afcendere urina, cuius oppofitum manife ſtat experimentum, ſuit ergo expediens ibide eſſe duas tunicas perforatas fozaminibus non direc te ſibi appoſtis per que deferf urina in ueficam. Ubi cum intrat primam tunica3, labitur ſupza ſu perſitiem ſecuſo uſq2 dum occurrat fozaminibus in ſecunda tunica, ibi ingreditur in concavita te2 ueſice et ſic impleta ueſica et extensa tunica ipſa quo ad partem ſuperioem tunc occurrunt fozamina interioris tunice, tunice ſuperiori, z ſibi inberet et proinde quatomagis veſica repletur et extenditur taſomagis prohibetur exitus urine, yt loco eode. Ad poſtitum itaq3 nírm. q2 pars ſupioz veſice ſuit i creatioſe tenuis pieter alias utilitates, ſuit c6ueniens ueſicã quod ad illa partc6 habere du as tunicas. ut potuifent uilli, q2 ſunt instruméta utirtu5, c6uonienter disponi. q2 in unica tantum non potuifent fecus eſſe de parte inferiore ipfius ueſeque creata ſuit ipſe ſubſtatie. q2 ſuper ſun dum ipfius ſefidet aquoſitas mordicatina, potue runt ergo genera illozú2 in eadeſ taliter disponi ut ſele n6 impedirent in operatioibus, et hoc ſufficit d6o. Auic, ad probad6 contra illos 2c Sequitur alia pars. Et ita duo ſunt q2. In ita parte poſto3 specialiter diuifiz superius poſuit anothomia3 mi rach 2 ſipbac ponèdo c6 hoc ipſo2 utilitates iam ſum atim colligit ipſorum ambora3 ſimul iuamé tum quodda generale. 2 duo facit, n6 primo facit q2 dictú eſt. ſecuſo ipſe ponit qu6dam modú2 cóp6 tionis 2 terminatois ipzó2 apud pectiné, ſecu6a ibi. Luq3 perueniut ad pectingidit primo q2 ita duo uellamina, i. iſt1 duo paſiculi tutamina ſunt ſuſcerum c6cauitatis inferioriſi, organicozú m6 bzo2um c6tenzor2um in c6cauitate inferiori. 2 cla ra eſt lra. dicit ſebo. l. deſcendendo, q2 ipſor2 utig6 ut ſupza dictú eſt verſus diaſragina. Siunt in eis duo fozamina ſtricta quasi ambo ſint per que traſ ſit lombare dextrum 2 ſinſtrum in eis inseparabi lia donec fiat ſicut due kites duorú ouozú2po in telligentia cuius ſecuſi dicti ſunt quedá noranda maxime ad intelligiã, terminozú q2 talis recta intelligentia multum proficiet ſequétibus, p[ro]e ergo aduertédum q2 per p[er]pectiné debemus itelligere partem illa uentris que eſt circa os ſernoris in fi ne illiozum 2 circa radicem virge in uiris, z cir ca os extrinſicu yulue i mulieribus ſecundo ad uertedú quod per lombare intelligunt h[ic] medici ſuſpenſorzi, uel ſuſpenſoria teſticulorum, non dico bursam teſticulos ſuſpenderem, quiá talis a me dicis appellatur ofſcum 2 aliquado eã appellavit

S. p[ro]udem, aliquado uirile. Sed per l[ó]baria intelligere debemus uſaſa ſeminaria dicta, que tâ tum ſunt duplicita, quoniam quâda ſuper teſticulos ſunt poſita 2 ad eosternitâtur ad extrema ſupe rióza teſticulózú, deinde deſcêdút ad alind extre mum inferius deinde iterato ſurſum ad eadeſ ex trema reuoluitur, unde talia dicta ſunt inuoluta 2 uocâtur p[ez]paratòzia, q2 mâm ſpermatis teſticu lis deſſerendo disponút 2 p[ez]arant. 2 h[uius]modi uoluit. Ari. ſperma generari 2 n6 in teſticulis q2 dam ſeruït teſticulis ſeruitio dellatorio tantum deſſerendo ipſius uerú ſperma uerſus radicê uirge deozúm prius deſcêdendo uerſus anúz 2 collum ueſice deinde afcendendo ad radicem uirge ut tâ dê per canales proſviós uirge deſſeratur in locu2 debitu5 c6ceptionis, hoc dictú eſt in uiris, ſimiliter êt 2 in mulieribus reperiuntur 2c. t[em] tru[n]z diſſe renter quorú5 diuerſitas ad p[er]s adducere n6 c6ue nit, u[n]t2 tamen non tacebó, eſ de mente. S. 14. de utilitate particularum, quod poſtſaſis in opere utilitatem aſſeret. q2 q[ui]b[ui]s modi uſaſa, ut in ſer patebit, in uiris non circuoluitur teſticulis ne ipſis immediate adhæreant 2 c6tagát 13 inter ipſa 2 teſticulos cadit una caro media glandoffa, non ſic autê eſt in mulieribus ſed imediate teſticulos tangunt mulicur. Et hoc p[ro]pter laxitate2 t[est]iculòrum uirózú respectu uafozum ſuozum ſolido rum 2 duozio ſ respectu uafozú in mulieribus c6 paratione ſuozum teſticulòrum, modus utem o[ri]ginis bozú uafozum ê dextro 2 ſinistro in aliqibus c6ís 2 in aliqibus diſſerunt, conueniunt quidé, q2 quodlibet illozum originatur ſupza renes et c6de modo contexuntur et eſi[em]dem conſuſtantur. ſed diſſerunt quoniam lombare dextrum origina tur ſuperius a uena kilis, 2 artaria a doſti imedia te in directo renis dextrilombare uero ſinſtrum non o[ri]ginis ſic ſurſú ab artaria uel uena kilis p[er]dozum p[er]t[em]s 13 imediate o[ri]ginat[em] a uena emul gente ad renem ſinſtrum terminata. 2d odus au tem p[er]specialis o[ri]ginis talis eſt. quoniam a dextra corporis parte co[ra]m rene dextro a corpóre arta rie 2 et uene kilis per dozúm defcendentum o[ri]g[ini] nantur rami plurimi ſerê per totum et paucif[imi] ab artariis et uenis emulgentibus tendentibus in renem dextro, qua liquidem rami multipliciter contextuntur unde in vnno corporus ſunt proſenſi infra renem ipſum dextrú. In parte uero ſinſtra a uenis et artariis emulgen[ibus] tantum origina tur plurimi rami qui tandem et per poſtem adinuì cem comixtionem infra renem ſinſtrum inunum corpus pr[ot]enduntur, et tanta eſt 1ſtorú anfræc tuum ramor zum facta uebemens inuolutió et co miſto, quod ſi nelles unum 1ſtozum ramorum in cider[em]non poſſe line alio uel alii. Et hoc eſ t[em] d[ic]it. d. Aui. 2 q[ui]b[ui]s capitolo. i. c[ui] dixit. Et mea tib[em]dê ueniètibus ad duo ouazú. de ipſis uſaſe ue niètibus ad teſticulos eſ t[em] uenis pulſatilibus et quietis plurimú ramificatis ex uena pulſatilié et uena quieta que ſunt due radices ramifacantes plurimor zum anfractuum et inuolutionum, que tâ

Vofica subtilis forbis

3. 22. de i. 4.
Raphum sigue

perpetuus

Lúbare.

Vasa apathica

22. d[ic]it. d. Aui. 2 q[ui]b[ui]s capitolo. i. c[ui] dixit. Et mea tib[em]dê ueniètibus ad duo ouazú. de ipſis uſaſe ue niètibus ad teſticulos eſ t[em] uenis pulſatilibus et quietis plurimú ramificatis ex uena pulſatilié et uena quieta que ſunt due radices ramifacantes plurimor zum anfractuum et inuolutionum, que tâ

["con", "diu ramificantur. Suppele et consímcentur donec in\nciſio tuæ, quam in una illarum duarum faci ſup\nple uel facere intendiſt ſit similis ichtiſioni tue qua\nfaci ſuppele uel facere intendiſt in pluribus uenio\nre. Sut et huiusmodi corpora ſuſſetata carne gla\ndosa quadam. Et ex his dictis patet clauß erubuz. d.\nH. xiii. de utilitate pticulæ cum dixit. A. diu\nnit natura uafis ſpermaticis longum quoddaß cor\npus et uarcoſum et cœcatum amplians et dillatãs\nufque plurimum undique ſicut poſſible erat ad ſu\nceptionez copioſam multi ſpermatius. Et ex hijs\nomnibus corolarie patet primo veritas dicentium\nquod uafa predicta ortum habent a dezde et epi\ntequum erit mediataq[ula]tque mediàtibus uena kili\nt artaria magnapatet ſecundo quod ſubſtantia\niſtozum uafozum est ad rubem decilinaſt et maxi\nme circa ipſorum principium. est enim uenofa. pa\ntet tertio q[ui] uas dextrum est deferens ſanguinem\ncalidiozem et magis ſpirituolum ſinſtro. Et ex hoc\nimmo patet. quare ſustict volentes generare ma\nſchulos ſtringunt ſinſtrum teſticuli tauri. ut effu\nſe tamen ex dextro tantum q[ui] est calidius. Et\ntertii de ſignis mafeulinitat[em]. Et quando talia uafa\nut ſupra dictum eſt ſunt delatiua materie ſperma\ntice ad teſticulos ſuit expediens a natura i ſiphac\nordinati duo foramia. qui talia uafa ad teſticulos\nueniencia uidè ſiphac p[ro]ſare i uoſe deſſeu i duo\nbus lociſut et dextræ et ſinſtris i fine illo[rum]. ſ. os\npectinens per huc ergo paſiculi ſic perforatuſ deſ\ncendunt dicta uafa uſque ad contactum teſticul\nlorum, ut ſupra dictum est. ſ. paſiculi autæ talis\nperforatus dicitur tanquæ deſenſaculum et coo\npertorium talium uaforum. licet racionabile et re\ndibite ſit. preter dictum paſiculum eſſe appropria\ntus paſiculo huiusmodi uafa immediate circun\ndantia, ſicut etiam quelibet uene ultra ſubſtantià\nuenoſam ponuntur habere paſiculum cooperien\ntem. quod manifestatur per hoc. quia apſotemati\nbus membzorum paſiculorum ſim[ane] pleurſe\napparet pulſus ſerinus et ſenſus quod no[te] ſerit niſi\nqui uene ultra ſubſtantiam p[ro]ſoriam habebent\npaſiculum cooperientem habentem cum alijſ pa\nniſiculi colligantiam. p[ro] hoc etiam alie poſſent ra\ntiones adduci. Seo h[uius] c[or]digerent obſecio attenda\ntis, quia in hoc ſepe falluntur mediciprecipue ciru\ngici. quod non ſecundam communem doctrinam\nauctorum ille paſiculi ſiphac ab illis locis ubi p\nforatur inferius deſcendens cooperiē dicta uafa\nin principio ſuiſcom naturam est ſicut clauſus im\nmediate ſerre attingens uafa quibus poſſit dilatari\net frangi per accidens. Eumq[ui]a principio perfora\ntionis pertransfuerunt uafa. tunc incipit dilatari et\nallongari. et non ceſſat eius elongatio augeri uſq[ui]\nad teſticulos ad quos cum perueni[d]illatatur dil\nlatat[oe] multa. ut c[or]diuat dictos teſticulos. demu\nueriſus ſinem teſticulozum iterato conſtringitur. et\nex hoc paſiculo ſiphac taliter ſituato et alio p[an]\nculo ipſiſiore et groſſioze talem habentem ad ipſu\nſiphac habitudinem, qualem habet mirab[em]. p[ro]\nprimum, aucte[rum] ſimul cum cuti ad ſiphac uerum co", "ſtituitur burſa teſticulorum ſiue oſſeum constitui\ntur ergo oſſeum ex duabus tunicis tunica ſenti\ncet intrinſica que est ipſe paſiculi ſiphac ſic di\nſtenſus. et tunica extrinſica habente oſtum ex\nparte ſemoris continuata retro apud collum uſi\nce. ante uero ad ipſam uirgam. et a lateribus am\nbobus inguinibus. Et dictus paſiculi interior\nſiphac a principio perſozationis eius of comunitæ\na medicis didimus. licet Inueniam conciliatorez\nin differentia xxxvii. didimuz appellare uafa ſemi\nnaria ſuperiora et non ipſum paſiculum. In b[ac]\netiam ſententia inuena Lhirardum in ſuis gloſut\nlis ſuper uliatico. Reliquos omnes iuenum uno uer\nbo ſentientes quod ipſe ſiphac perforatus et inferi\nus diſtenſus appellatur didimus. Et ſic de comuni\ndoctrina teneamus ne equi[u]ocare contingere[que]\ninferius de ruptura et dillatatione didimi tractabi\ntur. Et hoc bene menti teneatis p[ro]pter equi[u]ca\ntiones euitandas. Et ex his bene intellectis habi\ntis optimam intelligentiam ad futura. Ad uerito\ntem poſtremo p[ro]o intelligentia unius particulari\nſextus. quod ipſe ſiphac uel didimus non est unu\ncontinens in una concavitate ambos teſticulos. Et\nex eo paſiculi ſiunt due concavitates duobus te\nſticulis ap[ro]priate. et hoc fecit natura ne unus te\nſticulorum alium contangeret. et conſequenter ne\nunius n[oc]umentum ſ facile alteri comunicaretur.", "Et ex bis omnibus clara est littera legio ipſaſ. Et\nq[ui] 1. 155.\nq[ui] 3 q[ui] perueniunt ad p[ro]ctinem. ſ. tales paſiculi deſ\ncend[ed]o. Siut in eis duo foramina stricta ſuppele\na natura ſtricta. i. ſere adequate continentem ipſa\nuafa in ipſo principio. quaſi ipſa ambo ſint p[ro] que\ntransit lombare d[er]truz et ſinſtru[di]z quaſi p[ro]ſop\nter paſiculum ſuperiorem per quem ilon p[ro]prie\ndicuntur per tranſire. ſed per inferiorem tantum.\ntamen inuiit. quod etiam paſiculus ſuperior ita\nſo[ma]tatur ita ut. ſ. a principio ſiue ap[ro]tionis ſit mul\ntum ſtrictum or[i]ſicium, deide dillatatur ad com\npoſitionem oſſe[ſ]icut etià inferio[rum]. lombare. i. uas\nſeminarium d[er]trum et ſinſtrum, qu[ui]o modo con\nteniant et diſſerant dictuz est ſupra in eis or[i]ſicij\niſepabili. i. per n[ä]z adepte c[or]reta in eis or[i]ſicij\nqui non ſiunt naturaliter latiora quam groſſiora\nsint talia uafa. licet accidentaliter poſſit dillat[\nari p[ro]pter quor[ui] dillatatione ſiunt diuerſe p[er]ſties\nbernie. ut infra uidebitur cap[lo] ſequenti donec ki\nant due k[il]ſtes duorum onorum. qu[ia]tum huius\nmodi or[i]ſicia cum inferius deſſe[du]nt paſiculi di\nlatantur. ad plus continendum quam ipſa uafa ta\ntum, qu[ia] ad continendum ipſa ona uel ipſos teſti\nculos. et hoc est quod d[ix]it-illa para[que] Et ſub duo\nbus uellaminibus re. In ita parte poſt doctrinã\nanotboie primor[ui] duo[ru]z paſiculor[ur] mirab[em]\net ſiphac i[ra]z dat nobis notitià tertij paſiculi imme\ndiati? viſcera maxime quo ad part[em] anterior[em] co\ntangente et z[ir]bi ad[pi]ni, tria facit. nä primo\ndat notitiam c[o]poſitionis eius ſecu[d]o ipſijs figure\net colligantie. tertio ipſius originis ſecunda ibi. fi\ngura ei[ust]ertia ibi. etius p[ro]ceſſi[pr]imo ergo po\nnendo prius ordinem ſitus eius dixit. Et ſub duob[us]", "didimus", "1. 155.", "Et ex bis omnibus clara est littera legio ipſaſ. Et\nq[ui] 1. 155.\nq[ui] 3 q[ui] perueniunt ad p[ro]ctinem. ſ. tales paſiculi deſ\ncend[ed]o. Siut in eis duo foramina stricta ſuppele\na natura ſtricta. i. ſere adequate continentem ipſa\nuafa in ipſo principio. quaſi ipſa ambo ſint p[ro] que\ntransit lombare d[er]truz et ſinſtru[di]z quaſi p[ro]ſop\nter paſiculum ſuperiorem per quem ilon p[ro]prie\ndicuntur per tranſire. ſed per inferiorem tantum.\ntamen inuiit. quod etiam paſiculus ſuperior ita\nſo[ma]tatur ita ut. ſ. a principio ſiue ap[ro]tionis ſit mul\ntum ſtrictum or[i]ſicium, deide dillatatur ad com\npoſitionem oſſe[ſ]icut etià inferio[rum]. lombare. i. uas\nſeminarium d[er]trum et ſinſtrum, qu[ui]o modo con\nteniant et diſſerant dictuz est ſupra in eis or[i]ſicij\niſepabili. i. per n[ä]z adepte c[or]reta in eis or[i]ſicij\nqui non ſiunt naturaliter latiora quam groſſiora\nsint talia uafa. licet accidentaliter poſſit dillat[\nari p[ro]pter quor[ui] dillatatione ſiunt diuerſe p[er]ſties\nbernie. ut infra uidebitur cap[lo] ſequenti donec ki\nant due k[il]ſtes duorum onorum. qu[ia]tum huius\nmodi or[i]ſicia cum inferius deſſe[du]nt paſiculi di\nlatantur. ad plus continendum quam ipſa uafa ta\ntum, qu[ia] ad continendum ipſa ona uel ipſos teſti\nculos. et hoc est quod d[ix]it-illa para[que] Et ſub duo\nbus uellaminibus re. In ita parte poſt doctrinã\nanotboie primor[ui] duo[ru]z paſiculor[ur] mirab[em]\net ſiphac i[ra]z dat nobis notitià tertij paſiculi imme\ndiati? viſcera maxime quo ad part[em] anterior[em] co\ntangente et z[ir]bi ad[pi]ni, tria facit. nä primo\ndat notitiam c[o]poſitionis eius ſecu[d]o ipſijs figure\net colligantie. tertio ipſius originis ſecunda ibi. fi\ngura ei[ust]ertia ibi. etius p[ro]ceſſi[pr]imo ergo po\nnendo prius ordinem ſitus eius dixit. Et ſub duob[us]", "cap. i.", "6.", "1. 155.", "Et ex bis omnibus clara est littera legio ipſaſ. Et\nq[ui] 1. 155.\nq[ui] 3 q[ui] perueniunt ad p[ro]ctinem. ſ. tales paſiculi deſ\ncend[ed]o. Siut in eis duo foramina stricta ſuppele\na natura ſtricta. i. ſere adequate continentem ipſa\nuafa in ipſo principio. quaſi ipſa ambo ſint p[ro] que\ntransit lombare d[er]truz et ſinſtru[di]z quaſi p[ro]ſop\nter paſiculum ſuperiorem per quem ilon p[ro]prie\ndicuntur per tranſire. ſed per inferiorem tantum.\ntamen inuiit. quod etiam paſiculus ſuperior ita\nſo[ma]tatur ita ut. ſ. a principio ſiue ap[ro]tionis ſit mul\ntum ſtrictum or[i]ſicium, deide dillatatur ad com\npoſitionem oſſe[ſ]icut etià inferio[rum]. lombare. i. uas\nſeminarium d[er]trum et ſinſtrum, qu[ui]o modo con\nteniant et diſſerant dictuz est ſupra in eis or[i]ſicij\niſepabili. i. per n[ä]z adepte c[or]reta in eis or[i]ſicij\nqui non ſiunt naturaliter latiora quam groſſiora\nsint talia uafa. licet accidentaliter poſſit dillat[\nari p[ro]pter quor[ui] dillatatione ſiunt diuerſe p[er]ſties\nbernie. ut infra uidebitur cap[lo] ſequenti donec ki\nant due k[il]ſtes duorum onorum. qu[ia]tum huius\nmodi or[i]ſicia cum inferius deſſe[du]nt paſiculi di\nlatantur. ad plus continendum quam ipſa uafa ta\ntum, qu[ia] ad continendum ipſa ona uel ipſos teſti\nculos. et hoc est quod d[ix]it-illa para[que] Et ſub duo\nbus uellaminibus re. In ita parte poſt doctrinã\nanotboie primor[ui] duo[ru]z paſiculor[ur] mirab[em]\net ſiphac i[ra]z dat nobis notitià tertij paſiculi imme\ndiati? viſcera maxime quo ad part[em] anterior[em] co\ntangente et z[ir]bi ad[pi]ni, tria facit. nä primo\ndat notitiam c[o]poſitionis eius ſecu[d]o ipſijs figure\net colligantie. tertio ipſius originis ſecunda ibi. fi\ngura ei[ust]ertia ibi. etius p[ro]ceſſi[pr]imo ergo po\nnendo prius ordinem ſitus eius dixit. Et ſub duob[us]", "1. 155.", "Et ex bis omnibus clara est littera legio ipſaſ. Et\nq[ui] 1. 155.\nq[ui] 3 q[ui] perueniunt ad p[ro]ctinem. ſ. tales paſiculi deſ\ncend[ed]o. Siut in eis duo foramina stricta ſuppele\na natura ſtricta. i. ſere adequate continentem ipſa\nuafa in ipſo principio. quaſi ipſa ambo ſint p[ro] que\ntransit lombare d[er]truz et ſinſtru[di]z quaſi p[ro]ſop\nter paſiculum ſuperiorem per quem ilon p[ro]prie\ndicuntur per tranſire. ſed per inferiorem tantum.\ntamen inuiit. quod etiam paſiculus ſuperior ita\nſo[ma]tatur ita ut. ſ. a principio ſiue ap[ro]tionis ſit mul\ntum ſtrictum or[i]ſicium, deide dillatatur ad com\npoſitionem oſſe[ſ]icut etià inferio[rum]. lombare. i. uas\nſeminarium d[er]trum et ſinſtrum, qu[ui]o modo con\nteniant et diſſerant dictuz est ſupra in eis or[i]ſicij\niſepabili. i. per n[ä]z adepte c[or]reta in eis or[i]ſicij\nqui non ſiunt naturaliter latiora quam groſſiora\nsint talia uafa. licet accidentaliter poſſit dillat[\nari p[ro]pter quor[ui] dillatatione ſiunt diuerſe p[er]ſties\nbernie. ut infra uidebitur cap[lo] ſequenti donec ki\nant due k[il]ſtes duorum onorum. qu[ia]tum huius\nmodi or[i]ſicia cum inferius deſſe[du]nt paſiculi di\nlatantur. ad plus continendum quam ipſa uafa ta\ntum, qu[ia] ad continendum ipſa ona uel ipſos teſti\nculos. et hoc est quod d[ix]it-illa para[que] Et ſub duo\nbus uellaminibus re. In ita parte poſt doctrinã\nanotboie primor[ui] duo[ru]z paſiculor[ur] mirab[em]\net ſiphac i[ra]z dat nobis notitià tertij paſiculi imme\ndiati? viſcera maxime quo ad part[em] anterior[em] co\ntangente et z[ir]bi ad[pi]ni, tria facit. nä primo\ndat notitiam c[o]poſitionis eius ſecu[d]o ipſijs figure\net colligantie. tertio ipſius originis ſecunda ibi. fi\ngura ei[ust]ertia ibi. etius p[ro]ceſſi[pr]imo ergo po\nnendo prius ordinem ſitus eius dixit. Et ſub duob[us]", "1. 155.", "Et ex bis omnibus clara est littera legio ipſaſ. Et\nq[ui] 1. 155.\nq[ui] 3 q[ui] perueniunt ad p[ro]ctinem. ſ. tales paſiculi deſ\ncend[ed]o. Siut in eis duo foramina stricta ſuppele\na natura ſtricta. i. ſere adequate continentem ipſa\nuafa in ipſo principio. quaſi ipſa ambo ſint p[ro] que\ntransit lombare d[er]truz et ſinſtru[di]z quaſi p[ro]ſop\nter paſiculum ſuperiorem per quem ilon p[ro]prie\ndicuntur per tranſire. ſed per inferiorem tantum.\ntamen inuiit. quod etiam paſiculus ſuperior ita\nſo[ma]tatur ita ut. ſ. a principio ſiue ap[ro]tionis ſit mul\ntum ſtrictum or[i]ſicium, deide dillatatur ad com\npoſitionem oſſe[ſ]icut etià inferio[rum]. lombare. i. uas\nſeminarium d[er]trum et ſinſtrum, qu[ui]o modo con\nteniant et diſſerant dictuz est ſupra in eis or[i]ſicij\niſepabili. i. per n[ä]z adepte c[or

