## Tractatus

scientis cinerem et pertransuntis ad vicinum donec ab scindat terminu et finiat matteriam et non inuenit vicinu aliud: et rema neat febris erpectans materiam aliam et atrahat ad locum suum.

Et hanc epilogat qo[d] dixit de causa interpolatio[s]is cum putredo est extra venas dicens q[ur] ergo, i. ex dictis apparet q[ur] res putredinis, i. febris est eſt effectus putredinis babet resolutiones vel circuitus: et non debet icerem resoluti: ſicut quid[que] dicunt: id est per intensionem caliditatis: no[d] deficientis in putre/facendo resoluedo et fac[endo] cinerem de materia vnus parorſimi et pertrauntis in resoluci[ndo] de vna parte ad aliam ſibi vicinâ preparatâ putredi: ut donec ab scindat terminu: id est finiat materiâ. quia resolutur in eâ et n[on] inuenit aliu[d] vicinu p[er] paratum putredini: et p[ro] tunc remanet: id est cefat febris expectans aliam materiam vt attrabat ad locu: ſui: id est cefat feb. quouſes noua materia mouetur ad locum vbi p[rimo] putruſt. ſue illa materia de nouo aduentens ad locu: illu[li] p[ellatur]: ſi/u[ue] in membro vbi ſuit putrefactio prima remanerit aliquid per quod ſiet attractio: aut ſue de n[on] u[no] illa materia generet: et genita ad locu: trabatur vel p[ellatur]: lic[us] ſm plurimu vtrus: concurrat q[ur] trabitur et p[ellitur].

Et cum autem putredo est intra venas tunc accidit vt ſit resolutio completa difficilis et non resoluitur putredo per continuitatem que est in quibusdam venis cum alijs et putrefit omnis res que vicina est ei: deinde reo[n]uluitur ad vicinum aliu[d]. Et iterum il[ud] q[ur] cöp[he]nſu[n] est in venis est vebemè tio[s]is continuitatis ad cor.

Et in hac parte ostedit quare materia putrens ad intra venas facit continuâ adducens tres rônes. Prima quia materie putretis ad intra venas difficilis fit resolutio integra taliter vt n[on] remaneat aliquid sufficiens facere febr[ie]: propterea ante c[om]pletam resolutionem materie precedetis ex acerbatio[s]is incipit putrere materia sequetis ex acerbatio[s]is vbi econtra materie putrentis extra venas fit resolutio c[ôp]leta facilis: ita vt ex toto resoluita materia sufficiens facere feb. ante aduentu sequetis parorſimi. Et secunda caufa: quia putredo ad intra venas n[on] resoluitur cum parorſimi et quieti bus intermediis: ſicut resoluitur putredo ad extra venas aliter non resoluitur putredo ad intra venas et textus et clarus, cuius caufa est continuas in quibusdam venis cum alijs. id est continuas materieru quarundu in venis c[ôtnu]is p[pt]ter quâ continuatâ putrefit ojs res: id est omnis materia que est vicina et que p[rimo] incipit putrere et transit ad vicinu: aliud: c[us] pro sequenti exacerbatio[n]ione n[ô]dum integre resoluta materia precedetis ex acerbatio[s]. Et certa caufa: quia materia q[ui] est c[ôp]rebena in venis est vebemè tio[s]is [c]tinuitatis ad cor: per vacuutates amplas venar[ui]ta vt p[ia]u[s] cum de materia putrente remanens propter ma[n]nam continuatâ ad cor: sufficit continuare pu[tridam] fulliginê ad cor: quâ c[ôtnu]itâtâ n[ô] sufficit facere equalis materia putrens extra venas: quia non est in loco habente tantam continuatê cum corde et. Et p[rimo] notand[ui]q[ui] superius fuerit poſite tres cause quare materia putrens ad intra venas difficulter et tarde resoluitur. materia autem

putrens ad extra venas faciliter et cito resoluitur prima quia materia ad intravenas est circundata venas forvis texture per quâ tardatur resolutio. Se cunda quia tota materia est in vno loco collecta. Tertia quia permixta cum alijs bumozibus probi bentibus i[pi]sius resolutione. Tres caufe contrariæ accidunt materia putrête ad extra venas. Notum dum s[ó]do circa parte p[ro]ſentem q[ur] quattuor ſunt modi febriz[em] c[ôtnu]uar[em] q[ubit]bus potest p[ro]ſens textus adaptari. Primus modus q[ur] vna materia tota ad intra venas incipiat putrere cu nullâ fiat additio immo cu[que] bec materia erit integre resoluta erit to[s]ta febris terminata recte ſicut in tertiana vnius parorſimi tota materia mouetur ad putredini in p[ri]cipio parorſimi et c[ôtnu]atur calo[s] ſicut c[ôtnu]atur resoluto[s]. ſicut enim aqua feruente non omnes partesimul resolutur: sic nec illa materia que to ta simul incipit putrefieri. Si enim omnes partes imul resolueretur subito deueniret ad non quatum I. Clarâtur aui tempora in hac febre penes accidens et mozb[que] effentia s[ó]m variâ intensione calo[s] in tota materia ut in p[ri]cipio calo[s] ſit remis ius: in augmèto ſit intuio[s]. in statu vtili mate intere ius, in declinat[i]o remittat. II. Clarantur secundo tempora butus febris s[ó]m duerestatem partujs materialiu[n] in q[ubit]bus de nouo calo[s] accendi. Mâlicet omnes partes formales butus materie a p[ri]cipio incipiant putreferent: n[ô] tamen omnes par[tes] materiales: ergo paucio[s]: eſtimunt in p[ri]cipio in augmento plures in statu abduc plures in declinatione paucio[s]: et in statu n[on] resoluitur p[ut]redo resolutione integra v[i]c[i]s ad totalè consumpt[i]onem i[pi]sius materie que febris diutius durat et [n]uraret a ſimilu[m] et tanta materia putrente extra venas propter caufas dictas in p[rimo] notato.

Et secundo nun[que] c[efat] febris nec putredo v[i]c[i]s ad totalem c[os]umptionem materie propter continuitate materie in quibusdam venis et putrefit omnis res que vicina est et et tráfit ad aliu[d] vicinum loquendo de partibus materialibus. Et tertio illa materia que est compreb[ea]sa invenis c[ôtnu]atur febrem v[i]c[i]s ad v[let]mi eu[n]e et diutius c[ôtnu]atur ſimilis et tanta materia putrens ad extra venas: quia propter magnam continuattem ad cor paucâ materia remane[s] in fine ſufficit facere feb. que putrens extra venas n[ô] faceret febr[ie]. I[s]cos modus c[ôtnu]tire febris est q[ur] a p[ri]cipio moue[k] cer a quantitas materie cu[n]us aliquid actu putrens duret a p[ri]cipio v[i]c[i]s ad finem: sed tamè: ſibi affo[n]ciantur alie materie ſibi vicine que putrentes ad ſu[n]uant ad febr[ie]. Et si bene p[ideres] bute s[ó]do n[ô] c[ôtnu]uar[em] textus potest adaptari. Et certus modus eſt: quia aliqua materia a p[ri]cipio incipiet putrefieri cu[que] ſiet additio materieru ſibi vicinaru[m], que tamè materia ſin ſe totam resolueret ante finem boze. Et s[ic]ut de illa materia aliq[ui]d resoluit ita ſit additio. Et ſin bunc modu[m] distinkt Bales[n]ue tres sp[é]s finocarum. f. bomotenâ: in qua t[in]m additur quantu[m] est q[ur] resoluitur, augm[atic]iam: in qua plus additur quâ ſit illud q[ur] resoluitur. Et lic[us] bis tribus modis pos[it] text? Aut c[é] adaptari. c[ôgruentius] tamè adapta[t] 4. m[ô] statim dicendo. Mâde i[ſt]ibus tribus modis erat claram q[ur] ſunt c[ôtnu]tire: sed de quarto erat magis du[b]ium: ideo de boc quarto principaliter Auic, locutus est: et de boc modo textu exposu[m]. Ile âr febris [c]tinue q[ri]t[i] modi d[ir] c[ôtnu]tire. p[ro]stionalis. Ault ergo dicere q[ur] quâdo putredo b[um]o[x] alio[u]t[u]a ſan guine est

Quattuor mo[d] di februum et annarum.

Causemque putrefactionis.

Tres sp[é]s fino c[ab]at ſin Bal.

Secundus

Putri. in vniversali.

Fo. xliij.

gulne est intra venas precipue que sunt lógea cor de kit feb. continua que tamen habet excrescéttias sçöm naturâ bumorïs, quâa ante resolutioné bûs/ris mott ad putrediné suptuenit alius bumo; mis/fusa venis magnis ad paruas: et cónituat febres faciendo nouâ excrescentâ: ita ante noue excrescentie mouebit tertius bumo; po tertia ex/crescentia: et sic deinceps.

### Dubitatur
circa parté: preſenté: qu: si bus/mores sunt vicinus et ratioré bufustráeat bumo; vicinus in putrediné: ſicuit dixit tertius: tunc febris colorica vel melácolica deberet facile verti in sanguineável flegmaticam: cum illi duo bumores marie in ventis dominétur etc. Ad qò dicitur qu: cum incipit aliqua febris sçöm pluri mû tota massâ bumozalis est alterata verſus natu tam illius bumozis a quo pédet febris. Et ppter/ea exacerbatiòes vel paroríſmi sequètes pendent ab codé bumozé a quo incipit febris. I preterea putredo bumozis precedéts est magis apta inſi/cere bumozé ſibi homogeneu qu: diffimilé cum calor illè putredinalis agat nò ſolum vt calor: fed vt calor: determinate, prieratatis inſectiùus bumozis ſibi similis in ſpecie. I aerutamen multe aliquá/do accidét varietatis in feb:ibus que multu mo/ſeàt mentez medicóz; vt q: pimo incipit aliqua febris que per ſigna bene a medico pôderata viſa ſuit. Exempli gratia, colerica et ſalubris: vnde me/dicus còſidens ſignis digeſtioris et ſignis creticis lauda bilibus forre promitit saluté: que deinde p/ater materiù vicinatè intéditur vel cum altera cópica: et forze perduntur ſigna digeſtioris cum debilitate virtutis et cogitur medicus mutare ſen ſentiam tam circa cura qu: circa proſtici. Doc aut ut dicit Bentilis magis accidit tépo:busmoder nis qu: ſuper loibus tépo:buscum nunc domines magis gule indulgetes ſint magis repleti qu: tem poze ſuperoz. I tem quâa medici tempore mo/derno nimis groſſe dletunt vel ceduntur no conce denda ducti laſciua egrorù et sua et incitamento multerum ſicut mibi ſepe accidit: et poſsem turare me paucos diſtasse egros ſicut et expediens ſći/rigo:rez medicine. I nota tamé qu: raro contingut febres continue que euntes ad salutem continuè ſigna digestionis omnis die in qualibet boz deſ. Et q: que tales reperſurit ſunt de materia vna ſatis vni form: immo dec diuerſitas digestioris ſim duerer boras frequêter contingit in continuis in interpolatis nò totiens. I altimo notandù qò ſicut materie putrentes extra venas aliquado ſunt facere continuam propter groſſitiam viſcoſi/tatem aut multitudinem ita materie putretes in/tra venas poſunt aliquando facere interpolatas propter ſui paucitatem et subtilitatem: ita vt ma/teria pimo putres refoluatur ante: secunda ſuc cedat. propterea dixit qu: resolutio cópleta est diffi/citis non imposſibils.

### Et iste quidem febres quibus ſunt paroriximi eradicatiòs: et temporis quâdoq/ dimittunt ordinem ſuum propter diuerſita tem materierum in multitudine et paucita et groſſitie et tenuitate. Et propter diuerſitatem in eis in genere ita vt permutentur quedam materie et fiant de genere materi alterius que diuerſificatur in eis in ſpe eie non in multitudine et paucitate et tenuitate et groſſitie trin. Et q: qu: fit ex malitiae regiminis egri: aut propter debilitates eius. Aut propter multitudinem ſenſus eius. I Œum ſuperti posuerit diuerſitates: ſeb. ex parte, bumo: et ſecundo ex parte loco cum in quibus bumores putrent. In bac parte tertia ponit diuerſitates magis ſpeciales et cauſas ipſas: et habet pars illa partes tres. In prima ponit cauſas qua rundà diuerſitatù in feb:ibus. In ſea ibi. Et deo riorés quidem) cò parat feb:es continuas interpo/latis. In tertia ibi (pulſus vero diſpositiones) ponit cauſas quarundà diuerſitatù pulſu acciden/tum in feb:ibus. Prima partem diuido in quinque partes ſeöm qu: ponit cauſas quinç: diuerſitatum paroríſmo: feb:u. ſea ibi. Et paroríſmi quidè) tertia ibi (Et quâdoq/ opponitur) quarta ibi (Et periodi quide febriù) quinta ibi (Et paroríſmi ite rum.) In prima parte ponit cauſas variaţiòs or diinis paroríſmi ad quecunç variatio ſit illa ſiue ſeöm. diem: vt quâa flegmaticenò paroríſmat quo tidis: nec colerice de tertio in tertii. Et ſimiliter de ceteris: ſiue ſit variatio ſi anticipatione, aut poſt positionem in codé die aut quouſs alio modo. Et ſunt quattuor: cauſe: lic: ipma que è ex parte bumo ris subdiudatur. Dicit ergo qu: illè feb:es quibus ſunt paroríſmi eradicationis: idek qui ex toto era dicatur ſicut interpolate et tépo:ris: idec: que remit tuntur et nò eradicat:ur ſicut continue p[ro]ſitiona/les. quâdoq/ dimittut ordinem ſu: qu: paroríſma di propter diuerſitatè materiù in multitudine et paucitate groſſitie et subtilitate: et tu ſupple viſco ſitate: et eius oppoſito et diuerſitate etiam in gne materie cum materia vnus ghis ſiue ſpecie tráſ mutatur in aliam ſpecie vtrputa cù colera tráſimu tatur in melácolari: v niuerſaliter cù vnus bumo: tráſmuta: cù in alii ſpecie differente: et nec eſ p[ra]ma c: I Secunda cauſa eſ ſumpta ex malitia regiminis nam regimè calidù et multiplicans bumòes aut faciens ipſos magis malignos accelerat parorixi/mos: et econa frigidù retardat. I Tertia cauſa ex parte debilitatis egri: nam quâdo virtus est debilis et nò poſtet regulare euentunt paroríſmi fine ordine. I Quarta cauſa eſ multitudo ſenſus egri que eſ cauſa acceleratiòs paroriximi ex onni pauca materia quâdo ſunt nerui diſpoſiti virt? timu/lata mouetur ad ipſus expulſioné: ſicut ecotra ob tufio ſenſus eſ cauſa tarditatis. Aliquid per m[itu]tudiné ſenſus intelligit do lozo: qui ſim plurimù in/flamádo erit cauſa acceleratiòs. Laufe in ſupra ſcripte p[ui]t eſe cauſe varietatis, parorixim: ſim inſtenſioné et remissioné tam calo:is ſeb:ilis quam accidétium et multarù alterarù diuerſitatù potétin: in feb:ibus: tingere. I Primo nota circa p[rim]am cauſam qu: multitudo subtilitas p[u]ziatoque viſcoſita tis ſunt cauſe acceleratiòs parorixim: ita vt co/lera, p[ro]pter multitudinem paroriximet quotidie: qua/uts medici dicant qu: eſ dupler tertianavel due ter tiane qò verum eſ ex natura bûo:is fine ex forma ſua ſpecifica: p[re]cipue quâdo videtur pororixi dua rum tertianarù ſibi correspòdètes in ſuis accidé/tibus. Q[ui]s paroriximi oino ſint similes nò video cur nò poſsit dici vna ſeb. colerica quotidie paro/ſilimans p[re]cipue ſi fit minera vna: ſicut etiá f[le]gma ſi, p[ro]pter ſui groſſit: viſcoſitatè paucitatè paroriximet de tertio in tertius dicitur tertiana: ſuis ille mot: de tertio in tertii repugnet forme p[re]ſcifti ce ipſus flegmati: ſeöm qò dicit in questione de periodicatione. Et q[ui]s ſea ſpecifica ſit po/nenda vide textu Aut: b[ic] cù dicit qu: variatio in pa/ro/oriximis ſit propter diuerſitatè in gne cù vna ma/

Laufe diuerſitatù in feb:ib?

I xij

Bällisopinto

## Tractatus

teria permuta in aliud genus mo superius expo-
sito. Tiantantur enim propter bæc transmutatio
nem mittio et forma specifica sive proprietas oc-
culta. I Secundo nota circa tertiam causam qmo
tus materferi paroxysmales sunt aut virtute et calo
renaturali: ideo virtute costante in materia filis
modi fiet pessus odinatus: sed cu virtus est debi
litata noferuor: ordo: quæ tunc multe materie etià diu
uerfaru specteru mouetur ad putredine: quæ virtus
debilis no pot est eus tuari a putredine. Ile virtus
debilis ab omni leut ca costritata et notabiliter cu
caus facit yarios consus quibus vario materie mo
do mouetur unde blasphematur bee multa duerit
tas quarto colligit.

Balenus in lli
bro de tremore
et rigore.

Rigor non solus
catur ex culeo/
ra rubea vel ni
gra: his catur er
a flegmate mi
te frigiditatis.
qb flegma vo-
cuit anarago
ras vitreus. Si
tin rigor causet
ab itto flegma
te no est forbis
t rigidus licet
duret sepe die/
bus pluribus
quam alt? rigor.

Et paroxini quidem qui eradicantur
incipiunt sêom plurimù cum horripilatîde
aut frigoze aut rigore et resolutur per su-
dorem et non incipiut cum frigoze aut hoz
horripilatios cöm plurimù nifi aut propter
frigus humoris aut ppterea quia humoz
mordicat lacertos aut propter profunda-
tionem caliditatis ad interioza redeuntis
ad partem materie: aut propter debilitate
virtutis: aut proter frigus aeris sicut côtin
git tempore huenis. Et illud qo fit ex mor-
dicatione caliditatis est dignius vt propor-
tionem ad horripilatióne quæ ad frigus.
Et plurimù quod accidit de eo êvit fit sicut
punctio acui in omni membro. verum refo-
lutio materie cum sudoze est: quoniam calidi
nas putrefaciens resoluit humiditatiè rema
net cinereitas. cum ergo sit illa humiditas
no obvia in venis facilis fit expulso eius
per sudoem in poris.

In bæc parte Autc. ponit sêoq dueritatè et cau
fas et: et hæc bec pars tres ptes. In præ ponit cau
fas quæ paroxismi interpolataru incipiut cum
typo 5m plurimù terminătur frequêter cu fudo-
re. In sêa pte ponit cæsre paroxismituaz: no
incipiut cu typo nec terminat: cu sudoze nifi raro
In tertia parte ottectit quib: ex causis in alijbus
febrib: frigus et borripilato cœplicatur. sêa ibi
(Paroxismit quides in separabiles.) tertia ibi.
Et in quibusfæ febrib. In prima parte Auticê. dicit
quatuor. I parimù q paroxismit qui eradicatur. k
februî interpolataru incipiut vt plurimù cum fri-
gore borripilatîde rigore et resolutur cum fudo-
re: sciz frequêter. I scöo dicit q causa quare inci-
piunt cu aliquo typo est vna aut plures de infra-
scriptis. Prima est frigus humoris.nä bumo: fri-
gidus cum expellit extra venas ad medbæ senfib-
lia calida sicut sunt musculi sentik frigus. ita fit
frigus in principio februî interpolataru. Sêa ca
est. qu bumo: mordicat lacertos cu in princip. ad
eos expellit: no autem mordicabat venas ex qui-
bus expellit: q sunt pauci senfus et erat sibi affue-
tus. mordicat at súf acuitate lacertos: q sunt mi/
tum senfibiles: et no est sibi affuetus: q est in mo-
tu. postea atque hæc fiat mordacior et acutio: per pu-
tridinem. no tamen mordicabit ita fortiliter facta
affuefactione et deficiêre motu. bic autem bumo:
mordicæ scom plurimù est calidus. I5 non fit im-
possibile flegma acetoformi mordicare: et est bic bu-
mo: calidus causa frigozis fugâdo calidum in/
terius. ynde simul contungentur rigor et frigus: et

## De febribus

et ille due cause magis pertinet interpolatis. Er
tia ca est prundatio caliditatis. i. spus q plus cali-
ditas actualis in médis feruor ad interioza ten-
dentis ad partê materie. i. ad membru vii est ma-
teria noctua sui multitudine aut malitia manife-
fta vel occulta sive apoknet: sive non. Quarta ca
est debilitas virtutis marie p resolutione. ûn natu
ra cogit tenere illos paucos spus qui súpunt in
médis nobilib? intrinsecis de quib est magis so-
licita. Quinta ca est frigus acrisextrinfect. na reuo
cato calido inter? in p. incip. paroxismo: no tam
magnu frigus sentiret exterius nifi cu5 adiutorio
aeris circundantis. q prope quâdo illa reuocatio
efset valde multa: et a tres cause sunt coë conti-
nuis et interpolatis. I. tertio dicit Aut. q illud qo
est, ppter modicatione caliditatis e dignus p/.
portionek borripilatión quæ frigor: et bic accip-
tur borripilatio vt est coë rigor et borripilations
proprete sumptis. Et illud qo accidit ex ea borrip-
latione est: sicut puctio acui in omni mébro in quo
eft talis passio. hæc magis prope debeat dicit qo
illa puctio que est lastitudo vicerofa est ca borrip-
lationis aut saltè est pars quidditatis borripila-
tions: sed de boc in caq. pprso dicer quantu erit
expediés. I. Quarto dicit q ca quare paroxismi in
terpolataru finiantur cu sudoze est. quia caliditas
putrefaciens resoluit humiditatiè remanet cinere-
tas: et ideo cum ita bumiditas no est obvia et co-
fricta in venis tunc est facilis expulso iplus p fu-
dore in poris. I. Gabi nota q in rebus corporis
multa bæntibus humiditatiè per putrefactione
separatur partes bumide a terrefrib? Unde ma-
nifeste videmus cadauna tillare humiditati cu pu
trent. talem ergo separationem vocat bic Auticê.
resolutione quafi retro solutione vid dissolutiones
cum solutur illa que per digetionem fuerunt com-
plexa: et no sumit bic resolutione pò conuerione
in vaporè. Et cinereitas remanet. i. parasterrefris
p. pæcipe vbi materia fuerit multa et grossa hæ sem
per aut fere sem per aliquid remanet post bumid-
feporationè, nec ergo bumiditas in interpolatis:
quia est in ambitu totius proptinaqua poris no co-
tenta in tunceis venari: nec multis bumiditati?b
aliis consueta facile pellitur per poros in fine pa
roxisimi: et quandoc ante.

Paroſimi aut inſeparabiles minuutur
t non eradicantur per ſudoz: neq: incipiut
cum frigoze nifi propter debilitate virtutis
aut popter profundatione caloris innati;
tunc enim inſrigidatur extrimitates; et il-
lud est signu5 malum.
In bæc parte duo dicit. Primu: q paroxismi in-
ſeparabiles. i. exerabat idios februî còtinuaru mi
nuutur. i. remittunt et no eradicatur p ſudoze ita
fiat eger in febrib. tu quia raro ſuandat fi ſudent
no tamè ſunt oino in febrîtes: q: materia exeræ-
bationis non ex rato resoluit. ppter cæ còtrartas
illis q ſunt in interpolatis de quibus statim dic.
Sædo dicit q no incipiut cum frigoze: nec etiam
cum alio typo nifi ppter debilitate virtutis p po-
prize per resolutione caloris innati. i. ſanguis p/.
ritus ad medbæ intrinseca tunc extremates inſtr-
gidantur et est signu malum. I. notandu p[ro]ctur ci-
ca primu q hæs materie putretes ad intra venas
facientes excreſſetas raro ita resolutur aut ſen-
fualiter aut per ſudoem vt homo fiat inſebiens:
tamen experientia comprôbat: hoc aliquâdo acce/
dere sicut q[ui]m materia est pauca et ſubtilis. Si em
materia

Secundus

materia caufonis pōt per suðōr termina rī quod p/bibet materia vius exacerbationis posse per vius dores expelli. In notandum secundo circa sōm dictum ſp licet plurimum frīgus accidens in cōtīnuis ſp propter duas caufas posita sin textu. ſo de bilitatem virtutis et profundatiōem caloris inna ti: tamen propter altas tres caufas potest accide/re. Potest enim vna pare materie facientis exerabationem expelli ad mēbza ſensibilia: ſi erit frīgt/da faciet membra frigere. Si autē erit calida: moz incando faciet rigem o. ad bortripilatioem: et a frigiditate a eris posset contigere in extremis frīgus est fatis manifestum. be tamen tres cause fre/quentius manifestum frigere rigere borripilari in prinçipijs paroxifmozum interpolatarum ch in excre/scentijs continuarum. et bec fuit intentio Autcēne. In notandum tertio ſp frīgus extremitatum accidens in continuis ſi sequitur debilitatem virtutis est malum ſignum. ſignificat enim fere viltimatum ſpitrivoum resolutionē et paucitatem caloris inart. ſi vero sequatur profundationem caloris ſignifi cat magnum nummentum in aliquo mēbro intri ſeco nobili quod erit propter a poſtema aut ylcus illius membi, aut quia membiuſt illud multu: op primitur mktitudine materie aut malitia eiusma inſekta vel occulta. C.S. dices nōne infrigidatio ita extremorum potest ſequi caufas itas in inter polatio: et ſic esse malum ſignum. Dicitur qbd fecundum plurimum non est ſignum valde malum ficient in continuis. Nam ſparſio materie ad membza ſensibilia est cauſa sōm plurimum typi accidendis in interpolatis. quia propter trittem ſensa ttonem fit retractio caloris. ſed quita vene intrinſece parum ſentunt raro eſt bec cauſa: ſed ſin pluri mum alie due. verum tamen ſi file due eſſent cauſa typi in interpolatis eſſet. malum ſignum. et tunc illud frīgus extremitatum eſset continuum.

T Et in quibusdam febribus componentibus frīgus et borripilatio, quoniam materia q putrefit est compoſita ex frīgido et moridcatiūo.

Tch bac parte dicit quandocfrīgus et borripilatio complacentur in principijs paroxifmozum. Luius cauſa est quita materia ittarum febziu: est cōpoſita ex parte frīgida et ex parte moridcatiuā. p partem frīgida fit infrigidatio et per mordicatiam borripilatio. T et nota ſp licet frīgidum posſit eſſe moridcatiūum: loquttur tamen de moridicatuo calido. non enim est incōueniens bumo/tem compoſitum ex ſlegmate et colera: que nō ſunt redacta ad vnam formam ſacere febrem vnā. ſer ſuabit periculum bumo/nis dominatis.

Sed circa bas partes cadit dubiū cum infrigidāur extrema propter fugam caloris interius. ad quas partes tendit ca lo: ſile fugatus interius. Ad quod dubium dicitur ſp calo: ſiue ſpitrīus tendit ad partem vn/de expellitur materia. ſic in continuis tendit ad venas magnas: et in interpolatistědit ad paruas in principio ſuozum paroxifmozum. et boc e quod dicit tertus. ad partem materie, virtus enim ad/uta calorenaturali fortiuserpellit. T sed contra ſequitur ſp in principijs exacerbationum cōtinau rum magis debent infrigidari extrema ch in prinçipijs paroxifmozum interpolatarum. T item ſp non eſſet malum ſignum ſicut neq: eſt malum frīgidaſtas extremorum in principijs interpolatarus. T Tertio videtur ſp ad istam partem debet trabi

Putri. in vniversali.

F. xliij.

calo: in qua ſit punctio et tristis ſensatio. semper enim ſanguis pellitur ad loci dolentē. Et boc eſt qbd dicit tertus ad partem materie: iste ad partem a materia leſam. Ad bas inſtitūras rindetur. Ad primā et ſoda negat ad qbd deducit. raro enim ſpüſtědunt ad magnas venas cù ibi ſit magna co pia ſpūm et ſanguinīs. Et ſi retrabunt ad venas magnas ſignificat aut hūtus debilitas ſequens paucitatem ſpūus: aut magnu nocumētūn trifecуз ſed ad venas paruas ybi paruus eſt de ſpū ops qbd ſpūs retrabant et foſtificandūb tutē expulſuam nec boc eſt malu ſignu. Ad tertia inſtitutiā d: qbd etiā ad loca extriseca ſensibilia calo: attributur. ſv in principio trabiſk ad loca a quib: expellit mater: rta. ergo i principijs poroximor ante ch bō incipiat manifeſte frigere borripilari aut rigere calo: tra/ bitur ad venas. deinde cù materia incipit expādi ad mēbza ſensibilia foſtificata virtute interi: tūc calo: incipit. p tpe pellit ad mēbza ſensibilia chibus inſerit ſonumentu p aduentu materie ad ipfa. Sz cù membra ſensibilia ſint dupličita: intrinſeca et ertrinſeca: natura pio tuitit ſanguinē et ſpīn ſenſibilibi? erintrinſecto de quib? eſt magis ſoličita: et tunc incipit calediſt notabiliſter frigertibus et rigetibus mēbis ſenſibilius extrinſecis. poſtea tā et trinſeca ch intrinſeca notabiliſt calediſt tā p della/tonē ſanguinīs et ſpūs ſuper ea ch pp calo: pucre putre dinaſtē qui intendik in materia: inter in mēbis.

T Et quncō cōponunſ quedā ſeb. putredis tali cōpōne qua fiat in forma inſepabiles: et illud eſt. v. q. g. ch incipit humoz putrefieri in loco: et cum ſuperuenerit ei putredo pu treſit tota: et cōſumik ab ea. deinde incipit humoz de gne ei?: aut nō de gne ei? putreſe i: tunc obuiat parorisin? ſcos tpi eradicatio nis parorismi primi: deinde cōtinauā res ita et quādoq cōponūtur ſeb. putredinis modis alijs cōpositionis quos distinguam in capitulis ſuis.

Tch bac parte ondīt alia d uerifitatem dicēs ch ſeb. in terpolata. t. quarum quilibet eſt interpolata cōpomunſt talī poſtitiō de qua ſiunt in forma: t. apparit: t inter inſepabiles. exepli g. fa: būo: incipit putrefier in loco aliquo extra venas: et cù ſupuenit. ch de pterito e ſ putredo. t. calo: putredialis et putreſit to ta materia: ch ſumik. t. resoluſt ab ea: ſes calidita/te putredināt. o deinde incipit būo: de gne prim: aut de alio a pio ſutrefier: et tūc obuiat porim: ch ſcos tpi eradicatio: ch primi. t. pimo nondu eradicato et ita terti: ch ſo obuiat: et t. tinauā res ita vlg: de finē rott: egritudis. Et ſubdit ch cōponūtur ſeb: bzes alijs modis quibus dicet inferius in cap. de febribus compoſitis.

T Et parorismi quidē febrīuum plongantqincō ch abbrēuātur plōgatio eorūn eſt ergo aut pp groſſitudine materie et viſcoſitatem eius et multitudinē ipſius: aut eius quiete aut pp debilitatē tūtis: aut ppter debilitate ſenſus: aut ppter ſpitudinē pozorūn quare nō resoluſt humoz: et eozum abbrēuatio est propter contraria eozum.

Tch in ita parte ponti alia d uerifitatem et eſt ch pediōdi ſeb. qinc ch prologant: qinc abbrēuātur. Eau ſe aur: plongatiōs ſunt septē. Pria groſſities ma terle. ſo: viſcoſitas. tertia multitudo. quarta ques

f. xliij

## Tractatus

materie.nã cù in vno loco non quietet nò ita spargit. et sic remanens vna ita non facile dissoluat: aut per quietez intelligamus paruå ebulitionem: et ideo quidam per quietez intelligunt frigiditatem que est causa pauce ebulitionis et agitationis. Et alij in telligut carentiã mordicatiòsis: aliqui tardam de lationem super membra.Quinta causa prolongationis paroxïnoz est debilitas virtutis tam odigesti quæ expulsiue. Sexta causa è debilitas sen fitiue.nam vius senfitiua debilis nò patitur. et sic tardus agit. Altima est spittitudo poro:ù sive na turalis sive accidetatis: vnde materia nò poteft caile per pozos senfibiliter aut insenfibiliter expelit et licet sint alie cause prolongationis: ite tamè sunt foziòzes et ad quas facile alie reducunt: sub dit quæ evitas paroxïnoz est ex caufis et pararijs.

Et parorismi iterù festinant et tardatur et tarditas eorum est aut propterea quæ eorum materia est pauca aut tardi motus ad mine ram putredinis propter grossitiam suam. et hec quidem est sicut materia quartane: et velocitas eorum est qui ipfa è mìkta sicut flegma nisi fit vitreum qùn parorismi eius quich tardatur aut subtilis sicut colera.

Quinta diuer-
sitas poroximo-
rum.

In bac quinta parte superius divita. Auì. ponit quintam diueritatè paroxïnoz febrùi.nam pa roximi quandocumque festinat quâdoç tardant. Au fa autes tarditatis est quæ materia est pauca aut tardi motus ad mineras putredinis propter gros fitiem suam. quare tarde expellitur ad locus mine re putredinis sicut materia quartane. Aelocitas autem sive festinato: est: quoniam ipfa est multa fit/ cut flegma nisi fit flegma vitreù: quoniam paroxïmi eius quâdoç tardatur propter vebementes grossitiam etus: aut subtilis sicut colera est causa feltinationis. Quid nota: quidimus paroxïnos tardare quando multu tempus cadit inter princi/ pium vntus et principiù alterius: et contra felti/ nare. Et est bic intentio Auic.ponere caufas cuius cunque tarditatis et cutuiùs festinationis sive va rientur dìes sive varietur solum boza diet vt pate re potest exépitis suis: quæ dem melancolia et de cole ra et flegmate. Unde scendùs: quod multitudo et sub titlas faciunt ac acceleratù paroxïnoz: sicut exconra paucitas grossities etyfocostas faciut ad tarditatem: verum ite dispositiones nisi multum excrecant variant solùmodo bozam et non diem faciendo paroxïmus anticipare aut postponere. Sed variato: quod spem per quâ diuerifica: tam forma subftântialis quæ proprietas occulta: et modus mixtionis est causa principalis variatiòsis fìs diem. Insequitur enim motus determinat? bumo/ris sive periodicato ipsius fm determinatù diem proportione virtutis mouentis ad bumo/em resfì/ stentem per forma subftântialis: pprieratem occulta et modum mixtionis que sunt principales cauſe refiſtètes: sed minus principales sunt dispònes ma nſſefe tam dicte. quæ quartas modus ſube et ſiles.

Et deteriorioz quidem febres sunt inſe- parabiles in quibus putredo est intra ve- nas. deindeilleq eradicant in quæ est putre do in toto corpe aut in partibus cor dis.

Primus can. 1

1. Dic ponuntur canones. primus et deteriorioz fe bdes sunt continue in quibus putredo est ad intra venas. in secundo gradu sunt ille que sunt interpo late in quibus putredo est in toto corpo: e. in am bitu totius corporis extra venas. aut in partibus corporis: id est in partibus ambitus corporis ex tra venas. Si dicat textus in cordis partibus ſunt ge cum partícula ſupero: ut fit senſus deteriorioz feb. ſunt ille in quibus putredo est intra venas aut in partibus cordis.

## De febribus

Et parum quidè accidit senibus febris valde accensa pter frigus còplexionis eo rum et paucitatem carnis ipsozum.

Sos canon

Iscòs canon: quod paruì idest raro accidit senibus febris accensa valde pter frigus còplexiòsis eorum: q: babant calo:è naturali remissum et paucitatem carnis. I. q: babant paruì de bumido: quic parus de multitudine calo:z. Tabi nota quæ ea que ſunt ca lida cù inflàmantur efficiunt calido:z. Et hoc est q: dicti Auerois. I.ij. colliget quæ calo: pter natu: ram menſura: menſura calo:z naturalis. Et est bic canon poſtus in affo:zimo prime: p:ticule. qui cunque crescunt plurimù babent etc.

Pulſus vero dispositiones diuerſifican tur in febribus putridis ſecùdum diuerſita tur earum in generis ſuis et ſecùdum diuer ſitatem ſpeciei vnius earum in vehemè tia et debilitate eorum et in fo:zitudine accidentium et debilitate eorum.

Ibidic ponit quædam diuerſitates pulſuum: sunt quatuor: Pria: quod dispònes pulſuì diuerſificatur in febrib: puta ſm diuerſitatè earu in gni:db: ſuts: vt q: al: est pulſus flegmatice: alius colerice etc. Et diuerſifica: etià ſm diuerſitatè ſpeciei vnius in vebementia et debilitate. I. in intèſione et remitti:de et fo:zitudie accidenti: et debilitate eorum: vt q: pulſus ſue in vna colerica diuerſificabit a pulſu alteri?

Diuerſitates
pulſuum.

Et quando: quid accidit ei durities aut propter apoftema calidum vehem entis exten: sionis: aut propter apoftema calidum in membro duro: aut propter vehem entia ſic: citatis: aut cù dominat: frigus in priepijs.

Ibidic ponit. III. cæs duritiæ pulſus. vna è apä ca lidù vebemètis tétonis. pp q: têdu: arterie et iùt: ure. ſc: a est apä ca: lìm in membro duro ſicut ſunt nerui pàntculi: filia. accidit em: et hoc téſio arte: iaruz. tertia è vebemètis ſicitatis: quæ acq:ri:ک: p:opi:pt:ter quæ arteria indura:ک. quarta è frigus accin: in priepijs poroxim: quæ pp tale frig: indurat:ur arteria.

Læe duritiæ
pulſus.

Et quando: fit lenis propter materia: lenem flegmaticam et ſanguineam; et pro: p:oterea quæ apoftema est in membro lenti ſicut illud q: est in epate et pipleum onia: et litar: gia: aut propter humo:zofitatè cù expect: batur quando vult vt ſudet.

Ibidic ponit tres cæs lenitatis pulſus. Pria è ma: teria fluida bùida sicut flegma: et ſanguis. ſunt em: tu febrib: flegmaticis et ſanguineis pulſus: mol: les. ſc: a est apä in med:ro molli: sicut apä épis: et li: targia q: est apä fir: m in cerebro: et marime intelli: ligit de litargia flegmatica et nò melàcolica et pe: riplemonia q: est apä pulmonis et marie q: pen: det a flegmate facit pulſus: mollem. tertia è cum natura vult expellere bumiditates ſub forma ſu: do:zis. vnde medici experti per molliti: pulſus et vndofitatè eius proſtictatur fudori: futuram.

Læe lenitatis
pulſus.

Et pulſus quidem fit in principio paro: r:imozum debilis coar:ationis propter ad uentum virtutis ſupra materiam et occu- pationem

Secundus

pationem eius in mundando et euſtando.

Quarta dispo-
kto pulſus.

Ponit quartam dispositionem pulſus. et est ipfus in principiis paroxifmoſt. fit debilis: ca/ us debilitas arguit ex paruſtate et diuſuſitate cuſ debilitate impuſſionis in digitum tangetis. no eſi pulſat forſtiter constanter et perſeuerare que tres conditones requiruntur ad pulſum forſtem. et est coartatus. coartatio eſi pulſus est paruitas eius cum diuſeritate a materia ſuffocante, et tegere, et ideo ſubdit propter aduentum virtutis ſupra materia. pugnat eſi virtus cōtra materiam ſubſit liando ipſam ſolufendo et quaſum potest expel lědo. et ecōtra materia cōtra utrem ſuffocando: ſic uti gnis ſub lignis ſuffocatur et occupationes eius in mundando ſumos putridos et euſtando calidum membrozum et ſpirituī. Est eſi bis ope rationibunt temporeis multum intenta. Sed forſte melius est ut alter exponatur propter occupa tionem eius. virtutis ad refiſtendu materie duſ ſuffocat ab ipſa in mundando et euſtando. id. du mundat ſumos putridos et euſtat calidum ſuſ focatum ita vt li. mundando et euſtado ſtent re poſiter. et non cauſa ſiter.nā mundando et euſ tando non est cauſa cur pulſus ſiat debilis coar tatus: immo potius est cauſa magnificandi pulſum tam ſin Siltolem. ſp. ſin dyſtolem. ſic eſi me lius fiet mundiſatio et euſtatio. et ſic cum dei gratia fit finis buis exſpositionis diſſicilis cапtuli. Sed pro completa declaratio ne dictorum in p[rae]ſenti capitulo ſuper est vt ventilemus duas materias diſſiciles. vna est de putrefactioſe. alta ita de periodicatione.

Notatù dignus

Atrum et indebito regiſine ſex rerus no naturalium posſit in humano corpe accidere putrefactio. No ſic declarat Autc. prima q[ui]t[ate] tractatu. ij. cap. 1. 15. tertij. necno Bak. prima de differentijs ſebzium. et expertientia facte comp[ro]batur eu cui buiufmodi inordinato regimine frequenter accidat ſebze putride. T[ro]ſo ſolutione but? dubij p[ri]mo videbitur quid ſit putrefactio. quid putredo: quid cōbustio. et quomo[]do putrefactio diſſert a combustione reſolutione cruditate digestione. In ſecundo articulo videbitur de queſtio.

Quantum ad primum omniſſis alio[rum] opinionibus dicam ea que videntur mibi magis p[ra]bilia et ſententie Arſito. cetero[rum]q[ui] p[ra]biloſo p[ro]b[us]um et medicorui ſiluſtrium magis conſo[rmia]. Arſito. o[mi]p[ra]bilo p[ro]b[us]um p[re]ceps. t[ri]ij. metauro[rum] diſſinit putrefactione d[ic]ens. q[ui] est corruptio quedā innoquoq[ui] bumido p[ro]p[ri]e ſin naturam caliditatis ab alie na caliditate. bicautem est que ambientis. Que diſſinitio ſic intelligēda est. putrefactio est corru p[ti]o quedam. i. via vel motus in corru[ptione] miſt inquātus mixtum in vnoq[ui]b[us]um bumido p[ro]p[ri]e ſin naturam caliditatis. id est per corru[ptionem] caliditatis p[ro]p[ri]e inquātum naturalis in vno q[ui]b[us]um bumido complexionali miſt[ri] ab aliqua ca liditate caliditati p[ro]p[ri]am extraneate: conota[do] q[ui] per caliditatem p[ro]p[ri]am extraneatam et caliditati alienam qualis est ambientis ſiat vel fit apta fieri p[ri]ſus bumidi. eductio et elemetor ſeparatio: ita. q[ui] vtrac[que] notabiliter concurrit ad miſt[ri] corru[ptionem]: bumidi eductione: et elemetorum ſeparatione. Lo[ſ]ruptio in b[ac] diſſinitio ne posita est genus.nam putrefactio est cōtrar[ia] generationi simplici mixtōr[us] apud p[ra]biloſobu

Putri. in vnuiersali. Fo. xlv.

in eode. t[ri]ij. metau. Sed corru[ptio] adequate op ponitur generationi. p[ri]mo de generatione. er go putrefactio e corru[ptio]no tamem omnis corru p[ti]o e putrefactio: vt p[ar]et. Et corru[ptio] bic pos ſita pro genere dicit cauſam forſalem putrefactionis. Œintelligit autem Arſito. putrefactiones opponi generationi simplici mixtōr[us]. qui a ter minus a quo putrefactionis est terminus ad qu[em] generationis miſt[ri] ex elemetis. Et econtra termi nus ad quem putrefactionis est terminus a quo generationis. et ſicut generationi miſt[ri] ex elemen tis fit a calore naturali et celeſi p[mi]ſcet[re] et vnti ente elemēta ſin ergentiæ aliiq[ui]t[em] p[er]ſecit mixtōr[us]ta putrefactio e a calore intrinſeco p[er]ternaturali e extrinſeo agētib[us] elementa[rum] e ſoluerit? miſt[ri] in elemēta. Dicit q[ui]d[am] qu[ia] putrefactio no e coru p[ri]ptio p[ri]ſe ſumpta que est mutatio ſubita de eſſe ad non eſſe. ſed est via vel motus in b[ac] corru p[ti]uonem p[ro]p[ri]e ſumpta. vt est apud Autzen. prima quarti cap. de ſeb. ſanguis. nec est quic[ui]s talis motus: ſed limitatus circunſtantia[rum] in diſſi nitione p[ro]p[ri]e e p[er]ſtendens. non eſi corru[ptio] elementor[us] est putrefactio. nec[que] combuſto. nec tranſmutatio vnti miſt[ri] in aliqua dicitur putre factio. per b[ac] partit[ula]z in vnoq[ui]b[us]um in tellecta[zy]t ſupra declaratur cauſa materialis in qua ſiue ſubſectum p[ri]ſus putrefactionis q[ui] est miſt[ri] ſin p[ri]ſus bumidu. tum q[ui]ta bumidum mi [ſt]ri]t] e p[ro]p[ri]a ſubſectu] calo[ſis miſt[ri] qui inquā tum naturalis p[ro]portionatus ſo[me] miſt[ri] te]net et conferuat miſtionem que in putrefactione corru[ptitur] inquāt[u] naturalis et agit ad demi[ſ]ationem. q[ui]ta bumidum miſt[ri] ſeparatur a partit[us] bus terreis in putrefactione et ducitur ad circuſe rentiam p[ri]ſus miſt[ri]. C[er]per b[ac] partit[ular]i p[ri]p[er] ſin naturam caliditatis tangitur agens p[ri]ſimum putrefactionis q[ui] est caliditas p[ro]p[ri]a p[ri]ſus miſt[ri] que facta p[re]ternaturalis p[ri]ſus mixto coa[git] caliditati continētis ad p[ri]ſus corru[ptio] nem et bumidi eius eductione, que caliditas con tinentis alia ſena caliditate p[ri]ſus miſt[ri]. q[ui] con]tra]tatur p[ri]ſu inquāt[u] ipſa est naturalis et no [in] quātum caliditas est agens remotum in putrefa c[ti]o. qua]p[ro]p[er] b[ac] diſſinitio est p[ro]p[ri]e na turalis. q[ui]ta in ipſa ponitur genus e p[er]ſimēs for mam et ſubſectu] di. materiam et agens p[ro]p[ri]s qu[u] et remotum. et tangitur cauſa finalis que e elementor[us] ſeparatio. cum dicatur. q[ui] est corru p[ri]p[er] miſt[ri] inquātum mixtum. Al[du]s aut[em] pu trefactionis penes Al[bu]ma. est ſi te. nam calidum extrinſecum trabit ad ſe calidum intrinſecum. q[ui] quia non potest educti fine bumido p[ro]p[ri]o ſimul ad ſe trabit bumidum p[ro]p[ri]um: q[ui] est ipſi? ſub p[ri]ſa. frig[ida]tatis autem extrinſeca: licet p[ri]ſit cor ru]rumpere calo[ſem] naturalem miſt[ri] p[ri]ſum remit[ur] tendo paucificando et facere p[ri]ſum imp[ro]p[or]tationu] formemixt[ri]t[ur] b[ui]do regulado t[in] no p[ot] e e]mediata cauſa eductionis b[ui]do miſt[ri]. imo ipſi

## Tractatus

eductioni contrariatur claudendo poros et calo,
rem multi fugando interius nifi fit ad eo vebemis
et se f. fundado exprimiat humidum cum calore duo
veru bec non est putrefactio licet ducat ad incine
rationem multi, quæ bane non seque quæ accitiam putre
factonis. h. ferot. et quita qo? tunc incinerat est ma
gis humidus interius ch exterius. cutus còtrarium
est eo qo? putrefit. frigiditas tam exfrinseca de p
accis pot est e cauſa putrefactionis faciendo ca
lorem multi præternaturalem qui factus præter
naturalis et ages p[er]naturaliter adact ad multi
co corruptione et humidum eductione. I putredo autem
est caliditas putredinalis intrinseca mixto. ſicut
volut Autem. scd. p[er]mult ca. j. vbi exéplicans de c
cojuncta de feb. dixit q[ui] eius c[aus] c[aus]iuncta est putre
do licet p[er]ma q[ui]tii tractatu. ii. ca. j. et in plerifc[us] pu
tredo accipiat p[ro] bumeze putrido. bumez autez
purridus et ſimiliter vapore est cauſa c[aus] còſtacta
feb. per caliditatem ſu putredinalem. I.ombustio
aŭt descriptiue è corruptio velor in vnoquoc[us] mi
rto cu humidip[er] sublimatioe et ptiiu terrestriu
descenſu a caliditatem exfrinseca absq[ui] notabili c[aus]
curſu alculius principij actui p[er]ſi us multi. Et ex
bis patet d[ur]t et viij. iter putrefactione et còbustio
nem. I. prima q[ui] putrefactio est naturalis. I. obu
ſtio aŭt violéta iuncta philofopium. nam in putre
factione ad corruptione mixti et hübdi eductione
coaduuat notabiliter alioq p[ra]incipiui intrinſeu:
immo plura. f. caliditas propria facta extranea
frigiditas p[er]p[er]tia expreſsens humidus ſimul cu
lore. ſed nibil tale adiuuat in còbustione ſalit ad
tutorio notabili: immo vt p[er]ſim fit refiſtente calore
intrinſeco. I. scòa differëtia: q[ui] q[os] putrefit ch
ma gis humidus et calidus interius ch interius
en exiccatur et frigeret. et q[os] còburiſt est exteri[que]
ma gis calm et ſiccus qu[ia] iterius. L[ui] ſe còburiſt a ca
liditate exfrinseca forſi humidus ſublimáte forſi
agete in partes p[in]quas ch in partes remotas
est neceſſarii vt exterius ma gis calefiat et exericce
tur ch interius. I. Zertia differëtia est. quita putre
factio est tarda ad incineratione: ſed còbustio ve
lor. fit en a forſtiori caliditate. ſed in purrefactio/
ne caliditas innata est debitis respectu. p[er]p[er] bu
midii regulandi et tarde oucens ad incineratione.
I. Quarta q[ui] putrefactio facit multu ſetere: còbu
rto vero non: imo aufert fetozem. I. Quinta q[ui] p[er]
putrefactione generatur quæ alia imperfecta p[er]co
bustionem minime. I. Sexta q[ui] putrefactione im
pedit caliditas ſeruens: ſed còbustionez minime.
I. Septima q[ui] còbustio facit cefſare putrefactio/
nem. ſed putrefactio nò facit cefſare còbustione.
Atque autem fit posſibile putrefactione et còbustio/
nez per certu r[é]pus ſimul intendi videbitur infra.
I. Octaua differëtia. q[ui] difficilibus ceteris parib
probibetur putrefactio ch còbustio: q[os] arguit ca/
liditate magis eſſe fixam in eo q[os] putrefit ch i eo
q[os] còburiſt: immo ſtat in eo q[os] còburiſt calidita/
tem nò eſſe fixa. I. L[ou]enienti aut q[ui] vtrac[us] fit a ca
liditate exfrinseca. I. scòa q[ui] vtrac[us] est paſſio multi
simplícia eni nò còburiſt neq[ui] putrent. nò tamè
omne multu potest putrere. licet omne posſit cò/
buri. nam ſläma ignis p[os]t còburi: nò tamen pu/
trefieri. tertio q[ui] vtriusq[ui] finis est incineratio et
elementorum separatio. Ex quo sequitur q[ui] neutra
ipsarù est transmutatio multi in aliu di mixtum.
I. Differet autem putrefactio a resolutione. q[ui] reſo/
luto est còuerio humidi in vapore: que licet poſ/
sit fieri a caliditate tam intrinſeca ch exfrinseca: nò
tamen exigit caliditate innata debitem respectu

Differëtia cò/
bustionis et pu
trefactionis.

Differëtia pu/
trefactionis et
resolutionis.

## De febribus

prop[er]ijum humid i reguládi neq[ui] corruptione multi
inq[u]atu multi aut elementop separatione a dige
tione que descriptiue est completio a prop[er]io et
naturali calo ex passionibus còrata centibus bu
m[or] qu[em] ſunt prop[er]ia materia corpori mult op[
us]. Ael clarius et in idem redit è perfectio a prop[er]io
et naturali calido ex oppoſitis paſſiuis. Nam de
gestio tendit in generatione multi aut completione
eſus. Putrefactio vero t[é]dit in corruptione multi
et eius demixtionem. I[tem] illa fit a prop[er]io et na
aturali calido:DEC autem a caliditate prop[er]ia corpori
pra. I[tem] in illa pmifce[bat] humidus cu fico: in pu-
trefactione autem demifcentur. Differit autem pu-
trefactione a cruditate. qua cruditas è diminutio a
complemento caloris digerentis aut putrefacere,
tis in bumido aut ipsarum operationi p[er]uatio,
putrefactio vero non est buſusmodi operationis
p[er]uatio: immo putrefactio d[ic]it operatione ca/
loris p[er]naturalis putrefactionis ſicut digeſtio
d[ic]it operationem caloris naturalis digerentis.

Quantum ad ſcòm articulum p[er]mit,
tendus est primo q[ui] per
debitum regimè ſex rerum non naturalium debe-
mus intelligere debita ipsarù administratione
tam ſm qu[at]itatem et qualitatem ipsarù ch ſim de
bitam proportionem ipsarum inter ſe in compa-
ratione ad corpus regendù. Sunt autem res non
naturales descriptiue que neceſſario occurrètes
corpo[rum] bumano poſſunt c[aus] entéter et incoñen-
ter applicari. et ſunt ſex a[er] cubus et potus. ſom-
s et vigilia: motus et quies inanitiu et replectio
et accitiam antimi. I[ex] quo patet q[ui] per iudebitum
regimè rerum non naturalium debemus intellig-
gere indebitam administratione ipsarum ſim q[ui]
tatem aut qu[at]itatem. aut indebitam proportione
inter ſe in comparatione ad corpus regendum.
I. scòa notandù q[ui] bumozes corporis nostrí nò
tantú c[aus]eru[n]t per prop[er]iu eorum calorem ſed
marxime et principalius per calorem naturalem
eſis debite proportionatù. patet. q[ui] alter nò poſ
ſet aſſignari cauſa cur ſanguis in venis diu ſi ne
putredine ſeruetur. ſed extra venas c[aus]o putrefit.
I. Notandum tertio bumorè indebita qualitatis
aut qu[at]itatis aut non debite calorì nostro pro-
po[zi]ationatum a caliditate nostra non debite regu-
larí. b[oc] patet et p[re]cedenti notato. I[ex] quo ſes
quitur tales bumozes facilius qu[ia] altos ceteris
parib[us] a calore extraneo putrefiert. I. est ex bis
patet c[aus] cluſio responſua ad chusetem. f. pars af-
s firmatua queſtioris que aucto[rit]atib[us] ante oppo-
situm inſuctis et quorit[ua]na experientia c[aus]po-
batur. Quorit[ua] eſi ex indebito regimine in bu-
tu[modi] rebus corpora etiam saniffíma ſeb. pu-
tridas incurrunt.

Ad parté negatua dubii argi. ſi ex imonie
tr regimè i[ex] reß[ui] nò naturali
bus poſſet et. b[oc] marie eét q[ui] cib[us] idigest[ui] ſumí
tur lúp[ia] c[ui]b[us] p[er]t[is] digeſt[ui]. ſib non ſufficit neq[
facit ad putrediné: imo porius ip[er]edit. q[ui] ſib c[ui]
mo aſſúpt[ui] nullo m[or] eét digeſt[ui] nò fieret putredo
ſ[he]p[er]tib[us] c[ui]b[us] digo poti? ſuuat ad digeſtione ch
pediat: cu totu min[que] refiſtuit ututi digeſeri ch tos[
tu eét idigest[ui]. I. et firmat[em]. p[on]a[que] ch ſequens c[ui]
fit in ea prop[or]tione ca filius digeſtibilis in qua
prop[or]tione digeſtio c[ui] precedentis excedit di-
gestione c[ui] ſequentis. et sequitur q[ui] ambo erut
in eodem tempore digeſt[ui]. I. p[ri]zetera ſt requeſtir
tur b[oc] marxime eſſet quando c[ibus] grossus diffi-
ciis digeſtioris p[pon]eretur subtili: ſed bec non
est cauſa

Cruditas a pu
trefactione diſ-
fert.

Res nò natura
les neceſſarie.

Argumèta ad
partem negati
uam.

Secundus

est causa putrefactionis, quia ponamus qu in ea
proportione in qua pars inferio: sti est fortioris
digestionis quà pars superio: cibus sequès fit fa
ciliois digestionis quà precedès. et sequitur qu in
to cum erit in eodè têpore digestum. J[p]r. zeteræ, si ex
indebito et. maxime esset quâdo quis vteret cibis
grossis difficultis digestionis sicut carne buffali:
sed bec no est causa putrefactionis sed creditatis
que opponitur putrefactiont. quia aliter in mori/
bo materiali morali non distingueretur status a
principio. J[ad] primu dicitur negando minores,
et dicitur aggregatu ex cibo semidigesto et ex ci/
bo nullo modo digesto magis pedit digestiones
quâ fit totus cibus esset indigestus. eo q indigest?
misceet cum semidigesto. Et sequitur alteru duorù
aut q semidigestu corrupeat aut cum semidigesto
pars indigesta permixta attrabi ad epar ex qua
generatur bumores indigest. Et ad confirmatio
nem admisso cau negatur q in cedè têpore erut
digest: immo potius in eodè têpore erunt corru/
pti. J[sed] costra sicut in lebere primo ponitur ca/
ro difficulto: et postea caro facilior ad hoc vt sint
in eodem têpore coste. ita debet esse in stomacho
quare no videc quæ causa duperitat. Similiter
fic fit in deoquo medicinas. qu que parum su/
stantin de decoctione ponunt in fine et que me/
dicritur in medio. et que multu in principio. Di
citur negando similitudine. qu cù stomacus inci
pit digereatur primu cibus clauditur os et opti
me ipsum amplexatur: ita vt nòcadat medi in/
ter partes sti et cibum. Eui autê sumitur scos ci/
bus primo nò digesto stat per certum tempus fu
p[ra] illum anteæ fecum misceat. Et interim cum
non bene digeratur a caloze naturali: cum non fit
i loco idoneo: capitur a caloze extraneo. et postea
defcendens est causa corruptionis illius. J[ad] se
cundu dicitur q ratio cocludit si posset proptio:
nari fir q ponitur in cau. sed q hoc est difficile
laudatur p[mi]sso cibi subtilis. qu cù digestus est
paulatim potest trab per meferas: et iteru al[bi]
digerit. Non est tamen bonu vt cibi fit multum
dintes. quia cù aperitur pilero descendete subtili
facile fecum descendit grossus. J[ad] tertius di/
citur. q cibi grossi difficultis digestionis sunt cau/
sa: creditatis que opponitur putrefactiont: atta/
men cù generatur bumoz crudus et cum sanguie
permit furctur est causa q sanguis ille tarde couer
titur in bumiditates scos. et in fine non potens
bene regulat a caloze naturali capitur ab extra]
neo et putrens est causa egritudinu cronicarù. Et
sic bruitur fit expedita nec questio per me Joán[ne
de arculis. qui autem vult videre banc materiam
prolite legat questionem meaz generalem de pu
trefactione.

Atrum pro assignandis caufis periodi
cationis p[re]ter caufas ma
ntfetta s fit necessarii in vnoquocbumore pone/
re: proprätet occultam:individualem: aut speci/
ficam que determinata periodo mouetur. ut pu[
ta flegma quotidie, colera de tertio in tertii, me/
lancolia de quarto in quartum. sanguis cotinue.
Ob enim bi bumores mouetur periodis de q[b]
supra docet quotidiana experientia. Et p[ro]boc
do maxime quatu[rum] ad febrem est auctoritas Autcen.
prima quarti tractatu. ij. cap. s. Et putredo colere
facit territanæ: et putredo fangunis facit cöinuæ
et putredo melancolie facit quartanæ et que cur/
runt curfu eius. et putredo flegmatis facit quoti/
dianam et que curritur curfu eius. J[de] afterit Bak.

Putri. in vniversali.

Fo. xlv.

scöo d[omi]ntijs fe. et Rafis. to Almains: et Auer
rois. tiij. collig[us] et Altabbas. viij. t[he]orice. J[p]ro
itellectu tituli questionis est sciedu primo q[ui]
dus còiter l[umpta] est reditus morbi ontus post
tepoz: aut quiete ad dispositione similit p[ro]me.
fic em decripta conuenit recidive: q[ui] ex ea et sua
radice efficitur morbus vnus. Et differt a reditus
al circuitu morbi ex quo t[he] precedente nò constitut
morbus vnus sicut si quis vulneratus in brachio
post consolidatione iterum in eodè loco l[um]titer
vulneraretur. J[per]iodus aut propter l[umpta] est
reditus ontus morbi post tepozem aut quiete ad
dispositione similes precise p[pter] causam primi
paroximi aut exerbationis disponente ad cau
lam coniuncta sc[i] propter vestiglus derelictum
in loco in quo p[ro]ma c[ui] coniuncta facit primu paro
rimu attribens similem causam coniunctam ad
eundè locuz. et fic decripta c[ui]enit putride. non
et bice nec effimere. Sed còiter l[umpta] conuenit
effimere. non et bice. quia non est dependè ab alii
qua causa speciali dependentia. J[par]oxim[am] au
tem fir c[ui]em acceptione medi co[mi] nostri tempo-
ris est reditus febris aut alter? egritudinis post
quiete. Exreſcettia autè ſue exerbatio est redi-
tus eius post tepore. J[est] scöo sciedus q[ui] cause
periodationis ab auctores et doctoib[us] affixi
gnate ſunt duplices. quidam manifeste. quæ oc
culte. Adanikeſte ſunt duplices. quæ extrinſece
et ex malitia regimini egric:necnon inſuens ſupr
celeſtis vt placet astrologis: p[er]cipe Loci latiori
d[ia]ss. 88. licet buti[mi]odi cauſe ſint ip[ro]p[ri]ce mul
tu longinq. q[ui]dæ ſunt itriſce: et itar[que] q[ui]dæ ſe tenet
et p[er] te meb[ro]z qu[ui] ſut diſpoſe[m]e[br]o[mi]trettiu[n] di
ſpoſi[ti]ones me[br]o[mi] susſicipti[ui] et attrab[et]eu[n]. nec
non me[br]o[mi] materias generati[us]. Et ponunt be
a Bak. ij. de d[omi]ntijs februi, ad qua reducit acui-
tas aut obtrusio ſensis membror[us]. Item egr[ia] ſo[
ttudo aut debilitas. quæ ſe tenet ex parte b[ui]o,
rum et ſunt e[mi]z cóplexiones multitudine aut pau
citas aut groſſities. aut ſubtilitas. viſcoſitas aut
eius oppoſitum. Et ite colligitur ab oibus auſ
c[it]oribus: p[er]cipe ab Auice. prima quarti. ij. tracta
tu. cap. s. Et ite quid[em] febres q[ui]b[us] ſunt por[i]
m[i]t eradiCATi[us] et t[ep]or[is] q[ui]ch[ui] dimittet ordinez
ſui pp diuerſitat[em] materer[u] in multitudine pa[
citate groſſitie et tenitate et pp diuerſitat[em] et eis
in g[he]ita vt p[ro]mutent q[ui]dæ materie et kiſt de g[he]
materie alterus q[ui] diuerſifica[n]t in eis in ſpecie nò
in multitudine aut paucitate tenuitate et groſſi/
tie tantum. Et q[ui]ch[ui] fit ex malitia regimini egr.
aut p[er]titer debilitat[em] eius. aut pp multitudinem
fensui eius. Et infra in cap. de febribus apat[us].
Anticu[m]s bumori inſte perſodus que ſib[ui]pient.
J[em] Aly abbas. viij. t[he]orice. J[er] q[ui]b[us] autè
caufis p[ro]di varie ſunt circulariis februti. Si gr[ai]s
ſetas tres eſſe caufas p[ro]ma eſt c[oh]gregati[us] velo
citas et mo[ra] eius. scöa eſt faci[ta]s putrefactionis
bumor[is] et diſſicultas. t[er]tia eſt e[ui]onis eius
accelerato aut mo[ra] f[leg]ma n[am]q[ui] febrem excitat
que ſingulis accèdi[que] diebus: eo q[ui] c[ito] ad putrefa-
ci[ti]ons currit loca in corpo[re] multitudine quati[
tatis ſue et putrefactionis accelerationis b[umi]
ditatis c[ui] e[ui]onis: mo[ra] pp ſua viſcoſitat[em]. Lo[ra]
aut niſra febrem facit q[ui] vno die accèdi[que] duobus
h[ui]o n[ò]o: eo q[ui] tarde adunat p[ro]pter ſue paucitatis
quat[ita]tate. Diſſicile a[n]t] putreficit p[ro]pter ſua fr[i]
g[iti]datem et ſiccatem. c[eler]iſque eſt e[ui]onis quare
minime eſt viſcoſa. Lo[ra] aurem rubea ſebres
generat quevno die ſit et alio die n[ò]o: quoniam inter

Alyabbas.

Tractatus

flegma et coloram nigram media est in butuimo/
di quas diximus habitudinibus. Occulte autem
sunt formesubstantiales ipso zum bumozu:necno
pprsetates specifice que sunt qualitatest totis spe
cie tosse attribute manifestis in fue generationibus
pntio per infuclus particulares in extigentia sive
fume substatialis et complexonis, et de bis fecit
auicé mentioné loco superius allegato. Et ex
coc genere sunt pprietates individuales sive coſe
sequentes materiae:que vt patebt in infra necessario
sunt ponende. Dicuntur autem butuimodi occulte:
quia no subfacet sennibus: nec facile discernunt.
Alle auté que dicuntur manifeste subfacent sensibus:
aut saltè facilius discernitur. Tertio scien
dum q non potest fieri nouus paroximus aut ex/
crecentia feb.nifi noua ebultitio supueniat. in ali
qua materia. Iloac aut dupliciter erit: aut quia in
vna et aedem materia que plus fecit fe.noua fiat
ebulitio: sicut si fanguts ebuliés plus fecerit fino/
cham sive putredine qua extincta: vtputa per po/
tum aque frigide propter opitatione: aut malam
membroz dispositionem bic fanguis incipiat pu
trere: et facere sino cbâ putridam. Simtiliter si fang/
suis aut alius bumoz plus putrusset leus putre
dine: iterum incipiat putrere putredine intenfio/
rit. Aut fiat nouus paroximus? quia noua materia
ebuliat qo erit dupliciter: aut quia de nouo genere
retur: et postea putreat sive fit generatio propra
sicut humores ex cb flo: et fanguis ex flegmate gen/
nerantur viterio: cm digestione sive generetur p
corruptione: sicut fanguts corrupitur in coleras
vel melancolía, et simtiliter reliqui humores q pu
tredinem aut aduſtione in melancolía: aut quia pùs
erit genita: fed num c nuper ebuliat. Et hoc contin
git dupliciter, aut q2 mouetur de loco ad locum: fic-
ut cui materia emit fitur de venis maforib: ad mi/
nores in quibus putret: quomodo ſiunt continue
proportionables: aut q mittik de itra venas ad
extra venas quomodo ſiunt interpolate. Aut ſebo
quia ipfa existens in eode loco incipit putrefier:
ficit s. x. s. colere ſint in eode loco: q due. 3. pmo pu
trefacte faciut vnà febrem. deinde alie due faciut
aliam: et ſic deinceps, et buic modo paroxiflima/
di exéplum Bal. de cumulo istercopt optime acco/
modatur, et simtiliter poſt putredinê colere poſset
ſlegma aut alius bumoz: in eode loco existens pu/
treſſer: et facere feb. alterius speciei. Et que dicta
sunt de modo periodicandi febri: poſſunt accom
modari non periodicandi dolozis: et multa: alia
rum egritudinum: ſaltem in parte.

In hac materia ſut.due famose opti
niones, altera q p/
ma ſuit Gentilis de fulgineo doctoris excellenti
mi quæ ſeuſtur oës fere moderni: qui tenent par
tem affirmatiua queſtions. Altera vero et poſte/
rio: buic ſuit Agonis ſenéſis doctoris ſubtiliſi/
m qui tenet partè negatiua, primo ergo ponà ra
tiones vtriusq: partis vt videamus quatum vna
pars còtra alia milſtet. ſebo ponà opinionem q
vt miſi videk eff veritati conformio: et responde
bo ad rations que contra illam poſſent adduci.
Prima ergo ratio po parte affirmatiua q opti
none Gentilis est bec. omnis effect? euenens cir
ca determinatia specie omni tépoze. e. ſtate byeme
et tempo: bus medijs: q in omni etate complexio
ne et ſexu. q. semper vel vt pluriim qui nò potest
reduci in cauſas maniſſatas: de quibus ſupra de/
bet reduci in formaſ specificas ſiu pprietates
occultas. fed flegma periodicare quotidie. colerà

De febribus

de tertio in tertium, melancolía de quarto in quar
tum. ſanguinè facere febrem continuam non poſt
test reduci in cauſas maniſſatas. ergo opus est vt
reducatur in cauſas specificas et proprietates oc
cultas. tenet coſequenda, et mato: est maniſſeta: quon
nisi fit aliquod genus cauſarum. mino: probat,
nam quatum cùs fanguts eſset eque multi? eque
grossius: ſicut est colera. et cù alijs partibus: tamè
colera ſemper vel vtplurimum moueretur de tertio
in tertium, et ſanguis faceret continuam. simtiliter
ter quantumicum: flegma eſset simtiliter disposi
tu: ſicut melancolía cum alijs partibus q. tamen
flegma faceret quotidianâ et melancolía quartam.
Lum ergo iſt effectus non poſſint reduci in
cauſas maniſſetas: opus è vt in cauſas occultas
de quibus ſupra reducantur. I Secunda menſure
rerum non poſſunt eſſe cauſa determinato: effect
uum nifi inquatum determinetur formis rerum
naturallum: ſed ſi paroſtirmaciones ſunt deter-
minati effectus. ergo non poterunt pcedere a mè
ſura vel quatitate bumozu: nifi qo probo. illu: bui
mores determinantur per formaſs rerum natura
litu: ſed ſi forme ſunt ſpecifice. ego ipſe ſunt cau
ſe perio do: mato: autè eſt. Auer. iij. cel. cœmo,
lxij. di. Lausca non eſt cauſa alicuſus propter ſua
quatitatem nifi accedentaliter. quatutas eſi non
eſt terminata: cauſe autem agentes et patients
ſunt terminate. q. p. non quelibet cauſa facit gòli
bet cauſa tum. cauſe autem et cauſa ſunt termi
nata propter iuas formaſs. Tertia qubitet eſse
cus finitus et terminatus babet cauſam. finitam
terminata: ſed paroximato: colere de tertio in
tertium: flegmatis quotidie eſt effectus determinat
natus et finitus. ergo babet cauſam immediataz
determiata et finita: ſed disposizioni mebiit mit-
tentis et accipientis ſunt variabiles in infinittum
et simtiliter disposizioni bumozum. ergo tales di/
ſpositiones maniſſe non ſunt illius effectus cä
immediata et adequata: ſed prier illas nulla po-
test pont nifi occulta prope tias illo: zum bumoz
quare ipfa erit illius periodicis cauſa. ma-
toz est maniſſeta. et mino: p. batur: quia in infiní/
tum potest virtus membi debilitari: in inſinitu
pòt materia paucificari. Quarta in feb. tertia:
na continua eſt piodicatio: ſed ipfa non sequitur
dispositiones particule mittitis aut recipientis.
ergo aliqii êpiodus et nò illa: c. Et cù alia cä da
tinò poſſit prier, pp: p: piodicatio prier
pp: prieraté bùozis, mato: ê, maniſſita, et mino: p:
baq: q in tali tertiana materia putrefit intra ve/
nas: ibi erat ante putredine. nò ergo fit trâſmil
ſio de vna ptei alia. Quinta rò. pole: ê i alioqu
fieri duas etranas iterpolatas ſic e ſbntes q po-
xifmi pme q in cipit die lune ſibijnutce corzhêr in
boza iuaſiòs i intiſide duratio et acchitib: q filr
poriximo ſcde q icpit diemartis ſibijnutce corzhêr
dêr in oib: nò in poriximo cde corzhêr poriximis
pme: imo ſint mkù diſſiles. q. bmòt cä nò pòt afti
gnarti nifi ponêdo prieratê occultâ individualê re
lictâ ipmo poriximo q respicit materiâ pme tia:
ne: et alia prieratê relictâ i ipmo poriximo cde ter-
tiane. qre sequik q bmòi prierates ſut cä piodo/
rù. Lausca eſi ê poſis. q quotidie accidit. I Sexta
ratio. sequik ſanguinè poſse piodicare q: cùq pio
do in nò ponatur cauſe piodor. bmòi prierates
nam pòt ſanguis ad alia parte mitti q ibi putre
fieri. q poſtea ipſo per putredinê còsumpto: mit-
ti aliam partem ſanguinis ad eundem locum in
tempore determinato et resoluï. q ſic deinceps
fieri paroximos

Auerrois ter
tio cel.

Secundus

Putri.in viuersali. Fo.xlvij.

fier paroxímos ex caufis similibus qui paroxíſi,
mi poterunt effe de tertio in tertium.de quarto in
quartii.de quinto in quinto, et sic de singulis ſim
q[ui] periodus ſanguis mittik, et hoc p[ro]pter varias
dispositiones tam mébri mittétis ac ipiétiés. Nò
autes ſanguis p[ro]ſt mitti ſim varſis et diuerſas
períodos declarat quotidiana experiëtia i fluquu
cpatico emorroydali. In fluquu ſanguntis nariu̇s et
menstruali, si ergo bic ſanguis puterefueret fieret
duiverſe et diſtincte períodi p[ro] duiveritate t[é]po-
ris in quo mittere, et q[ui] edoc[ui]r fundamento p[ro]t
p[ob]arit quic[ui]c[ui]b[um]oem posſe multis et varijs
modis periodicare ſi ſolúmodo periodicatiòes
in dispoſitione membro[us] mittentiu̇s et ſuſcipienciu̇
tum resoluan[que] ſe ratio, ſi nò ponantur
butufmodi p[ro]p[ri]etates caufe periodo[ui]s ſequitq[ui]
q[ui]timus paroxímus flegmaticæ falubrus debe
ret tardus redire p[ro]ſt penultimù [que] tertiane ſeſſo
p[os]t primù, p[os]oba[que] q[ui] poſita partitate in forituti,
dine virtutis respectu vtrius[que] ſebiſentis tam ex
parte mittétis ac recipientis humo[rum] colericus de
bet cítius ad putredin[que] moueri, q[ui] ampli[to] cali-
dio; et subſubto; et magis stimulans vtruté [que] fleg-
maticus,conſequens tamen eſt falſum, q[ui] videmq[ui]
q[ui] flegmaticus redit ſo[rum] die, ſed colerícus tertia
die, q[ui] nò p[ou]enit níſi p[ro]pter p[ro]p[ri]etare mori,
uam colere de tertio in tertii, et p[ro]p[ri]etare mori
uam flemgatis de die in oſtim ſiue quotidie. q[ui] alitu
mo quargui ratiſse excellentíſsimi p[ro]biloſopi diu-
ni [col]aui variij. Quic[ui]c[ui] effectus reperitur in oib[
]nduſtus alioſus ſpeciei níſi in alíquio fit nora
bile accidentale impedimentu̇s debet babere cau-
sam com[un]e oibus illí[s] induſtus, ſed periodi-
cato de tertio in tertium, eſt effectus co[ſis] oibus
induſtus colere níſi adſit in alíquio eo[ſis] alíquod
impedimentu̇s accidétale y alde notabile, ergo de
bet babere aliquá cauſam com[un]e oibus buiſu[
]modi induſtus: ſed nulla cauſa p[ot]est effe oib[
]bis co[ſis] níſi fit de efféſta ſpeciei colere aut fluat
ab ip[s]a:quare talis cauſa erit aut forma ſubſtan-
talis colere:aut p[ro]p[ri]etas inſequens eam. q[ui]
E[]t firmatur; q[ui] eligere colerá eſt effect[que] co[ſis] cuicui
q[ui] indu duo ſpeciei reubarbart: níſi fit accidétali,
ter impeditum per antiquitatem aut putrediné:
et buic effectui corresp[ond]et cauſa co[ſis]. ſ.p[ro]p[ri]
tas specifica illius. q[ui] ſimiliter attrabere férurrus
eſt effectus co[ſis] cuicuiq[ui] indu duo magnetis níſi
ſit accidentaliter impeditui: vt puta per inunctio/
nem alij[que] buic corresp[ond]et ca[ſ] com[un]is. ſ.p[ro]
tas specifica illius. q[ui] ſimiliter p[ot]est explicari
ti ijs in quibus eſt p[ro]p[ri]etas paſſiuá: ſicut in fer-
ro: q[ui] ſimilibus, quare ſimile eſt in colera [et] reliquis
bumo[rum]bus, et hec ratio: eſt efficacíſtima p[ro] par-
te affirmativa q[ust]ionis.

Nicolas variij
ratio.

Agonis ratio
nes et argume-
ta.

Ad partem autem
negatíua q[ui]tio/
níſi et p[ro]op[ni]
ne Agonis argui ratiōibus infra scriptis: quae
ip[er]ſe ſuit inuèto: phando q[ui] b[mi]ó, p[ro]p[ri]etates n[ò]
funt cauſa p[ro]dicationis. Quia aut iſte p[ro]p[ri]e-
tates pon[ut]ur in bu[no]ze: aut in membi: ſed nullo
ſto[rum] modó[n]u: p[ot]est d[ici]quare n[ò]. q[ui] p[rimo] ar
guitur q[ui] non p[os]ſint pon[ti] in b[umo]ze: q[ui] ita p[os]
[pr]i]etas poſita in b[umo]ze: aut eſt virtus ag[é]di: aut
patiendi tale morum. S[it] p[ro]t virtus agendi: aut eſt
virtus que vno tempore intendit mouere et non
alio: aut eſt virtus oibus alij[s] p[os]tis parib[em]?
ſem per ſimiliter mouetur: tamen q[ui] op[or]tet inter vn[ui]
paroxísmum et altum coleram que debet moueri
aliquo modo d[is]p[on]t ad b[oc]; vt p[or]t ap[ta], moueri

ad putredinem, et ita virtus limitato gradu velo
citatis intendit agere: et agendo gradu illo in co
leram remanentem n[ò] est colera d[is]poſita níſi in
tertio die. In flegmate autem eſt alia p[ro]p[ri]etas q
quam fit ita p[ro]tio velocior: et accidit b[oc] mo
uendo et p[re]parando flegma: q[ui] ſit p[re]paratum
in ſecunda die, et ideo colera mouebitur de tertio
in tertium. flegma quotidie. p[ro]positionabiliter
loquendo de melancolia mouebitur de quarto in
quartum, et b[oc]mo d[ic]em: q[ui] ſit p[er]odicatio
p[ro]pter p[ro]: p[ri]etatem: non q[ui] illa intendat plus
vno tempore mouere [que] alio: ſed quia intendit cer
to gradu mouere, ad q[ui] ſequit q[ui] in colera eſt p[re]
cta preparatio in tertio die: et in flegmate in ſecu-
da: et in colera nigra in die quarta. Alius modus
non videtur quo p[ro]p[ri]etates actua: ſit cauſa p[io]
dicationis: ſed nullum it[no]t[ur] p[ot]est d[ici]ergo p[or]
nio non p[ot]est ſtare. Et p[rimo] incipitamus a p[ri]
mo modo: p[ro]batur q[ui] non ſit p[os]ſible pon[ti] bu[
tufmodi virtutem actuam in b[umo]re que mouet
et intendat mouere in vno tempore: et n[ò] in alio.
N[am] d[ato] it[no] ſequuntur tria imposibilitá. P[ri]
mum q[ui] n[ò] eſt vnuiterſaliter verum: q[ui] cauſa quar[e]
motor: non mouet, eſt: quia non b[ade]t ſufficientes
dispositionem ad mouendum: inſtigendo p[ra] ta[
]lem dispositionem ſufficientem totum q[ui] ſequi-
ritur ex parte dispoſitionis agentis et paſſi et ap[
plications] vnibus ad alterum: co[ſequens] falſum,
qua cum ita pon[ut]ur op[or]tet q[ui] agens aut agat
aut incipiat agere. Et eſt contra Auer, viij. p[bi]ſi-
co[ſ]o[m]ento, vii. conſquentia tamen arguitur, q[ui]
in die quietis tertiane etiam ſi omnia alia c[ò]cur[
rant ad motum: tamen quia p[ro]p[ri]etates non int[e]
dit mouere talis p[ro]p[ri]etates non mouet: nec int[e]
pit mouere: et tamen p[ro] t[uc]n nulla res d[ef]icit de
requiſitis ad mouendum ſiclit nulla d[ef]icit die
sequenti: et cetera erunt pa[ſi]i g[iti]tur in ſecunda
die nulla res d[ef]icit: nec in agente: nec in patiète:
nec in applicatis: et tamen non mouent ſequit q[ui]
mouens n[ò] mouet: et tamen cauſa non mouendi
non eſt: quia non b[ade]t ſufficientem d[is]poſ[ut]io[
nem ad mouendum, q[ui] ſidicatur q[ui] d[ef]icit aten-
tio ad motum: tunc op[or]tet aſsignare cauſam: q[ui]
tunc d[ef]icit intentio: et n[ò] d[ef]icit in ſequenti die
cum omnia ſint par[ia] nunc et in ſequenti die.

Auerrois.

q[ui] C[equ]ndo ſequitur q[ui] ab agente mere naturali
p[ot]est p[rouen]ire motus n[ò] abſſis cauſa noua,
conſequens falſum: et contra ſententiam Arifto. q[
]uer. in codem com[ento]. viij. p[bi]ſico[u]n. N[am] ſim
Arifto. ſi motor: non mouet nec incipit mouere: et
p[os]t mouebit: tunc cum non mouet eſt in p[or]tëtia,
et quando mouet erit in actu. ſed b[oc] non p[ot]est
eſſe abſſis cauſa noua: aut in mouente: aut in mo[
to]: aut in remotione impedimenti: aut in ap[ro]
p[in]quatione vnibus ad alterum p[ro]pter que ſiat i
actu vbi plus erat in p[or]tëtia. ergo imposſible
eſt q[ui] ſit motus n[ò] p[os]t quietem abſſis noua c[à]
ilius motus. q[ui] ſed q[ui] b[oc] ſequatur ex p[or]titione
patet, quia p[ro]p[ri]etate manente cadem et alij[s]
dispoſitionibus ex parte agentis et patientis: et
app[lication]e motoris ad mobile et remotio et ſim
pediméti p[ro]p[ri]etates colere mouet in tertia: quia
ita appetit et non mouet in ſecunda: quia n[ò] ap[
]petit etiam omnibus exſistentibus paribus, mo[
tus] igtur in tertia die erit de nouo et nulla cauſa
motus erit noua. N[ò] ſidicatur q[ui] a[pp]petit: p[os]
[pr]i]etatis erit c[à] noua. patet q[ui] bic appetit? cum
p[us] n[ò] eſt op[or]tunù q[ui] p[du]ca[que]t et ő ſerit alij[
c]à appetit? qu[à] o[ſ] c[è] de nouo; t[em] p[du]ce[n]t iſ inu[i]tù,

Ariskotelis sen-
tentia.

Tractatus

aut dabeſt aliquid qſo fit de nouo abſp. cā nona. Tertio ex positione ponſte butuſmodi propietaſtes ſequit qſat agens naturale eſſe in diſpoſitione in qua aptum e mouere: et babeat quicquid ex parte ſui reſuquitur et motum, 2 paſſum eſt in diſpoſitione in qua aptu eſt mouert babens q[ui]c'de reſuquitur et boc vt moueatur et deductu[n]t eſſe ipse dimenſu: et agens ſuſſicienter eſſe apſicitu p[er]ſo: tam mebſle nō mouerit: nec incipere mouerit, p[on]aſt eſi q[ur]p[er]p[er]tātās colere ſit motiua craftu: na die que eſt in tertia: et nō bodie que eſt in ſcoa tunc cola mouebiſt cras: et babebit oia reſqita ad motu: et tam mebſk bodie: c[ui] tam mebſe bodie babeat oia que babebit cras, quare ſequit c[ó]do q[ui] repugnat Auerroy com[é]to, viij. octau p[ib]ſk/d[enti]. Lum ergo vtrumq[ui] e[us] fuerit in diſpoſitione qua boc mouet: et boc moueſt et fuerit p[ro]p[ini]n, quu[n] vn[us] altert: et nō fuerit illic impediſt necesse eſt boc moueſt: et boc moueatur. 3. Quarto ex h[ac]p[os]itione ſequit q[ui] non oportet ſi aliquid moue: q[ui]d[em] nō mouebat q[ui] aufera: cauſa quic质: ſu patet ex dictis. 4. Quinto ſequitur q[ui] non eſt ve rum q[ui]d[em] d[ic]t Lom[é]ta to: infra i eod[em] com[é]to, viij. q[ui]s naturales que nate ſunt mouere aut mouerit n[ò] mouent et n[ò] mouenſ: n[ifi] q[ui] diminuta eſt diſpoſitione per quas boc mouet et boc moueſt aut q[ui] dilatant a ſenutic[em]: au[que] q[ui] eſt illic[em] aliq[ui]q[ui] impedimèm. 5. Et bis tande manifestu eſt q[ui] n[ò] potest da ri p[er]p[er]tātās in bumove vel in mébriſ vel in aliquo naturali q[ui] badeat t[em]t u[que] mouendi vno tpe et non alio ſi cetera ſint paria. Quap[er]p[er]t ex parte ta[l]lis p[er]p[er]tātās actiue n[ò] potest p[uen]tre p[os]dictione, et p[er]p[er]ſes rations p[ab]a: q[ui] n[ò] potest dar virtus paſſua que alijs paribus faciat q[ui] bumoſt ſit mobilis vno t[em]p[ore] et non in alio, ſicut in ferro n[ò] potest repiri virtus paſſua inclinās ip[u]ſuz ad obediendu virtut attractu magnetis. Et d[ic]t Ago q[ui] ſi bene p[er]p[er]ſiatur mens Bentilis p[er]ſe vo luit banc i[n]nam q[ui] b[ic] eſt impugnata, n[à] d[ic]t q[ui] ſi colera mouetur in die ſcoa vel quarta ip[sa] n[ò] mo uetur ſm naturā: ſue p[er]p[er]tātās: ſed boc p[ò]t eſſe et alio accidente: q[ui] b[ec] p[er]p[er]tās boc n[ò] apperſit. 6. Postea Ago rep[ob]at alios duos modos resol uentes p[ro]ſodationes in, butuſmodi p[er]p[er]tātās. 7. Primus moduſ est q[ui] p[er]p[er]tātās ſue actiua ſi/vres paſſua p[ro]pter qu[à] colera moueſt de tertio: in tertiuſ eſt virtus que alijs paribus ſemp[im]ſiller moueſt. ſed p[er]p[er]tās illa p[ro]pter qu[à] mouetur colera anteip[sa] ip[sa] colera tranſeat in putredines aut in p[ar]parado eam: aut in generando e[am] aut in reag gregando eam p[os]t primu[m] p[ar]o[ri]ſim[u] babet ſimi[li]t tatam velocitaſt e[u] q[ui] int[ed]it. aut in agendo: aut i patiende p[ro]pter qu[à] a[cc]idit q[ui] colera n[ò] eſt p[er]parata n[ifi] in tertio die: et tunc moueſt ad putredine, ſlegma aut citiua p[ro]pter ſua p[er]p[er]tātās p[re]paratur alioq[ui] trium modozu i[ct]o[z]u merito ſue p[er]p[er]tātās actiue vel paſſiu[e] boc intenden[tis,] i[de]o mouetur ſcoa die, et p[or]p[or]tationabiliter diſtur de melácolia. 8. Secuſus moduſ est q[ui] eſt p[er]p[er]tātāes acquiru[n]t in bis t[em]p[ore]ibus in cola in t[em]p[ore]medio inter primu[m] et tertiuſ diem, et non eſt acquisita n[ifi] in tertia, et in ſlegmate eſt acq[ui]ſita in ſcoa, in melanolíola in quarta, 4 c[ui] ſunt acq[ui]ſt tertu[m] mouetur materia ſue fuerint p[er]p[er]tātāes actiue ſue paſſiu[m]. 9. ſed bunc ſm modu[m] d[ic]it eſſe ovinu[n] nam op[er]tet aſſignare cauſam p[er]ſodice a[q]c[it]ionis p[er]p[er]tātātās: et illa erit cauſa p[er]p[er]tātātās de qua nibi[que] babét p[er] bunc modu[m] dicere n[ifi] redeant ad alip[que] modu[m] de dictis. N[ò]

Fuerrois.

Ago in gétliſ.

Algonis ip[ro]batio.

De ſebribus

aut d[ic]it Bentilis q[ur]p[er]p[er]tātās acquiratur in bumove c[ui] certis circunſtan[ti]ns. ſ[lo]ci q[ur]tatiſtis et virtutis corpiſ et n[ò] aliter: ſic ut etā medicine ſolutue acq[ui]nt p[er]p[er]tātān[ò] non in quolibet m[ò] br[ò] nec in qualibet q[ur]tatiro[n]te non e[que] d[ic]at t[ale]s p[er]p[er]tātāt[em] acquirit et acquisita eſſe ſol[u] quando inſept burmo[] mouerit: nam t[unc] op[er]t[er]et q[ui] p[er]ſe d[are]t causam quare in tertia die acq[ui]t colere et non flegmati. ſed vult exempli g[ra]. q[ui] in t[em] p[ri]mi paro[xi]ſimi terliane acquirit aut in colera aut in mébriſ p[er]p[er]tātās que q[ui] n[ò] babet mouere de ſe ſcoa die, ſed in tertia, et boc p[ri]mi eſt imp[ro]bat[ui]. T[em]p[er]terea ſi mouetur colera ſcoa die n[ò] eſſet c[ó]dra inclinatión p[er]p[er]tātās: c[ui] t[unc] n[ò] eſſet ta[l]is p[er]p[er]tātās: cutuſ oppoſitu d[ic]it B[ent]ilis. P[ri]mo ergo patet ex dictis q[ui] b[ec] n[ò] eſt mens genti: c[ui] d[ic]at b[ac]p[er]p[er]tātān[ò] n[ò] appertere mouere die ſcoa. N[ò]ec aut p[os]titio d[ic]it q[ui] ſi alia eſſent paria: ita moueret in ſcoa die eſt ſic in tertia. Iaſta vero p[os]titio ſupponit falſu[q] q[ui] trutes naturaliter mo[tie] appetant mouere certa velocitate n[ò] mar[io]ri. nam t[unc] ſine dubio[n] non ſequeretur q[ui] dato va cuo simpliciter p[os]titu[n] in tillo mouetur in n[ò] t[em]p[ore]. c[ó]tra A[ri]ſto, t[in]i, p[ib]ſico[pi]. 7. Auer, com[é]to, viij, et patet c[ó]sequētia, q[ui] ſi virtus grauſ aut l[em] uis simplicis n[ò] apperteret n[ifi] terminatā veloci[tatem] et n[ò] maſo[tem]: t[unc] non op[er]t: q[ui] v[n]b[em] n[ò] eſt resſentiā inſinua[vel] velocitate mouetur. 8. Q[ui] ſequitur ſcoa q[ui] velocitas motus non ſequitur p[os]p[or]tatione potenti eſt ac resſentiā ſi com[é]ſum, 9. q[ui] p[ro]p[or]tio velocitate in motibus non eſt ſicut p[os]p[or]tio p[or]p[or]tationu[n]. Et q[ui] moueſs mané[n]es idez et resſentiā mino[n]q[ui] e[n] cauſa diuerſitatis ve[loc]itatis et t[ard]itatis, et in ſumma doctrina Artiſto de velocitate c[ui] t[ard]itatiem motus p[er]ſi, q[ui] Z[er]tio b[oc] dato ſequeretur q[ui] ab ead[em] p[er]p[er]tātāt[em] il la colera citiua[m] mouebitur ad putredinem que eſt magis p[or]p[or]inqua termino diſpoſitiſo[n] p[ri]mi p[os]p[or]tationis cauſis ſuſſicientibus ad b[ac]motu[n]. Lun er[go] c[ó]ttingat vnam colerá in duplo plus p[or]p[ini]n, q[uare] q[ui] aliam ſtabit faciplus vnam mouerit in ou p[lo]: citiua[m] alia ad paro[xi]ſmandu[n]: ſic in die ſecu[n] da: et non in tertia. 10. Quarto ſequit q[ui] totaſis colerá inuenda in c[ó]p[or]tēp[ore] p[ri]mi paro[xi]ſimi q[ui] n[ò] ſuit mota ad putredinem in p[ri]mo paro[xi]ſimo moueſt in ſcoa: q[ui] in tota acq[ui]t p[er]p[er]tātās q[ui] boc modo p[ar]pat: vt in tertio die moueſt ad pu[ſ]trediné, ſed b[oc] eſt k[al]fum: q[ui] t[unc] n[un]q[ui] tertiana vel quartana de colera vel melácolia naturali ou raret ſvtra paro[xi]ſmos duos: n[ifi] p[ro]pter noua ma terſe regeneratione cum tota materia reſidua in ſcoa paro[xi]ſimo remoueſt. 11. Q[ui] ſequit q[ui] n[ò] to[t]a materia reſidua e[u] v[n]fo[mi]s: nec eque vicina il li diſpoſitiont: c[ui] qua moueſt ad putredinem: ſed aliqua magis vicina alioq[ui] minuſ, i[de]o illa que magis parata eſt citiua[m] mouebiſt: vt p[uta] in ſcoa paro[xi]ſimo que vero min[]t: t[ard]ius: vt p[uta] in tertio. 12. T[em] contra ſequitur q[ui] multotentiſs in talibus caſibus non remaneret materia p[os]t primu[m] que mouetur vel paucitſima: ſic ſepe p[os]t primu[m] pa[ro]xi]ſim[u] nullus ſeq[ret]ur, et ſepe ſecundus eſſet mi[n]or: p[ri]mo culus oppoſitu notat experientia v[oc] ad paro[xi]ſimum status, et consequentia p[ater]: q[ui] ſe materia eſt v[n]fo[mi]s, aut ſaltem non tante diuerſitatis quin p[os]tit eſſe facta p[re]paratio in tertio aut quarto paro[xi]ſimo. 13. Et ſi d[ic]atur diu[er]itatem eſſe tantam vt non p[os]tit eſſe facta p[ar]paratio n[ifi] in plurimis paro[xi]ſimis: t[unc] ſe/q[ui] q[uitur] quod ſecundum varſetatem diſpoſitatem materie erit

Auerrois.

Artiſto.

Secundus

materie erit varietas temporis mori. Et 5nr qbec diffomiras est causa periodicationis nò pprires per quâ pinnue iet mori? fikis alijds deductus. Tserum quia credo bas duas opiniones a veritate declineare et vtriusq[ur] rationes còtra alterâ militare sequam opinionem infra scriptâ: 5q vt mitbi videc: est vitari et mentibus auctorei còformiorum.

p:elupposita.

### Premitto ergo
pmo q bûori vnicius?  
q immo vnicius? mitco sunt a natura tributa ad lui tutelam conferua tionem: et ad refestendu causis corrupentibus. natu ra emi sicf dat.elle ita dat conferuantia esse. nec autem mixtis attributa sunt forma substatialis còplexo et propsetas specifica. Ex quibus infer tur q: propsetas specifica bumoizibus attributa non est ordinata ad motu bûo:is extra locum suñ naturalem. necq ad ipsozum putrefactiones, sicut nec còplexo nec forma sua. Lui? tam oppositus Gentilis affirmat: cu: vicat colere inesse proprie:et taté qua mouetur ad periodicandu de tertio in tertii. et flegmati prop:retaté qua mouetur quòtidie:et melancolie de quarto in quartu. Ex qb[us] sequit bis bumoizb: esse datas ppietates qbus moueant ad putredine: et extra locu suñ naturalè. Isequitur scò, formas substatiales eorù simiter ordinari in lui corruptione: cu forma substatialis vta:q: prop:etate specifica: et similiter apopleione tâq: instrumètis. Si ergo instrumèta qbus forma vititur tendat in bumoziu corruptione vide tur multo magis forma substatialem eorù tende re in ipsozum corruptione: cu instrumèta ulla agat a forma directa.boc autem est oino absurdum. I: et doc premiffo sequit q: propsetates specifica: sicut et p:plexiones sunt refiltères piodicationib: bumozi: cum nò possint piodicare nifi moueant ad putredine et extra locu suñ naturalè: quòzum vtrius probibet forma substatialis cu: instrumen tis suis intèdens bûozù còseruationes. I: premit to scò. q: velocitas motus et actionis insequitur p:ozpositione a gentis ad paſsum.vii. p:biſicòs. còmento. xxxii. vii: inquit Lòmè. Aelocitas ppiita vnicius: motui sequit exceſtio potètio moto:is ſu/ per potentiá moti. Ilam p:ozpositions velocitarù in motibus sunt sicut p:ozpositions p:ozpositioni po tentiari ad suas refilletias. et còmento. lvi. inq:it. Aelocitas motus quâ babet totu: motu ad totus motorè est ſin exceſtum p:ozpositionis potètio moto ſu/ ſup potètia moti. Ex quo sequit q: state pitate et parte agentis ille bumo: citius mouebitur ad periodicandu: cuili refillentia est mino: Li: er go ex quotidiana experientia manifeſtus ſit: et de intérione auctore: ſupertus offeſum ſuit sanguinè facere febrem d'tinuæ. fla quotidianà. coleraz terianà. melancolià quartanà. sequit q: ſtante pita te ex parte caufaz mouenti: ad putredine: et alio rum paritate ſuppoſita fanguis cu: ſua forma còplexione et p:pietate minus refiſtet ceteris bûoribus causis putrefaciétibus. deinde fla. deinde cola. deinde melancolià: et 5nr bi bûores ſin bûc ordinè refiſtát forzius vnus altero causis mouëti bus ipſos ad periodicandu. p:pter q[ui] accidit ſin varias p:ozpositions caufarù mouenti: ad bozum bumozi: refiſtientà: vt ſin plurimù fanguis faciat còtinuæ. flegma quotidianà. colera tertianà. melancolia quartanà. I: Dico notàter ſin plurimù. non emi est imposibile:imo quandoq[ui] accidit p:pter varias p:ozpositiones mébrozù et bumoizum bos bumozes: et quèlibet eorù posse qua cùnq[ui] p:riodo periodicare. Latitudo emi virtutis mébroz

Putri.in vniversali. Fo.xlvii.

est valdemagna cum possit remitti ad nò gradu. I: Similiter latitudo quàtatis bumo:z posſit re mitti ad nò quatu: et certi est q[ui] debilitas est ca p:repositiòs paroximo:zum perlotod. p:ma.tiii. tractatu scò de differiţiis febri:z. Similiter mul titudo bumo:z accelerat periodicitionem pauctas retardat. p:pter q[ui] accidit colerà multa quòs tidie pducere pa rorixmos omnino conſimilesvtr nò possit affirmari dupliſe eſſe tertanà. sicut alt: quando p:pter multitudinè et, p:piquitatè ad cor facit caufonè. Et ecòtra p:pter paucitatè et groſſi ſitie de quarto in quartu. et melancolià aliquado facere quintanà et sextanà. Et ſanguiem febres periodicas: ſcòm varias p:ozpositiones mébrozum mittentium et recipientium: sic non ſolum acce lerari aut retardare paroximos colericos intra latitudinem tertie diec. Et ſimiliter de ceteris cauſis tam mouëtibus q[ui] refiſtibus in colera et vno quocq[us] bumo:z posſet exemplificari. Attamèt vòctum ſuit ſin plurimùита est q[ui] ſcòmvarias p:ozpositiones et p:ozpositions caufarù mouenti: ad busmo:z refiſtentes ſcòm fuas formas complexiones et p:pietates ſiunt paroximationes de q[ui] suprza.

### Bis premissis

fit bec pmo conclusio. ad falandum: caufas determinate piodications est neceſſar in vno: quoq[us] bumo:z ponere forma:z subſtantialem ap:pleionalè et, p:pietate atè specifica:z refiſtente caufis mouenti: ab piodicatione vel periodicandu. I: ſtati còſclusione quatu: ad primà parté p:obat octo rati oniones deducte p[ro] parte Bètilis. I: Quatum ad scòam partè. q[ui] butu:z modi caufe ſint refiſtentes t nò actiue butu:z modi piodicationis. p:robat pmus pmisſum necnò ratiòs adducte p[ro] parte Ago nis. I: scòa còclusio ſcòm varias p:ozpositions mébrozù mouenti: bûores ad periodicandu ad ip:zù refiſtétas ſiunt p[ro]iodi determinate viderè. I: p[ro] declaratio: butus c:òclusionis et sequenti: est ſciendu q[ui] caufe mouentes ad periodicandum ſunt virtutes expulſue mébrozù ſtimulate a p[re]ſentia bumo:z ledenti: sua multitudine aut ma:litia manifeſta vel occulta p:pter quod mouentur ad expellendù eos. aut de intra venas ad extra ſi:cut in interpolatis. aut de venis majorib: ad mi:nozes: sicut in continuis. I: alliquando in ca:unt ſunt virtutes attractiue mébrozù p[ro]pter dolores aut ſupera:uà caliditare in eis exſistentè aut abſolutà aut determinati modi ſiue p:piotetatis. Et boc modo caliditas derelicta in mébis exterroſibus poſt primum porixmù terſtiane est cauſa vt aggre getar noua colera p[ro] ſequenti paroximo: et non ſta neq: alius bumo:z. I: alliquando in cauſa est p:ozpositio mébroi: generàtis materià. ſiue vere ger: neret eà:ſicut epar. ſiue mébro:z illud generet coru:ndo p[er]endo vnù bumo:z in alium. vtputa sanguinè in colerà vel melancolià. et boc modo membri: alia p[re]ter epar. p[re]pter malam p:ozpositione in eis exſi:ſtente generant bumo:z corumpendo vnium bu:morem in alijz. Et ad bas reducitur acuitas ſenſus membri: non tolerantis p[re]ſentiam bumo:zis no centis. Et enim cauſa vt acceleret paroxim:q[ui] sicut ſenſus eius obtusio est cauſa tarditatis. I: ſte ergo ſunt cauſe ſe tenentes ex parte membrozum mouentes ad p[er]iodicationem mediate vel im:mediate. I: Caufe autem principales ſe tenentes ex parte bumo:zum ſunt refiſtènia ne bumo:zmo:uueantur extra locum ſuum naturalem: et ne pu:treſkant. et ſunt eorùm forme complexiones et p

An latitudo quàtatis bumo:z quàtatis bumo:z posſit re: mitti ad nò quatum.

Bcct: opinio.

Agonis opti:
nto.

Questionis de
claratio.

