fossa in spitur ac menfur ut et umicitat i eos q
negligentius fuerit opiti ad huc ergo usi iſtitu
endq eſt miles et aui neceflitas poſtilauiſt ſine per
turbatioe et celitez poſſint altra munire quidmo

Dum muniebat ſit altra hexo.
Constat in pugna quæ aii hoſtis imineat
ur alio ex acto mulites et acie dispoſiti ordme ſer-
uent nec ubi coni qui expedit aut 2 globet agmen
aut lacent Na et constipati perduit ſpacia pug-
nandi et ſibi imiſe impedito ſut et rauores atque
ite rucentes adiit præpendi hoſtabo p[ro]ſent Ne-
ceſſe est autem statim metu unuſa vnſ fundi ſinter
ciſa acie ad dimicantum terga hoſtis acceſſent p[ro]
ducendi ergo tirones ſut ſp ad capi et ſcediz ma-
tricule ordiem et aaem dirugendi ita ut p[ro]mo ſi
plex extensa ſit acies ne quos ſnuis ne quas ha-
beat actuaturis ut equali litioc[ro] ſpatio miles
distet a mulite Cui p[ro]apiend ut cito dupliſet acie
Ita ut in p[ro] impetu ad qui respondere ſolent ordo
ſeruetur Certi p[ro]apiend ut quadratam acie reſe-
te colituat. quo facto in trigonu quæ aineu uocat
acies ip[ro] mutanda est Que ordiatio plurimui
ſp[ro]ſe consueuit ibello Jubet etià ut iſtituat or-
bes. quo genere cujus hoſtui interrupeat aaem

II

resisti ab exerctatis militia bo possit ne ois multitudo
fundat in fugi et graue distarimè imineat, hec si
innores affidua meditatioe p ceperit faaluis in
pia dimucatione feriabut Quantii patiui ire wel

Exo 10

O cetera et uetus redire de beati ul qêc at
conſue tuco pniâſir et diu educait excedat
auſi et adiemi conſatione p caueto uti
terim mele tâ equites qui pedites eductâ ambula
tu. Ix eni verbo hoc excedi, genus noiant De
cem milia paſſum armati iſtructi qui oibo telis pe
dites militar gruca ire ac redire iubebat i caſ
tu ita ut aliqua itineris parTEM cursu alacriore
conſiêrent Equites quoq duni p turmas arri
q[ui] fili tantii itineris pagebat ita ut ad eq[ui]stre me
ditatoem interq sequatur interq cadat et reat
ſu quod impetus reparaſt Non ſolur aut i cùpis
ſi etia in chuoſis loas et deſtendere et aſtendê
vtraq a aes cogebatur ut nulla res uel caſus
prorsus pugnabit, poſſit accide quâno m boni
milites affidua meditatioe didiassaſſent De ad

Ixxvii.

De c fidei ac deuocionis ho'tioe rei militar
litutu ip[or] tincte de r[ote]q uirtutis
onuſis auctores qui rei militar[is] diſiplina
lr[is] mandaverunt i h[uc] libell[us] enucleata cogeli

I

Ut in delectu atque exsultat œre tironu li quis dilutes
velit exsistere ad anag iurtutis mutatioem suale
corroboremre possit ex dictu Nec eni degenaiut i
otu martius talor nec effete luct terre q lacede
monios q atheniën q marfos q sanutes q pelig
nos q ipos proguere rónos Nònepnoite ar
tus plurimù ualuerut Nònemace dones ac
tessali supatis pis uſoq ad indià bellado penetra
rut Dacos aut et melos et thraces itantù bel
licosos ſp. ſuſſe manifestu eſt ut ipmì martem
fabule apud eos natu eſſe confirment Longuè e
ſi unùſarù prouarù iures enuìare contenda
cui oes in romani impu ditione consilat S. longe
ſeauius paſis boies partim ad delimitoem ocui
parti ad civilia traduxit ofſicia ſta cura exaai
militarùs pmo negligentius agi poſte a diffìlmi
lau ad poſtremù olim in obluicem pducta cog
noſatur Nec aliquis hoc ſupiore etate accidille
muretur cu post prumù public bellu xx et uy.
arculis extirp ànorù pax ita rónos illos ubiq
wictores otio et armori deſſuetiùe enuamit ut
ſeaìdo punico bello habibali pures eſſe non poſ
ſent Tot itaq consuli by tot diuabq tot exsultu a
miſb tunc demu ad victoria puenerunt cu uſu exa

H

non medioriter uuiat Nam legioniby semper
auxilia teque leus armatura in acie uigebatur
ut in hys pliandi magis a[u]nicipul[u]s ess ch p[ra]na
pale subsidium Legio aut prys cohortiby plena
ti grav[ae] armatur[ae] hoc est p[er] types ha[s]tatos tri
auos a[n]signos Inti Item leue a[r]tura hoc est fe
tentarios a[q]titulos funditores balistarios
a[i]p[os] et libinfitos equites legionarios hys[]d
matrituos teneat ei vno a[i]o p[ar]que consensu al
tra muniat ac iem istruat. p[er]ui gerat ex oi p[er]
p[er]fecta nullo extrinsecus modgens aduimento.
quatuilib[us] h[os]tui multitudi em s[up]are consueuit
Doamentu est magnitudo romana q[ui] s[er] legi
om[bi] dimicat tant[i] h[os]tui i[n]cit q[ui] tu velip[ae] v
lui t[em] reu[n] natura permittit Que c[it] exchauri
Legionu nomen in ec[tu] fecit legiones
H[os]manet h[os]dieq, f[us] per neq[u]digentia s[ui]e
t[em] tempor[i] robur in[fr]actu est. cu i[n]tutis p[er]
nua occuparet ab i[u]o et p[er] grav[ia] p[in]oent mul
tes quip[m]oneat consumuerat per l[ab]ore Democ
vontu[m] malib[us] opleti s[fr]pendi us p[er] te[n]oriales
ex mo[d]e d[n]u[i]l[s] non fut aliu[s] sub stituti. p[er]terea
nac[ie] est morbo aliq[u]tos debilitari atq[ui] dimuti,
aliq[u]tos desfere uel d[n]u[i]l[s] calibus intire. ut

I u.

II

niti ànis singulis vmo singulis menſabo penem
recedentur loci minorum turba tu cederet qutus
reputi us excauriatur ex actus est et alia ca tur
attenuate ſut legiones et uxor i illis tabor mihi
tandt. ſimiora arma ſera minera ſeuor diſu
plina. Quod utates i p[ro]ſa mi auxiliis ſeſtan ài
militae ſacru p[re]perenbi et miuor ſuor et matu
riora ſut p[er]mia Cato ille maior at et armus tuu
tus eſset et consuſt ex atu ſepe duxiſ plus rei p[ro]
ca viduot profutur ſi diſa plina nulitare confer
det i tras. Na unius etatis ſut q[ui] fortiter ſuit. q[ui]
Verò p[ro]utilitate rei p[ro]ſubitur eteina ſut q[ui]
ſecuerit alij complures ſi p[er]uie fronting duo
trianò ab euſi modi comprobat us modiſtia. h[us]
ra intu beta hom prepta iquatu ualeo ſtrictim
ſidel i p[er] ſignabo. Na at eal de expenſas faciat
et diuigenter et negligenter excautis ordinatius
non ſolur p[er] ſentibus ſed etuà futuris ſeualis p[ro]
ſicuer. ſi p[ro]uſione maiestatis tue impator au
gruſie eſt ſonſſima poſiaco reparet armori et e
mendetur diſiſi atio p[ro]cedentur q[ui]nus legioeſ
M odio auctorum meu tur àuq[ia] ad bellum un[us]
singulos consules ad ſuor hoſtis q[ui] d[ur]uerit
p[ro]ſiſſimos non à plus op[er]bmas d[ur]uſſe legiones.

II

aae ordinat. Sexta Cohors habet pedites quinque
to. eqtes lcvj. in ipa quoque emuleti alici tribendi
fut univores quia inorda aae post aquila et yma
gines cohors exta consitit Cohors seftia habiz pc
dites quincentos lo. eqtes lcvj. hz et ipa aiosos deh
derat iuros Cohors octaua hz pedites quincentos
lo. eqtes lcvj. hz et ipa aiosos deh deat iuros q. inorda
aae consitit i medio Cohors ix habet pedites quinque
tos lo. eqtes lcvj. Cohors x. habet pedites qui gelos
lo. eqtes lcvj. et ipa bonos consueuit accipere bella
tores. quia in fida aae finistru posidet cornu. hys
x. cohortib. legio plena fundatur q. habz pedites
sex militia centu. equites septigentos xxx. Anor
itaque, nuns armatoru i una legione esse no debet
hanc aut iterd esse consueuit finem tatum una
tohortem h. etia alias miliaias fuerit nullus sus
apere. Nota et gradis p[ra]pioribus legibus

Tov.

Ntiq ordiatoc[em] legibus exposita principalu
militu et ut ipso utat ubo p[ra]piorum noia
et dignitates seando p[ntes] matriculas uidio
bo Tribuno maior per eplai, facta ipater uidio
destinatur. miur tribung p[uenit] ex labore Tri
bunus aut vocatur ex tribu quia p[er]st militi
quos ex tribu p[er]mus roinulus legit. Ordinariy

II

dictut qui i plio q. pmi fuit ordies duait augulta
les appellatur qui ab augusto ordinis unci fuit
flamales aut tq. senidi augustales ad iuo nel
puliano fuit legionib additi. Aquiliferi qui aq la
portat. pmaqmaru qui impatoris vmqatiem por
tat Optiones qui ab optando appellati quod an
aedentia egritudine ipeoites. hy tq. adoptati eor
atoz iucary solent umuſa airare Signiferi qui
ſigna portat quos draconarios vocat nunc Tefle
mury qui teſtera per cotubnia militi nucaat Teſ
ſera aut dicit p[re]cepti duas uel ad quo uel ad alı
quod opu uel ad bellu mouet exſtitus Capitogeni
hoc eſt an ſignani ideo ſic noianti q[ui] com opa atq[ui]
urture exſtitugenus aſſtit i capo Metatores
qui p[re]cedentes locu eligut caſtris ſenefaarru ab
eo appellati q[ui]p[ro]mouen[t] benefiaotributوري Li
benar[u] ab eo q[ui] in libros referat r[oe]s ad milites
ptinetes Tubanes corni[n]anes et buconinatores
qui tuba uel ereo coru uel bucana couſtere pre
liu ſolent Armature duplares q[ui] b[im]as c[of]equiut
ānonas ſimplares q[ui] ſingulas penſores qui a
taſtris ad podiſmiu demeut[ur] loca i qui[ba] milites
tentoria figat uel h[os]piaa i cauti[taba] p[ra]ſtat Coz
quati duplares torq[ui] ſimplares Torques aut reſ

H

DVI.

solidus urtutis p[er]miu[n]t f[er]t qu[em] qui meru[ss]et p[er]t[em]t[em]que d[u]p[la]s c[o]nseq[utur] ànonas Duplares s[implares] on[am]. semis c[ui] seq[bat] ànonà. t[am] dicta duplares candida[rum] s[implares]. h[uius] f[u]nt mulites p[er]ma[pa]les qui p[u]ileg[ui]s munu[n]tur te qu[em] mulif[ic]es appella[ur] q[ui]m[u]na fac[em] c[og]ut. I[et]us t[em] consu[et]udo N[oi]a c[og] q[ui] àn[ig]s c[og] n[os] tenuit ut exp[ro]mo p[ri]p[are] legionis d[u]sc[eb]at. p[mou]e[n]tur centu[rio] p[er]miu[n]t qui non solu[n] aqua[que] p[er]at. u[er]u[n]etia quatuor centu[rias]. hoc c[equa]tos mulites i[p]rma a[que] gubernabat. h[ic] t[em] caput totius legionis merita c[o]seq[utur] ec[qu] mod[ia] Item p[er]mius ha[s]tatus duas centu[rias] id est ducentos ho[ies] d[u]sc[ebat] l[ac]que s[ed]a c[ui] n[unc] du[em]n[ar]ui u[oc]at. p[ri]nceps a[ut] p[er]miu[n]tur co[ho]rtis c[en] turia semis hoc est centu[n] qui qua[gita] ho[ies] qu[em] gubernabat. I[ac] qu[em] prope on[am] que in legione ordina[nda] f[u]nt ptinent Item secunda[rum] ha[s]tatus centu[ria] se mi[n]s id est cl[ui] mulites gubernabat. T[ri]aug pu[er]que ho[ies] regebat. sic x[en]tur[ie] co[ho]rtis p[er]miu[n]t v[est]ordina[rum]s regebat[ur]. quib[que] magne utili[tatis] et magni[us] hon[or] est a[ut] u[et]ib[us] constitutus ut ceteu mulites ex tota legione or[is] abore[m] ac deu[m] ac one contenderent ad t[am]ta p[er]miu[n]t p[u]enire e[m]t.

II

Ex.

sobius legioem sibi credita affidius operibet ad eze
denoacem ad oem afformabat industria sive ad
perfecti laudem subiectorum redudare iur tute de
Rac etiam castrorum perfectus luet in fioo p[ro]fe
ferior dignitate occupatus tis non t[em] castru
mediotribu caufis. ad que castrorum politio rum
valli et fosse estiato p[ro]tinebat. Tabernacula nel
taute multu ci impedimentis oib[ae] nutu ipsis
aurabantur. p[ro]terea egr[ia] contubnales et media
a quib[ae] aurabantur expenſe etiam ad euis industria
p[ro]tinebat vehicula ſaginariy necnon etia ferrare
ta quib[ae] materie fecatur uel ceditur quib[ae] a
perut[em] fosſe contextur uallus aductus Item
ligna uel stramia arietes onagri baliste ceteraq[ae]
genem tormentorum ne deſſent alii p[ro]narrabat
is p[ro]ſt longa p[ro]buta q[ui] mulier[ae] p[ro]ſſimus o[mi]n lege
batur ut recti doceret alios quod ip[er] cauſe ſe
aſſer [de] offiaco p[ro]fecti fabro[u]m

Ix.

Habet p[ro]terea legio fabros lignarios structores
carpentatores ferrarios p[ictores] reliquos
q[ui] artifices ad hyperioru[m] officia p[ro]tinentes ad
machines turres ligneas ceteraq[ae] quib[ae] uel ex
p[ugnatur] auittates uel deſenditur p[er] p[ro]patos
qui arma qui uehiaila ceteraq[ae] genera torme

II

21

tum uel noua facerent uel quassata reparent
habet etiam fabricas futuris araiarum locariorum
in quibus s agitte multilia caffides ointeret armorum for
mabantur generi. nec enim erat auta p[ap]ua ut
quicquid exatui necessarum iudебat nunc deffet
ut aſtris. uſque eo ut etiam cum adarios haberet q
ad more bellorum ducto sub terris cuniculo munis
tra fundamenta perſoſis ipso uli emergeret ad
Orbes hostium capiendas torum index p[er]pus erat p
fectus castrorum. De offiaco tribuni militem
De c[oe]m cohortes habere dicta legioem ſi p[er]ma
erat mulierum et qua censu genere l[ir]s for
utute pollentes milites mittelant. Huc tribu
nus per ator domus ſaentia ututute corporis mo
ru honefate p[ap]uus Reliqui cohortes prout p[er]i
pi placauſſet a tribum uel a p[er]ſoſi regebatur
Canta autem ſeruabat extendi milites cura ut
non ſolur tribumi uel p[er]ſoſiti tuber nales ſibi tre
ditos sub oculis fuis iuberent коthidie meditan
ſe et armorum arte perſecti ceteros ad p[er]miſa
toem p[er]uo cohortarentur example Tribumi
autem ſoliatudo tribumi laudat industria cum
les uelſte nitido armus bi munallis ac filgens
exatui usu et diſaplina eruditis meditat.

1xii

H

Ixo.

