— 111 —

наго числа, хотя бы существительныя, къ которымъ они относятся, стояли во множественномъ; напр. тэ- над муса вокʻјасыд кулыны. твои милые братья умер- ли. Таја мортʻјас мód тујен мунысны, эти люди отправились другою дорогою.

## § 145.

При числительныхъ количественныхъ именахъ, на- чиная съ кык два, существительныя, къ нимъ отно- сящіяся, всегда полагаются въ единственномъ, а гла- голы во множественномъ числѣ; напр. віт нјанј і кык чері, пять хлѣбовъ и двѣ рыбы. Кык сінтōм локтысны ме бōрысј, двое слѣпыхъ шло за мною. Најалón вōлысны куім пі, у нихъ были три сына. Адіс кык вокōс, увидѣлъ двухъ братьевъ.

## § 146.

При именахъ существительныхъ собирательныхъ и неопредѣленныхъ мѣстоименіяхъ уна и неуна глаголъ и относительное мѣстоименіе, если оно бываетъ, ста- вятся по большой части во множественномъ числѣ; напр. јōз мódысны сы бōрсјанј. народъ пошелъ за нимъ. Уна јōз вōчісны на бōрысј, множество народа слѣдовало за ними. Уна эйōсј корōмајас, но эча бō- рōмајас, много званныхъ, а мало избранныхъ. Таја рōд эм челјадј кодј, кōдʻјас пукалōны туј дōрын і чуксалōны ассйыныд другъјас, этотъ родъ подобенъ дѣтямъ, которые сидятъ на улицахъ и кличутъ сво- ихъ товарищей.

— 112 —

ІІІ. О употребленні наклоненій.

§ 147.

Поелику Зырянский язык не имѣетъ наклоненія
сослагательнаго, то вмѣсто него употребляется

1) неопредѣленное наклоненіе съ частицю мед весі-
кө, которая соотвѣтствуетъ Русск. чтобы, да; напр.
мед весікө најаос не ылөдны, мун, чтобы не соблаз-
нять ихъ, поди. Көзјаін су.ттөдыс (сувтөдыс В.) слу-
гаос сылон аслас слугајас вылын, мед весікө сетал-
ны (сетавны В.) најалы сјојансө пөра дырї, хозяинъ
поставить слугу своего надъ рабами своими, чтобы
раздавать имъ пищу во время.

2) изъявительное наклоненіе съ частицами: мед, ве-
сіјкө и мед весікө; напр. мед лоас шуoм! да будется
сказанное! Мед воас сарсво Тэнад! да придетъ цар-
ствіе Твое! Позіс весікө вузалны (вузавны В.) таје
ыджыд дон вылө, можно бы продать это за большую
цѣну. Келмысісны (кевмысісны В.) сылы, мед весікө
чoктас сiвoдгiны аслас пасiком дыпö, просили его,
чтобы позволилъ прикоснуться къ своей одеждѣ.

§ 148.

Въ вопросительныхъ предложеніяхъ часто употребляется, какъ и въ Русскомъ языкѣ, неопределное наклоненіе. Въ этомъ случаѣ всегда должно подразумѣвать при немъ глаголъ коло или шогмас, почему и подлежащееся ставится въ дательномъ падежѣ; напр. мыј керны? что дѣлать? Мыј мијанлы сјојны, і мыј јуны? что намъ ъсть, и что пить? Кытыс мијанлы босјтны нјанјјас? откуда взять намъ хлѣбовъ?

— 113 —

IV. О употребленіи временъ.

§ 149.

Въ употребленіи временъ глаголовъ Зырянскій языкъ допускаетъ такую свободу, что не только время настоящее и будущее замѣняются одно другимъ, но иногда вмѣсто прошедшаго употребляется настоящее и даже будущее; напр. кор Ісус чужіе, сэкі воісны (прош.) Іерусалімө асылвылсјанј (асыввыв-сјанј В.) төдьејјас, і шуөны (наст. вмѣсто прош.): кө-ны эм вылчјужöm Йудејаса сар? аділым (прош. не-соверш.) вөд мі асылвылын кофјул (асыввылын ко-фјув В.) сылысј, і воім (прош.) юрбітны сылы, ко-гда Іисусъ родился, тогда пришли въ Іерусалимъ вол-хвы, и говорятъ: гдѣ новорожденный царь Іудейскій? ибо мы видѣли звѣзду его на востокѣ и пришли по-клониться ему. Сыја петас, корсјас да корсјас, да і оз аді, онъ нойдетъ, поищетъ — поищетъ, да и не найдетъ, вмѣсто: онъ пошелъ, искалъ — искалъ, да и не нашелъ.

§ 150.

Впрочемъ прошедшее время несовершеннаго вида глаголовъ преимущественно употребляется тогда, когда говорится о дѣйствіи продолжительномъ или кон-чившемся въ нѣсколько приемовъ; напр. тэ, коды лэп-тысјлын јенэж дінөдј, лudeјан адөфј, ты, возносив-шійся до небесъ, низвергнешься до ада. Ме вајлы таје тэ дінө, я приносилъ это къ тебе. Сыја пуктылье нјанјторсö солдоз'је (совдоз'је В.), онъ обмакиваетъ ку-сокъ хлѣба въ солонку.—А когда говорится о дѣйствіи,

8

— 114 —

совершенно либо вдругъ кончившемся, тогда ставителя время прошедшее простаго вида; напр. Ірòд кутые Іванос, кòрталыс сыјес і пукедыс тјурмаò, Продъ взялъ Іоанна, связалъ его и посадилъ въ темину. По.їзіс (повзіс В.) да і пыш'їіс, испугался и убѣжалъ.

## § 151.

Что касается до будущихъ временъ, то и къ нимъ очень легко могутъ быть примѣнены правила, излюженныя въ § 149.

### V. О употребленіи причастій и дѣпричастій.

#### § 152.

Хотя причастія употребляются въ Зырянскомъ языке вмѣсто именъ существительныхъ (§ 89); впрочемъ и здѣсь, какъ и въ другихъ языкахъ, они удерживаютъ также п собственное первопачальное свое значеніе. Въ послѣднемъ случае они такъ-же относятся къ своимъ существительнымъ, какъ и имена причастійныя (§ 123); но управляютъ зависящими отъ нихъ словами подобно глаголамъ, отъ коихъ происходятъ; напр. матыєйтыс вугалыєй менө, прибизилея предающій меня. Быдсөн, пурт босјпыєйјас, пуртön пögібнітасны, всѣ, взявшіе мечъ, мечемъ погибнуть.

#### § 153.

Страдательныя причастія на öма преимущественно употребляются тогда, когда занимаютъ мѣсто сказуемыхъ, и, какъ замѣчено выше (§ 73), вмѣстѣ съ гла-

— 115 —

голомъ вспомогательнымъ служатъ къ выраженію страдательнаго залога: эн судітö, мед он лоо судітö-маёсј, не судите, чтобъ не быть судимымъ. Немтöр абу дебöма, мыј оз југды, і тöдтöм, мыј оз ло тö-дöма, ничего нѣтъ сокровеннаго, что не открылось бы, и тайнаго, что не было бы узнано. Бурдык тö-ныд, мед вошас öтік тор тэнад, а не ачыд быд-сön шыбітöма лоан кустöm біе, лучше для тебя, чтобы погибъ одинъ изъ членовъ твоихъ, нежели все тѣло твое ввержено было въ огонь неугасимый.

§ 154.

Дѣепричастія настоящаго времени, кончащіяся на ыг и іг, ыгôn и ігôn, ставятся тамъ, гдѣ мы можемъ употребить причастія, или глаголы съ присовокупленіемъ словъ: между тѣлѣ какъ, тогда какъ, иши же относительное мѣстоименіе. При чемъ окончанія ыг и іг указываютъ обыкновенно на сказуемое, а ыгôn и ігôn — на подлежащее въ предложеніи; напр. нет-мысjtôn адіє мукöд'јасöс сулалыг базар вылып удс.л-тöг (удс.автöг В.), вышедши, увидѣлъ нѣкоторыхъ, стоящихъ (между тѣлѣ какъ они стояли, или: которые стояли) на торгу праздно. Адіє најаöс узіг, на-шелѣ ихъ спящими (тогда какъ они спали). Оз вер-мы кар дебсіны, гōра вылып сулалыгôn, не можетъ укрыться городъ, стоя на верху горы. Пырігôn кер-каō, окалō сыјес, входя въ ломъ, привѣтствуйте его.

§ 155.

При дѣепричастіи на ыг и іг иногда ставится:

1) частица тырji; напр. матысjтыс морт юрбі-

— 116 —

тыг тырjі, подошелъ человѣкъ съ поклономъ (кла-
няясь). Кылмысътіон (кывмысътіон В.) морт таје
кы.г'јас (кыв'јас В.) муныс шюгсіг тырjі, услышавъ
эти слова, человѣкъ отошелъ съ печалію. Кōліс
діјуглјасіг тырjі, остался съ горемъ.

2) неотдѣляемыя мѣстоименія того лица, къ кото-
рому относятся дѣепричастіе (см. § 54, 3); напр. тэ
від'јалыгад малт (мавт В.) ассѣыд юртō і мысѣкы
ассѣыд ч'ужōмтō, постясь, ты помажь голову твою
и умой лице твое.

А при дѣепричастіи на ыгōн и ігōн иногда пола-
гается родительный или дательный самостоятельный
падежь; напр. узігōн міјан (= ήπων κοιμωμένων,
Греч.) керісны таје, во время нашего сна сѣдалиш
это. Пукалыгōн сы.ы (= сѣдящу ему, Слав.) татōн,
ыстыс сы дінō во.кыс сылōн вісѣталны (вісѣтавны
В.), между тѣмъ какъ онъ сидѣлъ здѣсь, братъ его
послалъ къ нему съ извѣстіемъ.

§ 156.

Дѣепричастія прошедшаго времени, кончащіяся на
мысѣт и мысѣтйōн, всегда указываютъ на прошед-
шее, уже совершившееся дѣйствіе, и относятся къ
под.лежащему главнаго предложенія; напр. таје кыл-
зымысѣт (кывзімысѣт В.), сы.ја по.ыс (повзіс В.); і
кормысѣт тмдысѣјасōс, ј) алыс најалысј, услышавъ
это, онъ смутился; и призвавъ волхвовъ, спрашивалъ
у нихъ. Эъдъ.мысѣтйōн јōзōс, пыріс пыжō; і вуджмысъ-
тйōн воіс ч'ужан мур, отпустивъ народъ, онъ во-
шелъ въ людку; и переплывъ, прибылъ въ родную
землю.

— 117 —

§ 157.