uellaminibus est zirbus. continuando ipsius cō
positionem addit. zirbum quidem est compositū
ex duobus paniculis quozum unus cooperit aliuż
inter quos. s. paniculosus sunt aetrie plurime et ne
ne pauciores etis. j. artatzis, dixit scōg. figura ei?
est nicti chistis addit consequent. est ligatū
cum stomaco et meheraicis et cui collon, dixit ter
tio principaliter quatum ad ipsius originem. et
 eius processit. orig. est ex eo quod descendit ex
superfluitate beriteron. i. siphac apud stomacum
in duodenum et in eo ascendit ex superfluitate
eius inferius et apud pectinem. Pto intellectuel
quarum partium est primo consilierandum q. d.
Auic. in declarando anothomiam istius panici
li non posuit ipsius iuamenta, sicut fecit in aliis.
et hoc est q[ui] in multis cōnicat cum aliis. primo q[ui]
comprehedit intestina maxime quo ad partē an
terioē. et ligat ipfa. et iuat ad expulſionē fecuż
et aliaru supfluitatu. coprimendo posterius, ſicur
siphac. et probibet inflationē vebemētē et nimiā
diffensionē intellinorù pp ventoſtatē etc. Lo
municat et in p[rae]cipio iuamento c[ui] mirach in
hoc s. q[ui] iuat digitationē calefaciēdo ſua p[ra]ſiſi
tudine et vnctuоſtate. et bane vtilitatē maxie in
nuit. d. A. ex mō cōpoſitōs ipsius cùdixit. q[ui] cō
positione eius in[tr]at plurime artarie et vene pau
ciozesmō explicuit de p[ig]uedie, q[ui] hoc notiſtimù
extat. oubi aut er at n[ui]nq[ui]d effect vnus panici
lustri vel effent duo. oubi et ſt et poterat n[ui]g[ui]
vene appenſ p[er] ipſi? subſtatiā deſeminate effent
proprie vene vel artarie. I[J]ccirco hoc totu[que]
claruit vtz in littera S cōdo n[ò]ndum p[rae]cipt[ur].
q[ui] z[ir]bus vel ementu q[ui] idē ſpatuz e] alii ad
calefaciēdu[que]. Bal. v. de iuamētis. I[J]ccirco
fuit ſuēicis ipſum effe talismodi cōpositionis ne
cessaria enſi ſibi fuit ſp[er]ſitudo. vt ph[er]iber et iſſo
lutionē caloris naturalis ymo vigoraret reuerbe
rando. fuit et neſſaria leuitas ne ſua gravita
te stomacu cobartaret vel intestina. Et q[ui] vtziż
q[ui] n[ò]bene fieri potuſſet p[er]nicā tunicā, ſueniés
fuit: vt ex duabus cōponeretur tunicis tenuibus
t non granatibus. vt ipſi[us] duabus mediantibus
opportuna fuerit caloris reuerberat. q[ui] per vni
cam tunicā fieri n[ò] potuſſet. Et q[ui] vt idem. B.
addidit res que est creata ad calefaciend[ui]o, opo
tet q[ui] ſit calida in virtute, indiguit vt p[er] eius
ſub ſtantiā multe vene pulſatiles et non pulſatiles ſo
rent ſeminate. et er multa p[ig]uedo ipſuz effect cir
cuſdans qu[ia] quid[em] p[ig]uedine voluit. B. ibidē effe
in co[sp]ore humano calide cōplexionis. q[ui] p[ra]bat
pez y[el]ocitate accēſionis eius et ipſius propinqui
tatē ad naturam ignis. Et exinde videtur velle.
q[ui] n[ò]ſolum calefacit reuerberado, ſed et potiſſi
me caliditātē multiplicando. p[ro] incidēt igitur
aduertatis. q[ui] niſi for[et] auctoritzas. d. A. i. p[er]i. de
cōplexionibus meb[ro]zō, qui iter frīgida cōnicait
p[ig]uedinē. p[ro]babiliti[m]i mihi videretur ipſuz pin
guedinē effe calide cōplexionis q[ui] frīgide. Ad B
enim videntur motina deducere. marie q[ui] extra
corpus humanu ponitur calide complexionis. et

q[ui] vt œc est testantur. materia illius e] n[]ctuоſtatas
ſanguis et ipſi[us] p[ar]s calid[io]z. c[ui] ergo generetur
maxime circa meb[za] calida, vt co[ra] renes. quo
rū caliditas plus facit ad calefaciēdu[que] ac ip[er]
ſatuis ad infrigidandum. pp. qua] cam dixerūt qui
dam q[ui] neruus c[ord]is calid[io]z est carne pedis: vi
detur poſſe concludi. q[ui] ip[er]a ſit calide complexio
nis. p[ro] hoc et] fiat motiu[us] de lardōn[us] qui gene
ratur inter cutitur et muſtibus. ad qu[em] loci] licet
ibi non terminatur aeris atractio fine forti ip[er]i?
alteratiōe et licet ibi ſit paniculus mirachipſe est
multum carnotus calefaciens etc. Et p[er] b[ac] par
te vt] eſſe clara ſinia A[ri]. ſo de partib[que] c[ui]. circa
ſinē et tertio. c[ui] adducere et] pt p[er] alia motina. q[
]a questionato[ribus] adduci ſolent. ad qu[em] al[ia
qua male ſm rei veritatem res[po]deri poterſt. et
mēnit alias me dixiſſe cum leger e] illa]z materiā.
q[ui] non apparet modus quomodo circa cor] poſit
a frīgido lupta cut[ue] coagulati. c[ui] vt dicunt. doc.
nerui q[ui] cōp[or]sis quoad cōplexionē c[ui] habet
ſm diſtantiam vel p[ro]p[in]quitatē ad fonte] calo
ris. vt ad c[or]ſo[ſt] calidi respectu] cutis. Et p[per]
hoc dixit. B. primo cōp[ion]us. c[ui] vt]imo verſu] fi
n[em]t. Et neq[ui]dem poſſible est, q[ui] p[ir]guedo i c[ir]
cuitu] epatis coaguletur, neq[ui]n circuitu] c[ord]is
ehq[ui]n circuitu] aliqui us membror[ui] vebemētis
caliditatis. et Lui[que] oppoſitū manifeſtat ex]p[er]
tia, c[ui] circa cor] c[og]eneretur. Et hoc dixit, q[ui] lupto
nebat. q[ui] a du[nante] frīgo[ze]e lupta cut[ur] coagula
retur. q[ui] vt ip[er]a ibidē refert. videtur e] ſe p[ingue
do ſinim]o ip[er]ato. et et q[ui] a calido] liqueſt. et ex
inde iu[i]us est multum dubie loqui. ymo c[ui] ſua
pace] ſenſum. et hoc fecit q[ui] supponeb[at]. q[ui] a frī
gido lupta cut[iz] coaguletur, et ex alia parte ſen
tiebat, vt re uera ſentiend[ui] effe q[ui] partes p[pi]que
c[ord]is qu[atu]m naturaliter frīgide]n] m[eri]tō ſitus
ſunt actualiter cuti calidiores. Et pp] ide] funda-
mentum coactus est c[]iliato[rum]. v[ar] particulari p[ro]
blema] p[ro]blemate. v[ar] fine dicere q[ui] p[ir]guedo cir
c[ui] cor] generata est alterius nature ab alia p[ig]ue
dine. vel q[ui] confiderata complexione c[ord]is t[in]
non poſit ibidem p[ing]uedo generari, ſed hoc fit
a n[ò]p[er] finem. cum t[in] vt manifeſtum e]p[er]p[eter]
finem requiratur agens. pp] hoc ita]q[ui] m[ibi] vt p[er]
c[ip]io] apparuit, ſalua ſemper auctoritate maio[zu]
q[ui] ip[er]a p[ing]uedo fit calide complexionis. et q[ui]pa[
a frīgido coaguletur vel aliquo modo] in]p[er]ſe]q[
]n[ò] quid[em] ab agēte. frīgido. respectu] cutis. ſa] a d[u]
minuto calido. respectu] illius v[nctuose t[em]po]
rose materie ſanguinee ex q[ui] generat, q[ui] ma
teria pp] eius poſſibilitātē a debili calido per fri
giditatem in]p[er]am materia agentem in]p[er]ſatur
q[ui] quod]modo coagulatur et non congelatur. vt
aliqui ex]p[er]imabāt. neq[ui] necesse fuit vt quod c[ui]
q[ui] hoc modo in]p[er]ſatum in]p[er]ſetur ab agente fri
gido neq[ui] quod ip[er]um ſic in]p[er]ſatum ſit fo]malie]
frīgidum. vt de plumbō liquefacto in aere libero
tem]po]e] effatis poſtito tenet, quod tam]e ibi c[oha
gulatur a ſatis intenſo calido debili tamen et re
miſſo respectu] materie coagulande permanēte

Exmo d.

Jpo zirbi

pinguedis, prænam
гал.

Auic.

po]na

po]na

cap. i.

7

etiam cum eo post coagulationem formali calidita
te notabiliter intenata ymo utinam et cum isto mo
do imaginationis soluerit quilibet exercitatus faci
le bincinde difficultatesque iifta materia orium
tur suffidentando etiam cum bis dicta auctoß, ut
q a frigido coagulatur etc. postet et probabiliter
quis dicere fit placeret q ipfa pinguendo generatur
a calido dominante fic terminante et inpiſantſi
cut et è de generatione epiſtique generat laro
vuocabulo dicitur coagulatio uel congeſtatio,
cum dicitur q epar est ſanguis gellatus, ita dici
posſet de tali generatione pinguedinais, ita mo
dus uidetur magie confonus dictis Aristotil. lo
cis ſupra allegatis, cuß hoc tamen dicere ſi placeſ
q id qo remanet post generatione est minus cali
dum quâ materia ex qua generatur, licet hec vi
gestio fiat a calido, nec hoc est inconueniés ſic
dicitur de epeate respectu ſanguinis qo est minus
caliduę q languis ut patet cap. de ſplexionibus
membroz. Et hoc qz pez digestione fit in ſanguie
resolutio partiu calidaz, ſicut et d cimus de gene
ratione lactis que fir a calido ex materia multo
calidiore q fit ipſum lac. et qui habebit moduſ ſu
ſentandi de lacte et habebit modu ad hoc iſte
tandù. Et specialiter bic non obſtat qo obicitur.
q liqueſit a calido ergo coagulatur a ſigido, di
catur breuit erilla auctoritas indiget multa li
mitatò quâ ad pessens adducere non duenit. 13
ſufficiat p[ro]tunc dicta qilla auctoritas non ha
bet vnueriſalitare fic absolute intellecta, q[ui]s
hoc ſere probari posſet omnia metalla a frigido
congellat, q[ui]a calido liqueſiunt, q[ui]c aia ponere
tur ſplexionis frigide, q[ui]c auruz effect frigide co
plexionis, q non è iuverum. In ſumuligitur teneſt
probabilibus q ipſa pinguedo fit calide ſplexiòis
q frigide respectu cutis q fic intrans in ſpoſtione
zirbi poſtittu iuut ad digestione. Et pro b[ac] ſen
tentia et è auctoritas expresse Anerois ho colli
get de iuamentis ſipſet licet fecerim aliquali
ter vigrefſione a principali, q[ui]s ſi ſantafie fic ad p
ſens occurriri uolui que occurrebant, ſenſis ad
a[du]ducere. Et alias fortafis iſtab determina[bo]ma
teriaſz. Et ex h[ac] utilitate ſplexionis ipſius zirbi
reddi posſunt caufe quan[da]ndam appaentia[pt]i
mo q[ui] natura ordinavit ut ipſe zirbus cooperiret
in homine tantú iaio inteftina cum in reliquis ani
malibus hoc non apparet, cuius cauſa alignat
per hoc, q[ui]s cum homo inter cetera aialia ſit debil
liffimum aialium indigestio, ut uoluit. d. H. v. de
iuamentis per hoc. q[ui]c eius cutis tenuior est q
plus priuata[pi]llis. Œuit conveniens ad uigoran
dam digestione membroz naturalium ipſum zir
bum omnia cooperire inteftina. Posſet etiam p
hoc alia aſſignari ratio que p[ot] colligi de mente
Aristotilis. x. p[ro]blematu[m] problemate. 5. q[ui]s
ho mo inter cetera aialia est recte ſtature q plus ap
tum recipere occasiones ad nocendú circa uentze
q alia aialia, propter quâ cauſam dixit Aris[to]. lo
co allegato q homo inter alia aialia magis ha
hundat pillis circa nentrem q[ui]s circa dorſuz ex ea