Qus credit milite bellus cum diffimu
latione fitu ac rubigine ar fedatur No soli
aut equites sed etiam ipse equos affiduo labore
uenit edomari ita quod ad deturionem et sanitat
et exerationis tam homin quod equorui puneat cum
ac qualiter instruenda est ad modum legionis,
taes li pugna imuneat acies istruat,
teclaret unius legionis exeplo. quod si us
exceptat tis ferri possit ad plures equites loavit
in unibo acies pediri a poma cohorte maput or,
dinari in uniu dextro huc cohors scuta contigit.
Terga cohors in media acie collocat huc ad
nectit quarta, quita uero militer sufapit cor
nu sed an sigena et cia sigena nec non ipse
ae dimucantes principes vocabat hoc est ordi
nari cetiqua p[ra]pales h[oc] erat gravis a[rt]ura
que habebat auxides catafractas occras satis
gladios maiores quos spatias vocat et alio mi
nores quos semispatia noiant. pluratas qui
nas positas in satis quas p[ro]mo impetit iacuit
Atem b[u]ma militia vnui maius ferro, triangulo
vnaarui novem. h[ast]ili pedui quibus s[em]is quod
pilu uocabat nunc spiculu diatim. Ad auq ictu
excebatur p[ap]ue milites quod arte et ute.

H

Xvii

Ceteru si excitati et prudentes iuri delectu p[ro]natur te leiter manus bellis apta poterit aggregrari et diligenter i[n]titui Quidius eni effiat. Sollertia si competentes non denegent expense. Sed q[ui]n in legionibus plures p[ro]ter corporis robur scolte fut que lratos mulites gr[ut] notur ab h[us] qui t[ron]es probat i o[ib] quid est statut e re magnitudo[m] corporis robur alacritate animi. Duenit explorari Si i quib[us] da notar[ui] p[rae] cal ac landi sputandi qu[us] u[s]us eligitur. Co[nt]enim legions ratio s[ui]e obsequiunt s[ui]e militar[ui] numerus s[ui]e p[ea]ue cothidie aſſtribit actus maiores p[pe]di legentia q[ui] res an[on]aria uel cau[li]s polliatis a[n]otat[ur] Corbi[di]nianas et[u] m p[ace] u[bi]lias. ite extibit[ui] s[ui]e anguias de o[ib] centu r[us] et contuberni[us] u[n]ſſim mulites faciut ut ne quis contra uſticia p[ra]gno[nu]tur aut alia u[pi]ſtetur imunitas. No[ta] eor[u] qui u[n]ces ſuas ſe cer[u]t] brevib[us] inſerit q[u]n quis a[m]cat[ui] accepi. Qu[ot] d[ier]u a[n]otatur in brevib[us] T[uc] eni diſſicule a[m]cat[us] d[ab]at niſi cau[li]s uſaſſis approbat[is]. nec aliquib[us] mulites iſtituti deputabatur obſequi[us]. nec p[ri]ma t[em] negotia mandi bat[ur] Si quid m[ongru]ui u[n]de[tur] i[p]torys mul[ite]

II

qui veste et ànona publica pascerat utilitatis mea
tare p[ro]natis. Ad obedienciam tibi indiensis vel tributarii
nec non etiam præapossit deputabat mulites quæ voca
bat accepsi hoc est postea additi qui fuerit legio plenæ
quos nunc sicuturæs vobat. Fas atque tuâ tibi id est
lignum seu aquæ stramen etiam legittimi mulites
in astra portabat. Multusæs enim ab eo appellatur
quæ hæc numia facerit Donatui partem dimidiæ de

illud vero ab àtiquis bent apud singulae mulites. Orx
conuntus istitutus est ut ex dicto sequestrare
quod mulites cœquuntur Simidia ps sequestraret

apud signa et ibide ipse militis seruaret ne per
luxur aut manum rerum compati oculm ab ipsis mili
tibæ consubornabat possit ab sumi p[ro]eius, eni h[uius]us
et præpue pauperæ tantum erogat quod habere poteræ
rit sepolita aut pecuæ ista p[ro]mum ipse rotubnali
bus docet acco modum Næc tis publica sustinet àno
na ex eo quod donatus augetur eorum pro medieta
te castrenæ peculii miles deme de quibus tuos
s[at] apud signa dispositos de deferendo nichil co
gitat. magis diligit signa pro illis in acie forca
dimittat more h[uius]ani ingenui ut pro illis habent
maximam auræ in quib[us] sua uiderit polita esse s[ub]
stantia. Denique decem folles hoc est x. s[ac]ci. per

D

Tixx

cohortes singulas ponebat in quibam hec ratio cor-
debatur. Addebat etiam factus undecimam, et quę totum
legio p[ro]ticulam aliquam fecbat sepulture cum ut siq[ui]
ex contub[ularibus] de fealibus, ex illo undecimo sacco ev-
ad sepultura up[s]ius prometur expensam. Hoc ro-
apud signiferos ut nunc dictum est con fino feria
batur, et ideo signiferu non solu[n]tideles ſi etiam
huius hoiores eligebatur qui et ſeuarent de po[s]itu
et s[are]nt ſmagulis reddere roem In legio[rum] ut i[n]
con tim hu[mano] consilio moac[er]es ut p[er] c[um]s coho[
z] etiam dimittatis iſtictu legiones t[em]seat
[ut] a romanius arbitror co[stitutas] in quib[um] x. coho[
tes ita ſuit ordinate ut omnino v[n]ut corpore una uide
atur esse coniunctio. Na[quam] si orbem quemdam
p[ro]diu[m]as co[hortes] et diu[m]as ſcolas milites p[ro]mo-
uentur. Ita ut ex p[er]ma co[horte] ad gradu[em] q[ui]p[er]
pmotus vadat ad decimam co[hortem] et turpis
ab eam crescentib[us] stipendijs a[m] maiore gradu p[ro]
alias reaurat ad p[er]ma. I[de]o p[er]mi[n]pili centi[u]o
po[s]cap[us] i[no]bes c[um]s co[hortes] per singulas adiſtra-
uerunt ſcolas i[p]erma co[horte] ad h[ac] p[er]uenit p[er]ma-
t[em]t[em]t]a ex o[m]i legione inſinua[m] i[m]comoda co[ſeq]ur
ſi[mi]r p[er]mi[s] ſerinius in offi[a]o p[f]ectoru[m] p[t]ro[m]
ad honestu[m] quæſtio ſuiq[ui] muliæ p[er]uenit gradu

H

Ixciy.

obtempent mulites sive eos pugnare sive stare
sive sequi vel redire p[ro]eperunt duces. S[ic]uid[us] rato
manufesta fit semper i[ocio] debere fieri quod ne
ceffario iudetur faciend[us] in p[li]ic[em] De ex[er]tatione mi
legionis ordinarioe digesta litum
ad ex[er]tatione rei[ut]im. Nonc[ia]t i[am] dicti est
ex[er]tus nomen accepit. Juniores quid et noni
mulites mane et post meadiè ad oe genus exter-
cebatur armori. Vet[es] aut et euiditi s[ine] iter
mussione semel in diem extrebatur armus. Neq[ur]
eni longitudo etatis aut anorui niis ar[te] belli
cui tradit. Sz post q[ui]ta uolu[iis] supen[i]oia i[ex]erata
tus mules semper e[rum]o armatur ac[que] festus di
ebo exchibe tur i[nc]ro. non tantui armature que
sub ca[pi] doctore s[ut] sz o[es] equali contuonales
cothidiana meditatione discebat. Na et ueloa
tas usu ip[os] acquisitur corporis et scientia feriendi
h[os]tem fec[ur] protegendi p[ro]ferunt s[ing]tati quod
dimicetur. Illud vero maius est ut semuere or
dines discaut ut uexill[i]i su[i] in tatis pr[im]octio
nib[us] i[p[er]a] prolusioe comutent[ur] nec inter doctos
aliquis error[em] existat. q[ui] multitudini s[it] tota
confusio. Ad palui quoque vel s[u]des ex[ter]i p[ro]com
modi est cu[li]a[ter]a vel pedes aut capit petere

II

puctim cefimq, condifcat Saltns quoq, et ictq facere pariter condifcat affuefcat. il surge tre
pidates i chpeii rinſu/qr. ſub hoc. nunc gestiado
puolare cu ſaltu. nunc cedentes in terga refilure
Miffiliba etia palos ipos pail ferre meduent.
et ut ars dirigendi et dextre iur ius poſſur accres
tere Sugittari, uero uel funditores ſcopas hoc
e fructu iu e1 straminu faſces pro ſigno ponebat
ita ut ſeſcentis pediba remo uent a ſigno ut ſa
gutis uel certe lapidib, ex ſustibalo deſtinatis
ſignu ſepuis tange tur. proptea ſme trepidatioe
i aac facebat qo ludentes i capo fecerat ſp. uf
ſueſtend eſt etia ut ſemel tantu funda cui caput
rotetur cu ex ea emittit ſaxii. Sed et manu ſo
la oes milites medita batur libzalia ſaxa iac
tare Qui uſus patior credit quia non deſident
fundã Miffilia quoq uel plukatas ingi et per
petuo ex nacio dirigere cogebat tur. uſq. adout
tempore hivemis de tequlib uel ſandalib. q. ſi
deſſent certe de cùm is ulna uel culmo et portic
tege ntur ad equites. et qda uelut basi lice ad
pedites i quib[us] tempel tate uel uentis ae turba
to ſub tectis armis erudiebat ex citus Ceteus
anit etia h[ab]ernis dieb[us] ſinues tantu pluieq[us]

27

H

tabulatis fluīa ſme potibo q[ui] ad adu ne q[ui]t t[ua] pedinby q[ui] ab equitby fine p[it]ulo t[n]iſe at h[ab]et
ferreos arpa a onas quos l[up]os v[or]a t et fal[es] ferreas conſoras longuſtimis contis ‚t[e] ad foſ
ſaui op[na] ſacenda b[ide]ntes lugones pulas r[ai]ſtra alueo[es] conſinos quib[us] terra portetur. h[ab]et q[ui]
dolabra ſeaures aſt[as] ſerras quib[us] materie[s] ac
p[oli] de dol[ati]ur at[que] ſeru[n]t h[ab]et p[ter]ea a[r]tifices
a[i] oib[us] ſeru[m]entis qui ad oppu[n]adas hoſtu[n]i
auitates teſt[ud]mes muſauros a[ui]etes u[n]eas
ſuaat ut appella[t] turres etia abula[tor]ias ſuaat
Veru[n] ne ſingula enu[n]do p[lu]ra di[t]at v[n]u[m]a q[
]i quoc[ui]q[ui] b[elli] ſenere n[ati]a eſſe c[red]u[t] ſeai lemo
debet ubi[que] portare ut i[mi] quou[m]s loco [fi]c[it] a[ſtra]
arma[t]a ſuaat auitatem Flaviij ſiuer[or]a q[ui]

Quod[us] eſſe debeat ex catus
y Quæ ad mod[em] ſanitas quib[us] ne c[er]catus
u Qua[t]a a[r]ua p[ui]enda ſit at[que] ſeru[n]ada p[ab]ula
mi Q[ui]ad mod[em] oporteat p[ui]o[q]e ne ſediao[z] muſt[e]s ſuaat
v Signor[u] militar[u]m quod ſuit ſenera
v[.] Qua[t]a ſit auitela ſeru[n]ada tu[u] u[n]anis hoſtib[us] mo
vu Quæ ad mod[em] ſlu[n]a maiora t[n]iſe at[ur] Q[ui]et ex c[er]catus
vu[.] Quæ ad mod[em] caſtra debeat ordia[r]i
viij Que et q[ui]ta conſidanda ſuit ut ite llat[u] utru[n] ſup[er]

III

Chemens es et l'acedemonios an' mace donas rerui potios puſa loquunt ànales. Ueui apud arſenien non ſolui rei bellice ſzetà diuſarui artui uiguit industria Lacedemonis aut p[ap]ua fiut cura bello[4]. pruui deni[que] exquiſi[menta] p[ug]nari de euètib[us] colligentes artem p[li]orui ſepſiſſe firmat[ur] uſ[que] eo ut rem militare q[ui]tute ſola uel certe felicitate credi[nt]ineu ad diſapli[n]a p[ia]e[que] ſtudia reuocarit ac mag[que] armori quos tactuos appelluerunt uuietute ſua uſ[que] uarietate[que] p[ug]nandi p[re]eperit edoreu. Ouros ſuma admiratiu[m]e laudandos qui ea p[er] apue arſe ediſte voluerunt ſiue q[ui] alie arſes eſſe non p[ro]nt. h[uius] ſequeſt[es] iſtututa romani marti[que] op[er]s p[re]cepta et uſu retinuerunt et tr[is] p[ro]diuerunt q[ui] per diuſlos aucores libris q[ui] diſſa mp[ato]r[u]m uicte med[io]critate mea aboreuiare uillif[ine] vel faſtidiui nascerunt ex p[li]urimis uel p[le]mitudo fidei deef[li] i p[ar]ius Quatuor aut in p[li]us lacede monioriu diſapli[n]a profu[n]t ut o[n]tà ceteru[m] ex xantippi de clatu[m]r exemplo qui atiui[rum] reguli[rum] romanu[m] imperiu[m] ſepe iu[ct]ore[que] cu[m] cartaginien non utute ſ[an] arte ſolus ferret auxiliu[m] p[ra]ſtratis ex atib[us] c[ep]it ac domui[rum] vnoq[ui]r] conq[reſſu tr[ui]

III

phans bellu o[ confeat Nec minq hanubal peti
tirus p[ talia lacedemonum doctor[ e q[uiut armo
n[. cui monitis tot consules tatas q[ legiones
i[ferior nu[ ac iurib[ intereimit Igitur qui deside
rat p[re p[aret bellu Qui victoria cupit milites
ibuat diligentez qui feci q[ optet euetes di
micet ar[ non ca[ Nemo prouocare nemo
audet offendere que intellit supior[ e[ s[ p[ug
net Q[ uinmod[ esse debeat exeratus

net Q[]ui[mod]que debeat exeratus :—
Rimus lib[]er tyronu delectu deprophit se
quens legions i[stituti o[em] di[st]inplyn[que]
ecceat militem h[ic]terque classi[em] sonat I[]deo
en[i] illa p[raffa]mi[la] f[ut] ut hec in quib[us] p[ia]a certa[n]
nu[] et victue s[uma] consitut di[st]inplyne ordie
austodito. et intelligentur celerius et a[plus]
ad iuuentur Exeritus diat[am] legionu q[ui]e[]
auxiliaru[n] nec non etia equit[u]o geren[]d bellu
multitudo colla[] t[em]mod[em] a mag[is] q[ritur]
arboru[n] Na[n]t exer[em] et dant et mutridatis cetero
rui[que] regi[n] qui inu[i]biles ar[ma]uerat populos
exempla relogi[tur] evidenter a[paret] numui
copiosos exeritus mag[is] p[ra] multitudine q[ui] hosti[n]
ortite de[i]sos Na[plurib[us] ca[]ib[us] subiacet ap[]hor
multi[em] in ianib[us] pro mole s[ua] sempe[] est ca[]tior[us]

H

In longiore aut agrimine etiam a p屬as l[up]uentù
assolet pati In loas aut alperis uel fluiu by truſe
ùdis ſp[er]teri pedim ento ũ moras ſepe decipitur
Preterea ingenti labore numerolís a[ui]alib[us] eſſu
pabula colliguntur. rei quoq[us] frumè tarie difficul[
tas q[ui] in oi] expedia o[ec] iutu[da] est. cito maiores
fatigat ex]atus N[am] quatuor lib[us] ſtudio pp[are]tur
anona. tato maturi q[ui] deſi at q[ui]to pluribus erogat[
Aqua denique ipſa nume multitudini alijn u[er]
ſufficit Q[ui] ſi cauſu acies uerterit tergùi necesse è
multos cadere de multas. et illos qui effugerit
ſemel territos poſt ea formidare conflictu. V[er]
teres aut qui remedia diffioultatù didicemt
expimètis non ta innumeros q[ui] euditos habere
ex]atus voluerunt ſtaq[ui] in le mo[ur]ba bellis una
legioem mixtis auxilys hoc è x. mulia p[ed]itù
et duo mulia equitù cre dideu[t] ſufficè poſſe.

