### A.

Seb neutra illarū caufarum potest pōmi cauſa obſtmatōis hominis dānati. ergo. p[ro]bato mi noris· quia anima oiunda corpi non habz, co g[rit]iuā immobiliter ap[ſhententē ficut habz angelus ſm opinionē primā· nec ſe immergit immobiliter in obiectu ſm ſe Sam opinionem· ergo op[er]et aſſignare cauſam obſtmatōis in anima quaſo eſt ſepata. Aut igiſ tūc ante omnem actu eliciuſ eſt obſtmatā· et tūc neu[tra] caufarū p[ro]b[itarum] eſt cauſa obſtmatōis. Aut iſa fuit obſtmatā p[ro]alique actu quem elicit· et hoc non· quia anima ſepata nihil me[ter]ur nec temerē. (1) Tercio ſic·sicut declarā tum fuit ſup[ra] diſt. v[er]p[ro] inter creationē et la p[er]ſum angelōz fuerunt alique moſule in qui- bus p[ec]cauerut diuſeſis generibus p[ec]caro[z] et tūc cum p[ec]cauerut primo p[ec]cato abhuc erāre viatores. (2) In ſe ba morula potuerut p[er]mi tere. (3) In ſpeciāli arguīs otra iſtas opiniones conſra primā ſic. Affuſit enim in minori du as partes falſas. prima p[ro] intellec[t]us ſit mo tor voluntaeis quob eſt falſu. et cōtra Anb- to libero arbitrio qui vult p[ro] voluntas eſt to mma et moto in toto regno anime. Et p[re]te rea bato p[ro] eſſet veru tunc eſſet otra eui· quia intellec[t]us angelōz ante primu p[ec]catu fu- it rectus in ap[ſhent]eſto· no enim pena p[ec]ſeſt culpam· ergo mouet voluntae ab reede w[or]lendu c[ui] moueat p[ro] mo[du] nature. Aliud fal- fum affuſitur p[ro] intellec[t]us angeli nullaten[9] me[li]elligat cum diſcurfu q[ui] eſt imp[ro]obatū ſu- pra· q[ui] v[erb]tima p[er]ſim diſt[ar]onīs. Vnde nota p[ro] diſcurſus eſt b[uple]ct vnus qui eſt hoc p[er]ſt hoc ordine duratōnis et ille forte no c[oe]p[etie angelo. Alius qui eſt hoc ex hoc ordine quos dam nature et iſte diſcurſus competit an[ge]- lo. (4) Contra ſe Sam opinionē arguīs primo ſic. (5) In cuius potestate eſt agere in ei9 potestāte eſt intenſe vel remiſe agere ſicut p[ro]op[po]ſis tum in cuius potestate no eſt agere in ei9 po- teſtate no eſt intenſe vel remiſe agere· ſed in potestate volutatis eſt ut immergat oblecto- ergo in eius potestate eſt ſic vel ſic eſ immer- gere obiecto. et ſic poterit ſefilire ab obiecto. (6) Preterea· eatez virtute aliquid quiſciet in termino et moueſ ab termu[m] ſed voluntas li bere moueſ ab oblectu· ergo libere quiſciet in obiecto. (7) Quan[tu]t[em] ab ſecundu[m] articulum bi- co p[ro] in actu potest at[te]di triplex tonitas· p[er]ma b[ic]itur tonias ex genere ſicut volitō tra ſiens ſuper obiectum conuemens tali actui ſm dic[ta]men ratōnis reede. Secu[d]a dic[ic]t b[ome]as mora[ſ] et illa op[er]it actui c[ui] e[n]ſit ſup[ro] oblectu· ouemens ſm dic[ta]me reede rōmis c[ui] omniba cum cum[ſ]tantieris reequiſtis inter quas potiſſima circumſtantiarū eſt circumſtātia ſim· Ter- cia tomtas dic[re]t meritoria que op[er]it actui ex hoc p[ro] ſup[po]ſita dupli[c]i bonitare iā dic[ta] iſa eliciur oformiter pr[im]cipio mer[ed]i quod eſt caritas vel gratia. Duic triplexi bonitati oppo-

### H.

nitur triplex malicia· prima eſt malicia in ge nere· ſecu[d]a dic[ic]t malicia ex circuſtantia que opp[er]i[m]e tomeati morali· tercia eſt malicia tu meritoria· c[ui] opp[er]itur bonitati meritorie. Et nota p[ro] aliquāto tomtas et malicia ſic opp[er]i[n]ueur p[ro] ibi nulluſ eſt dare actum in[di]fferentē ſicut tomtas ex genere et malicia ſibi opp[er]i[ta· Et ratio eſt· quia actus no potest eſſe mi, fi tranſeat ſup[ro] obiectum oueniens et tunc eſt tomtas ex genere· vel ſuper obiectu diſconueiens et tunc eſt malicia ſibi opp[er]ita· Aliquā to aueſt tomtas c[ui] malicia ſic opp[er]itur p[ro] ibi eſt dare actu in[di]fferentē ſicut in ſecundo et tercio moſo· c[ui] intelligi in ſtatui· v[er] to c[ui] ta clarabitur inſtra diſt· ch[ro]t. (1) Quan[tu]t[em] ab terciu[m] articulum q[ui]io potest eſſe de illa triplexi boni tate c[ui] malicia. Si querat p[ro] tomtate p[er]mo mo[du] fi malus angelus habere p[er]ſit bonā volitio[n]em ex genere· planu[m] e[ro] p[ro] ſic· quia habz mul- tas voliſtōnes tranſeunteq[ur] ſup[ro] obiectu oueni ens tali actui p[uta] c[ui] amat ſe et h[mo]si au- tem querat p[ro] tomeate morali et malicia ſibi opp[er]ita· vno mo[du] dic[ic]t p[ro] no p[ro] habere bonā volitionē· t[ui] quia omnē volitionēs teformat ex aliqua circuſtantia m[ord]inta referento il lud m[ord]inate ab amorē ſui· tum quia habit9 in eis eſt p[er]ſede malus in termino· et i[vo] p[er] eſtillime inclimat ad mali. Alia eſt op[im]io ab opp[er]itū· cum quia in eis manēt naturalia im- tegra· et ſic eſt in eis inclinatio naturalis ab bonu[m] t[ui] quia habent vermē qui eſt remoſus te p[ec]cato eoz[et] et ille actus no eſt malus mo- raliter· tum quia mibil ita eſt in potestate nos ſtra ſicut actus volutatis· voluntas autem p[er] teſt ſuſpentez e[ad] actu alterius potētie e[go] mul tomag[is] actum ſui ne inclinē c[ui] v[el]t malu[m]· T[ra] ſecund[ā] opinionē ſequi[ſ] Scotus q[ui] plus placet. (2) Si v[er]o g[ri]c[ie] de tercia bonitate c[ie]t· Si angelus malus p[er]ſit habere bonā volatutē meritoria diſt[ar]guo· quia iſta p[er]ſitio p[er] ac- c[ip]i in ſenfu opp[er]tōnis· c[ui] eſt ſic falſa quia non ſtant ſimul p[ro] ſit angelus malus· et p[ro] habeat bonā volatutēs· ſicut nec albu p[ro] eſſe migru[m]· vel potest accip[ie] p[er]ſitio in ſenfu diuifio[s]· et ſic p[er] eſſe vera· c[ui] tune p[er]termiſa potētia logi- cali accip[io] potentiā realē ut diſt[ar]guīn in po- tenciā actiuā et potentiā paſſuā. Et ſi queriſc[ie] te potētia paſſuā dico p[ro] angel[em] malus bene potest vella· i[ro] p[er] eam recipe p[er] ea teus immi- teret· Si aueſt qu[er]atur de potētia ut notat ra- tionē pr[im]cip[ii] actui ad b[oc]e potest eſſe dupli- citer· quia vel in r[oe] pr[im]cip[ii] partialis· c[ui] p[er] p[o]ſi[bi] al iub[it] obſtacul[u] no haberet· vel in ra- t[oe] p[er]p[ri]cip[ii] totalis· c[ui] ſic no p[er]ſi[bi] q[ui] no h[oc] cari tatē que eſt pr[im]cip[ii] bone voliſtōms· i[vo]l[uta]tis bonitate meritoria. (3) Ad primu[m] prima p[er] le dic[ic]t vno moſo p[ro] ſic licet credant· iſte tamen actus crebendi in eis eſt malus· quia oderut il[us] lud creditum iuxta illud p[er]s[] Subbia eoz[em] q[ui] te oderunt c[ui]. Aliere dicitur p[ro] q[ui]uis no p[er] fit ac[pi]

Dift.

malus non tamen eſt bonus neceſſario q[ui]m
iter ſtam tōniſatem et maliciam oppoſitâ cō-
tmgſit accipere adu[m]m inbiſſerent[em] • Yel po-
teſt dící meſius q[ui] ille adus n[ō] est ſon[9] quia
non eſt ap[er]ter illum finem unde tōniſas mo[
raliſs ſumitur·net hab[us] tōniſatem que è prim
[ae]pium tōniſatis meritoſe. (1 Ab ſecundum
bico q[ui] n[ō] ſunt capaces tei potentiá ap[mi]qua
ſed remota·ex qu[ae] nec ſumſi tōniſas mo[ra]liſi
nec meritoſa. (2 Ab ſvltim[ui]bico q[ui] argume[n]
tum eſſet efficac[em] ſi p[one]r em [b]ntellec[t]us eſ
ſet moto[rum] volun[tatis] ſicut p[oli]ſt prima op[pi]
mo. Sed hoc nego·et dico ab ſimilitudiné q[ui]
non eſt simpliciter vera ſed aliqualiter ſicut
dicetur infra·unde intellec[t]us reſpectu veri
eſt potentiá naturaliá·wōlutas autem eſt li[is]
tera.

O

Vani[us] ab ſecundâ materiám quero
Vtrum angeli p[oli]ſunt inducere ws
ras Formas·Vitotur q[ui] ſic p[er] aucto
rem libri de caufis qui dicit q[ui] h[it]elligeſie im
primut formas teclives. (1 Tem p[er] Boe-
li·de tri· qui dicit q[ui] forme naturales veniunt
a formis que n[ō] ſuit in materia·ſed huiusmo-
di ſo[me] ſunt angeli fine materia·ergo. (2 Te-
plus domina[que] natura angeliica ſup[er] materia[
ſ] virtus imagina[t]ia ſed virtus imagina-
tua p[oteſt] veram formam inducere·ergo. [b]
datō moris p[er] Auice[n]i·viij[us] de animalib[us] qui
dicit q[ui] gallina que p[ug]nauit cum gallo ex
imagina[t]ione victorie habet calcaria·ergo
tc[um] (3 In contrariu[us] eſt p[hi]losop[hi]us·vii[mi]e-
th[ia]·omne qu[ob]d fit ſit a ſimili ſibi in ſpecie·ſ
angelus non habet ſimilitudiné c[ui] forma ma
teriali·ergo. (4 Ri]º 15 ſunt tres articuli. Prí
mo rectab[us] vnam op[mi]nonem. Secuſto vnam
aliam. Tercio ſoluan ratónes v[er]ſuſa[que] opini
omis. (5 Quaneum ab primu[em] eſt op[mi]no mul-
torum que p[on]it duas c[o]cluſiones. Príma q[ui]
angelus non p[oteſt] direc[te] et p[er] ſe induc-
re forma[m] corporal[em] in materia. (6 Secunda
conclusio q[ui] indirec[te] et p[er] accitons p[oteſt].
Príma conclusio p[ab]atur p[er] c[om]mentato[em]
·vii[mi] met[us] qui dicit q[ui] nullus immateriale p[ot]
teſt p[ro]ducere forma[m] materia[em] ſed angel[9]
eſt immateria[li]ſis·ergo. (7 Secundo ſic. quod
p[ro]ducit aliquam forma[m] oportet q[ui] p[re]ha-
bat eam forma[li]ter ſi agit v[mi]nuoce·vel vir-
tualiter ſi agit equiuoce·ſed angelus nullo il
lo[rum] modo[rum] p[re]habet forma[m] materia[em].
ergo. p[re]hacio moris·n[ō] etim p[re]habet e[as]
forma[li]ter cum ſie qu[ob]dâ ſpirituale nec vir-
tualiter· quia t[ui]c haberet dominiu[m] ſup[er] ma
teriam et p[oli]ſet e[ā] p[ro]ducere. (8 Tercó ſic-
hec eſt ratio qu[are] homo p[oteſt] magiſis p[er]
ſe[que]m ens p[ro]ducere [ſ] ce[m] cel[um] quia plus c[o]
uem cum entibus p[er]ſe[ct]is·ſed cel[um] quia
plus diſtat non p[oteſt] p[ro]ducere m[iti] forma[m]
imperſectam. cum ergo angelus abhuc p[lo]
diſtat [ſ] ce[m] cel[um] non p[oteſt] p[ro]ducere forma[m]

Vij.

p[er]fectam nec imperſectam. Secunda conclusio declarat[ur] ex Aug. in·ij. de tri· qui dicit q[ui] ma terſa eſt plena ratōbus ſemmalib[us] ſicut mu lier[es] gravide[nt] ſunt plene fetibus. Angeli au tem cognoscento tebitas ap[or]cōnes rer[u]m na turalium approximant adiua p[al]liuſis qui bus approximatis ſequitur induc[io] forma[m]. (1 Quantum ab ſecundum articulum eſt alia op[mi]no que diſtinguit de forma[m] p[er]ſe[ct]is et imperſe[ct]is. Et primo dicit q[ui] angeli n[ō] p[oli]ſt ſunt inducere forma[m] p[er]ſe[ct]as. Secuſto dícite q[ui] p[oli]ſt ſunt inducere forma[m] imperſectas. Et ſecunda conclusio p[ab]atur primo ſic. Sicut ſe habet corporale ab ſpirituale ita ecōrra p[ir]ituale ab corpale·ſed aliquob corpale p[oteſt] p[ro]ducere ſpirituale. ſicut p[ati] de ſpecie que sig[nit]ur in ſatimal[ate] et in intellec[t]u·ergo. (2 Secuſto ſic. in ſentialiter ordiatis quic[qu]o p[er]ſe[ct]onis eſt in m[iferior]i videtur eſſe et in ſupiori. ſed age[s] naturale p[oteſt] p[ro]ducere veram forma[m] in materia·ergo multomagiſis angelus qui eſt ſuperio[r]. (3 Confirmatur illa ratio p[er] Auice[n]i·vi]li·naturalium parte·iiiij. ca·iiiij·vbi dicit·nos a[u]t t[em]·quere ibi. (4 Nu[u] tum ab terciu[m] articulum. Nui vult tenere ſe c[un]d am op[mi]ni[om]e p[oteſt] reſp[on]dere ab argu- menta p[ri]me op[mi]ni[m]s. Ab primu[m] e[n]go c[om]mentato[em] quia eſt contra ſibem·ſequi[t] eni q[ui] deus non p[oli]ſet p[ro]ducere forma[m] materiál[e] cum iſe fit fine ma[eri]a. (5 Ad ſecundu[m] nego mim[or]em quia angelus p[re]habet iſtam forma[m] materia[em] virtualiter. Et quando ar guitur·ergo dominatur ſup[er] materia[]. dico q[ui] aliquid dominar[í] ſuper materia[]. p[oteſt] in- telligi dupliciter. vel quantum ab impreſſio nem forma[m]·vel quantum ab p[ro]ductionem. Se c[un]do m[odo] nego·primo m[odo] aceto. (6 Ab terciu[m] dico q[ui] conduentia et affiniſato[m] n[ō] eſt cauſa quare homo p[oteſt] p[ro]ducere forma[m] aliquam et non cel[um]. Tunc enim cum anſe lus affiniſetur angelo p[oli]ſet e[ui] p[ro]ducere. q[ui] eſt falſum. Cauſa[rum] g[iti]tur eſt ap[or]cionalitas v[er] t[ut]is quam habet angelus reſpectu forma[m] naturali[u]. (7 Nui vero vult tenere primâ op[mi]nonem p[oteſt] reſp[on]dere ab argume[n]ta[em]e·ſe c[un]te op[mi]ni[m]s. Ab primu[m] c[ó]ceto q[ui] anſe lus p[oteſt] aliquob corp[ia]tale facere pu[ra] mo tum localem ſed non forma[m] realem et perma[n] ſiuam de qua loqui[mur. (8 Ad ſecundu[m] nego mai[or]em. nam in homine eſt forma[m] ſenſitiua et tamen non eſt in angelo. (9 Ad argumen ta p[ri]n[am]p[al]ia. Ad primu[m] nego auctore[] de caufis qui ſecut[us] eſt Auice[n]i. qui p[oli]ſit in- telligentiam totatric[em] forma[ri]u[m]·que op[mi]no eſt com[uniter] reſp[ob]ata et excom[un]icata. Ad ſecundu[m] dico q[ui] Boetius loqui[t] de p[de]is que ſunt in mente diu[ma. non in angelis. (10 Ad terciu[m] dico q[ui] n[ō] eſt ſimile quia p[er] ima[na]ginatione nihil p[oteſt] introduci in corpe m[ati]k[an]ta confi[n]uli alteratione in eo in quo eſt

10

LI.

pmag matua· angelus autem non habet una
teriam diuinetam que posuit confimili alterati
one alterari ab forma materialem.

S
olet etiam in questione
versari. Tunc itam distin-
ationem octaua queritur Ntru am-
geli sint corpori· sed quia hoc pa-
fuit distinetione·ij.g. de opultione angelorug-
igitur· quere ibi. 1 Secundo queritur utrum
angelus posse affumere corpus in quo exer-
ceat opera vite. Videtur q. non· quia tunc habet
ret maior e vitate ab corpus affumptum q.
ad non affumptum· sed hoc non p[ro]e eſſe nec eſt
p[ro]ſible· quia no potest eſſe ilius corpus for-
ma nec potest affumi ab eo in vitate ſuppo-
fiti ficut verbu diuiniu afumpit humanã natu-
ram. ergo eſt ibi tantu vnitas ficut motoris
ad mobile· sed talis vnitas potest eſſe ange-
li ab corpus no affumptu ut ab eelum quod
mouet. 2 Preterea aut affumeret corpus e-
lementare· et hoc no· quia illud no affumeret
corpus accidentia que apparét aut affumeret
corpus mixt et hoc non quia non videt has
bere virtut e adiuu ad miſcendu elemeta ſin
omixtione talis corpus aut affumeret corpus
celeſte et hoc non quia illud no recipit p[ro]e
grimas impreſſiones. 3 Preterea tercio· fi po-
test in corpore affumpto exercere opera vite
ergo eſt ibi aliquid viuui· conſequens eſt falſi
ergo et antecedens· falſitas oſequentis patz
quia corpus no eſt viuui miſ per formã vitale
inſormant e· angelus autem non potest eſſe
forma corpus· conſequëtia p[ro]batur· quia for-
ma separata a materia non potest trámuta-
re materiã· per omentatozem· viij.merſb. 4 In
conerarium patet per multa loca ſcripture
puta te angelis apparétibus ab abe et te an
gelo thobie. 5 R[ui]o· hoc fuit tria vitenda· p[ri]
mo quid imporetur p[ro]angelu affumere cor-
pus· Secundo quale corpus affumit. Tercio ki
in illo corpore potest exercere opera vite. 6
Quantu ad primu dico quatuor coluſiones.
Prima q. no imporet p[ro]ſentiam qua p[ro]ſens e
corpori· quia tunc affumeret celu empirreu cui
eſt p[ro]ſens. Secunda concluſio q. non impor-
tat vmonè materie ab forma quia ue aliqui diſ
cunt deus no potest facere angeli informaz
re materiam corpalem. Et ad hoc eſt ro pe-
tri talis· nulla virtute potest fieri ut quod s
hoc aliquid et res completa et terminata ki-
at modifica[ti]o· sed angelus eſt res terminas
ta completa et hoc aliquid et nobiliffima ſpe-
cies vnuerit e ergo no potest fieri forma ma-
terie. Tercia coluſio q. no impor pat vmonæ
nature ab ſuppoſi eu creatu· quia ſuppoſitum
creatu non potest ſuppoſitare duas naturas
eſſentialiter diſtinetas. 7 Kuarta oculuſio vnio
eſt modus vnitatis quo motor interſeem vi-
tur corpi et fic affumie angelus corpus· ad

II.

ſe ſumit mquantu vtitur eo tangerim inſtrumet
to ab aliquas operatoſes exercenbas. 1 Qua-
tum ab ſecundu articulu dico aliquas conclu-
siones. Prima q. no affumit corpus celeſte. q
p[ro]batur· quia tale corpus no recipie in ſe p[ro]
grimas impreſſiones. Secunda coluſio q. no aſa-
fumit corpus elementare· quia illud no eſt ſi
ſceptiui illo[rum] accidentiui que apparét ni illus
corpo[ribus]. Tercia coluſio q. potest affume-
re corpus iam a natura generat u[rum]a cada
uer mo[ment]ui. ita patet per ſe. Kuarta conclu-
sio q. potest affumere corpus ſemiplena mi-
xtione mixtum· tum quia tale corpus non po-
test ita ſubito ab t[em]a perſectam mixtionem u[rum]
duci qualis requitur in corpe humano· tum
quia qua[do] diſparet tale corpus no remanet
locus talis corpus· q[ui]o non eſſet ſi ſuſſet p[ro]
de mixt u[rum]. Et ſi dicas qualiter potest hoc ſie-
ri ue tale corpus formet· dico q. angelus op-
time nouit naturas reru[rum] et ſic optime appo-
ximare actua paſſuus et in coenuent i[rum] apor-
cione quib[us] ap[or]cionatis et debita influens
tia reſpectu celu p[ro]ſita habetur. corpus imp-
fede mixt u[rum]. 1 Quantu ad terciu articulu p[ro]
termiſſo adu intellec[ui]e pot[re]tie opot[re]z pri
mo videre te adu pot[re]tie moſiue. Secundo te
adu pot[re]tie ſenſitiue. Tercio te adu poten-
tie vegetatiue. Quantu ad adu pot[re]tie mo-
tiue patet p[ro] omnes q. angelus pot[re]te moue
re corpus motu locali ſue p[ro]greſiuo· et hoc ſi
ue corpus ſit affumptu ſiue non affumptu· ſi
b[i]ſſuitas eſt in modo ponenti an ſez mouet
p[ro]mellec[ui]u et volunțaſe an per potentiá ex-
ecutiuam. Et dicunt Thomiſte q. no mouet
per potentiá executiuam quia in angelo no
p[ro]nitur executiua· quod p[ro]batur primo ſic.
D[ue] multiplicatur in inferiòbus vnun[que]m
in ſuperioribus ſicur patet de ſenſitiua et intelle-
diuia que diſtiguutur in homine· et in ange-
lo p[ro]nitur t[em]que intellec[ui]us· cum ergo vir-
tus voli[tu]ia et motiuia diſtiguutur in homi
ne ut due vires in angelo erut tangeri vna vii
que eſt virtus voli[tu]ia et imperaſ et exequi.
Secundo ſic ita potentiá executiua ſi p[ro]ni-
fruſtra p[ro]nitur· ergo no habet pom in ange-
lo· p[ro]batio antecedentis· quia ita pot[re]tie ex-
cutiua aut habet operatione m[tra] manentez
et tunc miſbil facit ad morum localem aut in
ſeuntem et tunc no ſubiacet imperio volunta-
tis· et ſic angelus ſemp mouebit quod eſt fal
ſum. T[ercio] ſic· fi angelus habet talem pot[re]
tiam executiua illa potencia eſt ſpiritualis et
per conſequens ſuper ſe reflexiua· ut patet li·
de cauſis. Et tunc quero· aut reflecti[que] ab dea
terminan[que] aut ad mouendu· non primo mo-
quia illud eſt ſolius volun[tatis· ex· ix· metb·
non etiam ſecundo modo· quia tunc ſimul eſſet
in pot[re]tia et in adu reſpectu eiubem q[ui]o eſt
impoſſible. N[ud]i ergo eſt principium mou-
di in angelo aliquid in locum· dicunt iſt i[mi] q

Al.

habet vnum ventriculú supra se et aliú sub se. teinde in vltima parte cerebrí est ponendus vnus ventriculus. et sic in vntuerso funt quin q2, ventriculi vel concauitates. Et firmilla ha temus ponere quinque potéttias intra appتهz tentes firm viam Auiceñ-vj.naturaliú parte -j.ca.vlti.prima est senfus cõmunis-cda ima gmatiua vel formatiua-tercia cogitatia-qr ta estimatia-quima memoratiua-ffam senfus cõmunis habet p organo primũ ventriculi dum qui est in prima parte anterioris partis cerebrí cuius actus est recipere formas a sen fihibus particularibus et habet duplicé faciem-vnam ab senfus particulares que claus dicitur in somnis-aliam ad imagmatiua q2 re:timet species ut statim diceß. et ita apertè m somnis et est caula fomnioz. Secuda potéttia que dicitur formatiua vel imagmatiua habet pio organo secundũ ventriculi qui est in vltima parte anterioris partis cerebrí et ei9 actus est retinere species quia senfus cõmunis nò habet vim retentiam sed est fiet aqua cui imprimiß figillú ut deducit Auiceñ-vbi s. Tercia potéttia dicitur cogitatia. et habet p organo ventriculi qui est in inferiori me: die cocauitatis cerebrí et eius actus est c9 ponere et diuibere species que fune in potentia formatiua. Nuarta potéttia se9 actima tiua p organo habet ventriculum qui est in fummo medie cocauitatis cerebrí cuius act9 est apphendere intenções non senfatas. ficu patet te agno qui fugit lupu. Quinta po: tentia se9 memoratiua habet p organo ven triculú qui est in vltima parte cerebrí. et ei9 actus est retinere species acceptas ab estima: tiua-hce omnia fi pfundius vis videre quere Auiceñ-vj.naturalium parte j.ca.vlti. circa mediú. ( Quantum ad secundú articulú opor: tet tria vitere. Primo quomodo spiritus vis tales se habeant ad organa dictarú potenti arum. Secundo quomodo se habeant ad poté tias fue virtutes. Tercio quomodo se habe: ant spiritus ad similitudines senfibilium. ( Quantum ad primũ dico q spiritus exiſtées in organo predictarú virtutú nò funt corpo: ra corotua cum illis organis sed contigua. fi eue patet per sententia Aristo. Prima gene ratio spirituú est in coide. teinde transmittu: tur a coide ad cerebruz tranſeundo p duram matrem quod nò eſset verú fi eſſent corpora eðthua cum organis. Secundo dico q funt in illis organis fiet in locis in quibus oferuans eur. et hoc patet fatis per conſt-clare in li. bis diff erëtia spiritus et amme ( Quantum ad ſe cundum principale in iſto articulo dico q vú: tutes firm in quod ſune nò funt ſo: me ſpirituú ſed organoq. q2 nò eſt intelligibile q vnus et idem fit per ſe forma duoz discontinuoq. ſed organa et ſpiritus ſunt diſcðemua. Cum ergo virtutes ſunt ſo: me organoq non pſſ:

It.

funt eſſe ſo: me ſpirituú. ( Quantum ab terciú principale in iſto ſecito articulo dico q ifte similitudines ſenſibiliú alio moto ſe habent ab organa et alio moto ab iſpos ſpiritus. In organis enim ſe habent eſt color ab iſpum corpus coloratu: quia ſicut corpus coloratum in: formatur colore ita organa in: forman: illis similitudibus. Ab iſpum autè ſe habent ifte similitudines ſicut ſpecies coloris ab aere: q2 ſicut celfante corpe colorato celfat ſpiritus q2 erat in aere ita celfante ſpecie que e: m orga: no celfat similitudo que eſt in ſpiritu. ( T:ue ab terciú articulú principal: dico q: demon: poffunt ludificare ſenfus noſtros multiplic: ter. Primo ut illud quod eſt abſens videtur preſens. Secundo q2 p[enſe]ſt lateat. Terc: ut illud quod eſt vnus coloris videtur eſſe al: terius coloris. Quarto ut illud quod eſt vnú videtur p[u]lura. Quinto ut illud quod e: vn9 quantitatis videtur eſſe alterius. Sexto ut illud quod e: in vno ſitu videtur eſſe in alio. Septimo ut illud quod eſt vnus figure vit: atur eſſe alterius. Octavo ut illud quod e: in motu videtur eſſe in quiete. Non: ut quod e: ſub quiete vidæt eſſe in motu. ( Omnes il: los motos ludificatòn: potest demon facere in nobis dupliciter ſes oper: at: aliquid extra nos aut aliquid intra nos. Breuitatis autem gratia tantú de primo pono exéplú. Ludifia: cat enim ſenfus noſtros primo oper: at: al: q2 do extra nos faci: do in aere natur: ſpecula: rem congreg: at: diuerſas partes aeris ita ut habent natur: ſpecular: ita ut ſicut app: ſito ſpeculo illud quod eſt retro videtur an: te. ſicut patet cuilibet inſpicienti. Secundo po: teſt hoc item oper: at: aliquid intra nos: nam ſicut dictum eſt m primo articulo ſenfus c9 muntis nò retinere ſpecies ſed virtus formati: ua: species autè que eſt in organo iſtus poté: tie multiplicat ſe per ſpecies que ſunt corpo: ra dyafona in via que eſt ab organo ſenfus omumis vſq2 ad organ: ſ potentie memorati: ue formatiue et imaginaſtive et tunc mal: an gelus ita ſo: re: mo: mouet ſpeciem que eſt in organo ſenfus omumis ut videtur fibi ob: ſectú p[en]ſens quod reſſenta: ab illa ſpecie. et hoc quere melius in Auiceñ-vj. naturaliú p: te. iii: c. ij. ( Tem intellig: bo alij: mo:bi: lu: bification: p[re]di: c: ( Ad argumentum in contrari: dico q: ſenfus reſpectu ap[ri]j: ob: e: di: ſemp: eſt verus miſi flat: pmueatio in or: gano: vel in medio: patet autè in terci: arti: culo q: demon po: teſt immutare organum et medium.