dem c[um] dicere poſſumus q[ui] ad deſſionem ordina
uit natura ut z[ur]bus ſupra totum extenderetur .
p[ot] et ex dictis reddi ratò apparétis, quâ adduxit
Hal. y. de ingenio ſanitatis et in libro iuamè
to anhelitus ſo cap. f. q[ui]diam miles fuit in bel
lo vulneratus in uentre cui epiſes. z[ur]bus fuit
abſiſus qui cum ex yu[n]nere ſanatus ſuſiſte, eſcaq
tamen digere non potuit, cauſa eſt clara, q[ui] ab
ſciſuz est membrú diſſatione plurimâ coadiuānus,
[ertio] principaliter aduertend[us] ſuper illo hoc
q[ui]cus figura è ficut ch[ist]iſ hoc p[ot] dupliciter ue
rificari vno modo fic. q[ui]c eius ſpositio è ex
duo bus paniculat[us] ſupra dictum eſt, ſut it ſit ficut ſa
ch[us] in quo ſi aliq[ud] ponere t[ur] retinerer id h[ac]
senſum exprès it. d. Auic. xiiij. tertij primo. c. alio
ſenſus è ut fic intelligatur q[ui]ſt z[ur]bus in homie
in figura eſt ficut ch[ist]iſ non fic eſt in alio[s] anima
libus, quoniam in homine cooperit omnia ite ſi
q[ui]a cooperit, ut in fine ipſius reflectatur interi
us verſus poſterius q[ui]c fic in fundo videtur ſic ut
ch[us] inteftina continens. Et fecundum h[ac] ima
ginatam fantasiam manifestum fuit id de quo ſe
p[ot] oubitati, quomò. f. ex ruptura ſipbac vel dilla
tatòe didimi z[ur]bus descendit ad burſam. quoniam
ego imaginò. q[ui]s cum z[ur]bus cooperit inteftina,
non ſolum extremaliter peruenit ad contactum ſi
phac i fundo ventris ſed èt uerſus poſterius refle
citatur, q[ui]c iacet ueloc planus ſup orificia ſipbac
ſupra os ſemoris et circa hoc bene ſidezat, qua
hec intelligentia plurimù coadiuuat in ueram co
gnitionem rupture z[ir]balis et fine b[ac] male dari
p[ot] modus illius rupture. Altimo p[ro]intelligêntis
ſequens littere de modo ſtinuationis et originis
ipſius z[ir]bi recurrent[em] est ad quod ſupra ſcriptus
est de origine beziteron uel ſipbac quoniam ſipbac
originatur ab eo quod ſuperfluit generationis dia
fragmatis ſcom modum ſupra poſtittu ita èt iſte z[ur]
bus originat[ur] ab eo q[ui]s ſuperfluit generatiòis ip
ſius ſipbac. vende id ſuperflui diuidi tur i duas par
tes vna uerſus ſtomacum et alia uerſus pectinem.
z[ui]buiſmodi ſuperfluitates in quanto taliter ab i
formatiua uirtute diriguntur ut vna alterzi obtiet
ita ut comſeantur ad ſpositionem z[ir]bi. Et hoc
est quod dicit t[er]xus cum dicit Et eius p[ro]ceſſi
o. origo est ex eo quod defcendit ex parte ſuperio
r g hoc è apud ſtomacum et duodenum quod è pri
mum de gracilibus. Et eo quod aſcendit ex ſuper
fluitate eug[ui]ſi. ſipbac ab inſeriori ut apud p[ect]inè
q[ui]c. Et ex bis patet clarificatio littere ſuperius de
ſtinua r[oe] ipſius et alligatía quando ſtinutur c[ui]
ſtomaq[ui] colon et multis meſeraicis, et bic notat
q[ui] non dixit ipſum ſtinuari c[ui]z d[ur]ſoſi ſic p[ue
dixit de ſipbac, q[ui]s non circu[n]ulat[ur] ambiens totú
uentrem ſic ut facit ſipbac ſed ſolum cooperit uer
ſus anterius et aliquando lateraliter n[ò] perueniés
uſuq[us] ad dor[um]. Sed poſſet aliquis dicere quare
fecit ſolum mentione numerando ipſius alligatía
de inteftino colon et n[ò] de alio[s] inteftinis. Ad hoc
primo dici p[ot] q[ui]t dedit i[te]telligere alligatía m[à]
alio[s] p[ro] hoc q[ui]s ponit alligantiam c[ui] meſeraicis, q

P[ro] Aris[bo]r[bi]

cor.

origo

d[ur]

q[ui]s

sity olon

L. 17

Tix:

quinantur ipsius intestininis, vel aliter et forte melius dicatur, quod numeravit collon, ut nobis inuezet, quod cum ipso precipuam et maximam habet colligan, tiam eo quia collon equitat ipsum stothacum, et ipsi supereminent, et anot homiste tradunt, et sic cù eo facta fuit yehemens alligatio, ut etiam stoma co notabiliter alligaret. Fuit autem conueniens et natura sic ordinauerit, situm collon precipue appter duas causas, prima fuit quia natura fecit de iſto intestino plurimas concavitates, vel mulctas collaynde dicitur collum ad longo tempore fecerit, continendum que nifi continuo, calleſt fierent et humectarentur, non poſſent ibidem debite forzare mari, ordinavit ergo natura et collon ponectur in medio inter stomacum ex parte inferiore et zirbum ex parte ſuperiore, ut ipſis vtris in ſimul cale fierent feces et humectaretur, ſecunda cauſa affixare potest, ut hoc quia propter dictas cellulas et inuolutiones ipsius collon, difficilius expellitur dicte ſuperfluitates, ab aliis intestinis. Fuit ergo conueniens et ita ſituaretur, quod non soluſe virbus ipsius expulſiua stimularetur, p[ro]transiſam colleram ad intra ipsius concavitatem, quod etià est aliis commune, ſed etiàs vt quo ad parte ipsius exſtrinſecam cōrangatur, a chisti felis et appter hoc fuit ita ſituatum ſupra stomacu et circa parTEM dextram contangat, a tertia penula cpatis ſub qua locata est ipſa chisti, et propterea ad ſenfum apparet, q[ui]b[us] tale intestinum in tali loco ap[are]t citrinum, hec tamen ratio est minus p[ro]bata bilis et prima, ſed ex bis duobus fiat vna integra reſponſio et legio litteram. Et ſub duobus vella minibus, et mirach et siphac, est zirbus. Et decaerat ipsius composito[m] bicene, et zirbum quidem est compositum ex duobus paſticulis, quorù vnus cooperat aliux. Et fuit hoc conueniens et dictus est, primo quia creatus est p[ro] parte ad reuerbe randu calorem, fieri cōuenienter non potuiffet per vnui paſticulorum, quia ſua p[ro]ſiudine nimio gauaſſet intestina. Inter quos artarie ſunt pluizie me et vene pauciores eis? Et ſupple multa p[ig]ue do ad poſitionem calefactionis et dieſtitu[m] conſoruntandus. Et figura eius est ſicut chilſis ſupliciter legendo vel, ut illi duo paſticuli ſic adinuicez diſponuntur, qu[ia] ſi inter eos aliquid ponectetur ita conſtineretur, ſic ut ſachus continens, vel aliter q[ui]b[us] ſum zirbum in extremitate verſus p[ect]inez reſſelectitur interius ad poſterius et sic intestina ſub ſtinet. Et ille modus mibi placuit p[ro]pter rationem adducta, ſi[mi]ne explicans alligantiam et originem dixit. Et est ligatum cum d[omi]no et meſeraicis et collon, et ibi dictu est q[ui]b[us] ſpecialiter dixit cum collon et ſunt prout adducte due cauſe, ut audiſtis. Et ad dit quod eis p[ro]cessio est ex eo quod deſe[di]ct ex ſuperfluitate beriteron, et siphac ſupple in parte ſupeciozi ut apud stomacum et duodend et ex eo q[ui]b[us] deſcendit ex ſuperfluitate eius, etibi occurrerit, al[ce]ſendo ex parte inferiozi apud p[ect]inem. Segitur alia pars. Nunc ultimo in hac parte prius diuſa que fuit quarta parte principalis capituli ipſe enu

merat partes ipsum uentrem infericere stinentes ponendo et ordinem in eis in ſitu, et e[mi] clara littera lego eam. Primu ergo ſupple recapitulando q[ui]b[us] occurrit de uentregi, de stinentibus uentrem, i. e. concavitatem infericem ſupple incipie[do] ab exterio ribus deſcendendo in cutis ſupple proprie ſumpta que est organum tactus, deinde ſub ipſa est p[an]iculus primus ſupple dictum ieruz mirach. Et ad dit quod noiatur aggregatio eo[rum] mirach, ſecu[rum] dum qu[em]dam modum accipie[do] mirach include[do] et cum dictis partit us lardenem, quem tamen non noiaut[que] ſin com modum ipſe lardo non est membru uerum deinde ſunt lacertis, p[am]mo duo ſunt longitudinales poſtæs quatuor transuerſale poſtremo duo longitudinales, ut ſupra dictum est et et aggregatio o[rum] iſto[que] c[ui]s ſupe[zi]onibus c[ui]s ac ceptione d[ur] mirach ut ſupra dictum e[mi]. Poſtæs e[mi] beriteron, i. tierum ſipha q[ui]deinde zirbus, deinde ſunt intestinaque non ſumenſtatur inter stinen[ta] concavitatem cum ipſa ſint in ipſa concavitate c[ui]stent aut patet, ſed ipſa hic numeravit tâc[que] illa ad que ita derinantur uel gratia quorum ita ſupe[ri]oza ſic diſpo[n]tatur, et c[ui]ſe ſic finis primi capituli Deo laudem et gratias infinitas ago.

Ego Matheus ex ſcarariis de Bradi.

De Rupturis

capitulo primo de an[ton]omia paſticulorum et

precipue siphac. Sequitur rubrica se quentis capitulique est de ruptura et q[ui]b[us] affimantur p[ro]stinuatene eius et speciali[zi] intelligentia est ſiſiderand[ui] ut quod edimo dic[que] tum est circa principi[que] O. d. Autic, uolens in hac fen specialiter de diſpo[si]tionibus qu[om]dem membro[rum] determinare, ut paſticul[que] ueru[n]t et iuctu rarum p[ro]pter cauſas ibidem circa rubricam al[legat]as et specialiter uolens determinare de diſpo[si]tionibus siphac tange paniculi principalioris, cui[que] precipu[m] officium est intestina in debito ſitu con[ten]ereut dictum est in capitulo ſuperiore. Et c[ui]s impediatur huiusmodi operatio maxime p[ro]pter rupturam ipsius paſticuli, ad qua pleru[n]q[ui] sequitur tumefactio oſſei uel burſe testificularu[m] p[ro]pter de ſcenem zirbi uel intefinio[rum] in ipſam. Et quoniam[que] in hac tumefactione c[ó]ca tur apparéter tumefactio p[endens] cum aquoſtate uentofata uel car n[os]itate in ipſa burſa reperſis, et cum h[ac] est qu[em] n[ire] uidetur tumefactio p[endens] ex repleſione ut diſtensione uenarum uel artari[que] ſpeciul[es] c[ir]su uoluenti[que], que diſpo[si]tiones et ki[ſ] et ſine ruptura paſticuli fiant qu[am] affimantur diſpo[si]tionis ſequi[nt]i rupturam, ut dictum est. Deo ſueniens ſuit p[er]integra et p[er]fecta notitia ſimul facere tractatum de ruptura uel diſpo[si]tionibus ſequenti[bus] rupturam et de aliis diſpo[si]tionibus, que eis affimatur, maxime de eis, que vna c[ui]s denominatione n[unc]u pantur, de omnibus ſpeciebus bernie, et hoc est q[ui]b[us] d[ic]t rubrica lego eam de ruptura uel ſupple

dispositionibus ad eam sequeribus eritiferis, de
terminatioque ei similatur, et doctrina erit de
dispónibus alioque et, i. tumefactioni sequendi zup
turam affimantur. Et ex intellectu huus rubri
cie patet q[ui]e hec est generalis rubrica ad sequëtia
omnia capitula u[mbros] ad capituli de gibboitate.
Zum tractatur ad hoc aut speciale capi. si addant
tur quodam ut statim targetur introducendo ca
pitulü determinádo de ruptura principaliter ip[pi]s
ip[ba]c et dispónibus, que ei similantur. In modum
supradictum. Auctos principaliter duo facit. n[am]o
prior determinat de ruptura pleruq[que] stringerit ut de ea q
fit circa osseum uel bursam testiculorum, dispo-
sitionibus similibus, sc[do]o determiat de ruptura mi
nus cóiter et ingetere et dispónib[que] similib[que] ut de ea q
fit s[que] lumè et circa p[tes] umblicales sc[do]a pars inci
pit ibi. Lunq[que] accidit i umblico et, prima adduc
in tres. Nam primo determinat de caufis ruptura
et dispónum eam sequentiu et et dispositionu eis fi
milium determinádo c[ui]que de diuæsitatibus ea
rum d[ex]e. sc[do]o de lignis, tertioq[ui]z cura sc[do]a ibi tignu
auct tertia ibi. Regimen quid[que] v[se]. Et ex h[ac]
introductione patere p[ot]o quo rubrica fuerit ge
neralis debeat utrabi ad hoc speciale capitulum,
ut sic legatur de ruptura utplurimù stringente, i.
facta circa inguina erit determinatio p[er]salis ponè
do c[as] ei u[ntrin fiscalis et extrinsecas et et de caufis
dispositis sequentis ad rupturam. f. tumefactionis
officii est q[ui]e de caufis dispónum i[ff]i similitu, ut de caſſ
aliam, p[er] bernie determinando et de diuerſita
tibusearùde ruptura, et hoc facit in toto capitu
lo diu[viditur] et p[er]capituli principali diuſione
itres partes. Nam primo ponit caufas generales
rupture, i. augmenti uel tumefactionis officiis de ſuz
ſum uenientis. sc[do]o inquirit c[as] magis speciales
rupture ip[pi]s paniculi et dispónis ad eam sequêr
adducendo et c[as] dispónum i[ff]i similis aut aliaruq[que]
berniam, tertio ip[pe] aparat quaſdam sp[es] ruptura
adiuicem. sc[do]a pars incipit ibi. Et durities quid[e]
foliculi, tertia ibi. Et q[ui]q[ui]z accidit ruptura ſupra
testiculos[que] prima adduc in duas n[az] primo facit
quod dictum est. sc[do]a ip[pa] appropriat diuerſa noia
dictis dispónibus sc[do]a ibi. Et cum accidit id tali
tex[que] p[ra]pria p[re]dicti Ruptura fit pp[ro]ſolutione pa
n[ici]uli a singulatitate ſua, et caufum ſcifure in eo
quem penetrat corpus q[ui]d[que] ſprebensum in eo
ante ſcituram aut pp[ro]dilatatione ſtricture in mea
tu aut ſolutione. In pro intelligentia buijs partis
eſt. primo notandù q[ui]b[que] terminus ruptura ſumi
tur dupliciter, primo p[ro]prie, ut ea accipit. d. Aui,
ſc[do]a primi quarto cap. de egritudinibus solut[i]o-
s, ſtinuitat, et ſic idem dicit q[ui]que solutio paniculi. Et
modo diſtinguitur etra plagam que est solutio in
carne et extra alias speciales ſolutiones ſtinuitat
alio[que] ſpealium membro, ut idem offendit. A.
t hoc modo non ſumitur big[ut] patet ex principio
tertus cum dixit ruptura fit p[ro]ſolutionem p[ani]
cul[i]ni igitur ſuit pp[ro]ſolutionem non ergo est ip[pa] ſoſu
lumode paniculi. ſc[do]o modo ſumitur cóiter de me[
te auctores] ut est ibidem ut crepatura uel bernia,