Qua manu p[to]res uel mi[ores] duces ad expe
diacoem ſepe duc[b]at O[ne] ſi magne hoſtuu co
pie dicentur ſularis p[ta]s tuu iuigintu m[ul]ibus
equitù t[em] comes maior mittebatur O[ne] ſim[hi]
nita multo ex gentib[us] ſero aſſimis rebellaſſet,
tuic numina noxitate cogence duo duces uel duo
mitebatur ex]atus tuu euiſmodi p[re]cepto ut p[ro]

III

uideat, ne quid res p. detrimenti capiat consules
abo alter vel alter above. Demetruum in duum regi
onibus quod duos hostes a porro. anis pene olim
pugnaret ideo sufficebat multum copie qu utile,
undecibat non tuæ grandes exatus habere quæ plures
illatim ratioe feruata ne omnes àpicius multi soi
alii auxiliarium ue est i castris quæ cunun romanorum

ut quod maxime Quemadmodum sanitas est
apud eam, et quod modum sanitas atque guberne
a istoiat exatus àmonebo. hoc est loas aquis tu
tempeue medicina exacio. Loas nempe pestuleti
regioneux morbosas paludes ne ardis et sime
opacitate arboret cœpis aut colliby ne sime tetrorys
estate multes commorent ne egresi tardia et ca
lores solis et fatigatioe itinerus contrahat morbi
bis poaus in estu ante luce cepto itinere pueniat
ad delectinata, ne seua hyeme ute p nutes ac præ
nas noctiby faciat aut lignorù patiat in opiam
aut mihi illis ue stui soppetat copia Nec sanitati
enim nec expediaoni y doneus mules est qui alge
compellit nec pnia ovis et palustriby aquis utatur
excatus Nam male aq potus veneno filis pesti
tentia bibentiby generat jam vero ut tali egri
contribuens oportunis abis reficiat ac medico.

H

ante aurent, pri apioru tribunorunq et ipsius
g mutis qui maiores sustinet p[]tutem magis q[]r[]if
diligentia Male eni ac h[]us agitur quib[]o hec est
futas et belli itt[]ubit et morbi Sed rei muta us
peuti plus cothidiana armoru exerua ad fami
tatem militu putuerunt prodeſſe q[]u[]medicos ſtrig
pedites fine itermiſſio[]n embra, nel niuib[]u ſub
tecto reliqui us dieb[]a exeru in capo volueru[n]t Si[]t
equites non ſol[]u implan[]is ſi exu in abruptis et
ſoſtaru h[]p[]atu diſſalimus ſemutis ſe[]c[]r et eque[]s
ſuos alſi due exerere uſſerunt, ut in h[]us in nauiu[n]
te p[]ly acu dere poſſit moſſutu[n] Ex quo it[]e[]liq[]uit
q[]u[]to ſtudiolius armoru azem do cendu[]q[]ui exeru
ei ei labo[]us conſue et in caſtris ſanitate et in
coſſuctu poſſit p[]ſtare iu[]ctu[u]a Si autu[n]nali et
nuoq[]u tempore d[]uiti us in h[]is de locis militu mul
titudo conſi[]tat ex contagione aquarui et dolour
ip[]ſus ador[]us f[]editate iu[]ciatis h[]auſtib[]u et aere
corrupto p[]nacoliſſimo n[]aſat mor[]b[]u qui prohi
beu non poteru al[]ri niſi ſt[]equenti mutatio[]c[]aſt[]u

R do poſtulat ut Osta a[]ura p[]uideca ſi
de r[]omeatu p[]abulo a[]t[]e[]q[]u[] ſeruanda p[]abula
frumentiſq[]u[] dicatur ſep[]iq[]ui penuria q[]ui p[]u[n]
conſumit exeru[n]. et ferro ſeuor fames est. De

Cuj.

III

imdemelius casibus potest in tempore subueniri
pabulario et anona inmittate remedii non hinc
nisi an condant In omnibus expeditio vnus et maci
muni consiliu ut tibi sufficiat iactus hostes Fran-
gat inopia. Ante igitur qum inchoetur bellum de topus
expensis, sollers debet esse tractatus ut pabu
la frumenti cetero anonaue spes quas a pioni-
ralibis condeposat mutuam exigant et i opor
tunis ac muniri suffinis loas aptius semplora
qum sufficit aggregetur. O sibi tributa deficiunt
rogato auro companda suus ora Neque enim dui
nariu seura possessio est nihil armorum defensioe
feruetur. frequent aut notitus geiat et obsidio
sepe fit longior qum putauus cum adiuris etiam
ipsi ecurrentes curassidere non desinat quos fa
me se spant supaturos. posterea quicquid in pecore
vel quatuor finge vinco, hostis inferens bellu
ad iactu suus poterit occupare non solu ad moru-
tis per edicta possessiuba etiam waitatis p ecos
psecutores ad castella y donea et armato fit
mata p[ro]sidio s vel ad tutissimas conferend[us] est
auitates urgendi, p[ro]priatales ut an rurup
tioem feceret et sua metu condat Repatio et ha
muroz tormentoz[ur] o timi an curanda est. Na

II

li semel hoſus p[u]uenit occupatos metu[n]nuſa
tur, [n]tur. Et que ex alijſ urbi[]by petenda ſiut i[er]
clusiſ iti[]ni[]by denegantur. S[]z fidelis ſeruato[]r
a[i]ſtodia et eſogatio modita consueut ſuſſicere
p[ro]pia max[]ie ſi[]ab. mi[]uo procuret. Ceteri ſem
p[li]monia e t[]ui ſeriare ci defi[]at. In exped[]io
nib[]y arduis per cap[]ita mag[]is muli[]tui q[]ui per di[
]nitates ab a[i]tiquis p[]bebi[]tur a[n]none. ita ut poſt
necellitati e i[]ſe arc. p[]reddentur. hy me li[]g
n[]orui et p[]n[]buli eſtate iut[]ada eſt aq[]uarui diſſu[
tas frumenti ierui et aceti uel umi nec no etui
ſalis oi[]tpe neceſſitas de clu[n]anda ita ut urbeſ
at[]q[]ui rai[]stella ab h[]ys muli[]tib[]y qui mi[]uo prompti
i[u]enuit in aci[]e armi[]s ſagittis ſuſtabalis ſin
diſ et i[]ba et ſaci[]s onagriſ balit[]iſq[]ui deſendat[]ur
p[]apneq[], cau[n]de tur ne adui[]s ari[]on dolo at[]
p[]ui[]rui dea[]p iat pu[]i]a alui[]n incauta simpli[]atas
frequentius eni com[]er i[]orui pa[]ciq[]ui, ſimulatio
creuſi[]s plus q[]ui arma nocueru[]t qua ro[]e fam[]e
collecta pati[]tur hoſtes diſp[]liuero treb[]us ſup[]
ientib[]y ſaale i[u]nci[]tur. Q[]admod[]ui p[]uide[]t ne ſe
iteru[]d mo[]ueri tu[m]multu diac[]em muli[]tis fi[]
lex duib[]l[o]ci collecti[]us ex a[i]tus a[]dant
et cu[]i p[]ugnare noli[]re ura[]na ſe ſi[]l[]a iru[n]on duat

III

ad bellum. Quod hujus papae factum qui in sedibus
oноſe delictateque iuuebat N. a ſpitate iſoluti
laboris offenſi quę in expeditio cœ nectè eſ ſuſtine
p[er]terea metuentes p[er]u[que] qui armo[n]i ex [n]i[n]na de
ſtarent ad euſmodi p[ap]itatur audatia. Cu
vulnere multiplex mediana consueuit opponi ut
dù ad huc ſepati ſuit in ſedibus ſuis tribunor[em] uel
vicaiorum nec non etiam p[ra]napiorum in o[em] diſa[pli]
na artif[ina]ſe ſeveritate teneat. nichil[que] alio
nisi deuo ao[em] moderatio[m]que custodiat. capi
ar[bit]io[m] ut ipi appellat iſpectio[m] ar[mo]n assi
duc faciat nullis comeatих quacent. nomen ad
mouenda ſigna obſeruare non desinat. ad ſa
guttas aciendas ad muſſiha du[rum]enda ad iac
tandos lapides uel funda uel manu. ad aſture
gesti ad uectes pro ſili[t]idi[e] gladiorum p[u]c[t]im
aſim[que] ſeruendo multo die uſque ad ſudore ſuit
ſire[que] tulli[e] detinendi. Cursu etiam et saltu ad tui
muttendas foſſas nichlomi[9] ibuendi ſiue ma
re ſiue flui[n]que iwanus eſt ſedibus eſt uio tempore
ad natand[em] cogendi ſuit o[es]. p[re]tea ſilu[n]a cede it
p[er] dumos et abruppta facere. materi[e] deſolare a
pire foſſa occupare alio[que] loci et n[em] a cœtubna
lib[que] re trudatur ſaitis ſuic[em] obviatib[em] nit[em]. I[ta]

II

exatati et eruditi in seditionem, mulites suie illi legio
nati suie auxiliares suie equites fuerint. ad
expedientes et duis consequent numerus emu
latione iurtutis plurimis magis necesse habent optare
quam ocui Nemo cogitat de tumultu qui fidutia
deante uel uribam gererit. Dux autem esse debet atque
tus ut in oibus legionibus suie auxiliis uel uexil
laconibus a tribus uariis præapiis, si qui
turbulenti uel sedicione fuerit mulites non pro funda
suggererentur, sive procederit, uzitate cognoscat eos
quod prudentiori consilio segregatos a castris ad
agendam aliquid quod ipsi sse uideat optabile
auram castram urbesque deputet munieandam
atque seruandam tanta subtilitate ut aut abiantur
videatur electi. Nunc enim ad animatiam paruit
sensu multo, præpit. Et inatatur paruitas qui
aerisque scelerisque sperant pectare aut plurimisphis
ferri mediana necessitas extrema pessamerent
rectius est more majorum in auctores criminum
vindicari ut ad oes metus ad paucos pena per
ueniat. Laudabiliores etiam duces fuerit quorum
exercitus ad modestiam labor et usus istitutus quod
illi quorum mulites ad obedienciam supplyorium
formido compellat. Signum militum est grans.

II

Iv.

emittit audit. Nā mdubitatis hec onis agnos
at exa tis utriu stare uel p[ro]gredi ant certe re
gredi oporteat. utriu longe p[ro]sequi fugientes
an receptiu cāne. Muta litua ac aquile dra
tones uexilla flāmule trīce p[ine] Quocumque
hec f[er]i uiffeut ductor eo nec e est f[ig]nūn f[ui]
comitates multes pergat S[ui]t et alia muta
figina q[ui] dux belli i equis aut i]dumentis aut
armis ut domo stat h[os]tis p[er]pit auſtudiri. p[ro]
terea manu aliquid uel flagello more barbaruo
vel certe mota quantit[ate] uel te f[ig]nificat. Que
ota in sedib[us] timibus i exeratatioe caſt i enſi u[n]u[n]i
milites et sequi et intelligere ſue ſeut. Cominu
us en[i] uſus neceſſarum i uide tur[i] et p[ate] euq rei
q[ui] in p[li]u] confusione ſeruada ſit i[te] mutu et c[oe]
f[ig]nūn eſt quoque n[atio]nem turba excita
tis puliuis ad ſi litu diem nubiu ſurget. h[os]tui
q[ui] prodit a duent[i] S[i]k si d[ui]uſe ſint copie per
nocte flāmis per diem fumo f[igu]nificat. ſoas
quod al[ia]r non p[ot] nu c[ia]u. Aliquanti i caſtello[rum]
aut urbiui i uor i]b[us] appendi ut trabes quib[us] al[i]
eretis al[i]n[us] depoſitis in ducat q[ui] gererunt. Q[ui]
tu rem mulcare ſit cau[te]la ſuada cu mo
ſtudio[i]us diu i cerunt i uetur exa tis.

III

asseruit plura in itinera quæ in ipa a ae piauda solere
contingere Nām conflictu armati sult oes et hōs
tes cominga uideſt et ad pugnandāo venuīt p[ro]
rati. In itinere mina armatus mina quæ attenty
est mules et ſupuentus ipetu uel ſkande turbat
[ideo o]i aura o]i[que diligencia p[ro]uide dux d[est ne]p
ſi uſens exeritus paadatur in caru[m] uel ſaale ac
ſine d[ap]no repellat illat[ur]. primu itineraria o[m]
regionu[m] i quib[us] bellu gerant plenſime habere
per ſepta ita ut loco[m] interualla non ſol[u] paſſiu[m]
nu[m] ſi etiam qualitates iuar[m] p[ro]ſtat xpendia
du[m]tiala mot[es] ſluia ad fide de ſepta conſi[d]et.
[ut] e[m] ut ſollertiores duces itineraria p[ro]uide a[m]
In quib[us] neceſſitas gerebat non tantur ad notam
ſi etiam p[uta] habuſſe firment ut non ſol[u] co[l]ilio
mentis ue[m] a[sp]ai ocu[m]or[u] i[u]a p[re]ſecturq[ae] eli[g]et
ad h[oc]a p[ru]de t[ior]ib[us] et honora[tis] ac loco[m] non
igna[us] ſpatim deb[us] unu[m]a p[qui]re et u[i]tate co[l]
ligere de p[lu]rityp[er]ea ſub p[ia]ulo eli[g]endar[u]
iuar[m] duces v[ndo]e[o]s ſaente[ſ]q[ae] p[ar]pere eo[ſ]q[u]tus
todie ma[t]apare addita pene conſtatio[n]e u[l] p[mi]
[ar]u[m] emi utiles au[m] intelligat nec fugiendi ſibi to
p[ia]n[em]eſſe et ſidei p[mi]n[u] ac perſi[d]ie p[uta] ſupplicat
p[ro]uide[n]do quo[que] ut ſapientes exeritatiq[ae] q[ui]rant

H

nec duorum aut trui error distime faciat uniusis. Interdicta imputa rujustatas plura primitur etere. Dicte seare quin dicta, sive cautele caput est ut ad quod ca uel quib[que]tanib[que] sit perfectur, ex dictis ignorat[ibus]. Tum simu nasci in expeditio, ibid[que] credit facienda. Nefari, ob hoc uetes minotauri signu in legio. Habeant ut quodammodo ille in itinere et secutis illi laberint, additus prohibetur ita duas spes, et solum octul tu consilii. Scairui iter agitur quod agend[que] huc tis minime suspenditur. Veri quia exploratores altrinsecus multi profecti, ex sitionibus, uel oculis depbendunt et interdicti in hujus proditorum quod non de sunt, quemadmodi sunt in ingruentisque beat intimetur. Dux ai agmine ex atus, perfectus fidei sestimos argutissimos, alii equis patibus mittit. qui loca p[ro]que uter facienda est in progressu et a tergo dextra leva, quibus plus trent ne alii quas ad usurari moliat, molidas. Potius autem ope nunc exploratores noctib[que] quod diebus, na quodam ipse suus proditor iuxta aug spectat, ab usurariis comprehensus, prum ergo equites iter arripiat. Inde pedites iuxta saginari calones vehiculae, in medio collocent, ut expedita p[ro]pedit, et equit[i]i sub sequestr. Na ambulans

III

Interd quidem a fronte s freptius a tergo supueto
ifertur a latib quorum paru armatorum manum
pedimenta claudentur sut Nāmſidiatoribus alio
loco impulsa tāſuſo frequent in armu ſtud quæ
papue ſeuand est ut eaps ad qua hostis uētum
creditur oppositis lectus minus equitum et leu ar
tura nec non etiam peditur sagittary s muniatur
Quod si utiq, eāſ fund ut mimia undiq, ſpata
debent eſſe ſubſidia. Ne uero repenting tumulta
āplus noteat, an ſmouendi ſut multes ut pati
ſintaio ut ar in manib habeat. Nām cauſate ſub i
ta q conteret p uſa no ſolet eſſe ſormidini Antiq
diligentissime p[rae]uambt ne a calonib iterd vul
neratis interd timentib et ſaginarijs clamore pa
uefactis clama p[ugn]ates multes turbarentur
ne diſperſi longuis aut conſlobati āplus q[ui] ex
pedit i peduent ſuos hostib q[ui] prodeſſent Et i deo
ad exempla multi etiam impedimenta ſub q[ui] boda
ſignis ordinanda duxerunt Deni ex ipis calonib
quos galearios uocat p[ro]doneos ac pitos usu lege
bat quos non āplus q[ui] ducentis ſaginarijs p[ue]
risq[ui] p[rae]ficerent h[uius] uexilla d]abat ut faret ad
q[ui] ſigna deberent impedi colligere S[an]p[ugna]
tores ab impedimentis taxamento aliquo diu idunt