["Tractatus", "De febribus", "prietates. Et ad bas reducitur multitudo et paü\ncitas: grossitie s et subtilit ie: visco sita & eius o\np果 utio: inter quas grossitie s paucitas et viscofi\ntas sunt causa tarditatis porfimi. Opposita acce\nlerant eos.", "Nuid attedat\npenes velocita-\ntes et tardita/\ntes motuum.", "Erboe notato et sòdo premitto faci/\nliter deducitur clu-\nsio. Mâ vniuer saliter velocitates et tarditates mo-\ntuum iuxta sòm premitluz insequitur proporzio-\nnes caufarû mouëttü ad suas resifletias: fed pio-\ndi duerse sunt motus büoz diuerfificati in vel-\ncitate et tarditate aut eos insequuntur, ergo pio-\ndi duerse insequitur duerfas proporzio es cau-\nfarû mouentü ad, bumozu refiftentias, fed cau-\nfe mouentes iuxta notatü immediate precedens\nsunt ipfa membra fîm varias ipfozum dispozitio\nnes. Igitur ſim varias dispoſitiones mébroz mo-\nientü bumozes ad periodicandû ad ipforz reſi-\nſtětias ſient perodi determi nate. CLoretarii,\npopter minorem ppozio nê mébrozû mouentü\nad refiſtentia melancolie qua ſit in alijs bumozı-\nbus ſim plin tardizplo didat. deinde colera ibid-\nvelocius flegma. Sanguis autê poſſip putrei i/\ncepit faci ptinu donet finiat. J. Tertia coluſio\nſim varias ppozitiones caufarû extrinfecarum ad\nbumozes refiſtentes ſeu bumozu refiſtentia ſunt\nfrequenter perodi indeterminate. Ile concluſio\nclara ê tum er quotidianâ expeſtia, tu q[ui] cæ ex-\ntrinſece multo maiores recipiunt varietates ſuffi-\ncientes ad periodicandû qua membroz o ipposi-\ntiones. Quapopter frequêtius accidit vt ſim ea-\nrum ppozitiones ad bumozu refiſtentas ſiant pe-\nrtod u in determine quo ad die qua ſim proporzio\nnes Dispositionu membroz u ad bumozu refiſten-\ntias. et bic loquoz de periodo imporſie ſumpta\npro quo cùcq reditu ſeb. C. Quarta coluſio, expe-\nrientia inuentu eſt fanguine ſim plurimum facere\ncontinua concluded. Kla quotidianâ colam tertia-\nnam. melan colia quartanâ. Nam ois notitia me\ndicinalis inuenta eſt ratione aut expeſtia ſco\ncanone. c.ij. et primo metapb. Lum aŭt buſuſmo\ndi non poſſuit cognoſct via ratiocinatojs opus\neſt vt expeſtia inuète ſint: fed mno: eſt manife\nſta: cum buſufmodi ad periodicationu principa-\nles cauſe ſint occulte. ſ. ſorme buſuſmodi comple-\niones et p[ri]eſtantes, nec non proportiones mem-\nbrozum ad buſuſmodi refiſtentias: que via ratio/\ncinij cognoſct nò poſſunt. J. Quinta coluſio, p[\nprzetares individuales in mébis ſunt quandoc\ncauſa determinarû periodorù. J. Janc conclu-\nsionê p[ro]bat quinta ratio ſupra ſcripta facta pro-\npe tæ affirmatua [q]uitonis de duab? tertianis: q[ui]\nſc e babet q[ui] paroxifmi p[ri]me tertiane corſpon-\ndet ſibi inutice. Et ſimiliter paroxifmi ſco ſibi in-\nuicem in borâ inuactionis duratone intensione et\nmodo terminatiojs. non aŭt paroxifmi ſco e coz-\nrespondent paroxifmis p[ri]me: q[ui] nò eſt nifi pro-\npter individualem p[ri]zetatem in mébis q[ui] ſunt\nminera putredis materie p[re]me tertiane q[ri]p[ze]\ntas iduidual reſpicit materiаp[re]me tertiane ſicut\np[ri]zietas iduidualis materie ſco e tertiane reſpi-\ncit materiâ ſco e tertiane. J. ſimiliter iſte p[ri]p[ze]\ntates iduiduales remanent in materijs colerit-\ncis que ſiant ſub forma cauſe anſitis, quapopter\nvnaqueq disponik pro sequenti porſimo ſim exi-\ngentiá p[ri]zietatu ſerlitaru in p[ri]mis porſimis\ndonec finiatur. J. Lôtra p[ri]mâ conclusionê arguit.\nP[ro] ſeruandis cauſis periodicationis nò eſt\nnecesſarii ponere p[ri]zietatê ſpecifi caq[ui]z. Igt[ui]c.", "Caufe indiut/\nduales ſiue spe\ncifice.", "antecedens multipliciter p[ro]batur. p[ri]mo. qua-\noë effectus apparentes reduci poſſunt in com-\nplexionê et forma subſtantiale, non eſt autem bo-\nnum multiplicare entia ſine necessitate. J[sc]o.\nqua buſuſmodi non eſt ſubſtantia nec accidens.\nquare non eſt ponenda. ſed q[ui] non ſit accidens ar-\nguitur: qua terto c[opl]onu Balenus dicit ea na\nturam et vnueram ſubſtantia. complexionê vero\neſse ex quatuor elemêtis. et moyſes in epîſola de\nregi. ſanti forma ſpeciſica eſt tota exſentia. i. ſub-\nſtantia: non ſimpler q[ui]ſas. J. Prierea q[ui] non de-\nſtritur deſstructis accidetib[us] eſt ſubſtantia. talis\naŭt eſt forma ſpeciſtca: eo q[ui] moriuo tyzo adbuci\ncarne eius remanet forma pluiri aſiuli p[em]pti-\nua. Nò vero non ſit ſubſtâria arguitur. nam terto\nanimali d[ic]it attractione fieri p[ri]zietate et q[ui]z-\ntate. J. Prierea q[ui] sequiſt applexionê eſt accijs: eo\nq[ui] aducit enti in actu: q[ui] autê ſic aduenit forzitiu\neſt naturam accidentis: ſed forma ſpeciſica poſt\ncoſplexionê aduenit penes Autic[em]. J. Contra ſcoqz\ncoſclusionê arguitur q[ui] nulla eſt assignanda deter-\nminata perſodus reſpectu alícuus bumozis: im-\nmo q[ui] q[ubit] p[ot] infinitis p[ro]dicare p[ro]dis. ûns\nſalum: et coſequëtia p[ro]batur. q[ui] p[ro]pozio caufarû\nmouentü ad bumozu refiſtentia p[oteſt in infinitu\ntum variaſt: cum poſſit virtus in infinitu remitti.\nſimiliter ſiante virtute p[oteſt bumoſis refiſtentia\nminut in infinitu per deperditionem quâtitatis.\nJ[sec]udo. ponamus refiſtentas melacolié q[ui] ſat\nſub forma cauſe antecedens paulatim augerit p[ro]\nacquifitionê groſſicet aut viscoſtatis: donec i fi-\nne menſis ſit equata potêſte mouêti ad periodi-\ncandú: et tunc sequiſt cum p[ro]pozio potêſte mo-\nuentis ad refiſtentiam remiſtã ad nò gradum: q[\n]p\n[ti]n\n[ti]n\n[ti]n\n[ti]n\n[ti]n\n[

Secundus

Fe. put. in vniversali.

Fo. xlix.

Responsio ad rationes.

ut sult deductus in ratibus contra secundâ clutionem. Cōra quartâ clusionem arguitur, sequitur φ colera deberet velocius moueri ad periodicandum φ flegma, cōsequentia probat: quâ ante paritate ex parte cause mouëtis colera minus, restit uti φ flegma, tum quia calidioz, tâ quia subtilioz tum q[ui]n? visco: et tandem φ magis acuta plus stimulâs expulsiuâ. P[ro]creatae sequit quâ sanguis deberet tardius moueri φ colera, tum quia viscosi et grossioz, tum quia minus acutus: minus fit mulans expulsiuâ, tum quia natura de eius cōfer/uatòe est magis sollicita. C[it]uto cōra viltimâ cōclusionem arguit, si propeletates individuales essent causâ periodicitâs sequeretur vnum gen? fecit: n[ot] posse in altud permutari, cōsequentia cōtra experientia: cum videamus sanguineâ, in cole/ricam: necnon flegmaticas et colericas in quartanas permutari, c[on]sequentia facile deduct potest.

Ad rationes suadentes cōtrarii deter minationis nofre respon[do]e. J[ad] primâ negâdo afflumpti, in formas, emi substatiales nullus effectus deduct potest imme/diate cum ipfa fit subfâtia cui n[ib]il est cōtrarium omnis emi actio est inter cōtraría. N[ec] etâ in c[]plexione effectus apparētes reduc potiunt ficut atracio ferri in cōplezione magnetis cum multa, f[uit]t filia magneti in cōplezione que n[ot] attra bunt ferrum: et eo magis quia inuenitur magnes que c[om] vnam extremitatê attra bit ferrum fecui/dum altam fugat ipsum, quam diuerfatice difficulti/e est reducere in cōplezione aut in propeletatem n[ti] forte indiudualē. Item M[ef]ue in de consolatio medicinarum cap[.]primo vult virtutes medictarum soluentium eligido effe propeletates specif[ic]as; et in proposito nostro qu[o] colera poterit tardius mouert seu periodicare φ flegma: c[ui] ba beat valde plures manifestas c[as] velocitand[ie] per r[od]icatione φ flegma: ut p[ts] c[on]derât. J[ad] fecundum dicendu: φ alíqua forma specif[ica] est subfâtia: c[ez] illa que dat effect: et per quâ res est id q[od] est. alíqua est accidens que propeius dicitur p[ro]ipfae specif[ica], because autê est vna ex potentijs f[or]me, propeerea inest omnibus indiuduis vni? speciet. lic[es] alíqua aduentat enti in actu c[om] exigen/tam c[ō]plezioneis, aliter difficile effet saluare qu[io] moriuo tyro in carib? eius remanet propeletas plurius animali interëspita que pr[imo] erat, bic entem aperte c[ō]cludit ipsam n[ot] esse forma substanzialem necq[ui] eius potentiá, destruere emi corupta forma subfâtiali etus, necq[ui] est etus materia cum ipfa de se nullus fit actiutatis, quare relinquit[que] fit accidens aduentes c[ō]posito. Et ex bis: p[ts] so luteo ad reliqua argumêta cōra banc. c[ō]clusione, et qu[io] autozes n[ot] sunt pr[ar]trari: qu[io]z aliqui ponunt esse subfâtá: aliqui accidens. J[ad] argumêtu p[ri]mu cōra secundâ c[ō]clusione neget ad q[od] deductur: nec p[ot]r aliquis bumo: in finitis periodis p[ro]dicare: et p[ir]negatur pro]positio causar[ui] mouëtium ad refiitiam bumo: su sufficientes ad periodica tionê polit in in finitis variari, nam lic[es] polit bu mo: dominu ad n[ot] quantu: n[ot] tamê quelbet par ua quantitas erit sufficientis ad periodicandum.

C[it]o] fecundu argumentu contra eandem concluſionem conceditur ad q[od] deducitur: c[es] p[ar]orati/mi continue retardabatur: sed negetur reliquius ad q[od] deducitur. c[es] p[ar] fecuclus erit quintanus, tertis f[ek]tanus c[es] f[iet] enim postpoſtio paroriximorum intra latitudinem quarti diet: sed n[ot] f[iet] diuerſa periodicatio: et conceditur vlerius q[ui] in in finitus

tarde mouebitur alíqua pars melancolie. Ex quo tamen n[ot] sequitur p[ar]oriximus in infinitu tar[d]abitur. Et confirmiter ad confirmatione conce/ditur paroriximú posse continue anticipare. J[ad] tertiam ratione contra eandem conclusioné nega tur ad quod deducitur: necq[ui] in cauſa soluz est et rebe rogenitas materie imo multitudo eius, dato emi q[ui] tota materia est vniformis: n[ot] potest tamen virsum expulſiuâ totuq[ui] vnica vice mouere, magis emi refiit multa φ paucâ. J[ad] ratione contra tertia conclusione negetur afflumpti: immo dicitur q[ui] vareſtates causar[ui] extrinsecar[ui] sufficientius ad pe/r[od]icandu: ſunt multo matozes φ varietates cauſarum inſtrinsecar[ui] sufficientius ad periodicandu nec alique extrinſece: aut inſtrinſece sufficientes ad periodicandu posuſt in infinitu variari varieta/tibus sufficientibus facere diuerſas perſodos c[os] diem. J[ad] responſoné contra quartas conclusio/nem respondeq[ui] p[ar]atumcuq[ui] colera merito qua litatum manifestar[ui] ſit facilis mobiliis ad perio dicandu: tamen ratione propeletates ſpecifice magis refiit φ flegma. J[ad] fecundu contra eand[ex] conclusioné dicitur q[ui] sanguis ratione qualitatus tâ manifestar[ui] φ occultar[ui] est paratissimus inter omnes ad putrefactione p[re]cipua c[um] putrefa/cio inceperit in alíqua parte eius: lic[es] n[ot] ſit para t[io]z ad motum extra locum propeiti propeerea fa[ci]t timuâ: n[ot] periodicâ. Nec obſit q[ui] natura ſit de eo magis sollicita: incoande n[ac]s putrefactioe in alíqua parte facile p[ro]cedit ad reliquias. J[ad] rationem contra viltimâ clusiones negetur ad q[od] deducitur, nam q[ar]tumcuq[ui] propeletates induidua lis ex alíquo buôre putrête derelicta ſit causâ mo tus ſimilis buôzis ſtantis in venis ſub forma cau ſe antecedentis, tamen ſi ſille bumo: verteretur in alud genus bumo: periodicare bumo: ex p[ri]gentus c[om] exerigentia propeletatis ſpecifice ſibi acquifite ad intellecr[ui] p[re]ſcripti: et n[ot] fecuclus exerigentia propeletatis individualis ex pr[imo] bu/more putrête derelicte. C[rationes] aŭt ſuperſus adducte p[ro]opi. Centilis non procedunt contra banc determinatione: immo ſunt p[ro] ca: et plures earum p[ro]bant conclusiones p[re]ſcriptas. Si/militer rationes adducte p[ro]opi. Agonis n[ot] p[ro]cedunt contra banc determinatione: ſed ſolúmo/do p[ro]bant q[ui] n[ot] datur forma specif[ica]: necq[ui] p[ro]p[ri]etaſas occulta ſpecif[ica]: aut individualis: acti/a ut a passiuâ que intendat mouere vno tempore et non alio.

Rônes géttilis et Agonis.

Ego aŭt n[ib]il boru: p[ono]f[ed] p[ono] bm[oi] formas et propeletates refições bis motib[que]. Et p[ono] virtutes et dispônes mébroz[que] effe cauſas mouëtés bos bumo: es ad periodicam dum. Et c[om] varias p[or]poſiones boru mébroz[um] mouentiu ad bumo: s[ui]t mouëtur ſteri diuerſas perſodos. Et bec op[into] p[on]aſt oibus doctorib[que] et auto: ibus scribêtibus in b[ac] materia ſue resſol uant bm[oi] morus in mébroz[um] varias dispônes ſicut Bal[que] ſue in bumo: cum varias dispônes ſicut Aui. Et aliiq[ui] p[er] Bal[que] reliq[ui] autores et doctores Qua pp[er] y[ef] dec opt[ati]tati p[ro]formi[que]. Mâ y[ui] oia c[ō] ſonant: faldo c[ito] diffonat veru, pr[imo] etbico[que]. Et ſic deſ auxilio ſet kint butus queſtionis difficilis. J[sermo] vſſis. De ſignis ſeb. putredin[s]. Lap. ii.

M[erc]ulan[ie] opt/nio c[ō]tra géttilis et Agonis.

Ignificant febres putredinis adjuentus cauſarum antecedentium eas: et propeie quando non est in eis cauſa pr[imit]iuâ.

B

## Tractatus

In capitulo precederit aut. possit caufas putre
dinis nec non caufas diversitatis feb. putridarus.
In hac parte luxta rubricâ pontit in generali signa
feb. put. et babet dec parvis tres partes. In prima
facit illud qô dictum est. In scôa ex oibus signis et
accidêtibus collectis ponit generalè modû signis/
ficandi eorum. Tertio ponit caufas quorundam ac
cidentiis. scôa ibi. (Scias q acceptio.) in princip.
quartii cap. sequêritis, tertia ibi. (Morissitplato.) in
princip. texti cap. Prima iteru in duas. In prima
vt dictis est: ponit signa fe. pu. in gnali. In secûda
signa quibus inter se distinguitur. scôa in principalis
sequentis capituli in continua. Dac capituli
primo babet duas partes. In prima ponti tre deo/
cim collectiones signozú que patebunt diccurren
do per textum. In secuđaponit duos cau. scôa ibi.
( Et scias ) in fine capituli. Tria collectio signo
est antecessio caufarû febrû putridarû: sive it
le caufe sint corporize sicut opitlationes repletioſes
cacobchimie: sive fuerit in corporize: sicut cibus,
t potus generatut mali ebimt et reliquum regimè di
ſponés ad feb. putridas abſons antecessione caufe
primitue de proximo que veriſimiliter potuit eſſe
cauſa effimere. Sicut exercitiu forte et similia: et hoc
est signu tatis efficax feb. putride. Posset tam er/
poni aduètus caufarû antecedenti. Id est corporare
difſtinctarû còtra caufas primitivas: et prie
qûn non est cauſa primitiva q veriſit fit cau: effimere,
quereret utrum feb. pu/
trida posuit eſ abſons. c.
T. Decendit potest est abſons cauſa primitiva
antecedente: sed non potest eſse abſons cauſa con/
functa. E ôtra posibile eſt bumo: re putrenté edu
cui ſumul cum vaporebus ſuits. et tam remanere ca
lidiitare kientem in corde cum no subito corumpa
tur. ergo etc. C Respòdetur quficut no subito corru
pitur caliditas erithés in corde: ita bumo: putre
cum vaporem? no subito educitur. vnde fi aliquid
caliditatis in corde remanebit educto bumo: ze pu
trido cum vaporebus putridum illud est ita remissum vt
non sensibiliter ledat operatioſes. T preterea da/
to qufenſibiller lederet operatioſes no debet dicti
febris cum ad eſſe febris requirat caliditatem ac/
censam eſſe in aliqua re que fit in corde: ſue fit cor
dis subſtântia quanti ad ebícitas ſue ſpùs quanti
ad effimeras ſue bumo: aut vapò quantu ad bu
moriales. I doc tam e: ſuperius in diffinitiòs deca
ratione ſufficieter diffusum ſuit. aliter em: ſequer/
retur q: cuicuiq: febriz eſſet coniuncta bumo: zalis et
effimera cum in omni ſebre fit, necessarit: caleſierr
bumo: e: coridis et ſpùs cum ſit facilius bec cale/
ſacere qua: coridis subſtantiâ. Sed licet in omni ſe/
bze caſseffant: non tamen in omni ſebre babent ca
lidiitatem fixam.

An febris pu/
trida posuit eſ
fine cauſa.

Quod si quis
reueret utrum feb. pu/
trida posuit eſ abſons. c.
T. Decendit potest est abſons cauſa primitiva
antecedente: sed non potest eſse abſons cauſa con/
functa. E ôtra posibile eſt bumo: re putrenté edu
cui ſumul cum vaporebus ſuits. et tam remanere ca
lidiitare kientem in corde cum no subito corumpa
tur. ergo etc. C Respòdetur quficut no subito corru
pitur caliditas erithés in corde: ita bumo: putre
cum vaporem? no subito educitur. vnde fi aliquid
caliditatis in corde remanebit educto bumo: ze pu
trido cum vaporebus putridum illud est ita remissum vt
non sensibiliter ledat operatioſes. T preterea da/
to qufenſibiller lederet operatioſes no debet dicti
febris cum ad eſſe febris requirat caliditatem ac/
censam eſſe in aliqua re que fit in corde: ſue fit cor
dis subſtântia quanti ad ebícitas ſue ſpùs quanti
ad effimeras ſue bumo: aut vapò quantu ad bu
moriales. I doc tam e: ſuperius in diffinitiòs deca
ratione ſufficieter diffusum ſuit. aliter em: ſequer/
retur q: cuicuiq: febriz eſſet coniuncta bumo: zalis et
effimera cum in omni ſebre fit, necessarit: caleſierr
bumo: e: coridis et ſpùs cum ſit facilius bec cale/
ſacere qua: coridis subſtantiâ. Sed licet in omni ſe/
bze caſseffant: non tamen in omni ſebre babent ca
lidiitatem fixam.

Et pulsus et anhelitus cuius còstrictio
eſ velor: quoniam necessitas ad mundifican
dum est vehemens valde.

Signum putri
darum febridi.

T. Secuſa collectio ſignoz putridarû eſt velor: cò
strictio pulsus et anhelitus ppiter necessitatê ve/
bementê mundificadi cor: et arterias a ſumis et va
poribus putridis. P: qu: cut? declaratiò eſ ſcien
dum q: signu apud Gal. p: io de differêtijs febridi,
viiij. ca. Est valde pro: p: ti cum còueniat omni pu/
tride et ſolum tali. Inquit em: Prop: ti vero et inſe
parabile generis earu que in bumo: ?b accendu/
tur febridi eſt velocitas fitioles pulsus. Et cum an
belitus currat curfu pulsus idem erit iudicium de
ſitole anhelitus. Unde ſuperius Aut. in caplo de

## De lignis

ſignis effimerarû quibus distinguitur ad alijs ſe
bribus inquit. Et cum ambigus fit tibi pulsus et
constrictio eius ſcias et anbelitu. I: sed vt rollan
tur instantie que còtra doc dictu: Galeni fieri con
ſuenuerit qu: aut. sequit e: ſciedum q: fitolè ſue
ſtrictionè pulsus et anbelitus eſſe proprii: et in/
separabile ſignu: putridarû: et qô: còueniat omni/
bus et ſolis putridis potest quadrupliciter in telli
gt. I: Primo q: fitioles ſit velor respectu têperate
ſitioles et boc modo non est proprii: ſignus putrida
rum cum còueniat plurumis effimeris et ebicis in
quibus multiplicârur fumt plures aut acutioſes
q: in corporize têperato: quare necessarîi est, ppiter
eorum expulſione fitolè velocitarî in cóparatione
ad fitolè têperatâ. I: Secundo q: fitioles ſit velor
respectu ſitioles dispositiòs naturalis, et boc mo
do etâ: non est proprii: ſignu: febrû: putridarû: cuż
pluribus ebicis et effi. conueniat fitolè eſſe velo/
cioem fitole naturali ppiter fumos plures et acu-
tioſes multiplicari et actione caliditatis ſebicis
quâ têpore sanitatis. T: Tertio q: fit velor respe/
tu diſtolis euſi de pulsus et boc mo est proprii:
ſignu: putridarû: vt in pluribus. I: nam ſe: còm pluri/
m: in putridis est veloci: q: diſtolos; p:
patere: e: necessitatê mundificadi fumos quam
euentand: non enim còringit oppoftum ni: in ſe/
bze vebemêti: sicut caufon aut fibi ſimilis pendê:
a materfa colerica subtili: paucu pp: q: p: p: còtra cito:
ri in caibus ſimilibus qui ſunt pauciflimi: ſed in ef.
et etbî. ſe: còm pluri: m est maio: necessitas eventu:
di: q: mundificadi: q: vapores in eis multiplicati:
funt pauci et paru: acuti. I: et oppoſitû non acci/
dat ni: in paucis caibus: ſicut in corde têperato
aut bumido effimerate. Et quata apud medicos p:
positiones vere: vt in pluribus babentur p: o vn:
uferalibus: posſemus dicere apud medicos boc u:
gnum conjugre oibus putridis: et ſolum talibus.
I: Quarto modo potest dicti fitolè in putridis eſſe
velociozem q: fitioles in alijs: febribus eſſe proprii:
ſignu: putridarû: et boc modo est veru: vniversaliz:
ter. I: nam ſem per fitioles putridarû eſt veloci: q:
ſtole alio: ſi generu: ſebri: alio: partitate ſup
posita ex parte: corpor: ſebri: centi: et gradus intê
ſonis ſeb. in genere ſuo cum ſum. plures et ac-
tioſes multiplicati in ſeb. materialibus qua: in
immaterialib: . Et ſimiliter posita paritate ex par
e regiminis et extrinsecus occurrentium.

Sed contra
banc determinatione in/
statur. Nam: fitioles arte/
riarum ordinatur in cordis euentatione: cum per
eam impellatur aer frigidus in cor: p: io etus euen/
tatione. Et econtra diſtolos arteriarus in cordis
mundificatione ordinatur: cum per eam reciptat
arterie a corde fumos et a erem factu: inutiles. ergo
vbi est maio: necessitas. mundificationis cordis:
sicut in putridis diſtolos arteriarû debet eſſe ve/
locioz. Et econtra. vbi est maio: necessitas eunta-
tionis cordis ſicut in effi. et etbî. fitioles arteriarû
debet eſſe velociot. I: ad boc respòdetur q: fitioles
arteriarum ordinatur in multis fines. est enim fa-
cta ad: expellêdu: fumos malos et vapores malos
et a erem caledactum extra pozos: et ad expellendu
ſpiritu: vitalem in membra: et ad venas ſpiritus
vita: et. sanguinem arterial: et etiam ad impel-
lendum a erem frigidu: in cor: et ſc eſt ordinata in
multos fines: no tam eque principaliter. magis
enim operatur p: o como: p: p: o como: alio
ita q: ſupposito q: necessitetur arteria mittere in
cor: a: erem frigidu: et a ſe expellere fumos malos
Et ſint

Sitoles velor
respectu fitio:
liis.

Secundus

Feb. putri. in vninersali.

Fol.

Et sint iste necessitates ad modum medicorum equa
les magis conabitur arteria pro expellido fumus
in expellido arem frigidum in corri sfcistolabit
velocius sive propter necessitatati mundificandi infer
utiens nec necessitatati euenti ad corris no obstante qus
ad illam quodam modo ordinetur. ergo ad formam
argumenti respondo negetur confequit. licet
enim fistoles arteriarum ordinetur in corris cuenta
tionem: et diastoles in corris mundificationem non
tamen sequitur q[ui] ex istentie in corde majori necessi
tate modificationis qua euentationis: diastoles
arteriarum debeat esse velociot: qu[arum] fistoles im
mo fistoles arteriarum est velociot qu[arum] earuus diasto
les propter majorum necessitatate proprii mundifi
candi q[ui] euenti ad. Et similiter sequitur q[ui] fistoles
corris debet esse velociot qu[arum] diastoles eius vno/
quoq[ui]que membrozui inferutente magis com/
modo proprioq[ui] alioeno.

Laufe mordications.

T[est] et caliditas mordicatina uo suavis
sicut et caliditas effimere febris.

T[er]tium signum q[ui] caliditas putride febris est
mordicatina uo suavis sicut caliditas effi. T[ro]
quo scendum q[ui] mordicatio caliditatis ex quatuor
tuor causis contingit. primu q[ui] intensior. secundu
do qu[ia] velocius imprimens. tertio qu[ia] in subter
cito magis denso: quarto qu[ia] siccitat i cuncta.
Et quo sequitur propter bas quatuor causas ca
littarate putride esse morlacio: em qu[ia] effimere et
caliditatem et ubi inter bas medium.

T[et] plurim[us] quidem febriu[us] putredinis
antecedit halmeletetu. Et halmeletetu qui
dem est dispositio cui admiscetur caliditas
nò proueniens ad hoc vt sit febris.

T[he]s ponit quarta manerles signorum: vel col
lectio febr. putr. et babet bec pars quatuor: par
tes. Primo ponit qu[ia] quod nominis butus dispositio
nis significat: sed putrida. Secundo ponit quid
ret. T[ertio] declarat que: accidetia buic dispositio
n[ot] cœngantur. Quarto ponit quando incipit febris
posc banc dispositio: secuda ibi. Et alme
litetu. T[eria]tia ibi. Et associatur. T[er]tium ibi. (Lu
igitur accidit.) I[de] prima parte dicit q[ui] disposit
io antecedens scòm plurimù febrés putredinis
eft almeletetu et a Rasix. viij. continentis. ca[pi]. ii, yo
catur almeia aut almeidia. In hoc a parte defecti
bens eam dicit q[ui] almeletetu est dispositio cui ad
 admiscetur caliditas non peruenens ad hoc vt sit fe
bris propter paucitatè lesionis. Et quo textu alio
qui efficunt q[ui] almeletetu est quid aggregatum ex
malà complexione malà compositione malà vitita
te cui admiscetur caliditas nò perueniens ad hoc
vt sit febris propter paucitatè lesionis: sed fit sol
lum neutralitas febris infensibiliter ledens operationes.
T[ali]j autem aliter exponunt bunc pasfum
et melius et confozimus mentibus autorùp almeletetu
est dispositio cui admiscetur caliditas
non peruenens ad hoc vt sit febris. I[de]st in culus
quidditate includitur vt nò sit febris: sed nneutralitas
febris: I[de]st caliditas p[eter] natura in sefundi
biliter ledes operat[i]ones: et bec est mens Rasix. xix.
ptinentis ca. ii, qui dicit esse ipsam febriz paruà
et q[uo] antecedit febriz. est effi neutralitas decidet
tie in febriz: q[uo]d sequitur febriz: q[ui] est neutralitas co[
na]le fœcettie. Et ex bis seque oëm febriz incipiente
po[si]p principia generatiòsis et ad salutè terminan
dam antecedit et sequitur almeletetu.

Sed contra

nam Auicen. ſta tim dicti q[ui]
plurimù febris putredinis

antecedit almeletetu. ergo nò semper almeletetu
antecedit febriz. I[ad] hoc respondetur de inten-
tione Gal. primo de creticis capitulo sexto q[ui] om
nem febriz incipiente poſt principia generatio-
nis precedit almeletetu: fed aliquado febris ſunt
ita cito incidentes ſicut peſtilëtiales finocba omo
tena aut auguſtica caufones: et ſimiles q[ui] alme-
liletu propter bzeuitatè eius nò perciptur. Simi-
liter est aliquando ita remiſa vt non perciptatur
ſicut q[uo] antecedit effimeras veras. Auicè, ita q[ui]
tendit q[ui] almeletetu manifestum scòm plurimù an
tecedit febriz licet non semper.

T[et] associatur ei laſſitudo et pigritia et
alices et saltus et còmotio ſonni et vigilie
et conſtrictio anhelitus et tenſio venarus
et hipocundriolum et dolores capitis et pul-
fatio capitis. Lum ergo p[ro]longatur facit
cadere in febrés putredinis aut facit acci-
dere debilitatem et citrinitatem coloris; et
quandoq[ui] associantur almeletetu antecedè
ti febrés inſtituto ſuperfluitatis et mucus
nausea et vina plurima et egestio plurima
putrida et gravitas capitis et exercitatio et
accidit frequentia in pulſi non a cauſa ex-
trinſeca: immo e[pl]aboze aut ira aut alijſ.

T[he]s ponit ſerdecim accidentia que associantur
almeletetu. T[rimu] est laſſitudo maxime extéſua
que est trifſtis ſenſatio in muſculis cum têtatur mo
tus accidés propter bumozes aut vapores groſſos
in ſpſis: et de bac loquitur affoſſimus ſecunde
particule. labores ſpontanè rarrant morbos.

T[ec]unda[rum] ès p[igr]ittia: I[de]ſt ineptitudo et diffi-
cultas ad incoandù et còtinuandum motus pro-
pter laſſitudinem et cauſam eius. T[er]tium alio-
ces: I[de]ſt extéſio brachiorum propter vapores ſtis-
mulàtés expulſuam e[co]um. I[Qu]artus est saltus
I[de]ſt motus medbrozum quaſi ſubitust inodinatus
propter bumozes ventoſatos in muſculis e[co]um.
I[Qu]intum est còmotio ſonni et vigilie: I[de]ſt per
mutatio ſonni et vigilie a dispositio naturali:
quad potest eſſe vel qu[ia] ſonnus est longio: aut
p[ro]fundio: aut vigilie permixtus nò purus: et ſic
vigilia ſit longio: et acutioni: I[de]ſt a ſomno diſan
tio: aut ſomno permixto ſecundum veritatem diſ-
spositionis bumozum qui ſunt in almeletetu: et va
p[oz]um qui ab eſis e[le]uantur. Et b[ic] accipio vapo
rem vt est communis ad fumum et vaporez prop[ie]
ſumptum. I[Se]xtum est conſtrictio anbelitus et
per banc intelli[ge] et iam difficultateſt eius: qu[am]
cunque notab[ile]m permutatione eius a differètij[s]
et dispositi[bus] naturalibus ad differètias et
dispositiones non naturales que ſequuntur reple-
tionem parti[us] p[ector]is bumoz[us] ventoſitates aut
vapo[rum]. I[Se]ptimum est extéſio venarù et bypo
cundriò[n]i ex eadem cauſa. I[O]ctau[n]. dolores capi-
tis: et pulſatio eius propter motum bumozus: aut
vapo[rum]: aut ventoſitatè ad caput facientè scòm
plurimù dolorè extéſiu[n] aut pulſatiu[n]. T[alia] ta-
men littera dicit dol[os]e: e[pati]s et pulſatio capiſtis
et p[endent] ab eſdem cauſis quarum quedam ten
dunt ad e[par]quedam ad caput. ſit e[n]ſm dol[os] ex
tenſiuus a replettione ſuperflua extendèſte: ſiue ſit
bumozum: vap[oz]um: aut ventoſitatù. Dol[os] autè
pulſatiuus a caliditate ſuperflua: qu[ado]q[ui] tamè
dol[os] est grauatiuus qu[ado] materia est in mem-
bro s[ic]ut in epatenò sentiente per ſe: ſed per pan[]
b[ij]

Bij

## Tractatus

De almelee/
tu.

nculum suſpèdentè. Q[ui]monu quâdo almeſſiletu plô
gatur facit ex nò putridis cadere in febres putri-
das caloze magis exuto. Aut ppter intenſionez
aut popter bumez ericcationez. Aut facit cadere
in febres purridas: cum prius eſſet solum neutra-
litas: nò quidem popter intenſionè aut cremètus
almeſſiletu ſeöm ſe: ſed popter. paucitare ſeſſen-
tie virtute debilitata: aut facit accidere debilita/
tem in virtutibus naturalib: deſtituia p[re]cipue:
siue ledat eas ſensibiſiter ſiue iſenbiſtiliter. Et boc
est decimu ſignu. C[ha]ndecimu: quia facit citrinis/
tatem coloris permutado ſanguinez: vel faciendo
generari ſanguinè non ita bonum: et cut colera eſt
permiſta. G[uo]decimum quâdoe] associatur al/
meſſiletu antecedêris ſebrè ad differentâ almeſſile
tu ſequentis ſebzem multitudi ſuperfluitatis: et
pro. ideſt mucus: etnaufea. ideſt bumoz repens ad
ſtomačbù naufeaſe faciens: vina plurima: et ege-
ſto plurima putrida. que omnia contingunt p[ro]
prer p[re]ſentia malozum bumozù et malaz deſtitu-
nem: p[ro]pter quas multiplicatur ſuperfluitates
aliquado in cerebro: et fit multitudi mucorum: et
aliquado in stomaco ſit naufea: et ſorte yomtus
et multiplicatur vina p[ro]pter debilitate deſtitu-
ue epatis: et egeſto plurima fetida p[ro]pter mul-
tas ſuperfluitates referatas in prima deſtitione:
cum cibus nò bene trasmuteſt: et quia in almeſſile/
tu eſt caliditas p[re]ter naturâ: lic]s nò ſit ſebris ad-
ditur ſeto: in eſtituòſe. Potest etià eſſe quando an
te morbi inſtituâ aliquem partes malorùz bumorùz de
ruantur ad inſteftina: queſi recipientes aliquem
modum putredinis augent quâritatem fecis et ſe-
to: et boc babeat p[ro] vno signoſumpto ab eſſitib[].
J[ec]decimiter tittu est grauitas capitis et: c[ar]p[ta] pt[ur]aſcriptijs. J[ec]decimuquartù ſt accitatio. i[mi]ſpoſitio, i facie ſimtilis diſpoſitioſis faciei bois ex-
citati a longo ſomno: in quo partes circa oculos
ſunt inflate p[ro]pter vapores illuc eleuatos: p[ro]
pter longù ſomnù nò reſolutos. et ita diſpoſitio
eſt ſimtilis caceſe ſueniens p[ro]pter defectuâ deſe-
ſtue epatis: per que ſit nutrimêtum yalde vaporo
ſum. J[ec]decimu quintù eſt q[ui] accidit frequentia in
pulſu: nò a cauſa extrinſeca: ſes forſt et inconſueta
immo ex labore aut ita parua: et ſimtilibus paruſis
causis ſeuſuandi ex q[ui]bus nò conſueuit pulſus te
poze ſanitatis frequentart: et non eſt abſque cauſa:
cum almeſſiletu ſit caliditas p[re]ter naturâ excedêſ
caliditatem naturalè. Quid[que] tamen exponunt ly
immo p[ro] ſicut: ut ſit ſenſus q[ui] accidit frequêntia in
pulſu: nò a cauſa p[re]ſimitua: ſicut ita aut labore: et
potest tolerari: quia cum ſit virtus grauata et ne/
ceſſitas aucta pulſus frequentatur.

C[um] ergo accidit in eo coartatio: tunc
tam venit paroſinus: et coartatio quidem
eſt ſubmersio pulſus et paruitas diuſersi in
quo accidunt pulſationes magne fortes: et
non eſt velocitas eius forſtis.

J[no] ſi]ta parte oftendit quando poſt almeſſiletu
initiat ſebris: que ſint signa diſtinguentia inſtitu-
ſeb ab almeſſiletu: et diſcit duo. J[pr]imum q[ui]n
do accidit coartatio in pulſu: tunc iam venit paro-
rismus. et boc verus eſt ſi ſebris illa ſit putrida: nò
tamen continua concluſa: quia illa non babet ex-
creſcentias neque paroſimos. J[sec]undo deſcr-
bens coartatione pulſus q[ui] coartatio eſt ſubmer-
sio pulſus: et paruitas diuſersi: ideſt paruſis cum
diuſeritate. Eſt ita]q[ui] pulſus coartar?: pulſus ſub-
merſus paruus et diuſerſus in quo accidunt pulſa

## Deſignis

Balenus,

ſiones magne et fortes: et nò eſt velocitas eius for-
tis. Nam vt eſt apud Galenû in comento pulſunz
cômento. xiiiij. aggrauata virtute p[ro]pter vedemè
tempugnâ inter virtutem et morbus ſunt pulſus
diuſersi: intra quos ſunt pulſationes alique forſes
et magne. Et ſi virtus ſit multu debilis per aggra-
uationè percuſiones forſes ſunt valde p[au]ce, in
virtutibus autem diſſolutis ſemper p[ro]cedit pul-
fus eſt debilitado: miſi aliquado ageret ſeöm v[er]timo
conatum. non autem eſt velocitas forſtis. quia nò/
dum additio multa facta eſt in caloze. Galen? eſt
temo de diſſerétis ſeb. ca. viij. deſcribés pulſum
coartatum quem ipſe appellat conſtrictu oſcit q[ui]
eſt paruus et inequalis nibil plus addens in eius
deſcriptione. Auſſe. tamen p[re]ter becauſdidit duo
primum q[ui] in ipſo accidunt pulſationes magne et
fortes. et ſeöm velocitas eius nò eſt forſtis. J[re]
do non ſuſſe intentione Auſſe. becauſ duo debere po-
ni in deſcriptione pulſus coartat: ſed voluit bec
frequêter c[ó]comitatu]r p[ul]ſum coartatu.

Solet queri
ytrum ſemper in p[ri]cipijs
ſebzum putridaruz fiant
pulſus veloces. Et videtur q[ui] ſic de inſentio Bal-
p[ri]mo de diſſerétis ſebzù. ca. viij. J[er]ratione ar
gu. cum ſit neceſſitas aucta reſpectu diſpoſitionis
naturalis. J[in] oppoſitù eſt Aut. in ca. de] flegma-
tica. et Auer. quarto]r colligit. Et Galenus. ii. de cri-
ſi. et de ſignis quartane. C[p]eterea in ſinco]palii
quâdoe] ſunt pulſus parui tardi et rari. J[po]ſo
lutione p[re]termitrêdum dou]p]er eſſe p[ri]cipiù q[ui]
dam ex]cluſiu] quod]da] ſin]cluſiu] ſebris: q[ui]d ſit
vtrùs] p[ts. J[uo] p[re]miffo d[ic]itur ad obnù] de in
tentione] ebome de garbo q[ui] in p[ri]cipio ex]cluſi-
no ſebris ſunt aliquado] pulſus parui tardi et rari. J[am]
in b[oc]t]epòze co: multot]iens et alta] mè]bza
interio]a ſunt frigidio]a q[ui] in diſpoſitio]e natu-
rali] ficut in ſin]cap]al] tumoz]o]a f[leg]mat]ica] et quar-
tana. Sed in p[ri]cipio] ſin]cluſiu] ſeb. pulſus ſem]
ſunt veloces niſi virtus ſit aliude debilitat]a p[re]
q[ui] merito ſebris: quia nò obſtate q[ui] virtus ſit ag
grauata a materia: tamen quia nò eſt notabiliter
de]bilitata] potest velocitare p[ul]ſum.

Thomas de
garbo.

Ego autem
credo etià in p[ri]cipio] ſin]cu
ſiu]o ſebris poſſe pulſum eſ
tardiò]e q[ui] in diſpoſitio]e natural]e. Nam c[ó]t]ni
git dominê ſin]cop]i]z]ari in p[ri]cipio] tam]viuerfa
li] q[ui] particulari ſebris. q[ap]p[ro]pter multu] de]bi-
litata virtute nò poterit fatiſſacere neceſſitata]p[er
velocitatem. aſſumptù man]ſektu eſt tam. in ſinco-
pal] minuta q[ui] tumoz]o]a in qua potest accidere
ſin]copis et]ain in p[ri]mo] paro]rismo: et tamen bec
de]bilitas accidit ſolum merito ſebris et materie
eius. C[et] c[ó]ſirma]q[ui] potest mo]t in b[oc]p[ri]
pi]cipio. p[ri]eterea c[ó]tingit in p[ri]cipio] ſin]cluſiu] co]
eſſe frigidus q[ui] in diſpoſitio]e natural]e vapòri]
nò putridis eleuatis, a f[leg]mate] vítreo ad co: e]ri-
kentibus plu]ribus q[ui] ſint putridi] s[ic]ut in em]pta]
la in qua interio]a frigent. J[in b[oc] enim cau]s]i
milibus co: eſt min]us actu calid]u] q[ui] in diſpoſi-
tione] natural]e. J[ne]c potest d[ic] q[ui] quâdo] co]t] in
terio]a ſunt frigidio]a q[ui] in diſpoſitio]e natura]
li: tunc nò eſt ſebris. ſic em] em]piala nun]q[ui] eſſet fe]
bris c[ó]tra] Auſſe. et c[er]teros. D[ict]u] autem] Bal. ad
ductum in p[ri]cipio] queſtionis ſonans c[ó]traritù
veritatem babet in plu]ribus.

Derculant
opinto.

C[et] sed diu]ersitas in p[ri]cipio] et in aug]mè
to eſt ex p[ro]p]zi]et]a]tibus significantibus pu-
tredinem: quâuis nò apparat in tertiana
plurima

Secundus

plurima apparitione propter leuitate materie.

In die ponitur quinta collectio signorum et est qo
duieritas pulius in principio: et in augmêto est de
signis, pprijs feb. putride quis bec diueritas nô
appareat in tertiana quanti in alijs febribus p/
pter leuitatem materie. Ito quo scendu q bec
duieritas est in principio propter suffocationem
caloris et in augmento propter non esse materiaz
vnifozmiter cae facta: fed in tertiana pura fit mi/
nor bec diueritas: quia materia est leuis: subtilis
parum aggrauans virtutem: et cum hoc cito vni/
fozmiter inflamabilis.

Cet de signis quidem q febris sit putri
da e euacuatio periodi primi sudoris et hu
mectationis, effimera enim est contrario
illius: licet in initio sit in tertiana propter
leuitatem predictaz: si tamen effimera non
permutatur ad putredinê. Et quando fue-
rit augmentum eius non permixtum: non
proportionatum: non simile.

In hoc est sexta collectio signorum. In bae parte di-
cit duo indigitâ exponitone. Iprimum q de sig-
nis q feb. est putrida est euacuatio periodi pîme
sudoris et bumectionis: idest q prima periodus
putride termini fine sudore bumectionatu primi
sudori naturali: vt superius dictum fuit in cap.
de signis effimii. licet in principio: ita sit in tertiana
propter leuitatem predicta: quia in tertiana: scil-
pura propter leuitates, subtilitate materie: et eius
paucitate: acridit aliquando sudor similis illi: qui
est in effimera: saltem in paucitate: lice nô in alijs
conditionibus cum sit magis acutus. I scds mo
dus exponendi bunc paullum est: q de signis q fe/
bris est putrida: est euacuatio periodi primi sado-
ris et bumectionis: idest q prima periodus pri-
me termina: cum sudore bumectante copioso qo
aliquado acridit ppter multitudinem materie eius
Sed effime. est ecotrario eius: quia termina: cum
sudore paucit simili sudori naturali: et etia aliquá
do tertiana termina: cum sudore simili sudori effi-
mere. In hoc eem ab alijs putridis aliquado tertia
na pura excipit. (Si tam e effimera.) hoc est fcom
indigés exponito: et intedit q bec que dicta sunt
de effimera vera sunt si effimera nô muta: ad pu-
tredinê: idest ad feb: e putrida. Lutus nô permuta
tonis signa sunt tria. I primum quando nô fuerit
eius augmétum permixt ex dispositio principii
que est caloris profundato: caloze pcedente in/
tendendo in omnibus mébris. nâ quâdo effimera
permutatur ad putrida: apparet primo caloris p
fundato cum coartatione pulius: poitea pulius
subleuatio et caloris proceſſus: at intensio p vni/
uersum corpus boru ergo puatio significat q nô
permutatur ad putridas. I. Secundu signum non
permutatiòs est quâdo augmentu nô fuerit non
proportionat: idest fuerit proportionatus. Iam
augmentu effimere quon nô permuta: ad putridas
vnifozmiter intendédo pcedit. Nô enim fit diuer-
sitas ex parte ethero genetatis materie: ſez in par
tibus augmêti putridarum: in quibus aliquando
apparet flationes: et non fit vniformis intenso ca/
loris. I Tertiu signu. quâdo augmétus non fuerit
nô simile principio: idest fuerit simile principio: q
in effime. que nô permutatur ad putrida augmen
tum in caloze similatur principio: fed quâdo per

Feb. putri. in vniversali. Fo. li.

mutatur multum diffimilatur cujus post caloë pîn/
cipii effi. absq pulius coartatione appareat post
ea caloris occultatio cù pulius coartatîo et post
ea subleuatio pulius: et caloës cù cauitate. Ito Signa permu
ter posimus exponere q bec tria signa sunt signa
tatione effime
permutationis effimere in putridâ. I primum eem
re in putridaz.
signus e: quia augmentu parotifimi eff dillectu
a principio: nô aût est fibi permixtû. Dicitur enim
permixtû cum principio quando modus caloris
principi et augmenti parum differât. Tel dicitur
permixtum: quia subito ascendit nullam factens
moram. I similiter augmentu purride est nô po
portionatum: idest non feruans proportionem in
partibus luis modo superius exponito. I et ter-
tio augmétum non fuerit simile principo modo su
perius exponito: nam fcom banc vltimâ exponito/
nem duobus vltimus signis ly non ſemel additur:
fed in prima bis.

Cet prolititas augmenti iterum signifi-
cat q ipfa est putrida: et additio pulius in
magnitudine fecundû proceſſionem signi-
ficat augmentum.

In die ponit septimâ collectione signorum: et duo
dicit. I primum q prolititas augmenti significat
q ipfa est putrida. nam augmentem effimere non
transit duas horas: vt dicit Autic. superius in cap.
de signis effimere in generali: et causa ibidem di/
eta est. I. Secundu q augmentu cognoscitur per
additionem pulius in magnitudine fcom propor-
tionem: ſez arifmeticas. hoc enim verum est fcom
plurimù constante virtute deductis accidentali/
bus impedimentis. Et quâuis aliquando contin-
gat contrariu ſic ut in flegmatica et plericoſi alijs
in quibus nô vnifozmiter pulius magnificatur in
augmento: hoc tamen verum est q pulius magis
vnifozmiter magnificatur in toto augmento quâ
in alijs temporibus: vt patz intuenti.

Amplius autê est interpolata incipiens
cum rigore aut hozripilatione: et dimittit
secundû plurimum cum fudose et umozo
sitate: et resolitur cum paroſimis: aut est
inseparabilis cum tepoze.

In ponit octauaz collectione signorum dicens: q fe/
bris putrida differt ab effimera et etbica: quia ſi est
interpolata incipit cum rigore et boripitatione,
supplete aut frigoze: et dimittit. fcom plurimù cuz
sudore aut bumozitate: idest fudore multo: aut
pauco: et resolitur cum paroſimis. bec autê tria
fimul non reperitur in effimera: aut etbica, ſi aût
fit putrida inseparabilis est fcom plurimù cum te
poze: idest remittone inter vnam exacerbationem
et aliam. fcom plurimù dico provera ſocobâ que
est omnino ſue tepoze: propter causonem que est
fine tepoze manifesto.

Cet non est similis effimere in vrina et pul
ſu et complemento mundificationis et quie
te accidentium.

In ponit nonâ collectione signor dicens q differt
putrida ab effimera in vrina: quia in ea est parum
permutata a dispositione naturali fed in putrida
magis. Item in pulsu: quia in effimera fecundus
plurimù est magnus velor et frequens absq coar
tatione et diueritate et debilitate: fed in putrida
est frequens diuerlus debilis coartatus. in etbica
vero est purus paruus manens fecundû habitudi
nem vnam. De pulsu tamen dictum est quantum

Bij

## Tractatus

op[ortet in lignis generalib[us] effimerar[ur]. Item d[ic]fert ab effimera in complemento mundificati[i]o[n]tis. nam poſt parox[ismum] effimere subſequitur vera quies: non ita poſt parox[ismum] putride. Nam ſcos plurim[us] vapores et materia n[ò] integre resoluum tur. Item immediate poſt effimeram accid[è]tia ſi/cut dol[or] capitis et ſimilia integre ſedantur: non ita poſt parox[ismos] putride: quia reman[è]t vapo res groſſi qui non ita refoluuntur.

Et plurimum quidem putride ſunt accid[entia] plurima: er ſiti et dol[ore] capitis et ni gredine lingue et prop[rie] apud statum et multiplicatur inquietudo ex angustia et agitatione vehementi qu[à] facit pugna materie et virtutis, qu[à]doſque enim eleatur materia et quandoſque confuſgit virtus. Et pulſus ſimiliter quandoſque tendit ad magnitudinem et forſtitudines, et quandoſque ad paruitatem et debilitatem et coar[ationem].

Ib[ic]a ponit decim[à] collectionem signor[u]m et eſt ſumpta ex accidentibus, accid[è]tia n[ò]ſa ſeuam multiplicantur in putridis ſicut eſt dol[or] capitis ni/gredo lingue et prop[rie] tempore ſtatus quando ſciliſet vapores et materia ſunt mag[is] acut[i]a, teria mag[is]cale facta: et multiplicat inquietudo ex augufcia propter nu[n]menti ſoſi ſtomachi ſe/quens raptum materie ad ipſum. Item multiplicatur inquietudo ex agitatione veſbementi ſequ[è]t e[ſt] pugnam interi[vit]utem et matertam. Nam qu[à]doſque materia vincit qu[à]doſque virtus: et virtute vincente pulſus magnificatur et forſtificatur. Et e[c]o/tra vice[n]cere materia pulſus debilitatur et paruſſicatur, butuſmodi aut accidentia, n[ò] accidunt in effimeris neq[us] in etricis.

Durities autem fit qu[à]doſque et n[ò] opoſtet ſemper vt ſit niſi ſit cum ſebre apoſtema durum in quocunque membro ſit. Aut apoſtema in membro duro qu[à]uis non ſit durum. Aut iam acciderit potus aque frigide aut aliq[ud] aliud de illis q[ui]ndurat pulſus de illis que dicuntur in libro pulſuum.

Ib[ec] est vndecima collectio signor[u]m rvult q[ap]ulſus durus non app[ro]priatur putridis ſed accidit propter cauſas quas ponit. Et ponit e[as] Bal[i]. de differer[itis] ſebi. Non enim accidit ſolum quan/ndo apoſtema durum eſt in aliquo membro: quod cunque membrum ſit illud: ſiue duro ſiue molle. Aut quando apoſtema eſt in méb[ro] duro qu[à]uis apoſtema non ſit durum ſed sequitur aliquando potu[n]que frigide aut aliam cauſam de illis que dicuntur in libris pulſuum. Sunt enim p[ri]eter bas pul[ri]me alie inter quas eſt ficctas membro[u]n ſequ[è]s etRICÁ. propterea durities pulſus etricis app[or]p[riatur]: et in hoc differunt a putridis et effimeris.

Diversitas autem in principio et augmèto eſt er propr[iet]atibus ſebris putride et de significationibus eius forſtibus qu[à]uis n[ò] appareat in tertiana ſe[dom] plurim[us] propter leuitatem materie, et dum non ſit pulſus forſtis et n[ò] ſit velo[rum] velocitate predicta tunc ſebris adhuc eſt effimera et n[ò] permutatur ad putredinem.

Ib[ec] est u[n]decim[à]ma collectio signor[u]: et d[ic]t primo q[ap]er diversitas pulſus in principio; et in aug

## Deſignis

mento sequens varium modum ſe babendi calo/ris quo ad principi[u]t augmentu particulare nec non varium modum ſe babendi materie penes de g[est]ionem et cruditatem quo ad principi[u]t augmentum vnuiuſale eſt de lignis proſijs putrida rum per que diſtinguuntur ab effimerie et etricis. In principio enim particulari pulſus etiam cos[artatus] propter calo[r]is ſuffocationem ſub materia et in augmento dilatatur cum calo[r] expandit. Similiter ceteris paribus materia exſiſtente cruda ſicut eſt in principio vnuiuſali pulſus nomita dilatatur et expanditur ſicut in augmento materia exſiſtente maniſſete digeſta tanta diuerſitas n[ò] apar[er] in tertiana in principio: in augmento q[ui]ta in alijs propter materie ſubtilitatem. J[aliter] potest d[ic]i q[ap]er diversitas de qua bic loquitur eſt diuerſitas calo[r]is cum calo[r] principi[m] mag[is] diuerſiſicetur a calo[ze] augmenti in putridis q[ui]n in effimeris aut etricis. I[dic] ſecundo et cum non ſit pulſus forſtis et non ſit velo[rum] velocitate predicta: eſ[]ſ magnæ tunc ſebris adhuc eſt effimera: n[ò] per mutatur in putrida: q[ui]ſi d[ic]at. q[ap] quando ſit forſtis et velo[rum] tunc permutatur ad putridam. J[on]tra, in effimera e[ſ] virtus forſtio[r] qu[à] in putrida que facit pulſus forſtem. I[gitur] forſtudo n[ò] ſignificat tranſitum in putrida. J[ui]da[m] faciunt litteram aſſiruMATius. Et dum ſit pulſus forſtis et n[ò] ſit velo[r]t. I[alii] d[ic]unt q[ap] liſi virtus ſit forſtio[r] in effimera qu[à] in putrida: tamen q[ui]ta non eſt ita nec[e]ſi ſitata non facit pulſus ſic forſtem. Nam naturæ ſitata non facit pulſus ſic forſtem. Iam magnæ ſitutres virtutes nec[e]ſitata aliquam aſſum[è]tes forſtius operantur tertio interio[rum]. J[aliter] d[ic]itur q[ap] vir eſt vere forſtio[r] qu[à] in effimera qu[à] in putrida, atra[m] men in putrida eſt appar[è]ter forſtio[r] nam magni/tudo cum velocitate facit vt pulſus appareat forſtis licet forſtudo vera n[ò] iudicetur per magni/dinem et velocitatem: ſed per pulſationes forſtes constantes et perfeuérantes.

Et eſt vina in principio indigesta aut parum digeſta et forſtasse eſt acuta.

Ib[ec] est decimatertia collectio signor[u]: q[ui]d[ic] q[ap] in princip. putridar[u] eſt vina indigesta aut paruſs[]deſt occulte digeſta: et forſtasse eſt acuta aut mor[d]ax et acut[i]o[d]oris. I[b]ec nota primo q[ap] principi[u]t non excludit occulta digeſtions. I[n]ota ſecundo q[ap] liſi aliq[u]n in principijs putridar[u] appareat ma[n]ifeſta ſigna digeſtions ſicut quando reſi: incit pa materia digeſta aut quando ipſoſatis n[ò] de ciditur a materia faciente ſebrem. tamen ſecuſus plurim[u]t in principijs putridar[u] eſt vina indigeſta. Et e[con]tra in effimeris ſcos[] plurim[u]t apparet digeſta et pauc[e] tincture et mo[d]acitatis.

Et ſcias q[ap]a ſebribus acutis inſicientibus raro eſt euafio niſi ei c[ó]tratio[n]e inſebri.

In preſenti parte Aut[em]en, ponit duos canones qu[uo]rum primus eſt iſte q[ap]a ſebribus acutis: ideſt velo[ris] terminationis inſefficientibus in quibus apparent ſigna mortalia raro ſit euafio. niſi cum contractione membriz: ideſt cum impedimèto mo[tus] aliق[u]us membriz ſiue illud impedimentum ſit contractio que eſt ipſimus ſiue impedimentum al[ter]ius generis. I[auſa] d[ic]at: quia appar[è]tibus ſignis moratibus vtputa ſumptis ex multitudine materie aut malignitate et inobedientia materie cum debilitate viruſtis ſi deber ſequi euafio. Et e[con]tra in effimeris ſcos[] plurim[u]t creaticem, permutetur ad alio[d]od membrum, non enim eſt vir[s]us ſufficiens crisi perfecta ipſam euacuare q[ui]materia deriuata

Duo canones.

Secundus

teria deriuita ad illud membrum facit apostrema
malignum su multitudine aut malitia: quod erit
causa impedimentis motus illius membriz. Apoſte
mata enim et vulcra cretica ſunt fecundus plurimù
valde maligna et difficilis curatijs quarta quar
ti, tractatu tertio. Et doc vidit in domino malateſ
ſta de cefena et in plerſo alijs. Dicit autê raro
quiæ ex conditionibus individualibus aliquado
mirabiles procedunt effect? in optnat aliquando
ad bonum aliquando ad malum. Unde fit aliquid
per do vt nulla precedente dignitione fiat critis per
cate accuانتijs, banc autem ſententia accept
Auicena ex Dyppocrate ſco pronokicozum ſup
fillo verbo, vt ſi labo, et ſlla fecundum translatione
arabicam, exiſture autê que in pedibus.

Dyppocrates.

Et quando aleniatatur febris poſt quie-
tem apatis in pleuresi et similibus, tunc ſcias
q[ui] de materia remanſit aliquid et q[ui] mate-
ria declinat ad locum vbi apparet doloz.

Lanò ſcòs.

Tibic ponit fecundum canones, et est ſensus q[ui] aleniatatur febris poſt quietem apostematibus ſicut in pleuresi et similibus apoſtematibus intrinſectis in quibus ſit fedatio febris et dolonis per refoluſionem materie non tamen integra: est ſignum q[ui] remanſit aliquid de materia ſub forma cause anſt; ecedentis, et q[ui] materia ſtlla declinat ad locum vbi apparet doloz. Propterea videm? aliquado apoſtemata intrinſeca poſt eorum ſedationem diu p[ro]longart. et similiter febris ipfa ſequentes, q[ui] pro uenit aut q[ui] materia q[ui] remanſit eſt groſſa ineſp[ra]ta reſolutione aut q[ui] materia antecedens traſſit in conjunctam. J[aliter] potest exponi q[ui] quâdo aleniatatur febris poſt quietem apostematibus: ſicut in pleuresi et similibus apoſtematibus intrinſectis et doloz: ſit in alia alia parte, ſctas q[ui] de materia remanſit aliquid. qui non ſuit in totu ſoluta. Iſ pars eius eſt permutata ad locu vbi appet doloz. Iſ signa febris inſeparabilis Lap. iij.

In continua eſtu ertiſitas pulſus
que eſt fecundum febriz apparès
valde et eſt in plurimo eius n[on] ha
bens odzinem neq pondus.

Diluſio optia.

T[he] p[ro] Auicenna in precedenti capitulo poſuit
ſigna febriz putridarum in generali: bic magis
in speciali ponit ſigna quibus abinuicem diſtin-
guntur, et primo ponit ſigna febris continue : qui
bus ab interpolata diſtinguntur, in fecunda par-
te ibi (Febris que eſt) ponit ſigna quibus colerice
ſanguine elegmatice et melanolice abinuicem di-
ſlinguntur. T[he] primam diuido in quatuor ſcoq ʒ
tuor ſigna. Primum eſt diuerſitas pulſus que eſt
merito febris valde maniſesta in còtnùa. et dixit
merito ſebis, ad differentiam diuerſitatum que
eque cauſis accidentalibus contigere poſſunt ʒ ſunt
communes tam febribus continuïs ʒ interpola-
tis. Vel dixit merito ſebis, ad differentiam diuer-
ſitatuſ merito typi, de enim maniſestiòres ſunt in
interpolatis ʒ in continuïs. Et eſt in plurimo ei
non babens odzinem, eſt enim inordinatus in di-
ueriſitate ſua, et bec omnia ſiunt, qui virtus ma-
gis grauatur et leditur in continuïs ʒ in interpo-
latis. Nec pondus. T[he] pro quo nota q[ui] pondus ac
cipitur ampliſciter, alioando pro pondere musica
in quo notantur consonantie musicales. Aliquam
do accipitur pro proportione pulſus ad diſpoſi-
tionem babentis eum, et taliter ſumit ſic. T[he] pro
quo ſcendum eſt q[ui] quidam pulſus eſ boni pon-

Duplex acce-
pito p[ro] p[er]dér[is].

Fe.pu.in vninersali.

Fo.lij.

deris, et eſt proportionatus diſpositionibus na-
turalibus babentis eum complexion etati ſexui.
Quidam eſt maliponderis, et eſt triplex. quidam
dicitur mutatus id eſt parum diſtans a diſpoſitio
ne babentis eum ſicut cum iuuenis baberet pul-
fum puert. J[aliter] dicitur separatus ſicut ſi puer
baberet pulſum ſentis. T[erius] eſt egrediens a p[ro]
dere: vt qui baberet pulſum qui n[on] affimilatur
pulſui aliiuus eratis. Eſt ſicut exemplificatum eſt
in etate: ita p[ore]t exemplificari in ſexu et comple-
kione. Et multa egreſſio pulſua pondere magnâ
in diſpositionibus arguit mutationem, dec autes
magna mutatio magis eſt apta fierit in continuïs
q[ui] in interpolatis. Pondus autem ap[ro] Rasm de
cimoserto còtinetis ſco capitulo, dicitur trutina.

Et perfeuerat febris et non separatur
poſt viginti quattuor horas.

T[he] Boe eſt fecundum ſignum q[ui] quando perfeuerat
febri et durat ultra viginti quatuor bozas eſ fi-
gnum q[ui] non eſt tertiana p[ura] interpolata cuſus
parorſimus non tranſit duodecim bozas, nec quor-
tidiana interpolata q[ui] durat, xvii. yel. xviiij., ad plus
boris, nec quartana que non tranſit viginti qua-
tuor bozas, qua p[ro] p[er] dicitur q[ui] non ſit inter-
polata, b[oc] autem iudicium b[ab] et veritatem ſecu-
dum plurimum ſed non ſemper durat, enim paro-
ſimus tertianæ note, q[ui] q[ui] triginta bozas.

Et non affociatur ei quod dirimò diſ-
positionibus eradicalibus ex antecedione
rigoris et alijs.

T[he] Boe eſt fecundum ſignum in quo dicit q[ui] non al
ſociatur et id eſt continue de diſpositionibus era
dicalibus quaſi diximus ex antecedione rigórus et
terminatone cum ſudore et similibus. Incipitunt
enim continue fecundum plurimum fine typo et n[on]
terminantur cum ſudore. Interpolate autem inci
p[unt] cum typo ſere ſemper et frequenter terminā
tur cum ſudore.

T[he] et de illis que ſignificant e[ra] eſt eius af-
siduitas, et vehementia diuerſitatis diſpo-
sitionis eius apud augmentum, minuitur
enim quâdoq[ui] et augetur vice alia.

T[he] Boe eſt quartum ſignum, et intendit q[ui] affidut/
tas et vehementia diuerſitatis eius tempore aug-
menti ſignificat eam. Nam tempore augmèt quâ
doq[ui] minuitur quandoq[ui] augetur calor, ſebzilis. Iſ
in interpolatis magis vniformiter augetur et intè
ditur v[ic]os ad statum cum in continuïs materia ſit
magis diſſomis et virtus minus potens ad infla-
mandum materiam vniformiter: cum quâdoq[ui] ſu
peret quandoq[ui] ſuperetur ita q[ui] ly affiduitas et ve-
bementia debent exponi cum ly diuerſitatis: et n[on]
debent ponit duo ſigna diſtincta, ſic enim ſequere/
tur q[ui]dem eſſet ſignum et ſignificatum.

T[he] derebus in quibusdam quatuor diſerit febres
putredinis et còdicant in quibusdà. Lap. iij.

E[bris] que eſt p[ro]pter putredi
nem coleremotuseſt tertianus
ſue ſit motus principii parorſi
mi aut p[ri] principii vehementie, ni
ſi ſpecies eius que dicitur aduſta cuſus mo
tus eſt occultus valde, et eſt ſicut inſepara
bilis concluſa. Et tertiana quidem p[ura] e/acuta p[ro]pter ſubtilitatem materiæ, et eius

B iij

Balenus.ij.de
crifi.

L[ui] ſebzis teri
tiana ſit gene-
rata a cholera
cui mouetur et
ſpargie in coz-
pore tunc op5

Tractatus

ut veniat in eſt principio fortis rigo: ſebzis er go tertiana nò eft posſible vt fitnùc ſi ea ſit rigo: fortis et ſentiat bò qùi caro et plena eft aculeis et pú gat acub. Et cù dico ſebzem ſtinuâ aut con clufam: tunc nò ſignifico nifi il lam qò nò euel/ litur donec ple ne confumaqù qùi in ea nò fit declinatio que ſentiaqù oino: et moraſt ſebzis i dispositionem vnâ ipa prici/ pio inceptio is ſue visqù ad cri ſim.

caliditas eſt magna mordicatua propter forſtitudinem colere ſed eſt falutica pro/ pterea cp colera eſt leuſis ſuper naturam et quoniam ipfa facit quietem. Tertiana vero non pura eſt longioris ſpacij qù pura et pu ra quidem raro pertransſit ſeptez periodos nifi ab erroze. Continua quandoq/ confu mitur in hebdomada.

In doc capitulo ponit ſigna generalia quibus ab inuticem differer ſebzis ſe putredines ſcom pma genera: et quib[us] adinuticê cœuendut. Et b3 tres par tes. primo ponit ſigna quibus adinuticê differunt. ſecundo ſigna quibus adinuticê cœuendut. tertio po nt canones. ſco a ibi Et quartana quidc. tertia ibi Et fetas. Primâ iteru in quattuor. Pto po/ nit ſigna colericarû. Secundo ſanguinearû. Tertio flegmaticarû. Quarto melâcolicarû. ſco a ibi. Et illa. tertia ibi Flegmatica. quarta ibi (quarta/ na ait. De prima parte dicit q[ur] ſebzis pendétis a putredine colere motus eſt tertianus ſiu eſt mo tus principij parorſimi quo ad interpolatas. ſiu p[er]p[er]tij vebemétie quo ad còtinaus nifi sp[es] q[ui] di citur aduſa: idest caufon cu[rum] motus eſt occultus valde: eſt cuf inſeparabilis concluſa. Ex qua parte elicim q[ur] ſebzis colericas eſſe tres: ſes tertia/ nam interpolata: tertiana contiguam et caufonc. I Secundo elicimus q[ur] ſe babet motu nò de tertio in tertii, veru due prima manifestest: ſi tertia cau ſon occultu: ideo dicit q[ur] eſt cuf ptinua concluſa licet nò ſit vere concluſa cuf ſanguinea cu[rum] nò eſt aliquis motus ſcom proportioné ad aliqué diem manifestus aut occultus. I Scö dicit q[ur] tertiana pura eſt acuta. i. velociſis terminatiòs. nò eſt trâ/ ſit ſeptem periodos. boc autem eſt ratione ſubtili tatis materie cù paucitate. eius auté caliditas eſt magna mordicatua p[pr]pter acuitatez colere pure, nà colera pura inter o[ſes] bumores nò aduſtos eſ calidiffima et ficitati còuncta. eſt tamè falubr[is] q[ui] colera pura nò aggrauat virtutè cum ſit ſubtri/ lis et pauca: et ſco q[ui] cù cadit qu[es] inter paroxi/ mos. Tertio dicit q[ur] tertiana nò pura eſt longio ris ſpacij q[ui] pura: et boc p[pr]pter multitudine? gros/ ſiſtem colere nò pura. nam pura raro pertràſit ſe/ p[er]tè p[er]iodos nifi ſit ab erro: e: eſt afforſi. I viij. quar te parricule. Tertiana vero in ſeprè periodis iud iaturi lògiffima. còtinau aŭt consumit in bebdo/ mada. Mâ q[ui] interpolata facit in perio[di] conti/ nua facit in die: vt eſt apud Bal. coméio afforſimi allegati. Laufon citius auté termina q[ui] còtinau cum ſit ſeuſon accidetu[rum] que natura nequit diu to lerare. vnde aliquado termina[que] in quarta.

Contra. quia
tertiana pura terminat
per eucaatione colere
pure que requirit ipſus digestionè per ingrossan
tia et infrigidätia. Simus ergo instanti in quo eſt
ad mediun per digestionè reducta. I et arguik fic.
posſible eſt imo de facto frequêter còtingit cp ali
qua colera nò pura non facta digestio[ne] in ipfa ſit
cum pura digesta equa[li]s grossitet: ergo sequitur
q[ur] magis eſt parata expulſiont ipfa pura in ſui
principio fuerit: ergo sequitur q[ur] proceede[re] dige/
ſtione in vtraq[ia] a ſui principio citius expellek ma
time ſuppoſita paritate e[mp] parte quâtiatis vtri/
uiſq[ui] tò nò pura q[ui] pure: q[ui] ſic tertiana nò pura bræ/
uio: eſt ipfa pura. Nec obſtat ipſa proſpetas q[ui]
per digestionè acquitk q[ui] ita deeſt i ſui principio
colere pure e[mp] quo nondù digestio p[er]ceſſit ſic ut/
co/

Designis

lere nò pure. T Cleru pro autoitate Aut. q[ui] dicic
intelligik vt in plurib[us] q[ui] cù alitæ ppônes medi-
nales: nam nò ſemp: imo raro repitur colera non
pura eque groſſa: imo frequêter eſt groſſio: q[ui] de
bet: qua per digestione ops ſubtili ar. Cadde ad/
buc q[ur] maio: eſt mkitudo nò pure q[ui] pure. etià ps
pure per refolutiò termina: et multo maio: q[ui]
nò pure: q[ui] eſt magis ſubtilis. I et ſi inſtek q[ur] fleg
matica et ſanguinea ſit minus grauis q[ui] tertiana
pura autoitate Bal. ii. prazoniicoq[ui] cométo. plvi.
intelligik illud dictu merito acuitatis materie nò
aŭt merito ſubtilitatis et facilitatis resolutiòis.

Et illa que eſt e[mp] putredine ſanguinis
eſt continua inſeparabilis: et eius calor eſt
plurimus còmunis cum leuitate non cum
mordicatiòe cholere: et quandoq[ui]s perue-
nit ad ſtatim in quattuor diebus.

In ſnotificat ſanguineâ dícens q[ui] eſt còtinau inſe/
parabilis cœloſa. I Scö dicit q[ur] calor e: eſt plu
rimus quâtative p[pr]ter multitudine? vaporem nò
aŭt intiſue: eſt còis pp cadè cám. nà multudo
vaporem facit vt calor: toti cœleſt notabilis: eſt cù le
ultate nò mordicatiòe cholere: q[ui] caliditas ſangui
nis eſt còiuncta huiditati. Tertio dicit q[ur] q[ui]s
peruent ad ſtatu[rum] in quarta die in qua cretice
ter/ mina fluru ſanguinis nariu[rum] aut alio modo: licet
raro viſa ſit crifis quarte diei. ſco a quarti. q[ui] tertio
de crifi.

Elegmatica accesseſſon faciès omni die
eſt leuſis caliditatis per coporationé ad co-
lericam: longa propter viſcositate materiei
et frigus eius et multitudinem eius. et eſt
magni timo[ris]: quoniam habet paru[rum] ſpa
cium interpolationis et quietis: et quonia[ſ]
ipfa associatior corruptioni et debilitati in
ore ſtomachi que non excuſatur. et illud eſt
de ills que attrahut accidentia mala e[mp] ſin
copi et pulſu cordis et caſu appetitus.

Ibic ponit res app[or]p[or]tatæ flegmatice iterpo-
late. ſecuſo còtinue. ſco a ibi (Et q[ui] de ea.) In p[ri]
ma parte dicit tria. primu q[ur] flegmatica paro[ſi]
mans omni die eſt remitſe caliditatis per app[ato]
né ad colericá. Sc[om] q[ur] eſt lòga tam ſcom paro[ſi]
mos qua ſe[mo] tota e[mi]us còſſentiá pp viſcosita[
]te frigiditá et multitudine materie flegmatice.
Tertiu q[ur] eſt magni tioris pp paucitat[é] interpola-
tiòs q[etis]. Lù boc ei q[ui] nò b[us] nifi ex aſt ſe[prè] bo
ras in interpolatiòis: quetis. illa tamè nò eſt vera
quièſed eſt neutralitas ſebzis et eſtacum ipſa
configitur debilitas et corruptio or[is] ſtoma cbi
que nò excuſa: i. que quasi de neceſſitate ſecum cò
fungik. EtDEC coruptio et debilitas or[is] ſtòi é de
illis q[ui] interdù p[duc]it ad accidetia mala ſicut e[mp]
copis pulſus cordis et caſus appetit? J. Jnota p[ri]
mo q[ui] e[mp] appetit? app[or]p[or]t: o[mi]t ſt coruptio
nè debem? intelligere corruptione appetit? eius:
q[ui] appetut res nò p[uen]tètes ſpeciè buane: q[ui] de
b illitare diminutione et? aut ablationé.DEC aſt ſicut
pp m[pl]tificatione flegmatis in eo. Eſt e[mi] ſtoma
chus minera flegmatis: q[ui] pln q[ui] de eo m[pl]tifica:
eſt ſlegma vt e[mi] ap[ro] Aut. viij. tertij. Lù a[ui]t ad eſt ſe/
b[us] flegmatica multo magis m[pl]tifica: q[ui] ſic ma
gis ledit: ſic ſebzis colerice ledunt e[mp] p[pr]ter
cibitior fellicis: et melàcolice splenè: vt dicit Rais
kyf. i. xvij. còtinentis. I et ex bis n[om]enit is ſtòi
sequuntur

Rais.

Secundus

Feb. putri. in vniuersali. Fo. liif.

sequuntur accidentia mala de quibus supra. fin
co p[ro]p[u]s pul[s]us cor[di]s et tremor eius. et n[ò] differ[è]t
n[u]t[em] f[im] mag[is] et minus. Est e[n]i tremor cor[di]s c[u]
matori debilitate. quapropter pulsationes n[ò] f[il]
munt [a]g[ue]t f[ac]it pul[s]us cor[di]s. sed c[u]matori o[n]
ueri[ate]. Est ergo pul[s]us cor[di]s via in tremozem
et tremor in incopim. nam or[bi]s l[ó]s faci[le] c[ó]patic[
propter sensibilitate et propinquitatem.

Et que de ea est inseparabilis est res ma-
gis similis ethice si n[ò] esset lenitas pul[s]us;
quæuis quandoq[ui]tur orurus eti[que]t quan-
tum est minus pura est minois et b[re]uio-
ris paror[is]im n[u]t declinet c[u]m paruitate su[e]
puritatis ad melancoliam.

In parte ſenti ponit duo que appropiantur
flegmatice orinue. Pr[im]u[m] q[ui]s affimatur etibice
multu[m]i: sed distinguiq[ui] ab ea. q[ui]n l[ato]ca pul[s]us e[]
mollis in etibica orurus quæuis qu[à]doq[ui]n l[ato]ca
pul[s]us reperi[q]t orurus p[pter] alias caufas i[n]du-
rates pul[s]u[m] q[ui]que ſunt ſupertus. I[sc]o q[ui]
to est minus pura est b[re]uio[ris] paror[is]im: et ſim
l[iter] est b[re]uio[ris] quo ad tota[que] consiſſentia n[u]ſi
cum paucitate puritatis ſue declinet ad melancolias.

I[sc]rca primu[m] notand[ui]. q[ui]n l[ato]ca similatur etibice in modo calor[is]. q[ui]n est acutus t[em] mor[da]r neq[ui] mult? f[ac]ut cal[or]i colic[ar] et ſanguinear[is]. ſco i[] co[n]sinutate, tertio in corpoſis extenuitate p[pter] no c[u]mentu[m] ſto[m]. I[sc]notand[ui] ſco q[ui]c[u]t in l[ato]ca re peritur aliquado pul[s]us orurus p[pter] alias caufas: ſas: ita in etibica aliquado reperitur pul[s]us mol/lis ſic ut ea q[ui] ſequitur empima. quapropter b[oc]ſignu[m] ſumptu[m] a molliſte et duritu[m] non est efficac. ſed inueſtiganda ſunt al[ia]ta[que] ſigna diſtinet c[it]ua ex p[ri]zijs ip[ar]u[m] capituls colligenda. I[sc]ratio ſco i[]dicti est. q[ui] ſlegmati admisceq[ui] ſanguis vel col[era] ſlegma caletit et ſubtritiq[ui] et ſic diſgeritur et paratur expulſont. Si vero miſeatur et melanco[lia] ſn[gr]oſtatur et ſit neptum expulſion[em] nam me l[anc]olica addit viſcoſtati f[leg]mati groſſi[te] ter/ream. I[sc]ontra tam[em] banc determinatione ſunt inſtantie pluritum. Nam qu[à]doq[ui] colera mixta c[u] ſlegmate est cauſa vt faciat ſlegma in pozoſtati/b[us] mag[is] imbibit et p[ſund]ari. quapropter ſiat neptius expulſon[em]. ſuſſict tam[em] q[ui]n plu[ri]tumus ita est ſic ut dicit Auicen.

Quartana aŭt est non acuta p[ter] fr[is]
gus materi[et] longa p[ter] illud et forſtale
e[rt]endit[que] que de ea pura est anno vno. et n[ò]
pura est b[re]uio[ris] ſpacij. veru[m] in ea non est
timor quonià quiete facit ſpacio longo. et
quonià ip[s]a non est t[alis] acutatis qu[à] ſe
quuntur accidentia vehementia.

P[ro]p[er]a ąrtane

Tres q[ui]s appropriaq[ut] quartane interpolate[m] et con
tinue est. p[rim]o q[ui]n o[n] acuta e[.i.] n[ò] e[] acut[em] calor[is]
pp[er] frigiditati materie ſcet cal[or]i est? ſit acutior
q[ui] cal[or]i ſlegmatice c[u]t ſit col[unct?] ſiccitati. Exiſt[
]mandu[m] tamen est illam q[ui] pendet a putredine me/
l[anc]ol[ic]e genite per aduſtio[n]e colere eſse acutio[n]e
aliqua certa colerica. Caliter est non acuta.id est
non velocis motus. ſco est longa. p[ter] fr[is]us et
groſſi[te] materie. Et licer al[iqua] mel[ar]colita adu-
ita ſit calida facit tamen ſeb[re] longa p[ter] gros[
ſi]ttem terre[]. I[sc]enendu[m] ſt[em] et quartanà p[ender]
tem a mel[ar]colita naturali eſſe ceteris longio[res].
nam q[ui] pendet a mel[ar]colita aduſta ſunt b[re]uio[res:
ch[ui] materia per aduſtone caleti[q]. Et licer mel[ai]

colita genita per aduſtio[n]e mel[ar]colita naturalis
forte ſit groſſio[que] citius tamen perducat ad c[in]eri/
ti[m]u[m] q[ui]d[em] amplius n[ò] potest facere ſeb[re]. Al[de]lanco
ita aut[em] per congelatione forte est groſſio[que] fr[is]
dio[que]t: ſed raro facit ſeb[re]m. et ſi facit est ſim p[li]m de
gne q[ui]ntane et ſextane. ſi[mi]titer mel[ai]ta mixta c[u] a lijs
b[u]orib[que] facit q[r]tanà b[re]uio[re]. n[ò] q[ui] pura est durat
p[an]nu[m] et non pura e[] b[re]uio[ris] ſpacij iuxta texti[m].

Contra. quia

posſet fieri non pura p[er] ſlegma q[ui]d[em] inuicat me
l[æ]coli[q]a et p[rib]et ei[que] resolutione. I[sc]RESP[O]DEK[pi]
mo[que] ſlegma n[ò] p[rib]et et resolutio[n]e imo mo[
]nendo a fixione terrea et ducendo ad aque p[ra]p[ra]
rat ad resolutione. Et toto e[n]i genere mel[ar]colita
difficilius resolu[i]t f[leg]mate. I[sc]Tertio dicit q[ui] n[ò]
est timo[ro]sa: tum p[ter] quiete longa inter poſt[il]
mos: et q[ui]n e[] tante acutatis vt faciat a accitia
vebem[em]tia. quartana aut[em] continua est timo[ro]sa
et cauſis contrarijs.

Et quartana quid[è]t et tertiana asſidua
et interpolata c[ò]ſumunt[em] per vomitu[m] et ſo-
lutione v[è]tris aut ſudo[que] aut puocatione
vrine. Incensiu[a] aut[em] consumitur per h[mo]i
[em] et per flupum ſanguinis n[ar]ium.

In h[oc]bus c[ò]ſi[c]at
[em]tiana[q] ąrtana
[que] ponti[que] qu[ed]a in q[ui]b[que] c[ò]ſicat. [em] dicit: q[ui] ąrtana
tertiana q[ui]nua[q] et interpolata terminatur p[om]
tu[m] ſolone v[è]tris ſudo[que] aut puocatione vrine. I[n]
c[ò]ſiu[a] aut[t]. cauſon terminat q[ui]n b[mo]i [em] flur[u]n ſan-
guis n[ar]tu[m]. Et qu[uis] ąrtana et t[ern]ia poſſint flu[
s]u q[ui]guis n[ar]tu[m] emiari: de bis t[em] n[ò] fecit méto[
n]o[n]c[u] c[ù]b[ar]ius p[ring]at. Septiu[m] e[n]i accidit cau
ſon[em] fluxu ſanguis n[ar]tu[m] termiari c[u] colera e[ni]s
in venis magnis circa cor[m]t multu[m] ſanguini ad
m[ix]ta, n[ò] ita est de mel[ai]a nec[que] colera faciſte ter
tianá. Poſſum? eti[q] p[inc]eſnuá itelligere ſinocb[az]
q[ui] fluxu ſanguis ſepe termina[q]. et q[ui]b[que] vomitu p[o]
lutio[q]e v[è]tris ſudo[que] et p[vi]as vrine. I[sc]q[ui] ſudo[que]
[em]tine[n]c[em] testa[q] A[ri]ſt. ij. d[pi]b[ia]liarii. tillo c. habitu[m]
a[ut] v[em]tio[n]e. N[ò] a[ut] p[om]itu[m] flur[u]n v[è]tris q[ui] v[it]ná
testa[q] Auic[em]. x[ui]. xv[em]. tertij. [em] Bal. vii[em]. terapen
tice. De f[leg]matica n[ò] fecit méton[ie]. Sed certi[em]
[em] p[am]s termiari vomitu fol[one] v[è]tris ſudo[que] et vi[]
ne puocati[q]e. Frequenter t[em] accidit f[leg]maticam
paulatim p[ſumi] ab[que] notabili eucaatione ma[
n]ſeſſita: ſicut etiam c[ò]ſtingit de quartana.

Et ſciſas q[ui]s principium p[ro]longatur in
tertiana et ſtatus in c[ò]ſuſa et dectatio in
incensiu[a] et ſtatus et declinatio in quoti-
diana: qu[à]uis raro inueniatur quartana
c[ò]ſinua q[ui] quotidiana itegre eradicati[o]s.
In h[oc]bus ponit duos canones. ſco i[b]. (Et ſeb[res])
T[ern]ia in duas.nam p[imo] ponit ca[n]. ſco remo/
ueret dubium. ſco i[b]. (Qua[n]uis.) De p[er]ma dicit q[
]plonga[q] principi[m] in tertiana: ſtatus in c[ò]ſuſa:
declinatione in incensiu[a]. ſtatus et declinatio in
quotidiana. in fecu[m]a parte remouet dubiu[m]. qu[à]
enim ſuperius in b[oc] capi[tulo] diuſſerat ſeb[re] co[
l]ericá in continu[m] et interpolata. et ſim[il]iter f[leg]
maticam: non a[ut] mel[ar]colica. potuſſet al[iquis]
q[r]ere: quare n[ò] ſic diuſi[t]it mel[ar]colica: ſicut [fl]aticas
q[ui] colica. Za cit[em] ri[n]det. q[ui]raro repiſt q[r]taná conti[
nua q[ui] quotidiana itegre eradicati[o]s. I[sc] et i[n]
ſletur. ergo a ſimili n[ò] debebat diuſdere [fl]aticá i
c[ò]ſinua et interpolata poſſip[er] raro integre eradi[
]ca[q]. RESP[O]DEK[pi] q[ui] p[er] [fl]atrica iterpolata raro itegre
eradice[q]: t[em] in t[pe] itermedio[n]o n[ò] est ſeb[re]: ſed c[u]
b[oc] eti[q]a pendet a materia putrente extra venas.

In q[bus] c[ò]ſi[c]at
[em]tiana[q] ąrtana

Can[ones] duo.

Similitudo.

## Tractatus

In contra materia melancolica difficultius expe/
litur extra venas quæ alij humores propter grossi/
tiem et frigidaritatem suam:rationem quarum est tar/
di motus.ergo frequent? deberet putre ad ins/
tra venas quæ reliquius humores. Respondet ut
ficut melancolica tardius mouetur extra venas quæ
alij humores:ita tardius putrefit apter caufas
supra scriptas et proprietatem suam refestentem
putrefactioni. licet ergo virtus expulsiua medbzo/
rum non posset expellere melancolica ita cito sic/
ut expellit coleram aut flegma: vputa in secunda
di tertia die, non tamen obstat quin posset expel/
lignozi têpore vputa in quarto die, nã equa/
ls potentia potest inducere eundem effectum in
passum magis refestens in longo tempore: quem
potest inducere in minus refestens in paruo tem/
pore: precipue cum melancolica det inducias suè
putrefactionis vsq ad quartum diem.

Dubium mari
mu? fin gêrtilê.

Lirca primam partem butus cano/
nis cadit dubium no
paruum:q[ui]b[us] v[it]dicit Bentilis difficultat multos
medicos. Arterium principium prolongetur in tert
iana:status in cœclusa:et declinatio in quotidia
na. Pro intellectu tituli quætionis est intellige
dum qu[ip]duper est têpus febris: particulare et vnt
uitersale. Etiam viuersale est dupler: quodda di/
fluctinum penes materias: quodda penes accitia
aut morbi essentiam, quid vtrusq[ui]tor sit est et su
p[ra]scriptis manifestum. Scendu[m] scöo q[ui] prin
cipium similitur et quodc[ui]s alid tempus plon
gar potest intelligi dupliciter. Ano modo q[ui] co/
paritur principi[us] et quodc[ui]s alid tempus ad
alia tempora eiusdem morbi. Scödo modo q[ui] com
paretur principi[us] vntus febris ad principia alia[ur]
februm de quibus b[ic] fit mentio. et similitur sta/
tus vntus,flatus alterus, et sic de alijs. et bec pa
ra ratio potest esse dupliciter, vno modo absolute vt
verb[ia] gratia, an principi[us] tertiane fit longius p[n]
cipio aliarum februm. Alio modo respectue an
principium tertiane fit longius in cœparatiæ ad
sua tempora qu[ip]quotidiane principium in compa-
ratione ad sua: et sic de alijs. Arguit primo q[ui] pn/
cipiu[n]o prolongetur in tertiana in comparatioru
ead sua tempora, nam humoz colericus est cito
acceſibilis velut ignis in lignis ſicilli. scödo de diſ
ferentijs febrium.ideo cito ad augmentu[n] et statu[n]
deuentur. Si enim principium tertiane compare/
tur ad principium flegmatice absolute manifestu[n]
est ipſum esse breue. Si ergo respectiue manifestu[n]
est et fundamento p[ro]ſonis rationis ipſum etiam
non prolongart in comparatione ad principium
flegmatice. Q[ui] autem status non p[ro]longetur
in cœclusa manifestum est tam de cœclusa aug-
matica qu[ip]peraugmatica i quibus abbreuia[que]
floratiæ ad alia sua tpa et ad flat? aliaru[que] febriu[n]
sue fiat cœpatio alia[ur] febriu[n]e absoluta: s[ue]re
ſpe ctiua. Q[ui] aut declinatio n[ò]n p[ro]ſolge[k] i c[ò]tina
i. i causone. Mam fin plurimùs crifi terminatur cu
incipit in statu et finit in declinatone fm plm in
di naturali. et sic declinatio est breuiffima. Q[ui]
aut status et declinatio non p[ro]longentur in quo/
tidiana. arguitur. qu[ita] Autc. in capitulo proprto
longio[que] partium flegmatice est augmentu[n]. Am/
plius tertio de crifi. cap. iij. ponit Bal[que] quando
febris est longi status etià et a cuti motus, et qu[à]
do est breuis flatus et tardi motus. Fm b[oc] igitur
videtur q[ui] egritudo tardi motus non posſit bæbe
re statum longu[i]; q[ui] b[ab]eret statum lògum effet
velocis et acut[i] motus. Et qu[ita] reperitur alia

Balen? tertio
de crifi.

## Deſignis

littera licet in paucis libris qu[ie] dict[it]. q[ui] status et
declinatio prolongatur in c[ò]tina. Lôtra arguit
qui[ta] c[ò]tina[n]o n[ò] potest c[ò]paratu[n]i[n]i interpolate.
sed certu[n] est interpolatam babere oia sua têpora
longiora qu[ip] continuam. ynde. 16. continêntis. Lon
tinu[n] est breuus interpolatu[n] sui generis. Duius
dubij solutionem omnis[is] longis ambagibus do
c[ò]to[rum] paucis perſtringam.

Opinio gentilis que inter ceteras
vitati est fatis c[ò] formis est bec. Dicitur primo q[ui] textus Autc[que], est ac
ceptus a Rafi.kxy. continêntis: cuius est bec fertes. Partes têporis febru[n]i diverse sunt. in tertiana p/
lixum est principi[n]. in finocba status plixus: in cau
sone declinatio p[ro]li[ca]. sed illa tria têpora p[li]ka
erunt in quartana. scödo dicit q[ui] Autc[que]. lòrum loq[
s] tur b[ic] de trib[que] têporibus: no a[ut] de augmêto. q[ui]
c[ò]ſuettudo est Autcen. frequêter diuidere augmê/
tum in duas partes. et primâ parte c[ò]sungliptici
p[io]. scöam statu[n] s[ic]ut; supra fecit. iiii. cap. buijs
p[ri]me ſen. Et quæc[ui]s dicit de principio statu et
declinatione vera ſunt c[ò]parando bas egritid[is]
nes de quibus b[ic] loquitur tam in tempòrib[que] vnti
uersalibus qu[ip] particularibus. b[oc]mo in tertiana
tam principi[n]i par particulari paroriſtint q[ui] viuuerſa
le est longiu[m]: eam ad finocba omotena c[ò]paran
do in qua principi[n]i est occultu[n]. in cœclusa omo[
tena p[ro]lògatur status respectu statu tertiane,
qui[ta] omotena est ſere tota status. I[sc]ed d[ic]eres
q[ui] poterat dicere q[ui] in tertiana declinatio est l[on]
ga respectu omotene. Dicendu[m] q[ui] verum e[que] ſed n[ò]
plaui[que] ſibi omnia têpora c[ò]parare. In caufone
declinatio est l[on]ga respectu declinatioris omo[
tene et etiam tertiane continue vel interpolate. q[ui]
i caufone i qua materia cretice eucau[n] remanet
longior[que] tempoze flammæ circa ſpiritualia qu[ip] in
alijs colerſeis: et etiam in ſanguinea omotena. et
b[oc] ex intef[es]iori calididate q[ui] ſit caliditas tertia
ne aut omotene. quap[ro]pter non ita cito remittit
tur. I[pro]ſea d[ic]it q[ui] status et declinatio p[ro]lon
gatur in quotidiana. I[pro]q[ui] ſciendum q[ui] tem
pus proli[x]us in flegmatica est augmentu[n] vt in/
fra. Et caufa est qu[ita] flegma qu[ip] humo[z] difficle ac
cenſiblitis. Et i[de]o i ſermones Autcen. ſuſſent de
augmento diſtincto ab alijs tempòribus diſſuset
augmentum p[ro]lògatur in flegmatica. ſed ſequ[em]
do Rafiu[n] non loqui[que] de eo b[ic]e: ſed partitur aug[
mentum in duas partes. Ael aliter dicitur q[ui] pla
cult ſibi tacer e de ea cum notiſſimum ſit augment
tum quotidianæ eſſe longius alijs têporibus et? Et pla cult ſibi dicere q[ui] in flegmatica ſtat? et de
clinatio ſint p[ro]li[x]i respectu principi[que] flegmatice.
Flegma enim cum recipit calozem diu retinet et
de diſſicili declinat ut s[ic] a viridi ligno semper eſ
aliquid effumans. vt intelligit Bal[que] i. de differen
tijs febru[n]. Si autem littera d[ic]it status et decl[
natio] prolongatur in c[ò]tina oportet q[ui] compa-
ret c[ò]tinau[m] interpolate. Si enim vna colera c[ò]
tinua terminatur in septem diebus: et interpla[
ta in tredecim: status et declinatio in c[ò]tina ma
gis prolongatur non absolute ſed prop[o]tionali
biliter in comparatione ad principi[n]i et augmen
tum eius q[ui] interpolata: vputa status et declinat
tio occupabit quatuor[que] dies in continua, et prin
cipium et augmentum tres. ſed in interpolata
status et declinatio occupabit septem dies prin[
cipium et augmêrum ſex. Munc certu[n] est q[ui] maior
est p[ro]p[ortio] quatuor[que] ad tria q[ui] septem ad ſex. i. ita
dico de flegmatica continua et ceteris in c[ò]para
tione ad suas

Optinio gentilis qu[à] summo
pere laudatber
culanus.

Rafis.

Balenus.

Secundus

tione ad suas iterpolatas. Mâ ppointionabilliter status et declinatio sunt longiores q\ principium et augmenti. difficulticillima est accidëtâ i còtînua multu têpus occupât et klâma maiotardî rece/ dit.maxime bec vera sunt quâdo fedris bmoî non cretice terminatur. ISt aût queras q\ tempora in bis febribus abfolute magis prolongantur. Lre do q\ in flegmatica magis augmentu: et ita sen/ tiut auctores. In quartana credo q\ magis decli/ natio. in sinocba omotena status. in augmâtica augmentu. in paugmâtica declinatio. in tertia/ na còtînua status. in interpolata nunc vnù têpus nunc aliud. Et que hico maxime vera sunt de temporibus vniversalibus distinctis penes acci/ dentia. Breuiter pertranseo in bac materia. quia bozum determinatio nec dictis auctorum nec eu/ dentibus rationibus concludi potest.

Et et bezres quâdo nò curantur scòm q\ oporztet et przie apostemose couertuntur ac arefactione. et propie in febribus acu/ tis in quibus oporztet vt patientes eas ci/ bentur: et nò cibatur propter intentionem vt perueniat natura supra materiam: aut oporztet vt detur i potu aqua frigida. et nò datur in potu propter intentionem vt non fiat cruda. et nò succurritur cum extinctio ne alia: q\ si fuerit alia intentio q\ dicturi fumus in cibatione. et dando in potu aqua frigida. forzto duarum intensionis predi/ ctarum pzemittatur super eas ambas et di/ mittatur obseruatio illarum duarum.

Isciponit alium canonê dicens q\ bezres et p/ rzie apostemose acute quâdo non curatur bmo q\ oporztet vt pura erbibêdo cibum et dando in po/ tu aqua frigida. quia medicus timet ne per cibus erbibitùt fuggeræ materia febrit et natura diuer/ tatur a pugna contra morbum. et per potu aque frigide ne materia incruetur nec succurrat cum epitbimatibus: et alijs auxilijs exigentibus per/ ducunt egru ad arefactione ad quâ sequitur etbi/ ca: et forzafle spafimus de imanitione. Quâdo due intèniones. l. de erbibêdo cibum et potu'que frig/ gide fuerint forztozes q\ due oppofite. l. augmen/ nè materie cum diuerfione nature a pugna et ma/ terie incruLATio. quapzopter ille due. f. erbibitio/ cibi et potus aque frigide sunt supra alias duas premittende. Et tu fupple q\ quando alie due fue rint potiozes pzemittrantur. nampter erbibitio/ nem cibi et potus aque frigide materia multipli/ catur et incruarat. et sic prolongatur egritudo: et forte sequitur moz festina extinctio calore natu/ rali et virtute facta impotère ad materie expulſio/ nem. In bis igitur ambiguts pualent medici scie/ tifici et exercitati et bone erfstimationis alios nò tales. Et ideo bene dicit Gal.vij. terapentice. Ex ercritatu et natura prudente oporztet esse medici. In bis aût cafibus et similibus nò sunt oppofite intentiones minus potentes negligende. et bec nota sunt quarta pmi.vltimo capitulo. IScd q\ faciendù fit i butusmodi indicationes contrarie sunt equipotentes. Aut. non dicit. IScd ego cre do potuz aq\ odet tepide esse pueniètè ioc cafatu. et etiam vbi indicatio de non eribtendo aquam frigida effet potentio/ sicut in febze apotemofa/ tam ratione feb. q\ ratione materie. ISimiliter credo in bis cafibus potus aliquid cibi esse exbi/

Acciden. fe. putri. Fo. liii.

bendù subtilis alteratiu sicut ptifana odet sub/ tlis. et maxime tempore nostro in quo domines pluri cibo sunt affluet quâ tépoque hyppocratis i in quo butusmodi dietevalde tenues precipiebank.

De significationib accentiu februum. Lap.v.

Lias q\ acceptio significationuz fedrizi eft er regimine antecedè/ te et quomodo fuit et expositio/ nibus antecedentibus et prefentibus. et er regionibus et temporibus et er etate et cò/ pletterione et expulſu et uzina et vomitu et ege/ sitione et fluru sanguinis nariù et expo/ sitione febris in rigeze et ſudore et quali/ tate caliditatis. et paropfinis et expo/ sitione appetitus et siti. et ex dispositione anhelitus et ex conjunctis ficut dolore ca/ pitis et vigilijs et alienatione et inquietu/ dine et alijs.

Iboc capitulum intitulae de signis accidentiuz fedrizi. i. conditioni que accident febribus. veri gratia. vtrum sunt magne vel parue. vtrù flegmatice vel colerice. vtrum salubres vel mozzales. Si/ miles enim conditiòes que accident feb. docet p/ proria signa cognofcere. Duidik boc capit in duas partes. In prima parte ponit quedâ genes/ ra signorù que debemus considerare pro cognofce dis februm dispositiùbus. In scò per bmoî q/ gna docet significare fuer varias fedrizi expo/ sitiones. scò ibi. (Febribus em adunt.) In p/ ma ponit. xii. collectiones rerum per quas signi/ ficamus ſuper februm dispositiùbus. IScpiza/ est regimen precedens fer rerum nò naturalium. et quomodo fuerit in particulari quatum ad odi/ nem et menſuram earum. non eſi exempli gratia ſufficit cognofcere q\ regimen precedens fuit ca/ lidum vel frigidum ſed quatum ad calidum aut frigidum declinauerit. et q\ in speciali fuerint res butusmodi cale facientes aut infrigidares. IScunda eft sumpta ex dispositiùbus antecedentibus. i. que ante diu preeſerint. i. quas egritudi/ nes et dispositiones alias non egritudinales ſu/ perio/ i tempore paſſus fuerit. q\ prefentibus. i. q\s egritudines vt alias dispositiones ad p[ens pa/ titur p[eter bezres. IScoria nam fecundum di/ uerifkatem regionum et civitatum et locorum di/ uerſicantur bezres et in aliquibus magis colert ce. in quibusdam magis flegmatice. et in qubù/ dâ longlozes ſicut in martíma ſenarum et vbi ac/ res ſunt groſſi. et in quibusdam breutores ſicut in regionibus calidis aut subtilis aeris. IQuarta eſt ex temporibus anni. eſtas namq facit feb. co/ lericas breues. byems flegmatics longas. autu/ nus frequenter melancolicas diu durantes. Ego eſi vidi bezres inchoantes in autuno viutius du/ rantes q\ inchoantes in alijs temporibus. Debe mus etiam considerare còſtitutiones tépo/ vtrù p[lu]tales vel ſicce calide vel frigide. nam in cali/ dis et ſicels ſiunt bezres acutozes. in contrarijs minus acute et lòglozes. IQuinta è etas. Serta complexo. Septima pulſus. Octaua uzina. Mo/ na vomit. Decima egeſtio. Andecima flurus ſan guinis narium. et per bunc alios flurus ſangu/ nis intelligam? Duodecima ex rigeze. idet vtrù fedris incipiat cum typo et cum quo typo vel in

Collectiones. xii.

Nota.

## Tractatus

cipiat abſo typo. Decimatertia ytrum fit cum
ſudore vel abſoq et quali ſudore. Decima quar-
ta eſt qualitas calidatius ytrum mittis vel mo-
zor vel multa. Decima qnata parorſimi quo ad
tempus inuasionis et durationis. Decima ſexta e
dispoſitto appetitus. Decima ſeptima eſt ſitis.
Decima octaua diſpoſito anbelitus. Decimano
na ſunt acciſt a coiuncta aliter coniugata cu ſe-
ſze ſicut doloz ca pittis vigiliſe alienationes inſe-
tudo et ſimilia que dicuntur conjuncta cu ſeb. qz
plurimum ſequitur ſeb.inquatum ſeb.

Sed contra parorſimi et qualitas ca
liditatu ſequitur ſeb. in/
quatum ſeb. ergo ſunt ſon conjunctis. I. Respoſeſc
q non ſequitur ſeb. ſed ſunt ipſa ſeb. na paroſſi/
mus ſebris eſt ſeb. et caliditas ipſa mozdar aut
a cuſtas eſt ipſa ſebris. Caliter dicitur q ly ex co
ſunctis eſt quidaz modus loquedi vt ſit ſenſus q
p dictis ſignis bec ſigna addunk. Alij dicut q bec
dicatur conjucta.qz.nò ita eſſentialia ſicut poza:
imo ſunt acciſtia virtutis alialis non ita imediate
ſequentia diſpositiones virtutu naturaliſi ſicut ſi/
tis et fames. ideo remota videntur et magis acci
dentalia ſebi. Caliter dicut q quia ſtatim dixe/
rat de ſicit et fame que pertinet ad virtutes na tu-
rales. et de anbelitu qui eſt magis volutarius q
naturalis addit bas diſpositiones q ſunt continu
te cu illis tribus in doc q ſunt diſpositiones an-
males. Zu ergo de ſtis collige. I. Sed bic nota q
ſte res ex quib? ſignificamus ſup diſpositiones
ſebriu poſſunt ad ordiniè reduct. qz. res bmòi aut
ſunt intrinſece aut ſunt extrinſece. Si extrinſece ſic
eſt regio tèpus et regimi p[er]teritù et in ſumma res
nò naturales et ſibi annexe. et quedà res extranee
que nò còputant inter res nò naturales. oſe em
res extrinſece ad res nò naturales aut extraneas
reducitur. ſicut ſunt p[u]ſiones et butiùmo di. Si
autè bmòi res ſunt intrinſece aut ſunt res natura/
les: ſicut cóploſo etas. aut res p[er]ter natura: et ſic
actio leſa qualitas mutata aut exſens mutatum.
et predicta oia ad bec reduci poſſunt. et quàts
ſomnus et vigiliſa de qbus bic agitur poſſunt com
putari inter res nò naturales eo q necessario coz
pozibumano occurret es poſſunt còuententer et
incòuenteſter applicari. poſſunt tam e[putari in/
ter res naturales p[ro]quato ſunt opatios ingres/
dientes conſtitutione co: poris buanti. et poſſunt
putari inter res p[er]ter naturam p[ro]quato p[rit
esse mozbus cauſa moſbi et accidens moſbi. et ſic
p[rit] còputari inter res intrinſecas et extrinſecas.

Œ ſebribus emi ad ſunt acciſtia ex quib?
ſignificatúr diſpositiones earu de quibus
ſunt acciſtia ſignificantia magnitudinem
earu et ipſarù paruítatè ſicut qualitas ca-
liditatis et quatitatis ipſius. Et de ea eſt q
est mo[d]icatiua vel ementer er quo prius
inuadit vſoq ad finè ſu[n]. Et de ea eſt q mo[
dicat in pru[m]is: deinde minuitur pp[er]ter re[
solutionè materièi et lenitur. Et de eis ſut
que mo[d]icant. et de eis ſunt quarù calidi
tas eſt humida. et de eis quarum caliditas
eſt ſicca.

In parte p[re]ſenti ex bmòi generib? ſignor q[ui] docet
ſignificare sup[ar]varis ſebriu diſp[one]. Habz bec
nouè p[tes]. In prima p[er] ſigna docet cognoscere an
ſebris ſit magna vel p[ua]. In ſoda p[er]ſicè ſebris. in

Notatu dignu

Ibic text? noue
babet partes.