Иногда при дѣепричастіяхъ, кончащихся на мысѣт, полагается дательный самостоятельный падежъ; напр. сыје сылы думајтмысјт, когда онъ подумалъ объ этомъ. Чјукорчімысјт быдсѣнлы ѳтілаїо, пондыс вісј-талны (вісјтавны В.) најалы, когда всѣ собрались вмѣстѣ, онъ началъ говорить имъ.

## ГЛАВА ІТОРАЯ.

### О РАЗСТАНОВКѣ СЛОВЪ ВЪ ПРЕДЛОЖЕНІЯХЪ.

§ 158.

Хотя Зырянскій языкъ допускаетъ большую сво-
боду касательно разстановки словъ въ предложеніяхъ:
однако-жъ можно замѣтить нѣсколько правилъ, кото-
рымъ онъ подчиняется и въ этомъ отношеніи. Эти
правила раздѣляются на общія — для всѣхъ предло-
женій, и особенныя — для предложеній изъявитель-
ныхъ, вопросительныхъ и повелительныхъ.

§ 159.

Общія правила для разстановки словъ въ предло-
женіяхъ суть слѣдующія:

1. Главное слово ставится въ началѣ, а важнѣйшее по немъ въ концѣ предложенія.

2. Опредѣлительныя слова всегда занимаютъ мѣсто предъ своими существительными, къ которымъ относятся; напр. быдсѣама бур пу ваје бур вотос, а омѣлј

— 118 —

пу ваје омълј вотос, каждое хорошее дерево прино-
ситъ и плюды хорошіе, а худое дерево приноситъ и
плюды худые. Вінајуцсј морт ку.итōг (кувтōг В.)
абу лол'ја (лов'ја В.), пъяный человѣкъ заживо мертвъ.
Пōрысј пон оз ут тыртōм пу вылō, старая собака
не лаетъ на пустое дерево.

3. Дополненія полагаются непосредственно при сло-
вахъ дополняемыхъ, и притомъ большею частію по-
слѣ нихъ, какъ видно изъ примѣровъ, приведенныхъ
въ § 116 и мн. др.—Этому же правилу подчиняются
и придаточныя, или дополнительныя предложенія;
напр. быдсјама капитал, коды јуксіс ачјыс аскежас,
тыртōм лоас; і быдсјама кар лібō керка, коды јук-
сіс ачјыс аскежас, оз султ (сувт В.), всякое царство,
раздѣлившееся само въ себѣ, опустѣетъ, и всякой го-
родъ ил домъ, раздѣлившийся самъ въ себѣ, не усто-
итъ. Ме бергōдсја гортō, кытысј петы, я возвра-
щусь въ домъ, изъ котораго вышелѣ.—Что касается
до вводныхъ предложеній, служащихъ краткими до-
полненіями къ главнымъ, то они обыкновенно пола-
гаются на концѣ оныхъ; прим. см. въ § 118, 3.

4. Послѣположенія, какъ показываетъ и самое ихъ
напменовать, всегда полагаются послѣ управляемыхъ
ими словъ. Примѣры см. въ §§ 78 и 79. Впрочемъ
при опредѣлительномъ мѣстоименіи ас самъ, когда за
имъ непосредственно слѣдуютъ неотдѣляемыя мѣсто-
именія (§ 54, 3), послѣположенія ставятся въ среди-
нѣ; при чемъ послѣдняя гласная въ послѣположеніи
большею частію уступаетъ свое мѣсто начальной глас-
ной неотдѣляемаго мѣстоименія, или особеннымъ обра-
зомъ сливается съ нею. Такъ составились—въ един-

— 119 —

ственномъ числѣ: асбōрсіе съ послѣполож. бōрыеј, асгōгōрые съ гōгōр, асдінад съ дінō, асдінсід съ ді- ныеј, асдорсіе съ дорыеј, аскежас съ кежō, аспыч- кас съ пычкō, ассајас съ саје; во множественномъ: асдорсінныд съ дорыеј, асвыланыд съ вылō, аскоста- ныс съ костын и т. д.

5. Звательный падежъ ставится въ началѣ, въ сре- динѣ и въ концѣ предложенія, смотря по степени значенія, какое дается ему въ извѣстномъ случаѣ; напр. Јен менам! отсал (отсав В.) меным! Боже мой! по- моги мнѣ! Муса вокōй! лэдј мэнō, милый братъ! отпу- сти меня. Відј, Јенмōй, міјанōс Тэнад бурвōлјанад, сохрани насъ, Боже, Твоею благодатію. Мілујт менō, Господјэй! помилуй меня, Господи!

## § 160.

По силѣ общихъ правнѣ, въ изъявительныхъ пред- ложеніяхъ сперва ставится подлежащее, потомъ связь, если она отдѣльная, и наконецъ сказуемое; напр. Јен эй бур, Богъ (есть) благъ. Ме кōсʻја сјорнітны, я хочу говорить. Сыја пыдје, онъ читаетъ. Ті тōдан- ныд, вы знаете.—Бываетъ и наоборотъ, то есть, ко- гда, обращается особенное внимание на сказуемое, то оно ставится прежде подлежащаго; напр. дужыд эм таја гōра, высока (есть) эта гора. Эмōсј мортʻјас, кодʻјас оз кōсʻјіны керны бур, есть люди, которые не хотятъ дѣлать добра.

## § 161.

Въ предложеніяхъ вопросительныхъ сначала пола- гаются тѣ слова, на которые требуется отвѣтъ, какъ-

— 120 —

то: вопросительныя мъстоименія, нарѣчія и др., а по-
томъ остальная часть предложенія; напр. кор таје
лоас? когда это будетъ? Кыді тэ пыріп таче? какъ
ты вошелъ сюда? Коды тіјанос велодыс? кто нау-
чилъ васъ? Абу—о ме? не я ли? Тэ—о волы татон?
ты ли былъ здѣсь? Кылан—о, мы ї ная сюрнітōны?
слышишь ли, что они говорятъ?

§ 162.

Въ повелительныхъ предложеніяхъ сначала ставит-
ся глаголъ, выражающій желаніе, требованіе, пове-
лѣніе или запрещеніе; потомъ мѣстоименіе, если оно
не подразумѣется, и накопецъ остальная часть пред-
ложенія; напр. чōкты меным асдінад локны, по-
зволь мнѣ придти къ тебѣ. Вај тэ пурттō, подай
ты свой ножикъ. Мунō ті, ветлō карō, подите вы,
сходите въ городъ. Эн пырō таја оланынō, не вхо-
дите въ это селеніе.

ЭСКОМ ВІСІТАЛЮМ, КЕЛМЮМ ГОСПОДЛЮН,
МАЈБЫР'ЈАС І ДАС ЧÖКТЮМ ЙЕНЛЮН.

Эскöm вісјталом.

1. Эска, мыј эм өтік Јен Ај, былсön кутысј, вö-
чісј јенэжсö і мусö, і былсön тыдалömсö і тыдалтömсö.

2. І өтік Господј (*) Ісус Крістос (**) , Јен Пі,
өтіöдінечј, коды Ајсјысј эм чјужöма быд нем'јасысј
војдöр. Југыд Југыды сј, весјкыд Јен весјкыд Јен-
мысј, чјужöма, а абу керöма, өткаэмнога Ајыскöд, і
сыјен быдтор лоöма.

3. Мі морт'јас вōсна і міјанōс відем вōсна, лэчема
јенэжысј і јајмōцема Вěжа Лолысј, і Марјја Нылысј
і мортōн лoōма.

4. Рōспінајтōма мі вōсна Понтса Пілат дырjі, і
мучічема і дēбсема.

5. І ползема којмoл лунo гiжoм кузja.

6. І кајема јенэж вылō, і пукалысј Ајыслон весј-
кыдла дорас.

7. І бара локтысј німалoмoн судітны лол'јајасoс
і кулoмајасoс, і сылoн сарітoмыслы oз лo пом.

8. І (эска, мыј эм) Вěжа Лoл, Господј, пол'јен-
керысј, коды Ајысј петaлo, кодлы Ајкōд і Пікōд
өтмoз јурбітoны і сыјес німoдoны, коды сјорнітыс
водјвылвісјталысјјас пыр.

(*) По-древн. Мезос.

(**) Сус Кристос.

— 124 —

9. Өтік вежа, собора і Апостоліской Вічкі.

10. Вісітала өтік Пырчем мыж'яс колем вісна.

11. Вічісжа ло.зем куломајас.лысј.

12. І өлөм водоан нэмчјожлысј. Амінј (*).

Келмөм Господј.лөн.

Аје міјан, коды эм јенэж вылын! мед вежођјас
Тэнад німыд; мед воас Тэнад сарітөмыд; мед лоас
Тэнад кос'ємыд і му вылын, кыді јенэж вылын;
нјанјнымос пötмön сет міјанлы талун кежö; і энолт
міјанлы уж'јез'јаснымос, кыді і мі энолталам асланым
удс'језајаснымлы; і эн нуöд міјанос ыла.іны, а відј
міјанос омөліысј. Тэнад вöд эм сарітöm, і вын, і ні-
малöm нэмчјож кежö. Амінј.

Мајбыр'јас.

1. Мајбырösј конјор'јас лол кузја: најалон вoд эм саритoм јенэж вылын.

2. Мајбырösј бордысјас: наја вoд гажођјасны.

3. Мајбырösј рам'јас: налoн вoд лoас м.

4. Мајбырösј чыг'јалысјас і косјмысјас весјкыдысј:
наја вoд пoтасны.

5. Мајбырösј мілосјтајас: наја вoд мілујтoмаoсј ло-
асны.

6. Мајбырösј сoстoм сjолoмајас: наја вoд Jeнтoс
адјасны.

7. Мајбырösј вoчicjjас лoсјалoмco: наја вoд пiјан' -
јас Jeнтoн шусјасны.

(*) По-древн. Адон.

— 125 —

8. Мајбырёсј вөтлөмајас весјкыд попда: мајалон вөд эм саритөм јенэж вылын.

9. Мајбырёсј ті, кор відасны тіјантö і вөтласны, і шуасны быдсјама лjок кыл тівылөныд весјкыдтөмнөгөн Ме попда. Радлө і гажöдсе: тіјан вöд медныд эм уна јенэж вылын.

Дас чöктөм Јенлоп.

1. Ме эм Господј Јен тәнад; мед оз лошы тәныд мукол јен јас Ме кіндја.

2. Эн вөчј аслыд бобан лібө кучömкө сыногса тор сылысј, мыј эм јенэж вылын і му вылыш, мыј эм вајасын і му улыш; да эн јурбіт најалы і эн келмы најалы.

3. Эн казътыл тәнад Господј Јенлысј німсө весчöрö.

4. Мылкыдын кут субöта лунсö, мед вежöдны сыјес; квајт лунö ужCAL, і помал быдсјама тәнад керöm'јастö; а сізімöд лунö шојчем тәнад Господј Јен попда.