II

ne consippati, ledit in p[ro]h[ito] ambulate, ex dictu ut loco,
Quætas euenit, ita de sen[ti]onis ratio variatur.
Nam c[ap]is parentib[us] equites magis solet ip[s]u-
nare quod p[ro]pedites ac uero i locis fili estrib[us] uel mon-
tuol[is] suie palustrib[us] pedestres magis formidat
de su[rum] copie illud quid utand[em] ne p[ro]negligentia alius
festinatib[us] alius tardius iacentib[us] iteruipat,
a aes aut certe tenuetur. Cōtnuō [em] hostes i[n]er,
plata peruad[ut]. Œponendi ergo su[rum] ex c[itati]simi
tāpi doctores iunc[ur]i uel trib[ui]m qui alacrioreste
tardent et p[ig]rius m[œ]de[n]tes accuare c[oe]pellat.
Nam qui multu[rum] p[re]ſſerit non tam redire ſuper
uentu facto quod eſtingere aip[uit]. Qui uero extre
miſuit de l[er]ti a ſuis i[mi] bol[tu]m et p[er]a de ſpernitiœ
ſupantur. Saen[d] etiam quod ad ſularium hi[us] toas quod
ſibi oportuna i[t]elligit ſub ſeſſas oculatiu[s] collo
tat uel apto marte ip[et]u[m] faciut ſi[ne] ſec[re] et ano
cear[que] duces p[re]ſtet induſtria. Que o[n]ta p[ri]g[u]enit
explozare Dephenſa uero ſub ſeſſa ſi curau[n]eniat.
Vtili[rum] plus p[ic]uli ſu[n]inet quod p[abat] in ſerre Apta.
Vero i[n]s ſi p[ar]aretur i[m]ontib[us] alia[ora] loca p[er]miſſ
ſuit p[er]liu[s] occupandi ut hostis c[ui] aduenit repre
riatur iſerio[rum] ne auideat obiure c[ui] tama frot[em]
quod p[er] caput ſu[n]em c[ernat] armatos. Si anguſte

III

37

sint iue. hz tni tute melig e p[ro]siderere ai seariby ac do
latorijs milites ec ai laboriby iias apre ch i optio
itnere p[ut]ulii sustinere. p[terea] nolse debema bos
toi consuetu diem utriu nocte an mapiente die an
hora reſciaendi laſſis ſupuenire ſueuerit. et id iu
tare quod illos facturos p[ut]am[que] ex more ja uero

Vtrù p[edit]iby an e quitiby utrù contatis an ſagitta
rijs a[plu]s ualeat utrù nuio hoim an armou mu
maone p[cellat] ſare nox comenit et ordiare q[ui] nob

Vtyle illis docet aduſiun Tractare quoq. per diem
anp noctem iter expediat inchoare. chta locorù m
terualla ſint ad q[ui] a[pi]ma p[per]tare ne eſtate aq[ui] pe
nuia oblit eutiby ne h[ui]eme diſſi[na]les aut muie
ocurrat p[ul]udes maioresq[ur] torrentes et ip[ed]ito
itnere arcu nematur ex[atus] p[u]is ch ad deſimata
p[ueniat] ut nostra moditas eſt ſapient ilia uita
re ita ſi aduſiarorù imperia[ta] uel diſſimulatio oc
calioem nobis dederat non oportet oitii h[ui]z ex[plora]
re ſolliate p[od]tores ac truſuq[as] iutare ut quid
bosus m[oli]tatur i p[ri]nti uel in ſuturo p[os]ſima ac
noſtere p[ati]ſer equitiby ac leu ar[tu]ma abu]lates
eoſem uel p[ab]ula iuctuq[as] q[ui]n[tes] ip[ro]uſo ter

tore de]apere. Quemadmod[ur] fluita q[ui] maiora ſſ

N trutu fluitorù grans tranſeantur

Cui]

H

molestia negligentibus frequentemigit. Nâ hiaq
violentior fuent aut alueus latior impedita pue
tos et ipos interd utnawores solet mergere bella
tores. Ego exploratores uado due acies equitie
lectis alialbu ordinat internallis competentibus fe
pate ut per medii pedites et impedimenta tru
feant. Nam acies superior aquarum impetui frugit
infior qui mpti subueles, fuent colligit atque tis
ponit at ac altior fluctus nec peditem nec eq tem
patitur siper plana decurrat. ductis multifariâ
lsgitur fossis. duisusque facie tristit. Naugeu
vero amnes hestis fixis ac supphitis tabulatis
puis fuit uel certe tumultuatio ope colligatis
manitâ auppis additisque trabibâ tristitâ pbert.
Expediti vero equites faaces de tanis audis uel
ulna facere consueuerit. Super quos locas et
arma ne iident imponit. ipis equi natando
træsevit obligatoque feci falces ptrahuit soais
Sed comodus reptium est ut monoxilos hoc est
paulo latiores fatulas ex singulis trabibâ extra
uatas. pro genere ligni et subtilitate leuwima
carpentis feci portet ex actus tabulatis pariter
et claus ferreis ippatis. Itacque abque mora coltruc
tus pons et funibus qui pterea habendi fuit uiti

II

et ab adiſanys occupatus apportet in cōmmodum Ca-
uendum quoque ne morボſa i proxio per eſtate aut ſa-
lubris a qua ſit longius. Hveme ne pabulatio deſut-
aut lignu. ne ſubitus tempeſtatiby cùpus i qǔ ma-
nend est ſoleat mundari ne abruptis ac deuys
oratise dentiby aduſarys diſſicalis p[re]ſtetur egrèsſo-
Ne ex ſuprōtaba locis miſſa ab hoſiby in eu tela per-
ueniat. quiby caute ſtudioſe op[ro]uſis p[re]nuntate
loca uel quadrata uel trigona uel oblonga caſtra-
cōſtibus nec utilitati p[re]iduicet forma Tāmen p[re]
chruora credūtur quiby ultra latitudīs ſpatiis te-
tia p[ar]s longitudis ad cluus additur ſta aut ab
agrimenſoriby podiſmu menſure colligi oportet
ut ad quatuorſem concludat ex cito. Na p[re]pug-
tores anguſta conſtipant et ultro q[ui] comenit lato-
ra diſ fundut Triby aut modis diſſinutāufra
munari poſſe. p[re]mu in v minus noctis tranſitui et iti-
neus occupatioem leuioe ca[pi] ſublati celsues or-
dimatur et aggerem faciut ſup[que] ualli hoc e ſu
des uel tribuli lignei per ordine diſgeritur Cesp[es]
aut c[ir]ui s[ad]itur ferramentis qui herbaru iudic-
by continet terra fit altus ſemis pede[m] latus p[er]
dem longus pede[ſemis] Quod ſiterra ſolutio[
fui]r ut ad ſilitudiem lateris cesp[es] non poſſit

III

nisi per lora vonea, q[ui] non abularat meatus p[ro]fidiáia disponatur s[ic]ie ille cuitates int[em] s[ic]ie tal[em] tella murata, quod fin[on] repit atque mun[io]que portunis loas curi ndata major[ia]que s[on]b tumul tuaua castella firmatur. Na[rum] castris dimitt[io] vocabulo s[it] ut n[unc]upata castella, itraque, it agriys aliq[ui] pedites eq[ut]es degentes tutu[m] uter come atib[us] p[ra]stát. Diffiale en[im] hostis ad illa loca au[n]det accedere i[que]b[us] a fronte et a tergo n[om]uit ad illa tr[ia]s moratu[m]. Q[et]q[ui]ta accid[unt]aufut itellit[ur] an l[ui]s quis h[us] aris s[up]uètib[us] aut publico bellia[m]entarios ex marte deat consoli[d] p[ro]bat illius auct[or]ib[us] breviato[m] legè dignabit q[ui] p[ro]m[u]roem[] pl[ug] depugnandi q[ui] c[ap]it au[n]dite p[ro]cepta f[us] conflictus public[s] duar[um] aut tr[ium] h[us] totu[m] certam[em] definiti[rum] post[que] partis e[m]us q[ui] s[up]a[n]tur sp[es] o[m] inter ad i[ne] deo ói[m] am[]q[ui]tand[em] am[]temptand[em] am[]facaenda s[ut] q[ui] ad ultim[m] uemad[em] abrupt[m] Boni en[m] duces non apto marte p[lu]m[m] in quo e[m]st[ut]e p[er]caut[m]i[f], ex o[n]tulo temp[ate]p[er]tat[ut] ut inter p[er]tus l[u]us q[ui]que p[os]sint hostes iterim[at] e[m]t. Q[ui]t[em] terreat in qua parte q[ui] necessaria ad mod[m] s[ut] ab antiquis recepta rest[am] p[ap]ua ar[m] et uti[m] tas duas e[m]st uti[m] adhibitis ex omnino ex [atu] scien[ti]

H

belli et sapientibus iuris de suis et hostium copiis
sepuis tractet Omnes, q[ui] plurimum nocet adu
latione suumota utriu maiore nui[que] pugnatorum
ipe an hostes habeam[que] an iplusi us an adu[que] adiuram[que]
boies magis armati et muniri qui magis ex
atati sunt in necessitatibus forciore[s] Querend[us]
etiam utra ps equites utra pedites habeam[que] melio
res S[uum]eret quin in peditibus uel maxime consiliet[que]ro
burq[ui] est us et inter i[ps]os equites quis contat
quis sagittarijs an[ter]cedat. quis plures i[ps]or[s]a-
induat quis utiliores equos adducat. postremo
ip[s]a loca in quib[que] pugnand[que] est utriu inimicis an
nobis uideatur accod[moda] Na[que] si equitatu g[ui]
demo cap[os] debemo optare si p[edite] loca exigere
angusti[a]. fossi paludib[us] uel arborib[us] i[ps]edita et
aliquo aens montuosa au magis iuctus abun
det aut defit Na[que] fames ut dicitur m[n]i seca[que] p[ug]
nat et iuctat sepuis fine ferro Uel maxime aut
tractand[que] est utriu expeditat necessitate p[ruhi]
an celerius dimittari interd[em] eni s[pat] ad uer[s]a[n]
expediti o[m]n at op[os]se fini[ri] et si delatus fuerit
in longu aut penuria maceratur aut desiderio su[m]
riu reno catur ad sp[ia] aut nichil magni[que] faciens
per des[patio]em compellit abire. tunc fracti iabore

II

ac tedio plurimum de seuerit, aliq[ui]n prod[ut] aliquat[ati]
se traduit quia ad uſis rebus racioni fides est et nu
dari incipit qui copioſus aduenereat. Ad rem per
tinet qualis ip[er] ad uſamus uel eius comites opti
mateſ quod nosſe utri temer ary an canti auca
ces an timidi. Œnentes are bellita uel ex uſu an
temere puſnates q[ui] gentes at hys fortes q[ui]
nave ſunt. ma auxilia cing fidei. quauique utri
quoq alios illius copie quos habent noſter ex acq
q[ui] pars ſibi mag[is] in ſoria reſmuttat. Euiſmodi
en[im] cogitatione utus agitur augetur et ſin
gitur. de ſpantib[us] aut creat audatia. adhortati
onem duas et ſimilid[que] ip[er] timere uideat creat
animus. ſi ex inſidiis uel occafione aliquid for
titer feceris. ſi habes ad uſe res æpererit euemere
ſi uel iſir mores aut mungo armatos ex inimicis
poteris ſupere. Canend[us] en[im] est ne dubitatem
aut formidante ex pati ad puſna publica aliq[ui]
p[ro] duces inter est utri mones an ueteres milites
habeas ſi et utri an breue temp[es] in ex p[er]peditione
fuerit an aris aliquot in pace duru[rit]. Na p[ro]
tu[mba] acapiendi ſunt qui puſnare longo ip[er]
de huc ut legiones auxilia uel equites ex di
uſis aduenereu[rit] toas duru optiq[ui] ſepatim ſingulos

III

Et quæromagis decet in maxis arstodi. Quis aut
dubiter aite bellica reba oiby esse potiorc. p qua
libertas retinet et dignitas jppagat et piunac
cosemat imperui. hanc quondam relictis doctus
oiby lacedemony et postea coluerè romani. hæc
fola hodie q[ui] barbäu p[ut]at esse feruanda Cetera
aut in hæc aite c[ons]isterè oia aut per hæc assequu
se posse c[ons]idunt. hæc dimutaturis est necessaria. p
qua iuita retineat et victoria c[ons]equat iur. Dux
ergo au tate p[at]atis i[gnua] tribuitur. auq fidei
atque uti potessent fortune tutele urbi salus
miliori rei. p. creditaur gloria. non tim p[er] unum
exercitu si. etiam pro singulis contubnaliby debet
esse sollicitus. Siquidem illis eueniat et bello
et ipius culpa et publica iudet iuris ergo si tu
rone uel diu armis deffuerit exercitu ducit. singu
larum legionem fine auxiliou. nec non etiam uexil
lationem ueros aios s[]uetudem diligent exq[]ret.
Sicat etiam (si poterit) noiatim quis comes q[ui]
tribu[n]g quis domes[]tius q[ui] quis contubnalis
quam poterit in bello auctuatac[]tateate q[ui]
maxiam s[]umat. ces culpas militares legibus
uindicet. nulli errantui credat ignoscere. In
duibus lotis in duibus occasionibus o[m] expimenta

II

papiat. Hujus ut opportet auratis ait disperſi ad
pandam seamu oberrat hostes tunc probatos eſttes
ſiue pedites ait turo niſby aut inferiourby muttat
ut ex occasione ſulis minias et illis peruua et
reliquis creſtat audatia. Ad trāſitus fluiuor
ad p[ra]piaa montui ad filiuam angulias ad
paludum aut maui difficultate ſupuenus nul
loſciente diſponat. Atque ita iter ſuum te peret
ut tabu capientes aut dormentes ut iuca
tes certe ſecuros ſermes diſcalciatos diſtratis
equis michi ſuspiciates ipe p[ati]us inadat quiq
i huius modi certamib[ae] ſui fiduciā colligunt
Nā qui an[di] longu[em] temp[em] aut o[n]o n[ui]p[em] interunt
hores vulnerau uel occidi aui p[mi]ui aſpexerunt
p[ane] ſa[ut] et p[au]ore coſuli de ſuga mag[ic]s q[ui] de
coſtictu i[ap]iut cogitare. p[terea] ſi excaurant
ad iſarum longe i[n]bere fatigatos aggrediatur
et ultimos uel certe iſeratos ſupueniat eos
etiam qui longe a ſiis aut p[ab]uli aut p[de] grā w
mora tur ſubito occuper tu electis. illa en[i] an
temptanda ſuit. q[ui] ſi male c[er]ſeu[n]t min[que] noceant
ſi bene plurim[u] profi[n]t. Inter hostes diſcordia
r[u] ſerere cas ſapientis est duas nulla enim
q[ui]is m[u]ma natio[n] pot ab adiſarum p[de]leri ni[hi]

III

ppijs multimtatibp se ipi) consupſeutnā amke o
dui ad immicorui pniciem p teps eſt ad utilitate
ſue deſenhonis incautū. Onu illud e in hoc opere
poicend ut nemo deſperet ſieu posſe q[ui] facta ſuit
Dicat aliquis multi anu ſuit quiq[ui] nullus ſoffa
aggere ualloq[ur] maſuru arcuſit ex[atū]. responde
bitur ſi ſuſſi ilta amitela nichil nocturni aut di
amu ſupuentus hoſtūi norere potiuſſent. perſe
imitat[em] romanoſuctis ſoſſis taſtra conſtituīt
et quia harenſa ſuit p[pe]oia facioſ quos manes
portat ex pulueulenta q[ui] effoſit terra complent
eoq[ui] amulo aggere[m] faciut Oeſ barbuu tarris
ſuis i orbe n[ex]is ad ſilitudie[m] caſtrorui ſecuras
a ſupuentib[us] exiſut noctes Ue[em] ne diſce ne
q[ui]amus q[ui] alij diſicere[m] a nobus hec ex uſu lib[or]
ant[ea] ſeruabat ſi omiſſa diu nemo q[ui]uit. quia
vigintib[us] p[ui]s offi[q]s p[au]l aberat neceſſitas bel
li q[ui] ne impoſſibile indeatur repudi diſaplinā ang
uſus intertidit doccam[em] exemplis apud veteres
a[m]smilita[m]s i obliuocem[em] ſepig uenit ſi p[ui]s a
libu[s] repetita eſt. poſtea duat aucte firmata
Sapio aſſi[ca]nus ſub alij impatouq[ui] h[is]ſu[n]en
ex[at]us ſepe uictos accepi. Hoſs diſapline re
gula auſtuoita o[ui] opere ſoſſi[que] faciendis itadi

H

ligenter exerant, ut diceret sodientes luto ma-
nu debere qui madere hostum sanguine noluisset
Cui ipse denique numatinos capta auctate sic
cremavit ut nullus euaderet Metellus et alii
ca albino ipante subungati accepti ex actum Quem
ita emendavit veteris iustitios ut posita eosa
quibus sub iugo missi fuerat suparent Combrula
pions et malily legions et gallias delectent
Quarum reliquias cito gaus marmis fuscepist
ita erudunt sibi et arte pugnandi ut inibi dem
multitudem non soli cambrorum sed etiam teuto
nui et umbrae publico Marte deleret faalibus
aut est ad utrumque nouos imbuere qua revocare
pteritos

Que ipse die paratur ut cito publica sunt

Remissis lemoribus articulis bellis tot pugna
ad publica conflictus iterum et ad fatale die
nationibus ac populis rò disipline militaus in
tat Nâ in eventum apti martis iuctore plenitu
do. consitit. hoc ergo tempore tâtom agis duces
debent esse soliati. qui maior speratur diligenb
gloria et maius p[ra]culi consittatur igneus in
quo momento peruec uſus. pugnandi docti
na consilium. d[ur]natur. vetib[ula] t[em]s mos fuit
parco abo auctores milites ad certamen educere

I am sorry, but I cannot recognize any text in the image. The image is too blurry and does not contain any discernible characters.