## De ſignis

tertia ſebris malitía. in quarta diſgestionè vel op
poſtu. in q[ui]ta pm[itt]it dictur ſigna crisi. i ſexta
pm[itt]it dicere ſigna falutis vel mo[ſt]is. in ſup[
ma docet cognoscere diſp[one] virtutis et me[br]oz
et bu[or]u. in octaua tpa ſebriu. in nona redit ad
docendu[que] ſignificare ſebriu ſpecles. ſoda ibi. (Et
ſunt acciſtia.) tertia ibi. (Et ſunt acciſtia ſignifi-
cantia malitía.) quarta ibi. (Et acciſtia ſignifi-
cantia diſgestionem.) quinta ibi. (Et acciſtia, que
ſignificant crisi[mi]. ſexta ibi. (Et acciſtia ſignifi-
catia ſofpitatem.) ſeptima ibi. (Et ſorme.) octa
ua ibi. (Et acciſtii ſebriu.) nona ibi. (Et res ex
q[ibus].) In p[ima] p[te] dicti q[ui] ſebriu? ad ſunt acci
denta ſignificautia magnitudinè ipſarui et ipſarui
paruítatè ſicut ſlitas calitatis et quatitatas. ipſi?.
De ea emi eſt alij q[ui] mo[d]icat tactu a p[ri]ncipio cu
ſibi occurrit et còtinuat ſuà mo[d]icationè conti-
nue dum tact? p[fe]uerat ſup infirmu[n]. Et alìqua è
caliditas ſlue ſebris q[ui] mo[d]icat ſolui p[imo] occur-
ſu. ſed p[fe]uerat manu minu[n] mo[d]icatio pp[er]
resolutionè materie et lenitur. q[ui] apparet minus
mozdar in fine ſicut tertiana iterpolata. tertio ſut
alique ſebres q[ui] paru mo[d]icat a p[ri]ncipio cu och
currut tactut. ſed poſlea i fine mo[d]acitas inten-
ditur ſicut fle[m]matice q[unt]ane. et ſimiles p[en]den-
tes a materia multa et groſſa nò facile, reſolubil[
l]i. ſoda dicti q[ui] de ſebriu? ſunt alique q[ui] calidi[
tas eſt bu[ida] ſicut calitatas fanguince q[ui] fle[m]atice. Et
de eis ſunt q[ui] calitatas eſt ſicca ſicut calitatas etbice
ſebriu colericarù et melicarù. In notandù p[mo]q[ui]
per acciſtia ſebriu itelligit q[ui] potètia ſigni-
ſicare alijs ſebriu diſp[one]. In notandù ſoda q[ui]
per ſlitatè calitatis itelligit mo[d]icationè cal-
tatis. et p[ra] quatitatè calitatis itelligit longa[que] e[ra]
tensam actionè eius vel boz opp[os]ita. Nà mo[d]
catio foſtis. Ţre longa et extéſa actio calitatis ſi
ſignificant ſebris magnitudinè. ſed parua mo[d]i[
catio et b[re]cuis et remiſa eius actio ſignificat pa[
uitatè ſebris ſicut effectus ſignificat eſt quas cauſas
In notandù tertio. q[ui] cauſe mo[d]icat[i]tis caſita[
tis necnon longe et intenſe act[i]tis eius ſunt tres.
ſez int[é]ſio calitatis multitudo ſorme eius et con
functio ſiccatatis cu ea. D[est]itas emi et multitudo
ſui ſub[lecti]e concurrù ſolui de per acciſtis cu mate[
ria de ſe nullius fit acutitatis. Œn ergo calitatas ſe
brilis eſt int[é]ſa habent multu[que] de ſorma. et ſiccati
conſiucta mo[d]icat et foſtiter agit a p[ri]ncipio vſoq
ad finè ſicut cauſon et tertiana continua a multa
materia. Quedam autez mo[d]icat a p[ri]ncipio ſed
poſtea cessat cito mo[d]icatio q[ui] calitatas è int[é]ſa
cù pauca multitudine ſorme ſicut tertiana pura
pendens a materia pauca ſubtili. Quedam paru[
m]o[d]icat a p[ri]ncipio poſlea in fine mo[d]icat q[ui]
ca[li]ditas eſt remiſa non. coiuncta ſiccati. babet
tamen multu[que] de ſorma ſicut fle[m]matica. Adelan
colla tamen magis mo[d]icat q[ui] eſt coiuncta ſicci
tat. Quedam autem parum mo[d]icat a p[ri]ncipio
et in toto proſeſu ſue actionis que babet omnì[
no opp[os]itas condit[i]ones ſicut effimera. etbica
autem eſt intra bas media. N[am] licet ratiò[que] ſicci
tatis debereb et eſt mo[d]ax attamen in pluri[m]um
eſt remiſſio: q[ui] ſebres co[le]r[ice]: immo q[ui] multe me[
l]anco[li]ce et fle[m]matice. et cu boc babet minus de
multitudine ſorme cum ſit immaterialis.

Et ſunt acciſtia q[ui] ſignificant gen[ui] earu
ſicut acciſtia p[ri]zia cu tertiana. ſicut p[ri]inci
piu[m] parorſimi cum p[un]ctione et h[oz]ripi
latione et mo[d]icatione caliditatis in eo.

Ibic docet

Febriu accide
tia.

Laufe mo[d]i
cationis.

Secundus

Logittiio feb.
per accidetia.

Et dicto docet cognoscere genus flue speciæ febrizis que cognoscat, f accidentia propria vntuicuituræ, speciei necnon per accentiâ cōmuna de qub? agit, in ppiis capitulis. Sed exéplicitæs de tertiana pura videlicet principi paroximt primi cum puncione in ambitu totius ac ill cubus pungerec, et cum borripflatione de qua infra in proprio capi tulo et mozdicatio caliditatis in primo ocursu tactu iicet non pfeueret multum. Et decunt sunt factis propria, sed cōmuna sicut dolores capitis vigiliæ fitis et buſusmodi tuuât ad cognoscendu eam de quibus infra.

Et accidentia significantia maliciâ eorum sicut inquietudo et alienatio et vigilie. Tertium significatû est malitia febris et cognoscutur per inquietudinem quâdo bomo nô potest in vno situ quæſcere, quæ plurimù moleſtatur a mate ria febris. Alienatio autê significat plurimù noeumentû cerebro cōmunicari, et similitur proliſe vigilie, et tu er bis concipe alia acceſtia timorosa malittam febris significantia.

Et accidentia significantia digestione sicut illud quod dicemus de dispositionibus vrine.

Taut euis oppofum que potissimù ſumunt ex dispoſitioribus vrine de qibus dictu eſt, ſeda p[ro]mi, et dicetur ſeda quarti. Sputum etià et feces, et ſud do babet hoc ſignificare ſed magis vina p[re]cet p[ro]que in febribus humoralibus que n[on] ſunt a p[ro]ſe eo q[ui]p[ar]um materia a qua de deciditur v[o]p[ost]ſis plurimù in vens continetur.

Et accidentia que significant crisim q[ui] dicemus.

Tibic ponens quintum significatû promittit ſe dictur accidetia significâtia crimin, q[ui] ſedauiq[uti].

Et accidentia significantia ſolpatatem et contrarium eius et dicemus omnia illa. Tidicemont sertum significatum promittens ſe dictur accidentia ſignificantia ipsam. ſ. ſolpatatem aut euis contrarii ſ. ſeda quarti.

Et ſorme inſunt iudicia plurima sicut il
le cuins converititur colo2 ad plumbeitate
ex albedine ex viriditate, et significat frig-
giditatem humozum et paucitatem calo-
ris innati aut excitationem et inflationem
sicut accidit ei cuins cauſa e ſatietas naui-
ſeatua et sicut velocitas detumitionis fa-
ci et tozialitas euis et tenuitas nasi, et ſi-
gnificant aut vehementiâ caliditatis aut
ſubtilitatem humozum et velocitatem re-
solutiōis eorum p[ro]pter amplitudinem pozo-
rum et motus in ſeipſis et eritus eorum a
conſuetudine aut caſus eorum habent signi-
ficationes et res de illis quas dicemus.

Tidicemont ſeptimù significatû dicens q[ui] ſorme
babitudinù inſunt iudicia plurima: q[ui] per eàs poſ
ſumus ſignificare ſuper dispositionem bumozum:
neconon ſuper dispoſitionem corporis febrientis
sicut ille cuins colo2 couertik ad plübeitatem ex
albedine et viriditate, i. que plumbeitas est colo2
mixtus ex albedine et viriditate, bec e[mi]n plumbe
res significat abundantia bumozum frigidor. q.
flegmatis aut melæcolie aut veriſco, n[am] alij bu-
mozes ſunt rubel aut citrinl. Caliter tamen po/

Acciden, ſe, putri. Fo, ly.

test expon, q[ui] ly er dica2 terminu a quo, et erit ſen
ſus q[ui] ille q[ui] p[ro]mo erat albus aut viridis ſiat plum
beus, et per viridé posſumus intelligere c[it]cruiz,
talis e[mi] couerſo ex naturali albo aut citrino ad
plumbitate[] n[ò] erit n[ifi] ex humoſbus frigidis q[
veriſimiliter debent facere febrzein fi qua adſit, c[ui]
fere ſemp febrizs pendeat ab humoſbus domi[na]
tibus. Aliquâdo tamen bec converſio significat
paucitate[] calo2 innati cum qua op[oz]tet eſſe pa
rum sp[u]s et ſanguinis, vnde corpus n[ò] eſt rubeu,
illed e[mi] paucu ſanguinis q[ui] reperi[]t prope cut[em]
p[ro]pter frigiditate[] deni gratur. Ex illo g[iti]tur et co-
loze cut[em] in ſe albo resultat colo2 plübe. G[ui] coſos
exéplü e[de] illo cu[mi] facies p[ro]vertik ad excitatione
et inflatione, i. c[as]eſſam aut dispositione ſibi p[ro]
pinquâ que dispoſitio dicitur excitatione. ſimilatur
enim dispoſitiòi dominis nuper ex longo ſomno
excitat[em] i. quo partes oculos circu[da]tes ſunt tu-
mide, et bec dispoſitio significat repleſionem va-
pozoſa2 sequent[em] naufeatuâ ſatiate[]t: e[mi] aliquâ/
do errozem dige[ti]tue e[pi]s couertentis ebilum in
maſſam flegmaticâ vapózoſam. T[er]tium ex[em]
plum e[ſu] velocitas detumitionis faciei, i. q[ui] facies
cito perdat ſuos tumores naturales quos babet
er p[re]ſentia carnis mollis et ſpongioſe in fronte
naſo e[mi] timporibus, que dispoſitio vocatur torna
litas, et significat yebementiâ caliditatio: biózu
subtilitate[]: pozo[]zu amplitudines: p[ro]pter que fit
velox resolutio, et e[ſt] malum ſignuz n[ifi] ex alioqua
causa primitiva contigerit sicut ex vigilijs timo-
re trifinita p[ar]citate cib[em] potu medicine solu[ti]ſis
et ſimilibus. P[ro]pterea subiungit. Et motus eo/
rum, i. egro[mi]n in ſeipſis p[ro]pter alioqua aut plures
ex cauſis ſtatim dictis: vt q[ui] vigilat nimis t[im]et
tristatur p[ro]pter modum q[ui]. Et motus e[or]u
n[am] ſe p[ro]pter alioqua aut plures
omitto, q[ui]a b[ic] ceteris e[ſt] melio[]. Et res alio ba-
bent significationes ſuper dispoſitionem corporo-
ris et bumozum, s[ui]t etas ſerus complexi]o regio
tempus anni et ſimilia a medico confideráda c[ui]
vult ventre in notitiam febris necnon dispoſiti]
nem corporis patientis.

Et accentiui ſebrii quedâ ſunt quozum
h[ora] est h[ora] ſtatus s[ui]t alienatio et com
mi[tr]tio mentis p[ro]pter inflamatione capi
tis, et de illis ſunt quozum h[ora] est p[ri]nci-
p[ui]m s[ui]t h[or]ripilatio et frigus et s[ui]t p[
f]unditas ſomni que c[ó]sequi[ur] plu[ri]mi p[ri]n
cipio[zu] ſebrii p[ro]pter debilitate[] cerebri et
declinatio calitatis ad iteriora corporis vbi
est materia, et multitudo vapóp[] eleuato[]p[
ab eo p[ro] com[tr]tione incipiente in corpe vi-
ç[uo] resoluit eos inflamatio: et adiuua[]t
illud frigus cerebri i ſeip[]o et frigus h[uo]
ris qui vult putrefieri et c[ale]cit.

Tidec est octaua pars in qua docet ſignificare tê
po[z]a particularia ſebrium p[ro]pter accentiâ pro-
p[ri]a in illis contingentia. Et dicit q[ui] ſunt quedâ
que appropiantur statui s[ui]t alienatio, i. ima-
ginationis corruptio c[ui] imaginatur aliquid eſſe
r[ia] ſeb,

T[pa] particula]

Tractatus

præfens quod nō est, et mistio rationis, i. estima/
tione cūn non recte fudicant de bonesto et vtili et
similibus quē nō senu percipiuſ. licet forte me/
lius propter corruptione rationis posumus in/
telligere corruptione cogitativē circa discursum
compositionē et diuisionē. Et buusmodi accidut
propter magnā inflamātionē capitīs tēpores ſta/
tus et multitudine vaporī ad ſpsum peruenen/
tium. Et eis ſunt que appropriānt principio ſi/
ent frigus rigor et borripilatio: quod cauſa pone
tur in sequēti capitulo. J. Et sicut p[]ſunditas ſom
nō que accidit magis in principiis februzi p[]pter
cauſas infra scriptas. J. Prima p[]pter debilitate
cerebriz. vnde cogit retrabere sanguinē et spiritu.
et emi cerebriz: februzens debilus ideo in dispoſitio/
ne naturali. J. Secuſa est decinatio caliditatis
ad interloco vbi materia continetur vt succurrat
eorum incumento et ea fortificet ad expellendus
materiam ad exterloco. J. Tertia cauſa est multi/
tudo vaporem elevatoz[ui] ab eade[m]a materia p[]pter
comotione. i. ebultitionē illius materie in corpor
re durantem vſa[]ſq[]uo inflamātionē. i. calor putredi
natis necnon medbroz[io] reſoluit illos vapores. J[]et
nota q[]ui nō solum elevātur vapores a materia pu/
trente: imo etiam ab alijs non p[]utmentibus, p[]ro/
pterea in caufone quāris ſit colerica accidit ali[
] quando subetb p[]pter vapores a sanguine et fleg
mate elevatos. J. Quarta cauſa est frigus cerebriz
in ſetſto. i. in dispoſitio naturali. Est emi magis
prōnus ad ſomni ſeu ſomni p[]roſunditatem ideo cere
brem naturaliter caldum. Q[]uinta cauſa est
frigus bumores qui dum putrefit calefit p[] quam
calefactionem multi vapores nō putridi elevan/
tur imul c[]ui putridis qui non putridi ſunt frigridi
cum ipſe ſit et eſe frigridus ſicut flegma. non enim
ſubito totus b[]uor putrefit, et bi non putridi ſunt
cauſa ſomni infligidando et opilando. o[]ſe modi
ſte cauſe adjuvant ad faciendō ſomnum profun
dum in principio paroxſimorum.

Sed contra
ſpiritus animalis et vita/
lis in principio paroxſim
attractur ad cerebrum ſigitur calefit et ſoſtifica
tur. J. Respondetur. φ licet sp[]ſus trabat φ ad cere/
b[]rum et ratione buiſus debeat ſoſtificari. tamen
cui ipſo trabutur etiam bumores et vapores q[]ui debi
lantat ipſum et ſunt cauſa ſomni ipſum opilado.
J. Ael i[]di q[]ui b[]i sp[]ſus magis trabunt ad cor. et par
tes victinas quar[ui] leſio in talibus paroxſimis est
major: et sic cerebrum remanet magis debile: et sic
imporens ad tranſimitrendum ſpiritus ad mem[
]bi[]a exterloza ſenſitiva. et b[]oc modo est cauſa p[]ro/
longationis ſomni.

J[]et res er quid scitur dispoſitio febris et
er qua ſpecie ſit: ſut dispoſitio febris i acui
tate ſua et ſua lenitare et dispoſitio febris
in hoc q[]ui ip[]ſa accidit a cauſis pr[]imitiuis et
aſtitibus ſcom conditionem p[]redictam: et
dispoſitio febris adherentia ſua et eradicat
tio: et dispoſitio febris in acitate ſua c[]ui ri
gore et frigore et borripilatio aut eius c[]o-
trario et q[]ui est ex eo: et dispoſitio febris in
dimissione ſua cum ſuſore pauco aut plu-
rimo. Aut dispoſitio p[]racterita regiminis
et etas et forma et tempus et ars. et dispo-
sitio pulſus et vrine.

J[]n p[]reſenti parte Auſicen, c[]o]p[]let modu cogno/

Deſignis

ſcendi conditiones febriz tam accitales ideo effen
tiales, ſed maxime ſentiaſales p[]tinētes ad cogni-
tionem ſpeciei eui. Et per ſpecies intellige nō
solum ſpeciē ſpecialissima ſed etiā subalternam
ſpeciem p[]pterea dictis Auſicen. Et res quibus ſci
tur dispoſitio febris quo ad conditiones accidēs
tales ex qua ſpecie ſit quo ad ſentiaſales ſunt.

J[]t prima dispoſitio febris in acitate ſua et lenti
tate. Ilam p[]oc c[]óprebědo quaſitatem febris. et

ſi eſt acuta c[]óprebědo et eſt de genere colericarī.
J[]t eſda dispoſitio febris in b[]oc q[]ui accidit a cau-
fis pr[]imitiuis. nam per b[]oc c[]ópreběndo et eſt emi
mera. ſi aut[]e prouenit a cauſis aſtitibus cum alijs
conditionibus ſuperius dictis in capitulo de ſi
gnis putridarū in generali c[]ópreběndo et eſt pu-
trida. J[]t tertia dispoſitio ſe. in adberētia ſua. ſ.
vitnoſmi vel quaſi: q[]ui pertinet ad concluſas vel
cauſonē: et eradicationē quaſtū ad interpolatas.
et tēpores quaſtum ad continuas p[]roſionabiles.

J[]t quarta dispoſitio febris in acitate. i. in reſ
ditu ſuo. tunc emi acultur c[]ui redit. ſi an redit cum
typo. ſ rigore frigore et borripilatio. et tunc ſeſt
et e[]t interpolata. aut e[]corario. i. fine typo. et tunc
ſeſitur et e[]t continua: et e[]t ex eo. i. ſi reedat cum
a[]ccitibus ſequētibus typum ideo ſunt pulſus par-
uitas ſubmersio et coaratio: et ſignificat magis
interpolata: aut fine bis et ſignificatur magis c[]
tinua et p[]roſi: e cauſa. nam in continuis p[]ro-
poſitionalibus parua in concluſis nulla.

J[]t q[]unta dimiſſio febris in dispoſitione ſua. i. merito
eius abſoq magno auxilio cum ſuſore plurimo. et
ſignificatur putrida et maritime interpolata: aut
pauco et ſignificatur effimera. J[]t ſexta e[]dispo-
sitio p[]racterit regiminis an fuerit regimē multu-
plicatiu[m] bumor[ui] calid[or] aut frigidoz[ui] et quor[
]i. ſang. co[]le. f[]leg. an mel[]acoli. nā b[]oc iu[n]t ad co-
gnitionē ſpeciei febris. J[]septima etas. J[]octa
ua forma que eſt babituato in toto c[]oſurgenser
carne p[]inguedine colo[]ze groſſitie et exten[]tione
ne. J[]noua tempus anni. J[]decima ars. J[]an[
]decima dispoſitio pulſus. J[]duodecima vrine.
bec emi quomodo ſignificet ſuper dispoſitionem
febris necnon alias dispoſitiones magis accita[
]res manifestu eſ satis. J[]boc ergo capitulum eſt
ad dand[ui] nobis notiāt o[]m dispoſitio[]n[]i febris,
tidet o[]m que medicus diligens debet inquیرere.
et ſecre de feb[]ibus vt per bec ſeſtat ponere cauſum
tin terminis. et ſe[]do p[]ronosticar. et terto babere
ingeniui curatiu[m] q[]ui nullaten[]p[]otereit babereniſi
cognita egritudine ſm bas octo dispoſitionēs q[]
osmes particulariter docemur in b[]ac prima ſen.
quart. p[]racter quin[ui]tam et ſextam. Non emi ſigna
crifiis neq[]ui ſigna salutis et moritis h[]ic par[]ticulara /-
]riter docemur: ſed ſecunda buiſus quarti.

J[]ſigna de rigore frigore borripilatio ne et fra-
ctione. Capitulum. vii.

J[]duripilatio e[]dispoſitio in qua
inuenit corpor disuerſitates in
frigore et p[]unctionem in cute et
lacertis et antecedit e[] p[]igri-
tia et fr[]actio.
J[]dua buusmodi dispoſitiones frequ[]eter aſſe
dut putridas ſeb. uenit[]es ſuit poſt ſmonēn[]gale
de c[]aſi diuerſitates et ſignis ip[]ſa[]t vt de bis d[]eter
minek. J[]oc cap[]in b[]i tres partes. J[]n p[]ma deſcri
bit bm[]ōi diſpōnes. J[]n ſea p[]ōſt c[]aſ c[]a[]p q[]ui ſigni/
ficatiōes. J[]n t[]ria subſit cano[]es. ſea i[]b. (Et de
c[]aſi vebem[]etie rigo[]s.) et i[]b. (Et p[]motio aie
periodi.

J[]sina e[]rigore frigore borripilatio ne et fra-
ctione. Capitulum. vii.

J[]duripilatio e[]dispoſitio in qua
inuenit corpor diuerſitates in
frigore et p[]unctionem in cute et
lacertis et antecedit e[] p[]igri-
tia et fr[]actio.
J[]dua buusmodi dispoſitiones frequ[]eter aſſe
dut putridas ſeb. uenit[]es ſuit poſt ſmonēn[]gale
de c[]aſi diuerſitates et ſignis ip[]ſa[]t vt de bis d[]eter
minek. J[]oc cap[]in b[]i tres partes. J[]n p[]ma deſcri
bit bm[]ōi diſpōnes. J[]n ſea p[]ōſt c[]aſ c[]a[]p q[]ui ſigni/
ficatiōes. J[]n t[]ria subſit cano[]es. ſea i[]b. (Et de
c[]aſi vebem[]etie rigo[]s.) et i[]b. (Et p[]motio aie
periodi.

J[]esb[]i ſi dispoſi-
tiōes duodec.

Quid boripſi
lato ſm auicē.

Secundus

perodi. prima i quatuor. in p[ra]ma notifica to borris/latione. in seda fractione. i tertia frigus. in q[ra]ta rt gor[es]. seda ibi. (Et q[ui]t fractio.) tertia ibi. (Frig.) quarta ibi. (Rigo: vero.) In p[ra]ma parte descriviens borrispulatione dicit: q[ui] est dispositio in qua corpus inuenit diuerfatate in frigo: i. frigus de uerfum n[ò] equale nec vniforme in partibus cutis immo sentit diuerfatate et delatione frigoris ſim partes duerfas cutis quasi n[ò]c deferatur ad vn[à] partem: n[unc] ad aliam in cutis superficie. que ut uerfitas accidit p[ter]tum bumozes et vapores ad cu tem delatos non equaliter ſim o[es] partes et p[un]ctione in cute et la certis qui ſunt instrumenta mo tus voluntarij eo q[ui] butufmodi bumozes et vapores res acuitate participant. Et vos addite de intenzione Bal. in libro de tectigatione et tremoree c[]motione in superficie cutis et partibus muſculo/rum propinquis cuti que c[]moto diu ſequitur frigiditatem cutis et prabentem ipsam ad quam c[]obractio nem ſequitur piloriz[ia] erectio. propter eicidem borrispilatio borro in quo fit pilor[ia] elevatio. becaut infrigidatio raro per ſe diu ſequitur bumozes autvapores ad cuti delatos: c[ui] illi ſim pl[ui]m ſint calid. ſed reuocatione calor[is]. ad intra. fit etià com motio: quia virtus expulſua cutis conatur ad ex]pulſionem noctiut[us et c[]omouet cutim: et ſic babem? decriptione borrispulations: q[ui] est dispositio in qua corporis. ſim borriplantis inuenit diuerſitatem in frigo et p[un]ctione in cute et in lacertis. et c[]motione qua[d]a ſolum in cute et partibus vicibus ad di[am] frigoris in quo fit toti[que] corporis c[]cuffio. et at[ecedit] ea pigritia. i. difficuſtas ad mor? ibo[da] dos et continuádos. Et fractio. i. laſtudio ſim pl[ui]m vlceroa ſequo buózes et vapores acutos ad cutim et lacertos delatos. Et potest eſse aliquando extenſua ſequis bumozes non acutos. ſit em alijando fed raro borriplatio ſicut et ríg[or] ab bu moribus frigidis quos laſtudio extenſua et non vlceroa antecedit. Et de vracch loquitur afforſus mus ſecunde particule. Labores ſpontanei n[ar]rant mo[bos].

Salinus.

Et quasi fractio est manerie eius.

Et dic[it] described laſtitudine d[ic]ens: q[ui] t[ips]a est ma[n]erles borrispulations: i. via in borrispilat[ionem]. cause em parue q[ui] faciunt laſtitudine aucte faciut borrispilat[ionem]. Ael aliter est manerles borripla[t]ation[is]. i. aliquid inclufum in quiditate eius. Mas laſtudio vlceroa est ſenſatio p[unctionis] in cute et lacertis que includik in q[uid]itate borrispilat[ionis].

Frigus autez est vt ſentiat in membris ſuis et dozſis lacertorum ſuorum frigus purum.

Salinus. quinto de simplici mediina. Et cauſe ſe frigiditatis médiſi ſut tres: vna cap[us] ères q[ui] occurrit corpo r[etr]inſecut: ſi cut aer et aqua et medica: qu[em] admodi medi cmultotieſs ſa clu[n]t illi [i] egritudine noiatberspilſa. Et iteru[al]ia è co[pl]eratio prop[er]ſa médi[bro] ſiſirmo. Et tertia est p[er]ter materiam

Acciden. feb.

Folvi.

Rigo[rum] vero est ut non posſit continere membra ſua ex commotio et tremoree c[]ue niente in eis et motibus inuoluntarijs.

Et dic[it] described ríg[or]o[zem]. secundo remouet dubium. seda ibi. (Et fortasse.) Dep[r]ima parte d[ic]t: q[ui] ríg[or] est ſupple dispoſitio ut non posſit t[ips]a ri g[ens] continere membra, ſua a commotio et tre mo[re]. i. concuffione et motibus inuoluntarijs. q[ui] non corrigibiliſbus per voluntatem. Et vos ſup[če] p[late de intentione] Bal. in libro de tectigunge et tremoree ſenſationem frigoris et p[unctionis] q[ui] debent includi in quiditatem ríg[or]o[z]. Et ex boc patet non eſſe differentiam inter ríg[or]o[m] et borrispilat[ionem] n[ſi] quia in rigore totum corporis c[]omouetur et concutitur: ſed in borrispilat[ione] ſola cutis c[]omouetur et motu ſat[s] paruo. Et que[nt] renti que ſtarum dispoſitio[n] debat e[ci]r ríg[or]. Respondetur q[ui] ad mentem medico[rum] ríg[or]i p[ncipali]us debet d[ici] ille motus concuffius c[]onando ſenſationem frigoris et p[unctionis]: cum ille ſat manſefte et magis notatus. ſed in borrispilat[ione] p[ri]ncipali: est p[unctio] et commotio cutis. Et ex bis manſeſtui est borro[zem] eſſe borrispilat[ionem] et certaz infrigidatióne eſſe frigus. Et pus autem est terminus c[]omunis ad frigus ríg[or]o[m] et borrispilat[ionem]. Ex sed nota tremóde poſtum in decriptione ríg[or]o[z] accept[em] comniter p[]qua c[]us corporis c[]cuffione: et non accep[]p[ro]ut described frigo[rum] seda tertij. p[]aggregato ex motu vo lútario facto ayſtute et inuolútario facto a grauſtate membriz. Nam ríg[or]o[rum] ſolum fit immedia[t]a a vir tute animali motua que e[ft] in lacertis: que ſunt instrumenta morus voluntarij stimulata ab bu[mo]ze et vapore p[ung]êre: licet non ſit ríg[or]o[rum] ille c[]oz rigibilis per volútatem. Et ſimiliter differunt ríg[or]o[z]a ſaltu cum ſaltus ſit dispoſitio neruozum. q[ui] aliquando ab aere immediate fit. aliquando ab dumore ventofitate vel vapore: et non connotat p[unctionem] vel frigidat[em] ſibi admixtas. Dif[er]ert autem t[ect]igat[io] ab borrispilat[ione] cum connotet frigiditatem. aut p[unctione] ſibi admixtas ficut borrispilatio et eius cauſa immediate e[ft] va por aut ventofitas et non virtus ſicut in commotione borrispilat[ionis]. P[ur]ituis autem licet c[]one n[ati]n cum borrispilat[ione] in ſenſatione ſet p[ung]eſtis et etià in motu cutis p[ur]ientis ad excuſatione noctiut[us] ſupra Bal. differre tamen ab e[ca] q[ui]a non connotat frigus. Et ex bis manſeſtui est q[ui] p[igr]ittia antecedit fractionem. i. laſtitudinem. et fr[ac]tio antecedit borrispilat[ionem] et borrispilatio ríg[or]o[zem]. Nam inferius in boc cap[us] borrispilatio ſit ex cauſis paucioribus cauſis ríg[or]o[z]. nam cauſe cum ſunt paſue ſue remiſſe faciut pigritia: aucte faciunt fractionem: mag[is] aucte borrispilat[ione]: marime aucte ríg[or]o[zem]. Et nota q[ui] aliquádo ríg[or]i affociatur tremor: membrozum virtute médi[bro] motuá deblitata. ſimiliter ante frigus p[]cedit pigritia et laſtud[io] extenſua. et aliquádo ex frigo re ſit tranſitus ad ríg[or]o[zem] acceptum pro motu c[]o[c]cuffiuo memb[or]o[rum]: ſicut aliquádo ad frigus ſit tranſitus ex borrispilat[ione] accepta pro com[]m[otione] cutis.

Et fortasse est frigus forte: et non ſit ríg[or]o[z] forſtis ſicut in febribus flegmaticis et quartana

In preſenti parte remouet dubium. p[os]ſet enim quis dubitare an frigo[rum] forſi ſemp affocietur ríg[or]o[z] forſi. Resp[ò]det q[ui] aliquádo est frigus forte

que effunditur ad ip[os]m: et illud est q[ui] accidit multotiens vt materia q[ui] effundit ad ip[os] fit ca leſacta: aut q[ui] ip[os] p[]putuit: aut q[ui] méb[ra] q[ui] occurreſt rei alteraueſt ip[os]am: et diſſolue rùt eam: p[er]tuer illud eſt ip[os] ea de caliditate: i natura e[cor]i: et frigiditas qua[] generaut illa medicina i méb[ro]: cu[i] i natu[ra] ſui e[ſup]flua frigiditas moratur tépo[e]lò go: manens in ip[os].

## Tractatus

et nō fit rigō: fortis ficut in febribus flegmaticis et quartana. Et accipit bic frigus nō connotando q non fit admirta punctio et mēdżor comotio. nā cum pūctio et mēdżor comotio ſint de quiditate rigoris prie ſumpti et excludant a quiditate frigoris bic deſcripti nō poſſent frigus et rigō: con ſungi et ſic de boc nulluſ effect dubiuſ. ſed accipit bic rigore: p[ro] ſola mēdżor ſu concuſſione: et frigus p[ro] frigidate. Et certuſ eſt q[ui] in multis flegmati c[is] et quartanis est frigus forſte abſq[ui] rigore forſi immo abſq[ui] rigore notabili. nunq[ui] tamem in bis ſe brq[ui]b: e] rigore: forſtis abſq[ui] notabili frigore. in mul tis tamen earu contingit rigō: forſtis cuſ frigore forſt barum dueritatus cauſe ſtatim patebunt. J[am]Bentilis tamen et Marſillius de b[ac] parte ſa/ clunt duas. et primā dicunt eſſe altam notionem rigoris. vt dicat et forſtasse rigō: est frigus forſte. q[ui] ſkirnant aucto:itate Bal. in li. de lectigatiōe et tremore. Dixit e] miſi: q[ui] frig? forſte poterit dicit rigō. ſed in ſoda parte dicit Auticen. q[ui] non fit ri/ go: forſtis: ficut in febribus flegmaticis et quartana. Nam forſtis e]t a] forſt modiſcatione, et forſtis modiſcatione eſt a materia cauſa modiſcatē impetuōſe mota ad mēbza. Et ſic a frigida q[ui]s e] materia quartane aut flegmatice non fit forſtis ri go: ſumedo rigorem p[ro] motu p[ro]ſuſuo. Alto mo do poterit intelliſi q[ui] in nulla ſebre ſit ita forſtis ri go: ſicut in flegmatica et quartana. et boc ſumé/ do forſté p[ro] diuturno. eſt e]m in bis ſebribus Ion gto: rigó: qua] in alijſ. Et tertio modo poterit in/ telligi iſte textus ſumedo rigorem p[ro] frigore, et eſt ſenſus q[ui] in nulla ſebre ſit ita forſtis rigó. i. frigus e]ſt e] in flegmatica: et quartana: c[ui] in ilſis ſit ma/ teria frigida. Prima tamen expositio mibi videſt melſo. Sed infra erit dubiuſ a qua materia fiat mat[or] rigó. J[am]Notandù tamem ne buſiſmodi ter/ mini faciant te errare q[ui] medici multu] bis abutu] tur ita vt alíquado rigó: accipiatur p[ro]boripila/ tione. aliquando econtra. ſimiliter aliquando ri/ go: p[ro] frigore et econtra. Mónunq[ui] rigó: eſt c[ui] munis ad omne typum tuta affoſi. Quib[que] quoti] die rigores ſiunt quotidie ſebres exoluſtur. qua/ p[ro]pter omſſis nominibus rebus intědendù eſt.

Et de cauſis vehem entis rigoris eſt ve hementia virtutis expulſue in lacertis: et p[ro]pter illud quāto eſt cauſa rigoris viſco ſio: eſt rigó vehementio.

J[am] parte p[er]ſenti Auticé. ponit cauſas: et significationes barum qua]to: disposition[us]. Habet bec pars tres partes. in prima ponit cauſas rigoris et frigoris. in ſoda ip[or]ſo: significationes. in tertia ponit cauſas boripitation[is]. ſoda ibi. (Et q[ui]s] significat: tertia ibi. (Boripilatio) vero.) Prima parté diuido in octo partes p[ro] q[ui] octo ponit mo dos cauſarum. ſoda ibi. (Et ſanguis.) tertia ibi. (Et ſcias.) quarta ibi. (Et multotiens.) quinta ibi. (Et q[ui] accidit.) ſexta ibi. (Et rigó et frig?) ſeptima ibi. (Et quandoq[ui] accidit.) octava ibi. (Et quandoq[ui] accidit rigó.) Et bic notate q[ui] po/nendo cauſas rigoris et frigoris et boripilatio/ nis. ponit eti] cauſas fractionis: cum eedem ſint cauſe fractionis et aliarum licet remiſſores. nam cauſe remiſſe que faciunt fractioné aucte faciunt alias dispositiones. Sed de prima parte d[ic]it q[ui] de cauſis veſementi rigoris eſt vehemētia. t. forſtudo cum conatu virtutis expulſue que eſt in la certis. J[am] cuſus d[ic]iti notitia ſciedendum eſt q[ui] cauſe rigoris ſunt dupliſes. Quedá] ſe tenētes ex

## De ſignis

parte bumor. Quedá] ſe tenētes ex parte virtutu]. Prime funt tres. q[ui]tātias bumoris. requirſt e]m notabilis quātitas. et quāto eſt maſo: alijſ pari bus tanto rigó eſt maſo. ſoda eſt bumoris acutis. nam quāto moſdado: maſis stimulat expulſiam. tertia eſt impetuōſus motus ipſius in mēbza ſenſibilia. Sed cauſe ſe tenētes ex parte virtutu] ſunt quatuor p[ro] quadrupliſe virtuté ad ri/ gozem cocurrente. vna eſt virtus vitalis que taſ[que] agens vnliuerſe concurrit ad omnes oationes ſoda eſt virtus naturalis et p[ro]p[ro] expulſua que quāto forſt: impetuōſus expellit materiam in mēbza ſenſibilia. tertia eſt virtus ſenſitiva in mēb[ris] ſenſibilibus ad que expellitur: maſterá: que quāto acutio: maſis stimulat expulſuam que eſt in la[c]ertis ſibi subordinatas. quarta eſt expulſua mēdżorù. et ſic ip[sa] expulſua que eſt quarta mo/ uet forſtius et cōcutit mēb[ra] ad nociutui expulſio/ nè. et er hoc notato patet vītas d[ic]iti. N[am] qua]to humo: faciens rigorem eſt viſcosio/ et difficil[ite] expellibilis opor[er] virtutem expulſuam ac lacio rum maſis conarit et mēb[ra] concutere ad ip[ſ] ex/ pulſioné. Et certuſ eſt q[ui] maſo: virtus cum equali conatu maſis concutit memb[ra] q[ui] debiò.

Sed bic cadit dubium diſculſione di/gnum. N[un]q[ui]d forſtutu/ do virtutis expulſue que e] in la[c]ertis eſt cauſa rigó/ go: Et videtur q[ui] ſica ucto:itate Auticen. in p[re]ſenti parte. Et confirmatur ratione. N[am] de intētione Bal. in ſiro[do de accenti et morbo. Laus[ba]t im mediata rigoris e] virtus expulſua stimulata ab aliquo preternaturaliter imp[er]tamente q[ui]v[ir]t? ſilla nittitur a memb[ra]s expellere memb[ra] concutien/ do. illa aŭt memb[ra]z[ui] concuſſio eſt rigó: de quo eſt ſermo in p[er]ſenti título. J[n] oppoſtu] eſ Bal. q[ui] terapentice. cap. iii. d. Rigó: quid[es] eſt p[ro]pter multitudiné et acredi[n]e eo[mi] que ferut: et p[ro]pter velocitate: delation[is] et p[ro]pter virtutis imbecillitatem. N[am] multa paucis et subtilia: bis que n[ò] talia: mo[dent] maſis: ſic: et demu] que cuſtus ſerut: bis que tarde. Et virtus forſtis quidem eſſis conténit et ſuſtinet oia. imbecillis vero facia q[ui] busdam contristatata succumbit. Dec Bal. Si er go debilitas virtutis eſt cauſa rigoris: non ergo forſtudo.

Bentilis: p[ro] deſcione buſus dubij dat tres reſpoſiones. Prima q[ui] ma/ teria eſt duplex. quedá] subtilis. et reſpectu buſus virtus forſtis n[ò] eſt cauſa rigoris: c[ui] e]nſenſib/ liter refoluat. Sed virtus debilis non potēs ip[ſ]a]n[ſenſibiliter refoluere expellit ip[ſam] agitando eam et comouendo. et ſic eſt cauſa rigoris. Et d[ic]it b[anc] fuſſe intentione Bal. loco ſupertus alle gato. Quedá] eſt materia groſſa et reſpectu buſus virtus forſtis eſt cauſa rigoris: cum n[ò] poſſit eam inſenſibiliter refoluere: ſed ſolum ip[ſam] expellit ſenſibiliter eam agitando et comouendo. et reſpe/ ctu buſus quāto virtus eſt forſtior: rigó e] vebemé tio: c[ui] eam impetuōſus moueat. et bec ſuit intě, tio Auticé. J[am] b[anc] solutioné non acceptat Bentilis. q[ui] q[ui] ſic d[at]ur virtus forſtis potens materia]ſubtiler inſenſibiliter refoluere: ita et datur forſtis reſpectu materie groſſe. et ſic poterit ip[ſaz] in/ ſenſibiliter refoluere. b[oc] tamé allumptum Bentilis non p[ro]bat q[ui] neceſſario a reſp[on]dente debe]t negarí. Lum etiam virtus forſtiffiſma non ba/ beat tantam proportionem ad materiá] groſſam notabilis quātitatís sufficientís ad faciendum rigorem vt eam inſenſibiliter refoluat. Dec tamé reſponſo

Causæ rigoris

Bentilis.

Salenus.

Tres reſpoſiones p[ro] gēntil.

["Secundus", "responsio nō est conventens: cù videamus virtus\ntem fortem materi à subtilè qualis est in tertiana\nnō insenfibiliter resoluereth ed cæ agitare et com-\nmouere ita ut faciat rīgorem.", "Bistillismó.", "Secunda responſio Centilis. q. virtus\naliqúi est forſtis in interioſtib?\net bec est cauſa rīgoris pellè domaterá imperuo\nſead mèbza ſensibilia extrinſeca. et de bac loquiſt\nAut. q. quâto est forſtio? et cæ matòris rīgoris: alta\nest virtus forſtis i interſoibus: ut puta in cute i in\nlacertis. et bec quâto est forſtio: est cæ minoris rí-\ngoris: eo q. magis reſſitit virtutis pellenti: bumoque\nad mèbza ſensibilia exterioſa, et cù reſſitèria ſit cæ\ntarditatis mor? erit tardio: et ſic minòrīs rīgor aut\nforſte nullus ppter ſuperſuam tarditatem.", "Agonis ratio.", "Hanc ſolutionem nō accepit Bæ\ntilis neq. Ago\nſenensis immo dicit Ago eā nō eſſe dignam ver-\nbo: eo q. ſicut materia pulſa ad exterioſa est cau-\nsa rīgoris: ita pulſa ad interio per mèbza ſenſi-\nbilia erit cauſa rīgoris intrinſeci que materia pel\nletur a virtute forſtis in parte extrinſeca. Ratio ta-\nmen Agonis est parum valida còtra ptra bæc ſin-\nſonem. Et eſi certum tam reſſentiam intrinſe-\ncam q. extrinſeca eāsse cám tarditatis motus mate\nrie tā ad exterioſa interio. et ſic eſſe cám dimi-\nnutionis aut nullitatis rīgoris. bec in responſio\nnō est ad mentem Aut. nec Bal. cù Autcè. loquat de\nvirtute expulſua que est in lacertis. et Bal. loquat\nde alta virtute ſicut ostendetur inferius.", "Responsio auté Centilis tertia ſup\nplex est virtus. quæſtá ſit q. du-\nplex: et virtus. qu

## Tractatus

dicit: tanto minus stimulat expulsuã, foritudo emi virtutis expulsue penes duo attenditur: 2 penes meltus sentire: 3 penes magis resfìtere caufis im/ primèbì? 4 matoz resfìretia 5 mior: 6 leſiò arguf

## Secundum dubium

vtrù mas

res fiant a caufa frigida 7 caufa calida. Et ar/ guittur 8 fic. prìmo ex textu Auic.in parte preſenti dicentis 9 quão caufa rigóris est vifcosio: rigó est vebementio. 10 Item ex fina etusdem. ſeda primi 11. 12.bumozes frigidus ſunt caufa rigóris: ſed cali/ dito: rapiationis. 13. Et còſirmatur ratione qui quanto caufa difficultius expellitur requirit matoz: còcuffio: ſed caufa frigida cù ſit magis vifcosa 14. cauſa difficultius expellitur. ergo exrigit matoz: cò cùſſionem. 15. Secundo arguitur auctorate Au. tertio colliget et rationibus eius. quæ prima est Simile 16. cauſa extrinſeca 17. intrinſeca: ſed cauſa extrinſeca frigida matozem ſacit rigóres 18. cauſa extrinſeca calida. ergo ſimile erit de bumoibus qui ſunt corpori intrinſecí. ſed antecedens pbaſ nam aer frigidus 19. et aqua frigida occuens corpor/ ſt. matozem facit rigórem 20. aer calidus aut aqua calida. 21. Secunda ratio Auero. 22. vna de cauſis rigóris: immo nò ſit fine ea 23. còcuffio caloiz imte rius: 24. ut vult Bal. in lib. de tre. et rigo. ſed cauſa frigida magis còcludit calidum interi? 25. cauſa cal/ida. ergo erit cauſa matozis rigóris. tenet conse/ quentia. et aliamprù pbatur. 26. cauſa frigida ſu/ gat calidum interius tu: ratiune modiſcationis. 27. tum 28. fibr còſtrariæ ſed cauſa calida fugat a lidum interius ſoluz rónemo: diſcationis: nò aut rónem còtrarietatis cù calidum nò còtrarietur cal/ ido. 29. Przeterea calidum naturale fugatum inte rius moueſ ad expellendù ſuus còtrariù ſue fit ca/ lidum: ſue frigidum. ſed frigidù est plus fibi con/ trariæ. 30. quare moueſ fortius contra tpsum. Et cum ipsum fortius reſſat opus est ad ipſus ex/ pulſionè matoz: còcuffione. be ſunt ratiòes Au. 31. Przeterea medicti curat rigórem a cauſa frigida nò a cauſa. ergo videç 32. ſi leto rigo: ſit intenſior 33. cù indigeat cura. 34. Przeterea rigo: a cauſa frigida ſi cut quartane est longio: 35. rigo: tertiane: vt omnes concedunt. 36. ſpm plurimù vſos ad mediù tem/ pozis intendo: pcedit: ergo magis 37. dìntendi cù longio: tempore intendatur 38. rigo: tertiane. 39. Przeterea fortozes tuſſes ſunt a cauſa frigida in pulmone inſuſcata 40. ppter difficultatù ſue ex/ pulſioris ergo 41. similiter rigó a cauſa frigida erit intenſior: p: ppter difficultatem expulsionis mate rie frigide. 42. aſſumptum autem declarat experien/ tia: 43. e de intentione.

## Inoppositum

et prigo: a cauſa ca

lida: 44. fit intèſior argut tur: 45. tres cauſe còcùrrent ad intenſione rigóris ſe tenentes ex parte materie. Prìma est multitudo materie. ſeda ipſus acuitas. tertia leſio impetuosa in membra ſenſibilia. ſed bec tria ſunt in cauſa calida 46. materia colerica: 47. nò in cauſa frigida. nam in cauſa frigida deſicit acuitas 48. et delatio im petuosa. ppter groſſiciem materiel:z in quàtitate ſuppont posſit pítas. 49. nam semper in comparatione ſuppontitur oim paritas przeter: 50. cozus que sequuntur ad comparata. 51. ste eim tres conditio/ nes requisite ex parte materie ad forſtudinem rigóris ſunt de intentione Bal. in libro de tremore et rigó: necnon. 52. de accidèt et mo: 53. po solutione buiùs dubij. Bètilis pont: duas ratio/ nes. Prìma 54. quod dupliciter 55. rigó magnus inten/

## De ſignis

ſue qn: fit fortis membrozum concuſſio et extenſue fine duratione: 2 tunc dicit certum 3 eſſe prigo: a materia frigida ſicut in flegmatica 4 et quartana eft longo: ſed rigo: a materia colerica eſt intèſior. 5 Et còſequenter dicit prìntio Bal. ſuit prigo: a materia calida eſſet intenſior. 6. Sed de intenſione Auic. et Auer. ſuit prigo: a materia frigida eſſet diuturno: 7. Et doc modo vult ponere concordias inter ſlos qui volunt eſſe diſcores. 8. Iſca soluto tio eſuſdem eſt prìdupler eſt cauſa rigóris que de mente auctorum elictur. 9. Ana eſt conclusio calo/ ris interius, 10. bec ſit magis a cauſa frigida. Alia eſt vebemens membrozum mo: dicatione, 11. bec ſit magis a cauſa calida. Prìma eſt de intentione Au. et Auer. ſecida Bal. 12. Sed tamen nò ppter boc po nit inter eos concordiam. 13. abduc reſtat dubius qui rigó fit intenſior an qui ſequitur còcclusionem calo/ris ſicut tille qui magis pendet a cauſa frig/da. an qui ſequitur membrozum mo: dicationem ſicut magis pendens a cauſa calida.

## Ego itaque

credo nò eſſe ponendæ cò/ còdiam inter eos qui: p

poſto volunt eſſe diſcores precipue inter Auer. et Bal. qui quarto colliget dicit ſentire còtra me/ dicos. 5ideamus ita: 6cult partis rónes ſint po ttozes. 7q. dà maxime patebit ex solutione rationum partium 8iparum. 9ad rationes ergo Auicen. et Auer. respondetur. 10. Ad primam negetur mato/ prì quanto cauſa rigóris difficultius expellitur ma/ ſo: 11. fiat cùſſio. ſed bì ſequit prì ſat mato: vel diu turnio: 12. na: 13. motus debitis ſacit in multo te: 14. poze quod motus fortis ſacit in paruo. 15. minò tamè cò cùſſio ſit a cauſa frigida. 16. minus stimulatur ex/ pulſiuæ ab ea. 17. Ad rationes Auer. 18. Ad primam negetur prì ſimile ſit de cauſa intrinſeca 19. et extrinſe/ ca. Ratio diuerſitatis eſt. 20. cauſa extrinſeca ſue cauſa ſue frigida eque cito occurit cuti et mem/ bize ſenſitutius corporis. ſed cauſa intrinſeca cali/ da eſtius occurrit memb: 21. ſenſibilibus cu: vel cius ſua ſubtilitate feratur in membra ſenſibilia 22. cauſa frigida. 23. Ad secundam rationem Auer. dicitur prì licet cauſa frigida magis concludat ca/ lidum interius 24. et ratiune butus debeter ſieri intè/ fior: 25. rigo: tamen cauſa calida eſt cauſa matozis rigóris pungendo magis 26. et stimulando membra ſenſibilia 27. cauſa frigida negetur ita: 28. confeque tia ſecùde rationis Auer. 29. Ad altà rationem rh: tur concedendo prì medicti magis curat rigórem a cauſa frigida ſicut quartanarum flegmaticarùs 30. rigórem colericarùm. 31. bec enim faciunt qui: tille plus ledit longa duratione 32. rigo: colerica: rum intensione. 33. Ad altam rationem concedi prì rigo: a cauſa frigida diutius intenditur: 34. quo tamen nò ſequitur prì magis intèdatur. 35. Ad vltimam rationem p: o bac parte respondetur prì longo: 36. tuſſes ſunt 37. ſpm plurimum a cauſa frigida p: ppter difficultatem expulsionis materie frigide. 38. Non tamen ſequitur prì ſiat intenſio tuſſis: 39. cum cauſa calida magis stimuler expulſuam pul monis. 40. Eſſet tamen dubium a quo bumoze ſieret longio: 41. et intenſior tuſſis: an ab bumoze colerico ſubtili ibito: autab bumoze flegmatico falso in uſſeato. 42. vterc: enim multus imp: 43. meret in pulmo nem: 44. vterc: difficulter resolueretur. 45. ſpm tam: 46. op: nionem magis còſentaneam Bale. eſſe t: 47. tenendù prì longo: 48. et intenſior tuſſis ſieret ab bumoze ca/ lido. 49. Contrarium eſſet tenendum ſpm Auicen. 50. Auer. Simile iudicium eſt. de ſternutatione. 51. Ad rationem autem Bale, respondetur tenendo Aut

Rationes gen
tilis.

Auerbous.

Secundus

cens. et Auer. quæ per tres causas rigoris sumptas ab humoze scilicet multitudine: acultate et velos; tate motus est ponéndos citoſitas humoris que fa cit vt humo:z difficultius expellatur. J. Ego tamen credo ſicut etià ſentit Béctiis Adaribus et Algo q[ui] colter matoſes et intiſioſes kiut rigores in fle:gmaticis et quartanis q[ui] in colericiis. Et hoc quita ſm plurimum pendent a plurí materia q[ui] colericè Abi tamen ſupponerent partas ex parte quantitatis materie credo colericas intensiſores facerigoris.

C[it] et ſanguis ſubmergitur cum rigore ad interioza.

Ibic dat cauſam frigoris accidentis in rigore. Et dicit q[ui] ſanguis, et ſupplete ſpiritus cum rigo re. i. od. ſit rigor ſubmergitur ad interioza: et rece: dit a partibus extremis: q[ui] extrema infrigidant. et hoc verum est ex quacumque cauſa rigor: puerant Ex frigus illud Iz dica: p[ut]erit quinque: q[ui] ſequitur p[ut]uationem ſanguinis et ſpiritus in parte exterioſi est tamen positius ſequêſe cauſis poſtutius que ſunt tres aut aliquam earu. una est frigiditas ele m[é]tozum. ſco a frigide bumiditas atque in membroz[or]is inuente. tertia ex frigiditas continentis. I. Morandum primo q[ui] in rigore cōſiingitur inſtri g[iti]datio: vt dicit Bal. in li. de rigore vbi dicit. Abi bi ergo videtur et expedit et qui vult etius fermo:ni fides adibatur in notificatio rigoris vt bu ius p[ro]z[us]us recozdetur q[ui] rigor est apud inſrigida tionem caloris naturalis frigidiate ſubito et ſoſtiter ledente. J[oh]em p[ro]5 auctoritate Bal. ſuperius poſita in deſcriptio ſigoſis.

Sed contra

Alíquiſis rigor: curatur ſo

fillo n[ò] cōſiingitur frigiditas p[uter] natura. t[ur]s c[ò] sequentia. cum ois cura fiat per cōtrarium antece dens tam est de intenſione Bal. quinto de accidenti. q[ui] d[ic]imus rigorem fierit a caloze ſiue rigore. ſi ex cauſa contingit calida. Et est de genere cuſus ſola inſrigidatio ſibi ſufficit ad curationem.

Respondetur

tenendovt ſupra: q[ui] in q[ui]

ditate rigoris includat frigiditas. Et ad textum Bale. q[ui] rigor: contingés a cauſa calida est fine frigore: quod ſit cauſa eius ſaltem principalis: I:5 sequatur vt ſupra ſugam in terius. Et dic curatur per ſola inſrigidatá remo: uentiam cauſam principalis eius per medicum ap[lic]ita. frigus aut[em] ſequens ſugam caloris inte: rius remouetur a caloze redeunte ad exterioza. I. Notandú fecundo de intentio de Bal. quinto de accidenti. q[ui] in rigore ſanguis et ſpiritus mouent ad exterioza a coridis virtute. Et p[ro]bat per boc: q[ui] ſanguis et ſpiritus mouent vno modo ſm exi: gentiam p[aff]ionum coridis. Iam quádoq[us] ad exterioza ſicut in g[audio]. quádoq[us] interioza ſicut in timóze. Si aŭt mouentur ex ſo: n[ò] concurrente vír: tuture coridis ſemp mouentur ad vnam differen: tiá. ſez interius aut exterius p[re]cipúe ten endo: ſi cut ſez c[ò]s opinto q[ui] ſint inanimati.

Sed dubitatur

circa partem p[re]ſen

tes: q[ui] videtur q[ui] ſan
guis et ſpiri]t? debent mitti ad cutim: ad muſcu
los extrinſecos c[ui] illis inſeratur n[oc]umentum in
rigore. A[ci]t etiam natura mittit ſanguiné et ſp[ri]
ti]tus ad m[é]b[ia] dolozina: ſi cut in perculſiòb[us] in
qui[bus] p[pr]ter ſanguinem ad illam membra de la
tum fit tumo: et apoſtola. I. Respondetur dupl[ic]
citer. p[ri]mo q[ui] mittit ad m[é]b[ia] ſenſibil ita leſa. bec

Feb. putri.

Fò. I. viij.

aŭt non ſolum ſunt membra ſenſibilitá extrinſeca fed etiam membra ſenſibilitá intrinſeca: de quib[us] natura est magis ſollicitá. vnde plus de ſanguli ne et ſpiritu ad illa tranſimittik. ſad p[à]nticulos: et ad muſculos intrinſecos. qua p[ro]pter ſanguine et ſpiritu ad illa m[é]b[ia] c[ou]sero extrema in frigidat[ur] interioſibus cale factis. I. Secundo respondeſ de intentione Bale. in l[ib]r. de tremore et rigore. q[ui]mo ſanguis et ſp[ü]s trabunt: ad cor tančuoc[que] et fontem caloris poſtea forſiſicat: mittuntur a corde ad m[é]b[ia] leſa: et p[ri]ſe a quib[us] materia ex/ p[ellenda] eſt: vt eorum rigoretur expulſio. et poſtea ad membra ad que fit materie expulſio ſez ad cu: tim et ad muſculos vt materia c[ito] reſoluerit. Et videtur velle Bale. q[ui] reu[latio] que eſt inter ma: lum bumorem et ſanguinem qui ad ita loca mo: uetur fit cauſa agitationis et c[ou]cſuſionis que ſunt in rigore.

C[it] et ſcias q[ui] humo:z frigidus est quietus
qu[é]tiam confueuit membrum in quo est et
quietet paſſio eius ab eo quare non ſentit
frigus eius. L[um] ergo mouetur et ſpargit
ſparſione plurima aut pauca p[pr]ter alíqua
carum: ſez p[pr]ter caliditatem ſeparatam.
aut alínd patitur ab eo membrum q[ui] erat
n[ò] occurrens ei: et ſentit frigus eius p[pr]ter
cauſam c[ô]plexionis diuerſe. et tu quidem
iam ſciuſt: hoc in radicibus vniuerſalibus
ſcienti medicine.

Baleus.

Ib[ic]e ponit tertiam c[am] rigoris quantus ad frigus in eo percepi: di c[ens] q[ui] humo:z frigidus q[ui]ſeens in alíqua parte n[ò] ſentit. q[ui] ſe c[ò]ſuſetus illi parti: q[ui] n[ò] mouetur. qui bumoz motus ad aliquod m[é]b[uz] motu pauco aut plurímo p[pr]ter alíqua c[am] mouent[em] ipſum et ſeparant[em] e[n] a loco in quo eſt: ſicut caliditas q[ui] intrinſeca aut extrinſeca ca ſicut balnet. ſolis eſtui et ſimtilium ſentitur ab illo m[é]b[ro] ad q[ui] mouet. p[pr]ter malitiam c[ô]plexionis diuerſe qu[á]z inducit in m[é]b[ro] illo cu: n[ò] occurrit et tu ſam ſciuſt: ſec in fermone vniuerſa li ſcie medicinális. ſez ſco a p[ri]mi in capto. de cauſis dolózis abſolute. r. 6°. naturalium. ca. de tactu I. p[ro] q[ui] ſcienſi q[ui] c[ô]plexio equa li:s est que eſt in m[é]b[ro] c[ô]sueta ſixa et babituata et non depen: dens ab alíqua c[am] diuerſa speciali dependéſtá ſic ut et b[ica]. q[ui] bec q[ui] ſimiles n[ò] ſentitúr. L[ô]plexio aŭt diuerſa n[ò] eſt m[é]b[ro] c[ô]sueta neq[us]. ſixa: immo pendens ab alíqua cauſa speciali dependéſtá. q[ui] ex ſen[ò] e apta ſeruari: q[ui] b[oc] ſentitur. b[uo]z: ita q[ui] frigidus q[et]r: ip alíquo m[é]b[ro] in quo diu ſtererit n[ò] ſentitúr. motus aŭt ad alíquod m[é]b[uz] ſenſi: b[ile] cu: n[ò] eſt c[ò]ſuetum ſentitur ab illo p[pr]ter ma lam c[ô]plexoné diuerſas quam imp[ri]mit in memb[uz] illud. I. Sed d[ic]eres ſequi: q[ui] c[ui] p[ri]mo venit ad illud m[é]b[uz] debet ab eo ſentiri c[ui] n[ò] eſſet adduc ſibi c[ô]ſuetus. D[ic]itur q[ui] ab illo m[é]b[ro] foſ: te n[un]q[ui] ſenſatus ſuit: q[ui] foſte illud membru: n[ò] ſentit: aut eſt pauc[em] ſenſibil itatis ſicut os. ſco: l[iz] illud membru: eſſer ſenſib[ile] foſte ille bumor: ſuit in eo paulatine c[ô]geſtus. aut foſte ad illud pau: latine deſluxit: quod aŭt paulatine fit non ſentik q[ui] n[un]q[ui] imp[ri]mit c[ô]plexionem diuerſam ſufficétem ad ſenſum.

C[it] et multotiens quidez accidit a flegma
te vitreo ſparſo in corpore rigóz n[ò] perdu
cens ad febrem: et quandoq[us] ſunt ei perio:

Tertia cauſa ri
ſoris.

Lôplexio e[ui]
lis.

Baleus.

D. IJ

## Tractatus

di. et non est fortitudo eius fortitudo rigo ris perducentis ad febzem.

Quarta causa rigors.

In parte ikaponti quartâ cám.rigo:is. secûdo remouet duas diueras dubitationes. feba ibi. (Et materia). De prima dicit quatuor. Iprinúm qmultotiens accidit a flegmate vitreo sparto in corpe. I p. mébza sensibilia rigo. IScòm q. nò p. ducit ad fe. cuius caufa est. q. nò putret. I Tertii q. infunt et piodi qui vertisimiliter debét esse quot tidiani I sm pro prsetatem flegmatis. I Quartum q fortitudo buius rigoris nò est fortitudo rigo ris perducentis ad febze. I. q. nò fit tantus rigoz ab boc flegmate nò putrefacto quantus fieret si putrefieret. eo q. si putrefieret subtiliaretur et mo ueretur velocius in mébza sensibilia. et boc verum est quando totum subtiliaretur. nò tamen totum putrefieret. q. si totum putrefieret totum acquis retet calidita tem falam et nò noceret mébris sen- sibiibus sua frigiditate. Caliter q fortitudo bu- tue rigoris nò est tanta quanta fortitudo multo- rum rigorem aliarum februum.

Et materia que facit lastitudinem rigo ris per paucitatem suam facit rigorem per suam multitudinem anteç putrefiat. nam si nò putrefiat non perducit ad febzem.

In parte pre senti remouet dubia. I primu nò. quid eadem materia fit caufa lastitudin is flue fra ctiois et rigoris. Et respondetur q. sic. q. materia que facit lastitudine paucitate sua facit rigorem multitudine eo q. sua multitudie magis terreat et comouet mébza sensibilia magis stimulans ad ex- pellendum. Nec solum est differéria ex parte qua litatis. sed etiam ex parte motus nam eadem ma teria quicfens facit lastitudinem que mota facit rigorem magis expulsiuam stimulando. et bec est fententia Bale. quinto de accidéti. Bozripilatio autem inter b as duas vifpofftiones est media ex parte magnitudin is caufe.

Secundum dubium. nunquam incobas. ter rigore perducente ad fe bzem incipiat feb. Et respòdet q. nò semp:q. pòt incbore rigor: materia nò dû putrefacta putrefa cione sufficiente ad feb. et sic poft rigorem sequef feb. Iande I sm boc nota q. aliquando feb. ante- cedit rigore. aliquando sequitur ad rigore. et I sm plurimum incbno incbante rigore. nam cù mo- nuetur ad membza sensibilia putrefit. et sic I sm plu- rimum incipit febris incipiente rigore. De boc th fuit fupius dubium spàle in. c. de putredi.

Et quandoß accidit frigus et rigo pter subderisionem caloris in corpore cau la cibi. et que funt ei similia.

Balenus in lì. hzo de tremoze et fectigatione Ad generatio: nes rigoris nò sufficit vincere et domiari bu- mozé frigidù fi ue calidus. fed oporet aliqd aliud pprum còcurrere. pro- pter boc nò ex pedit illud cu- pigritia deela

In hlc ponit quinta cám. d. q. quâdoç accidit frì- gus et rigo pter subderisione caloris caufa ci- bi et similium reruz primituarù ſicut timòris som nì aeris. Duius aŭt c. pòt esse duplex. I prima. q. calo: trabitur interius a natura ad stomacbus ad vigozandù eius diſeſſionem. I Scòa q. cum cibus fit còtrarius cibato in principio: vt dicitur ſcò de aia. nam pòt fuis vapòtibus quodamò/ do calozem ſuffocare in interfozibus: ppte quod cogitur virtus retrabere calozem ab exterfozibus ad interioza. Ex quibus infertur boc eſſe malum ſignum a quacunq caufa prouentat ſignificat em paucitatem caloris naturali: licet aliquo modo poſset eſſe bonum per viam caufe.

Et rigor et frigus antecedunt febres

## Deſignis

quinon humoz crudus effunditur ad la certos in primis: et nocet frigore suo p. cò- parationem ad lacertos. deinde cum inci- pit putrefierit incipit caleſierrum.

Iblic dat textam cám rigoris et frigoris antium febres putridas precipue interpolatas. Et dicit q. rigo: et frigus antecedunt febres. q. in illa bo- ra effunditur materia ad lacertos que eſt crudæ. I. frigida: ſicut flegma aut melancolia. et nocet frì- go: euo ppter còparationem ad lacertos. q. d. I. illa materia eſset actu calida tamè lacerti ſunt cal- lidiozes. deinde cù illa materia frigida incipit pu- trefierit incipit caleſier: q. omne quod putrefit p. ſe caleſit. et ſic cesserit rigo: et frigus in lacertis ſuccedète febze.

Et quandoß antecedit rigo: febres pter mozdicationem humoris et fortitudi nem virtutis expulſiue que eſt in lacertis ſi eut ecutitur homo ex effusione aque cali- de valde ſuper cutem. et ptopzie cù eſt fal- ſus. et forſtasse fit nocumentum eius quod mozdicat eus vt refugiat calor innatus ad interioza et dominetur frigus quare ſit cù mozdicatione caloris frigus quaſi frigus dominetur. et mozdicatio quidè caloris eſt apud panniculam tegentem interius.

Iblic dat feptimam caufam. d. q. quandoß ante cedit febres rigo: ppter mozdicationem bumo ris ſicut colere flegmatis falſi et similium. Et ſcò ppter forſtitudine virtutis expulſiue que eſt in la- certis: ſicut ecutit domo ex effusione aque valde calide ſuper cutim et bumo: eſt caufa buius pto- zei cù eſt falſus. I. secùdo dicit q. forſtasse nocu mentum eius qò mozdicat eſt caufa vt fugiat ca- lor innatus. I. ſanguis et ſpùs ad interioza. et do- minetur frigus in exterfozibus. square cù mozdica tione caloris fit frigus: quaſi frigus dominetur. I. quaſi frigus ſuperet mozdicationem caloris. Alii/ ter quaſi frigus dominetur. I. quaſi fiat indictum materiam illam effuſam ad lacertos eſſe a p. zedo minio frigidam. I. Tertio dicit q. mozdicatio cal- oris eſt apud panniculum tegentez interius. I. in panniculo qui tegit interius.

Sed circa partem ikà cadùt qua- tuor dubia. I pr. mo. I. bumo: calidus ppter suam mozdicatione eſt caufa frequentis rigoris ſequeret q. quanto bumo: eſt calido: deberet facere maiorem rigo rem: et cum continue caliditas acquitratur per pu- tredinem: et còsequenter mozdacitas ſequeretur q. in statu paroſimi debere eſ maſo: rigo: I. p. principio. I. Respondetur q. ad mozdicandù mé- bza sensibilia mozdicatione faciente rigorem. nò ſolum ſufficit acuitas bumoris: fed etiam et e quiſ tur velor motus eius ad mébza sensibilia qui mo- tus deſ deficit ppter collectionem bumoris in mem- bris ſen ſibiibus. I. ad boc facit: q. bumo: in mé b: zò interim aſſuefit. vnde mala còplexio per ipfim inducta que in principio erat dueria ſit equalis.

Secundum dubius. q. dicit q. rigo: fit ab bumeo ppte cum eſt ſalſus. Nam videtur q. acutus cum magis mozdic et ſut a cuitate et ſu brilitate maiorem debere tæ ſere rigorem. I. Repondetur q. dedit exemplum de bumeo falſo. q. ſa. e. cit rigores longiozes I. bu- mo: acutus ſicut colera. Aliter magis ad mentem

rare: verum ſuf ſicient et lato ſermone sta vt a matibus veri tatem pateat. id vero qò con- cedunt œſe còz: conditer eſt q. r. r. goz est nocumè tum accidens in calo: e p. na- turâ inuèro i oi bus aialibus.

Aulc. d.

["Secundus", "Auicen. de q. bumo? salfus majorc facit rigore? in tensione et duratione, chumor acutus cum plus faciat ad intensionem adberentia, salfi chubtil tas acut.", "Tertium dubium. quon dixit de mo: dicatione materie frigide, q. frigidus moridcat: ut dixit Ba. quarto de simplici medicina. dans exemplum de mordicatione aeris byemalts. Preterea frigidum vlceribus morfax affor. quinto. Respondet Bentilis q. bumores frigidi in corpore noſtro no ſuſt ad banc dispoſitiones cù qua poſſint mor dicare, q. ad mordicationem materie acetose de qua eſt, magis veriſimile ch de vitreo aut de alio bu mo: frigido requirik acetoſitas intěſa et ipf subtilitas cù qua poſſit cito mouerti.nunc aut l3 primum ſit ſom deſicit. materie eſi acetoſe ſunt groſse in corpore humano. Et Auic. inferius in de ſignis flegmaticce dixit. Et bec quidc de ſeb.nô eſt de materie que faciat punctione ita vt fit cauſa rigo: et tam e in eode ca plo dixit q. fit quando: a flegmate acetoſo. Ael dicit pôr ad dubius q. locus eſt de mordicatione materie calide, q. forto: et ch moridatio materie frigide. Unde frequêti? accidit ab bu mo: calido ſleri mordicatione ſufficien:em ad rigorem ch ab buore frigido.", "Quarta dubitatio. quare dixit q. moridatio eſt apud panniculi ſententê interius. dubitatur enim de quo panniculo intelligat. Ruhet Bêtilis q. in telligit de panniculis tegerunt musculos. ſunt cù ſenſituti magis alijs partibus muſculorum. Et tunc ſim banc rſionê textus d3 ordinari ſic. Adoridatio caloris eſt interius apud panniculi ſententê. i.n panniculo tegente muſculum. Et de boc fecit magis mentione ch de alijs partibus de terio:ibus ſenſibibus. ch reperiank chorde exterius multum ſenſibiles. quia panniculi ſunt valde multi et maiores ch ſint chorde: et ſunt in ambi: tu totius corporis in quo rigor: percipik. Aliter ch dixit pôr q. loquitur de panniculis intrinſecis. ſicut eſt pleura dyafraga. mediaſtinû panniculi? tegens pulmon ez.nâ ſit vt manſektu eſt tegut in terius. boc aut dixit ne quis credere q. ois rigor ch frigus ſequat ſolus mordicationem mebrozum exteriozum: immo etiam ſequitur mordicationem mebrozum ſenſibulum interiozum.", "Et quâdo: accidit rigor: propterea. q. reſuſit calo: ad interio:ra sicut fit in a: pati bus intrinſecis.", "JDic ponit octuam cám dicens q. quando: ac didit rigor. q. calo: fugit ad interio:ra: sicut in apo: stematibus intrinſecis magnis. ch nô solu: boc accidit ppter a poſtemata: ſed accidit q: ppter ma: teriam stimulante: ch deſpimentem mébza intrinſeca ſua multitudine aut malitía: immo aliſi vi/di boc accedere ppter vlcus in epate. Et per rigo rem nô rni: intelli: rigore: pprze: ſed etiá frigus puru. ch bec eſi ſnia affo. p: simi, ſeptime particule JEt ex iam dictis potes colligere tres modos ſuge caloris ad interio:ra. An: ppter mordicatione vel frigus materie ch spargit ch ſup mébza ſenſibilia extrinſeca. ſc: m: ppter chbos ſomn: aer: e: acciden: tia aie et ſimilia. tertiu: ppter a: pata vlcera mate: riá multá ledentê interius ſicut nup dictu: e. ch Aut rigores qui ſequunt: cás dictas eueni:ut ime/diate: aut ppter conat: expulſue: aut ppter reli: cationem que eſt inter calo: naturale: c: materiá:", "Feb. putri. Fo. lix.", "differit t: ille ch sequik apata aut bmôno: cumen: ta intrinſeca duratione. diutius enim ceretis ou/ra: ita vt q: ch: perfeueret rigor: pluribus boris. frigus aut aliquando pluribus diebus.", "Et q: ch: significat rigor et hozripilatio ſanitate: in febrib: inſeparabilib: q: ch signi: ficant q: materia expellik ex venis: et egre: dik: veru: quâdo nô eſt cù diſgone et in hora: cretica: et nô sequik e: leutitas eſt significa: tio q: expulſio illius quaſtatis no: eſt q: virtus eſt vincens: immo q: ch: materia mul: ta expellitur p: opter multitudinem ſuam. In p: te p: ti: pont: duas significat: ch: rigor. 2. ibi. (Et de rigore). Prima in duas. p: io ponit ſi/ significat: ch: 2. remouet errores q: utigere poſset 2. ibi. (Aeru ch q: nô e: 2). In p: za dixit q: rigor: z frig: gus ſupuenentes in ſeb. inſeparabilibus. i. c: t: nis. ch: ch: significat ſanitate: futura: ch: significat q: materia expellik a venis: et egredik vel egrediet a copre: qua: expulſa ſequik ſanitas. ch e: ſnia affo. quarte p: ticule. A caufone bito rigore ſupueni:te solutio fit. JAbi notandum q: ad boc q: ute rigor: significet ſanitate: re: q: r: q: r: quatuor: c: oditions poſite a Bal. 5. de ac: chiti. 2.n lib. de rigo. Prima q: ſit: n: rigore: ſequik: e: uo: aut per ſudo: e: aut p: yomitu: aut p: alii: modu: l3: frequêter ſiat per ſudo: e: n: fi: e: ſequere: e: uo: portis e: ſer malus t: b vias signi: ch q: vi: cae. JSc: ch p: c: e: ſe: ſerit ſigna ch: do: nis. n: ch: q: fit a: ſi: n: signa diſgeſtibus: rigor: aut e: uo: ſignificant materie multitudine: aut malignitate: q: qua: it: ſimula: vit? vt cog: a: n: c: c: complementu: diſgeſtions: expellere vel conar: ad expellendu: z: talis significat potius mal: ch: bonu: 2. ut: p: p: virtute conate: nulla ſequat: expulſio. A: bi: no ali: q: ſequat: expulſio: n: o: e: ita p: pellima significatio nec neceſsario mo: talis. b: ch: virtus ſonium: ſupra q: tem qua: expellit: l3: n: ſupra tota: ch. J: tertia c: odit: tio q: ſiat in die cretica: z. p: ipue n: o: ſiat in die ſe/ rta que significat recidi:nu: vt e: ſt apud Bale. in lib. de mirabilibus p: onof:ico:zum de filio regis. JQuarta ch ſequa: k: alenatio: ille e: m: rigor: ſeq: tur expulſione: materie mo: dica: tis vel: c: ter ſupra mébza ſen: ſibilia ſiue ad ſt: om: ſiue ad irt: e: nina: aut ſup: ambi: tu toti: ch? veru: n: c: ali: q: rigor: n: o: e: c: u: eu: i: eu: i: e: 2.n in: b: or: cretica. l: laudabili: z.n e: sequik leutas: t: u: e: diſpo: t: i: s. l3. rigo: z. bor: ri: p: ilatio c: eu: i: eu: i: materie signat q: eu: i: o: ſit ex victo ria: v: ruti: ſupra tota: materia: l3. expellik p: mult: tu: din: e: 2.n aut malic: a: pter modu: v: ruti: e: stimulatê:", "Et de rigore eſt q: significat morțe: z. eſt ille que: ch: sequik debilitas virtutis: et caſus caloris innati: et ſiccitas.\nJDic ponit ſc: o: m: significatione: d. q: ali: q: e: ſt rig: o: in ſeb. 2: tima: q: significat mo: t: e: ite: et e: rigor: que: inſequit debilitas virtutis: caſus caloris in: a: ſicitas. z. p: debilitate: virtutis intelligit debi: litate: tru: virtutu: ſimul: aut salt: e: virtutis vitalis notabil: e: marie: ex pulu: din: of: ci: k. A: ſus: aut. i: notabilis diminutio caloris innati: cogno: ci: q: frigiditate: extremo: z. ſed ſiccitas. l: are: factio p: faci: e: to: nalitate: z. de boc rigore e: fermo in affo. Si in ſeb.nô deſicite: rigo: inciderit t: debili e: n: te virtute mortale. JAbi nota q: u: obus modis poſſumus intelligere rigore: bis tribus accitib: c: c: o: p: c: c: o: c: c: c: c: c: c: c: c: c: c: c: c

## Tractatus

acute febrificata
tibus superue
nit rigor solui
tur egritudo
cito intelligas
ita si fuderit
super egrotan
tem aqua frig
dam donec ac
cidat et rigor.
Sed intèdo cp
intèto hypo
cratis in h'fue
rit illòkferit quæ
do cauſa rigò
ris mouët ab
interiorib cor
poris.

Aulc. et vroß mò talis rigor: significat mortem. na ſi ſüe anſcellerit rigorù ſue ſub ſecia mortu: vir tute à exnte debili aut rigor: est cu ſuariatione aut fine. Si ſi eſignificabit natura: ſeprasse ſeuatiònem et ſutſuie impoſtens: erit pellimù ſignù. et cu ſoc materia agita: et no educta citius iterſicite. et ſic erit etià malu per vià cauſe. Si yo ſequa: euatio ſoſte: no tolerabit ca: pprie ſi fuerint multi rigor res: cu multis euatiònibus. Rigore ſi ſemel eue: ente: cu euatiònè coplenta buòris faciuti: no: neceſſario ſequa: moſ: erit ſi illa crisì no abſomma: moleſta. Et nota q: bic rigor: no: ſolum ſi significat morte: in ſeb. còtinuìs: ſed etià in vulner bus mebrozù nobilù: ſicut i fra cura cranet vulnere rib: mèbroz: neuoſo: ſi ſilib: Significat. n. nocem: mètù: còdiart aut dilatari ialiquo mebzo nobili: pprie ſignificat moſ: ſi fuerint rigores plures. et bi rigores fiut a virtute téptate crisìm. Sz: aliq: motus ppe: morte: ſue rigor: ſue tremo: appellan dus ſit q: no ſit a yrute do: quo est ſermo apò Auer. 3° collitget. in c. de càis accentiù virtutis expulſue totus cor: por: q: ſunt: tremor: rigor: borripilatio. et in fine. c. cur: text: ſeries est dec. Sed tremor: q: ſit in boza moſ: et mot: yrutis expulſue pp impotentià ſuſtëdià mebza. et: ppterea extinguit calo: extrinſec: et ex toto refoluìt. et affimila: ſke mot: motui q: no: by: prin: ne: nec: cám: ſo: ſu defectù. ſut vt in motu ſlame càdelet: et in cauſ folio: ſicco: ctozù: pp còlumptionè. et: ppterea q: aduenit aliq: ab extrinſeco q: ſit mo: ſuferi: ipa expellit tunc ſuperſiuitates: ppter tremo: em: ſicut accidit in illis qui decapitantur.

### Ego credo
quicquid aliij dicat q: h: textus Auer. ſit intelligè: de tremo re: pprie ſumpto q: est mot: còpòſit: ex volutario motu intèdete mouere vel q: etare mebza. et ex mo: tu còtò a grauitate mebroz: buic: do: no: no derigo re: pprie ſumpto pp: duo. Primù: q: Auer. intitula uit: hoc capim de càis tremoris: et rigoris: et borripilationis. Et au: ut in h: ca. poffuifer cas: rigoris: et borripilatioris: ogru: erat vt ipſe poneret cas: tre moſ: al: capim: fruſtra ſuſſet ititulatù de tremo re. Sz: nullib: poſuit cas: tremoris nifi: bic. Sdo. q: totus text: adapt: tremori: et no: rigor: Ecco: ſed tremo: q: ſit in bo: a: moſ: i. valde ppe: morte: est motus ſuturis expulſue. q: ſet in lacertis: et no: na naturalis. q: ſub ſügit pp impotentià ſuſtentandi mebza. In doc. n. l: ſuſentare mebza ptinet: vtut mo: tive lacerto: ſui: duplex: e: opatio: pma: pini. do: ctrina. 6. yna mouere mebza altera ipfa: q: etare: et bec: rus motua: est ſimul q: etua mebrozù: et mo: tua: eorù: ſupulſua ſupfluſatù: q: ſunt in ipſis: vt maſſeit: est: no: aut: prinet: vtut expulſue natura li ſuſtëtare mebza vt: notum est. Et: ppterea cu: bic eger: est: ppe: morte: i. eo extinguit calo: extrinſec: i. spus: q: è in lacertis extrinſecis deſerutens virtu tuti: motine: et ex to to refoluìt. Deinde dicit: et affimila: bic mot: motui q: no: by: prin: ne: nec: cám: ſ. totalè tenente: ſe ex parte bois inſptuz viùes. nec: finè: i. intètù ab aliquo aut ab aliq: bus agentib: ſe tenentib: ex pte: bois iquantù viùes. Sed b: so lù defectù: i. ipotètià, còtined: mebza. fit: n. bic tre mo: a duab: cauſis ſimul. quarù null: a intèdit ip: 3: q: virt: intèdit quietè: et grauitas mebrozù motus deo: ſum: ſicut videſt in motu ſlame càdele palpi: tantis: cu vult extigur: palpitatio puenit: a bu: plic: ca: f. a: leuitate ignis mouèt ſurſum: et a: fo: ma ignis intèdente ipam adberere licito: pp ſui còſeruationè: et in cauſ folio: arbo: ppter: ſym

## Decura

ptionè. i. h: bûdo ipso: ſuputo: nà grauſtas folio rum inclinat deo: ſuz: a: ſipes cu: foliù adheret in tendit ipſi: ab deſonè: et ſic fit ip: ſo: agitatio do: nec ca: dàt: ppterea in boib: q: ſunt decapità di: ſupluitates: ppter timo: inq: egredere: inuolitari: p: pter grauſatè ſupfluſatù ſupantè: et: t: muſcu loz: ſ. ani: et colli veſice: no: q: intèda: illòz: ſuper fluorùm expulſio ab aliqua virtute bomíns.

### Dubitatur
circa predicta: q: p: pter ſupra ſcriptas ſunt alie: cauſe rigor: vt puta rigoris ſequitis ſequitis cre: dicationè materiaru: ſuie fiat ab arte: ſiu: e natura de quo loq: tur Aul. 2. but: i: ca. de narratione rigorù bo: norù. et ponit ib: iter ſigna bona: et bic rigor: sequit tur inſtrigadionè fectam ab aere ingrediente po: ros cutis q: occurrés: mebriſ: ſenſutis: ſub cute et exhi: eisfrigidio: est cu: car: rigeàt etià tpe: eſtatis. Et si ſequa: banc: cám reduci: ad q: nta: cám ſupra ſcriptà. M: ſub cibo de qo ibi loq: bo: còbendit aer: et: relique res no: naturales q: p: pht: eſſe in c: Alr poſset dici: q: rozìde preſ: et ſlegina ſub cute inſtrigadant: preſ: illas pp: depan: pationè: ſpùs ſequetè: euatiònè: et aliq: immediate poſt: micrum accidit rigor: aere frigido ſubingrediente per poros et fo: ramen vîne: ad veſicam.

### Chorripilatio vero fit a cauſis paucioribus cauſis rigoris.

In b: pte ſupus diuſa: ponit cauſas borripilatioris dicens: q: borripilatio fit a pauciorib: i. debitoribus cauſis rigoris: et h: pòt eſſe manife ſtù: et ex ſepe: dictis. M: h: bûo: paucus parù: acut: tar de motus poſerit cauſa re: borripilationè: q: ſi au: geatur in qua: titate: aut acuitate: aut velocius mo: uea: q: de mebza ſenſibilità: erit cu: cár: rigoris: pòt etià intellig: q: borripilatio fit a paucioribus cauſis numero: vt pita: et ad rigor: reque: ſubitur tres dicte cauſe: due ex ipſis ſufficient: ad borripilationem.

### Motaergo
circa p: dicta: q: pigrità: est le: uio: iter de: illas. mato: ea est fractio. i. laſtido: vlceroa: vel extéſua. deide frigus: deinde borripilatio: deide rigor. Alito: de intentiò: Ba. in li. derigo. et est tremor: ſequés de bilitatè pp: foſte: c: uſſionè. J: nota: 2. q: pl: ſint po: ſite bo: ordinem: no: th: neceſſario q: libet de p: to: ib: et leuor: aliq: de poſterioribus. On: q: em: ptingt frig: eſſe p: to: ib: q: fo: to: ib: cauſis contingere alioqu: certo rigore. ſi: ractionè: aliqua certa bo: borripilatiorè: nec: itellit: gas: q: ſemp: ſit maniſesta: gra: datio de leuoribus ad mato: c: cu: q: q: pp: fo: to: ib: dinè cauſe vel citer occurrentis no: p: cipriatub ab egra p: to: itas aut poſterioritas in illis. Sz: bene dico q: ſi de: ſke: dispoſitiones deberè: cottingere ab eſſes: cais paulatim: ſuccesse: actis p: p: p: tur maniſſtus tranſit: de minò: ib: ad maiores.

### Et còmoto ie: periodi indicat p: iò: d: n: pte: ita Aul. ponit quod: dà: canones. et poſſet diu: di: i: p: ex pre: q: ſim: q: ſunt p: ex canones. prim: ca: non è: ſke. còmoto: ie: p: iò: i: imagina: t: is pò: di idicat periodù de primo ſecuturù: q: imagina tio cauſis facit cauſum. Et pprie apud Aulic. q: vo: luit imagina: tiones no: foli: pp: i: q: ſed etià alienù: imutare: et ſim: bunc intellecù: est bic text: còtiter allegat: .ppterea p: cip: ſut febrientes debe re: diu: t: cogitatiò e: poritimi. J: et nota q: ima g: inato p: odi indicat p: iò: p: di p: iò: p: tâ per vià cauſe: vt dict: est q: p: vià ſign: eo q: buòzes còmòt: aduen tante por: iò: m: mitt: vapores ad cereb: u: cau: ſant b: mò: imagina: tiones in cerebro: p: pter obe: di: di: s: c: n: di: s: c:

Ser: canones de virtute in: ginatua.

Secundus

Feb. putri. in vniversali.

Fo.lx.

Aria aliquado
p[ro] ore stoma/
di accipitur.

dientiam virtutis inter se. M. à hoc modo cù aliqui
sperma cömouëk i homnis est cù car fiat. Imagina
tio mulieris cù qua tina gînatur coire. Albus sen-
fus q[ui] cömotio aie periodi. i. sequeus caufas pe-
riodi indicat periòdi. et tunc dictius q[ui] cömotio
aie. i. e. oris stoma ch. naz. aia. p[ro] ore stoma ch. aliqni
accepit: sicut inferius in c. de quartana. cömouëk
nans stomacbus frequenter in principijs paro-
siimozum: ex acerbationum p[pter] derinationis
materiù ad os stoma ch. colericarù in febribus
colericis: flegmaticarù in flegmaticis: melancolt
caum in quartanis p[pter] viam que est a splene
ad os stoma ch. sic per bas fiet iclinatio ad vo-
mitum: aut foris dolor in stoma ch. incipit fieri.
Tertius senfus. cömotio aie. i. permutatio opera
tionum aialium: vt q[ui] multu domnit male libêter
loquitur et difficilis ad motu, aut forte transcutur
aut tristatur. ita quidem sequitur caufas perio-
di. i. motus buòri et vapóz peruenientiù ad cere
brum: et ad coz: et ad reliqua mébza que sunt caufa
mutationis bmòi. P[ro] opterea. cùvidem? bas mu-
tatones in ego kierim tres senfus supræferi/
ptos iudicamus perIODum de prìmo secutur: et
boc est bonu signus: et norandù in febribus marie
côtinuis: in q[ub]b? latèt aliqui in itia ex acerbationi.

Et senfus quidque febræ putepula.

De febræ sepol-
ta que accidit
fertius.

Et senfus quidque febræ seputepula.
J[li] dic ponit s[om]m canonè di. q[ui] feb. senfum sunt fe/
pulter: et per febræ seputa intellige feb. multu. le
dentem interio: cuta: t[em] calo: est mitis exterius.
Et n[on] in intelligit bic per se. seputa febræ remisam
turta intentione affozisim in prime pticule. p[pter] b
f[er]i senfus feb. n[on] fùm pluïr acute. frigida e[n]
coz: pora babèt: sed intelligit vt t[em] dixt feb. for[te]
et valde ledentè interius: 15 exterius quod ad tactu le
ues appareant. N[on] intelligit n[on] solu in principijs
paro: imozum: aut ex acerbationi: sed etià in reli-
quis tpibus. baru caufe sunt bumozes groſſiz. p
p[ie]ze ingroſſati per aduſtione: q[ui] p[ter] multitudi/
n[em] caliditatis cù putrent: que est in ſubjecto deſo
multu ledut p[res] vicinas vapores in eo: n[on] groſſi
n[on] posſunt exterius expandi. ad q[ub]b etià còcurrit
virtutis impo[ma]to in ſentibus q[ui] in ſuientibus
aut pueros. et ſunt male ſim plurimù significat/
t[ee] bumoz[em] multu ledentè: nec virtutis facile obe-
dientè et c[ui] docipius ſtutus imporientià. Et be
feb. 15 posſunt accidere in alijs etatibus: t[em] illud
tartius euenit c[ui] n[on] adſit in eis tanta virtutis im
potentia: nec bumozes ita groſſi tardi. Ex[e]p[lu]m
a[n]t baru feb. est ferru ignitu nondù candens: q[ub]
ſubito ledit multu tangentè: et t[em] n[on] calefacit mul
tum ad diſtantiam. Opp[os]itius est in ſlamma que
non multum ita immediate calefacit tangentem
que tamè ad maio[em] calefacit viſtantiam.

Et quandoq[ui]tus cauſa in lògitudine ſe
b[ri]s groſſitudo in viſceribus: quare refupi
n[et]ur ſebriès et extendat pede ſuos et tan
gantur viſcera ſua.

J[li] dic est tertius canon. in quo d[omi]n q[ui] q[ui]s cauſa in
longitudine feb. est groſſitudo in viſcerib? Et ex
iſto infert egru debere resupinari et extèdere cru-
ra et tangere viſcera ad p[er]cipendù in qua parte est
groſſitudo. P[ro] co[pi]tus canonis declaratio: n[on]
a q[ui] per groſſitudin[em] in viſceribus intelligit aut
apa alicutius membri in ſtrinſeci ficut epiſ s[plen]is
stoma ch[ui] intellin[oo]ni venſe matricis meſenteri. et
n[on] ſolui intellige apa. ſed etià groſſitiem n[on] a[po]
sam ſiue ſit opilatio: ſiue ſit bumoz: alicutius mem
bri in ſtrinſeci: in, cu[pi]tus por:is ſint bumozes: colle/


cti: n[on] tamen ſoluentes continuum. c[ui] canonis est.
q[ui] per bmòi groſſitie debilitate digeſtua et expul
sina h[oz]um méb[ro]zi[ux] multiplicant inſperſuitates
que ſuggerunt materiæ ſebri. et c[ui] boc ſuis malis
vapòbus ledunt coz et reliqua mébza. I[se]d no
ta q[ui] aliqui groſſitudo ita tacrit occurrés n[on] est in
viſceribus: ied est in ſipb[ac]t et mirab[ac] ventris. et
còp[eb]endik. q[ui] leut còp[eb]ensio: e occurrit tactu
nec ad ſunt no: cumenta tanta quanta ſolent eue:
nire p[ter] groſſitiem méb[ro]zi[ux] intrinſezi[ux] nobi
lium. I[mo]ta tertio: q[ui] licet crura egr[ui] refupi[n]t de
beant eſſe alſqualiter extenſa: non t[em] oino. ſic e[n]
ninium tenderet cutis et tactus viſceri ip[s]edirek.

Et quando denigrat lìgua ſebi[ct]is cù
alleviatiòe ſebris tunc ſeb. c[ui]s est ſepulta.
J[li] dic ponit quartu caſum dicés. q[ui] denigrat
lìgua et ſebris est leuſi exterius tunc ſebris est ſe
p[u]lita. ſignificatur e[n] per nigredinem lingue for-
titudine ſeb. in interioribus et p[uit]atem e[n] in ex-
teriorib? et iuxta dicta ſupſus est ſeb. ſepulta.

Sed contra

ſi lingua multu distans a
minera putredinis multu
patitur. q[ui] multu denigratur et arefit p[ter] buò
res et vapores putridos fib[us] còcatos: e[am] de be
rèt exteriora multu calefiert: ſimlititer vapòbus
notabiliti còcatis. J[ri]ndetur q[ui] n[on] ſunt cetera
paria: ſi fit equalis ſubſtantia. m[à] vie peruenien[
tes] ad lingua[3] ab interioribus ſunt valde ample
et multe ſicut canna pulmonis et arterie per qua[es]
a ſpùalibus ad lingua posſunt ſ facile transire bu-
mòres et vapores. et ſimlititer m[eri]t et vene per collu-
s ascendentes per qua[es] a méb[ze] naturalibus lins-
gue posſunt ſ facile vapòzes: còdicari. I[et] nota bic
q[ui] magis mirabile videtur q[ui] auſtus pulſus n[on] ſit
multum in bis ſebibus a differentijs naturali-
bus permutat? tamè ſim pluriimù ſunt moſtates.
parua e[n]i ſit pulſus p[er]mutatio. q[ui] co[z] pa[ru]m cale
ſit et leditur in cópatione ad reliqua mébza in-
trinſeca natura exiſtente magis ſollicita de eo q[ui]
de reliquis. Zandè tamen virtute debilitate p[ro]
pter longitudin[em] ſeb. ſequentis materie groſſitie
et inobedientià opus est egruſz ſuccùbere. aut for-
te cauſa eſſe q[ui] materia buijs ſeb. magis ledit coz
malitía occulta q[ui] manifeſta.

Et quandoq[ui]tus affociatur ſebri paralisie:
ergo curetur ſebrijs in primis: et de illisque
conuenient eis est ſirupus acetoſus per-
miſtus cum geleniabim et aqua ciceris c[ui]
oleo ſit tolerat ſebrijs.

J[li] dic est quinſtus canon in quo d[ict]it q[ui] quandoq
affociatur ſeb: et paralisíſ: et tunc op[oz]tet q[ui]ura ſe.
ſit dignor[io]n in quo cauſo c[uen]it ſyzupus acetoſus
permiſtus eum geleniabim iſdeft melle roſato. et
conuenit etiam via c[ib]t aqua ciceris cum oleo c[oi]
I[mo]ta p[rimo] q[ui] per palilim intelligimus molli-
ficationem n[on] vntuerſalem: q[ui] bec eſt ſeb. perciu-
loſio: non dans inducias n[iti] paruas. ſed intel[
ligimus molliſcationem vntus medietaſis aut
vnius membri particularijs. et per ſeb[em] intellig[
git ſeb]zem for[tem]: s[ic]ut cauſonem finocbam ter[
t]i: n[am] continuam: et similes que ſunt periculofe.
nam de ſeb[ibus] leuibus n[on] intelligit: immo iſte
p[ro] cura paralisíſ: puocant c[ui] exibitione confe-
ctionis anacardine. I[mo]ta ſc[do] q[ui] 15 p[ri]ncipali
intentio: ſit ad ſeb[es]: n[on] tamen negligéda e[n] pa-
ralíſis. p[pter]e[ria] p[ro] digeſtio dat ſyzupum ace-
toſum conuenientem in ſeb: et ſecum permíſet

D o t i j

Nota.

## Tractatus

gelenabim cœuens in paraliſi. ſimiliter eſt
bet aquam ciceru cœuientem inpluribus ſebzi
bus zunantem in paraliſi. addit aut oleu p[ro]to c[]
dimento. Eſt enim mos arabum. immo etiā by/
ſpanozum têpore noſtro oia yſſ ad carnes c[]
diſe cum oleo. Dicit aut Autc[.]e, ſi tolerat. ſeb. q[]ri poſ
ſet eſſe tanta ſeb. vebementia q[]mel roſatum no/
ceret loco cuſus eſſet, exbibendum iuleb roſ. z[]uc
carum opriſum. et n[ò]s eſſet exbibendum ius c[]
tice r[ù] c[]u oleo: sed p[ri]ſana oz[]e c[]ea: aut alioq ſimile.

Et rasio capitis eſt ex eis que inſpiffant
cutem eus. quare reuertuntur vapores et
ſit ſebus forſis.

Ib[]c eſt viltumus canon in quo dicit q[]n[ò] ſiat ra
ſio capitis et tu intellige etiam de rafione barbe
et eſt de illis que inſpiffant cutim capitis et barbe
et opilan t: quare retinentur vapores c[]oſueti per
ſillas regiones tranſpirare: it redatec ſe. forſis
nam magnificatur aut fit recidiva. I[]b[]ius aut
cauſa eſt: q[]ri in rafione fit p[il]o[]zum c[ò]tractio t do/
lo[]z quidam per qu[è]m bumozes fluunt ad por[]ſis
opilan ad q[]do adjuuat mator inſrigidatio aeris
p[il]itis remotis. Et quo canone nobis c[ò]ſulitur vt
n[ò]s facile egris c[ò]cedamus abraſion[è] capitis aut
barbe n[ì]ſi forſte p[ro]pter magnam neceſſatem.
Nandoq[]em e[]n op[]z radere caput in ſebre: vt apſi
centur medicne capitti neceſſarie, p[]ſedatione do
loris: aut p[]hibittone aduentus a p[]oſtematis q[]
miſtum. ſed n[ò]s c[ò]daca bm[ò]i rafione vt c[ò]p[]
cea[m]us eis v[ù] conqueritur a p[il]is noceri q[] kaf[]
diri. ſed com p[or]ſice p[os]ſumus concedere bm[ò]
amotionem pilo[]z. T[]altimo nota q[]p[] fi op[or]teat
concedere elabo[]ndum eſt ad tranſp[ira]tionem
vaporem ne ſebis redateat aut ſoſtificetur vapora
do partem faciei c[]u p[ann]o calido, et probiſêdo
ne ſe c[ò]mutet ad aerem frigidum.

Intento ad curationes vſes ſe. pu. Lap. vii.

Lias q[] intentio in medican-
do has ſebzes quandoq[]os verti-
tur ad partem ſebzis: quare eſt
necesariu vt inſtrigident et hu-
nectent. quandoq[]os ad part[è]ma
terier ybi neceſſe eſt vt maturetur vel dige-
atur: aut neceſſe eſt vt euacuetur.

I p[o]ſt[]Auicen. in parte p[re]cedenti poſuit cau-
sas et vineritateſ ſebzium puſtiraru: q[]sina ea/
rum in generali. necn[ò] ſigna quo: undà a c[]cinitu
que frequenter aſcedunt ſebzes q[]ppre interpo-
latas. In parte p[re]ſenti ponit curationes vntuer
ſales ſeb. puſtir. I[]b[]abet bec p[ar]s quatuor: p[]tes.
In prima p[ar]te que eſt primu cap[li]m ponit duas
intentiones generales p[]curatione vntueraliſt ſe,
putri. necn[ò] canon: e[]n instrumenta quibus be in-
tentiòes perſicitur. In ſecuſa parte docet c[]
ra eſt ſebzicantes bm[ò]i ſebibus puſtiridis. In ter-
tia parte ponit curatiòes ſeb. a cutarum. In quar
ta parte curat accidentia quedaz q[] frequenter ſe/
b[ri]bus: q[]p[or]ſe acutis c[ò]p[li]cantur. ſecuſa pars
incipit ibi. (Scias q[] cœuuentio[]res c[]bi.) in p[]
[ci]p[]to cap[li] immediate ſequentiſt. tertia ibi. (D[]
dictum eſt de regiſmne.) in p[ri]cipto quarti cap.
ſequètis. quarta ibi. (Loquimur ita:.) in p[ri]ci
p[]to quinti ca. Pr[]imum autem cap[til]um in quo ſi
ſt[] dict in rubrica Autc. ponit intentiones ad cu-
rationes ſeb. puſtir. diuſitur in quin[ò]b[]es partes. In
prima ponit duas intentiones generales p[]ro cu-
ra barum ſeb. p[or]kea notiſicando t comparando

## Decura

eas admiutem. ſeb[]o pont ea c[]u qui[]bus c[ò]plétur
dicte intentiones ponendo in viu c[]ozum cano-
n[]es. In tertia parte ponit canones obſeruandos
p[]ro cura quorùdam accidentium que aliquando
ſebibus compliſtatur. In quarta parte decrib[]it
quedam solutua. In quinta parte p[]ro c[ò]p[]lemen
to doctrine ſub dit quodam canones. ſecuſa t[]
ib[]i. (Et c[]u tu inſtrigidas.) t[]erſia ibi. (Et fiac[]s q[]
doq[]s aggregantur. q[]uarta t[]bi. (De ſolutoriis.)
quinta ibi ſere in fine capi. (Et reſcritans qui-
dem.) Prima in tres nam primo ponit intentio[
n]es p[re]dictas. ſecuſo alteram ip[]arum declarat.
tertio c[ò]parat ea quo ad viu[]z nostru. ſecuſa t[]
ib[]i. (Et digelto.) t[]erſia t[]bi. (Et quandoq[]os ſunt con-
traria.) In prima p[re] dicit q[]tu debes ſaire q[
] intentio in medicando ſeb. puſtir. quandoq[]os verti-
tur ad partem ſeb. t ratione bui[]us op[or]tet q[]
frigidet et bumecter. quandoq[]os ad partem mate[
ri]c, t ratione bui[]us op[or]tet q[]p[]ſa materra ma[]
turetur aut d[ig]eratur. aut op[or]tet q[] euacetur.

Notandum
primo q[]liez in rubrica fit
mentio s[]olum de ſeb. p[]
tridis. t[]amen Au[]p[]onit bic[] regulas c[ò]munes p[
]curatione o[]ium ſeb. bumozallum. I[]notand[ù]t ſe/
cu[]do q[] medicatio accipitur. du[]pliciter. yno modo
p[]ro remotione mo[]b[]i: t[]aliter n[ò] ſumitur bic[]e ſe/
cundo n[ò] p[]o]patione ad quam tand[è] morbus
remouetur: t[]aliter accipit bic[]. I[]notand[ù]t tertio q[
]fatim ſicut ſeb. c[ò]p[]robenditur bu[]ozalts. c[ò]p[]zeb[]
duntur due res p[re]ter natura abſiendi. ſeb[]ris
et bu[]o: faciens ſebre. p[]pter q[]b[]o in oi t[al]i ſeb. recte
curanda occurrunt due intentiones. vna ad ſebzes
remouend[à] e[]t inſtrigatio t[] bumectatio. Z[]ite[
ra c[ò]tra bu[]ozem e[]t e[]t digelto vel maturatio: per
quas bumoz e[]t ad benignu reducendus aut eu[]i-
no: p[re]parandus. t[] ratione reductionis ad beni-
gnum d[]i: digelto. ſed ratione p[re]parationis ad
euacuatione d[]i: maturatio. p[]pter q[]b[]o in textu ad
dit tertium ſub diſolutione. aut neceſſe eſt vt ea
cu[]e tur q[]n non deb[]e k[] euacuationi n[ì]ſi illis que non
poſſunt ad benignum reduc[]t. ideo int[]eſtio de que
a[]d bumozem t[rip]a: p[ar]titur in digeſtione maturatio
nem t[]euacionem. I[]notandum quarto q[]p[]ta[]riu
intentioni: quarum vna vertitur ad ſebzem: al[]te:
ra ad bumoz[è]. c[ò]dadoq[]os vna eſt for[]tio: altera. q[]
fi o[mi]ttatur maiu: s[]immetn[]et pericul[]ui t[] medicus
mag[]is ſe c[ò]uertet ad illam alta n[ò] neglecta. p[]
[pr]terea vt d[icet] quandoq[]os mag[]is ſe vertit contra
ſebzem. quandoq[]os mag[]is c[ò]tra bumozem. t[] qua[
doq[]s ſunt eque for[]tes. t[]tunc equaliter c[ò]tra am[
]bas ſe converſit, de bac tam[è] Autc. n[ò] facit men[
t]sionem o[n]d ip[]fam per alias intelligere. I[]no-
tandum ergo p[]ura ſebriu: puſtiraru n[ò] poſuit
Z[]ut[] ponere intentiones mag[]is g[]nales illis per
quas medicus dirigeret in ver[]a curam ip[]farum:
cum ſumatur a ſebzes eſſentia et a modo eſſend[]
ipsaruz. p[en]d[]et e[]n ſebzes putride immediate ab
bumozibus putrentib[]o: ſed mediate ab bu[]ozib[]
n[ò] putrentibus op[]itationibus t[] filibus. Sed cu[]
ſeb[]ris ſit forma[]litter calo[]t et effectiue ſicctas fibi
debek[] inſtrigatio t[] bum ec[]tatio. Sed ratiòe cau
ſe ſibi debetur digeſtio maturatio aut euacuatio.
Omiſit autez Autc[en. intentionem ad virtutem:
q[ui] supponit ip[]fam eſſe notam e[]n canonibus ge[
]neralibus. quarta p[ri]mi capitulo primo.