Post predicta ſupereſt
Circa itam diff: motione: non: que:
pro Verum angelus p[ro]ſect: alteri lo:
qui: Videtur q: non: quia locutio fit
te eo q2 eſt ignotum: eſt quid: eſt ignot: u

LI.

et non speciè. quia alias oportet ponere du
as species in eodem intellectu eiusdem obedi-
quod est falso iis aduerarium. Secundo 45
batur quia si deus crearet vnâ nouâ speciem
et noticiam illius haberet vnus angelus et nò
alius habes noticiam posset loqui angelo nò
habentí noticiam de illa specie et sic gigners
in intellectu illius actum et speciem. Terciuz
pbatur. quia minò virtus nò potest impedi
re maiòre virtutè a fua actone. ergo si fupari
or angelus confideraret aliquid in genere pr-
prio tunc inferior wolens fibi loqui nò impedi
ret fuam intellectionem actualem. cauſabie au
tem aliquid sed non actu ut patet. ergo ſpe-
tiem. Tercia còclusio quomodo vnus ange-
lus potest loqui vm et nò alteri. Et dicunt alí
qui q angeli nò potest vní loqui quin alij
omnibus loquatur. Contra hoc obicire Varo
multipliciter. Primo quia angelus nò est p[]lo-
ris oblitōrum q homo. sed homo potest confili
ari et loqui cum vno secrete nò loquento cù
alio-ergo. Secundo quia angelus bon9 nò pol-
set loqui aliquod secretem alteri quod lates
ret angelum malí ſi eſſe medius. quod e in
coeuemenis et còtra Críſo. fup Matb. 17 do
est alia opinio q angeli habet inter ſe signa
ſereta et priuata et p talia signa potest lo-
qui vm et nò alteri. C còtra. intimior eſſen
tia angeli fibi q quodcunque ſignu. sed non ob
ſtate ita intimiſate effentia vnus angeli no
ta est alteri. ergo. Preterea quato cœuemiunt
admuicem de iſtis ſignis ſecretis quare nò
p[]tuit tercius angelus eſſe preſens qui audite
iſta p[]acta. Itoe e tercia opinio q hoc est
iteo quia angeli ſunt ſpecula wolútaria. vntc
ſi eſſent duo ſpecula fibi muevo oppoſita po-
test vnú ſpeculum volutarie ſe dirigere ab
dnum et nò ad alium. C còtra e p[]erpetu-
tatio ſubſiſtie volutati tam poſtq reſpen-
tatio et locutio facta est in effectu videt eſſe
obediú naturale ficut etiaq apparet in nobis
q locutio anteq ponitur in effectu ſubſeit im
p[]río volutatis. ſed poſtq polita eſt in effe-
du est obiectum naturale auditus. Itoe est
alius modus Thome qui dicit q concepτus in
nobis dupliq claudunt obſtaculo ſez volúta
te et corpo[]reitate. In angelo autè cum nò ſie
corpo[]reus oſceptus eius clauditur tantú vno
obſtaculo ſez volutatis. Et iteò ſtatim cum
vult concepτum ſuum ab alio videri ſtatim ille
videt. Contra illam opinióne est eadè ras-
tio que otra precedentem. I c[]umta eſt opi-
tmo Scoti que redit in item cum iſtis qui di-
cunt q ſicur in potestate angeli e vti illa vol
illa ſpecie. ita in eius peate eſt gignere actu
alem noticiá in illa vel in illa intelligétia. q
nò magis determinatur paſſiuu naturale ab
patiendù q adiuu naturale ab agenbum. I
d sed contra iſtam opinione est eadè ratio q
contra p[]eetentè. Et iteò non viduº vno mo-

H.

to ratónem determinátè níſi voluntatè diu
nam. Si tamen aliqua predictarù opinionum
eſt vera concorbo tamen cum vtímis tribúa
opiniónibus que in item tenbunt. ( Ad as-
gumétum primú in oppítutú nego minorem
Ab probationem dico q non valet quia eſo
ſentia angeli eſt obiectum naturale. cogita
tio vero eſt obiectum voluntarium. ( Ad ſe
cundú patet per item ficut declaratum eſt in
tercia queſtione ſecùbi articuli. ( Ad terciú
nego maiotem. ad p[]bationem illius patet in
tercia diſtinetó queſtione illa. Vtrù ange-
lus cognoscat alia a ſe p[]species inmatas vel
acquifitas. quere ibi tem.

Secundo queritur Vtrù angélus vn9
poffit alíu illuminare. Vicetur q nò,
quia illuminare eſt lumè creare vel lu
men intendere. ſeb angelus non potest lumè
creare. quia creare competit ſoli teo nec po-
test creatú intendere quia ab eodem hab徒us
intenditur a quo p[]rocuritur ex. i. et biçoz.
( Secundo ſic non eſt minoris nobilitatis trí
telleclus angélicus q humanus. ſeb intelle
dus humanus illumnaſ a ſolo teo. per illub
Johis. Eras lux vera q illumnaſ te. ( Pre-
terea. omnis mutatio eſt inter oppoſita q ſic
ſi angelus illummatur prius fuit tenebroſus-
quod eſt incouemens. ( Preterea aut ange
lus inferior illuminat ſuperiorem aut ecouer-
ſo. non primo modo. quia illummans eſt p[]ke-
dior illuminato. ſed angelus inferior nò eſt
perſector ſupioze ergo. nec etiá ſecundo mo
to quia maius lumè obſuſeat minus. ſicut pa
tet in meribie q lumen folis obſuſeat lumen
ſtellarum. ( In aterariu eſt Hyp. in de ange
lica ierarchia q dicit q angeli ſupioze pur
gant illuminaſ et perſicuit inſeriores. ( Cò
ſumatur. quia eccl[]esia triu[m]phans affiniſa
tur eccl[]esie militans. ſed in eccl[]esia militante
vnus homo illuminat alium homnè ergo. ( I
Kniº. I[]p[]ic ſunt quatuor articuli in ch[]uor mo
tos dicendi. Eſt enim primo opinio Thome
p[]te. j. q. C. ar. j. qui dicit q angeli illumina-
re alium angelum intelligitur dupliciter ſez
cauſatiue quia cauſat lumè ſecuò moto con
foſtatiue. Primo mò angél9 nò illumat alíu
angelum ſed ſecuò modo. ( Contra iſtam
opinióne obicire Varo. quia conſoſtatio illa
aut eſt per imp[]ſſionem vel inſo[]matòem Fa-
dam ab alio. aut per repulſionè còtrarij. ſis
cut dicimus q vnus carbo ofortatè ex conſi-
dione alterius cartonis. quia duo cartones
p[]offunt magis repellere frigibitatez aeris cír
cumſtantis. ſed nuullum ſtborum potest dari
inappoſito. q vn9 angelus mbil recipit p im-
preſſionem ab alio nec etiam eſt ibi expulſio
contrarij puta tenebre. ergo. Itoe eſt ſecun-
dus modus Henrici qui dicit q quadruplici
ter potest intelliſi angeli ſuprio[]que illumia[]e

Ll.

Ft aliquib caufare in paſſuo excellentiori ſt
etiā aliqo caufare in paſſuo minus excellenti-
ſi meleſſus angelic9 eſt nobilioſ intellecſu
huanó. 7 angel9 ſt aliqo efficere in intellecſu
angelico ut p3 ex qſtioſmiſb de locutòſ ange-
ioz et illummatòſe. 1 Prefea plusouenit
intelligëtia cù intellecſu hano ġ senſibile.
ſi ſenſibile ſt aliqo efficere in intellecſu nſo-
ſ. 1 In otrarii p3 p Aug.fup illu6 pā. An
gelis ſuis mandauit de te. 1 Rnó. 15 fune
tres articuli. Primus ſi qlibet ho h3 angelus
cuſtobu ſui. Secus ſi angelus ſt aliqo efficè
in intellecſu nſo ſm opini6z Auiceñ. Terei9
ſi ſm opinione tæologoz. 1 Quantu6 ad p
mú dico cum mg6 q fic. hoc patet Matb. y.
Angeli eo2 ſemp vidèt faciè patris mei 7c.
obvi dicie Jero. Magna dignitas aiarum vt
vnaqueq anima habeat ab oto natuariatis
ſue in cuſtobiam ſuam deputatum angelum.
Jem in adibus apoſtoloz. bicitur de petro
ſorſitã angelus ipius eſt. 1 ſtě in pā. Ange
liis ſuis mandauit de te. 1 S3 hie eſt dubiú de
anticiſto ſi habebit angeluſ cuſtobem ſui. Et
bicit Aureolus et bī q antificiſt vel erit ob
ſtinatus i malo. 7 ſic nò habebit. vel nò erit
obſtumatus et ſic nò erit meſuemiés ipm has
tre angeli. 1 ſtě eſt et aliud dubiú. q2 duo
hommes cuſtobiti püne admiuicè còtradicere
ex tono motiuo te aliqo tono ope. et ſic videq
q inter angelos ſet otrouer ſia 7 pugna. Ab
q6 dico ſm viã ſandoq q nullu meſuemiés
eſt inter angelos eſſe opinionum diuſeritã
quantum ad ea que ſunt ad finem dummo-
to maneat iſemptitas finis. 1 item dubiú eſt
ſi contriſtantur te cuſtobito perdito. dico q
non habene trifſticiam prout trifſticia habet
paffionè et afflictionè ſed p[ut dicit nolitio-
nè. 1 Quantu6 ab ſedm articuluz eſt opinio
Auiceñ. vj.natutaliú. pte. v.c.v. q dicit q aia
dù acu intelligi h3 ſpés ab intelligentia et
tee ſpés nò habét eſſe manſuum in aia poſt
actualeſ ofſideratoez. pbae p hce q. In orga-
no ſenſus oferuanè ſpecies poſt receſſus ſenſi
bilis ex eo q organù nò eſt natu ognoftere
obieſtù. 5 intellecſus nò eſt potéria organi-
ca. g. Modus ſuus ponèdi ſuite talis ipe po-
fuit ordmè in intelligètijns ita q vltima intel
ligëtia inſluebat ſpés dũ erat actualis intel-
ledio ſup noſtru intellecſtù. Et ſicut plato po
ſuit q p ouerſionè intellecſus nſi ad pdeã ali
cuius rei haberemus scientiam illius rei. 1ea
Auiceñ. poſuit q p ouerſionè intellecſus nſi
ad illà ſez intelligentã haberemus noticiam
reí. Ait enim in principio capituli allegati q
cauſa dàdi forma meſtelligibilè anime noſtre
nò eſt nifi intelligëtia in effectu penes quam
ſunt principia forma2 intelligibiliu abſtacta
erum. 1 Còtra illà opinione arguſ dupliciter
ſm q duo pomic. Prímo q ſpés fluuít in aia2
noſtra ab intelligëtia. Secu6o q ille ſpecies

H.

nò manè: nifi actu intelligi6 bi manète. Còera
pmú arguit Thomas pte. 1. q. lxxv. ar. iii.
ſic. q fit a eſſet tuc fruſtra anima vnireſ cor
puri q2 nò. apter aliquà p[fectionè]n anime in eſ
ſendo q2 forma nò eſt ap[ter] materià. ſeb ecò
uerto. ex q. p[oliſico] nec ap[ter] p[fectionè]n ami
me in operato. q2 nò vnta poſſet habere ſpe-
cies ab intelligëtia ſicut vnta. 1 ſtã nò va
let. q2 eodè mobo ocludit q anima beata fru
ſtra vniſ corpi q2 nò ap[ter] aliquà p[fectionè]
in eſſento. q2 forma nò eſt ap[ter] materià ſeb
ecoùerſo ut tu vicis. nec ap[ter] p[fectionè]n eius
in operando. q2 illà p[fectà] operationè habet
anima beata nò vnta corpi ſicut vnta. 1
Arguo ergo aliter ſic. Omiſa noſtra oſtritio
oriſ a ſenſu et toſciètæ ſenſu toſicit ſciëtia q
eſt ſm illú ſenſum. ex. q. met h6 et. q poſterioz.
Sed hce eſſet falà fi ille ſpés imprimerentur
ab intelligëtia. g. 1 Còtra ſm articuli ar-
guit li. 1. diſt. ij. qe ibi. Et abducè ab p[ri]ſau
doritas Auiceñ. in vli. ca. p[me] p[ti]s. vj.natu
raliú vbi bicit q ania nò ofſiderat ſpecies nifi
veluti ſunt reſpite in intellecſu. 1 Quantu2
ad terciú articulù dico q cù querif Vtrù an-
gelus poſſe aliqo effectiue caufare in intellec-
tu n[ò] p[òt] intelligi vel te angelo abſolute
fumpto vel de angelo cù corpe affiumpto. Si
ſcto n[ò] patet q[ie] ſic p torù libri. Thobie be
raplalxele. Si autè p[mo] mobo dico duas cò-
clusiones. Príma eſt q mihil p[re] caufare imme
diate effectiue p[ea] intellectionè vel p[ecie].
Secuòa còſluſio eſt q aliqo p[oteſt] diſpoſiti-
ue. Príma còſluſio p[rae]ſic. Adus actiunoz.
ſunt in patiente diſpoſito. ij. de anima. 5 intel
ledus noſter d[ù] eſt ojuncus corpi corupti
bili n[ò] eſt diſpoſitus ab ſuſcipienſu immedia
te p[ecie] vel intellectionèm ab angelo. ergo-
qua p[re] ſatu iſto intellecſus impediſ ne poſ-
ſit recipe immediate immutationè ab alioqu o
actu intelligibili fine ſatamate quia fantaſa
ma ſe habet ab intellecſiú noſtru p[re] iſto ſatu
ſicut ſenſibile ab ſenſiu. 5 ſenſus n[ò] immutaſ
p[mo] n[ifi] ab aliq[en] ſenſibili. ergo nec intellec-
n[è] immutaſ p[re] ſatu iſto p[mo] n[ifi] a ſatamabi
li. Ex I3 m[ert] Scot9 correlarii q angeli9 n[ò]
[pt] aliquè rape ab intellectionè viſibile. q2 ois
raptus d[ute] dy aboli eſt p[ecie] ad aliq[uo] intèſe
imag[an]du2 cui9 intèa imag[ato] facit am-
mú diſtractu ab omni alia cogitato[que]. Mu-
tu ad ſedaz oſluſionè dico q p[re] aliq[uo] cauſa[ve]
diſpoſitiue n[ò] t[ui] ita ut noui ſatamap[duc]at
q2 noui ſatamá n[ò] p[ducere] n[ifi] cauſa na-
turali mediæ q p[om]i6 obieſtù. Nuò ergo p[re]
diſponere et noui ſatamá n[ò] p[ducere]. dico
q I3 p[re] fieri dupliciter. 1 Prímo quietado mo-
tu humo2 et ſpirituu2 q motus impediut co-
gritionè. Et exemplum eſt. videmus eni q in
aqua mota imagines n[ò] apparèt. in aqua ve-
ro quieta apparèt. et tunc viſus diſtincide vi-
det. 1ea etiam motus ſpirituu2 et humorum

Li.

pmam potentiâ ita pma potentia ad actum. Sed primus actus qui est teus mihil includie potentiatatis. S nee prima potêtia ficut est materia includit aliquid actualitatis. Quitem to fic. actus apocionaç potentie ex iij. phisitotex. S3 potêtia materie est infinita. S fi ma teria dicit actû habebit actû infinitê. Ad pmmû dico qu patet ex fcdô articlo qu adq est duplex. S3 actus entitatiuus qui opponit potentie obiectiue. et actus formalis q pfiicit potentiâ fubiediua. antiq eni pbi potuerunt g materia est ens in actu corporeo et forma li fcdô modo dicto. Ego aût no fic pono. Ad fcdm dicit Varro qu maiors est falsa quia patif instantiâ de alimêto qd abuente rei ex iktenti in actu tîi no est ei accitens. Vnde qd abuente rei actuate actualitate formali et vitimata bene est ei accitens. ficut infra patebit quectione de pluralitate formaazz. Et eode mòmo dico ad terciu qu nus actus potest eê potestialis et formalis pcfedibilis respectu al terius ut patet in homine fupoffita pluralitate formaazz. (1 Ad quartu dico qu accipien to vnifomiter maioz habet veritate sub tali ſenſu. q2 ficut actus pmmus q eft deus nullâ h3 potêtiâ paffuia ad actû formalê. fic materia pma ex ſe nullâ habet actû forma male. (2 Ad qui tum dico qu potentia est duplex. vna q reſpici forma m in fieri alia q reſpiciet forma m in ſe ſub iecit. primo modo ocedo qu tantus est actus q5nta est potêtia. ſedo mò no opreet qu adq aporcionetz potentie absolute fumpte. (3 Ab argumenta pfficualia. Ad primu auctoritassoluit ſeipam. q2 diciff ibi qu materia nò e aliqdc6 eopq qb determinedens ficut ſunt ſpeciess et differentes. ß materia est aliquib deſe minatu. (4 Ad ſeßm dico qu eſſe affirmatù de fubiedo motus est eſſe in actu ſic patuit ſupin questione de motu angeloz. et hoc eſſe re mouet a fubiedo generatònis fumèdo ſemp p eſſe in actu formali. (5 Ad ultimù dico qu materia est p ſe cognoscibilis ſed fi nò ogno ſcif hoc eſt apter delectù intelleclus nostrio.

Escunto querif. Vtrù materia p potentiâ diumâ poffit eſſe fine forma. Vitide q nò. q2 puatòes formaazz. oppolitass fuit oppofite. ſed oppofita nò pire fi mul eſſe in eoè fubiedo. Si aŭt materia eſſi fine omni forma tuc oppofita eſſent in ea. (1 Preterea pl9 habz de actualitate forma ma terialis q materia. S3 deus nò potest facere forma materialê fine fubiedo puta motus ſine mobili. S (1 Preterea Hugode sacramètis pte. q2 dicit qu materia non potest eſſe fine forma. (1 Preterea idem pbat Auiceñ. n-me tha. ca. in et Arifto. p de gatione. ca. de augmento. (1 In otrariù. uericq deus p ſe po potest intelligere pè p ſe facere. S deus pèt intel ligere materiâ fine forma. S (1 Rnò. 10 dic fiit tres articulii. In primo ponndue opinio:

H.

nes falſe. ſebo diceß ab qſtione ſim veritate. tercio diceß ad motuæ eopq qu fiit p oppofiata pte. (1 Quatuτ ad pmmû eſt vna opinio q cò formiter dicêdo ad dca in pmo articulo pèce dentis qſtionis bicit q2 q1 materia et forma dicant eantc re ideo materia non pèt eſſe fine forma. S3 ſce opinio çtû ad fundamêtu eſt impobata in pectenti qſtione ideo relinquiſt. ( Eſt S opinio Thome q bicit q deus I5 nò potet et habec talis rò ab eo pte. I. q. Ixvj. ar. I. q deus nò pè facere q5 implicat otradi dcoz. S. materia eſſe fine forma implicat otra dicôdz. S. Probatio minois. q2 p ſe exiſtit e in actu. S materia ſim ſe nò e in actu. et ſic fiit eſſi in actu. e no eſſi in actu q otrabicut. Ali qui eni ſequètes ita opinionè arguit multipliciter. Primo ſic. ficut ſe habet figura ab corpus ita forma ad materiâ. S deus non poſteſt facere corpus fine figura. q2 faceret inſimitu in actu. S. Tc qnto aliçq verius faciut vnù tato minus ſuit ſepabilia. S. materiaveri facit vnù cù forma q fubiedù cù apria paffione. S fi minus ſepabilia. S3 deus nò pè ſe facere fubiedù fine pà paffione. S. Tc materia pma h3 minimu de entitate. q2 eſt ppe tis bil. p Aug. S3 fi poffi eê fine forma nò ba beret minimu de entitate. S. Probato minois. q5 pèt p ſe eſſe habet plus de entitate q id q8 nò pè p ſe eſſe. S3 relatò p ſe nò pè eſſe fine fundamèto. materia aŭt p te pè eſſe fine forma. S materia h3 plus de entitate q relatio. Tc oine qd habet p ſe eſſe. wel est actus wel habens actù. S materia nullù hox. eſt cù ſit ens in potentia. Tc qd habz p ſe eê habz p deà in two. S. materia nò h3 pèw in two. S. Item pmo Boctiù oine eſſe eſt a forma. S ma teria nò h3 forma. Vltimo ſic. qn aliçq analo ganè in vno analogato. illub nò habz eê mi hi in pmo realiter et cœntialiter et in alio nò h3 eſſe mif p roem illius. Exreplu de ſamitate in vrina et in aliali. S3 materia et forma ana loganè in eê. et I5 pmo compatici forma. S (1 Quatuτ ad ſeßm articulù dico q illa opinio e falſa. qd pmo pto ſic. n2 plus bepentet aciè tès a fubedo q7 materia a forma. S deus pèt facè accitens fine fubiedo. ut pt3 in faco al taris. Rnèt ex q nò eſt fimile. q2 materia nulù dat actuz. accitens aŭt dat actù. S acconſ pè eſſe fine fubiedo. materia aŭt nò pèt eê fine forma. (1 Conera. Arifto. p de generatòe mo uet ofimilem queſtionem et dicit qu materia non potest ſepari a forma nifi paffiones ſint ſepabiles. ſed p te paffiones poffuit ſepari a fubiedis ergo. Item. viij. methaphisice. Ac eientia non ſunt entia mif quia entis. ergo. (1 ſebo principaliter Scotus arguit ſic. He9 potest facere quod nò implicat otradi dionè. ſed materiâ eê fine forma nò implicat otradi etdôz. S. Probatio minois. abſolueù pùs alio abſoluto et diſtindùt realiter ab eo potest eê

Dift.

absque eorù abitioùe fine illo. Sed materia eſt
ens absolutum diſtinctum realiter a forma-
ue patet in quæbione precedenti et prius for-
ma.quia receptiuu eſt prius recepto.ergo.
(1) Preterea quicquid Deus caufat in creatu-
ris respecuABS absoluti et 2. eſt effentia rei po-
teſt fieri fine illo. Sed forma absoluta nò eſt
te effentia materia. (2) Dico ergo q. huc à
queritur de forma absoluta aut respeciuua.
Si primo modo patet q. fic. Si ſebo modo nò
facienco nunc mentione, de forma respeci-
ua que eſt creature ab creaturam ſeb de for-
ma respeciuua que eſt creature ad teum pa-
tet ex quæbione quarta iſtius ſedi. q. illa re-
latio eſt iſe, realiter quod creatura et fic nò
poteſt eſſe fine illa. quia nihil poteſt eſſe fine
eo q. eſt item realiter fibi. (3) Quatuor aŭt ab
tercium articulum oporiet respondere ad ar-
gumenta alterius opinionis. (4) Ad primum
dico q. non implicat orrationem. et cum
pbas q. eſſet in actu et non in actu. Dico q.
ficuit eſt duplex potentia ſclicet obiectiva et
ſubſectiva. ita eſt duplex actus. Vnus q. op
pontitur potentiæ ſubſolute. et dicitur actus
formalis. Et alius qui opponitur porentie ob
ieciue. et Dicitur actus entitatiuus. Materia
autem eſt in actu et non in actu. ſeb nò otra-
dicione. quia eſt in actu entitatiuio et non in
actu formali. (5) Ad ſeom dico primo q. illa
ſimilitudo eſt vera ſtum ad terminabilitatê
quia ficut figura termmat corpus extrinſe-
ce ita forma terminat materiam inſtrinſeco.
Sed non eſt vera ſtum ad inſepabilitatem.
Aliter poteſt diſci q. Deus poteſt facere cor-
pus fine figura. Et cum bici q. tuc fieret in
finieu in actu. nego. quia ſuis corpus nò ter
minetur termino extrinſeco terminar e ta-
men termino inſtrinſeco. (6) Ad terciu. eſt in-
stantia de anima intellecua que non poteſt
ſepará a corpre. quia cum ſit p ſe forma cor-
poris verius facit vnium cum corpore ſubie
dum cum apria paffione. Sed poteſt aliter
reſponteri q. eſſe magis vnium poteſt intelli-
gi dupliciter. vel ſtum ab partes vmitas vel
ſtum ab modum vnionis. puta ſtum ad ſe
parabilitate vel inſepabilitatem. Primo mò
materia et forma faciunt magis vnù. ſed nò
ſebo modo. (7) Ad quartu dico q. materia e
minimù inter entia infra conceptus generis
ſubſtantie. et fic intelligit Augustinus. Sed
materia non habet minimum eſſe companco
ipam ab omnia que ſunt infra oceptum entis.
et hoc patet. vii. methebabiſſice. vii. bieit q.
ſubſtantia quæcunque ſiue materia ſiue forma
ſiue compositorum eſt pior quocunque acciden-
te pſedione. (8) Ad quimeu iam patet ex di-
nis q. materia habet actuz entitatiuus. (9) Ad
ſaſtum dico q. minos eſt falka. quia materia
habeat ieam apriam in two. quia eſt p ſe ter-
minus creationis. p Augustinu. vii. ſup. Gene

XII.

ſim ab littera. ca. xvij. (1) Ad ſeptimù dico
q. Boetius ibi intelligit de eſſe iſpeciſco et p-
fecto. quod eſſe non habet materia. (2) Ad
viltimù dico q. maior eſt falka. quia accitès et
ſubſtantia analoganè in ente ex iiiij. mecha-
phiſice. cum accitens poteſt eſſe fine ſubſtan-
tia. et patet in eukariftia. (3) Ad primù prim-
cipale dicitur q. ficut materia p virtutè diu-
nam poteſt eſſe fine forma ita p virtutem di-
uimam priuationes formazz. oppolitatz. poffut
simul eſſe in materia. Aliter poteſt dici q. ins-
ter illas priuationes non eſt oppoſitio apin-
qua ſed remota. Et okirmatur p philofophu-
v. phibicoz. ca. ij. qui dicit q. nò eſt tranſimu-
tatio de non ſubiedo ab nò ſubjectum. quia
nò eſt ibi oppoſitio et omnis tranſumequatio eſt
de oppoſito ab oppoſitum. (4) Ad ſeom dicie
Egidius q. non eſt ſimile. quia motus nò ha-
bet eſſe pmanfiuu. quia eſt in continuo fluxu
Materia aŭt habet eſſa pmanès. Aliter dici
tur q. motus abbat ſuper mobile ſolú respe-
dù. ſed forma dicit quid absolutum. Aliter
dicit Varro q. argumentum non valet. quia
forma naturalis prefuppoie materià. mate-
ria autem nò ploppomit forma. quia prius
poteſt eſſe fine poſtoriori iſto materia poteſt
eſſe fine forma et non econuſo. Aliter poteſt
dici in Scotum q. non eſt inconuenies q. de
us facit motu fine mobili. Sed de hoc alibi in
materia de eukariftia. (5) Ad autoritates bu-
gonis Auiceſi. et Arifto. dico q. loquuneur
de materia ut cogatur potentiæ naturali nò
diuine.

P

Rima aŭt diſtinctōls.

In ſita diſtinctoë tredecima tra-
ætat magiſter de opatioë prime di-
ei et de creatioë lucis. Jecio quero.
Vtrum lux fuerit prima die creata. (1) Videret
q. non. quia priuum accitens non p[duc]iſe fine
aprio ſubiedo. Sed aprium ſubjectum lucis
eſt sol et sol fuit quarta die creatus. igitur.
(2) In otrariuæ eſt Magiſter in littera. Et cò
ſirmae. quia illud fuit primo creatu p quod
diſtinguebat dies a node. ſi illud erat lux.
ergo. (3) Reſponſio. huc ſunt quinč artifici.
Primo videndum eſt quid fit lux. ſebo quid
lumen-tercio qualiter lumè sigmentur a luce.
quarto qualiter lumen multiplicatur in me-
dio. quinto quomodo lux fuit creata. (4) Qua-
tum ad primu articulum dico q. lux non eſt
ſubſtantia ſed accitens. quod p[to] tripliciſe.
Primo. forma ſubſtantialis non eſt p ſe ſenſu
p[cept]ibilis. Sed lux eſt p ſe ſenſu p[cept]ibilis
ergo. Mino: patet. maior p[ab]atur. omne il-
lud cuius preſentia eſt aliquo ſenſu p[cept]ibi
lis et eius abſentia eſt p[cept]ibilis. G[li] ſubſta-
tia eſt ſenſu p[cept]ibilis abſentia p[am]is in eu-
kariftia eſt naturaliter p[cept]ibilis. q[ui] eſt
falso. Sedo ſic q[ui] vii eſt accens nulli e ſuba.

LI.

Sed lux est alicui accitens, quia potest in meff
et abefte preret subiecti corruptione. T. Ter-
cio fio p. Aureolum. Illud est accitens alicui
quod fibi additum in p[ro]dicatione n[ote] facie nu-
gationem, ficut patet p[ro]commentato; viij.
metaphisice-commento. iiiij. Sed fine nugati-
one dicitur sol lucidus-ergo. I. Quantum ad
secundum articulum dico q[ui] lumen non est sub-
stantia. Quod habatur tribus rationibus po-
fitis in precedenti articulo, quia conclubunt
hie ficut ibi. Et abducitur quarta ratio, quia
vel effet substantia corporalis vel spiritualis.
Mon primo modo p[ro]argumentu philosophi
. iiij. de anima, quia tunc duo corpora effent fis-
mul. quod improbat philosophus. iiiij. philosophi
coz. nec s[uo] moto, quia est extenfibile. I.
Quantum ad terciu artificulü dico q[ui] lux gi-
gnit lumen tanç[us] apriam speciem similis fibi.
Ad cuius intelligentiâ est fciendû q[ui]m Al-
gafel m[ui]a f[us]pectua triplex est radius. re-
ditus fractus et reflexus. Radius rectus est
qui diffunditur a co[spore] luminofo in medio
ciufbe dyakoneitatis et durat tantu quantu
virtus lummoſi. Radius aŭt fractus est q[ui] co-
currente medio alterius dyakoneitatis non
tamen o[nimo] opaco multiplicat in ilto me-
dio n[ote] ſo in l[im]eam rectam. Radius aŭt refle-
xus est q[oc]urrente medio opaco anteç[us] ter
mimetur virtus actua lummoſi diffundit. In
partem oppofitaz. J[us]tis mobis lux potest gi-
gnere lumen. Sed t[us]c est dubiu quomodo lu-
men est in medio. Et ibi ſunt due opinione s,
extreme. Scotus dicit q[ui] habet at[que] intenti
onale. n[ote] q[ui] intentio dieaſ quia intendit sen-
fum sed quia est ratio tendendi in actu cujuſ
est ap[ri]a ſimilitudo. Et p[abat] q[ui] habet effe in
tentionale. quia ſi n[ote] effet ibi intentionaliter
tunc poſitum f[up] senſum phiberet senſum.
Alia est opinio Aureoli et Thome p[er]i. q.
.Ixviiij. articulo. iiij. q[ui] habet effe reale in medio
Tum q[ui] habet effectum realem. t[em]u quia de
nominat mediu. t[em]u quia expellit oppofitu. ſez
tenebras. Sed iſte opiniones forſte non ſunt
conerarie. p[am] intentio accipieſ dupliſiter.
N[ote] modo p[ro] intentione logica. Alio modo
p[er]ente diminuto. quia n[ote] est ita p[re]fectum fic
ſu[n]i fundamentu. Et illo modo lumen habet
effe intentionale in medio. quia eius effe non
eſt ita p[re]fectu in medio ficut effet in ſuo for-
te. Et t[un]e arg[umenta] Thome n[ote] oclobuſt.
quia illud effe intentionale potest habere ef-
fectum real[em] et denominar[em] medium et expel
lere otrariu. Sz. de I[bi]s dicâ diffuſius alibi ſi co-
tingat me ſcribere m[iij]. de anima. I. Muăt[ui]
ad quartu artificulü fuit opinio Empedoc. fiu
cut fibi imporit. Arifto. m[iij]. de anima. q[ui] lu-
men n[ote] multiplicat in medio in inſtant. Sed
in tempore n[ote] p[er]ceptibili. Eandem opinione s
tenet auct[us] libri de ſpera. Sed teneo oppoſi-
tum. T[ui] a[pter] auct[or]itates philosophi q[ui]

II.

blcunt oppofi[em] u[m]. p[ro]philicoz. et m[ui]cethi,
coz. et in lib[io] de ſenſu et ſenſato. et m[iij]. de
anima. tum a[pter] rationes. Et eſt prima ra-
tio talis ip[er]ius philosophi im[iij]. de anima. N[ui]
aliquid diffundit in t[em] imp[er]ceptibili f[up] ali-
quod h[ac]ium multiplicato illo ſpacio diſſu-
ditur in tempore p[er]ceptibili. quia duo imp[
]ceptibilia p[er]ſum facere vn[u] p[er]ceptibile. er-
go ſi lateret nos multiplicato lumis in puo
medio a[pter] imp[er]ceptibilitatem temporis n[ote]
lateret nos in magno ſpacio ab o[n]iente in oc-
cidents. Secunda eſt ratio Aureoli et t[ua]ta
liis. Si radius non generatur a sole in aere in
inſtant. ergo nun[que] generabitur. c[ó]lequens
est falſum. ergo et antecedens. Conſequencia
p[ab]aſt. quia ſol n[ote] eſt n[iti] in inſtant[em] in vno fi-
tu. T[unc]e in illo inſtant[em] aut generat radiuſ
aut non. Si ſic habetur ap[of]itum. ſi n[ote] ergo
nun[que] generabitur. quia ficut variatur fituſ
ſolis ita variat. ſinea recta [im] ſo quâ radiu]s re-
ditus teruuaſ. I. Muat[em] ab quin[ut] articulu-
bico q[ui] p[rim]o eſt ſu[re] creata lux. I[oc] p[ab]a-
Thomas fic. u[n]ualitas primi corporis debuie
p[ra]ma die creari. ſed lux eſt h[uius]mobi ergo.
Ratio n[ote] valet. quia agens p[re]fectum et odi-
natum prius p[re]ducit subjecuſ q[ui] qualitatem.
T[eo]o eſt alia ratio Dafiliu talis. J[il]ud fuit p[ra]
mo creatum p[er] quod p[u]ocenda diſtincte co-
s[n]ofceban[em]. Sed h[oc] erat lux. ergo. I[sta] ra-
tio confirmat p[re]magiſtru qui dicit capitú-
lo. i. h[uius] diſtinctionis. Congrue mundi o[n]
natus a luce cepit vnde cetera que creanba
erant viterentur. Alia ratio potest ab item
abduc[em] talis. Sicut eſt in cognitōne ita eſt in
opatione. Sed in cognitōne incipitur ab vnti
uerſalibus. ergo et in opatione. Sed o[m]niu
et vnuerſaliuſ est lux. quia in eo ouemut cor-
po]alia et ſp[u]alia. ergo. I. Sz. h[ic] ſit duo bu-
bia. Primu quid ſit illa lux. S[eb]m quid factu]
sit de ea. Dicunt aliqui ab primu q[ui] p[er] illa[us] lu-
cem me[ll]igitur natura angeliica illuminata
p[re]gratiam. Sed ille eſt intellectus alleg[or]i-
cus n[ote] litteralis. Dicas ergo mihi quid fuer-
rit illa lux. litteraliter. Et dicit Aureolus q[
]illa lux. mihi aliud fuerit litteraliter q[ui] p[ra]
met dies. Sed h[oc] n[ote] crebo effe veru. quia n[ote]
erat imp[er]fectio: p[ra]ma dies q[ui] ſaquentes. Sed
in diebus ſequentibus diſtingueban[em] dies et
op[er]a. ergo. T[eo]o dico cum Magiſtro q[ui] fu-
it corpus lucidu velut lucida nubes. Ab ſeb[us]
dubium dicit magiſter q[ui] aut te eo fuit cor-
pus ſolis format[ui] aut in ea parte celi eſt in
qua ſol eſt. et ſic eſt vnita ut diſcerni non
valeat. I. Contra illud q[ui] dicit Magiſter q[
]de illa luce ſit ſol formatus obicit Aureolus
quia t[unc]e ſol eſt generabilis et corruptibi
lis. Sed argumentu[n] non cogit. nam ponunt
aliqui celum formatum te materia p[ro]mo cre-
ata et t[em] n[ote] ponu[re] ip[er] sn[ab]ile et corruptibi
le. I. Ad argumentum patet p[er] magiſtr[u] q[ui]

Ait.

lux illa non erat fine subieſto: q. erat in p[ar]tibus illis q[ui]s nunc illuftrat ſolis biurna lux.