t hoc modo idem est q[ui]b[que] augmentum uel eminen
tia apparens utplurimù uerſus inguina uel in ip[pa]
burſa testiculòz. Et ſc[do]m hoc ſolent auctores al[i]
quádo intitulare cap. iſtud cap. de ruptura, alioq[ui]
de crepatura, alioq[ui]de bernia que oia ſumitur ut
ſinonima. Et hoc modo ſumitur in proposito, dicitur
auctores eminentia ruptura, et pleruq[que] ſequitur
rupturam, pp[er]ie ſumptam, ut ſolutione in panica
lo ip[ba]c ut uidebitur. Dicitur et crepatura pp[er]a
dem c[am]dicitur auct bernia ſc[do]m aliquos, quia
dispón non berens, et intclina non debite inberent
paniculo facta ip[pi]us ſolutione, uel aliter e[que] intcl
liguo ut dicatur bernia, et est oilposito berens uel
inberens ut denoret ip[pi]us difficilem curationem.
Conſtantinum auct libro vi. in uatico appellat capi. iſtud cap. de intercellicis, exponebat. He
rardus in gloſulis. i. de intercioliacis ab intezior, et
est intcltum, et c[ilion] quod est ueter. i. ut plurimù
deſcens utcltino[pp] solutione in paniculi uel
tris et ingens sc[do]o notandù q[ui] de buiimodi emi
nentia qu[am] p[ro]posito pertinet, due kiſt p[ro]ſunt
principales ſiderationes, q[ui]q[ui]z ſideratur merito
ſitus in quo eſt. et pp[er] itam ſiderationem diſtinſe
runt quidam berniam in tres ſpecies, quodam e
bernia burſe uel otlectut cum est tumor in burſa,
z est dicta burſalis uel ofſealis quedas est bernia
inguis ut cum est ementia in iguen ad modum
glandule uel ad quantitatem caſtanee. et uocatur
bernia inguinalis quodam e bernia circa parte, um
bilicut, cum est in illis partibus tumor uel emine
tia. et dicitur bernia umbilicalis sc[do]o principaliter
ſiderari p[ot]alis ementia merito materie ip[pa]
cauſantis. Et ſc[do]m hanc ſideratione quid[que] diſtire
runt berniam i quinq[ui]z sp[es] in buijs materia. f. in
testinalem zirbalè, aq[ua]ſam uentosam, et uaricoſa,
q[ui]talis augmenti uel ementie cauſa alioq[ui]e de
ſcenſus intcltino[pp], alioq[ui]z zirbi. n[oun]q[ui]z, tumefaction
uaſo[rum] ſeminaliui, uel uenap[que] et artarziap[que] ip[pi]z testi
culòz ad modu uaricum in tibijs apparenq[que] al[i]
quando aquolitas e c[ui]e alioq[ui]n u[et]roſitas p[er] ha
tamen duas principales ſiderationes ex quibus
ſumuntur qu[ed]a sp[es] eius accidentales, nam eſſe
p[ot] ſideratio de quantitate ip[pi]us, vnde quedam
eſt magna, qu[ed]a parua, qu[ed]a mediocris, p[ot]e
eſſe ſiderandù de ſpre euiuut qu[ed]a fit a natuiu
tate, qu[ed]am nouiter apparens, qu[ed]a medio mo
do. et alio p[ot]eſſe de ip[pa] ſiderato p[er] ſumpta ab ea
in relatoe ad corpus patièter et in 2plectione et era
te ip[pi]us corporis, quonià qu[ed]a eſſent durisut me
lanconicis, qu[ed]a hùdisut kl[atic]is ita et qu[ed]a
euenit in estate tenera, qu[ed]a in ſenectute qu[ed]a
in media. Et ſc[do]m bas diuerſitates ſumitur diff[as]
nel facilitas curationis ut in ſen magie d[ur]. Et qui
dam ultra bas sp[es] addiderut humozale. i. ab al[i]
quo humoz ic[œ]cauitate burſe repto[que] non natura
liter p[ende]nte, q[uid]a alioq[ui]n addiderunt carnoſam,
et alij[que] ultra bas o[es] apoltòſo[zz]a cóiter t[ui]auctores
p[osuerunt] ſolum quinq[ui]z. Lu[ius] c[am] arbitro eſſe
q[ui] ip[pi]s ſolum p[osuerunt] illas eſſe p[ro]p[ri]as sp[es] ber
nie, q[ui] utplurimù ſequentur ad rupturam ip[pius

b

sphæcæ vel ad oillatationem ipsi? vidimè vel vt vno
verbo dicatur solum illas eminentias et maxime
burfales appellant spieties hernie. que sunt tales
per causam de sursum defcendentem. Luus sunt
quinçqaz pares dicte, ut patet confide: anti non sic
autes eueniunt apostemoffa vel carnoſa. vel etià
humozalis, quia tales yt multum generantur per
viaz paulatine congestionis in ipfa burfa teſticu-
lozum vel circa teſticulos propter debilitatez na-
turalis cœpleronis illozum membrozum vel ma-
litiam complexionis cozdem, no est tamen nega
dum quin etiam ventofa vel aquoſa generentur
hoc modo, sed vt plurimum per viam rupture vel
dilatationis producuntur, iccirco dicuntur ſpecies
hernie vel rupture que ſunt nomina ſynonima, yt
ſupra dictum est. Et ex hoc apparet cauſa diuer
sitatis in dictis antiquozum circa hoc tertio pizin
cipaliter aduertendu q. buiſmodi eminëtia bur
ſalis de qua hic est principalis ſermo. quia de vm
bicali vel inguiali ſere eandem faciant apparen
tiam, inferius erit ſermo aliquo zium modozum.
catur aut i. ruptura ex ruptura paniculi ſipha-
per quam ruptura penetrat corpus, quod fuit co
pebensum in eo paniculo, ante ſcituram, intefiti
nuſ vel zirbus, quiyt ſupra in alio capitulo viuſ
etijiacet cum ſua ſubſtantia ſupra ſipbac i fundo-
vel ambo exequent. et erinde fit tumor magnus. Et
talis ſcifura a duabus cauſis in genere contin
gere poteſt. 1. vel a cauſa iitrinſeca, qualis eet, yen
toſitas. vel a cauſa extrinſeca, qualis eſſet, saltus
magnus vel alioq. alia de cauſis tangendis. vel
ſeundo euenire poteſt talis eminentia per ape-
ritionem et oillatationem didimozum, q. si eſtis
bene memores dictozu ſuperius non ſunt nifi duo
fozamina facta in ſiphae, per que pertransferunt
vassa ſeminaria teſticulis. que duo foramina vi
dentur adequate et pæcise continere dicta, vaſſa
ne inferius aligd deſcendat. q. deſque meatus tran-
serit ſupra offa ſemoris et iſerius oillatatur. ad co
tinerendu no ſolu vaſſa dicta, ſed et teſticulos unde
tandè er eis fit pellicula interioz burſe teſticuloz.
Si igitur contingat tales meatus vel didimosvil
latari et ampliarunt, poterit deoſum penetrare
p. eo5 itestina. vel zirbus vel aquoſitas. etc. et viq3
ad teſticulos puenire. ſic ut et ex ruptura ipſius ſi
phabæ. 3. ex ruptura ſipbac deſcedut iſeri decur
rendo ſupra os ſemoris inter ipſum. 1. et mirach, in
descenſu aut ex apjeritione meatus vel meatuum
deſcedut pitra dictos didimos vel meatus vilata
tos. quorum notitia tradita est ſuperius. pot etià
tertio iſerius alioq. itra burſa3 teſticulozu deſcen
dere facta ſola rellaffatione et molificatione, co
sequenter amplificat ipſius ſipbac, vide sic molifi
catus paniculus et amplificatus no tamè ruptus
poterit taqæ faciis deſcendere decurrêdo ſupra os
femoria i burfam. et sic eniz coſequêter zirbus vel
iteſtina vel alie humiditates, que tamè sic deſluxè
nò ptingêt ipſos teſticulos, ymo ſemp. otinebûr
in ipſo paniculo ſipbac sic dilatato et molificato
ymo nec etià ipſe paniculus stâget dictos teſticul

los, sed ipſe recipitur i. cœcauitate media iter pelli
cula iterioz. ipſius burſe et pelliculâ exteriore. Et
ex hoc etià apparet q. si zirbus vel itestina deſcen
dat i burſa3 ex ruptura ſipbac decurêdo ſupra os
femoris q. talia no cotângêt ipſos teſticulos. 3. so
lum iter duas burſe pelliculas recipientur. Et ex
hoc vlerius apparet q. ſolù modo zirbus vel inte
ſtia deſcendia p. dilatatione meatuſ vel didimoz
pringere posunt ad subſtatiæ teſticulozù. Et hoc
bene meti tenete. quia ex hoc ſegur vnà vtiliſi
mù i practica còtra còmunes buiſmodi miſterij
magistros. bicurrido hernià zirbalè vel itestina
lè puendentibus ex ruptura ſipbac vel ex relaſſatè
eiuſde et cù ferro no expedire extra hi teſticulum,
ſecus aut è de caque puenit ex dilatatione mea
tuſ. et ppter illa que è varicalis ſi fit longi têpoſis
male aliter curari poq. 2. tales varices quodamò
do imediate teſticulos attingù dico notàter quo
dàmodo apper aliqua dicta ſuperius cum ſerino
fuit de vanis ſeminarijs. In ſuma ergo còclunden
do dico q. omnis talis hernia burſalis præſa ſupra
vel cauſatur ex aperitione meatuſ vel didimozù,
vel relaſſatione paniculi ſipbac et amplificatione
cius. vel ex solutione còtinuita i. eo. et hoc dupli
citer vel solutione facta a cauſa iitrinſca vel a ca
detrinſano apparet alie cauſe, si confiderabis. et
has omnes tetigit onò Aui. i tertu. Sic clarus è
textus lego littera3. Ruptura ſi i. crepatura vel
hernia et maxie burſa3 fit pp solutione paniculi
ſipbac a singularitate ſua. i. ſua còtinuitate, ſup
ple a cà iitrinſica alio cauſ ſcifure i eo paiculo. et ſic
inuit solutione a cà extrinſica. p hoc q. dixit cauſ
qua. q. ſcifura. penetrat corpus q. 6uit còbhenſum
i eo aut ſcifura. 1. zirbus vel itestina vel aliuſ cor
pua aut ſupple fuit hernia pp dilatationem ſtructure
i meatu i. didim? et ſupple deſcedit. tc. aut. tertio
fit pp solutione i. relaſſat ſupple i. paniculi tc.

Et cum accidit etc. Nunc autem ipse appro
priat aliquib? itaruz
herniarù nomè speciale dices. q. cù accidit id tali
ter q. quicedit penetrà puenit ad teſticulos no
minaf ramex et bernia. Q. aut è pter hoc uocaq
noie còitatis hernia teſticuli et uarices et purities
ipfus. 2. po declaratè buiimòi è notàduq. q. qda-
auctores ipzoprie vtutur hoc yboramer. idè volè
tes denotari p. itum terminù ramex et bernia, ita
q. et bernià iquivalè ramicè appellát. et ex itozù
numero fuit Serapio. v. breuiariori capitulo pp. 2.
Aui, aut volès ut termis im eorù pp. prià fignifica
tionè puotit ità differètià iter bernià et ramicem,
vt q. bernia fit taqæ gen? et ramex taqæ species. vnà
ois ramex fit bernià. no ecòtra ita vt illa solum
bernia dicaq ramex im qua id q. deſcendit pene
traguènienat viq3 ad teſticulos i. ad còctatu teſti
culozù alie aut bezie burfales cuqibus rameræ ve
ra còicare videat, dicit absolute et noie còitatis i.
cói noie bernia teſticuloz vel duricies ipiuadixit
igit tria pto icedet. et cù inuit deſcendum. ſecundo
penetrans tertio puenit ad teſticulos. Et his p[ro]
pio q. uulla bernia fcà p vià paulatine cœgeſtioris

C. J. Scholten

9.

duas

debet dici ramex ex quo nò icedit. p[ro] fec[do] qu[] nulla bernia igumalis vel ymbicalis dici p[ot] pro p[ie] ramer. Sequif tertio qu[] nulla ruptura mulie rù appellari p[ot] ramer uere, quarto sequif qu[] nul la bernia pend[es] ex rela[ati]ione s[ibac] uel ex ru p[ura] eius.d[iz] appellati p[rie] rame[ex] qu[] ut di ctu[] e[mi] sup[ra]i nulla tali id q[] ob descedit.nò e[mi] pene t[rag]u[n]el nò p[uenit ad] c[ò]tactu[] testificuloz[].N[am] illa qu[]e prelafatiòs.nò e[mi] p[rie] i[ced[es] penetràs yt[]: alia, z[em]i penetret.nò t[ui] p[uenit z[em]i io[n] notàter ponit duas c[las] vt ly penetraz[em] p[ro] hoc excludit illa que ex rela[ati]ione. z[em]i hoc q[] ob dixit p[uenit ad] c[ò]tactu[] excluit factu[er] ruptura paniculi.113. Seg[.] o q[] solu illa d[iz] dici ramex q[] fit pp[ro] desceſuz ex apri[ioe] vel a[pli]icatio[e] didimoz[em] vel alteri[] co[mi]. z[em]i ta lis vtplurimù e[mi] testinalis z[ir]balis vel aquofa. p[ra] tato. A. iſtas solas tres berniàs app[elluit] raices i ca. varicofa a[ut] nò appellat ramex.113 m[à] illa fa ciès tumefactione venarù sequaf d[illatatio]n[em] ip[or]u[] didimoz[em]. z[em]i hoc e[mi] p[errea]c q[] talis m[à] nò p[ot] imediate st[à]gere ad subſtatià testificuloz[] c[u] lemp c[ò]tineaf illis vafſis. v[er]oſa a[ut] c[à]ta ex desceſu véſſoſationi pp[ro] d[illatatio]n[em] ip[or]u[] didimoz[em] poſſet recte appellari ramex. veru q[]u[] véſſoſationi n[ò] e[mi] c[ò]i fermòe c[ò]tagère ip[or]o[] testificuloz[em] q[] n[ò] e[mi] corp[.] no tabili[em] ſenſibille ſicut e[mi] ite[mi] ſub[]b[em] vel a[quofa]t[as] inde e[mi] q[] ob vétoſa[] bernià n[ò] appellauit raic[em], ſicut fecit de alijs trib[em] q[]uòu ſenſibili[em] corpo[]z[em] e[mi] p[]p[us] c[ò]tact[em] c[u] testificulis. Et ſz[]ß clara e[mi] ſra. L[ego] e[mi]. Et cum accidit. i.eminëtia bursalis, taliter. i. tali m[ò] q[] uicidit p[er]tràsi. z[em]i q[] ob descedit pene trádo iſeri p[uenit ad] testificulos. i. ad veru conta ctu testificuloz[em] no[ia]t ramex z[em]i bernià. i. n[ò] solu vo c[af] bernià q[] ob ſicut q[] ob d[à] gen[ymo] ſpeciali[em] c[u] hoc vocat ramex. Q[] aut e[mi] p[er] hoc. i.eminëntia q[] n[ò] ſic fit i[gi]q p[] id q[] ob n[ò] descedit vel icedit. z[em]i descedi[n]t n[ò] p[uenit ad] c[ò]tactu[] ip[or]u[] testificuloz[em] yo c[af] uel noie c[ò]tisati. i. generali uocabulo t[ar]u. i. a ulgo beria testiculi z[em]ices z[ur]ities ei[em]. z[em]i t[à]ter explicitly ſp[em] bernie uaricalis. z[em]i aliaq q[] n[ò] ſunt vere ramex q[] magi dubiu[] erat n[ung]d uaricalis d[é]rct dici ramex. q[] fit ut maxime ex dil latatio[e] didimoz[em]. n[ò] erat a[ut] ſic dubiu[] de eis que ſiut ex ruptura uel rela[ati]ione s[ibac] uel non reci p[i]nur illa corpora i[n]tra pellicula i[trin]ſicâ i[media] te testificulos c[ò]rinèt[em] ſicut c[ò]rinètur uarices. ei[em] di xit q[] et varicalis de qua erat rón abiliter dubiu[] z[em]i n[ò] d[iz] dici ramex z[em]i d[ix]it e[mi] notaſ[em] z[ur]ities. quo nià p[é]dés a carnoſitate vel apoſtemate n[ò] d[iz] dici ramex. Et ſi c[ò]ringat testificulos, q[]n[em] quelib[em] talis n[ò] e[mi] i[ced[es]. ſz[em]i p[it] z[ar]aulinâ c[ò]gèſtione i[bid]e z[em].

## Et duricies

z[em]. In hac secunda p[re]p[]n c[ip]ali c[al]i. d[omi]. A. i[qu]ir[è]s c[as] p[et]iaſtiales vere rupture z[em] dispositioni. ei ſimili uz duo facit p[icip]aliter. quoniam p[io] i[be] inquirit c[as] verarù rupturarù vel dispositione ſequentiu ad ruptura ſi facis vel ap[iti]onez didimi vel didimo ruſ. ſecundo i[be] p[ò]t cauſas dispositioni. uſtis ſimi lium. ſa p[as] i[sp]cipit i[bi]a[ut] genera[] apud eos. de p[ra] ma p[ate] i[q]rendo c[as] rupturarù. p[em]ittit p[io] yu[n] s. q[] ob alij[em] i[ct] durities vel tumo[ſ] os[ſ]i p[ro] desceſuz

z[ir]bi. z[em]i d[ic]it Et durities q[em] foliculi testificuloz[em] cadit in z[ir]bo[mi]. alij[em] i[ct] tumo[]z bursalis vel a[gu]mentum ei[em] pp[ro] desceſuz z[ir]bi. p[ro] quo declar[em] i[pe] adducit etià m[ò]z bernie humozalis vel aquo e[mi] hoc t[ui] faciendo duo facit. q[ui] p[io] simul on[id]it m[ò]z bernie euenientis ex ruptura s[ibac] et ap[ri]to ne didimoz[em]. ſecundo on[id]it m[ò]z bernie euenien tis a rela[ati]ione ſecunda i[bi] inferi[em] p[ro] ſecundoline as. Et q[ui]z m[oli]caſ z[em]i d[ix]it i[gi]mo accidit en[iz] q[ui]z vt dillatenc[em] duo foramina p[di]cti. i. uo d[id]i mi pp[ro] debilitatem e[or]um. i. n[em] vtplùrum. s. ſequentem malitià c[ò]plexions humide ſi. f[ac]i liter ex oi c[à] dillatatur. aut d[is]руpenſ. f. paniculi vt supple z[ir]bus et s[ibac] p[pter] alij[am] c[à]z de qui b[em] statim dicet. z[em]i ſequif. Et egredia[em] q[] ob ſequif e[mi]. foramina p[pter] ip[or]uz debilitatem. aut alij[em] e[mi]. i. m[è]bza d[is]rupta. i. z[ir]buz et s[ifac]z. de humidi tate glutinosa aut humozosa. aut molificatua. Et bui[mi]m[ò]i declarat c[am] bernie humozalis vel aquoſe ſecund[em] tres g[radus] hüdiſat[em]. vt hü[d]ita tis latis g[ras]ſe. z[em]i latis c[ò]pacte[em] q[u]a d[edit] itelliſg p[] ly. glutinota. i. ſili glutini p[il]ſu[n] uel carte. ſecundo i[n]uit alij[em] g[rad]ü hüdiſatis mediocrii ſubſantia per hoc q[] ob d[ix]it aut humo[]z q[in]uit tertio g[rad]ü hüdiſatis ſubtilis et t[enu]is ſubſtatiæ per hoc q[] ob d[ix]it aut molificatiuq ab oi tali fieri p[òt]. bernia humozalis uel aquofa. q[] c[ò]tingit quaſib[em] talè re p[iri] i fundo uenir[em]. s. z[ir]buz et s[ibac] ſacentia ſu p[za] oſſa femoris unde ruptis illis uel a[pli]atis illis oſzicijs uel didimis talis de[or]um p[ecip]itab[em] z[em]. Sequif ſi a adducendo cauſa talis rupture uel d[illatatio]n[em] q[] hoc contingit aut p[pter] adiuroziu[em] ex perculſione. i. q[ob] perculſio ad hoc adiunco uer bi gra cum quis perculituz cum pedibus circa il las partes ut fieri solet ab armigeris contra fa mulos fuos aut ſupple contingit motu[mi]. fozi[em] z[ la borioſo] uel t[alt]ari uel egatione lozina[ta]. aut ca fu maxime ab alto, ſicut alij[em] st[ing]it i saltantib[em] ab alto. ad notanduz p[ec]ipue c[u]tenent ap[erta]ſi t[ai] bias. aut ſi cadant ſup[za] alij[am]a fruſtra arbore[m] uel lignoz[em]. Et addit hoc poſse contingere. A re tentione ſpermatis moti z[em]i p[hib]iti ab expulſione. aut ascenſione mulieris ſuper uir[em]. P[ao] i[re]lectu bui[mi]ſmodi partis est breuerit notandum q[ol]z in actu coitus m[ò] p[rie] ſpermatica[em] q[] extra d[uc]ituz non tranſeat i pl[ir]imuz per illa uſſa ſemiaria. q[ui] ſunt cooperta d[id]ini[em] cum dicta uſſa ſint dicta p[]paratozia z[em]i ſubferuientia expulſue testicu loz[em]z ymo i[pa] m[à] uel erat i[con]cauſitatis testiculo ruſ uel in uſſa inuoluris uel medija ſco[]z uar[ia]s operationes. z[em]i cum ſexpeſſi m[à] ſpermatica p[ri]z[em] in dictis locis reten[em]a, ordinau[t] n[am] ut ſiter mate ria ſpermatica uel in ſperma conduertena ad te ſticulos trab[ac] per dicta uſſa p[ar]atozia unde ſi contingat m[à]q[ui] erat in uia expulſion[em] non er p[ell]i[gi]t tamen in remota a ſitu ſuo ſuccedens m[à] occurrez non recipiſc intra testiculos ſz[em]i ſoluz in di c[ti]e uſſa remanet z[em]i ſuper c[ale]ſa c[ra]tza z[em]i p[um]o ſa mi[l]um maxime q[ui] anteceſſit uhemens z[em]i mo[tio] et deſidezium. tunc p[um]ando d[illat]at dicta uſſa z[em]i ſiter ip[os] didimos a[pli]ficat v[la]r[u] ip[or]u[]