## Hic penes

Bentilem et reliquios caduit Dubia. Primum verru: ſit p[]
[ri]or[]t intentio ad cauſam q[]p[]r]a ſeb[]zez aut ec[]
tra. Et videk[] q[] p[ri]or[]t ſit intentio ad c[à]m ex int[]
[è]tiose
Bal[]tertio

Regule cœmus
nes ſebriu bu[
moralium.

Secundus

Fe. putri. in vniversali.

Fo.

lxi.

Bal.tertio regni. Opo[ritet] p[rius] c[am] ab scindere
vinde ventre ad ea[que] facta est diffra[s]iam. J[ae]
dicif. 6. terapentice. cap. 8. a. 7. terapentice. ca.
13. I[er] et confirmatur. et illi p[rius] est intendendum
fine cuius remotione remouerit n[ò] p[ò]r. et in
fine remoti[de] c[æ]e feb. n[ò] p[ò]r se. remouerit: q[ui]re 12.

Balenus.

In oppositum

est Autc. in boc capt. parum

distante a p[an]cipto illi parato. Et scias q[ui] febris quandoq[us] est
tante y ebementie. Item Bale. 8. terapentice. ca.
vlptimo ybt dicit, q[ui] indicatio a febre obumbrat
omnes alias. I[er] et confirmatur ratione. q[ui] p[ro]to
intentio medict est ad id quod magis infestat et
est magis p[rier] naturam. talis autem est febris
et non bumo[que] q[ui] est cauſa febris. I[pro] notitia
tituli buius dubii premittendum p[rimo]. q[ui] alij
quid eſſe p[rius] p[oteſt] intellig dupliciter vno mo
do p[rius] in intentione. i. p[ri]imum quod medicus
intendit. et boc modo certum est quod p[ro]to inten-
tio est ad febzem. nam gratia curationis eius in-
tendimus reliqua.nam p[ri]imum in intentione est
finitis operis. et finis est p[rius] et p[rincipalius] in
tentus bis que ſunt ad finem. Alio modo aliquid
dicitur p[rius] executione. ſe. 5 a quo p[rius] operan-
do incipit de tembus. et p[ro]to boc modo ſum-
ptum est preens dubium.

Lura febr. du-
pler regularis
et coacta.

Pro cujuſis

decisione premittendum q[ui] cu-

ra f[eb]et. el p[ro]plex. regularis et coacta. Regularis est aliqua cura duplciter. vno modo. q[ui] accepta a modo c[æ]endi f[eb]et. id est q[ui] ſicunt feb. ſebis ad eſſa: ſe b[ade]r ad curari. ſe do mo do dicitur cura regularis. q[ui] fine n[oc]umento n[ota]biti. et Deca. Bal. 13. terapentice vocat fine fallacia. I[sim]ititer cura coacta dicif duplciter. vno mo do vt oppo[n]t cura regulari. p[ri]mo n[ò] ſump[te]t. et est que alio modo oppo[n]tionis oppo[n]tur feb[iz] q[ui] ſit eius modus effendi a cauſis ſuis. ſecundo modo d[ura] coacta que oppo[n]tur ſc[ó]mo modo cure regularis: est cura cau[m] notabili n[oc]umento. 13. magis ſit iu[n]atu[n]i n[oc]umèto. I[da]c. of[lin]ctione premitſa ſic dec prima c[ó]cluio. Lura regulari p[rimo] mo ſump[ta] p[ro]to est intentio ad c[am] q[ui] a[de] feb. p[ra]q[ui]s in b[unc] modu[m] ſicunt ſe b[]3 feb[is] ad eſſa: ſe b[]3 ad curari. ſed feb. b[]3 eſſa c[à]ſua. ergo p[ro]to est intentio ad cauſam. modus em destruendi feb[iz] b[3] eſſe p[ro]po[rt]o alis modo p[ro]dundi endi ip[am]: 13. b[unc] modu[m] p[ro]to erit in/entio ad cauſam antecedentem q[ui] ad c[ó]tunctam et bec est intentio Bal. 14. terapentice in p[ri]ncipio q[ui] p[ro] in feb[ribus] que b[ade]n c[am] antecedentem p[rima] intètio est cauſa. 7. ſecundo terap[è]tice. quar/ to cap[lo]. n[ò] c[æ]ſat feb[is] n[ì]si c[æ]ſet putredo. I[se] c[à]da c[ó]cluio. cura regulari. c[ó]do n[ò] ſump[ta] que p[rima] intentio est feb[iz] 7. cauſe ſim pluri tim[u]. p[ra] tur. q[ui] ſim pluri tim[u] n[ò] p[os]ſet fieri cura fine n[oc]umento notabili: n[ì]ſi ſilla cura c[ó]ferret vtric[us]. Sed ſlla conferente vtric[us] eſ que p[ro]to a cura vtriusq[us] inco ndum. ergo 16. Dirixit aut ſim pluri tim[u]. q[ui] p[os]ſible eſ q[ui] ſat cura regularis. ſe. abſp[ex] nota b[ili] n[oc]umèto: que tamen n[ò] debetur eſque p[ri]mo feb[iz] 7. cauſe. 11. am p[os]ſible eſ q[ui] ſeb. ſit valde ve b[em]ens. 12. cauſa eius ſit colera citrina non multu g[ros]ſa: cuius tamen n[oc]umentum per ingroſſatio n[em] facta[que] a potu aque frigide non ſit notabile. tunc manifestum est in b[oc] cau[m] b[unc] p[ot]u[m] aque frigide p[rius] debet feb[iz] q[ui] c[æ]e: ſe. colere citrine. I[tertia] coácluſo. cura coacta p[ri]mo n[ò] p[ro]to in tentio est ad febzem q[ui] ad c[am]. p[batur]. q[ui] alijn feb[ris] est tante y ebementie ſicunt cauſon: q[ui] addi/

tione aliqua facta in f[eb]eter succumber. Et c[er]tum est q[ui] in b[oc] cau[m] dimittia cauſa op[rit]are et dare ad f[eb]tem infrigidando vltima infrigidatio ne. EtDEC cura vt manifestum est ſumitur a modo contrario modo effendi ſebris. I[QUa]tua cluſio cura coacta secundo modo quandoq[us] p[ro]to in tentio est ad cauſam quandoq[us] ad f[eb]zem. p[ro]batur.nam quandoq[us] oppo[n]nur intentio ad cauſam et intentio ad f[eb]zem: vt statim dicet Autcena. quia id quod confert vnt nocet alter p[ro]to ergo intentio erit ad illud cu[n]us cura p[oteſt] perſict cu[m] majori inuamento et minozi n[oc]umento. I[sed] tam ſupereſt vt respondeamus ad r[ò]nes in con]traturam. I[ad] p[ri]mas tres aucto[rit]ates Bale. 5[ill]as babere locum in c[ura] regulari p[ri]mo modo ſumpta. I[ad] r[ò]nem negatur major[am] nam ſebris aliquando est tante y ebementie quod n[ò] licet v[ti] regimine cauſe: vt statim dicet Autcena. v[er]um fi] cut p[re]ſe dicet tibidem ſedata ſebre: et conſortia virtute op[o]tet poſtea redire ad cauſam. ſebris entin non p[oteſt] perfecte ſanar[ì]tis remota cauſa I[ſed] ad p[o]ſitiones in oppositum repondetur p[ri]mo ad aucto[rit]ates q[ui] veru d[ic]it. f. p[ro]to eſſe aliquado intentionem ad f[eb]zem q[ui] ad cauſam ſed n[ò] temper. I[ad] rationem neſet major[am] ſi vntuer/ saliter accipiatur. immo aliquando minus leden ti op[3]z p[rius] et potius. Intendere q[ui] magis ledéſt q[ui] minus ledéſt est c[à] magis ledentis fine cuius remotione magis ledens remouert n[ò] p[oteſt].

Dubitatur

ſc[ó]do an d[ige]ſtio debet c[au]c

ſe antecedenti an, conuncte. Et arguitur q[ui] cauſe conſiucte per Autcena. inſert[em] dicentem quod ſedimen laudabile n[ib]il alia de q[ui] b[um]or faciens egritudinem ſed b[um]or faciens egritudinem est cauſa coniuncta egritu diu diu. I[]secundo. d[ige]ſtio debetur b[um]or p[ut]rido: ſed b[um]o[put]ridus eſ cauſa coniuncta. ergo 16. tenet p[on]a. et aſſumpt[ut] est Bal. tertio regni. dicentis. q[ui] d[ig]o facit cauſe putredin[em] manente ſubſtàtia.

In oppositum

arguitur. quia bu-

m[or] putriaus e[qui] per putredinem aduritur. id est incinerat b[um]ido ex balante. Sed bui[n] non debetur d[ige]ſtio: q[ui] non p[oteſt] ad benignum reduct.nec op[o]tet vt p[re]pea retur ad euacuationem: cum c[ò]tinue finatur bu[n]midis partibus euaporantibus: 7. c[imer]ito rema uente. 7. b[anc] finam voluit Bale. p[ri]mo regim[em] acutorum. ſuper tilo verbo. P[it]ſana ozdecea.

Pro cujuſis

dubij decisione tenendus est q[ui] cauſe a[n]tich[ui]p[ca]uſe c[ó]n

c[it]e debet d[ig]o: 13. q[ui]s[que] ſoli cauſe a[n]ticed[ér]t: ſicunt in feb. interpolatis b[ü]ntibus materiá p[lurib] q[ui] 15. ſim[is]: ſicunt c[ó]titer acctid. Aliq[ui]s ſoli c[æ]e c[ó]tuncte d[eb]et d[ig]o: ſicunt in feb. r[à] iterpolatis q[ui] c[ó]tinnuis q[ui] n[ò] b[ü]nt n[ì]ſi c[am] c[ó]tuctá. Aliq[ui]s vtric[us] debet d[ig]o: ſicunt in feb. c[ó]tinnuis q[ui] babét c[am] c[ó]tunctá et a[n]tem ad intra venas 4.° alijn in feb[rib] nec c[æ]e a[n]titi nec c[ó]tuncte debet d[ige]ſtio. I[pr]t[im]o declarat. r[à]n[am] in ſe. interpolatis. erépli q[ra] teritiana ba[b]éte materiá p[lurib] q[os]t[im]is debet d[ig]o c[æ]e a[n]titi: vt ip[as] vel ad benignu reduc[t]: vel c[ion]t p[re]paretur facièdevel a natura: vel ab arte. L[æ]c[ui]t et q[ui] c[ó]tuncte p[ut]reſt[ati] ad e[ſ] venas q[ui] actu facièti p[os]t[im]in n[ò] debet d[ig]o ad intentionem medic[io]n: cum neq[ui] p[os]ſit ad benignu reduci. nec op[o]tet ip[am] c[ion]tioni p[re]parar[im] in p[uo] tempo[ſe]t n[ia]t q[ui] p[os]t: oſcutis ſenſibl[ir] ſub for[am] ſudor[is] aut inſenſibl[ir] t[ra]ſpirado euacueſt. Et q[ui] qua d[ige]ſtio bui[n] debetur n[ò] effet, n[ì]ſi ſubtiliatio quedam fa[st]

Dubius ſingu
lare.

Opinto aucto
ris.

Tractatus

eta perfricationem: aut similia: vt cito euacues
tur. sed de bac non est sermo impreſentiaru apud
medicos. JSecundum autem ſcilicet quod ſolt
cause cōuncte debearu digeſto oſtenditur in ſe/
bibus nô babentibus nifi cauſam coniunctâ: ſi/
cur in cōntinuîs in quibus incipit tota materia pu-
tre a principio. ita vt non remaneat cauſa ante
ceden in cōunctâ tranſatura. In bis eſi ſeb: ſi
bûor ille q actu facit ſebre nô ſit digeſtus: nô ſit
paruo ſi finiendus 4 ebeſ digeſtio vt vel ad be/
nignu reduca ſi nô ſui ſit multu infectus aſt eui
nippare. JTertii aŭt. 1. f. vtris 2. de beaſ digeſtio
mantſelt est in cōntinuîs ſue ſint cōntinue p[ortio
nabiles. ſue cluse q babet materiâ nô ſolu actu
putrenté: ſed de p[rio putrefendâ. JQuartu aŭt
1. f. neutri debearu digo onditur in ſebibus inter
polatis vnius porſimi 2. in ſebibus interpolatis
plurium paroximorù nô bithibus cám anteſt q ſit
materia. ſed ſoln malâ c[oplectione epatis: vena
rum g[uiatua bûon: 3] debent eſſe cauſa cōuncta
porſimi. Similiter boc maniſſelt est i ſebibus in
cipientibus a materia ſumme digeſta.

Sed ià ſupere vt rîndeam? ad rônes
ſetâs i[ui]ri. JAd p[à]mâ
cu ò: q ſedimê laudabile ûn e[n] nifi bûor faciés egrî
tudiné: ò: p[il]tud in be[ve]. Sed ò: q bûon: eſt faciés
egritudine dup[er]. f. actu: 2. q facit ca[]b[]iuncta 4
aptitudine: 2. q facit ca[]b[]ińcedes. 3. certi: eſt bys
poſtaſim apparentê in v[ina]tia ab v[tra]q poſſe deci
di. JAd 2. 1º q: digeſtio debet bumort putrido,
et e[ra]tia n[ò] putrenti q: de p[rimo] putrefac[i]tus est.
Et ad auctoritatê Bal. indetur q: digo facit c[ella]
re putrediné manête t[uba]. 1. bumore n[ò] cozupto
imo remanêca c[ui]a ſo[ma] ſub alt. I[nt]elligent e[n]
Bal. de digône per qua bûon: ad benignu reduc[er]i
ſue ſit ſub ſo[ma] c[ae] a[n]tis ſiu e[co]nuncte. Mâ in ſi
lo q n[ò] eſt aptu putridus facit c[ella] putredines
futurâ, ſed in illo q eſt actu putridus facit c[ella]
putrediné p[re]ſente illu ad benignu reducendo ſi
ſemiptridus ſit. 1. n[ò] valde putridus. JAd rônê
aŭt in oppoſitù: q bûor putrid: n[ò] d[os] digerit vt
g[estione] reducente ip[er]m ad benignu: q: bec redu-
citio eſſet imposibilis. Mec e[ra]tia d[os] digeri digône
[pp]arante ad eûonê q[ui] tâ eſſet digeſt? aut q[ui] eſſet
ita paucus aut ta[]l' dispoſit]vt b[re]uſtimo t[pe]ſi
niendus ſit. f[ic]ut accidit in materijs ſebi[nt] inter-
polataru. D[ui]a a[ſ]t eſſet multus 1. n[ò] in b[re]ut t[pe]ſi
ntendus ſicut accedit in continuîs in quibus ſo[ra]
materia incipit putre: t[unc] bumor putridus vt
g[ion] d[os]. 2. bec eſt ſeutêctia. Bale. p[rimo]regitimis acu
torù ſuper illo paſlu. p[ri]tiana ord[encia].

Notatu dignu

Tertii dubii
vera, ſint eadeſt digeſtiva
cauſe a[n]tis et coiuncte
Pro cuius dubij decisione p[ro]mittitur q: digeſtiva
sunt c[ó]trarla et q[uo] digeri. d[atur] e[n] digeſtiva ad
remouendu ea q. p[rib]ent ne b[uo]: euacue[]t aut ne
ad benignu reduca. 3. tozu a[ſt] que p[rib]e[n]t e[n] bu
mor euacuetur aut ad benignu reducatur. qu[ed]a
sunt in quibus c[ou]nentut c[ui]a a[n]ſis 2. c[ó]iuncta: vt: pu
ta groſſities et viſcoſitas tam in f[leg]mate n[ò] pu-
trente ſtante ſub ſo[ma] cauſe a[n]cedêtis in ſ[leg]ma
tica q[ui] in ſ[leg]mate putrente ſub ſo[ma] cauſe con-
ſunte e[ui]dem et ratione ſto[rum] digeſtiva debet
eſſe eadeſt vt ſuta equaliter inciſua 2. subtilitatiua
Sed in quibus n[ò] c[ou]nentunt n[ò] debent eſſe eadeſt
vt ſuta in caliditate. 1[lam] ſlegma: putridu eſt fa/
ctum calidum per putrediné. ſlegma a[ſt] non pu-
tridum ſtans ſub ſo[ma] cauſe antecedentis eſt f[ri]
g[id]um. digeſtiva ita[que] ſlegmatis putridi debere

Decura

eſſe minus calida q: digeſtiva ſlegmatis n[ò] putri
di ſtantis ſub ſo[ma] cauſe antecedêtis. Et quo ſe
quitur q: tempore q[ui]teris digeſtiva debet eſſe ma-
gis calida q: tempore paroximuti. vnde in ſegi
tica tempore paroximuti d[ab]imus firupum aceto/
sum compositum de zuccaro. ſed tempore q[ui]teris
oximel compositum. ſunt enim equaliter inciſua
et subtilitatiua. ſed oximel c[ó]poſitú calidius.

Et digeſtio quidem in groſſa eſt equa-
tio eius c[ui] subtilitatione in ſubtili eſt equa-
tio eius cum ingroſſatione.

Tpoſitis duabus intentionibus generalibus, p
curatione febrim putridarum, quatuor vna eſt c[ó]
tra ſebem et eſt inſrigidatio et bumectatio. Alia
contra humozem 2. viduittur in digeſtione et eua
cuationem. Digestionem accipiendo generaliter
vt eſt c[om]untis tam digeſtòt nocitiut reducibit
ad benignum q[ui] digeſtioni nocitiui p[re]parabit
is ad expulſionem: e[n]t. b[ic] acipit e[n] ca[n]
titicans. Sed cum ſint tres tantú vnam tilarum
trium Autcen. p[er]ſcribitt reliquias omittens tan[que]
notas. eſt enim fatis notum q[ui] inſrigidatio et bu[
]mectatio eſt inductio frigiditatis 2. h[ui]bavit.
Similiter eſt maniſſetum q[ui] euacuatio eſt b[uo]
ris a corpoſe eductio. ſed n[ò] eſt benotum quid
ſit digeſtio de qua b[ic]o loquittur. ideo e[ra] noticiat
dicens: q[ui] digeſtio eſt equatio. 1. reductio versus
equalitati eſt ſui medioritati materie groſſe cu[us]
subtilitatione et ſubtilises cum ingroſſatione, am[
b]o enim debet ad medium reduci in groſſities cu[us]
tillitate: n[ò] autem ad extrema J[pro] cuius deſer-
tionis declaratone eſt p[rimo] i[ci]endum q[ui]
intendit b[ic] debetere dig[em] in nocitio tâ re[
ductibl[]i ad benignum q[ui] p[re]parabit ad expulſio
nem. Si enim Autcen, p[er]ſcriberet ſolum digeſtio
n[ò] in nocitio p[re]parantem ad expulſionem ſi
cur opinatur. Bentilis poſſet argut de inſuſticié-
tia. J[pro] cuius notitia i[ci]endum eſt: q[ui] digeſtio in n[ò]
citio debet remouere quaſi]q[ui] dispoſitiones im
p[ed]ientes ip[er]s dispoſitionem ad euacuationes
aut benignum reductionem. J[pro] autem ſunt groſ-
ſities ſuperflua per quam ſit vt n[ò] ſit nature c[ou]ne
i[en]iens neq[ui] etiam p[ac]ſe poſſit expellit c[um] pos
ſit per meatus angustos tranſire. J[tem] per ſubti-
litatem ſuperfluam eſt nature inconuenient[em] q[ui]
in por[ts] imbibitur non poſſet p[ac]ſe p[er] expellit. J[tem]
v[ic]ſoſitas facit ip[er]s nature inconuenientem et
etiam expulſion[em] vt ſi materia ſit aſpera p[ac]ſe
t[ip]fam lenem 2. lub[ri]cam. J[tem] de reliquis diſpo-
ſitionibus maniſſetis eſt iudicius. P[ro]p[ri]ſetas au
t[è] occulta eſt addêda. Tidemus e[n] in finocba p[é]
dente a ſanguine quantuncuq[ui] temperato a[n]
tura in principio non fieri crimin: ſed poſt aliquos
d[ies]: in quibus eſt ſanguis feci[n] fecu[n]i o[ſ]e e[ui]
dispoſitiones maniſſetas de[ter]to: fieri crimin: q[ui]
n[ò]p[ot]e e[n] t[ui] per acquiſtatione alicutus p[ri]ſe-
tatis occulte per quam p[ac]ſe p[er] expulſion[em] obedi-
t. J[pro] notand[ui] q[ui] finis p[er] ſe i[nt]eſtus a virtute dige-
tente n[ò] eſt materia expulſio ſed ip[er]ſi? ad benigni
reductio

Balenus in l.
de constitutio neartis medi-
catue. L[oe] au
tez eſt in bis b[ic]i
c[il]icet q[ui] n[ò]
e[mi] poſible ſol
ui e[gr]itudinez
ante[que] in e[gre]
dietibus 2. l[up]
fluctatibus ap
pareant ſigna
digestionis ſi
u[que] aures ſema
le b[abe]at: ſiue
oculti: ſiue al[it]
qua particula
tuerit v[er]cerata.
Et in ſumma
dicendo diſge-
ſições velocita
tem cr[ife]cos in-
fallaciam fa-
nitius 2. ſignat
cruda vero 2. in
digetta in ma-
las apoſtates
conueria acri-
ſias: vel labo-
res: vel motus
vel e[oz]um re-
ſutiones.

Secundus

Fe. putri. in vniversali.

Fo. Ixij.

reductio vt nutrnat. conaک effi virtus digestiva q
est in mēbis radicalibus fibi affinitiare materia
in qua agit sicut est præium vnifscuiſus agētis
pprerea ipsam de albat sicut videmus in ſante et
vopſati. dat omni ſi dispositiones p[re]cedētes actū
nutricationis. Accidit aut q[ui] prepareſt expulſiont
vel q[ui] equaſ ſuba. vel q[ui] acquitit p[re]petatē q[ui]
fit coenientius oblectu virtutis expulſiue l[ux] ſoſt
in m[oe] subſtantie fiat neptioz expulſiont qua-
própter c[ui] virtus nutritiva n[ò] p[ot] ipsum affiniſt
lare ſicut intedebat ipſa grauate mēbra et eis no
cente: virtus expulſiua mouetur ad eius expulſio
nem cuſ facile obedit propter cauſas tam dictas
aut alteram earum.

Dubitatur vtrus digestio in tuatuo p/
cedat ingrossando.ná de d[]
getione in nocituo iuxta tam dicta est fatis ma/
nifeſt qu[em]s ingrossando q[ui]que subtilando p[]
dit. N[ò] aŭt d[ig]o in tuatuo igrrossando p[cedat
est ſnia Art. 4. meteoro:z[. In c[ó]trariu[us] aŭt ſunt
que quortidie apparét. N[am] digeſtio in p[ir]tis fi/
bus subtilando p[cedit]. subtili[za] em[] ſunt
quanto digeſtioza. ſimtiliter cuſ s[an]guis in ſp[um]
c[ou]euitur subtilando p[cedit]. T[p]o noticia titu
li quiſtōsis est ſcienſa q[ui] digeſtio accepſt dupr.
quādoq[ui] p[ro] motu quo res d[ige]rīk. q[ui]que p[ro]-
mento eius q[ui] digeſtum est: et vtris diffinitio ta
ta per Art. c[ó]gruſt. In d[ubio] ſi n[ò] digeſtio ac-
pitur p[ro] motu quo res d[ige]rīk. N[ot]and[us] ſc[ó]q[ui]
digeſtio apud Art. quarto meteoro:z[. ſic d[er]ſerib[]
Digestio est p[er]ſectio in vnoſ[que] b[u]ido a [p]r]to et na-
turali calido ex oppoſitis paſſiuis. p[er]ſectio ponit
loco generis: et ſignificat id[em] q[ui] c[ó]plexio ſiue com
plem[ēt]u in vnoſ[que] b[u]ido. ſ[on]c[plex]ionali miſt[.]t. in
quo est ipſa c[ó]plexio miſt[.]t posſib[] gentiſt est. aut
in qu[o] ſutura est ipſa c[ó]plexio miſt[.]t anteq[ui] miſt[.]
gent[.]t ſit bumid[us] p[er] ſic[.]t p[er] actione calidi natura/
lis p[er]z[ui] ſill mixto: q[ui] i[n]tendentis ſoſmá illus et
c[ó]plementi diſpositioni eius. N[am] ſi n[ò]ndum gen-
tum ſit miſt[.]t intendit ipſius p[er]ductione. et ſi geni-
tum est intendit ipſius geniti c[ó]ſeruatione et c[ó]p-
lementi diſpositioni eius q[ui]que d[zi]p[er]ic et d[er]
ferari ex oppoſitis paſſiuis. vel ſm aliá tranſla-
tioné ex ſi centibus paſſiuis: et in id[é] redit, admi-
nut[.]c[]e debite permixtis. ſ.b[u]ido aque et a[er]eo ex
vna parte. et p[ic]co terreo et i[gn]eo ex alia p[te] q[ui] ſunt
elementa i[n]uiſe p[er]miſcenda ſin erigentia: ſoſme
miſt[.]t et c[ó]plementi diſpositioni eius que elemé-
ta vt paſſiuá debent adinuic[]e agere et pati. p[er]
m[is]ſcentur aŭt debite per actione calidi p[er]z[ui] na-
turalis i[n]tendentis illius miſt[.]t eſſe et p[er]ſectione,
sequitur q[ui] p[er] actione bu-
fus caloſis p[er]miſcentis n[ò]

Sed contra sequitur q[ui] p[er] actione bu-
fus caloſis p[er]miſcentis n[ò] intenditur n[hi]s c[ó]plexio media inter paſſiuis q[ui]t-
tates cum ipſa elementa n[ò] ag[at] n[hi]s vt paſſiuá.
I[sc]o d[equ]a ſequitur b[anc]o digeſtio n[ò] reperiri n[hi]s
in miſto ex alio miſto g[hi]ndo. q[ui] n[ò] exiſte miſt[.]t
n[ò] est c[ó]plexio. et ſic n[ò] est bumid[us] c[ó]plexionale.
I[ad] p[ri]miu[]z d[em] q[ui] eleméta q[ui] p[er]miſcent[em] debent ad
i[n]uiſe agere ſm qualitátes actuas. et paſſiuis vt
reſultet c[ó]plexio media iter ambas c[ó]trarietates
pprerea posſet exponi ex oppoſitis paſſiuis. ſi ex
elementis oppoſitis patientibus adinuicem ſm
o[d]s qualitátes. I[al]iter d[em] q[ui] mag[is] i [diff]initioſe
expreſſit qualitátes paſſiuis. q[ui] id quod mag[is]
manifeſtatur p[ost] dig[on]éne est iuritie[es] et molliſtie
et ſimiles que mag[is] c[ó]ſurguit ex qualitati]b paſ-
ſiuis. tertio aliter d[em] q[ui] expreſſit qualitátes paſſi/
uias n[ò] actuas. q[ui] ille paſſiues ſunt materia acti

uaru ſin quar[um] p[os]p[tion]e n[ò] t[é]peramentu[] acqui/
ritur t[é]peramentu[] actuariuar ſin pl[um]. I[ad] ſcom
d[em] q[ui] volumus digeſtione bic descriptá c[ó]pete[n]
re digeſtioni cuiſque miſt[.]t ta[que] miſt[.]t ex q[ui] ele-
mentis immediate g[hi]ndi t[elli]gibus in vnoſ[que]
bumido. ſ.tá aqueo q[ui] a[ereo] ex oppoſitis paſſiuis
ſe]ſicco terreo et i[gn]eo ſecu p[er]miſcendis et n[ò] ſub
damus ſi]a] particulá] c[ó]plexionali miſt[.]t. A[el] ſi
vis c[à] addere ſicut addit Al]b. ma. dicamus q[ui] b[u]t
dum a[er]cum et aqueu p[ot] dicti c[ó]plexionale: non
q[ui] ſit subiectu c[ó]plexi]tós: ſed q[ui] ſuturuz p[ia]tale
subiectu c[ó]plexionis.nam ly c[ó]plexionale non
folum d[ic]it actum ſed etiá aptitudinem.

His premissis ad dubiu[]s r[é]pondeſt q[ui]
digeſtio i tuatuo alii,
quando p[cedit] ingrossando al[í]q[ui] subtili]ado, al[i]
q[ui] nec] ingrossando: nec] subtili]ando. I p[ri]muſz
manifeſt[em] est in bis in q[ui]b[ui]t bumid[us] aqueu et a[]
reum p[ic]ficitur p[ic]c[u] terreu[us] ſib[ui]t adueni]us ſicut in
amigda]is auellani]s et ſimilibus. aut in q[ui]b[ui]t p[it]
ſepatio bumidi aquei p[er] digeſtione ſicut c[ui] vi[
num] couertitur in c[ib]ilum et b[um]itidates c[ö]ſe in
carnem et oſſa. I sc]om est manifeſt[em] in q[ui]b[ui]t ec[ò]
tra p[ic]c[u] terreu[us] p[ic]ficitur per b[u]id[us] aqueu et a[]
ereu ſib[ui]t adueni]ens ſicut in p[ir]tis p[ic]ibus et ſimilibus]?
in p[ri]ncipio d[ur]is et terreis. q[ui]dumid[us] attra]bitur
a caloſe dige]dere tanq[ui] c[ó]uentens ad p[re]ſectione
et c[ó]plementu[] e[ò]zu q[ui] dige]cur. Similiter in q[ui]
bus p[er] dige]tione excludunt] partes ter] ee. ſicut
c[ui] panis vel caro couertitur in c[ib]ilum et ſanguis
in p[ir] spiritu[.] I T[er]tiu[]s est manifeſt[em] in q[ui]b[ui]t p[er] d[]
geſtioniem ſeparat] tantú de p[ar]tib[ui] terreis groſ[
ſis] quantu[] de p[ar]tibus aqueis et a[ere]u[]s ſicut cuſ
ſanguis couertitur in prima b[u]iditáte aut in lac
aut in ſperma ſed tamen credá lac ſin pluríum
effeſanguine subtilis. I[re]t[em] ſicut q[ui] p[er]ſaná p[er]
titur in c[ib]ilum. Et ſimiliter p[ot] eſſe q[ui] p[er] digeſtio
n[è] t[ar]tú trabere]t ad id q[ui] dige]ter de b[u]id[us] aqueo
et a[er]eo quant[ui] attra]bitur de p[ic]co terreo. aut q[ui]
tantú excludatur de vno c[ó]trario quant[ui] attra]bit
tur de alio quozum exempla difficulté est reperire.
I[sc]oá c[ó]clusio. ad intentione] Art. qui vult q[ui]
dige]tio p[cedat] ingrossando excluda p[er] quac[ui]s] addi
tione aut sepatione b[u]id[us] aquei et aut a[er]et. ſi]t p[ic]
c[it] terrei p[er] b[u]id[us] resolutione q[ui] p[er] actione calo-
ris dige]retis ois d[ig]o i tuatuo igrrossando p[ce]
d[it]. p[ab]a[que] p[er] actione calidi dige]retis ſemp[ba]
d[ior] p[er] dissoluitur. A[n] q[ui] dige]ter c[ó]ntinuo effici]
terrestrius. I L[or]relariu[us] b[u]id[us] adequateu[]s q[ui]
d[igeritur] ſiue d[ig]o p[paret] ad nouá ſoſmá miſt[.]t ſiue
c[ó]pleat in miſto diſpónes ſibi] c[ó]nientes c[ó]tl[
nue ingroſſa]. I Et nota. yt f[up]z[ia] v[ic]tui] ſuit q[ui] d[]
geſtio de qua ſuit q[ui]to ſua accipit p[ro] motu quo
res dige]itur. et ſimiliter p[er]ſectio ſiue c[ó]pletto p[os]
ta p[er] genere. p[ro] motu accipitur quo mediante res
p[ic]t[em] dige]itur et c[ó]plet. A[n] ſi querat que res p[it]
dige]tio. R[hi]r q[ui] est motus. Si v[o] dige]tio acipit]
p[er] c[ó]plem[ētio et integritate et q[ui] d[ig]o dige]tio est. R[hi]
detur q[ui] e[termin] et finis a] calo]re] naturali p[ro]
tum intent[em]. et illud est integritas et p[er]ſectio miſt[
q[ui] integrat] ex c[ó]plone pp[ia] duritie et molliſtie co-
loze et odo]re sa]pore et ſikib[ui] nec]o p[re]p]i]etate et for[
ma p[er] miſt[.]t b[us] eſſe et est p[er]ſectu[] in ſpecie ſua.

T[em]t]u[á]doq[ui] ſunt c[ó]traria illa q[ui] req[ri]t
ſeb. de inſtrigatione. et illud q[ui] req[ri]t hu-
mo[] de digeſtione et euacuatione et reſolu-
tione. Quand[que] est eſt digeſtiolem et eu]na
cuatiu[n]z calid[ui] immo est ſin pluríum ita.

Aristoteles.

## Tractatus

In bae parte tertia prime partis cōparat Aut. has intentiones adnuitem quo ad casum nostru et h3 tres partes. In prima ondit istarū intentio num cōtrariteratē: quaru altera debef febrī.alte/ra caufe declarans in generali cui magis vacan/ dum it. in secuda parte oftendit baru convenien tiam in quadā re tuuante respectu vtriusq. et est it rupus acetoſus simplex. in tertia parte oftedit in ſpeciali qūo vtris vacandī ſit. ſco a. ſbi. (Et mul/ totiens). tertia ibi. (Et ſicis q. quandoq.). Ipſa mā partē diuido in tres. In pria Aut. innuens cō trarietatem inter duas intentiones quaru altera debetur febrī altera bumoſt: declarat qūo illud qō cōueni ſrone bumoſis nocet rōne febris. In ſe cūda parte oftendit in generali cui intentioni ma/ gis vacandī ſit. In tertia pte declarat qūo illud qō cōueni ſrone febris nocet rōne bumoſis. et boc inferens tria correla ria. ſcoa pars incipit ibi. (Et tunc op3). tertia ibi. (Et fortaſſe cōtrartuz). In prima parte dicit duo. primuq. q. quandoq. ſunt cōtrariterillud qō requirit febris de inſrigida tione t illud qō requirit bumo: de digestione eua cuatione t reſolutione. ſeom dictu est q. digestiuī et eua cuauquim aliando: immo ſm plurimūm est calidū. Unde boc quod ſkert rōne bumoſis v1 gerendo t eua cuando nocet ratione febris que cu ratur per frigida. p: primuq. dictu et manſtum.

De digestiis.

### Sed pro declaratione
ſi ca/ dunt duo dubia. I Prinuī vtrū digestiuīm ſit ſm plurimūm calidum. ad partem negatiuas primi dubi argutur. q[ui] frequenter digestio materie est ingroſſatio vt patut ex diffinitione digestioni. boc auſt fit a frigido. I Item aqua frigida vt patebit inferius digerit matertias calidas subtiles. Item feb. ſm plurimūm ſunt colerice. ſco de crifi. caplo ſexto. er go materia febrīnī digerēda ſm pln e ſcolera que c[ui] ſit calida naturaliter t[em] putrefactione frig[ito] do digerēda est. I P[rae]terea p[lu]res ſebz[es] accidit tempore calido q[ui] frigido in quibus op3 totus re/ gimen rōne t[ur]p[is] ad frigidu declinare. I P[rae]terea plurime ſebz[es] ſunt perſtitentales in quibus pro digestiuīm vtimur or[ia]c[ara] ſirupo de acetoſita te citrī aqua frigida et similibus extinguentibus cori cōſotan tibus et a maligna putredine p[re]ſuerantibus. I P[rae]terea mediſt[ici] pro digestiuīo in ſe/ b[ibus] vtuntur ſirupo acetoſo ſimplici. ſirupo bi/ ſantino ſiru. acetoſo cōpoſito. t aq[ui] deſt endutue que oia ad frigidum declinant. et p[ri]ures t[ur]t vi[nt] tur in ſeb. q[ui] in o[si]bus reliquis ſimul. In oppoſtuī est b[ic] Autcenna.

Triplex digestuīum.

### Pro solutione
p[re]mittit p[ri]mo q[ui] di digestiuī est triplex. q[ui] dam est vis aſt. et b[ec] non est calida nec frigida; q[ui] dam est calo: naturalis quod est calidum et bu/ midum ſue per p[li]sm intelligamus p[ri] spiritum ſi/ ue complexionem naturalem. b[ec] enim ſunt in/ strumenta anime in quacunque operatione. Quod dam est virtus medicinarum ſue medicīne t[ur]p[is] q[ui] gratia digestiōs adhibentur. et de boc vltimo digestiuī est queſtio nostra. In b[ac] parte d[icit] plus. Lomentato: tertio tegni in comēto illius partis. Sed dicta quidem ſpecies alterationis. Et similiter ſequentes eum quod digestio caufe coniuncte ſicil acu bumoſis putridi que apud Ba. est alteratio faciens c[ess]are putredinem manente ſubſtantia perficitur per frigida et ſicca: tamen q[ui]a frigida q[ui] ſicca ſopponuntur cauſis putrefa/ c[ient]ibus que ſunt caliditas q[ui] humiditas: cuſus

Balenus.

## Decura

ſignum q[ui] auſter factit et conferuat putredinem q[ui] est calidus q[ui] b[um]idus. Contra bozes frigidus et ſiccus probibet eam. I P[rae]terea oſme quod pu/ treſit calefit et bumectatur. quare frigida q[ui] ſic/ cis auſerenda et probibenda eſt putrefactio. Du/ tus vi[ri] et ſequentium p[li]sm dicta ſunt vera lo/ quendo de digestione putridi vt putridum eſt: per quam debet ad benignum reduci. omne enim ta/ le vt putridum eſt calidum et b[um]idum respectu ſue diſpoſitiōs naturalis. quare e[n] cura fiat per contraria opus eſt per frigida et ſicca bi lap[us] corrigantur. et n[ò] ſolum boc verum eſt in b[um]oz bus putridis ad benignum reducendis: ſed eti[as p[li]ſozum p[re]ſeruatione a putredine. butuſmodi frigida et ſicca adbenda ſunt. I Autcenna t[em] et mediſi n[ò] curantes de reductiātius dictu dige/ tiua eſſe vt pluriu[m] calida. Iam multotiens bu/ mo[] putrefit p[ter] groſſit[em] q[ui] viſcoſitatem: t[em] p[ter] opſlationem p[bi]tem e[nt] p[li]ſus eu entatione. Et multotiens id b[um]o[] factus putridus p[ter] eſaem cauſas n[ò] p[ot] ad benignum reduc[que] re multotens opus eſt caleſcientibus in[ci]dentibus ſub ſubtilantibus et aperientib[em]. b[ec] neſſarla ſunt in b[uo]ze putrido aut n[ò] putrido ad expulſio nem p[re]parando. Raro e[n] contingit q[ui] b[umo]zes putrentes eti[as] leui putredine ad benignum reduc[ba] tur. L[ui] ergo vtiligen cōputatio facta fuerit o vt digestiu[no]zum q[ui]bus medi[ci] vtuntur ta[bo] p[ri] b[us] ad benignum reducēdis ſue putridis ſi/ u[ne] n[ò] putridi q[ui] in b[umo]zibus ad expulſionē p[re] parandi inuentemus eſſe p[la]ura digestiu[m] cali/ da q[ui] frigida. Iam digestiu[m] frigido: ſu b[umo]z semper ſunt calida: ſed digestiu[m] calid[or]um eti[as] ſm pluriu[m] ſunt calida cum ſm pluriu[m] bu[oz]es calidi ſint groſſi aut viſcoſi aut opſlationi coni[ui]cti[em]. raro e[n] ſiunt ſebz[es] et putredine colere natu/ ralis. Sed pluriu[m] ſunt ex putredine colere citri/ ne vitelline et colere minu[zo]s fame. Similiter ſan/ guſs putrensaro peccat ſubtilitate: ſed pluriu[m] groſſit[em] q[ui] b[us] putrides ſunt ſm plurimūm opſationibus ſuncte. I P[rae]terea b[umo]zes ſue ſint cōſuncta cauſa ſebz[em] ſue antecedens ſm pluriu[m] p[re]parātur ad expulſionē t[em] raro ad benignum reducuntur. cu[li]s ſignum q[ui] ſm pluri[mi]m poſt digestioni ſeit ip[ſo]z[em] euacuatio ab ar te vel a natura: ſed b[umo]zum eucauatio impedi/ tur ſm pluriu[m] p[ter] groſſit[em] q[ui] viſcoſitatem faciēs ip[ſos] figi q[ui] adhēre: q[ui] impediēntes tra[mi]tum eo[mi]n per vias anguſtās f[ic]ut ſuper ex tremi/ tates venarum. t[em] raro impediuntur p[ter] ſubti/ litatem qua in membro[zu] poſi[ta]tibus imbi/ ta[br]tur. quare ſm pluriu[m] neſſarla ſunt calida ſub ſubtiliāntia inci[ent]ia et aperientia. Et similiter q[ui] ad benignu[] reducendi ſunt frequēter p[ter] tales cauſas impedi[tur]: quare t[em] t[ec] obſtat q[ui] inu[em] ſi[n]antur aliqua frigida aperſi[tia] f[ic]ut aqua endi/ u[ie]. q[ui] ſimilta. Et aliqua frigida inci[tua] f[ic]ut ac/ e[nt]um q[ui] a diuuaat ad ſubtiliātionē: q[ui] ita ſunt leui t[er] a p[er]ſi[tia] q[ui] ſubtiliāntia q[ui] vt pluriu[m] n[ò] ſuſſi/ ciunt: ſed opus eſt for[to]ſo[tb]em q[ui] ſunt calida. quare n[ò] ſol[ui] in cauſis a[n]cedētib[em] febrīt[ui] putridarū di/ gerendis: ſed eti[as] in c[ō]ſunctis. aut salt[ie] o[si]bus c[ō]putatis ta[br]tib[em] q[ui] c[ō]ſunctis ſue ad benignu[] re d[uc]endis ſue ad expulſionē q[ui] p[ar]andis digestiu[m] ſm pluriu[m] ſunt calida. Et doc voluit Autcena.

### Ad rationes
autem in contrarium con/ ceditur q[ui] aliquādo di/ ge/ rto eſt ingroſſatio que fit a frigido. q[ui] a[qua] tri/ gida eſt digestiu[m] b[umo]zis calidi ſubtilis: ſed bi/ b[umo]zes

Secundus

Fe. putri. in vniversali.

Fo. Lixi.

bumores subtiles taliter digerendraro reperiùs
tur in comparatione ad bumores quí digerendi
sunt per subtilitatione Sed ad Bale, secundo de
crisi respondetur ᶜ quocunque vico bumore ca-
pto ſim ſpeciem plures accidunt febres a colera
ſa ab alio buzoe, et non ſolium hoc est veru ſed etiá
plures accidunt febres a colera ſa reliquis bño
ribus ſimul vt manifestum est bis qui diu verſati
ſunt in práctica, et nec ſunt mens Bale, ex qua ta-
men no concluditur contra determinationem, quæ
telle colere ſim plurimum ſunt groſſe. Unde febres
ſim plurimum occurrentes ſunt tertiane no pure
quarum materia subtilitione indiget et ſim plu-
rimum ſunt conjuncte opituationem quæ. Cad
rationem aliam conceditur ᶜ plures ſebres acci-
dut tempore calido ſi frigido: cum quo tamem ſat
q penderit ab bumorum bus grossis cum maxime ac
cidant in autuino. Cad quintas conceditur pluri
mas eſſe ſebres peſtilentiales in quibus ab inti-
to vtimur aqua frigida et digeritibus frigidis
quantuncibus ſim plurimum pendeant ab dumo-
ribus grossis, ſed illud facimus coacte no regula
ritor, ſed poſtrea in processu procedimus cum sub-
tillantibus et aperſentibus cura regulari. Cad
vtilimum conceditur ᶜ pluries ſirupo vtimur ac-
toſo ſimpliciti et composito et ſirupo bisantino, qui
valent in materia calida et frigida et aperſut op-
lationes. Sed níſi eſſet auctioitas. Adſueſe dice
rem ſirupum bisantinum et acetoſum composiſtu
ad calidum declinare. Sed quicquid ſit digerunt
maxime per calida ipſorum compositiones ingre
dientia que ſunt subtilitiantia aperſentia et prouo
catia. Cad rationem autem plusſy Lômenta-
toris qve videtur, vnuerſaliter concludere qve dige-
tium cauſe conjuncte est vniversaliter frigidum
et ſiccum cum deeat oppunt caliditati et bumí-
ditati eius quod putrefit. Respondetur q multo
tiens grossitieſ et vi ſcoſitas ſunt cauſa putredi-
nis, et mutotuſens probitata transpiratio: que re-
moende ſunt per calida: et per frigida ſicca fo
uerentur et augerentur, vnde magis nocerent q
tuari en corruendo caliditatem et bum idita
tem ſuperfluam eius quod digeritur.

Secundum dubium utri ean
tia ſint ſim
plurimum calida. Arguitur q non quia euantia
comprimido ſunt ſim plurimù frigida ſicut mira
bolani citonia et ſimilia. et euacuantia leniendo
ſunt frigida ſicut viole. et aliquando ſunt circa te
peramentum ſicut manna caſſia. Et euacuantia
labiſcando ſunt frigida ſicut puna. et euacuan-
tia eligendo quedam ſunt frigida ſicut rose mira
bolani. Item euacuantia per vomitum ſunt frigi
da ſicut acetum et aqua odet ſimul mirita. Simili
ter euacuantia per vinam ſicut ſemina comuna
Item euacuantia per ſudozes ſicut aqua odet cu
pauco vino. In oppofum est Autc.

Pro solutione notandum q euacuā
tia ſunt ſexcuplicia q
dam euacuant per ſecesſum quedam per vomitù
quedam per vinam, quedam per ſudoem, que/
dam aperiendo oriticia venarum apertione ſan/
guinem manare faciente, quedam euacuant mem
bza particularia per ductus et vias ſibi proprias
ſicut cerebsum per nares et colatozium, pulmonē
per canam eiusmatricem per colluſ eius. Eua
cuantiā autem per ſecesſum, quedam euacuāt co
primendo idest conſtringendo intefina in parte
ſuperiorella vt per conſtrictionem flat expressio

oblecti expellendi ad inferoza, et ex hoc genere
sunt mirabolant: licet etiam euacuant eligendo,
Item citonta pira: et ſimilia stiptica poſt alium ci
bum ſumpta. Et quedam euacuant labifican-
do ſicut pruna idest applanando ſuperficiem me
bri: idest intefino: um per que: ſit expulſio: ita vt ſu
perſicies ipſorum flat plana no aspera et in equa
lis vt oblectum expellendum lubrificet per ipſas
Juedam euacuant leniendo idest dumectando
et mollificando oblectum expellendum ſicut vio
le manna et caſſia. Euacuare autem lubrícando
credo: q ſit idem quod euacuare labiſcado vt vo-
cabulus ſonat ant ſi differt credo quod ſimul com
pzebendat euacuationem labificatuonem et leniti-
uiam ſicut euacuatio facta per oleum et tura pin-
guta que ſimul oblectum mollificant et ſuperſi-
ciem applanant. Juedam autem euacuant eli
gendo: idest determinatum bumozem per. ſuam
proprietatem ad ſe attrabendo. Et bec ſunt du
plicia, quedam fortia dicta exoluienta: et bec vnti
uerſaliter ſunt calida, quedaz ſunt debilia que di
cuntur solutua benedicta. Et bozum quedam
ſunt calida ſicut reubarbarum aloes: et ſimilia. A
dam ſunt frigida ſicut mirabolant viole rose. et fi
milia, licet foſte buiſmodi ſecidem partem ſim
qnam eligunt ſint calida. Jordinavit nancą na
tura vt proprietati specifice attrabenti confunge
retur qualitas prima attractiva qve calidica vt
per eam tuuaretur. quapzopter compreſtimus
violis: et przie ſiccis amaritudinem quandam
ſignificantes caliditatem qua ſua proprietas ſpe
cifica tuuatur in attrabendo doc. Juedam eua
cuantiā per ſecesſum euacuant diſsoluendo ſicut
piper, quedam abſtergendo vt mel: quedam pun-
gendo et ſtimulando ſicut acetum et ſimilia acu-
ta, quapzopter. 16ª, tertij, inuenies quedá antido
ta solutua in quibus nullum est solutuum ſcom
aliquem quatuor: modozum ſupraſcriptorum.
Adulta tamè reperſtur solutia que multis mo
dis ex ſupraſcriptis poſſunt euacuare ſicut mira
bolani qui euacuant comprímeendo et eligen-
do: ſicut pruna et camarinqui et euacuát labiſi-
cando et eligendo, et mána et caſſia leniendo et
eligendo. Succus autem granati acris et granati
dulcis expressus cum corzice interiori quatitatis
quatuor: 3, 4, 5, 6, succari euacuant abſter
gendo per zucca, leniendo per ſuccum granati
dulcis, incíndendo pungendo ſtimulando per ſuc-
ci granati acris et compríndo p stipticitate ſua

Sed respondendo ad quesitum
dico q solut
tia exoluentia ſunt vnuerſaliter calida. Soluen
tia benedicta quedam calida: quedam frigida.
Soluenda compríndo ſunt ſim plurimù frigida
Solutua leniendo ſunt bumida, quandoſ frigi
da, quandoq calida, quandoq temperata. Solu-
tia labiſcando, quandoq frigida, quandoq ca
lida. Euacuantia autem diſsoluendo abſtergen-
do pungédo et ſtimulando ſunt ſim plurimù cali-
da. Euacuantia autem per vomitù leuia quedam
ſunt frigida ſicut ſemé atriplicis et aqua tepida
cum pauco aceti. quedam ſunt calida ſicut flo, se
neſtre agaricus. Fortia autem vomitua ſunt vn-
uerſaliter calida ſicut ſuccus rapbant granú, re-
gum ſiue catapucta. Ellebozus autem est vlimus
et bec vomitua quandoq prouocant per qualita-
tates manſeſtatas vt puta pungendo ſtimulan-
do et in stomacbo leuigando. Quedam per pro-
pietates occultas eligendo proprios bumos

De solutis ibidem et ſpedus solutuorum notat tu dignum.

Quot modis
ſu solutio.

Tractatus

res ſm naturam yomitiui. euacuantia antez per
vinam qda euacuat per p[ro]p[ri]etates bu[no]res eligen
do ſicur aſſarui eligens coleram et ſlegma. Queda
a p[ro]p[ri]etate petunt vias vini ſicet non ſiant
humores determinatos ſicut cantarides. quare
tanta eſt viſ et ut etiam exterius applictis p[ro]uſo/
con vinam et quandoq[us] exco[ur]tant vias vini et
p[ro]pri[e]e veniama ſta et ex ea ſanguis emanet et be
omnes ſunt calide. Quedam euacuant per qualit[
]ates manſſeſtas et bec ſunt dupli[cia]. quedam p[
uocant vinam ſua aquoſitate lauare ſicut aqua
cucurbite melonis et angurſe et bec ſunt frigida.
Quedam ſunt diu[ret]icæ idet p[ro]ouo[cantia] vinaz
diſſoluendo humiditates in humiditatem aquo/
fam ſicut ap[li]um radices ſparagi et ſimilia. et bec
ſunt calida. Sed dubium eſt de ſeminibus com[
munibus frigidis quomodo p[ro]ouo[nt] vinam.
Aliqu[us] credunt hoc eſse er b[um]iditate aquoſa in
ſp[is]i derelicta. Aliqu[us] credunt hoc eſſe propter ca
liditatem aliquam in ſp[is]i exſiſentem. Aliqu[is] di[
cunt hoc eſſe a p[ro]p[ri]etate et forſte omnia bec ſi/
mul concurrunt. bec autem frigida ſunt. Euacu[sa]
tia autem per ſuſo[re]z queda ſunt leuia ſicut a[que]
ordei cum pauco vini ſubtilis. et bec ſunt frigida.
Quedam ſunt p[ro]ouo[cantia] ſu do[re]m dissoluendo
b[um]idita[es] ſes in vaporem groſſum. et bec ſunt
calida et calidioſa p[ro]ouo[cantia] vinam p[re]ter
cantarides. opus enim eſt maſſor caliditate ad
diſſoluendum b[um]iditates in vaporem groſſum
ſ[an] ad ſubtili[ā]dum b[um]iditates groſſas in a[qu]oſi
tatem. Et medicamen de aſſa eſt de forſtiter p[ro]
uocantibus ſu do[re]m. Euacuantia autem a[per]ſe
do extremitates venarum a[per]tione ſanguinem
manip[ular]a faciente. quedam ſacunt hoc a[per]ſe[
tate] ſicut aloes necnon multe ex medicinis exco[lu]e[
tibus. quedam ſacunt ſiud ſu per qualitates mani
ſeſtis ſicut omnia a[per]tita. a[mi]nſſeſtum eſt bec
omnia eſſe notabiliter calida. Euacuantia autes
membra particularia ſicut cerebrum pulmonem
et matricem omnia bec ſim plurimum ſunt calida.
T[er]a quibus tandem concluditur reſponſio ad
queſitum per b[us] conclusiones. p[ra]ma conclusio.
Euacuantia autem de entibus mundi per quan[
cum] c[um] viam et tam dictis plura ſunt calida p[ro]
frigida. bec co[lu]ſio patet er ſup[er]a[cr]iptis. T[er]
c[u]da co[lu]ſio. euacuantia quibus vtimur p[ro] cu[
ratione] ſebizum putridarum ſunt ſim plurimum
calida. p[ro]batur. nam electiue euacuantia mate
rias p[ro]p[ri]as ſebizis per ſecſum quibus vtimur
ſunt ſim plurimum calida. euacuantia autem ma
terſas communes alioquando ſunt calida. Simili[
ter] euacuantia per alias vias quibus vtimur ſim
plurimum ſunt calida: vt patet diſcurrendo per
ſingula. Et ex bis faciliſt eſt reſponſio ad ratiōes
adductas ante oppoſum.

Conclusiones
de natura solu-
tionum valde
notande.

Et tunc opoſet vt obſeruet magis tis
tim[or]oſa de vna duarum.

T[in] bac parte Auicen, oftendit in generali que
darum duarum intentionum cum adinuicem con
trarantur ſit obferuanda dicens: p[ro] opoſet vt ob
ſeruetur magis tim[or]oſa de vna duarum reruſ id
eſt duarum intentionum adinuicem contraria[
]rum. Iſta autem dicitur magis tim[or]oſa que ſi
omittatur maius imminet perſculum. ergo ſi inter
tio ad ſebiz ſet magis tim[or]oſa obſeruabimus
illam et p[ro]cedemus cum inſrigidantibus et ex[
tinguibus non neglecto tamen bumore. Si ve/
ro intentio ad bumorem ſit magis tim[or]oſa diſe

remus, euacuabimus nò negligendo ſebiz. Et
banc ſententiam vult Auicenna quarta primi vi[
timo] capitulo.

Et forſtasse contrariuſt eſt illud quodcon-
uenit ſebri de inſrigidatione cum eis que
ſunt ſicut melones indi: et reliqua olera ei
quod conuenit materiet de mino[ratione].
T[in] parte p[re]ſenti Auicen declarat q[ui] aliquado
illud quod conuenit ratione ſebriis nocet ratione
bumor[is]. ſecundo infert tria correlaria. ſecunda ibi
[Quare.] T[he] prima parte dicit, q[ui] forſtasse, id-
eſt aliquando illud quod conuenit ſebri de inſri[
gidatione cum eis que ſunt ſicut melones indi et
reliqua olera contrarantur illi quod requirit bu
mor de diſeſſione euacuatione et reſolutione.

T[er]a p[h]ibet illud dare ea in potu niſi
vbi nò eſt materia et omnino ſolicitudo ſit
vt postponatur aqua fructu[n] vſſa ad heb-
domadam. et ſit contentus aqua ordei. Et
omnes fructus nocent ſebricitantibus cuz
ebulitiòſe ſua et corruptiòſe ſua in stomacho.
T[in] p[re]ſenti parte inſert tria correlarta. T[er]
mum q[ui] illud: ſeſicet conferre ſebri et nocere bu[
mor] probibet ea ſeſicet melonis indos et reliſt
qua olerea et aquam eorum dari in potu niſi vbi
non eſt materia idet niſi in ſebizibus immaterial
bus ſicut eſt et etbica et effimera. T[he] secundum cor-
relariuſt q[ui] omnino ſolicitudo ſit idet medicus ſit
ſoliſticus q[ui] bec aqua fructum ſeſicet melonis
indi et reliquio[rum] ſimilium ſicut cucumeris citru[
s]i et ſimilium fructuum facile putrescibiliu[m] poſ[
ponan]t vſſa ad bebdomadam in ſebizibus putriu[m]
dis et interim ſit contentus aqua ordei. T[er]tium
correlarium. omnes fructus nocent ſebricitant
ſeſicet ſebre putrida cum ebulitione ſua et corru
ptione ſua in stomacho. T[he] n[ota] p[rimo] q[ui] melo
indus melo magnus viridi[s]: cucumer farridiu[m]
cus. dualba anguria idem significant. Et apud
Serapionem aucto[rit]ate Raſis. eſt forſtis bume-
cationis et extinſionis, et conuenit in ſebizibus
adurentibus et eſt frigidi[os] alijſ speciebus melo
num. Lucumer vero aliter dictum c[iar]b[ar] eſt dure
digeſtions generis ch[it]um malum paratum
com[ра]u[ро]ſuon]t fine corzumpi et fieri materiam fe[]
b[u]zium putridarum. quanuſt melo ſit citiſus corzu[
]ptibiliſt et frigidus et bumidus in ſecundo. et boc
eſt illud quod vocatur cucumer in Lombardia et
in marcbia triuſiana et mollificat ventrem et p[ro]
uocat vinam. Litrullus autem aliter dictus ga[
]che eſt frigidi[os] cucumere et generat ch[it]um vi[
f]ſco[rum] et bumores crudos in vents et accidut ex
vſu eius ſebres antique male. nec p[ro]ouo[cat] vinā
ſicut melo: et nocet stomacho. aqua cucumeris et
citrulli confert inflammationi ſebzium et sedat fi[
t]im et laxat ventrem laxatione bona et fine nocu[
mento] alioq[uo]: et debet buli[rt] cum zuccaro albo.
d[omi]ſis cuiu[s]cunq[us] eorum eſt ab. ſ. ſ. iiii. vſſa ad. viſ.
non opoſet tamen vt deatur babenti naturam du
ram ad mouendum qua non laxaret. T[he]redo q[
]ui] citrullus mino: ſit cucumere. Adelo aliter di[
ctus batbeca apud Serapionem cuſus subſtan[
tia] dum eſt maturus eſt ſubtilis et non perſecte
maturi ſubſtātia eſt groſſa inſrigidat et b[um]e[cat]
in ſecundo gradu. et ſecunda virtus abſtergit et
incidit. ſed tertia p[ro]ouo[cat] vinā. T[he] redo q[ui] ap[]
Zui. batbeca ſit termin] c[ô]ſis ad plures p[er]ſe melo
n[u]ni. dicit eſi q[ui] melo eſt melto[ris] bu[no]ris q[ui] relique
batbece

Tria correla-
tia.

Quid melo in
dus.

De cucumere.

De citrullo.

Serapio.

Batbeca.

["Secundus", "Fe. putri. in vniuersali.", "Fo. Ixiiiij.", "Lucurbita.", "batbece. Loncordat ſi cum Serapione in virtutibus eius. Pepo aſt est melo. ſed ɔz pepo quasi pepaſim dafſus. Et Symon Januſtis nô diſcre pat ab Autcenna. nec Serapione. diſct enim ſic. Dulla arabice melo magnus vidrisi. batbeca arabice melo magni vidrisi q anguria a q buſſa vocatur vel altus melo qui aprecuneti vocatur sic locutus est enim ſub diſfunctione. I ego tamen credo q pepo ſue melo bene conditionatus paruſ transcedat primum gradum propter bonitares ſue dulcedis. Et q Aut. in caº, de ḥrtana cóparas iſpum lactuce inuit iſpum eſse min? frigidus lactu ca. cum tamen lactuca ſecuſo canone ſit frigida in ſecuſo. Est tamen multum p[ro]uocans uzinam cumu[n]o concedat iſpum in quartana p[ro]ter vebe mentiam p[ro]uocationis p[ro]ducendis ad ingroſſationem ſanguinis. I Lucurbita autem frigida et bumida in ſecuſo pauci et boni nutrimenti et velociſis diſgestionis ſi nô corumpitur in stomacbo et còſert feb[ri]bus colericijs. I Adlongena apud Auſicen. ſe[co] canone cap[í]tulo p[ri]zo. est calida et ficca in ſecuſo: licet apud quosdam ſit frigida ge nerat bumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates ad egritudines melangolicas. recens tamè eſt minus ma la antiqua. Cum ergo b[ic] dicat Auſic. melonem in dum et reliqua olera cùnentre ratione feb[ri]s inteli[git] de iſobus p[re]ter[ɔ] de mel[o]gena. flocent aſt utinam rumores mel[ar]colicos p[re]parates

Zuerroys.

## Tractatus

prodeſſeſ: in febribus colerictis et proprie pende tibus a materia subtili est apta multu pdeſſe. tuz ratiſone febris tum ratiſone bumoris. Propterea in bis auctores quidam ſicut Aliabas Zuerroys. Aut. in caplo de tertiana. cœſſerunt eam a primiſto eſtimantes ipſam plus tuare q[ui] nocere. ſed in colerictis pendentibus a colera groſſa est meli[que] expectare digestionem et a liquem minorationem. In colerictis itac[us] a colera subtili ab initio cœſſeſa poffet magis tuare q[ui] nocere. Sed in colerictis a colera groſſa ab initio magis noceret q[ui] tuau[ret]. Sed poſt bebdomadam ad intellectum datus est apta magis tuau[re] q[ui] nocere. In reliquis aut[em]e putridis est ante bebdomadam et poſt apta mul[]tum nocere et parum pdeſſe. minus tamem noceret in cauſone a fleſmate falſo. in quartana conti[nua] a melancolita genita per aduſtionem colere. ſed in peſtilentialib[us] est multomagis apta obſſe q[ui] pdeſſe c[um] in eis ſemp oporſteat tuert[em] cor[us] deſendere a maligna putredine. quod magis facit aqua fructuum acetoſoſum. In eſſimeris autem eſt ap[ta]a conferre. In et[ric]is inſtrigando [ut] bu[m]ectando konſert. verum ſuperflue puocando no ceret. A[er]um aqua ordeſt eſt conuenietio: q[ui] aqua buſuimodi. cœu[n]ient enim ratiſe bumoris et ratiſione febris. Propterea dixit Auic[us]. Sis content[us] aqua ordeſt et poſtponatur aqua fructuum. J[ae]rum in febribus ardentibus forſtasse n[ot] eſſet in ea suſſicites inſtrigatio et bumectatio ſicut in aqua angurie et cucurbite. J[es] b[ic] c[os]ſiderand[us] qua[d]o cogit e[n]e nec eſſitas ad vſuz bm[oi] aque fructu[n]us medicis debet e[ui]s malitiam corrigere c[ui] deco[ctione] que ſiet b[oc]modo. Inuolusimus angurias aut cucurbitam in paſſa[que] ponimus in ſurno. q[ui] paſſa erterius ap[po]ſita erit decocta confidimus q[ui] aqua intrinſeca angurie aut cucurbite erit decocta. q[ui] c[une]t remota paſſa perſozamus cucurbita[que] aut anguria[que] ac ſi eſſet vegeſis et extrabimus aqua[que] quam volumus: et poſtea claudimus c[um] ſpina et baurimus de ea ſin oppoſuzitatem. verum non eſt ita guſtui delectabilis ſalt em aqua angurie ſicut ſuccus e[ui]s oſe expeſſus. Et e[tr]bis p[ro]ſo ad ratiſones p[b]antes aquam bm[oi] compete[re]t e[n] principles. q[ui] ad v[lit]imam ratiſonem p[ro]bant[em] ipſam conuenire poſt bebdomadam.

An omnes fructus et alii nocent ſua ebulitione.

## Dubitatur

pro declaratione tertij cor[us]e larii. vtrui omnes fructus no[n]ceant cum ebulitione ſua et corruptio ſua in ſllo macho. J[es] Argutur np[ro] n[ot] p[rimo] q[ui] granata aceto fa: et pruna damascena: acetoſitas citri [que] l[im]oſis recentis q[ui] arac[ei] p[rob]ient ebulitione et corruptio nem in stomacho et reprimunt coleram: quod non facerent ſi ebuſtunt q[ui] cor[um] per centur in ſtoma[cho]. ergo n[ot] no cent febricitanti. tenet c[os]ſequens tia. q[ui] aſſumptum eſt Aui. et reliquorum auctorum in capitulis p[ri]ſijs. J[es] c[os]ſirmatur. q[ui] a omni bus auctorum et ex com[ui]n yvu practicant[ur] con ceduntur in febribus peſtilentialib[us] ad extirctio nem caloris febris et probibitionem maligne putredinis. J[am]plius in capitulo de cura tertiane vult Aui q[ui] quando eſt neceſſaria subtiliatio regi minis de tur in potu aqua granatoru[n] et aqua me lonis in di. conſtat autem q[ui] subtiliatio eſt neceſſa ria in ſatu quando eſt maxima ebulitio. ergo vi[rum] de tur fructu[n]o n[ot] ſint apti ebuſtare. J[am]plius dicit Auic[us]. q[ui] melo indus eſt vebementis tuuam[que] in tertiana et q[ui] p[ro]ſtasse n[ot] no cent niſi parum. q[ui] ſi militer de ſu c[um]o limonis n[ot] ſaliti q[ui] de ſucco acetoſtatis citri. J[pi]terea in febribus multe infla

## Decura

mationis ſicut eſt cauſon tertiana ab omnib[us] au[c]toribus bi fructus cœdeduntur. Et dicunt de me lone indi q[ui] e[m]aximi tuuam[que] niſi. N[az] c[ui] b[oc] q[ui] ſoluit q[ui] puocat et frangit vebementiam caloris q[ui] ſacit ſudare forſtasse n[ot] no cent niſi parum. J[pi]terea medici moderni p[ro]cedut febricitعر[ib]q[ui] p[oma] et p[ira] coacta. et aliquando concedut amigdalas p[ro]neas q[ui] p[hi]ſtica.

## Pro solutione

butus dubi[us] p[re]miſſet d[um] q[ui] alii fructus ſunt opiri. q[ui] multus buſtui ſiue ſucci: sicut venuſicu[s]us pepones angurie cucurbite p[oma] p[ira] ceraſa p[ra]ſica: q[ui] ſimtila. Quidam ſunt paſſu ſucci ſicut auel lane castanee p[ince]nuces amigdale ſiſtica: q[ui] ſimiles. Sed de p[ra]ſi[n]tis fructibus multi ſucci p[ri]o du[b]i[us] expediemus. deinde de fructibus paſſu ſucci.

## Pro declaratione

p[rimi] p[re]miſſat q[ur]tur quaedam p[ro]ſitiones. J[pi]ma omnes fructus multi ſucci b[ent]ent aliquam partem ſui b[om]idi aptam ebuſtre q[ui] in stomacho coruſi. J[es] c[ura]ſa p[ro]poſitio. M[ol] omnes fructus multi ſucci equaliter participant de hoc bumido ap[to] ebulitionis et coruſionis immo quidam multum de ipſo participat ſicut v[ue] ſicuſis q[ui] alia p[ra]ſcripta. Quidam paru[n] ſicut grana tia. q[ui] p[ra]ſte muſa: et acetoſitas citri arac[ei] c[et] limonis pruna damascena: q[ui] similes. J[ter]tia p[ro]poſitio. multum participantes de bumido pu[t]reſcibili quid[que] ſunt debills complexionis quor[u]m aquoſitas per p[ri]am[que] digesti onem separatur a parte in sanguinu[n] couertend[as] ſicut ſi[mi]t q[ui] v[ue]. b[ic]ne e[ſt] q[ui] taſles lubi[c]cent ventrem. Quidam ſunt foſtis complexionis quor[u]m bumiditas n[ot] ſepatur a fanguine nec a parte in sanguinu[n] couertenda. nec p[ri]am[que] digesti onem nec p[er] ſecu[n]dam ſicut p[ira] p[oma] p[er]ſica et ſimtila. q[ui] ſi[mi]t cum comeduntur neq[ui] lentium ventrem neq[ui] p[ro]vocat v[iti]nam. q[ui] zumo[rum] bumiditas remanet in sanguinu[n] ne qui sanguis facile putret. qua[que] calo[n] naturalis n[ot] p[ot]est ſuſſicenter dum bumido regulare.

J[ui]dam autem ſunt complexionis medie q[ui] bo[rum] bumiditas non separatur a parte in sanguinu[n] converted[as] p[er] p[ri]am[que] digesti onem p[ro]pter ea n[ot] lubi[c]cat ventrem: ſed bene separatur per digesti onem ſecundam p[ro]pter ea p[ro]vocant v[iti]nam ſicut p[ep]ones angurie et similes. Lompe/rto autem ita foſtis debilis et media ita eſt q[ui] p[er]ſerit in parum participantibus de hoc bu[m]ido p[re]ſecribilt ſicut in multum participanti bus de eo. J[u]arta p[ro]poſitio. in multis fructibus p[ri]ter partem ebulitionem et corruptionem paratam inuenitur p[ar]s infrigidatua[que] in ſtoma[cho] p[ro]b[ib]et ebulitionem malam et corruptio[n]em. et q[ui] ad venas tracta infrigidat sanguinu[n]em in ventis et reprimit calo[n]em. Et zumo[rum] quidam babent talem partem multum refin[ent]em putrefactione ſicut granata et alia acetoſa de quibus ſup[ra] ſicut acetoſitas citri limonis arac[ei] pruno[rum] damascenorum: et ſimtilum. Quidam babent talem partem non multum refin[entes] ſicut p[oma] p[ira] ceraſa: q[ui] ſimtila. J[es] quo inſertur q[ui] in multis fructibus reperitur virtus re[primens] ebulitionem dominans ſup[ra] virtutem ebuſire facentez[es]. q[ui] p[ro]b[ib]itio m[ai]or[que] putredinſis q[ui] aptitudo ad p[ro]trefactione n[ot] in aliquib[us] eſco[tra]

## Bis ita premissis

reſpondeamus in queſitui ad inſu[m] p[ro]ſcriptas conclusiones. J[pi]ma. omnes fructus et p[ri]te opiri nocent. febricitantibus febris bus putridis

Conclusiones in materia fructus valde n[ot]ande.

Secundus

Feb. putri. in vniuersali.

Fo. Ixv.

bus putridis cujus ebulitione sua et corruptione sua in stomacbo et quâdoq in alijsmembris. Ita co cluſio pateat ex prima propoſitione et bec eſt reſp sua ad dubium. J. Secunda conclusio, fructus ma gis participâtes bumido ebulitionis et corruptio niiparato magis vitandi ſunt in febribus putrijs diſet et econtra qui minus participant liberius co cedi posſunt. bozum autem exempla patent ex ſu præſcriptis. J. Tertia conclusio, fructus debilis et medie complexionis liberius concedi posſunt quâ fructus forbi complexionis ceteris partibus. Pro batur nam in primis bumiditas putreſcibilis ſe paratur a fanguine, a parte in fangutnem cœuer tenda per primam aut ſecundam digestioſonem: in alijs autem minime. Quapropter ex ipsis genera tur fanguis maritime putreſcibilis. Preterea in bis eſt apta fieri ebulitio et corruptio in prima ſe cunda et tertia digestione magis quâ in alijs. bozum exempla ſuperius posita ſunt. J. Quarta con cluſio, fructus in quibus reperitur bumidu multu resistens ebulitionis et corruptionis: cum boc tam eſt de bumido ebulitiont et corruptioni parato: li bertus ceteris in febribus putridis concedi posſunt ſicut granata acerofitas citri limonis et ſimilis. Et econtra oppoſito modo ſe habentes ma gis probibendi ſunt in febribus putridis ſicur po ma pira perſica: et similia. In primis enim domi natur virtus resistens ebulitionis et corruptionis ſu pia virtutem parantem ebulitionem et corruptio nem: in alijs autem econtra. Quinta conclusio, bi fructus multu ebulitionis et corruptionis parati multum per decoctionem corriguntur ſicur poma pira et pſica. Unde in febribus putridis magis co cedi posſunt quâ ipſa cruda propterua perſica co cota conceduntur aliquando in quartanis et poma cocta in colericis. J. Similiter dicitur de succis ad ſolem vel per decoctionem inſpiffatis. eo zum enim in tum bumidum putreſcibile enapozat. Et similiter de vuis et ſicibus ſoli ſolat: aut in furoven coctis. De rum ita poma et pira cocta ſimiliter vue ſub ſola te: et similia conceduntur multotius gratia reſtationis appetitus magis quâ gratia ſebris. Et buiſmodi poma pira et citonta cum conceduntur ratione appetitus et vt minus ſint putreſcibilia debent aſſart. Si vero quos eozum maiorem infrigitationem et bumeationem in febribus po tis elixentur. De pomis tamen dicit Aueroys quinto colliget autoritate Auſjoar et ſunt pessima generantia ventoſtates in digestione tertia que difficulter diffuſoitur. Et Rabi, Aleyſes ſe cunda partícula afforſimorú autoritate filii ſoar Albalu ſui odo: e corrobora cor et cerebrux: et eius odo eſt virilis pofficifet melanicolis: ſed cibatio eſt peio: omnim cbaratione fructu: quia ſui p[ro] prietate generat ventoſitatem in neruo et la certo que non niſi cum difficultate diffuſoitur: p[ro]pter ea non ex levi cauſa in putridis concedenda ſunt neq: cruda neq: cocta et non concedantur in multa quantitate. Pira tamen et citonta ybi cum ſebre confuugeretur fluxus ventris conceduntur ratio ne fluxus non ratione, ſebris. Similiter ad ſiſtenſtum vomitum Et bec ſufficient de fructibus op[er]tis de quibus maritime in parte p[re]ſenti intellerit Aut. J. S[ic] de fructibus pauci ſuccinûc agendum eſt ſicur ſunt caſtanee auellane amigdale p[ine]e nuces p[ri]biftica. bi quidem fructus in comparatio ne ad op[er]ios babet parum de bumido ebulitio ſt et corruptioni parato. No cent tamen commu niter in febribus putridis. J. Lastanea nocet quia

ſpittica opilatua difficilis digestionis. Auella ne calide ſunt nullo modo comedêde in febribus acutis. Sed aliquiditer rozefacte comunter ab ipſis medicis conceduntur in confortatione epatis frigidi. J. Sed amigdale ſunt temperate in acti uis declinantes ad bumidu difficilioris digestio nis quâ nuces. Quapropter ſi volumus eas con cedere mundande ſunt cum aqua calida a cortice exteriori. Et terende ſunt fori contritione et in fer cultis ponende. ſunt enim guſtu delectabiles. J. P[ine]e de declinantes ad calidum et bumidum ſa tis nutriunt et pulmonem mundiſtant a ſante: I[z]ante exibitionem preparande ſunt quater ipſas lauando cum aqua calida et quater ipſas ericando: et boc modo preparare conueniunt p[ri]ſi cis et ſebricitantibus in quibus eſt neceſſarum mundiſcare pulmonem. J. P[ri]biftica calida in fine ſecundi declinantia ad bumidum multum valent in confortatione epatis et stomacbi frigidi: et ape runt opilationes, conceduntur ergo in febribus flegmaticis et melanicolis et p[ri]p[er]ie tam dige ſa et minozata materia quando eſſet opus cóſo tatione stomacbi et epatis. Jn nuce nullum in uenio ſuamentum in febribus. eſt enim notabi liter calida ſcom aliquos in p[ri]cito tertii. eſt ma la stomacbo difficilis digestionis mali cbimi c[or]uertibilis ad coleram.

## Ad rationes

in oppoſitum. J[ad] p[ri]ma vico q[ro] granata ace toſitas citri: et similia: licet babeat aliquid bum di ebulibilis: et corruptioni parato: conceduntur tamen in febribus acutis cum magis ſuient per partem frigidam resſiſentes putredini quâ noceat per paucum bumidum putreſcibile. J[ex] quo in ſertur q[ro] ſi ſucci buiſmodi fructuum eſſent deputa rat aut inſpiffati ad ſolem aut per decoctionem eſſent p[re]ſtantioſes et ſecurius adminiſtrarentur quâ ipſi nouiter e[pr]eſſi. J[et] ad confirmatione dicitur ſimiliter ipſos magis conferre in p[er]ſilen tialibus et reliquis febribus ardentibus per part tem resſiſentem putredini quâ noceant per partes ebulitioni paratam. J[ad] aliam confirmationem reſpondetur ſimiliter q[ro] quando in statu eſt mar[ma] ebulitio confidimus ipſos per partem inſrig dantem magis ſedare ebulitionem quam augere per paruam partem ebulitioni paratam. Et ſimiliter reſpondetur ad reliquias replicationes.

J[abi] vero ſebris non eſſet tante intenſionis p[er]deret ab bumore grosſo bozum nocum et quod faceret ingroſſando materiam: et per partem ebu litioni paratam eſſet mauius q[ro] ſuamentum per partem inſrigdantem: immo ſimul nocerent per vtrancu partem. J[on]ceduntur ita: in febribus multe inſlámationis et p[er]endentibus ab bumoribus ſubtilibus etam ab ipſo inſi. Sed ybi eſſet groſſities materie cum multa inflammatione con cedatur poſt bebdomadam: ideſt materia digeſta et minozata. Abi vero materia eſſet groſſa, et ſebris pauc[ie] inſlámationis nullo modo conceduntur. J[de] pomis autem et p[ir]ſis dico q[ro] multottés conceduntur per errore et p[ro] voluptatibus ergo rum: cum aliquando plus conferat rectificando appetitum et factiendo stomacbum melius ample cti cibum quam noceant p[ro]pter bumidum. ebuli bile: vt dictum ſuit in corpo: queſtionis: et p[ri]p[er]ie quando ſunt ſufficienter aſſata: ſed de bis ſatis. J[de] fructibus autem pauci ſucci ſicur amigdale auellane caſtanee nuces p[ri]biftica ſufficieter dictum eſt in quibus casibus conferunt: in quibus

De ſuccis ad ſol[em] ipſiſſatis.

Aueroys.
Auensjoar.

Rabi moyſes.

De pomis et p[ir]ſis.

3

Tractatus

noceant et quomodo sint preparandi.

Et multotiens quidc inuenitur res que digerit et subtiliat et infrigidat cum euacuationc sicut firupus acetolus.

In parte pre senti Autcenna oftendit in vſu cuſiufdam rei vtilis et conuenentis quandoſ duas intentiones couentre ſupra scriptas: ſcilicet in vſu firupi acetos. Dicit ergo quod multotiens reperit tur res que digerit et subtiliat et euacuat: infrigidans etiam sicut firupus acetolus. Circa quam partem notandum quod quando absolute profer tur firupus acetolus intelligitur de illo qui fit ex aceto aqua et succaro quorum proporzio ponetur inferius in capitulo propzio. Et dicentur ibi in uamenta ſua. Sed bic odemus quantum est expeſdiens buic proposito. Bic ergo firupus per aqua et acetum infrigidat: et sic conuenit ratione ſebis. Et per acetum incidit materias viscoſas. Et per succarum abſtergit eas a membro: um ſuperaſſice. Et sic per vtrung digerit. Evacuat autem q[ui]omne abſterſuum est quodammodo ventris ſubductuum et prop[er]t vii fuerit inciſuo conjunctus adjuuante abſterſuus ſuſidendo oblectum expelibile et punctione ſua expulſuā stimulando.

Et ſicias quod fedris quandoſ est tan
te vehementie et acuitatis: quod non licet
vtrigimine cauſe: immo in diget infrigidat
tione vltima: et prop[er]t ie cum no inuenis vir
tutem foſtem reſſentent[em] tolerantem.

J[]Lum Autcenna in parte generali oftenderit ſi[mi]tate contrarietate in executione duarum intentionum quarum altera debetur febri altera debetur bumo ir ad quam intentionem debeat medicus ſe couerere quid a illas que est magis. timo: ſo: idest de cutis omissione mino: ſequitur timo. J[]n parte preſenti oftedit boc in ſpeciali. Et babet dec pars tres partes. Jn p[]r]ia oftendit in quo caſu et ex quibus cauſis medicus ſe debet conuertere ad ſebis. Jn secunda parte oftedit in quo caſu et ex quibus cauſis medicus debet ſe conuertere ad cauſam: ſic licet ad bumo: zem. Jn tertia parte remouet du/bium. ſecunda ibi. (Quod ſi.) tertia ibi. (Quod ſi) Jn prima parte dicit. ſcias quod ſebris quan/doq est tante vehementie: ſcilicet quo ad multitu dinem calidatius et acuitatis quo ad intenſiones quod non licet vii regimine cauſe: idest bumo: zem. ipſum digerendo z euacando: immo indiger: ſic licet ipſa ſebris infrigidatione vltima ad feſtinas ipſius extinctionem. et prop[er]t ie cum non inuenis virtutem reſſententem: ſcilicet ipſi bumo: iante in/flammationis tolerantem: ſcilicet tantam resolu/ tionem abſo: cibo. Et bec est ſententia Galent. de cimoquarto terapentice in principio cum dicit. Si intolerabilis fuerit labo: zanti magnitudo ſebris non oportet per ea per que cauſam abſcindimus augere ſebem. Simul enim interimemus bo minem et ſebem. J[]Morandum primo quod vlti/m me infrigidare p[]otest intelligi duobus modis. Ano modo quod infrigidetur quantum est poſſibile et bunc modum nunc ſequi debemus quia in terimit. Secundo modo posſimus intelligere q[ui]o infrigidemus: cum medicina vna vice aut in par/uo tempore remouente totum aut quaſi totum ex/cefſum calo: zem. ſupra temperamentum prop[er]tium patientis. Et bic modus est bic obseruādus et vii perſaliter quando timemus ne operando paula

Decura

tum ita virtus diffuſa turvit in paucu tempore ſuc
cumbat. Dec autem extinetio fit per potum aque
frigide. c[]epitbimata: et simtila. J[]Ratio autem ca/
nonis quare op[]ort eat attendere ſebres et dirritate
re cauſam est: quia quāuis digestua et euacuati/
ua non adberent in calore: vita tamen cum tanta
inflammatione non poſset tanto tempore durare
quantum requiritur ad digeſtionem et euacuatto
nem. P[]ropterea opus est quaſi ſubita et felina et
inſtensione. J[]Morandum secundo quod medicus
tunc est certus eſse opus tanta feſtinantia ad ex/
ſtinctionem calo: zem. febriis quādo cum tanto cau/
mate febri: t inuenit virtutem non reſſentem ca/
loſi febri: t diffuſuent: eo quia forſte babet bumis/
dum subtile. poro: zos latos. et eſt colerice complexi/
onis et pauci bumidi: et forſte paucorum ſpirituān
vnde non potest multu: diffuſionem tolerare et
forſte non potest tolerare ſetuum: quia est para/
tus ſincoſi p[]ropter cauſem cauſas: aut forſe p[]ro
pter debillitatem oris ſtomacbi. Nam ſic cum ma/
gno caumate febri: etſet reſſentis diſſolutioni et
tolerans abſtinentiam a cibo. quia forſe eſſet bu/
morum groſſorum denſo: um poro: zum et forſis/
oris ſtomacbi non aptus ſincoſi cōſuetus ietuna:
re ſlegmatice complexorum: medicus non curabit
infrigidare vltima infrigidatione: immo v[]tura: di
gestius z euacuatius ſcom exſentiam cauſe z le:
uibus extineti: us no incrudantibus bumozem.

Quod ſi inuenis eam reſſententem tolerantem abſcinde cauſam et epeſſel. humorem: et abſcinde cibum: et non infrigides infrigidatione que p[]rohibeat resolu: tionem.

J[]b[]ic est ſecundus ca: on in quo oftendit quando medicus intentionem ſuam vertit ad cauſam: ſcilicet materiam et negli: git ſebem: aut parum illi in tendit. et dicit. quod ſi inuenis eam: ſcilicet virtutem reſſententem diſſolutionem et tolerantem eam: et a cibo abſtinentiam p[]ropter cauſas ſtatim ſupra scriptas abſcinde cauſam et epeſſel bumo: zem ma: nifeſte euacuando per ſeſeſſum vomitum: et alias manifeſſas euacuationes: et abſcinde cib[]u vt fiat biu: oris inſenſibilis eu acuato: nee: q[]uas natura diuer: tatur a pugna contra eum: et no infrigides inſrigitatione qua p[]rohibeat bumo: zem resolutionem et ingroſando fac: it ipſum neptum ad alias mani: ſeſta: euacuationes. J[]Morandum primo quod cauſa quare virtus reſſit diſſolutionem et faci: le to lerat eſt duplex. vna ſumpta ex parte agētis: quia forſe calo: zem. febri: lis non est valde magnus. altera ſumpta ex parte reſſentent: quia ſicet calo: zem. febri: lis ſi magnus. reſſententia tamen ex parte egr[]i est forſis p[]ropter cauſas ſtatim e: numera: tatis. Et quo modocung eſt ſi eſter bene tolerat procedendum est cura regulari digerendo euacuando bumo: zem et p[]ro parte extinguendo caliditatem ſeb: ilem ita tamen vt illa extinctione non incrudet bumo: z. Aus cenna tamen bic non fecit mentionem de digestio ne dans ipſam intellig. J[]Morandum secundo q[ui]o non debemus penes bunc canonem ſemper cum equalibus extineti: us procedere. Nam caumate exſi: tente magno et virtute bene tolerante debem? ceteris paribus cum for: tio: zibus extinguentibus p[]rocedere quam caumate exſi: tente paruo et virtutenon benetolerante. op[]ortet enim quod gradus et potenti: a frigiditatis extinguētis ſit gradui et potenti: a calo: zem. extinguendi propor: zionatus.

Quod ſi inuenis virtutem deficientem
ſi: occupatus

Quando med
cus vertit ſea
cauſam,

Secundus

sìs occupatus in equando complexionem
contrariam ei:quare infrigida eam; et viui
fica virtutem cum cibo. Lænci fit fortisper
viuificationem suam; et vincit contrarium
fuum; redi ad causam suam.

In parte preſenti Auicenna remouet dubium
circa primum dictum. Dicereet enim quis quam/
itis medicus extirgerit febriz et vituſicauerit vir
tutem cum cibo: tamen abduc eger non erit cura/
tus cum remaneat bumò a quo pendet febris.
quid ergo tunc erit agendam? Respondet quod
cum tu feceris bec: redi ad causam: ſcilicet ad bu/
morem dirigendum: aut euacuandum ſecundum
quod erit expedient. Dicit ergo quod ſi inueneris
virtutem deſcientem: ſcilicet aut ex parte reſſen/
tie egri propter causas ſupra ſcriptas: autvembem
tam caloris ſebrilis ſis occupatus in quietando
complexionem contrarum ei: ſcilicet ergo in extin
guio caliditatem ſebrilè. quare infrigida eam:
ſcilicet complexonem ſebrilem. et vituſica: ideſt
conforta virtutem cum cibo non curâdo de bumo
re que duo ſunt cura coacta. Lænci virtus fit fo/
tis per viuificationem ſuam: ideſt per cibi aſſum/
ptionem et vincit contrarium ſuum: ideſt calozem
ſebrilem: redi ad caufam: ideſt ad bumozem ad ip
ſum digerendum et euacuandum. bec enim est cu/
ra regularis: quia bumozedigesto et euacuato fa
cite cestat ſebris cum ipſa pendeat ad bumozem
in eſse et in conferuar: quo non remoto non poteſt in
tegre curari.

Sed dubitatur de pio dicto. Næs
buius contrarium
dicit Galenus decimo tera penta primo capitù
lo vbi dicit. primus predicto: ſcilicet ſanare ſe
brem et contemnere caufam non laudatur. I pro
concordia Auicenne et Gale. Dicit Francifuec de
pedemontium quod Galenus vult quod non in-
tendatur ita ad vnum quod non intendatur ad
alitud. Dec ræpìsò: ut bene dicit Bœtilissimo est ad
mentem Bal. quæ boc è tertii medbi: diuſiòis. f. intè
dere plus ad vnui reliquii non omittendo. I S3 quò
bozum concordia ſcendum quod Galenus loco
allegato ſic dicit ad litteram. Scrutatio vero dili
gentie vtris tibi generabitur diuidenti totam in-
tentionem in tres bas ſcrutationes. Primù vtrius
ne ſebris est ſola ſananda te contemnente cauſas
aut cauſa abſcindenda te nullam cura: ſebris ba
bente vel plurium auxiliòsum ad alterutrum eo/
rum est ſc. ſcendum: non autem reliquum negli gen
dum. Deinde dicit. igitur primum quidem pried,
ctorum non laudatur. Si enim quibuscunque ſana/
uerimus auxilijs id ſebris quod ſemp. genera: bec
nobis augebüt cám q facit eam nec interimemus
vnquam generatio: eius: nec magnitudines de
truemus. Niam et generatio ſequitur ſpeciem cau
ſe que facit eam et magnitudo illi coaugebitur.
Exequibus verbis elicitus tripliem ſcrutationem
Prima vt intendamus ſebrì omnibus auxilijs om
nino cauſa neglecta. Secundayt intendamus cau
ſe omnibus auxilijs omnino ſebriz neglecta. Ter/
tia vt vtris attendamus notabiliter ſed princi-
palius vnt quam alteri. I Sed pro concordia Aut
cenne et Galeni dicamus quod attêdere ſebriz ne/
glecta cauſa poteſt eſſe dupliciter. Ano modo qo
omnibus aut fere omnibus auxilijs intendamus
ſebriz omnino cauſa neglecta: viputa cum potu
aque frigide balneo eiusdem epitbimatebus capi
n et cordi et epati. Et dieuiter omnibus auxilijs

Salent docu
mentum.

Sympbonia
salent cui aut
cenna.

Triplex ſcruta
tio circa cauſa
et ſebriz.

Fe.pu.in vniuersali. Fo.lvi.

que pæcipientur ab Auicenna inferius in capitù,
lo curationis ſebrìum acutarum. Et nibil facta/
mus circa cauſam. Et bìc modus non laudatur a
Baleno. Niam auxtilia que facemus ratione ſe/
bris augebunt putredinem opilando et vaporem
putridum transprationem probibendo et pu-
tredo aucta augebit ſebriz. Et q boc fit verum ut
de tectum Galeni ſupra ſpositum. Si enim quibuf
cunque ſanauerimus auxilijs etc. I Secundo posu-
mus intendere ſebrì pluribus auxilijs non tamen
omnibus. Aitabimus enim illa que veriſimiliter
poffunt augere cauſam. Sicut exépli gratia. bal-
neationem in aqua frigida ſed ſolum ipſam dabí
mus in potu. Nibíl tamen proſtium faciendo cir
cu cauſam. Et bìc modus placet Auicenne in par
te preſenti quem non vituperat Galenus. Niam
tertius modus Galeni multù differt ab boc. Næs
ſecundum illum modum notabiliter attendimus
vtris. ſed principalius vnt quam alteri: ſicut ex
empli gratia. volentes attendere magis ſebrì quæ
caufe cauſa non neglecta daremus ſquam ordet
notabiliter frigidam in magna quàritate auta
daremus ſirupum acetoſum cum aqua valde frigida
mixture in notabili quantitate. I Et econtra volè
tes magis attendere bumòt quam ſebriz non ne
 neglecta ſebrize darem? aquam ordet aut endiute ca-
lidam cum oximelle ſimpli aut oximelle compo-
ſito. Si autem vellemus magis attendere ſeboz
quasi omnino ſebriz neglecta daremus ſimpler aut
compositum in flegmatica cum aqua ſeniculït. Et
er bis patet concordia et modus procedendi cum
bis intentionibus.

I[nt et cum tu inſtrigidas de iftis ſebribus
tunc non inſtrigides eam cù eo in quo ſunt
ſtripticitas et ericcatio: ſicut ſunt trocifici in
frigidantes: niſi poſt diſgestionem et eu-
cuationem.

In bæc parte que est vna de quinque principali
bus partibus buiis capituli ponit cù quibus diſ
cere intentiòes peficantur ponèdo in vſu earù cau.
Et babet tres partes. In prima ponit vnum cano
nonem in vſu inſtrigidantium que debentur ſebri.
In secunda ponit duo documenta. In tertia redite
ad ponendum canonem tam circa euacuationem
quam circa inſtrigidationem. ſecunda ibi. [Et ſet
as quod cura ſebris.] tertia ibi. [Et proude.] In
prima parte dicit quod quando tu inſtrigidas alì
quam de iftis ſebribus nò inſtrigides eam cum alì
quo in quo ſit klipticitas et ericcatio ſicut ſunt tro
cifici inſtrigidantes qui ſunt kliptici ſecundù pluri
lum, niſi diſgesta materia et pro parte euacuata.
In notandum circa partem preſentem quod Aut
Auicenna ante diſgestionem et minoationem materie
probibet inſtrigidationem cum frigidis ſiccis et
klipticis. nò autem probibet inſtrigidationes cum
frigidis et ſiccis abſque notabili klipticitate ſicut
est acetum vint. Probibet autè frigida kliptica fi:
cut ſunt trocifici de ſpodio deberberis et ſintiles.
Nam trocifici frigidiab autobus deſcripti ſecùs
dum plurimum ſunt kliptici. Nocent autem buiis
modi kliptica imobilitando materià necnon claus
dendo ductus et vias per quas debet fieri euacua-
tio. licet igitur ſtantibus duabus intentionibus
vna inſtrigand i ratione ſebris. altera digerendi
et euacandi ratione bumòt: ſit aliquádo mato-
rintentio ad ſebriz propter vembementâ inflam-
mationis quam ad bumòrem. Attamè non debet

I
i
i

Tractatus

mus in frigidare cum bis stipticis que noceat ma gis probando digestionem et euacuationem pro/ pter stipticitatem quam inuenit in frigidando. Et etiam quia non tam faciliter aliis partibus pene/ trant in frigidando visq ad venas distantes a sto/ macbo. et precipue trociffi scit firupf et aque no stiptice. De trocificis tamen erit speciale dubii in fine capituli qualiter ſerant aut non conferat in febribus et que fuit necessitas eorum. Inotan dum fecundo quod cum dictimus no eſſe in frigidâ dum cum stipticis ante digestióne et euacatione ſintelligeris merito divarii intentionis generali dictarum. no enim est dubium quod aliquado me rito nimile fluxibilitatis cördingentis in principio februm putridarum convenit stiptica. Est enim tunc eorum matus ſuamentu probibêdo caſum virtutis quam nocumêtum probibendo digestio/ nem materie.

Sed quia

succarum roſatum multotius a medicis conceditur in febriz/ bus putridis. Solet bic tabarit vtrus conveniat in principio putridarum no dolum digesta aut mino rata materia. Et arguit fic quia practicæs comuniter concedunt ipſum et iuleb roſatu diſtem/ perantes ipſum cum aqua. Iprzetera Autcenna in principio de cura flegmaticæ a principio conce dit geleniabim quod eſt conditù de roſis cum zuc caro aut melle et fic est mel roſatum aut succarum roſatum. Iprzetera Rafis ſexto continèns imal/ meliletu. ergo multo magis cöcedendù est in prin/ cipio feb. Iamplius abud. Adſue in antidota/rio conſoſtat stomacbû et cor quorù conſoſtatio/ nem marime in febribus intendim? Et apud Aut cennæ quinto caſi. tractatu ſeptimo tuat ad febze Iamplius succarum roſa. per succarum abſter/ gitt. per roſas in frigidat et lenit ventrem et conſoſt ad et lenitionem tuat succarii ſua abſterſione.

In oppositiu est Autcena. in parte prie ſenti. No infrigidas cu eo in quo eſt stipticitas et exicca tio: ſed in succaro roſato ſunt hec duo. Iſtem rafis tertio tractatu Almâ. loquens de zuccaro roſato dicite qù pa/ tiuntur calozem et ardozem nullo modo ipſum co medere debét marime ſi eſtas fuerit. Aleſa cito eſt et ſtimi aſſert. Iicet Simon tanuſis innuat qùa traf lato: errauit: quia loquitur. Rafis de melle roſato et credo quod errauit: vt patet ex textu ſequenti. di cit enim Simon quod in textu arabico principius capituli no dict zuccarù roſatum: ſed geleniabim quod eſt amune ad illud quod ſit de zuccaro qù mel le. I Et ideo dict. Rapis in fine quod ſi necessitas cogit dare geleniabim ad abſtergêduz stomacbû in calefactis derit illud quod eſt factum de zucca ro innuens quod documenta que dicit kiunt ab il/ lo quod eſt factu cum melle et hoc eſt calidum.

Pro solutione buiis dubii præmitte/ dum eſt quod gelenia bim arabice eſt rose còdite ſue cum zuccaro: ſue cum melle. Eſt tach oupler: ſcilicet zuccarum roſa tum, et mel roſatum. I Descriptio zuccari, roſati. Recte foliozum roſarum albarum aut rubearum partem vnam expandatur ſuper tabula in vmbra visq dum ſupertiu buminidatù resolatur: 2. ſint rose babentes mediocritatè inter completionem et acerbitatem: teratur in vafe lapideo. deinde pioz/ catur ſuper eas zuccari tabar et: id est albiffimt et depuratiffimt tripulum ponderis earum reponan tur in vafe vitreo et obturetur os eius cum perga/ meno: et opponatur ſoli mensib: tribus omni die

De zuccaro ro/ sato et mellero/ sato.

Decura

ſepe agitando cum piftello vel spatula. deinde re/ moueatur a ſole et referuet. Et quidam faciant illud cum roſis no babetibus aliquid de comple tione et eſt magis stipticis. Et quidam non terutro fas ſed incidunt cum forſicibus et fricât manibus fricatione vltima roſas et succarum: deinde expo nunt ſoli. I Adel roſatum ſic fit. Recipe foliozio/ roſarui preeparataru: vt ſupra partem vnam mellis partes tres coquâtor cum facilitate ſicut oporzt Et ſunt quiponunt mellis et ſucci roſarum partes equales no ponunt eſ: ſoli aliquid. Et ſunt quip ponunt folorù roſarum partem vnam ſemis ſuch/ ci eius parté vnam ſemis mellis partes tres. Pri/ mum eſt magis cöſoſtatiu: et minus lentituum. ſecundu minus conſoſtatiu magis abſterſuum et plus solutiu: tertium vero eſt medium inter bec et preſtantius forte eſt ceteris. I Et mel roſatum factum cum folijs eſt dupler. quoddam colatum a roſis et eſ minus stipticum et minus conſoſtat/ iu. I Quodda non colatum et eſ magis stipti/ cum et magis cöſoſtatiu. I Sed iuleb roſatum fit eque infuſonis aut diſtillationis roſarui lib. ii. zuccari optimi lib. ii. buliſat cum facilitate visq ad sufficiente inſpiffatione. Et qù fit ex roſis rece tibus eſt magis lentituum: ſed ex ficcis aut aqua roſata eſt magis stiptic. I Et eſ bis manifesta eſt virtus zuccari roſati. Declinat enim leutter ad frigidum et eſ magis ſiccum quam frigidum: eo quod zuccarui tabar et ponitur quaſi temperatus in vtraq: còtrarietate licet fit diſcordia de eius cò plexione. Rose autes ſunt frigide in primo ſicce in fecundo quare etc. Et tamen differètia ex parte ro/ farum. Maſ albe ſunt frigidiores quam rubee: ſed minus cordiales et complete minus frigide et mi/ nus stiptice quam minus no complete. I Et ſiue ſtres ſunt frigidiores ſicciores et magis stiptice do meſticis, et ſimiliter rose ſicce quam recentes. Suc cus tamen roſarum eſt calidus et ſicus resolutiu/ abſterſuus aperſtius operationem. I ſimiliter eſt differentia ex parte succari. nam rubuum no/ tabiiter declinat ad calidum et eſ magis abſter/ ſuum. Sed zuccarum duarum roctarum eſt mediu/ inter bec. zuccarum tamen roſatum debet fieri ex zuccaro depuratiffimo per trinâ decoctionem alio/ ter forte declinaret ad calidum. I Adel autem ro/ satum eſt calidum et ſiccum. 2. calidus eſt illud qù fit cum ſucco roſarum et minus stipticum. I Zu/ leb autem roſatum eſt in virtute zuccari roſati: ſed minus stipticum. et magis lenitiu: eſt illud quod fit cum aqua infuſionis quam illud quod fit cum aqua diſtillationis. Et zuccarui roſatum antiquu/ eſt magis stiptic: quâ noui: et noui eſt magis ab/ fersiu: et cordiale et aliquiditer solutiu.

His ita premissis pro/ soluzione du/ bij ponuntur iſte conclusiones. I Prima in nullâ febze forſis infla/ mationis competit zuccarum roſatum: quâ non eſ proportionatum in frigidans. Nam ſi aqua cu cumeris aliquado in ets inflammatur quinto col/ liget multo magis zuccarum roſatum. I Secunda conclusio, zuccarum roſatum quantum ad duas intentiones generales non competit, in febribus putridis ante digestionem et euacuationem. pro/ batur primo quâ nullus autozum concedit ipſus in principio. Lum enim autozes nominent plur/ ma: consequentia in principio februm putridar/ i de zuccaro roſato nun: ſecerim: mentionem. et lo cus ab autozitate negatîue tenet in practica medi/ cine nifi manifesta ratio aut experientia fit in con/ strarium.

Secundus

Feb. put. in viuïersali.

Fo. lxxx.

trarium. Ratione autem confirmatur: quia stiptis ca non convenit ut a principio ratione digestionis cum vias optent et materias factant inceptas eua cuationi. Nec etiam convenit ratione euaciatios/ nis materie: quia a principio non debet fieri euas/ cuatio cum reque succedat cum stipticitate. Unde mirabolani probabitur ab initio vt post appare bit. Tertia conclusio: zuccarum rosum aliquá/ do convenit a principio ratione conforatióis flo machi aut corris: quia aliquando indigemus in principio februm. et proprie ybi sit aliqua materia subtilis euacuanda. propterea in flegmatica aliquando conceditur mel rosum ab initio. Quarta conclusio. Digesta materia et minota/ zuccarum rosum convenit in febribus putride et proprie in declinatione cum opus est conforata/ re membra laffata ex egritudine et precedentibus solutius. Ad rationes in oppositum responde/ tur. Ad primam quod practicantes aliquando male operantur. Ad secundu cœceditur aliquá do mel rosa. in flegmatica coacta intentione con/ forationis stomacbi: et minus documentum facit quando pendet ab bumozæ subtili. Ad tertii dictur quod Rafis cœcedit ipfum in almeletituæ quente febrem. Et ad adliquas rationes ex bis que dicta sunt facilis est respósto.

Et scias quod cura febris putride est ei uerfa a curatióe febris ethice. Kuratio em ethice est contenta ſuper contrarietatem egritudinis et curatio febris putride non est contenta ſuper contrarietatem egritudinis tantum: immo ſuper abſtentione cau ſe eius: quamuis illud quod est conueniés egritudini et cibationi ſit amicum virtuti er parte ſui: ſcilicet virtutis et inimicum virtuti er parte quoniam est amicu inimico eius et est materia quare est adiuuans vtrùcæ ea rum: quæobrem indigem? in regimine eius canone: et nos ſingulare capitulú ei si Deus voluerit faciemus.

Liberius.

In cibus tabe centibus? febril/ bò putridi ſunt buòes purgà deper vinas et aliu/ s fudones Doci offit ta/ vi còc: eft: gò ſi qhoí ipet? pò te in vtris os ſiat: vt per vo/ mi/ exinaniat ferende ſuppe/ tie ſunt: alioq còtra naturam difficilè ërritra/ et non expedit: ne vetrisvis cò uellatur oris: cì i egritudinib/ cippe ut vtimur. Deligèdavero ſunt diaq/ citra calefactionè et arefactionè ſuk ſicunt ad tam dices: mot? ef ſciliendo: què/ admodu pittif/ ne ſuccus: et mel ulerati. oxymel g simpliciſſi/ mü et apomel: et apij radix cù potanda aqua debota.