Arit quoc[] Deus 7c.

Circæ fitam diſtinetōnē decimās quartam oportet duo vitere. Prismo te natura celi quātum ab eiuſſimplicitate ab[]e vel compositōnem. Secuſto te mo su iſiūs. Primo ergo queritur. Vntrum celum fit compositum. (1) Vitetur q. fic. q[ui] medium ſapit naturam extremo[]. Sed celu[i]b[]e ſt fir mamentu[i]b[]t medium inter aquas fuplores et inferiores. ergo. (2) Preterea. In re mota oporzet p[ra]mag[ui]marium materiam. ſed celu[i] moue tur. ergo. (3) Preterea. celum eſt animat[i]s. g[ui] eſt compositum. Antecedens p[ra]baf[]p. Aris[]to tilēt[]ij. celi et mundi. et p[er] omentato[]rē. xij. me-tha[]et p[er] Auciennaz. i[x]. methaphiſce ca[]o. i. vii]b[]i dicit q[ui] celum eſt animal obediens beo.

(4) In otrarium arguſt. fic. ſuo[]d eſt compositum eſt corruptibile. ſed celu[i] non eſt corruptibile. ergo. (5) R[hi]o. Prima eria argumenta queruſt. tres difficulat[]es. Prim[i] queruſt. fi ce celu[i] ſum fit te natura quatuor elemeto[]z. Sc[]om queruſt fi in celu[i] ſit materia. Terciu[i] queruſt fi celum fit animat[u]m. Et ſin illa tria ſunt tres articuli. Primus ſi celum ſit te natura quatuor elemento[]z. Et dicit c[ui] philofopho. i. celu[i] et mundi. q[ui] non. Hoc p[ra]batur ibi multis rati ombo te quib[]o abduco tantum duas. Prima eſt talis. ap[ri]tus motus ſequitur ap[ri]tiam natu ram. Sed celu[i] et elementa habent diuſos mo tus. quia celu[i] mouetur circulariter. elementa vero mouenſt motu redo[]. ergo. Sc[]o ra-tio. Celum eſt inco[]ruptibile. ſin totum et ſin partes. elem[]eta aui[]c ab min[]9 ſut corruptibi lia. ſin partes. Sed corruptibile et corruptibile non habent eantem naturā. quia diſe-rue plus [g]enere ex. x. methaphiſce. (6) Se cundus articulus eſt. Si in celu[i] eſt materia. Et dicit Aureolus q[ui] non. et p[ra]batur p[ri]mo fic. Si in celu[i] eſt materia. vel quid eſt eiſu[b]em rati[o]m. Sed neutrum illo[]. p[ot]eſt eſſe. ergo. Probato[]mi nonis. non emi[n] ſt eiſu[b]em rati[o]m. q[ui] tueſt eſt eſt corruptibile et tranſmutabile. Nec eſt al-terius rati[o]m. quia materia n[]o dicit actum. (7) Preterea. omentato[]rē dicit in tractatu in te ſubſtantia obis q[ui] celum n[]o habet materia. et addi[]t q[ui] in hoc melius habuit me[n]tionem Aris[]totelis [g]alibi. (8) Preterea. q[ui] habet materiam eſt in potentiā otradiſomt et p[ot]eſt eſſe et non eſſe ſed celu[i] non eſt in potentiā otradiſomt. ergo. (9) Conſiru[n]a[]ſ ex. vii. methaphiſce. vii]b[]i dicitur q[ui] materia eſt p[er] quam res p[ot]eſt eſſe et n[]o eſſe. Si aurem di-catur q[ui] non oporzet celum n[]o eſſe. quia forma celi terminat vel fatiat appetitum materie. (10) Contra inco[]poffibile eſt aliquā forma[m] excludere aliquā. priuariq[]us. forme m[i]lii d[er] ſua.

XIII.

ſepti[]uo Formaliter alij[]que actu[i] oppoſt[u]. S[]3 forma celi non bat formaliter ad[]cum multa-rum formazz. quia non orintet eas virtualiter ad minus en[i] n[]o otinet animam intellec[t]iuā-ergo. (1) T[]iltam opinionem n[]o teneo. quia ar guam otra eaz. fic. Extenſio quantitatiuā ne ceſtario prefuppoit materiam. ſed celu[i] eſt extenſium extenſione quantitatiuā. ergo. Mi nor patet ab ſen[]tium. Maior p[ra]baf[]q[ui]a forma ſed ſon ſe n[]o extenditur p[er] auct[]orem ſex p[er] c[ap]io[]z. S[]c[]o arguitur a quib[]ubaf[]q[ui]e. O[n]e quod eſt in actu. aut eſt actus aut habens a-ctum. ſed celu[i] non eſt actus. quia tunc eſſet intelligibile adiue. ergo eſt habens actu[i]. S[]3 omne tale oſtat ex materia. 2 forma. ex actu et potentiā. ergo. Hoc datur aliqua intefacia ſed b[]ac hac alibi diceſt. (1) S[]t[]u aui[]c circa ita co-eſtufionem duo dubia. Prim[i]o. Si materia celi eſt eiſu[b]em rati[o]m. c[ui] materia inſerio[]z. Se-cundum. Si materia celi habet aliquā exten-fionem ab extenſione quantitat[i]e. (2) Ad pri-mum dicitur a quib[]ubam q[ui] eſt eiſu[b]em ra-tionis. quod p[ra]baf[]p[ri]mo. quia materia nul-lum dicit actu[i]b[]e ſed diſtinetio ki[]e p[er] actus. vii] methaphiſce. ergo. (3) S[]c[]o fic. Si eſſet vna materia eiſu[b]em rati[o]m c[ui] alia. aut eſſet eiu-fem actualiatis aut alterius. Si eiſu[b]em ha-beo. a[]p[]oſtitum. ſi alterius. ergo ſunt due mate-trie p[ri]me. (4) T[]ercio fic. non eſt alia ratio. affixi Snata ab aduerſarijs ap[]ter quod in celu[i] et in inſerio[]z. n[]o ſit ead[]em materia. m[i]li quia vnum eſſet tranſmutabile in aliub. Sed ſi n[]o valet. q[ui] in celu[i] eſt vna materia et t[]i vnum non eſt tranſmutabile in aliub. Sed hoc nori crebo eſſe verum p[ri]mo. quia commentator dicit primo te ſubſtantia ozbis. q[ui] quicquid dicit te ſupliorib[]o et inſerio[]zib[]i dicit equi[]tio-ce. S[]c[]o ſi materia eſſet eiſu[b]em rati[o]m bic et ibi. e[]ſequi[]q[ui] celu[i] eſſet corruptibile vel ab minus materia e[n]mi rei corruptibilis eſſet in potentiā ab forma[m] celi. 3 p[ol]let tranſimu-tari. alias illa potentiā eſſet fruſtra. (5) Pre-terea. arguit Narro fic. tranſmutatio facie nos ſcire materia. ſin omētato[]rē. viij. metha phiſiſce. ergo p[er] diuerſas tranſmutationes ar guemus diuerſas formas. S[]3 diuerſe ſut enſ-mutatōnes ſupio[]z. et inſerio[]z. i[]gitur. S[]c[]o ſinis imporit necessitatem bis que ſunt ab finem. Sed forma eſt finis materie. ex. ij. p[ol]i-fico[]z. ergo vii]b[]i vna forma p[ri]ſicit corruptibi liter et alia inco[]ruptibiliter non eſt materia eatem. Sed forma celi p[er]ſicit inco[]ruptibiliter forma aute[]z. inſeriorum corruptibiliter. ergo. (6) Ad r[ō]nes alterius opinionis d[er]. Ad p[ri]mu[]q[ui] ſu p[er]poit fal[]ſi. q[ui] materia h[]a actu[i] di-ſtinetuā otra potētāi obiediuā. ut pt[]3. i. q. diſ-xij. (7) Ad ſecu[b]u dico q[ui] materia eſt p[er]mi-lis in ſua coordinatione ſoli[]cet corruptibilis um et inco[]ruptibilium. Sed quia materia di c[it] apr[]ium actum diſtinetum otra potentiāz

LI.

obiediuam non est inconueniens q. vna exce
dat aliam in entitate. sicut dictus q. mate-
ria est principalius ens q. relatio. ut patet in
prima quentione dist. xij. nec est inconueniens
esse duas materias primas. ut patet in distin-
ctione. ij. quentione de oppositone angeloium
(1 Ab tercium dico q. oines celi sunt eiufvez
speci. Sed Scotus arguit otra p hoc q. celi
habent diueros effectus differentes specie
Creo tamem q. ifta obiedo. nò valeat in cau
fis equiuocis. q. sol p eandem virtutem habz
diffoluere glaciem et exfiecare lutum. Si aùt
valeat ifta obiedio potest dici aliter q. mate-
ria sub forma vnius ftelle nò potest trâfmù-
tari in aliam. quia non est in potencia natu-
rali ad eam fed tantum in potencia obieda-
li. Aliter potest dici q. materia nò est in potê
tia ab formas mifi apter rationes feminales
que nò fune in apolito. Sed te hoc dicetur in-
fra distinzione. xviiij. (1 Ad scòm dubiuì. dic
Egibius q. materia habet apriam extenfio-
nem aliam ab extenfione quantitatis. quod
abpatur fic. Impoffibile est accidens aliquod
permanens et diuifibile esse fubieſtue mifi in
fubiecto diuifibili. alias accitens effet natu-
raliter fine fubiecto. Sed quantitas est acce-
dens permanens et diuifibile. ergo habet ſub
iedium diuifibile vel extenſum. Sed hoc è ma-
teria ergo. Dac non placet alij nec mibi. q.
omne extenſum est quodammodo corſoreuz
et fic plures quantitates corſoree effectent ſiml
in eodem et pirent argumêta philofophiij.
te anima. et iiiij. phibicoz. Ad argumentum
aùt dico q. deficit p Fallam pmagnationem.
q. pmagmatur q. quantitas prius exiſtat in
actu q. abueniat materie. quod nò teneo ſed
bico q. agens naturale educit de potêcia ma-
terie quantitatem actualè ab quâ prius erat
in potêcia. Per ea que dica ſuit patet ab ar-
gumenta opinionis que negat in celo mate-
riam. (1 Tercius articulus est videre ki celuz
est animatum. et patet p audaxitatez alle-
gatas in tercio articulo principali q. fic. Et
confirmaſ tali ratione. Viuù non potest esse
a non viuo. ſed multa ſunt viua pducta vir-
tute celi. sicut illa que generans p putrefa-
dionem ergo. Maior patet. q. omne viuum
est nobilius non viuo. Ifta opinio est falla et
excommumcata per tommu Stephanu epi
pilifeni et theologie magiftrù. et est otra Da-
mace liij. et conera Basilium et Gregozii.
Thomas aùt improbat illam opinionem p
ratione talem pte prima. q. lxx. articulo vlti-
mo. quia fi celu effect animatu anima kruſta
vmiretur corpori celekti. q. nò apter pkectios
nem in effento. p eo q. materia est apter for
mam et nò econuerſo. ij. phibicoz. nec apter
pkectoes in opando. q. exq. pkecke posſi opx-
rari nò ymita cicut ymita. Ifta ratio nò còclu
dit. quia eadez ratio posset fieri de anima be-

ij.

ata que onitur corportiſieat debuchiz eſt. xij.
diſtindone. q. articulo. ij. Teo eſt alia ratò
Richardi in ſcdo qui arguit fic. Celum non
habet animam vegetariuâ. quia non auger
nec minuè nec etiam habet animas ſentitua
qui nò habet instrumenta ſentiendi. nec ha
bet anima intelleciuâ. quia intelleciuâ pex
ſupponit itas. ergo. Sed ita ratio nò vale-
quia illa anima intelleciuâ ſim platonicos
qui fuerunt otarie opinionis novnitur ei ue
forma ſed ut motor. Teneo ergo q. celu nò
est animatu. tum apter dictum Hamasceni.
libro. ij. ca. v. tum apter dictum Basiliij Gre-
gozii nafasemi. tum apter articulum excom-
municatum p dnum Stephanum qui dicit. Er
to eſt celos ponere animatos. (1 Ad ratione
otarie opinionis cum dicitur q. viuù nò po-
test eſſe a nò viuo. quia tunc nò viuumi etc. di
citur vno modo q. nò est inconueniens aliqo
esse nobilius in vno ordine et ignobilius in
alio ordine. licet eni celu fit ignobilius in ge-
nere entitatis eſt tì nobilius in genere cau-
ſalitatis. (2 Contra. aut caufat magtum ens
aut magtum non ens. Non ſcdo modo. q. qv
mihil est nullius est cauſa ergo primo modo.
ſcilicet magtum eſt ens. et tunc fic. Quicquid
est nobilius in caufalitate eſt nobilius in en-
titate. ſed p te celum est nobilius in caufali-
tate. ergo et in entitate. quod eſt otra Au-
gustinu qui dicit q. omne viuus eſt nobilius
nò viuo. (1 Ad argumeſtù illub meli? patebit
in questione de rationibus ſemmalibò vii diceq
q. forma viua eſt immediate à tco p creatio
nem. (1 Ab primum principale dico q. medi
um eſt duplex ſcilicet colleciuus et diſtindu-
uù. ut patet in coloibò. de medio pimo modo
ſumpto eſt vera maior ſed non de medio ſe-
cundo modo ſumpto. firmamentè enim è me
dium diſtindiuù nò collectiuù. (1 Ad ſecums
bum dico q. non eſt otra me. q. qveco q. m
celo fit materia. (1 Ad tercium patet ex ters
cio articulo. q. celu nò est animatu. Et dico
q. pbi ſentientes oppositu dixerùt falsum.

SEcundo queriteur. Verum celum mo-
ueatur ab intelligentia creata. (1 Vi
dex q. nò p philofophiij. celi et mû
di qui dicit q. primu cauſatû mouetur a cau-
ſa prima. Sed primum cauſatum eſt celu. er-
go moueſ a prima cauſa que eſt deus. (Pre-
terea. celum non recipit pegrmas impreſſio
nes. fi mouereſ ab intelligentia recipet p
regrmas impreſſiones. g. (1 Preterea. viij.
phibicoz. Celum mouet ſeipm. ergo nò mo-
uetur ab intelligentia. g. (1 Contra. philolo
phus. xij. methaphbſice mueſtigare numeruz
intelligentiarum per numerum otium. quia
fiit motores otbiu. Lii. et dico q. h ponunſ
tres articuli. In ipso ponunſe tres opiniones
ſke. et i ſcdo diceſ ſim veritate q. intelligēta

Dift.

treata mouet celu. ſercio declarabitur ſi itſa
actio ſit totaliter ab intelligencia vel a teo.
(1) Duantū ab primum eſt via opinio q. cel
lum effectiue moueſ a prima cauſa nō medi
ante aliqua cauſa ſeſa. quia poterſ immedia-
te per ſe iphām mouere. (2) Contra g. uis deus
poffet mouete orber nō mediante cauſa ſeſa
tamen apter communicatione ſue konitiatis
et apter maiorem creaturarum onexionem
voluit iphī mouere mediantibus cauſis ſecun
dis. (3) Secuſa opinio eſt Auicēneix. metha
phiſice. caui. q. celum mouetur effectiue ab
anima celi ex eo q. illa anima mouetur ab in-
telligentia ſub ratione amari et deſtitueri.

(1) Contra iſtam opinionem patet q. ſuppo-
nit kafum. q. celum ſit animatū- quod impo-
batum eſt m tercio articulo precedentis q[ui]
onis. (2) Tercia opinio eſt q. celum mouetur
naturaliter a ſua forma ſicue ſoſme grauiu
et leuui determinate ſunt ab motum ſurſuz 7
twoſum. (3) Contra corpora determina ab
aliquem motu naturalem d[etermi]nans ab illu-
ideo quia ſe quuntur p iphī aliquam p[er] ſedi
onem. Sed celu non ſeleqitur p ſuum motuz
aliquaz p[er] ſe ſioniem. ergo etc. Fote dicis q.
imo. quia ſelequi p[er] ſe ſioniem que eſt motus
Noc non valet. q[ui] poſt ſur ſe ſioniem meli-
o] abitur celum et tamen nō habebit hāc p[
[e] ſe ſioniem que eſt motus. (4) Preterea. Si hoc
eſſet p[er] ſe ſioniem naturalis in celo maxime eſa-
ſet in celo nobiliffimo id eſt in celo empirico.
Sed hoc eſt kafum. quia nō mouetur ergo. (5)
(6) Preterea. otra hane opinione eſt Auicēne.
-ix. met hapbi. caui. vii. dicit q. motus celi
nō eſt naturalis nec violentus. (7) Du quantum
ab ſecundum articulum dico q. celum moue
tur ab intelligēncia creata. Cuius rato eſt. q[ui]
aue mouetur immediate a teo aut ab anima
apria. aut a forma apria aut ab intelligēntia
creata. Sed primo moto nō-ue patet otra p[
mam opinionem nec ſebo modo ut patet co
tra ſebam opinionem. nec tercio moto ut pa
tet otra terciam opinionem. ergo relinquiſ
q. quarto moto. ſe ſicet q. celu moueſ ab in
telligentia. Sed hie eſt dubiu p quid intelli-
gentia mouet celum ſez. vtrum p intellecuq
vel per voluntatem an p potentiāz executiua
Sed de hoc dictum eſt ſupra distinetone. viij.
- q[ui] in principio terci] articuli. quere ibi. (8)
Quantum ad tercium articulum ſuit tres opi
mones. Vna eſt que dicit q. acto illa partim
eſt a teo et partim ab angelo. q[ui] p[er] [a]ctu p
[te]ſt considerari [a]tum ad ens vel quantu ad
hoc ens. primo modo eſt a teo. ſebo modo ab
intelligentia. Et ratio huius eſt. quia inter
agens creatum et increatum eſt triplex dif-
ferentia. Vna q. agens increatum eſt prima
rium agens creatu eſt ſecundariu. Secuſa q[
agens ncreatum eſt actus purus creatu nō
Tercia q. agens increatum nō eſt otractu-

Xb.

agens creatum fic. Ex hoc arguitur tali mo-
dio. Effedus nō otractus eſt a cauſa nō con-
tracta. Sed entitaſ ut fic non eſt otracta en-
titas autem ut hoc eſt otracta ergo. (1) ſe da
opinio dicit q. res et omnes actiones ſm cō-
tinem rationem p[ro]ducunt a teo. et ab agen
te creato. Noc p[ro]batur fic. potencia ap[ro]cio-
natur effentie. Sed effentia diuina eſt inſini-
ta. ergo et potencia ſed apter inſinitatem eſ
ſentie diuina nō poterſ pon ali quod creatum
quem ſtatim illabieur ei effentia diuina. ergo
et potencia diuina habet illabi cuilibet poten
tie create et occurrit ab illum effectum ergo.
(2) Tercia eſt opinio Narronis q. non eſt po-
nere q. in omni effe]tu] p[ro]ducto agens incre-
atum habet actionem elicitam ſed ficut ge-
nerans graue danbo fibi ſo]mam ſiuie actum
primum dat actum ſe]m non q. iphī elicit.
(3) ſita et impolito agens primum dat intelli-
gentie eſſe et potentiam mouendi celum qua
habita intelligencia mouet celum p] ſe p[up-
poſſa manutenentia ipius a teo. He iſtis tri
bus opinioni]a] accipiatur que magis viſe]
p[ro]babilior. (4) Ad primu] p[ra]cipale dico q. p[
ma cauſa mouet cauſatu] primu] intelliſe]
primitatem nō simpliciter ſed in ordine ab ſe
quentia. vnte intelligencia mouens celu] dici
tur prima nō simpliciter ſed in ordine ab in-
telligentias ſe]quentes. (5) Ad ſe]m dico q[
celum non recipit p[ere]grimas imp]l]l]ones ex
qualitatebus ſen]ſibilibus. (6) Ad tercium p[hi]
loſophus p[er]ſuit q. celum mouere] ſe]p[hi]m. q[
erat animatom. ſed hoc eſt kafum ut pat]m
questione precedenti.

A[st etiā deus produ
cant aque reptile etc.

Circa iſtam diſtinet]nem quinque-
cimam ſunt duo querenda. Primu]
Vtrum in mixto maneant elementa ſpm fuaſ
Formas ſubſtātiales in actu. (1) Vicerur q. fic-
quia mixtio eſt milcibili] alterato]vmio. Ex
quo arguſt dupliciter. Primo quia ſi ſunt al-
terata. ergo non ſunt corrupta. ſe]bo quia ſi
ſume vnta. ergo non ſunt corrupta. et fic ma-
nent in actu. (2) Preterea. qualitas elementi
non eſt fine elemento. ii. de anima. ſed in mi-
xto ſunt qualitates elem]to] ergo. (3) Co-
tra. Si elementa manerent in actu cum ba-
beant otrarios motus et quietes tunc vnnum-
quodq] mixtum violenter mouereſ et quie-
ſereſt. (4) Preterea. omne compos]tum ex co-
terarijs in actu eſt corru]p]tibile. ſed multa ſuit
mixta que non corru]puntur. ſicut patet ta
lapite et auro. ergo. (5) Reſponſio. hie ſunt
tres articuli. In primo ponuntur tres opinio
nes falſe. In ſecundo dicetur ſm veritatem.
Tercio fi oſa elemeta veni]t ab op]ſitō] mi-
xti. (6) Muātū ad p[mi] ōna opio qua] recitat
p[li]ſa. de g[na]to] q. imp]ſ]libile e] mixtō]ne eſ.

### Li.

Et ratio huius est, quod miscibilitya aut maneret saluata aut corrupta, aut vnum corruptus et aliud saluatius. Non primo modo, quia non est ratio quare sunt plus mixta nunc ut priori sunt mancant eodem modo nunc et priori nec secun to modo, quia nullatenus entia non sunt miscible. Sed corrupta sunt nullatenus entia, nec tercio modo, quia miscibilitya debent se vnifor miter habere. Ista opinio est falsa, ut patet in philosophiis, jure generatione etiam quomodo generatio distinguiit a mixtione. Tres est opinio Auicennae, sicut imprimi fibi omentato, iij. celi et mnndi omento, ixvi. quod elementa maneant in mixto non remissa in subfiantia quia remiantur in qualitate, propriis. Contra hoc arguit commentato, sic est iudicium de toto et de parte ergo sunt qualitas potest remitti in parte, manente subfiantia omnino non remissa eate ratione possunt elementa manere in subfiantiam remissa tota qualitate. Et ita potest esse ignis non calidus quod est inconueniens. Et hanc dicit Scotus ut ratio non oculabit, quia licet fit eadem ratio de toto et de parte inter se opera- rata non tamen respectu tercijs. Et licet elementum determinet sibi aliquam qualita est habet tamen eam sub quadam latitudine et non est acceles vlera ad aliquem gravum ita quod potest ab omni graduo hujusmodi. Et sic licet corpora possit esse fine hoc vel illo loco non tamen fine omni loco. Quicquid ut me fit de ratione ipsemet Scotus dicit quod opinio Auicennae fit falsa. Tercia est opinio commontatoris, ubi fupra qui pome quod elementa manent in mixto in suas formas subfiantia, les remissas in e refractas, quod abbatismo in philosophiis, et metaphysice, qui dicit quod elementum est ex quo opuntur res et manent in re. Sedo. Si elementa non manent in mixto sequitur quod materia poma immediate recipet omnem forma, quod me quod est falsa. Arguit enim omentator etra se tripliciter. Primo quia tunc forma mixti adueniret entem in actu formali, et sic effect forma accidentea lis. Secundo quia nulli forme uerent intendi et remitti nisi forma accidentali ergo forma elementaris effect accidentalis. Tercio recepti uum debet denudari a natura recepti, ergo oporiet materiam elementi denudari a forma subfiantiali adpria si debet esse sub forma mixti. Ad primum et secund dicit quod forma elemanteres sunt medie inter formas subfianti ales et accidentales, ido poffunt intendi et remitti et forma subfiantialem recipe. Ad tercium dicit quod maio est vera de forma, eul dem ordinis, non autem de forma alterius, odiis. Forme aut miscibilis et mixti sunt alteri us ordinis, ergo. Cenera istam opinionem, pabebit p[er]rationes que fien in ſequenti articulato. Quantum ab secund articulatum dico

### Ii.

buas concluſiones. Prima quod elemeta non mianent in mixto in actu. Seca ut otinetur in virtute tantus in emmenſoni in forma mixti. Pro batur prima oculio primo ſic quia nulla pluraliarum poneda est ſine necessitate. Hic nula est necessitas ab ponendum elemeta miscible in actu ergo. Probato minois non enim est alia necessitas ab ponendum elementa in actu miſi apter operationem. Sed apter hoc non oportet quia cum forma mixti ometeat emmata formam miscibilis poerit in eius opera- rationem. Sed ſic forma elementaris nata est ofſituere ſuppoſitum p[ro] ſe subſtens in se nere subſtantie, ergo ſi ſunt plures forma elementares in mixto actu erunt in mixto plurata ſuppoſita in generem subſtantie. Tercio ſic quantitas oſequitur subſtantiam corporaam ficut paſſio subſectum, ergo ſi ſunt ibi plureſubſtantie corpora in actu erunt plures q̃uitates in eodem. quod est otra philofophus iij. philicoz. Sequitur etiam quod quilibet p[ro] mixti non est mixta, quod est otra p[ro]b. ida generatione. Quarto ſic, mixtum generat ex miscibilibus, et ſic habet miscibile ab mixtum ſicut terminus a quo ab terminum ab quem, sed iſi ſunt termini incompoſibles, ergo. Sedam occlusione declaro p[ro] exemplum in colo[ribus] etiam color: medius includit extre mos non in realitatem quia eque ſimplex est color: medius ſicut extremus. Sed quia salutatur virtutis eorum in medio tallita est in φιλιστο. Et declaratur p[ro] p[ro]b. ida generatone etiam dicit. Muomiam vero ſunt quodam entia poterria quedam actu, oetingit mixta equa- lieret eſse et non eſſe in actu quidem ente aliam quod generato ex ipso ſupple ſp[ro]tum ab corporis mixtum. Et ſequitur de miscibilibus, potentia autem vtrunq[ue] que erant in actu antea, miſcerent. Et ſequitur ſtatim infra Saſuaturn enim virtutis eorum. Quantum ab tercijs articulam ſunt due opiniones extreme Nna dicit quod non oportet omnia elemeta concurrere ab generacionem mixt, quia p[er]ſices ſuerunt primo produciti de aqua tantus. Alia est opinio philofophijs, de generatone, quod oppoſitum est ratio ſua est talis. Ex eſſe ſumus ex quibus nutriment. Sed ex quatuor elementis nutrimentum ergo. Item ex eſſe aliam quid oppuitur in que ultimate reſoluitur. Et mixtum ultimatum reſoluſi in quatuor elementa ergo. Ad primum argumentum omne tatoiis dico quod diff. inſiro elementi, et methodi ph[is]ſice convenit tantu materie. Ad secund dico quod materia reſpicit forma, dupliciter. Primo ſp[ro]tum ab p[er]ſicis. Sic dico quod potest illius bet forma subſtantiali perfici. Sedo modo reſpicit eam ſp[ro]tum ab transmutari, et inſo mo do oporiet quod fit ido. quia primo oporiet quod materia in homine primo ſie sub forma elemata, ſe do sub forma ſemims, tercio sub forma

Dift

xvi.

tannis, et illarum abueneſte altera non hae-
uet, ita eſt in apſolito. (1. Ad primu principa
de bico q. mixtio eſt eoq. q. primo fuerut al-
erata nuc aueſt funt coruſta. Eobom mō di-
eo ab ſeom. q. vnio non ſumib iſ tricte ſed
large. (2. Ad aliuſb bico q. qualitas nō eſt fine
elemeto et fine eo quod inclubie kozam eſe
menſe, ſiuet eſt forma mixtù.

Seculo queriſt. Vtrù anima ſenſitua-
in bruto ſit extenſa. (3. Videq. q. non-
q. forma extenſa eſt maior in maiori
ſubſedo et ſic potencia ſenſitua eſſet, maior
in pate ā in coſte. (4. Preterea, quod educiſ
te potencia materie indiuſibili nō eſt exten-
fum. ſed anima ſenſitua eſt hmoī ergo. Pio
datio minoris. q. forma ſubſantialis in ma-
teria p[re]cedit omne accidens et ita p[re]cedit ę-
tatet p. qua eſt diuibilibiſ. (5. In contrarii eſt
pluus. p. et. ij. de anima de diuifione corporis an-
nulofi. (R) ſi eun ſunt opiniones. Vna e ſun
data in biciis theome q. q[ui] forma respicit to-
tum et p[tes] ſm eandem rōnem ſicur patz ba
forma i[gnis] talis forma eſt extenſa. Quando
vero forma nō respicit rotū et partes ſm ean
tem rationē talis forma non eſt extenſa. Et e-
q[ui] anima ſenſiſtua eſt talis forma ideo nō eſt
extenſa. Noc ofirmaſ p. Auguſt. li[bo] de quan
ſicate anime vi[bi] p[onit] q[ui] c[ui] vermiculus pun
gitur in vna p[re] ſtatim retrahit ſe. q[ui] d[um] eſt
let ver ſi aia ſenſitua eſſet extenſa. (Prete-
rea ibi[dem] Aug[ui] d[ic]it q[ui] p[es]ces rei viſibili-
ſ in oculo nō eſt extenſa. ergo multomagis po-
tencia nō eſt extenſa. quomā nō magis exten-
diſ accībēs p[er] ſubſedū (Optinio h[ec] nō pla-
tet Narrovi et Rich. Arguut em[im] p[ro] ſic
Quod p[duc]iſt de potencia extenſa eſt exten-
fum. ſeb anima ſenſiſtua eſt hmoī ergo. (1.
Scbo ſic. q[ui] cum anguille diuibun[que] p[ro]ſe
r[eman]t viuentes. quod nō eſſet veru miſ q[ui]
animā p[er] diuifione e[cor]p[oris] diuiterē. ſed mi-
bil p[oteſt] diuibii miſ extenſum. ergo. (2. Nui
vult iſtam opnions] ſe[bam tenere p[oteſt] di-
cere ab argumentu alterus opnionis te ver-
miculo q[ui] illa attracio nō eſt p[er] animā ſenſi-
fium p[re]cife ſed p[er] colligacione filoq[ui]. Aliter
p[oteſt] diſi ab primu et ſeom q[ui] quicquib di-
cit Auguſt. li[bo] de quantitate anime nō dic af-
ferento ſeb inq[ui]rendo. (3. Ad primu p[ri]ci-
pale bico q[ui] maioreſa eſt duplex ſez. intenſi
ua et extenſua. Exemplu de albedme in equo
et margarita nam in equo eſt maior extenſi-
ue ſed in margarita intenſiue. (4. Ita in apſo-
to anima ſenſitua in p[ede] habet maiorez ex-
tatione. ſeb in coſte habet maiorem intenſio
nem. (5. Ad ſeom bico q[ui] ſubſedū eſt extenſi
bile aptitudine ēguis nō ſit extenſi, adu. ut
patet ſupra diſt. ij. qu[est]ione de inbiuſuati
one et diſt. chij. de simplicitate celi.