5. Лыдji айтö і мамтö, мед бур тәныд лоас, і мед кузьпэма лоан му вылын.

6. Эн вi.

7. Эн прелјубодејсвујт (эн пöдруга вiдj).

8. Эн гусјасј.

9. Эн вiєјтал абувесјкыда мöд вылö.

10. Эн кос'ьышт молысъ готырсö, эн кос'ьышт молысъ керкасö, лiбө укалысъ мортсö, лiбө ужалысъ бабасö, лiбө ошсö, лiбө оселсö, лiбө подасö, лiбө молтор мы] эм моллоп.

ВІСІТАЛ'ОМ ЛУСУ КРИСТОС ЛЫЛЫСЬ.

Лісус Крістос эм Пі Юн'юн.

(Іван. Бурвієкт. 1, 1 — 17.)

1. Медводін волы Кыл, і Кыл волы Йен ордын, і
Јен волы Кыл. 2. Сыја волы медводін Йен ордын.
3. Быдтор Сыјен вочема, і Сытог ніном абу вочема,
мыј сомын эм вочема. 4. Сыын волы олом, і олом
волы југыд морт'јаслы. 5. І југыд пемыдыны југ-
јало, но пемыд эз кутлы сыјес. 6. Волы Йен ордејан
ыстома морт, Іван німа. 7. Сыја воіс вісјталом восна,
вісјталны југыд ўлысц, мед весјкө быдсөн эскысны
сы пыр. 8. Сыја ачыс эз вол југыд, но (волы ысто-
ма) мед весјкө вісјталны југыд ўлысц. 9. Волы збыл
југыд, колы југдод быдсама мортос, колы мірө
воіс. 10. Волы мірын, і мір Сыјен вочема, но мір эз
төдмал Сыјес. 11. Воіс ас јоз дынө, но ас јоз Сыјес
эз дынаныс сібодны. 12. Налы же, код'јас Сыјес
сібодысны, эскысјаслы Сы німо, сетыс вермом Йен
піјанон лоны, 13. Код'јас не вірсјан, ні јај колом-
сјан, ні верос коломсјан, а Юнсјан ђужісны. 14. І
Кыл лоіс вір'јајен: і олыс міјанкод, бурон і весјкы-
дон тыр; і мі аділым Сылыс німаломсө, німаломсө,
кыд ђткаодінечјлыс (коды эм ђужома) Ајсјыс.
15. Іван вісјтало Сы ўлысц, і гораа шуо: Таја эм
Сыја, Код ўлысц ме шуі, мыј ме борын локтыс ме
водје лоіс, сыпонда мыј месц водјеск волы. 16. І

— 127 —

Сы тырлунсјанј быдсён ми босјтым и бур бур вылö.
17. Закон вöд Мосеј пыр сетöма: а бур и весјкыллун
Јисує Кристос пыр лоюма.

## Јисує Кристослön чјужöм.

(Матв. Бур. ісјт. 1, 18 — 25.)

18. Јисує Кристослön чјужöм вöлы сыді: чјунјкы-
чјалöm бöрын сылысј мам Марјјаос Осіпкöд, водјжäк
наја öтлаын олтöдј — па, тöйіс, мыј сы кынöмын эм
Вежа Лолсјанј. 19. Осіп же, сылön верöс, вöлы бур,
і эз кос'ji сыјес јанöдны: а кос'ji гусен лэдјны сы-
јес. 20. Сыје же сылы думајтмысјт, со Господјлön
Анјгілј вötön петкöлсіс сылы, і шуіс: Осіпö, Давідлön
піе! эн ползі босјтны ачјыл готыртö, Марјјаос; чју-
жан вöд сыын эм Вежа Лолсјанј. 21. Чјужтас же
піос, і пуктан сылы нім Јисує: Сыја вöд мынтас ачјыс
јöзсö наја мыж'јасысі. 22. Быдсön же таја лоі, мед
артмас Господјсјанј шуöm водјвылвісјталысјен, колы
шуö: 23. Со Ныл конöмас босјтас і чјужтас піос, і
пуктасны сылы нім Еммануіл, мыј шусе: мијапкöд
Јен. 24. Чечімысјт же Осіп узјапынысј: керіс кыдј
чökтыс сылы Господјлön Анјгілј, і ачјыс готырсö
босјтыс. 25. 1 эз тöд сыјес, кыді медбöрын сыја чјуж-
тыс ачјыс медводја пісö, і сыја пуктыс сылы нім
Јисує.

## Тöдысјјаслön јурбітöм.

(Матв. Бурвісјт. 2, 1 — 12.)

1. Кор Јисує чјужіс Јудејаса Віплеемын, Ірöд сар
лун'јас дырјі, сäкі воісны Јерусалімö асылвылсјанј
тöдысјјас і шуöны: 2. Кöны эм вылјчјужöм Јудејаса

— 128 —

сар? аділым вöд мі асыл вылын кодюл сылысj, і
воім юрбітны сылы. 3. Таје кылмысіт Ірöд сар пол-
зіс, і быд Йерусалім сыкöд. 4. І чюкörtмысіт быд
медводja поп’јасос і велöцемајасос јöз шöрысj јуалыс
најалысj: кön колö чюжны Крістослы? 5. Наја шу-
існы сылы: Йудејаса Віплеемын; сыдj вöд гіжöма
водjвылвісјталысјен: 6. І тэ, Віплеем Йудалión му, ні-
нömön абу ічетдеск Йуда ылсыл кар’јасысj; тэысj вöд
петас Нуöдысj, коды відjас Менсім јöз, Ізраііјес. 7.
Сэкі Ірöд, гусен кормысіт тöдысjjасос, јуаллыс наја-
лысj кодjу.1 петкöцем дыр, 8. І ыстымысіт најаос
Віплеемö, шуіс: мунö і jöна јуасе кага јылысj, і кор
адjанныj сыјес, вісјталö мыным, мед весjкö і мыным
мунны юрбітны сылы. 9. Наја, кылзымысіт сарöс,
мунысны: і со кодjу.1, кодöс аділысны наја асыл вы-
лып, муны наја водjп, кыдj медбöрын воіс і султыс
сэче, кöны вöлы кага. 10. Адімысіт же кодюл сул-
тöm, наја гажöцісны зэл ылсыл гажön. 11. І во-
мысіт керкаö, адісны кагаос сыја мам Марjjакöд, і юрбі-
тысны сылы муöдj; і восjтмысіт ачыныс бур’јас,
мычісны сылы козіп’јаснысö: зарш, ладан і сміриа.
12. І босjтмысіт вötön чöктöm не бергöціны Ірöд дынö,
мöд тујен мунысны аслапысладорö.

### Юсус Крисвослón пырчем.

(Матв. Бурвісіт. 3, 13 — 17.)

13. Локтö Юсус Галілеяўсj Йордан вылö Іван дынö пырчіны сысjанj. 14. Іван же эз лэдjлы Сыjес і шуіс: мыным колö пырчіны Тэсjанj, а Тэ—ö медынö локтан? 15. А Юсус вочja шуіс сылы: лэдj õны; сыді

— 129 —

вöд колö мiјанлы тыртны быдсама весjкыд. Сäкi
Iван сiбöдö Сыjес. 16. I пырчiмысjт Jисус петыс ре-
гыд вашj; i со восjсiе Сы вылын jенэж i Iван адiе
Лол Jенлысj лäчем, кыдi гулjу, i локтöm Сы вылö.
17. I со шы jенэжсанj шуiс: Таја эм Менам зэл муса
Пi, Кодын быдсön Менам бур!

Апостол'јас.

(Матв. Бурвісіjt. 10, 1 – 8.)

1. Кормысjt Ієус Ачыс даскык веловісєєасос, се-
тыс најалы кутом пеж лол'јас вылө, мед вөтласны
најаос i бурдодасны быдсама вісем i быдсама вер-
мытом. 2. А даскык Апостоллон нім'јас эмосj сэчёмосj:
медводја Сімон, коды шусе Петырон, i Андреj сылон
вок, Jakов Зеведеjлон, i Iван вок сылон, 3. Піліп i
Варполомеj, Пома i Матвеj вот'јас öктысj, Jakов Ал-
пеjлон i Леввеj, коды шусе Паддеj, 4. Сімон Кана-
ніт i Јуда Іскариот, коды Сыjес i вузалыс. 5. Сыjа
даскыкос ыстыс Jисус i вісjталомон најалы шуіс: мód-
муса јоz'јас ордö эн мунö i Самаріjаса карö эн пырö;
6. А мунö буржык Ізраілjса вошом ыз'јас дынö. 7.
Ветлыгон же вісjталö i шуö: матöціс jенэжса сарсво.
8. Вісісєєасос бурдодö, ломон вісісєєасос весалö, кулö-
мајасос лолзедö, пеж лол'јасос вөтлалö, весчöрö босj-
тынныд, весчöрö i сеталö.

Господјлон вежсем.

(Матв. Бурвісіjt. 17, 1 – 9.)

1. Очід босјтыс Jисус Петырёс i Jakовёс i Iванёс
сылысj воксё, i катöдыс најаос жулсыд чој вылö
ötнанысö.
2. I вежсiс наја водiн: i југыд лоi Сылiн

9

— 130 —

чужём шонды кодј, пасјком же Сылён лој једсыд
југыд кодј. 3. І со петкөнісны најалы Мосеј и Ијја
Сыкөл сјорнітыгён. 4. Сыбөрын Петыр шуіс Ієусулы:
Господјәј! лөсід міјанлы тан олны! Коло — ко Тэд,
вочјам таче куім оланын, өтікөс Тәныд, өтікөс Мо-
сејлы, і өтікөс Ијјалы. 5. Кор же сыја сјорнітыс, со
југыд кымёр веіт'јіс најаос; і со шы кыморсјанј шуіс:
Таја эм Менам зэл муса Пі, Кодын быдсён Менам
бур: Сыјес кылзö! 6. І кылмысјт велөйсјјас усіны
кымынј і зэл ползісны. 7. І воіс Ієус, вёрзедыс на-
јаос і шуіс: чече і эн поло. 8. Весјтысны же ассіные
сін'јаснысö, наја некодос эз адіны, сомып Ієусос
отнасос. 9. І кор лэйісны наја чој вылысј, өлыс на-
јаос Ієус і шуіс: эн вісјтало некодлы, мыј ті аді-
лынныд, кычәдј мортлён Пі оз лолзі куломынысј.

Господјлён пырём Јерусалімö.

(Матв. Бурвісјт. 21, 1 — 17.)