III

Et audiantores fupitus est ce reddet et longior e flic
tu non fatigarent media. p[ro]terea ob[seruand] est
p[utib]a hostib] s[ui]e ex castris s[ui]e ex a[i]utatibus
p[duc]as ad p[lu]i. ne du[ per] angustia portatu p[ro]
ticulatim p[ced]it ex patiis a collectis et patis debi
litetur mimias. I[de]o[que] p[ro]vidend] est ut an d[es]
milites egrediatur portas et acie construat q[ui]
hostes adueniat. Or s[in]tra a[i]utate manentib]a
p[ati] man aduenent. aut differens egressus aut
terte diffiletur. ut c[ui] ad u[s]ari i[s]ulture c[ep]erit
h[is] quos non p[utat] ex patiis c[ui] ad p[er]dum u[el]re
deund] conuerit a[i]m c[ui] ordines soluerent t[ui]c illis
stipentib]a lec[assimi] quibus prorupant et c[ons]eru
aggregiatur iugnat[os] Ob[seruat] aut ne longo
sp[atio] fatigat[ui] militem. ne ue lassos post cur[i]s
equos ad p[ub]liat[ui] p[lu]i cogas Multui iurii la
bore itin[is] p[ugnat]uris a[i]tut. Q[uid] faciet q[
]ui
d[ac]iem mar]dus aduenat. hoc et d[eter]es de
c]maruit et fupior]e u[el] n[am] etate c[ui] romani du
c[es] p[impic]a non cauſſent. ne quid a[pliq]uit a[i]
ex patiis p[o]ideu]it. Impu[er] enti conditio e] laſſi c[ui]
requieto ſu]da tem c[ui] alacri. a[i]retem c[ui] eoq
ſederent ſubire conflictui. Inuesſiand] quid ſentat
p[ſa] die q[ui] certatui milites p[ugnat]i

xi.

II

sunt milites, quid sentiāt diligenter explora. Na-
fidutia vel formido ex vulnā ierbis et cesserunt,
cernit. Nec confidas fatis si tyro p[ro]lui cipit, Inex-
entem dulas e pugna, et nonerit te oportè differe-
si exsultati bellatores metuunt dicare: «Nonus aut
et adhortatione duas exsultu iur tus accrescat, et
a[n]d papue si futuri certam[us] tale acciperit, vobis
qua sint fucale ad victoria p[uent]uri. Tunc inimic[\]o
ru ignavia vel error ostendendus est, si a[n]d an[]
supati sunt, 2memorand[us] Dicenda etiam quib[us] mui-
tum mentes in odin adi[s]farioru ura et indiguo,
moueat animus. Pene omn[us] hom[us] hoc nāli euenit
ut trepident a[n] ad conflictum h[os]tium uenerit. Sine
dubio aut insumores sunt, quorum metes ip[er] vobis
sunt, 3aspectus, si hoc remedio formido lenitur,
si a[n]d quod dimic[es] fru[que]ter exsultu t[um] toas tuad[ib]o-
rdines vnde et videre h[os]te et a[n]dno stere [s]nec-
ent. Interd[us] audeat aliquid ex octalioe, aut fugit
aut intermat inimicos. mores adi[s]farioru ar[is]
equos recognostat. Na q[ui] ex usu sunt no timentur

xii.

sunt duce[n]t uenerit. Quæ ad mod[us] y done[n]g lo
nolle ma[n]na p[tem] c[ui] eligit ad p[ug]nam

victorie. ip[er]m[us] loci in quo dicand[us] est possid[us]. Elabo
ru ergout conserturus manu p[er]mi auxiliu capias

III

ex loco qui tate utilior indicat quito suprior fuit
occupatus in subiectos emu uchementus tela des
rendit et maiores ipetu obnutes pars alIORI I
pellit Qui adiuto nitit clino duplex subit ar loco
et hoste cœtame. si illa distatia est et lide peditiby
tus victoria l peras conæqtes hostis loca alispera
equalia montuosa debes eligere Si vero de equtiby
tus contra adiueros pedites victoria quisque de
debes paulo quid editura loca si plana atque pa
tentia necq. filmus neque paludiby ipeditu Quedamodò

Ruinatur acies deat ordiānui ut rōdant
aciem tria det an prospicere iucta
solem pulue[m] ventu. Na sol an facere erupit ius
ventus contravus tua iflecat ac deputi hosti
adu[nat] tela. pulius a fronte ocilos conges[ti]
iplet et claudit. nec momento eo quo acies ordi
natur etia impiti iuitare solent. si dua prouido
taenend in futurum est. ne ha[]paululu aate dente
dicenoceat solis cœn[]esio. ne ventus adiplus hora
soluta eo pugnate nascat. ita ergo consutant ordies
ut hec post occupit[i]um n[r]m lint. et si p[]ot fieri adu[s]
ri口u impecat faciem acies di[] ex actus iſtructi
frons q[]u adiplus hostes ſpant. hec in pugna publi
ta si lapienter disponitur plurimui iuuat. si ipite

H

quam optimi bellatores sint mala ordinationem frustitur. Instructio nis lex est ut in ipso expositi, et vates milites collocaet, quos aña pincipes vobat in ordine aratdati castractis sagittarum et optuni milites ca spiculis uellatris ordini nent quos plus haſtatos vocabat. Singuli autem in rebus tenuis pedes iter se occupare consueuerunt. hoc est in mille passibmille sanguinis forma tinta sex pedites ordinatur m longuurneces interluceat. et spatii ſit ar tractari inter ordiem aut et ordiem a tergo in latu ſex pedes distare uoluerunt ut haberent pugnates spatii accendendi atque recedendi. Quo hementio emi ciall tu iuris regis, tela muttu tur in his duobus ordiby, et etate iuratur et usu confidentes et muniti et gravioribarminis collorat. Hy emi ad iute munire nec oederem nec sequi aliqui consendi fuit nee domes turbent s, uenietes adiſarios excapere et ſtado pugnandoque repelle nel fugare Caqordo. Disponit de aris uel oſſimis de ſagitariis univerb, debonis iaculatorib quos an te ferentarios noſabat. Quartus i te ordonstruit de ſautatis expediti ſimis de ſagittariis uniorib, de hys qui alacritez uerrutis uel

III

martio borbulis quas pluribus noiant dimucat
qui dicebat leus ar tura Saend e gos fratriis du
obo p[ro]mis ordinib[us] tertii et quarti ordine ad p
uocand ai multilibus et sagutis p[ro]mo loco sp exire
qui hostes in fuga uertere potuerit ip[er]i eq
lib[us] p[ro]sequiit, sin uero ab hostiba pulsi fuerit re
dent ad p[ro]mā et fidei aciem et inter p[os]s reapuit
se ad loca sua p[ro]ma aut et fidei acie cii ad spa
tas et ad p[ila]ut diat uentu fuit totu sustinet
bellu In quarta acie p[onebat] inter carrobaliste
et manubalista, fundibulator[es] funditores,
fundibulator[es] fuit qui fustibalis lapides iaaut
fustis e longus pedib[us] uy. cu p[ro]medium litatur
fundac[ordio] et utraque manu ip[s]ulsus quasi
ad istar onagri dirigit s[axa] funditores qui fu
dis ex lino uel fetis factis. has eni diacit esse
meliores contorto c[ca] cap ut brachio dirigit
s[axa] Quib[us] s[auta] dekat s[ue] lapidib[us] manu
iacutis s[ue] multilib[us] in hoc ordine dimitabat q[us]
accessos top[us] uniores in poſtea additos noiant
D[erutus] ordo poſt q[es] a firmis[imis] et ſcutatis
et ſo[genere] armorum munutis bellatoribus tene
batu quos atiqui triarios appellabat h[uius] ut re
qui et interg[ui] acuis inadent hostes pa ultias

I

acce sidere convenerat. Si quid eni p[ro]mis ordiba
a et diff[et] de hominibus reparationibus s[]p[er]s tota pedebat
Ex planato qualiter Ratio podismi c[]tatur, si
debeat, acies istrii tu[rum]que redire debeat
Nunc podismi men[s]uraque ipsius ordi p[]ugnates
nations expona in mille passib[us] etiam una acies
mille sexcentos sexaginta sex su[m] capit pede[us] per
terea quin singuli p[]ugnatores tene[s] omne[m]ant
pede[us]. Quod si sex acies in mille passib[us] etiam volueris
ordiare nouem[m]ilia nongenti nona gita sex pede[
s] dites, fut necessari, si aut in tene[s] orde[n]es huc
nun[que] volueris tendere, duo[m]ilia passim ophendes
S[ic] melius est plures acies facere quod mulie[rum] expon-
gere Senos pede[us] a tergo inter singulis acies i
lato diximus inter p[er]pete[que] debet, et ipsi bellatores su[m]
tes singulos optinent pede[us] ex eo[]que si sex acies or
dinueris, quadragesima duo pede[us] et lati et mille
passim in longum x. milium homin tenebit erat[us]
S[ic] aut in tene[s] volueris xi[] pede[us] in latu[m] et i[]que pa[s]
sus et longum c[]ex[em] mulier tenebit erat[us]. Id hanc
roem. s[]me xx. milia s[]me xxx. milia p[er]agit[i]que
rit u[m]que men[s]ura podismi s[]me aliqu[em] dubitatione
difficultatis poterit ordiare. Nec dux fallit aut
s[]na[t] qui loals quatuor capere posset armatos

III

47

Diut h angustioz locus fit uel multi eufficat
etiam de nonc uel à plus acies ordiau iAngis
em expedit ut confecti pugnent ch longuis sepati
Nasinnui fuit acies tenuata cito ab adiisarus
facta ipse hione ut rupitur et nullu p[or] postea eſſe
remediu Qui aut numerim dextro coruut qui
iſinuro qui in medio debeat ordiau uel iux diuui
tates eorum ſeuatur ex more uel certe pro qualita
te holtui comutatur De equinbus or

De equinibus or
lostructa acie peditu dinandis
I exoij.
equites ponutur i cornuba ita ut locutati oes
et totati iucti fuit peditiby Sagittari aut uelq
loucas non habent longius euagiment a fortio
riko naqre equitiby peditu ptegenda fuit latera et
a uelororiby atq[ur] expeditis hostui cornua ſuper
fundenda a top turbanda Sare dux debet contra
quos drnusos hoc e globos hostui quos equites
operteat poni Na nelsao qua occulta ratioe imo
pene diuina Alycon alio[rum] dimucat me luis et qui
foracores uicerat ab inferoriby ſepe iuctur Or
ſi equites mputres fuerit more ueteru uelo aſſi
miui ſautis leuiby pedites ad hoc ip[m] exatati
biscon miſcendi ſut quos expeditiby uelites no
minabat quo fac qu[ui]s fortiffimi hostui fuerit

H

fuit et ameto illi possit occurret In finis tra parte
ex actus teatuis dux esse debet. Satis bellus coliset
puidus quia finis tra parte differens est et velitut
manca in ane consiliet. Hic enim se bonos eqiotes sulp
numeros et uel oassimos pedes habere debet
quibus finis truus coruus sibi extet etat ne arduus
natur ab hoste Clamor autem quid quidam sunt
vocat p[ro]s non debet attollit quod acies utraque se iux
erit s[p]mpito etnu vel ianauor[u] est uos etem re de
longe in hoste magis terreatur sic ut telo et iux
dam oris horro accesseit Semper autem s[in]tere
des ut prior iltrius aciem quia ex arburio tuo
p[ro]tes facere quod tibi utile iudicas ac nullus
oblitus deme et tuis auges fidelium et aduolus
rys fiduam minus qu[que] fortiore s iudex qui pro
uocare non dubitat. In numea autem map[ut] formi
dare qui iudex contra se acies ordii ar. H[uius]m ad
ditur maximum comod[i]t quia tu i[tructus] patuol
ordinat[em] et t[re]pid[i]t ad iu[larum] p[ro]caup[s] p[ar]s
en[i]nectorum i[n]nuam t[ur]tare an[que] o[mni]ces Quib[us]
am in itinera i[n] remediis utinam vel dol[] ho [s]fat
fatigatis et fluminis restitutur
trah gressione du[i]vis et paludib[us] o[ca]ipatis et in
quis montis laboratib[us] et capis s[plis] atque setus

prorix D

IX

III

In matione dormientis, oportunum, plurius iustitur
cui alys nego, alis occupantibus hostis pudi iterima
tur quod ipse se posset. Quicunque sunt adiurari et
iſidiarii nulla fit copia tunc adiurum puntuſes ſa-
entes iudentes equa conditio pugnat. Tame
aris belli non mina iube conflictu qui in occulta
fraudiby aduuar eruditos. Cautione vel macie
ne ab alia commuq, ſinistro quod se pudi euenit,
aut certe dextro ad huc meo tiget arriuemat
tur a multitudine hostium aut tailibam aut globam
quos diavit drongos. Quid ſi accident vnutreme
dum est ut alia commuq repliæ et rotundæ q[ui]teq-
[u]niti ſo ahoru terga defendit. Si i angulo ipso
extremitatis forſſimi collocent quia ibi ipso
a[J]p[]lor fieri voffeuit. Item adiſi aineu hostui
cens reſiſatur modis Cuneus de multo pedi
tu quicuta cui acie prima angustior dein latior
pedit et adiſatoriu ordines rupit et a[J]pluribam
i[n]nui loat tela mittitur. Qua rem multes
noiant capit por anu ton quod ordiatio p[]o[n]t
qua forſicem noiant. Na ex lectissimus militis,
Et vi. tram ordo poſtutur. Et illu aineu ex capit
atque ex utraque p[]te] concludit. Quo fit aaem
non pot rupere. Item ſerra diat q[ui]a ſtreuus

III

qui et plures et fortes habuit bellatores. Ex
Vergilii cornu hostem actionem et quidem finem
sui concludat ex actus Seanda depugnatio est ph
liae plurimis melioris et quæ si puto est strènios
loco poneo ordinales etiam si multitudine hostis
et unitate turbeus tis poteris reportare victoria.
Huius tibus est modus Cui instructe acaes ad
congrissu nemum tue tu finistra alà tuâ a dext
ad uisam longius sepaxis ne uel missilia ad ea
vel sagittis puerimâ Decterâ aut alà tuâ f Stre
ale illius winges et ibi pinni inchoa pluri it aut
at pedito optimis et probatis simis equitati
finistra parte illius ad qua te iuxeus aggre
diare atque actiones et de truendo atque super
arrendo ad hostium teiga puemas Q. si semel
ad uisarios exinde pellere cepis accedentiby tuis
doubitatâ victoriaque et pars ex actus
tui quâ ab hoste sub moeneus fecerat dubitare
filii domini à tre uel libelle faberis acaes et hoc
dictandi genere ponit. Quod si tibi puto ad
iis amicis fecerit ille quos post acaes fep nuârio
diximus debere poni. ta equites quæ pedes ad si
nistrum tuâ collige cornu et sic ad uisario refestis
magnus iuriby ne apte pellaris Tertia depugnio