Nis ercuffis quod ſup-

Circa iſtam diſtinctionē ledeci-
mam in qua tractat magiſter te
vmagine creata.ueriſt vtrù in-
ſellectus et voluſas q[ui] ſut p[tes] ymagiſis fine
ibem realiter q[ui] aia. (6. Videq. q[ui] p[ra]ma-
go eſt per imitaciónem illius cuius eſt imago
Seb aia eſt ab ymagē me[tr]imatis et in tri-
nitate diſtinku[n]n[que] realiter. (7. Pre-
terea potentiæ diſtinku[n]n[que] p[actus]. ex. ij. de
animā. Sed a[ctus] i[n]tellectus et voluntatis bi-
ſtinku[n]n[que] realiter. (8. Preterea, q[ui] non di-
ſtinku[n]n[que] realiter p[offunt] de ſe muicē p[ō]ica
ri in abſtra[cto]. (9. Intellectus et voluntas nō
ſie p[ō]diean[que]. (10. Contra, ſicut tranſmutatio
facit ſire materiā ita a[ct]ō facit ſire forma[
p[om]entat orē. viij. meth[ap]h. (11. Materia ſe-
[IPA] eſt receptiua forma. (12. Forma ſeipa ſue
aia ſeipa eſt actiua. ſed eſt actiua p[or] potencia[).
13. Confirma[ſ] p[er] pl[om]ij. p[ro]ſiſico[que] q[ui] d[ic]it q[ui]
natura eſt principiū motus et quietis. (14. Re
ſponſio. h[ec] ſunt qu[ia]z articuli ſm q[ui]z opini-\ ones. Prima eſt opinio Tho. p[ro] q[ui] xvij.
arti[que]. q[ui] d[ic]it q[ui] potentiæ anime ſut diſtinkte
realiter inter ſe et ab effentia aie fluēres ab
effentia anime ſicut accībēs a ſubſedo. ſut t[in]
accidentia inſepabilia. Et q[ui] p[er] acci[č]ētia p[ar]
bat [vi]b[ie] ſupra primo ſic. Actus et potencia ſiut
in eo[be] ſenere. p[er] actus illa[que] potentiāz[que]
in genere accitentiū. (15. Scbo ſic. aia p[er] ſeipaz,
eſt actus ſiu[que] forma. (16. ſi potentiæ ſunt ideo q[ui]
fua effentia ſicut ip[er]a eſt principiū viu[bi]di ita
et intelligendi. p[er] aia ſemp eſt p[ri]cipiū viuen
bi. ergo eo[be] m[ō] ſemp intelligendi. q[ui] eſt
kalſum. Etoſirma[ſ] ſic. Agens p[er] effentia ſem
per agit. p[er] aia nō ſemp agit. (17. nō eſt agens
p[er] effentia. ergo potencia p[er] qua agit nō e ſua
eſentia. Tercio arguīt ab alij ſic. Nn[ui]r idē
ſimpler nō p[oteſt] eſſe principiū diuerſa[que] ope
tatonu[que] ſicut nec e[ab]em materia p[oteſt] e[em]
principiū diuerſa[que] forma[que]. n[ui]p[er] alia et alia vif
positionē. Seb o[pationes] intellectus et wuſi-
tatis ſunt diuیرſe. ergo. (18. Quarto ſic. Accens
variabile p[er] ſuſponit accidens muariabili. Seb
Intelligere et velle ſunt acci[č]ētia variabilia.
ergo p[er] ſuſponu[que] acci[č]ētia muariabilia. (19. h[oc]
eſt potencia. (20. por]encia eſt accidens. N[um]to
ſic. Sicut ſe habet effentia ab eſſe ita potencia
ab operari. ergo p[er] mutatim ſicut ſe habet e[em]
ab opari ita potencia ab effentiam. (21. nullius
 creature eſſe eſt ſiui opari. (22. nec effentia eſt
 ſua potencia. Sexto ſic. (23. n[ui] no] recipit magiſis
 et mmus nō eſt i[tem] ei q[ui] recipit magiſis et mi-
nus. (24. e]ffentia n[ō] recipit magiſis et minus. (25.
 e]ngetio]ior altero. (26. Septimo ſic. Artiſt. in
 p[o]dicamentis d[ic]it q[ui] naturalis potencia e[m]
 ſe]da ſpecie qualitatis ſed o[n]ſe tale eſt accens
 ergo. Octauo ſic. o[mentator]. p[er] aia d[ic]it q[ui]

II.

II.

sia diuiscit in has potentias sicut potum in colorem et saporem, sed hæ est diuiscio in accidencia ergo. Mono fic. Effectus assimilatur sive cauſe. If effectus hæ potentiæ est accipens ergo. Hecimo fic. Ita se habent per domæ ens p[ro] ſtans. accipens manens et accidens fluës. ſtuc fic. Impoffibile est ſt. ſire ab en te p[ro] ſe ſkante ab accipens fluës miſi p[ro] accipens manens quod est mediú inter illa duo. ergo cu actus anime ſit accipens fluens et ſubſtanctia anime ſit ens p[ro] ſtans. ita potentia ameme erit accipens manens. Undecimo fic. Si potè tia anime ſit item q[ui]b[us] ſua effentia. S[ic] et act quod est falſi. Probatio ſequentie. q[ui] cum anima no[rum] intelligat ſe p[ro] ſuam effentias tunc actus est mediú et ſic no[rum] est minus item alteri extremo. Q[ui] extrema ſint idem inter ſe. (1) Contra illam opinionem arguific. ponest ponenda pluralitas fine necessitate ut. diſtinetio fine necessitate. Sed hic nulla est nes ceſſitas ab ponendu[rum] has potentiæ diſtinetas ab effentia aie. S[ic] Mino[rum] p[ro]baſt. q[ui] nulla ratón opinionis p[ro]ime oculitio. quod patiz fic. (2) Ad primú dico q[ui] equiuarat de potentia. quia potencia accipit. vno mo[rum] p[ro]ut est differentia en tis. Et fic potentia et actus no[rum] ſolú ſunt in eo tem genere ſed etià idem numero. ut patz p[ro] omentatoz. ix. metpa. Scdo mo[rum] ſumiſ potencia p[ro] p[ri]ncipio actuo vel paſſuo. et fic maior est falſa. (3) Ad ſeßm. dico q[ui] no[rum] valet. q[ui] anima est p[ri]ncipii ſormale vite ſed ut e[rum] p[ri]ncipii um intelleATIONis et volitionis reducit ab ge nus cauſe efficiens. Ad oſfirmationè dico q[ui] agere p[ro] effentia potest dupliciter intelligi. Vno mo[rum] ut diſtimguieit otra agens dependens et ficopertit ſoli q[ui]o agere p[ro] effentia. Alio mo[rum] ut diſtimguieit còtra agens p[ro] accipens. et ito moto maiò est falſa. (4) Ad terciú nego ma iozem. q[ui]b[us] p[ro] patet p[ro] eundem doctorè libro ſebo qui dicit q[ui] aia ſiſpa eſt immediatú p[ri]ncipiu[rum] receptiu[rum] taliú potentiæ. quas p[ro]tio diuersas formas. (5) Ad quartu[rum] eodem mo[rum] p[ro] negationem maiòris. q[ui] potentiæ anime aut ſiue accidencia variabilità et habeß apolitú. aut iua riabilità. et ſtuc c[ui]aia ex ſui p[re]ſectòne p[ro]ſit ſu bare diuſa accidencia muriabilità multomagnis poterit et variabilità. (6) Ad q[ui]c[um] nego aporcionè. q[ui]e eſt idez realiter q[ui]b[us] effentia ut p[ro] patet ex quæſtione beopopolitone angeloz. Sz opatio no[rum] eſt idem q[ui]b[us] potètia. (7) Ad ſeſtú ſup[po]ſito q[ui] forma no[rum] recipit magis aut minus q[ui]b[us] eſt dubiu[rum]. Dico q[ui] potentiæ ſim ſe no[rum] recipit magis et minus. Et c[ui] b[ic]is q[ui]nq[ui] eſt ingemioſior altero. dico q[ui] hæ eſt ap[ro] or gana b[us] diſpoſita. (8) Ad ſeptimú dico q[ui] ari to. accipie ibi potentiæ p[ro] quadam facilitate et poncitare. (9) Ad octau[rum] patebit ex ſeda conclusione q[ui]que opinionis. (10) Ad nonu[m]oedo q[ui] viuocus effectus debet affimari. ſue cau ſe ſed in cauſis equilibres no[rum] oportet sicut eſt

in apolitio. (1) Ad decimú dico eodem modo ſi de dictu[rum] eſt ab quartum. Ab viltimú patet per illud q[ui]b[us] dictu[rum] eſt diſtinetione. ij. queſtione illa. Vtrù angelus cognofcat ſe p[ro] ſua effentiam. (2) Scda opinió dicit q[ui] potètia animè e[rum] quedam ap[ri]pétias ap[ro]ſtamentalis emanas ab ipa anima que eo ipo q[ui] emanat ab illa no[rum] e[rum] ipa effentia anime. q[ui] t[em] emanat immediate ab illa no[rum] decimat in aliud genus. et ita no[rum] e[rum] ſub ſtantia nec accipens qu[ui]s reducet ab genus ſubſtantio. Vidæ h[oc] diſſuſius in Bonauen tura ſi vis intelligere vutus. (3) Contra ita opinionè arguif p[ro] Aguſt. v. de trimita. q[ui] in reſo creatis q[ui] no[rum] ſub ſubſtatiá dicit reſtat ut e[rum] accipens dica[re]. Item Boetius et simplicius ſup[ro]p[bi]camenta dicit. Omne q[ui]b[us] eſt aut eſt ſubſtantia aut accipens. et tota p[hi]sia clasmat q[ui] inter ſubſtantia et accipens no[rum] eſt dare mediú. Sed forte no[rum] ſic eſt. nee p[ro]ſis fic clasmat. q[ui] omentatoz circa p[ri]ncipiu[rum] celi et műbi dicit q[ui] inter ſubſtantia et accipens eſt dare mediú. Et Auicen[que] ex]p[ro]ſiún p[ra] p[ro] eſto naturaliú. ca[mi]o. y. dicit fic. P[ro]ſibile eſt q[ui] alioq[ui]b[us] ſit in aliquo non ut accipens nec ut ſub[ra] vide ibi circa mediú capituli. (4) Ad eſt tercia opinió q[ui] dicit q[ui] potentiæ aie ſint idem cu[rum] effentia aie ſed diſtimguumè realiter inter ſe. quia ſunt p[ro]tes aie. N[ob] p[ro]baſt fic p[ro] p[ro]mi[n]ij. de aia. vbi dicit de p[ro]te amine qua cognofcit ne. (5) Te Boetius libro diuifionu[m] dicit q[ui] diuioſio anime in potentias eſt ſcuit diuioſio totius in p[ro]ſevir tuales. (6) Contra. Aug. ix. de trimita. dicit q[ui] quelibet itaz potentiæ. ap[re]chid tota eſentiam anime. ſi p[ro]s no[rum] ap[re]chid totu[rum] ergo. (7) Preterea. p[ro]tes p[re]cedunt totu[rum] oſtigme. Sed intellectus et volućas no[rum] p[re]cedit effentia aie ergo. (8) Ad ratones opinionis patebit ex ſe. cunda oſclufione quinte opinionis. (9) Quarata eſt opinió q[ui] potentiæ anime ſiut idem cum effentia anime re abſoluta. ab e[rum] diſtimguill tur emi relatiu[m] ita q[ui] potentiæ anime no[rum] eſt miſi effentia anime ſub respectu ſumpta ab diuerſa intelligibilia. Ita quere diſſuſius ſi vi[bi]s in Gandauro. (10) Contra. no[rum] que rímus quib[us] ſignificet potentia ſed querimus quib[us] ſit immediatú p[ri]ncipiu[rum] op[ar]tions. Et dico q[ui] no[rum] p[ro]t est eſt effentia aie cu[rum] respectu aſ ſumpto. q[ui] viuus op[ar]tions is eſt vnú p[ro] p[ri]ſicapiu[m]. p[ro] om[eta]tore. v. p[ri]ſiciz[on]. ſi effentia cu[rum] respectu no[rum] facit p[ro] ſe vnú. q[ui] aggregat res diuerſon[que] Preterea. iſte p[ro]nt q[ui] volućas realiter eſt nobilio[m] intellectu. p[ro]mè etiá q[ui] relatio realiter eſt ead[que] cu[rum] ſiu fundamèto Tunc arguo fic. ſi. ſue ſunt idem realiter eidez Fundamento vnú no[rum] eſt nobilius altero realiter. ſed p[ro] volućas eſt realiter nobilio[m] intellectu. ſi. ſi p[ro]ne reſtat p[oneze] q[ui]ta opini onem qua[rum] teneo et dico duas oſclufiones. P[ra]ma q[ui] ille potentie ſiut idem in effentia animo realiter. Scda q[ui] diſtimguuntur Formaliter.

LI.

est forma ergo anima non est forma corporis. Sedem dubium causalitas caufe formalis est dare alteri esse tale quale fibi competit. Sed eſse anime intelleclieue est immotale. ergo ta bit corpori eſſe immotale ſi eſt eius forma qſ est falſum. Ab ita dubia dicetur alibi. (1) Quantum ad ſeßm articulu eſt optimio Theame parte prima. q. lxxxvi. articulo liij. q. in homine est tantu vna forma subſtantialis ſcilieſ anima intelleclua. Nuod probaſt primo ſcievnius rei et antum vnicu eſt eſſe. Sed vnù eſſe est ab vna forma. ergo vius entis puta hominis est vna forma. (2) Confirmatur ex vij. metha. Genus nibil eſt p[er]ter generis ſpecies. (3) Sed oſſe forma subſtantialis diſtinguitur a forma accidentali quia forma subſtantialis aduenit enti in potentia. accidentalis aſt en- ti in actu et ſic forma subſtantialis eſſet acci- dentalis forma. (4) Tercio ſic. ſi in homine euent plures forme subſtantiales dicento homo eſt animal nò eſſet p[od]icatio p[ro] le primo modo. ex ſequens eſt falſum. ergo et antecetens Pro batio oſquentie. predicatio ſumpta a diuerſis ſormis eſt p[od]icatio p[ro] accidentis. ſicue e[ui] diu- citur homo eſt albus. S[in] fi in hoſe eſſent plus- res forme cum dicereſ. homo eſt animal. illa predicatio ſumeret a diuerſis ſormis. ergo. (5) Muartu p[ro]bat illud Scotus libro inj. diſt-xij. q. ij. ſic. Pluralitas nò eſt ponèda fine ne celiſitate. Sed nò eſt necſitas ponere plures formaſ. quia p[er]ſeſioz otmet virtualiter imp feciozes ſicut trigonu otmetur a terrago no. ex ij. de anima. (6) Uberto ofirmaſſ illa op- timo ſic. Jſte plures forme aut ſunt eiufve p[er] ſciei p[er]ſpecialiſſe aut alterus. Nò p[ro]mo modo quia vna illa[zz] ſicut eſt intelleclua eſt incorruptibilis p[ro] naturam. altera vero eſt corru- ptibilis. S[in] co[rr]uptibilis et incorruptibilis diſ ferunt plus q[ui]e genere ex x. metha. ſee ſecu- to modo. quia tunc homo nò eſſet e[u]nus p[er]ſeque et hominis p[ro] le nò eſſet vna diſſinitò. (7) Duatu tum ab terciem articulu dico q[ui]a opinio e[ui] Falla. quia in homine ab minus ſunt ponède due forme subſtantiales. ſcilicet intelleclua et corporæ. Et hoc p[ro]bat Henricus ſic. diuerſa agentia que agunt diſtinetis operatòmib[us] non poſſunt habere eundem terminu forma-lem. Sed anima intelleclua eſt terminus ere ationis. ergo op[er]tet q[ui]a agens naturale hab[ent] beat aliu terminu formaſlem. Sed o[pro]bat ibi[ze] Riche. ſic. Eatem accidentia numero p[lu]ppo- nunt aliquam forma[] subſtantialem eandem numero. Sed in homine moſtuo manent eadeſt accidentia numero. ſicut patet de cicatricib[us]. ergo op[er]tet q[ui]a fit aliqua forma subſtantias liſe eatem numero. Sed non eſt anima intelleclua. ergo eſt alia quod eſt ap[o]ſitù. Maior p[ro]batur. quia vnitas poſterious dep[en]det ab vnitate prioris. (8) Preterea. Si non filius cau- nalis non haberet eſſe genitùs a patre. quia

Lij.

materi a eſt ingenita. anima aſt intelleclua. eſt a deo p[er] creatèm. ſimiliter eius vnio cum corporæ eſt a deo creatèm. ergo op[er]tet p[ro] ponere aliqua forma[m] subſtantiale. ratione cuius filius eſt genitus a p[ro]e. (1) Hug[us] artiſta p[ro]bae illam oſclusionem ſic. Omnis forma imme diate[m] in materia recepta eſt forma g[ra]babilis et corruptibilis. Sed anima intelleclua nec eſ generabilis nec corruptibilis. ergo nò e[que] forma immediate recepta in materia. ergo p[ro]e ſupponit aliam ſed non accidentale. ex p[er]p[er]ſicoz. ergo subſtantiale. Ratio aures, ita nò valet. quia idem argueretur de forma ce- li cù non ſit generabilis aut corruptibilis. ex p[er]celsi. J[no]o alter arguit a Lancto p[ro] ſic. Cauſalitas caufe formalis e[que] dare alteri tale eſſe quale fibi c[oe]p[er]t. Sed anima intelleclua nò eſt corporæ forma[m] maliter. ergo nò bat eſſe cor- p[ore]u. ergo. (1) Preterea p[ro]to item ſic. A mi ma eſt actus corporis p[er]ſiculi. ex ij. de anima. ſed corpus p[er]ſicum habet forma[m] subſtan- tialem. ergo. (1) Preterea arguo p[er] duo ar gumenta fiti ſic. Si beatus p[er]tus p[er]ſeraſt et in tribuo oſecillet veru corpus p[er]ſtrit. tunc quero. quis erat terminus c[oe]ſecrationis. aut materia pura. et hoc nò ut patet p[ro] le aut ani ma intelleclua. et hoc non quia anima meſt lectua[m] ſin omnes eſt ibi tantum p[ro] concomi- tantia[zz]. Aut corpus in[for]matum aliqua for- ma subſtantiali. Et tunc quero que ſit illa q[ui]a aut anima intelleclua. et hoc non quia erat im limbo aut alia. et tunc vel eſſet de nouo im- trroduita et non eſſet tunc p[er]us idem indiuis- duu numero. vel altera que p[er]ſuit et habe tur ap[o]ſitum. Secundo. quia ita p[er]ſitio deſtru it reliquias ſancti Dominici et ommu ſancto rum. P[ro]batio. Ap[er]iam exhibitede reuerentiam corporibus ſancto[zz]. Tunc quero. aut m[i]liſs cop[or]ibus manet eadem forma[m] subſtanti- alis que fuit cù anima intelleclua et habeſt ap[o]ſitum. aut alia et tunc nò ſunt reliquie ſan- cato[zz] venerante. (1) Quantum ad quartu[z] ar ticulum dico p[er] rationes opinionis prime nò conclu[bunt]. (1) Ad primu[z] quanto dicitur q[ui]a vnum eſſe requirit vnam forma[]z. nego. Ali- ter poter[est] duci q[ui]e requirit vnam forma[m] vtili mate p[er]ſpecificantem. Et ita eſt anima intelle- lectua[m] que vtilimate actuat p[er]ſuis aliam p[er] ſupponat. Confirmatio non valet. quia p[er]ſi bicit ibidem. aut ſi eſt ut materia eſt. ſeßem moto ab ſeßm. quod aduenit alicui enti in ac- etu vtilimato et p[er]ſpecifico eſt bene accidentis. S[in] p[er]illam forma[m] p[re]ceſcentem homo nò erat in actu p[er]ſpecifico vtilimate. (1) Ad terciu[z] nego conſequentiam. Ad probationem dico q[ui]a p[er] dicatio ſumpta a diuerſis ſormis alterius ge- neris eſt accidentialis. Sed quanto ſunt forma- eiuſdem generis p[er]sub ſubstantie et vna eſt potentiáis respectu alterius non op[er]t. (1) Ad quartu[m] nego minore[zz]. et c[um] p[er]batur

II.

qualitasque quens forma subfectantiale semis
et non est actus coeus correspontes ipsi materie
sed via ab productum quod est per se inten-
tum a natura. (Quantum ad secundum ar-
ticuli est scienium qu aliqa f'm aliquos fem
per producere fibi diffimilia immediate ut sol-
ducitur rerum. Aliqua producunt fibi simis
lia et hoc dupliciter scilicet mediate ut hoc
mo hominem vel immediate ut ignis ignem.
(Ad apofitum dico qu in primis non potest es-
se ratio semimalis quia nec virtute celi po-
test senfitiua forma in rana produci. Cuius
ratio talis est. Omnis caula equiuoca est no
bilio effectu produco. Ista enim negata
non potest habari qu deus effect perfectior mu-
sa. Sed celu non est nobilius ipa forma sen-
fitiua quia omne viuum est nobilius non vi-
uo. In August ergo. Ad illius rationem da-
tur una responfio que data est fupra diffim-
done. Xiiiij. q. articolo. ij. vite ibi. In his au-
tem que producunt similia mediate ut homo
generat hominem oporitet ponere ſemè et ra-
tionem seminalem. In his autem que produ-
cunt similia immediate ut ignis ignem non
oporitet ponere rationem seminale. quod pio
batur primo. Elementa sunt imperfediffima
entia in generę subſtantie ſicut patet p com-
mentatorem. iii. de celo et mundo. Sed ſemen
cuiuſcunt est imperſectus eo qu dicitur ex
femine generari ergo. (Preterea ſemè no
ponitur niſi ut medium inter primu agens et
vltimù effectum. Sed hoc actione est immedia-
ta ergo. (Contra illud vltimum dictus ſue
quibus rationes poffite in principio quæſtiois.
Et ſunt rationes opinionis que ponit qu forma
ma preeſitit in materia f'm gradum imper-
fectum. ideo ab eas respondo moro. (Ab
primum dico qu non sequitur creatio qu crea-
tio excludit actum cuiuſcunt caufe extrinſe
te necessario. Sic autem prefupponitur mate
ria quibus non gradus forme. (Non arguas
contra de anima intelleciiua et gratia qu prie
ſupponunt aliquid quia anima prieſupponie
corpus et gratia animam et tamen creanc-
Dico qu non est verum quia deus non necessa-
rio preſupponit illa poſset emin animam im-
tellectuam pducere fine corpe. ſicut aliqui
ponunt de anima Ab et gratiam inquantù
est quedam qualitas fine anima. Agens au-
tem creatus necessario preſupponit ſubiedù
(Ad omnia alia dico qu natura accipitur vno
moto ut diſtinguiet otra apofitum et artez.
Alio moro ut diſtinguiet contra violentum.
Ex fic ex parte pafi accipitur naturalitas in
apofito et dicitur generatio naturalis ex na-
turali inclinatione principii pafiui ad forma
(Quantum ad tercium articuli est triplex
modus dicendi. Vno moro qu ſemen ponitur
ut principium generatiom subſtantie. Alio

H.

moto ut fit principium alterationis. Tercio
moto ut fit via ad illud quod est per se inten-
tum a natura. Et istum vltimum modum te-
neo. Primus enim non potest stare. quia qu
non est non potest esse principium pductiuü
subſtantie. Sed in inſtantí generatiom sub-
ſtantie ſemen non est ergo. Undicera ma-
iorem est vera in virtute aprìa ſed ſemen potest
in virtute generantis quam virtutem Auer-
rois weat diutnam in ſebo ſuo colligit. (I
Contra in virtute non agentis nihil agit. Et
femine decido potest generans nonelle ergo
non agit in virtute generatis. (I Preterea.
nullum imperſectu potest elle caula p ſe ſuffi-
ciens perfectiotis. Sed ſemen cum omni qua-
litate et ſpiritibus est imperſectus genito. Si
militer ſedus modus non valet accipieto ſe
men vniforme pio ſemine maris quod potest
agere in ſemen ſemine quia nihil per gradu
ſue entieatis ſue p qualitatem ſuam corrum-
pit ſe nec alterat ſuum prìum ſubiedum. (I
Preterea principium actuum vniforme non
est caula diſſonioz vel differentium ergo
ſi ſemen ut ſupponitur fit vniforme non pote
rit alterari ut ſint ibi biuerla oizana que ap-
parent in genito. (I Ad argumentum in co-
trarium et ab quinque prima patet in ſime ſe-
cundi articuli. (I Ad primum alterius opim-
otis dico qu dictus philofophi tebet reſim
gi ab factionem rei complete. ente dicit ibi
qu forma generat p accidens. (I Ad item qui
bubam no videtur inconuenies q corruptu
rereat idem numero te quo dicetur in quar-
to. Si autem habetur pro inconuenienti po-
test dixi philofophus in vphilicoz dicit
qu ad pemptitatem numeralem aliquod pl9
requiritur. ſcilicet pemptitas temporis et mo-
tus que in apofito teſicunt. (I Ad vltimum
dicitur a quibubam q relatio fundamenta-
lis potest elle fine termimo quibus relatio for-
malis non poſsit elle fine termimo. Illa autez
relatio ſeminalis dicit relatione fundamen-
talem non ſormalem. Aliter potest dixi q ila
la relatio habet aliqué termimú inſtrinſecum
licet non extrinſecum.

Secundo queritur. Verum fit enim in
tellectus numero in omabo. (I Vitæ
q fic. In ſepatis a materia idem est
quid est cum eo cuius est. Sed omne tale e-
num numero ergo. (I Preterea. multiplica-
tio inbiuibus aut fit p quantitatem aut per
materiam. Sed intellectus non est quantus
aut materialis ergo. (I Preterea. multipli-
catio inbiuibus fit apter corruptionem ex
ij. de anima. Sed intellectus est incorruptib-
lis ergo. (I Preterea. cui non omunitate act
non omnicatur forma. Sed intelligere non
cognicatur corpori ergo nec intellectus et

LI.

ficatur forma. Sed tu et ego fumus homines
per intellectum et tamen tu es alter homo a
me·ergo et alius intellectus. (1) Ad primam
obiectionem respondet omentato: ὁ maior
est vera si habet omnia eadem que requirun
tur ad actum fecim. Sed hic non sunt omnia
eadem que requirunt ab actum fecundum-qt
est diuera fantasia vel pmagmatio que est
generabilis et corruptibilis. Eodem modo ab
fecundum. Est enim intelligere generabile
et corruptibile. quia dependet ab intentione
pmaginata que est generabilis et corrupti
bilis. (2) Ad tercium conceto ὁ intellectus
est sicut materia in suo ordine·quia sicut ma-
teria se habet in genere entium sic intelle-
dus in genere intelligibilium. (3) Ad quar-
tum dieit ὁ intellectus nō est forma nec vii
tur nobis ut forma. (4) Quamuis ite ratōnes
aliquiter soluanſ non tamen ſufficienter. 5
exiſtenter ab huc manent. Et preter has ab
ducuntur rationes mornoz·. quarum pri-
ma est ita·Si effect intellectus vnus in omni
bus tunc homo non intelligeret. Consequa
est falsum·ergo et antecedens·Probatio co-
sequentie.nam ſim omentatorem ibitem. In
tellectus se habet ad fantamfata ficut ocul9
ab colores·Ex vnione auit quam habet ocu-
lus ab parietem per colorem non ſequitur ὁ
paries vixat·. ergo ex vnione quam habet
intellectus ad nos p speciem non ſequitur ὁ
nos intelligamus sed p intelligamur. Secu-
da ratio est ita· Si effect intellectus vnus in
omnimo hominibus intellectus ite effect eter
nus. Et ſic haberet omnes ſpecies ab eterno.
et ſic non poterit recipere aliquam ſpecie· q5
est cōra philofophum·ijb. de anima· Tercia
ratio talis est. Ab vna virtute creata nō poſ
sunt progredi duo actus ſolum numero dif-
ferentes. Sed intelligere meum et tuī ſhepe-
du eiufbe obiedi ſolo numero diſtinguun
tur. 6 non poſsunt eſſe ab eadem virtute nu-
mero·ergo. Muarta ratio e talis· Sicut trāſ
mutatio facit ſire materia, ita adio forma
Sed apria adio hominis est intelligere·ergo
ex intelligere debemus muſſigare forma
hominis apriam. Sed non est intelligibile ὁ
multiplicetur effectus formaſ et non mul
tiplicetur forma· ergo ab multiplicationem
hominis ſequitur multiplicato forma· Reſpo-
det ὁ verum est fi intellectus eſſet forma bo
minis·. ſunc autem ſim eum intellectus non
est forma hominis. Ita reſponſio nulla est.
qui apcedit ex ſalla ſuppoſitōne· Est emm in
tellectus apria forma hominis ut p:obatum
est ſupra diſtinctione·.vij. de pluralitate for
marum articulo primo. (1) Quantruz ab quar
tum articulum dico ὁ argumenta cōmenea
tonis non concluſunt. (2) Ad primum et ſeſim
dico ὁ intellectus non multiplicatur effectus.