Etic Autcenna ponit duo documenta: et sic diut ditur in partes duas. In prima ponit primum. in secunda secundu fecùda ibi. Et scias quod nò est tibi. De prima parte dicit quod cura febris pu/ tride est valde duerfa a cura febris etbice: quia cu ra febris ethice est contenta ſupervna contrarieta te tantu: q: ſufficit ſola infrigidatio. Ss cura putri de vitra contrarietate egritudinis opozet quod ſiat cum abſtentione cause eius a qua dependet: quæuis fit etiam alia differentia: ſcilicet ex parte cibationis et infrigidationis: quontà illud quod est conueniens egritudinis et cibationis: ſcilicet in frigidatio et cibi exbìbitio est amicu virtuti ex par te ſui: ſcilicet virtutis: quia virtus conforatur per infrigidationem rectificante complexionem que est instrumentum virtutis et per cibationes restau rantem ſpiritus et ſanguinè. Et etiam ex parte ſibi ſcilicet virtuti inimicum: quia est amicum inimi/ co eius. ſcilicet materia a qua pendet putrida fe/ bris q: infrigidatio multotens incradat mate/ riam et cibus auget ipfam. quare ſequitur quod infrigidatio et cibatio est adiuuans vtrunq: ſilli/ cet virtutem et materia. Et ideo propter banc contrarietatem indigemus in vſu ciborum in pu/ trida febre cañ. ſiue regula ſupple magis quam in vſu ciborum in etbica. Et ideo nos Autcenna

faciemus de cibatione febricantium fin gula re ca pitulum statim post prefens capitulú vt cibemus febricitantem cum minori nocumento quam fit possibile. Notandum primo quod quia fe/ bris et etbica est febris facta et non babet caufam corpori intrinsecam a qua pendeat spectat depè/ dentia: ideo circa cauſe remotionem inquantum talis febrisnon opozet ſolicitari: ſed opozet ip/ fam extinguere cum contrario: ſcilicet infrigidan/ teficut dictur in capitulo proprio. Februm autem putrida vt buſusmodi babet caufam ad intra co/ pus a qua dependet speciali dependètia. quapro/ pter opozet ipſius caufam abſcindere extita ſupe/ rius dicta: et cum boc infrigidare secundu quod est expediens. Notandum secundo quod líciz Aut cenna statim dicerit quod infrigidatio et cibatio ex parte amicantur virtuti: quia infrigidatio recti ficit complexionem et cibatio auget ſanguinem et ſpiritus ex parte inimicantur virtuti: quia ami/ cantur inimico eius: ſcilicet materie incrudando et augendo ipfam non dixit tamen ſe velle dare canoné quibus infrigidemuscum minori nuncumè to possibili: ſed ſolum ſe facturum capitulum ge/ nerale vt cibemus cum minori nocumento po/ bilit: eo cañ. circa infrigidationè tam incepit pò sequit et proſequitur in preſenti capitulo.

Et scias q non est tibi possibile curare febrem nifi cognoueris eam. quod ſi igno/ raueris: tunc ſubtilia regimen.

In parte preſenti ponit tertium canonicum ſiue tertium documentum dicens duo. Primum quod non est tibi possibile vt cures febrem nifi poſt/ cognoueris eam. Secundum quod ſi ignorauè/ ris eam tunc ſubtilia regimen. Primum ſic intelli/ gitur quod non est: possibile vt cures febrem cum propijs ſecundum quod opozet nifi a cauſa. nifi poſt integram eius cognitionem. Unde non ſuffi/ cit ſicre genus egritudinis nec speciem: ſed opo/ te ſicre vtrum materia fit grossa vel ſubtilis cru/ da vel digesta multa vel pauca quanta ſit febris. Et ſic de ceteris dispositionibus: quorum fermo preceſſit in capitulo de ſignis: accidentiuz februti. In secundo dicto Autcen. respondet tacere que/ ſition. Posſet enim quiſ querere cum ignorauero egritudinem: ſicut ſepe mibi contingit deboe ne aliquid facere. Dicit quod tu debes ſubtiliare: oſte tam. In ſubtiliando enim non potest eſſe erroz: cù quilibet eger debeat ſubtilius dietari quam tem/ porè ſanitatis ſaltem in vna cibatione: cum vir/ tus ſit debilio: et etiam ſecundum plurimum in toto egritudinis procesu precipue in egritudin/ bus materialibus debet ſubtilius dietari quam tempore ſanitatis. Et ideo dictum conforme est ſententie Autcenne quarta primi dicentis: quod cum tu ignoras egritudinem committe eam ma/ terie: quoniam aut ſuperabit aut manifeſtabit. At tenuando nanc/ dietam committimus egrutid/ nem nature ipſa enim cibo non impedita mouebi tur contra egrutidinè vnde eam aut ſuperabit: aut ſaltem manifeſtabit. Sed dices bec dieta quan tum debet eſſe ſubtilis. Respo deo quod boc non potest determinari: ſed respice ad virtutem: tunc preſentem et ad egrì conſuetudinem et ceteras cœ ditiones que poſſunt eſſe pòt tunc tibi maniſſe, ſecundum pluritùm tamen minus errabis ſi odis/ naueris ſibi dietam medſam que eſt ptilana oz/ decea tempore nostro in b: odio pulli aut pants

Documèta in
cura feb.

Iij

["## Tractatus", "lotus in eodem. Non enim tempore nostro propter bonum consuetudinem multe comestioni oporunt ita attenuare dictam sicut prieceperunt an aliqui. Cum bae enim dicta media minus potes er rare quam si tu ordinaueris dictam extremam. cum extrema magis dient inter se quamius ab extremis. I. Secundo quereres quanto tempo, relicet stare in bac igno:antia. Respondeo quod Ratis decimo:exto continentis tibi alignat tem: pus duorum diers ut Auticenna consentit in bac fen. in capitulo de febrizibus compositis: ubi dict. Turpe. est medico cognoscenti significationes cu iucuncus febris non cognoscere earum complexio nem a prima die vel a secunda. I. Tertio quereres translatis duobus debus si non cognouero eam quid mihi agendum est: Respondeo quod debes querere focium: quod si forte cum non possis ba/ bere facias aliqua communta que ita posint pro/ delle quod non obesse sicut clisteria communia ex/ bibe firupum acetosum cum aqua zuccari et si/ milia.", "Et p[ro]videne occurrat paroxismo nisi ventrem habeat vacuum.", "IbIc Auticenna redit ad cano. et primo ponit ca/ nones magis concernentes opus contra mate/ rias communes. Secundo magis concernentes opus contra calozem febrilem. Tertio ponit ca/ nones magis concernentes opus cōtra materias proprias febrim. fecida ibi. Et non probibeas et aquam. tertia ibi. (Et cu administraeris idlos) Lanones autem communiter datur contra mate/ riam quidam sunt ad probibendum impedimen/ ta digestionem et euacuationis. quidam directe re spiciunt euacuationem. Nec par e diu iditur in tot partes quot sunt canones. partes pateunt leg/ do litteram. Primus canon est de probibendo im pediens digestionem et euacuationem materie. Et dict. p[ro]vide ne eger occurrat paroxismo nisi ventrem habeat vacuum. Et per ventrem intelli/ gite tam stomacibus quam intestina inferiora, bee regulariter operando debent esse vacua ante ad/ ventum paroxim et exacerbationis. Non dico quod omnia intestina et groassa: et subtilia debeat esse vacua. hoc enim effect valde difficile et raro co/ tingens etiam si eger abstineret a cibo per duodec/ im bozas aut plures ante aduentum paroxim. Ratio autem canonis est: quia cibus in stomabo cor rumpitur a paroximo superueniente. et corru/ ptus suggerit materiam mo:bo. Et secundo natu ra circa cibum occupata non potest vacare dige/ stionem et revolutioni materie. Fecces autem in inte/ klus reperie in magna copia euapozantes per actionem caloris febrilis addunt inflammatione et iuquant ad corruptionem cibi cibili et bumoris.", "Lanones cō/ tra materiam.", "I. Et ex bis patet quomodo bic canon est ad pro/ bibendum ea que possent impedire materie dige/ stionem et euacuationem. p[ro]ptera pro buluimo di canonis obseruatione multis fecibus existentis/ bus in intestinis ipfas educimus cum suppo/ toto aut cliftet lenituo. et similiter ante aduen/ tum paroxim cibamus tanto tempore in quo ve rishilliter cibus fit digestus in aduetu paroxim et bec omnia intelligantur cura regulari. Nam cu ra co acta multotis ab buluimodi canonis execu/ tione impedimur.", "Et non moueas in die paroxim ali/ quid quantum posibile est tibi: nec cures", "## Decura", "febrém.", "IbIc est secundus canon in quo dictetur quod n[on] moueas in die paroxim ali quid: scilicet euacuan do materiam quantum est tibi posibile. Et sub/ dit incidentaliter quod in tali die non cures fe/ zem. I. De prima parte canonis statim erit: ou/ blum cutus decifio declarabit ipsam. I. Sed scelendum pro notitia secunde partis. licet de hoc erit specialis sermo inferius ubi dict. Auticenna quod non debemus frangere paroxim: etiam cum suleb. Auticenna bic remouet errozem quozun dam medicoz qui fere in omnium febræ etiam me/ diocris intensionis quam primum in paroxismo et exacerbatione properant ad epitibimata infr/ gidentia circa caput cor epar. renes et cetera me/ bia extertiza quozum erroz est non paruus. Nnim opislando pozos ingrossando materiam prolon/ gant paroximos: cum oporzeat materiam paro/ ximalem transpirare per po:os. Non enim opus est ut faciamus nec nisi in febribus acutis in qu/ bus timemus cor:os arefactionem. Et si omnis/ no velint nec approximare vt videantur plura fa/ cere melius est ut approximare in boza quietet ad extinctionem caliditatis superflue in membris il lis forte souentis febrém et reaggregantis mate/ riam pro s[equ]ientibus paroximis. De bis autem que fumuntur pro curatione febris tempore paro/ ximis sicut aqua cocta suleb. et similia erit special/ lis sfero inferius quando et in quibus cibus cō/ teniant et qualia debeat esse.", "Sed pro declaratione prima partis\nobdubatur vtrum medicus debeat euacuare in die\nparoxim. arguitur quod sic. Primo. quedam ke/\nbres sunt paroximantes omnino die in quibus ne/\ncellaria est euaciatio. ergo etc. I. Secundo in ke/\nbribus continuis sive sint continue proportionat/\nles sive concluse oportet euacuare. Et certum est\nquod non potest fieri nisi in die. paroxim: immo\nnon nisi in boza afflictionis. I. Et confirmatur: qu/\nin continuis licet euacuare boza afflictionis. er/\ngo multo magis in interpolatis licebit euacuare\nboza afflictionis. tenet consequentia. cum in con/\ntinuis sit virtus debilior: mater. ebulitio et agita/\ntio quam in interpolatis que omnia in euacuan/ do timentur. I. Tertio medicust debet euca uere quando materia est maxime apta motui: sed in paroxismo est magis apta motui quam tempore quietis: quod manifestu est: cum tunc maxime agi/ tetur et comouatur. I. Et confirmatur: quia pro/ pter banc causam plures medici in quartana p[re] cipunt euacuationem incoante paroxismo.", "Questio digna\nnotatu.", "Jamplius p[ro]pter banc causam quid[am] fleboto/\nmant quartanaros in revolutione lune. I. p[er]teter\nea dixit: Balenus prima affo:zimozum affo:zimmo\nsecundo quod medicus debet mouere boza motus\nbumoris: sed boza motus: bumoris est boza qua\nmouetur ad paroximandum. I. Quarto principa\nliter medicus debet esse imitato: nature: et sic de/\nbet euacuare eo tempore quo natura euacuat: sed\nnatura creticat et euacuat in paroxismo. tertio de\ncrisi. I. Quinto. qu[am] docunt natura tentat euacua\ntionem adiuuanda est. sed frequenter natura ten/\ntat euacuationem in principijs paroximozum et\nproprie per vomitum. quare est tuuanda. I. Et\nconfirmatur hoc idem de intentione Auticenne in\np[re]fessenti capitulo. et fecundo affo:zimo. Undecu-\nnatura reperit inde ducere oporunt etc. I. Sexto. fu/\ndo: frequentior", "do: par. et c. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. 31. 32. 33. 34. 35. 36. 37. 38. 39. 40. 41. 42. 43. 44. 45. 46. 47. 48. 49. 50. 51. 52. 53. 54. 55. 56. 57. 58. 59. 60. 61. 62. 63. 64. 65. 66. 67. 68. 69. 70. 71. 72. 73. 74. 75. 76. 77. 78. 79. 80. 81. 82. 83. 84. 85. 86. 87. 88. 89. 90. 91. 92. 93. 94. 95. 96. 97. 98. 99. 100. 101. 102. 103. 104. 105. 106. 107. 108. 109. 110. 111. 112. 113. 114. 115. 116. 117. 118. 119. 120. 121. 122. 123. 124. 125. 126. 127. 128. 129. 130. 131. 132. 133. 134. 135. 136. 137. 138. 139. 140. 141. 142. 143. 144. 145. 146. 147. 148. 149. 150. 151. 152. 153. 154. 155. 156. 157. 158. 159. 160. 161. 162. 163. 164. 165. 166. 167. 168. 169. 170. 171. 172. 173. 174. 175. 176. 177. 178. 179. 180. 181. 182. 183. 184. 185. 186. 187. 188. 189. 190. 191. 192. 193. 194. 195. 196. 197. 198. 199. 200. 201. 202. 203. 204. 205. 206. 207. 208. 209. 210. 211. 212. 213. 214. 215. 216. 217. 218. 219. 220. 221. 222. 223. 224. 225. 226. 227. 228. 229. 230. 231. 232. 233. 234. 235. 236. 237. 238. 239. 240. 241. 242. 243. 244. 245. 246. 247. 248. 249. 250. 251. 252. 253. 254. 255. 256. 257. 258. 259. 260. 261. 262. 263. 264. 265. 266. 267. 268. 269. 270. 271. 272. 273. 274. 275. 276. 277. 278. 279. 280. 281. 282. 283. 284. 285. 286. 287. 288. 289. 290. 291. 292. 293. 294. 295. 296. 297. 298. 299. 300. 301. 302. 303. 304. 305. 306. 307. 308. 309. 310. 311. 312. 313. 314. 315. 316. 317. 318. 319. 320. 321. 322. 323. 324. 325. 326. 327. 328. 329. 330. 331. 332. 333. 334. 335. 336. 337. 338. 339. 340. 341. 342. 343. 344. 345. 346. 347. 348. 349. 350. 351. 352. 353. 354. 355. 356. 357. 358. 359. 360. 361. 362. 363. 364. 365. 366. 367. 368. 369. 370. 371. 372. 373. 374. 375. 376. 377. 378. 379. 380. 381. 382. 383. 384. 385. 386. 387. 388. 389. 390. 391. 392. 393. 394. 395. 396. 397. 398. 399. 400. 401. 402. 403. 404. 405. 406. 407. 408. 409. 410. 411. 412. 413. 414. 415. 416. 417. 418. 419. 420. 421. 422. 423. 424. 425. 426. 427. 428. 429. 430. 431. 432. 433. 434. 435. 436. 437. 438. 439. 440. 441. 442. 443. 444. 445. 446. 447. 448. 449. 450. 451. 452. 453. 454. 455. 456. 457. 458. 459. 460. 461. 462. 463. 464. 465. 466. 467. 468. 469. 470. 471. 472. 473. 474. 475. 476. 477. 478. 479. 480. 481. 482. 483. 484. 485. 486. 487. 488. 489. 490. 491. 492. 493. 494. 495. 496. 497. 498. 499. 500. 501. 502. 503. 504. 505. 506. 507. 508. 509. 510. 511. 512. 513. 514. 515. 516. 517. 518. 519. 520. 521. 522. 523. 524. 525. 526. 527. 528. 529. 530. 531. 532. 533. 534. 535. 536. 537. 538. 539. 540. 541. 542. 543. 544. 545. 546. 547. 548. 549. 550. 551. 552. 553. 554. 555. 556. 557. 558. 559. 560. 561. 562. 563. 564. 565. 566. 567. 568. 569. 570. 571. 572. 573. 574. 575. 576. 577. 578. 579. 580. 581. 582. 583. 584. 585. 586. 587. 588. 589. 590. 591. 592. 593. 594. 595. 596. 597. 598. 599. 600. 601. 602. 603. 604. 605. 606. 607. 608. 609. 610. 611. 612. 613. 614. 615. 616. 617. 618. 619. 620. 621. 622. 623. 624. 625. 626. 627. 628. 629. 630. 631. 632. 633. 634. 635. 636. 637. 638. 639. 640. 641. 642. 643. 644. 645. 646. 647. 648. 649. 650. 651. 652. 653. 654. 655. 656. 657. 658. 659. 660. 661. 662. 663. 664. 665. 666. 667. 668. 669. 670. 671. 672. 673. 674. 675. 676. 677. 678. 679. 680. 681. 682. 683. 684. 685. 686. 687. 688. 689. 690. 691. 692. 693. 694. 695. 696. 697. 698. 699. 700. 701. 702. 703. 704. 70

Secundus

Feb. put. in vniversali. Fo. Ixvii.

do: frequentio et electiue a medicis prouocat in paroximo et similiter euacuatio insensibilis per poros curis cum fricantibus. I septimo medict frequenter coguntur euacuare in paroximis et exsacrationibus timore apostematis aut cum materia fuerit furiofa aut venenos: et in omnibus caibus in quibus non dantur induite. Altimo arguitur autoritate Rasis decimofexto continentois, capitulo vltimo et ratione eiufdem. Dicit enim quod euacuatio que non debet fieri in boza paroximis est euacuatio per fluxum ventris: sed euacua tio per vomitum potest fieri: et affignat causam in bis verbis, vtrendum est euacuatione in temporibus paroximorum per supertus in têporibus quote tis per inferius: quoniam in temporibus paroximorum bumores sunt turbati declinantes ad supertus: et in major parte fit vomit et fluxus sanguinis natrium. Sed in tempore quietis eo quod tunc naturalis et bumores quietecut facilis erit euacuatio per vrinam et egestionem.

Pro solutione dubii premittendæ per euacuationes intel ligimus quancum euacuationem sensibilem aut insensibilem. Et per diem paroximorum poftumus in telligere dies scilicet vigintiquattuor boarûs in q accedit paroximus, et etiam boza afflictionis ipfus paroximis. et de utroque modo est fermo aps Aluicennæ. In notandum fecundo quod duplex est cura, quodam regularis, et est cum tuamento notabili abque notabili no cemento. et ecótra coacta fit cujus notabili tuamento et notabili no cemento. sed tu auamentum est maſtum no cementum.

Duplex cura.

Boza euacuan diu in febre.

His premissis fit bec prima coclusio. in interpolatis p euacuatione eligenda est dies quietis. et fi babeat plus res dies quietis eligenda est magis distas ab boora febris pterea in euacuatione que è per poros cutis. vide in quartana eligit? tertiam die à die paroximis. et similiter in quintana. Dici pterea in euacuatione que est per poros cutis. naſ secundù plurimum fudò paroximalis et cretic? sunt in de clinatione paroximt prouocandi. et similiter euacuatio insensibilis per poros cutis. et fit interpolata inuadit quottidie eligenda est boza quietis. coclusio pzbatur. cum tunc virt? fit magis tolerâs et corpus minus refolubile et bûzes minus agitabiles et corpus minus a farmaco inflamma bile. et etiam quia in boza periodi materia mouestur a centro ad circunferentiam. et farmacum tracta bit a circunferentia ad centrum. I secunda conclusio. in continuis proportionalibus eligida est boza tepotis. fed in concluſis boza frigidoz viciet: fucit boza matutina. in bis enim bozes corpus est minus inflammabile et refolubile et bymores minus agitabiles et virtus magis tolerans. I terzia conclusio: quacumque boza natura tentaverit aliam quam euacuationem per aliquam regionem fina tura non fuerit potens ad complendum eam est adiuuanda per eandem regionem. bec conclusio è de intentione Aluicêne in preſenti capitulo. Est quæ afforſecunde particule. Undecumque natura reperit inde ducere oporzet per conveniètes regiones. I Quarta conclusio. alioquando medicus cogitur et debet in boza paroximis et exsacrationis fleobomare et farmacare: et alijis modise euacuare grata matonee documenti euitandi. fit no cementu conſequens euacuationem. coclusio manifesta est cum aliquado fere subito oporzet flebotomare gratia apostematis euitandi in membro nobili.

aliquando oporzet materias furioſas aut venenosas subito educere: et sic de alijis euacuationib? posset exemplificari. Et aliquando materie sunt ita propinque vijs ductum quæ magna mole, ſtia egri posſunt educt cum leut eliter aut cum leu iui vomitio: et ſi in boc caſu eſset cognitum posſis regulariter eu cuare quacunque boza.

His ita determinatis ſupereſt vt responſa deamus ad rationes in contrarium. I ad prima et secundam ex dictis patet solutio. I sed ad confirmationem negatur ſta conſueta in continuis debemus euacuare tempore afflictionis erigo multo magis in interpolatis. Nam quatuor vir tus fit fortiòz et corpus minus inflammarib i in terpolatib ch in continuis et in ſumma minus no ceret euacuatio: tamen quia debemus semper elici gere matius bonum et vitare matius malum: debe mus in interpolatis eliciere bozam quietiorib in qua no è afflictio. sed in continuis non poſsum? ſtud facere cum corpus ſemper februat: eligimus tamen bozam minois febris. I ad tertiam ratio nem dicitur qu in perſodo natura est magis apta motut. ſed ſille motuseſt contra motum euacuatiois farmaci. et cum boc ſunt alia nocumeta dicta in probationibus conclusionum. I ad confirmationem quidam curant quartanarios dando ſo lutium in principio paroximis. Respondetur: quicet aliquando succedat: immo boc modo curaui meipsum a quartana: vt plurimum tamen non succedit: et majora sequuntur no cementa ch tuana menta. I ad aliam confirmationem de illis qui flebotomât quartanartos in reuolutione lune ego quantum est in me illam flebotomiam vitupero. nec vidit aliquem nec auditur qui exilla flebotomia tuaretur: ſed bene multisno cuſt. I ad aliam con firmationem de Galeno dicente quod debet fieri eucaatio boza motus bumoris. Respoſetur qd boza motus bumoris de qua loquitur non est boar paroximis qui est motus præternaturalis: sed est boza motus naturalis: vide vnicubis bumosi est aliqua boza det attributa. Flegmati enim prima boza noctis incluſive vcfb ad ſextam: ſed melancolie à ſextavſch ad duodecimâ. ſanguint vero à duo decima vcfb ad decimamoctauam: ſed colere a de limacoctaua vcfb ad vigeſimam quartam. In bis enim bozes ſi apte posſent fieri euacuationes eſent bumores paratfores euacationem. I ad quar tum respondetur ſecundû Ad filium quod medi cum debere imitari naturam no intelligitur quod medicus ita operetur ſemper ſicut natura: immo intelligitur quod medic? debet agere id quod est melius nature. Nunc autem quia melius est natu re quod fiat euacuatio in boza quietis. ideo boc debet facere medicus. boc modo imitatur naturâ. I decem tamen solutio non est ad mentes, ponentiù dictum illud. I alliter dictitur quod medicus debz imitari naturam inquantum potest. Unde fit meſicus posſet operari cum instrumentis quibus viti tur natura: scilicet cum caloze naturali et villis mêbozum. tunc forſe debet facere euacuatione bo ra paroximis ſicut facit natura: ſed quia no potest vii bis instrumentis quibus vtitur natura: immo oporzet quod vtatur farmaco aut flebotomia chcale faciunt et agitant bumores et debilitat: ideo debet facere euacuationes in boza quietis in qua ſunt apta minus ſequi bec no cementa. I alliter et clarus dictitur quod medicus debet imitari natu ram mere naturaliter operantem inquantù potest.

Balenus.

Respoſio mar fili.

I xiii

Tractatus

nunc vero quia natura facit fortia accidestia et modus virtuti molestos: sicut quotidie videm? in crisi: que omnia ventunt prier intetionem naturae.ideo medicus non debet in loco imitari naturam: quia non mere naturaliter operaet. Immo hoc facit naturalia tempore paroxistim stimulata a forti impres; sione materie propter quâ stimulatione5 mouetur ad euacuatione5. In tempore autem quietis: quia non est stimulata non mouetur ad crisim. Adedic: ita5 non debet ipfaz in locoimitari: quia non agit mere naturaliter: immo debet et facere euacuatione5 cuminot nocumento possibili. hoc autem fiet in die quietis. Iac quintum et sextum cum confractoribus fuit: patet responsto ex bis que dicta sunt in determinatione questionis. Iac septimù dicitur argumentum illud pcedere. Nam fuit dicitum fuit in determinatione questio5: opert ut aliusto in paroxis et exerbationibus flebo tomare et farmacare cum egritoct non dat inductions vbf ad boaz quietis aut minois tepo5is. Propterea dixit Autcenna in ca5. Nò moueas in die paroxistim quanti5 est possibile: quia aliquado non est possibile fuit de terminatus fuit in quelfto ne. Iac viltimum dicitur quod intentio Rasis decimo5exto continentis fuit quod medic? debet ad tuuare naturam in quibus deffict: et quia natura in tempore paroxistim pluribus tentat euacuatione5 per vomitum quam per secesium a cu5ius comple mento frequenter deffict opertet medicus ipfam adiuuare. Iac quod autem hoc fit verum manifestis et. nam in colericis quod materia leugn ad os stoma cbi frequenter accidit inclinatio ad vomittu5. In flegmaticis similiter propter miltitudine5 flegmatis reperit in stomaco. I. similiter in melanicolis propter communitate5 splens ad os stoma cbi mediante vena deferente melancoliam ad os stoma cbi: fed non ita frequenter in paroxis in clinatur ad flumum ventris. Similiter flumus sanquinis narium frequetius pio2o catur in paroxis/mis quam quicunque aliis flumus sanguineus:ideo medicus frequentius debet adiuuare naturam ad bas duas euacuationes quod ad alias tempore paroxistim et semper cum leuibus. Si autem natura nullam istarum euacuationu5 tentaret medicus non debet ipfam inchoare ni5 coacte gratia minois nocumenti euitand: et sic est fins 7c.

Cet opo2tet vt obserues in omnibus ilis dispositionem virtutis: quod si fuerit forto5 et fuerit illud quod vincit sanguis: aut cum humoze qui vincit sanguis: tunc flebotomia est magis conueniens et proprie cum vina est rubea gro5ta nò citrina ignea et qua tineat, apud flebotomias victoria colere et acuitatis eius.

Tidic est terius canon. et est cum quatuor alijs sequentibus principaliter de euacuatione mate/erum que communiter peccant in febzentibus prier naturam proptiam febrium. quorum euaciatu5 a medicis dicitur exccatio. Et iste primus canon de flebotomia cum quatuor alijs sequentibus sunt magis speciales precedentibus: quia sunt de speciali modo euacuationis: scilicet flebotomia: lenitione ventris: prouo cati5e vire: pro/uocatione fudoris: et prouo catione vomitus.

Cet dicit primo quod in omnibus illis febr

Decura

tibus febre putrida opert vt obserues dispositionem virtutis: vt non còrdicat operationi tue marime in flebotomia. ea enim non consententem: temilla facienda est euacuation: fed maxime flebo/tomia. Si ergo virtus febrientis fuerit forto5 et bume5 qui vincit fuerit sanguis: aut cum bume5 qui vincit fuerit sanguis: tunc flebotomia est melio5 res: scilicet inter euacuationes. et pro2ze cum videris ut vina est rubea gro5ta. Ia5ed si fuerit citrina ignea tunc non est facienda flebotomia: quia ex ito vina ignea time5 quod apud flebotomiam sequat victoria colere et acutas ci5.

Pro declaratione buius can5is ou bitatur vtrum in qualibet febre bumozali competat flebotomia. Et argutur quod sic autoritate Galeni, secundo terap丰富e, decimoquinto capitulo, vid. dicit, optium est venam incidiere non solum in finocibus febribus: fed in omnibus alijs que er putredine bume5 fuit. Jamplius quarta primi. capitulo de flebotomia: licet flebotomia non fit necessaria est tamen cœutens: quia efficit vt natura fata ria5 fura5 re fluidum materie. Ic confirmentur: quia quâ docu5 sanguis peccat in quâto aut qua5 lìi competit flebotomia alijs non contradicentibus: fed in omni febre sanguis peccat saltè in qua li: quia est ita inflamatus vt: per ipfum a corde ad alia membra febris defer est.

In oppositum est Autcenna in parte prefenti quin negat flebotomiam cum vina est acuta ignea.

Pro solutione buius est scendendum q5 febris dicitur bume5alis: quia pendet a calefacto esse bume5orum fide illi humores sunt in corde fide in alijs membris vùi, modo vapor calefactus ab aliis eleuentis cozi communicetur. Et confeque5 ferbris dicitur sanquinia quia pendens a calefacto esse fanguinis et non calefacto esse aliozum bume5orum. Et febris aliqua specie denominatur ab aliquo bumeze quia do pendet a calefacto esse eius et non alterius. Si vero pendeat a plurium denominatione denominatur vt sanguinea colerica et cetera. Et per calefactum esse bume5orum in proposito intelli5o2a calefactum esse cum putredine quam fine putredine. Ic ex bis infertur quod si aliqua febris penderet a calefacto esse aliozus bume5oris et ca5 lefteri sanguinis. non dicereamus ipfam sanguis neam nec a sanguine pendere ad intellecru5 dicitu. Nam sic omnis febris esset sanguinea. Ic ex bis patet quod in textu per bume5orum vincetem debe mus intelligere illum a cu5us calefacto esse pen/der febris. Et sic fanguinem dicemus vincere si a calefacto esse eius pendeat febris. Et si pendeat a calefacto esse alterius bume5oris dicemus alium bume5orum vincere. Ic si pendeat a calefacto esse plurium bume5orum nos dicemus plures bumezes vincere. scilicet in comparatione ad alijs a quorum calefacto esse non pendet febris. Iunc restat vt videamus quid Autcenna intelligit cum dicit q5 cum bumeze qui vincit fuerit sanguis. Et porest dupliciter intelligi. vno modo q5 ultra bume5 in quo funda5 calefactu5 esse faciens febrê fit in corpe sanguis ápi2o: opportuno aut in còpara tione ad proprium temperament aut amplio2o quam debeat esse in ito corpe: taliter febriente, fide sanguis

flutatùt putris dam subfustàti. Si ergo fuerit angia: hoc pur ga5 medio: nec nò sì lateri do/lo5: sin ibecillo res videatur: si plus aukeras sanguinis lede re posse videat: ria5: clisteribb: et alunz subducti to ad tertiu5 die5 nèpe cù eger in tuto fuerit: zab stinëta opfuerit. Detrabêd ergo sanguis ex brabio extro vena interiores: fanguisib5 aufe redus tuat ex: babitur et etate plì minufue diligent mettêdo. Euenit ut bop2i plurimis talia: rubo5es faciè: oculòs rù mobilitates et manu5 pàdi culamèra: denitiù trido: pulfus maxillarù: coactu: er refreratio: extre/marum partiti spirituus defensio5: p: venas statim a principto sanguis de trabêd. q5 oisb? succurrat ad auxiliùs spiriti b? abeuntibus necno5 fluoribb?

Rasits intentio.

Lamperlus. Acutos cura/bis mo5bos fa guinis miffiòse fi valida appa reat egritudo: et filàguentes etate floreat vt rescits sup/petat. Expedit aùt considerare eu qui velit fa/guinè mittere: ne ftercorismùtudo cobibe/at coartercìs in tefilia: q nobis molli cliftert euacuàda sunt ne forfassis ve/ne ab ite4tins attrabat: super

Secundus

sue sanguis fit admixtus peccanti bumoſi ſue
non. Secundo modo intelligit qum bumeze q
vincit fuerit ſanguis mixtus.t. ſecum ad minima
duſius vt per apertione vene facile cum ſangui/
ne egrediatur. Tum quæus largo modo posset?
dicere omnem bumoſem exerſitem in venis eſſe
ſanguini mixtum: tamen ſic non intelligitur bic.
qui a ſit parietibus venarum adberens ſua vi/
ſoſitate: aut in ſparum pozitaſatibus imbibitis
ſua subſtituate, aut ſtans in magnis fructis ſit in
vents cum ſanguine dicitur ſanguini mixtus
et multo. minus dicitur mixtus: ſi fit extra cor ex/
tra venas et arterias. Ad hoc ergo qum bumoſ vt
catur mixtus cum ſanguine requiritur qſit in cor
de venis aut arterijs cuſ ſanguine ad minima vi/
uſius. ita vt minimum vnfus tangat minimaſ al
terius. Sed pieter banc conditionem addamus
aliam de intentione Dinf et Bentiſis qſle bu/
mor qui eſt admixtus cum ſanguine modo ſupra/
ſcripto fit etiam vicinus nature ſanguinis tam in
qualitatibus p[er]minis q[ui] ſecutid[us].t[em]q[ui] non obtineat
in latitudine ſua gradus contrarios nature et di/
ſpositioni ſanguinis: ſed fit fibi ſatis propoſto/
nalis. J[es]tamen ſola conditio non sufficit, ſtat
enim ſipsum pauro tempore ſtetitſe in venis ita vt
nondum ſecum potuerit ad minima diuſit: aut
ſoſte naturam ſipsum ſeparuitſe a ſanguine ſicut
aliquado fit in crſibus ante eritum eius a venis.
Sed quando adſunt ſite due conditiones: tunc eſt
maxime mixtus cum ſanguine: et aptus educi cuſ
eucaatione ſanguinis abſque nocumento. t. abſque
boq[ui] corpus ducatur ad colericozum ebulitionem
aut ad frigidozum crudationem ſeu creditatem.
Morandum tertio q[ui] per bumoſzem vincentem
non ſolum debemus intelligere bumoſem q[ui] actu
facit ſebrem: ſed etiam bumoſem qui ſt[at]s ſub for
ma cauſe antecedentis eſt de p[ro]ſimo facturus ſe
ſem. Non enim ſolum in continuis facimus fle/
botbomia: ſed etiam in interpolatis tempore q[ui]
tis q[ui] null[us] bumoſ actu putret vt educamus bu/
mozem qui q[ui] de p[ro]ſimo facturus eſ ſebrem. J[no
tandum quarto q[ui] quando bumoſ faciens ſebrez
eſt mixtus ſanguini ſcom duas conditiones tam
dictas ſvina plurimum apparat rubea groſſa. q[ui]
per talem m[ix]tionem cum bumeze putrente ſit q[ui]
quando natura p[ell]it aliquam partem bumoſis
peccantis cum ſvina etiam ſecum p[ell]itur aliqua
pars ſanguinis ad minima diuſi cum bumeze il/
lo. Unde ſvina tingitur ſcom exigentiam bumo/
ris peccantis: et etiam ſcom exigentiam fangut/
nis qui ſecum p[ell]itur: et dat vina colozem rube/
um et ſubſtantiam groſſam. Quando autem ſum
ſanguine peccat colera aut plurimum dominans
in quantitate aut plurimum diſtans a natura ſan
guinis vt plurimum n[ot] fit v[ir]ina rubea groſſa: ſed
ſubtilis ignea vel notabilis citrinitatis. Simili/
ter quando eſſet flegma plurimum aut valde cru/
dum multum diſtās a natura ſanguinis commu/
niter non fit v[ir]ina rubea groſſa. ſed groſſa alba.
aut ſubtilis alba p[ro]pter op[ila]tiones et p[ri]uatio
nem vigſationis. J[no]simiſter quando eſſet melan
cola plurima aut multum diſtans a natura ſan/
guinis non eſſet v[ir]ina rubea groſſa: ſed tendens
in ſuſcedinem n[ifi]t forſe p[ro]pter op[ila]tationem ſie/
ret ſubtilis alba. C[aut]icenna autem per boq[ui]
diſt non citrina ignea: voluit etiam alios modos
vinarum intelligi, qui ſignificant aut bumoſem

Fe.pu.in vniuersali.

Fo.lxix.

multum diſtare a natura ſanguinis aut eſſe mul/
tum ſuperatē ſanguinem propoſtionabiliter in
qualitate. T[am] in bis caſibus etiā peccante ſan
guin enon debet flebotbomia k[er]t n[ifi]t p[re]cedat
purgatio n[ifi] alud indicans non fuerit. n[am] time/
tur aut colericozum ebulito: aut frigidorum incu-
dato.

His premissis

His premissis ſit bec prima coſluto.
In omnino ſpecie ſebris
bumoſalis potest a principio competere flebo/
tbomia. T[am] in colerictis flegmatis t[ic]is melancoli
cis tam continuis q[ui] interpolatis potest bumoſ
faciens ſebrem eſſe mixtus cum ſanguine ad in-
tellectum datum propter quam m[ix]tionem flebo
tbomia eucauans ſanguinem et bumoſ[que] peccans,
tem exonerabit virtutem. Unde ſiet potenti[que] su/
pra refiduum digerendum et eucaandum. et ſic
fequetur magnum tuuamentu abſque notabili no
cumento. T[am] in finochis autem non eſt dubium ſle
botbomiam ſumme ſiuare. et bec eſt mens Bal.
ſedo terapentice.capitulo.xv. in aucto[ritate] poſ-
ta ante oppoſitum. J[es]cunda coſluto: non in
qualibet ſebre pendente a putredine altozum bu
m[or]um a ſanguine etiam constante virtute conue
n[ifi]t flebotbomia p[rob]atur. n[as]multe ſunt ſebres
pendentes a putredine altozum bumoſum a ſan-
guine. quarum bumezes non ſunt m[ix]tius ſanguini
nec ſunt vicini nature ſanguinis. et aliquado mul-
tum ſanguini dominantur. Unde eucauato ſan
guine per flebotbomiam qui eſt f[ra]num alto
rum bumoſum et pauco de bumoſe peccante euca
cuato ſiet notabile no cumentum. v[tr]puta colerico
rum ebulito aut frigidorum incruратim abſque tu-
nuamento notabili. Et ex bis patet clarus intelle-
citus multorum textuum. quor[u] aliqu[it] p[re]cipiunt
flebotbomiam: v[tr]puta quando bumoſ peccans eſ
t[ix]tus ſanguini p[ro]ſinquis nature eius. Aliq[ui]
probibent flebotbomia: v[tr]puta quando non eſt
m[ix]tus ſanguini multu diſtans a natura eius aut
ſoſte minus propoſionabiliter excedens ip[u]m.
Non enim tunc couenit flebotbomia n[ifi]t ip[u]o bu
more multum domi[n]ate p[ri]us eucauato. Et bec
fuit mens Bal. quarto de regimine ſanitatis. yb
diſt. quando bumoſ parum diſtat a natura ſan-
guinis audacter flebotboma. quando vero plus
diſtat flebotbomia cum reuerentia. ideſt parum.
Quando vero plurimum diſtat nequaquam.

Eterhis patet

Eterhis patet solutio ad duo argu-
gum[ea] facta ante op-
positum. J[es]t ad confirmationem negatur ma-
for.n[ot] enim quando c[ui]s ſanguis peccat in qua[to]
aut qual[iti] etiam constante virtute competit flebo
tbomia. ſic enim in effimeris et etbiciſs compete-
ret flebotbomia cum in omnib[us] caſeſtat ſanguis.
ſi tam[que] ſanguis caſeſter caliditate fixa alijſs co-
sentientibus competeret flebotbomia.

Deinde faci sequi flebotbomiam solu-
tionem ventris ſubtilem prop[rie] ſi fuerit il
lic ſicitas cum eis que ſunt ſicut aqua o[mi]
dei et alſiracoſt pauco et aqua o[mi]dei cui ſi-
rupo acetoſo. Et ſi natura non fuerit lenis
adde i eo q[ui] eſt ſicut ſiracoſt q[ui] ſit ſicut ſi-
rupus violatus. et ſit v[lt]imitas lenificatio
non flurus ventris et non solutio labazio-
ſa. Et magis dilectum eſt apud me adm[is]

Tractatus

nistratio clisteriozum scom vltimitatê qua
indigetur in virtute. Et de clisteribus com-
munis iuuanenti lenibus est clitere factû
ex oleo violato et succo foliozum sicle et vi-
tello out; et zuccaro rubeo et baurach. Li
ergo lenieris hæ clenificatiõe: fortaſſe indi-
gebis eo debiliœ ہ illud quo idiguift in
principio: et illud est quâdo natura est oſe
dieni.

De euacuatîde
per ventrem.

Iblic est quartus canon. et de euacuatîde per
ventre et dictit tria. Primum deinde poſt flebo-
tomia fac sequi solutione ventris subtillem. i. fa-
cilem ſiue paruā. Et proprie banc debes facere ſi
venter fuerit ſicus cu eis que ſunt ſicut aqua oz-
det ſupta quâtitate v. aut. vi. 3. debite caſa. Iſe-
cundû lenitiuī est paruus ſira coſt. i. máne: vtputa
a quinč. 3. vſcs ad vnā. 3. cum quatuor. 3. aque or-
det aut circa. I. Tertii ſe firupus acerſus qui de/
bet dari ſolus quâtitate quatuor aut quinč. 3. ſi fit
longus. ſi vero ſit abbeuatus per decoctione ſic-
ut coter fit et debet accipi de eo a quâtitate duarū
3. aut trium cu tribus. 3. aque cocte aut pluribus
vt comode bibi poſſit et nò debet miſceri com aq
ordefut diceritur inferius. Et ſi natura nò fuerit le/
uis. i. venter nò fuerit ſacile obediés medicinis ſo
lutiuīs adde in eo. i. firupo acetoſo aut in alioqu
ex ſolutiuis de quibus ſupra aliquid adjuuās qo
ſit ſicut ſira coſt. aut firupus violat? martime factus
ex violis recentibus. qua e magis lenitiuus aut
addas vtrùs. Et ſit vltimitas. i. vltimû qo inten/
dis in bac euacuatîde lenitio ventris educés ma-
tertas que in intestinis reperitur. Mon flucus ve
tris. i. non euacatîo per quâ materie trabatur a
longe ad fluendû per intestina. Nec soluto labo-
rioſa. i. solutio difficilis requirens forte farma cu.
I. Secundo dicit q. magis dilectum est apud iph
administratio clifterioz. ſm vltimitatê qua indi-
getur in virtute ipſoſi. i. que clisteria ſint magis
aut minus vigoſosa ſm necessitatê. Sunt em aliqu
cozpoza que p[ro]z educendo materias coſes que in
intestinis continetur indigent clisteribus magis
acutis: aliqua minus acutis: immo vnus et idem
ſm malo[rem aut minorem ventris constipatione
indiget clisteribus aliquado magis acutis aliqui
minus. aliquado magis mollitiuſis: aliquado ma-
gis inclitiuſis aut abſterſiuis. I. Et subdit q. ex cli-
ſteribus coſis tuuamèt. i. ſm plurimù in tali cau-
si ſufficietibus lenibus. i. ventris lenitiuſis est q[uo] fit
ex oleo violato succo folioz[us] ſicle. i. blitis: vitello
out; zucca, rubeo et baurab. i. falis. I. Descriptio
p[ro]test eſſe talis. Recipe ſucci ſicle lib. vnā, olet vio-
lati. 3. vi. vitelli out numero. i. vel duo. zuccarit ru-
ber. 3. j. falis. 3. ij. et eſt ſatis acutû abſterſuum et
lenitiu[m]. Et potes facere magis acutum adden
do plus de ſale et succo blitis: et magis abſterſiu[n]
lenitiu[m] multiplicando zuccarû et succum blitis et magis
lenitiu[m] multiplicando oleum et vitellos out.
I. Tertio dicit q. c[ui] tu leniueris bac lenitione ſiue
per clitere ſiue per medicinam exbibitas fortaſſe
indigebis debiliori lenituo ہ illud quo indigut
ſi in principio. Et illud erit quando natura. i. vò/
ter erit factus obediens per lenificantia precede-
tia. I. Et dicit fortaſſe. Sunt enim vidam q[uo] poſt
vſum clifterioz[us] et medicinarum lenitiu[n] effi-
ciuntur magis ſiptici. aliqui efficiſtur magis le
nes orſticijs meſeray carum deopilatis que p[mo]
erant a fecibus duris et ſlegmate consipita.

Decura

Notandum

Notandum primo circa partem ſpen-
tem q[ui] euacuat[io] de q[ui] bic
eſt ſermo eſt ad educundam materias communes
q[ui] in ſtoma[c]o intestinis et venis meſera[c]cis aut
ſaltem earum extremitatibus continentur. Qua-
ſpropter ſi buſuſmodi ſuperfluitates fuerint inſi-
testinis groſſis ſola ſufficiunt clisteria. Si vero in
intestinis gracilibus et ſtoma[c]o indigem? medi-
ca e[x]ibita per os: cum clisteria non ascendant
nifi vſcs ad yleon. et buſuſmodi lenificatio eſ ne-
cessaria in principio omnitum febri zum putrida-
rum nifi vêter ſponte fuerit lenis. I. Si vero in ſe-
bri zum ſit opus flebotomía primo, p[re]cedat bu-
tuſmodi lenificatio. eide fiat flebotomía. De
inde poſt flebotomía ſterum venter leniendus eſ
ſim[on] fuerit lenis. Si vero non ſit neſtessaria flebo
tbomía ab bac lenitione incoandum eſt. nec re-
gulariter in principio ſunt exbibendam ed[ic]ione eu-
cantes materiam febrís. Dec autem lenitio ſa-
cienda eſt ad educundam ſuperfluitates prime di-
gestionis ebilum corruptum bumozæ et quecunque
noctua continentur in ſtoma[c]o intestinis et eſ-
tremitatibus venarum meſeray carum. Dec enim
matere in febri ſentibus putride ſacile corrompú-
tur. et corrupte ſouent et auſent febrem: quamuis
non ſint materie proprie febrís. Et fecundo ad co-
temperandum caliditatem febriles. Quapropter
debent diuerſicari ſm gradum caloris febriles.
Et tertio ad aperſendum vias vt natura faciliſter
poſſit expellere ſuperflua a toto co[po]zio ad inſe-
ktina. I. Notandum fecundo q[ui] solutiva ſuperius
ſcripta i textu poſita ſunt ſatis lenta: et i babente
ventrem notabiliſter ſipticum parium operentur
aut forte nibil. forte enim inter ea eſt mána q[uo]
exbibi[tu]n in parua quâtitate ſicut lubet paru[rum] op[
]erare[ur]. Et ſi detur in notabili quâtitate: vtputa
ii. 3. ſolum coleram ſua p[ro]prietate et aliquando
ſlegama ſm diuerſitatem rerum ſuper quibus ca[
dit. I. do[rum] autem bunozum electio non eſt illud
q[uo] queritur ab Auic[ie]. in bac lenitione. p[ro]perea
e[n]eſſarium eſt ipſum in parua quâtitate miſces
re c[ui] notabili quâtitate aq[ui]rde aut alteri? leni-
tis et nò eligi[tis]. I. Medici tamè butus tempo-
ſis c[om]muniter vtuntur caſſia diſsoluta de deco-
ctione fructuum. vt Recipe flozis caſſie. 3. vnam
aut. 3. x. trabantur cu decoctione fructuus que boc
modo eſt ordinanda. Recipe prunozum nume-
ro. iiij. iuiubarum ſeſſen. an[um]o. k. violar[ui].
3. j. bullant in ſex. 3. aque ad consumptionem me-
dietatis: ſed viole ponantur in fine decoctionis
e[que]t cum bac caſſia trabatur et diſſoluatur. q[ui] ſa-
[lo]z: febriſis fuerit magnus bis potes addere to-
marindos. Et quamuis caſſia elective educat co-
leram q[ui] ſlegama de boc non curat cum operetur ſi[
]ne agitatione et moleſtia. et in melancolica[mi] po[
]nerentur ad coquendum cum ſupraſcriptis flo-
bo[ga]ntis et bugloſſe et in ſlegmaticis alioq mel
lis. I. Tertio notandum q[ui] clisteria ſunt magis vi
dlecta ہ medicinæ exbibite per os maxime poſt fle
botbomía regulariter factam que nò debet ſie
ri nifi ſtoma[c]o et intestinis p[ri]us a ſuperfluita[
tibus] mundatis. Clisteria enim ſufficiunt ad edu-
cendum feces que in intestinis groſſis continen-
tur que de facili in eis in paruo tempore congeru-
tur. et cum boc minus agitant et debilitant quaz
medicinæ ſumpte per os. Sed vbi nò eſt opus ſle
botbomía aliquado melius est v[it] clisteribus, alio-
quando mediina leniète ſm diuerſitatê repletio-
tis intestinóz gros[so]z tant[us] aut ſtoma[c]o et inſe-
ſtinoz[us] gracili[us]

De euacuat[io]s
ne materierum
communium.

P[re]ſert clifter
um ceteris me
dicinis.

Secundus

Fe.pu.in vniuersali.

Fo.lxx.

kinorum gracilium ad que clistere non ascendit. In morandum quod licet clistere ab Autceæ. Descriptum fit communes iuuanenti. Describuntur tamen alia a medicis antiquis et modernis, que etiam sunt communes iuuanenti. Lистere commune apud medicos nostri têporis est butufusmodi. Recippe ordet. maluarum. blitis. ahi. AD. vnum bullant in sufficienti quâitateque ut in. vi. lib.que in q[ui]p[ro]s od[rum] per. tij. Boas fuerit infuluzy[que] ad sufficientem decoctionem de qua decoctione accipiatur. 3. xviiij. olet co[is] vel violati si indiges majori infrigitatione. 3. lij. vitellioui numero. j. salis. 3. ij. mil[ce]. Et aliquado bu[cl]tus addimus duas. 3. mel[lis] violati vbi opus est majori abferi[sh]e. Aliquid tamè sicut Bal. lij. terapêtice. et moderni q[ui]daz facti clistere ex a[que] mellis. 3. 15. et olet. 3. lij. et è opti mû in febrib[que] pauc[em] inflammat[i]oris. Et potes facere aqua pluris mellis aut paucioris in necessita tem majoris aut minoris abferi[sh]is. In febrib[que] autem incensivis sicut causones tertiane còtinue et similes: et prop[er]te tempore effatis facimus cliestia notabiliter iufrigâtia ex qua decoctionis ordet et matru[vi]iolar[ui] quibus addimus fuc[s]cos infrigidantes sicut temperatu[re] solatric[et]similium quantitate duar[ui] aut trium. 3. et aliqui. 3. 5. campbores. 2. ponimus in eis oleum violatum aut nenkarinum et parum zuccari loco salis et ponitur tepidû. Ad loreses tamen essent succur angurie citrulli cucumeris et porculace. quia sunt frisi vididi et humid[i]entes und posuunt p[on]t in mat[io] quâitate. In notâdû q[ui]to [p]sila idê ex q[ui]ble t[ate]. est duplex. domes[tic]a et filueltris: 2. filueltris vocatur blitis. flue ollus tamen. Domestica autem est duplex. altera alba. altera nigra. 1. viridis obscura. et alba est melior[que] in ipsa virtus absteriua et pungitius tuannus ad leniti[on]es. sed in nigra est virtus stiptica que non convenit bu[cl]tus prop[er]tio. vtræ tamen declinat ad frigidû licet in vtræs fit virtus còposita. Atrum aurè stante necessitate flomie et farmacie eligentis materias propr[ia] que fit pemittenda non est bic[que] discutien d[um]et determinabitur inferius. I. similiter si queratur vtr[ui] clisteria acuta notabiliter excoluentia competant in febribus. Dicendû ek merito febris n[ò] conuenfut. Nam quarta primi. cap. de enegmate que ex eis sunt acuta debilitant epar et perducet ad febris. et prop[er]te in principio n[ò] conuenfut quâdo materie sunt crude cum de intér[i]tio Autceæ. 1. v[os] tertij. cap. de cura colceæ. Listeria a cura exigant digestionem materie. digesta tamen materia pos[ul]umus uti clisteribus acutis sicut vt[ur]tur med[ic]inis excoluentibus per os. sed merito alior[ui] que aliquado c[ó]n[ung]untur febribus: quæs[que] conuenfut fluct in colica fubet stupore dolore ca[pit]s ab dumozeflatico apoplexia et similib[que] forz[i]tus indicaret q[ui] febris indicer oppofitû. nam in bis casibus etià ab initio nulla precedente digestione est eorumvus necessarius. I. similiter si queratur vtr[ui]n omnibus febribus bumo[za]libus debeat premitti dec lenificatio. Dicendû ek [p]sifacit venter fuerit lenis que aliquando debet perfici c[ui] clisterialquando c[ui] medicina fumpta per os fin [p]s materie rations educende còtinen[tur in intellinis grossis: aut in stomaco et intellinis gracilibus ad que clisteria non attingi[ut] et in varietatem dispositionis recipientium in aptitu d[ine] ad clistere aut ad medicinam per os fumen/dam. Aerum aliquando opòtet ab initio non fo[rum] educere materias p[munes]: sed etià prop[ias]

Deſicda.

De lenſſicatio neventris in fe

ſic utſendetur inferius.

Deinde fac ipsam sequi ea que v[rinam]p[rouo]cant. ſicut ſirupus acetoſus decoct? cum radice ap[ij] et ſimilibus.

Inſic est quintus canon. in quo docet euacuare p[ro]v[rinam]. et dicit. deinde. i. post flebotomia ſi expe[der]it et post leniti[on]em ventris fac i[ps]um egrum ſequi ea que p[rouo]cent per vias v[ine]. ſicut est ſirupus acetoſus decoctus cum radice ap[ij] et ſimilibus aperientibus et p[rouo]canribus. I. p[ro] cu[tus] declaratione p[rimo] nota non eſſe intenſionem Autceæ. educere per vias v[ine] materias p[ri]as febris: ſed quas[da] aquositates et partes ſerofas in venis contétas et p[ro] magna parte multiplica[tas] per actionem caliditatis febrilis agétis in maſam ſanguineæ: que licet n[ò] ſint materia prop[ria] ſeb. ſouent tamen ipsam impedi[t]us natura a d[ige]ſtione et euacuatione materi[er] p[ro]paratur. Aerûtamen aliquado accidit ut cum bis euacu[e]tur materia prop[ria] ſeb. propter prop[in]quitates aut mixtiones et ſt cum butuſu[n]odt ſerofitate. Licet eius euacuatio bic[que] non principaliter intendatur, tuuant etià butuſmodi p[rouo]câtia ad materie p[ri]p[er]ie diſſatione incitendo et subtilindo: necnon ad viar[ui] apert[i]one. I. Secundo notand[ui] p[ro] Autceæ. dicit deinde: ad ſignificand[ui] p[ro]b[mo]t[ur] p[rouo]catio debet ſequi p[ro] flebotomia ſi fuerit exped[i]es au[ve]tris leniti[on]em. flebotomia quid[em] ne per butuſmodi cum ſint calida fiat inflammat[i]o. eticiu[n]do ne ſante p[ten]titudine fiat. precipitatio materierum cu[b] butuſmodi aperientibus ad vias v[ine] et loca angulatæ et ſequatur optilato. ſed ventris leniti[o]nem ne materias coru[ptas] in stomaco et in in[tellinis] contétas precipit[et] et ad p[ar] et ad venas. I. Tertio notand[ui] p[ro] ſirupum acetoſum decoctum cum radice ap[ij] et ſimilibus pos[ul]umus duo intelligere. ſt ſirupum acetoſum simpli[ce] exbi[bit]um cu[m] decoctione radic[i]es ap[ij] et ſimilius: ſicut est radi[que] bu[ſci]nici ſenicii p[ar]ag[i] aut petroſilini. ex quib[que] aut aliquid[que] e[or]ui poterit fieri decoctio. cu[tres. 3. posuunt exbi[beri] cu[b] duobus ſirupt acetoſi simpli[ces]. Et pos[ul]umus intelligere ſirupum acetoſum compos[i]tus deſcriptione Adefue. et alior[ui] qui ſt non ſit liquidius debet cu[m] aliquo liquo[ri] di[tem]perari tuuante ad p[rouo]cationem ſicut cum aqua decoctionis aut distillationis ſenicii ap[ij] et ſimilium. Et bi[ſup]i aliquando posuunt fieri ex zuccaro: aliquando ex mel[li]n in febribus minus calidis et vbi neceſſaria eſſet major: abſterio. Et dicuntur oximel simplex et compos[i]tum. et vbi neceſſaria eſſet major: infrigidatio darem? duas. 3. ſirupi acetoſus simpli[ces] cu[b] tribus. 3. decoctionis aut emulsionis ſeminum com[mun]i frigidorum.

Sed quereres

ſi ſirup? acetoſus ſim[plex] cum decoctione ap[ij] et ſirupus acetoſus compos[i]tus. aut oximel compos[i]tum conuenfat in principio quâdo exbi[t]bendus erit ſirupus acetoſus. 1. zuccarin[ui] aut mel[li]nus qui est p[rouo]catu[n]us minus et minus ape[rit]tuus: cum notabiliter aperientia et p[rouo]can[tia] debeant post p[on]. I. ad q[ui]s resp[ò]detur dicen do [p]s c[ó]uenit ante compos[i]tum: vt[puta] in initio principi[que] exbib[eb]is ſirupum acetoſum. 1. zuccarin[ui] num aut mellinum cum aqua zuccarata aut ſim[li]n non aperiente aut p[rouo]cante saltum notabili[ter]. poſtea parum poſt eductis materi[eb]us com[mun]ib[que] et facta ſlònia: ſi expedierit ab[mi]b[ut]uſmodi ap[er]iſtia et pu[oc]antia hoc ordine ſeruato:

De ſirupo acetoſo.

Quæſtio de ſirupo acetoſo.

Tractatus

ut gradatim procedamus a minus aperientibus et prouocantibus ad magis aperientia et prouo cantia: sicut incipiendo a grupo acetofo compo- sito duarum radicum.f. api et feniculi zuccarino aut mellino fin diueritatè materie. et proceden- do ad compositù de quinç radicibus. et fi materia erit notabiliter calida dабimus in principio principante firupum acetoſum simplicem succa- rinum cum aqua coacta. deinde parum poſt cù aq endiſte. deinde poſt cum emulſone ſeminum cò muni frigidoz. poſſea vigesta materia propria et notabiliter mino:ata vtendum est magis ape- rientibus et prouocantibus intenſiue et quàtum ad multitudinem: et proprie cum volumus p vi: ſi nam educere materiam propiam ſeb.

Deinde fac iſium ſudare et aperi mea- tus cum illis in quibus no fit calor forti: ſicuntur in ſunctione er oleo camomillino et fricatione cum vino albo: et cum aqua dulci tepida.

Tibic est ſextus canò. et est etiam de eucaatione materiè umnùb. Et dicit cp poſt flebotomia lenitione:ventris prouocatione: dictam facias in: firmù ſudare et aperi meatus.f. poros cum bis in quibus non est forti calor: ſicut est in ſinctio cum oleo camomillino: et fricatio cù vino albo potète et cum aqua dulci tepida in qua balneetur aut cù qua ſomretetur. Et ſubdit q[ui] ſe ſebris fuerit acu- ta no inuenis excuſatione ab in ſinctioe et embro catione. Notandù circa partem preſentem pu- mo q[ui] ſtante plenitudine eucaubili per ſlomias ante. prouocatione: ſudoris debet p[re]cedere ſlomia. Nam prouocatiun: ſudorum inflamando et diſſu uendo augeret illam. Similliter debet p[re]cedere ve- tris lenitio ne prouocans ſudozem trabat mate- rias corruentes intefincales ad epar et ad venas.

De prouocatiòſe
vrine et ſudoris

Sed an prouocatiun: vrine de bear pre cedere prouocatiu[m ſudoz: est dubium: q[ui] boc modo et bene a Bentili determinatur. Preſtitut ergo q[ui] medicamen prouocans ſudozem est duor: modorum. Anum ab extra approximatu: q[ui] q[ui] p[ro] uocat ſudozem temperata caliditate aperiente et leutier trabente materias ad exterioza: ſicut frica- tio debita coopertura p[ano]nù et in ſinctio cù oleo camomillino et ſimlibus. de quorum numero est etià retentio anbelſt. Aliud est prouocatiu[m ſudoris ad inſtra ſumptù.f[il] facit illud aliquado materias ſubtilando[que] mouendo eas verſus cu- tim. Et ſecundù boc idem potest eſſe prouocatiu[m ſudoris et vrine ſin viueras aptitudines corpo- ris in vijs vrine et in vijs ſudoris et inepitudines. Nam radix ſuncluli ſubtilido[que] ſanguinem et q[ui] eliquado in omnib[us] aptis ſin renes ad receptio- nem materierum p[ro]pter latitudinem eo[rum] et babetibus foſtitudinem attractuam cu[sa] nota- biliter caliditate prouocabit vi:nam: in aliovero bo mine debilium renù in attrabendo: et cù boc ba- bente vias strictas: fed raro in poſzisverſus cutim faciendo eliquationem euapoz:ofam prouocabit ſudorem. I[er] quibus apparet q[ui] medicamen p[ro] uocans ſudozem ſumptum ab inſtra eſt forti: q[ui] prouocans vi:nam ceteris paribus: loquendo de prouocantibus per qualitates maniſſetas et non per prop:zetates. Luſue ratio eſt. q[ui]a prouocas per vi:nam ſubtilat ad aquoſitatem et facit eos tranſire ad renes et ſuatur in boc a renibus tra-

Decura

bentibus aquam a qua prop[rium] est e[co]z aquo- ſum de bumoribus trabere. Sed medicam: p[ro] uocans ſudozem ſubtilat ad aquoſitatem vap- roſam debent penetrare ad loca strictioza q[ui] ſint vie vi:inales. et cum boc non ſuatur ab attracti: a membroz[uum] ſudant:um.f[il] cutis et ſib: affiniti: ſicut medicina vi:natua a m[é]b[ris] vi:nalibus.

His premissis respondetur q[ui] medica men prouocans ſudo- rem primo modo.f[il] vias dilatando occurrens ab extra:licet poſset cadere i vu[rum] ſatim facta aliqua minozatione aut leniſicatione ſecurius tamen est q[ui] eucaationes et prouocationes vrine p[re]ceſſe- rint ſi aderunt in venis materie debentes p[re]cipti tari cum vrina. vel ſi eſſent in venis opitatiòes in dicantes hoc prouocatiuo vrine no vt prouoca- tivo vrine. fed vt aperitivo viarum. Dicit ſecun do q[ui] prouocans ſudore: ſecuło modo multo ma- gis debet ſubſequi prouocatiu[m vrine. cu[sa] p[ro] uocare ſudozem fit difficilior: q[ui] prouocare vi:na[za]s ex caufis ſupraſcriptis ceteris parib: ex parte fit: materie et reliquiorum.

Contra quia natura multotiens fa- cit contrarii. Respon- detur q[ui] boc eſt. q[ui]a natura melt? distinguit ma- teriam a materia qua ar: unde non ſemper licet arti que potest facere natura. Si enim conſaret medico materias eſſe circa extremitates venaruz que terminātur ad cutim et non in venis magnis que terminātur ad vias vrine inciperet a prouo- catione ſudoris. et poſte omnino obmitteret p[ro] uocatia vi:nam. fed boc ſib: verio in dubium in: cipit a vià faci[tor]i: Auicen: itac[que] considerans oz: dinem predictorum in arte dixit. deinde fac iſuz ſudare: et declarauſt de ſudatuo deblit cum dixit aperi meatus.f[il] poros. et ſi bec leuſis prouocatio ſudoris debet ſequi p[re]dictas de eucaationes mul- to magis prouocatio forti. C[ui] nec obſtarit dictu: Bal: ſecuło terapentice dicetis. q[ui] eucauato cor- poſe: licet rarificare cum tepidum calo[rum] bab: te:quale eſt oleum camomillinum. nam quatu[que] li ceat: tutius tamen est vbi vertatur in dubium de ſitu materiè aptarum prouocari per vtræq[ui] vi:si incipere a prouocatione vrine. I[notandus] ſedo bunc: te: cum debere exponer ſicut dictu: ſuit ab in: tio: vt Auicen: b[ic] velit aperitione porozum et p[ro] uocationem ſudoris cum trib: auxilijs. P[rim]u: est inügendo cum oleo camomillino et bene fri: cando vt ſubtilietur et penetret. et etiam abſterga tur a porozum superficie ne eos opſlet ſua viſco: ſitate. I[secundù] auxtilium est porus vi:nti.f[il]ubtili: lis q[ui] debet eſſe limphatù magis aut minus: ſm exigentiam calor:is ſebrilis et vini potentiá tem: p[us] anni et egr[ia] confuettudinem. comuniter tamè debet eſſe vinu: ſi eſt notabilis vi:nofiſtatìs a ſexta parte viſc[que] ad octauam. et debet ſumi: notabiliter calidum. I[T]er:tiu[m auxtilium est balnec ſiue fo mentatio cum aqua calida. et ſomêtatio ſit in ſun dendo petias in aqua calida et bene compreſſas applicare multotiens partibus aptis ad ſudo- rem ſicut ſunt ſin plurimum dozum et p[ectus]: et poſſea iſium bene p[anni] cooperendo vt doz: mati. Et bec exponi:to est conſomnis dictis. Bal: leni ſecundo Terapentice: vbi dicit. Tot[us] corpus ante: q[ui] eucauetur rarificare non op[or]tet. eucau: to tamen licet rarificare per oleum camomill: i: num. et in boc tempore vi:num aquoſum album subtile b[ib]itum vnueriſas mouet execrations et eucaationes

Balenus.

Secundus Feb. putri. in vniversali. Fo. Ixxi.

et euæuationes et balneum ex aqua dulcè. verum
fi bocvinum aquosum album sufficeret medietas
aque id est ut ex aqua pro medietate ponetur.

CET si febris fuerit acuta non inuenis ex
culatione ab inunctione et embrocatione.
J. Dic respòdet tacite quætont. Posset enim quæ
querere: licet ne cum iltis in febribus acutis, p[]c[]e/
dere. T. Respòdetur et si febris fuerit acuta non h[]z
procedere: cum bis etiam si fit temperate calid[]i
tatis: marime quando illa febris fit, multi cau[a]tis
dissolvens corpus et ducens ad etræcam: imo
procedendum est cum vnctionibus frigidis scut
oleo violato nenufarino et similibus et proceden
dum est embrocatione. f. epithimatibus frigidis
era aqua rosata, spodio firm exergentiam quod dicitur
in curationibus febrillum acutarum. Id autem em[
]brocatio posset expon p[]ro epithimate apparat
quarta primi. capitulo de embrocis in littera E
rardi extra. sed de bis latius in capitulo de regi[
mine febrillum acutarum.

ID si inuenis humorem in primis declinare ad stomachum; fac voremere c[]us eis in quibus non fit diuersetas consuetudinis: immo cum eis que sunt sicut stirrupus aceto f[]us cui aqua calida: cum natura mouet hu[]morem ad vomituz et nò diuersetices eam. J. Dic est seftimus canon. de prouocatione vomitus. Et dicit et si tu inuenis bumores in primis. f. principaliiter declinare ad stomachum supple faciendo nauferam. Aut aliter in primis id est in p[]n[]cipijs tâ vniversali ch. particulari. z. supplete quo/
cum alio tempore fac i[]p[]sum voremere c[]us eis que
sunt sicut stirrupus aceto f[]us mixtus cum aqua cali
da et similibus leutibus cum natura mouet ad vo
miti, et non diuersetices eam id est nò facies ope-
rationem diuersetam illi euacuationi quâ intendit
natura facere i[]tura affo[]z. Undecumque natura repre-
rit indeducere oporet. Et b[]ic etiam est text? Ba
lent sc[]o terapentice. Si a casu quandoc[]us impe-
tum ad os ventris ad os stomaci per vomitùs se-
cerit aliquid non oporetet p[]c[]eter idem contra na[
turam prouocare. J. Notand[]u primo ch in p[]n[]ci[
]p[]ro vniversali regulariter operando non debem
vomitù prouocare n[]ifi c[]ui lenibus. sed digesita ma
teria licet. J. Notand[]u secundo ch bu[]tusmodi vo-
mitiua ebent e[]se non calida ne[]c frigida: ideo
expone cum aqua calida id est tepida. J. Notan[
dù tertio ch yb[]i natura non temptaret vomitum
non licet i[]p[]sum in principio quantum est merito
cure febris prouocare ne[]c cum lenibus ne[]c cum
fortibus. Dico merito curationis febrùs: quia p[]
pter aliam causam licet i[]p[]s prouocare. utputa
propter dolores stomaci aut alia bu[]tusmodi.

Tid[]o si fuerit illic declinatio ad intestina
et senferis rugitum et decensium fecis: tunc
adhibe q[]uo soluat ventrem.

J. Dic est octauus canò. et dicit et si est illic declinatio ad intestina q[]uo comprebenditur per rugitum. f. sonitum ventostatis descendens. et per decensium fecis verus an[]u. tunc adhibe q[]uo soluat ventrem. f. lenendo aut clisteri aut medicina sumpta per os lenfente: aut saltem cum suppositozio. illa enim est consequens regio per quas debet fieri euacatio. Et tamen duo ca[]n[]. sicut p[]ròres sunt principaliter de euacuatione materierum communiunium ch accidentaliter febribus complicans

tur licet non sint materia propriae febris. J. Et no
ta ch in ponendo illas duas euacuationes nò dixit,
deinde non enim est opus euacuationes de q[]ibus
supra ante bas premittit: immo quacunque bo
ra natura temptauerit vomitum ad fecesium: q[]uo
frequenter accidit in principio vniversali et in p[]n[]cipijs particularibus. et etiam in aliis temporibus tam vniversaliibus ch particularibus est per eadem regionem adiuuanda.

Sed contra sequitur et similiter in p[]ro
uocando vrinam et s[]udo
trem non debeat ponere ly: deinde cum etiam na[
tura per illas regiones quandocunque temptau-
rit euacuationem fit adiuuanda. T. Respòndetur
et quandocunque natura temptauerit aliquâ qua/
tuor istarum euacuationum est adiuuanda. Sed
inter eas est bec differentia. quia natura non tem-
ptante euacuationem per vrinam: nec perventrè
c nec per s[]udoem. est tamen merito curationis fe[
bris quilibet istarum a medico temptanda in p[]n[]cipio. Sed si natura non temptaret euacuationem per vomitum in principio vniversali ch est a me/dico in eodem principio artificialiter temptans da. J. Dicitur secundo et s[]ante equalitate istarum quatuor euacationum premittenda est euacuatione per ventrem. deinde sequitur vomitus, tertio prouocatio vrinæ. quarto prouocatio s[]udoris. p[]terea loquens de prouocatioe vomitus post p[]roocationes vrinæ et s[]udoris non dixit. deinde. Si/ militer loquens de solutione ventris post vomitum non debuit dicere deinde.

Pro declaratione dictorum dubium, tatur. Autem, me dicus f[]uxta quinque canones suprascritos faciæs quinque euacuationes. f. flebotomia, lentitionem ventris, prouocationem v[]zine, prouocationem su d[]or[]bis, prouocationem vomitus euacuet aut euacuare intendat materias c[]omunes aut materias prop[]rias febrilum bumezalium. J. Et arguit p[]r[]mo ch euacuet materias prop[]rias. Nam faciens flebotomia, f[]uxta primus canonem ch febris fuerit finocba euacuet et intèdito euacuare s[]anguinæ qui est materia febris prop[]ria. Similiter in aliis febribus non p[]endentibus a f[]anguine c[]us faciat flebotomia intendit euacuare cum s[]anguine bu mozem facientem febrem. Luius dignum. q[]ui f[]uxta determinata superius de intentione Autcæn. non faceret flebotomiam n[]ifi bumez faciens febrem effet mixtus cum s[]anguine aptus cui eo simul eua cuart. J. Secundo cum lenit ventrem cum prouocat vomitum multotiens euacuat materias prop[]rias que quâdoæ precipitantur in principio ad stomaculum et intestina. et quia vtile est i[]p[]ias euacuare debet intendere ip[]sarum euacationem. J. Et confirmatur quia frequenter c[]bilus et bu[]miditates corrupte existentes in stomacor inte skinis cum putrent faciunt febrem putri. E[]arum ita ch euacatio est euacatio materiarum, prop[]riarum febrùs. J. T[]ertio aliquando continæt a quos sitatem s[]anguinis aptam cum prouocatione v[]zine educi effe causam conjunctam febris putride. ergo etc. J. Et confirmatur, quia frequenter cum aquoſitate illa admiscetur bumores qui sunt materia prop[]riae febris et ſic illi bumores et aquoſitas cum medicina prouocante educuntur. J. Aliato cum medicina ſudatina educitur frequenter causa conjuncta febris: vt patet in interpolatis. et etiam in aliis. quatuor paroxisimi cum s[]udoe tenimantur.

Quinque canones euacadi.

Balmus.

["## Tractatus", "Inoppositum arguitur de intellitio ne Autceſi.n博cca p[itulo] filio. Et cum administraueris cañ. predictos. ybi manifeste odedit butufimodit euacuationem. ſi n[nes]o eſſe ordinatas ad euacuationem materie. rú p[or]ſiarum. Et c[or]firmatur. quia in principio nondum degeſta ma teria non debent educte materie p[ro]p[ri]e febris. p[ro]p[terea] p[er] lenitiune ventris dicit ſiſt cliferia magis d[ic]lecta. Et certum eſt cl[ite] feria ſaltem lenitiua non euacuare cauſam ante cedentem que eſt in venis. neq[ui] conjunctam que eſ in ambitu toti? p[er]teterea euacuātia materias p[ro]p[ri]as per vi:nam et ſudorem a principio non conceduntur: immo non conceditur niſi materna p[ro]p[ri]a preſideta et euacuata.", "Quid materia febris.", "Pro solutione premittendum primo per materiam feb. non intelligimus fumos aut vapores quatuor c[ui]s ſint cauſa c[o]ſuncta febris. et quatuor per ſupraſcrip[ta]s euacuationes p[os]ſint educt: et medicus in] tendat ipſo[rum euacuationem. ſed materia]s febris intelligimus bumozos ebilum feces et ſimiles res c[omp]ulentas que p[os]ſunt viſu compre[b]endi po]tentes facere febres aut ipſas fouere: aut agere. Et ſunt duplices. quedas p[ro]p[ri]e. quedam c[oh]es. p[ro]p[ri]e ſunt antecedentes et coniuncte. L[auſa] c[oh]es. p[ro]p[ri]e ſunt a:ntecedentes et coniuncte. L[auſa] c[oh]es. p[ro]p[ri]a ſunt a:ntecedens febris q[ui]c[ui]s ſit ſeb. eo p[er] ſemp. eſt cauſa antecedens febris antec[ip]t ſit cau]a c[o]ſuncta febris. et n[ot] p[oteſt]e ſe]ſ]e]ſ]e] ſi]ni]ſi ſit cauſa c[o]ſuncta etus loquendo ſemper de febris bus bumozalibus. M[ater]ea a[ut] c[oh]es ſunt dupli]ces.nam qu[ed]a ſunt neceſſar]e in oſibus ſeb]ibus ſaltem p[ut]rid]is reper[te]. quedam contingenter. T[prime] ſunt triſpices. ſ.feces et qu[ed]a] viſcosita]tes que in ſtoma]co: et in intellit]ns continetur. et ſm] plurim]s ſuperfluitates p[ri]me d[ig]eſt]o]ſis que in ſeb]ibus p[ut]rid]is inſlāman]k et inſlāmate eu]po]zantes ad cor] ſouent et augent ſeb]em et ſu]u]t ad cor]u]p]tion]e d[ig]eſt]on]i. G[ec]uſe]n]t a[qu]oſi]tates ſeroſe que generantur in ſecunda d[ig]eſtione et generant ſtranſe]t permiſte cum alij]s bumo]r]bus ad venas. be]t]am per a]ct]ionem calidita]tis ſeb]illi]s et vapores p[ut]rid]i] ſecum permixt]i]n] ſi]n]a]man]k: et et]a] m[ulti]p]icantur per vi]am cui]u]da] lique]a]ct]o]ſis per qu[ā] ſeparatur pars aquofi]a]ma]ſſa] ſanguine]a: et inſlāmate et multi]p]ica] te ſo]n]t]e]n]t]e]n]t]e]n]t]e]n]t]e]n]t

Secundus

Feb. putri. in viuere sali. Fo. Ixxiij.

sicut cum clitiferibus factis ex lacte et similibus. Et multo minus audet pronocare vinam et fudo rem timoe exccationibus.

Secundo contra determinatione arguitur. pban, do p intentio borù canonu fit educere materias proptias. quia pro lenituo exbibet Autce, mâna et furupum violat, que eligunt corerâ. vt Adefue in cap. de mâna. et viola. J. prieterea prouocatio per radicem apij appropiata humoib? frigidis sicut prouocatio per semintibus frigidis appratur humoibus calidis. J ad primum dictur q licet electiue eu a cuem humoem colericum virtus tamen sua electiua est ita modica et virtus sua lenitua ea tanta vt portus operentur le ntendo q eligen do. Et cum hoc si aliquid operen tur, eligido id factur fine inquietudine et molesta vnde ture sicut et caffia scedi possunt etiâ in nota bili quâtitate. p. int caliter tamen ex borù admittiratione incedimus lenitione et superfluttatus unmù et materteru eductione. J ad scòm dicit, q licet diversi puocantibus vtendu s it in diuer sis materijs vt puita in calidis decoctiœ aut emul sione feminu communti frigidozi: in frigidis deco ctione radicu apij et similiu. hoc tamen non faci mus vt intendamus cu bis p. youocantibus elige re materias. pp. tias: sed radicê apij et similia no tabilter calida vitam? in feb. tibus calidis timo re inflamations que cœduntur in frigidis: tum ratione prouocationis: tum ratione digesti onis et ex simili cauſa vt vitur frigidis in feb. calidis.

Defue.

Atrum autem scut reperitur mediæ solutiuæ eligites proptu humoë vt scamonea colerâ: turbib flæg ma: tura reperantur medicine vinatue eligentes proptu humoë: est dubu nòdu vt dicit Bentilis ab aucto ribus di c uſum. L. credendu tamen est q sic. Nam asfaru a. prætate respiencijs flegma et colerâ notabiliter diureticu veri similius 05 eu: cuare per vias vrine bos bûo: es q melàcolia ad quâ non est eius prætetas. J et cò firmatur quia medicina a prætate sua eligere euacuát bumo res quos eligit ipos ad se trabêdo: deinde a præ fentia humoë et medicine natura stimulata ip/ sos euâ p regione magis apta ilti euatont. sed medicin e diurettce perut vias vrine: ergo ipse alio quo têpore in illis vijs debet ad se trabere bumo res quos respictu: et sic natura iltis humoibus et medicina stimulata illos p vias vrine euabit. J et cò firmat quia in paratis ad vrine puoca/ tionê medicine solutiuæ frequêter prouocant vi/ nam et ventre non soluunt. Sicut mbi accidit cu dediffem pillulas aggregatiuas spectabili legi/ doctori domino L. bristoforo de capo cauſa sol/ uendt ventrem: multo tiës cum magno dolore vit/ nam prouocauerut nibil soluètes. J. prieterea de intentione Autceñ. scòo canone multu scamonee exbibitu eu a cuat per vinâ. J. parum autem aut in quâtitate moderata exbibitum soluit ventre. Est tamen credendu eam per regionem illam esse ma gis: prouocatiuam colere q flegmatis vel melan colie. Et ex bis infertur q si misceremus medicis nam eligendi aliquem humoë quicubq: fit tile in pauca quâtitate cu medicina multu diuretica 4/ le bumo: per vias vinales educeretur: sicut si mi sceremus turbib aut coloqntidâ cu cantaridib. J et cò firmat de intértone Aut. in ca. de cura fin/ gultus obi dictit ad litteram. Et iam laudati fùt trocicet butus modi. J. recipe costi, croci roſarum

recentium, maſticis spice, oim ana. 4. aureos: aſ/ fari aureos duos: aloes: opij: ambozum ana au/ reum. ſ. conficiantur cum succo pflilij: exbibetur ex eis medietas aurei pflillum et opium stupeſa/ cuunt: spica conſorbat et reſoluit: asfaru inclinat bumiditates ad partes vie vîne et educit eas p eam. Aloes inclinat eas ad viam fecis et extrabit eas ex ea. Ecco p. particat asfaru et alem indu cendo bumiditates que faciut singultu: aloes in educendo per vias ſecellus: asfarum per viam vizi ne, educit ergo eligendo. J Satis ita ex p[re]di citis rationibus consat q sicut reperitur mediæ na solutiuæ eliges determinatos bumozes quos euacuat per viam ſecellus: ita reperitur medicina vinatua eligens determinatos bumozes quos euacuat per viam vîne. J. altimo vt bi ca nones propter tuuenes ponatur in practica. Lum tu su/ peruens febrentiæ febre putrida et videris in pri ma die neceſſat e flomie: ſloma eadem die vel q citius potes: expectando tamen boram quieto/ rem: niſi fuerit ex p[er]ſentia libibus: aut ſimilibus q non dant indutias: nam in bis caſibus ops ea bo ra qua occurris flòmare. Sed ante flòmia regulr operando præmitte lenitione ventris fi opotue/ rit cum clitieri lenituo ſi superfluttatus prime of gellitionis nò tineantur niſi in intefinis grosſis. Si vero tineantur in ſtoma: ob aut in tineantis gracilibus: qd cognosces: quia videss egrum nau ſeantè et ſentientè extenſionè ſupravamblicu: me/ lus est exbibere lenituum per os. poſtæ ſequièt die: aut q citius potes fac flòmiam. Deinde poſt flòmia fac etiam iterum lenitionem ventris die ſequenti fi no ſit lenis. ſed ſim plurum ſufficiet clitere: aut forze ſufficet firupus a cetoſum; et aq orde: aut vtrùc premittendo firupum acetoſum per duas boras ante aquam orde debite calam. Et iam ſin plurimù transiuerut tres dies et ope/ ratus es cum duobus cañ. Et cum scòo ſibi exbi/ buti firupum acetoſum: aut aquam orde iam le niſi et digere re incipit. Et iam opus est vt quar ta die: aut q citius potes operers cum tertio ca/ none prouocando et potentiis digerendo. Dabis ergo firupum acetoſum ſim p[er]licum cum euilione lacticus feminu commun frigido: ſin q melius ti b[us] videbi q. ipecta quâtitate caloris febtilis. Nec tamen obliuſſceris in toto cure p[ro]ceſſu lenifica tionis ventris cum clitieri: aut ſaltem cum ſuppo fito/io ſi ſponte ſua nò fuerit lenis. J. poſtæ ape rìes poros exbibendo alioq uod ſudatium et ipm pannis cooperiendo eligendo boram in qua ma gis et aptus ſudare. Sudatium ſit ſinul mate rie digestiuus ſic ut aq uoel notabiliter calida cum pauco vini ſubtilis et p[re]cipiendo ſonnum. boc enim magis gratum est ergo et magis p[ro]ſi cuum q vngere cum oleo camomelino et similib: et iam operatus es cum quatuor cañ. Et quoqu[us] tempore vides egrum naue antem ſue ante flo/ botbomiam ſue poſt: ſiue etiam non facta flobo/ tbomia exbibe firupum acetoſum cum aqua tepi da et cum impoſtione penne aut digitoru in oze p[ro]cures vomitum. boc tamen fac niſi babuerit cibum in ſtoma: ob quem opor: eat retinere et niſi multortiens euomuſſeret et eſſet dubium ne ſtoma/ cbus ſuus fieret cloaca ſuperfluttatu. Et boc mo do rectus est eger tuus cum quinque cañ. ſupra ſerptis. Et bi canones boc modo exequiènt ſunt cu ra regulari. Ilam cura coacta in quinque caſibus q inferius ponentur in boc capitulo opor: et inc/ pere a medicina eligente materiam prop: am.

Modus p[ra]ſ/ ctingandi in fel/ be continua.

Notatu digna

Deaffaro.

De chriſtoforo de campo.

Jroſct ad fin gultu valètes

## Tractatus

Cet prohíbe cum a somno in principio febrúi proprie quâdo est horripilatio: aut frígus et rigó: quoniam p[]rolongatur super eú frígus et rigó: ipsa n[]ãs exprimút ma- terias si fuerint euntes ad quedam viscera et p[]rohíbent digestionem humo[]n. Apud declinationem vero est iuatiuus valde et foſtasse non nocet apud statum.

Quatuor: nota da de ſomno in ſebre.

Iblic est nonus canò et de ſomno qui quâdoq[] ſimuar: quâdoq[] nocet in ſeb[]ibus. Et dictit qu[]tor: I[]p[]rimúq[] tu medice de deb[]es probibere ſebriente ſebre: bumozali a ſomno in principio. ſ. particulari. I[]ſcom q[]p[]ropter. i. marine deb[]es ip[]sum probi bere quâdo est borripilatio: aut frígus: aut rigó: aut bec oia. Et aſſignat tres cauſas. Prima: qui per ſomnú p[]rolonga[]t sup[]a eú. f. egrú frígus rt/ goz aut borripilatio. q[]r[] somnus non p[]mittit ca[]lm occupare materias 7 expádi qua expanſione et oc- cupatíſe ceſſant buſuimodi tipi. Secucla q[]r[]ta ip[]ſa ſc[]z frígus et rigó et borripilatio exprimút maſterias ſi fuerint euntes ad quedá viscera. I. faciut q[] materé que ſunt p[]rone ad fluendú ad aliq[]uo me/ b[]rum intrinſecut: ſicut ap[]er stomachus et similia ct ius et in maſo[]t quátitáte fluát ad ip[]m ſue ap[]an tes ſue non. Nam ita ſunt cauſa motus ſanguíi, et ip[]ſus ad interio[]ra: et per cóſequés et íta alia rum materierus. Tertia cauſa. quita ita probibét digestióne bumoz. non permittút eſi ca[]lm expa[]di in materia: immo ſuffocant illud ſub ea. I[]Zer tium dictum q[]p[]omnus in declinatione est valde iuatiuus? I. Quartú apud statum forſte n[]o nocet.

Argumêta cir/ ca materiâ ſo/ n[.]

### Pro declaratione

buius canonis dubitatur. vtrù ſit ſomnus p[]robi[]bédus in principio particulari ſeb[]rium bumozali: et p[]prue c[]i ſunt frígus rigó et borripilatio. I. negatíve arguíkt. nam ſomnus in principio particulari multottés ſit n[]o nocet: ergo n[]o est probibendus. aſſumptum est Autcen. ſecucla buíus. capítulo de signis ſumptis ex par- te ſonni et vigilce. S[]cò. in ſomno vigóan[]k o[]es virtutes naturales. et per cóſequés vigóatur di- gestio cibozum et bumozú. ſed bec p[]uientúit in pn/ cíptio ſeb[]riú: ergo ſomnú n[]o est probibédus. t[]e/ net cóſequéria: et aſſumptú est Autic[]. ſcò primí. capítulo de b[]ís que p[]uientúit ex ſomno. I. Zer tio in forſt rigóze Autí. p[]rouocat ſomnú c[]ui op[]to infra in capítulo de regímine rigóris. q[]re t[]c. I. Ex quo sequitur q[]p[]ropter ſomnú non p[]rolongatur. con/ tra primá cauſam bic ab Autí. aſſignatá. I. Quar/ to ſomnus probibet motú materie ad viscera có- tra ſecundá cauſam Autí. q[]uare t[]c. antecedens p[] batur. quita de intencione Autcen. loco allegato. S[]ónus o[]es forſtes probibet euacuationes exce/ p[]to súdoze qu[]e p[]rouocat: et per cóſequés potíus mouet exterius q[]p[]er interius ad viscera. I. Quinto ſomnus vnit calo[]zem interius per quem digestio forſtificatur. ergo non probibet digestióne: ſed iu- uat contra tertia cauſam. I. n[]o oppoſitum est bic Autcen. et Bal[]. ſcò a ſoſtím[]oz. et Raſis. xyj. con/ tinentis: cap. de bis que ſequitur ſebzes.

Notáda deſó/ no ſcom rasim p[]enum.

### Pro ſolutione

dubii notabo aliqua. deinde ponam coſlu/ siones responſuas ad queſtúi. I[]b[]c obmoſtó qui/ ditat ſonni et multa alia buíc proponſito n[]o ne/ ceſſaria. Nam de bis expediti ſumus ſuper nono Almanfo[]ris. cap. de ſubet. I. Notandú tamen q[]p[]r in principio ſonni ſanguis et. sp[]ſus trabútur de

## De cura

exteriorib[]a ad interio[]ra. trabútur eſi de extra ve/ nas ad intra venas: et de p[]uts vens ad magnas: et tandé ad meb[]ra nobilia: ſicut ſunt cor: epar: et ce rebrú: et reliqua meb[]ra ſibi proینqua: et c[]ui ſpi/ ritibus trabuntur ad eadem loca vapores ſecum permixt per viam ſequle: et c[]ui ſanguine trabun tur alij dumozes ſibi permixt. I. p[]ropterea ſcò primí. exterioribus infrigidatis pluribus indige mus cooperimétis in ſomno q[]p[]r in vigilia: quita in vigilia fit motus oppositus. I.anc etiam attra ctióne ad interio[]ra operatur aia ſentiens mori cationé memb[]roz ſensibilíu in principio paróxi/ morút yt e[]orú no cumento succurrat: p[]ropter queſ motum ad interio[]ra sequenté tam ſomnú q[]p[]r rigó rem materie maligne. stimul c[]ui vapóibus ſuts q[] deberent expandi exterius mouen[]k inter[]t? ad meb[]ra nobilia: et ſic necſeſſe est paróxi/μπu p[]rológi[]ar f[]m oia ſua tépo[]ra. et ſcò materias motas inte/ rius multo mag[]is ledere memb[]ra nobilia et dige ſitione dumoz impeditur calo[]ze naturali ſub ip[]ſis ſuffocato. I. notandú ſcò q[]p[]r licet ſomnus natu/ ralis in viendo calo[]zem interius educto impo/ dimiento o[]es ſoſtificat opationes naturales: mul totiens tamen accidit per motú materie male interius ſua multitudine ſuffocanti: e[]t a[]p[]u ſalí/ gíntate corúpentis ip[]ſis opatiónes naturales i/ pediri. Et multortiens ip[]ſevitius interius inue/ nit materiá malam ip[]ſam calcæciantó agitát of latat et vapores malignos elevando nocet mem b[]ris nobilibus cor[] impedíens opationé. I. n[]o/ tandú tertio q[]p[]r licet ſomnus ſit valde ſmilíis q[]ret: et faciat corpus quíſcere a motu volútario: et p[]oc babet motú bumozú cóp[]ſcere.n[]o tamen fa/ cit e[]orú omnímodá q[]reté. immo in principio ſui quando ſanguis et sp[]ſus mouétur interius: moué tur etíi alij b[]uózes et vapores ſecum. f[]c. c[]ui ſangui ne et sp[]ſu permixtí. poſtea sp[]ſus interius ſoſtifica ti mouent materias bonas nutrimentales ad ex/ tra et diluidúit in meb[]ra cor[]po[]ris. ad q[]ue motú ſes q[]uitur vlerius exuberatio ſudóris. Prop[]terea ſi ſomnus inuenit in principio ſui motú aliquarum materierú interius ip[]ſuz ſoſtificat 7 auget. P[]ro/pterea dixit Autic[]. q[]p[]r exprimít materias ſi fuerint euntes ad quedá viscera ſue de ip[]a apo[]temádu[]s ſue aliter opp[]rimendus ab[]ſa[]pate. licet ergo ex parte qua fecit cor[]po[]ris quietem a motibus vo/ luntarijs ſit aptus quietare bumozes: c[]ui tamen i/ venit motum alícuus bumóris ad interio[]ra i[]ui principio ip[]sum ſoſtificat. Stimuliter c[]ui inuenit materias c[]us expandíſt extra eas mouet exterius frequenter ip[]ſas euacuans cum ſudóze.

Sonnus natu/ ralis.

Sonnus ſimilis quietis.

### Contra. sequitur

q[]p[]omnus in ſut principio deb[]eret facere vomitúi et flutúi ventris c[]ui mouet ma/ terias ab extra ad intra versus regíſóes illas. Aut faltem sequitur q[]p[]r in ſut principio n[]o deberet ip[]os ſiſter e. cóſequés cótra experſentíá. I. et con/ firmatur qu[]ia in fine ſonni c[]ui expandúk mate/ rie ad extra ſudo: p[]rouoac[]t materijs motíos a cé/ tro ad círcuferétitas. I. p[]ropterea sequíkt q[]p[]r inchoá/ te ſomno ſudo: ichoátuus tempóze vigilie: aut de p[]roximo inchoáduſ mag[]is exuberet in principio ſonni. I. ad p[]rimú negetur id ad q[]o[]d educi: cu[]s ſanguis et sp[]ſus et quecú[]s alie materie mouean/ tur ad meb[]ra principalia f[]m plurímu e[]orú n[]o ad stomacb[]u et intékta níſi f[]m modícíu e[]orú et ſic i/ ſut principio ſomnus non est cauſa vomitus neq[]s fluxus větrís in mobilitando materias que ſunt p[]roxime stomacho aut intékſins: aut in eis conti/ ventur et

Secundus

Feb. put. in vniversali.

Fo. Ixxiiij.

nentur et minuendo acuitatē sensus intelectinnoſt et
ſtomachi probabit vomitui et fluxu vétris.nò tamè
ſicur in fine ſonni: cum materie moueantur extra:
et ſicur ſomnus aliquas materias mouet interius
e in ſut principio: alijquas mouet exterius in fine ſi-
ue in pessu eius: aliquas ſunt circa mobilia: no
tamè p[ra]cipalía: aut ſunt in ells imobilita: 2 ſicra
tione butus ſiſt vomitui et fluxu 2 œs alias eu-
cuationes p[re]eter ſudorem tam in principio 2 in
fine. 3 p[re]terea minuè ſensum debilitat virtu-
tem exculpuiã que iſtrita: a p[re]ſentia materie: tam
in fine qua in principio. 4 Et ex bis p[ra]ſoluto ad
ſfirmatione. 5 Ad ſomà röne respôdek 2 aliq
ſudò inchoat in vigilia: aut de p[or]timo inchoan
dus ſiſt 2 p[ra]bibe[]t in principio ſonni: et non ſemp
cu aliſque materie ſudozales ſint ita p[or]timo po-
ris vt no p[or]ſint ſuerti inter?imo agitate in mo
tu ſanguis 2 ſpiritus et interioza amplius fluut
per poros cutis per quos inceperat fluere. 6 Mo-
tandù quarto 2 ſomnus obtüdit œs ſensus exte/
rioſos:nò ſoluz 2 ab ip[so]z instrumèt retrabat
p[ra]ſi aſiato: aut ip[re]n retinæ interius: ſed 2 reddit
ip[so]z subſtàtia turbida: vt ſentit Autc.ij.p[ra]ſi.c.
d e bis 2 quenit 2 ſomno. Et iò per ip[z] ſenſatio
nes 2 motus i[per]ſicuit ſpediutur et obtüdutur
vnde quâuis mébza exterioza in frigidètur et adſit
in ets bumoz moz: mozicato in p[ri]ciptio parorſimt.
[pr]ouocato tamè ſomno ſensus inſtrigidatioris et
mozicatioris remouet: aut obtüdik 2 ſic rigó qui
per bas ſenſatioris ſequi remouet. 7 Ex quo ap/
paret 2 rigés 2 ip[no]. p[ra]ſimt alioqu mo tuua ſom
no: qua p[ro]bibe[]t ſenſatio rei ſtritatis ad rigó:
2 ſic cæſtat rigó. Aliquo eti mo nocek ſomno p[ro]
quato materierú cita p[ra]ſario 2 partialis reſolutio
impedik 2 mébrozú caleſactio. Et ideo cum d[ic]
Autc. in 1[fa] 2 per ſomnú p[ro]lògatur ſupra febri:
tem rigó 2 frigus no debet intellig p[ra]ſie de ri-
go: 2 iſte p[ra] ſomnú remouet: ſed intelligendú eſ
de cauſa faciète rigóre que eſt bumoz. butuſmodi
ei p[ra]ſario subſtituatio 2 reſolutio ip[ed]itur: 2 còſe/
quèt embrozú exteriozu caleſactio. 6 Notáduſ
quinto 2 licet in p[ri]ciptijs parorſimoz parícula
tium materia moue[]t ad exterioza:mouet 2 mo/
tu p[re]ſocatuo caloris naturalis. p[ri]mo 2 p[ra]p-
ter borribilitatc materiet 2 nocumètum q[uo] ip[ra]mit in
mébza calo: p[ra]fundæ et submergi[ſ. 8 S[co] quiya
pozes in p[ri]ciptio a materia elevati ſunt ſuendi cru
di grosli ſpirituus 2 caloris membrozu extinctiu:
ſicut ſuperus per ſimilitudiné d[ic]tus eſt de yapo-
bus lignóu viditui qui extinguut paru[]n ignem
p[re]ſocat. Aerutamè no œs diſp[one]s p[ri]cipt[io]
2 p[re]ſocádo ſunt equales: immo ſom[bo] varietates
materierú in multitudie paucitate 2 subtilitate di-
gellione et cruditate et celeritate mot? et tardita-
te: et ſom[bo] varietatè diſpoſitiòs patiètis mébzo/
ru super que fer[]t talis materia ſiunt multe varie-
tat[es] in p[ri]ciptijs particularibus: et multo maſo
res et maſo p[re]ſocatio: cum adſunt in p[ri]ciptijs
frigus et rigó ac borripilatio et maxime quando
ilti ſomnus conſugitur. omnino e[mi]n bec quatuor
ſciſi materie borribilitas. ſc[do] vapores grosli ab
ip[fa] elevati, tertio frigus rigó 2 borripilatio, 2 q[ri]
to ſomnus subtilis concurrut ad caloris innati p[
]focat ionè ſuxta parorſmatis tardam inſlámatio
nem et resolutio 2 mébroz[or] tardá caleſactionè.

S}[on]ni p[pr]ſi/e
i]n.

Exquibus

apparent ſolutio ad queſituz
in bis c[ol]usionibus. p[ra]ma
ſemper ſomnus in p[ri]ciptio p[ar]ticulari eſt aptus
facere notabile no cum e[mi]tum. Loncluſio p[ri]z ex boc

De ſonno de
tuamentis et
numentis.

vltimo notato adiuuat e[mi]n ad calo[ſis p[re]ſo catio/
nem. tardat materie parorſimatis resolutio 2
et mébrozúm debita caleſactione quare cu paroſi/
mus dehebat terminar[]i per materie parorſimatis
resolutione: opus eſt ip[sum] p[ra]p[ter] ſomnú plonga
r[io]. 3 S[ec]ucla p[ra]cluſio. ſom[bo] plurimú ſomn? in p[ri]
cipio. particulari eſt magis aptus obſeue qua p[ro]
desse p[ro]batur. nam ſemp facit notabile no cume-
tum ex p[re]cedèt c[ol]uſione: rar[is]ſime auté facit no
tabile tuamentu[n]i níſi cu rigó eſt ita intu[n]i 2 lon
gus vt ip[ed]irek anbelitus p[ro]pter no cumentum
in lacertis p[ec]toris: et eſſet dubium de egrì suſſo/
catione. Aut quando virtus ex nímo p[ra]cuffi]o p[re]
ter modú resolueret: bec autem raro eueniut. 4 Ex
q[ui]bus sequitur c[ol]uſione resp[ò]ſuia ad queſitui q[uo]
ſom[bo] plurimú eſt ſomnus p[ro]hibendus in p[ri]cipti-
p[io] particulari feb[ri]n bumozaltum.

bis ſic determinatis

bis ſic determinatis ſupereſt vt
respondea
mus ad argumèta ante oppoſitù. Ad p[ri]miù quod
mus ad argumèta ante oppoſitù. Ad p[ri]miù quod
us ad auto[ſitas] Auticè. ſc[do] quarti cap[.]all egato. In
principio vero eius: ſc[ho] parorſimi multotiens ſit
ſomnus 2 no nocet: exponik et non nocer: ideſt. no
eſt ſignu magni no cumuli c[ol]u]paratus ad ſomnus
factum in ſatu de quo parum ante locutus eſt cu
d[ic]t: et hoc totu[n] in ſatu parorſimoz ſebr[io]s eſt de
terſue: ſic licet per viam ſigni licet c[ol]o]pia per viam
caufe ſomnus ſit d[eter]io: in p[ri]ciptio qua in ſatu.
Ad ſom[bo] resp[ò]dek nega[do] q[uo] virtutes 2 o]patio
nes naturales vigo]etur in ſomno in p[ri]ciptio pa
roſimi. qua licet röne vnionis ſpirituus deberet
vigo]arit: tamen plus debilitan[]e ex delatione ma-
tererú malarú ad mébza nobilia que delatio fit p[
]ter ſomnú in p[ri]ciptio parorſimi. Ad tertium
d[ic]tur p[ra] ſomnus eſt p[ro]uod cadus in p[ri]ciptio pa/
roſimi aliquado p[ra]pter accidëtia forſia ſequentia
fortem et diuturnu[]n rigóre de quibus d[ic]tus eſt. Et
d[ic]tur q[uo] rigó: tunc no p[ro]longatur p[ra]p[ter] ſen-
sus obtuſonè: licet adſit bumoz: qu[uo] de ſe eſt cauſa
rigóis: et in bis c[ab]ibus potius eliſtur parorſi-
m[]i p[ro]lògatio qua nímo]tutis diſſolutio 2 for[]
m[]o:z. Ad reliqua duo argumenta patet ſolutio
er d[ic]tus in queſtione.

Secundum dubium.

Secundum dubium. Atrù ſom/
nus ſit tuua
tius apud ſatutum 2 declinatione particular[]e. Et
arguitur 2 no: qua tam in ſatu qua in declinatione
ne trabutur vapores 2 materie interius verſus mé-
za mobilia et p[ro]bibe[]k ip[so]z resolutio. 2 ſic pa/
roſimus p[lo]gatur. ergo no eſt tuuatius. tenet c[o]
sequentia: et aſſumptu patet ſc[do] affor[]ſimoz. c[do]
mento p[ri]: et ex d[eter]inatis in p[re]cedèt queſto/
ne. Et confirmat[]a qu[ia] in ſatu vapores: et mate-
ria ſunt vltimo inſlámati et in maior[]i qua]titate
in alio tépo[re]: qua aliter no eſſet ſtatus. ergo c[o]
ueri interius p[ra]p[ter] ſomnú ſunt magis apti ob-
eſſe qua in aliquo tépo[re]. Et confirmatur: qua
tunc virtus eſt debilío: qua in p[re]cedètibus tem[
]po:bus. ergo magis eſt apta succ[u]bere ex p[er]uſio
ne materierú et vapóu ad mébza nobilia. 3 S[ec]u-
do no cumentu[n] eſt ſomno eſt p[er]nicioſus in decti/
natione qua in ſatu: et in ſatu quam in augmen[
to]. ergo queſtio falſa p[ro] parte affir]matiua: tenet
c[o]ſequëtia. aſſumptu colligi p[ote]ſe et d[ic]tis Bak.
ſc[do] affor[]ſimoz. c[émento p[ri]mo. In oppoſitù
est Auticè. in parte p[re]ſent, apud declinationes eſt
tuuatius valde: et for[]tasse no nocet apud ſatutum.
Et ſonno ap[]
ſatutus.

K

## Tractatus

An somnus fit aptus et bonus in declinatióne.