1. Кор Ієус і Сылён велођиєјјас матођиcны Јеру-
салім дынö і воісны Віспаґіјаö Елеонскöј чој дынö,
сækі Ієус ыстыс кык велoђicјес і шуіс најалы: 2.
Мунö оланынö, коды тіјан весјтын; і пыр адјанныд
домалöm інjöселос і ђселпiос сыкод; разе і ваједö Ме-
дынö. 3. І кор коды шуас тіјанлы мыjкö, вiсjталö
вoчja, мыj наја колoны Господjлы, і регыд лэдjас
најаос. 4. Сыја же быдсён лоіс, мед тырчјас шуoм
водjвылвiсjталысјен, коды шуö: 5. Вiсjталö Сionса
ныллы: со сар тэнад лoктo тэ дынö рам, пукалысj
сiєесулса том ђел вылын. 6. Велoђicјјас мупысны і
керіcны сыдj, кыді чoктыс најалы Ієус. 7. Вajедыс-

— 131 —

ны інјöселöс і öгелпіöс, і велт'јісны најаöс асланыс пасјкöm'јаснаныс і пукседысны Ієусöс наја вылö. 8. Уна же јöз волјсалысны ассјыныс пасјкöm'јаснысö туј вылты; а мукöд'јас вундалысны пујасыс ул јыл'-јас і волјсалысны туј вылö. 9. Јöз же вод,јвыл і бöр-выл локтысјјас горзысны і шуісны: Осанна Давід пілы! Бурсіема локтысј Господј німö! Осанна вылыс'-јасын! 10. І кор пыріс Сыја Јерусалімö, быдсön кар вörзіс і шуіс: коды эм таја? 11. Јöз'јас же шуісны: таја эм Ієус вод,јвылвісјталысј, коды Галілејаса Назаретысј. 12. І пыріс Ієус Јен вічјкоö, і вöтлыс быдсön вузалысјјасöс і нјöбысјјасöс вічјкоысј, і пöрöдыс вежаасісјјаслысј пызан'јас, і гулју вузалысј-јаслысј пукаланын'јас, 13. І шуіс најалы: эм гіжöма: вічјко Менам келмысем вічјкоön шусјас; а ті керінныд сыјес рöзбöјнік'јаслы оланынön. 14. І воісны Сы дынö вічјкоын сінтöм'јас і коктöм'јас, і бурдöдыс на-јаöс. 15. Кор же медводја поп'јас і велöюемајас јöз шöрысј адісны шензјантор'јас, код'јасöс Сыја керіс, і шјан'јасöс, код'јас горзöны вічјкоын і шуöны: Осан-на Давід пілы! лöгасісны, 16. І шуісны Сылы: кы-лан—ö, мыј наја сјорнітöны? А Ієус шуіс најалы: сыдј! энö—мыј ті лыдјіллö некор: кага вом'јасысј і нјонјасісјјасысј Тэ керін ошкöm? 17. І колјмысјт петыс ортсö карысј Віпаніјаö, і узіс сэтön.

Мучічем, кулöm і дëбсем Ієус Крістослön.

(Матв. Бурвісјт. 26, 36 — 50. 57. 59—68. 27, 1. 2. 11 — 66.)

XXVI. 36. Ієус воіс велöюісјјаскöдыс оланынö,

*

— 432 —

коды шусе Гепсіманіјаон, і шуё велюцієцієсыєлы: пус-
калө сэтөн, кодкосты Ме ветла келмысііны сөтсепсі.
37. І босітмысіт Аскöдыс Петырөс і кыкнан пісё Зе-
ведеє. лыс, пондыс шогсіны і тужітны. 38. Сәкі шуіс
најалы Ієус: шог эм Менам лоллы култód ю; вічієс. лө
татөн, і овлө Мекöд. 39. І муныс неылө, усјкөціс
Аслас чужой вылө, келмыс і шуіс: Аје Менам! по-
зјас—кө, мед мунө Ме дынысј тасті таја; но не сыдъ,
кыдъ Ме кос'ја, а кыдъ Тэ. 40. І воіс велюцієцієсы
дынө, і адіс најаос узіг, і шуіс Петырлы: сымында—
өмыј эн вермө өтік час олны Мекöд? 41. Эп узе і
келмө, мед он воö омөлйо: лол вöд кокпіл, а асіны
вермытömöсі. 42. Бара муныс мódысј келмыны і
шуіс: Аје Менам! оз — кө позј таја тасті. лы Ме ды-
нысј мунны, Менам јутог сыјес, мед лоас Тэнад кос-
јемыд. 43. І вомысіт адіс најаос бара узіг: вöлы вöд
најалон сін'јасыс сjöктöмаосj. 44. І колемысіт најаос
муныс бара, келмысіс којмódысj і сыје же кыл шуіс.
45. Сәкі воіс Аслас велюцієцієс дынө і шуіс најалы:
узе же ті і кујлө: со матоңіс пöра, і Пі мортлön сече
мыжа морт'јас кырымө. 46. Чече, мунамö; со матоңіс
вузалысj Менө. 47. І Сыја сjорніты — на, со Йуда
ötік даскык пычкысj воіс, і сыкөд уна јöз оружјеја-
сön і зор'јасон медводја поп'јассејанj і јöз јура морт-
јассејанj. 48. Вузалысj же Сыјес сөтөс најалы јасак
і шуіс: кодос ме окала, сыја і эм; кутö сыјес. 49.
І пыр воіс Ієус дынö і шуіс: радлы, Велодысёй! і
окалыс Сыјес. 50. Ієус же шуіс сылы: друг Менам!
мылја тэ татöн? Сәк матысjмысны, лэптысны кырым-
'јассö Ієус вылө і кутысны Сыјес. 57. Босітєсієс
же Ієусос пудысны Кајапа аркіреj ордö, кыче ве-

— 133 —

лөҙемајас і јөз пірның юра морт'яас чүйкөрчемаоҫк
вөлөнны. 59. Медводја поп'јас, јура морт'јас і быдсөн
чүйкөрчісjjас кор'існы абувесjкыда вісjталысjасöс Jісуе
jылысj, мед весjкө віны Сыјес, 60. І эз адіны; і көтj
уна абувесjкыда вісjталысj волысны, сыдj же эз аді-
ны. 61. Мелбөрын же воісны кык абувесjкыда вісj-
талысj і шуісны: Сыjа шуіс: верма рөзөрітны вічjко
Јенлысj і куім лунон вочjны сыјес. 62. Аркіреj сул-
тыс і шуіс Сылы: мыj же Тэ нінөм он вісjтал? кы-
лан—ө, мыj тајејас Тэ jылысj вісjталопы? 63. Jісуе
же чол олыс. Аркіреj шуіс Сылы: јора Тэнө лол'ја
Јенмон, вісjтал міјанлы: Тэ—ө эм Крістос, Пі Јенлон?

64. Шуіс сылы Jіус: тэ ачыд шуіп; а Ме вісjтала
тіјанлы: өнүсјанj адjанныд Пі мортлысj пукалыг
весjкыдла дорын Јен вынысj і локтыг jенэжса кымөр'-
јас вылын. 65. Сэкі аркіреj косјалыс ачыс пасjкөмсө
і шуіс: Таја вөд Јенмос омөлjtö; мыj корсjам — на
вісjталысjjasöc? со өны кылынныд Јепмос омөлjtöm
Сылысj. Кыдj ті арталанныц? 66. Наја вочја шуісны:
колө віны Сыјес култөдj. 67. Сэкі сjõлалысны Сы-
лысj чjужömсө і пакöст'јас Сылы вочіспы; 68. А му-
көл'јас кучкалысны Сыјес пелдынасі і шуісны: вісj-
тал міјанлы, Крістос, коды кучкыс Тэнө? — XXVII.

1. Асылводј же вөйпсіспы быдсөнөн медводја поп'јас
і јөз пычкысј јура морт'јас Jісуе вылө, мед віны
Сыјес. 2. І көрталмысjт Сыјес нуöдысны, і сетысны
Понтса Пілатны, весjкөдөм кутысjлы. 11. Jіус сул-
тыс весjкөдөм кутысj водје; і јуалыс Сыјес весjкө-
дөм кутысj: Тэ — ө эм сар Јудејјаслон? Jіус шуіс
сылы: тэ шуан. 12. І кор мыждылысны Сыјес мед-
водја поп'јас і јура морт'јас, Сыја ніпöm эз вочја

— 134 —

вісјтал. 13. Сәкі шуіс Сылы Пілат: он — өмүн Тә кыл, кымынөн Тә ѳылысј вісјталоны? 14. І зө вочја шу сылы Ієус некучом кыл вылө, сыді мык весјкодом кутысј јона шензіс. 15. Быдејама же празнік кежо сәчом волы ног весјкодом кутысјлы ләдйны өтікөс тјурмаысј јозлы, кодос корасны. 16. Волы же сәкі тјурмаын розбөјнік, Варавва піма. 17. Чјукорчімысјт же најалы, шуіс најалы Пілат: кодсө коло кык пычкысј ләдја тіјанлы, Варавваос імі Ієусос, колы шусе Крістос? 18. Тодыс вөд, мык вежаалом понда вузалысны Сыјес. 19. Пукалыгон же сылы судита-нынын ыстыс сы дынө гөтырыс сылон вісјталны: немтор эн кер таја мыжтөм мортлы; уна вөд ме тавој вөтөн віты сы вөсна. 20. А медводја поп'јас і јура морт'јас велодысны јозос, мед весјкө корпы Варав-ваос, а Ієусос віны. 21. Сәкі весјкодом кутысј јуалыс најалысј: кодсө коло кык пычкысј ләдја тіјанлы? Наја шуісны: Варавваос. 22. Пілат шуіс најалы: мык же ме кера Ієусулы, коды шусе Крістос? Шуісны сылы быдсөнөн: мед роспінајтова лоо! 23. Весјкодом кутысј шуіс: а кучом лок керіс Сыја? Наја же лок-пырысј городысны: мед роспінајтова лоо! 24. Аді-мысјт же Пілат, мык немтор оз вермы керпы, а сөмүн зык ыздо, босјтыс ва, мысјкыс кіјассо јоз водін, і шуіс: ме абу мыжа таја мыжтөм морт вірөн: віҫедө ті. 25. І быдсөн јоз вочја шуіс: вір Сылон міјан вы-лын і міјан піјан'јас вылын! 26. Сәкі ләдіс најалы Варавваос; Ієусос же нөјтыс і сетыс најалы, мед Сыјес роспінајтасны. 27. Сәкі салдат'јас босјтысны Ієусос асланыс суд вылө, і чјукортысны — на Сы вылө зәл уна салдат'јасос; 28. І пörчöдмысјт Сыјес