H.

ue ex copibus ſeb et, aprijs gradibus hōb
uiuantibus·.et patet ſupra diſtinctione·.ijj-
questione de induiduatione. (3) Ad tercium
nego ſequentiam. Ad probationem eū di-
citur. Receptum in intellectu effect hic et nunc
et signatum. Dico ὁ illud receptus potest ac
cipi obiectiue et ſubiectiue. Subiectiue e par
ticulare obiectiue est vmuerale. (4) Ad quar
tum patz p omentarozem m·ijj. de eelo et mü
bo·. ὁ maior est ſalla in ſpiritualibus·.uis ve
ro in coporalibus fit dubium ὁ aliquid mo-
ueat ſeipm sicut ſupra patuit diſtinctione·.ijj.
da moru angelorum. (5) Ad quintus ſoluitur
a quibubam antiquis et etiam ab Aureolo
par oppofitum·. quia ſequitur ὁ omnes intel-
ligentie eſſent vna intelligencia· et ſic intelle-
dus intelligentie que mouet lunam effect id
cum intelligēta que mouet solem· quia ficut
arguitur et ſpecie reſpectu intellectus cui t
mei in illo argumento·ita arguitur in apſoli
to·. Dicit hic Egidius in tradatu de vnitate
intellectus ὁ oppofitum non valet· quia ſpe-
cies in intellectu hominis et intelligencia ſie
alterius rationis. Species autem que ſunt in
Intellectu meo et tuo ſunt euſdem rationis.
Ego autem teneo primam solutionem· et di-
co ὁ ſoluto Egidij non valet· p[ecat enim
per fallaciam petitionis principij·sicut patee
intuenti ipam. (6) Ad primum principale nea
go minorem ſicut melius paruit diſtinctione
·.ijj. questione. Verum plures angeli poſſunt
eſſe ſub eadem ſpecie. (7) Ad fecundum nego
maiorem· quia induiduatio nec fit per quan-
titatem nec per materia, sicut patuit diſtina-
ctione·.ijj. questione de induiduatione. (8) Ad
tercium dico ὁ ibi non est cauſa totalis ſed
concauſa. (9) Ad ultimum nego minores q[ui
patet per philofophu in prologo libri de a
nima·.vi querit·. Verum anima habuat alia
quam apriam operationem quam non com-
municet corpori. Et dicit ὁ non· et exemplifi
cat ibitem de intelligere etc.

Lequitur distinctio·.xix.

Dift:

XIX.

S
Dlet etiam quierl.
(I Circa istam distinctionem deci
mamnonam queritur. Vtrum ho-
mines in ſtatu innocentie fuifent
immortales ſi nò peccafalent. I Videretur q. nò
quia vbi eſt eatem ſpecies eſt eatem differ-
ere ſpecifica. Sz homo in ſtatu illo ſuit eiſuſe
ſpeciei cum ilto ſtatu. et in ſtatu ilto mortale
eſt aprìa eius differentia p. corphirù. ergo.
(I Preter erea-illa immortalitas à eſset ex pte
anime aut ex parte corporis. Non ex parte
animæ patet p. apofolù qui dicit q. solus te9
habet immortalitatem. Non etiam ex parte
corpoſis-quia omne generabile eſt corrup Morris
bile. ex primo celi et müdi. Sed corpus homi-
nib in ſtatu innocentie erat generabile. ergo
et corruptibile. I Confirmatur. quia cum in
ſtatu innocentie habebat corpus nutribile in
digebat alimento et perquequens fiedat ibi
aliqua perpertio. Sed eatem eſt ratio de to-
to et de parte per commentatorem tercio celi
et mundi. I In contrarium ſcribitur Gene-
fis. ij. In quacumque die omeberis ex eo moree
moritis. Sed non dixit hoc de actu moriens.
bi. quia non statim fuerunt moriui. ergo de
porentia I Respondo. immortaliae potest
referri ad corpus vel ab animam. Et fic fune
duo vitenda. Primo. Si corpus erat immnor-
tale. Secundo. Si anima fit immortalis p. ſta
tu illo ſiue pro ſtatu ilto. I Quantum ab pri
mum dico q. immortalieas dupliciter accipi
poteſt. vel abſolute vel ex ſuppoffitone. Si pri
mo moto abducere dupliciter quia vel confide
rata natura vel confiderato bono p. ſtatu in
nocentie fibi collato. Si primo moto fic homo
erat morialis et hoc quia erat compositus ex
contrarijs que nata ſunt agere in ſenuicem
fi ponantur elementa ſim aprias effentias in
mixture. Vel fi nò ponunt. ſicut verius crebo ut
patuit fupra dixit. xy. hoc eſt pater organi-
cas partes in quibus ſunt qualitates còtræ-
tie. Si ſecundo moto confideratur bonum qb
taus dederat et dicitur quafi naturale. quia p
totà natura erat fibi datum. fic. Fuiflet immo-
talis ſtante homine in ilto tono. Si vero con-
fideratur ex ſuppoffitone et conditone. fic erat
ettiam immortalis et morialis. Immortalis q
poeerat non mori fi ſtetiflet et illa bona reti-
nuiflet. Mortalis quia poterat mori fi illa to-
ta amifflet ficut et factum eſt. I Quantum
ad ſecundu articulum dico q. anima ratóna-
lis et p. ſtatu ilto et pio ſtatu illo eſt immo-
talis q. quis foſte hoc temoſtratone et ratóne
naturali oftendi non poffit. Adducuntur ni-
bilommus aucoſtitates philofophiux et ra-
tiones. Primo fic. Arifto. ij. de anima. Intelle-
dus ſeparat ab alijſ poentijs ficut p[ro]tuſ
a corruptibili. Si dicitur p. ſeparat ab alijſ
quantum ab operatones. Contra ex hoc ſeq

tur apofitù. quia ſi potest ſepari quantus ab
operationem ergo quantum ab eſſe p ar zu
mentum philosophi in p[logo] de anima. Se-
cunto fic. ij. de anima ponitur differècia meſer
ſenſum et intellectù. quia excellens ſenſibile
corrumpit ſenſum. de intellectu autem nò eſt
fic. quia intellectus nò debilitatur in operan
to. ſon omne tale eſt incoſruptibile. ergo. Ter
cio fic. p[bus]. xij. metl5. mouentes caufe velut
prius exiſtètes-que autè ut ratio. forma te-
videtur dicere q. intellectus eſt forma maner-
ſt. compositum. duato fic. xv. de animas
libus. Solus intellectus eſt ab extra. et fic nò
recipit eſſe p. generacione. ergo non ſubicie-
caulitati caufe ſecùb. et fic nò eſt corrupti
bilis. uinto fic. teſiterium naturale non eſt
frustra. et hicoq[uo]. ſed in anima eſt natura-
le teſiterius ad ſemp eſſe. ergo. Sertio fic. I
lub per quod res potest eſſe et nò eſſe in ma-
teria. ex. viij. metl5. ſed anima intellectiua nò
habet materià quia eſt forma simplex. e[go].
Ratio ita foſte non valet. quia accipit mno
rem dubià. Septimo fic. philofophus. ij. et 15.
vult q. fortis debet ſe exponere mori ſim iu-
dicium ratónis p. republica. ergo anima eſt
immortalis. p[ro]batio conſequètie. nullus p[er
quodcunq[on] ſonu virtutis vel in ſe vel in
alio p[er] appetere ſui non eſſe. t[ui] quia nò eſſe
eſt mihil. tum quia non eſſe non includit rati-
onem boni-tum quia talis non efficereſt meli
or. que ſunt ratónes Auguſt. ij. de libero ar-
bitrio. ſed fi anima non eſſet immortalis acci
paret totaliter nò eſſe. ergo. I Octauo p[ra]
tiones thome parte prima. q. lxxv. arti. vi.
primo fic. Simplex nò potest ſeparari a ſeiſo.
ſed anima eſt simplex. ergo non potest ſepa-
rari a ſeiſa-nec per conſequès corруp[pi]. Se-
cunto fic. quod corруpitur aut corруpitur.
per contrarium aut per teſectum alicuius ne
cellario requifiti ab erus eſſe. ſed anima Intel-
lectiua non habet contrarium nee eſſe corpo-
ris eſt simpliciter neceſſarium ab eius eſſe. q[ui]
habet propriu eſſe. ergo. I Omnes itas ra-
tiones repetit Scotus. lib. 0. iiiij. diſt. xliij. q. iij.
et dicit eas nò conclutere ficut patet intuen
ti ip[er]m in predicta questione. Aureolus autè
abducit h[ic] duas ratòes. prima eſt illa. P[ul]
la operaio eſt abſtracior q[ui] fit principium
operatònis. ſed experimur in nobis operatio-
nem eſſe que non ſubest alicui corruptòmi. e[go]
nec ſubſtantia ſubest corruptòmi. minor
patet. quia experimur q[ui] libere meelliſimus
eligimus volumus et iubicamus. Secùb a ra-
tio eſt talis. Subſtàtia nò quàta nò p[er] corru-
pi ab aliquo q[ui]to. ſed in nobis eſt alijq[ui]a
ſtàtia nò q[ui]ta. q[ui] nò potest corrupi ab aliqua
v[ot]ute corpo[rea]. Aliter arguo fic. Si obiectù
eſt incoſruptibile. t. potètia eſt incoſruptib[ik].
Sed obiectum intellectus eſt incoſruptibile.

II.

ficit funt raciones eterne.ergo. (Vitimo ap-
gitur per rationem theologicam. quia nul-
lum malum impunitum et nullum bonum ir-
remuneratum. Sed si anima effet incorrupei-
bilis multa mala non punitentur ergo. (T-
Muicu quid fit de efficacia istarum rationum et
vtrum temonfratие conclubant dubiù est.
Teneo tamen q anima est incorruptibilis.
(Ad ptimum principale patet ex primo ar-
ticulo. quia corruptibilis erat ex natura pu-
tre considerata in se. (Ad secundum quantù
ab ptimù membrum puta de anima cum die-
tur q solus Deus immortali tatem habet. pa-
tet ex Augusti. de trini ca. vi. qui dicit q
immortaliitas wocatur ibi inmutabiliteras. Sz
ab aliam parté alterius mèbi de corpore di-
catur ficit ab ptimum.

Post hec videndù est
Circa istam distinatione vice fit à
queritur. Vtrù in paradiso terres
Iri fuisset apagatio filio p copu-
lant carnalem. Videtur q non quia apag-
tio p copulam carnalem fit ex decifione semis
mis ut semen est de fupfluo alimèti. sed in ita
tu innocentie nihil fuisset superfluo. ergo. (T
Dieterea. generatio per copulâ carnalè non
fit fine corruptone et macula. sed in statu il-
lo nò fuisset aliqua corruptio vel macula. er-
go. (In contrarium. manente eadem naturâ
in specie manet. confimilis actus. sed natura
humana est eiusdem speciei in statu ito et il
lo. et in ito statu. fit generatio filio cum
copulam carnalè ergo. (Rn. hoc funt duo
articuli. Primus. qualis fit generatio filiorù
p statu nature lapse. Secundus. qualis fult-
set in statu nature institute. ( Circa primù
funt vidèda septe. Primo qualis superfluitas
fit semen cum semen fit de fupfluo alimentis.
Secundo que virtus fit in fpermate maris et
femine. Tercio in quanto tempore formatus
fetus. Quarto que membra primo formatur
nunco vnde causatur tanta fieritas ficit
est inter carnes et offa et homi. Sexto te bi-
ter fitate partium ex eo q ali que fiut in ma-
iori et minori tempore. Vitimo de causa macu
limitatis et femmeitatis. (Quantum ab pri-
mum dico cum Auerzoi in colligit et fuo q p-
termiffa digestione oris funt tres digestios
nes. fs. digestio stomachi. epatis et cordia.
Eft enim cor princeps in virtute nutritiua. et
in hoc ipse replendit Galienum qui potuit q
princeps in virtute nutritiua erat epar. Sicue
enim se habet digestio stomachi ab digesti
onem epatis ita digestio epatis ad digesti-
onem cordis. Supr fluctuates autè digestiomis
Stomachi funt feces. Supr fluctuates autè dige-
tionis epatis funt vime. Supr fluctuates autè

H.

digestiomis cordis post factam millionè ne-
cessariam ab omnia mèbra remanet. fupfluo.
quod dicieur semen. ( Quætum ab secundù
est opimo Galieni ficit recitat Auiceñ-ix. de
animalib q in fpermate femineo est vis adi-
ua ad formationem fecus. quod pbatur p-
mo fie. Matrix habet vim receptuam. Exe-
plum de illa que feterat cum viro debit ma-
gnum saltum ut emitteret semen ne impre-
gnaretur et non potuit. Sed matrix. nò solus
habet vim receptiua retinendi semen maris
fed etiam semen apriù. Et tunc quero ab quod
retinet quia aut precile apter materià fecus
n hoc nò quia talis materia ponif menstruï-
aut apter vim actiuam. et habeur apofitù. (T
Secundo fie quod ex le impiffatur habet
vim actiuam. fed feme mulieris ex le impiffa
tur ergo. minor probaetur per istam mulie-
rem que cum non ftaret cum viro patiebaſ
fuſocationem matricis. hoc autem non erat
nifi quia eius fperma erat impiffatum in ma-
trice. (Ista opimio a quibubam non tenetur.
quia est còtra philofophu. xo. de animalib.
Jtem est contra Auiceñ-ix. de animalib. qui
replendie Galienu et dicit q ignozat in hce
rabices feminis naturalis. Jtem còtra Auer
roim in colligit et fuo. Et est ratio Auerzois
talis. Si effet in fpermate mulieris vτus adi-
ua ad formatione fecus poffet naturali ge-
nerare fine viro. quod est inconueniès. pba-
tio ofrequentie. quia agens approximatù paſ-
so debite potest inbucere fuam formà in ma-
teria bene difpoſita. fed ſanguis menſtruо-
fus n semen mulieris funt bene difpoſita. er-
go. ( Ad ptimum rationem Galieni dieis
q fperma receptum necessarium est nò pro-
pter vim adiuam fed apter contemporamè-
tù ficit ponit Auiceñ-m. in-fui canonis. fen-
xxi. et exponitur ſatimi. (Ad secundù dico
q illa impiffatio non est apter vim adiuam
fed apter calitateæ. matricis. Dicares ergo
ad quid ponitur fperma viri et mulieris. dico
q fperma mulieris ponitur apter contemporæ
mentum fpermatis viri. Et hoc est dicitù Au-
ceñ-vbi fupra qui dicit q duozum fpermatù
cōmixtio est necessaria. quia cum viri fperma
fit grolium et calite complexionis fperma fe
mine contemporat grolitiem t caloè fper-
matis maris propter molliorem. frigibita-
tem appriam. Velerius dico cum Auiceñ. Iſa-
cet quibubam non placeat q fperma mulie
ris n fperma maris eobunt vel intrane mates
riam fetus aliter tamen et aliter. quia fper-
ma femineum hitrat nò habens vim adiuà.
fperma aut viri intrat habes vim adiuà. Ex
empliù fuìs efB paſta q eſt nò panis n in vtu
te calo is furmi fit in paſta quèda cruſtula.
Sic etiè è qui coadunàs ifka fpermatæ a vutue
calo is matricis generat cruſtula ſive pellis.

Wilt

XX

Mububam aŭt hoc nō placet wolentis ę se
mē virile cōcur集eat tanemōmo ut dās formā
quia alieſe ibe eſſe in potentiā et adut achi
uium et paſſuum. Teneatu[rum] quod plus pla-
cet. (Quantum ad terciem ſunt due opinio-
nes de formatōne fetus. Vna eſt Aug. odu-
agimta trīui queſtionū qui dicit ę illa forma
tio fit in quadraginta dieb9 tali ordine. ſex
diebus primis eſt ſub forma lactis. nouē die-
bus ſub forma ſanguinis. duocēcim diebus
eſt ſub forma carnis. decem et octo reſpuis
diebus diſtinguuntur et formātur membra-
Alia eſt via quam tangit quedam gloſa in
leuiticō ę maſculīn in ſquadragintaq[ui]b die
bus formatur. Femina vero in lxxxiiiij. Et bu
ic opinioni ſauet p[]h[]us, x. de animalibus, c. j-
bicens ę ſi fetus maſculi quadragēsimo die
ceciterit per aborſum ſuper aquā frigidā in-
muemtur habens ſubſtantiā muolutam in te-
la qua ſeiffa appateb[ut] mēbra bifinicta. pu-
to tamē ę vtraq[us] opinio eſt vera quia perſe
da formatio fit in quadragintaq[ui]b dieb[us]
et ſic accipit Aug. Semiplena aŭt fit in qua-
dragimta diebus et ſic accipit gloſa in leuici
co. (Quantum ad quatu[rum] dicit Democritus
ut recitat p[]h[]us, vi. de animalibus, ę primo
formatur mēbra exteriōa. tembe interiōa.
Noc rep[]obat p[]h[]us et dicit ę primo forma-
tur interiōa mēbra inter que primo formaſt
cor. Ratio eſt quia illud primo formatur in
ammali quod eſt principiū motus in anima-
liſed buiſumobī eſt cor. ergo. Heinde formā
tur illa in quibus viget virtus animalis pu-
ta epar et cereb[]um. Nōſi dieas quare non
formatur tunc pulmo. Reſp[]oſet Auteen, ix.
de animalib[us] ę hoc eſt ite[]o quia pulmo eſ p-
[]ster reſpirationēs ſeb in prima formatōne ſe
tus non indiget reſpiratōe ibe nō formatur
pulmo. (Quantum ab quintum dico ę illud
eſt ap[]ter diuerſitatem materie. nam ab ge-
nerationem fetus occurrit ſperma maſculīn
et feminīnū et menſtruī. ſperma autē maſcu-
lum fit materia ſpirituī quātum ad ib quod
eſt ſubtilis in eo. quantum autē ab ib quod
eſt Grosſus tranſit in membra. ſperma autē
femimū fit materia neruo[]um et venarūz et
eo[]um que nō reſtaurātur. Menſtruum autē
fit materia carnis et p[]inguedīns et eo[]z ę
poſſunt reſtaurari. (Quantum ab ſextu pomt
p[]h[]us, ix. de animalib[us] ę cum omnia anima-
lia habent certum t[]pus pariedi excepto ho-
mne. quia quedam parturiut in ſeptimo mē
ſe quedam in nono. quedam vero multotieſ
intrant vndecimū menſen ſicut recitat Aui-
ce[n]i, ix. de animalibus. p[]h[]us vero dicit, ix. de
animalib[us] ę plures t[]ecipitur mulieres cre
tentes ſe eſſe impregnatas. Et cauſa buiſus
eſt q[] matrix interdum at trahit. ap[]trium ſper
ma et claudit ſe ſuper illud et tunc mulier pu-

tat ſe imſſnatam. tunc ſi poſſmoßū vtaſt vi
to euomat ſperma clauſum et recipit ſperma
virī vnde imſſnabitur. et tunc mulier deciz
pieur in cōputatione quia incipit cōputare a
tempore quo fuit clauſum ſperma ap[]trium et
non a tempore quo recipit ſperma virile. S[]s
eſt dubium quare natus in ſeptimo et nono
menſe viuit in octauo vero non. Et affignā-
tur due ratōes. Prima eſt ph[]lica talis. quia
puer exiſtens in vtero cōmunitur in ſeptimo
menſe p[]etit exiſtum et ſi mueniat facili[]e exiſtuz
non mueniet leſionē et viuit. Si autem mueni
at obſtaculum recipiet leſionē et reueretur
d[]o] locum ap[]trium. Si autem exiſt in octauo
menſe quia nō eſt faca curatio a leſione mo-
rieur. Si autem tardabit vſo[]g ad nonum mēz
ſem. quia in octauo faca eſt curatio a leſio-
ne ite[]o exiſtēb[us] et viuſt. Alia eſt rō ma-
thematica. quia in quolibet tempore imſſna
tōnis dommatur planeta ſup fetus ſm ordi-
nem. ita ę primo mēſe dominaſ ſaturnus et
ſic per ordem vſo[]g ad lunam que dominaſ
in ſeptimo menſe lunā autē eſt frigidā et bu
mība et gruīs rōne frigiditatis ſit cauſa mor
tis tamen ratōne humiditatis eſt cauſa vitre.
Si autem vabat vſo[]g ad octauum mēſem tunc
remp[]ciet dominari ſaturnus ę eſt frigid? ſic
eſt cauſa mortis. ſi autem tranſit vſo[]g ad no-
num mēſem tunc habet dominī iupiter ę eſt
calibus et humīb[us] ex quo eſt cauſa vitre.
Quantum autem ab ſeptimū quare aliquan
to mulier parte maſculum aliquato[]o femmā.
Eſt prima ratō Galiem qui dicit ę hoc eſt q[]
cum ſperma feminīnū mtrat ſperma maſculi
num generatur femina. cum autē econuerſo
generatur mas. Dec ratio nōval[]z. quia pomt
ſperma mulieris habere vim adiuā respectu
formatōis fetus. quod imp[]obatēu eſt in prim
cipio queſtionis buiſ. Secunda ratō. Demo
criti qui voluit ę ſperma maris cadēs in par-
te d[]extera maeticis generat maſculī in par-
te v[]erō ſimſtra generat femmā. J[]ſta ut dicite
philofophus ratio nō valet ut beclaratur m
principio. xy. de animalibus. Alia eſt ratio
Lucam qui dicit ę hoc eſt er parte teſtium.
nam teſtis d[]exter facit ab generationē ma-
tris. ſimſter facit ab generationē femine. vne
de ſi fuerie pars d[]extera teſtium ligata gene
ratur femina. et ſi ſimſtra generatur mas.
J[]ſta ratō ſm philofophu vi[]bi ſupra non va
let. quia ſunt multa animalia que carent te-
ſibus et tamen generant mares. I[]t eo e alia
ratō ex parte qualitatis ſeminitis viriſi. nam
illud ſemē vel feruſt in calore et facit ad ge-
nerationem maris. Si autem eſt in calore re-
milſo facit ab generationē femine. Alia ratio
affignāt ibi[]em ap[]ter etatem. nā iuuenes et
ſenes generat femiā ę q[]ui iuuenb[]o nō e ca-
lot naturalis ople[]t. m ſemib[]a aſt e diminut?

II.

II.

homines vero puecè etatis generât mares. Alia ratio est ibidem ratōne ventoz. quia cù fuerit ventus septentrionalis generat mas. cù vero fuerit meridionalis generat feta. Nuantù ab secundum articulù principale dico septè p ordine Primo q in ſtatu innocentie fuisset filioz pereatio p copula3 carnalem. Et hoc proba3 p Aug. xiiiij. de ciu. dei. e. xij. Secundo dico q per quamlibet copulā carna lem fuisset facta polis generatio. Cuius ra tio est quia potètia actua perfecta et poten tia passiva dispoſita ſi iſte ſunt ordinate nume 3 exequit ocioſe in actum. ſed omnia iſta erat in ſtatu innocentie. ergo. Tercio q soli iſt. ſuillent generati qui mò ſunt faluati vel fal uabuntur. quia aliter diuina p[re]ſtindio ſuif let mutata. cum in paradifo nò p[er]ſit eſſe p[er] catum. Quarto q in ſtatu iſto ſuiflet equa lis multiplicatio viro:um et mulierum quia omnes vacaſſent generatiōm carnali. Si au tem nò ſuiflet equalis multiplicatio tunc vel vnus habuiffet plures exotes vel ecuovero. quod ſuiflet incouemens p illo ſtatu. Nuntio q ibi ſuiflet p carnalem copulā virginitatis amilio: non autem intelligo p virginitatis amilſ ionem te]dinatione ſed apertione clauſtro rum. Sexto q fili geriti nò habuiffent p[er] ſtum vſum m[é]brosum ſed p[er]ccelliflene p[er] im terualla temp[ú]r sicut modo. Septimo q fili non ſuillent geriti in p[er]fecta ſcietia quantus ab vſum ad minus quicq[ò]d ſit de habitu ſcien tie. Iſte due vltime conditònes p[ar]tè p ma g[ra]ſtrù diſt. xx. 1. Ab argumentu] principa le dico q ſemen nò erat ſup[er]flu] alimenti ſim p[re]liciter. quia 3uis nò eſſet neceſſario mbui duo erat eamè neceſſarium p[er] ſpeciem. 2. Ab secundum pateet p[er] Magiſtrù diſt. xx. c.ij. ſuiflet enim iſta copulatio abſoq. macus la in ſtatu illo ſicut nunc eſt apertio oris.

U
s[te]ſes igitur diabolus
Circa iſtam diſtinctione vicesimâ
primam p[os]ſet queri. quod fuit mo-
tuum dyaboli ad tempeâdu homi-
nem. ſed ab h[oc] patz, p[er] Magiſtrù in p[ri]mi-
pio h[uius] diſtinctionis. Secundo p[os]ſet queri
de modo et ordine temptatòms. ſed de 15 pa-
tet ibidem. ca. ij. et lij. 3. Tercio quero Vtrù
p[ec]catù p[ri]mi hominis p[ot]uit ſuifle veniale.
Vibetur q nò. quia omni p[ec]cato debet alio-
qua p[ena]. ergo illi p[ec]cato cui debetur p[ena]
mortis eſt moſtale. ſed p[ri]mo homini p[er]
p[ec]catù inſligebatur moſa ergo. 4. Contra-
ab extremo in extremù non eſt tranſitus niſi
per mediú. ſed inter iuſticiam et p[ec]catù mo[\]tale eſt medium p[ec]catù veniale. ergo nò p[ec]
cauſt moſtaliter niſi p[ri]us p[ec]caſſet veniali-
ter. ergo. 5. P[ri]cterea magis repugnat re-

ſtudiri innoſtione mortale veniale. ſeb nò
obſtăte illa rectitudine p[ot]uit p[ec]care mor-
taliter. ergo. 6. N[ote]r. primo p[on]a vnam op-
nionem. Secundo arguâ conera illam. Tercò
bicam ab motiua prime opinionis. 7. N[uan-
tum ab primù eſt vna opinio q prìmo p[ec]ca
tum nò p[ot]uit ſuifle veniale. quod p[ra]baſ
primo ſic. p[ec]ceaeum eſt corra rectitudine ra-
tōnis. ergo vel p[ec]catum ſuiflet cù innoſtia
vel corupſſet eam. Non primo modo. q ob-
liquitas p[ec]cati non ſtat cum rectitudine ſu-
ma. e]go relinquitur ſecùbus modus. ſi nihi
corzupit innocentiâ primâ niſi moſtale. ergo
primù p[ec]catù non p[ot]uit ſuifle venale.
8. Secundo ſic. nunc e]go te]dinationi in p[oc]io
ne inferiòi niſi primo ſit in ſuperi]z. ergo p[
]num p[ec]catù ſuiflet te]dinationi p[ort]ōnis fu-
periòis. ſed omne tale eſt moſtale. ergo.
9. Contra illâ opinionem arguit Scotus p[mo]
fic. Non p[er]fectus c[oli]ngit vltimo ſim iuſt
cia originalis quâ habuit Adam 3 gratia
gratû faciens conceſſa viatori. ſed nulla gra-
tia data viatori c[oli]ngit tantum vltimo ſim
qui habens e]a p[olit]e p[ec]care venialiter. er-
go et Adam p[ot]uit p[ec]care venialiter. p[ra]
tio minois p[er] illud 10. in canonicâ. Si di-
zerimus q p[ec]catù nò habemus. te. Je]p[er]
tuit dicere verbum ocioſum. ſed tale non eſt
moſtale. ergo. 10. Confirmatur ratio. q aut
p[ot]uit exire in actu verbi ocioſi et iocofi. aut
non. Si ſic habetur ap[oli]tù. ſi non. ergo ſuif
let iam c[oh]rirmatus. Dico ergo q p[ot]uit p[ec]
care venialiter. Vi] notandum q p[ec]catum
mortale diſtinguitur a veniali in h[oc] q p[ec]
catum moſtale eſt te]dinatione oppoſita ordi-
natòmi fine qua ſim]s conſequi non p[ot]eſt alis
quo moto. et iſta ordination] c[ab]it ſib p[ec]pto-
Sed p[ec]catù veniale eſt te]dinatione oppoſita
ordinatòmi que non eſt neceſſaria simpliciter
ab conſequendum ſmem eſt tamè vtilis. t ta
lis cadès ab ordine p[ec]cat venialiter. Et ilto
moto Abâ p[ot]uit p[ec]care venialiter. Et tunc
ab primù argumètù alterius opinionis dico
q 3uis moſtale nò p[olit]e ſtare cum innoſen-
tia et ſumma rectitudine r[ato]tōnis. veniale ta-
men p[ot]eſt quia non tantù repugnat. Et ſi
obicias q e]atem r[ato]ne p[ec]catù veniale p[or]
teſt ſtare cum beatiudine exquo p[ot]eſt ſta-
re cù ſumma rectitudine r[ato]tōnis dico q non
valet quia beatus habet p[re]ceptum de ſemp
continuando actum fruitōnis non diuertens
to non ſolum ad oppoſitum ſed etiam nec ab
actum d[es]peratum. ſed viatori nullum p[re]ce
ptum t[ale] b]atur ad minus quantrù ab actum
d[es]peratum. 11. Ad secundum nego mino: em
nam leuís motus p[er] ſubreptionem circa arti-
culum f[ici]o eſt te]dinationi in virtute ſuperi-
ori et t[em] nò e] moſtale. 12. Ad aſ] guin]tù p[nc]
pale dico q ſi p[ec]caſſet p[eco] veniali habuiff

Dift

xxv.

aliquam aliam penam quecunque fit illa.

O
Varto queritur. Vtrū peccatū pri-
mi hominis te Facto fuit Grauillim-
Videtur q. fic. q. de ftruxit maximum
to num. iuficiā orig. malem. Preterea illi
peccato debetur maxima pena puta moris.
Preterea Aug.9. dicit fup pſ. q. adam et eua
voluerunt rapere deſtare. fed hoc fuit maxi-
mum peccatū in angelo. ergo multo magis
in homine. Contra Aug.9. x. ſupr. Gen. ab
ſtaz. dicit q. adam no carnali occupſetia mo
tus ſed quadam amicabili opulſus beniuolē
tia ne ſociam cōrſtritare et peccavit. (Rnº. B
funt tria videnda. Primo quale fuit peccatuſ
ate. Secundo quantu fuit graue. Tercio q
grauius peccavit Adam vel eua. Quan-
tu ad primu patuit ſupra diſ. vi. ſcz q. duplex
eſt adus volunτatis ſcz velle et nolle. In nol
le autē no confiſtit peccat ſed in velle. vel-
le autem eſt duplex. ſcz velle aliquid amore
amicie qui eſt apſter ſe. velle amore omoδi
qui eſt apſter aliud. Et illub q. amaſ amoe
amicie magiſ amatur q. illud quod amatur
amore omoδi. Muia apſter quod vnuiuodq
tale et ipm magis. Sed primu peccatum abe
non fuit ex immobrat o amoe ſui ſic fuit pæ
catuß angeli primi. quia angelus ſe p. effentiā
intelligit primo homo autē non. Teco ſicet po
nit Aug. x. iuſp er Gen. hoc peccat ſuaneus
ad radicem fuit immobratus amor. voriaſ
ſue. Quan tum ab ſecundu dico q. peccatū
potest accipi vel ſm fuam rōem formalē vel
quantum ab ſequalā. Et ſic pono duas cōclu-
fiones. Prima q. no fuit maximu peccatū ex
ſe. Secunda q. fuit maximu peccatū quantuſ
ab ſequelam. Prima p[ro]batur. tum quia no
opponitur teo et maximo ſono fuit eſt pæ-
catum in ſpiritu ſandtū. tum quia non eſt cu
maxima deliberatūne facutū. Secuſa cōcluſio
p[ro]batur. tum quia ratone p[ro]ſone cuius culpa
omnes muoluebat. tum quia no habuit incli
nationē ab catendum neceſtario et p[re]ceptu
ſibi datum erae leue ab ſeruandu. Quan-
tum ad terciu dico duas cōcluſiones. Prima
q. p[ro] ſe plus peccavit eua. quia voluit rapere
uitatem. Adā vero hoc no credibit imo etiā
te de miſericordia cogit auſt. Secunda cōclu-
ſi o eſt q. apſter aliquas circuſtantias accide-
tales Adam plus peccavit. tum quia apſter p
ſone excellentiā. tum apſter omnificientiā. tum
apſter virtutis oſtantia que plus vigebat in
Adam q. in eua. Ad primu principale pa-
tet per ſeam conelufionem ſecundi articuli.
Fuit enim maximu peccatut apſter ſequelam.

Ad ſecundu dico q. pena moris gelenz-
ne non cōpbat peccato. Ad eua ipse ſal-
uatus eſt. Si autē accipias morte p[ro] morte
naturali patet per illud quod dictum eſt diſ.
xix. ar. 1. Ad vltimum dico q. Adam non
apſtebat rapere equalitatē directe ſed in

terp[er]tatiuſe ficut omnis peccatūs vule volun-
tatem fuam interp[er]tatiuſe preferie voluntati
diuīme.