b 2

nämè amplitudines, 3. et tande3 in pceffu euacuata
ipa mâ vè falte3 detumeκacta. et attenuatis dictis
vafibus remanent didimi dilatati vîn per eos p[ro]
ſonder decurrere deoſu3 măz in offe[ro] no[ta]du3
pp. ſequêtè ſi3 az φ ipa patiſ duas expositiones p[ri]
ma è vt ſit q[od]amò expositiua p[cedentis] ſre. f. q[ui]
talis villatatio còtingere p[ot] reſtationem p[im]atis
moti v. p[hibiti] ſc. aut. i. exponiue ut i afcèſione
mulieris ſup[za] uiru. f. h[ora] coit. q[ui]. f. talis ip[zo]
be còiug[ak] uir et mulier ut alig faciut bestiales
tùc ɔtingit nò totaliſ expelli p[ima] motu i matricè
et ſic ip[mi] retentu erit c[à] nocumètu ut ſup[za] uel ali
ter lega[] ſi a tenea[] ly aut aduerſatiue. et ſic de
norabit alia c[à]z villatatiòis meatu[] n[el] ruptiòis
paniculòu. ut è i afcèſione mulieris ſup[za] uiru3
q[ui] n[el] molle v p[ò]derofitate corporis m[li]eris ɔp[ri]mi
tur deoſu3 mirach uiri et ſonder ſip[ha]c et ſic itestia
t h[à]iditates c[ò]tècte itra z[ir]bu c[ò]p[ri]muſ c[ò]duſum
un[sp] uiz ipelli p[ò]t in ip[os] vidimos. et exinde vidi
mi villatabu[] vè iuig c[ò]p[ri]mi pos[]unt dicte mate
rie ſup[za] ſip[ha]c i fundo uètris ut o[ſ]ſione foſtiter
facta ſup[za] ſip[ha]c et ip[3] ipellète r[u]p[ak] ip[3] ſip[ha]c
2c. Et ex hoc imaginari poſſum in muliere dilla
tari ſip[ha]c uel r[ui]p c[ui] s. fit u[he]mès c[ò]p[ri]ſio utri
uſu3 mirach ut in c[ò]rti amplexu còtingit q[ui] ita
conan[]t ut un[?] u[he]mètiffime alteri ibereat. Et
pp. eàde c[à]z fiut rupture èt i ludètib[]e ad brachia.
Et ite è ſenſus magis ad mentè. d. A uti v. ſequè
ti[ra] c[ò]tinuado c[à]s huiu[m]òi rupture. u[n] genera
liter ois violètia c[ò]p[ri]ſiòis ip[ui] mirach v ſip[ha]c
ſiue fiat ab exfrinſico ſiue ab intrinſico è c[à] dicte
aperture vt rupture p[ro] m[ò]z dicti ab intrinſico et a[di]
fragmate n[à]lia deoſu3 c[ò]p[ri]mète vt fit i c[ò]rti yo
ciferatione et p[à]ctu[m] ma[xi]e puero[]z et i tubicinato
rib[.v]t c[ò]rti fecu ex[pi]ſione vel fet[] aut i ptu conti
git hoc èt còtingit et violèter an[he]llitu3 continèti
b[.v]t ex hoc verifica[] text[] ſeqn[ns] vt pp labozem
an[he]llit[?] i coytu. 2. p[pr]ie ſup repletione, pp[.] ma
gis labozioſa3 fieri c[ò]p[ri]ſione deoſu3. Et similiter
c[ò]itu ſup fatiato[]c. naufatiu[]a v hoc ſupple c[ò]tin
git a c[à] extrifica c[ò]p[ri]mèdo vt ſup[za] dictu3 è. et ſi
cut fieret ex strictura lóbaris ſiue diploidis vt fa
ciut gallates adloſcentuli aut fieret pp[ò]ſicillita
tè t c[ò]p[ri]ſione i an[he]llitu multo maiòre è e[] coi
tu ſtante repleſtio[]c v in[itione] et ſicut ſup nau
fatiu[]a fatiato[]c tuta. i. ſtate ad ſumm[à] replero ſto
maco hoc còringit hoc èt euenit v ſup eàde câm
vt d[ic]ir text[] ſeqn[ns] pp. agzatione ventoſitatis et
eg[est]iòis i vètre. i. i. itestinis. Et vniuerſali[] ois ea
e[] mouent ſip[ha]c c[ò]tinentè viſcera motu c[ò]rti ſut
c[à] huiu[m]òi et ma[xi]e c[ui] è ſubſtatiue tenuis v tene
re v p[pter] io[] pleru[]q[ui] accidit iſatibus. Et ſonder c[ò]
tinuado addit quom[ò] p[pter] it[em] c[à]s fit talis emi
n[è]tia burfal[]is v d[ix]it. Quare deſcèdit aut z[ir]bu3
aut vellamè. i. ſip[ha]c aut intestina v p[pr]ie mono
cul[]. Et adducit c[à]z. q[ui] magis monocul[]u3 e[] alia
iteſtina deſcendit v d[ix]it φ hoc èt q[ui] ip[3] è soluti
et non ligat[ui] ſupple mediàtib[]e meſaraicis vel mi
ſenterio c[ui] e[pat]e v deoſo v[ic]ut aligata ſut alia ite
ſtina. ymo vt d[ix]it. d. A. xvi. tertij. i. c. in vtliis v[bi]s
anothomie monoculi. n[ò] aduenit ei ex meſaraica
res q[ui] b[ea]t magnitudin[.]i. n[ò] b[ri] ligat[] mediàtib[]e

meſaraicis. 2 hoc p[pter] m[ta] iu[am]èmæ q[ui] ibidem
tangu[]t v p[ter]ea paulo[n] p[ò]ſit ſentetiam huic
filem c[à]z d[ix]it. Et hoc itestin[?] è digni alij exſtini
vt deſcèdat in ruptura iguinis q[ui] n[ò] è ligat[ui] t[em].
Et hoc b[ri] notate q[ui] ſut deſcenuſ ei? itestini in
burfa testiculòu sepe iminet picul[ui] vite q[ui] rara
t diffibilis ſit reductio huius intestini propter ex
tenſionem facta s[] fecib[] v el alijii a vermiſi? eo
ntenti[s] a gb[?] raro euacuaf. Et p[ter]ea ex m[li]us
ca[si] ſiunt accutiffimi dolozes v p[rodu]nt pleru[]q[ui]
ad collic[à] v p[hib]itione fecum p[er] iſeri? v earum
euacatione per ſuperi? Et ego vidi m[li]os colli
cos q[ui] d[à] verecundia, nolentes ſe accufare è cre
patura male curati aliquot dieb[]e fuerunt eg[ui] la
bozate[s]. Et poſt[?] c[à]s in[]oſu[n]t poſt reductionem
iteſtin[?] i p[pr]ias regiones facile conualuerunt. v[n]
laudo φ medicus c[ui]z occurrit labozati ex collica
iter reliquas iquifitiones de hoc p[ic]u[]a3 faciat in
ueſtigationem. Continuando textum adducendo
caufas talis eminenti p[er] eam q[ui] ſit deſcenuſ
z[ir]bi aut intestini d[ix]it φ h[ui]ditates de gb[?] ſup[za]
dictu èt q[ui] ſunt triu[]z modo[]z, etiam eſundunſt ad
eos. ſ[er]ticulos ſtante villatatiòe didimozum vel
ruptura ſifacis. 2 hoc ex ex[]pulsione nature ſe ex
bonerante v ſupple intelligat etiam idem de yen
toſitate. q[ui] apertis vidimis vel ſoluto ſip[ha]c fieri
poterit i[pi] deſcenuſ ventoſitatis. ex qua fiet bur
ſalis eminentia lege l[ar] m[] p[3] vſq[ui] ad illa parté.

Aut generantur.

Apud eos 2c. Et
notate bic φ euè
30ar. 38. Theſir immaginat? è ynà nouà cauſa
dillatationis didimoz. qu[à] nò ponit. o. A. f. exica
tionè vaſo[]zì ſpermatico[]z ab annoſitate t[ene]
cuture v el alia c[à]z ex[ci]tate. et ex hoc vt d[ix]it amplià
tur fo[]zamina accidètaliter. ſamen vice[]c aliter φ
etiam a tali cauſa. exica[n]te 3 bu[]t dicta fo[]zamina
2c. 3 h[ui]b ac parte ſup[za] diu[]uſa ſequ[ui]n adduſt cau
ſas diſpoſitionum ſimilum diſpoſitionibus ruptu
rarum vt turnefactionis oſſey euenientis non ex
ruptura vel relaſſationem ſifacis vel apertura vid[]
mozum vel aliter p[ò]t itroduci l[ar] vt in b[ac] parte
vo. A. y[ell]it r[em]onere dubium q[ui] o[zi] p[os]ſet. N[à]
dictum è ſup[za] φ turnefaction burfal[]is euenit pp[.]
deſcenu[]m ei? q[ui] ſuit contentu[]z ſup[za] ſip[ha]c ante
ſolutionem vel relaſſationem ei? p[os]ſet alijg[as] vice
re p[uen]it ne ab alia c[à]z ab iſſis v respondet φ
ſic. q[ui] alijii p[uen]ire p[ò]t. n[ò] p[of]deſcenu[]m alijii "cor
po[]ſis q[ui] recipi[]at i ip[ha] burfa i3 p[am]m ibide[]e paui
latine c[ò]geſtaz aut aliam câm n[ò] de ſuru[]q[ui] fluètè
Et p[os]ſet i[co]m hoc vidui iſta pars in q[n]q[]pticu
las i[co]m q[n]q[ui] sp[al]es c[às] quas adduſt in textu.
D[3] legèdo l[ar] m[] c[ò]tinau[]o d[ix]it p[io] φ ſupple h[ui]di
rates generan[]f apud eos. f. testiculos p[pter] frig[?]
i[po]z[?] v converſationè ſanguinis ad aquoſitate. i.
q[ui] p[pter] deſbitat[]e c[ò]p[ri]ſionis testiculòu a fri
giditate ynde ſanguis ad testiculos tráſmiſſus ro
tu n[ò] c[ò]uertif i ſubſtatiu ip[oz]. 3[3] aligua p[si]ſi
gidak ad n[à]z fle[m]atice h[ui]datis c[ui]q[ui] v m[li]t[ui] c[ò]
euenire. v[el] saltè v forte meli[?]id ſup[flu]n[ui] aq[ui] φ ſup
fluic diſgestioni testiculòu p[ip]o[]z nutricionep[]
frigiditate c[ò]p[ri]ſionis co[]z n[ò] iſenſibiliter reſolu
tur ſicut i c[ò]p[ri]ſione t[é]pata vel calida testiculòu

ymo ibi paulatine p viâ cêgestionis multiplicat
ê inde fit eminêcia aquosa t cu3 ito mò glofandi
nò stant difficultates q stant cù primo mò vt3 in
telligeti lb prim? mod? còformioit textui. Et ad
dit textu.

### Et fortasse accidit
*Pro cuius dicti clarificatione ê norădu q ipse text? dupliciter patik mo? i celligeni Primus ê q ipse hûciditates i osseo reperte p viâ paulatine cêgestionis fortallis nò generat apud ipos testiculos nec i paniculo intrinisco imediate ipos etineti lb fortasse generat i paniculo extrinico i. i còcauitate media iter extrin sicus? z itinri cu vt iter paniculo mirach z siphac z sic reperiù tur circûdate i paniculo ppzio rceptiòes supflui tatù ad differetiá paniculo iterioris. q voca pm? tefticul? ex quo nàliter oillatac? z magnifica ad qütitatè testiculozù tîn. fortasse igik accidit eis pa niculus ppz? i. generat i paniculo extrinico zc. vel alit i celligatur. vt q talis eminentia bursalis aquosa lb generc apud eos testiculos pp frigus ipozù z couerfatione languinis ad aquoitatè nò tîn necessario tangit ipos testiculos ymo fortasse accidit eis hûditabî. paniculo ppz? i. vt recò dant i siphac vel chifti ppzio. ita q nà fîm q pan latine multiplica talis aquoitas si còrinuo e3a coopit quodâ paniculo ficut êt fit de glandulis hêntub? ppzio siphac vel ppzì chifti lb. n. etinua tur hec aquoitas ita paniculo imediate tagentè testiculos.nò tamè ipos còtagit az iter ipz panicu lù è ali paniculoiclus i quo îpa claudif. z hoc fatis è posibile. Et hoc è q dixit fortasse accidit eis paniculus ppz? indeine còtinuado pòit aliam câm talis eminëtie nò p viâ defluxus dicês.

### Et quándoq
*tc.* *De intelligëtia hui? ptis aduertatis q ista lra pòr duplici legi fecuìdum q oupler lra re perit nà vna hz vbi è cã zc. alia hz nifi est cã zc. *Primo mò legèdo è senfus q ppter câus vel pcuf sionè factà circa pree ossei defluxa pte gzoilioi z feculèta ipi? languinis ad scauu ipius burfe fiet beria talis hûiditaç faguinee ad fucsu declinatis z tâdè fiet bernia fanioa fine defluru. z fic êlra clara. z icom huc mo? posset fieri. et bernia talis apparëtie p viâ defluxus facto câu vel pcuffio ne circa partes iguinis vt3. Sz çtuz ad pislega tur vt dictuz è. Si yo lra iaceat nifi è senfus q et nifi cauſa fit pcuffio aut cauſa q ab? pepe fit beria talis mòi p viâ defluxus tamè icom mo? dictuz fu pza de bernia aquosa p viâ paulatine cêgestionis z etiá icom eundè fieri pòt bernia pp hûciditatez fanguincè z feculèta q stâte debili còplexióe te sticuloz a frigiditate illa ps languinis feculèta q resicca a digestione mebuzù q vt plurimù tran fit i fozdiri cutis a còplexióne ipozù testiculozum nò expellit ad cutè ymo ibidè paulatine agzega tur vt tâdè fiet eminëtia manifesta bursalis z ap pellari poterit bernia feculèta vel mellencóica z icom buc senfum èt stat clara lra z ite mod? mi bi magis placet az bernia languinea facta a câu vel pcuffioe vt plurimù è p viâ defluxus z nò per

viâ paulatine cêgestionis de qua ê i potito fmo
Sequitur.