— 135 —

пас̧јтодысны горд кузј пасјкömön; 29. І кыісны венес
лежногысј, і пуктысны Сы јур вылö; і сетысны
Сылы весјкыд кырымас бедј; і јурбітысны Сы во-
дін підес вылö усјкодсемön, сераллысны Сы вылын
і шуісны: радлы, сар Јудејаса! 30. І сјолалысны Сы
вылö; босјтысны бедј і кучјкалысны јурас Сыјес. 31.
І кор сераллысны Сы вылын, пörчісны Сы вылысј
гёрд кузј пасјкöm і пасјтодысны Сыјес Алас пасј-
кötас, і нуöдысны Сыјес рöспінајтны. 32. Туј вылын
паныд лоі најалы Кірінејаса морт, Сімон німа; сыјес
чökтыны чöчј нуны крест Сылысј. 33. І вомысјт ме-
ста вылö, коды шусе Голгопаön, мыј эм кымосаын,
34. Сетысны Сылы јуны уксус сорлалömön сöпкöд;
і відлымысјт эз косјі јуны. 35. Рöспінајтысjjас же
Сыјес јукысны пасјкöm Сылысј пудјалömön; 36. І
пуксісны відъны Сыјес сэтön. 37. І пуктысны Сылы
јур вылас мыжсö Сылысј тіжömön: таја эм Ієус, сар
Јудејјаслön. 38. Сэкі рöспінајтысны Сыкод кык рöз-
бөјнікös: öтіксö весјкыд кі выл, а мöдсö шујга кі выл.
39. Ветлысjjас же Сы дынты омöлјтысны Сыјес, шат-
лодлömön јур’јассö ассыныс, 40. І вієста.І.ысны: рö-
зорітысј вічјко і куім лунön вöчісј! мездыс ачјыд;
кор тэ эм Јенлön Пі, лэдјсі крест вылысј. 41. Сыдј
же і медводја попјас сераллысны велöдемајаскод јöз
шöрысј і јура морт’јаскод і парісејјаскод, і шуісны:
42. Мукодос мездылыс; а асјсö оз—öмыј вермы мез-
дыны? Кор сыја эм сар Ізраілјлön, мед лэдјсас öны
крест вылысј, і эскам Сылы. 43. Сыја надејчіс Јен
вылö, мед мездас öны сыјес, кор сыја колö Сылы.
Шуіс—тај, мыј Јенлön эм Пі. 44. Сыдј же і рöзбöј-
нік’јас Сыкод рöспінајтöмајас сераллысны Сы вылын.

— 136 —

45. Квајтод же чассјанј пемыд волы быд му кузја
ökмысöд часöдј. 46. Öкмысöд часö јона горöдыс Јисус
і шуіс: І.і! І.і! ліма саваквані? мыј эм: Јен Менам!
Јен Менам! мылја Тэ Менö колін? 47. Мукöджас же
сэтон сулалысјјас кылысны сыје і шуісны: Ілјјаос
чјуксалö таја. 48. І регыд котöртыс öтік наја пыч-
кысј, босјтые чак, тыртыс уксусön, пуктыс бедј вылö
і јукталыс Сыјес. 49. А мукöджас шуісны: сулал, ві-
дедам, воас — ö І.іјја сыјес мездыны. 50. Іисус же
бара јона горöдыс і лодіс лол. 51. І со завеса вічј-
кын косјасіс кык тор'је, вылыс дорсјанјыс улодј; і
вöріс му; і із'јас потласісны; 52. І горт'јас војсісны;
і уна кулöm вежајас лолзісны; 53. І петмысјт горт'-
јас пычкысј, Сыја лолзем бöрын, уналы петкöджісны.
54. А сјо вылын ылсыд і сыкод відісјјас Іисусöс
адісны мувöрöm і быдсön, мыј вöлы, јона ползісны
і шуісны: дерт Јенлön Пі таја вöлы. 55. Вöлысны
сэн і відедысны ылысјанј уна інјјас, код'јас Іисус бö-
рысј локтысны Галілејасјанј і Сылы кес'їсны. 56.
Наја костын вöлы Марјја Магдаліна, і Марјја Јако-
влön і Јосіјалön мам, і мам Зеведеј піјанлön.

57. Кор волы сјор, воіс Аріманејсјанј öтік озыр
морт, Осіп піма, коды сыдј же велöджіс Ієусь ордын.
58. Сыја воіс Пілат дынö, коріс шој Ієусулыс: сäкі
Пілат чöктыс сетны шој. 59. Осіп босјтыс шој,
быдмалыс сöстöm дöраön, 60. І пуктыс сыјес аслас
вылј гортö, кодöс кералыс із пычкä; і пуктыс ылсыд
із горт öдес вылас і муныс. 61. Сэн же вöлысны
Марјја Магдаліна і мöд Марјја і пукалысны горт
водјас.

62. Мöд лунö петјнічја бöрын, чјукöрчісны медводја

— 137 —

ноп јас і парісејјас Пілат ордö, 63. І шуісны: го-
сподін! тöд вылö міјанлы усі, мыіь сыіа пör'јасісј шуіс
лол'ја дырјіыс: куім лун мысјт лолзја. 64. І сыдј
чöкты відјны гортсö којмöд лунöдј; мед весјкö сы-
лön велöćiєсјјасыс војын оз воны і гусєлны сыєс, і
оз вісјталны јöзлы: ку.лöмынысј лолзіс; і лоас бор'ја
пör'јалöm люкдäк водјаысј. 65. Пілат шуіс најалы:
эмöсј тіјан відієсјас; мунö, віде кыдј кужанныд. 66.
Наја мунысны, пуктысны печат із вылö і відієсјјасöс
горт дынö султöдысны.

Јісус Крістослён лолзем.
(Матв. Бурвісјт. 28, 1 — 10.)

1. Субöта бöрын југдыгön медводја лунö, воіс Ма-
рјја Магдаліна і мöд Марјја відлыны горт. 2. І вöлы
ылыд мувöрöm: Господјлön вöд Анјгілј лэдјсіс јенэж-
сјанј, воіс путкылтыс із горт öдес вылысј і пука-
лыс сы вылын. 3. Чјужöm вöлы сылön чјардбі кодј,
і пасјкöm сылön једыд лым кодј. 4. Відієсјас же
сыјес јона ползісны і лоісны кыдј кулöмаöсј. 5.
Анјгілј пондыс сјорнітны і шуіс інјјаслы: эн полö
ті; тöда вöд ме, мыі ті рöспінајтöма Јіусöс корсјан-
нып. 6. Абу Сыја татön; Сыја вöд лолзіс, кыдј шуіс;
люктö, віделö местасö, кöны Господј кујлыс; 7. І ре-
гыд мунö, вісјталö Сыја велöгієсјјаслы, мыі Сыја лол-
зіс кулöмынысј, і паныд лоас тіјанлы Галілејаын;
сэтön Сыјес адјаншыд: ме тіјанлы вісјтала. 8. Наја
регыд петысны горт пычкысј зэл полыг тырјі і рад-
лыг тырјі, котёртысны вісјталны Сыја велöгієсјјаслы.
Кор же мунысны Сыја велöгієсјјас дынö вісјталны: 9.

— 138 —

со Ісус паныд лоіс најалы і шуіс: радлö! Наја ма-
тысјтысны, кучісісны Сыја кок'јас і јурбітысны Сылы.
10. Сэкі шуіс пајалы Ісус: эн полö; мунö, вісјталö
Менам вок'јаслы, мед мунасны Галілејаö; сэтон наја
Менö адјасны.

Јиус Кристослён кајем јенэж вылö.

(.1ук. Бурвісјт. 24, 50—61 и Апост. кер. 1, 3—11.)

Нелјамысöл лунö Ас лолзем бöрын, Ісус Кристос
петкöҫіс Аслас велöҫісјјаслы, петкöдыс најаös Јеруса-
лімысј, катöдыс Елеонскöј чој вылö, чökтыс налы
абу петны ортсö Јерусалімысј, кыді медбöрын Вежа
Лолöс босјтасны, і бурсімысјтön налы каіс јенэж
вылö. Відєдлыгön же налön јенэж вылö, со кык Анј-
гілј султысны наја водје і шуісны: Галілејаса морт’-
јасö! мыј ті татон су.лаланныд і відєдланныц јенэж
вылö? Таја Ісус, коды каіс тіјансцап јенэж вылö,
сыдјже локтас, кыдј ті адінныд Сыја кајем јенэж
вылö.

Мöд воöм міјан Господјлön Ісус Кристослön.

(Матв. Бурвісіjt. 35, 31 — 46.)

31. Кор воас Пі мортлön Аслас німалömön і быдön
вежа Анјгілјјас Сыкöд: сэкі пуксјас престöл вылö
Аслас німалömön; 32. І чјукöрчјасны Сы водје быд-
сјама јöз; і јансöдас најаös морта морт дынысј, кыді
відісј јансöдö ыж'јасöс кöзајас дынысј; 33. І султö-
дас ыж'јасöс весјкыд кі вылас, а кöзајасöс шујга вы-
лас. 34. Сэкі шуас Сар веејкыдла дорас сулалысј-

— 139 —

јаслы: локтö, бурсіемајас Менам Ајлоп, босјтö тіјанлы
лоседом сарсво мупуксемсјан! 35. Кор вöд Ме вöлы
чыг, ті сетынныд Мепым сјојны; кор колö вöлы Ме-
ным јуны, ті јукталынныд Менö; тујморт вöлы, і ті
пыртынныд Менö; 36. Пасјтöm вöлы, і ті пасјтöдын-
ныд Менö; вісја вöлы, і ті відлынныд Менö; тјурмаш
вöлы, і ті волынныд Ме дынö. 37. Сэкі бура олысјјас
вочја шуасны Сылы: Господјэј! кор мі Тэнö аділым
чыг'јен, і вердлым? ілі јутömön, і јукталöm? 38. Кор
же мі Тэнö аділым тујмортон, і пыртлым? ілі пасјтöг,
і пасјтöдлым? 39. Кор же мі Тэнö аділым вісемон
ілі тјурмашн і волылным Тэ дынö? 40. Сар вочја
вісјталас најалы: весјкыда вісјтала тіјаны, сыпонда
мыј кыдј ті вочінныд ötіклы таја Менам ічет вок-
јасысј, сыје Меным вочінныд. 41. Сэкі шуас і шуј-
гала дорас сулалысјаслы: мунö Ме дынысј, јорöмајас,
кустöm біö, коды эм дасјтöма дјаволы і сыја анј-
гілјјаслы. 42. Кор вöд Ме вöлы чыг, ті эн сетö Ме-
ным сјојны; кор колö вöлы Меным јуны, ті эн јук-
талö Менö; 43. Тујморт вöлы, і ті эн пыртö Менö;
пасјтöm вöлы, і ті эн пасјтöдö Менö; вісі і тјурмашн
вöлы, і ті эн волыллö Ме дынö. 44. Сэкі і наја во-
чја шуасны Сылы: Господјэј! кор мі Тэнö аділым
чыг'јен, ілі јутömön, ілі тујмортон, ілі пасјтömön, ілі
вісемон, і.і тјурмашн, і эг кес'је Тэныд? 45. Сэкі
паныд шуас најалы: весјкыда вісјтала тіјанлы, сы-
онда мыј кыдј ті эн вочö ötіклы таја ічет јасысј,
сыје і Меным эн вочö. 46. І мунасны тајејас помасј-
тöm муччемö, а бура олысјјас помасјтöm оланынö.