Somnus in statu differentis.

culari paroxiflimi deductis alijs materia et fumit sunt paucificati subtilati versus extrema transi, multi longe a fonte caloizis pro maiori parte quæ re difficilis trabitur: si retrabitur min? sunt pro/ catiui propter paucitatè et subtilatione: qu? spùs sunt refoluti in tepòzibus pcedentibus, virtus est debilis: et indiget refo cillatione. pro nato c ergo somno spùs interius retrabitur ad membra nobi ita: et ibi vntiitur et confortatur quia no prefocant tur a multitudine vaporù fecum tractozus: ficut in partibus precedetibus: vnde virtus fortificata in/ lud parù qò iuperest intus de vaporibus et bumo ribus superat et cum spartione nutrimêti parum poft expellitur extra: et cum boc fortificatis virtù/ tibus naturalibus fit bumozù digestio et spirituù et regeneratio. Ex quib? ptz qò fine notabili no cumento in declinatióne particulari merito dispo sitionis paroxiflim: si fuc prate materie alijs dedu ctiis somnus est aptusmultu tuuare. Lontingit ta men aliquado propter malignitatez materie cu? omnis parua pars retracta multum nocet: ficut in materia antracis et multimibus. propter aliquà la/ tentem materias qu agitatur a caloze fortificato in somno in declinatióne fiat nocumentum. Et simili ter ex alijs paroxiflimis plicatis: aut ex errore regi minis: sed merito dispositio is declinatiónis febris putride somnus est aptus multu pferre et parum obesse. Morandù scòd ep somn? in statu paroxiflim: est fere equaliter indifferès ad tuuandùs nocè/ dum qò pofte declarari tam ex parte caufe impri mentis: scf vaporù et bumozù quà ex parte corporis patiétis. Ilam status particularis in sua quidtate includit vitilgam caliditare que potest esse in parotímo. Dec autè vitilmata caliditas potest esse propter maiore multitudinem vaporù cum ma gna quætate materie referuute vcfis ad statum. Et potest esse etiam propter valde intensam cali/ ditatem vaporum et materie. dato qò vapores et materie sint paucificate notabiliter tepòpe status Et rufç enim frequèter jtingit: licet semp fit neces farium merito status paroxiflimi materia et vapòres eè calidòzes quà antea. Et tuc manifeestum est qùn sunt paucificati vapores et materia notabiliter licet sint calidòzes notabili? quà ante magis pro desse somnù qò obesse: cu tun c per magnà eor/ sub tilitate sequentè eòzù intensam caliditare sint val de apti traspitariot: et eo magis: qò poft corporis sunt tunc multu dilatati. Paucitas emi et eorù sub/ titlas cum pozùs dilatati de faciùt ad eorù fact/ lem traspitariòn et paucà eorù conversione inte rtuspter somnù. Ecótra quâdo multu de materi/ ria, effet referatu in statu et vapores eſſent pluril/ mi et groſſ somnus in statu eſſet magis aptus ob esse quà prodesse. Silr bec equalis indifferètia ad tuuandù no cendù, potest coringere ex parte co/ pozis. Sunt emi quedà corpa parata exticcationi et refolution: ficut corpa colerica et filia babentia pozos latos et bumores subtiles parù de bumido quòs virtus faciè diffolutur: ut iis somnus tepò/ re status multo magis prodesset quà obefset. Ecótra sunt aliqua corpa babentia oppositas aditio nes minime apta exticatiòt et bumozù et spirituus diffolutiori: ut iis somnus in statu magis obeset quà prodesset. Propter ergo banc fere equalem in differentiá ad tuuandù et no cendù Auic. locut? est ſub ambíguo dicens: et forſaffe no nocet apud ſta tum. Et Bal. in cémento prio scòde particule dicit qùndo quod tuuare in statu et in augméto statu vict: nono tam dixit semp. In augméto tamè licz po

ſit tuuare et nocere est minus aptus ad tuuandù et magis ad nocendù qù in statu. Econtra in còpara tione ad principii, præperta dixit Auic. forſaffe no nocet apud statu: per ly apò statu intelligédo aug mentù et statu. Pia itac medietas augmèti ma/ gis attreſa: principio quo ad tuuandù t nocendù merito ſomni. Scòd è medietas magis attreſa: statu. Ex et bisapparet qò deductis alijs ſom/ nus est magis aptus no cere in principio paroxiflimi febris. Putride qua in alijs tepòzib: eiudèdo pa/ roſtiflim. Et scòd loco magis aptus nocere in aug/ mento, et tertio magis in statu et quarto minus in declinatióne. Ilam no cumentu ſomni factu in p[ra]n cipio est mauius intèſiue et extèſiue quà no cumentu aliutus alterus tepòzis alijſparibus: feculo no cumentu augmentet et ſic de ceteris.

### Et erhis
ptz rep[ro]ſio ad quæſtionem ep nus vt plurimù est tuuamutus et cò cedendue in declinatióne. Dicit aut f[com] plurimus propter cauſas dictas in p[ro] notato. ſcz de mate ria venenofa q[ar]ariftime còringit: sed inſtatut somus est ſere equaliter indifferès ad tuuandùs nocè/ dum: ſed in augméto frequèter est magis aptus ſua uare qua no cere frequèter. Ecótra licz frequètius fit aptus magis nocere qua tuuare. in p[ra]n cipio aut f[com] plurimù magis nocet quaz iuuet: et rarifime est còcedendù: ſicut determinat ſt in prima q[one] Rarifime emi acedidù rigores iltz forſtiflim cògè/ tes ad inſtrattatione ſomni in p[ra]n cipio, ad ſunt ra to materie venenofe epibibètes emi admiſtrationem in declinatióne. In augméto autè et statu indi/ cia ſunt medita. propter eca dixit Auic. forſaffe non nocet apò statu: verà medictas p[ra]ta augmèti ma gis attreſa: principio: et ſecunda magis statu.

### His ita determinatis
ſupert vt re p[ro]spondeam? ad rónes adductas in oppoſitù. Ad p[ra]mà dixit q[ui] licet alíq de vaporibus et materia retrabatur intra: et licz ratione butus fiat alíquid no cumente t[em] boc modiciflimù emi in còparatióne ad tuuamentù q[ui] ſequit ex somno de fortificatio virtutis ſequè te vonione spirituù circa medbia nobilia: cu t[em] ma/ teria et vapores ſint pauci et multu subtilitati. G[ss] de somno in statu dixit emi ipfum eſſe indifferente ad magis tuuandù quà nocendù et ecótra. Et ſom nus in declinatióne ſcom plurimù abdiuèat paro/ xiflimù puocádo ſudo: aut facièdo materias: aut vapores citius resoluſi inſensibiliter prate forſtif/ catione virtutis. Et ad p[ra]ſirmatione dixit: quod licet vapores et materia ſint magis inflammat in statu qua in reliquis tepòzibus: tamen no neceſſa/ rio ſunt plures. Item ſunt magis subtili: et ſic magis parati resoluti. De boc tamè in queſto ne dictu emi quantu em oppoſtunù. Ad alia cofir matione dixit q[ui] licet virtus fit debilio: in statu et de clínatióne qua tepòzib: p[re]ceedetibus: et equale no cumentu minus poſſit tolerare: tamè no cumentu retractiòs vapòzù et materia interius ſequés ſom num em ſvalde minus in statu et declinatióne qua in tepòzibus p[re]ceedetibus. Ad vitimà rónem que em auto: itas Bal. cémento p[ro] scòd e affoſimorù q[ui] p[ro] no cumentu ſomni in declinatióne em: d[eter]ius p[er] vià cauſe em ſit contrari: ſicut determinum em. Et emi p[er]ſimù signù et frequèter permittis um q[ui] ſomnus in declinatióne in qua, marime tuuare de/ bet no cœrat. Ex bis ptz solutio ad q[ui] ſolitio quere[nt] an ſit judiciis

De no cumentu ſomni in p[ra]n cipio febris.

De ſomno in declinatióne tuuamèto ipfum.

Secundus

Feb. put. in viuuerali. Fo. Ixxiii.

an fit iudiciu ſiem de concepſiſe ſomni in tempo
ribus vntueraliſt. et particularibus. Et reſpode
tur q[ui] ſic: unde liberus et longior[em] ſomn[us] c[edem]
in declinat[i]i ſo[rum] v[er]i et in statu i[mi]t in aug
ment: et in auſmeſt q[ui] in pricipito vntueraliſt. Et
tam[que] ſomnus in v[er]i magi[us] aptus prodeſſe: q[ui] ob/
ſeſſe ſom[di]ueriſat[em] crinii.nam in crin[is] per ſudoſe
et multum aptus prodeſſe: ſed in crin[is] alijſ ma/
gis aptus obſeſſe qu[ae] prodeſſe: cu[j] ſomnus retinuat
omnes ſo[res] eu[n] cuat[i]oſes p[re]ter ſudoſe.

Et non prohíbeas ei aquă frigida[que] niſi
fuerit humo[rum] qui eſt in eo crudus et groſſus
tunc e[n]m p[ro]h[ib]et digestionem.

Positis quibufdā canonibus respeciétibus ma
tertas marie çōes. bic ponit canones q[ui]bus do/
cet extinguere calo[rum] ſebil[em]: minus tam[que] g[na]les
illis quos ſupert[em] poſuit. docet e[m] v[er]i[m] aque fris/
gide in feb[ri]bus: et bab[us] bec p[ar]s duas partes. in
p[ri]ma docet v[er]i[m] aque frigide in potu. ſco[ra] p[er] e/
trinſecā ap[pli]cationē. ſco[ra] ibi. inſtra per vn[am] colu[
nam. (immo cu[j] videris caleſactiones.) Primam
partem v[er]i[ndo] in ſept[em] partes.n[am] in p[ri]ma ponit
can[is]. in v[er]i aque frigide. in ſco[ra] ibi. (il[li]s fit ſoma
cibus.) docet ad[i]tioſes p[ri]bětēs potu[m] aque fris[\]gide: et indicāres ipſus p[ri]b[ib]itionē. in tertia parte
ib[ri]. (Et quādo[rum] datur in potu.) ponit qua[tr]itate[s]
que quādo[rum] datur de aqua frigida in potu feb[ri]gide
potus cum effectib[em] eius. in quarta parte ibi. (Et
quādo[rum] iter[em] ſunt) docet quid factend[em] eſt q[ui] co[
t]u[n]gunt p[ra]tarte indicat[i]es in exbibit[i]o[n]e aque frig
gide. in quinta parte ibi. (Et firupus quid[em] aceto
ſus) docet rem vn[am] infrigida[tem]n[em] ita no centem
ſicat aqua frigida quādo[rum] ſunt p[ri]b[ib]itāta. in ſexta
parte ibi. (Et c[ui]n] no licet). of[ek]dit nocumēta ſequē
tia potu[m] aq[ui] frigide in co[u]ndeniēter ſump[te]. in ſept[
ma] parte ibi. (Et ille plu[rum]itui) docet q[ui] ſunt
corpo[ra] quibus aqua frigida magi[us] debet p[ri]b[
eri]. Primā partē diu[i]ndo i[res]. in p[ri]ma ponit ca[n]
ci. p[ra]batio[rum] ſc[oe] partis. in ſco[ra] ponit p[ra]bationem
vtriusq[us] partis: tam[que] fatis c[of]ufam. in tertia p[ri]b
primā partem ca[n]. ſco[ra] ibi. (Et ſcia[que]). tertia ibi
Bumores a[ut] colerici). In p[ri]ma p[te] dicit q[ui] me/
dicus n[em] debet p[ri]obire feb[ri]t[i]em: feb[ri]e bumozali
aqua frigida: niſi b[umo[rum] q[ui] eſt: feb[ri]t[i]e fuerit groſſ
fus et crudus: er p[ri]obat partem ſecund[em] e[cep]tā
per b[oc]: q[ui] b[umo[rum] q[ui] fuerit groſſus et crudus aqua
frigida in potu exbibita p[ri]b[ib]et digestioni: ideo
tunc o[ſ]p[er] p[ri]b[ib]eri. Includit ita[que] canon duas parti
culās. prima e[ſt] q[ui] b[umo[rum] n[em] exſiſtěte in feb[ri]ente
groſſo et crudo non debet et aqua p[ri]b[ib]eri: q[ui] qua[
tum] e[ſt] merito b[u]o[ſ]: s. ſco[ra] e[ſt]: quia p[ri]ſo e[xiſtěte
erudo et groſſo debet p[ri]b[ib]eri ſebi[re]t: feb[ri]e bumo
rali aqua frigida. In notand[em] tig[em] p[ri]io q[ui] aq[ui]a
frigida intelligim[em] aquā dulcem babent[em] o[ſ]aut
plures ex decēc et octo ad[i]tioſibus laudabilisaque
de quibus ſecu[d]a prim[em]. Et intelligim[em] o[em] mo[
dum] exbibiti[i]o[n]is eius per o[ſ]: q[ui] aut pure aut per/
mixte cum v[ino] vel firip[ro] vel zuccaro vel v[ino] gra
nator[u]: aut aceto vel quacunq[em] alta re buic p[ro]po
ſito deſerut[i]enti. Et ſimiliter tam t[em]pore c[ib]ati[i]o[n]is
qua[que] extra in multa: p[au]ca: aut mediocri qua[tt]itate
tam cruda qua[co]cta. Adaxime tam[que] Auicen. in tel-
ligit: in b[oc] canone of[em] p[ri]ſa exbibita: cruda in ma[
gna] quantitate. In p[ro]ma ſecu[d]o q[ui] c[um] Auicenna
dicit niſi in ſebi[re]nte fuerit: b[umo[rum] groſſus et cru[
dus]. licet maxime loquātur de b[umo[rum] qui e[ſt] cau
ſa antecedēs aut conſu[n]ta p[er]ſe: tamen intelligi
potest et p[er]ſam de alijſ b[umo[rum]ibus: qui q[ui]e[n] non ſint

causā conſu[n]ta p[er]ſe: tam[que] p[os]ſunt p[ri]ſam ſouere
bi etiā p[ri]b[ib]et aque frigide exbibitionē. T[er]tio
notādu[q] q[ui] d[ic]it coplauique niſi fuerit b[u]o[ſ] groſſus
et crudus. p[am] ſi fuerit groſſus et d[ic]ige: ſic alt
quando reperi[que] colera nota aut colera aduſa di[
gesta n[em] p[ro]hibe[t] potus aque frigide. Sil[ri] q[ui] fu-
ſit crudus et ſubtili: ſicut colera ſubtili: ſup[fl]ue
calida n[em] p[ro]hibe[t] potus aque frigide. ſimiliter
ſi fuerit etiā ſubtili: immo opti[m]e p[er]ſert p[ri]ma o[ſ]
gerendo. ybi vero ſi[tr] fit groſſus et crudus n[em] c[ou]ſe-
nit potus aque frigide. T[er]quato nota q[ui] e[ſ]iſiſe[
]te b[umo[rum] calido ſubtili z[ol]geſto c[ou]nemat potus
aque frigide qu[atum] eſt merito b[umo[rum]: qui q[ui]e p[ri]
betur ſaltē in multa qua[t]itate: vt p[ut]a q[ui] b[omo] eſ
eſt inſuſtus potut aque frigide cu[j] apotemate in
trīnſeco cu[j] paucitate calo[rum] innat: et de ſinguli
d[isp]onibus p[ri]b[ib]etibus potu[m] aque frigide. Et q[ui]
militer e[co]tra b[u]o[ſe] exſiſtěte groſſo crudo: ybi eſſi
extrema caliditas corp[us] areſactes exbibe[t] potus
aque frigide potus eligi[do] plongatione e[gr]it[i]a
dinis qua[cor]po[ris extremā exſiſcationē: et proſi[e]
in conſuſtis potu[m] p[ri]ſi[nu]. Lan[em] ita[que] ſuperius p[os]
ſitus reſp[ici]t b[umo[rum] ſol[u]. n[em] autem reliquias o[ſ]
ſpositiones indicantes aut p[ro]b[ib]entes potum
aque frigide.

T[er]ſias q[ui] quando flebothomia iuuat:
deinde v[er]tis via mala: tunc n[em] purgabit.
In b[ac] parte p[ro]bat v[ra]tāq[us] partē ca[n]. p[ra]b[ati]o[
ne] in ſatís confu[a]. o[d]cens. ſctas q[ui] quādo[rum] flebotom[
]bi c[of]ſc[er]t in feb[ri]e: quia facta e[ſt] c[of]m q[ui] op[oz]tet
Deinde tu v[er]tis via mala: q[ui] p[ra]taria canon[em] no
ſro: vt p[ut]a: quia p[ro]b[ib]e[que] aq[ui]a frigida b[umo]
re exſiſtěte ſubtili n[em] crudo groſſo: aut q[ui] ſoſte, da[
b[is] aquam frigida b[umo]re exſiſtente crudo groſſo
c[or]po[ſus n[em] purgabit a] reſiduo q[ui] remaſſit p[ri]ſo fle[
botbomtā. N[em] e[m] ſequetur ſudo[m] v[er]i[m] b[umo]re
ceſſus qui ſolent ſequi quando aqua frigida da[
tur c[of]m q[ui] op[oz]tet: et qui ſecut[em] ſuſſent: aut ſal-
aliquis e[ſo]n in p[ri]mo caſu: et q[ic] ſaluſ ſecuta ſuſſ[
]ſet: et ſimiliter in ſecu[d]o caſu non ſequetur: immo
potu[m]s fieret b[umo]ris incruſatio et ſe. p[ro]longa
ſto: quia aqua frigida exbibe[t]: ybi n[em] op[oz]tet: q[ic]
canon p[ro]batus e[ſt] q[ui] adv[ra]tāq[us] partē. Et e[cr] b[oc]
canone cum p[ro]batione ſua e[li]cere p[os]ſumus c[of]
muniter ante exbibitionē aque frigide in magna
qua[t]itate debere precedere flebotomtā: aut alti
eua cuationē: vt minorata materia et confortata
natura per exbibitionem aque frigide extinguen[
tis] cauma feb[ri]le natura ſiat potens ad reſiduum
expellendum.

Chumoris autem colerici digestio eſt vt
couerſus a ſua ſubtilitate fiat p[ri]ſi[m]us et aq[ui]
quidem frigida facit illud.

T[er]ſic p[ro]bat prima[que] partē canonis q[ic]: aq[ui]a frig-
da d[iger]it b[umo]zem colerici ſubtili. ergo exbibi[em]
da e[ſt] tenet c[of]sequentia. et aſſumpt[em] p[ro]ba[t]. quia
b[umo]ris colerici ſubtilis digestio fit p[er]uèdo p[ri]
fum a ſua ſubtilitate ad p[ri]ſtitudinē ſue groſſit[em]
ſed aqua frigida facit b[oc]. ergo d[ic]erit p[ri]ſi[m]us. bic
tam[que] per ſteri p[ri]ſi[m]us n[em] intelligitur respectu me
diocris: ſed respectu eius quod p[ri]mo erat. Eſt ta[
]men digestio inſta p[ri]ſus determiata equatio ſub
ttilis per ingroſſationē et groſſi per ſubtilitationē: z
q[ic] e[n]ca ſignillatim et conſu[m]t qu[em] adytrāq[us] partē
p[ro]bat: eſt. Œſert etiā aq[ui]a frigida n[em] ſol[u] d[ic]e
rendo: ſed etiam calorē febri[lem] extinguědo.

Kij

E[b]āperius. Ad exbib[ē]dām aquā frigida p[er] ſimulādiu, eſt in
tegre meti[ndo] quānti[que] p[er] p[ri]ſa poſuit eſſe de/
trinātus ſi po[tandās] des vel p[au]ca quānta
b[ati] di[er]i eger
p[er]colerati: r[ra]e/
d[ig]equaqua frigida cu[n] in v[er]i
vidas q[ui]s ſi g[na] co[ct]ioſes neq ei in p[ri]citi
p[ri]noq[ui]næm aſſe
ſu ſāda e[ſt] aq[ui]a frigida: ſed ip[er] faſi[ti]
q[ui]tā e[gr]it[i]a/
dinis p[u]berā te:
[pr]ticulari[que] p[or]mi: ſuo
n[em]q[ui]tē p[er]tē de
a[que] frigida ſolit
dar[u]n p[ar]titi ſu na
turam corobro
ratoffa: n[er]uof[er]
cetera q[ui]s e[m]
modi. Robuſt e[ſt] a[ut] faci[ta] na
tura iu[m]titi[em] ſe
in b[umo]res e[pr]i
tas attenuatos
cbonos p[ri]tinet
et malos e[ſi]
ctat p[er] aluum
aut p[ri]vomitus
aut p[ri]ſudores.
Q[ui] d[ic] egrit[em] aſt
ſu[n]tus fit ſani[
taris t[em]pe aq[ui]a frigida p[ot]are
multo magi[us] intrepide: ridu
dac[em] plen[em]: f[ri]
gidā aquā da[
t]p[ri]ſa e[doct]
perſettāta: ele[
u]tātur n[am]q[ui]a frigide acceſſu
icta: intetina
omnino aut[em]ſt
aqua frigida
par[es] e[ſt] ſanita
ti p[er]tē p[er] a[ri]
gore ſaga[k] lan
guet: ab aq[ui]a

frigida ys nul
la offendik: ita
pota quides in
ſebri] ſoffendik.

## Tractatus

Cuius fit stoma chus aut epar debile: aut frigidum: aut fit in visceribus aposterna: aut fit in visceribus dolo: aut fit complejo eius pauci languinis: aut caliditas eius in nata debilis: quare debilitatur post potum aque frigide: aut si non sit consuetus potare aquam frigidâ: sicut illi qui sunt de regio ne calida. Huius enim spalinantur velociter: et associatur eis singultus et extenuat: est de hac summa.

In bac parte narrat cöditiöes, primo probibes, tes potu aque frigide, scödo indicares tolerantiam potus eius: scöa ibi (Abi aut materia calida.) in prima parte ponit octo cöditiöes pbibentes postum aque frigide. Prima est debilitas stomachi aut epatis per quorum debilitatem datur intelligit aliorum membroz debilitas: sicut diarfragmatis instetinom et alto: ex:essit tamem stomacb: et epar quia frequetius et facil: potu aque frigide ledi post potu. In Secundo notandù, lic: scö bec cödito potissi verificari de quacum debilitate sive ex tépoze: sive ex generatio de cota cta sive naturali: t. cu quâ bo: mo ad intra latitudine sive sanitatis propter malam cόplexionem malö cόpositionem solutam p[]tutinatem aposterna, et similia: bic tamem ne idem bis re plicet intelligit de debilitate sequète pororum su: perfluam largitatè raritatè texture: aut parum co pactam membi: subfustiāt: dato qu: no: esset ex v illis contextu: h[]no enim est omne membrus ex v illis contextu: cùc: non enim est omne membrus ex v illis contextu: cùc: faci: ut aliquando mo:rs inde sequatur: ut narrat Galenus, vii. terap[]tice.cap. de cura male cόplexiōs vêtris calidiz fic et immo dicit ibidē: et aliquando partes stomachi sunt differêres vna fo: tis altera debilis, quap[]p[]ter ex potu aque frigide aliquado ledutur opera tiones frigidi stomachi vt puta digestio et reten[]tio aliquado oris eius et meri: vt puta deglutitio. Altimo nota lic: licet butufmodi debilitas indi: cet n[]o dari aqua frigidâ tamé aliquado contigit q[]ui alie conditiöes indicantes potum aque frigide sunt ita fortes: medicus p[]recligit dare aqua fri gidam existimās per ip[]susebitionem matозa no cumenta posse vitari. In Secunda conditio est frigi ditas stomaci aut epatis aut naturalis meritis cόplexiōs: aut etatis: sive p[]reternaturalis c[]ui ma: teria aut fine materia. Et sic intellige: du de fridita: te reliquior meb[]zor: q[]ui ut apta ledi p[]otu aque fride n[]a p[]otu aque fride augebi: bo: meb[]zor friditas et impedietur medi: le: operationes. Et vt dictit B. vii. terap[]tice loco statim allegato: cum aliquâ do cōtingat vnam parte: stomachi eſse calida: vt puta fundi stomaci: et alia frigidâ vt puta meri ledetur vn[]t: partis operatio et n[]o alterius: et exerem p[]lificavit de boie quadragenario qui ex potu aque frigide sanata est a mala cόplexiō de calida vêtris et stomaci et cessant fitis: sed pbibita est deglu: titio: ita vt tandem mortuus fit. Tertia conditio

## Decura

pbibés potu aque frigide est aposterna in visceribus: ibi: q[]ocub[]s a[]pa itinsecu in cerebro: meb[]ris sp[]ulab[]i: meb[]ris naturalib[]: sed maxie in bis q[]ui ſut apta magis ledi potu aque frigide: ſicunt sunt stomacbus epar intektina. Mâ fi aposterna fit fridu certus est materiā eius magis infrigidari et incruратi: poros cōstringi. et oino materie resolutione pbibert doloz: auger: Silt si fuerit mi: tru: ex calido et frigido. Si yo fuerit sanguineu etiā incruera: igroſatur et probibe: materie ip[]ſus refinudato et doloz auger: quap[]opter no: p[]uenit. Si yo fuerit colerix cum a colera pura cu multa ſlama ex parte noce: potu aque frigide: q[]ui por[]t opilatúr et pbib[]ek mate re resolutio et refinudato ex p[]re tuuat p[]r Extinctio: nem ſuprue caliditati: neq[]ui tinek incruatio que timek in alijs apſotematib[]: p[]pter materie ſubtilitatem: doloz ex parte ſedatur remittido cauſaz dolozis: ap[]proter aliq[]ui c[]ocedi: fláma exiſtete ma gna: p[]repique p[]uſet potu aque frigide. Unde Bal[]k. ix. terap[]tice. Berifpilas yo nullo alio ſana bis auxillo qu[]ui aqua frida. Aut lij. quarti capt. de berifpila. Et ad yltinum infrigidari in berithi p[]ila est magis neceſſar: quoniam ſlama et doloz in flámatiunseft in ea plus. Et lij: ibi loquat de be berifpila extrisſe: tamé bec dicta accōmodan[]ettā berifpile extrifece. J[]uarta c[]oſluio p[]robibens frida aqua exbiberi est doloz in visceribus. In cuius dicti verificati o ſcendu: q[]ui doloz in visceribus aut p[]uenit ab apſotemate: et statim ſupra de terminatu: est in quo cau: p[]uenit potus aque fride et in quibus no: Aut pender a soluta continuitate abſe: ap[]postern: et certe: est n[]o p[]uenite: q[]ui friduz visceribus mo: dax: quinta affo: r: ip[]ſom: aut p[]uenit a mala c[]oplexiōe que ſi fuerit frida no: p[]uenit potu aque frigide: q[]ui augeret cām. Si: yo: effet malam c[]oplexio ficca líc[]i: p[]uenfret: bumectado ſi: m[]ko ma: gis noceret actuali fridate fo: tii indurate meb[]zor: u: p[]afmāte. Si yo: effet malam c[]oplexio calida res: m[]tilia: aut medicris no: p[]uenfret: q[]ui nimis, ip[]ſtme ret in meb[]rum q[]ui eſt facile paſſibile p[]ropter dila: tatione poror: ſequent: caliditā: et p[]rter debilitate: ex resolutio ſpiritu: p[]roter doloz. Si vero effet malam c[]oplexio calida inten: va: de conuenir: effet enim propor: tionatu: infrigidās tan: to gradu calozie: q[]ui exper: ietta declarat in bis qui ab igne aut aqua calida c[]oburuntur qu[]ui doloz ſedatur per aquam frigidiffimā diu et ſepius ap: p[]lícitam. Si vero doloz ſequeretur ventoſtat: cer tum est n[]o conuentre. J[]uinta c[]oſitto p[]robibés potu aque fride est qu[]ado c[]oplexio eius qui ſu: my mere est pauc: ſanguinis: ſicut c[]oplexio flemgati: ca: melacolica: vntuerſaliter c[]oplexio ficca ſupers: flue: aut q[]ui eſt pauci ſanguis ex erate: ſicut in de crepitis: aut q[]ui eſt pauci ſanguis p[]pter longa: egritudinē: aut p[]ter ſanguinis enacuationē: sp[]o tan: e: aut a cauſis p[]rimitius. R[]o aut butus dicti eſt ita: q[]ui caloz: bois non reſſit remittibus ip[]m infra gradu ſibi: conuenent: ſol[]u inquantu: caloz: h[]s inquantu: ab a[]ia directus que a[]ia reſſit per in strumenta ſua que ſunt ſanguis et ſpiritus. Unde qua: tum: c[]u: q[]ui corpus vn[]u: colericu: eſſet calidius cer to ſanguineo: aut t[]pato: tamé melius téperatu: to lerarer: aut ſanguineu ceteris partib[]: potum aque frigide: q[]ui magis reſſiteret fridus remittentib[]: calo rem ſu: u: infra gradu: p[]p[]tium q[]ui colericu: aut aliu: d[]orp[]: pauci ſanguis calid[]: t[]pato: aut ſanguineo naturaliter aut p[]ternaturaliter p[]pter cauſam di: ctam. Et ſeda: c[]u: qua: líc[]i ſilla ibi intefius calida: qua: corpus babés: notabl[]: e ſanguis qua: titatem: tamen

De doloziv[]erum.

Laufe pbibines potu aque frigide multe.

Secundus

Feb. put. in viuuerali. Fo. Ixxv.

tamem abest minus de mklitudine caliditatis qua
porentia rei infequeat. Propter ea Salenus septri-
mo tera pendent. loco alii egato in corpora sicce co-
plexionis equalis caliditatis cum corpora haben
te notabilem quantitate sanguinis minus conce-
dit de aqua frigida. [Sexta conditio probibens
aquâ frigida est quâdo caliditas innata debitis
sumere aquam frigida est debilis: et ita conditio
est comuniti: precedet: quia omnis cœplo pau-
ci sanguinis babet innatam caliditatem debilis: sed
non ecôra. Potest enim innata caliditas esse de-
bilis ex defectu spirituâ: licet quâtas sanguinis
sufficiens non desit. Item ex malitia sanguinis: 13
in quanto non peccat. Item ex raritate toti cor-
poris: aut substantie membrorum nobilium. Item
propter modum mixtionis: aut occultam proprie
tatem vel celestem in fluxu. Et ita tria viltima nô
coognoscuntur a medico nifi per experientia: sicut
infra dicerur in capitulo decitatione febricitatiu-
du de quibuscâ corporibus carnisis que cito dolo-
untur ex ietiumo. et patet veritas conditôs: quia
talis caliditas paru restitit aque frigide. [Septi
ma conditio. est enim sinit inconſuere potare aquâ:
sicut habitantes in regione calida. Acti enim per
potum aque frigide ſpafimatur velociter: et affocta
tur eis ſingultus qui est ſalmo proportionabilis:
lici nô fit ipnim: ut declarant. ut. Almâforis de in
tentione Auſcencê de imatertatia tertij. [Pro cuju-
ſitionis declaratione notâdum vid potest elici
ex dictis Salent fecûda partícula afforrimur: a
ſoſimo illo. Ex multo tempore confuta. quod co-
ſueto medâ vel corporis respectu alicius cau
ſe imprimetis duo facit. Primu: quita minus alte-
ratur a re conſueta impromire. Secundu ſacilis
et cum mino: no cumêto tolerat imprefſiones ſib
factam. vnde conſuetus potui aque frigide minus
infrigidabitur quam inſuetus. Et ſecundo dato qô
equaliter infrigidetur minus propter illa5 infrig-
dationem ledeſt. Quo propter ſtomacbus inſuetus
potui aque frigide ſpafimabitur ſingultabit cum
ſit ſibi propter inuetudinez valde borribilis. An
de Autcenna decimatione tertij. capitulo de do-
lore ſtomachi dicit. Et quando5 prouenit ex po-
tu aq frigide volo: eſt uſus clamorus et q[ui]s[que]mo-
ritur subito propter euentum doloris ad cor: qô
maxime de inſuetis potui aque frigide intelligit.
Et dicit Auic. bic. habitantes regiones calidas: ſi
conſirmat. Bentilis ex relatu cuſusdam ſui ſebola
ris ut ibidem ſuit referentis cp ſi boies iltius re-
gionis potarent aquam frigida: putarent ſe de-
bere ſpafimari: q[ui]b[us] potest eſſe: q[ui] valde macri ſunt et
acutius ſenſus. Et credendum est cp coniuenet potare
aquâ caledam ſi potarent aquam frigida: prier
modum lederentur frigiditate aque iubito pene-
trante ad inſtruſeca ob latitudinem pozû: et po-
tu aque calide precedenti. [Altima conditio: est
corporis extenuatio et cauſa est manſſetta. n[oti]ſi
babê partes nervosas diſcoopertas que facile a
frigiditate aque percutiuntur: et cum hoc babent
paru5 de carne: conſequenter parum de multitu
dine caloris. Sunt enim acutius ſenſus quapropter
facile multum et velociter ex potu aque frigide le-
duntur. [S]5 bic nota. cp licet ſint multe alie cauſe
prôb[us]entes potum aque frigide: ſte tamen ſunt
principalioſes: quibus relique dantur intelligit.

C[it]bi autem materia calida aut groſſa iam
digesta est: et corpus est carnoſum et calic

ditas innata exuberans: et virtus est fortis
et vifera ſana non frigida eorum comple-
rio radicalis non inſueta aque frigide: im-
mo aliueta aque frigide valde: tunc aqua fri
gida est melio: res.

T[he]c primo narrat o cto d[omi]tio es indicantes aut
conſentientes potui aque frigide. S[co]d narrat et
eſcut bonos ſequetes aque frigide poru: cui bis
[ad]ditiōbus. [co]sa ibi. (Aulrotiés adiunat). P[ra]ia
cōdito cp materia ſit calida ſubtilis ſue digeſta
ſue n[ò] digeſta. S[co] cp materia ſit groſſa digeſta
ſi calida: q[ui] materia exiſtere frigida n[ò] p[uenit] aq
frigida: etiā ſi eſſet digeſta. T[er]tia d[omi]tio q[ui] corp
ſit carnoſum. Quara cp caliditas naturalis ſit exu
berans: id est multa. Quinta cp virtus ſit forſis q[ui]
intelligitur de triptici virtute. Sexta cp vifera ſint
ſana: id est n[ò] doloz[ia] ſa neq apotemoſa n[ò] bab[]
tia ſolutione c[ó]tinut: neq opiatione ſoſt[er]. Septi
ma cp c[omplexio] vifcerum radicalis n[ò] ſit frigida.
Octaua cp potās eam ſit valde c[ó]nſuetus aque fr[í]
gide. cum bis enim conſitiōbus in febre: aqua frí
gida est melio: res. L[irca] primā c[ó]ditiōnē nota
cp materia exiſente calida ſubtili etiā non[ò] digeſta
aqua frigida c[ó]nuenit: quia tuat ad eius digeſto:
nem: ſed multo magis c[ó]nuenit ipſa exiſente cali-
da ſubtili digeſta. L[irca] ſecuam c[ó]ditiōnē no
ta cp ſi materia ſit calida groſſa n[ò] digeſta n[ò] con
uenit aqua frigida: cp ſi materia ſit calida groſſa t
digeſta p[uenit]. virtus e[mi] ſoſtificata per extirp[io]
nem ſui c[ó]trarii ipſam expellit ſi ipſam inuenit of
gestam. Et ſi quera[que] cuſusmodi est ita materia
groſſa. Dicit cp p[ot] e[mi] cholera groſſa: t[ot] p[ot] e[mi] ſan
guis groſſus: t[em] c[ul] ſebre expecta[que] i[g]o. J[ex] q[ui]
bus infer[em] in ma frida nullo pacto c[ó]nuenre aqua
frigida ante digōnē: neq poſt digōnem. Autores
n[am]s non c[ó]cedunt aqua frigida: n[ifi] in febribus
in quibus est forſis ſiāma que non eſt in febribus
pendentibus a materia frigida. eſto etiam cp eſſet
c[ó]di p[ro]p[in]qua. Purandu tamē cp ſi materia eſt
miſtra e[co]p[lecte] digeſta: t[em] ſebris eſſet forſt[ia] c[ó]pe
tere aquam frigida n[ifi] alie c[ó]ditiōnes obſtarent
Et iſte due d[omi]tione: indicant potum aque fr[í]
de: relique autem ſer conſi[d]tio n[ò] indicant d[ar]
aqua frigida: ſed bene conſuenti, non e[mi] c[ó]peſi
gratia. ſi corpus ſit carnoſus indicat cp detur aqua
frigida: ſed bene conſentit: ſi cauma ſebzile indi-
cat d[ar]i aquam frigida: ſic d[ico] de alijs quinque c[ó]
d[omi]tibus. J[lorandu] circa terſtā c[ó]ditiōnē q[ui]
per corpus carnoſum intelligit quodc[ó]us corpus
exiſtens medie babitudinis. aut parum la[pi]num a
media babitudine verſus maciem d[ic]e[que] carnoſus.
J[lorandum] circa quartam c[ó]ditiōnem cp per ca
lidi tem et innatā exuberant[em] intelligimus corpus
babens multum de ſanguine t[ spiritu]o: quibus po-
test reſſtere cauſis inſr. g[an]tibus. Et dec conſi-
tio oppo[n]itur duabus cauſis ſupra ſcriptis p[ro]
bentibus potum aque frigide: ſe[ſi]c[en]tico[m]pi-
ni pauci ſanguinis et caliditati innate debili.
J[lorandum] circa quin[ta] c[ó]ditiōnē quod per
virtutem forſtem intelligimus q[ui] virtus animalis
vitalis: t[em] naturalis ſit forſis. Et ſic op[oz]et tria m[é]
b[ia] p[ri]cipal[ia] e[ſ] ſo[ſt]ia: ſe[ſi]c[ic]et cereb[ri] ſo[ſ] c[ar]
et etiam membra bis ſerutentia. vnde op[oz]et q[ui]
sint bene ſp[irit]uoſa et ſubſtāte bene compacte. et
quod babent bonum modu[m] mixtionis cum bona
prop[ri]etate et bonitate aspectus. J[orandu] c[ir]
ca ſe[ſi]p[im]a c[ó]ditiōnē quod c[ó]p[le]ctio radicalis t[em]
memb[or]z p[ri]ncipal[um]: et ſibi d[er]uſerenti[n]i non d[os]

Octo d[omi]tiones
indica[re]ſectā
exdibitionē aq
frigide.

Quod per corſo
pus carnoſum
intelligat.

Salen, n.affo
n[im]boru[n].

Boethius

Lactantius

R. II

Tractatus

esse frigida: quia facile offendit, a frigiditate aque,
de confuetudine auct que est octaua conditio suffici-
cienter dictus fit. In Notandù v́litimo  ap dandù aqua frigidà in quantitate notabili vt dicetur de
bent iste octo conditioſes cœunire: aut saltem plu-
res earum et principi aliozes que ſint fortozes ad
indicandù aut consentiendù potut aque kride quæ
opposite ad probibendum.

Cultototiens em adiuut ad expellendù materiam cum solutione nature aut per vomitum aut vinaut aut per ſudore aut pomnia illa quare fit statim vt sanetur.

J[ac]dicunt v́tiliter ſequentè ex potu aque frigida de date cum bis conditioſibus: dicès qu multotietis potus a que frigide adiuut naturâ ad expellendù materià faciente febrè cum solutione ventris, alt[(u) quando per vomitu: aliquado per vinâ: aliquado per ſudore: aliquado per omnes bas regiones: aut plures earu. quare fit vt materia factente febrè ex pulpa statim sanetur. G[er] et ex hoc posſum 2 clu- dere quod aqua frigida exbibita cum conditionibus ſupra ſcriptis est meliores patienti ſebrem: quia illa res est meliores ſebzenti: per quam fit vt statim sanetur. ſe aqua frigida exbibita cù bis conditionibus est buiufmodi: quare etc. In Notandù primo  ap autcenna a digit multotiens: non ſemper propter particulares conditioſes medico ignotas: probibentes materie expulſionem: aut quita tot aperſtatur forſte dereliquet aliquid notabile no[n]umentuz et aqua frigida: ſicuit in quadragenaro ſuit qui factus ſuit impotens ad deglutendù poſt potum aque frigide de quo Galenus facit méto/nem ſeftimo terap[é]tice. quâuts mala compleſto fundit ſtomachit et calor ſebrilis cestauerit. C[no]tandum ſecundo  ap c[ap]er ſubſonſons materie poſt potuque frigide est: q[ui] ſoſtificat p[er]térperi: c[ó]plexio nis q[ui] est instrumentu eius que c[ó]plexo têperat p[er] extinctione ſuperflue caliditatis. In Notandù ter/tio ap bumozes qui per bas regiones expelluntur ſunt bumozes cuifuncu generis. De ſlegmate co lera a melancolica est certum qu[à] multotietis per bas regiones extrabunk[us]: ſed de ſanguine etià est verut: h[uius] rariuſtingat. In 20 q[ui] ſcendit est ap ſanguis aliquin in finocibus coruſipit i bos buvozes p[é]cipue in colerâ a melacoliá: que deinde p[er] bas regiones expelluntur: aliquado vero ſanguis per bas regiones ſub propria forma expellitur. Nam ap per fluxum ſanguinis expellaſt, p[ate]r decimoquarto. tertij. ca p[it]ulo de bumiditatuſbus quibus accidit vt egre/diantur cauſa epatis. Et per vomitum apparet. xiiij. tertij. ca[pe] de vomitu ſanguinis. timmo ibidem dicit Auticenna ap in vomitu duarú libzarú ſanguinis aliquando est ſanitas. Et ap per vinam appa ret. xviiij. tertij. Sed ap per ſudore aſſirmat Arift. xiiij. de partibus aialiu. ſanguis tam e[ſ]vtiliter comu/niter eucauſ per bas regiones: ſc[u] per nares ve/nas emozoydales et métruales. C[alt]io nota de intentio[ē] Baleni nono terap[é]tice.naturâ per poſtum aque frigide nò solus iuari in expellendo diſconueniens: ſed etiam in attrabêdo conventens: ſeparando ab inconuenièſt: ita vt ſequat malt ex/pulſo et boni nutrimenti ad mébra atractio. Di/cit enim ſic. Matura enim ſolidâ animalis particu/lam robozata bumo: bus qui ſunt p[u]ſubtiliati ap/ponit: vt quicu[n]c et nutrire ſufficientes bos qui/dem attrabit ad eas: inutiles vero abijcit: aut per cutim: aut per ventrem.

C[et] quâdoſ dat in potu medic[ie] de aqua

Decura

frigida infirmo quâtitatem plurim[.]i adeo
donec color eius fiat viridis: et tremat que
ſit saltem perueniens vſis ad minam vnam
et dimidiam: et fortaſſe convertitur ſebris
ad flegmaticam: et fortaſſe conſoſtatur na
tura et erpellit materiam cum ſudore et vri-
na et fluru ventris: et eſt sanitas.

In ita parte ſuperius diuſa Autic.narrat quan-
titatem quâ dat aliquado medicus de aqua frigide
da et tpius effectus dicens 4 quandoq[ui] dat me
dicus ſebriéti quâtitatem plurim[.]â adeo donec
lo[]z eius fiat viridis et donec eger tremat: que
q[ui]tatas aque est quandoq[ui] pueningens vſis ad minam
vnam et mediâ. Et deinde ponens effectus quisque
quuntur dict[em] ap fortaſſe ſebris convertitur ad fle-
gmaticam: et boc est minus malu quâ eger areſa
cus moratur. Et fortaſſe: id est aliquando natura
conſoſtatur et erpellit materiâ cum ſudore vinæ et
fluru ventris et fit sanitas. In Notandù primo c[ir]
cap artem p[re]ſentê ap quâritas aque exbibêdebus
ſuſimodî ſebriétib[us] nò est per autores limitata. ye-
rum quando adſunt omnes vel plures conditioſes
indicaſtes potum aque frigide et p[au]ceobſent. ſe
cundù Galenù nono terap[é]tice. ca. ſuperius alle
gato. deberet eger bibere de aqua frida quantum
appetit. Et ſtimat enim appetitúu ſuus incenum ſe
cundù exigëtia caliditatis et flectatits ſebritis cor-
rumpende. Autic. vero concedit aqua frigida quo-
ſusco: colo: egrit effici[ur] viridis. id est liuclus ſue pal
dibus. Et quouq[ui]s tpiſe e[ge] tremat. t[ur]igat. p[alle]
ſeit nanc[us] caloze naturali minozato aut inter? ſu
gato. Riget auct nocito ſtomaco 2 membriis ſenti
bilibus a ſuperflua frigiditate cuius n[oc]umenti
tpiſa mébra n[ut]tuntur per motum illu concuſtui a
ſe e[cre]utere. Dicet enim Auticen ap exbibendù: est de
aqua t[im]o ap fit salté perueniens ad eminâ vnam et
ſemis.nò limitas tamé determinatâ quantitatez
Emina diuſerſicatric f[om] c[or] diuſerſos autozes.n[as]
ſecundù ſidozù est lib.f. Eminza f[om] Autic. 2 Job
bannè ſerap[on]ſis est ponderis. 11530. granatoruſ
ord[ie]: et tpiſa ap ſextarit. 40. ſextarit: auct e[ge]viſe
ma p[ar]lib.vnde facta bona c[ó]putatione emina
est pondus duarum libzarú f[om] bos autozes: ſed
emina romana est. 20. 3. italica 40 e[ge]p[yt]ica est.
xvi. 2 ita c[ó]cludêdo boc pondus poſtú ab Autice.
bic ſc[u] emina vna et ſemis est apud ſidozù. 18. 3.
et bec est pauca quâritas et innoz debito quando
adſunt conditioſes o[es] indicantes potuque frig-
gide. Sz apud Autic. 2 Job. ſerap[ó]tis. emina vna
et media est tres libe: 2 est pondus cœunies obti-
nens extremu maſus p[ö]deris aque que debet e[bi]
beri: ſed emina vna e[ media] e[ge]p[yt]ica est. 24. 3.
et extremu minus ponderis aque que debet e[bi]
beri omnibus c[ó]ditionibus indi[c]antibus potum
aque frigide. Eminza autê romana que est. 20. 3. est
mediu per e[que]viliatia inter bas extremas quâ-
titares que conduenti erpoſt exbiberi: et boc p[ó]
dus. 30. 3. est conventens dictiis Ba[]k. qui p[re]cipit
dar[ie] de aqua quantu appetunt bibere. I ego em
cum ſepe dederim aqua frigida ſebriétibus valde
ſiſtentibus quan[ti]u poterat bibere nu[n]iuenit ali
quem qui poſset bibere v[ir]tra. 36. 3. ſed ſecundum
plurimum biberut circa. 30. 3. 2 cum b[ac] quantita
te accideb at ſibi rigó[]t et p[ail]to: iuxta ſententiam
Auticen. I Quod ſiрат alíquis quando n[ò] ſunt
omnes conditiones indícantes potum aque frigide
ſe ſunt tamen tot: et ita potentes quod medicus
indica[]t

Quantitas
a[que] frigide.

Balenus de
aqua frida,

Conſilium
actoris.

Secundus

Feb. put. in vniversali. Fo. Ixxxvi.

indicat dandam eis aqua frigidâ. Alique tamen obitant et fatis potentes quantù est dandù de aq frigida. Respòetur quoc non potest certe limita/ stetit standu est in oticretione medict precentius qui fit doctus in vniversalibus et expertus in particu laribus. Lertum est enim minus esse dandum quâ quando omnes conditiones indicant dandus esse aquam frigidam.

Sed circa secunda parrè butus di/ct dubitatur quò febrès in quib? exbibèk aqua frigida posunt conuerti in flegmaticas. Ilam ule febrès sunt fan guinee aut colerice. Lonst atque neque sanguis neque colera pòt in flegma conuerti per infrigida/, tionem: quò coctù non pòt in crudari quarto metu au rozum: et tranſiè termini deoctiois non pòt ad terminu redire. tertio colliger. Prererea nunqvi/ ut sum est per infrigidantia exterius aut interius ap plicita fanguinem in flegma conduerit: nam quan/ tumque sanguinis infrigidetur aut congeletur. nunq/ tamen accquirit albedine. Adeltus est ita quod dicere quod in maſſa ſanguinea est flegma. cuſus complectio per minus inrigidantia corruſitur et exſens in loco concluſum coſruptum et non re cum a calore naturali tandem putrefit: et facit fle gmaticam. Sanguis autem inflammatus per infrigidationem illam reducitur ad benignum et deſinit febris ab illo pendens. et ſi fuerit colera il la expellitur natura vígozata per coſruptionem ſut contrarij aut ad benignu reducet. Cael aliter dictur: quæ ſanguis ingrossatus et quodammodo congelatus: licet non induat formam flegmatis tamen mouetur motu flegmatis: ſcilicet quotidie non piopter proſabetatem: ſed piopter dilipositione nes manifestas ad quod adjuat. quia multus fle gmatis permitum cum ſanguine illo facit ut ſanguis motu flegmatis mouetur quod flegma puſtrefit cum antea non putreret. Quomodo autem natura conſortata per coſruptionem ſui contrarij expellat materiam febris tam coleriam quam al terius generis ſudoe vina et fluxu ventris ſtatim dictum est ſuperius. Et etiam ſi conſtaret medico quod natura non posset expellere materiam mo/ dis dictis: immo potius per potum aque frigide conuerteretur in flegmaticam medicum potius il/ud eligeret quam egrum areſteri et maraſmart: et ſtatim patebit de intentione Auticenne.

Et quandoſ iterum ſunt quedam p[ro]hiventia deinde timetur malitia calidita/ tis et ſitis: et eſtimas quod peruenitur per eam ad ariditatem vel extenuationem non probibeas aquam frigidam. nam additio apoſtematis et cruditatis eius melior est quam extenuatio.

Nocumenta
aque frigide.

In bæ parte ſuperius diuſa Auticenna ostédiit quid medicus agere debeat indicatiunibus de ex bibendo aquam frigidam extentibus contrarijs Dicitur ergo quod quando ſunt quedam probibé tia potum aque frigide: ut verbì gratia, apoſtema intrinſecum et ſimilis. Ex alia parte timetur ma/ litia caliditatis: et ſitis: et quod peruenatur per eam ad extenuationem vel ariditatem non est probi benda aqua frigida. Ilam augmentum apoſtema tis et cruditas eius est minus malum quam aridt/ as et consumptio eius. Et ſic e contra indicatio/

nibus contrarijs exſistentibus fortoſibus contra/ rium indica: ſcilicet quando magis timeres crudi tatem apoſtematis quam ariditatem et consum/ ptonem: et tu ſimile intellige de quibuscum con/ ditionibus còrarijs. nam bec comitenda ſunt tu ditio medict qui fit doctus in vniversalibus et ex/ pertus in particularibus. borum enim certa do/ ctrina dant non potest. In bis tamen còrarijs in/ dicationibus comonemur vt alterum duorum ſa/ ctamus: aut quod demus aliquid lo co aque frig/ de: quod conferat in omni dilipositione: et non no ceat ſaltem nocumento notabili: ſicur ſrupus ace/ toſus: aut aqua order. Aut ſi eligamus dare aquas frigidam demus in paucior quantitate quam quâdo omnes: aut plurime consentunt exibition/ ipſius.

Et ſrupus quidem acetoſus: quâdoſ acetoſo. De ſirupo acetoſo. etiam ſedat ſitum et incidit et soluit: et nocu mentum ipſius apoſtemati non est plurimù: ſicut nocumentum aque: et non est et vis ag ſgregandi materiam et inſpiandi eam: et ſimiliter uleb plurime comissionis.

In bæ parte ſuperius diuſa dicit Auticenna q[ui] ſirupus acetoſus quâdoſ ledat ſitim: ſcilicet quâ do non est valde yebemens cauwa incidit et ſol/ uit: et nocumentu ipſius apoſtemati non est pluri/ mum: ſicut nocumentus aque. Et p[ro]q[ui]a non est eius vis aggregandi materia et inſpiandi eam. et ſimiliter uleb plurime comissionis quod com/ pontiur ex aqua et zuccaro. Dabet enim virtutem abſterfiuam per zuccarus: fed aqua in magna quâ titate debet eſſe zuccaro permixta vt notabiliter infrigidet. bi autem potus obent dant actu frig/ di aut non frigidi fecundù exigentiam indicatio/ num contrariarù. quapropter confulo indicatio/ nibus exſentibus contrarijs et ſatis fortoſibus vt potius des aquam zuccarataz aut order: aut ſiru pum/ acetoſum plurime aque permixtum.

Et cum non licet non bibat aquam frig/ idam et ſit audat ſuper eam: timeſ quod non factat accidere conſtrictionem poro/ ſu quare ſit cauſa febris alterius cum euentu opilations alterius: et fortaſſe erit vepe/ mentior prima. Et quâdo obutat membro debili corruſpit operationem eius et mul/ totiens facit deglutionem difficilem: et fa/ cit difficultatem anhelitus: et fact accide/ re tremorem et ſpalinum et debilitatem ve/ fice aut renis aut colon. Et ille quem opo/ tet plurimum ex eis probibere a potu aque frigide est cui nocer in ſantate ſua.

In bæ parte oſtendit quæ nunc memeta ſequantur quando exbibetur aqua frigida còditionibus on/ nibus: aut pluribus oppoſum indicantibus. Et dicit quod cum non licet ut bibat aquam frigida: et exbibetur timetur quod faciat conſtrictione po/ rozum et opilationem meatum ad quam ſequa/ tur febris alia nona facta opilatione: que febris fortaſſe erit yebementior prima. Et ſecundo dicit quod quando aqua frigida obufat membro debi/ li corruſpit operationes eius: et exemplificat di/ cens quod multotiens impedit deglutionem nos/

Nocumenta
aque frigide.

K. Iij

Tractatus

cendo meret et facit difficultatem anb elitus nocet do diafragmati et facit accideret tremores et spafum nocendo neruis et debilitatem vesice renis aut colon:deft intestinorum nocendo eis:quare alii quando retinetur vitia et fit colica aliquando. Al timo dictit ille plurimum probibendus est a poru aque frigide cut nocet in fantitate sua. Notandum circa secundu dictu quod aqua frigida potata no cer bis mebres extinguendo calorem tam innatus quâ influentem:nde utimem ipotentia ad suas ope rationes:er quandoque propter superflua frigidita tem s fuerit aliquidorum mebriorum valde sensibili:le:sicut stomacbus:aut intestina accidit dolor foris quâdoque ducés ad morte: sicut dicit Auticenna kiij.tertij.capitulo de dolore stomacbi loqués de dolore sequente potum aque frigide: et quandoque moritur subito propter euëtum doloris ad corama time autem patiatur quando sunt inconfuèti potut aque frigide:ut narrat Salenus in libello de &rute suetudinis de quodâ summo pipatbertico vocato Aristoforele q: et poru aq frigide moritur, ut est.

Dubitatur.

Dubitù notandum de aqua frigida.

Atrum in febribus bumea libus in quibus non est bu:mo:z crudus grofius competat aqua frigida. Nellagatiua argitur ex Auticenna decima terria. tertij. qui in capitulo de anketate stomaticea pibet aquam frigidam dicens: quod non opor:et vt bisbatur in febreritis aqua calida duabus ex caufis: prima quia multotiens addit in feb:em:vt ibidem dicit. secunda: quia facit bumozem magis imbibi et sic addit in anketate stomaticeam. Isecundo aque nullus est vius.nifi quia in acutis bibit moribis:vt est a pud bypocrate tertio regiminis acuto rum textu commenti quadrageſi. octa. sed mul te sunt febesrozales nò acute nò pendentes ab bumozе crudo grosſo:vt puta flegmatice pendentes a flegmate aquoſo. ergo 7c. Tertio eode textu commenti quadrageſi. octa. Aqua in co/lericis: et in quibus colera dominatur iub diafra/mate mutatur in colerâergo in talibus nò conuenit:multi autem sunt tales. Quarto eodez textu in febricibus babentibus colerâ aqua frigida nò sedat fitim:immo portus incitat:ergo nò cœuènit. Quinto eodem textu corpibus inanitis potus aque frigide non cœuènit:ied feb:ientes sunt ina niti. I. Sexto eode textu dicit. et nò: inuenim? aqua sedare fitim:it: ca è logitudo sue morestomacho: et intestinat:aut submergitur aqua in p[]fundo poris:nec rore tribuit:nec bumectatu ariditatè et. I. Septio in nulla egritudine oz aqua adminittra ri sola in aliqua boza.cuius oppoſitù ſentit Autic. ergo, affumpru et ca. eode comèto dicetis: quie quidè ſunt caufe q: puo cauerit bypocrate ad vten dum aqua oſdet ſecantabim et vino in inſirmis et dimittere vitia aqua ſim ergo bas res nò opz vt ad/minitretur aqua sola in inſirmitatibus in aliqua bozarù. Alcimo in peſtilëtia libus apud Auicê. prima quarti.ca. pp[]rto. Aqua plurima subito est tuatua.pauca autem frequèter exbibita forſaſſe ercitat caliditare. Liuius nulla pòt eſse caufa:nifi q: aq nò eſt proportionatu infrigdâs nifi subito detur in magna copia. Liui g ſint multe febres acutecalidiozes:aut eque calide ſicur peſtilëtaires: ſe quitur q: in oib? bis nò eſt exbibèda aqua frigida nifi subito detur in magna quàritate. Et conſequèter ſequitur: q: neq firup:neq aqua oſdet:nec ſimiles potus infrigdâres ſunt exbibendi nifi den tur in magna copia.f.a. 30. 3 aut circa.cuius oppo

Decura

ſitum faciunt practicantes exbibentes firupos et ſimiles porus quattuor aut quinque. 3c. In op[]positum est bic Auiccen. et Bal. nono et decimo terapentice. et Rasif. x. Almazors et in diuſitionibus, xvj. continêtis. et Auerois. vii. colligit. et Hypo crates tertio regiminis acuto:um.

Pro decisione dubij

notandù p[]rmo q[]u o aqua de qua in canone fit mětio eſt aqua naturalis qua communiter vtimur in potu et ad decoquendum res que ad vſum bumanum ozdinantur que aqua fecunda primi. doctrina fecunda. capitulo decimos quinto debet babere omnes aut plures ex decem et octo conditionibus que gratia breuitatis bis verſibus perſtringuntur.

Fons caſus fundus curſus ab origine diſtans. Subtilis non tecta leuſis paſibilis apte.

Abulta et clara parum vint tolerancij saporè. Sit et odore carens linquens hypocúria p[]reſto.

Non rebus confecta malis residentia paruo Tempore descendit coctum diſcolitur ip[]a.

Quamprimum decem et octo modis cognoscti tur vnda.

Decc. et octoſditiones bone aque.

I. Iam vt est a pud Salen[]u tertio regiminis acu tozum commento quadragesto quarto allegato vbi dicit. Aque nulli vſum inueni nifi quia in acutis bibitur morbis. debet intelligt de aqua bona nò babente aliquèz defectu. Et vbi generalisat q: fermo medico:z laudantiu zut vituperatius rem aliquâ intelligitur in meltoib? cutufuncb rerum quas expertuntur. et hoc idem ait Auticenna fecun do canone capitulo fecundo. Notandum fecundo quod questio nostra querit de aqua butuſmodi da ta in multa aut parua quantitate sola: aut cù alijs poribus comixta. Non enim ſemper pura nec ſem per in equali quantitate exbibèda eſt: fed eius quâ titas varianda eſt fecundum diuerſitarez quantitatis caloris: et fecundum consuetudinem: necno reliquias egris conditiones indicantes: aut probibentes porum eius: quarum aliquo ſunt disposizioni naturales. alique nò naturales: alique p[]zeter natuturam: de quibus Auticenna in tertu. I. Primo ta men videbitur qualis debeat eſse vius ipplus pu[]s re: et in multa quàritate exbibite. Secundo qualis debeat eſſe vſus in pauca quantitate exbibite: et cum alijs rebus comixte. Tertio notàdum quod aqua de qua ſupra quâdo eſt actu frigida eſt inſtrigdatiuæ et bumectatia. Eſt enim talis in actu re ipectu corporis bumanti. immo etiam actu calida ſumpta aut exterius applicita eſt apta infrigida re et bumectare. reſeta eſt in corpo:re reducit ſe ad ſuam frigiditatem naturalè per quam infrigidat. Et alioquando infrigidat superflue bumectando, que omnia colliguntur ex Auticena fecunda primi doctrina fecunda. capitulo decimonono. Nec pro butuſmodi effectu cauſando eſt neceſſarium vt reſducatur a calo:ze noſtro fuit relique medicine frigide que dicuntur tales et potestia. Non eſi babet complexionem que ſit virtualiter talis: ſicut ſle. I. P[]ieterea. quantuncu:q aqua ſit ſumme frigida, tam p[]ropter quancuncu:q leuem ebultionè: aut inſuſionè in ea rerum calidarum efficitur calida virſualiter. Et quia aqua dicta eſt infrigdatiuæ et bumectatia. ideo eſt ſedatia fitis: et ſuo curſu eſt ab lutiuæ magis tru abluit calida q[] frida: et q[] r ipſex eſt: non eſt nutritiuæ nec in aliquâ bumozem couer tibilis: qua p[]pter nò sedat fitim: quia restauret bu midum rozidù: ſed ſolu infrigdador bumectado.

Notandù.

Secundus

Fe.pn.in vniuersali. Fo.lervij.

Notandum quarto vt patet et dictis in textu: quid est ex aqua cœuenter exbibita: securrunt extin-ctio caloris febrilis et aliquado subito salus ma-teria febris euacuata vomitu fecessu prouocatio ne virine aut fudo: aut saltem consuero ad flegmaticam facilius tolerabilem. Ita ex aqua inconuenienter exbibita securrunt aliquando moris aut destructio operationis aliquibus membi nobiliss: quapsopterin eius vtu oporet medicum omnes conditiones indicatis potumque frigide et pro bibentes maturo judicio equilibriare ne cœtingat erroz.

His ita notatis fit bec prima conſluio. licet nec in febribus pendétabus ab bumozæ frigido necabu bume calido grosso còpetat porus aque frigide. i febribus tamen pendentibus ab bumozæ calido grosso digesito aut ab bumeo calido subtili ſiue digesito ſiue crudo ſpetit potus aque frigide. dec eoſluio ex textu elicitur. Scòa concluſio. febris inqibus còpetit potus aque frigide ſunt causon tam colerica quæ flegmatica ſalfa. tertiana pura tam còtina quæ interpolata. febris ſanguinea pu trida. febris peſtilentales. Item febris sequentes berisipilas intrinſecas. et quedâ immateriales ſis ſic multe effimium et erbice. ſprime aut ſc de speciet: non autè tertiè. Iſta concluſio partim ſequr ex concluſione precedenti. patim est manifeſta ex dictis auctor in particularibus capitulis. Odi: ſi conueniat in febribus ſequêtabus berisipilas intrinſecas de quo eſt magis dubium ſuit oftenſum circa textum de intètione Galentano re: rapentice. I. Tertia coſluio. licet potus aque frigide ſpetat in quolibet têpoze paroxismi aut exacerbationis febridis periodicarù de qibus ſupra et etià têpoze quiets. ſecurius tamè cœceditur in ſatu et declinatione: deinde in augmento: deinde in principio. Iſta concluſio quatuor ad primâ par: tem ſatis nota eſt ex ſepe dictis quantum ad augmentu statum et declinatione: iſed quæ aliquado cœuariat in principio de quo eſt magis dubium ptz ex ſentetia Bal: x. terapentice. qui cù cibaret patien: tem tertianâ, interpolata pararant ante paroxismum de cuius ſincopi timebat dedit in potu quandoque duos: quâdoq: tres pugillos aque ſincere frigide fontis. per cuius auctoitarè admonemur in principio februum ſincopallium minutarum potus aq frigide competere. Quatum vero ad ſecundâ par tem probatur. eſt eim magis apta nocere in principio ſp in augmèto: quia in principio eſt magis apta ſuffocare caloem: probibere ſparſionem: maſtere ſp in alijs têpozibus: cù tunc calor min: posſit et refiſtere et bumor ſit minus ſubtiliabilis et refolubilis. Et eſ simili fundamèto eſ magis apta nocere in augmento ſp in ſatu. I. Sed vbi conue: inſentius potlit exbiberi in ſatu an in declinatio: ne eſt dubium: quia in ſatu plures ſunt bumozæ et vapores quorum resolutio eſt apta per potus aq frigide ipediri ſp in declinatione. Sed ex alia par te in declinatione eſt magis apta nocere cum calor in declinatione ſit minus reſiſtés ſue extinctio ni ſp in ſatu. et per ſuis medbia et spùsi ſunt apta magis ledit per ſuperfluâ infrigidatione. In ita tu etià videtur magis neceſſaria cauamatis febrilis extinctio. D portet itac: medicù omnia equilibre et certe magis confonù eſ mentibus auctorum vt detur tempore matonis ſ flame. Unde Autem. in cap. de cura febris ſanguinee. Et melfor bora:

rum ad hoc eſt bora vebemente ebulitionis et angustie et inflamacionis et frequentis pulſus coſdis. Conuenientibus ita: q: têpus exbibitionis aque frigide eſt status vibus quo ad accidentia. cum quo ſi coniungatur status quo ad digestionem tanto eſt melius. et similiter status particularis verutamen eſtîſte materia subtili calida non eſt ita neceſſarum expectare digestiónem ſicut in grossa. pmitteſt dum in eſt in oibus ventris lentito et flebotomis ſi fuerit opotuna. et etià euacuata aliique mate: re: perte ſi fuerit valde ſupflua. Dicit nasc Autem. in cap. de cura ſeb. ſanguinee. Et scias quæ eſſe con tentus inſrigidatione et dimittere flebotomias et solutionem ventris addidit in oplationem et cosartationem. quare additur putredo in reliqua dicta dispositione. I. Quarta coſluio. aqua frigida multa subito exbibita aliquado eſ puentés. et ſi paucæ daretur noceret. Iſta coſluio quatuor ad vtræg partè eſt de intètione Auticène in cap. de ſebre peftilentali: vbi ad litteras inquit. Et aqua frigida plurima subito eſ iuuarina valde. pauca autem conſequèter exbibita fortaſſe epcitat caliditatez. De caufone autem idè ſentit Rasus. x. Almaforsis quæ multa aque frigide quâtitas inſrigidata in nüüie dant debet têpo: eyebemètque caloris. Sed quæ tum ad primâ partè patet de intètione fere oim auctum in ſebrib? in cenſiutis ſicut in caufone ſi: necba tertiana ſebre peſtilentali. Sed quæ paucæ quâtitas exbibita in bis ſebribus incenſiutis alì: quando noceret ut patet ſupra ex Auticèna in cura ſebris peſtilentialis. I. Item de intètione bypoctatis in tertio regiminis acutorum. f. in illis in qibus colera ſub diſafragmate dominatur cuius ſimile debemus arguere in alijs ſebribus valde in cêſiuis. Lausa eim excitationis caliditatez a paucæ aquæ eſt: quæ no eſt proportionatù inſrigidâs vnde pauca multù inflamatur poſtrea inflamata et in vapores converſa caleſit: ſicut ſi ſolupbe aspugatur pauca aq frigida cœuerritur invapores calidos qui magis ſupbà calcæſcunt. Si autem pietas et debet exbiberi in còtina ſp in iterpolata. vbi aut contradiceret in vtræ: cruditas bumorù magis periculum eſt exbibere in continua ſp in iterpolata: eo ſp bumorù incrudatio eſ periculoſior in continua ſp in interpolata.

Atrum autem in pregnate exſistentib: oibus aut plurib: codictionib: indicatib: et cœnfentiètabus potui aq frigide de debeat exbiberi eſ miſbù dubiù. cù exerna parte niſi detur timea: moz vtriusq: ex alia parte ſi de tur fortaſſe extinguet caloem naturalem fetus q minus potet refiſtere frigidi atque aque. et ſic fetus et forſte tandem mater interimetur. I. Duthus dußij: a nullo vidu: determinationem: sed magis credo aquam frigidam multam non eſſe exbibendam: tum quia in rebus dubiis melius eſt omittere ſp committere: tum quia eſt remedium multum no tatum, vnde ſi res transſiret in inflitrum no pauca

De potu aque frigide in prie, gnante.

Tractatus

medico sequeretur infamia. Et tertio quia cù aq
ordet sic zabeta si firpo acetofo et similibus potê
tibus tuu are et paru nocere possumus sibi succur
rere. licer forte no sint tante efficacie ad extingu-
dum caloem fezbelem. Et quarto. quia locus ab
auctoitate negat iue valet in medicina. Et ex bis
tibi còsulo non solum in doc caufus ed in ceteris:in
quibus alique notabiles conditions obestent po
tut aque frigide vt potius abstineas ppter ratio/
nes supra scriptas. Et quia nò video cur aqua oz/
det et illes potus potab illiter infrigidat non
posfint equque bene extinguere cauma febrile si den
tur in notabili quàtitate sicut aqua frigida: cù illi
sint frigidi actu et potètia aqua vero fit solu actu
frigida. et sic determinatum fit qualis debeat esse
ipplus vus in multa quàtitate, et non aliis poti/
bus comixte.

Læditioæ ob/
feruæ in erbi-
bitioæ aque frì-
gide.

Hunc vero determinandù est qualis de
beat esse vius etus in parua
quàtitate. et alijs rebus comixte sicut quando ad
fitis extintionem alìqut æque còcedit aut quando
aliquid et? pmiceck cù firupo alìquo aut electua/
rto vino granatox aceto et similibus. Et sicut qu
aliquid ipplus hozà cibì cum vino permisceck aut
secus alìqut succhari pmiceck. Ipso butus decla-
ratione confideranda sunt duo. Primo qualis fit
feb. in qua exdibetur. fœdo cofideranda sunt cod-
tiones indicàtes et probibètes potuque. Si er/
go febus fuerit incenfua multu sicut caufon in
aliqua peftilentalis intenfi caloris. tuc in bis nò
est exbivenda pauca aqua frigida. timemus enſ
maſoem ebulitionè sicut dictum est de intètione
Autcein. in cap. de cura peſtilentalis. et de inten-
tione. Sal. tertio regiminis acutox de babetibus
coleram multu sub diafragmate: in quibus aqua
addit inflàmationes. Et sicut in illis febribus in
quibus succus angurte couvertur in colerà. qinto
colliget. cap. penultimo. in bis non est vanda aq
frigida in pauca quàtitate: fed in multa. I. sed di/
ceres ponò apd autique conditiones pboen
tes potum aque frig de sicut materie ſint crude
groſſe aut nondù venter fit lentus aut fit ſoma
cbì deblis et ſimiles. Dico q in bis caſibus è ex/
bivenda aqua pmicta cù firupo acetoſo vino gra-
natoru aut aceto et similibus potentia frigidis. et
dur in notabili quàtitate non eí timèda est fa/
cilis ipplus inflàmatio sicut quàdo daretur pura
bis potenti aliter frigidis probibetibus iph? ebu
litionè: et quia factunt ipam citi penetrare. Ael
aliter fœm Bentilem durur calida et in notabili
quàtitate. adiuuabit eí ad digeſtionez humoziis
ſtim extinguet bumectando. et bumozes qui ſunt
causa fitis a ſomacho lauado neq timetur infla/
matio corporis per ipam. tum q[ui] citius penetrat
a corporæ educitur. tum quia per antipariftasim
non inflàmat corpus sicut aqua frigida. J. atrus
autè ipsa comixta cù alijs rebus debeat dari i fe/
bibus non multu cau matis calida vel frigida fa/
cile potefi innotefere ex dictis. Si eí eger fit co
ſucius poruque frigide errepus fit eſtuiu et bu/
moziis non ſint groſſi crudi neq patiatur anrieta
tem ſomaticbæ neq apa intrinsecu aut alta pbi
bentia aqua frigida debet dari actu frigida: et cù
da diſtemperari hrupt ſue electuaria et reliqua q
ſecum perſimcentur. Si vero ad ſint conditiones
contrarie debet dari actu calida.

Bentillis.

Sed bis ita determinatis ſupereſt vtrre
ſpondeamus ad rationes

Decura

adductas in atrarii. I ad primâ cù dictâ q. Autc.
in anrieta re homatiba p[ro]b[us] potuque frigide.
Respòdetur q. p[ro]b[iter] potuque frigide quando
bumor è imbibibus. t[uc]e n[em] non debar potare n[ifi]
aqua calida ad ablùndùn bumorè illi nifi alie cò-
ditiones indícantes potuque frigide effent forz/
tiores. t[uc]e n[em] poſtponeretur anrietas [stomar-
tas] vt. p[ro]b[iter]eck in corporis exccratio. Et quàuis
Autcein. dicat ibi q. potus que frigide addat in
febrem intelligit de aqua frigida exbìbita: quan/
do nò oporèt: vt ibi se exponit: vt quia forte ad/
funt opitationes et bumozes ſunt multi groſſi in/
digecti. I ad ſeam cù bypo. dicit q. aque nullu-
est vius: nifi quia i acutis bibitur moſbis. licer no
in oibus vt p[ro]z de determinatis in queltione, et q[ui]
buòzes ſunt frigidi non couenit ſue ſint ſubtiles
ſue groſſi. Ad tertia dictur q. aqua in q[ibus] valde
muita colera diatur ſub diafragmate nò couenit
i pauca quàtitate: fed i multa: eo q. in pauca quà-
titate calefit euà pozat: et amplius c[or]pus intla-
mat: fed m[à]tca caliditare ſubito exdicit: neq cre-
dendù est q. conuètatur in colerà cum ſit ſimpler:
sed in pauca quàtitate cale faciendo facit coleraz
subulere. ita vtvidæc in colerà couenrti. I ad quar
tam dictur q. aqua frigida nò ſedat ſtim qua ſe/
dant multi alij potus ſicut aqua frigida cum vi/
no granato: ùn aceto et similibus: non tamè est
absoluto negandù ip[am] fedare ſtim. I ad q[ui]tà
dicitur q. aqua frigida multu innanitidis non con/
uenit pura in magna quàtitate: fed effet cùz alijs
rebus permisceda vtputa ſuleb et ſimlib?: ſed nò
oia corpora febientia ſunt multu inanita. I ad
ſertà dicitur q. non tantu ſedat ſtim neq tancum
bumectat quàtù multi alij potus. I ad ſeptimaz
loquitur poratие ad altos potus ſict dictùt eſt.
I ad vltimam dicitur iuxta determinata in que-
ſtione q. in peſtilentiali et in febibus ardentibus
debet exbìbert in magna quàtitate: ita etiam aq
ordet. et alij potus: non tamen alij potus ſunt ita
apfti c[or]pus inflàmare ſicut pauca aqua frigida
com ſint actu et potentia frigidi. I p[er]terea non
tanto tèpoze retinentur: ſed tranicunt et tranſmu
tantur in bumiditates, ſunt enim magts a natu-
ra dilecti q[ui] frigida aqua.

Dubitatur ſed an exibendo aquas
frigidam in febribus buòra
libus fit expectanda digeſtio. I p[ro] cuius decitio
ne p[re]mitto q. febres bumozales in quibus con-
uenit copioſus aque frigide potiunt febres ſan-
guine vel colerice. longinquin est enim q. in fleg-
maticis aut melàcolicis conueniat copioſus aq
frigide potus. I De ſanguineis autem dicendu-
z est q. p[er] p[endeant] a ſanguine bultente abſo putre
dine in quo nò ſit aliu d peccatum p[er]eter multitu-
dinem et ebulitionè thatim nulla expectata dige-
ſtione è exb[ivenda] aqua frigida. Si vero ſanguis
ſit putridus tunc aut cum putredine ſua declinat
ad groſſitem et est expectanda digeſtio. Si vero
declinet ad ſubtilitatem non est expectanda dige-
tio cum per potuq[us] aque frigide digeratur. Si au
tem feb. fuerit colerica p[endeat] a colera ſubtili
per ſimile fundamentum non est expectanda dige-
tio. Si vero p[endeat] a colera groſſa debet dige-
ſtio expectari. I Contra determinationem istam
inſtatur per Ga. nono terapentice. qui vult quod
quamuis ſlebotbomia in omnì tempore conue-
niat tamen potus aq frigide couenit apparètib
ſignis digeſtioris. I, de ſerit Auer. viij. collig[us] d[ic]es
q prima

An fit expectan
da digeſtio in
exbìitione aq
frigide.

q prima

Secundus

Fe.pu.in vniuersali. Fo.lxxvii.

Auerroys.

primá conditio attédeá impotu aque frígide est φ materia fit digesta. licet Auerroys tibides, bis bi cōtrarius videtur cù dictit, meltius est eribere aquā frígida in principio fine apparitiè signo digestionis et nò curare de dictis antiquis et pro doc. P[rae]terea natura p faciendo crissim in fino/ cba expectat digestióne. ergo medicus q est imita to: nature debe idè expectare. P[rae]terea in cau/ sone que pèdet a materia subtili expectatur dige stio ab aliabate tertio practice de regi. sa. febrizus per victi et a L[assiu] felicem in cura caufonis. J[ad] primu dicendu. φ licet nò fit necessarii u finocba pro putredine expectari digestionem pro dando aquā frígida. vtile tamè effet si apte potest expe ctari digestio. dicto φ illud est coueniètus si apte fieri potest. L[ui] vero dictit Auer.nò esse expectáda digestióne intelligit φ imminête necessitate non bene dante indutias nò op5 ip[er]t am expectart. Et similiter est Ba. interpretátus qui iubet digestio nem expectari ad doc. J[ad] aliá ratione5 dicti φ natura expectat in finocba quarrucu5 fit sanguis optime digestus. fm qualitæ manifestas avt im prímat in eui propterates qua facile sibi obediat et vt babeat adiutoriu5 superceleste quo fortificet in sua opatione: sed non op5 medicus boc expecta re. fatis em natura tuabitur p extinctionem sui còtrarij ab aqua frígida. J[ad] Aliabate autem z L[assiu] felticem expectates digestióne in cau/ sone of expectant ip[er]t am in cau/ sone pendente a colera grossa. J[et] et bis patet solutio ad questione an medicus debeaterpectare viè creticæ pro dando aquā frígida. dictur eui φ si apte potest expe/ ríf effet melius et cu auríulo aque frígide còtunge retur auxilium superceleste: sed iminente necessitate festinationis nò debet tardare. J[ò]tra. sequeit φ si materia effet grossa et crudæ imminênte necess/ itate festinationis non debet expectare digestio/ ne contra determina superius de intérione Auci. c[en]. J[es]p[os]dek[em] φ si egritudo nò daret indutias vt materia poslit digerat aut forte videb alteratio nem in materia. p[cedent]e in malignu: vt quia inci pit vrina tepefieri aut dentigrari. meli? est nò expe crata digestione dare aquam frígida: sicut et quibus in materijs malignis damus solutuu5 non dato digeſtivo. Nò auté dictu5 est ſupertius φ in mate/ ria cruda expectáda est digestio intelligit ybi nò iminet magna necessitas festinaties fed in fangui ne ebuliète et colra subtili nò tantu cogimur expe cterate digestióne ficut in colera cruda grossa. etias imminênte paucæ necessitate festinatie d abim? in finocba fine putredine et febre pendente a colera subtili aquā frígida l[per]ado φ p[er] am colera sub/ tilis digeratur et sanguis ebuliens nò incrudek.

Immo cum videris calefactionem for- tem et completionem et siccam et euacua- ueris: tunc quando5 concedes infusiones fieri in aqua frígida apud declinationem et apparitione digestionis et euacuatione humorum et non est malum vt administre tur balneum et potus vini cōmixti subtilis et inunctio cum oleis lenificantibus.

In parte p[re]ſenti docet vſum aque frigide ab extra. f. per modum infusionis aut balnei. et gra/ tia būnus loquitur de balneo aque calide z de viu vini z ſub ſilibus d[ic]es φ cum videris bec quatuor ſes calefactiones forſt sebzitem et completionem naturalem calidam et siccam. et tertio φ euca/

ueris. et quarto φ egritudo fit apud declinatione iſtend in ſtatu aut declinatione vntuersali: q[ui]s cognoſcitur per apparitionem digestionis et euca/ cuatione humorum. tunc quando5 concedes in ſuſionem fieri in aqua frígida ata vt in ea inſtri dentur extrema ſm φ dictetur in cura tertiane: aut φ totu5 cōpus balneetur i ea ſcom φ placet Ba. k[ar]p[er]ep[hi]. f[ca]. ſco5 dicti φ non est malum vt ali quando in febribus adminifretur balneus aque dulcis calide et potus vini subtilis cōmixti. f[ca]5 aqua. J[tem] φ adminifretur inunctio cù oleis lenificantibus. iſtend pozos apertentibus et dilatantibus.

Dubitatur

gratia primi dicti vtrum bal neum aque frigide aut etus inſuſio competat in febribus putridis. T[ro] so flutione butus dubii premittendum φ tuamenta aque frigide exterus applicite in febribus ſunt. primum caumatis febtilis extinctione. fecundus are factionis et ſuperflue ſiccitatris probibitio, et ter tium caloris naturalis confortatio. Documenta aut ſunt caloris naturalis extinctione. et còſequerunt virtutum omnium debilitatio. Secundu est mem b[ro]zum neruozu5 perculſio, et conſequenter eop[]z dolor et ſpafmus. tertium opilatio. quartum ma terterum incruatio.

De balneo aſ frigide.

His premissis

ſit dec prima concludio. In nulla febre flegmatica aut melancolica interpolata aut còtina, p[ortionali] conuenit balneu aque frigide. J[ta]s cò cluſio est de intenione auctorum maxime Auicen. in cap. de flegmatica. et etià bene discurrenti per tuamenta et nocumenta ſupr. aſcriftpta facile in noteset φ balneus aque frigide ſit in bis febriz? aptu5 mulum nocere et parum prodeſse. J[sec]u5 da concludio. in febre pendente a materia calida ante digestionem non conuenit balneu aque frigide p[ć]ipue materia exſistentem multa grossa. J[ta]s cò cluſione Auic[em] manifestep[onit] in littera. d. in administratione balnei aque frigide debere p[er] ceſſile euacuatione et digestióne. J[erta]s cò cluſio. in omni febriente febre acuta et fanguineavel colerica p[ć]eſdète digestione et euacuatione còuenienti cum p[ro] fit calida habitudo carnoſa vel h[ui]s multum extenuata et eſas tuuentis ip[ro] etias non exſtentе debilti ſcom aliq[ui]o membrum nobile nec babente optlatione aut apa. et conſueto bal neari in aqua frígida tépoze calido còperit bal neum aque frigide. cò cluſio pt[us] cù extinguat cau mæ febile et exſiccatione p[ro]bibeat et forte calo/ re vigorate fit cauſa ſudoris. n[fi]r. terape[hi]. ſde ſentit Raß. xy[.]cò tinètis. J[u]narta cluſio. h[ui]s corpo/ rt aliquater extenuato timoze arefactionis bal neu aq frigide p[ueniat]uti? th[ui] ceteris parib[us] cò cedit in corpe carnoſo z magis inſtri datiu5. p[ro] pt[us] q[ui] h[ui]s in corpe carnoſo noceat yapo[es] cò clu/ dendo. et ca[mi]n interi? forſtificado: th[ui] in extenuato m[k]to magis noce[pt]es diſcooptas p[u]ctièdo z ca lo[re] innatu5 exſtinguêdo. Adde φ ficut dicti Ba. r[fi]r. terape[hi]. loco ſupiu5 allega. ca[mi]n interius forſtifi/ ca[ti] mouet materias extertus cù ſudore aut forte eas cù fluxu expellit. J[uit]a p[ro] i tuene bene carnoſo z eſtate media b[ui] ſu[er]e p[ò]t i triana ca/ lo[re] iter? forſtificado. p[ro] pt[us] v. affo[ri]ſi. affo. 22. J[ext]a p[ro] còtër aq frigide balneu vitădu5 est i febre putrida q[ui]c[ui]b[us] p[ro] p[ro] q[ui] ſcom p[ro]m p[ro]pter tale balneum plura ſequuntur no cumenta quam tuuamêta. J[tem] quia còtër ad doc balneu ſut inconſuetti. et tertio quia diſſicile est metiri moras

Allabas.

Tractatus

balnei ſm quætitatè ſue frigiditatis et corporis ut
ſpoffitioſes quibus balneu cœuent. J. ad deq ſt
remidi multu notati, et cōtra cōmunè olim opt
nionè; vnde ſi res tranſiret in finitrù cederet ma-
gno decori. Ego eum cum practica uerim. xxxv. an-
tus eſt; et imagis ſpm balneau ppter fluxu ſangut
nis; cu alia remedia no cōferret; quâ popter cau-
ſonem, et cōſus ſum maxime ppter hoc: quâ còt-
nue in aquis natabat. J. Septima cōclusio ſt feb,
eſt interpolata aut cōntinua proportionalis meſ-
mentis et ſpium balcare in bora teporis aut quie-
tis. J. ſta cōclusio eſt de intentione Raſ. xvf. conti-
nentis. vbi ad literam dicti tuens carnoſi cor-
poſis non debet babere borſtilem niſi poſt decil-
nationè particularem balneationè cui aqua frida
Et rōne probatur: quia balneum tunc applicatù
sufficienter extinguit calorem in mēbris impſum
et cum hoc non retinet materiam porſimalez nec
probabit euus eua poſationem.

De balneo vul-
cis aque,

Dubitatur ſecundo. vtr. balneum aque
dulcis calide cōpetat i. febrí
bus putridis. J. p. ſolone dubij p[]miftendus eſt
q[]balcum aque dulcis calide duplex: eſi q[]dā
tn quo parua moza contrab[]iſt factu ſolúmodo ad
remouendu ſorditio que eſt in porſis et e[]cor aptio[\]nem et aliquel[]a corporis bumectatione, aliu[]d eſt
balneu in quo notabilis moza p[]trab[]iſt factu ſonu
ſolum p[]pter ſup[]erſcriptas vtrilat[]es: ſed etiā ad
reſolutione materie febris. C. p[]remittendu q[]ſo[\]q
q[]materia ſe. quato[]re e[]pauct[]o ſubtilio[]z diſgeſto[\]z; et porſis cutis propinqui[]o[]z tanto eſt aptio[]z vt per
balneu resoluat[]k et ſub ſo[]ma ſudor[]ſis educatur. 2
ec[]sra e[]ſe ſab[]bæ conditi[]ões oppoſitas. J. p[]res
p[]rimititur tertio q[]uiuamenta balnei de quo ſupra
ſunt cutim a ſorditio abluere: pozos ap[]tire: bume[
]nare: materiā reſoluere: et nutrimentu per mem[
]bza diſtribuere. Nocumenta aut[]e ſunt inflamare
ſp[]u[]e: reſoluere: materiāz liſſa c[]ere: q[]lique ſacta p
]membza fluit, cu alijs b[]uoribus permixta ip[]os
inſcit et putrefere fact. Et ampli[]t fluis ad m[]
b[]za debita ip[]so[]z debilitat[]e ac nocu[]mēta ſouſt
et auget.

L'ècluseſes va-
tre de balneo
aque dulcis et
calide.

His premissis ſit bec prima cōclusio.
licet in febribus putri-
dis pendentibus a materia grossa multa cruda a
porſis diſtātenon cōpetat balneu aque dulcis ca-
lide in quo notabilis moza cōtrab[]iſt: balneu ta-
men p[]auſe mo[]re alij[]n p[]petere p[]ot. Prima pars
cōcluſionis manifiſes eſt ex ſup[]erſcriptis cu mul-
ta nocu[]mēta et pauca ſuuuamēta ſint merito talis
balneu ap[]ra cōtingere. S[]c[]a pars c[]lufionis eſt
de iſt[]erio Aut[]i.n ca, de cura ſqtane. Et i[]gredi[]at
balneu i. de ſco[]ſi q[]ui d[]e fuerit diſgeſto ſm deſcri-
ptione. 2. ſi no fuerit diſgeſto no fiat niſi eo iſuſio
a[]q ca[]le q[]uittate q[]delectat corp[]p; 2 b[]uecratimin[]p q[]
puenat ad boc[]t caleſtat ex ea humor. J. et c[]oſir
matur. quia ex tal[]i balneo p[]auſe mo[]re ſiunt tuua
menta ſup[]erius ſcripta et pauca aut nulla nocu[
]menta. J. S[]c[]a cōclusio, in febribus p[]cendentibus
a materia pauca ſubtili diſgeſta porſis propinqua
no exiſtente debilitate in aliquo m[]e[]bro nobili c[]
p[]ett balneu[]z aque calide. c[]o[]do nota eſt ex ſup[]a/
[scriptis]: cu plura ſupra ap[]tia ſequi ſuuuamēta et pau
ca nocu[]mēta. Dicit aur[]e no exiſtete in aliquo m[]
]bro nobili. Am debilitas m[]e[]brat a q[]uc[]n[]q cauſa
p[]roueniat faci[]t vt materia ab alijs m[]e[]bris ad ip[]ſ

Decura

trabatur, et ſic amplius nocebitur et debillitab[]iſt.
J. Tertia cōclusio, in ſebribus p[]endentibus a ma-
teria medio modo ſe babete inter c[]ödittiones p[]
bentes balneu de quo ſupra et ſuad[]êtes p[]ſu]z, ad
ministrationem iudicium de administratione eſt
et mediú, bec c[]o]clusio nota eſt ex ſup[]erſcriptis.
J. P[]rieterea auctores no expectat talem diſgeſto[\]nem et euacuatione in tertiana pura: iſt in reliſt
quiſ ſebribus. J. Quarta cōclusio, i. ſebe putrida
aliqua particula no p[]nicipali exiſtente debili bal-
neum cōtingêter erit c[]oumiētus quâ illa pa[]cula
no exiſtente debili. p[]robat. nam exiſtete pede de[
bil[]t et incurſuro podagrâ balneu erit cauſavt ma-
teria ſeb. que ſine alio auxilio eſſer moſtalis fluat
e[] permute[]k ad pedes et faciat podagrâ salub[]re.
et banc conclusione ſentit Bar. ij. terapeu. ij. cap.
cutus littera. Si vero quidê nulla particula p[]nici-
paltili imbecilis fuerit et aliqua non p[]nicipalis iſ
becillis eriſtat: quâ admodi in podagricis quidê
pedes, et arteticis vnterſi corporis articiult maſt
ma quidê ytio[]z ex balneo labo[]zanti ad salutê p[]ſe-
cta eſt p[]ars p[]articuli ſuſcriptibus ſup[]erfluit[]a-
tes imbecillibus. ſimilis ſentëtia b[]abeſt. xvf. conti-
nentis. J. Quinta cōclusio, balneu in putridis, ſm
plurimilis deb[]i adminitrat p[]ost diſgeſtione et no
tabili[]e materie euacuatione. concluſo p[]ater: quâ
ſic adminitratú erit aptu educere materias cu ſint
per diſgeſtoné equate, et cum boc quia ſunt pau-
ſſificate ſunt apte minus fluere per m[]e[]b[]a. 2 ſic mi-
nus opſlare et alijs bu[]moc[]ze inficere. eſt etiam
de intentione o[]im auctoreu, y[]eru in tertiana pura
tutius adminitratur ante c[]ópleta[]z diſgeſtoné et
multa euacuationem p[]eter colere ſubtilitades vt
m[]aſſefe ſentit Raſ. xvf. contin[]eſt vii ad litte-
ram, veru in tertiana no n[]o cebit: ſed eger balne[]k
ante diſgeſtoné. J. Sexta cōclusio balneum bm[]o[]
conueniētius adminitratur in tepore aut quiete
ſeb. aut in declinatione particulari q[]ui in alijs tem
po[]zibus, c[]o]clusio p[]robat. ſimile eſt de balneo 2
reliquis euacuationibus: ſed relique euacuationes
definiſtrant c[]oumiētus in t[]e]pore q[]eſtis aut de
c[]linatione: alio[]zom paritate ſuppoſita. quare. 2c.
J. Ex predictis inſertur q[]balneu q[]ui adminitrat
tur in reliquis e[]gritudinibus p[]acter ſeb[]es ſic[]t i
ſpaſimo paraliſt. colica doloz e[]renu matriciſt et iſ
m[]ilibus conueniētius adminitratur diſgeſta ma-
teria et mino[]zata qua p[]rincipio. Et q[]ui opus e[]
ſip[]num adminitrare a principio e[]ger paruſ debet
in eo mo[]raz vt ſolum dol[]o: et accidentia inſeſta
f[]edentur et materia non liquefat. J. Altíma con
c[]lufio. rarius apud nos eſt vrendu balneo qui ſu[]
mus inſuſet q[]ui apud conſuetoſos, c[]o]clusio p[]ater: cu
conſueto[]do fit quaſi altera natura. Si que etiam
al[]ie rationes et aucto[]ritates adducentur contra
banc determinationé facile ex predictis ſolut aut
glosari pos[]unt.

Altimo dubitatur vtrù vinú cōpe
tat in ſebribus
J. p[]ro cu[]t dubij determinati[]o p[]rimitèd[]u q[]ui vinus
de quo bic e[]fermo eſt vinú de vuis maturis no ex
granatis pomis citonijs. et bm[]o[]. J. p[]remittitur
ſco[]p licet vinú bm[]o[]t multas recipi[]at diſſictio[\]nem ſm diuerſitatevua[]z: diuerſitatê loco[]p: diuer
ſita tê etatis ſue diuerſitatê artificij. et alia bm[]o[]
dicta: tat[]um o diuerſitateſ et q[]ui p[]ro dubij solu-
tio: oportune ſut videt[]uſ. J. eſt q[]ui ſc[]ledu[]t vt
co[]nogniſt ex dictis aucto[]p et exi[]pientia quadam q[]
vina reperſutur trp[]licta: quedâ frigida: q[]dâ vino[
ſa notabiliter calida: quedâ media inter bec p[]
]calida

An vinú cōpeſe
fat febricitant[]e
bus.

Secundus

calida eſtatis equalitati propinqua primor quâda
sunt acria eritentia alba aut rubea per quodam po-
tum multi ſentiut eorù ſtomachos manifeſte iſtr
gidart. Unda autem ſunt quodamodo inſipida
aquosaque in colore ſimilata de quibus loquitur
Bal. in libello de vuis in principio. Alnû aquo-
sum nominant domines id qôd affimilatur ſim co-
lozem aque. Dyakanû enim eſt et lucidum et purûn
et confidentia ſubtile apparet et gustuividebitur
forte nullum ſa pozem habere et cù còmiseç cum
aqua nò tolerat multe aque miſtione. ynde vinuz
boc pauciferum vocatum eſt et in eodem libello.
Albun yero et auſterum tuuvenile inſrigidat ſenti-
bituler. et albi.nec caput debile tangens nec un-
ner nos debiles. Aina autem notabiliter calida ſunt
multiplicita alba et rubea dulcia et acuta auſtera
acria. quorum diuerſitas gustando facile compre
bendi potest. Et becvina cù ſunt noua corpus bu
mectant et per antiquita ſiclitatem acquirunt.
AData autê inter bec ſimiliter recipiut multipli-
cem diuerſitatem in coloſa poze. et modo ſub-
ſtantie ſicut priora. Premittendu tertio qvî vinu
competere in febribus potest intelligi tripliciter
vno modo qvî competat ratiòe febris. ſcòdo modo
ratiòe cauſe eius. tertio modo ratiune diſpoſitio
num que in febribus compliſant sicut eſ freneſis
fincopis ſpafimus paraleſis dolo: ſtomachi inte
ſiorum et ſimilia.

Loſluſiones de
exbibêdovinus
feb.

His premiſis fit bec prima coſluſo ſcòm pluritùm vinù nò
competit febrientibus ratione ſeb. proba.nam
ſcòm pluritùm vinù eſt corporis actu febriſtis ca-
leſactiùn. ergo coſluſo ſovera. aſſumptu probatur.
nam vina vinofa pzerer modù caſeſacunt. media
magis qua opz. frigida autê ſim pluritùm nò ſuſ-
ficienter inſtrigidant. Dico autî ſim pluritum: qvq
poſter eſſe ſeb. ita remiſa qvî sufficieter inſrigida-
rent. Et ex bac sequitur vinu ratiune ſeb. non co-
petere in etbicis nec in effimeris. licet forze rati-
ne restaurations et propie in etbicis fit aliquá-
do eius administraio necessaria. Iſcò a ſclusio
nec in colericis ſebus nec fanguineis ratiune
ſeb. aut cauſe eius competit vinu nifi in declina-
tione proba.qui aſſis ad flatum nimis inflam-
mat aut nò sufficieter inſrigidat vt potest patere
er dictis ſupertus: ſed in declinatione vinu frigl-
dum et propie aquosum qô. r.j. terapêti. ix. ca. vni-
uerſas mouet execrationes: conferr aperiêdo p/
uocando et virtutê còſoſtando. et concedi in te-
poze aut quiete nò auté tempore actualis ſeb. Et
cum cauſon et finooban non babeat quietes aut
tepozes saltê manifeſtas nò puenit nifi ppe ſiné
declinationis. Et bec oia ſentit Bal. devuis ſupe
rius allegato. Tertia coſluſo licet in febribus
flegmaticis et melàcolicis quatuë ſt ratiune ſeb.
non còpetat vinu a principio: tamè poſt manife-
ſta ſigna diſgestionis et materie minozationez ra-
tione cauſe vinu etiam calidù debet còcedi qvq
probatur: quia in principio nimis aperit et pro-
uocat qôd in principio non eſt conuenens: ſed poſt
manifeſta ſigna diſgestionis optime conuenit ot-
gerendo et virtutê conſoſtando qô debet exbi-
ri têpore majoris quietis et limphari ſim oporzu
nita tem. in flegmaticis tamen cùuenit vinu ſicq
qvî in melàcolicis merito bumoſis. Quarta coſlu-
ſio ſicut in febribus oibus ratiune ſincopis vinus
in: quo cùqo têpore deber conceſt. ſic etià in feb-
bus oibus timoze freneſis in quocùqo têpore de/
bet pbiberi. ſclusio quatuë ad prima partè eſt. B.

Fe.pu.in.vniuersali. Fo.lxxix.

ſi. terapenti. cap. iiij. Et Autc. vndecima tertij. Et
probatur ratione: qn in talic casu opz corpus nutri
e: ſpùs ſouere: et cito restaurari. doc aut marime
facit vinu: qô debet eſſe lubrile aromaticus: qôs
aque eſt vinu: pribitù per legê: cedik timore ſin
fincopis. vii. colliger. I ex quo iſerq qvî ſin ſincopis. p/
enſret p multitudinê materie p[ro]ſcantis ſpùs in
coſde non debet vinu exbibert cù potius adderet
in p[ro]ſocatione.n. Et quo ad ſcòm parte etià eſ ma-
nifeſta cù omne vinu ſit va pozatuju: nò moueat ma-
teras ad caput. Quid aut factendùs ſit p[ro]simul cò
cùrret timor ſincopis et freneſis. p[ot] eſſe maſiſe
ſtù in dictis Autic. quarta p[mi]v[ri]timo cap. i[n]en
dêduz eſi n[ef]iſpositioni de qua maiò: e timoz al/
tera nò neglecta. qvî timores ſint e[q]les meltus ê
vinu omittere: cù virtutu cù a[]q carnis et ſimilibus
minus nocêtibus in freneſi ſubuenire poſſimus.
I Quinta coſluſo vinu dulce còiter in febribus ê
cultandù nifi cù adest neceſſitas excreàdi ſicut cù
egritudines p[ec]toris et pulmonis materiales cò
fungitur. coſluſo prz. eſi e[mi] aptu opitare eper a[
mêbra naturalia. licet pulmonê deo[pi]tus. x. tertij.
I Sexta coſluſo in febrib? a[pat]u nò cùuenit vinu
nifi in declinatione. p[ba]k. q[ui]a ne declinatione ve
bit matertas ad m[ê]bru a[pat]u: ſed i declinatione
funuat ad eorù revolutionê. I Altima ſclusio còce
dendo aut p[rib]êdo vinu in febrib aut reliquis
v[pi]ſpositionibus multu opz attêdere còfuetudinê
n[à] multu c[ò]u]etis et affectarùtibus et nò noceri ſo-
litis a vino facilius ex minori cauſa ſim còcede-
re debem?. et in còrtrario modo ſe b[ab]etib? ecôtra
magnâ e[mi] vim in vnaquaq re b[ac]q còſuetudo. vt ê
apud Bal. in lib. deo[tu]re còfuetudinis. qvî ſi tibi. q
auctoritates et rationse videatur p[u]uadere extra
banc determinationê facile et predictis poſſunt
glosari et solui. Supera cu[n]aq[ui]s et inutile mib[ui]
videtur invnoquoc[us] dubio ratiòes ad partes ad/
ducere.

C[it]e cum administraueris canones p[re]-
dictos in principio accidentiù ſebris: tunc
op[ort]et poſt illud vt tu occuperis in dige-
tione et euacuatione que non eſt ſcòm ſe-
mitam desiccationis et minozationis et ià
d[or]imus eam: immo ſcòm ſemitam abſci-
ſionis cauſe.

I Auticêna in parte precedenti poſuit canones in euacuatione materierum còmunis exequêdos in principio ſebriu. in parte p[re]ſenti ponit canones in euacuatione materierum propriar exequêdos poſt principium. Et primo còtinuat ſequientia ad precedentia. ſeundo ponit bos canones exequêdos poſt p[ri]ciptiù. ſecunda ibi. (Et non euacues) In prima parte dicit q[ui] cum administraueris ca/ nones p[re]dictos. i. fueris illos executus in p[ri]ncipio accidentie ſeb. i. cum ſebris accidit in p[ri]ncipio. tunc op[ort]et vt poſt occuperis in dige[ctione] et euacuatione que euacuationo non eſt ſim ſemitas minozationis. i. euacuationis materierum còmu nium que apud arabes vocatur ex[ec]cation q[ui] dicta eſt ſuperti?imo ê illa q[ui] n[ui]c d[icêda ê ſi] ſemitâ ab/ scithôs cauſe. i. euacuationis p[ri]ſe materie facien tis ſebre. D[iceps] e[mi] intêdit ponere canones p[ri] dige[ctione] et euacatione materie p[ri]ſe t[pi]r? ſeb. Si aut text? d[ic]at in p[ri]ncipio accidentiù ſebriu n[ò] intelligas p[re] accidêntia ſolù i[lla] q[ui] ſequitur ſebres ſed quecùq[us] alíquo modo ſebri in p[ri]ncipio c[ò]iù guntur ſicut cruditas materie et reliqua omnia.

["Tractatus", "CET non euacues materiam indigestam in calido aut frigido nifi propter necessitatem.", "In parte prefenti prosequitur ponendo canones in euacuatione materie, et diuidentik in quatuor partes. In prima ponti canonem generalem, et est non euacues materiam indigestam nifi propter necessitatem. In secunda parte reprebat opinio/nem Rasf sententiers contrarium. In tertia parte ostendit in quibus casibus est euacuandum ante digestionem. In quarta ponti quosdam canones particulares circa euacuationem materie prie ibi s. (Et nō auscultes virum.) tertia ibi. (Lum autem materia est plurima.) Quarta ibi. (Lum ergo exerce s euacuationem.) prima in duas. In prima ponti canonem cum exceptiva sua. In sōda probat i. (Sed ibi. Fortasse enim.) In prima dicit quod medicus non debet euacuare materia in digestam in calido aut frigido. In quibus nifi propter necessitatem que necessitas inferius declarationem uti ostendetur in quibus casibus est euacuan/dum ante digestionem.", "C Fortasse enim multiplicatur euacuatio humoris non peruenientis ad statu per di gestionem ut euacetur, et fortaſſe nocet euacuationi maturationi, et fortaſſe permiſetur cum ea malignu cum bono ppterea q. mouetur malignu abſoſi digestione ſua. In parte p[rae]ſenti probat canonē ſupra ſcriptu. s. q. nō ſit euacuandu ante digestione tribus ratio/nibus. quorum prima est ita: qua ſic euacuabitur bumoz. s. qui nō debet digeri nec p[rae]parari ad hoc ut euacetur: immo digeri debet digestione prepa re. inter ipſum vt nutriat corpus. bumoz est nō boni nō queritur euacuatio. In secunda ratio q. forma euacuatio ante digestione nocebit maturatio: euacuando, ſubtilate magis paratu euacuari et de reiinquido groſſu ineptu digestioni et euacuiot. T[er]tia ratio. qua forma per b[ac]a euacuationem ante digestione permittetur malignu cum bono: propter q[ui] malignu motu ante digestione non obediſt euacuiot]i agitabitur et non educetur: immo permittebitur cuz bono: et ſecum permittum corrumpet bonu: et ſic malignus mul tipſicabitur, et eſententia Auicen[que] quarta p[rae]cap. (II) Notandum primo q[ui] Auicen[que] in omnibus bis tribus rationibus replicavit fortaſſe. In prima quidem: qua contingit aliquando q[ui] solutuum exbibitum ante digestione quauique eque bene illud reſpictat bumoz bonum ſicut malus q[ui] euacuet bumozem malum et nō bonum natura eritente ſollicita de expulſione mali et retentione boni. In secunda etiam ratione replicavit ly. fortaſſe: qua contingit aliquando bumozem indigesbum et ſe p[ro]p[ro]p[ro]p[ro]p[ro]p[

Secundus

Fe.pn.in.niuersali.

Fo.lxxx.

pter viscoſtatem. quia adberet parſetibus mem
brozum: et quia est tenax in ſuis parſibus: et pto/
pter groſſit: quia eſt fixa. tdeſt difficulter mo/
bilis ſua groſſit terrea: et nò poteſt tranſire per
ductus et loca anguſta. ergo opoſtet q̇p. prepare/
cur adequando ſubſtantia eſt: ſubtilè inſpittan/
do: inſpittam ſubtilando: et viscoſam incidiendo.

Et si vir iste non audivisset in ſermone antiquorum de digestione aliquid anteſt diſpoffit? illud et rememozaretur dispositio- nis digestioſnis humorum fixorum. ſ. quia qui de eis ſubtilis e indiget vt inſpiffetur, et qui de eis Spifus est indiget vt ſubtiliek: opoſteret vt ſciantur hoc per illud.