### Aut uentolitas
*tc.* *Intendit q ê fieri pòt bernia a vê toſitate ilatiua n p viâ defluxus lb mo? q dixt? ê qin stâte debili digestiu testiculozù certa hûl ditas p viâ diminute digestionis vêtoſatur q non reſoluïtur ab ipotentia vtutis. z sic paulatine con gregatur i altero paniculozù ofſei z fit eminëtie z oſtenſio zc. Et addit qòdâ apparèter ertinînòs curatiuì dicens q. Quòz? ſert curatio cu3 ferro. Q z fi videa? ipertinens tîn recte còſideranti h3 ad principale itentù ptinentiá. Quia ad declaran dû q qlibz talis bernia û qua pauloan dixtuz est fieri posſit per viaz paulatine cêgestionis dixit qò qûz? conferret curatio cu3 ferro: i. curâ ſufficit p fozatio ofſei cum ferro. ynde euacuata mâ ûten ta ſiu ſit aquoitas ſiuе ventolitas imediate z p nàm fit vera curatio qò non eſset ſi talis cinëntia penderet a mâ defluxa vel aptione idimozù vI ruptura paniculi zc. az vila perſoratione cum ferro z euacuata mâ ûncta adbuc ad cure per ſectione3 multe restât ſtentiones curatiue vt inſe rius latius declarabitur et ſic intelligi nù p3 B dicen è ſt medium probandum id qò ſupra dize rat uel ſi placet dici pòt qò norâter iltum textum posuit ut declararet unum cui? oppoſituz còirè cze ditur ut. f. qò non ois bernia uentofa est curabil per plura reſoluentia uel exſicantia interius uè ex terius applicata cui? oppoſituz còiter creditur mâ ut ipſe dixit qûz? ſerreſt curatio cu3 ferro. i. ad cu ram est neceſsaria perſoratio cù ferro z hoc è uie rum in uirtute debili ubi natura non potest bene actuare medicinas. quo cauſa illa medicamina non ſufficiunt z tunc est neceſſaria perſoratio z tunc ite text? non reſertur nifi ad ventofa magis tamen mibi plz qò prie dixi. deide adducèdo alia cam apparentie filis bernie ex deſcenſu dixit qò quâdoq nafcitur. illic caro addita. i. q recipitur i cœuitate media iter mirach pelliculâ extrinſecâ z siphac pelliculâ itrinſecâ adherèdo. f. alteri pel licularù vel iter siphac z testiculos etià alteri eo rà iberendo qò aùt ibidè posſit caro generari ma nikelſum est cum ex ſuperfluo alimenti i oi conca uitate posſit caro addita generari dixit oſter ex plicando al’s cas igzoffationis ofſei qò qûzì ingzo fatur ofſum. aut indufatatur ex apoftemate. aut pinguedine q afiikatur ramici z noiatur bernia carnis p intellectu hui? particule est aduertenq qò ppzìe dicimus ofſeu3 ingzoffari ex apoftemate qnî îpa subſtâcia’pelicularis apoftematur ſiuе intrinſica ſiuе extrinſica ſicut et reliqua ſimplicia mem bza apoftematur et hec distingui pòt ab illa emi nientia q fit p carne3 additâ qvilla fecernitur oſſi cta a subſtâcia burſali nò ſic aùt fecernitur ita apoftemoa ex pinguedine etià iberête ſubſtantie pelliculari pòr rumefieri burſa et hec plurimâ h3 còuenientiá cù bernia zirbali az ita tactus huius è molis z aliqualiter ſequalis pp iqualitatè pin guédinis ſicut etià in zirbali vel intefinali quarù vtraq3 propric dicitur vel dici potest ramex vt s.

b3

uiſum ẹt ideo dixit quæ affimilatūr ramici. Se
cundo notāduq. ex ſita particula noſatur bernia
carnis inuit d. A. q. non ſolū illa q. p[é]det a ca[n]ne
addira appellat bernia carnoſa ſi[]ſ et illa q. p[é]det
a p[ing]uedine et ap[ol]tematepter ſimilitudinem
qua]b[]bet cum eadem. T[er]tio n[.]o[].ut clarius in
fra uidebitur in cap. ſigno[.]ueriſus ſinem q[]o n[.]o ſo
lum appellatur bernia carnoſa illa q[]fit per addi-
tione[]c carnis i[]pi burſe ſi[]ſ et q[]ui ſut ex magnificatione
dicto[.]m[é]b[]ro[.]x ex i]p[or]tientia positiu e[]irtutis ſicut
fit in ypo[]laica alio[.]z membro[.]z ſed ſolū h[]ic ex[]pli-
cuit c[]am utplurimū uenientě uidebis in[]feri? Po-
nit ɔſiter unam ɔ]cluſioně generale q[.]o[.]f. ſic dictu
est pos[]le generari tumefactōm in oſſeo non p[.] de
ſcenſum alicui? materie deo[]ſum ſi[.]p[.]lam ibi[]de
paulatinā materie ɔ]gestioně ita ſimiliter uenire
p[]ot et inguinibus q[.]i illis locis uacuis uenire p[]ot
eminentia et tumefactio p[.]uerā ruptura[]z et deſcen-
fum alicui? rei uel materie de[]ſuper ſiu[]ſe ſit
z[]irba[]l ſiue humo[]ralis uel alia bui[]ſmodi. Et uenire p[]ot
et talis eminencia n[.]o[.]p[.] de deſcenſum materie deo[]ſu-
ſi[.]z per paulatinā i[]bem ɔ]gestione[.]z ſiue fit apo[]ſte
mans ſiue n[.]o[.] ap[ol]temaſs ſicut et ſupra dictum est.
de burſali c[]a roti? p[.]z q[.]e aed[.]e uel similes c[]a[]tige
re p[]it ad tumefactōm i]duendam in talibus lociſ
ut in oſſeo ut p[.]z i]ntelligenti hoc est q[]o d[]ixit in ita
p[]a]zu a[]ra. Et q[]ui[.]z t[.]c. Deinde ipe appropriat no-
men alteri ſpeciei tumefactio[.]s apparentis circa
oſſeu[.]t breuiter d[]ic q[].

Quandoq[]ui n[]flantur. Et circa
p[]r]imo adnertenduq. d. A. quodamō ſepatim ma-
nikeſtuit h[]anc berniā uaricoſam ab alij[.]s ſp[]e[]bus
h[]ernie ut p[]c[]essu[.]li[]re manifeſtat q[.]e h[]ec berni]a
ſa
pit n[]am mediā inter berniā uera[]z p[]endentě ex
deſcenſu materie deo[]ſum ut est z[]irba[]l uel inte-
ſtināli]z t[]h[]erniā non ueram. J. tumefactionem
oſſei p[]endentem ex mā ibidem pa[]ulatine ɔ]gesta[
]t ut est carnoſa uel apo[]ſtemo[.]a q[.]etiam ſalt[]e utplu-
ri]num fit per uiam pa[]ulatine ɔ]gestionis q[.] talis
h[]erniā kere i]diſſe[]xenter p[]ot p[]uenire ex[]tume factio[
]ne illa[]z ueram pp[.]materia de[]ſursum uenientem.
t[]p[.]p[.]mām ibi[]de pa[]ulatine ɔ]gestam ut p[.]z. Sc[]o-
etiam de tali berniā fecit specialě menione[.]z poſt
bernia[]z ueram t[.]o[.]n ueram. q[.]r ita quodamodo
diu[]erua est ab utriſo[.]q[.]illar. In hoc eni ille c[]oicat
ut inteſtina[]lā z[]irba[]l ex una p[]te t[.] carnoſa t[.] ap-
ſtemo[.]a ex alia p[]utroq[.]z ea[.]z fieri p[]ot p[.]p[]iti[]a[.]z ta-
li]s materie in utroq[.]ui pa[]niculo[.]z ut in ſib[]ac inte-
rio[]ze appellato didimo t[.]i pa[]niculo ex[]teriore. N[]a-
p[] dilatationě didimi intra oſſa ſemoris recipi p[]ot
in pa[]niculo interio[]ze z[]irbus uel inteſtinu[] per rup-
turam a[]ut ſib[]ac recipi poſſunt in pa[]niculo ex[]te-
riore z[]irbus uel inteſtina vnde non deuient ad
ɔ]tactum teſticulo[.]z. In hoc ẹt c[]oicant bernie ut
plurimū non uere ut carnoſa uel apo[]ſtema q[.]e q[]
liter fieri poſſunt in pa[]niculo interiore t[.]e ex[]terio[]ze
ſecu[]s a[]t est in h[]ac berniā uenali uel uaricoſa q[].

hoc ſolum fit per p[]ſitiam materie ɔ]tente i] pa[]niciu
lo interio[]ze ut ad intra uenas ɔ]tēras intra didimu-
t[.]e pa[]niciu[]t interiorē t[.]ic diu[]erua est ab illis. P[]ſit
h[]ic ẹt alia ſpeculari ſi[.]z ita ſi[]ſticiu. So ɔ]ſidera[]duz
q[.]n non ſol[.]u tumefactio uenap[.] sed ẹt artariar[.]u[.]z fa-
cit h[]ac berniā uaricoſam equaliter enim appa[]ze
re p[]ot tumefactio ex repletione uenaz[.]u t[.], artaria
rumper hoc ergo q[.]d[]ixit replentur uene intelle-
xit uene uel artarte. Et hoc ip[]e manifestat in ki-
ne pa[]de ſignis ubi ponit ſigna iſtaru̇ distinctia[]
lego l[]ram. Et q[]ui[.]z iſtatur uene eius[.]. t[.]eſticiu[].

Et quandoq[]ui molifi. Dec pa[.]s ſim-
diu[]ſioně. s.
factam in illa p[]te. Et d[]urities q[]dem ſoliculi t[.]c.
Sic c[]ôtinu[]rat ad p[]ceedetia. N[]la p[]oſt[]e[.]s Aui.
po[]ſuerat tres c[]as i̇genere vi[]n fit va bernia burſa
li]s p[]viā deſce[]ſus materie vt pp[.]apturā didimoz[.]
t[.]rupturā pa[]niculo[.]z t[.]m[]oſatione[.]z cozi d[]e vt i
p[]icipio capi[]tuli t[.]ſiter declaravit modes q[]ui[.]b[
]z ad apturā didimoz[.u t[.]d[]eru[]tionē pa[]nicipulor[.]u ſe
g[]tur. hoc bernia burſalis pon[]c[]o etiā c[]as barum
rupturar[.]ui. a[]zi bac p[]te p[.]c[]op[]lem]to doctrine. ſe
qui[.] declarádo m[]o[.]z quo pp[.]reſſatione[.]z pa[]niciu
li r[]atu fit ẹt bernia v[]el di]po[]ſitio ei ſi[.]l[]is t[.]d[]ic q[
]q[]ui[.]z molification[.]r supple pa[]nicio[.]z ſib[]ac molificatione
v[]ebem[]eti ab[]i[.]q[]z ruptura q[.] plongatur t[.]c.
Pro declaratione pt[.]is. p[]io notāduq. n[]otaně ſu
p[]za ſimul determinavit de bernia p[]apturā didimo
r[.]u t[.]rupturā pa[]nicipuli t[.]mi]ta i]termi[]ſc[]edo t[]ad[]e ſe
perat[]i]z h[]ac determinavit t[.]i o[.]e q[.]z ab e[]iſde c[]ais
pend[]et vel p[]e[d]ere poſſunt aptura didimor[.]u t[.]ru
ptura ſib[]ac vt a v[]etofat aptell[]ete ad planciu[.]t
fo[]zi vociferatio[.]e t[.] ab o[.]i v[]etrio c[]op[]liſe t[.]multa
alia q[]e equaliter e[]e p[]ot cauſe apture t[.]reuptioni
pa[]nicipuli t[.]i o[.]cōsequ[]eter de e[]iſde determinatu̇ est.
c[]a e[]ut molificationis t[.]e relaſſationis mi[]t[.]u ſi[]re
ſunt c[]aſi rupture q[.]b[]umectatio q[.]e c[]a molificatione
tionis pa[]nicipuli e[] id[]i]po[]ſitiua c[]a solutionis eiui[]de[]
vt p[.]z i[.]o[.]cōmiēter de ea p[]efatim determinatu[]. v[]
aliter p[]illas duas ſp[]es vt aptura didimoz[.]u t[.]rup
turā z[]irbi i] f[]u[d]o poſſunt fieri bernia t[.]ramex. t[.]ta
li]s n[.]o[.]p[]ot fieri pp[.]re]laſſationē pa[]nicipuli vt confide
r[]ati p[]atebit. he t[]am e[]c c[]aunt ſunt p[]lufauiſe. Secundo
notāduq. p[.]molificationē pa[]nicipuli ex m[]a pa[]niciu
l[]u c[]ópriměte p[]ot notabiliter pa[]nicipuli a[]plificari
t[.]diſtedi c[]óprimētib[.]z? Z[]irbo t[.]iſtini]s pa[]nicipuli
ſib[]ac i] fundo v[]etuzi ſup[]ra o[]ſa ſemorze t[.]i p[]o[.]eri
ſtěte molificationi] diſt[]eſſe t[.]ra pa[]nicipul? e[.] amplifi
c[]ab[]i]z t[.]cōsequ[]etur z[]irbus vel i]ſteſtina vel v[]traq[]
t[.] recipient[.]n hec o[]ia in burſa teſticulo[.]z intra mi-
rach t[.]ſib[]ac. i[.]tra pa[]nicipuli i]ntrinſicu[.]t e[]xtrinſi-
cum q[.]r] inter p[]lōgabitur oſſeu[.]t i]tumeſet t[.]ic
a[]ſimilab[]i]z ve bernie o[]cte ramex. de qua vt ſu
p[]za dictu e[] deſcedentia deo[]ſum ueniu[]nt ad ɔ]tac
tum teſticulo[.]z ad quem ɔ]tactu[.] talia deſcendētia
uenire non poſſunt t[.]i e[]t]i] apparētia t[.]m] a[]ſimi-
latur t[.]e hoc e[] q[]o d[]ixit text[.]ucl. ſi p[]lacet p[]ot aliter
legi l[]ram ut hec l[]ra ɔ]tinuetur c[]u latis i]mmediate p[]

cedenti quoniam supra manifestas cæs nifi fuit files
apparétie ueris hernis puiuiaidecensibus tantus ni
fiut p viam desceſus ut ex apostolate muel carno
ſitate ibide genita facientib apparétiæ tc. et dixit
q quæ molificatur ſupple burſa uel ofſeü tantum
abſi3 ruptura z ſupple abſiqz desceſu alicui9 rei
desſurum z tii prolongatur. i. ofſeü ab humiditate
infrinſica iſi et affimilatur hernie iterum z ſic è
lfa clara magis tamen placet prima ſententia

Et quandoqz accidit tc. Dec è
tertia pars
principalis cap. in qua. d. A. aparat quaſdaſz ſpes
rupturaq adinuicem t duo facit principaliter.
quoniam primo ipe aparat aliqz ſpes rupture in ſa
cilitate z difficultate curationis ex pte ei9q desceſe
dit ſa ps incipit ibi in fine. Et scias q ramex inte
ſtinozè ze.prima adbuc in duas quoniam ipe prio
aparat rupturas ſupra teſticulos. i. eminentias ſi
ne ſint circa ſumè ſue ſupra iſz ad illas rupturas
uel eminentias q utplurimù ſunt circa teſticulos
uel ofſcum. ſo aparat rupturas ſupra teſticulos
factas inter ſe ſa ibi. Et illa q accidit ſupra ſumè
tc. Dicit in primo ſpendio rupturas ſuper teſticu
los factas ad eas q circa ofſcum ſunt in malitiam
Q qu. doqz accidit ruptura ſupra teſticulos z p
uenit apud inguina z qoſt ſupra ea in ſumine z
est malorum accidentiù z in duobus emontoriùs

Pro intellectu paſtis primo intelligendum qo
hic ut etià alias ſupra notatù ſe pe rupturas in
telligit eminentias ita ut hie aparet eminentias
q[ui] ſupra teſticulos ſunt ad eas q circa ofſcum tc.
Et ergo ſiia. d. A h[ab]tates eminentie ſupra teſti
culos utplurimù ſunt malòz accidentiòs reſpec
tu illa[um] que circa teſticulos ſunt. Pro declara
tione ei9e. Œ ad ucurtendum qoſizq eſtiter eu[nize
poſſit augmètuz i mirach. s. teſticulos viſus umbi
liciù z i ipo úbileco pp mâm ibidez paulatie 9geſtæ
ſue fit aquoſtatas ſue ventoſtatas ſueali9 humor z v
apoftema fit etià z i ofſo vt manifeſt z eſt i celligè
ti vt ıſra patebit in capitulo de augumento vmbli
ci tamen eminentia vel augumentu factus ſubito
eſt recepione noue materie i quodaz receptaculo
vt zirbi vel intefinozù pp exiſtù eo[zu]a p[pr]io ſitu
ſupra quâ eminentià vel augumentù pzie cadit
nomen rupture vt ſupra dictuz est talis nò equali
tas euenit in mirach ſupra teſticulos z in ofſco te
ſticulorù q[ui] taſ eminentia teſticuloz i burſa eue
nire p[ot] p[ter] ruptura z ſipbac z p[ter] dillatatio
nè didimozù z p[ter] molificationez z relaſſatio
nem ſipbac deoſuſ z vt ſupra viſum eſt. Eminëtia
aùt q[ui] ſit in mirach ſupra teſticulos ſubito vt in ſu
mè vel circa nò bene fieri p[ot] nifi per ruptura iſp[ot]
uus ſipbac vt coſiderati diligenter manifeſtum erit
z iò eminentia ofſei ex aſpione didimozù yel relaſ
ſatione paniculi fieri p[ot] fine mâſeſto dolore emi
nentia aùt facta ex ruptura paniculi nò fit fine do
loze neqz fine aliquali dolore cóferuaf reliq autè
ſic. Inde è q[ui] eminëtie ſupra ofſeü facte ſut vt p[ot]

rimù malorù accidentiù z dolozofe ſ respectu emi
nëtie burſalis dico notàter vt plrimù q[ui] èt eminè
tia burſalis facta ex ruptura paniculi è cù dolore
ſic z illa q[ui] ſupra ſumen et forte maiòi. S[in]q[ui] vt
plurimù fit talis eminëtia burſalis ex villatatiòe
vididimozù vel relaſaf paniculi tc. J[eo]o cóclusio
do. A. apparet ya. T[er]tio notàdi p[er] itellectu illi"
termini ſumè. q[ui] ſeom. d. A. ſinonimis. ſumè eſt
caro vt p[inguco]o femoriz. Œ ſemur aut è p[os] v[ê]tris
terminata ſuplus ad radicez virge in viris. Et ex
bis p[iz]a clara lego ea. Et q[ui]q[ui] accidit ruptura
i. eminentia ſupra teſticulos z p[uenit] ſupple do[ca]
ruptura apud inguina. ſ. fit circa loca dicta vacua
vel emòtoria co[iter] notata z qo[que] ſupra i ſumie. i.
et euenit q[ui]q[ui] i[pa] ruptura. i. eminentia p[ter] ru
ptura nò circa inguina tatù ſi èt ſupra i ſumè z ſup
p[le] i ptibus v[ê]tris ſupra ſumè. q[ui] èt i p[artib]o
vm
b[lica]b[ib]o] ſegtur è malozum accidentiù z in duob[
emòtorizis ſic ordinef lfa vt p[os] poſterior p[re]cedat
vt ſic lega[que] nò ſolù fit do[ca] ruptura circa inguina z
loca vacua z i ſumè z ſupra ſumè. ſi èt i p[is]uo
b[em]òmòtoriz[is]. Et è malorùz accidentiù. i. q[ui]lib[us] talis
[ſupra] teſticulos è malozù accidentiù vt plurimùz
[re]ſpectu eminentie burſalis vt ſupra lectù eſt tc.