H

ē simul is feci de eis in hoc detior est a finistro corri,
illius et apud dextro consignere, nā quafi māmo,
ipetus eō est, et apte cum difficultate eōrum agere
duatur. Hoc est qui in finistro dimicat corri. Qd
aptus ex planabo si qum alā finistrā longe habu
eius meliorem tunc et fortissimos equites pede reſt
unge et in grellu ipse pma appluta ad alā hoſ
tum dextera et cipsum potes ad uλary dextra pellc
et tu aure festina Tuā aut alia executus pate
iqua deteriores bellatores habere te nōsti a finis
tra illi qu longe ſime separa ne uel gladium in adu
vel ad eam telu puermat in hoc teneb end e ne iu
com ameis trīuerba tua acies elidat hcc aut
modo uno tu su utile pugnabit si ad uλauq ille
riore dextern cornu habuit et tu longe fortiore
ſimstru. Quartu de pugnatio talis est Cui
dimuīs acem an quadragentos uel quingentis
paſſus ad hoſtē puerias non ſperante ec ſub ico
abus alas tuas iutare te comenit ut ex utroq
cornu iproibus hoſtes ueſtis in ſu quid et celeri
Victoria ſeque. In hoc genus certam is huc et
ſupet ſi ex utatos forti ſimulque produxit tu per
cuius est qua media acem ſua qui huc diu
nudare compellit et in duas ptes ex pati ſepare

III

Et si p[ro]mo ip[et]u iuctus non fuit imniais habet
occasioem qua inadat et duis la cornua et me
dia acaem de situata Quita depugnatio e[que]
silis h[oc] vnui a[plu]is habet q[ui] leue a[rt]ura et
sagittarios an[im]a a[ca]em ponit ut illis resif
tentib[us] non possit irru pi. Na sic de dextro cornu
suo illius simfstru et de simfstro suo illig dextru
agt[ur]edit. O[ne] s[ic] fugare potuit stat[ur] iuat Sima
media a[ca]es illig non laborat q[ui] a[leui] a[rt]ura sa
gutta u[s]q[ui] defendetur. Sexta depugnatio optia
est s[pe] filis s[de] q[ui] utu[n]t qui de nu[n]o suorui et de iu
tute de[spant], et s[li] bene ordianent q[ui]us ai p[aua]
orib[us] s[p[er] iuctoria] co[sequunt]. Na cu[m] instructa a[ca]es
ad hostes accedet. dextr[am] alam tuam simfatre ale bos
tui u[nge]. et ibi per equites probatiffios et uelo
a[l]imos p[edite]s i[pe] p[lu]i. reliqua a[re]t[em] partem
e[c]atus tu[m] longillime ab adu[s]ario[m] a[m]e re
moue et in d[ire]ctu[m] porri u[ge] qua[s] iu[m]e. Na sip[ar]
t[em] simfstr[am] illius et a l[ate]rib[us] et a tergo repis te
dere s[me] dubio uti[s] i[p[er]] u[ge] adu[s]iarium a[m]ut nec d[ex]
ter[a] parte s[ua] nec de media a[m]e pot h[ui]s labo
n[ut]ib[us] subuenire. qua a[m]ies tuam extendit et
t[ua] se corrigit ad filiand[em] tre logillieq[ui] rea
dit ab h[os]tab[us] q[ui] g[nem]e t[ut]n[ib[us] sepe conslitutur]

H

possit fieri declândum est. pamum ut tuu neliat ideo
te reæde quia tu declines iure conflictum hæc
sunt arte alijq se ideo reuocari ut ad opor tuumorè
locomuitetur hostis ut factus subpetur aut eis
telepitiæ adiuris secretiores collocent in sidie
Ma ad suam suam pati sult qui ducet suum sentiut
despare illud quod utanò est ne hostes te reue
dere sentiât et stati uruat. propter ea pliæ am
pedites suos equites posuè ut discurrentes ad
iis arios undere non sinerent quædam pedites
alientebat ite particulatim apientes a p[er]mis
singulas acies subduciBAT retroque reuocabat
t Gradu suo manentib rehiquis quos senſim
posuè aſsimo; ad illos u[ngebat quos subduerat
p[er]mi. Aliutis exploratis itanib noctu au exerut
reædebat. ut hostes die orta au itellexiſſent non
possent c[on]penderet p[æ]dentes. p[er]terea leus ar[tu]
ra p[er]mutelntur ad colles ad quos subito tuto re
uccaretur q[ui]n occupuerat loci ad diu[as] eq[i]tib[us]
ſundebat. Nuchil eni p[ia]ulo suus exiſtimat
q[ui]n c[on]ſulte telepitiæ ab his qui in ſub ſeffa
ſueur uel qui ante se paucut oblectur. Quod
excellario autem àp[li]o2 tempore quo oportune
ſeaui[ta]s gravi[que] ſolet collocent in ſidie

I

xxuii

III

halere dilarime Impatis abu accipientiby itinere
lallis equos suos passentiby ac nichil tale fuspi
cantiby supuentus asselet fieri. quod et nobiutad
est et hosti in eum modi occasionea pnuæs ifenda.
Hoc eni cau oppallis nec iurtus potest nec multi
pessé. quia qui in acie publica iustetur pugn. loet-
et ibi ars plurimum plit. m ad de senis oem suâ pot
acutare fortuna Qui uero supuenti inidia s sub
fessas passus est. auipâ suâ non pot aedulare. quæc
eutare potuit et per speeilatores pdoneos an cons
noſtere. Cui recepitur talis fruis fieri consueuit

Recto itine pua equites ifequimur valida manu
oculite pala mutteur loca. ubi ad agmè mimicoz
pueneut equites teptant leutez atque distcedunt ille
credit quicquid ifidiarit fuerat pteruille et ſinc ei
mresoluit ad negligentia Tunc illa manus q[ui] ſe
creto itinere deſtinata fuerat ſupuenies oppimit
ignorates Multa an ab hoste distcedunt ſi per ſiluas
itur ſut pmuttuit qui anguſta uel abrupta occu
pent loca ne ibid patiatur illias Et tibus post
ſe pſalis arbouſi mas claudit quas conades
vocat ut adiſarys facultate adiunct pſequendi
Et pene utriq[us] partin itine a ſub ſeffis cois occasio
est Na qui p[re]cedit oportunis uallis et montoſis

H

filius quafi post se relinquit ihidias i quas cum
maderit unicus recurt ite et aduniat suos
Quin uero sequit ad uib semitis longe an destinat
expeditos ut p[ro]cedente ad u[er]ui arceat t[em]litu de
reptuq[]z a tergo et a fronte concludat Dormu[n]t
bus noctu ad u[er]sarys et qui p[ro]cessit p[ro]t regredi
et qui sequeur q[ui]t uis iter sit potest s[up]uenire
per fraudem in t[em]stre t[atio]c[]e fluminis qui p[ro]cedit
illa parte te]ptat opp[er]mere q[ui] p[ro]mati]nuerit. dum
liqui alueo sepan tur qui aut sequit festinaw
it u[er]ere illos qui nond[] potueru[n]t t[em]stre com bat.

Camelos aliquate De c[]amelis et catafrac
nationes apud uetes t[is] equit[ati]b[us]
tacte producuerit et urtilliani i affricu iel c[]eti
mazetes hodieq[us] producuit Sed genus a[i]liu[n]
arene et tollerande e] siti aptiu[n] confusas eti[am
pulueru[n]e ueto uias abſeq[us] erroze dirigere memo
tatur Ceteru[n] p[re]ter novitate ſi ab m[]ſolitus uide
atur i[es]ſicax bello est Catafracti equi p[re]ter mu
numina q[ui] geru[n]t vulniba tuti. ſi p[ro]p[re]ter i[pedi]
menti et p[ond]a armori t[api] ſuales et laq[is]
frequentez obnoxy con] display[us] p[ro]dictes q[ui] con]
equites i certam[ie] meluo[es t[em] aut an legiones
p[os]iti aut an legionariu[s] mi[ri]. q[ui] comungoc

IXCV

H

simos contos i elephātos dirigebāt. Na munim
ferro nec a sagittariis quos uehebat belue lede
bātur. et eāru impetit equorū celībat eutabant
Ally cont elephātos catafractas milites imulēst
ita ut in brachijs eorū et in caffidiby uel humens
a caulei ingentes ponēntur e ferro. ne elephas bella
tore contra seuenietem posset appendere. Papue
ti uelites ait qui ad uel elephātos ordīanientur.
lites aut erat uuenes lewi aitura corpore aliar
qui ex equis optune mulīsilia dirigebāt. In equis
pter currentiby ad latiores lanceas uel maiora
spicula beluas occidebat. Sæ crescente audacia pos
tea collecti plures milites pariter pila hoc e mul
silia i elephantos congebat. eosq[ui] vulnīb[us] elidebat
illud addit i est ut funditores cum fusibālis et
fundis rotundis lapidib[us] destinatos. inbos p[ro]quos
regebatur elephati ait ip[s] turib[us] affigerent at
q[ui] mactarent. Quo nuchil tucaus uenit p[re]tea
Vemetib[us] beliis quafi urrupiſſent. ar ait ſub ondique
armatorii globis cum mgris absque vulnīb[us] capre
bātur illeſe Carrobalista aliquantu maiores
hee eni longius et uel hementius spicila dirigunt
ſuppoſitas curriailis cum binis equis aut mulis
pos[er] a aem ordinat. et ait ſub iactu teli accesseat

III

bestie sagitis balestaris transfigut. Latio tui et firmus contra eas preficitur ferrum uti magnus corporibus maiora sint vulnera adusu elephantes plura exempla et machinamenta retuligit si qii necessitas postulauerit. stat qii sirt ta imam bus belis opponenda. *Quid fitenò si psalgetur*

Cienò vero est hanc exilatùs uel totus, quicent et ipsa fugerit mime del exilatùs perand am in eius mo necitate duas costata to ta sibi uendicare possit victoria. Innuàbiliqo hoc accidit bellis et pro suprioribus sùit habita qui mime deEURUT na i fili conditioe fortior credit quia aduſa non frangit. pror ergo deceſſus hominibus ſpolia capiat quod ipi diant colligat cæpi prior clamore ac bucans exultare indeatur. hanc ſidonia ita per terrebit inimicos ita sibi fid uti gemuabit qii uictor ex omni parte diſeſſent. O saliquo talu ois in acie fundat exilatùs punita ſa clade tîre pationis multis fortii non deſuit et mediana qûrenda est. Dux ergo prouidus sub ea cautela publico deſt marte configere, ut liquid p uare tate bellorum uel conditiois huâne fereis occide rit ab ſor gravi detritmento liberet victos. Na fi viam colles fuerit si poſt terga munie. ſi cœtis

II

abcedentibq forillimi quiq, restiterit, se fuosq,  
seriabuit, frequenteri a fula aces displos ac  
pallim sequentes repatis uribq iteremit Nuiq,  
exultatibq maus solet esse discrimen q, ait ex  
suputi a feronia i fortitudinem multatur. Sed  
quiainq, eventuals sint colligendi, sult suppositos  
bello eugendi adhortationibq congruis, et  
armoru in situacione refouendi. Tucnoni  
delectus noua quitur auxilia, et quod alphq  
prodest captuas ocaATIONibq ipos iuctores per  
ocultas insidias ipepus faciendq et sic auadita  
repanda. Nec oportunitas desit ai per feliata  
tem sulpibus et incautuus mentes esseritur  
huane. Si quis huc cauſi ultimam putat cogitet  
eventus oinm p[ro]lior iter inicta contra illoq mag[que]  
fuisse quib[que] victoria debeat.

Regule belloz

Noibq pluſs expedraonis condiaq genaſes
talis est ut quod tibi prodeſt adjuſarui
nocear. quod illu ad iuuat tibi ſemper offiaat
Nuiq[ui] ergo ad illuq arbitrii aliquid face aut
diſtimulare debem ſi id ſolui agere q[ui] nob
utile iudicamq Contra te eni eſſe mapit ſimi
teris quod fecit ille p[ro]ſe Et ruiſus quiacuiu
p[ro]tua parte tepſaueris coni illu erit ſi noluit

I. xviij.

III

56

imitari In bello qui plus in agruys iugula
uerit plus in extendo laboraverit mina pia
lui sustinebit. Nunc males in acie producendo
est. aut antea expimenta non cepis Aut iopia
aut supuentia aut terrore melius hoste doma
re quę pietio. et quo solet plus fortuna pratis
habere quę iurtus. Nulla consilia meliora fut
illa quę ienomuit adiuvamur anque faeas. Oc
tatio in bello plus solet iuare quę iurtus in
sollicitandis suapiendis hostibus si cum fide ue
mat magis iudicia est quia adiuvamur plus
stranger tristuge quę pempti Melius est post acie
plura seruare pietas quę latius multe exigiere.

Difficile iustitior qui iere pot de suis et aduer
sam copyns iudicare Amplus iuuat atus quę
multitudo Amplus prodeat loais sepe quę iuta
Paucos iuros fortes tâ procreat bona iustitio
none plures reddit industria. ex ehitis labore
pfiat. omo senesat Nunc ad certam publicam
productis militem nihil cum eum videns spare iuste
tia Subita coterrent hostes continuâ et usitâ
iulestit. Qui disphis suus consulte sequeat quâ
iube acceperat adiuvazio suo vult dare iustiziam
Oui fermentum necessariae non potat iusti

II

sine ferro. Qui multitudine et utile premit quod dictum est, et fronte quodius et modus. Qui imparium se undicat dextro cornu suos, sinistrum cornu pellat, imiti quicquid sibi modum. Qui sinistrum alia fortis, sima habere se nowit dexternu alia hostis inadat, qui est tertius modus. Qui leue arturna optima gerit, utraque alia hostis inadat. ferentur ait, acem constitutis qui quitus et modus. Quinec nuo militi nec uture contidit sibi depugnaturus, e de dextra sua sinistra alia hostium pulset, reliquie suus porrectis in militi diem ueri qui sectus est modus. Qui pacioses thermovestibus habere se no ius sepius mo ex uno laterc aut motem aut auctate aut marc aut fluemur aut aliquid debet habere. Subiidiu qui confidit equitatiui aptio raloca, quia equitum, et re magis per equites gerat. Qui confidit pede strib, copy, aptiora loca, pede iba, quia et rem magis per pedites gerat. Cui explorato, hostium latentez oberrat in talstris oes ad tentoua sua per diem redire ubi beat et statim dephendit. explorato. Cui consilii tuum cognouis ad usurys prodatu dispositioem multare te, wnenit. Quid fieri debeat tractato at multis, quid uero facturus sis, tu paci affinis.