J[sc]o ratio cōtra Rasim est ita. bumo[rum] Spifus eget ſubtilatioſe. ergo ſubtilis eget ingroſſatioſe. tenet cōſequēta p diffiſionē digestio[nis] que e equatio ſubtilis ſubſtatie morumis: ſed ad litterā veniſdo viciſt. Si the vir. ſ. Raſp non audivisset in ſermone antiquo[rum] aliquid de digestioſe ante dicta bic per nos et rememozaret de dispositioſe bumo[rum] fixorum quia ſcitur ſubtile egere ingroſſatione t groſſum ſubtilatione: opoſteret necessario bāc noritā diſgestio[nis] ſcire buōſe ſubtilè eſſe inepti ōuont et egere digestione. I p[ro]parte nota q̇p. bu[rum] poteſt denominart fixus dupliciter. vno mo[rum] ineptus ōuont et hoc mo[rum] ta[b] buōſo[rum] Spifus q̇p. ſubtiliis poteſt duci fixus, et taliter ſumitur in bac ra[tione]. I[sc]o per fixum posſum? intelligere qeſiſcens ſua groſſit terrea et difficulter mobile de parte in parté et taliter ſumitur in prima ſumioſe.

Et quia non opoſtuit vt in ſeipſo consi
deraret et diceret. quare v[ine] in feb[ri]bus
acutis nò habent in principijs eo[rum] ſedimè
deinde fuerint habètes ſedimen et an ſedi-
men laudabile è aliquid nifi humor faciens
egritudinè qui iam diſgeſt est. quare ergo
non expellitur in principijs egritudinis ad
ſalutem ſi est ſubtilitas vltima q[ui] intendit
in digestione. ergo necessarium est vt ſit in
principio feb[ri]um ſanguinis et colere ſedi-
men laudabile.

I[sc]tia ratio est ita. v[ine] in principijs feb[ri]um acutarù pendentù ab buōzibus ſubtilibus. ſcitur ſunt colorice et ſanguine non babent ſedimen. Pos[tea] in p[ces]ſu babent ſedimen laudabile: q[ui] non est alid nifi bumo[rum] faciens egritudinem qui tam diſgeſtus est. ergo in principijs bumozes ſub/tiles a quibus pendeſt ſeb[res] p[re]dicte ſunt idige ſt. et pos[tea] digeritur. tenet cōſequētia. q[ui] ſi a p[ri]cipio ſuſſent diſgeſt ique bene tunc apparuſſet ſedimè laudabile in v[eni]ſis ſicur in p[ces]ſu. bumo[rum] ſtag[us] ſubtilis indigent digestione. Et per p[ri]cipium p[oreſt] intelligence tam principiumque egritu tudinis q[ui] initium egritudinis, necnon t[em]pus truſi dierum.

Et si aut[em] nature non est pos[ible] expel-
lere illam ſuperfluitatem nifi poſt hora in
qua fit p[re]paratio ad expellement in v[ai]
na:tunc ſimiliter opoſtet vt ſciatur q[ui] arti
euacuare humorem ante illam hora[m] in
qua apparet diſgeſtio in v[ina] est inconue-
niens aut difficile malum. Et forſtasse mo-

uet et non operatur vltime. et forſtasse mi-
sſeet malignum cum bono.

I[sc]uarta ratio est ita. ſi non est pos[ible] nature
expellere ſuperfluitatem factentem mo[rum] nifi
poſſi[ta] ſuperfluttas expellitur cum v[ina] ſub
forma ſediminis laudabiliſt. Similiter nò erit be
ne pos[ible] euacuare bumorem anteſt appareat
digestio in v[ina]: immo illud euacuare erit incon-
uentiſs et malum difficile. i.norabile. Nam for[
tasse] mouet. ſ.medicamen exbibitur et non opes-
ratur vltime. ſ.conueni enter. et forſtasse permittet
malignum cum bono. vnde per bont coruptione
bumor malus multiplicatur.

Dubitatur circa bānc vltimam ra[tione]: quia nò viſdetur q[ui] bec consequentia valeat natura non eu[n]cat. ergo medicus non debet eu acuare: quia Aut ce[n]i, dicit inferius. Si natura non mouet mouet tu b[ora] motus eius. I[dicend[ui] q[ui] natura non mo[ui]et: quia forſtasse sopita est aut impotens ad mo[endum] dato q[ui] materia ſit diſgeſta tu debes mo[uere]. Sed q[ui] natura ordinat agens non mouet: q[ui] bumo[rum] ſit ineptus tu etiam debes expectare quo[n]iſs digeratur et ſtat apſus euacuationem.

Et meli' eſſet homini huic vt bene opi-
naretur de illis qui fuerunt ſicut g[al]. et hy-
po. in eis que ſcripſerunt de hoc: et valde
attenderet. et tunc rediret ad contradictio-
nem: quia omnis cōtradictor in pru[n]is c[ui]
eſt ſuper veritatem est erucatus. Tier[u] me
lius eſſet ei vt non consideraret in confide-
ratione ſua.

I[n]n bac parte ſuperſus diutula arguitur contra
Rasim aucto:itate d[ic]ens quod eſſet melius buic
domini vt habere[bat] bonam opinionem de Hy/
p[ro]craet et Baleno in bis que ſcripſerunt in bac
materia et crederet eis: aur ſi noblat eis cre/
dere debet ſaltem bene attendere et, considerare
quomodo eſſent efficaces ratiōes ſue contra eos
et tunc cum videbantur ſibi efficaces et fundate ſu
per p[ro]poſitionibus maniſſest: tunc rediret ad
contradictionem: quia omnis contradictor cum
eſt ſupra veritatem aut exiſtentem aut ſaltem ap-
parentem est erucatus. Acruutamen eſſet meli?
vt p[er] Rasif consideraret alios a consideratione
ſua. i. Hypocrate[m] et. Balenum p[ro]pter excellě[
tiam ſua. Quibus verbis videtis quaſtas laudes
attribuit Hypocrate[]t et Baleno, et econtra qua[t]
tù depreſtat Rasim. Nò aut Hypocrates et Gal.
voluerint bumozes tam ſubtriles q[ui] groſſos debe
re diſgeri ante euacuationem patet et affoſſiz. 22.
prime particule. et commento. Diſgeſta medicar[]t
et mouerent non cruda, et in illo affoſſimo. Ev[in] acu-
tis p[ass]ionibus.

Eōtra Rasim
penum,

Et opinio[n] q[ui] raro huic viro acciderunt
experimenta que p[ro]fuerunt in hoc capi-
tulo et acquientur in eis. Et huius quidem
experimentis que non ſunt ſe[m]n canones
accidit eis vt nec vn[u] valeat et accidit eis:
vt nec vnum eo[rum] ſit ſignum: hoc namq[ui]
est conueniens.

I[n] parte p[re]ſenti Autce[n]i. ostendit cauſam erro
ris Rasif d[ic]entis. in mo[rum] p[er]dentibus a ma-
terijs ſubtilibus non eſſe expectandam diſgeſto[
nem, Nam ch[ui] p[er]ſe eſſet magnus experimentato[rum].

Lauiſa error[em]
Rasif.

## Tractatus

et multotiens in morbis acutis dedit et solutua ante digestionem et bene sibi succellet fecit ca/nonem generalem in talibus non est expectandam ut digestione: fed dicit ipse Aut. errasse: a: ppter vna3 aut plures expertentias quoniam canones sunt: non debemus arguere sic tempore operandum. Nec vnui experimentu est nobis signu q; sie in aliis operandu est. Dicn. cap. v. Preterea effectu datur vni experimento et maxime quia est còtra canones super manifestis rationibus fundatos.

### Dubitatur

vtrui viso per expertentias in pluribus infirmis medici na solutua data ante digestione libere febiens debeamus ex hoc formare canonem generalis far macu solutuui debeat exiberi ante digestiones. Et videret sic. Ilam multa sunt sola experiëtia credita sicut operatiæs a forma specifica. nec in bis babemus aliquid per qo faciamus canones nisi confirmatione per expertiæta vt fumik quartu to de simplici medicina. cap. v. Preterea effectu sequente opationes confirmatur nostru operari. Icoa afforlimo. cémento. xvii. Preterea Autic. ij. canone docet inuenire virtutes medicinarum per expertiæta in quatuor inueniòtè fubet obseruari se/ptem conditiones quas hì vide. Ex bis itaç con incite per expertiæta posse formari canonem gnale.

### Pro solutione

dubii premittendæ canon arabica est nonma vel regula. Experientia aùt est notitia in nobis acquifita ex operationibus sepe iteratis qua videmus temp aut sòm plurimù similes effectque. Ipremittendæ fœdo ex periantia quæ est sòm ratione: a quæ còtra ratione. alioqii nec sòm ratione nec còtra ratione. per ratione aùt intelli/go notitia fundata super ppositionibus manifeste veritatis. Exemplu primi. vt q; per solutuum plurìes exbibiti digesta materia frequêter secuta fit sanitas. Exemplu fœdo. vt quia per solutuui plus/tes exbibiti ante digestione frequêter secuta fit sanitas. Exemplu tertij. vt quia reubar barju eua/cuat colorâ turbith flegma et similia que sola experientia compræbena sunt.

### Sed dubitatur

quomodo sensus fit; ue expertientia possit esse contra ratione: cù ea que sunt còtra rationem nùc debeat euentre: cù fit ratio fundata suppo/fitio/nb manifestevitatis. ea aùt q; fumit inb babtium experimentalem temp aut sòm plurimù de/bent euentre. Ex quibus sequit eadè nùc euentre et temp aut sòm plurimù: qo implicat. I Respo/detur q; nunq; rectu experimentus aduersatur recte rationis: sed bene aliquando experimentu non re/ctum aduerfatur recte rationis: aliquàdo còtra. et aliquàdo ambo non recte sibi inuenie aduersan/tur. Et per rectu expimentu intelliue illud in quo obseruatur septem conditiones ab Auicen: posite fœdo canone cap. ij. quas ibidem linquim? . Essent eîn nimis policti fi cùcra prosequi vellem. Et simi liter intelliço per recta ratione in qua nò contin/git erroz. ad què errozem vitanduz multa oporret considerare: de quibus est fermo apud Auicen: ij. canone cap. ij. Ex quibus patet quid fit experi/mentu non rectum: et ratio non recta.

### His premiliss

respondeo ad dubium q; vido per expertientia in pluribus hominibus exibito solutio ante digestione sequatur sanitas multotiens debem: exibere solutua ante digestione. Et similiter vi/so per experiætam exibito solutio post dige/

## Decura

tionem sequatur sanitas debem: exibere solutuui post digestione. Unde dico q; neutra istarus est vir vera. solutiuui est exibedù ante digestione solutiuui non est exibendù ante digestione. Pri/ma verificatur in quinç: caibus. primus quando materia est plurima. feciùus còdo materia è fu ríosa. tertius quando venenosa sicut in peftilitia libus quartus quâdo materia est in mébzo nobil it valde ledes ipfum. quin? q; è reptura ad alioq: membrù nobile. in bis est eu cuandum ante dige/tionem. in ceterie post digestione. I Ex quib? in ferク neutrî isto: canonu vnuerfaliter acceptu èe fundatum super recta ratione aut expertientia. Et si quis bene còsiderat fere tot sunt caſus in quib? est eu cuandum ante digestione quot sunt illi in q/ibus est eu cuandum post digestione aut saltè tem/ poze noftro minó: est proporţio caſuum in quib? est eu cuandum post digestione ad caſus in quib? est eu cuandum ante digestione: cum hoc tempore bomines magis indulgent gule q; têpoze bypo/cratis. Et còsidera etiam sicut dicit Ben. còdittio/nés individuale latentes de quibus non potest esse scientia nec de eis posfunt formari canones q: impediment perfectioné in scientia. Lontingit em q: alioquâdovina exiſtente cruda materia faciens morbi in ſe groſſa et viſcofa erit lubrica in ſupficiè: et propinqua vijs ductuui: qua p: opter exbibiti to solutiuui materia eucaubabit et sequetur salus p: zeter rationem. I Et aliquando contingit q; per malam operatione sequatur sanitas ſicut de illo qui p[er]ſumit et exbibet solutuum in quartana in principio per cujus exbibitionem sequitur sanitas: quia vt dicit Auicen: in propt: cap. est rect ab errore. Et similiter theotonici cù aliquado februnt febre acuta fumut maluaticum in magna copfa. aliquado cum aromatibus et superuenient te copioſo sudoze eadem die sanfat: reſtitutur. Ibis em male operantibus sequitur sanitas: q; na tura irritata mora còta materiam ſimul ſuprat egritudinem et errozem. De bis tamen raro euenientibus non posſunt fieri canones.

### Sed quicquid

ſit ego pro parte mea credo q; tempore nò p[er]ſattius fit exibere ab initio medicinam lenientè tem cui aliquid solutui educêtis materia p[er]ſi:q; fit admixtum q; solam medicinà lenientè. Mani ſi fit aliquis ex quinç: caibus ſupraſcriptis res ſe bene babét. Et similiter ſi materia fit p[er]ſi:q; vijs ductuui aut lubrica in superficie et similées caſus occulti. Si vero nibíl tale ſit et exbibetur solutuum taliter còditionatu: ſic pauca posſunt sequi necumenta ſi bene còſidères. q; em eucauaret alioq; quid boni bumoris ſimul cum malo: et q; magis de parte ſubtili educatur q; de groſſa. et q; ſequat aliqualis agitatio bec pauca necumenta ſunt. et proprie in principio quando virtus est foſtis: sed omittere eucautiuui materie p[er]ſi in acutis egritudinibus non vantibus induutas malu: et I Ex bis ita: q; còcludit q; melius ſiue minus malu: est exbibere solutiuui electiuui in principio februì vbi non oporret q; ipfum omittere vbi oporret. Exbi:bito em solutiuovi: nò oporret et materia exiſtète pauca nò potest sequi magnum necumentum. I Argumèta autem ante oppositum nò procedut còtra determinatione questionis. nec determina tio nostra est còtra mentè Auicen. Et em alioq: do digestio et aliquado eucauðu est ante digestione. et bec oia vult Aut. in p[er]ſenti cap. I Sed an pluriles ſit eucauðu ante digestionem an expe/standa digestio

Quid canon apò arabes.

Secundus

Feb. putri. in vniniuersali.

Fo. Ixxi.

ctâda digestio in doc est aliquidis differêtia que tollitur. quæ domines nostrí tis magis indulgent gule et laeuijs dominee in tépore superiovi. vn inozbi frequentius in nostro tépore incipiut a materia multa et magis benigna quæ tépore hypocratis. Quapropter pluries nostro tempore est euacuandum ante digestionem quæ tpe hypocratis. et absolute tutius est eüare tempozenostrante ante digestionem expectare digestionem saltè cui medica lenfente cui aliquid eligendo fit admixtus vt super? dixt. In mota tamen quæ vbi senfata sunt cœstentanea rôni pauca sufficiunt ad formandum canon generalè. vbi vero còtrariètur plurima requiruntur. vbi vero senfata nec consentanea rassiont sunt nec còtrarientur tuidum est medium. Et si senfus et ratio sibi aduerfantes finitque potentes potius debemus adberere senfui. nam diuttere senfum et ad dberere rationi est infirmittas in tellectus. exto phyſico: cum.

Cum autem materia est plurima mobi
lis permutabilis de membro ad membrozus
et eſtimas quæ non est spacium in digestione
eius; aut foſtasse accidet ex ea apâ pleuruti
cum; et aliud ſi dimittatur faciet cadere in
timozem ante tempus in quo expectaſt di-
gestio equalis, p[ro]culdubio tuec est neceſſa
ria euacuatio eius.

Inucenna ſuperius posuit canonem quæ non est euacuandum ante digestióne nſi, p[ter] neciffita tem; et declaravit canonè quanti[us] ad prima partem ſez quæ non est euacuandù ante digestionem. b[ic] declarat canonem quatum ad ſeam parté often dens in tribus caſibus neceſſates. euacuatioſis ante digestionem. ibidem habec pars tres partes. in prima ponit tres caſus in quibus est eüandù anante digestionem. ſeod quod dicit còſtrmat aurozita/te hypocratis. tertio confirmat illud per locum a ſimili ſoba ibi. (Et doc est illud.) tertia ibi. (Et talis.) P[ra]ſia in tres ſcut ponit tres caſus in quib[us] euacuam? ante digestióne. ſecida ibi. (Et ſcias). tertia ibi. (Et ſimiler.) p[ra] prima in duas. Nam pri mo ponit caſus in quo est euacuandum ante digestionem. ſeod p[ra]bat. ſecida ibi. (Timoz enfim.) Primus caſus est de materia furioſa: 2. dicit quæ materia est plurima mobilitate permutabilis de membro ad mébuz. Et eſtimas quæ non est spacium in digestione eius: quin p[ri]us accidat alioq[ui] maſnum no cumentum ſicut ap[ost]ema pleureticum er aliud ſez magnus no cumentu ſive ſit ap[ost]ema ſive moſz ſubita, vnde faciet cadere in timoz anante tempus in quo expecta tur digestio: eo quod illud tempus est longu[us] ante: posſit fieri digestio equa liis. ideſt per quam materia illa ad equalitatè re[d]ucatur. tunc p[ro]culdubio est neceſſaria eucautio ante digestionem in principio.

Timoz enf in hoc est minoz timoz in il
la: et cum hoc natura mouetur ad expellen
dum eam p[ro]pter multitudinem ſui nocu-
mèt. Lü ergo adiuatur natura conuenit
et adiutozium vltimum. quare non est exeu
latio eius.

In die adducit tres ratiòes quibus debemus euca
cuare b[ac] materià furioſa an digestiónem. G[ra]
ma est ita: q[ui] timoz in euacuatione b[mo]t materie
est mino: G[ra] fi illa materia dimittat. ergo bec ma-
teria furioſa ſtatim in principio debet euacuari.

tenet còſquentia. q[ui] sicut in operatiodibus ſin vi
tam eligimus quod melius est aut minus maſum
ſic circa labozantè sicut dicit Sale, i. terapenti.
p[rim]o capitulo. et antecedens est manifestum.
Nam timoz de materia furioſa ſi nò euacuetur est
timo: mortis: ſed ſi euacuetur ante digestióne nò
sequitur nſi angetas et conturbato: quedam ex
difficultate euacuationis. et for[que] c[ui] alioq[ui] do[
ni] tumor is euacuabitur. bec autem ſatis faciilia
ſunt in comparatione ad timozem mortis poten-
tem ſequi alioq[ui]d ap[ost]ema intrinsecum aut ſui-
bitam morte: conuerſa materia ad cor. G[ra]secuda
ratio: q[ui] medicus debet eſſe imitato: nature: ſed
natura ſtatim tentat ipſus euacuationem nò ex-
pectans eius digestionem p[ro]pter multitudinem
ſui no cumenti: cuius ſignum: q[ui] n[unc] expelit ip[am]
ad partem vnam: nunc ad alioq[ui] que expulſo vt of
cetur est virtute membrozù. licet etiam concurs
rat leutitas materie. G[ra]tia ratio: q[ui] cum medi-
cus iuuat naturam debet ip[am] adiuuare vltimo
adiutato: l. ſuſſicente ad salutem: ſed nullum est
ſufficiens n[unc] ip[ſus] euacuatio cum non posſit alii
quo pacto reduct ad benignum. quare n[unc] est excu
fatto ab euacatiòſe eius. Notandù quod vltimum
apud medicum ſumitur tripliciter. p[rim]o p[ro] vlti
mo in tempore ſicut dictimus q[ui] in ap[ost]ematibus
vltimo competit resfolutio. G[ra]cundo acipitur p[
]v ebementi remedio. quod n[unc] debet têtati n[unc] ali
qua preceſſerint ſicut dictimus q[ui] vltimum eſt ope
ratio cum ferro. G[ra]tio ſumitur vltimuz p[ro] ſu
ſicenti 2. app[ro]p[ato] remedio. ita q[ui] nullus aliud
sufficit n[unc] doc. et ito modo ſumitur b[ic]cua in
cura mo[bi]t p[cedent]is a materia furioſa eiadito
rium vltimum in ſuſſiciencia ſic q[ui] nullus aliud ſu
ceret est e[n]atio: cum vt. s. dictum est non posſit ad
benignum reduci.

B[ic] solent moueri aliqua dubia,
P[ro]mum vtrus
materia furioſa ſit calida vel frigida. I[co]do vtrum
posſit facere febzem. et quam febriè. tertio yvrium
posſit ap[ost]emare. quarto vtrù statim ſit euanda.
P[ro]bozum dubitorù decifione p[re]mittendum q[
]m
materia furioſa que aliter d[omi] tumultuas eſt deſer-
tive materia plurima mobilis ad loco ad locus
apta multum nocere ſua mobilitate necnon ſua
qualitate maniſesta vel occulta. Eſt enim pluri[
]mi no cumenti a[ctionem] nature vebemeter vittur
bans. vt in còmento afforſimt digesta medicar.
A[bo]p[ilitas] aut[em] butus materie b[ab]et duas cau
ſas. vnam intrinsecam: et eſt leutitas eius: 2. ratio
ne butus n[unc] est ap[ta] mouerit ad opp[os]ita[es] diſſe-
rentias: immo ratiòne butus solum mouetur fur[
s]um. al[ia]m ex[tr]insecam et eſt expulſua membroz[
]um. En enim eſt in alioq[ui]o membro. q[ui] multum ledi-
tur ab ea ſua malicia maniſesta vel occulta mem
brum illud mouetur ad eius expulsion[em]. et cum re
cipitur in alio iteru: e[mi] ſimili cauſa illud aliud mo
uetur ad eius expulsion[em]. 2. ſic nullum membru
ſinit ip[ſam] quiſcere ad quod adiuuat faciliſt et?
mobilitas p[ro]pter magnam tenuitatez ſubstantie
ſue ex qua ſit vt n[unc] ſacile figatur n[unc] in méb[ro] de
ſe ſubstantie et facile tranſeat per meatus etiam
multum angustos. Et bec eſt cauſa quare mouet
ad opp[os]itas diſferentias ſin q[ui] membra impel[
h]unt ip[ſam]. et p[ro]pter bo[do]z: furioſa. mouet enim
in modu[]i a[liatis] furentis: q[ui] n[unc] quiſcet. E[ra]t d[ic]t
tumultuans. q[ui] n[unc] in vno méb[ro]: modo in alio tu
multuſa faci. 2. bec ſunt ſigna quibus bec materia
furioſa a medico còp[re]béditur. N[unc]e eſt eger do[
]s

De materia ſu
rioſa noratu d[
]num.

Nota.

2

Tractatus

lebit capit notabiliter: et forze in extero: ibus ap-
parebit tumo: cu rubo: ze: parum post dolebit pe/
des: et frequêter cum simili tumoze et rubo: ze: nunc
latus dextru: nunc fit pluri:que materia fertur
nunc ad vnam pareri: nunc ad alii: aliquado pria
dimissa: aliquado: no dimissa per motus alterius
materie similito: prime. Quibus sic premisso: ve
niam ad dubio: u: decisione. Didamus ergo pri
mo: q: de materie funt bi: voles: et no: sunt soli vapo-
res vel vento: sita: es: soluerentur a natura vel
arte, nec effet opus farma: ci: exoluensibus. I: Se
cundo: q: funt fin plurim:ui calide, na: facile moue-
rit: de loco ad locu: arguit caliditare: q: frigidu: im
mobilitat et quetare. Tertio: q: sunt calide coles-
rice fin plurim:u q: arguit de mobilitate et mul-
ta malitia que aliquando est manifesta sequens
caliditatem superfluam et accessum ipsarum ver-
fus naturâ igneam. aliquado occulta venenosa se
quens modiu: motioris. I: Quarto apparet q: no
fit colera eruginosa: q: 13: fit venenosa: no tam: fa
cile est agitabili: q: est facta terrea ppter vitimil-
tatem adu: sitionis. verum vapores ab ipsa elevati
15: no: sunt materia: prze: sumpta: pos:unt tam: de
ct furio: si: q: mobile: fac: iliter et multus nocentes
sua malitia manifesta aut occulta. I: Quinto ex B
apparet q: fanguis multum subtili: et propt: e co
lere ad mixtus p: dicit materia furiosa. t: qu: mul-
tum mobilis: tum q: multum nocens t: ppter ve
to: sitatem: p: ppter mobilitat: e necnon qualitates
manifestas. Quod a: ut fanguis pos:lit e: veneno
10: sus pt: cum ex ipso pos:lit generari: alb: boy:
tertia quarti. 13: ille qui facit alb: boy sit grossus per adu-
itione. I: Sexto dicendu: q: materia furiosa potest
e: fergida. 13: illud rarissime contingat. exempli
gratia. imaginam: sperma aquosum muliebze
vel virile dictum agual: de mo: ze: congelari: et co-
uerit ad naturâ venenosa. po: teea per calo: e: ex-
trancem subtili:ari et in vapores fin aliquam par
tem conuerti qui vapores fecus permixti moueat
spiritu: nunc ad caput et sequatur epilena: nunc
ad cor: e: sequatur sincopis. nunc ad dia: fragma. et
sequatur putre: actio: quæ: adin: du: contigit in pe
cationibus: spermatidis. et manifestum est illud
e: fergidu: in radice. 13: fibi aduentur caliditas ac
cidentalis et quæ forze: feb. excitatur. I: Septimo
dicendu: cum bypocrate: prima particula affor: fi.
22. bm: o: materia furiosa raro reperiri. cum ra/
ro reperatur calo: ita extraneus vt pos:lit p: duce
re bumo: es: ita subtili: accedentem ad naturam
extraneam et venenitate part: cip: t: partem.

Ad secundum dubium dicendu: banc
materiam furiosa: fin
plin: facere: feb. cu fin: plin: fit ebulli:is cum putre:die
aut fine: putre: di: ne. 13: secundum plurim:u putreat
et febris aliquando est interpolata: fed: fin pluri:
mum est continua. est ei: interpolata cum putret
extra venas. aliquando per paucitatem et di: tian
tam a cor: de: no: facit: febr: e. et bec: eadem cor: de: po
pinqu: as facit: feb: em. Est autem frequenter con:
tinua cum f: om: plurim:um aliqua pars eius nota
bili:is putreat ad intra venas. alique aut: parte:
mino:res nunc mouentur ad vnam pareri: nunc ad
alii: Et fin: bos varios motus fit: excre: scerite et de
excre: scerite fin: q: ps: putres magis appropi: n: co
di aut magis distat a corde. I: Ex bis infertur q: do
sive bec: feb. fit interpolata: sive c: ontinua babet pa
voc: fin: os: et excre: centias: no: seruantes ordinem
nec in magnitude: nec in bo: ra: inua: sionis f: om
varium motum diuer: sarum part: ium et fin: mas: ore:

Decura

aut mino: e: cor: di: pro: p: inqu: atione: z in quibus nul
lus feru: atur: o: do. et doc: lignum simil: cum aliis
fuperius dictis: est de lignis: materie furio: se.

Ad tertium dubium dicendu: butu:mo:
di materia: posse apo: stema:
re et ex textu Auticenne colligitur cum dicit: q: acci
dit et ex ea apo: stema pleuret:icum. I: amplus quar
ta affor: mo: zum in comêto affor: simi: tili:us. Al: de
dicare in valde acutis rubet: Sal: ea eu: cuare ne
impleant aliquod membrum nobile. I: pr: zeterea
potest ex vento: sitate que est valde subtili: os: mem
zum apo: stemari. tertia quarti. capit. de apo: stes
matibus vento: sis. Quod si in: stetur. q: ad facien:
dum apo: stema requiritur materiam figi. Dic: ti:
dupliciter. Primo: q: aliquado figitur quando in
uenit membrum densum sicut funt offa: pannicu:
li et deinceps illa pars no: mouetur. Secundo di:
citur quod dato quod apo: stemet stomac: bi: aut in
testinum t: moueri: p: ot ad alid: membr: u et illud
apo: stemare: sicut aliquado accidit apa: quin: an:
ticum ad pulmonem permutari: et aliquando ad
cerebrum et aliquando apo: stema extra: trin:eca in:
terius conuerti et alii: n: trin:eca extra: couerti.

Ad quartum dubium dicendum q: ma
teria furiosa statiz: est eua
cuanda. primo: q: no: est spes vt ad benignum re:
ducatur. secundo. quia: timo: est ne si aliquo tempo
re in membro remaneat sua mobilitate et malitia
occidat tempus ei: exig: eretur longum ad digere:
dum ipsam et interim posset occidere. est a: ut surta
posse eradicanda: a: quia parum et ipsa remanens
posset occidere. I: euacatur aut: e: butu: modi ma
teria tripliciter. Primo modo et com: pluri: num
euacuanda est e: farmaco eligente et fin: pluri:
mum materia: coler: icam: boc autem farmaci: fi
consolatum cum medicin:is frigida: hib: u et bu
mectantibus c: of: ortantibus membra: nobilia et
ppr: ze co: z: foritudo eius diuer: sificanda est fin
virtutis foritutin: e: et multitudin: e: materie. I: Se
cundo et raro euacuanda est c: u: flebotomia: qua:
do creditur ipsam continerit ad intra venas et e: e: le
in al: iqu: o: med: o: sanguini: permixta quod compre
bendetur ex continuitate feb. et ex: babitudine car
no: fa: et ex virina rubea rubedine attre: late sangui:
ni. Et quarto si quid de ea expellitur ad cutim lo:
cus apparet rubeus rubedine ob: cura attre: late
sanguini: nec per compre: sion: e: facile al: bec: fit. le
borbomia: a: ut: fiat de vena deferufente illi parti
in qua creditur c: o: tiner: et cauendo in quantum est
po: libibile ne: attrabatur ver: us membr: u pr: ncapa
le et pro: p: ze co: et qua: ritas sanguinis bauriatur
fin exigentiam reple: tioni:is. I: Tertio aliquando
est eu: cu: da: ex parte extrin:eca in qua aliquado
c: o: tiner: ur cum vento: sis: sanguifugis sectione et fi:
milibus. Et quando: vita est: ex: terius: com: quin: cari
pius temptetur euacuatio per e: a: dem par: tem in
qua est. Est ei: timendu: ne per flebotomia: aut
farmac: u conuertatur interius: immo omni inge:
no: it: est ad cutim trabenda et per e: a: dem par: tem
euacuanda. Et si in: stetur contr: a: banc: determina
tione: q: ex euacuatio ne butus materie ante dige-
tionem sequitur nec documenta tri: p: uis ab Autc.
dicta cum euacatur materia ante dige: tionem.
Respondetur q: p: p: p: uam mobilitate non funt
ap: ra sequi illa nec documenta sicut si materia illa fi:
geretur. Et dato q: al: quod illo: z: fin: seque: cum
c: om: est pel: ig: d: p: p: p: p: p: p: p: p: p: p: p: p:
com: et si in: stetur iteru: z, a: simili: materie omnes sub
tiles essent ante dige: tionem euacuande. û: ne c: o:
Auticen.

Secundus

Feb. putri. in vniversali.

Fo. lxxxij.

Autcę reprobantem Rafim. J[ad]bocrńdetur ne
gando ad quod deducitur, n[am] materie que fit sub-
titulate figuntur, dant inducias, vt digeratur; sed
butufmodi furioſe mobiles n[ò]dant inducias vt
digeratur, propterea medicus debet obligi[nt]i anı
mo digere reſubtilés n[ò] furioſas.

Et scias q[ui] flebothomia quando est in
tentio ſanguinis non est et genere eius in
quo expectatur diſgeſtio expectatione que
eſt in ſolutiuis, et non expectatur diſgeſtio
n[uſi] in humo[ribus] alijs. Et c[ui] postponitur
flebothomia in principio egritudinis; non
amplus est et intentio et forſtaffe interſi-
cit per aduentum debilitatis virtutis.

In parte preſenti ponti com caſum in quo non
est expectanda diſgeſtio, q[ui] primo ponens canonez
dicat q[ui] quâdo p[ro]flebotomiam intendimus euas/
cuare ſanguinem non debemus expectare diſge-
ſtionem expectamus in ſolutiuis. Secundo ca-
nonem tripliciter p[bat]. primo: q[ui] non expectatur
digeſtio n[uſi] quando volumus bumozes alios a
ſangue educre, ergo q[ui] p[ro]educêdo ſanguine n[ò]
est expectanda diſgeſtio. Secunda ratio: q[ui] quan
do postponitur flebotomia in principio egritu-
dinis amplius in ea non est intentio, ergo non est
postponêda. q[ui] ſic debet fieri in principio. T[er]tia
ratio, flebotomia ſubposita in principio et fa-
cta in proceſu forſtaffe interſicit debilitado egrû-
ergo n[ò] d[u]z postpon: immo ſtatim fieri a princi-
pio ſi est expediens. J[notandum] p[ro]declaratio
ne partis preſentis q[ui] bic caſus fecûdus i quo n[ò]
est expectanda diſgeſtio est quâdo in febribus in-
tendimus euacuare ſanguinem ſicut in finocbis
et p[ro]boc caſu est posſitus canon ſtatim dictus.
J[notandum] ſedo q[ui] baberemus medicinâ ſol
uentem ſanguinez ſicut baberemus ſoluenſo alios
bumozes: ſic opoſteret p[ro] euacuando ſanguines
expectare diſgeſtionem ſicut p[ro] euacado alios
bumozes: cum opoſteret ip[sum] ſicut q[ui] alios bu[no]
res duci per vias anguſtas per quas non posſet
eu[n]tus n[uſi] adequtare eſius ſubſtantia.

Sed dubitatur circa canonê vtrum
p[ro] faciend[io] flebo/
thomtam in febribus ſit expectanda diſgeſtio.

P[ro] cuius dubij declaratione nota primo q[ui] du
plex est diſgeſtio qua ſanguis p[re]paratur expulſio
n[u]na eſt equatio modi ſubſtâcie. ſeda eſt p[pr]ſe-
tas occulta ſib[it] acquisita per virtutes naturales
agentes in ip[sum] dum intendût ip[sum] affinita
re vel euacuare: quam p[ro]p[ri]etatem credimus in
ip[so] eſſe acquititam cu[j] apparet diſgeſtio in virna
que p[ri]us n[ò] apparuit. prima ſtaruſ ſufficit arti
n[ò] nature: ſed vtræq[ui] eſ necessaria nature. Lutus
ſignum euicens eſt q[ui] facta flebotomia a princi-
pio ſinocbarum ſanguis aptiſtimo educitur ſi fit
medio cris in modo ſubſtâcie. Bic tamen ſanguis
a natura n[ò] educitur in principio: immo n[ò] vide/
mus crifes fieri n[uſi] p[ro]ſi[en]t] apparuerit diſgeſtio.
Et doc est q[ui] anteſp[er]pareat diſgeſtio non eſt fi-
b[it] p[ro]p[ri]etas acquisita qua virtuti[rum] expulſue obe
diat. J[ecundo] nota quod per flebotomiam ſa
cam in febribus aliquâdo intendimus euacuare
ſanguinê ſicut in finocbis, aliq[ui]tendimus e[ui]are
alios bumozes ſicut in alijs febribus bu[no]zalib[que].

His premissis

ſit dec prima c[ó]clusio,
Sanguine ſolum p[ec]
cante in quanto n[ò] est p[ro] flebotomando diſge-

ſtio expectanda, p[ba]tur ſic: q[ui] peccante ſanguine
est paratus egredi vena ap[erta]. ergo n[ò] est expe-
ctanda diſgeſtio, q[ui] c[ó]sequentia, et aſſumptum est
manifeſtum. J[ecunda] c[ó]clusio ſanguine peccan
te in quali nec p[pter] b[oc] multu recedente a natu
ra ſanguinis ſtante etiá p[cr]to quâti p[ro] flebotom-
ando n[ò] est expectanda diſgeſtio, c[ó]clusio, p[ba]t
q[ui] bic ſanguis ſtatim ap[erta] vena est paratus
euacuatió[ni]. ergo n[ò] est expectanda diſgeſtio, tenet
p[na]. q[ui] antecedens est manifeſtum. T[er]tia conclud-
sio, n[ò] ita copioſa c[ó]petit flebotomia ſanguie
peccante in quanto et in quali ſicut in peccate in
quanto tantú, c[ó]clusio argutur ſic: q[ui] ip[so] peccat
te in quanto tantú c[eteris] paribus virtus est for-
tio[ns]. q[ui] c[uz] b[oc] ſanguis e[parte] ſubſtâcie est p[ara]
tio: eucaationi, nam per p[cti]ni qua[li]s redditur
imparatio: eucaationi, igitur n[ò] ita copioſa c[ó]
petit flebotomia in finocba c[um] putredine ſicut in
finocba fine putredine. J[u]quarta c[ó]clusio, ſan-
guine multuſz recedête a natura p[pr]ſa ſanguinis
ſue in ſe: ſiue per alterus bumozem admixtionem
est p[ro]flebotomando aliq[ui] expectada diſg[ui] p[ba]
tur q[ui] p[òt] eſſe ineptus euationi per multu receſ,
fum a diſpoſitione naturali, vnde ſanguis bonus
magis aprus e[ui]abitur malo inſeptu remanente,
J[lor]relariuſz n[ò] ſemp quâdo in flebotomâdo
est prima intetio ſanguinis debemus flebiboma
ren[ò] n[ò] expectando diſgeſtionê. Lan[ò] itaq[ui] Auf.
veritâteq[ui] b[z] in pluribus. J[ui]nta c[ó]clusio, ſangu
ne multu recedente a natura p[pr]ſa: q[ui] ſit expecta-
da diſgeſtio f[ux]ta conclusionem immediate p[re]ce-
dentê: n[ò] tanta quanta p[ro]ſutuſs. p[ba]tur: q[ui]
plu[rim]u ſanguis n[ò] eſita ineptus euationi ſi
cut aliq[ui] bu[no]zes. J[pre]terea dato quod eſſet que
tneptus aut merito ſubſtâcie aut quodis alio mo
do maſor: t[ri] preparatio requiritur ad e[ui]and[ui] bu
mo[zem] cu[j] ſolutiuis q[ui] ſanguine p[ro]flebotomia
cu[j] opoſteat illos per vias et ductus anguſtos tra-
fire. ſanguis a[ut] p[ro]fozâme venê q[ui] p[òt] fieri la-
tum strictum q[ui] medio re ſmvolutatis impertum.
J[erta] c[ó]clusio, alijs bumozibus p[pr]oſtionabi
liter ſanguinî c[ó]peccantib[que] ſicut in ya p[lecto]ria
p[ro] flebotomia n[ò] est expectanda diſg[ui]. J[pre]
terea q[ui] in vera p[lecto]ria eſt ſol[ui] p[cti]ni quâti qua
p[ro]p[ri]et ap[erta] vena faci[le] maſſa bu[no]zalis e[gre]
ditur. J[se]ptia p[ek]o, c[eteris] p[ibus] n[ò] c[ou]enit in
bac vera p[lecto]ria tâta flomta quâta c[ou]enit ſan
guine ſolo quâtitate peccare. p[ba]t c[ó]clo: q[ui] ſolo
ſanguie peccâte virt[ui] est forto[ns] q[ui] ſoſte e[ca]ſiſſi?
p[le]botomiam educib[ili]s q[ui] materia p[lecto]re.
J[oc]raua c[ó]clusio, q[ui] postponitur flebotomia
in qua eſt intetio ſanguinis n[ò] amplius eſt in ea
tanta intentio quâta erat in principio, p[ba]tur, q[ui]
in proceſu virtus debilitatur in morbi. J[te] fan[
]guis efficitur ineptio[ns] euationi p[er] ſi, botomia
quare q[ui]c. J[nona] c[ó]clusio, q[ui] in flebotomia n[ò]
eſt intentio ſanguinis ſed alio[zu] bu[no]z ſicut in ſe
b[iz]ibus colericis ſlegmaticis et melácolicis ſi fue
rín ſanguin i permixti parum diſtantes a natura
ſanguinis eſt ab inittio facienda flebotomia, p[]
[ba]tur, n[à] poſt q[ui] ſunt ſanguini permixti ſunt apt
per ſanguinê cu[j] flebotomia minozari, et q[ui] pa[
]rum diſtant a natura ſanguinis n[ò] eſt ap[ra] ſequi
colerico[rum] ebulitio nec frigito[rum] incrudatio.
Et qua ſequitur per locu[am] p[ra]tio q[ui] n[ò] eſſent
ſanguini permixti aut eſſent multum diſtantes a
natura ſanguinis non eſt facienda flebotomia.
J[ec]dima c[ó]clo, aliq[ui]n febrib[que] n[u]c[ò] c[ó]petit fle-
botomia, aliquando c[ó]petit in principio, q[ui] n[ò] in

Conclusiones
multe.

L'ambertus.
In e state porro
ad. riti. viij. quæ an
nos vitanda
ſanguinis de
tractuo eſt: sicut
etiam poſt an/
nos ſeraginta
n[uſi] qua ineut/
tabitus c[ó]pel/
lat neceſſitas
vtr de illo Auë
soar duoz[ui] an
guor[us] narratur
p[ro]ſuio[que] q[ui]
ribus ſunt im/
beateſis caue/
re ſanguis miſ
ſonez debent.
Sunt nonnulli
et maxime ex
ſtalis i ſanguis
ne mitrêdo au
daciozes quos
medici ſapien
tes admodum
detefutur vt
apud Auicênâ
videre potes.
Nam ſanguis
eſt atre bilis t[em]
peramêt: i[pi]
ritus ſomes: vii
tet beſaur?

De flebotomia.

LII

Tractatus

Decura

Quando eua/
cuandū eit an/
te digestiones.

Prima cōclo.

Secūda cōlo.

proceſſu, aliquando cōpetit in principio et in p/
cellu, aliquando in pcelleu et nō in principio. Pitsa
ma ps cōclusione pt3, quando ſeb. pender ab bu
moribus quin ſunt mixtī fanguīnti aut ſemp
multrum diſtantes a natura ſanguis. ſoda pars p3
in ſebribus ſinocbis: et alijs pendētib? ab buōzi/
bus cù ſanguie mixtis in quibus in pcelleu virtus
debilita. aut forte buōzes ſunt immixtī et diſtāt
tes a natura ſanguinis, tertia pars cōclusioſis p3
in ſebribus ſinocbis et alijs quando ſanguis pec
cat in quanto aut quando eſt multa plectatio in
quibus nō ſufficit flebotombia facta in principio
ſed eſt reiteranda et aliquando reiteratur timore
ſpatis aur alterus accidēris in pcelleu emergen-
tis: immo aliquando in proceſſu copioſo: cōpetit
flebotombia ? in principio, q2 aliquando in p2o
cellu buōzes erut magis mixtī fanguīnti ? magis
nature ſue appropinquentās ? in principio, 2 forte
aliquado accens ſuperuientés in pcelleu facit indi-
gere ampliſzi flebotombia ? in pn°. ſicut aпа ſq/
nantiuim, quarta pars pt3 qn in principio bumo
tres alijs a ſanguine ſunt immixtī fanguīnti aut mul
tum diſtantes a natura ſanguinis: qui poſtea per
mifcentur ſanguīnti et magis appropinquant na
ture euem. vnde appet in pcelleu vitna rubea groſ/
ſa que nō appuit in principio, aut forte in pcelleu
emergit ſuurr accidenſis quo indigeſ flebotombia
Aut forte ſanguis in principio erat pieter modum
groſſus in ſe aut per admixturem alterius bumo
ris. ſi opoutut premittī diſgestuuz ſicut p2c1pt
Autic, quarta p2ini capitulo de flebotombia. vbi
ſanguine eſtinate groſſo docet predigerere cum
ſuprio de yoyo. ſt. que autem ratiōes deſt
tra determinatione pōt er dictis in questione fa-
cile de eas apparere solutio.

Cet ſimiliter ſi timesvictoziam humoris
magis neceſſaria cautela eſt euatio. 2 ſi nō
eſt digestus nō moueas nifi in principio.

In p[rae]ſenti parte Autc[en]a ponit tertiu[us] caſum in
quo eſt euacuand[us] ante digestione: 2 caſus eſt quā
do ſebris incipit a materia plurima quā veriſimi
liter natura nō pōt regulare. Dabet bec[que] p[er]duas
partes. in prima ponit vt dictuz eſ caſum in quo
op3 euare materiam indigetā et qn. in ſoda gra/
tia cōplectemento doctrino e[ridit] quando bumo[z] di
gestus eſt euacuandus et qn[ui] non ſoda tbi. (Apud
ſatut[em] vero nō moueas ? In prima parte inſtitut
duas cōlusiones. prima eſt itka. Stimil[ur] ſicut dictis
eſt in duobus caſibus p[re]ceedetibus ſi times v[ic]to
riam bumo[ris] ſup[ra] virtutem ſupple p[er]tut mul
titudinem eſu magis neceſſaria eſt euacuatio. ſ.
minozattua, q2 natura nō poterit tantā materiāz
digere re nifi minore: 2 e[ec]t eſ ſnia illius affoſi.
24. ſode p[ar]ticul[em]. Inco[bo]nantibus morbis ſi quid
videtur moue[du]m moue. I Scoda cōclusio eſt itka.
nō moueas bmōi buōze[ra] indigeſtū nifi in principio
cōclusio p[ra]batur. nō moueas bmōi bumo[re] indi-
geſtū nifi in tpe[in]o quo motio. 1. euatio p[ōt] euira/
re maſus n[ot]umentu et maſus tuuamentu aſſerre
ſed bic[que] eit in principio. ergo nō moueas bmōi bu
morem nifi in principio. ſña t3. ſed min[or] appa
rebit e[mi]t dicendis. Et ſimilis ſententia colligitur
ſoda affo: imnozum. com[ē]to. 24. Et bucoſ[que] babe/
mus tres caſus in q[ubit]us ab inſi[to] nō expectata
digestione debemus euacuare. primus caſus quā
do materia eſt furtoſa. ſangs quando materia p[ec]
cans eſt ſanguis exuberans in quantitate p[er]tus
caſus quādo alijuis vel alijui buōzes alij a ſan

guine nīnium ſuperabu[n]darent. In p[ro] caſu ſin
plurīmu[n] euacuamus cù farmacia et eradiſtione ſi
p[er]limus. In ſeda caſu plurīmu[n] cù flebotomia
aliqi[n] minozatione: aliquando eradiſtione. In
tertio cù farmacia et minozatione ſin plurimum
Et nota [p] materie ſu[tra] tres caſus ſup[ra]ſcriptos
posſunt aliquado dicti ſurtoſe p[er]tut manifeſtum
et immunēs p[er]culum. I2 materia ſu[tra] primu[m] ca
ſum p[ro]p[er]ie dicenda ſit ſurioſa ſu[tra] descriptio/
nem materie ſurtoſe ſupertus.

Pro declaratione

barum duarum
conclusion[em] duo
moue[n]t dubia pr[aci]tica[ria] que paucis p[er]ſtrīgā,
p[ri]mu[n] vtrū liceat medico euacuare materia in
digestam. ſeom vtrū debeat euare materia in
gestam ſup[er]flua quantitate peccantem ſolum in
principio.

Pro solutione

primi dubi tenēda eſt
bec[co]clusio. p[er] in om-
nibus egritudinibus materialibus nō dantibus
inductas debet euare ante digestionem. cōclusio
manifesta eſt, q[ui] ſi egritudo nō dat inducias vt ma-
tera di[ger]a ſu c[ucc]ubet ante diſgestione: quare o[po]
tet euacuare vt min[or]ata materia fiat virtus for-
to: ſup[ra] reſiduum materiam ſpecie vt tota ma tertia
eradicata sequatur ſalus. I ſed p[ro] declaratione
būbus materiam edicti ponunt quinque caſus in q[ui]
bus eſt euacuandum ante di[go]nē: eo p[er] in bis ca-
fibus egritudo nō dat inducias vt di[ger]a. I p[ri]
mus caſus q[ui] materia fuerit ſurtoſa in quo caſu
medicus ? cit? p[ōt] d[os] euare. Bic caſus eſt de mēs-
te Autc. in p[er] predicta, et de intentione Hyppo-
cratis p[ra] affo[rim]o: affo[rim]o. 12. et reliquio.
I Secu[d]us caſus q[ui] materia eſſet valde multa ſi
e ſanguinea ſue alterus p[ec]iefet aut pluriu[m] p[es]
cierum ſimul in quo caſu eſt minozanda flebotomia
aut farmacia aut ambabus ſimul vt natura
fiat potenti: ſup[ra] reſiduum: et de b[ac]euatione
eſ terno Aut. in p[ar]te p[re]lecta. 2 affo. 24. ſecu[de]
particul[em]. Inco[bo]nantibus morbis ſi quid t[ec]. I
ter
tius caſus quādo materia eſſet veneno ſi ſicut in
peſtilentialibus in q[ubit]us Autc. in principio ca-
p[it]uli cure peſtilentialium ſubet statim a p[ri]ncipio
eſſe euacanādu[n] cù flebotombia aut farmacia aut
vtris[que] ſin erigentiā materie. et bec[co]euatio d[os]
eſſe minozationa natura nō bene tolerante multa eu-
tionem ob debilitatem virtutis que statim affo[
]ciatur in ſebribus peſtilentialibus. I Quartus ca
ſus q[ui] materia fuerit in aliquo mé[bo] contenta
magnam faciens leſionē quaz natura ferre neq[at]
ſicut materia a pop[er]te colic[em] for[ti]s ſtomachi do
loris et ſimſtium et ſicut materia caufontis cordi-
pp[in]qua. I Quintus caſus, q[ui] timemus materiā
reperere ad aliquod membri[n] nobile ſue tā illud in
cepſſet ap[ost]emari ſue nō. In bis emi caſib[que]
tertia eſt eradiſatine euacuāda nō expectata d[ige]
ſtione ne diuerti[do] ſuat ad aliquod membri[n] no[n]
bile aut cù flebotombia ſi peccauerit ſanguis. aut
alij dumores fuerint mixtī cù ſanguine aut cum
farmacia ſola ſi fuerint a ſanguie ſeparati. I Mo
ta t[em] [p] in a[pat]e tā t[inc]boato debemus in euando
digerendo et diuertendo tres canones obſeruare.
Pr[im]us vt e[ct]ur quale op[3]s. Secu[d]us ne soluti[
]uum trabat materia ad locu[m] a[pat]um qua[po]tuer
a[pat]e eſtinate in inſteſtīn[os] nō debemus dare me
dicinas ſoluentes in trabendo materias ad locu[m]
a[pat]um cù augēat a[pat]im in boc caſu magis
cōp[eter]ent vomitua. Tertius canon vt euatio-
ta diuertat materiā fluente[m] p[er] nō augēat ſturō.
pp[er]t[ea]

Duodubival
de notanda.

Lōſtus opti
ma.

Quin[que] caſus
in q[ubit]us eſ
euacuand[us] al-
te digestione.

Secundus

Feb. putri. in vniversali.

Fo. lxxxiiij.

propterea cùnquebus pcedendù est ino trabentùs,
bus a longinquis sicut cù casita mâna reubarba
to aloe loto scene epibtimo virtute turbibl. et simil
libus. Sed còtra ppa apà sit ita magnùzvnt
dubites de corruptione mebrì tunc videc p mate
rta faciens apa sit coacte euanda sicut et cirurgici
membrù apatù magno apate scarificant timoze
corruptionis membrzi. Dicendù qo tu ponis caufus
in quo fugendù est acura et eger reliquendus est
pnofticis, attin si instinquit fueris psemif
so pnoftico boni est experti for tunam pcedicem
do q nulla est spes cure, attin si qua est bec est tlla
vot de tur de aliquid solutus qo stimul eu acuet de cä
añcedente et còtuneta. Ic et sicut sunt quinque
caus suprascirpti in quibdòs mediceu acuare ma
terfas intrinsecas in principio no expectata dige
tione: ita sunt quinque caus bis proportionales in
quibus cirurgicus oz euare materias extrinsecas
no expectata maturatioe. Primus qunmateria
furtofa còtinetur in membris extrinsecis oz cirur
gicus scarificando sanguifugas et ventos ap
ponendo ca statim euare. IScos qunmèbrù eſſet
apatum magno apate ita vt dubitaret de corru
ptioè mebrùt: oz flatim cirurgicus mèbrù scarificà
do materia minuere. IZerius caus in alto et
ceteris apatibus pendèctibus a materia veneno
ſa in quibus statim medicus scarificat ventosas
applicat et cauteris. IQuartus caus qun apà eſ
ſet immediatum vel pppinium mebro nobili oz
celerari eruptio: vt est apud Aui. tertia qرت ca.
de regimine excitarù apparenti quin ſunt matu
re in fine capti. Inquit niſt exitura còſuncturalis
aut membrù nobile aut mèbrù pppinquùs eſſet oſſi
aut pàniculo festinabis in pfozatione eius anç
coſtruèm ex matem. ne ppius corrumpat aliquid
de bis membris. IQuintus caus est qun timere/
me ne exerita ruperetur ad alioq membriu nobi
le ſic fit in apate extrinseco pectoris pundo fit ap
tio ante maturatione timendo ne ſi expecteſt ma
turatio rampatur interius ad membza nobilia: et
ſic fit finis butus primi dubij.

Ad partem negatiuam fecun,
di diu,
bij arguit.qn tunc maxime est euandù cù materia
est digesta. sed materia est digesta in reliquis tpt
bus post principiù et nò in principio. ergo maxime
tunc est euandù. t5 oña et maiò est manifesta cum
digestio ozdinetur in euonem. sed minò: pbatur.
q2 digestio pcedit ſm partres materie et in eadem
parte per additionem gradus ad gradù. Ijn op
positù est. Hyppocrates ſcd a afforziſmòz. afforzi
mo.24. Ijncoaribus mozbis q. et manifestes
Aui. in pte pnti. vbi preepit materia exite pluri/
ma solum euacuandam est in principio.

Pro solutione butus dubij dìcendus
quæ cum medicus cogno
ſt ab initio materià eſſe plurimà statim venit in
mentè ſibi materià eſſe euandà ante statum cu eri
ſtimet egrù nò poſſe perdu ad statum falubrem
cù tanta multitudine materie. Post boc medicus
inueſtagan fit statim ab initio euandù an parù
expectandù donec appareat veltigtù digonis fal
tè occultù: vt puta ingroſsatio vrnè aliqualis cù
ſoſte nunc fit ſubtilis fine ypoſtasi. Quod ſi medi
cus cù bæ multitudine materie viderit egritudinè
ſoſtem: egrum male tolerantem egritudinem: exi-
ſtimabit iudicio veriſimi ſi expectabit ſoſte pa-
rum post ſuccedet diſpoſitio maligna diſgestioni
còtraria ppter quâ ſoſte ſiat vrnæ ſuida aut ſub

ſugalis aut viridis vel nigra que ſibi auferat spes
salutis. et tunc medicus statim exibebit solutuù
electiuù materie peccantis. Si aſt cù bæ multis
tudine materie viderit virtutè bene tolerante iud
cabit eſſe expectàdu donec appareat aliquale ve
ſtitium diſgestionis. vt puta ſaltè aliqualis vrnè
ingroſsatio que etià fieri poterit per ſolà actionè
caloris putredinatis materià ſubtiliāntis. et inte-
rim pcedet cù diſgestiuìs ſm erigentià materie et
egritudinis qua ingroſsatio vna dabit quod solutuù
quod et dabit in fine principi cù occulta ſigna oz
gònis aut diſpoſitiòs extrarie digeſtiori no exclu
dant pn" vt ſuperi? dictu ſut. Et ſim bùc modù
pcedit Autic. in pn°. de legmatica. poſtea pcedit
digerendo et paulatim eando vɔſ ad statum. vel
quouſcòs ſit ſecur? q natura fit apta ſuperare egr
tudinè et oniàrt materie. I Sed diſcespone q omiſ
ſum fit solutiuon: poſtea ſuccesserit vrnæ ſuida
vel subiugalis vel aliter male additionata indicas
maligna putredinè quid tunc oz facere medicus.
Dicendù qo còſtat medicù errasse qui omiſt ſolu-
tiuon ab initio: cuſus omiſſo ſoſte erit ca mortis
et eius exibitio ab initio ſuſſet ca salutis. Sed
niblomin? cù vétù éad bòs còſiderare an cù bæ
dispòne maligna iudicata p vrnæ còſtet yrus an
no. qo ſi còſtet òt? det solutiuon. Adulti. n. in qb? vt
ſe ſunt vrnè peſſime eu aſerunt ſcd a qrt ca. Nd ſi cù
bæ malignitate videt caſus virtutis relinquet eun
pnoſticis vt preepit Bale. in commento afforziſm
p reallegati. ne ſoſte cù solutiuo ſuo moſtak et ſibi
imputetur. Et ex bis piz solutiuo ad ſonem ante
oppositu. Nam ſi ab initio nò ſit euatio nò ſucce
dit diſgestio in materia: immo diſpoſitio maligna
ſm partes materie. et ſm eandem partè per addi-
tionem gradus malitie. Ic nota q solutiuon in
bis caſibus nò debent ſolù eſſe lentiuæ: immo cù
lenitiuìs ſint admiſtza elegentià bumoze: ppiu: et
nò debent eſſe valde leuia. q2 ſoſte agitarent et nò
educerent: et ſuſſet melius dimittere. ſed debent
eſſe mediocris forſtitudinis inspecta virtute egrit
conſuetudine.

Apud statum vero nò moueas aliquid
donec vincat natura et digerat. et ſi ipfa nò
mouet mouet eu hòza mot? eius. et ſi ipfa mo
uet aut mouit. tunc dimitte eam et opera-
tionem eius.

Ijn ita parte preeſenti ponti Autic. qn bumoze di-
gelus est euandus et qn nò. ponit tres còjuſio
nes. I Prima. in statu nò euacues niſi natura cò-
plete vicente materiam. Sed hoc p. pbat. nò de-
bes in statu euacuare niſi materià optime euatio
ni paratam: ſed nò eſuatio parata niſi ſit a na-
tura còplete digesta. ergo n. et Et bec est ſcd a pars
afforziſm. 24. in statu vero filentium babere me/
lius est. I Secuða còjuſio est ita. natura nò eu-
cuante euacua tu boza motus eius. I. boza in qua
deberet natura euacuare quâdo est boza perfecte
digestionis, pbatur. ſuua re debes natura3 impo
tentem operari. ergo euacua ipfa non euacuan/
te in têpoze in quo debet euacuare. tenet còsequé/
tia et antecedens est manifeste. q2 medicus est ad
tuto: nature. I Zertia concluſio. euante natura
aut ſi euauerit ipfa dimittatur in ſua operatione
pbatur. nò est impedièda natura in ſui operatio/
nè. nec eſ ſupplue euandù. ergo còluſio vera tenet
còſquentia. et aſcedens p3. q2 medicus nò oz tm
pedire naturam et timò: mortis est in ſupersua
cuatiòne et bec vltima còluſio est affo. 20. prime

Conclusione 3
notande.

2 lij

## Tractatus

particule. Ea quorum crisif sit aut facta est etc.

### Contraprimam

coelusionem istatur

quod medico eureare in augmento in quo materia nō est ita digesta fit; cut est in ponō status. ergo multo magis ibi eureare in principio itatus. et quia, cù digestio odinec in eua tionem et aflumptu est manifestum de intentione Aut. in ca. de flegmatica. Sicendus primo per statum bic intelligimus statu quo ad dignorem fit; ue in eo cœurrat status quo ad accidëtia. sicut fit in morbis referuantib? materia ad vnâ creticam expleسهne fit nō concurrat: qò est ut plurimum. Sicendus scò quod intentio Aut. est loqui de statu morbi in quo materia est pauca aut mediocris cut virtus bene oïsura fium sempuerit pauca fium ab initio fuerit multa et nunc beneficio nature aut aris paucificata cùnò expectet crisim. Et certu est medicus nō debere eureare: immo debere expectare donec illa materia cum complete digesta ne forte euaatio sua cœurrat cum eueone cretica. fed poftea natura nō cuente qò pōt est què nō stimulatur: quæ forze senfus mébzo: cum sopitus est aut forze qò nō pōt: quæ difficilis est nature digerere et eureare: quod gerere solus. aut forze quæ ex pessuę egrittudis facta est impotentio: quod p[ro]imus tunc medicus debet eua: re. et doc vicit scòa cœclusio boza motus eius. i. bova cōplere digestionis que est boza in qua natura solet eureare. Autem aliqui transponunt textus: scòa cœclusionis dicètes. et si natura nō mouet boza motionis eius que est dies cretica: moue tu transfācta die cretica et faluari pōt. Ad rōnem aŭt in contrarii negatur ita pha. et eureare in augmento in quo una teria est minus digesta. ergo in statu q[ui]æ forze in au gmento materia est multa quæ forze natura nō po terit uocere ad statum salubre nec etc. in augmento to operat crisim sicut operat in statu. Actra autem liceat medico eureare in die cretica est dubium nō paruum. Sed ego credo quod obi medicus per signa efficacis cœprebendit natura nō esse facturā crī fit in illa die pōr eureā bonum eui videtur mibi quod operatio artis fit adiuta ab in fluxu celesti. Sed obi in dubium verteretur an natura effet factura crī fit in illa die medicus o5 desiftere ne forze simul cōlingangetuatio artis et nature. Unde iuxta tertiam cœclusionem in natura mouet aut mouit aut luppule morura est equaliter dimittet eam et opera tionem eius. si vero deſtiteret ad diuusāda est et si fuit perſuuerit moderāda est.

Et hoc est illud quod nominavit Hypo. furioſitatem vbi dicit: opoſtet vt admīniftretur medicina solutua: poſtque digeritur egritudo. In principio autem egritudinis: no no opoſtet vt admīniftretur illud nifi egritudo fit ſurioſa. et forſitan non est ſin plurimum ſurioſa.

In parte preſenti Autcen, confirmat dicta. ſua. primo aucto: statet Hyppo. p[ra]ſa afforſimam: affo. 22. scòdo per locu a ſimili. ſecuða ibi. Et talis est ita euaatio. In parte prima dicit: quod est illud quod nomiat Hyppocrates ſurioſitatè. vbi dicit op5 vt admīniftretur medicina solutua: poſtque digeritur egritudo. et est digesta materia egrittudinis. Nam textus Hyb. est digesta medicar. i. eua: re. In principio aŭt egritudinis nō op5 vt admīniftretur illud i. medicina solutua: q[ui]a materia est indigeſta nifi materia fuerit ſurioſa. Et textus Hyppocratis est et mouere nō cruda. vce in princi

Champerius. In perſuluſis morbis: in qui bus virtù deli: qui t[em]mus dilatis auxi lijs a vehemen tiori: catbarti: co incipiendus et: alias: leuio et vtendum.

## Decura

p[er]ſis nifi fuerit ſurioſa. et forſitan non est ſin plurium ſurioſa. Textus Hyppo. est multa vero non ſunt ſurioſa.

Et talis est ita euaatio neceſſaria q[ui] non est in h[ora] ſua: ſicut cibatione neceſſaria que nō est in h[ora] ſua. Et p[ro]poſtio itus uatio nis ad ceſſand[ui]r malitia materia: est ſicut p[ro]poſtio illius cibationis ad p[ro]hibendum virtutem a caſu ſuo.

In parte preſenti cœfirmat dicta ſua per locum a ſimili b[oc]mo: talis est ita euaatio que non est in h[ora] ſua. f. c[ui] materia in principio est idigeſta qua l[is] est cibatio que nō est in h[ora] ſua. f. in statu accidendum. ſed cibatio fit coacte aliquando in statu accidentium ad p[ro]hibend[ui]r caſum virtutis ergo euaatio aliquádo o5 fieri in p[ri]nò ad faciendum ceſſare malitāria egrittudinis. Et nota quod Aut. intel ligit bic per materiam ſurioſam quæ cunque potenti[ate] occideret ſue per ſurioſitatem p[ri]ſie ſumpra: ſicut ſupertus deſcripta ſuit. ſue per multitudin[em] aut quouis modo et taliter interp[er]tatur affo. Hyppo. Aut. t[in] in parte p[ri]tii n[ò] ſecit expeſſam nientio n[em] nifi de materia ſurioſa p[ri]ſie ſumpra ad qua veſnenioa ſicut materia antractis reducitur. et de materia multa ſue fit ſanguis ſue alit? b[um]o: a[ſan]guine omittens materia ſurioſam rōne mébri in quo est ſicut de materia apoplexie colice et filium. 3tem materia: ſurioſam rōne flurix ad aliquod mébri p[ro] quo flurx t[í]me: m[or]ſis ſicut q[ui] effet flurxura ad co: cerebrú et monſtus et ſimilis. eo quod Aut. n[ò]d[os] p[re]ſui curam putridarum februum ſin diuuerſitatem particularium patientium. nam ita pertinent ad tertium libum.

Cum ergo exerces euaationem: tunc cōsidera h[oz]am interpolationis: aut h[oz]am ipſius t[ep]oſis: aut frigidioem h[oz]am que est in die. Et non euacues per flurxum ventris in die periodi: neque flebothomes.

In parte preſenti Autce ponti cañ. de régimine ſeruando t[em] paroſtlimi. et viduitor ita p[ar]s in partes ſeptem ſin p[ro] ſunt ſeptem canons. ſecuða ibi. Et n[ò] agas. t[er]tia ibi. Et n[ò] diminuas. 4 quarta ibi. (Dino.) quinta ibi. Et ſcias quod t[ien]siens. 5 ſexta ibi. Et n[ò] euietur. 6 ſeptima ibi. Et cōſi]um mei. 7 Primus can: est ite: cum exerces euaationem ſue per farmactam ſue perſilebo: m[am] cōsidera. i. elige: bo[ra] interpolationis. i. in febribus interpolatis aut t[ep]oſis in cōſi]nuis p[or]tionalibus aut frigidioem bo[ra] die: que est bo[ra] matutina in cōſi]nuis cōſuſis. t[em] n[ò] euacues per flurxum ventris neq[ui] ſiemes in die periodi: immo in aliquibus ex t[ep]oſibus ſupradictis. 9 De h[oc] canone ſupertus ſuit ſp[ae] dubium et cauſa canons ibi: poſita ſuit: quare nunc per tranſeo ne ſepe replicetur.

Et n[ò] agas cum euacuatione artis con tra partem euacuationis nature.

Is c[uo]s canon est ite: n[ò] agas c[ui] eueone artis cōs tra p[ie]t[em] per q[ui]a natura euiet aut rentet eureare. et bic can[ò] n[ò] est afforſim? 21. p[ri]ſe p[ric]ticle. q[ui] ducrec op5 viuncu: natura reſit inde ducrec e op5 per conuenentes regiones. In quo canone due obſeruan[co] c[ö]ditti: es. prima q[ui] natura ſicuit dicit afforſimus euiet per loca cōuenientia ſicut per vomitu per ſe c[ee]ſum per ſudo: re per flurxum ſanguinis n[ar]ium emor: roycalem menſtrualem per vias vini et miles quia

H[ora] eucauſa: di per forma: cam.

Secundus

Feb. putri. in vniversali. Fo. lxxxiiiij.

miles: q; forte si vellet euiare per oculos aut pna/
res; aut per aures forte est impediда timozе ce
citatis aut surditatis. Et similiter si intétaret eua
re per vina de pulmone et similia loca incouentis/
tia. Icda q; non superflue euiet, tunc eui I2 medico
euiare per oppositâ regionê vt fluxus superfluus
factus a natura cõstringereſt. et canon ſic limita/
tus est manſſeſtus. q; medicus nò d3 impedit na
turam bene operantem. et canon est cùmuntis
ſleborhomé farma cie et cuicungé euationi facie
per artè in regiatio nature impeditur.

Cet nò diminuas humoem per rem que
faciat statim habitudines motus periodi.
Cet nò diminuas. i. nò eues buòzes per res que
facit statim habitudinemotus periodi. i. q ita/
tim faciat babere periodù. Lanon clarus est cum
medicus debeat curare febzem nò eam puocare
aut augere. Cprò cuius noticia ſcendù q medic?
interdum est cã cur reheat paroximus aut excre/
ſcetia. aut si feb:is est cõtînua cõclusa q excreſcat
per exbibitionem alciuus solutius quinç modis
primum q; datu ſit in majori quantitate quapro/
pter vebementi agitat buòzes et agitati inſiá/
mantur et ebliuit. Icdo q; datu in minori quanti-
tate q; op5. vnde agitat et nò educt. tertio qn da/
retur solutuum euané buòze qn nò debeter eua/
rit: vt qn darek turbitb euané bumozè flegmaticùn
in febe corerica. quarto si solutiuò de ſit inflam
màs multu et calefaciens ſicut ſcamonea ſi detur
in febe corerica nò debite correcta. quinto quan
do ank solurua nò pdigeſta materia. Dic ergo
canò ab Autc. poſtus est vt medicus còmoneka/
clat vt nò bûc erroze incurrat q perpeſe còtingit.

Cet oino cauuetur a regimine grosso in
hora periodi; ita vt nò detur in potu aqua
ozdei zuccarù neq iuleb: vt nò frangat pio
dum cù còſtrictione meatuì. qnì est timo2
immo adiuua. Dicit nàq hyppo. medicus
adiuto2 est naturenò impedes eam.

JQuartus canon. groſſum regimen oino vitetur
boræ periodi. vnde non detur in potu aqua ozdei
zucca neq iuleb. pbatur impedit naturâ. ergo ca
uendù eft. pt3 ſha. q; medicus vt vult Hyp. eft ad
futo; naturenò impedes eam. añcedens pbatur
ſic. groſſum regime frâgit paroximus cõſtringêdo
meatus igtur impedit naturâ quapropter nò fa-
cias boc immo iuuat naturâ expeditiune ipsam a
quocunq potente impediture operationem eſus.

Pro declaratione but canòts. bu/  
bita: vtrum zuc  
carum vel iuleb fit ponendù in aqua potàda tpe  
paroſtimit. affirmatiue argut q; ſic. q; còſter ope  
rantes ponùt. ergo ponendù eft. t3 ſha. q; còſter  
operàres sequitur canones. et antecedens docet  
quotidiana experiëtia. IScò luleb eſt ſatìs de  
bite extinctuum igtur couent. t3 ſha. cã in infir  
mo ſiti afflicto op5 ſit im extinguere et ipsum bu/  
mectare. q; aliter perduceretur ad etbica. r. aſſum  
ptum est Autc. 16. tertij. tracatu. 5. ca. primo cu/  
tus littera eſt. Lunck illud eſt permixtum cu2 iuleb  
erit magis iuatuìu in ſiti ppter qd corpus dilì/  
git rè dulcem et facit ipsam penetrare. JZertio  
zuccarum aut iuleb nò eſt regimen groſſum. ergo  
nò eſt vitandum. añcedens eſt de intentione Aut.  
in capto ſequenti. patet ſha. q; nullum ſtozù vt/  
tandum eſt nifi q; eſt regimen groſſum. JQuarto  
aqua ozdei eſt couentens igtur zuccarum aut tu/

leb. antecedens eſt notum. per Aut. in capitulo de
aqua ozdei. pt3 ſha. pter minus eſſe nutrimentum
iuleb q; aqua ozdei et ita minus grauans vir/
tutem. In oppoſitum est Autc.

Pro solutione norandù p:imo. q re/
gimen groſſuz dicitur
aliq cibale vel potabile nutrimêta le circa quod
digerendù labozat virtus. JNotandù Icdo q alt
q6 regimen pòt dìci groſſum còpatum virtuti tê/
pore paroximt: qd nò nò diceretur groſſum còpa
tum eidè in reſolutione ad tota mòbi pìſtentia.
JNotandù tertio q per fractione paroximt: de
bemus intelligere p:ibitione aut retardatione
reſolutionis materie paroximantis cum dimittu-
tione aut retractione calo:is interius qui oz ſpar
gi exterius ex qua ſequitur frequenter paroximi
plongatio. Et ſi cã frâgens paroximù fuerit val
de ſoſtis ſicut balneu aut potus aque frigide for-
tasse ſequetur calo:is naturalis et pieternatura a/
liis ſimul extinctio. aut forte ſequetur ſalus festina
calo:e naturali for:itificato per extinctione ſui cò/
trari qu: agens còtra materâ expeſlit eam per ſu
dozem virnâ aut alia: ytam et cùouenientê regione:
sicut ſuperius determinat:u eſt. JEx quo ſequitur
q cã frangés paroximù qhç iuuat notabili no/
cumento. JNotandù quarto. q per còſtrictione
meatuum intelligimus cuilucb: vie clauſiont p
quam materia aut vapores ſunt apti ſensiblitter
aut inſenſibiliter euiar: quâ quâdo: faciùr bmòi
potus t. pp:zemutrimêtales exbibiti te paroxiſ/
m: aut q; inſrigidant: aut q; a mèb:is inſlaminatis
indigêſt ad mèza trabuntur. aut q; fuggerùt ma-
teria: qmòbo. JNotandù quinto duplicé eſſe cu-
rà regulares que notabìr tuuat abſc:is notabili no
cu mèto: et coactam que licet plus tuunt q: noceat:
et tamen cum notabili nocumento.

Quod regimè
dica: grosſus.

Quibus p[remiſſis] fit bec p[ra]co d[ru]ſio. aqua oz
dei mixta cù iuleb aut zuccaro nò couenit regula/
riter in paroſtimo. p[ro]batur q: nihil q[ui] p[ro]b[ea]t
aut retardet reſolutionem materie paroſtimatís
et plonget paroſtimù cõſtringendo meatus t[ro]d[
pingendo materias] couenit regulariter. fed aqua
ezdei est bmòi ergo. tenet còſquentia. et meatu eſt
manſetta. et minor etià pt3 cù quodl3 tale ſit re/
gimen groſſum iuxta ſuperius declarata. IScò a
còclusio. aqua ozdei et buiufimodi magis nocent
in principio minus in augmento. et aduc minus
in statu: minime vero in declinatione. pbatur. q[ui]
in principio materia eſt meatus quantitatis et ma/
gis grossa, deinde vsq; ad declinationem periòdi
cpeedit paucificando t subtilindo: eo q còtínire re
soluitur. JZertia còclusio. aqua ozdei et similia
aduc magis aggrauantia virtutem in quocunq
tempo: periòdi aliquando coacte debent admi-
nis: trari. pbatur. q[ui] quandoq[ui] nifi exbi[e]antur ſe/
quitur corpo:is maceratio et corpse oſſoluttò.
JZieterea líc: aliquando nihil tale tìmeatur: ta
men spatur q[ui] buiufimodi exbibita et pp:ie in ſta
tu et declinatione ludo:e puocabunt: per quem for-
te citius terminabitur paroximus: et forte tota
egritudo. Ex quibus inſertur q[ui] bmòi potus qua:
to ſunt minus nutrimentales minus frangit pa/
roſtimos: et ceteris paribus liberius còcedi poſ/
sunt. et forte aliquando in statu et declinatione re/
gulariter concepit poſſunt: cù quando: multum
iuuent abſc:is notabili nocumento.

Quibus ſic determinatis respondendù
est ad rationes: ante oppoſi

LIIJ

## Tractatus

tum. Ad primam quâ quâdoç medict còdescendit lasequijs egroium abque necessitatè non sequentes rigorem iuris medicinalis inter quos me primus accuio. Ad fecam de quibum vidi tinetur ex fiti nimia inflammatio aut corposis erucatio bmòt potus coacte còceduntur. Ad tertiam de quibomilis non sint regimen grosilum in ordine ad tota morbi còskentiam: sunt in regimè grosilum in ordine paroſtimi. Ad quartâ de quaproque ordi subtilis liberiùrius còceditur quod reliqui porus magis nutrimètales licet etià ipfa immo aqua sola noceat et prie exbita in principio et augmèto.

Et scias quomultotiens indigetur medi cina forzte debili. sed et for titudo est ex hoc soluit humorem viscosum. et ipsius quidem debilitas est et hoc facit asseffare e mel aut bis et non euacuetur plurimum fi mul ita ut non cadat virtus.

Ille ponitur terti? canon. quomultotiens in cura putridarù indigetur medicina: forzt debili cuus foritudo est: et soluit bumoژ viscosum: et ut sup eale grosilum sicut est flegma melàcolia aut co lera groffa. Et ipsius debilitas est quæ facit assella re famel aut bis. Non eum opz vt eûetur plurimum subito ne cadat virtus. Pro cuus canonis noti ca fciendù quomultotiens in febribus pendentib? a materia groffa et prie quæ non est còplete digeſta indigemus bmòt porus medicina que de fortes quæ utat bumoژ grosilum: quæ aliter non eûaret quale opz. et de debilitas quæ eûat paru p vice. quæ non eúa re plurimum subito,pter diminutionè digestiòts et etià ſi materia eſset còplete digesta non liceret tantè eûare quanti de materijs subtilib?, et opoz teret et illud eûatium eſset notabilis doſis ad qo facilius mouerentur materie subtilès à grosilveni groſſe fierent ineptiores. Et bis cùs còiter procedi mus in morbis flegmaticis melàcolicis et penden tibus a colera groffa. De medicie fortes debiles posſunt eſte tribus modis, aut ex natura fua ſicut agaricus polipodium cartamus epitbimù aloes et ſimiles que leutert eun an t aut feco qut lzt ſont for tes dantur tûn in paucæ doſi ſut, et. 3. turbitb aut 5. 6. eli. Aut tertio: quæ no pparet cu acuètibus et vigozantibus ſutè ſua. Hinter bos tih modos me lioz est prim? et fecos et tertius omittatur: bonum eſt ut medicine ſint còsolate ut opoztet.

Et còſilium quidem meum in flebot homia est vt dimittatur quantù posſibile est.

Si aŭt non est posſibile tunc multiplicatio nueri est in elioz multiplicatiòbe quartatis. In parte preſenti Aut. ponit ſeptimù canonè. et b5 duas partes. in prima ponit canonè. in feco p bat ipſum. feco ibi. (Op5 cmm.) Lanò ſte b3 duas partes. prima eſt còſilùi Aut. in flebotomia p curatione febrium putridarù est vt flebotomia dimittatur quantù eſpoſible. feco ps canonis est ita. quæ flebotomia non pòt dimittir tunc mul multiplicatio nueri eſt melioz: multiplicatiòne quan titatis. ipf melius eſt facere plures eūones. i. fle/ botomias quibus in pluribus vicibus fanguis extrabatur. quæ vnica flebotomia tor? fanguis extrabatur.

Et opoztet eſt ut no euacueſt fanguis mul tus subito. quoniam euacuatur multus de eo cuibus non eſt necessaria euacuatio.

Ebamperſus. In febre ardè/ ti detractio ſa guis qunc ob/ eſt. Et in febri/ bus in quibus neruozù còtra ctiones acſ/ dunt a ſangut nis detractio/ ne abſtinentù eſt: et ne necessaria alioquin vi deatur. Et ipe riodiaca ſeb. mo dicus dimittit ſanguis firigo res pſertim ve

## Decura

ſedam partem fecdo primam. fecdo ibi. (Et no est in sanguine.) In prima parte ad pbandù ſecudà partem canonis arguit ſic. in febribus no est eua cuandum subito multum de illo cuibus no est necef faria eutarto. ergo in bis fecibus no est multum subito de sanguine euandum. confequentia nota preſtite in notatis declarabuntur.

Et non eſt in sanguine exucatio ad eua cuaciones quibus forſtasse indigetur: et debilitatur virtus a reſſtendo in crisibus expectatis.

In parte preſenti pbat primà partem canonis duabus rationibus. quarù prima eſt ita. per ſle/ borbtomiam factà in principio no excupamur ab alijs eutatiòbus quibus in febribus itis indige/ tur. ergo flebotomia eſt dimittenda quantus eſt posſibilis. ſña t3. ne per flebotomitã à altas eua cuationes addatur debilitas debilitati. fecdo ra/ tio. per flebotomiam debilitatur virtus a reſſito de in caibus expectatis in bis febribus. ego vi/ mittatur quantù eſt posſibile. tenet ſña. ne virtus debilitata in caibus succubat. (Ibò noticem ca/ nonis fciendù primo quæ febrium quedà ſunt in q/ bus eſt intentio sanguinem eúan ſicut fucso e bere vnuerſal ſebes omnes in quibus eſt ſolù ſan guis: aut fanguis cu alijs bumo/ribus eſt in cauſa. Quedà ſunt in quibus no eſt intérto fanguis ſicut feb. colerice flegmatice. et mìce. et de bisè fermo in preſenti canone in quib? tubet Aut. flòmam di mitti quantù eſt posſibile. et vii opz fieri poti? e ca/ tirti. In prìmis eim no eſt dubiu flebotomiam eſſe ſm plurimù necessarià et ſatis copio/sem. im/ mo aliqùi vcfi ad ſcintip. nec opus eſt in bis p/ tirti ſicut in fecis. má in fecis no facimus flebotbo mi am vt eùemus sanguinem fed vt eùemus alios bumo/zes qui ſunt sanguini permitti qui aperta vena cu sanguine egrediùtur. In notandù fecdo q/ canon ſte de pritione flebotomie magis obſer/ uandus eſt apud arabes in quibus regionib? ca/ liditate aeris fanguis eſt paucior et virtus debi/ lios quæ apud grecos in quibus aeris temperie eſt fanguis multus et virtus fortoz. ppter qo Aut. arabes I3 apud quofcà fuerit bìſpan? corubedis no est ita audax in flebotomia. ſicut Bal. grecus vt bene nouit Lonciliato: differentia. 167. 109 itali qui ſumus in pno° fexti climatis declinantes ad frigidù posſum? audacius flòmare qo bìſpani ſiculi aut arabes et reliqui qui ad calidum decli/ nant notabilliter.

Et scias quando aggregantur doloz capitis et febris: tunc curatio feb. dignioz. Et scias qo doloz capit quæ facit redire ſe becè declinatè ad augmentù. qre opz vt ſudef. Ille ponit cano. curationis tebzi putridarù q/ bus qdam acenitia còtunguntur et quedà dìſpo/ tiòes materiales. et ſunt quatuor: Primus canon eſt de dolore capitis qui frequenter febrib? còiun gitur. Eſt eim caput tan/ caminu totius ad qo va/ poz: es febiles puentunt. et dìcit duo. primù q quæ aggregatur doloz: capitis et febris tunc feb. eſt vi/ gnoz: cu intendendù eſt. fecm qo doloz capitis alì quando eſt tatus q facit fed. declinante redire ad principium ppteræa eius cura non e ſt negligenda, canonis declaratiòbe ſciudex qo doloz aliqùi ſequit ke/ pen/ dens ab ea. aliaqùi aſcedit eà e ſt ca eius. Aliqùi doloz et febris pendent ab eadè cauſa còi vtris.

## Pro cuibus

Si quidem

bementiſtimi ſunt. bilis: fu/ ro: a qo pittui/ te cruditas im pozunam ſan guinis miſſio/ nem ſequitur. Et adolescen/ tibus efiguum ſanguis niitti convenit: neq/ nulli poſt lon/ gos mo/bos: aut crapula. Et ventrìculo aluo/ aſtricta m etus eſt ſan/ guinem extra/ bere. Aditere sanguinè vuj/ babèti exped/ tiſtimù e: igna/ ro vero diſſicù lìmum. Exom/ ni eni dumore nibi ſanguis dimittio/ noce/ tius. Ex larga yò ſanguinis detractio/ema li generank bu mores.

Laput velut caminum.

De doloreno/ tanda.

Secundus

Fe. putri. in omniversali.

Fol. lxxxv.

Si quidem dolo: pendeat a febrze sequés eã vt pu
ta malã complexione & vapores febriles tunc aut est
leus aut medio cris vel forvis.Si quidê primu: fe
bis dignio: est in curatione. tum q: cât:ur q: fine
elus curatione male curari poterit dolo: capitiss
t: qu: est maior morbus. Si yo dolo: sit forvis tunc
dolo: est dignio: curatione.tum q: auget febrzem
spus inflamando & bumezes agitando. ppteræa
dixit q: facit febrze declinante. &q: de se declina/
ret vel forze declinat redire ad prim"t: qu: bumo
res ad caput trabêdo forze eet cã a patiss capitiss:
ita vt p: eius sedatione aliqui: fit opus stupefacte/
tibus. Si vero dolo: sit cã febris ais eam doloz
fim plurimù est dignor: curatiòe. Si vero pêdeat
ab aliqua cã còt ceteris parib: febris est dignor:
curatiòe. quia maior morbus & m: ebr: nobiliors.
J. Quomodo autè dolo: curâdus sit videndum est
prima tertij. et videbitur inferius de accitibus fe
brum acutarum.

Et cum infans lactãs febricitat tunc ops
vt rectificetur lac matris eius.

JScôs canon. cù infans lactans febricitat recti/
ficandum est lac nutriciis. &z aut rectificari: f: m est
gentia febris cause eius & accidenti: suor: vnde
nò eodem semp est rectificandù. sed prier recti
ficatione lactis posolum alterare exterius cum
eupitimatibus vt super cerebro cozi: epi: et alijs
mèbris applicatis fìm exigentia. Et tertio p: eua/
tione posolumus vt clisteribus & fuppoitozijs et
aliq: apud matozè necessitatez. et quando essent
gráduistici possemus exibere parù: mâne aut cai
fie aut yna pillulã còmunè. Jc: quarto si timere
mus apa: in aliquo mèbzo nobil: dimittere cum
sanguis fugis aut ventosa parua si transfuerit an/
nù i: dom aut parù: distaret. Mâ: Auêzo ar flebotbo
maut puerum trènnè. et aliq: si nollent capere
ma milles bonum est vt mamilla & p: p: re pupilla
eius infrigide: cù aqua frigida et prefentetur sibi
aliquado potus aque frigide zuccarate et sìtium
nec in bis timenda funt numenta lactis quet:
mentur vytra banc etatem p: pter còsuetudinè. Et
q: lac est primù nature sanguinis ex quo nutriti
funt. curã aut egritudinù puerò: habes ex Autc.
tertia primi: & a Rati: p:alem tractatum.

Et quando fuerit virina ycterica in fe-
bze significat apostema. quare est curatio
dare in potu aquam ordei aut firupum ace
tolum. Eum ergo acquiescit febris intètio
sit ad apostema.

J. Tertius canon. q: vrina fuerit ycterica. l. valde
citrina cù spuma colerica in febrze significat ap-
stema. l. opilationem in pozo felleo vel apostema
pp: le sumptum flue p:efens flue futurù: quare bu
ius febris egri debet curari dando in potu aquas
ordei aut firupum acetolum. deinde quieſcente fe
bze intentio fit ad apostema.

Pro cujuis
canonis declaratiòe nota q
aliquando febris sequit opi-
lationem aut apostema po: i fellet ad quam sequi
tur ycterici: colera retenta putrefacta. Aliquado
ecótra opilatio aut apostema sequit febrè inten-
sam corru: pientem sanguinè in coleram que multi
plicata facit ycterici: et malas complexione in epe
ipsum debilitantes ad cã fecut: est apa: aut opti
latio. Aliquado neutra istarù ab alia dependeri fi
cut aliq: còtingit q: boie du: paſso opilationem
et ycterici:æ. f: sib: piungit nò depèdès t: ab opi-

latione nec abysteritia fed ab alia cã. Næg: etià
ipsa opilatio nec yctericta ab itfa: feb. depèdent.
J. Quibus sic premiffis dicendù est q: fi febris pê
det ab opilatide aut apostemate opilo aut apo/
stemà fìm plurimù est dignior: curatione. nifi: em
febris effet maxima per quam timeretur corporis
arefactio effet a curatione illozum incipitendum
fed in hoc cau: sòtingit raro q: a cuatò: feb. in/
cobandù fit. et banc iniam volut Aut. superius in
c: de rebus in quaram quibudà differit: feb pu/
dedin: & cœuuntunt in quibudà. banc tamen fe/
bzem debemus curare non cum opilantibus fed
cum deopilantibus potius fìcit est firupus acæ
tosus et aqua ordei in qutbus p: pter magis infrì
gidare effent infundende species tristandali. Si
autem apostema vel opilatio sequitur febr: a cu/
ratione febris primo: effet incobàdum cum bis q
nò effent caufa opilationis aut apostematis re/
stedò materiam in epate fìcit sunt predicta. Et
bac febze curata ad dispositionis curatione p:ro/
p: re epati vendendù est cum sumptis et applica/
tis. lic: etiam premiffa aliquài curatione p:ro cu/
ratione febris ad curatione dispositionis epatis
fit p:eparandum ad perfectam curã febris. t: po
p:re quado curatio vntius nò impediret curã alte-
rius. Si autem neutra istarum dependeret ex alte
ra a curatione febris incoandum effet. q: febris
minores dat inductas q: opilatio et yctericta.

Et quando fuerit cum febze colica non
aperietur via in dando in potu aquam
ordei immo ius galli et leni us et multipli
cæ vnctuofitatem deinde de: in potu aqua
ordei fi: necesse fuerit.

J. Quartus canon. quando colica febr: conſungi/
tur non aperietur tib: via inctinòzum necesse:
ria ad curationem colice dando in potu aquam
ordet: immo dando ius galli quod ius lenire de/
bes et vnctuofitatem eius multiplicare. deinde
semp aperta via cum hoc ture detur aqua ordet. f.
pro curatione febris fi fuerit necesse. in hoc cim
canone videtur magis intendere ad curationem
colice q: ad curationem febris.

Contra. quia

Autcennadecimoſto
tertij. tractatu quarto

capitulo. primo: fatis in principio: còcedit in hoc
catu: aquam ordei dimittendo ius galli. Pre/
terea ius galli & propter vnctuòsum quale bic p:re
cipit est inflammatiùi. ergo nocet in febze. Pre
soluzione premittendum colicam effe duplicem
quandam leuem sequentem exccationem fecum
a calitate: febrili. quandam fortem in qua per
flegma mucillaginofuz: fit forvis fecu: inuicatio.
Premittendum secundo ius galli effe duplex
quoddam purum factum per decoctionem galli
antiqui in aqua simplicit: cui: fi volumus effe ma-
gis lenitiuum et minus calefactuum addimus
in decoctione prima: violas iuubas et similia le-
nientia et infrigidantia. Quoddam ius galli: co/
positum magis solutuum et ventoſtatum car/
minatuum cum quo bulimus polipodium carta-
mum falgemma daucu: anilium et similia ſoluen/
tia et carmiu: antia ventoſtatem vide: Adefue in
capitulo: proprio: de ſure galli. Premittendum
tertio: febrzem quandam effe inten:am quandam
effe remittam.

Quibus premiffis

dicendus quod
fi: febris fuerit

fortis et colica leus debemus effe contenti cum

Febris ex op-
latiòe, et apolice
mate.

Quando colicæ febriz còsunt gittur.

["Tractatus", "aqua ordet premisso tamen clisteri lenituo et in\nboc cau su debemus dimitttere ius galli et propter\ncompositum solutuum et ventostatum carmina\ntuum de quo supza. et bec fuit intentio Auicenne\ndecimofecto tertii capitulo allega. St aui febris\nfuerit forbis et colica forbis debemus premittere\nclisteria primo lenientia sicut ex oleo et iure galli\nfacta lei de coctione reru frigidaru de quibus su\npza. aur ex de coctione reru frigidaru sicut blitis\nmaluaru matru violay. deinde ponere aliqua ma\ngis stimulantia sicut mel et filia. Et per os exibite/\nri ius galli copositum cu in frigidantibus lenien\ntibus dâdo parte magis vnctuosaz. Is vero co\nlica fuerit forbis et febris debilis debemus premitt\ntere cliftere lenitiuâ er oleo deinde ex iure galli co\nposito solutuo et carmina tno ventostatû si fue/\nrit expediés et mel cu iis mixtû est prestat in doc\nappito optime abstergens et stimulans expulsi\nuam. et per os posum? exbibere ius galli simpler\naut copostitû fm ex videbitur expediés. et sec ut\nintentio Aui. in cau preſenti. Abi vero vtraqae\nfue rit leuis ſufficiet clisteria lenitua et ius galli ſim\nplex aut copostitû cu in frigidantibus leniétibus.\nEt er bis faciliis est rînso ad rônes an oppoftu.", "Cefolutiun vero est potio facta ex ta-\nmarindis et terentiam et firacost. et qua-\ndo? ponit in ea aqua ordet lubleb. et qua-\ndo? ponitur in ea caffia fistula. et fortaſſe\npoijouture deſuper ſcamonea.", "Tunc Auic. enumerat solutia cœuentia in ſe\nbribus putridis. et h. nouè partes ſm ex nouem\nſunt deſcriptiones solutuonu. ſcoda ibi. (Et fo-\ntaſſe datur in potu ſcamonea.) tertia ibi. (Et fo-\ntaſſe neceſſarit est adminitri ea que ſunt. ) quarta\nibi. (Adirabolanos vero. quinta ibi. (Et aqua\nduorum granatozu.) ſexta ibi. (Quando ſit ex in/\nfrigidâtibus.) ſeptia ibi. (Aliud et firacost.) octa\nua ibi. (Et de solutiuſs ſunt.) nona ibi. (Et è poſ\nſible vt fiat.) Prima deſcriptio est boc mo ordit,\nnâda. R. tamarindoz. ſ. incidantur grosso mo\nbulant in. ſ. yque ad còſumptionè medietatis\net coletur exprimèdo que dectoctio colata miſcea/\nEt cum manna ab ſ. f. vſoſ ad duas. ſiracost\neffi et terentabim ſunt ſpès mâne, et q. ſubditur in\ntextu. et qnq ponitur in ea caffia fistula velaliqo/\nlubleb. et fortaſſe p[icitur] ſuper ea ſcamonea poſ\nſumus còponere receptâ hoc modo. R. tamarin/\ndozu. ſ. lubleb. l. lupuloz. AD. f. vel ſaltè lupu\nli in locu lubleb accipiank ſi no ſit lubleb. buliât\nin. ſ. yque ad còſumptionè medietatis que de/\ncoctio colata et exprèſsa miſceaf cum manne flof.\ncaffie an. ſ. ſcamonee cocte in citonij[us] grana. ii.\nvſoſ ad. ii. miſce et bec medicina valet in tertiana\npura ta còtînua [interpolata] et in caufone. Sut\neſi tamarindî frigidi et ſicct in ſcò educunt cole/\nram rubea. ſ. ſanguinjs furozè remittunt yel reſp\nunt. còferunt fit et inflàmationi épis. et ſoma/\nabi reſpimunt vomitum et ſunt medicine febrizum\nacutarû vbi idgetur lenſificatione, vide A. deſue.\nLubleb est ſpès volubilis credo ex ſit lupulus. est\nfrigidus in primo declinans ad ſicû mundificat\nſanguinem et clarificat ſpium et leuiter educit cole\nram. mâna est equalis declinans ad caliditatem\neducit coleram cum faciitate doſis eius est ab. ſ.\nvſoſ ad. ii. Laffia est equalis declinans ad calidi\ntatem bumida in primo mundificat ſanguinem\nfedat eius acuitatem ſoluit coleram et ſlegma: coſ\nſert febribus calidis. Dof eius est ab. ſ. vſoſ ad", "De cura", "ſ et ſ. Scamonea calida et ſicca i tertio gradu po\ntiſtine solués colerâ. intimica medís nobilebus\npreparatur coquendo ipſam in citonio: et tunc\ndiagridiú. Doſis eius est a granis. vii. vſoſ. ad. xij.", "Cet fortaſſe datur in potu ſcamonea so\nla in iuleb.", "Iscda medicina est ſcamonea sola cu tuleb: et 13\nper tuleb absolute polatum bebeamus intelli/\ngere factum ex succaro et qua: tamen in boc cauſi\nmelius est vt accipatur tuleb rosæ. ſ. j. ſcamonee\nprepararet in citonio a grani. v. vſoſ. ad. viij. miſce\net cu ſufficiens quantitate aque distemperet et\ndebite calidum bibatur.", "Cet fortaſſe est neceſſarium administra-\nre ea que ſunt sicut aloes; quando materia\neſ groſſa, et melius quidem eſt ut abluatur\net nutriatur cum aqua endiute et aqua so-\nlatri. Deinde fiant ex eo pillule.", "I. Tertium solutuum est aloes calidum in ſcò: ſic\ncum in tertio soluens coleram groſſam et ſlegma\naperiés ozſicta venarû cu apitione venarû ſan-\nguinem emanare faciente. documenta eius cozi/\ngantur abluendo ipsum et nutriédo cu aqua endi-\nute et solatrì: vt dicit Aui. Sed nora differentiam\neſse inter lotione ſuſuſioné et nutrificatione. Zua\nre eſi medicinam no eſt nifi mundificare ca cu ali\nqua reliquida et piſcatur et fiat lotio multotiens\nſm exigentiam. Infundere vero medicinam est vt\nret infuse virtus maneat in liquo illo in quo in-\nfunditur. Nutriri vero est medicinaz vigozare aut\ncòsolari per ſlud cu infusa est. Docet ergo Auicè,\nablú aloem: ex poſtea nutriri cu aqua endiute et\nsolatrì. nam ſic loium et nutrient. erit cœnienti/\nin febribus. Dof ei? apud A. de factis ex eo pi-\nlu. vel in puluere ſumpti cu aliquo liquore pauco\nest ab aur. v. vſoſ ad. 3. ii. Sed in infuſione auf. s.\nvſoſ ad. 3. Ego comuniter do. 3. aut. 3. iiij. et fa-\ncit operatione ſolên cum colerua vifcosa et\nſlegmate. est medicina qua multum còfido. nec in\neo opor et eſse custodiam.", "Cirabolanos vero citrinos quidâ ad\nministruerunt. fed no inuentur ab eis in\ntentio ſcòm quam operentur: conſtringût\nen pozos eius poſt solutionem ventris: et\neraſperant vifcera eorum. q. ſi fuerint ne-\nceſſarit tunc poſt digestionem em integram.", "J. Quartum solutuum est mirabolant. et cum mul\nte ſint ſpecies loquitur bic de citrinis: qua fri-\ngidi ſunt in primo gradu. et ſicct in ſcò solutù co-\nleram poſt solutionem derelinquent veytigium\ncôſtrictidis. ppterea dicit Aui. q. no inuent ab eo\nſc. Raſi intertio ſm qua openſ. p[ir]ſtrigut. n. pozoſ\nmeatus poſt solutionem ventris et eraſperant vi\nſcera cozrugado ea. vnde ſubdit Autcen. q. ſi fue-\nrit neceſſarium adminiftrentur poſt digestionem\nintegraſc ſelicet materſe faciétis ſebzem.", "Pro solutione dubii bic ſoliti moue,\nrit vtrum mirabolant\ncoюuentă in ſebribus putridispriemittendú mira-\nbolanos ec. quinclipes. ſelicet citrinos euacuan-\ntes coleram. indos euacuantes melacoliam: ze/\nbulos belericos emblicos euacuantes ſlegma.\nOmnes ſunt frigidi ſicct et skiptici poſt solutio/\nnem conſtringentes. Et bi omnes p[ri]eter euca-\ntronem electiua de qua ſupza euicent coprimeq\neuo copreſſua no excludik vylra stòm et intestina.", "I. Premittendú", "Ebamperthus.\nScamonium\nmedicinas om\nnes exacuit: q\n4 ſtoma ch0 ini\np[ic]um perbi\nbetur.", "Nota\nabnòdæ\nesset\nq. p[er]b[us]\nab[on]ulam\naloe fœ\nDe b[ul]i\np[er]nunc\nq. non\nmonerat\nSed\np[er]b[us]\np[er]b[us]\np[er]b

Secundus

Fe. putri. in vniversali.

Fo. Ixxxvi.

I premittendus cò o mirabolanos còuientre in febriz. pot pripff intellig. aut rône febriz aut ra tione aliarù dispositionu que febribus còiuguntur. Hè cip fpt adminitrati soli couentant vel cu alijs medicinis còpositi. Et sì soli aut fum subftàtià ad ministrati aut decoctione vel infusione.

Quibus premissis

fit decpma cò/
clusio. mirabo/

lanti fue soli adminitrati fue cu alijs medicinis
còpositi et tam fum suâ subftantiam ch in infusione
aut decoctione couentunt febrizentid? rône aliax
dispositionu que febriz? còplicanè vt puta rône
flurus ad sifandù còfortandù sôm et intestina.
Dec còclusio est de intentiòc aucto? et còiter ope
rantii. I sceda còclusio. mirabolant soli rône fe/
bzium nò couentunt ante digeftionc còpletà: fed
bene poft digeftionc et euàtionc ad còfortandum
mèbrz laſp ex egritudine ceteris euàtionibus
precedentib? dec còclusio est de intentione aucto
rum in parte pifti. I cerzia còclusio. mirabolant
cu alijs medicinis permixti ta in subftantia ch in
decoctione aut infusione couentunt in febriz? an
digeſtione còpletà. pbatur.q: cu camonea per/
mixtici còcedunt ad frangendu eius acuitate et cò
pimendù et? solutone superflua. Et similiter cu
caſſa et mâna ad corſendu eius ſuperflua leni/
tionem cu fine bis permixt i noceant opitádo. aut
còſtringendo: vt dicit Raſh. 16. còtinetis caplo de
sequêtibus febres. et ita tubet Raſh. io. Almâ. per
mifceri eos cu mâna. I quarta còclusio. soli fum
subſtantia adminitrati magis ſunt apti obſeque
in decoctione aut infusione. pbatur.q: ſim ſuam
subſtantia adminitrati ſunt magis apti opitare
et còſtringere ch in decoctione aut infusione: cum
vis klîpica nò tanta remaneat in infusio aut de
coctione quanta est in subſtantia. I quinta còclu
ſio. mirabolant maxime timendi ſunt in corpibus
aptis ad opitlationes. Et ex bis manifestus est in
quinbus caſibus mirabolant couentant et in qibus
nò. Lites aùt inter Aut. et Raſim omitto. ſunt em
a, poffito diſcozdes. Si qua ch est via fedandito
erum viſcozdiam pot elici ex còclusionibus preece/
dêribus. Alodos aùt vtèdi mirabolantis et doſim
eo: ûn babes a Adef. fed p curatione feb. raro me/
dici vtunk eis folc. fed ſim plurimù cu alijs medici
nis permiscent in pilks pulueribus et poſtionib?
Fm ch est expedie.

C et aqua duorù granatoruz est marimi
tuamenti exprzeſa cum pulpis amborum.
I D oc est quintu solutiunu. Aqua ſeu duorum gra-
natozum dulcii et a ceto forz est maximi tuuamen/
ti. et exprzeſa cu pulpis amborù i.cu tota subſtan-
tia eorum derelictis corſicibus exteriozibus. et in
bozis i. poſt vigignem materie et minozationem.
Recepta pot sic ordinarí. R. succoz. vtriusq. ab
3. liij. vſq. ad. yf. zuccart. 3. ij. mifce. Soluit em bec
medicina tu lentendo rône succi granati dulcis.
tum pungendo et stimulando rône succi a cetoſi. tu
aftergendo et stimulando et lentendo rône zucca/
r: tu còpimendo rône granati. nò credo electiue
ſpam soluere qua piopter ex fitimo vt educat ſolu-
ca que ſunt in ſtomacho et intellinis et venis meſe
ratcis. Et in principio conuenit dec medicina ad
educendum materias còmunes que ſunt in ſtoma
do et intellinis et locos pioquinis. Et nocumè
tum ficcitatise corſigitur per zuccarum et ſuccum
granati dulcis qui est lenitiuus. Est autem grana
tum dulce frigidum et bumidum in primo gradu.

Acetosum frigidum et ſiccum in secundo. Albusuz
vero quod sub acetoſo còtinetur est medium inter
bec valent in febribus acutis 13 dulce nocere poſ-
ſit in acutis sua dulcedine qua est in coleram cons-
uerribile.

C et quando in horis de solutiujs ſunt q
fiunt ex violis et ſcamonea: ita vt de violis
ſit quantitas auſr. et de ſcamonea vſq. ad
ſiliç. j. et qunc po nitur in eis parù mente.
I D oc est ſextum solutiuum. R. violarum aure. j.
mente. 3. j. ſcamonee corzecte ſiliç. j. i. pondus. tij.
granorum oſdet. bultant viole et menta in. tij.
3. aque ad consumptionem medietatis. ſed viole
ponatur in fine decoctionis: colentur cum exprz/
ſione cum qua decoctione colata miſceatur ſca/
monea. viole enim infrigidant et bumectant et ſol
uunt coleram. menta vero calida et ſicca ponitur
pro còfortatione ſtomacbi.

C et qunc fit ex infrigidantibus extigue
tibus medicina in qua ponit ſcamonea: ſi-
cut pilke hmoï. Re. coriandri. ſpodi. roſaru
an. 3. y. canfoze toſugi. i. ſcamonee a duode-
cima pte. 3. j. et vſq. ad ſerța3 partem eius.
I Septimù solutiujs factu et infrigidatibus extin
guentibus ppterca valet in febribus multe flà/
me. R. coriandri ſpodi roſaru que ſunt frigide
et ſicce an. 3. j. cápboze frigide in tertio et ſicce cozdi-
lis toſugi. j. et ſt pondus. tij. granorù oſdet. ſca-
monee a. t2 parte. 3. yf. ad. yf. i. a. v. granivſq.
ad. x. miſce ſoſmando pillulas cuz aliquo liquoze
ſicut cum aqua endutue aut acetoſe. vel poſſer ſte/
rì pululis et poſtet torum boc exberbìt vna vice.
Quod ſi domo eſſet faciliſ ventris poſſer diuidi
in duas medietates. nam de ſcamonea dantur. ſf.
grana et nullum est bic altud solutiuum.