Et illaque tc. N[am]e ipe cóparat ruptu
ras vel eminentias ſupra teſtì
culos ſcas iſer ſe. z primo i eo q[ui] magis vel min
eueniùt. ſecuòdi accidentib[us] ſecuòaibiz o[ui] q[ui] eſt
ex ruptura de p[ia] p[re] d[ic]it. q[ui] illa ruptura. i. emi
nientia vt ſupra q[ui] accidit ſupra ſumè è p[ar]zu p[aro]
p[co]pationè ad aliq[us] ſupple q[ui] fiut circa inguina z
adducit r[òem] dicens q[ui] ille loc[us]. i. ſupra ſumè ſi
ſentat? è l[ace]tis. Et q[ui] ſub eo. i. ſumie. i. circa i
guina eſt tenetur ex[tre]mitatib[us] lacertòp. L[ò]ſc[en]
ter r[uder]tur tacite oubitationi pos[er] aliq[us] dicere
z tu tatù [p]ias rupturas ſupra ſumè ſcas ad eas
q[ui] circa inguina p[òt] ne i ipo ſumin e è e[ruptura] d[o] q[
poſſit c[ui] alijs fieri [p]atio z r[uder]t q[ui] p[ic] dicens. Et
q[ui]q[ui] accidit ſumini augmentù z eſt d[o] gener[è] ru
pture k[ter]ù q[ui] ſ. etiàz raro ſit ſ respectu earù q[ui] circa
iguina z p[ter] eandez cam. Notandù p[ite]llectu
p[ris] q[ui] c[or]pulentia muſchulozù ventris eſt c[ui] vt ſi
p[ha]c nò nimis ex[ten]di poſſit vt ſupra viſuz eſt in
capitulo ſupioze ſunt ergo muſchuli c[ui] ſua carno
ſitate z c[or]pulentia c[ui] impeditiua ruptura panicu
li p[ha]c et ex [a]niti tenuitas muſchulozù et ex[tre]
mitates eius vt [co]de minus p[ro]hibent solu[tion]ez
i[ps] u[us] paniculi et rupturam c[ui]z igitur i[direct]um
ventris verſus ſumen per totum ex[ten]dantur muſ
chuli longitudinales verſus vero inguina termina
rentur muſchuli tranſuerſales ad cordas a ſupe
ri[lio]zibus op[po]ſitis ang[li]s descendentes et aliqui
inferioribus originem ſummàt ſupra inguina ma
gis originantur vt patet ſcièti ſitum muſchulozù
vt eſt etià dictuz ſupra d[o] anot[ho]nia ip[so]p. Et hoc
inuit dominus Aui. ſequitur q[ui] facilius fit ruptu
ra circa inguina qu[am] ſupra ſumen vel in ſumine.
Pro hoc èt facit q[ui] ſtestia magis gravitan; i fùdo

uentrisſeom omenem ſitum dominis cum fit ree
te ſtature circa medium uentris .et ideo faci
lius rupitur ſipbac inferiusque circa mediu ſic za
ro fit ruptura ſupra ſumè respectu et? circa iguiu
na q: et magis gravitât intestina circa emontoria
& in ſumè cu ſint magis decluiu apter et diſpoſi
tionè muſculoſe qutur tota ocluio. Et hoc eſt 4
uoluit in toto textu lego liram. Et illa q: accidit. &
ſumè eſt paruèr raro idè eſt per ſeparationè ad
alias ſupple q: ſiunt circa inguina uel in ipis emò
toriis et adducit rónem de hoc dicens q: hoc è 16
q: ille locus. & ſumè ſuſentatus eſt lacertis. i.
muſchulis. ſ longitudinalibus et ideo ſupple diffi
ciliter rupitur. ſipbac q: qub eo etinetur extemi
tatibus lacertorum. i. locus circa inguina no ſuſten
tatur muſchulis ſed solu: cozdis muſchulorum. iter
quas cozdas non eſt caro media et ideo faciliſte
ibidem pòt rumpi ſipbac deinde ridens tacite q:
ſtioni dixit. Et quiq: accidit ſumint augumètum et
eſt de genere rupture iterum quaſi uelit 4 talis
ruptura et rarius fit & circa inguina ppter cam
ſupradicta et ppter minorem ibi eſſe gravitatem
intestinorum & circa loca inferiora.

Et omne quod est. Nunc ipe
oparat dcas rup
turas ſupra offeu factas inter ſe in accidentibus
Et dicit q: ois ruptura ſupra ſumè. ſ. uerſus ptes
umbilicales eſt malorum accidentiu: ſ parue addi
tionis et non dolet in principio. i. non eſt intèſi do
lorie in principio respectu. ſ. illarum que ſiunt cir\cca inguina et adducit rónem dicens quonià expul
ſum in ea. ſ ruptura facta ſurſum. i. receptum in
orificio rupture facte in ſipbac ſurſuz ſunt intreſt
na minuta. i. gracilia ſunt ſuppressa coartata et co
artant fecem. Et ſupple ſic patiens euonit eam. ſ.
fecem et eſt ex genere Ilelos. i. ad banc disponeſ
urplurimù ſequitur illeos et accidentia ei: ſequiſ
ut er inquietudine eius et anguſtia eius. ſ. illeos
uerum illa. ſ. ruptura que eſt ſubtus. i. fit circa in
guina eſt magis ſusceptibilis dilatationis et magis
inceſſen in additione. i. facilius dilatatur et magis
etinuo auetur dilatatio et non dolet in principio
ſupple tatu: quatu: in proceſſu. Notandù q: ex
hoc textu non intendit. d. 4. niſi probare q: ruptu
ra uerſus umbilicu: eſt magis ſuspecta q: ad eam
sequitur prauiora accidentia & illa que e: uerſus
inguina licet dicta ruptura circa inguina ſit dif
cilius curabilis & alia que eſt circa umbilicum
t totum hoc probat per idè mediu per hoc. ſ. q:
expulſum in ruptura ſuperioa ſunt intreſtina: mi
nuta et ſunt ſobſensa coartata et coartant feces: ſ
ſupple in ruptura inferiore: expulſum. i. propter
q: ex expulſum fuit ruptura in ſipbac ſunt intestina
groſſa non ſic ſuppressa nec coartata coartantia ſe
cem et ideo ex hoc ſequitur pri: q: ruptura ſupioz
fit parua respectu inferioris et eſt fit parue additio
nis. i. poſt q: incipit non multu magnificatur quia
ipfa intestina minuta non ſic ſunt apta: multu: dil
latari ſicut groſſa et ſequèter ad eoz: extenſionè
ut puta a uentofitate non tanta fit ruptura q: et ſi
aliquado fiat ruptura ipfa tamen fit parua ppter

non poſſe multum intestina intumeſcere nec dila
tari per hoc et q: ſunt apreſſa. i. fortiter dorso at
ligata non poſſunt ultra apprium ſitum multum i
pelli et ſequèter ſin ipoſ: multas partes non pitt
recipi intra orificium ruptura et ideo ruptura ipa
non eſt multu dilatabilis e contra uero eſt de rup
tura inferiori et intestina ſunt groſſioa et latiora
Multurn ergo poſſunt dilatari et extendi a ca ali
qua intrinſica ut puta a uentofitate. ideo ad ipoſ:
magnam dilatatom magna pòt fieri i. ſipbac rup
tura non ſunt et coartata i. fortiter dorso alliga
ta ſicut ſuperioa ut. & dictum è de monoculo. 16
facta ruptura faciliter quo ad ipoſuz multas par
tes recipi poſſunt in ruptura et ſequèter dilatabi
lis eſt multum ruptura ideo eſt multe additionis
respectu ſuperioris que fit. Et ex hoc ſequituz pri
mo clarum uerb. d. 4. cum dixit O superior ru
ptura non dolet in principio ſupple respectu ruptu
re inferioris. Et hoc eſt q: parua fit ruptura. q:in
expulſum in ea ſunt intestina minuta. ſequitur
ſo alia principalis ocluio qua: intendit. ſ. de rup
tura ſuperioz eſt facilius curabilis &c. Et inſe
riòz diſſicilius q: ſuperioz eſt parue additionis q: i
intestina minuta ſunt coartanda et inferior magne
additionis ppter oppoſitam cám etià pio hoc fa
cit q: ut & dictum eſt intestina magis gravitare
doſcum uerſus inguina q: uredus ſurſum. Se
quitur tertio q: q: ipfa intestina minuta ſunt ſicic
tioa et minus extenſibilia q: ideo magis coartat
fecem in eis etentam. ynde intestina talia in rup
tura recepta ita fecè coartat ut perfecta: fiet clau
ſio et oppulatiò ipoſum inteiſtino: maxime q: ut
ſupra dictu eſt talis ruptura eſt parue additionis
Et ex hoc ocluditur q: licet ſit parue additionis.
eſt tamen magis ſuspecta et prauoſ accidentium
respectu inferioris q: principaliſime in toto textu
intendebatur et ſic ppter fortez oppullatiòem ba
bens eam euonit fecem. et eſt hoc paſſio ex ge
nere illeos q: eſt una c: illeos. ſicut etià ruptura
iguinis aliquado pducit ad collicà q: ſic ad ea ſeq
tur igetudo et anguſtia ſicut i illeos. Et ex bis ap
paret tot: text? clarus. Legolam. Et omne q: eſt
er ruptura. & ſumez. i. ois ruptura circa umbilicis
eſt malo: accidentiu: et ſupple ualde ſuspecta re
spectu rupture inferioris quis ſit pue addiſsis. et
ſupple eſinde facili: curabil: & inferior. Et nò do
let in principio ſupple respectu iſerioris q: parua
fit ſolutio et adducens cám cui: toti: dixit. Quonià
expulſuz ſunt in ea intestina minuta. i. receptu in
ea. ſ. ruptura ſuperiore pp expulſionè et extenſio
nem ſunt 2c. Et ſunt apſia coartata ad mom. &
expoſiſuz 16 coartat fecem et ſupple uebemens ſit
oppullario et euonit ſupple ſic patièſe: ſ. fecem
et eſt de genere illeos et ingetudinè ei: et aguſtia
ei: & uep illa q: eſt ſubt: et ſupple ſi nò ſic ſuspecta
eſt magis ſusceptibil dilatationis et magis iſcedès
in additione. ideo ſupple diſſicilius curabilis et nò
dolet in principio ſupple ſic in proceſſu q: in pro
ceſſu multum dilatatur.

Et scias quodramex

In hac ul
tina parti

cula huiu cap. d. A. oparat quld spes rupture uel
bernie inter se in facilitate uel difficultate curatio
nis ex pte ei qo dinetur uel descedoit posqut in pte
fupiore opavit qualda spesipaz in malitia ex pte
fit dcap ruptura ap breuit dixit i textu Et scias
q zamer itestinoz t zirbi e egitudo fortis difficil
bis sit pua t ramex aq e egritudo facil et si fit ma
gna. Pro itellectu ptis aduerred qu. d. A. i hac
te accipit ita terminu ramex. pprie q ut. s. dice
batur solu dr de hernia in qo descedoit decorsum
uenit ad actactu testiculorum 2 illi ca ut supra dem
est fuit sola dilatatio didimoz 2 nò ruptio panici
li uel relasatio ei 2 io solu intestinal e zirbalem 2
aquosaz appellauit ramicè ut ibide fuit notatuz 2
ad illu loca recurre. Est ergo genus lize magna
eminëtia burfal ab aquositate pendè facili cu
rabil q pua eminëtia zirbal uel intestinal quaru
qlibet pendeat ex dilatatoe didimor 2 io hoc est
Primo q ex certa dilatatione didimor 2 e parua
puenire pòt magna eminëtia ab aquositate ex q
dilatatoe tì non fieri poterit eminëtia burfal uel i
testinal cù facili fit multa aquositatè p aliqoq re
ceptacul uel uta descedere e fubstària intestini
ul zirbi igitur apparète eminëtia zirbal uel iesti
nali 2 si fit pua maios e tì facta dilatatio didimoz
bis in certa eminëtia burfal aquosa magna ideo
difficili curabitur zirbalis cù maios fit dilatatio
ze. Sa cà huiu dicti esse pòt q curatio tal bernie
aqueose aliq plicitur unica intencio medicinali ut
cù exericatius q simul exericabitur hüvidas 2 didi
mus paru dilata stringe In curatìo eût her
nie zirbal uel intestinal ut inka uidebitur duplex
tentio necessario regritur una e reductio hozu
mêbroz in stra prziu ut intra siphac alia e stringe
tio dicte dilatationis didimor 2 he intentiòes ut
plurimù sris pfitiutur q intentio ad reductione
plicitur cu molificatib 2 humectatib alia ait ut
strictio dilatatois plicitur cu stipticis stringen
tibus utz io difficilior erit istoù curatio utz textia
cà esse pòt e e declaratina pzie q bernia tal aquo
sa utplurimù curari pòt cù medicinis localib ex
trinsec appositis q pua e didimor dilatatio in il
la q si magna fozez dilatatio et siungezetur zirba
lis uel intestinal. In zirbali aùt uel intestinali ta
ta utplurimù e dilatatio ad cure pfeetom nò suffi
cit applicatio extrinsecò remediuz stringen
tium cù tal dilatatio otinue maiosur ita ut tra
dant doc aliq unif tráfit de uno latere ad aliud pp
atinuº descedens i ipos intestinor ymo os uti ope
ratione manuali cum ligatura didimi ut infra uide
bitur qo multo difficili 2 p pulcroluiz extat. dictum
est aùt in principio bic solu aparæ tales bernias
ex aptura didimoz pendentes q non inconueniet
certaz hernia uel intestinal e esse facili curabilè
d certa data aquosa ut hernia zirbal ab relassa
paniculi siphacis. s. os femoris apata bernie aquo
se ex ruptura paniculi uel aptura didimoz ut ma
nife stum est sdezanti et inferi magis manifesta
bitur fed illa hernia zirbalis non pòt dici uere ra
mex ut. s. uifum 10 dixi bic oprie fumi istum ter
minum ramex. Et sic e lfa clara. so intelligendu z
p plemêto doc. pppter bas spes bernie quas. d.

Auic. oparuit in malitia accidetù 2 curationis
ut sumptas ex pte fit 2 ex parte ei qo descedit ut
recipitur pence alios auctores etiam de ipis her
niis.alie fuit sferationes fin quas fumitur fa
cilitas sive difficultas curationis q tì œs principa
liter attributione habét ad herniâ ruptura pè
dentem. Nâ qdam fit de ea sferratio sumpta ex
quantitate ei ut si fit magna uel parua ruptura.
Alia fit sferatio ex tpre ei ut si diuturna ul mo
dici tpiris. Alia fumitur in relassatione ipius ad in
firmu 2 ex parte splexionis ipi? nális ul ex parte
etatis ut. f. si firm 2 fit calide 2 humide splexionis
uel ligide 2 sicce melanconice ul si fit i etate pue
ritie uel senectutis uel medie 2 he sferzationes
apud auctores dicte sunt accidentales. Iccirco ò
bis non fecit d. A. mentioné f3 bas tì fumitur fa
cilitas 2c Nam q eft magna antiqua in corpore
duro uel melanconico in etate senectutis nunq p
medicinas sanatur 2 forte nò sanatur per manua
lem operatòm. Que aùt e pua modici tpiris in cor
pore sanguineo in etate puerili non solu p manua
lem operationem f3 etiá p medicinas sanatur q ue
ro est inter p[ dictas] media medicriter fe h3 ut q
curabil est p manualez operationem 2 non per me
dicinas utplurimù 2 si fit magna in corpore molli
uel si fit parua 2 antiquata ita ut labia sunt obfize
cata 2 hoc dico de uera ruptura rupto sphac 2 ira
intelligatuz œs auctoree cù dicunt qo nulla ruptu
ra curabil est per medicinas intelligatuz de uera
ruptura 2 post etatè pueritie 2 maxime in corpore
non notabiliter humido qz de ruptura ex relafæ
paniculi multi et senum curati sunt per medicinas
Et curaui ego unuz affiné meum sexagenarii cù
medicinis tatum 2 cum debito ordine diete 2 qui
steterat multis annis sic disposit? f3 fuit ex relafa
tione q facile curatur per medicinas ut dixit Alie
bas 2 addit. Et banc curates gdâ cù medicis vaz
sphac disruptom curaſe putant 2 errant 2 R rotù
peruenit pp nò distinguere recte iter eaz q fit ex e
lafatòe 2 eaz q fit ex ruptura. Et tì rupteduz
q si ruptura et fit satis recens i corpore puerili ſed
fit corp melàconicu duq ex pte splexionis uix et
fanatur p medicinas pp debilitate nutriti 2 in talí
bus. Et io hoc debent medici esse multu curiosi
2 diligentes anteq curaz alicui? taliu ſuſciptat po
terit. n. ſcire recte sferidâs facta solutiè i s[phac
g patienti] ſit p medicinas curad q[ s] reliqnd
qo nò aduertut còſi hui? ministerii magi. icirco
ſepe fallùtur. Szia poſt aliqliter diſgreſi ſum
venio ad ſram 2 lego eà. Et scias qo ramex iteſi
noz 2 zirbi. i. eminëtia burſal ex ſeſſu aliqozù
iſtoru pp apitòm didimorù. Et egritudo fortis di
fici l. ſupple ad curà. Quâuis ſit egritudo parua. i.
eminentia ſit parua. Et ramex aqua est egritudo.
facilis 2 ſcilicet ſit magna ideſt eminëntia burſa
lis ab aquositate ueniente decoruz per dilatatio
nem didimor um est egritudo faci ſupple cura
tiòis et ſi ſit magna tal eminëtia pp càsi i prìo nòto
ad ductas. Et ſic ad laudè altissimi niata e lfa. c.
f3 restat pp facili? memorie mendare ut capitu
lum. Epilogem. d. igitur. A. in cap. q ei? principal
intentio i hoc cap. fuit deteriare de hernia burſali