III

ac fideliffimus uel potius ipse tecu Milites tior et pena i fe doing corrigit i expeditioe ſpes et p[ro]mia ſacaut melhores Doni duces publico certamie nuiq[ui] m[i]s ex occatisioe aut minia necitate coſtui gu[it] Magna disposicio e hoſtem fame mag[us] iu[ere] c[um] ſerro. De eſtatu ſut multa p[re]cepta ſi a[i] bec p[ar]s mulie[rum] ex ea[ro] armo[u]i genere e[q]u[us] nobilitate p[ro]feat ex libus nuchil arbitror col ligend[us] cu[u] p[er]s doctrina ſufficiat. Quo gen[em] de p[ug]naturu[s] ſis ne aat hoſtes ne aliquib[us] reme dys obſiſtere m[ol]iatur. 1 Digita ſut impator umite q[ui] nobiliffimi auſtores diuſ[us] proba[] tempo ribo, p[ro] exp[im]entorum ſide memorie tradideu[t] ut ad p[iti]am ſagittandi qua in ſerenitate tua p[er]a m[or]atu[r]. ad equitadi ſcientia uel decorem q[ui] h[uius] al[ano]r[um] c[um] natio uelit iimitati ſi p[ol]li[t]. ad c[urre]ndi uelocatate qua ſarrae[n]g induſ[er] ſo equat. ad armature ex [at]io[u]em tu[u] c[um] c[ui]p[er] doctores uel p[ro] parte exempla i[tel]lexiſſe g[ai]t dent. regula p[ha]ndi p[ro]mo u[ir]cendi armif[ic]ui in geratur. q[ui]tinus utute p[ar]t[u] ac disposicioe mira, bilis rei p[er]tue et impatoru[s] officiu[m] exhibeae et multi. 2 Flaviu[u] negeci liber quartus 3 C[ui]tate aut n[am] aut opere deo[m]e muniri

C. J.

I

vitâ a corioe mutorum alialium nel ferarum urbis co
fatutio p[ro]ma distreuit. In his nomê rei. p. pepit
to[rum] utilitas f[ro]deo potentiss[ie] natio[es] ac p[ro]apes
[secrati] nullâ maiore gloria p[ro]t au[erunt] qu[od] aut
fundare nouas c[ui]tates aut ab alys conditas
in nomen su[m] s[ub] q[ui]dâ a[plificatio]e t[in]ſerre. In
quo ope c[lement]ia fererunt s[am]tio[net] pal
mâ. Ab alys eni] nel p[au]ce n[el] ſingule a p[ietate]
tu[m] inu[i]biles urbes ita inu[i]labore p[re]ſe[rit] ut
ut non tâ humana manu condite qu[od] du[m]o
nutu in[de]atur enate. c[ui]tios ip[s]atores ſeliarate
moderatio[c]e c[al]timonia exemplis mod[ul]gentia.
ſtudior[em] am[or]e p[re]ſo[ris]. regni[que] tu[m] bona c[erni]
mus et tenemus q[ui] antiapare et ſupior opta[
i]t et as et ex tendi in p[er]petuo uentura de li[da]r[em]
[ut] q[ui]b[us] re[b]t]ant tu[m] unu[m]o [or]bi p[re]ſtitui q[ra]tula
mur q[ui]t[ur] uel hu[n]a mens p[et]ere uel q[ui] d[ui]
na p[oti]uit coſer re[que] S[ed] di[s]po[b]n[est] re c[lem]et
q[ui]t[ur] p[re]ſecut muror[m] elaborata c[on]ſtructio[R]o
do[m]ent[m] est. q[ui] salut[e] au[m] capitoline ar[as]
defenſione ſeruam[it] uel glori[o]ſuis p[os]tea toq[
orb]is p[os]ſiderut imper[m]i ad [e]p[lement]i igit[ur] ope
ris m[ai]ſtatis u[n]re p[re]ceptionis ſu[ſ]cepti rati[es]
q[ui]b[us] uel n[er] c[ui]tates de ſen[de]ndeſt uel h[us]

III

G/1

p[ro]tudite graniora ft et aptiora mittentibus
diligentiffie colligitur ex quib[us] muu replent
et turres Minima ad fundas lue fusibalos
vel maib[us]iacenda Maiora ponagros dirigit
Naxi a uero pondere for[que] uo lubili i spugnaaci
lis dirigitur ut demuſſa p[ro]ceps non solu bos
tes obnuat ſubeutes ſz etiam machinameta to
ſtringat Rote quoque de hagis urib[us] i getuſſie
fabriat tur uel interaſi ex ualid illimus arbouby
cholindra quas galeas uocat ut ſint uolubiles
leniatur q[ui] per prou[t] labentia ſubito ipetu bel
latores ſolent equoſque, de terrere Trabes quoque,
et tabulata uel du[ine] magnitud[is] clauos fer
teos eſſe oportet in promptu Na oppugnantu
machin[s] p[ali]as machinas consueuit obſi[t].
p[ap]ue c[n]i ſubi[ts] op[ib]us addenda ſit mutu[s] uel
spugnaui[ls] alitudo ne aduſauro[m] mobiles
turres ſupemuneat et capi[t] auſtate Quid ſu

trioru qu[us] aed[em]no[4] deſu[n]t copia [v]ui.
copiam ſumu[do] ſtudio expedit colligi q[ui]
onatur uel balist[es] cetera[que] tormenta i[mi] ſumby
neru[m]is i[t]enta ni[c]hil profit Equo[n]t i[n] ſete,
de cau[i]dis ac i[ub]is ad balista[es] utiles aſſeu[n]
Indubitat[ur] en[i] est et arme[s] ſeia[m] i temno[m]

III

defendat ab hostibus. Psteream in oibis publicas est diuas multisep, p[ro]utas. Cisterne s[it] ut diligen t[em]sime sub situende ut receptacula aquis plus malib[us] q[ui] detectis delectus delectus p[er]stet. Difficile utat s[in]s qui plus exigua aq[ui] ad potu[n]tii t[em]tui in ob solidione sunt uli. Si s[ui]l delectus

Imartima sit auctas et sal defuit. Liquor ex maus suptus p[ro]alueos aliac[que] patula vala diffundit qui a calore sol dura[rum] in s[ale]m. O mi hostis ab una proh[ib]eat. Na hoc accidit harenas quas excitat uento mare supefudit alii colligunt et dula aq[ui] et unumque s[it]e sic leata nuchilomia mutat in s[ales]. Quidam est

solenta aut impugnatio alii p[ro]mo ip[er]petui. Q[ui]gn[em] castellis vel auctatib[us] nit ad muros patiit. mutuo utriusque p[ic]ulo s[ui] maiore oppugnantur. S[an]guie ex centur luctuosam certam ium. Illi enim qui muros iuadere aipu[n]t terris[co] appatu expositis copy[s] in sp[er]m deducionis for[mi] midime gerant tubarui strepitu hominis p[er]mix to T[ue] quia t[ur] magis frangit ille c[uo]s p[er]mo ip[er]petu suipentib[us] oppidanis s[ui] disariminu expi menta non noruit admotis feci[s] iuadit am[ui] tas. O mi s[ui] a fiden ab s[ui]e mulierib[us] ut repellat

62

H

p[ro]ma congreſſio. ſtatim clauſ t[em]eſat audatur et ianon terrore ſi urib[us] et arte confligitur. Eriu

IXI.

O mouent enuֹt[est]u diés meratio machiariet es falces uue[que] plutei muſtuli narii

t[em]es de quib[us] ſimul is quali[bus] ſabro[u]ent q[ui] et iāpacte p[li]entur uel reſtelltur edissera deariete

IXII.

E materia ac tabulatis ſalce testu[i]diu[n]e

testudo contectur q[ui] ne exu[n]t incendio coru[n]s uel ſiliu[s] centonib[us] q[uod] uestitur. Hic itin[er]seam

ac capit trabem q[ui] aut aduto p[ra]ſi[gu]tur ferro et falce VOCATAT ab eo q[ui] taurnata e[st] ut de muro e[x]hat.

lapides, aut certe caput ip[s]ius uestitur ferro et
appellat arues uel q[ui] habz duriffi[m]a fronte qui
ſubziut muros uel q[ui] more auetui retrocedit ut
a[i]mpetu uehementijs ſeriat Teſtudo aut a
ſi[mi]ludio uere teſtutu[n]i uocabul[u]i ſup[ſ]it quia

ſiur illa mo reduc[t] mo p[ro]ſerit caput ita ma
ch[na]menti[m] inter d[omi]n[ati] caput iter d[omi]n[ati] ſerit
ut fortius c[ed]at

IXIII.

ut fortius c[ed]at De vmeis de pluteis de anggere
ſneas d[ic]erunt uetes quas n[ui]c militari
barbaruq[us] uſu cautiu[s] uotat E ligu[n]is le
u[no]ib[us] machina colligatur lata pedib[us] octo al
ta pedib[us] ſe p[er]tem longa pedib[us] xvi. Huius tecti[m]i,
mumuone dupliu[ca] tabulatis cratib[us] q[ui] ſtexit

III

Latera quocirumine sepiunt ne sacerum teloque, ipetu penetrantur. Extrsecus autem non misso cœre metur mendio crudis ac recentibus corus uel eum tomba operant. Iste aut plures facte fuerint uigintur, iudine sub quibis substitentes, tuti ad subruenda murorum penetrant fundamenta. Plutei dictur, qui ab silitudinem absentiis contextur e iimine et aliaque uel corus ptegunt terminos rotulis quos. Onai medio due iapitubis opponunt. In quaquam parte uoluis admoventur more arpentis quos sub sistentes applicat muris. eorumque munioque pecti, saggittis sive fundis uel missilibus defensoresque de iuris ac acquisitis auitatis exturbit ut scilicet as cendendi faciant. Pstetur octalio adque aut ex terra lignis extollitur quoniam muru de qua tela iactatur. De mustacibus.

LXV.

Mustacibus dictant miiores machias q[ui]b[us] pro tecti bellatores si lutunt offuerunt auitatis, fessatur apportatis lapidibus lignis ac terra non solu complent, etiam solidat ut turres abulato rie sme impedimento uigant ad muru. Vocaunt aut amarumque belvis mustacibus. Næ quidem illi ac miiores sunt tr[ui] balens auxiliis amministrantur, uigitez exibent. Ita iste machie breviores uel

III

acutas capit sime mora. Quidem auxily supe
ai hi qui de muroz altauiere spabit repente
supr se alpiaat altaere hostum muru Qadmod
Eticta manifesto abulatoria tris possit xvij.
distarum mults occurrit icend
modis. p[ro]m[u] si confidentia vel iurtus e militar
eruptione sti globis egredit armatoz et in hosti
bus pulb machinamentu illud i[ens] direpas
corps ignis exarit. Q[ui] si oppidani exire non
audeat ad maiores balistas malleolos vel fal
laucas eu icendio destinat ut pruptis corws
vel cetonib[us] itrinfectus flama condat halleoli
velut sagitte su[et] et ubi ad seEUR quia ardetes
sint onuera conflagrit fallaua aut admo
du haste ualido p[ra]fingitur ferro jne tubu etia
et hastile sulphure resina binumie stuppilq[us]
uoluit i[nu]so oleo quod icendiarum uocat Que
baliste ip[er]tu destinata prupto munimic ardes
figit ligno turtae[que] machina frequent iten
dit. Depositiones h[uius] finibus ait hostes de
mu[n]t et laternis portat lu[n]nas et item h[ab]chi
nis ru[s]us levant in muru Q[ad]mod[us] alio[m] mu
eterea partem muri ris addatur:--
ad qua machina conat accedere cemeto

64

III

A motis turri by fundi De scalis fabuca exoſ
atores lapidis sagittari eu et tollenone
scalis manublistari uel araibalistari sagit
tis iaailatores plubatis ac missilibus e muris sub
moeiet boies. Ixe facto scalis appoſitis occupat
auntate. Sed qui scalis nutiitur freqiter piau
ſiſtament. exemplo capanei quo p[er]mi h[oc] oppugn
atio perhibetur inenta. qui tata in ocuſus est
atheanis ut filimue extictus dicetur Et iſoſa
bua exoſtra et tollenone obliſentes in murii hoſ
tui penetrat Sabuca diat a ſilitudin ch[ar]are na
quadmod in euthra cordi e ſut. ita in trabe qu[ia]c turi
poni ſunes ſut. qui ponte de ſupiore parte trode
is laxat. ut descendat ad murii. ſtatim turi exequi
bellatores et per eam ſeiques mena urbe inaduſt
Exoſtra diatur pons qu[em] ſupus exponi q[ui]a turi.
in murii protruditur Tollenon diat quaes ona
trabes in terra p[la]ta de figitur. Cum ſumo iutac
alia tuſueri a trabes longior dimenſa medietate
nectitur eo libramento ut ſunui caput deſſeus
aluid erugatur in uno ergo capite cratib[us] ſine ta
bulatis contextur machina in qua p[au]a collo
tatur arri. T[ue] per ſunes attracto deſſuor alio
capite elevati deponuit in murii.

H

In xxi. A. Ouerſu hec obſſos balifſis onagris ſon
ſtendere to prionby arco balifſis ſuſtabat
ſuenerit balifte onagri ſcorpiſes arcubaliste ſuſ
tibali ſagittary ſinde Balifſa ſunby ac neuus
tenditur. q[ui] q[ui] to proliſiora branchiola habuit hec
to maiors ſuſtato ſpica ſola longis mutat. q[ui]
ſi u[n]que arte[m]ica tempetut et ab exuſatis
h[uius] qui menſuram eius ante colлегunt diſatur
penetrat q[ui]amq[ui] percauſerit Onager aut dirigit
lapides. ſi pro neuorui crassit ad iuie et magnitudine
ſacorui p[er]oſeru lauatur tur. Na q[ui] to àp[er]ior ſuſt
tato maiora ſaxa ſuſmi[n]s more conſor[u]t huſ
[ut]nuoſa generib[us] nulla tormentorum ſp[er]es u[n]e men
t[ur] u[n]enutur ſcorpiones diſebat quas tuic ma
nubalistas uocat[ur] ſdeo ſic nu[n]capati q[ui] parvis ſub
tilib[us]q[ui] ſp[er]ialis iſerat mor[u]t. ſuſtabalos arcuba
l[us]tas et ſunda[s] describere ſup[er]ſuum p[er]to q[ui] p[er]ns u[per]
agnoſat S[ar]is t[n]i graviorib[us] per onagru deſt[ia]
tis non ſol[u] equi eludu[n]tur et hoſ[es] ſi et i[u] toſt[ui]
[mat]china men t[ur] frangu[n]tur ad il[la] ſu auetes p[er]
A. Ouf[ui]m auietes et i[u] auiate laqi lupi col
Auiel falces ſu[n]t ſulma ſuiu[n]e gravuic[es] -
remedia u[n]p[er]t centones et auiatras -
[con] ſunby ligant et illis ſopponu[n]t loaſ q[ui] cedit au[es]

Ixxii.

III

Ut impetus machine materia molliore fractus
non destruat murum alii laquis ciptos arietes
p multi tudiem boim de muro i obliqui trahit
et aui ipis testudimby euertit. Plures in modum
forfias dentatii famly illugat ferru. q[ui] lupu uo
cat. apphen si ariete aut euertit aurita hu[pi]s
dut ut impetui non habeat feriendi. Interd bases
collup neq[ur] marmorex iubrato impetu iacutur
emuris arietes[que] cofringut. Ox. si tata uis fuit
Ut murus arietib pforetur. et quod sepe dedit
salutis una spes supe[st] ut destructis domby alio
bisecus murus adiatur. hoste[que] ilia bimos pa
rietes si penetrare t[em]pe tauterit pimant de annual?

A
Luid genus pugnationu est p[ro]que[m]mu
sub terranu atque secretu quod ro effudit
auuiculi uocat a leporib qui cau[nas] sub tris
fod ut i[b]bi[que] condutur adhibita ergo multitu ne
ad spem metallorum i quib[que] aur[is] argenti, uenas
bessu[rum] rnat industriu magnu labore terra de
foditur. auatoque specu[m] in excitu auutatis iferna
q[ui]tur iua. q[ui] fraxu duplicaby opatur infidiys dut
eni penetrat urbem et noctu non senticiby op
pidanis egreduitur p[er] auiculi. referatis[que] por
tis fuor[u] agmen induat. hoste[que] i ipis donib

III

67

Vigilijs derelictis requiemt itauta seminatas te
nebrarum ac noctis occatisioe captata ati sætis clà
ailuvenuit muroseq conscendit, propter quod
maior e adhibenda autela ati hostis absesserit
et ipsi mus ac turibæ tuguriola collocada in
quinque ingiles hibernis temporibus ab umbraque uel
fugore, estiis defendat a sole illud quoque usus
iuemt ut achrinos canes et turibæ nutriat q ad
uenti hosti midore p[ro]sentiat lacrituor, testent
inferes quoque non miore solertia nocturnos sup[
uentis clamoribus indicat. Na ingressi capitolina
artem galli romanu nomè eruerat ni clamore an
seu excitatus maulus restitasset. Mira diligencia
sive fortuna iugus qui unuſi orbem erat muſi
ri sub iugii ais ona semiaut Q[ui] oppidanus in
on soli in obediencye ſi in feratu illio
onuiu genere bellorum ſup oïa duat hosti
sicutuomè explorare diligenter ac nosse. Opor
tuitas eni inſidiari aliter no pot iueneri niſi
ſaas quib[ae] horis adiſaruis a laboris itentione
distedat. quib[ae] reddat iacutior interd[ex] de medio
die. interd[ex] ad aſperi ſepe nocte. alii eo tempore
quo ſuit abus ati utriusque partis mulites ad re
quiem ac amandi corpora disſagent. Quod iate

I XXV.