C et detur in potu de eis aliud. Re. ſira-
cost. 3. ii. tereniabin. 3. y. ſucci pomozum de
femi. ſucci citoniozum partes equales. ſuc
ci coriandri humidi ſertam partis vnius
aggrega succos. et ſubmerge i eis ſiracost
et tereniabin. et inſpiffetur cum eis donec
fortastc coagulêtur. deinde ſume campho-
re pondus ſexte. 3. j. et medietatis ſexte et
ſcamonee. 3. j. et pone ſiracost ſuper ignem
et pulueriza deſuper camphozam et ſcamo
neam: et còleruentur ne reſoluatur cum va
poze deinde dimittatur donec coaguletur
per ſe cum facilitate. et doſis eius ſit a. 3. ii.
vſq. a. 3. ii. et f.

I Octauum solutiujs. R. ſiracost. 3. ii. tereniabim.
3. y. a ſunt ſpès mâne. led nò babemus nifi vnam
ſpeciem. dentur ergo mâne. 3. vii. ſucci pomozum
de femi. i. de regione ſi la: loco quozù capitus po-
ma odorifera dulcia ficut apa: aut acria: ficut po-
ma quedam rubea apud nos reperta. t. bec ſunt
frigida et bumida corditalia. ſucci citonozum que
ſunt frigida ſed ſtoma ticba et ſcamonee corzecti/
ua partes equales. ſed posſumus accipere. an. 3.
j. ſucci coriandri bùdi. i. recentis frigidi et ſicic ſex
tà parte vnius. 1. 3. j. f. et miſce locos ponèdo eos
ſupra ignem donec aliquiter inſpiffentur et ſub
merge in eis mannam et inſpiffetur cu eis. i. optie
miſceatur donec forſtasse idest quasi coagulens

I am unable to find any text in the image. The image appears to be a blurry depiction of a person on a horse.

Raſſa.

Secundus

Fe. putri. in vniversali.

Fo. Ixxvij.

fit in ſtomacho 2 locis propiquis; probatur, quia
indigemus medicinis q. moza trabār in locis illis
vt melius perficiantur operatīones quas intendi
mus. Ex quo sequitur q. in legmatici febribus
 frequentius ch in aliis bmoſi trocifici cōuenient.
Tertia cōclo. si materte ſunt in venis et locis di
ſtantibus et anguſtis cōuenientiores ſunt firu-
pi et aque ch trocifici, pbatur, q. magis penetrāt.
JQuarta conclusio, digesta materia et minoza-
ta cōuenient trocifici magis aperſutu, pbatur, q.
tunc no ſimentur no documenta de ingroſſatīo ma-
terie et opiatione que timētur in principio. 4 cuſ
boc inuant ad digestione et expulſione materie.
Imora ch cōſclusiones posite intelligitur in
cura regulari et merito curationis ſeb.ná coacte
et merito alſiarum diſpositionu que aliquando ſe
ſribus contunguntur damus trocicos ſkpticos
ab initio vt quādo ſebz cōlungetur flυrus. Lōſi
aliquādo coacte damus trocicos in principio ſo-
titer apſentes et puocantes vt qn effect retenta vii
na aut effect altid ſimile accidēs ſebz cōplicatus.
Et ex bis manifeſtum ſunt prime due proſpositiones
in textu prefentis canonis implicaſt. I S ed p.de
claratione tertie p[ro]ſpositionis ſcienſu q. per ſeb.
adberentc ſtomacho quali ſit etbica de tembus
in telligere caliditateſ fixā et babituata in ſubſtātia
comabt. bec em ſo ſet etbica niſi procedat a ca-
liditate cordis. Est em necellariu ſurta ſupertus
determinata ad eſſe ſebz q. ſt p[ro]cedens a coſde
vbi ergo effect caliditas affixa ſtomacho n[ō] p[er]
dens a coſde bec no effect etbica ſed quali etbica:
q[ui] ſita et babituata. p[ro]b ac remouſda cōuenient
m agis trocifici ch que et firupt quare magis
in frigidant. tu q[ui] p[ro]ſus est in eis de multitudine ſo-
me: tu q[ui] longitúe mozam cōtabunt in ſtomacho
bec aŭt caliditas p[ot]eſſa facta in ſtomačo a p[ro]
fentia cibozum et bumoz[ui] calidizus qui longam
mоза in ſtomacho cōtraſerunt que p[ot]e remanere.
p[ot]e ipſo[u]a ſtomačo eductione. 5 ſimiliter intel-
ligit p[ot]e de quacunq[ui]a malia cōplexione ſtomačo
affixa et cuco[que] alteri membro.

T. Et dimittor conſuetudinis in regimine
ſuo ſentit ſebzem quandoq[ui]s. et no est tan-
tum no documentu quontam cauſa eius est di-
imitio conſuetudinis in regimine.

Tertius canon, quando dimittor conſuetudinis
in regimine ſuo incurrit ſebzem no est tantum no
cumentum ſupple quantum effect ſi p[ro]ueniret ab
aliqua cauſa corpo[zea] quoniam cauſa buiūs ſe-
bus est dimiſſio conſuetudinis in regimine: et non
cauſa corpo[zea] cuſius aliquando difficilicis est re-
motio. lapſo enim redeunte ad ſuam conſuetud-
nem vel ad aliquid ſi[mi]b proportionabile facte re
dibit ad p[ri]ſinam ſanitatem, buiūs exempla mul
ta dar[em] poſſunt que ſubſticoe brieſtati induſgens
p[ri]ſi[to]to: enim ſui ch ab initio decreuerim. Atrum
aŭt liceat miſcere digestiu[a] cum solutiu[s] est que
ſtio soluta de mente medicozum. babemus enim
plurimos ſirupos traditos ab aucti[bus] in qui
bus solutiua cum digestiu[s] miſcentur ſicut firu-
pus de epiſtimo. Et est de intentione Auerroys
ſeptimo colliget, et Auticen, boc confirmat tertio
cano. in caplo de ſingultu ponens quandam me-
dicinam qua verificat que est partim solutiu[a] par
tim p[ri]ouocat[i]ia partim digestiu[a] et partim ſto-
ma[cb]conſo[rat]iu[a] et fic dei gratia ſit finis expo-
ſitionis buiūs difficilicis captuli.

T. De c[it]abat[io]e feb[ri]citat[ui]n in ch[ali]. Lap. viij.

Eias q[ui] cōuenientiores cibi ſe-
bri[c]itantibus ſunt cibi humidi
et p[ro]p[ze]t et cuius c[opl]exio est
humida ex infantib? et groſſis
conuenient enim ex hoc q[ui] aſſi
milantur c[om]plexi[on]i et ex hoc q[ui] ſunt c[ō]
trarij egritudini.

J. Lum Auic. in capitulo p[re]cedenti poſuit cano-
nes viu[n]teriāles p[ro] curatione ſebzium putrida-
rui decet vt in h[ui] capitulo doceat c[ib]arebos ſebri-
citantes putride, et hoc est quod dicit rubrica bu-
tus capituli. Babet hoc capitulum tres partes.
In prima docet cōuenientē qualitatē cibozum. In
ſecunda boram c[ib]ationis. In tertia ſpecies diſete.
ſecunda ibi. (Lunq[ui]s accidit ſebri[s]. tertia ibi. (Et
ſcias q[ui] de c[ib]atione.) In prima parte dicit ſcias
q[ui] cōuenientiores cibi ſes ſebri[c]itantibus ſebri[bi]
putridis ſunt cibi humidi et p[ro]p[ze]t et cuius c[opl]
plexio est būida ex infantib? id est puersi: groſ[
ſis]. l. carnoſis. conuenient enim bis ſes puers et
carnoſis. tum q[ui] a ſimilantur eor[us] c[om]plexioni
bumide que cōferuantur ſim[pl]ibus. tu q[ui] ſunt c[ō]
trarij egritudini. l. ſebz que est v[ir]tualiter mo[bi]
ſicus. et b[ie] est aſſorib[ui]m? 2.7. prime particule bu-
mide diſete etc. I. Primo notandum q[ui] c[ib]os
Auic[ee]. etiam intelligit potus ambo enim debent
eſſe potentiāa humidi et etiam ſin plu[ri]rum me[
liu]s vt etiam cibi ſint actu bumidi. l. liquidi. ſic em
per cos corpus melius bumectabik. bec vera ſunt
fumendo indicationem a ſebze que eſſiceras v[ir]
tualiter: quia abſolute bec non ſunt ſemper vera
cum cōtingat aliquando corpus ſebziens eſſe val
de lapſum ad bumidum: ad cuius lapſum medi-
cus baberet maio[re]m intentionem ch ad ſebzem.
et idem ſentiendum est de c[ib]is frigidis qui ſem/
per conuenient in ratione ſebz[ic]i: licet aliquando
ratione bumor[is] aut lapſus ad frigidum comple-
xionaliter diſconueniant. E[pr]ſeſſit autem Auic[ee].
magis bumidos ch frigidos. q[ui] maio[ra] nocom[em]
ta poſſunt c[ō]t ingere ex frigidis ch ex bumidis ſe-
bri[c]ibus būide. l. op[itation]es bumoz[ui] incru[da]tio
et ſimillia. i[deo] ſin plu[ri]rum cibi bumidi ſunt c[ō]
cōuenientiores ch frigidit et multomagis ch ſicci.
I. Secundo notandum. q[ui] corporibus naturaliter
bumidis ſiue merito etatis ſiue merito c[opl]exi[
n]i c[om]petunt bumidio[ra] intenſu e[cor]po[ri]bus
naturaliter ſicci ambobus equaliter ſeb[ri]c[entib]
sup[ra] p[ro]p[zi]tum temperamentu[m]. potentiu[s] ta-
men bumida cōuenient ſicci ch bumid[is]. P[ri]
ma. pars buiūs concluſionis pbatur de intentio[
n]e eius in b[ac] parte. et p[re]ter rōnem ch ſumectabunt
corpus naturaliter ſicci. q[ui] babeb[ut] plus de b[ui]
ditate ch ip[si]pum. I. ſecunda vero pars c[opl]uſionis
est manifeſtia. q[ui] vbi est maio[ra] resſentia ibi debe-
ret eſſe maio[ra] potentiāa. ſed maio[ra] resſentia bu[
m]ectantibus est in corpore naturaliter ſicco ch in
corpore naturaliter būido ip[si] equali ch ſeb[ri]c[entib]
respectu p[ri]ſij t[é]peramēt. A[n] reduc[é]do ad actu
p[ra]cticiu[s] d[ab]imus c[or]po[ri]t ſicco gratia exempli.
cibos bumidos in p[ri]mo. ſed in magna quantita-
te. ſed bumid[is] cibos bumidos in ſecunda in
pauca quantitate. b[ie] enim ſunt intensi humidi
quā p[ri]tores. ſed p[ri]tores potentiu[s] bumidit rato-
ne maio[ra]s multitudinis forme quam potentiāa
ret inſequitur. Et eadem ſententia est de frigid

De c[it]abat[io]e ſeb[ri]citat[ui]n va
ne et quanti[tu] va
leat.

De solutiu[n]t[us]
au[que] digestiu[s].

Tractatus

dis exibitis corpori calido et frigidio equaliter febentibus respectu proprii temperamèt.

Luncç accidit febris et natura est sicca non cibes penitus dum non egreditur per fecte fex et opor tet vt occurrant eis parosimi periodici et parosimi qui sunt fortes ventribus ipsozum vacuis in quibus nò sit cibus omnino.nam si cibari fuerint in illa hora occupabitur natura in digerendo et dimittet digere et expellere et confirmabitur egritudo et prolongabitur. Et ppter illud opor tet vt postponant cibationè visq ad declinatione et in eo quod est post ipam Et si accidat forze vt hora declinationis sit hora cœsuetudinis in cibo; tunc est melius q esse potest.

Lænòes debo
ra cibationis.

Q. Dic docet bozà cibatòsis dans duoscanones. Prin?nò cibes februentè pent?.i.nec cibo multo nec pauco nifi mundatis intestinis a fecibus per fecte.f.sufficienter.et nò intelligas perfecte.i.to/ taliter, boc enim esset valde difficile et nò kferet absq egrit debilitate:immo semper bonù est vt in intestinis remaneat aliquid fecis in qua volupté/ tur.fed educende sunt feces dure que diu ferentur in intestinis, baru eui preestia cum multe sunt in cibus vaporibus fuis putridis corrumput. postet età seque colica, et bec in cura regulari intelligen da sunt et in boe qui cœsuenit asfellare semel aut plurìes in die naturali. In bis eui qui naturaliter nò asseffellarint nifi alternis diebus aut raziorius nò esset tanta necessitas. IScòs canon.opz q. occurrant eis.f. febrentibus parosimi perito/ dici.i. febrium interpolataru et parosimi q. sunt fortes.f. exerbationes continuarum ventrib?i. stomacis ipsofucivacis in quibus nò sit cibus oino. Et bìc est affo.primè particule. In parosil/ mis subtrabere opz. appon ere eui lefio est. Nam si bis adueniètibus cibari fuerint natura occupa bìt circa cibu et dimittet digere et expellere mate riam tam cœiuncta q. antecedentè et còfirmabit egritudo q. plongabitur parosimus et to ta egrit. tudo. Secundo dicit q. ppter illud opz vt popo/ nant cibationem visq ad declinationè.f. particu/ larem. et in eo q. est post ipsas declinationè.i. visq ad repus quætis.f. perfecte in iterpolatis aut ma foris quætis potis in còntinuis. Et bec è nia ypo. prìmo regiminis a cutozù in fine. Tertio dicit q. si forze accidat vt hora declinatòsis.f. particularis fit illa in qua tle qui est eger fuerit cœolutus ciba rt tépoze fanitatis est melius q. esse pòt.cù natura/ ra multum gaudeat cœsuetudine. I.Sed nota q. si tempus inter finèvntus parosimi aut exerca/ tionis et principium alterius fit modicù. medicus debet esse multo magis sollicitus de principio/ alterius quam de declinatione precedentis. ci/ bandus ergo est eger potius in parosímo prece/ dente.i.ante initium parosimi sequentis tanto tempore q. cibus in aduentu parosimi sequètis fit digestus saltem prima digestione, boc aut tem pus diuerſificabitur ſim quantitatè cibi et ſim faci lem aut difficilem eius digestionem. et tertio ſim potentiam stomacbi digerentis.nà medicus in/ ter omnia tépoza particularia debet esse magis ſollicitus de principio ne eger cibetur in eo. fecun/ do de ſtatu. et tertio de augmento. et quarto de de clinatione. Et ſi non potet principium vitare det

De cibatione

cibos minus corruptibiles sicut prìsana panem lotum et similia.

Et ſeias q. de cibatione et regimine est quod est subtile valde et de eo q. est groſſum valde. et de eo quod est inter illa. et est pars eius decliuis ad subtile plus et pars eius decliuis ad spíſium plus.

Diète species.

In parte preſenti ponit species diète vt doceat illas eligere ſim exigentias. babet bec pars duas partes.in prima ponit species vòre. in secunda docet eas eligere. secunda ibi. (Et subtilationes quidem.) prima pars iterum in duas. in prima nancq. enumerat eas. in secunda declarat. secunda ibi. (Et subtile vitimum.) In prima dicit ſeias q. de cibatione et regimine est aliquod quod est subtile valde: ideſt dièta valde subtilis. Et de eo est quod est groſſum valde ideſt dièta grossa valde. et est quod est medius inter illa ideſt dièta media in/ ter subtiliſſimam et groſſiſimam, et istus diète medie est pars eius que declinat ad subtillem pl? ideſt ad dietaut subtiliſſimam. et pars eius que declinat ad groſſum plus ideſt ad dietam groſſiſimam. et tu ſupple quod est pars eius que est me dia inter bec extrema diète medie inter groſſiſimam et subtiliſſimam.

Et subtile vtimus in subtilitate est p[ro]hibitio cibi. et groſſum valde est adminiſtratio cibozum ſanozuſ hominum.

In parte preſenti declarat species diète. et prìmo subtiliſſimam. secunda groſſiſimam. tertio mediam inter illas. ibi. (Et groſſum val de.) tertia ibi. (Et illi qui?) In prima parte dicit quod dieta tenuiſſima est probibitio cibi. i. nibl cibi exbibere. in secunda dicit q. dieta groſſiſima est adminiſtratio cibozum ſanozum hominum flscut carnis bouſine pozcine et similium: babentiam tamen magnam latitudinem ſcom quantitatem et varietatem eorum que exbibentur. I.primo no tandem quod dieta deſcriptiue est regimen in ci/bo et potu debitum ſcom exigentiam eius cu/eribetur. et hoc regimen babet latitudinem maſgnam terminatam a subtractione cibi pentus visq ad dietam ſanozum. et jambo extrema buius latitudints. et similiter medium inter illa babet latitudinem que res manifesta est in dieta ſanoq. que est groſſiſima et in dieta media. sed in dieta tenuiſſima decla ratur. I.lam quandoq. p[ro]bitetur cibus per vnam diem. naturalem: quandoq. per tres dies. certum est quod illa que subtrabit cibus per matus tempus est magis tenuis.

Sed dubitatur

an fit dare febrem in
qua nullus cibus co
petat. videtur quod nò per ypo.primo regiminis
a cutozum dicentem. Laue ne vna die permittas
egrum eſurire. I.Jamplius in febze vandum est q. do
valet contra febrem. sed talis est dieta bumida.
prìma affoſſ. I.Jamplius in statu et ante ſtatum
est aliquid aſſerendum. prìma affoſſ. I.Jn contra
rium est bic Autcen.

Ad hoc dubium

vicendum est de in
tentione auctorum
quod est dabiliſis febriis acuta in tertia die termi-
nàda in qua ſcom auctores nibl cibi effect exbibê
dum et ipplus exbibitio foze occideret diuertens
do natura a pugna còtra materià nec de boc mi
eris ià vidit multuerè patientè flurù vêrnis q. ſtettet
ppter obſtinationè octo dieb? absq cibo nec bi
bit nifi

De dieta te
nuſſima in feb-
bus valde
actus.

Secundus

Fe. putri. in vniversali.

Fo. lxxxviiij.

Ita mediat die
ta.
Immedicat determinat partes diete medie. et primo
declinatæ ad subtilissimam. secundo mediam. ter-
tio declinante ad grossissimam. et 2. postuerat hift
ordem medium extollit ipsum multis laudibus. et
ipsum coparat ad alia. secunda ibi. (Postea hift oz
det).tertia ibi. (Et illi qui sequuntur.) quarta ibi.
( Et hift quidem ordet.) In p[ra]ia dicit φ illi à sequi
tur lat? subtile debet esse cœnti succo. i. vino gr[]
naTOZUM. est enim pauci nutrimeréti et frigidi. In se-
cundo loco versus dietam mediæ est tuleb subtilè.
destit aqua succarata pauci zuccari et est qua it pa-
tum. et post ipsum est aqua ozdei grossa de qua in
fra. Et post ipsam sunt olera frigida et humida fi
cut sunt attripices. i. crìsìolochanna. et est dictus
olus aureum spina cbia blitis et similia fìcut la cu
caet endutia.

Sed contra, q[ui]b[us] ótola fun[t]a di[eta]
sanozum. ergo n[ot] fun[te] di[eta]
ta. subtilis. Respondet q[ui] fun[te] di[eta] sanozum ad
bunc in tellectum. q[ui] ip[s]tis vtuntur s[an]t s[ic]t et v[is]
n[ot] granatозум. fun[te] n[ot] fun[te] di[eta] sanozum ad in-
tellectum medicozum. q[ui] c[ui] ip[s]t solis n[ot] possent
in suo robore c[ò]feruarit. debentur tamè ip[s]ta sola
egris pro pauco tempore in e[gr]itudinib[us] acutis
magis attendêdo e[gr]itudinim et caufè etius ch[ar]ro-
r[io]tutis ne creſcat materia morbi. i. ne natura of
uertatur per di[eta] groſſum a p[ugna] c[ò]tra mozb[us]
Postea est h[ui]ſt ordet. i. p[ro]ſana fìcut est. i. n[ot] colata
Sed q[ui]s flat p[ro]ſana colata et n[ot] colata di[ee]ct in
sequètis. et e[st] mediú. i. di[eta] media. N[ot] autem
ſt media non p[ot] demoſtrari. ſed credimus a n[ot]
qui[s]. atrus et h[ui]ſt ordet ſit di[eta] media et equi
diſtantiam inter extrema to t[us] di[eta]eum b[um]ane an
ſolum inter extrema diete c[ò]uententis bominib[us]
egris. non intendo ad p[ra]eſens determinare for[te]
vtrus p[ot] defendit. L[edo] et in[ter]tentione auctozus
ſuſſe ponere ip[s]am mediæ iter extrema diete e[gr]
rum quibus aliquid datur vt patere p[ot] ex dictis
Aulicen. in parte p[ra]eſenti qui exemplificando nu[n]
lam facit mentione de di[eta] sanozum: nec de die[
ta tenuiffima que est n[ib]il dare.

ET illi qui sequuntur latus groſſus ſunt galli et galline extremitates et ſubtiliozes eis ſunt allzobugi et pulli. et ſubtilius eis ſunt alch[angi] et oua ſo[rb]ilia pauca ſubtilia et p[is]ces parui. et ſubtilius eis ſunt h[ui]ſt ordet ſicut est: et ſubtilius eo eſt pa[n]is ſimi le ſolutus in aqua bene frigida ſolutiòe bo na ſubtili. groſſus a[ut] c[ibus] ſo[ſt]iòr eſt eo. In b[ac] parte declarat parte diete medie terminæ te ad di[eta] sanoz[ui] incipiens ab extremo groſſot[us] eiusdem tendens versus medium. In primo loco ponit gallos fatis groſſos: mondù tamè coe[n]ites. et galline extremitates. ſ[ic]o alas ſim des partes q[ui] ſunt extra p[ect]us. In ſ[ó]do loco ponit allzobugi. i. p[is]ces et p[ro]p[ie]t[ie] iuuenes. gallos paruos qui in terdum a Rasi vocantur gallicelli femelle th[ui] ab auctozib[us] magis laudant. In tertio loco ſut atbi n[argi]. i. auæ p[ue] et p[pi]te ficedule. et c[ui] bis ponit oua ſo[rb]ilia pauca: vt puta duo. ſubtilia. i. parum cocta et p[is]ces puos petroſos. bi e[mi] ſunt pauci nur trimenti et ſubtilis. J[alt]io ponit h[ui]ſt ordet ſicut est. i[de]ſt n[ot] colatum et e[ſt] medium. Et inde di[eta]e quod ſubtilio: ch[ar] h[ui]ſt ordet e[ſt] pa[n]is ſimile. i[de]ſt optime farine frumenti diſsolutus in aqua frigida diſsolutione bona i[de]ſt exerqita ſubtili i[de]ſt quod ſit multa aqua et parum pa[n]is ita vt bibl

bit n[ifi]s aquam: que tamè in fine dicti. temporis li
berata eſt et a feb[re]t a fluku. Et aliam vidi pro-
pter impotentiá deglutiendi non comedisse v[is]c[us]
ad septimum que tamen ſuperuit. Secundo d[ic]o
q[ui] nostro tépoze bec di[eta] n[ot] eſt obferuanda. na[z
dand[us] est aliquid c[ò]ſuetus prima affor. domines
e[n] noſtr[ui] tépoz[us] magis indulgent gule ch[ar] tépoze
y[po]. Et debemus ſemp ubbittare de caſu virtutis
cum n[ef]sciamus diſtinc[ite] quant[ui] virtus conſet: et
quanto tépoze constare posſet ab c[ib]us c[ibo]. et ſo[ſta]ſe
ſe cadent virtute op[er]tib[ut] c[ib]us tépoze cr[if]is.
pp[ote]erea melius eſt ante ſtatum aliquid v[ed]iſſe. et
eo magis. q[ui] n[ef]scimus quantum status eſt longin
quus. J[p]r]eterea debemus timere in fam[ia]m qu[á]
etiam timuit Rasi. i. s. continentis capitulo de
mirabili[bus] caſibus. ne ſi e[ger] periret dicat vuls
no[os] cum fame occidit[ie]. Eſt enim bono: ſere
ciutis vite finis. pr[imo] et h[ib]i[co]. et qui n[ot] timet in
fam[ia]m indecend[us] eſt et in u[n]t[em]ecundus. tertio et[bi]co.
J[p]r]eterea min[or] error eſt decliare ad di[eta] gros
ſi[no]em ch[ar] tépozet ch[ar] ad tenuti[ez]es. in tenutibus e[n]
dietis magis peccant e[gr]otantes. pr[ima] affor.
immo n[ot] auderem tranſire ſe[am diem quin al[is]
quid exbib[ere]m: ſcut aquas ordetvel aliquid ſim[le]
le. Ratio autem quare e[gr]it diutius posſunt v[ie]ne
ſe re fine c[ibo] ch[ar] ip[s]t s[an]t eſt. q[ui] qu[á]uis e[co]zum cal[or]
ſit in tenſiòr tempore feb[ris] ch[ar] tépoze ſanitatis et
ratione butus magis refoluat bumdiſum. tamen
ratione multitudinis cal[or]ſis. eſt poten[ti]ſor tempo
de ſanitatis ch[ar] tépoze e[gr]itudinis et magis ſe[ro]l
uens cu[z] cal[or]pauci ſicetur tempore e[gr]itudinis.
J[p]r]eterea kames que aſſet tempore ſanitatis et
n[ot] tempore e[gr]itudinis e[ca]uſa vt mag[is] cal[or]
ex acuatur et p[ro]pter tristem ſenſationem mag[is]
in fame p[ri]tus refoluantur.

Sed ad rationes in oppoſitum ſua[rum] d[omi]n[us] ch[ar] n[ot] com[
petat tenuiffima di[eta] respondetur. J[ad] p[ra]m[ar]
ch[ar] y[po] loquitur in. feb[re]t p[ol]ongabili[que] tempore in
quo n[ot] p[ot]est e[ger] ſare fine c[ibo]. J[ad] secundum
dicend[ui] ch[ar] aliquid valent c[ó]ntra feb[re]t ex parte vna
que mag[is] n[oc]et ex parte altera. J[Sed ad tertí]a
dict[em] ch[ar] ver[us] eſt q[ui] status eſt longiquus ſupra ter
fam[ia]m die[que]. J[n] queſtioe a[ut] querente vtr[ui] al[iquis]
feb[ri]iens debeat groſſus c[ib]ar ch[ar] p[ro]ſe[an]us cre
do tenédas eſſe bas c[ó]clusiones. p[ra]m[ar]. ch[ar] null
[ar] feb[ri]iens in vnica c[ib]a t[ar]io[ſe] groſſus c[ib]ar ch[ar] deb[us] ch[ar] p[ro]ſe[an]us c[eter]is paribus. p[ar]batur. q[ui] v[ir]tus diſ
geſt[ui]a e[de]bitiòr. J[S]eda c[ó]clusio. al[iquis] feb[ri]iens
in toto decurii ſue feb. groſſus c[ib]andus eſt qu[á]
tum ad id quod converititur in ſubstantiá e[mi]s ch[ar]
p[ro]ſe[an]us in equali tépoze. p[er]tia concludo. Fm
plurim[us] ſeb[ri]entes groſſus c[ib]andi ſunt quant[ui]
ad id quod converititur in e[co]zum ſubstantiam to[
]to decurii ſuarum e[gr]itudinum et ſuarum neutra
litatum ch[ar] ip[s]t s[an]t in equali tépoze. p[ar]batur. cum
mag[is] ſe[ro]latur in e[od]e tép o[ze]t o[pe]tateati p[os]
pastine ſanitati reſtitut. et e[ſu]bus p[ro]batiòſe p[é]
det probatio ſecüde conclusionis.

T[en]t illi qui sequuntur latus eius ſubtile
q[ui] eſt medium eſt vt ſit c[ò]t[é]tus in c[ibo] ſuc-
o granatozum et in[le]b[us] ſubtili valde. et poſt
ip[sum] aqua ord[ei] ſubtilis et poſt ip[s]am a[q]
ordei groſſa et o[le]ribus frigidis et hume-
dis ſicut attriplices et ſpinachia et blitis et
similia et poſtea h[ui]ſt ord[ei] ſicut eſt et eſt
medium.

notum dignu
et Rasi peno.

Berenda eſt te
uiffima dieta

De gallo et galina.

## Tractatus

posſit. Et bícibus ponitur in latitudine subtilis diete,pter paucitatem panis, lotto aut remouet partie fermentale calidum. Sed apud Asarartem lauatur solum pluries infundendo super ipsum aquam frigidâ et nò manibus còterêdo. groſſus aut ſez panis nò diffolutus eſſet cibus forſio: et ſtens in latitudine diete groſſe. ut puta quando frusta panis non lori bultrent cum aqua donec fieret cibus quem panatam appellamus nò forſtilis: ſed maſticabilis, ergo panis vno modo pze/ paratus est in latitudine diete subtilis, alio modo in latitudine diete groſſe.

Et lìſt quidem ordei eſt bonus cibus. ipium enim aggregat ad glutinationem et digeſtionem ſuam et lenitatem et plani- tiem et lubrizitatem et abſterſionem et hu- mectationem et contrarietatem ſebris et ſe- dationem fitis et velocitatem penetratio- nis et abluſionem et nò eſt in eo ſtipticitas quapptor nò residen nec ſigitur in po- ris et meatibus quâuis ſint còſtricti et nò eſt in ea adherentia cum incedit per meri. et forſtasse abſtergit spſillum fleſmatis. Et quando bona fit eius decoctio non in- flat omnino.

In parte preſenti Autigen. primo multis laudit/ bus extollit lìſt ordei. i. pritanam ordeaceâ. ſco/ do parat ipſam ad quidam alia. ſco ibi. (Antiqui quidem.) In prima parte dicit q[ui]b[us] ordei est bo- nus cibus ſebicitantibus: q[ui]b[ate]b multa una/ menta et nullum no cum mentum. Juuamenta autes/ ſunt. q[ui]b[us] glutinationem per quam bumozes nì- tum subtiltes & fluxibiles digerit inſuſcado eos. Secundo babet digestionem. q[ui]b[ate]b faciliſis digestio- nis. Zerrio lenitatem. q[ui]b[ate]b lenit & mollificat obie- cum expellendum. Quarto planitios. q[ui]b[ate]b remouet inequalitates que ſunt in membzor zum ſuperficie per quas p[ro]bavitur eu acuatio. Quinto lubrizita/ tem per quam obiectum lubrizando expellitur. et bec lubrizitas sequitur ad plantiemi & lenitatem dem quibus ſupra. Lum enim obiectum expellen/ dum eſt factum lene ſim eius ſuperſicie: et via per quam tranſit eſt facta plana ſ facile lubricat obie/ cum expellendum. Sexto babet abſterſionez per altiquas partes subtiltes ſeparantes bumorè ad/ berentem a membi ſuperficie. In septimo babet bumectationem p[ro]biventez corporis exccitatione Octauo babet contrarietatem ſebris: cum ſebris fit calo: ſed lìſt ordei eſt frigidum. Mono ſedat ſi tim inſrigidando et bumectando & bumidum ro/ ridus reſtaurando. Decimo velociter penetrat. q[ui]b[ate]b cito nutrit eo q[ui]b[ate]b ſa ciliſis digestio nis et subtilis subſtantie. Undecimo abluſt per aquas & per par- tes quaſdam subtiltes ad quam ablutiones ſequi tur mundificatio meatuum. Duodecimo nò ba/ bet k[li]ſticitatem propterea nò residen nec ſigitur in poris et meatibus qui ſunt amplio: es q[ui]b[ate]b pori quâuis ſunt còſtricti ſue naturaliter ſue p[ro]zeter naturaliter. Decimotertio nò eſt in eo adberen/ tia cum incedit meri c[ui]b[ate]b ſit applanatia ſuperſi- ciet eius nec babet vſcoſitatem magnâ qua adbe reat. Decimoquarto forſtasse. i. altuādo abſtergit spſillum fleſmatis. ſez quâdo ſp[er]ſitudo nò eſt ma- gna. et hoc facit per quaſdam partes subtiltes. et multo magis hoc faciet ſi zuccarù ſit ſibi admixtù Decimoquinto quâdo bene coquitur non inflat

Laudes lìſt ordei.

## De cibatione

omuſno, bumidum enim ventoſabile per bonam decoctionem resoluſtur. et hoc eſt quod volutit et cere Autigen. q[ui]b[ate]b ordei: deſt aggregat ideſt adiungit ad glutinationem que eſt prima eius prop: ietas bíc posita. decimoquarto. alia: proſtraties de quibus ſtatim dictum eſt. et hoc Autic. l[ui]mpſt ab bypperate primo regiminis a cutozù.

Et antiqui quidem vſi ſunt vbi neceſſa- ria eſt subtiliatio regiminis ſubtilioris regi- mine q[ui]b[ate]b eſt lìſt ordei et aqua ei? a[que] mellis plurime aque: quoniam nutrimentu eius eſt parum. et ipſa facit penetrare aquam. et eius humectatio et abſterſio et eius apertio et p[ro]ouatio eius eſt multum. et caliditas eius eſt còfracta. Et ipſa proculdbio qua- doq[ui]b addit in virtute additionem quanda:5 quâuis ſit parua. et ſequitur eam ſirupus acetoſus de melle: eſt e[ro]ſiòz et nutri- biliòz et forſtioris abſterſiòz et inciſionis. et non eſt in eo de caleſactione de nocumen- to viſcerum calidozum: q[ui]b[ate]b eſt in aqua mel- lis: nunc autem mel cane quod eſt zuccarù et proſtræe mundificatum eſt melius melle apis. l[ui]b[us] eius abſterſio ſit mino: abſterſione mellis. et ſimiliter ſirup[er] acetoſus de zucca ro. et ſit ſuſſiciēta in ſirupo acetoſo: ſed for- tasse faciet incurrere raturam intefiniozù. et hoc quidem timo: ſoſuz eſt in egritudin- bus acutis.

In bac parte còparat primo lìſt ordei ad que/ dam alia aucto: ſitate antiquo: ſiru: ſo/ c[ui]ſat ſe ab vleriorio: determinatione a[que] ordei et ſirup[er] a: ce toſi cum de bis et modo vi:edi eis ſit facturus ſer monem ſingular: e[ro]ſis capituli: quod ſequitur. ſe/ cunda ibi. (Et nos ponemus.) In prima parte vi: c[ui]b[ate]b antiq[ui]n in egritudin: b[ate]b i: q[ui]b[ate]b erat neceſſariù re g[im]me: ſubtiliſt q[ui]b[ate]b lìſt ordei vi: ſunt et aqua ordei de qua in ſequenti capiulo. et aqua mellis pluris me aque ſupple paucit mellis. q[ui]b[ate]b nutrimentum eſt? eſt paucù. Et ſecundo q[ui]b[ate]b mel facit penetrare aquas ad méb[ia]b ipſis aquam mellis ob tut vulcedinem attrabentibus. Zerrio. q[ui]b[ate]b eius ſez aque mellis bu mectatio abſterſio apertio et p[ro]ouatio eſt mul ta: que omnia in ſebribus conueniunt et maxime flegmaticis aut p[er]endentib[ate]b ab bumozе grosso: vbi non ſit multa caliditas. et caliditas etia eius eſt cò fracta ideſt remissia per aquam. vnde nò eſt apta multum inflammare. Quarto proculdbio addit in virtute additionem quandam quâuis parua ſit ideſt nutrit quâuis eius nutrimentum ſit modicù et ſequitur ip[er]ſam. et aquam mellis ſirupus aceto: ſus de melle apum. ſed eſt groſſio: i. magis ip[er]ſis babens plus de melle q[ui]b[ate]b aqua mellis. et ſic eſt nutribi: ſo: et forſtioris inciſionis ratione aceti et for: tioris abſterſionis ratione pluris mellis et nò caleſcit viſcera ſicut aqua mellis ratione aceti in frigidantis. ideo quâto eſt plus acetoſum tanto minus caleſcit. Posita subdit. mel cane quod eſt zuccarum et proſtræe mundificatum ideſt trium co- c[itarum] eſt melius melle apum. licet eius abſter/ ſio ſit mino: abſterſio de mellis. et ſimiliter ſirupus acetoſus de zuc: eſt meli: ſirupo acetoſo de meli: le. et ſit ſufficientia in ſirupo acetoſo de zucca. eſt enim conuentior: in ſebribus fecù: plurimum q[ui]b[ate]b aqua

De lìſt ordei.

Secundus

Feb. put. in viuuerſali. Fo. Ixxix.

Háqua mellís et ís firupus acetoſus de melle ba
bens tantum abſterſonis et incíſonis quantus e
oppórtunum. ſed forſtſaſſe faciet incurrere ſurſuras
id est excoziationem ſſlicet intellinoſum que dict
tur diſſinteria, et bec quidem ſſlicet diſſinteria e
timózoſa in egritudinibus acutís in quibus fre/
quentus accidit eí in crontícis. p[ro]pterea cauen/
dum est a firupo acetoſo in paratis ad diſſinteriá
et muſto magis in bis in quibus neceperit.

C[et] et nos ponemus aque ordei potatior-
nem. et firupit acetoſi ſermonem ſingularé.
J[h]ic promitrit ſe facturú ſermoné singularé.í.ca
p[it]ulí ſ properí de firupo acetoſo et aqua ordei. et
de modo administraſtio eſoú. I. prìmo notandú
q[]uàuis antiqu et Autc[é]c. multú in parte p[er]ſen-
ti laudent aquá mellís in febribus: tamen n[ò] vtí,
mur ea timóze inflámatiòis p[ro]pter caliditatem
et dulcedinu[m]uam. et magis timenda est ip[us]h
inflámatio tempóre nostro in quo est multus yſus
vint et rerum calidarú et bumezes calídi domíná,
tur. verin in regione frígida et in fridis egritutí/
nibus posſimus vtí ea. et ſimiliter firupo acetoſo
mellíno. et conuenientíor: eſſet quá aqua ordei et ſi
firupus acetoſus de zuccaro: et p[ro]p[te] in bis in qui
du notandú quod mel apum est calidum et ſicund
in ſcó. Et quàuis ſkat ex manna cadéte ſuper fo/
lijs arbóri collecto ab ap[ibus] et ratio butus de/
beret eſſe p[er]éperat. tamé apum labó: que ſunt no/
tabiliter calide facit ip[us]m est eſſalidú ſicſu in ſe
cundo. p[ro]poſtior autem aque ad mel in faciendo
aquam mellís apud M[ae]ſue debet e[mi] octupla. Si
autem vis facere ip[us]am minus calidam fac creſce
re aque p[ro]poſtioré ad mel. et ſi times inflationé
fac ip[us]am mag[í] decoq[ut]: et ſi vis ip[us]am mag[ís]
ſolutúa fac ip[us]am min[ó] decoq[us]uccarú autez taber-
zet et apud Autc[é]. est calidú in prìmo. p[er]ſicet ſom co/
munem op[in]ióntú zuccarú trium coctarum ſit circa
temperem in actiùs et paſſiùs:

C[et] ſubtilationé quideſ regiminis egrí-
significat natura materiей et p[os]ibilitas
nature in digerendo ip[us]am et resoluendo 2
euacuando eam.

J[li]u diſtinkerit ſpecies diete exéplicádo de eis
oſtendit b[ic] ca que indicant de eis. et prìmo in ge-
nerali: ſcó in ſpecialí. ſcó a t[í]. (Et eſtas quidem)
Príma in duas. Prìmo oſtédit que ſunt illa que in
dicant ſubtilationé. In ſcó oſtédit que ſunt illa
que indicant ingroſſationé. ſcó a t[í]. (Et dignio:
boarú ad ingroſſandú.) Príma in tres ſcó[ſ] quod
tria ſunt que incidát ſubtilationé: lic[í]s etá ponat
virtutem ſi p[er]ſentí. ſcó a t[í]. (Et dignio: boarum
ad ſubtilationem.) t[er]tia t[í]. (Et de illis que).

J[mo]tandum prìmo quod per ſubtilationem re-
giminis intelligímus c[ib] dimututioné ſiue non
dationem. Omnis enim ſebrís putrida indicat cí-
bi dimututioné respectu eius quod erat c[ó]uenſés
in tempóre ſanitatis: et b[oc] p[ro]pter materiam ad
cuius diſgestioné et euacuationem volumus natu,
ram vacare. I. Secundo notandú quod per natu/
ram materie intelligímus ip[us]am materiá et con-
sequenter moribum ab ip[us]a p[en]dente. Omnis enim
morbus p[ra]out pendet a materia est p[ri] principale in-
dicans ſubtilationé diete, virtus autem non indi-
cat: ſed bene consentit ſi p[er]ſoſt is ſit. ip[us]a enim n[ò] ſim
pedita a c[íbo] tota conuerſa circa materiam me/
lius digerit refoluit et euacuat: aut ſi p[er]ſoſt ad be
nignum reducit. Et de bis est ſermo prìmo regimi

nís acutorum c[ó]mento. xliij.

C[et] dignior h[oz]arum ad ſubtilationé
est status h[ic] enim est v[eh]ementia occupa-
tions nature in p[ugna] materiей. Et non
oportet vt ab ea recedens occupetur re il-
la. et p[ro]p[te] apud cr[is]im. Ante vero illud
pugna nondum est confirmata.

J[n] parte ita d[ic]it q[] dignio: boarú: idest t[é]p[]
rum viuuerſali ú ad subtríandú dietam est status
ſc[ó] viuuerſalis quo ad accidéntia. quita in eo est ma-
time natura occupata in p[ugna] contra materiam
et n[ò] op[oz]et vt ab e[al]pugna recedens occupetur
re alta: ſc[ó] c[íbo]. et p[ro]p[te] a pud cr[is]im: id est t[é]p[]
crisís. y[el] parum ante cr[is]im. Sed ante illud t[ib]
rius c[íbus] concedi p[oteſt] cum nondum ſit p[ugna]
confirmata: id est v[eb]emens. Et b[ic] ſermo quantú
ad prìnam partem est aſſoríí. decímus p[ri]me par-
ticule. Quádo in statu fuerit egritudo: t[unc] tenutí[
s]ima dieta necessáui est vtí. Et quantus ad fecun-
dam est alía pars aſſo. Prìus vero v[ober]tus reſí[
c]tendum vt ſuſſiciat egrotans. J[mo]tandú q[] b[ic]
canon continet veritatem generaliter de statu vnt
uuerſali quo ad accidentia ſiue status quo ad aci-
dentia coincidat cum statu quo ad diſgestioné ma-
terie ſicuit in morbis referantibus materiam ad
vntcam creticam ex[pu]lutionem: ſiuenó coincidat ſi
cut in morbis n[ò] referuátibus. Ţuc enim maxime
ſubtrabendus est c[íbus] cum est status accidentiú.
et b[oc] cura regularí. N[am] quando[ſ] coacte timo
re caſus virtutis op[oz]et tempóre status: immo in
ip[us]a cr[is]i ingroſſare dietam a ndo a[quam] carnis
v[in]um et similia.

C[et] et illis que ſignificat et faciunt per-
tinere ad ſubtilationem eſt ſi ſit necelli-
tas flebothomie aut ſolutionis v[etr]is aut
clisteris aut ſedationis dolóris: t[unc] op[oz]
tet vt des operam ad c[of]umendam illam
necesſitatem: deinde c[íba] ſi necelliáriis est
c[íbus] n[íſi] ſit p[ro]hibens aliaui.

J[in] b[ac] parte p[on]it tertium canoné circa ſubt-
tilationem diete d[ic]ens quod de illis que ſignifi-
cant ſubtilationé diete eſt ſi ſi ſit necelliáriis
ſlebo homie aut ſolutionis ventris: ſc[ó] c[í] farmaco aut
clisteri aut ſedationis dolóris: t[unc] op[oz]et vt des
operam ad c[of]umendam illam necesſitatem. de/
inde c[íba] ſi necelliáriis est c[íbus] n[íſi] ſit p[ro]hibés.
J[mo]tandú prìmo quod ſtate necelliáte aliciùs
euacuationis debemus prìmo illam euacuationé
facere: deinde c[íb]are. L[au]ſa eſt: q[uf]a n[ò] debét ſie-
ri buiſimodi euacuationes c[íbo] exſiſtête in ſtoma
c[íbo]. eſſent enim cauſa vt c[íbus] n[ò] c[ó]uenſenter di[
]geretur aut forte euomeref. ſimiliter doló[ſ] for-
tis impedit c[ib]ationem d[u]ertendo ſpirtus a ſto
macho ad locum dolentem. q[uare] debilitata d[ige]
s[í]tua vel retentua[] ſtoma ch[í] fit vt c[íbus] vel male
d[iger]atur vel euomatur. q[u]p[ro]pter p[ri]us doló[ē]
ſeda. deinde c[íba]. d[ix]it tamé n[íſi] ſit p[ro]hibens. q[ri]
p[ro]pter caſum virtutis aut timózem caſus eius:
quando[ſ] c[íb]amus ante p[le]botbomemus. Et ſi
m[il]iter quando dubitamus ne p[ro]pter flebotbo/
m[iam] colera repat ad ſtoma c[íb]um: vt p[ú]ta in bis
qui in flebotbomia paratí ſunt ſincoſ[]zare p[ro]
pter raptum colere ad ſtoma c[íb]um. ſimiliter qua[
do]q[ri]us c[íb]amus quam ventrem ſoluamus vo
lendo conſoſtare virtutê. et de b[oc] est ſermo apud
Autc[en]. x[if] tertij. capítulo de cura ſincoſt: v[bi] d[í]

D[ui]r q[ui]s die/
ta ſubtiliáda.

Alt? canò circa
ſubtilatio[rum].
nem diete.

AD

Tractatus

cito quod quandoq[ur]ato facit necessariu[que]t atat
müdificatio. Et it in times no cum e[m]tus op[er]
t et confeo stomac[b]ü et ad bibend[ui] va viru[n]
odozifer[u] et ciba cibo iandabili. Quandoq[] eti[as
cogimur p[ro]tus cibare quam clister[izare in domini
bus quib[ui]tandu[m] qui clisteribus leduntur cum fin[t]
tetunt propter causas notas de quibus est multa
sensibilitas. Unde statum c[om]otione facta intelli[n]
nis et cuapositione fiente in eis no c[et] stomacbo.
Et de eis est multa debilitas stomachi. et sub bac
intentione p[re]ceptu[] est in libro Rasif[] nono conti[n]
nentis. p[rimo] capitulo quod clister[]e non kat[]f/o[m]a
macho ienuno: quandoq[] etiam multa debilitas
et dolores prolongatio cogit cibare ante sedatio,
nem dolores. Et propter bas caufas dixit nifi fit
probibens. Secundo posset intelligi nifi fit prob[]
bens: c[]es cibare completis b[]is necessitatibus fle,
bottomata enim facta aut clister[]e aut ventris solu[t]
tione aut sedato doloze posset paroxismus supe[r]
ventire. unde cogeremur postponere c[ib]ationem.

Et ingrossationem quidem regiminis
significat virtus. Et dignior h[]ozarum ad in
grossandum est h[]oza in qua virtus non est
valde occupata in materia et est principiux
egritudinis. Et op[]ortet vt succurratur no-
cumento illius ingrossationis cum sp[ar]sio-
ne: quom[]a est leu[n]us supe[r] virtute iterum.
J[]p[]onit t[]ila que indicant ingrossation[]e diete: d[]
ict tria. p[rimu] quod ingrossationem regiminis i[n]
gnificat virtus. Secun[]u quod dignior h[]ozarum
ad ingrossand[]u dietam est bo[za] in qua virtus n[]
valde occupata est in materia et est principi[]x e[r]
tudinis: t[]elicet vnuerate. Zertium quod op[]ortet
vt succurratur no[c]umento illius ingrossationis
cum sp[ar]sione: i[n]dest diuſione et exibitione c[]bi
t in pluribus vicibus: quoniam dec[] partitio c[]ibi
t in pluribus vicibus facilius a virtute tolerat[]a qu[]
exibitio multi cibi vice vnica. Non enim potest a
virtute debili diſgert. Unde ſi febri[es] p[]u]euit come
dere bis in die tempore ſanitatis comedat ter: d[]
tum tamen fit minus quam tempore ſanitatis.
J[]p[]rimo notand[]u quod per ingrossation[]e non in
telligit dietam grossam diſtincta c[]o[]tra alias ſpe[
cies diete: sed ip[]s am c[]ibation[]e. Illud e[m] quod de
cibo datur non datur nifi propter virtutem: vt e[m]
virtus nutratur et n[]o morb[]a c[]ibus datur infirmo.
ip[]s a[m] enim virtus est cuius gratia c[]ibamus et n[]
ſe bris: vt B[]ak[] diu[]t in c[]om]ento illius affo. Lontem
plari op[]ortet. Et p[]rimo regimin[s] acut[i]n[]. Sicut
ergo morb[]a ſiue materia principaliter indicat sub-
titationem ſiue ablation[]e c[]ibi: et virtus e[m] c[]ofen-
tiens: ſic virtus principaliter indicat ingrossatio-
nem ſiue dationem c[]ibi et morbus est ſicut conſen-
tiens. J[]Secundo notand[]u quod per ingrossatio-
nem c[]o[n]uentem in principio magis quam in aug-
mento et statu intelligit qu[]a[c]unc[]a c[]ibi exibitio[
nem ſiue ſit dieta tenuis ſicut in principio morbo[
rum acut[i]o[n]: ſiue ſit dieta groſſa ſicut in principio
cronico[]n[]u. Plus enim c[]ibi debemus exibere in
principio qua in augmento et statu vnuerali[]ibus
J[]n declinat[i]de tamen vnuerali[]t debem[] grossius
cibare quam in principio vnuerali[]t. Et dec[] vera
ſunt et obferuanda in regimine e[r]gri vnuerat[]a ſi c[]
cernente decuſur[m] e[r]gitudinis per omnia ſua tem
po[]za. Nam in principio plus c[]ibi exibemus in
augmento minus. in statu adbuc minus aut ni/
bi[]t et p[]roſi]ce bo[]ra crisi[s]. S[]z in declinatione gros

Indicantia in/
grossationem de
ete.

Decura

ſius dietamus ch[]in ceteris. in regimine tam[]e par-
ticulari propter aliquam caufam vigintem faci[
mus contrarium. nam in principio aliquado mul
tum subtrabimus c[]ibum propter plenitudinem q[
aliquando est in principio. et non tanta in tempo
ribus ſequentibus. quandoq[] plus de c[]ibo aſſert[
mus in statu timore caſus virtutis. Item aliquan
do in principio ſubtiliamus dietam cum ignora[
mus egritudinem vt natura conueria mo[]rum mo[
rum non impedita a c[]ibo ipsum supe[r] aut ma[]
niſester: vt dixit Auicenna in curavit vnuerati febru[
purtidarum. Et nota q[]uod regimen vnueratib[]a supe[r]a
ſcriptum intelligitur taliter eſse obseruāduz
in temporibus vnuerali[]ibus diſtinctis penes ac
cidentia et non penes materiam quando non coin
cidunt ſicut non referantibus matertam adveni
cam creticam expuſionem de vtris[]a ſimul intelli[
gitur. sed in mo[]:bis immaterialibus ſicut in etbi[
cis non est b[]oc regimen vnuerale obſeruandum.
Quandoq[]em gros[]lius eramus in augmento
et statu q[]uatum ad multitudinem eius quod de[]
bet in ſubstantiāz nutriti[] conuerti cu[]t ſit in bis ma[
tor] resolutio ch[]in principi[]o: licet quo ad vnam ci[
barionem gros[]lius c[]ibemus in principio cum vir
tus ſit for[]tior[]. In eſtimeris vero magis c[]ibam? in
declinatione regulariter: licet in principi[]o aliquā
do notabiliter c[]ibemus cum co[]p[]us propter cau[
sam precedem ent est p[]eter modum resolutum fiſ[
ut in eſtimera ex fame ex exercitio et ſimilib[]t? Et
nota q[]uod licet in omnibus egritudinibus materiali
bus in principio augmento et statu ſit minus de
cibo offerendum absolute et quantum ad id quod
conuertitur in ſubstantiāz nutriti[] in toro tamen t[]
po[]ze declinationis et neutralationis conualcentie
est plus c[]ibi offerendum quantum ad id quod c[]o[
]uertitur in ſubstantiam nutriti[] ch[] tempore ſanita[
tis. aliter non reducterat ad p[]r]istinam ſanitate[m]
cum ex egritudine ſit consumptus. et ac[]cipio ly to
to catbergice. Similiter credo ex code[]s fundame[
to ch[] in tempore ebice. ſit plus c[]ibandum quanti[
ad id quod convertitur in ſubstantiāz nutriti[] ch[]
equali tempore ſanitatis ip[]s? plus tam[]e vna vi
ce est c[]ibi exibed[]ui c[]eteris paribus in ſanitate ch[
ch[] in alii egritudine nifi foſte in fame c[]antina. I[]do
rum tamen oppoſitum pos[]er defendit tenedo ma
to[]rem poſse fieri resolutio in fantis a calore mul
tiplicato in quanto ch[] in febrietibus a calore ma[]
po[]ri intefione t[] precipue exer c[]eratis.

Et eſtas quidem propter ſuam resolu-
tionem indiget additione c[]ibationis et ſe-
parationis eius. nam virtus n[]o ſuſtict ad
digerendum illud quod multum est ſemel.
Et quom[]a resolutio in ea est per sp[ar]sio-
nem: t[]unc op[]ortet vt cam[]bium ſit per ip[ar]
sionem.
I[]d e[m] docet conuenientem c[]ibation[]e et electionem
ſpecter[]i diete magis i[]spali. Et b[]z dec[]ps quin-
q[]tes. In p[]r]ia docet eligere conuenientem c[]ibat[]de[]
s[]com t[]pa anni. In ſo[]b a[m] species egritudinis in
tertia ſecundum diuſersam diſpositionem virtutis
in quarta ſecu[d]um complexonem. in quinta ſecu[
dum etatem. Secunda ibi (Et cu[]t]elkeris) Ter
tia ibi (Et quando c[]bis) Quarta ibi (Et de co[]
ribus) Quinta ibi (Et ſenes quidem) Prima in
quatuor. nam p[]rimo ponit c[]ibationem conuenien
tem in eſtate. Secundo in bycme. Tertio in autuño
Quarto in ſkſert generalem i[n]dicationem a mo[]bo
l[]umptiam

De dieta eſt
ris.

Secundus

fumptam ipsam comparâdo indicationi fumpte
a virtute. Scò a ibi (Et in byeme) Tertia ibi (Et
autûnus quidem) Quarta ibi (Et scias). In p[ra]
ma parte dicit duo: primum q[ui]mus propter fuas
resolutionem scilicet magnam aкалitate contin
gentis indiget a additione cibationis q[ui] plus de ci
bo exbibetur q[ui] tempore frigido in quo fit mino:
resolutio. Secundâ est q[ui] indiget separatione e[mi].
Ideßt partitioque ita q[ui] pluribus vícibus exbibæc:
et non multum cibi vna vice. Et buijs partitionis
subdit uas causas. Prima, quia virtus facta de
bilis propter nimiam resolutionem in eſtate multe
sufficeret multum cibum simul vna vice digere.
Secunda quia in eſtate resolutio est per spar[ho]
nem. I. continua aut valde frequens opoſtet q[ui] c[as]
bium I. quod restauratur loco deperdiit fit. p[ar]
sionem id est continuum aut valde frequens vt in
omnibus quo ad multitudinem et continuatrem vel
frequentiam restaurando proportionetur reso[
lutioni.

Dieta byemiole

C[it] et in byeme est res econtrario: quoniam
propter paruitatem resolutionis eius non
facit indigere cambio multo. Ampli[que] si mul
tum dederit cambium subito erit tolerans
ipfum et foſtis apud expulsionem eius.

Ibic est canon cibationis in byeme, et vult q[ui] e[c]o
tra fiat scilicet q[ui] detur minus de cibo q[ui] in eſtate
propter paucitatem resolutionis non facientem in
digere cambio multo. Ault fecundo q[ui] detur cibus
in quantitate materi vna vice: quoniam virtus est
foſtis cum non fit resoluta, ſicut in eſtate potens
multum digere cibum qui est cambium resoluti,
et est foſtis apud expulsionem eius ad mēbra nu-
trienda cum est digeſtus. Aut aliter apud expulsion
nem eius ſcilicet superfluttatis qui in digeſtione
eius reſecantur. Aut tertia apud expulsionem ei'.
id est quando cibus est expulſus per omnes dige-
ſtiones ſat virtus contans abſon cibo nouo pluri
tempoze. quia non ita diffusioſque ſicut in eſtate.
Et boc textu aperte liquet plus de cibo eſſe offerē[
dum in equali tempore: vt puta de naturali in eſta-
te q[ui] in byeme. Econtra vero in byeme minus de
cibo eſſe offerendum in equali tempore: 15 in vna
vice plus exbibendum ſit, et per cibum bic[]ntelli-
ge cibu et potu[n]ma per vtrius buminid[us] deperdiut
est apru restaurari. Notand[us] ne contingat erro[
in expositio: buſus textus q[ui] resolutio et restaura[
tio] quanti ad diſpoſtioſes ſunt motus continu-
ſemper eſi calor: disponit ad resolutione z[umidi
t] ipfus restauratio: ſed quanti ad resoluta t[re]
restaurata n[on] ſunt motus p[ro]tinutimo boc mo resolu-
tio et restauratio ſunt mutationes q[ui] ſunt in inflati
Nam si boc mo eſſe accepte eſſent cōtinue ſequerur
in qua cunq[us] parte t[é]poſis foze inſinita resoluta t[re]
inſinita restaurata: et eſſequer[er] in qua cunq[us] par
te temp[io]s inſinutum ſolueretur et inſinutu reſtau
raretur. Qu[it] tamè tenent form[am] subſtittal[em] in reſo-
lutione deperdiit ſuccesſue et in restaurati[oe] ſuc[
c]eſſiue acquirit poſſent defendere ipas eſſe motus
cōtinos. Et ſequer[er] p[ro]cederent q[ui] in qua cunq[us]
parte t[é]poſis inſinita ſolueretur et inſinita reſtau
rarentur. I[ex] quibus tamè n[on] ſequi[que] q[ui] in aliqua
parte corporis resolutu et restauratus ſit inſinutu.
I[sc]ed bis omittis ſequendo comünem opinionem
dicamus de intentione Auicē. in boc textu q[ui] plus
ra ſunt resoluta et plura ſunt restaurata in eſtate
quam in bieme. et q[ui] ed quod d[ic]it per ſpar[ſ]ionē.

C[it] et autūnus quidem est tempus malum

Febrici, in vniversali. Fo,xc.

et propter hoc opoſtet vt subtilietur in eo
inter conſeruationem virtutis et inter ſupe
rationem materie et ſpargere paulatim in
eo est melius: et proſtus ſpargere cum debi
litate virtutis est melius ego.

Inclun ponit dietam conuenientē in autu[n]o di[
cens q[ui] autūnus est tempus malum. simulatur e[m]
mo:bo de corrupti[oe] bumo:z[ui]. propter ea opoſtet
vt subtilietur in eo inter p[er]ſeratione virtutis et ſu
p[er]ationē materie: ideßt q[ui] taliter o[d]inectur dieta
q[ui] virtus conſeruet q[ui] materia ſup[er]etur. Et ſpar
gere paulatim. ideßt cib[ui] partiri: parum p[ro] vice
exbibendo est melius in eo vt virtus debilis in au[
tunno ſaltem in comparatione ad biem [em] et ver
poſſit bene digere ne materia multiplicetur: et
concludit q[ui] partiri cibum quando virtus est debi
lits melius est ego cum virtus debilis non poſſit
multum cibum vna vice ſumptu digere re: et quia
cum male digeritur ſuggerit materiam mo:bo.

C[it] et scias quod si n[on] eſſet illud quod per
tinet virtuti eſſet magis necessarium vt ſub
tiliaretur cibus vltima subtiliatio: ſed vir-
tus non ſuffert illud et deſicit, et cum deſi-
cit non valet curatio. Curans enim ſicut ſei-
uiti est virtus: non medicus: quoniam me-
dicus facit p[er]uenire instrumentu advirtutē.

In parte eſſa: Inſert dietam a mo:bo ſumptam
ipsam dietæ a virtute ſumpte comparando. Et di-
cit quod si n[on] eſſet illud quod pertinet virtuti eſſet
melius quod subtiliaretur cibus vltima subtiliatio
que est nibi dare: ſed virtus non ſufficit il
lud et deſicit: et cum deſicit non valet curatio. Lu-
rans enim vt ſeuſiit est virtus n[on] medicus: ſequi
tur principaliter. facit enim medicus instru[n]iēta per-
uenire ad virtutē. Et ita q[ui] virtus agens principa-
le: medicus vero minſter et ſubferuciens, poſtriget
enim instrumenta virtuti. ſueta illud Bateni ter-
tio tegni ſueta principi i[mi]. Omnium quidem natu-
ra operatric[iae] medicus vero minſter. Sed boc eſtve
rum n[on] ſemper: ſed vn plurimum. Nam inurendo
fuendo ſecando carnem mo:zuā auferendo mem-
bræ aſſlocata aut fracta ad loca ſua reduc[edo] me-
dicus est principale agens ſueta illud Bal. quar-
to de ingento ſanctatis. Carnem quidem ſolidare
et creare a ctio:de nature ſiunt. medicine enim in bis
nibili agunt n[ifi] quod ea que naturam impediunt
erpellunt. A[im] putare vero carnem et incendere n[on]
actione nature ſiunt ſed cum medicinis forſtiter
erſicantibus.

Dubitatur
vtrum dicta Auicēne inſebāl
do eſtate biemer autunno cō
tinéat veritatem. I[po]z[ui] soluſione dubi[us] premiſt[re]
dum quod corpora regenda ſunt duplici:q[ue]das
robusta ſiue merito cōplexonis ſiue merito etatis
et bec ſunt apta t[é]poſe frigido forſtificari per an[
t] tiparſaſim et tempore calido debilitari: propter
nimiam resolutione: quedar[us] vero ſunt debilia que
opposito modo ſebabent. I[sc]undo premiſten[
dum q[ui] liet dieta Auicē: i[pos]ſint veriſicari in cor[
po]tibus ſants et egris. intentio tamen Auicen, eſt
in parte preſenti regere corpora egra et p[ro]p[ri]e ſe
brietia febre putrida. I[ter]tio premiſtten[uum]
quod per cibum alioquando intelligimus cib[ui] p[ro]
p[ri]e ſumptum diſtinctum contra potum, et bic[]n[on]
p[ote]ſt glutiri ſine maſticatione. Quādoq[ui]s vero ac
p[ro]primus cibum com[un]iter p[ro]to quod cunq[us] a[po]c
n[ui]tre corp[us], ſiue maſticiatio:de egeat ad boc vt poſſit

Dieta autu[n].

Dieta a mo:bo.

AD ï

## Tractatus

deglutiri: sive possit deglutiri sive maſticatione.

Myeme diete
groſſozes q:
verres calidio
res.

Quibus ſic premiſſis ſit bec prima consilio, accipiendo cibum, p[ro]ſie in corporibus robustis tota ſumma cibationis biemalis debet eſſe maio: qu[ta] tota ſumma cibationis eſt iuſte. Jſta cōſluſio eſt de intentione Rabi prima affo, comento, xvij. Quibus ſemel aut bis, dum oſvit, eſtas eſt tempus in quo cibus debet da ri pluribus vicibus et minois quaſtatis: de quo cunque comedat in omnibus vicibus. Secundo corſus eſtate babet bumo: es corruptos. Igitur min: de cibo eſt exbibendum, consequentia tenet: quia non pura corpora quaſto magis nutries tanto maſis ledes. Zertio virtus pro recompensatione resſoluti eſt foſtio: in bieme quaſ in eſtate. ergo plus de cibo eſt dandum in byeme quaſ in eſtate. aſſum ptum eſt de intentione omnibus auctorum: cōſequentia proba: qu[ta] ceteris paribus plus de cibo dāduz eſt in baberibus foſtoſe diſgesiāt. et ideo videm? carno ſum corporis in byeme impinguari in eſtate vero macrefiert. J[et] prima: quia cibus magni nocoremum offerret: ita nō posset cōuſententer oſge ri. melius auct et in maiori quantitate dīgererek in byeme quam in eſtate virtute exſiſſete foſtiori in to ta bye quaſ in tota eſtate. J[preterea] oporſet in byeme multu habere de ſanguine et ſpiritu vt corſus a frīgoze defendatur. Et pro cōſluſione baſeſt experientia Bentilis in solutione buſ dubij. J[se] cunda cōſluſio. potus debet eſſe maio: eſtate quas byeme. Pro b[ac]e eſt experientia et autoritas Rafa[ſis] xvij. contentis capitulo de aere, dum oſvit. Eſtate vtere cibis bumidis: er vinu ſit multum bene lim[phatus]. J[preterea] maio: eſt indigētia bumidi roridi eſtate qua: byeme: cuius ſignum eſ titts maio: eſtate quam byeme: nec etiā ſolum propter buti midt recopentam conuenit maio: potus: ſed propter refrigeram calidum intenſum caloze eſtuo.

J[tertia] cōſluſio, accipido cibus cōmuntiter plus de cibo offerendu: eſt in tota eſtate qua in tota bye me. J[ane]co cōſluſione vult Auicē: in littera niſi veli mus peruertere textu eius. J[et] pro b[ac]e eſt ratio ſua: quia miſto maio: eſt refolutio in eſtate tota qu[ta] in tota byeme. J[ne]co obſtat foſtirudo c[ut]utis maio: in byeme qua in eſtate: quita ea, que ſunt liquidā a virtutem etiam debi ſacile tranſimutare. J[ar]ta cōſluſio. in corporibus debilibus que forſiſica tur eſtate et debilitān: byeme plus de cibo et potu et frequentius eſt offerendu in eſtate qua in byeme cōſluſio maniſſata eſt. quia refolutio eſt maio: et virtus nutritia eſt foſtio: eſtate quam byeme. J[quin]ta cōſluſio licet ſcom plurimū in corporibus robustis egris ſit plus de cibo exbibendum t[em]po: ze byemis qua in eſtate: aliquādo tamē in egritu diſine peracuta eſt plus de cibo exbibendu in eſtate quam byeme. Prima pars eſt maniſſata cum ſcom plurimū mo: bi ſint magis cronict t[em]po: ze byemis qua eſtatis in quibus groſſius eſt cibandu. Sed eſ cunda proba: tur: quia qua: doq in egritudine per: acuta termināda cretice in tertia diem nibit cibi da bimus in byeme: quia virtus eſt magis potensto lerare abſiq cibo que tamen in eſtate non poterit tolerare cum merito eſtatis virtus ſit debiliti.

J[et] ex itto fundamento tenendu: eſt quod frequē: ter in corporibus robustis alto: um paritate ſup[po]ſita ex parte mo: bi et reliquioru: eſt groſſius die tandem in eſtate qua in byeme. quia in eſtate virtus eſt debilto: qua in byeme que indicat de maio: ri cibi oblatione licet minus pro viſe fit exbiben/dum. J[et] nota q[ui] Auicēn in b[oc] capitulo nullā

## De cibatione

ſeet mentionem de cibatione cōuſentient in vere: quia noluit eius cibationes debere intelligt per cibationes alio: r. tempor: . Indicatione enim ſumpta a virtute plus de cibo eſt exbibendu in vna vt ce in byeme quam in vere et in vere qua in autu: no et in autumno quam in eſtate pluribus tamen vicibus exbibendus eſt cibus in eſtate quam in autu: no et in autumno quam in vere. et in vere quam in byeme. Tota tamē ſumma cibi diſtincta cōtra potum debet eſſe maio: in byeme qua in vere: et in vere qua in autumno. et in autumno quam in eſtate. J[sed] ſumma potus ſe babet econtra. J[accipie] do vero cibu vt eſt cōmuntis ad cibum p[ro]ſie ſumptum et ad potu: maio: ſumma offerēda eſt in eſtate quam autumno: et in autumno quam in vere: et in vere quam in byeme. J[et] bec omnia ex tam diſtatis ſacile posſunt perfuaderi. Et bec vera ſunt in corporibus naturaliter robustis. in debilibus vero in multis ſe babet res econtra. J[Dixi] ſup[er]tus indicatiune ſumpta a virtute: quia indicatio: ne ſumpta a repletione que in multis eſt in vere: et a: corruptione bumo: ſu que in multis eſt in autum: no. cum ver aſſimulerat mo: bo de repletione: et au tumnus mo: bo de corruptio: bumo: ſu multotiēs oporferet cibare subtilis in vere: et autu: nō qua in eſtate. J[et] boc dubium ſit boc modo b[ic]ueter ex: p[edit]um. Longi: to: es enim ſermones dimittō do: minis theōriquis.

Et cum intellereris hoc: tunc oporſtebit vt consideres. nam ſi egritudo, fuerit valde et illud eſt vt ſit status eius propinquis: et extinuereris quod virtus no deſicert in hoc tempore quod eſt inter p[ri]cipum eius viq[us] ad ſtatum eius allemabis occupationem a virtute et incitabis eam ſuper materiam: et non facias eam occupari in cibo ipſulo, un mo ſubtilia regu[n]e itatum cum dumulio de: ci: bi omnino: et p[ro]p[ro]ſe in die crinis.

Jn parte iſta docet eligere ſpecies diete ſcom diuueriſates: egritudinū penes cronicitatem et acutatem ipſarum. ſecundo docet regimē dieta[d]i gra: datim. ſi: ibi. (Aerum eſt tibi neſseſarum.) P[ri]ma in tres. p[ri]zimo: ponit regimē per dieta in febre valde acuta. Secundo in febre acuta abſolute. t[er]to in cronica. ſecunda ibi. (Et ſi videris) t[er]tia ibi. (Et ſi videris egritudinē cronica.) Jn prima parte Auicenna vult iſam conclusione in febre valde acuta badente ſtatum propinquō constante virtute non ingroſſetur. Immo ſubtili: etur regimē: omnis auferatur cibus er p[ro]: p[ro]: e in die crinis. L[oc]uſio arguitur ſic. naturam: debet occupari in d[ige]rendo cibum ſp[il]fum: immo incitari ſup[ra] mate: riām. ergo cōſluſio vera. C[ent]endo ergo ad litterā d[ic]it Auicenna cum intellereris bec: ſch que dicta ſunt in parte p[re]lecta: ſch de ſpectibus diete q[ui] nō niſi eſſet reſpectus ad virtutē ſubtili: aremus vtili: me. D[po]zert considerare manerē egritudinis que ſi fuerit valde acuta badens ſtatum propinquō te eximante nō deſicere virtutē in b[oc] tempore quod eſt a p[ri]ciptio viq[us] ad ſtatum alleuia virtutē ne oc cupetur ſup[ra] cibum ſp[il]fum: immo ſup[ra] mate: riām. ſebris. quare ſubtilia regimē saltē in die crinis omnino dimittendo cibum. quaſi dicat q[ui] alti: quid ſubtile posſet e: ch: b[er]teri in p[ri]: c[ip]to aut in augmento f[ic]ut parum vini: grauato: n[ri] aut paru: aque ord: e: t: subtilis ſed nib: bil in ſlatu.

J[et] ſi videris

Sp[es] dietepe
nes egritudin:
nes.

Secundus

Febrici in vniversali. Fo,xi.

Dicta egritu/
dinis acute.

CET si videris egritudines acutam nō val
de:immo acutam absolute: tunc oportebit
vt subtilies regimē non in viltimo nifi apud
statum in die crisīs proprie nifi propter cau
sam inimam.

In parte ita vicit Autcenna primum. Si cogno
ueris egritudinem acutam non valde: immo egrt
tudinem acutam abfolute: que ſcz terminanda ſit
a quarto vſſa ad decimúquartum: tunc oportebit
vt subtilies regimen non in viltimo: quod est nibil
vare. Secundo vicit quod non subtiliare regimen
in viltimo est obseruandum nifi apud statum: idest
in statu et proprie in die crisīs. nam tue est viltimo
subtiliādum. Tertio vicit nifi propter cauſam ma
rimam ſcilicet propter manifestam debilitate vir
tutis. neq in statu: neq boza crisīs est viltimo subſ
liandum: immo accidentibus virtutem diffusiorum/
bus illico dandus est cibus. prima afforimozum.

CET si videris egritudinem cronicam aut
propinqua cronice: non subtilies regimē-
virtus enim non saluabitur vſſa ad statum
cum subtiliatione regiminis.

In bac parte vicit duo. Primum si videris: idest
 cognoueris egritudinem cronicam: idest tempora
lem terminādam ultra quadragesimū. aut propin
quam cronice: ſcilicet subtilam que terminatur in
decimoquarto excluſiue vſſa ad quadragesimum
inclusiue non subtilies regimē. Sćdo reddens cau
ſam vicit: quia virtus nō saluabitur vſſa ad statu
cum subtiliatione regiminis.

Clerum est tibi necessarium cum hoc in
omnibus speciebus: vt ſit principiui tui regi
minis groſſus: et postremu tui regiminis
perueniens ad statum subtilius et grada-
tim procedas in eo quod est inter illa. ita vt
virtus fit conferuata vſſa prope statu: tunc
enim intende ſuper materiam: et non ſis oc
cupatus in alio.

Regimè perdebat.

In parte illa ponti gradatim procedens in regi
mine per dictam: et intendit itam conclusionē. In
omni specie febris deboſa a principio groſſus die
tare. ſecundo in statu subtilius: et in ipacio inter
principium et ſtatum deboſis gradatim procedere
continue subtilius dictando. conclusioni argutur ſic.
Taliter debet infirmus a principio dietari vt vir-
tus conferetur vſſa ad statum: et taliter in statu
vt fit intenta materie et nō occupata. argitur in p[ri]
cipio et groſſus dietandu et in statu subtilius et
in têpore medio gradatim a groſſione ad subtilius
procedendum. tenet consequentia. et partes ante/
cedêrnis ſunt fatis manifeste intelligê terminos.

Dubitatur

circa bas partes. ytrum con-
tineant veritatem. ſed circa re

ſtimen primum ab Autcenna posſum bic nō opo-
tet alid inquitrere. Superius enim ſufficienter in
hoc capitulo disputatu ſuit. As ſit debilis febris
peracuta in qua nullus comperat cibus: sufficiut
que dicta ſunt in determinatōſe butus quætōis.

Salenti inten/
tio.

T[pro] notitia butus et alto[rum] regiminu et ſcien/
dum de intenſione Galeni primo et tertio p[ro]no/
ſtico: et tertio de creticiis quod egritudinu que
dam ſunt peracute: quorum finis est vſſa ad quar
tum diem inclusiue. Quedam acute absolute: qua
rum finis est a quarto exclusiue vſſa ad decimú/
quartum inclusiue. quedam tropici: quorum finis

est a decimoquarto exclusiue vſſa ad 4.0. inclusiue.
Queda cronice: quorum terminus est a quadrag-
simo die exclusiue ſupra. Et de bis duab viltinis
spectebus determinat ſimul in viltimo regimine.

In peracutis vero conuenit tenutiflma dicta que
eſt nibil dare vſſa ad quartum diem ſi fuerit virtus
tolerans. Sed dixi in determinatione obvi iillus
quod tempore nostro in quo dominēs ſunt affuciut
groſſus dietari quam tempore ypo. tuctus est alti-
qvid dair in principio aut in augmento: ſuerit paſ-
rum aque ordeſt aut tuleb aut vini grana tozu. Ra-
ttones vide in dubio tilo. et hoc inuiit Autcenna
in textu. Si vero egritudo fuerit abſolute acuta de
tur in principio p[er]ſana ordecea vel panata sub-
tilis abſſa vino ouſis carnibus et ſimtilibus que de
clinant ad dietam groſſam: in aug méto detur p[ra]
fana aut panata subtilio: aut ratione quâritatis:
aut quia ſit minus de pane aut farina et similita
bis in genere subtilis diete. Sed tempore nostro
effet melius vt butuſmodi decoquerentur in broſ-
do pulli parut et ſimili. Sed in statu nibil detur
et proprie in boza crisīs. ſed tempore nostro conce
datur aliquid aque ordeſt aut tuleb aut vini grana
tozu. 2 ſimilium. Si yero egritudo fuerit cronica
aut propinqua cronice ſicut tropica concedatur
groſſo: dicta: ſicut panata cum pullo: et in aug-
mento panata cum paucioribus carnibus aut ma-
gis subtilibus: ſed in statu ſola panata aut p[er]ſa-
na ordecea abſſa carnibus: et p[er]ſet concludit in
regione noſtra aliquid vini cum apparet digestio
in principio et in augmento et in statu minus. et
bec omnia intelliguntur in cura regulari et in re-
gimine vntuſali quod ordinetur in relatione ad
statum: quia cura coacta opoſt aliquando dare
vinum aquam carnis in statu et boza crisīs. 3 Item
in regimine particulari propter multitudinez ma-
terie opoſt aliquando attenuare dictam in egrt
tudine cronica quouſa mino: ata ſit plenitudo: et
poſtea ingroſſare minozata plenitudine: 4 poſtea
subtiliando procedere vſſa ad statum inclus: et
proprie in boza crisīs. Similiter in regimine tenta
tiuno. cum ignoremus egritudinem opoſtet ab ipo
tinitio attenuare vt virtus non occupata cito vel
manſeſtet eā vel ſuperet ipsam vt statim dictetur.
et etiam dictum ſuit ſuperius in curatione vntu-
veri ſali februum. Et bic nota exemplu Albatavis ter]
tio practice qut affimilat egrum p[ere]grino: egrt/
tudinem p[ere]grinationi ſine vſe: dictam expenſis
p[ere]grinus enim ſi p[ere]grinatio ſit lō ga deſert ſe/
cum multu pecunie ne deſiciat in via. ſin vero bze
uſſima: non opus est vt ſecum deferat aliquid pe
cunte. ſi vero media ſit mediocriter ſecum deferat
de pecunia. Et bic nota q[ui] penes Auicen. 5 altos
autozes illa dicta vicitur subtilis que parum nu-
trit. 3lla groſſa que multus nutrit. 3lla mediocris
que mediocriter nutrit: ſiu ſec per current ſerito
quâritatis ſiu merito qualitatis. be vero menſu/
rantur in relatione ad dietam conuenientem ſibi
ſano. Item nota quod in têpore ito cum fit mé/
tio de temporibus intelligitur de ipſis vntuſali
bus diſtincris penes accidentia. 3ed quomodo
dietandum ſit in temporibus particularibus dice
tur inferius. Est enim ſi neceſſitas cogat exbiben/
dus cibus porius in decimatione: deinde in aug-
mento: poſtea d[eter]ius in statu: p[er]ſimu in p[ri]ci-
pio particulari in moſbis materialibus: et bec veſ/
ritatem continent ſobm plurimum.

CET quando ſcis quod virtus est forſtis: Deſtute diete.

AD ij

Tractatus

tunc fortaſſe necessarium facit dispoſitio vt
ſis contentus iuleb ſolo: et ſi non plus ſal-
tem hebdomada vna; et propter in ſebzib^
apostematicum: quod ſi timueris debilitates
ſis contentus aqua ordet.

In parte ſenti docet eligere diuerſas species
diere ſecundi diuerſas diſpositiones virtutis: et
duo facit. Primo ponit duos canones. ſecundo re-
mouet errozem quendà. ſecuà tib. (Et illius qui/
dem qui exiſtimavit). Prima in duas. nam primo
docet qualiter dietandù ſit cognita egritudine et
dispoſitione virtutis. in ſecunda qualiter dietan/
dum ſit recognita egritudine. ſecuà tib. (Et cum
ambigua.) In prima parte dicit duo. Primo quâ/
do facit quod virus est forris: tunc fortaſſe diſpo-
tio: idest egritudo facit necessariù. idest esse valde
vtilè et conueniens vt ſis contentus iuleb ſolo ſal-
tem hebdomada vna et propter in ſebzib? aposte-
matum. Secundo dicit quod ſi timueris debilità/
tem ſis cöntentus aqua ordet que est nutribilio: tu/
leb. In notandù primo quod per iuleb debesintel
ligere firupum ſimplicum factum ex aqua. 2 succa
ro. vel addita aliqua parte, aque roſate. vt vult Jo
bannes ſeraphiòs in ſeptimo bzeutarij, et est a gre
co iuleb. Et certum est quod ſi debet esse minus nu-
trituum aqua ordet: oporret quod ſit in etus com-
positione parum zuccari. et multum aque niſi ſto
te per aquam ordet intelligerem uspitanam: 2c cer
te nostro tempo: e no debemus esse cönteni ſolo tu
leb. aut aqua ordet: 13 dabinus ptisanà. Non cre
damus tamen ſicut dicit Bentilis quod Autcena
fuerit ita inſtens quod in magnis cafibus virtu-
tis ſuccurrat cum aqua ordet: immo cum vino et
aqua carnis vt apparet undecima tertij. Sed intre
tio ſua ſuit vt valde tenuiter dietem. modovirus
non cadat. In secundo notàdum quod maxime in
ſebzibus apostematici debemus attenuare regimè
vt materia diuertitatur a fluju ad partè apostema/
tam facio: corpoze auaro ptopter cibi abstinéntas
onde in apoftemate inſteſtini recti facit Autc. tetu-
nare duobus diebus tertio canone. ſen. x.

Cet cù ambigua ſit tibi dispoſitio in egritudine et non cognoscis eam: tunc vt declinés ad ſubtilitationem est melius quam vt declines ad additionem te obseruante virtutem et tolerantiam.

In parte ſenti ſecundi canonè dicens. quando non
 cognoscis egritudinem est melius vt declines ad
tenuitatem diete quam ingrossationè te tamè ob/
feruante virtutem et tolerantiam eius. idest quan-
to tempore iudicio eſtimativo potes tolerare bæc
ſubtilitationem vt non. magis ſubtilles quam vir-
tus posuit tolerare.

Contra. minus
nocumentum est de
clinare ad dietam
grossiozem quam oporter quam ad ſubtiliozem 3
oportet. iſtur te ignożante egritudinè et duratio/
nem eius est tutus declinare ad ingrossandus die
tam quam ad ſubtilandum. tenet conſuentia,
quia in rebus dubijs pars tutior et minus. malum
est eligendù. Sed antecedens est ypo cra. prima afi
ſoſi. Omne enim peccatuz quodcunque fit magnú
magis fit in tenuibus quam in grossiozibus diez/
tis. In pieterea ſi speciem egritudinis ignoro mul
to magis ignożabo durationem eius cum valde
difficilius cognita ſit duratio egritudinis quâ spe

Decura

cles eius. Et ſequéter nullo pacto conferuare po-
tero virtutem nec tolerantia eius. 1. quanto tem/
poze posuit tolerare. In pieterea enfurgit dubium
quanta debet esse butiuinodit ſubtilitas diete: de/
bet ne eſse tenuiffima aut magis appozinquare
medie. In docicendum est quod bìc canon est
ad factendum nos deuentre in noticiam egritudin
nis ignożate. In autem melius ſit cum natura no
occupata cito ſe totam conuerſit contra egritudi
nem: quia aut ſuperat: aut manifeſtat eam. Cad
primam iſtur rationem dicitur quod licet ſit ma-
tus malum declinare ad dietam ſubtiliozem quaſ
grossio: 3 op. Attamen bìc timor majoris mali
eſligitur vt ventamus in noticiam egritudinis cuus
cognitio preeſigitur timori illius majoris mali.

In ſeöm dicitur quod licet tépus tolerante ad/
equate ſciri no ſ posit tamè per virtutem p[raſe]ſentez
aliquam babeo confectura de tolerantia virtutis.
etiam quotidie tangendo pulsum confideräo vir
tutem vitalem animalè et naturalè menſure teno/
rem virtutis an perduret an maniſſe deſicitat.

In tertium dicitur quod medicus babet aliquà
conſecturam de ouratione egritudinis. dato diu
nò cognoſcat ſpeciem egritudinis que conſectura
ſumitur a tempore anni: a còplectione. a modo pa-
roxifandi et pulsu et reliquis de quibus acium
est prima quarti capitulo quarto 2 ſeöm conlectu
ram illam longitudinis aut bzeuitatis dietat.

In sed pone quod nullà babeas penitus de egritudine notitiam: ſicut ydota tunc melius eſt ut or dines dietam mediam: ſiclitet panò lotum vel p[ri]ſanam ordéaceà tépoze nostro in bizodio pulli. ſic enim minus posſes errare quam ſi odinares alíſ quam extremà dietam cum medium minus diſtet ab extremis 3 extrema inter ſe.

Cetillius quidem qui exiſtimauit quod
cibatio in febre acuta est melioz: quoniam
non est intentio in digestione et in cuacua-
tione cum volueris vt faciat id natura aut
non faciat. errozem iam te ſire feci: immo
quando times caſum virtutis tunc cibatio
est melioz.

In parte ſenti Autcenna dicit duo. Primum
quod ſuperius fecit te ſire errozem illius ſcilitet
Rasìs qui exiſtimauit quod cibatio et conſoſtatio
in febre acuta ſupple pendente a materia ſubtili
est melioz. quoniam non est intentio in igeſtioni cum
materia ſubtilis ſecundum ipsum at digesta.
Et pro ſed est intentio in euacuatione cum yolu-
ris vt faciat eam natura: aut volueris quod non
faciat eam natura: ſed ars cum tempore eua
cuationis oporreat quod virtus fit forris. p[ro]pter
ea cito est conſoſtanda. Dicit ſeò: immo quando
times caſum virtutis: tunc cibatio est melioz: et no
est melioz: cum euacatio est facienda niſi forze iſpa
deſicitat. In notandù quod Autcenna fecit errozes
butius Rasìs ſciri: ſcilitet in precedenti capitulo
vbi ofſtendit. materiam ſubtilem indigere dige
ſitione. et fecit etiam te ſire errozem eius aut alte-
rius circa euacuationem in boc capitulo illo. s. Et
de illius que ſignificant ſubtilationem est necellí/
tas flebotbomt e a ur ſolutionis ventris. Lum eſi
a deſt neceſſitas euacuationis oportet p[ri]us ab
ſoluerè neceſſitatè illam: poſtea cibare: niſi timea
mus caſuz virtutis vel virtutem defecturam.

Cet de corporibus ſunt corpora corpora
ta colorica

Repreſ编辑
in penum.

Secundus

Febrici in vinnersali. Fo. xciij.

ra colerica que requirunt regimen diuerſus ab illo q[ui] dicimus. et proprie quando ſunt aſſueta comefione plurima. ipſi enim cum n[ō] cibant ſaltem in principio ſebris: i[n]mo in h[o]za q[ui] est p[raui]or ea t[em] et h[o]za ſtat? n[ō] vaſcue ſunt diſpoſitiſes eorum a duab[re]q[ui]n cum ipſi ſint debilium virtutum ſuperuenit eis ſincopis et moriuntur in paroſimo et ſi ſunt forſtium virtutum cadunt in extenuationem et apparent ſuper eos ſigna ariditatis et er minozatione naſi et profunda tione oculorum. et quod tempora ſunt de preſſa: et forſtasse ſuperuenit eis ſincopis an te illud p[ro]pter id quod effunditur ad itos machos eorum de colera m[ord]icatua.

Admodi dietan/
dic complexioſe

In parte preſenti docet diuerſum modum dietat diſcom diuerſitat[em] complexon[ui] et quaſda diſpoſitiſones particulares. Et dabet bec pare quatuor[ui] partes. In prima parte ponit canone ſpectale in diſcando de ſpectali corporis complexione. In fecunda parte ponit canones indicando ab aptitudine resſolutionis. In tertia Autcenna ſummat natura, les diſpoſitiſones p[ro]pter quas oporzt diuerſiſcat eſt cationes ab eo quod dictum eſt. In quarta parte erplicat quaſdam diſpoſitiſones p[er]eterna, turales ſiue accidentia quedam p[ro]pter que opoz tet variare catione, et erplicat modos cationis bic conuenienti, ibi ſeda. Et ſunt de boibus]. ibi tertia (Et omnis c[ui]s calor? ibi quarta (Et de eis ſunt quibus). In prima parte Autic. vult ita conclusione, corpora colerica et p[ri]ce solita comeARE multum quorum ſupradicti regimen diuerſum a preſdicto regimine. L[oc]luſo arguitur ſic. H[ui]s ſunt et banda in principio et statu paroſtimor[u]. ergo c[olo]ſuo eſt vera, tenet conſequentia probatur anteceſſens. quaſi ſin n[ō] cibantur in principio et statu, vel ſuperuenit ſincopis et moriuntur in paroſimis. vel ſi forſtis eorum extenuatione et ſigna ariditatis: ut minozatio naſi et p[ro]ſandatio oculorum, ergo ſunt cibanda in principio statu paroſtimi. Aenſendo ergo ad littera d[ic]it quod de corporibus ſunt que dam corpora colerica que requirunt regimè diuerſum ab eo quod diſtimus: et p[ro]p[ri]e quado ſunt afueta comelioni plurime. Ipsa enim cum n[ō] cibatur in principio: ſes paroſimi aut in boza que est p[raui]or ea ſes boza ſtat? n[ō] vacue ſunt eo[n] diſpoſitiſones a duabus rebus: id[est] incurrunt alterum duorum. Nam ſi ſunt debilizus virtutum naturali, ter ſes pauci ſpiritus et ſanguis ſuperuenit eis ſin copis et moriuntur in paroſimo. Et ſi ſunt forſtii virtutum cadunt in extenuationem et apparent ſi p[ra] eos ſigna ariditatis ex mino]tatione naſi et p[ro]fundatione oculorum et quod timpoza ſunt depresſa: id[est] p[ra]uata ſuis tumoibus naturalibus: et forſtasse ſuperuenit eis ſincopis ante: id[est] ante banc extenuationem p[ro]pter illud quod effunditur ad ſtomacos eorum de colera m[ord]icatua, c[eteris].

Dubitatur vtrum corpora colerica indi/ geant c[ot]rario regimine et q[ui] diſtimus: ſes quod ſint c[ibanda] in principio et statu paroſimi. Et arguitur q[ui] n[ō] quaſi multa ſunt ta/la, et ſic in multis eſſet b[oc] regimen obſeruand[ui]. cum tamen Autcenna tubeat raro b[oc] regimen ſie et. I[]Secundo complejo ſicca indiſget conſuerari cum ſicis: ſicut bumida bumidis, vnde dieta bu/

mida confert inſantibus et graſſis. ergo n[ō] debet ita corpora ſicca c[ibo] bumectari. I[]p[iet]erea d[ic]it b[oc] regimè eſſe obſeruand[ui] quando b[ec] corpora ſunt aſſueta pluríme comeſtioni. I[]sed c[ō]tra b[oc] eſt Balenus p[rimo] regimintis a c[utor]us, capitulo quarto vbi ponens duo ex[ep]la ponti tilium c[ui]us vult regimen attenuare c[oh]quetum plurima comeſtione. Et videtur c[ou]entens, qua]t[ur]ima comesſio eſt ſignu pluríme repleſtions: et vbi eſt pluriſma repleſio conuenit minus c[ibare].

Dicendum pro solutio[d]e dubij quod corpora debuſeſt bic fermo ſunt exuberantia multa colera calida et ſicca macra vtenita in vita ſua multo exercitio et parum dozmiētia: et debi eſt tuuens de quo loq[uit]ur Balenus, xvij. tera p[et]ice, capitulo terſio et in lib. de cauſis, p[ro]catarctiς, capitulo c[uo]. Non ergo ſunt omnia corpora colerica ſed quedam, q[ui] patet er modo loquendi Auticen. Non em d[ic]it q[ui] corpora colerica: ſed de corporibus, quaſi dicat, ali[qua] ſunt regēda regimine c[ot]rario: c[ui]q[ui] ſupra ſerptum eſt. debent enim c[ibari] in principio paroſim in statu paroſim[] et parui ante intinſi: et quan[] docuntur ſuerint incibati ne ſincopſet in paroſim et moriuntur ſubto, aut ſi reſuientur a ſincoſp incurrant extenuatione et faciem to[n]atile[m] qua]liſs eſcripta eſt ab ypo. p[rimo] p[ro]nōſtico[]. Si ta[m]e eſset p[ro]ſible expectare declinatio[m] paroſim[] et eſſet p[re]ſtantius: et ex biſ patet solutio ad ra[ſ]tonem primā. I[]ad ſecundā dicendum quod b[oc] accidens quod timetur p[re]tudicat naturale com[plexioni]. Ael melius dic quod n[ō] omnia corpora ſunt conferuāda cum ſimtibus ſed ſolúmo co[ra] corpora inculpate ſana: i[m]o butufmodi ſunt potius preferuanda cum c[ot]rarijs p[ro]b[ib]entibus p[ro]b[entibus] vlerterſo lapsum cum ſemper p[ro]na ſint in ſiccitatem et ſare actione. I[]ad tertiam dicend[ui] quod aliquis eſt b[om]o affluetus multo c[ibo] indi[gens] illo p[ro]pter plurim[] ei[s] reſolutione: et b[ec] non impinguantur nec b[ab]et fecem plurimā: et de ito loquitur Auticena, xiii. tertij, capitulo de ſigni[ſationibus] diſpoſitionibus ſtom acbi, et de b[oc] eſt fermo bic. Aliquis eſt affluetus multo c[ibo] non in diſgens eo qui eo repleitur et ſa]tuditur badens mul[tim]inudem ſecum et constitutur in diſpoſitiſe neu tra: et buic conuenit in feb[re] mino]tatione c[ibet] de b[oc] loquitur Balenus p[rimo] regimintis a c[utor]us. Aliter d[ic]itur quod coniuetudo multi c[ib]t aut eſ t[ui]a affueta ante mo[zb]um: et b[ec] eſt illa de qua] loq[uit]ur bic Autcenna. Alia vero parui temporis an te feb[re]m: et de b[ac] loquiſtur Bal[ac]o, c[uo] ſupra alie[ga]to, et forſe b[ec] resſp[o]ſio coincidit cum prima.

I[]norandum q[ui] in b[ac] parte reperitur duplex l[iti]t[era] vna eſt p[uri]o: altera p[raui]or, ſi d[ic]at p[uri]o[ter]tus eſt clarus. In boza enim status calor[es] eſ p[uri]o: qua]t[ui]a intenſio: et n[ō] admixtus frigditati cut frequenter eſt admixtus in p[ri]cipio. Si vero d[ic]at p[raui]or: potest dupliciter i[te]lliſt, vno modo ad re ſoluendum et corpora extenuand[ui] et eſ ſenſus l[iti]tere clarus. Alio modo quo ad c[ibum], et dicunt c[om]muniter q[ui] n[oc]umentu[m] c[ibationis] eſt m[alu]s intenſiue in statu paroſim[]i, ſed n[oc]umentu[m] c[ibationis] in p[ri]cipio paroſim[]i eſt m[alu]s extenſiue. qua]t[ui] in statu calor[es] eſ intenſio: et c[ibus] addit in calorem: ſed n[oc]umentu[m] c[ibationis] in p[ri]cipio paroſim[]i eſt m[alu]s extenſiue: qua]t[ui] n[oc]umentum eſi[en]t extenſiditur ad omnia tempora paroſim[]i sequētia. Ego autem credo n[oc]umentu[m] c[ibationis] in p[ri]cipio paroſim[]i n[ō] ſolum eſſe m[alu]s extenſiue: ſed ſcom

AD I[li]ij

## Tractatus

plurimum esse matus intenſu: cum intêſtiora ſi at
nociumenta et paucu ſuavamenta. Mocet enim ſuſ/
focando calorem innatu coartrado magis pulſuz
et paucu eſt tunc indigentia cibi cum corpus non/
dum ſit excæcatur et refolutum. Item proflonga
tur principium et cetera tempora et morz poreſt
ita accidere in principio per viam ſuffocationis:
ſcut in ſatu per viam refolutionis: ſed in ſatu no
cet. quia forſte proflongat ſtatum et declinationem
licet forſte prouo cando ſudorem qui forſe nò p[ro]
uoca retur fine cibo: p[os]it ſe cauſa abbrutatio[
nis coru[n]. Item facit aliquater excreſcere ca[
loem: ſed multa ſuavamenta facit bumectando,
reſtaurando corpus excæcatu et refolutum. Lredo
itaq[uo] intelligendum ſeſe q[ui] status eſt bo[ra] p[ra]uio[
quo ad corporis excatione nò quo ad cibatione,
et maxime in bis corporibus de quibus bic loquutur. in quib[us] p[oteſt] accidere in ſcopis et morz ſub ita per viam refolutionis. Et non ſolum status eſt p[ra]uio: bo[ra] ad occidendu[n] per viam refolutiòsis qu[à] principi[tu]: immo declinatio paroxiſmi eſt p[ra]uto: bo[ra] qu[à] principi[tu] ad occidendu[n] per viam re solutionis, tertio de crifi, ca[pi], tertio t[em]o quarti, capitulo de bo[ris] et speciebus moriſt. Et ſi que[r]a in quo tempore eſt melius cibare bec corpora que ſincoptiſant in paroxiſmis et quandoc[us] ſub ito moziuntur. D[ic]endu[n] quod ſincoptiſis p[oteſt] ac cidere bis corporibus dupli[c]iter, vno modo ex[er]ſux fluco colere ad os stomacbi: et boc magis accidit in principio paroxiſmi. Alio modo per viam reſolutiònis: et boc magis accidit in ſatu. D[ic]en, dum igitur quod ſi accidat ſincoptis ſolum ex[de] fluco colere ad stomacbum melius eſt cibare paru[n] ante principium cum alíquo ſtiptico frígido ſcut cum pane infuſo in vino granatorum vt stomac[us] bus conſotatus a ſe coleram repellat, aut ſi ve[]niret ad stomacbum facile poſſityomi. Sed in bis qui ſincoptiſant propter refolutionem: aut ytroq[ui] modo debemus in principio vel parum ante p[ri]nctip[ut]: et etiam in ſatu n[ò] poſſit expectare v[oc]s ad declinationem: ſed in principio vel parum an[te] p[ri]nctip[ut] cum cibo iam dicto: et forſte ſi panis eſſet infuſus in vino ſtiptico eſſer p[re]ſtantius. In ſatu aut[em] e[m]n aliquo reſumptiuo: ſcut cum aqua carnis vino et ſimſibus n[ò] p[oteſt] expectare de[]clinatione, bec enim cura eſt coacta.

Et ſunt de hominibus quidam qui ſunt exuberáti carnis: Iſ cum abſcindit ab eis cib[us] debilitan[que] et extenuatione iuruit; q[ui]re non tolerant p[ro]b[itionem] cibi.

In parte preſenti ponit quendam canonem ci/[
bationis diuerſe a com[uni] consuetudine cibatio[
nis egron]. Et dicit quod de hominibus ſunt qui
dam exuberantis carnis a quibus cum cibus ab[
ſcinditur in paroxiſmo debilitantur et extenuan[
tur: quare non tolerant p[ro]b[itionem] cibi. I[mo]
tandum quod corpora butiſmodi ſanguínea car[
nosa ſunt dupli[c]ia. Queda[que] enſi ſunt denſa in po
ris ſuis et babentia bumidum ſp[illi]um et racione
butus non faci[le] reſolubilia: Icet babeant multus
de calo[re] faciente ad refolutionem: et bec facile to
lerant ſamem apud Balenum nono terapentice.
Quedam autem ſunt rara in por[is] ſuis et baben[
tia] bumidum non ſp[illi]um: et bec ſunt faci[le] reſo/
lubilia: et cum patiuntur ſamem extenuationem
incurruunt, et ſunt ciband[ia] in paroxiſmo. I[que]
pr[io]ſe in ſatu quando p[ro]longatur.

Et omnis cui[rum] calor[us] innatus forſtis eſt

## De cibatione

valde aut plurimus: aut calor[us] innat[us] eſt val
de debilis n[ò] p[oteſt] dimittere cibum.

In parte preſenti Autcena ſuammet causas ci/
bationis diuerſe a com[uni] cibatione egron. Di[c]c[es]
q[ui] omnis cuſus calor[us] innatus eſt forſtis valde iſt[ea]
intenſus: aut ſiccati conſiſtus: aut ytroq[ui] modo
ſcut in corporibus colerict[us] de quib[us] p[ra]ſus. N[az] per
bec duo calor[us] ſit acutus notab[ir] resoluſt: et pluri
mus. t[em] magni multitudine calor[is] ſequête mul
titudinê ſubecti p[ri]ſi: ſcut in ſanguineiſt: de qui
bus p[ra]ſus: t[em] in ſkatib]: aut calor[us] innat[us] valde de[
bilis: q[ui] remiſſus t[em] paucus p[ra]ſic in corporib[us] e[an
guib]: p[ri]uat[al] calo[re]: necno ſpiritib: aut merito c[ò]
plexioniſt: aut merito etatis: ſcut decrepiti n[ò] p[int]
dimittere cibus. Sunt enim in paroxiſmo cibádi.

### Contra contrariar[us] diſpoſitio
num regi[
mina debent eſſe contraria. ergo. ſi vnus iſto[ru]n n[ò]
tolerat abſtinentiá alter tolerabit cam. P[re]cter[
a] calor[us] innatus valde debilis parum reſolut. e[ra]
go tolerat abſtinentiam. tertio calor[us] multus oſte[
dit] multam copiam ſanguinis: et talis tolerat ab
ſtinentiam. Ad p[ri]mum diſcendu[n] quod contra[
riar[us] diſpoſitionu[n] in eo quod ſunt contrarie cota[
ria] debêt eſſe regiminá. et boc modo: q[ui] calor[us] p[au]
cus t[em] calor[us] mult[us] ſunt p[ri]trari: q[ui] paucus p[ra]ſo
rulit t[em] paru[n] p[ò]t digerere. multus multu[n] ſoluſt et
multu[n] p[ò]t digerere. idigét regimie p[ra]trario. f. p[au]
cus pauco cibo p[ra]ſice: ſcut i decrepitis et exangui
bus. t[em] mult[us] multo cibo p[ra]ſice: ſcut in ſ infantib] et
ſanguineiſt: ſed in illo in quo p[uen]tufi indigét ſiſt
regimine. p[uen]tufi e[m] in boc: q[ui] vtero[re] p[ar]at: e[]
tinctiòi. yn: p[er]t n[ù]miá reſolutione: al[que] p[re]cter p[au]
citat[é] b[ui]di: yn n[ù]mi cito ſubuen[que] extinguſt. E[re]
plu[bi]těs in lucerna babete[m]t[ui] de oleo: Iſ p[ap]y[
r[u] magná c[ui] multo igne multu[n] de oleo c[ò]ſuměte,
bec e[mi] exigit multu[n] olei: t[em] freque[ter]. Si at lucerna
b[ea]t valde modic[ui] de oleo: t[em] p[ap]y[ui] paru[n] c[ui] p[ua]
fláma exigeret paucu olei: Iſ freque[ter]: eſt e[ci]
bo in corporibus multu[n] et pauci calo[ris]: et e[ci] b[is]
p[ate]t solutio ad rations alias.

Et de eis ſunt quibus accidit dolores et le
ſio in stomacho et dolos p[ro]pter c[ò]munitate: et iſt[em] ſunt de hoc genere. Et iſt[em] forſtasse ſuſcito aqua ordei et forſtasse egent
vt miſceant ſuccum granatozum et ſimilia
iſt[em] vt conſoſtetur os stomachi. Et quan-
doq[ui] eſt nobis neceſſariu[n] vt faciamus eos
vomere cum facitate ante cib[us]. Et in plu-
rimis iſto[rum] ſi debilitantur: et p[ro]p[rie] ſi ſu
peruenit eis ſincoptis: cauſa non eſt: vehemè
tia debilitatis: immo effuſio materiei ad os
stomachi. Lum ergo ſumunt in potu firu-
p[um] acetoſum permiſtum cum aqua cali-
da multa: aut vinum permiſtum cum aqua
tmulta euomunt in pomitu humozes coler[ie]
cos et virtus eorum fit forſtis. L[u]nq[ui] ciban
tur alíqu[us] robuch ſtiptico[ur] ſedátur.

In b[ac] parte Autc[é]. explicat quaſd[à] diſpoſitio[
s] p[re]c[eter]naturales p[ro]pter quas opoſet varia
re cibatione: et explicat modos c[ò]bationu[n] di[c]c[n]
ſex. p[ri]m[u] quod ſunt alíq[ui] q[ui] b[us] accidit dolos in
stomacho et leſio. f. alíq[ui]: ſiclit nauſea et ſubuerſio
et dolos: etiá capitis per c[ò]ſitate[s] a stomacho et iſt[em]
ſunt de boc gne qui n[ò] p[int] abſtinere a cibo. S[ò]
dicit q[ui]