Nec videtur diligenter
huetigandum. C. Círea istam di-
ſtinctionem vicesimafecundā querit.
Nerum peccatū primo[]m parentuſ
fuerit ex ignorātia. Videtur q. fic. q. omne
peccatū aut eſ ex infirmitate aut ex induſtria
aut ex ignorātia. Sed peccatū primo[]m parē-
tum non fuit ex infirmitate quia nond[ur] ezat
peccatū in eis.nec ex induſtria quia tale p[ec]
catum eſt ex certa ſciētia et omne tale eſ p[ec]
catum in ſpiritu ſandtum. Preterea Aug.
xiiiij. de eiui. dei. Adam meſp[er]t diuīme ſue
ritatis falli potuit ut erederet veniale quod
Fuerat moſtale. Preterea in[]r. et h. Omnis ma
lus ignorās. ſed adam factus eſt malus per
peccatū ergo fuit ignorās. In cōerarium
arguietur. quia ignorātia eſt pena peccatī-er-
go no n[ot] p[er]ſcire peccatum. (Rnº. p[ro] ponam
vnam neceſſarī a p[ro]p[os]itōnem. Secuſo dicetur
ab questionē. Tercio vit ebitur ſi aliq[ui] igno-
rātia exeufat a peccato. P[ro]p[os]itō neceſſaria
eſt p[li]iij. et h[ic]oq. contra pitogo am talis.
Virtutes et vicia ſunt in potestate nostra. I§
pbatur primo ſic. Nuecūq[us] ſunt ſm ele[ct]ionē
funt voluntaria et in potestate nostra. I§ vir-
tutes et vicia ſunt h[mi]o[]ergo. ( Secuſo ſic-
que a nobis p[ro]ſume opari ſume voluntaria. I§
vicia et virtutes ſume h[mi]o[]ergo. ( Tercio
ſic-omnes opatōnes reducuntur ab aliq[ui] pn-
ticipia. ſed omnes opatōes noſtre no reducun-
tur ab principia extrinſeca. igitur reducunt
ab principia q[ui] ſunt in nobis ut ab voluntatē.
( Nuarto ſic. fi malicia no eſt in potestate no
ſtra tunc fumus mali ex ignorātia. ſed hoc
non valet. nam ignorātia eſt duplex. vna di-
recte aliquid operato. ut patet in ebriſo q
dupliciter eſt arguendus. primo quia inetrí
aut eſ ſecuſo quia in ebrietate peccavit. Eſt
alia ignorātia iuris quāto q[ui]s indirec[te] p[ec]
cat et prauo operaſ. S[pi]ma et ſecuſa igno
rantia ſunt in potestate nostra. ergo. ( Vlti
mo ſic. quecunq[us] laudantur vel vituperantur
funt in potestate nostra. ſed virtus et malis
cia ſunt h[uius]modi. ergo. Maior patet. q[ui] nul
lus vituperaſ de turpitudine naturali ut fi q[ui]
naf[sc]itur cecus. ( Nuantu[]n ab ſecundu articu
lum eſt duplex modus dicendi. Nnus Rich-
q[ui] ignorātia duplíciter accipiſt. Vno moto
pro simplici neſciētia que eſt respectu illoq[ui]
que non tenetur homo ſcire. et talis ignorā-
tia non eſt pena ſed defectus naturalis con-
ſequens naturam. Secuſo moto accipiſt igno
rantia p[ro] neſciētia eozum que quis tenetur
ſcire pro illo t[em]p[ore] quo debet ea ſcire. ( Aſ
ap[os]itum dicit q[ui] prima ignorātia fuit in pri
mis par[è]tibus ante peccatum. ſecunda non-

Li.

I Secubus mobus bicöbi eſt Seoti q[ui] queſtã
eſt ignoratia p[re]cedens p[er]ccat[ui] et diſp[on]it ad
p[er]ccat[ui]· Se[ba] eſt ignoratia ocomitãs p[er]cca-
t[ui]· T[erc]ia eſt ignoratia que ſequiſ ex p[er]cca-
to quasi p[on]a eius· Vel aliter ſic· Ignoratia
p[er] accipi vel q[ui] ignoratia simplici vel p[er]igno
rantia erronea· vel p[er]igno:atia faci[bi]m ſe et
q[ui] ad aliquas c[ir]ſtătias. I Ad p[er]poſt[ui] dicit
q[ui] primus homo n[ò] p[er]ccauit ignoratia erro-
nea· q[ui] approbare vera q[ui] falſis eſt nature la
p[er]ſe n[ò] m[oft]incline· p[er]ccauit aſt Ignoratia c[ir]ſu
ſtantiar[ui]· q[ui] Wol[es] placere v[or]i credidit ve
n[ial]e q[us] Fuit mor[ita]le· ut p[er] patet p[er] Aug. fup[er]
Geñ· ad ſi[am]. I Quan[tu]t[ui] ad terci[ui] articul[us]
p[er]ſet dic[ei] c[ui] p[il]o· v· et h[ui]s q[ui] dic[em] duplex e[mi] igno-
ratia· vna eſt in actu et in habitu ſicuit in p[n]
c[ip]io· alia in actu ſon non m[ habitu] ſicuit in mil-
lo qui vinciſ a p[al]ſiòe· p[ra]ma exculat· iſda n[ò]·
A[li]ter p[er] dic[ei] per vià Richar. q[ui] duplex eſt
Ignoratia· Prima eſt ignoratia munimibilis
simpliciter et h[ec] totaliter exculpat a p[er]ccato
p[er] eo q[ui] talis ignoratia tollit r[ò]em volutarij
et p[er]ccat[ui] n[ò] eſt p[er]ccat[ui] m[ifi] ſie voluntariu[us]·
Se[ba] dic[ei] igno:atia affectata· ut c[ui] aliquis
ſua volutate vult ignorare p[er] minor[em] re-
m[or]ium oſci[et]ie· et h[ec] n[ò] exculpat imo ag[ra]
uat· T[erc]ia eſt ignoratia craſſa q[ui] partim eſt
volutaria et partim muolutaria· ut c[ui] aliquis
p[er]ter negligi[nt]ia n[ò] vult lab[or]are ut ſciat
q[us] tene[n]e ſire q[ui]uis illud ſire vellet fine la-
b[ore]· h[ec] aliſi[iter] alleuiat a p[er]ccato q[ui]uis n[ò]
totaliter tollat. I Ad primu[m] et ſe[m] patet
p[er] illud q[us] dic[ui] eſt in ſe[da] opinione ſe[n]di
articuli. I Ad terci[ui] dico q[ui] omnis malus e[mi]
ignorãs ignoratia p[re]cedente aut ſubſequête
p[er]ccat[ui]· Et iſto m[ò] ad[à] fuit malus ignoran
tia ſu b[ſequête].

P[er]ſterea ſolet queri

Circa iſtam diſtinktionem. xxij.
queriſ N[tr]u deus p[oli]ſt facere vo-
luntat[em] creature r[ò]nalis impecc-
bilem p[er] natura· V[ide]ſ q[ui] ſic· q[ui] ſicuit ſe habet
corpus ad motu ita volutas ad velle· ſi deus
p[er] ſt facere corpus ſemp[or] ordinat[ui]m motu fuo
ſicuit patet de celo· ergo voluntat[em] ordinat[à]
m[]fuo velle· et ſic impeccabil[em] I p[er]ſterea· de-
us p[er] ſt facere aliquá volutat[em] que neceſſario
t[é]bat in aliqu[is] obied[ui]m ſergo et voluta
tem q[ui] neceſſario t[é]dit in omne bonu· q[ui] eade
neceſſerate volutatas t[é]dit in ſm[é] et in ea q[ui] ſuſt
ab ſm[é]· ſi voluntas neceſſario ſemp[or] t[é]den in
omne bonu n[ò] p[er] p[er]ccare· ergo deus p[er] ſace-
re voluntat[em] impeccabil[em] p[er] natura· I p[er]te-
rea· deus p[er] ſt facere q[ui] aliqu[is] fit fine eo q[us] n[ò]
eſt de eſſentia eius· ſi p[er]ſe p[er]ccare n[ò] eſt de eſ
ſentia volutat[is] c[ui] non ſit libertas nec para
libtatis ſm[] Anſ· g[ui] I T[ò]tra· q[us] v[n]i e[mi] ſub-
ſtatia nulli eſt accitens· g[ui] a ſimili q[us] v[n]i eſt
ſupnaturale nulli eſt naturale· ſi n[ò] p[er]ſe p[er]c·

H.

care eſt beatis ſupnaturale· ergo n[ò] p[er] alt.
cui eſſe naturale· I R[an]· primo p[on]a ratónes
aliquo[us]· Se[bo] dicam ad quellióne· I Quan-
tum ad primu[m] omnes ouemut[em] in ocluſione ne
ſarina· qu[am] p[ab]at vnus ſic· Omnis voluntas
que in agendo n[ò] eſt regula ſue ad[ò]ſis q[ui] ha
bet aliam regul[am] ſup[io]tem p[er] ſt ad illa diſcor-
dare et p[er] ſequ[em] p[er]ccare· ſi volutatas creata
eſt h[mo]i· Alius p[ab]at iem ſic· Obied[ui] volu-
tatis create n[ò] tant[ui] eſt bonu exiſt[em] ſed eſi
am appar[em]· ſed nulla poterat[ia] create p[er] q[ui] n[ò]
poſſit tenere in totu[m] ſu[m] obied[ui]· ergo omnis
volutatas creata p[er] tendere in bonu apparentis
ſed h[mo]i· obied[ui] oſmingit velle reede et n[ò] re
de· ergo· Alius p[ab]at iem ſic· Omne q[us] eſt
ex m[ib]ilo p[er] deſicere relict[ui] ſue nature· ſi vo-
luntas creata eſt h[mo]i· ergo p[er] deſicere et p[er]
oſequens p[er]ccare· I b[et]e r[ò]es tres n[ò] conclu-
bunt· quia ita arguere[ſ p[er] ea de beatis ſicue
de viatorib· quod patet ſic quantu[m] ad p[ra]má.
nam volutatas beati n[ò] eſt regula ſue ad[ò]ſis·
ſed habet alia ſuperiore[ſ] ſe[ſ] volutat[em] diu[má·
Similiter de ſe[da]· qua iem volutatas man[ge]
im beatiubibine q[ui] eſt m[ò]· et ſic poterit in o[m]ne
obied[ui] ſicut moto· Similiter de tercia rat[oe]
q[ui] volutatas cuiuſe[ſ]q[ui] beati eſt de m[ib]ilo in pa-
tria ſicuit moto· I t[eo] aliu[s] doctor p[ab]at illá
ocluſione p[er] duas r[ò]es· Primo ſic· voluntas in
qua n[ò] neceſſario oiuungun[é] apper[è]t emodum·
et reede appetere omodu[m] p[er] n[ò] reede apper[è]
omodum· et illa p[er] p[er]ccare· ſed in nulla volu-
tate iſta oiuungun[é] neceſſario m[ifi] in volutate
dei· ergo· I t[ea] r[ò] fóſte n[ò] valet qua eo[m]em
m[ò] arguit de beatis· Secu[do] p[ab]at e[mi] ſic· Ois
volutatas que p[er] velle aliquid affecte omo[
si] p[er] affectione iuſt poter[è] p[er]ccare· ſi vo-
luntas creata p[er]t[em] aliquid velle affecte ome-
omodi p[er]ter affectione iuſt ergo· ſi p[er] r[ò]
p[er]ccat[ui] in ſe[da] parte minoris qua p[er]t[em] quod
queriſ· I t[eo] dico ten[è]to eant[em] occlusionem
p[er]ter dicta ſan[do]p[er] Primo p[er]ter Aug. c[ó]
tra maximu[m] li· ii[em] et maſiſter alleg[at] li· i[em]
viiij· et li· ii· vii[em]· viij· I t[é] ſero· m[] eractatu de
filio p[od]igo dicit q[ui] solus deus eſt in q[ui] p[er]ca-
cat[ui] cadere n[ò] p[ot]eſt· I t[é] Anſ· li· ii[em] cur deus
homo diſcipulo querenti cur n[ò] p[ot]uit deus
facere creatur[em] impeccabil[em] p[er] natura dicit q[
]oe n[ò] p[ot]uit qua n[ò] p[ot]uit illá facere teum
ergo nulla creatura p[er] eſſe impeccabilis m[ifi]
aſſumpta in vitate diuine nature. I Ad p[er]
m[ú]m in contrariu[m] nego maiór[em] qua celu[m] com
para[em] ad motum n[ò] ſicut cauſa libera· volun-
tas aut[em] apatur ad velle ſicut cauſa libera· I
Ad ſe[c]und[ú] vno mobo p[er] negar[em] anteceſſa
ſicut dic[em] infra· Alio m[ò] p[er] negar[em] oſequ[em]
qua n[ò] ſm[] eant[em] r[ò]ez et parte obied[ui] to
num ſim[ie]t[em] et inſimitum respiciune volunta-
tem· I Ad terci[ui] de Anſ· dico q[ui] p[er] ſe p[er]c·
care p[ot]eſt accipi vel q[ui] eo quod per ſe fig[m]
ficat· et ſic dicit reſpectu ad actu deſo[mem].

Dift

et nō est libertas nec pars libertatis. Alio mō
pōt accipi p eo qomāt. ut prīxum fun-
dameneu elicitiuī actus. et sic est libertas.

S
e cùdo queriſc te ſea parte diſtincti:
omis ſez de noticia quam Adam te teo
habuit. Vtrū Adā m ſkatu innoſcere
viator exiſtens pōtuerit habere p potentiā di-
umā noticiā mtuitiua te diuina effentia. Iic
bico breuiq zt qo hoc diffuſus diſtē ſt m p-
mo. Dico q[ui] ſunt hic due opiniōes. A na the-
me que tenz partē negatiuā. Et hoc p[ar]bat du
rābus primo ſic (impoſſible est aliquē simul
eſſe m via et in termino. I. adā m ſkatu inno-
cētue etat viator et q[ui]liber viator est in via. S-
nō p[ro] ſt eſſe in termi[n]o. I. ſi haberet noticiā mtui
tiua te effentia diuina eſſb ad am
in ſkatu iſto erat viator. S. (Alia opinio e
in orariuī nō crebo verioſe. Et ofiirmo e[]p
mo ſic. Cuicuiq pt omumcari actus agnitōis
nō omunicato actu diſeſtōms ills p[ro]eſt com
municari oſentitio mtuitiua non beatifica[da]b[us]
deus potuit omumicare ab actu cognitōis te
ſua effentia nō omumcoſtāctu diſeſtōis. S.
p[ar]bat d[omi]nioris. I[sti] duo actus funſt effentias
litter or[ati]es et vnus eſt p[ri]o: alio. Tunc ar-
guo ſic. Obiedt[us] mere volutarie cauſans p[ro]
mfluere ab cauſatione p[ro]oſis omiſſo p[er]ſterio-
ri[ſe]d tale obiedt[us] e ſeffentia diuina. S. pt m-
fluere ad[ui]z og[ni]tōis qui eſt p[ri]o: obmiſſo
actu diſeſtōis qui eſt p[er]ſterio. (I. Secuſto ſic-
qb[us] nō implicaſt otradiſtōis e ſachibile a teo-
ſ. hoc nō implicaſt otradiſtionē cufit patz da
paulo et m[oe]ſe qui vitert[ut] teu nute·ut patz
p Grego. T[er]o. et Aug. S. Si bicas q[ui] talis
vifio ſuit beatifica[]ſi ſuſſulet otrmuata. Cōtra-
cu p[ar]ſulibitate c[or]gis nō ſtar beatitudo. I. ta-
les habeb[at] corpus p[ar]ſibile. S. Preterea. I.3
ofiirmat p[ar]diſt[ui] doctoris qu[em] conat deſſere
Ait enim in p[ra]ma p[te]. q[ui]ar. x[ui] in solutōne
ſci[ui] articuli. q[ui] teus p[er]ter omunē ordnēz pt
otinuare hoc q[ui] m[ētes] aliquos. m h[ac] carne
vuentiuī ſed n[ō] ſenſibus carnis vtentiuī vſa[]
ad vifionem ſue effentie eleu et et[ia]z d[ic]ie
Aug. x[ii]f[u]xer Gen[.] ad I[am] et in li[de] vidē
do dum. de M[oe]ſe t paulo. T[em] Aug. ab
paulinu̇ deviſbō du[em]. Potest h[ui]ana me[n] diu-
nitus rapi ex h[ac] vita ab angelicā vitā an-
te q[ui] p illā morte carne soluāc ſic raptus eſt
paulus q[ui] audiut ille arcibana w[ra]. (A d
primu̇ alterius opinionis nego m[or]ne[] p[filo]
ſiſmi[n]o n[em] enim eſſet in termino q[ui]uis haber[]
actu viſionis n[ō] ſi teus inſluere et ab actu di-
lectōms in qua maxime ofſit beatitudo.

Ab ſe[m] maius eſt falſa ſi intelligiſc te intui
tiua quocunq[us] modo ſump[ra]q[ui] ſpes et ten-
tio repugnāt simpliciter. Intuitio auct in via

xxiii. et xxiiiij.

non repugnat miſi ibi ſit lumē glorie et eti[as]
mfluſux ad actu telectatōmis.

Onc diligêter inueſt-
gari oportet. (I. Circa iſtā diſtims
tionē viceſimā quartā oportet vi-
bere de duob[us] Primo de voluntatis
libertate. Sc[ob]o de volutatis nobilitate. (I. Circa primu̇ queriſc. Vtrū voluſtas creaſte necef-
siteſ respectu vltimi finis vel ſie libera. Vibe-
tur q[ui] necefſiteſ q[ui] finis mouet methapho-
rice ſed efficiēs ap[er]tie mouet. ſed efficiēs ap-
pximato p[al]lo diſpoſito neceſſario mouſ. S.
fims vltimus neceſſario mouet voluntatē me
thakorice. (I. Preterea. omne mobile p[il]uppo-
nt aliq[ub] immobile. ſed actus voluneatis rea-
ſpectu eo[us] que funt ad fmē funt mobiles. S.
p[il]uſponut aliquē actu neceſſariuī 2 immobi-
le[que] ſed ille n[ō] videſt effe miſi ſ respectu finis. eras
go. (I. Cōtra-eab[que] v[t]ute voluſtas vult fmem
et ea q[ui] ſunt ad fmē ſed ea q[ui] ſunt ad fmē vult
libere. er ergo et fmē. (I. Cōfirma[que] liſtas 2 ne-
ceſſitas ap[er]t oppoſitū modu[m] p[ri]ncipiābi non
funt oppoſſilia in eodē. I. ſ voluſas aliq[ub] libe-
re vult. ergo m[ibil] vult neceſſario. (I. R[ui]n, p-
mo p[one]ſ vna opinio. Sc[ob]o imprababi[que] 2 bi-
cetur ab queſtionē p[er] veritātē. T[erc]io d[ic]ie
tur ab motiua p[me] opiniōis. (I. Quan[t]u ab
primu̇ eſt opinio t[he]me p[te]. q[ui] lxxxiij. ar[mi].
Et opinio henriqi q[ui]libeto. q[ui] xvi. dicūt am
h[oc] q[ui] voluſtas necef[ite]ſ respectu vltimi funi-
ap[pl]onſi p[im]te l[in]tedt[ui] q[ui] n[ō] p[ro] ip[m] n[ō] velle.
q[S] p[ar]batur q[or] dupliciter p[mo] ſic. Muia f[ic]ut
p[ri]ncipiui m[] ſpeculabilib[us] ſic finis m[] agibili-
bus. v[ij] et h[ib] et. ij. p[er]b[ili]ſico. ſed intelle[ct]us te ne
cef[itate] affentie p[mo] p[ri]ncipio. ergo volun
tas fini vltimo. (I. Sc[ob]o ſic. illud voluſe]vult
neceſſario cuius p[ar]ti cipatōe vult quicquib-
vult. I. p[ar]ti cipatōe finis vltimi voluſas vult
qc[uo]q[ui] vult. S. A[mi]or p[ar]ba[que] q[ui] oia ſi[ut] bona
p[ar]ti cipatōe primi tom[us] p[er] Aug. vii. de tri-
Tolle in quit bonu hoc et illud et ſi p[ore]s vi-
tebis bonu omnis tom[us]. (I. T[erc]io ſic. illud vo-
luntas vult neceſſario in quo n[ō] eſt aliq[is] te
fedus ne[ec] aliqua r[ō] mali. ſed m[] vltimo fmē
non eſt fed[us]us alicuius tom[us] nec aliqua r[ō]
mali. ergo. (I. Duartu ſic. omnis voluſas h[ui]
cur. p[er] Aug. S. volento q[oc]cunq[us] aliub ba-
bet cur. ſed illud cur reduciſt ab fmem. ergo
n[ō] volent[em] fmē vult fmē. q[S] eſt o[er]a Anb.
li[de] tri. c[xii] (I. Quan[t]u ab ſecundu[m] articuluz
dico q[ui] illa opinio n[ō] ſtat quia voluſtas n[ō] ne
cef[itate] ſ respectu vltimi finis. q[S] p[ar]ba[que] a Sc[ob]
to li[n] diſt. q[ui] iiiij. Primo ſic. m[ibil] eſt ita in po-
tekate voluſtatis ſicut eſt ip[er] voluſas ut pa-
tet p[er] Aug. i. retra[ction]u[m]. ca. ix. hoc aut[em] non
intelligitur miſi quantu[m] ad actu elicitu. S. c[ui]
actus intelle[ct]us circa fmē vltim[u] ſit m[] p[ore]
ſtate volutatis ut p[er]ſit iſt[u] actum ſuſpenſe-
re mult[om]agis p[ro] ſuſpenbere act[um] primu[m].

Omnine Acta

II.

II.

1. (Sebo: sic. agens q[ui] necessitas ab agendus te necessitate remoiet phibens actionem eius ficut pacet exemplu de graui c[um] tendit cor. cum fragit trabem. & si volutas necessitetur ab volendu[rum] ſtrem remouebit phibea illa actione. & illud no[que] est ofiteratio finis. & faciet ſtare intellectu[rum] circa actuali ofiterati one finis cuius utarum expimur. (Tercio: sic omne ag[est] necessario de necessitate agit cum ſtremu[rum] potestie fuc. & c[um] ficut no[que] est in potesta- te eius actio ita nec intelec[ur] vel remille agere, ergo voluntas de necessitate volat ſtrem equc intelec[ur] quantu[rum] ſt. cuius utarum expimur. (Vituo: sic potencia libera p[articipato]e, no[que] magis t[est]it in obiedu[rum] p[fectu]que aliud ob- iedu[rum] ergo nec potencia libera p[ot]effentia ficut e[que] volutas. affecens patet de potencia viva[na] q[ui] no[que] magis necessario videt pulcru[rum] & mi- nus pulchru[que]. (Quantu[rum] ad terciu[rum] articulum respondeo ab moriuiu prime opinionis. Ad primu[rum] dico q[ui] illud simile occlude et multa fal- fa ſi similitudo effet v[n]maliter vera. & c[um] ocu- teret q[ui] ficut necessario affentimus occlusiornibus apter principia fic necessario affentirem9 illis que funt ad ſtrem apter ſtrem q[ui] est falſu. (Vn: ſimilitudo est quo ad duo. & c[um] quo ad or- domne iſto[rum]. quia ficut odo est inter illa vera inter ſe fic inter bona. Et ficut illa vera ſut et d[omate] ognina. ita et ita bona funt o[d]inate volita. Sed no[que] ſimile quantu[rum] ab ordinem necessitatim in vno et in alio. & c[um] necessitas est in intellectu apter euitentia obiedi.no[que] autem homitas obiedi necessario caufat affenſum in volutate. (Ad: ab ſeom vietur p[ro]mo q[ui] maior ſit falſa similieer mino[rum] est dubia. & c[um] partici- patde alicuius voluntate aliquavelque ſt. in- telligi dupliciter. vel ſt. ut e[ius] ut efficacitatis et t[uc]e no[que] est ad apofitum. & c[um] no[que] opor[que] q[ui] videt amus deu[rum] oculo carnali ficut vitem9 color[es] aut p[ro] ſt. intelligi ſtut e[ius] ut o[timetis] virtua liter. et t[uc]e mino[rum] est falſa. & c[um] no[que] opor[que] q[ui] ſi ture vel volutas velit e[que] q[ui] volutu[rum] t[uc]e enim omnis actus volutatis effet actualis vius re fer[ato] illud in obiedu[rum] primo volutu. (Ad terciu[rum] dico q[ui] e[que] uis volutas no[que] p[of]ſit tale ob iedum no[que] welle ſeu no[que] oportet necessario vel le. quia p[ro] ſuppendere actione ſua dicentno lo me welle. (Ad quartu[rum] dico c[um] d[ic]it q[ui] vo lutas habet cur. veru[rum] est in eliciento ſeb in ceſſando ab actu ficut deſic[it] fibi actus fic te ficit fibi cur. (Ad argumēta principalia. Ad primu[rum] dico q[ui] finis no[que] necessario mou[que] quia ad nullu[rum] actu[rum] extra necessario ſe habet. Simi liter volutas no[que] necessario vult q[ui] est libera. (Ad ſeom dico q[ui] actus volutatis mobilis p[fl]uppomt ad ſt. immobile volutatis prumu[rum] q[ui] est eſſe ſeb no[que] alique actu ſeom respecatu vle mi fims q[ui] ſit welle. ergo.

Q

Jrca ſeom querit Veru voluntas fit nobiliffima por[ti]etariu[rum] anime. Videtur

q[ui] non quia ſon aliquib[us] habet duas ap[er]ita- res illa est nobilio: ſim qua[que] ouentio c[um] nobilio et. Exemplu de a[ta]i kellectua[rum] ſim qua[que] homo ouent c[um] angelo. et ſenitua[rum] ſim qua[que] ouent c[um] brutis. & p[ro] intellectu[rum] ouent c[um] angelo et p[ro] appetitio ouent c[um] bruto. angelo aut e[que] no bilio: bruto. & (Cōra: ita potencia est no: bilior p[ro] cuius actu homo maxime diuino: vel t[imo] fim. & hoc est actus volutatis. & (R[ui]no: hic funt tres articuli ſim tres ſolēns opiniones. Prima op[er]tio dicit p[ro] intellectus et vo lutas et omnes p[res] imaginis ſut e[que] nobi litatis q[ur] p[ro]baſt tripliciter. P[ro]ſio fic nobilitas pot[eri]arit ſest accipie[da] p[ar]aratōem ab p[ri]mu[rum] obiedu[rum] p[imitate] p[re]ſo[is]. & p[ro]primu[rum] obie- cum baru[rum] pot[eri]arit e[que] diuina effentia et ipa diuina effentia non est nobilio: ſe ipa. & vna potencia no[que] est nobilio: alia. (Sebo: fic fi intel- lectu[rum] effi: nobilio: volutate vel e[conuer] ſo ſeq[ue] q[ui] vel ſp[ui] ſectus effet nobilio filio a[que] fili[que] effet nobilio: ſp[ui] ſando. & ſeque qu[ie] est falſu. & t[ur] affecens. p[ab]atio ſeque qu[ie]t. & q[ui] nobilius p[ri] c[ip]iu[que] arguit nobilius p[ab]u[n]tus. (Tercio: fic. ſupponat q[ui] potencia no[que] ſint idem realiter c[um] effentia a[ie] et no[que] addāt m[ifi] respecatu[rum] q[ui] vnus respecatu[rum] no[que] est nobilio: alio. & ergo. p[ab]ato mi noris. & q[ui] aut vna relatio effet nobilio: alia ra t[oe]e termini aut r[oe] fundamēti. (R[ui]p[ro]mo mo: q[ui] t[uc] relatio pot[eri]e p[al]ſue habet p[ro] termi[no] actione. relatio aut[que] potencia actue hab[ae]t p[ro] termimo p[al]ſione. & q[ui] actus est nobilio p[al]ſiōe. & ſe c[que] ſeb mo: q[ui] c[um] relato[es] habeat c[it]em fundamentu[rum] vna no[que] est nobilio: altera r[oe] fundamēti. (Cōra ita: opinionēn p[ar] p[ar] diota ſando[rum]. ſez Beru[rum] in li. te liberu[rum] arbi- trio. et An[no]m. te oceputu[rum] v[erg]nalium. et p[ro] p[er]p[ro] m[et]s. et p[ro] omenato[rum] e[que] ibitem. q[ui] o[n]mes p[or] num in pot[eri]tis anime eſse p[emmenti]a. p[re]ſte rea arguit p[ro] ſeom fic. & r[oe] ofiteru[que] ex pluribo in actu oportet q[ur] vn[ui] habeat r[oe]m nobilita tis p[ro] p[er]p[ro] politico[rum]. & r[oe] imaginis c[of]fat ex hijs pot[eri]tis. ergo. (Ad: ab primu[rum] alterius opinionis q[ur] q[ui] vna potencia nobilio est alia q[ui] respiciet effentia ſub nobilio: r[oe] p[u]ta veri vel v[em]. (Cōra: abluoc stat argumentum q[ui] veru[rum] et v[em] ſunt r[oe]s attributales et q[ui]s bet est forma m[in]imita. & vna no[que] est nobilio alia. (I[no]q[ui] p[ro] t[ici] q[ui] ilke pot[eri]e ſeiſis forma liter p[ro] p[ri]priā effentia c[um] entitare vna excedit et alia excedit. (Ad: ab ſeom d[ic]it tripliciter. Primo mo: q[ui] ſp[ui] ſanctis vno mo: e[que] nobili- or inquantu[rum] p[ced]it p[ro] modu[rum] voluntatis: alio mo: filius est nobilio: & q[ui] habet vim p[ab]duiuā respecatu[rum] ſp[ui] ſandi p[ab]u[n]tis. (Sebo: fic q[ui] ita volutas p[ro] ofiterari vel quantu[rum] ad p[ab]du-atum vel quantu[rum] ab modu[rum] p[ab]u[n]tis. Si p[ri]mo mo: mo: t[uc] omnis r[oe] p[th]niſe ad dignitate q[ui] est in p[ro] ſando e[que] in filio. Si c[que]mo mo: t[uc] oceda[que] q[ui] vna est nobilio: altera. (Tercio p[u]to eſſe dicendu[rum] q[ui] r[oe] non valet in ap[of]itico.

Omnino melligat, illa autem
Et p[ro] p[er] p[er]que, t[ur]a fims
Et in u[n]que illis

Omnino velic alijq
proponunt alijq multijq u[n]ph

Omnino diſt volutang
h[ab]u[n]t C[ui]z.