uera per uiam descedensus materie desuper ponit. p[ro] caufas talia descedens reducens eas ad tres in generi dicens q[ui] talis bernia que large appel lari potest ruptura ut ibidem dictum est fit uel fie ri potest aut ruptura paniculi aut secundo ab ape r[it]ione uel dilatatione didimorum aut tertio a re l'assatione et amplificatione ipsi? sipbac continen[ti] naturaliter membra quedam fupius precipue in p[pr]io situ. vii p[ro] qu[al]ibet ista? c[as] fluat deoſum et ibi i burſa eminentiá manifeſt. t[res] ergo ſut c[ae] i genere descedens deoſus. Et q[ui] descedendo aliq[ui] descedés p[uenit] ad ăctu] testiculorum et aliq[ui] non t[he]c varietas facit varietat[em] in noie bernia et i nuado addidit q[ui]dá ista? c[ae] appellata ramet ut illa q[ui] p[uenit] ad ăctu] testiculorum alia appellatur ſolú bernia m[é] cóta c[ui] ſom ibi expositu et ibi i ferebátur pulchra correlaria. Œniter declarat ma teriá descendere deoſuz alio[que] explicando et alio[que] ſupple t[ell]igido explicado z[ir]balé et humoral em ſupple t[ell]igido et ăſt in al[é] dicês q[ui] talis eminëria uel durities cadit i z[ir]bo. i. pp. z[ir]bu. i c[ui] Œniter p[oit] c[as] descedens alio[que] materie deoſum p[ui]a? dilata t[io]s didimor? uel rupture paniculi dicês q[ui] aliq[ui] fit ex p[er]ſuſione aut caſu moru discurrédo uſq[ui] ad alio[que] p[aticulá] aut gnátur quas t[em] n[ó] fiſillatim po nam tu t[em] eaa collige m[é]te. Œniter ipe ponit c[as] ap parëtie ſil[í]s bernie ut eminëtie circa offeu n[ó] per uiá descedens materie i[que] p[ui]a paulatie ăg[est]ionis explicado ſp[er] talio[que] ap[par]ienta? ur q[ui] quedá eſt aquoſa quedá uentofa. q[ui]dá a[po]ſtemoſa i[que] diſcurz rendo uſq[ui] ad illa p[tem]. Et q[ui]q[ui] e[ſi] ſic i[que] q[ui] poſt[que] in genere declaravit q[ui] eminëria burſalis a dupli[c]i cá pendere p[ot]. f[er] aut p[ui]á descedens uel p[ui]a paulatie ăg[est]ionis uniuſeralizat et hoc ap parere poſse i[que] i inguinalibus et ſupple. s[ui] ſumé uer ſus umbilicis ſi[ſt]. L[o]ſequiter ponit c[am] bernie u[ra] ricóe q[ui] ſe ſe patim q[ui] e[ſ] uelud q[ui]dá materie iter e[ſ] q[ui] ſit p[ui]á deſuſus et q[ui] ſit p[ui]a paulatie ăg[est]ionis ſm modu uobis ſupradictu. Lande q[ui] non exple uerat n[ui]cás bernie uere p[ui]a rupture uel ap[rit]io n[is] didimor? explicat Œniter c[as] dicte bernie per uiá relaſſationis paniculi i[que] Œniter q[ui] pauloante posuerat q[ui] tales eminëtie fieri poſſut circa offeu et circa inguina et s[ui] ſumé ut in l[ra] p[ua] ſequëti c[ó] parat h[as] ſp[er] aduinaſem et p[ri]o in hoc q[ui] magis uel minus eueniut Œniter in facultate et diſſiculta[te] c[ur]ationis et p[ic]uloſitate merito accidëtium. di cens p[ri]o q[ui] raro fit ruptura. s[ui] ſumé respectu illa ruq q[ui] ſiut circa inguina uel offeu m[é]t addicta e[ſ] c[as] circa textu? Œniter dixit q[ui] ruptura. ſupra ſumeq[ui] e[ſ] malo[ſ] accidenti[us] respectu ei q[ui] eſt infra l[ui] ſit mi n[us] dilatabilis et Œniter maq[is] ſuſceptibil[em] cure. ad ducendo c[as] i[que] Œniter ultimo ăparat aliq[us] specieſ t[ere] bernie de q[ibus] eſt p[ri]ncipalis ſermo in hoc cap. dicens q[ui] z[ir]balis uel intefinalis et k[ui] p[ua] ſit eſt deterior uel difficilioris curationis q[ui] aquoſa. et ſi ſit magna et adduti[ca]s legendo. Et q[ui] habef in modicis uerbis ătinuatio ptium cap. cum inten tione e[ſ]ar tanq[ui] in Epilogo. Poſſet autem in tali m[á] ordinate maq[is] et strictive ăcludi ut. f[er]ic diſ curratur eminentiaru? circa mirach apparenti[que]

q[ui]dam est burſalis q[ui]dam est inquinalinis q[ui]dam um bilicalis et q[ui]libet talis p[ot]e eſse duplex uel per uiá[] paulatine ăg[est]ionis materie uel per uiá aliunde receptionis materie et quonia[ſ] plurib[em] modis p[ot] recipi materia aliunde in offeo q[ui] circa inguina ut umbilicu? q[ui] et q[ui]que recipi potest circa inguina uel ſupra ſumeq[ui] etia[ſ] ab eadem recipi potest in offeo et n[ó] e[ſ]o ideo ſufficiet nobi[ſ] ponere c[as] ta[ſ] eminen[ti]e in offeo per uiam deſuſus ta[ſ] ig[em] eminen[ti]a burſalis p[ui]am deſuſus? aut fit pp[er] rupturá pa niculi aut pp[er] dilatatione z[id]idimorum in q[ui] caufe alie non p[rit]euenire aut p[ot] pp[er] relaſſationem p[ani]culi illa autem q[ui] taliter fit ut descendens ueniat ad ăctum testiculorum illa ſola d[er] bernia et ra me[]r striere. et quonia[ſ] tantú[que] illa q[ui] ſit per ap[rit]io nem didimor[u]m e[ſ] huíuſmodi. Segtur q[ui] q[ui]libet alia ut q[ui] ſit uel ex ruptura paniculi uel relaſſatione d[u]z solú dici bernia et hoc e[ſ] q[ui] dixit de prima parte Et quonia[ſ] descend[em] aliquor[u] decóru moderu? e[ſ] p[ot] intefin[u] ma[ſe] monubu[ſ]u el z[ir]b[em] ſue pa n[iculi] uel aquoſitas uel uétotitas inde e[ſ] q[ui] quedá dicta eſt z[ir]balis q[ui]dá intefinalis. q[ui]dá aquoſa q[ui]dá uentofa reducens qu[al]ibet humo[ſ]alé ad aquoſa? q[ui] tr[em] ta[ſ] humor eſſe p[ot] ſubt[em] groſſu et medie ſub ſtantie p[ot] et fieri diutuſio de humoral[u] ſm modos dictos. Lae uot dicta rupture paniculi uel dila tationis didimor[u]m eſſe poſſunt intrinſice uel ex[tr]in ſice ut ventoſitas ip[ell]ens uel o[ſ]ſi[em] ex p[er]gnatione et huíuſmodi et ita de extrinſicis dicatur. In[tr]inſi ce autem ſunt dupli[c]es q[ui] q[ui]dam ſunt diſpoſitio n[em] q[ui]dam extrinſicis maq[is] e[ſ]currentes diſpoſitio autez uidetur Œrie q[ui] ad dilatatione didimor[u] potentiſſi me iuuat humidita[ſ] et ad rupturá autem p[ani]culi li maq[is] ſeruít ſicita[ſ]s. e[ſ]fectu[i]re uero e[ſ]curre[ſ] ſunt ſi[ſ]es ut ſaltr[u] clamor riſus imoderatus. plant[em] ma xime puero[ſ] caſi[u] perculſio et talia o[ſ]ia de q[ibus] ſupra. Et q[ui]libet ta[ſ] aut e[ſ]t de recenti forma[ſ] aut multo i[pre] aut magna aut p[az]ua aut in corpore p[uer]iunt aut ſenili uel mediocri aut melanconico uel ſanguineo uel mediocri et ſm h[as] variata[ſ]es ſumitur diſſiculta[ſ]es uel facilita[ſ]as curationis. ut ſu pra uifum eſt. Lae autem relaſſationis p[ani]culu li p[ri]ncipal[em] eſt h[ui]bitas. habu[d]as et hec aut e[ſ]t in trinſica et anſcedens aut extrinſica ut balneum et humectantia reliq[ui] q[ui] cauſe impell[é]tes quodam do neceſſario e[ſ]carrát ad diſtendend[u] dict[u] p[ani] culu? s[em] ſem femo[ſ]is intra i[ph]m offeu forma[ſ] at p[ui]am paulatine ăg[est]io[ſ]is. eſſe potest aut humo[ſ]al[em] aut carno[ſa] aut aquo[ſa] aut a[po]ſtemoſa. ſecund[u] q[ui] in quolibet alio receptaculo qu[el]ibet talis diſpo ſitio generi potest. baru[m] autem cauſe poſſunt eſſe intrinſice et extrinſice et de intrinſicis quodlib[em] genus malitie complexionis potest eſſe cauſa. et notum eſt intelligi. p[er]tuer aut[e] h[as] duas diſſe rentiáis eminentiarum in genere e[ſ]t vna t[ertia] di cta varicoffa. medi[de] cuiu[d]a nature inter forma[ſ]as per uiam descedens et forma[ſ]s per uiam paulatine ăg[est]ionis ut ſupra declaratu? e[ſ] de ăparatió[e] eminen[ti]ar[u] alio[que] non burſaliu[em] inter e[ſ]ficut ăparuit. d[em] A. neq[ui] p[uit]is e[ſ]t propoſiti cum ſub hoc n[ó]t ordine non ăuenieter cadant. cum et fatis ſupra

13

de eis dictum fit.

De Signis.

Ignum autem 7c. Iſtud
est ca
pitulum de ſignis rupturaſi in quo d.

Auic. ſic p[ro]cedit. quoniam primo ipse po
nit ſigna quodā cōia i[pi]s rupturis. ſcōd[ia i]pe ponit ſi
gna specialia ſueniētia sp[al]ibus rupturis t[as] ex
parte sp[al]ium fatis t[em] co[si]um c[ap]r deſcensus q[ui] ex
parte materie i[pi]z[ur]a[rum] ſcōa pars incipit ibi
Et eius que est pp dillatationē t[em]. In p[rima] igiſt
p[ar]te i[pe] ponit quodā ſigna cōia ſignificātia rup
turam abſolute. Et dicit d. Auic. q[ui] ſignuz c[ō]e rup
turis est additio apparēs t[em] ſentitur inter ſip[ha]c in
trīſecu i[que] inter mirach t[em] creditur eius apparitio
apud motu t[em] ſp[er]ſionē anhelitus. *Pro itellic
tu partis notandu i[pi]cet d. Auic. hic p[ro]mitat ſe
nobis daturu ſigna cōia in rupturis.i. que in oibus
ſpeciebus herniar[ui] apparent non t[em] ſuit ni[que] ſua
g[ui]oia hic ſigna poſita ſuenire poſſint o[bi]bus ſp[eb]o
herniē q[ui] in bernia apoſtemoſa burſali in ſip[ha]c
interiore per uiam paulatine ſgestionis non p[ot]o
ſuenire illa particula i[pi] additur eius apparitio
apud morum uel vociferatoe ex quo ſuppono n[oe]
ſe[ne] factam ruptura paniculi uel relaſſationē u[que]
ſo[ra]minis ita t[em] de multis aliis dici p[ot] ut patet po
ſuit tamen venum in omnibus c[ō]e ſignum t[em] est p[ri]
mum f. additio apparēs.i. aliquo modo ut aliquo
t[em] ſenſibilēs q[ui] ſi non fit in qualibet bernia tu
meſtacio u[pi]ſu ſprebensionis uel ſaltem non omni-
t[em] q[ui] in oſſea deſuſa aliqua parte ſirbi uel in
groſſa aliquiter uenis uel artariis ut in uncali
n[ò]d ſemper ad u[pi]ſu maniſſatur turmeſtacio oſſei
t[em] a medico bene exercitato tactu erit ſprehenſi
bilis t[em] inſto modo est apparens q[ui] aliquo modo
ſenſibilis ita dicerem de bernia inſu[n]inali uel vm
b[lica]li ex ruptura paniculi q[ui] homine iacente re
ſupino eminenta que u[pi]ſu ſprebendebatur dum
erat ſtans uam u[pi]ſu occultatur t[em] ideo t[em] ſi p[ro]o e[mi] to
p[ore] non fit apparens ſaltim i[que] aliquo t[em] fit ſp[eb]
ſibilis ut homine facio recto. Secundo notanduz
q.d. Auic.in b[ac] parte capituli principaliter i[n]te
dit ponere ſigna cōia berniis per uiam deſluram.
ut p[uta] cōia berniis ex rupture paniculi uel relaſ
ſationi uel et api[ſ]e meatus t[em] hoc ideo principaliter
intendit q[ui] talium ruptura[ui] ſigna aliqi u[pi]ſi oc
cultantur ut ſupra u[pi]ſum est. t[em] precipue de inſui
n[alibus] t[em] umbilicalibus non ſic aut occultantur
ſigna herniar[ui] paulatie ſgestat ut patet. *Prīmu-
igitur ſignum clarum est inſtelligendo ſcom modu[i]s
ſupra politum q[ui] ex apparens additio.i. aliquo mo
du uel aliquo t[em] ſenſibilis. Et quoniam non ſemp
u[pi]ſu ſprebeditur ut ſupra dictuz est ideo addidit
t[em] ſentitur inter ſip[ha]c intrīſecu t[em] mirach.i. a me
dico expto ſentitur aliqualis eminentia per tactu
inter ſip[ha]c intrīſicum t[em] mirach ſupple t[em] ſi mi
rach uideatur equaliter ſe habens in omnes ſuas
partes t[em] it[ud] maniſſatur tuſiende t[em] hoc potenti

mum dixit de ruptura inſu[n]inali uel umbilicali ḍ
quibus aliquotiens e magis dubium.t[ern]io princi
paliter iſiderandum i[pi]cet illa ultima particula
t[em] additur ei? apparitio apud motu t[em] ſp[er]ſionē
anhelit potentiu uerificatur de uera rup.t[em] a fac
ta p[ro]ſolutōm paniculi.f. z[ir]bali uel i[t]estinali uel
alia huiuſmo[n]. Et hoc ſiue ſit burſalis ſiue i[gu]a[k]
t[em] et hoc c[ō]e e[mi]t i[que] bernia p[re]relaſſom t[em] ap[it]om
meat q[ui] p[em]otu mouētur materie deoſum t[em] gra
uitat magis i[st]etina t[em] z[ir]b[em].s. ſip[ha]c.v[n] facta rup
tura deſcedut p[em] ruptura t[em] aliqi magnificat rup
tura t[em] p[id]e dilatatio meatu didimi p[re]grauitatez
mēb[ro]z ſupior p[em] motu deſcedut p[em] meatu t[em] aliqi
ulteri dilatatur ſi[mi]r molificato p[an]iculo p[em] motuſ
et h[ila]tac deſcēſus paniculi grauitatib magis mē
bris ſupiorib[em].s. paniculi. Silr t[em] pp e[ā]de c[ā]z ad
ditur ei? ap[ar]itio apud ſp[er]ſionē anhelit q[ui] ſp[el]o
diafragmate.s. ſtoma[cui] t[em] naturalia p[rim]utur
i[pi]a deoſum t[em] ſic maniſſatur i[pi]a eminētia ſc[ō]z
aliqi modoz[ui] dc[ō]rui ſup[ui]s. Et ex hoc p[em] error
quoruda q[ui] ad distiguèni bernia ex ſoluto[re] p[an]icu
li ab ea q[em] relaſſatōc[em] dicit 13 ponatur patiās re
ſupin[em] t[em] c[ui] manu it[rom]ittatur tumo[z] t[em] p[ar]tatur
dein Eger eri[rr]igatur t[em] p[er]cipiatur ut tuſiat aut aliq
deoſin3 anhelitu ipellat fi cadat i[t]estina ruptura
e p[aniculi]t ut d[ic]at t[em] ſic n[ò]e relaſſat[em] p[em]n. q[ui] pu
ra relaſſatōc[em] t[em] et i[nd]ilatatoe meat p[er]cadere poſſut
ut dictu e. Sz q[ui] p[er]rie diſtinguātur uidebitur i
p[an]ticula ſc[ui]niti an[que] t[em] ipam exponam?. *Dona vn[u]
tigna c[ō]e bis oib[em] bernijs poſitu a quodā iluſtri
doc. Angliico q[ui] t[em] mibi empiu v[em]. neq[ui] mani
ſesta i[cio] reducere c[am] d[ic]it ſic. Si ex l[igni]s ſam
buci ki[at] ignis c[ui] ille q[em] e bernioſus ſenſezit fum[ui]
illius ignis uel lignor[ui] ſtati deſcedut i[t]estina t
habebit patiās tortiōs ſtollerabiles t[em] ruſtui u[em]
tre et i[t]estin[c]i c[ui] ſono q[em] audietur ab oib[em] i domo
circuſtātib[em] q[ui] dit de hoc nos i[pe] expiamur. Se
quar ego i[pe] diu[i].i[cti] Tome iudiciu lego l[am]
Signu a[mi]t c[ō]e rupturis p[er]cipue.f. p[em]ui deſcēſus e
additio apparēs.i. aliquo m[ò]u uel aliquo t[em] ſen
ſu ſp[er]ſibilis et ſentitur ſip[ha]c i[tr]inſecu et inter
mirach.i. a medico et exercitato d[u] occultatur
u[pi]ſu maxime inſu[n]inalis t[em] ſentitur etc. Et addi
tur eius apparitio apud motu t[em] ſp[er]ſionē anhe
lit?i. addi[ſt] u[em] maniſſatur ſc[ō]z exponitiōez ut.e[mi]s

Et eins qu[em] est 7c.

In b[ac] ſc[ō]a
Auic. ponit q[ui] d[ā] ſigna min[em] cōia ſignificātia sp[al]es
rupturas ſumpta et ex p[te] c[āe] deſcēſus et ex p[te]
materie et p[ri]o ponit ſigna diu[et]ar[u]s ex p[te] c[āe] de
ſcēſus ſc[ō]a ex p[te] materie ſc[ō]a ibi. Et ſignu eius
q[em] e[x] i[t]estin[s]. Et pon[è]do ſigna ex p[te] c[āe] deſcen
fus et p[ri]o ponit ſigna ex p[te] dilatationis meatus
ſc[ō]o ex p[te] rupture paniculi ſc[ō]a ibi. Que autem
e[mi]p[er] illud t[em] leg[è]do l[am] 2t[in]uā de amba[ſ]q[ui]
p[ri]
nis p[ar]tib[em] d[ic]it p[ri]o q[em] ei[q]e p[per]t dilatationem
meat q[em] i[pi] app[ar]et paulari i[que] oſſeo ab[ſ]q[ui] mo
tu lab[or]ioſo etuocizeatoe et aliis et e[am]ex t[em]ſti
culi d[ic]it 3n[em]. Que a[mi]t e[per]t id q[em] e.[mi]s. e[mi]p[er] dif
ruptionem p[ec]ul dubio et non conſert ei exicatio,