— 141 —

Мојдкыл'јас.

1.

Олас — вылас сар гоз'ја. Ніјалон волы куім пі да
ötіk ны. І ніја воз'јысјны пондысны гу.лјајтны. І
кор лэдісны ніјаос, мунысны да мунысны, да эзысј
кыдј воіс. Сэкі мед ыдсыд вокыс пондыс воз'јысјны:
«муса вок'јас, муса сочјеј! лэде; ме каја эзысј кыдј
вылö, да лэдјалышта эзысјсö.» Вок'јас і сочј шуoны:
эн кај, эн кај, муса вокнымöј; сібдан сэтсјанј. Сыје:
«ог сібды.» І каіс; каіс да і сібдыс. Сыјес і колісны
вок'јасыс. — Мунысны да мунысны, да зарні кыдј
воіс. Бара пондыс воз'јысјны шöркös вок: «муса вокјој,
муса сочјеј! ме каја зарнісö лэдјны.» — Эн кај, эн кај;
і тэ сібдан сэтсјанј. «Ог сібды.» І каіс. Лэдіс, лэдіс,
да лэтсінысö пондыс, да і сібдыс. Бöрдысны, бöрдыс-
ны сочја-вока, да і колісны. — Мунысны да муныс-
ны, да жемчјуг кыдј воіс. Сэкі пондыс і ічет вок
воз'јысјны: «муса сочјеј! ме каја кыдј вылас, да лэ-
дішта жемчјугсö.» — Эн кај, эн кај, муса вокјој; тэ
сібдан; ме мыј понда керны? — «Ог сібды.» І каіс;
каіс, да жемчјугсö лэдіс да лэдіс, да і сыје сібдыс.
Сэкі лоіс öтнас-нін Марјја саревна.

Дыр бöрдыс конјöр, да лоіс же колјны. Сэк ны-
лönјкоанöј öтнас-нін муныс. Муныс да муныс, да
керкајас пондысны тыдалны: сэтön волы сарсво. Сар-
лön волыс керкаыс ыдкыд да шанј. Крылчі пос ултас
кымынјтöма сур-пуан чан. Чан улас і пыріс нылыс,
да і пондыс сјылны:

Кукку, сар пiјан’јас!

Менам куім вок волы,

— 143 —

Ötik vok menam
Эзысј кыдј јылын,
Мод вок менам
Зарні кыдј јылын,
Којмод вок менам
Жемчуг кыдј јылын.
Кар дјölјен дјöljjасены,
Шолк мачон мачасены.

Сэті петас мед ічет вокыс; корсјас — корсјас, да і
адјас. Сыкод і венчајтсјас сар ныл; і оні олоны —
вылоны.

2.

Важон олём — вылём сјокыр да руч. Ніјалон нјанјыс
бырö. Сэкі пондыс сјокыр шуны: «ручјанöј, ручјанöј!
вај. же пуд'јасјны, коднымос начјкыны.» Пуд'јасісны —
пуд'јасісны, да усе пуд сјокырос начјкыны. Сэкі сјо-
кыр шуас: «мун же тэ, ручјанöј, ветлы пан ордö пурт-
ла.» Руч мунас, да пондас сјылны:
Пананöј, пананöј!
Вај тэ, вај тэ пурттö
Сјокырос начјкыны,
Менö, ручјес, вердны.

Пан шуас: «менам — пö пуртыс ныж; мун же тэ јен
ордö зудла.» Руч мунас, да пондас сјылны:
Јенманöј, јенманöј!
Вај тэ, вај тэ зудтö
Пан пурт кеслыны,
Сјокырос начјкыны,
Менö, ручјес, вердны.

Јен шуас: «менам — пö сјökыд зудыс; мун же, тö-

— 145 —

тынысö; мун же тэ, кор, вет.ны піпу ордö.» Ручі піпу
ордö мунас, да пондас сьылны:

Піпуанöj, піпуанöj!
Вај тэ, вај тэ подонјчјатö
Кöчj јöл лысjтыны,
Шонды зонмöс вердны,
Тöлысj öшкöд мунны,
Јен зуд кыскыны,
Пан пурт кеслыны,
Сjокырöс начjкыны,
Менö, ручjес, вердны.

Піпу шуас: «менам немыjен подонјчјатö пеp'jыны;
мун тэ, моjлысj пінjсö кор.» l'учj моj ордын пондас
сjылны:

Моjанöj, моjанöj!
Ваj тэ, ваj тэ пінjтö
Піпу подонјчја вöчjны,
Кöчj јöл лысjтыны,
Шопды зонмöс вердны,
Тöлысj öшкöд мунны,
Јен зуд кыскыны,
Пан пурт кеслыны,
Сjокырöс начjкыны,
Менö, ручjес, вердны.

Моj ыстас: «мун же тэ, кузнечjлысj (дорысjлысj)
кљöшшпсö кöр.» Ручj мунас кузнечj (дорысj) ордö, да
сыдj же пондас сjылны:

Кузнечјанöj, кузнечјанöj!
Ваj тэ, ваj тэ кљöшшптö
Моj пінj пеp'jыны,
Піпу подонјчја вöчjны,

10

БОРДАНКЫВ'ЯС

верөс саје нывсетөм дырji.

1.

Спас да Пречієтмає! бурсі же да лагослові
Ы пойд бургіемтө јурсанјым да коку.юдјым!
Јенсјанј мыным бурсі, Јен кодјув мыңдом;
Мусјанј мыным бурсі, веж турын мыңдом;
Васјанј мыным бурсі, ва чері мыңдом;
Вөрсјанј мыным бурсі, вөр пөтка мыңдом;
Јагсјанј мыным бурсі, яғ вотос мыңдом;
Нјурсјанј мыным бурсі, нјур пожöm мыңдом!

2.

Јенсјанј, пуксі мед југыд местаос;
Јозсјанј, пуксі мед гажа местаос.
Јурвыв вөд меәј пуксі вевтаінө;
Подув вөд меәј пуксі, подув посқаінө;
Брусовөй вөд меәј пуксі, брусовөй лабічје;
Рочј пі вөд меәј пуксі, Рочј пі керөм өшшін дорө;
Ығыңд із вөд меәј пуксі, вөрзітöма пырысј;
Сір мыр вөд меәј пуксі, чүктытöма пырысј;
Козпу мыр вөд меәј пуксі, сардмöма пырысј;
Кыдју мыр вөд меәј пуксі, келудöма пырысј;
Піпу мыр вөд меәј пуксі, вiжодöма пырысј;
Бадј мыр вөд меәј пуксі, вуж'јасјалюма — кор'јасјалюма пырысј;
Рочј суніс вөд меәј пуксі, орана выйым:

— 150 —

Лыа дор вöд меэј пуксі, буждана выйым:
Кыркöҫсј дор вöд меэј пуксј, кырана выйым;
Вабергачј вöд меэј пук сі, бергöҫана выйым;
Вавыв клјап вöд меэј пуксі, мынана выйым;
Вавізлачј вöд меэј пуксі, візывтана выйым;
Курјја дор вöд меэј пуксі, Сыктылю петкöдана выйым;
Сыктыв дор вöд меэј пуксі, Эжвао петкöдана выйым;
Эжва дор вöд меэј пуксі, Двінао петкöдана выйым;
Двіна дор вöд меэј пуксі, мореö петана выйым.

Морејас — кö вöд ме пета, шудöј — кö да таланöј оз пет:

Морт нэмым меным, конјöрлы, шöрöд ловö кылавны,
Понсö ні дорсö не адівны.

Öтар берегсјыс мына, молар берегас ог во.

Ыдсыд із вöд ме эг кос'јывлы улј пу зор'јен зор'јав-
тог вöрзіны;

Сір мыр вöд меэј эг кос'јыв кóрт лóмón бертышттóg
чyуктыны.

Морт ај піыс — тај воіс,

Эз — тај сылы, мајбырлы, ков улј пу зорыс, ні кóрт
лóмыс.

Улј выј небыд кывнас менö, конјöрос, бертыштыс.

Нылöј југды шондыöј, ныв ыдсыд вölјаöј,

Јен талун'ја лунö менам ныв ыдсыд вölјаöј бырі:

Морт ај піыс — тај волыс,

Да менсім ныв ыдсыл вölјаыс нуіс;

Весікыд пöла улас шымыртыс да нуіс ныв ыдсыд
вölјпос;

Кушак гóрóдас вóд сыје нуіс, весікыд гóродón гóрдја-
лóмón;

Підес понас вóд сыје нуіс, мурк'єдлыг тырјі;

— 152 —

Утка позтырсёйд јансöдныд, сјöлöm берчид чјуктöдныд.
Свет — солнышкö батјушкаој! öз'јан сёсјкёј бтјуш-
каој!

Эн вöд тээј убëлiт.нывлы, тыр сiннад вiлeд.нывныд;
Эн вöд тээј, мајбырој, кужлыв льышнiмнам чјукöст-
.ныны;

Кормiлечјэј батјушкаој!

Кужлын вод менö, конјöрöс, лы кузјаым нјужöдныс,
Кужлын вöд тэ менö, конјöрöс јај кызаса кызö.ныс?
Эн вöд менö убëлiт.нывлыв ас водј вылад чјуксавны,
Эн вöд менö убëлiт.нывлыв сjокыд улс вылас кес'-
јеныс.

Пыр вöд тэ вöлы ачыц, јöз водј вылaл усјкöцјан.

Сjокыд улстö эштö лап, кормiлечјэј батјушкаој!

Кужын вöд тээј меным чвeннoj п.гаттjєсö лoсje.ны.

Кормiлiчja кö вöд мaтушkaoj чoктaс, oтiк кыв — кö
вöд шpaс,

Кыкмында вöд тэ вöлы вајан, моздор тырыц ваiсej.

Пасiбo да помoзiбo

Вeрлoймыц — у.лoймыц вылo,

Кoмoдoм — пасjтoдoмыд вылo.

5.

Мамлы.

Кормілічјај матушкај! *** лун моросöj, матушкаоj!

Та вылö—мыj менö, конjöрöс, чjужтын да рöдiтын?