Dift.

quia querifc hic de volutate ut eſt pars imma-
ginis create.nô autem ut eſt pars imaginis
mcreate ficut tu accipis.nam ibi cœdo q. nô
eſt ſemmenția. ſed quelibet eſt equalis nobi-
litatis p eo q. quelibet eſt formaliter inkimi-
ta. (1 Ad terciu dico q. ſuppomit falſu ſez q.
potentie anime nô diſtinguunt nifi relatüe.
ut patet.-s.-bitx.-v.-ar.-iii.-et-v. 1 Quantum
ab ſecundu articulum eſt opinio Thome pte
1-q.-xxxi.-ar.-iii.-qui dicit q. ſuis wolutas ſit
nobilior intellecu ſm quid. tamè simpliciter
loquêdo intellecus eſt simpliciter nobilio: 13
pbatur primo ſic illa potêcia eſt nobilio: cu-
tus obiectu eſt simplicius. ſed obiectu intelle-
dus eſt simplicius obiedo volutatis-ergo.-p
batio minoris.-q2 obiectu intellec9 eſt veru
quod eſt in m. mête. obiectum autê voluntatis
eſt tonum quod eſt in rebus.-ex-vi.-met13.-ſed
quod eſt in m. mête eſt simplicius eo quod eſt in
re. Item arguitur ab alijo fic. 1111a potêcia q.
ſic ſe habet q. habet in ſe p ſfectione eſt nobi
lior. 2 illa que quert p ſfectione ab aliquo ex
tra. ſed intelleclus habet p ſfectione in ſe. q2
intelligere eſt motus rei ab ammà. volutas
autem non-q. quelle eſt motus anime ad rem-
ſ. Preterea eriplex eſt appetitus. q3 natu-
ralis ſenfitiuss et intelleciuus. 4 appetit9 na
turalis eſt pter naturà. appetitus autê ſen-
ficiuus eſt pater ſenſu. ergo appetitus intel-
lectiuss puta voluntas eſt pater intellec-
t. 5 q. eſt pater aliub eſt ignobilius eo-ergo.
6 ſt e. quod eſt rónale p effentiâ eſt nobili9 eo
quod eſt rónale p participatione. ſed intelle-
dus eſt ratónalis p effentiá. wolutas autê p
participatdez.-ex-i.-et-b. 5. 7. ſt potêcia eſt no
bilio: que habet nobilius obiectu. 5 hoc e. in-
telleclus.-ergo.-pbatio miois.-q2 obiectu m-
telleclus eſt ens. obiectu wolútatis eſt tonu
q8 eſt paſſio entis. ſed ſubiectu eſt nobilius
paſſione.-g. 7. ſt e. illa potêcia eſt nobilio: cuius
actus eſt purio: ſed hic eſt actus intelleclus
q2 ſcire malu nô eſt malu. ſed welle malu eſt
malu. 5. 7. ſt illa potêcia q. immediate attm-
git obiectu beatiſicu eſt nobilio. 5. ſec e. in-
telleclus qua volutas ſuppomit actu intel-
lectus puta tonu agritu. intelleclus aŭt nô
ſuppomit actu voluntatis. ergo. 1 Vltimo
ſic. dirigens eſt nobilius directo. 5 intellec9
dirigit voluntatê. 5. 1 Quantum ad terciu ar
ticulum teneo oppofita occlusione huius opini
oms. tu pater diota ſanctoz. et phoz.-tu p-
pter rôes. 1am Beru.-in li. te libero arbitrio.
dicit q. volutas eſt nobiliffima potêcia. Item
Anb.-in de oceptu virgimali. dicit q. volutas
eſt regma et tomina in toto regno anime.
Item item dicit Rich.-in li. qui micipit omne
caput languibum. Item pbus.-ix.-met13. 2 cò
mencator ibitem dicunt q. phareſis-i. electo
habet intellecu determinede. qua eſt poten
tia valens ab oppofita. ſed non haberet vim

xxliii

determinatiuâ nifi eſſet nobilio: ergo. Item
quod eſt liberum p effentiam eſt nobilius eo
q8 nô eſt liberum p effentiam. 1am libertas
eſt aprietas nobiliffima. ex plogo meb. S3.
voluntas eſt libera p effentiam-intellectus ve
go ſolum p participatione. Intelligimus eni
cum volumus-ex-ij.-de anima. 1 Preterea ar
guit Henricus fic et bene-cui debetur nobili-
or p ſedio eſt nobilius. ſed nobilior p ſedio
tebet wolutati 3 mtellecui-ergo. pbatò mi
noris. qua volutati debet caritas. intellecui
autê ſciëtia. ſed caritas nobilio: ê ſciëtia. g.
1 Preterea arguo fic. Sicut ſe habet act9 ad
actum ita potentia ab potentia. 5 actus intel-
lectus eſt per actu voluntatis ficue patet per
Anb.-m li. Cur deus homo et p Aug.-m li. de
ogritôe vere vite. ergo intellectus eſt pter
voluntate. ſed quod eſt pater aliub eſt igno
bilius eo. ergo intellectus eſt ignobilio: vo-
luntate. 1 Vltimo fic. In potètijs effentialiæ
ordmatis vltima eſt nobiliffima-ex-vi. poli-
eoq. 2 volutas eſt bmôi. g. 3 Tunc ad argu
menta p ſcedentis opiniomis. Ad primu dico
q. eſſet otra eos qua obiectum volutatis eſt
simplici9. q2 obiectu volutatis ſim eos e to9
in ſe. obiectum vero intelleclus in patria eſt
deus receptus in intellecu. 5 deus in ſe ba-
bet simplicius eſſe 3 put habet eſſe receptu
in intellecu q2 eſt ibi aggregatio rei 2 mul
tatu relationu rónis. Aliter p[re]dici q. maior
eſt falſa pater inſtantia ométatoris de ſenſu
et ſenfat0. q2 memoria habet obiectu simpli
cius 3 y magmatiuaet tamè nô eſt nobilior
ſim eu. Aliter p[re]dici q. maior eſt vera de po-
tentijs euibê generis. 5 appetitua et intelle-
diuæ nô fic ſe habent. Ad aliub q[ro] quid cu
Intelligis p p ſectione. qua aut obiectus aue
actum. Si obiectu tunc nihil ab p[ro]p[itu]tio. qua
vtriusq[ur]s potentie obiectum eſt extra. Si au-
tem intelligas actum etiam nô valct. q2 act9
vtriusq[ur]s potètie eſt in[tra] manës. 1 Ad ter-
ciu dico q. nô eſt ſimile de appetitu ſenſituo
et intelleciuo ficut patz p Hamali-li. 1am
appetitus intelleciuus agit et nô agit-fenſi
tiuus vero agitur 2 nô agit. Ad aliub dico
q p rónale aut intelligis actum volunțatis
aut potentiá. Si primo modo cœdo q. actus
volutatis nô eſt ratónalis p effentiá. Si ſecü-
to moto tunc intelleclus et wolutas fundan-
tur in eadem effentia animè rónalis que ê ra
tionalis p effentiá. 1 Ad aliub pater melius
li. 2 diſt-iij. vii. dicu[m] eſt q. ens eſt obiectus
volútatis. 1 Ad aliub dico q. eſt ab oppoſi-
tu. qua actus voluntatis eſt purior et p[er]fe-
dio: qua melius eſt amare teu 3 intellige-
re et nô diſligere. 1 Ad aliub argumentu eſ
ſet cœtra eos. qua intelleclus intelligit per
ſpecies. volutas autê non tendit in obiectus
mediâte ſpecie ſed immediate. et fic eſſet no-
bilio: vnde dico q. totu illud aggregatum

II.

II.

ſo bonum oſtitu ſon eſt primu obiſtus vobuntatis ſed ſolum tonu. ąuis tis hoc poffit ſe extendere ad roem entis. (1 Ad vtilimū dico q. dirigens p. modu oſiliu non eſt nobilius diucredo. ſic etiam patet de portāte candelā ante diu. Intellectus autem dirigit p. modu cœliu et non imperij. ido no eſt nobilior. (2 Ad primu principale dico q. ſuis homo ouemat cum bruto in appetitu ſenſituo. no aſt ouenit cum eo in appetitu intellecſu. de quo ſuprīus querim? -imo cù ito appetitu ouenit cum angelis.

Onc ad propoſituz re:.

teamus. (1 Circa ita.2 distmctione. -xxij. quero fine argumentis. Vtrūm in teo ſit liberu. arbitriu. (3 Rnº q. liberu arbitriu. ſt accipi dupliciter. Dimo in quantu liberu. p[.]cife. Sebo inquantu habſt. vtilitate annexa. Et ſic ſiut due oculiſdes. quia p[.]mo modo in teo eſt liberu. arbitriu. ſes cundo modo no. Drimū p[.]baſ a Rieſ. ſic. und immune eſt a materia eſt maxime liberu. ſed teus eſt h[.]mōi. ergo. S.3 r[.]o no tene ſtat cù di. eis ſuis. quia p[.]oſuit anima et angelos habes. re materiā. et ſic no eſſent liberi. Eſ g. alia r[.]o talis. q[.b]o eſt p[.]ſedōnis simpliciter in creaturis eſt ponendu in teo. ſed liberu arbitriu eſt p[.]ſedōnis simpliciter in creaturis. q[.r] melius eſt ip[.]m q[.r] no ip[.]m. ergo. ſo. Secuſo p[.]baſ ſie. vtilitas ido eſt in creaturis quia eſt de mi- hilo. g. deus no eſt de mibilo. g. no habet libe- rum arbitriu cù vtilitate.

S. Ecuſo queritur V[er]um aliq[ui]d aliud a wolūrate cauſet effe[ct]iue actum in w lūtate. V[ide]t q[.r] sic p[.]b[.]m. in. de alia. qui d[ic]it q[.r] appetitus moueſ ab appetibili. (1 Pieterea. wolūtas no eſt pot[.]tia actua. g. no cauſat effe[ct]iue ſua wolitione et ſua wolitio eſt. p[.]ſed[.]iue cauſatur. ergo ab alio. A[ſced]eſ pa- t[.]ter. quia pot[.]tia actua eſt principiū trāſimu- tandi aliud p[.]m q[.r] aliud. v. et. ip[.]met[.]h. g. volu- tas no eſt p[.]rincipiū tranſmutādi obiectu. q[.r] t[.]c eius adio eſſet trāſiens. et obiedu inq[.r]m- tum obiedu patiens. q[.b]o eſt fal[.]h[.]u. g. ſi aliq[.]b eſt adiuum no eſt miſi obiedu et no voluſe. quia wolūtas no eſt aliud a ſei[.]p[.]ergo no p[.]o- terit ſe mouere ab actum wol[.]di. (2 Pieterea accidens per accidēs no o[.]t[.]c a p[.]rincipijs ſub ied[.]i. g. velle eſt accidēs p[.]aceiſ. g. (3 Piete- rea. q[.b]o eſt interdeterminat[.]u ab oppoſita no p[.]s ſe determinede ab vn[.]u illo[.]. g. woluntas eſt interdeterminata ab velle et ad nolle. g. non p[.]e ſe determinedare ad nolle. (4 Cōtra. Aug. xij. te ciui. dieit. q[.r] ſi ſiut duo equaliter affecti in anima et corpe et obiedum p[.]lenteſ vn[.] ab- heret et alius no. Et vnde hoc ſit reſpōct q[.r] a wolunete. (5 Pieterea Anſ. de oſceptu vir- ginali dic[.]t q[.r] anima eſt num[.]us ſoi[.]p[.]az mo-

uenſ. (1 Pieterea. p[.]ſus. ip[.]met[.]h. dic[.]t q[.r] p[.]r. hereſis. i. elocio vel wolueas habet d[er]termi- nare. (2 Rnº. p[.]termiſſis multis opinionibus inutilibus. ip[.]mo pon[.]a vn[.]a opinione cum mo- tiuus. Sebo obiciam otra eam et dic[.]a ad questione. T[erc]io reſpōt[.]bo ad motiu. (3 Quantu ad primu e opini[.]o Gotfridi et the. me q[.r] aliquid aliud a wolūtate cauſat effe[ct]iue actum in volutate. Et ad hoc p[.]omitur a Gotfrido fantafinal[]vel obiectum reducens in fataſmate. A t[om]a autem p[.]rini[.]c infelct[.]o. T[uk]ud primu dic[.]t p[.]baſ ſez q[.r] aliq[.]b cauſat effe[ct]iue actu in volutate quin[.]q[.r] vijs. (4 P[.]ri mo ſic. Moueſ et motum tebent eſse distmctiona ſubjecto alias id[.]e effect in actu et in pot[.]entia quod eſ oppoſit[.]u p[.]mi principi p[.]rini[.]c met[.]h. g. wol[.] tas non distmqui[.]a ſubjecto nec a ſei[.]p[.]. ergo. Sebo ſic. materia eſt effe[ct]iſes no coincid[.]ut in item. ex. ii. p[.]bliſico. g. wolūtas eſt cauſa re c[.]p[.riu]a wolit[.]o[.]ms. ergo no effe[ct]iua. (5 T[er]cio ſic. rela[.]tōnes oppoſite no ſunt oppoſibiles in eod[.]e p[.]oter dependentiā eſſential[.]. g. rela[.]tō nes moue[.]tis et moti ſunt oppoſite. g. volu- tas no p[.]t le mouere ad velle. (6 L[u]artzto ſic. agens ſufficiās ap[.]roximato pallo diſpoſita p[.]e ſemp cauſare. g. volu[.]tas cum ſit diſpoſita eſ t[.]. cauſa actua wolit[.]o[.]ms p[.].ot[.]erit p[.].e ſemp velle et ita fine obiedo q[.b]o eſt meuque[n]tis. (7 C[.]ofirmae p[.]p[.]h[.]m p[.]. argumentu. ſu[.]n[.]i. de alia. vbi d[ic]it q[.r] ſenſus no eſt adiui. q[.r] t[.].c ſem. p[.].er ſentiret ſie obuſtibile ſemp obureret fi eſ t[.].c adiui. (8 L[u]mto ſic. cauſa equoea eſt no- bilio[.]r. ſuo effe[ct]iue. ſed fi volu[.]tas eſt cauſa ſue wolit[.]o[.]ms erit equi[.]uoca et cù ſo[.]ma no p[.].b[.]us cae[.]t ſed oppoſi[.]u. vii. met[.]h. e[.]govolu[.]tas nuda e[.]r et nobilio[.]r. volu[.]tate volu[.]ere. g. p[.].uid g. cauſa- bit voli[.]o[.]g. D[ic]it Gotfribus q[.r] illud obiedu reducens i fataſmate illu[.]trato meu[.]llectu ag[.]te cauſat volitione et meu[.]llectu fi c[].eut ſuit ſu- p[.].erijus declaratu. diſ- iii. q[.r] V[tr]u angelius co[.]gnofcat ſe p[.].eſſentia fiuam. (9 Quantu ad ſes cundu arti[.]culu argui[.]t of ita opinione fi c[].e p[.].mo. Ag[.]es naturale no impo[.]viu no p[.].t in eo- tem pallo eodem modo diſpoſito cauſare co[.]s- traria ſed obiedu ognitu eſt naturale ag[.]es. g. no p[.].t cauſare velle et nolle in volutate cù ſint ad[.]cus otrari j[]es reſp[.]octu eiui[.]em obiedi[.]e et ſic. volu[.]tas aliquid vol[.]es ſemp v[.]elleru illud. et nolens ſemp nollet et illud cuius otrariu[.]i expe- r[.]rimur. (10 Sebo ſic. in cuius pot[.]estate no eſt. a- di[.]cio ag[.]eſtis ſufficiens in eius pot[.]estate no eſt adio pati[.]tis. quia q[.r]i agens ſufficiens ag[.]eſ necessario oſe qu[.]ter pati[.]es p[.].eatur. ſed non eſt in pot[.]estate pati[.]tis q[.r] agens ag[.]t q[.r]i eſt aliquid ab eo max[.]ime fi ag[.]es fit naturale q[.r]e eſt obiedu. ergo no eſt in pot[.]estate volu- tatis ſua voli[.]tio et p[.].ro oſequ[.]es nec meri[.]tum nec demerit[.]u. (12 T[erc]io ſic. Actus libere eli- c[.]tus tebet elici a p[.].rincipio libero. g. velle eli- c[.]itur libere. g. tebet elici a p[.].rincipio libero. g.

Diff.

xxv.

Notatibus p[ro]prijs notis autem voluerit

hoc est volutas nō fantasma-ergo. (1) Uuar- to fic. adio apre dicta diuila otra facionez manet in agēte. (2) Velle manet in voluntate. ergo est awulata ut ab agēte. (3) (4) Num- to fic. adio denominat agēs. sed velle beno- nimitat voluntate nō fantalma-ergo. (5) Dico ergo q[ui] ad aedum volitōnis cœurut obiectu et volutas ut due cauſe partiales integrans, tee vnā totalem effentia. et quomodo hoc fit et q[ui] dubia p[ro]ſent fieri patz. (6) (7) Et q[ui] vtrū angelus ognofat ſe p[ro] ſua effentia. (8) Qua- tum ad terciu articuluz ad prima tria motis ua prime ophionis patz in q[ui] ſione ſtatim nō allegata. (9) Ad quartu dico q[ui] volutas non p[ro]ſe velle fine obiecto q[ui] requirſ obiectus ut cauſa prialis. Et p[ro] hoc patet ab ſofirma- tionem ſedi de anima. (10) Prā ſenſus ſemp ſentirz ki eſſet totalis cauſa ſenſatois. (11) (12) Ad vltimū bico q[ui] cauſa equoca nobilo: eſt termino for- mali nō aŭt termino totali. Aliter ſp[ro] dici q[ui] maior eſt vera de cauſa equoca totali: nō aŭt te partiali volutas aŭt e cauſa equoca par- tialis. (13) (14) Ad primū principale ocebo q[ui] apre titus moueſ ab appetibili partialiter. (15) Ac- ſeom nō bene allega: p[ro]bus. (16) Et ibi dicit p[ro]bus. (17) q[ui] p[ro] potētia adiua eſt trāmutatiua actus ſin p[ro] aliud. Et ſtatim ſubdiſt vel inquantu aliud. (18) vii voluntas mouet ſe inquantu aliud. (19) Ad aliud nego maiore: apter inſtantia de intelle ctōne que oſt: ex principiis ſubiedi ſiue in tel- leſtus. (20) Ad vltimū bico q[ui] m[et]terminatio eſt duplex ſe p[ro] potētia adiue et potētia p[ra]- uae. (21) In[d]eterminatum ſebo moto ab oppoſita oporeat p[ro] p[ro] aliud determine: ſicut patet de materia. ſed m[et]determinatū primo nō p[ro]ſe ſeip[mi]m t[er]terminare ab vn[u]et ito: moto volu- tas eſt m[et]determinata ſe p[ro] adiue.

D[ec]eſt ergo grā ope: trans. (1) Circa istam diſtinctionem viceſimāſextam queri. Vtrū grā tia fit principali? in effentia animæ vel in potētia. (2) Videq[ui] in effentia. (3) Forma t[er]terminata ad agendu[m] magis debet ponu in agēre. (4) Principali q[ui] inſtrumētali. ſed effentia eſt principale agēs et potētia inſtrumētale. ergo gratia q[ui] eſt forma t[er]terminata ad agē dum principaliter eſt in effentia. (5) Cōtra: q[ui] tia opvras et cooperas ſunt item ut patz, per. (6) Mg[ui]m. ſed gratia cooperās eſt in potētia volitua. ergo. (7) R[ui]no: primo dicee ad quæſtioniem in opinione ſalfam. (8) Sebo ſim opinionem verā. (9) T[erc]io dicee ad motiu p[me] op[mi]nis. (10) Quan- tu[rum] ad p[rim]u eſt op[mi]no Tho- me. (11) q[ui] gratia p[ri]ncipali? eſt in effentia anime. (12) q[ui] p[ro]batur p[ro]mo ſic. Gratia eſt radix et vita omniu[m] beato[rum] ut patet p[ro] Aug[ust] de laute ca- ritatis. ſed vita p[ri]ncipalius p[ro]met ad effen- tiam. (13) Secu[m]o ſic. f[ic]ut ſe habet ania ad p[re]ſectōs naturales ſic etiam ad p[re]ſectōes ſua-

p[ra]naturales. ſed in p[re]ſectōibus naturalibus p[er] cipalibus anima p[ro]ſicic[ui] ſim effentia q[ui] ſim potē tiam. et gratia eſt quedā p[re]ſectio ſupnatura liſ-ergo. (14) T[erc]io ſic. eodem moto res reducū tur in deu quo eſeut a teo p[ro] D[omi]nima p[ro] prius eſit a teo ſim effentia q[ui] ſim potēntia- ergo p[us] reducīt in teum ſim effentia. ſed re ducitur p[ro] gratiā. ergo t[em] p[ro]uato ſic. eſſens tia eſt m[et]determinatio: q[ui] potētia. ergo m[et]- get magis determinari. ſed gratia potic[ui] tā- q[ui] t[er]deminās animā: eſgo magis eſt in effen- tia q[ui] in potētia. p[ro]uato ſic. gratia ſemp eſt in actu-ergo debet eſſe in ſubiedo q[ui] ſemp er- e in actu ſuo. q[ui] effentia ſemp eſt in ſuo actu. potētia autē non. ergo magis eſt in effentia q[ui] in potētia. (15) Quan- tu[rum] ad ſe p[ro] articulum dieo illam opinionē eſſe ſalfam. Et teneo op p[ro]ſitui ſe q[ui] gratia magis ſit in potētia q[ui] in effentia q[ui] p[ro]batur p[ro]mo ſic. Oppoſita nata funt fieri circa idem. ſed p[re]ccatu[rum] gratia ſiue oppoſita et p[re]ccatu[rum] eſt in voluſate. q[ui] (16) ſe- c[u]do ſic. gratia p[ro]mo eſt in eo p[ro] q[ui] anima ad teum quertic[ui] q[ui] anima quertic[ui] ad teum p[ro] voluntatē. ergo. (17) T[erc]io ſic. gratia eſt ali qua forma in anima: q[ui] omne q[ui] eſt in anima vel eſt p[ro]ſio vel potētia vel habitus. ex: h[ui]s. (18) et h[ui]coz. gratia aŭt nō eſt p[ro]ſio vel potētia. q[ui] eſt habitus. q[ui] omnis habitus eſt in poten- tia. ergo. (19) p[ro]uato ſic. omnis iſticia et miu ſicia eſt formaliter in voluſate p[ro] An[ton] in te oceptu v[erg]naliz. q[ui] gratia eſt quedā iſticia- ergo. (20) Quan- tu[rum] ſic. q[ui] aliqua forma eſt m[et]- terminata ſin virtutē adiua ad plura in q[ui] p[ro]ſe reſpicic[ui] vnā actionē t[er]deminatā nō po t[er]ſe eſſe p[re]ſecto eius in quantu[rum] eſt in d[eter]mi- nata ſed bene inquantu[rum] eſt potētia t[er]termina- nata respec[tu] iſtus adiſs p[ro]ſicic[ui] a tali perſe ctōne. Exempli[ſi] ſi anima eſ t[er]determinata ad plures adus lapiētia p[ro]ſicic[ui] nō p[ro]ſicit animā inquantu[rum] eſt t[er]determinata ſed p[ro]ſe inquantum eſt in ſtelle diua. q[ui] gratia p[ro]ſicic[ui] animam in ordine ad t[er]deminatā actu ſe p[ro]meritōu: q[ui] p[ro]ſe p[ro]ſicic[ui] animā inquantu[rum] eſt illa poten- tia cuius eſt talis adus. ſed ſe p[ro] eſt voluntas ergo. (21) Vltimo ſic. gratia eſt b[is]p[ol]itio ad glotiam et beatiutud[em] ergo per ſe eſt in illo ſubiedo in quo eſt beatiutuo. ſed beatiutuo p[ro] ſe nō eſt in effentia ſed in potētia. ergo. (22) Re- ſpondetur p[ro] beatiutuo principaliter et p[ro] ſe eſt in effentia q[ui] p[ro]redundantia in potēntijs. (23) Cō- tra: beatiutuo eſt in anima: q[ui] latiat et q[et]at beatum. ſed ſe q[ui] quietatio nō eſt miu p[ro]iuncti onem ad obiectu[rum] beatiſcui. oiȗnctio autē nō eſt miu p[ro]adus potentiariu. ergo. (24) Cōfirma- tur p[ro] p[rim]u iii. et h[ui]s qui potic[ui] q[ui] beatiutuo eſt in actu et potētia. tunc c[ir]cuiſcripti[es] potentijs in quibus eſt beatiutuo p[ro]redundantia p[ro]ſet anima p[ro] ſe eſſe beata. et ita fine actu. quod e[ contra p[rim]u iii. et h[ui]coz. (25) Quan- tu[rum] ad t[er]sc- c[ium] articul[u] dico q[ui] argu[n]ta p[re]me op[mi]nis

Li.

H.

non oclubit. (1) Ad primu[dico] q[ui]a ipiri
tualis principalius ptmet ad anime potentiá
[gratia] ab effentiá. (2) Ab ſcom nego maiore, quia
anima [est] p[ro] ſe accipere p[ro]fectones natufales
alias a ſe, n[on] autem potest p[ro] ſe accipere p[ro]ſedis
ones ſupnaturales, ſicut patz, p[ro] Aug[ust] retra
dationu[dicens]. Illud incoſcula tenemus li-
terum arbitriu[n] n[on] ſufficere ad iusticiu[n] et ſalu
tem obtinemb[us] ut h[er]eris tradit p[er]lagiana.
(3) Ad terciu[dico] q[ui]a maiore [est] ſera in rebus
effentialiter et ſuppoſitaliter diſtinetis quod
n[on] compétit anime ut patuit ſupra diſt. xvij.
(4) Ad qua[tu[n] dico q[ui]a gratia deterniá[n] ad ope
rationé[rum] gratuitá[rum] respectu cuius potêtia est
in d[eterminata] in d[eterminatone] [prima] p[ro]
pter quod gratia p[onem] m[otêtia]. (5) Ad vl[ue]
timum dico q[ui]a potentiá[rum] etiam est m[]actu ſuo
p[ro]mo ſemp[er] ficut et grat a[m] in gratitudne [gratia]
u[n]s n[on] in actu ſecu[n]. (6) Ad prima[pale] dico
q[ui]a maiore [est] ſera te inſtru[n]ito extrinſeco n[on]
autem de merinſeco ſicue est Wolutá[n]s nec etiá[
voluntas ſe habet ut inſtrumentu[n] accíndenta
le ſed u[er] effentiale ad effentiá[rum] anime.

Ne queritur quid sit
Circa illa diſtinetioné[rum] vicelatur[que]
ptimá[rum] queritur Vtrú gratia ſit vir
tus. Videretur q[ui]a n[on] quia ſic ſe hab[us]
gratia ab virtuté[rum] ficut lumé[rum] ad colóres. ſed
lumen n[on] est coló[rum] c[ui] poſſit coló[rum] remanere ſi
ne lumine ergo ſtia n[on] est virtus ergo. (7) P[ro]terea, fi gratia effet virtus maxime effe[ct]
caritas, ſed gratia n[on] est caritas ergo, p[ro]
tio m[no]tis, quia que habent ſubíecta realíſc
bíſtinetá[rum] non ſunt item, ſed caritas c[ui] gratia
ſunt hom[que] ergo, quia caritas est m[]potentia
animé[rum] ſed gratia in effentia ergo. (8) P[ro]terea,
que poſſunt abinuicé[rum] ſeparari n[on] ſut idé[rum].
[est] gratia et caritas poſſunt abinuicé[rum] ſepar
ar[que] ergo, p[ro]batio m[no]tis, quia in teo [est] cari-
tas ſm[]illud Job[us] deus caritas est[ur] gratia au
tem c[ui] ſit quod[rum] limitat[ur] n[on] p[onem] in teo.
(9) Contra gratia est habitus ex p[ro]ſentiá[rum]
ſtione, ſed n[on] est habitus vióſiú[s], ergo est
habitus virtuóſus, et ſic est virtus. (10) R[um]o. 13
[ſunt] tria vitenda. Primo quib[us] ſit virtus. Ses
cundo ſi gratia ſit vireus. T[ercio] quaüiter ſt
[gratia] vel quicunq[ui] habitus ſe habet ab actus.
(11) Quantrú ad primú[rum] ſciendú[rum] q[ui]a virtus tripli
citer accípiſc. Et emin[]p[ro] virtus m[]otalis
Seba theologica. T[ercia] est h[er]oica, te qua
p[ro]bus, vii, et 13. Two opózit vitere q[ui]b[us] ſit vir
tus in quolibét illo[rum] moto[rum]. Primo dico q[ui]
virtus m[]otalis est habitus electiúus in me-
dio exſiſtens quo ad nos d[eterminimata] rón[e]
ut ſſapiés d[eter]mmabie. Nec diſſinitio patet
et 13. ca. vi. In qua ponútur due ocluſiòes.
Prima q[ui]a virtus est habitus electiúus q[ui]a p[ro]
batur ſic. In anima n[on] ſunt m[í]ſi p[assiones] ha
bitus et potêſtia, ſed virtus n[on] est p[assio] nec

Dist.

xxvii.

potentia ergo est habitus. Prima pars min-
noris [p]batur. tum q[ui]a p[ro]p[assiones] n[on] d[ici]
mur virtuóſi q[ui]a p[ro] virtutes. tum q[ui]a p[ro]p[ass]\ ones nec laudamur nec vitupamur q[ui]a p[ro] vir
tutes, c[ui]a p[ro] in p[assion]o b[us] n[on] est electo, vir-
tus vero est electio aut n[on] est fine electo, c[ui]
quia p[ro] p[assiones] d[ic]imur mouéri. p[ro] virtu
tes n[on] mouemur. Secu[b]a pars m[]no]tis p[ra]
tur. c[ui]a p[ro] potêtias n[on] d[ic]imur hom[em] vel
mali ſed p[ro] virtutes ſic. tum quia in natura
li potentia nec laudamur nec vitupamur. -
in virtutibus ſic. tum quia naturalis potêtia
imest nobis a natura virtus autem non. Seba
conclusio p[ro]dicte diffimtionis est q[ui]a virtus c[ui]
siſtit in medio quo ad nos. q[ui]a p[ro]batur dupli
citer. Primo ſic. omms ars p[ra]ſicit opus ſuum
ex ſoe q[ui]a alpicié ad mediú[m] ſed virtus est mea
lio: omni arte, e[go] virtus alpicié mediu[m]. Se-
cundo ſic. p[re]ccatum in acte o[met]it inſtituis
mobis ideo ſ facile. reſe a[ut] age o[ming]it vno
modo ideo diſſicile. ſed ſ facile est trâſgrebi a
medio et diſſicile tenere medium. e[go] reſe
agere p[ro] virtutes erit circa mediú[m]. Et dico
circa mediú[m] quo ad nos n[on] p[ro] rem. quia me
dium virtutis equaliter diſtat ab extremis ſi
cut patet in calcere o[m] et c[ito]n[am] idem c[ito] erit
vni multu[rum] alteri c[ou]meniens. Exemplu[rum] p[ra]ſi
et de milone q[ui]a com[eb]it loué[m] in die. Et p[ro] p[ro]
ibidem ca[ſequenti] licet virtus p[ro] fuam ſub-
ſtantiá[rum] et rationé[rum] diſſimiu[m] ſit medietas ta
men ut est optimu[m] in tali genere est extremi
tas. (1) Secu[b]o te virtute theologica dico q[ui]
p[ro]ſeit dari diſſinitio in omnium p[ro] Aug[ust] et p
Magistru[rum] talis. Virtus est bona q[ui]itas men
tis quia reſe viuitur et qua nullus male vit-
tur. qua[rum] deus ſolus in homine operatur. Do-
test eriam dari aptia cuilibet p[uta] fidei p[ra]ſi
et caritati. ſed de fide et p[ra]ſi mihil ab p[ra]ſens.
de caritate auté[dico] c[ui] Magistru[rum] li. in diſt.
xxvij. Caritas inquit est vilectio quia biligi
tur deus ap[ter] ſe et p[ro]ximus ap[ter] deum. (3)
T[ercio] de virtute heropca dico c[ui] p[ro] vii.
et hec q[ui]a illa est virtus diuina q[ui] a[pp]omitur
b[est]ialitati et ſic est habitus h[el]má[m] contra
carnis ap[er]titiu[n] b[est]ialem quo habitu aliq[as]
p[er] limitatione confo[matur] teo[m] ſicut virgini-
tas et c[os]imilia. Et q[ui]a opózitea[rum] talem virtuté[
ponere p[ro]batur dupliciter. Primo te filio ho-
meri qui dicebat c[ui] filius q[ui]a v[er]eba[que] mo-
ribus et virtutib[us] diuina[m]. Secu[b]o quia genti
les dicebat quosdam homines teo[m] affinilari
ap[ter] excellentiá[rum] virtutu[n]. (4) Quantrum ab ſe
cundum articulú[rum] ſciendú[rum] q[ui]a non queriſc. Vtrú
gratia ſit virtus pr[imo] vel tercio modo dia-
da ſed ſecundo modo. Et quia virtus ſecu[b]o
modo dicta diſtinguìm in ſib[em] ſp[em] et cari-
tatem abhuc n[on] est dubium. vtrú gratia est
virtus que est fides vel p[ra]ſes. ſed est dubium
vtrum gratia est virtus que est caritas. Et
fut due opiniones o[trarie]. N[am] thomistaz[.].