III

ful tubalis directa q[ui]to de exelsiore loco ex eut tato
longius penetritur. Baliste vero et onagri s[и] a pe-
titis diligens illime tempetur unu[la] p[ro]ad unit a
gub[us] nec iurtus ulla nec munimina possit de
fendere bellatores. Na[m]ore fulmis quicquid p[ro]
aisse[n]t aut dissolueret aut irru[per]ere consueuerit.
O capiendos muros qu[am]od[us] mensa[rum] capi-
s[que] uel mach[ie] plurimui valent atur ad
s[и]ea magnitudine compacte fuerit ut altitu[m] scalas,
dinem superent auutatis. Mensura aut collis
dupla modo aut em linem tenue et expeditum
uno capite necat et fagite q[ui] ad muri falstigia
dicta pu[ner]it ex mensura lini muros altui
do depbendit aut certe ei sol obliquis ibra tur
rum muro[m]orum iaculat in terra tui u[norati]ba
ad u[s]uryis ubre illu[m] s[и]pitiu[m] mensuratur. Ite mor
decempeda figitur et ibra illu[m] fili[m] mensuratur.
O uo collecto nemo dubitat ex ubra de ce p[ede]
tuenire alitudinem auutatis ei s[и]at q[ui]ta alti
tudo q[ui]t[u] umbre mutat in longu[m] O ne ad oppug-
nandas uel defendendas urbes auotores bellica
tu[rum] artium prodiderit uel q[ui] recep[ito] necessitatu
us tuenit pro publica ut arbitror utilitate
diges. Illud iteru[m] iteru[m]que mouens ut s[и]llet

Excony.

II

tissime cauteat, ne quando aut potus mopia imerat aut habi. quibet malus nulla arte succurritur. Ideoq. itra muros tanto pluru condenda sunt opto faatur clausure in obidentem ptate consistere.

Recepto maestatis tue Precepta belli na
ipator inicte terrestris etiam rationibus ualis
absolutis, naualis bella residua ut opior est
portio. De cujus artiby ideo pautiora dicenda sunt
quia iacu dudum pacato mari cum barbaris natioiby
agitur terrestris certamen. Romanus autem popu
lus pro decore et utilitate magnitudinis sive non
propter necessitate tumultus aliaque classem pabat
ee tempore sive ne qun necitate sustinet sicut habuit
ppatã. Nemo enim bello lacessere aut facere audet
turia et iustio vel po. que expeditus et proptut
ad resistendu undicandus cognoscat. Apud mi
seni ergo et rauenna sin gleiones cum clas
sibb stubant. ne longius a tutela iuris ab sedent
Et cum postula sset sive mora sive cirtautu ad oes
mudi ptes nawgia puenient. Na misenatur
classis gallia, hispanias, mauritania affricam
equiptu laidiui atque sacia i proxio habebat clas
lis aut rauenatur eppri mache donia achaya
ppontidem pontis orientem et etiam cyprii peter.

Ixxx

III

dirta navigatione fuerint, quia in rebus bellias celeritas amplius solet prodeere quid utius Noia

Ib burnis aut q in tapama indiaco perit classi

estabat perfectus classi miſenatui perat hxe vero q ionio in mari locate fuerat ad perfecti classi miſenatii pimebat Sub quib[us] erat deni tribu mi per cohortes ſingulas costutut. Singule aut liburne ſingulos nabarcos id est quali nawai lares habebant. qui exeratis ceteris nautarii offiars gubernatoribus atque remigibus et nuliti bus exerendis cothidiana cura et uige exchibe

at industria

Vnde appellentur liburne

Txxxii

ſuerſe aut puitae quib[us]da temporibus ma tri p[ro]lurim potuerit et ideo duſa genera naiu[n] fuerit 3 auq[ui]to diuſuicte acciacip

tio ai liburnorui auxilys papue uictus fiuſſet
antonius expimento tanti certumis patuut
liburno[n] naiu[n] ceterus aptnores ergo ſilitudine

et noite uſurpato ad earu[n]em instar classem
romam p[ra]napes texuerit Liburnia dalmatic
pars eſt. d[omi]nadertine ſubiacens auitati cujus exere
nunc naiu[n]e bellice fabricatur et appellat liburne

ſed ai inſomib[us] ſtruend Qua diligenția
charene et lapidu[rum] qualitas fabricentur

Cxxxiiij.

H

requirat, tato magis in fabriandis namby di
ligenter cuncta q[ui]renda fut q[ui]to maio piailu est
nauem uicifam esse q[ui] domui Ex c[ip]resso ut et
et p[iu]m domestica suie silvestri et abiete p[ap]ue
libina contextur, utilius e[re]is claus q[ui] fer
reis configenda. Quelib[us] eni gravior uicetur
alii expen[la]. t[in] qua amplius durat lucr[u] pro
batur afferre Na ferreos clauos tempore celis
rubigo consumit. erei a[ut] eti[am] in fluctibus ip[am]
substantia feruat. Oua d[omi]n[u] ob[]fuat[io]c[]e fit c[ed]e

T[ext]XXXV

B[er]euand p[ap]ue da materues

uta quindecaa luna u[is]q[ui] ad uice sima sedis
arbores p[ad]atur. ex quib[us]uburne texende fut
H[ui]s en[i] tant[u] octo dieba c[ela] materues imu
tus feruatur a carie Reliquiis a[ut] dieba p[as]a
eti[a] codem a[n]o iterna uermui labe ex e[s]am pul
uerem uertitur. quod ar[is] ip[u] et o[m] ar[ab]ite et
quothidianus u[is] edoctu et etemplati[u]c[]e ip[is]
religions aq[ui]ofama, qua pro eternitate his
tant[u] dieba p[la]caut et lebrau qu[ui] m[efe] fit c[ed]e

T[ext]XXXVII

edentur aut trabes utili post de trabes
sollstiti estiui. id est post menſem uliui
et per autu[n]p[nale] equinoxui id est u[is]q[ui] ad ha
lendas ianuarias. H[ui]s n[am]q[ui] mensib[us] areſtete

III

70

humore fictiora et ideo foriora fut ligna illud
etia auenò ne continuo ut delecte fuerit trabes
fecent uel stati ut secte fuerit mutat in naue
Siquid et ad huc solide etia duisse p tabulas du
plutes ad maiore ficitate mercatur modutias
Næc urides compmputur ai natum huōrem
exsudaverit contrahitur et rimas facuit latio
res quo tuchl est piculo suis ingutib quæ hiare
tabulata De modo liburnarum

hucmodi magnitudine ptinet mīme libnr
que remor hīrit singulos ordies. paulo
maiores binos. sbonc menſure ternos uel qua
ternos iterò quīnos ſonuītur remig ſtrau
Nec hec auæ enormes uideatur cu in acutop
lo longe maiora referit concurreſſe. naugia
ut ſenor ſi etia ultra ord inu fuerit Sapro t
maiorib liburnis exptoratoue ſonatur q uī
cenos ppe remiges i ſingulis parib habebat
quas butāni pictas uocat. per has et ſupuentus
fieri et comatus ad ſauror ſauu alij n in
terapi aſſolet et ſpeculandi ſtudio ad uentus
carit uel consilium dephendi Ne tni exptoratoue
naues candore prodant colore veneto q maru
nus est fluctibo filis uela tmuītur et ſunes.

LXXXV.

H

cra etia qua ungere solent naues infiatur
Nanteq uel mulites venetā uestē miduīt. ut
non solu per noctem ſi etiā per diē fa alig lateāt
explorātes Noiā ventorx et nūs

I

xxvij.

Uliaq ex statū armatis classiby uehit tur
binū sugna debz an pnoſtere. procellis
naqz et fluctibus liburne grauus q[ui] u hoſtū
pierut in qua parte nālis phie tota est adhiben
da ſiā. qua uentorū et tempeſtatū celeſi ratiōe
natura colligitur et pro a cerbitate pelagi ſiut
puidox cautela tutatū ita negligentes extin
guit mairia ſgitur uentorū numerū atq[us] uota
bula ars namigandi p[ro]mu debz ilpiterē betes
auct u[n] poſtioem tardenu tantū quatuor uetex
principales a ſingulis celi partiby flare a e debat
ſz expimento poſteruor etas duodec[an] comphendit
l[or]u vocabula ad ſubmouenda dubitatioem
non ſoln greca ſi etiā latina protuliq[ur] ita ut uen
tis prinapaliby declatis e[os] qui ip[s] dextru leua
q[ui] ſu[n]cti ſuit in diemus A uerno itaq[us] ſolſcio
ioſt ab ouentali car diē ſumma excordiu ex quo
Ventus or[t] A[]diato t e c. io est ſub ſolant] h[ui]c
a dextra iuigitur AE[]vho natoic. hoc e alby no
thus A[]ſuſtra l[]ybonotus i. eurus O[]cidentale

III

Vero cardine tenet zephyrus id est lubiosus
Huc ad extra ungitur lipsi sive affricus a finstra
iapxe sive fauonius Septentrionalis uero cœdi
nem fortis est apartus sive septemtrio sive
artus a finstra boreas id est aquilo. hy sepe fin
tguli interd duo. magnus aut tempestatiby et tres
flare sfeuerunt. horu impetu maria q sua sponte
tranquilla süt et quieta und is estuantiby seuenit
Horum flam pro natura tempore uel locorum exp
cellis serenitas redditur et ruusus in procellas
ferenata mutatur Na scoto spiramque optatos clas
fis tuenit portus. ad uo stare uel regredi aut dis
crumen su funere compellitur Et id diffiale naufni
qui ptulit qui nentorui roem diligent ilspexit

Equitur mensur dieuq Quibam remisbat tu
tractatis Neq eni integro ano cignamget
ius atq acerbitas maris patitur navigates iz
quidam menses aptissimi quidam daby reliqu
classiby itructabiles süt Quæ ad modum tempestatii
reterea aliquod ortus obseruanda sint sij
occlususq fererui tempestates uel eme tissias
moment i quiby huc certa dies futurorum attes
tatione sionent. tu quia duis caliby aliquata
mutatur confitend est quæ cœlestes cas huana

R

condnono ad plenù fare prohribetur. Deo nautice
obfuationis cura trifariae duiidut. Aut eui et ca-
diem statutù aut an uel poſtea tempeſtates fieri
optù est. Unde p[ro]cedentes progimnazon naſcentes
de Solemn[]i]mnazon ſub ſequentes conà dina-
[]zon greco vocabulo nùtupauerit. Et oïa enuiare
noiatim per longuì cu] auctores plurimi no] ſolui
mensui] ſi etna dieu] ratione diligenter exſſle
rmt. tranſitus q[]b[]s ſyderu] q[]p[]lanetas vocat]t cu] p[]
ſe]pto auſi] dieu] arbitrio creatoris ſuſapiuit ſi]g
vel deſeu]t q[]frequent] affolent ſerena turbarè.

Inter lunorum aut dies tempeſtatib[]o plen[]or et
nauguntib[]o q[]ui max[]ie metuend[]os non ſolui pe-
riee ratioſ z ena vulgi uſus itelligit. De p[]n[]oſ
ultas quoq] ſi]n[]us ex] t[]n] quilo] t[]ias
et ſine tempeſtatib[]o p[]ro]cell[]e p[]d[]ut q[]ui]luc
i] ſpeci]lo lune orb[]i] ostendit. Ostendit rubic[]ni
dus color uentos. ceruleus in]ic]tat plu]mi]as. ex-
ut]or] mixtus nib[]os et ſurentes p[]ce]llas. let]
or]bis ſerenitatem naug[]us repre]mit]t qua]
geſtat[]i vultu p[]ap[]ne ſi]quarto ortu. nec]q[]p[]obt]iſ
com[]bi] rutilat neq[] iſu]o hu]tore fuerit ſuſa]ta
Sol quoq[] ex]oriens cadens i]terest ut]ri] eg]lib[]
gau]deat abi]cta nu]be rut]let ue ſolito ſplendore

III

fulgidus, aut uentis urgetibin igneus ne ue
paltidus uel pluia fur impendente maculofus
Aeruero et mare ipm nubim magnuto do uel
spes sollicito eritut nautas aliquita ab auoq alio
quata significatur a pisa q uirgulus i geor.
gias duuno pene spendit itgeno et uarro i lib
naualibus diligent excoluit. Hec gubnatores
fi se fare fitentur pia magis uus fitut q
altor docta firma ut De estuarus hoc est-
lementu pelagi tertia pos Reumat
est miu quod pter uentou flatu ! —
fuo quoq spiramet motuc uegetatur Na teus
hors dieb pariter ac noctib estu quod quod
reuma uocat ultro atroq paurit et more tor
rentu flumini nuc exundat in terras nuc re
fluit in alati diem sua Hec recapocantis mea
tus abiguntas cur su nauiu seanda aduuiat
retardat adu sa et ideo q contra dictes ditant
magna sut cautione utanda. Nec en auxilio
remor u reumat is impetus uiatur au interdu
cedit et uentus Et quod in duieris regionu diu
so lune crescentis minuentis statu certis hou
ista variatur I deo pui nauale gestura suene
pelagi uel loci an congressu deb cognoscere. —

H

Ixliy

Alutarii gubernatoribus De loco noticia
sollicita est loca in quibus sive regionibus
nauigatur portus, cognoscere ut infelita pro-
mmentibus, vel latentibus scopulis nado suacultra
Vitentur. Tanto enim securitas maior est quod ma-
re altius fuerit. In nauearchis diligentia et in
vernatoribus piaas et remigis, utus eligitur. Et
terea quin naualis pugna traxit quillo amittitur
mari Liburnarumque moles non uentoribus flatibus
siz remorui pulsu ad usus pectit rotis eorum
quris impetus cuitat. In quo ope lacerti re
mugit et ars clamit regentis mari nucturam
pstat. Detelis tormentis naualibet

Incluy.

ultea quidem armorum generali plus terrestre
desiderat, snauale certamen non sument
plures armorums, ueruntinam machinas et tor-
menta flagitat ut in muris dimicet et turibam
Ouidem crudelium congressus naualibea
quis lores pumuitur et flaminus. Papua ergo est
debet regnum aut ut bifracti vel locati.
galeat etiam et occisum muniri sint multos De
onere nunc armorum nemo potuconque qui est
pugnati in nauiis. Saita quodque validiorum pater
ictus lapidem et ampliora sumatur pater talces

III

et arpagones alacritate, naualia generat telorit. Sa
gutis mulfilibus fundis fundibalibus pluribus ona
teris balistis scribe i combatit, iacula inicti dirigit,
et saxes et quod e gravius qui deputate p[]sumunt
admotis libus iaculis pontibus, i ad usuariorum
tinseat naves s[]bique gladijs manu ad manu
وتقول: commo dimicat. In maro ubi etiam librorum
prinque cula turris, consimui ut tamquam
de meo ita de exelb tabulatis faciis vulnere
rent et p[]imat inmicos. Oleo mendiarum stup
pi sulphure et bitume, obl obnolute et ardeates
fagitte p[]balistis et hasticarum nautis alueos in
quitur, uncte, c[]eræ p[]ice et resma. tabulas
igni repente succendit Aliu ferro itinavit et s[]axa
ardere cogit, in fluctu. inter tanta tis mortis ge
nera qui acerrimus caus absque abest, a p[]er s[]ub
et in se p[]ultus sunt corpora. Q[]ud modi nauali bello
A. in止 aut terrestris s[]p[]er collocent. Et si dixi
suppuentis s[]ui ignoratib[]o nautis vel e[]ta
oportunas in s[]ularum angustias collocantur. Et die
joveri, agitur ut impat faciis delectur. Si tunc
remis fatigati s[]ui hostis naute fiuens ut rege
tur ad ius. Si pro rostris est reuma si nichil fulgire
tates dormiunt inimicæ et statio qua tenet excit[]

III

multitudinem falas. quod contis longiorum in
ditur collatorces sibi funes quib[us] a terra suf
penditur repente p[er]tendit collaphis qu[ibus] uelis li
bun[a] p[ig]riore et utiliore reddit Lipen[us]
e securis habens ex utraque parte latissimi et
acutissimi ferrri per has in medio arduo p[er]
nandi perutissimi naute uel mulites cothidia
nis uehutur ex eubys Retuend[us] p[u]to de reli
quis quia artis h[uius] a[plius] frequentior[is] u[er]
tuemt qu[em] uetus doctrina mo[str]uerat

Inflam[um] ueteg[ant] Renati Comutis de uris illu
tribu[que] explicat Ephitoma

Et aus deo Qui est meo