Кормiлiчjaоj матушкаоj! та вылö—мыj менö, конjöрöс,
Нелjамын негелjчjöжын сjурса лajканпaх кajјaтjын?

Лун мороса матушкаоj! чjöскыц јo.лaоj, матушкаоj!

Та вылö — мыj тэ менö, конjöрöс, кyiм луна — воjja-
чjöж чjужтын да рöдiтын?

— 153 —

Та вылö — мыј тэ, мајбырöј, квајт негелјчöжыд гу-
дор — гортдор берга. пын!

Кормілічјај матушкај! та вылö — мыј тэ думајтын,
та вылö — мыј тэ чајтын,

Мед вöд тэ менö, конјöрос, кыче тэ менö, конјöрос,
чјужтын да рöдітын;

Сэче вöд тэ менö, конјорос, гырдјавыјен суіштын, да
підесвыјеныд муркнітын;

Сэче вöд мед менам, конјорлön, лолöј і петы!

Копмілічја матушкај! *** лун морöсöј матушкај!

Кужын вöд тэ менö, конјöрос, лы кузја пјужöдныс;

Кужын вöд тэ менö, конјöрос, јај. кыза кызöдныс;

Кормілічјај матушкај! эн вöд тээј кужлывлы люк-
джык пырысј горöдны.

Кужын вöд тэ меным, конјöрлы, чветлön платјјесö
лосје лны.

Југыд шондыюј менам! тіјан ордын красујчемöј да
ведајчемöј!

Кормілічја матушкај! уна вöд меэј, конјöрöj, бур
сіннытö вежö;

Уна вöд ме, конјöрöj, эзысј кычја пелјтö сјöдмöды;

Уна вöд ме, конјöрöj, бур јурнытö јанöды.

Кормілічјај матушкај! кыдј — інö меэј, конјöрöј,
кута тэкöд олömсö вунöдны?

Дасј öбед дорысј чечемсö вунöдны?

Да кыдј — інö ме кута дасј пызан саје пуксемсö ву-
нöдны?

Кормілічја матушкај! лосједысјэј, чечедысјэј,

Кömöдысјэј, пасјтö. дысјэј, вердысјэј, удысјэј!

Кормілічја матушкај! небыд волјпас вылын устö-
дысјэј!

— 154 —

Очід вөд меэј, конјöröj, эн кужлывлы ётік асывводј
чјуксавтог, эн кужлыв чечіны.

Очід вөлы воан чјуксавны, да косвыјэлј шебралан;

Мöдьыс вöд вöлы воан чјуксавны, да пелјвыјеным ше-
бралан,

Кöјмöдьыс вöлы тэ воан, улј выј небыд кывнад менö,
конјöрöс, чјукöстан,

Намыр небыд чјунј поннал вörзедан, да јур вывтыёя
шебрыштан.

Ме – тај, конјöröj, чеча да быдсön – тај тэнал ас'ја
улссö эштöлöма:

Ме вöд татön, конјöрушкаöј, олы тељадј пылјді!

Кыдј—інö ме, конјöрöj, кута јöz ајмамыскöд овнысö?

Уна вöд мыым ковмас, мыым јурын јурсалјыс уна
ковмас;

Уна вöд пелјам пелјсадјыс ковмас.

Уна вöд мыым ковмас јöзыслы, јöз ајмамыслы норо-
вітны.

Јöз ајмам водјас муна, да он вöд налы куж муннысö
джок кузјајыс:

Нјöджонджык — кö вöд меджок кузја муна, наја вöд
менö шуасны:

Ічмонј—пö—тај міјан вајема, оз—пö—тај вермы джодс
кузја коксö кыскыны.

Öд'йонджык—кö меджок кузја муна, наја менö шуасны
лјокысјла:

Міјан—пö ічмонј вајема, джок—тö міјанлысј лјокысјла
жугöдлас.

Кормілічјаој матушкаој! энö же бара менö, конјöрöс,
вунöд.

Уна ме тіјанос дöзмöды, досадіты:

— 155 —

Энө же бара менө, конјорös, лога да нора пуктö.

Пасібö да помözібö

Вердöm — удöмыд вылö,

Кömöдöm — пасјтöдöмыд вылö.

6.

Воклы.

Рочј бајарöј, муса вокöј! ***

Рочјысј вöд тэнö бор'јама јуклöдлыг тырii;

Коміысј вöд тэнö бор'јама, поткöдлыг тырjі.

Ја'нöј соколöј, муса вокöј!

Кодлы — iнö тэ кык негел'јчјöжыд старајчан,

Гырдја выјеныд пуж'јемöд;

Пiдес выйеныд лэптасемöд?

Јуртöг, бöйтöг чечалан?

Лунтoм, воjтoм он узiлö, он сjoйлo?

Мыj бара тэныд ыджыд радöсjтыс ловö?

Рoчј бајарöј, муса вокöј!

Зэв—нiн—ömöj менам, конјöрлoн, дöзмöцема—досадi-
чicема?

Јаснoj соколoй, муса вокoй!

Эн вöд тэ менö тыр сiннад вiдедлынад.

Јаснoй соколoй, муса вокoй!

Уна вöд ме тэкoд сjывлы да ворслы.

Омoлj вoд меэj вoлы, бур пыдjлi пуктывлiн.

Уна вöд менö, конјöрös, бур выв дoдjнал гулjajтöдын;

Уна вöд менö, конјöрös, сjылан — ворсанынтыс нов-
ледлын.

Југыд шонды вöд менам татoны олoмoй;

Југыд шонды вöд менам пасjкыла адаса му вылын
вундömöj:

— 156 —

Јутыд шонды вöд менам пасјкыд покосјта вiдж вылын
куртömöj.

Тijан ор.дын красучемön.

Ыб шöр југды шондыö менам мел бур муој вокöj;

Му шöр југыд шондыö мед бур аласöj вокöj;

Алас шöр југыд шонлыöй мед бур сус.лонöй вокöй:

Сул.он шöр југыд шондыöй мед бур коплтаöй вокöй;

Коплта шöр југыд шондыöй мед бур шептöй вокöй;

Шеп шöр југыд шондыöй мед јадрен тусöй вокöй!

7.

Матысј рöлнја.лы.

Есче — тај менам копкö кылö воöма

Ај рöд, ыкыд рöдöй (*) *** муса тјöмкаöй!

Ме дор гашкö тээй воiн öтiк бур кыв горöдiны.

Мед — тö весjкö тэ, мајыырöй, jöзысj мортысj упа
воjлөр воiп,

Да кормилечјэй.ысј батјушкајьлысј да кормиличјаој-
.ысј матушкаој.ысј

Дсенiд мывкыднысö нюжьын,

Есче, гашкö, топсiд шытö кывмысны, таја улксö эз
улсавны.

*** муса тјöмкаöй!

Уна вöд меj тiјан.лысj öдес дiрнытö бырöлы:

Уна вöд меj тiјан.лысj чjöскыл пуöm — пожалюмтö
сjoji да jyi,

Нем вочјес пунктытöгыс.

*** муса тјöмкаöй!

(*) Лiбо: мам рöд мелjы, ласкв рöдöй да вуж’эй.

— 157 —

Уна вöд ме тәнсід эзысј кычја пелјтö сјöдмöды,
Нем повтöг да нем јандытöг.

*** муса тјötкаој!

Ас'ја вöд ме вöлы тіјанö воа, мысјтöm бана гостја;
Луншöр'ја вöд ме вöлы воа, пызан шöр гостја;
Рыт'ја вöд ме вöлы тіјанö воа, кömтöm кока гостја;
Вошöр'ја вöд ме волы тіјанö воа, волјпасј шöр гостја;
Лун шöр кömтј вöд, вој шöр, эн вöд тэ, мукöд тјöt-
кајас эчön,

Лјокджык пырысј горöднысö да чјöрыджыка шунысö.

*** муса тјötкаој да вунöдтöm бур'ој!

Кыдј — інö ме кута тіјан ордын гöstітömсö вунöд-
ныс?

Уна вöд тэ менö, конјöрос, бур вылас велöдын
Да анјтуј вылас пукседын!

Эн же бара, мајбыр'ој, менö, конјöрос, вунöд,
Водја эчöны, же бур пылјді кутöј пуктыны!

Эпö же бара менö өновтöј да кедјöвтöј!

*** муса тјötкаој!

Пасібö да помözібö бур пыці.ці пукталöмыд вылö,
Пасібö да помözібö шанці пыцілі лылјдем вылö.

Быдön дынысј — тај ме куты кódјавны да јансавны,
Кódјалöма кóрт эчön, јансалöма балја эчön.

8.

Зонлы.

Дыр кежлö тај ме, конјöр'ој, ылалы да палјалы
Рочј бајар'јасöј вок'јасöј лынö,

Да Рочј аканjjасöј чöjjасöј лынö.

Есче — тај кönкö кылö воöма

— 158 —

*** Рочј бајарöј, муса вокöј.

Ме дор, гашкö, тэ воiн öтiк бур кыв горöдiны.

Ыiлы - тај тэ, мајбырöј, ме гöгöр бергалан да кычј-лалан.

Воцја омöлјэј—кö менам эз сiбды, öныја омöлјэј оз—нiн сiбды.

*** Уна вöд меэј тэкöд ветлывлы да мунлывлы,
Сjыв.цыв.лы да ворс.цывлы.

(Омöлј вöд меэј вöлы, да менам омöлjысj эн повлывлы;

Гoлj вöд меэj вoлы, да менам гoлjлунысj эн jан-дывлы.

*** Уна вöд меэj тэкöд арссja вiдj дырji воjсö пук-лывлы;

Уна вöд меэj тэкöд Рöжтво дырjic сjывлывлы да ворслывлы;

Уна вöд меэj тэкöд jöв негелj дырji гулjajтлы да iславлы

Бур сjoшajта вoвнa да кызjвiтнajта бур додjнад;

Уна вöд меэj тэкöд ыдыд лун дырji чечjавлы да качajчiвлы:

Асjным вöд мi эгö тöдлывлы,

Чечjалан пoвсö качaj дoрoдjыс ваjан да качaj сjур' -
jaсö сувтöдан.

Југыд шондыюj вок менам!

Тijанкöд сjылoмöj да ворсoмöj, ветлoмöj да мунoмöj
Тoданан — тo, менам, конjoр.юн, колjны да бырны
кутыс,

Ас jыла вeкoй кeжлo да ас мoрт нэмoй кeжлo.

Тoдан — тo менам, конjoрлюн, тoвсja туjэj тoвны ку-
тыс.

Быдoн дынысj таj меэj кoдjавны да jaнcaвны куты,

- 160 -

Вічісі — тај да вічісі кормі.Пічјаој матушкаој:

Эз — тај менё важ мозыс лок да чјуксав.

Вежа петук чјуксыс, пөнөмар.ны вөд сыје чјуксыс,
Вежа дсынјан вөрзедан кад.

Вежа петук чјуксыс, поплы вөд сыје чјуксыс,

Вежа престол водје сувтан кад.

Вежа петук чјуксыс, дјакоп.ны вөд сыје чјуксыс,

Т財сков Ыдес водје сувтан ка.г.

Вежа петук чјуксыс, дјаклы вөд сыје чјуксыс,

Крылосе вылө сувтан кад.

Вежа петук чјуксыс, л.ок анјјас.ны вөд сыје чјуксыс,

Люокалан каднысё јоз пывпі вылас.

Вежа петук чјуксыс, бур анјјаслы вөд сыје чјуксыс,

Чюскыг узјан оннысё.

Вежа петук чјуксыс, меным вөд беднөјушкалы чјук-

сыс,

Сіркурыдос кур.далан кад, ізчјорыдос чјордалан кад.

11.

Пывс.јан.

Мунамöj же, мунамöj

Пывсіны да мысјсіны,

Рочј аканjjасöj — чојјасöj,

Роҷӣ бајар'јасоӣ — вок'јасоӣ,

Таг. кол. кокнід юрнаным, баннаным,

Мічја пімпаным да славананым,

Пывсіны (а мысјсіны.

Өстаткіос — нін ме ветлы пывсіны да мысјсіны,

Таг. кол. кокнід юрнам да. кол.к кыш шілід юрнам.

— 161 —

Квајт ныв вöд мiöj ветлым öчöчja быдман тöварiш
jaсöjкöд.
Куiм ныв, југды шондыöj, вöд ме ветлы лјубовнi-
чajасöj — пöдругajасöjкöд:

Кок пöв вöд меэј ветлы, чечјалыг тырji;

Сој пöв вöд меэј ветлы, мак.јчiг тырji;

Сiн пöв вöд меэј ветлы, вiдедыг тырji;

Пелј пöв вöд меэј ветлы, кывзысiг тырji;

Скатерт вöд меэј ветлы шiлiд туј кузja;

Столбöвöj вöд меэј ветлы jaмскöj туј кузja;

Жемчјуг вöд меэј ветлы да ступенja туј кузja.

Öтiк морта вöд меэј пывсi бор'jem кер'ja пывсjaнын;

Кык морта вöд меэј пывсi пöролюм кер'ja пывсjaнын;

Куiм вöла — морта вöд меэј пывсi лэдем лэптöm
кер'ja пывсjaнын;

Нјолј морта вöд меэј пывсi чјупюм лэптöm кер'ja пыв-
сjaнын;

Нiдјкузјмос вöд меэј пывсi пötтöлока пывсjaнын;

Ыргön вöд меэј пывсi, ыргön гор'ja пывсjaнын;

Эзысj вöд меэј пывсi, эзысj паз'ja пывсjaнын;

Зарнi вöд меэј пывсi, зарнi нiчja пывсjaнын;

Веж шöвк вöд меэј пывсi туг'ja корос'jen;

Нјудjвiж вöд меэј пывсi кõртõда корõс'jen.

Казанскöj вöд меэј мысjсi, Казанскöj дона мајтöгön;

Сiбiрскöj сöд меэј мысjсi, Сiбiрскöj jěжыд мајтöгön;

Клyучевöj вöд меэј мысjсi, клyчевöj свěжöj ваён;

Гопвыв вöд меэј мысjсi утка плавајтан ваён;

Курjja вöд меэј мысjсi черi гыбалан ваён;

Сыктыв сöд меэј мысjсi, Сыктыв шöр вiзывтан ваён.

Пывсi да мысjсi таг колj кокнiд јурнам — баннам.

Код iнö меным, конйöрлы, пывсjан пессö поткöллыс?

11

— 162 —

Рочј бајарöј, муса вокöј! ***

Пывсјан пес — öмöj тээj чјаjтын?

Сыје вöд менам, конјöр.лön, том лыöj — сjö.лömöj
го.л.а.лы.

Код — iнö меным пывсјансö ломтыс, бiсö вартыс!

Рочј аканjэj, муса чоjэj! ***

Бi öмöj тээj вартын? бi — öмöj тээj чјаjтын?

Сыје вöд менам, конјöр.лön, оз тусj југыц вiрöj раз'-
ја.лыс.

Рочј аканjэj, муса чоjэj! пывсјан — öмöj тээj лом-
тын?

Чын öмöj тээj. тэ.лiпн? чын — öмöj тээj чјаjтын?

Сыје вöд менам, конјöрлön, ныв ылыц, вöljaöj вölpy:

Несса увсö каie,

Пел.лен — кыв.лiп.лoм вылo,

Сiнлoн адiвтoм вылo.

Рочј аканjэj, муса чоjэj! ***

Iз — öмöj тээj шонтын? iz ömöj tээj дiрдöдын?

Сыје вöд менам, конјöр.лön, том сjö.лömöj дiр.да.лыс.

Рочј аканjэj, муса чоjэj! ***

Купва - öмöj тэ iз'ja.лын? кунва — — öмöj тэ чјаjтын?

Сыје вöд менам, конјöр.лön, шюгöj да нылömöj вölы.

* Рочј бајарöј, јаснöј сокöлöй, вокöj,

Öз'јан сiсjкöj, муса вокöj!

Пасiбö да помöзiбö

Пывсјан пес поткöд.лömыц вылö!

* Рочј аканjэj, муса чоjэj!

Пасiбö да помöзiбö

Пывсјан лoмтoмыц вылö! —

Пасiбö да помöзiбö

Пывсјадoм — пoлjaлoмыц вылö!

— 163 —

12.

Вол Ja.

Југыд шондыюй вөд менам ныв ылсыд вөллаюй?

Југыд шондыюй вөд менам девічаюй красотаюй!

Југыд шондыюй вөд менам поповскöй чинöй!

Југыд шондыюй вөд менам бајарскöй ылсыд ласантöй!

Југыд шондыюй вөд менам лежнöг цветöчен цвети
тöмöй!

Југыд шондыюй вөд менам оз д約рыдajeн д約рдjaлömöй!

Эг ме эшты кісjмыны ni сöвмыны,
Вуж выjен менö нечкыштысны.

Југыд шондыюй вөд менам пелjпон юсуджа ветлömöй!

Југыд шондыюй вөд менам морос пасjта ветлömöй!

Југыд шондыюй вөд менам таг колj кокнід юрöй—банöй,
Колjк кыш шiлiд юрöй, мiчjа нiмöй да славаюй!

Југыд шондыюй вөд менам сjавкjaлöm — раз'jaлömöй!

Југыд шондыюй вөд менам ветлömöй — мунömöй!

Југыд шондыюй вөд менам келjчi эчön ворсömöй!

Југыд шондыюй вөд менам сiг эчön гыбалömöй!

Југыд шондыюй вөд менам сiршi эчön тjувкijалömöй!

Југыд шондыюй вөд менам jöды эчön пасjта пырысj
ветлömöй!

Југыд шондыюй вөд менам сын эчön бодрiчемöй?

Југыд шондыюй вөд менам кочj гoн jедoшл jajэй!

Југыд шондыюй вөд менам намыр небыл jajэй!

Југыд шондыюй вөд менам оз тусj югыд вiröj!

Тодан — тo менам, конйöрлoн,
Кoчj гoн jедoшл jajэй кoз кырсje кутыс пoрны;
Оз тусj югыл вiröj му бусo кутыс пoрны;
Намыр небыл jajэй зуд сjымo кутыс пoрны.

— 164 —

Југыд шондыюј вöд менам куім — сјосыв'ја шöвк
повöдöй;

Шудöй — кö да таланöй оз нет:

Тöлан — тö менам, конјöрлön,

Куім — сјосыв'ја кõрт чептö пõрö.

13.

Кöса.

Југыд шондыюј вöд менам веж шöвк мічја кöсаöй!

Југыд шондыюј вöд менам сјöд шöвк дона кöсаöй!

Југыд шондыюј вöд менам гöрд шöвк воллјалан кöсаöй!

Југыд шондыюј вöд менам кöсаöй да красаöй!

Мышку шöрпöв красаöй, пелјпон выв пökвалиюј!

Кыче — інö менам, конјöрлön, веж шöвк мічја кöсаöй
шупкісіс?

Кыче — інö менам, конјöрлön, сјöд шöвк дона кöсаöй
шупкісіс?

Кыче — інö менам, конјöрлön, гöрд шöвк воллјалан кö-
саöй шупкісіс?

Ачым — тај ме, конјöрпöй, эг тө.л.ы.

Гашкö, уна ветлыгам да уна муныгам кыче — небудј
менам шупкісіс,

Да сіен—сіен нечкысема да пратјен — пратјен гы-
лалöма;

Гашкö, менам, конјöрлön, веж шöвк мічја кöсаöй

Кормілечј батјушкаојлы пасјкыда покосјта відј вы-
лас шупкісіс;

Гашкö. менам, конјöрлön, пасјкыд адаса му вылас
шупкісіс.

Ветлы — тö, ветлы, ***

Менсім дона кöсаос корсјны

— 166 —

Сјуре душ, сјо душ пычкысј
Мед омöлј мортсö (бөр'јемон) мöдöдöмаосј.

Дружка — тај кылö воöма,
Тыла рэктан пасјкöма.

Дружка — тај кылö воöма,
Рынын тупјед јура.

Дружка — тај кылö воöма,
Нинкöm волјес тоша.

Дружка — тај кылö воöма,
Карпан чјупöл ныра.

Дружка — тај кылö воöма,
Сјумöд гöрдјем кока...

Дружкајас — тај кылö воöмаосј
Сјуре душ, сјо душ пычкысј бөр'јемаосј,
Мед бур војтырсö бөр'јемаосј,

*** да *** Рочј бајар'јасој, вок'јасој.

Рочј бајарон — кö сöд шуи, Рочј бајар кодјöсј и вö-
.пыныл;

Комi öксыон — кö вöд шуи, комi öксы ко.цjöсj i вö-
.пыныц:

Рочјысј вöд тiјанöс бөр'јема, јуклöдлыг тырji;

Комiысј вöд тiјанöс бөр'јема, поткöдлыг тырji.

Рочј бајар'јасöј, вок'јасöј!

Уна вöд ме тiјанкöд ветлывы да мунлывы;

Уна вöд ме тiјанкöд сйылывы да ворслывлы.

Омöлј вöд меэј вöлы, да менам омöлјысј эн повлыв-
.юј;

Гölj вöд меэј вöлы, да менам гölj.лунысј эн јандыв-
лöj, *** да ***

Бур пыдјдi пунктысjjасöј, шанj пылjдi лылjдиєjjасöj!