Dift.

qui dicunt 9 ſtia nò eſt virtus 9 eſt caritaf
q; diſtmguine realiter· quod 9 batur tribus
ròmibus abductis ad principale. ( Alia è opi
nio quâ credo verioſe 9 gratia eſt virtus 9
eſt caritas· quod pbatur pimo ſic· Muibus
oſzunt pemitus eedem p[re]ſtates ſunt item·
ſed gratia et caritas ſunt hmoï· ergo· pba-
tio minois·nam caritas 5m Aug. diuibit in-
ter filios regni et pbitoïs· ſimiliter et gra-
ta. Item caritas redbit hommè teo caru ſimili
ter et gratia·quia facit hommè teo gratum·
Ttem caritas vrit hommè teo ſimiliter et ſ-
tia habet hommem teo comiğere. ( Secùdo
ſic·nullum eſt tonum bei iſto dono quod è cas
ritas excellétius per Aug. ſed nullum eſt to
num bei excellétius iſto dono quod eſt gra-
tia· ergo gratia eſt caritas. ( Ad argume-
ta alterius opiniòis patebit in fine. ( Muã-
tum ad terciem articulù dicitur multipliciter
Vno modo ſic 9 aliter eſt de habitu acquiſi
to aliter de habitu inſuſo. Ram habitus in-
fusius eſt simpliciter principiù ſubſtâcie act9
et expebictoïs in actu· habitus vero acquiſi
tus eſt principiù expebit onnis in actu nò autè
principiù ſubſtâcie ad actus. ( Contra· illub fi-
ne quo simpliciter quis nò poteſt et cum quo
simpliciter poteſt eſt potestia vel pars poten-
tie· ſed habitus ſuprae naturalis eſt hmoï. ergo
habitus ſupranaturalis eſt potentià vel pars
potentie. ( Preterea·illa operatio non eliciſ
libere cuius principiù adhiuum eſt mere natu
rale· ſed habitus cum nò ſit voluntas eſ p[ri
cipium actiùu mere naturale· ergo operatio
eius nò eſt mere libera et ita nullu velle eſt li
berum ſed eliciur simpliciter ab habitu. ( Alia
opinio dicit 9 omis habitus ſic ſe ha-
bet ab adu 9 eſt principi intefionis in actu
voluntas aüe eſt principium ſubſtantie act9
ita 9 quibus in actu ſes ſubſtâcie et intenſi-
oni correfpontent duo in rône cauſe. ( Coſ-
tra. ifta intenſio ad actus eſt gradus intrinſe-
cus adui et ſie non diſtinguït realiter ab eo.
ergo a quo effectiue eſt ſubſtantia ad actus ab
eoem eſt intefio in actu. ( Preterea· quâdo
cunque principiù naturale adhiuum occurit cù
cauſa libere agere illud principium naturale
ſemp coagit vel eocurrit quantu poteſt· er-
go ſi habitus det intenſionè fuam determina
tiuam adui cum ſit principiù adiuu· naturas
le ad actus erit ſemp eque intenſus· cuius orra-
rium experimur. ( T[er]cia opimo eſt 9 habi-
tus eſt cauſa partialis aduia cù potentià re-
spectu ad actus perſedi· et ſic eocurrunt poten-
tia et habitus ut due cauſe partiales eo mo-
to quo dictum eſt ſupra diſt· iiij·q·illa· Vtrus
angelus ognofcat ſe per fuam effentià· ar· j.
de cauſa intellecţiis. ( Nò aŭt habitus haba
at actiuitate batur ex quatuor: conditònis
bus que attribuumè habeti habitu ſez 9 opa-
raſ delectabiliter faciliè expedite. et p[mi]pte·

·xxviiij·

( I quarta opinio dicit 9 habitus nò ſe ha-
bet in ratde actua· ſed habet tantu melinare
potentià habituaſam· Nue autè bazum vlet-
marum opinionuſ fit verioz· p[er]mo li· diſ-
xvij· quere ibi. ( Ad primu principale dico
ſi p illam ſimilitudin intelligas te virtutibò
alijs a caritate maiò eſt vera ſed non eſt: co-
tra me. Si autè velis mclutere caritare nego
maiorè. ( Ad ſecundu nego minore. Ad p[er]
bâtônem dico 9 ſupponit falſu ut pateet 9 ſi
one p[re]cedenti vbi teducu eſt 9 gratia fit pn
cipalius in potentià. ( Ad terciu dico 9 cari
tas eſt duplex ſe· creata: inereata· Caritas
aute creata et gratia nunq[ui] abnuicè ſeparã-
tur. ( In teo aŭt p[or]nitur caritas increata nò
creata.

Ilud inconſſſe teneamus. 1

Circa iftam diſtinktionè· xxviiij· querifur de
erioze pelagij ſez. Vtrù liberù arbieriù homi
mis fine gratia p[ol]ſit vitate o[n]e p[ec]catu mot
tale. Et videtur 9 ſic· Ad Roiij· Gentes que
legem non habent ea que legis ſunt faciut-
ergo opabantur opera legis· et ſic vitabant
p[ec]catu motale cum non haberet gratia qt
non habebât legem. ( Preterea qui poteſt
libare conſentire poteſt libere diſſentire. ſi ali
quis fine gratia p[ote]ſt libere c[ons]entire p[ec]ca
to· ergo p[ote]ſt libere diſſentire. ( Preterea
arguiſ p[or]em pelagij· quia aut 9qs p[ote]ſt p
liberù arbieriù vitare omne p[ec]catu aut nò.
Si ſic habet ur p[o]p[oli]tù. Si non· g[ui]n p[ec]cat in
eo q[ui] vitare nò p[ote]ſt p[er] Aug. iiij· de libero ar
bitrio. ( Contra p[er] M[or]im in illa diſtindone
et p[er] Auguſt· m li· de biuerſis hereſibus· t p[er]
Grego· xix· mozaliù. Deccatù inquit quod
p[er] p[en]tentia[que] non diluiſe moſ p[er] ſonere ab
aliu[di] erahit. ( P[er]nò· biic ſunt quatuor: videns
ba· Primo ſi homo fine gratia gratiſ bata
p[ol]ſit ſe ſufficienter diſponere ab gratiā g[ui]
tum faciente. Secundo ſi fine gratia gratum
faciente p[ol]ſit mandata bei implere. T[er]cio
ſi p[er] liberù arbierium p[ol]ſit a p[ec]cato reſur-
gere. Muareo ab principale queſitù. ( Muã-
tum ad primu dico 9 p[er] diſpoſitio eſt duplex ſi
cue et potentià. iiij· de attima et· viij· metſi. Eſt
ettim diſpoſitio ap[mi]qua et remota. Si loqua
mur de diſpoſitone remota dico 9 ſuppoſita
g[era]nali motione p[er]mi mouëtis p[ote]ſt· quia il
la diſpoſitio eſt rectus vſus liberi arbierij. Si
autem loquamur de diſpoſitone ap[mi]qua· di-
to 9 nò p[ote]ſt fieri fine ſpeciali motone ſpiri
tus ſandi· vende in li· de eccleſiatici cis bogma-
tibus· ca· xxv· Mullum credimus ab salutè mi-
si teo iuuaſte venire. Et Berri· de libero arbi-
trio dicit 9 gratia excitat liberu[]s arbiterium
et cum ſemmat: bonâ cogitatione ſanat affe
dum et roborat gratia ut perducat ab actu. ( Quantum
ad ſecundum articulum dico 9
impletio mandatoz· te p[ote]ſt intelligi du-
pliciter· quia aut quantu[]z ab effentià operis

Al.

H.

Dift.

xxix.

tantū, aut quantum ad essentiam opis fub rōe
salutis, et in intentionem p[ro]cipientis, primo mō
liberum arbitrii ſi no eſt corruptus p[ro]ccatū
p[ro]test adimplere mandatū. 2. fi eſt corruptus
p[ro]ccatū, nō p[ro]test. Si loquamur p[ro]cito mo-
to de impletōne mandatoſ, ſic no p[ro]test ho-
mo per liberum arbitrium tantū ficut pati, per
Berri in li. de libero arbitrio. 3. Nuantū ab
tercium dico q[ui] homo non p[ro]test refurbere a
p[ro]ccato per liberum arbitrii fine gratia. Cuiſ
ratio eſt: quia refurbere a p[ro]ccato e[rum] a deo re
ſtitui que homo amiferat, ſed ab illa non p[ro]
reſtitui tantū p[ro] liberum arbitrii, ergo, p[ra]
tio minois, nam tria homo p[ro]ccatū amittie
ſe3 quandam ſpecialem diutin lummis illuftrati
onem, ſicut p[rae]et p[ro] Auguft, ſuper Job, tra-
dans illud, teneb[re] eum no compliſenderunt-
ait. Teneb[re] ſunt ſtulte mentes praua cupi-
ditate ae inſidelitate cecate. Secundo incurrit
gratie annihilationē. Tercio amittie p[er]conе
ſtatem ab vitā eternam. Nullu autem iſtozus
p[ro]test reſtitui niſi per gratiam. Et hoc intels
lexit ap[ro]eta cum dixit in p[rae]. Spiritus vateſ
et non reſiſe. 4. Nuantū ab quartu eſt omu-
nis opimo q[ui] optimo p[er]ſagi fit hereticæ, et te
netur q[ui] homo p[ro] liberum arbitrii fine gratia
Gratū faciente nō p[ro]test vitare omne p[ro]ccas-
tum moſtale. Noc tamen p[rae]batur diuerſimo-
te. Richar, enim dicit ſic q[ui] homo per liberus
arbitrium p[ro]ſit vitare ſingula p[ro]ccata mora-
talia non tamē omnia. Exempluz ponit a q[ui]
dam de aqua exiſtēt in vate p[rae]forat in quo
licet p[ro]ſit quis ſingula fozamma obſtruere
non tamē omnia, dum enim vnū obſtruit re-
im quitur aliud patens. Aliter ponit a Scoto
et melius q[ui] p[ro]ccatū p[ro]test accipi dupliciter.
Nno moto p[ro] actu eliſic[ato] teſom. loquěto de
p[ro]ccato cōmiffionsis. Alio moto p[rae] macula q[
] remanet p[ro]ſt actu quouſq[ui] p[ro]ccatū fuerit de-
letum per p[er]miſentiā. Primo moto p[ro]test vi-
tare p[ro]ccatum, quia cum p[ro]ſit p[ro] aliq[ui]
breui t[em]pore p[ro]test et p[ro] toto tempore, alias opor
teret p[ro]ccato[re] totiſes p[ro]ccare moraſtiter q[ui]
ſunt momenta temporis. 5. Preterea, p[ro]ccas-
tum non eſt niſi in transſgrediente mandatū
trati, ſed qui in ſe b[ic]it p[re]cepille teum impoſhi-
bile anatomoſa fit. 6. Secundo dicit ab eobē
g[ui] liberum arbitrium non p[ro]test ex ſe vitare
omne p[ro]ccatum moſtale fine gratia, quia ani
ma fine gratia p[er] ſatu iſto maculatur macu
la a qua non liberatur niſi p[er] gratiā. Si au-
tem queratur Vtrum hoc fit ap[er]ter immedia
tam oppoſitionē culpe et gratie, dico q[ui] non-
quia illa nō erant immediate oppoſita p[er] ſta
tu innocentie, p[ro]ſuit enim tunc eſse aliq[ui]m
puris naturalibus tam fine gratia g[ui] fine cul
pa, ergo. Vide Scotum circa, iiiij. diſt. penulti.
q[ui] et circa, ij. q[ui]xxviiij. Dico ergo q[ui] hoc eſt
ex iuſticia vmuſerſali quia in nullo remititur
h[ui]miciſcia niſi fiat nō t[em] amicus ſed etiā ami

tus acceptus per gratiā statum facientem.  
1. Ad primum principale dico q[ui] licet illi de quibus dicit ap[er]us non habent legem, feris ptam ſeruabant tamē legem nature et in ea habebant gratiā ficit patet de Job. 2. Ad ſecundu ſi vera eſt optimo quarti artificuli p[rae]t ex p[ro]test deſiſtere ab omni p[ro]ccatut eſt actus de nōu oſicionibus, ſed nō p[ro]test per ſe ſe deſiſtere a teſomitate terelicta ex p[ro]ccato p[ro]cedenti. Aliter p[ro]test dico ſequēdo p[rima] opinionē q[ui] major non eſt vera p[er] ſatu natu re corupte. 3. Ad tercium dico q[ui] p[ro]test viare aliquē actum q[ui]uis nō teſomitate actu p[ro]cedentis p[ro]ccati. Aliter dicitur: negādo conſquentiā ſecu[b]i membi. Cui p[rae]b[us] p[er] Aug. q[ui] nullus p[ro]ccat in eo quod vitare nō p[ro]test, concediſt ſi non habie ex patte ſua cauſam. 4. ſ talis dedit cauſam, ergo.

D[am]t hec considerand[us]
Circa istam diffationem, xxix. que
ritur. Vtrum primus homo in ſta-
tu innocentie habuit gratiā. Vibe
tur q[ui] non quia habēs gratiā habet e[ra] vnde
in bonum p[ro]ſuit p[ro]ſicere. ſed in ſatu illo nō
p[er]tuerat homo in bono p[ro]ſicere per Auguſt.
T. Magiſtrū. Preterea, eadem ratio vides de
gratia et iuſticia origi[n]ali, ſed primus homo
habens iuſticiam origi[n]alem cum p[ro]bit e[ra]
non p[ro]tuit recupare, ergo ſi habuſſet gra-
tiā ante lap[us] p[ro]ndo eam p[ro] p[ro]ccatū nō p[ro]
tuſſet eam recupare, quod fal[um] eſt. Pre-
terea, aut habuſſet gratiā operantē aut co-
operantem, ſed nullam iſtaru habuit, ergo.
A batio minois, quia gratia operās et coos
prans ponūtur ab ſanandō et excitandō li-
berum arbitrii infirmu. In primo autē homi
ne non erat liberum arbitrium infirmu, quia
nōdum p[ro]ccauerat, ergo nē. 2. Cōt[ra]p[mi]us
homo nō ſuſt cōditus minus p[re]cedus in ania
g[ui] in corpe, ſed in corpore ſuit p[re]cedus, ergo
et in anima. ſed nō ſuſt p[re]cedus in anima
niſi habuſſet gra[tiā], ergo. 3. Conſirmatur
p[er] Greg. in omel. Homo qui[am] teſe[d]it ab
iſi[mi]n in Jericho q[ui] b[ic]it q[ui] homo ille ſuit ge-
nus humanu[m] in domis gratuitis expoliat[um].
4. Rui. 5. bic ſunt quatuor vitenda. Primo ſi
adam in ſatu innocentie habuit gratiā. Secu-
do ſi habuit iuſticiā origi[n]ale. Tercō ſi habu-
it virtutes mozales. Nuarto quomodo ſe ha
bet gratia ab gloriam. 6. Nuantū ad p[mi]uz
dico q[ui] non ſuit creatus in gratia, tamē ha-
buit eam ante lap[us] per hoc q[ui] ſretit ab t[em]
p[us]. Cuius ratio eſt: quia in hijs que ſunt p[ro]
p[ro]qua fidei et ſunt de facto eſt tenēda ſentē
tia ſanctozum n[on] cu loquātur p[ri]ſtibus ſancti m[
]p[ri]ſatione. ſed ſancti determinate illa oſuſi
onem p[mi]ſiam, ue patet p[er] Auguſt. in viſt-
[re]cedenti. 7. Nuantū ab ſecundum dico q[ui] ha
buit iuſticiam origi[n]alem et ſi p[ro]ſmoduž ſuit

Dift.

XXX.

ea expoliatus et priuatus (Sed diceres que erat ita iusticia·dico·g fuit quebam habitudalis qualitas que a solo teo habatur et coleruabatur per quam appetitus senfitiùs nò pteuemebat ratione nec reliudabatur còtra dictamen reche ratòis·Sed diceres·vbi erat qualitas ita·Sunt enim duo modi dicendi. Quibam dicunt g in voluntate nam voluntas acceperat itum habitum ut per ipm sub lugaret fibi senfualitatee·Alij dicunt ficut Au reolus g fuerit in senfualitate tantù tum q[ui]eñ·ijj di citur. Erant nubi ambo nec erubes cebant·cum quia Aug·contra Julianù dis cit g homo priuatus est illa obediencia que in mébris fuis fuerat·Teneaeur que plus p[la]cet·primam credo verioem et ipam sequitur Scotus (Quantum ad terciu articulum patz per Magistrù in littera in ita distinetone·c·ijg habuit virtutes mozales. et probatur per Auguit·quis vna opinio sentiat oppofi tum ficut recieae ibi Magifter et ponit ei] ra tionem·quere ibi (Quantum ab quartu articulum dico g gloria potest accipi triplicis ter·Vno modo p obiecto glorie et fic tbus e gloria nostra·Secundo moto p[ro] actu glozie ut complendit perfectam vifione et dilectionem to·Tercio modo p[ro] habitu glorie cuius eft ad us ipa actualis comuntio creature ratónalis cum teo per claram vifionem et perfectam dilecteem·eo modo quo dicte Apostolus·Cum apparuerit crifitus vita wsra tune et ws apparebitis cum ipo in gloria ibi eónonati habitu glorie (Quanto auei queritur qualiter ſe habet gratia ab gloria iintelligi de gloria vltimo modo ſumpta. dicitur g habet ſe ad eam ficut pars ad totum·quia gloria de ſua effentia comprebèdit habitum gratie perfecte et caritatis·poſita ita opinione g caritas et gratia ſunt ibem realiter ut p[abat]us est fupra d[ift]xxvii·ar·ij (Ad argumenta principaliæ. Ab primu di co g non p[ſiciebat] quia gratia informans informauit liberum arbitriu perfecte ſanum. nunc autem habemus gratiæ que proficit ex ſatu nature lapſe (Ad ſecundu nego maioem quia gratia grati faciens datur perſo ne p[ro] leipa et non p[ra] natura·eota iuſticia au tem originalis habatur perſone p[ro] tota na tura (Ad terciu dico g p[rimi] parètes inbigebant gratia operante et coopwate non ad querendam p[fectione] naturalem ſed fup naturalem. Et cum dicis g iſte gratie ponutur apter infirmitatè liberi arbitrij patet p[ro] Magistrù in ita distinetone ca·g·p illud w[rum] est p[ra] ſatu nature lapſe·non autem p[ro] ſatu nature institute.

N SUPERIOBUS INFINUATÜ Eſt

Circa primam parte huius distinetis·xxx. queritur Vtrum quilibet homo in cōmunem legem apagatur ab adam cōtrabat pecca tum origmale·Vitetur g non per Aug·pec eatum inquit ideo eſt p[ecceat]u quia volunta- rium·ſed nihil eſt voluntarium in paruulis quia nò habent vſium ratòmis·ergo nò eſt in eis p[ecceatum] (Preterea: nullus peccat in eo quod vitare nò potest per Aug·liiij·de liberio arbitrio·ſed paruulus hoc vitare non potest cum hoc fibi ottingat a conceptòe ſua·ergo (Preterea p[ argumentum] Juliani·non p[ec] eat itſe qui nafcitur·nec peccae itſe qui còdi dit·per quas ergo rimas inter fortidia hu nocentie p[ecceatum] ſingis ingreſſum (Preterea·ij·et]h·ecce nato nullus imp[ro]p[er]zet·g magis miferabitur·ergo defectus naturalis non eſt imputabilis ab p[ecceat]u·ſed itſe e[ hu iuſmobi·ergo (Preterea·corruptione mino ris t[om] non ſequitur corruptio maioris t[om]i·ſed adam fuit minus tonum g tota natura·ergo apter eius p[ecceat]u tota natura non de bet originaliter infici (Contræ omnes nafci mur filij ire inquit apſus·ſed non apter pecca tum actuale·ergo apter p[ecceat]u originale (Rui·)h[ic]e ſunt duo videnda·P[rimo] dicetur quid ſit p[ecceat]u originale·Secundo ab ap[oti] tum (Quantum ab primum eſt duplex mo bus dicendi·vnus Magistrì et exp[onit] e[ui] ma[xime Aureolus qui dicit g p[ecceat]u origina le potest accipi materialiter et foſzalike. Ma terialiter g eſt queda[]z qualitas moribida in appetitu senfitiuo que facit difficultatem ab bonum et inclinatione ad malum·Ad cui in tellectionem nota g ficue lep[ro]ſus generat: quandam qualitatè inſectâ in ſubſtàtia ges. neratij p[acter] quam filius eſt leproſus·ſic w[u]luntas peccans caufat in carne quandâ quali tatem moribam antecedentè curuitatè volu tatis·et fic eſt ficut ponbus quobdam in car ne inclinâs animam ab consentiendu] carni t[em] reſpimés a telectatòmibus ſpiritualibus·iu[x]ta illud Sapie·ix·Corpus quod corumpitſe aggrauat animâ. Et illa qualitas nunq[ui] mi- nuitur in effentia ſua licet gratia potest augerí·Exemplu p[om]it de lapito appenſo ab alas p[afforis] et aquile·quia quantúcunque vis moriua creſcit ponbus tamen manet iem·Si au tem loquamur de p[ecceato] origmali formaliz ter dicit doctor itſe g eſt deſoimitas que ſu it in actu in rato]ne diſplicibilis teo·pecatuſ enim dicitur in natura quia t[eficit] a reche oz d[ine] nature. Moraliter quia t[eficit] a reche oz d[ine] ratòmis. Theologice vero quia t[eficit] a regula diuine voluntaris et a complacentia eius·ideo omne illud q[ui] habet ratione diſplicibilis in ozdine ab teum eſt p[eccatu] formaliz ter·Alius eſt modus dicendi melio: Anſb. te deeptu virgimali·quem ſequiſ Scotus dicès

### L.

p pcecatum origimale formaliter est earélla iusticie origmalis tebite sed nò qualiter cùs tebite sed tebite quia accepte in pmo parente et in ipso amisse. Et ideo Adam nò habuit peccatù origimale quia illud debitum nò fuit ad ipso traditum per aliquem parente § ipse in se accepit istam iusticiâ origimalem et actu suo per bidit illam. Ita cœclusio pbatur pri- mo per Anb-vbi fupia. Noc inquit peccatù quod origimale dico aliud intelligere in ipsa infantibus nequeo mifi ipam factam p inobis dienti az ab iusticie tebite nubitatè p quam omnes sunt filij ire. Tercio pbatur idem fice peccatù formaliter est miuſticia sed miuſticia formaliter est priuato iuſticie per Anb-de ea ſu dpatoli-ergo peccatù origimale formaliter est p iuatio iuſticie origmalis. (Tercio dicit toctor ille p materiale peccati origina lis est cœcupiſticia vel pmitas in appetitu rationali ad concupiſcendù telectabilia innoti nate vel immoterate que nata est odelecta. vii appetitui ſenſitivoi cui oiuigitur. Et p hoc patet ad dica ſanctorù qui dicunt peccatù origimale eſſe concupiſcentiâ accipiunt enim materiale nò ſormale peccati origmalis. Et ſi obiciá ſormale origmalis peccat est p hoc quod e caientia iuſticie origmalis ſed quia angelus caret iuſticia origmali et tamè non habet peccatù origmale. Et ſimiliter paruul9 baptilatus caret iuſticia origmali et tamè nò habet peccatù origmale. (I Ab primuß dico p angelus non habet quia non eſt capax iuſticie illius. Si autem eſt capax dico p habet eam. (I Ab ſecunduß dico p omutaſi ſibi in so num equiualens puta gratiam per quâ eſt dignus vita eterna. (II Duanet ab ſecunduß arti culum non facta mentone de virgine quia te hoc dicetur in tercio eſt pma opinio xplagia nozum volentiú p in paruulis nò ſit peccatù origimale quia origmale nò eſt peccatù pio- pter ppaſationem ſed pter imitatione maſlicie pueri autè nondum imitantur in malo. ideo carent peccato origmali nec indigè ba ptíſmo. Sed ficut patet bic per Magiſtru-c. -ij. hæ opinio eſt heretica. Piopter qbdicè dum eſt p omnes ſm legem cùmunem ppa- gati ab adam còtabut peccatù origmale. Unde Grego-in glo. ſuper Exoß. Omnes ex carnis telectatòne concepti culpam origina lem nobis contraximus. (Pieterea Auguſt ſuper pà-dicit ſe in miquitatibus conceptuæ quia in omnibus contrabif miquitas ex adà et vnculum moris. Teem Auguſt. de fice ad petrù. firmifime tene et nullatenus dubites omnè qui per concubitù hominis et mulieris concipitur cum origmali peccato nalc. Tem Auguſt in li. de baptísmo paruuloæ. Adam pater imitatoßis exemplum tabificaut in ſe omnes de ſua firpe venturos. (Pieterea p rationem peccatum origmale formaliter eſt

### H.

earentia iuſticie origmalis ut vifum eſt in pmo articulo. ſed omnes cœmumter ppaſati carent iuſticia origmali ergo omnes conera hunt peccatù. (I Ad primu principale pſt di ci p illud eſt veru de peccato actuali ſi autem intelligatur de peccato origmali dico p non oportet peccatù simpliciter eſſe volunearium habent illud ſed eſſe voluntariuſt vel illi a quo contrahitur illud autè fuit voluntarium ate a quo strabici vel stractu eſt. (Ab ſe cundum eodem mobo dico p nullus peccat in eo quod vitare nò poteſt aut in ſe aut in alio potuit autem hoc vitare in alio puta in Adà fi nò pexcaſſet. (Ad terciu respondet Magr. -c.viii. ait eni otédenti Juliano facia pagina. p vnù peccatù intrait in munduß mors p vni us inobedientià ut ait Aplus. Aliter p[ati d] p quantuß ab materiale origmale eſt a parèa te. ſed quantuß ab ſormale non habet caufam p[os]titiuæ ſed teſectuâ cum p[os] p[riuatio]g de I. infra diceß diſt.xxxiiij. (I Ab quartuß dico p p[ defectus] naturalis mib[il] habens p[ro]vulſario non eſt imputabilis. ſed iſte p[ defectus] aliquid habet te voluntario quia ex volueret primi parètis ſemnatus eſt ut ait Magiſter. (Ad vtilimù dico p adam p[ec]æbo p[ro]bit iuſticiâ origmale qbata fuit ſibi p ſe et p tota p[os]te vitate.

O Trea iſcam partè huius distinſsis -xxx.-quero Vtrù alioq ex alimento tranſeat in veritate nature humane Videtur p nò ait enim Saluator Matb. -xx. Omne quod inſtat in os in venerem vabit et p ſecelliz emititutur. (Pieterea. partes mar[ter]iales fluunt et reſluut. ex.-j. to generatòe. ſed alimentu eſt p[ars] materialis. ergo fluit et reſluit. et non tranſit in veritatem huma ne nature ergo. (Pieterea. nutritio non eſt generatio. ſed ſi alimentum ouertereſt in veritatem humane nature. nutritio eſſet generatio q[ui] generareſt caro ergo. (Pieterea. illud alimentu aut iret ab vacuù aut ab p[le]num.nò ab vacuum. quia nò eſt bare vacuù. ex-ij. p[ro]blicoq nec ab plenùs. quia tunc duo corpa eſſent ſimul. (Pieterea ſe quiſ p vnù et idem numero refurgetet in duobus vel p[ro] alioq eſſet te veritate humane nature in ali quo et nò refurgetet in eo verùq eſt incùne mens. p[ro]batio nequeſt[ie]. p[ro]p[er]tus ome bat louem teſte p[er]tus omedatur ab v[er]to. tercio paulus omedat illu v[er]ſum tunc alioq quod fuit de veritate humane nature in p[ra]tro nunc eſt in paulo. in refurzatòne aue vel refurgetet in veroq vel in altero tantum. (Cótra. Auguſt. te]vra religione dicite ali menta corupea in membroq. fabricam mi- grant. (Pieterea Artiſto in p[ro]te generatòne dicit p abuenciende illo quod eſt p[os]tè tia caro fit actu caro. (Rui. hic ſunt q[ui]tus

Diff.

XXX.

articuli ſm quafuor opinions. Prima eſt Ma
ſtibi qui dicit q mibi de alimente tranſit in
veritatem huāne nature ſed tantuillud eſt de
veritate humane nature quod trahit a pas
reneibus et illud in ſe multiplicat ut fiat au-
gmentatio. ſicut fuerunt multiplicati panes
euāgelici et coſta de qua eſt mulier formaea-
Et ſiqueratur ab eo ab qo poniq quod ge-
neratur ex nuerimeto. dicit q eſt quali formē
tum adberes carni naturali ne extinguaſ. fi-
cut plumbu adhert autu cū poniſt in camitio
et oleu in lechito. (1 Cōtra no minus eſt per-
ſecta vegetatua in homme quanti ad opus
ſuum q in bruto ſed in bruto potest potētia
vegetatua ouertere alimenēm in ſubſtantiaſ
aliti. ergo. (2 Preterea homo generaſ impſe
de quaſitatis ſicut et biuem et ita fit in eo
cōtmua tepbitio partiu ſicut ibi. ergo opor-
tet eſſe augmentationē et reſtauracionē de
biti hoc ſicut ibi. Sed ibi eſt per hoc q termi-
nus adchōns eſt were aliqtb ipſius ſubſtātio nu
triende ergo. (3 Preterea ſequiſ q in homme
eſt aliqua caro ſimpliciter incoſruptibilis p
totā vitæ ſuam. vel ſi corumprefe nunq po-
ſet reſtaurari quia non miſ p nuerimentu. qo-
negatur in apſolito. ſi verutq eſt incoſuemēs-
ergo. pbario minois. prīmu pat3. quia pars
incoſruptibilis eſſet alterius p[er]i ab alijs par-
tibus carmi. Secundu patet. quia ſemp mi-
nus eſſet in homme de veritate huāne natu-
re. (4 Preterea partes carnis q generanſ de
nuerimeto veriſtine informanſe anima meſ-
lectua ſicut alie. g. aſſicentens patet qt in hcie
no differutē vegetatiuſ ſenſitiviuſ et meſſedi-
uum. ex. ij. de aia. 7 IIIe aſt partes informanſ
vegetatua et ſenſitiva. g. etc. (5 Alia eſt opi-
nio q caro p[ro]mo introduc[a] a parentiſo de
veritate huāne nature et nutrimentu poſtea
trāſeat in ip[ar]a hoc moro quia ouerutur in p
exiſtēs no recipiendo nouā formaſ ſed duciſi-
te forma nutrimet[i] ſuccedit in illa materia fo-
ma carnis p[ex]iſtens. 8. ſtud declaratur p exe-
plum de anima intelectiua q de nouo p[er]ſicit
materiam ipa in ſe no exiſtente noua. Secun
to quia aliaſ partes formales flueret quob
eſt contra p[li]m. q de generato[re]. Tercio fi bi-
ſet forma carmi que no p[er]uit tunc faceret
cum carne p[ex]iſtente vnui p moduī cōtmui vel
cōtigui et tue no eſſet nueritio [ſ] quedam iua-
xcapoſitō et no quelibet pars nutriti eſſet nu-
trita nec quelibet pars audi[que] eſſet audta. q[ui]
eſt cōtra p[li]m. q de generato[ne]. (6 Contra il-
lam opinionē argweur fic. Certu eſt q poſt
nutritionē ſunt plures partes materie in to-
to q p[ri]us aut ergo noua pars materie eſt
ſine forma quod eſt incoſuemēs aut e ſub Fo-
ma noua et habetur apſoſitū, aut eſt ſub par
te forma noue p[ex]iſtete. et tune vel illa deſi-
mit p[er]ſicere parte materie quam prius p[er]ſe-
cit et migrabit forma de hübido i ſubiectu

q[ui] eſt inconueniēs aut ſimul p[er]ſicit illas du
as partes materie et habebit duo p[er]ſedibilia
abqueata. q[ui] eſt inconueniens. (1 Preterea. q[ui]
dicit de partib[us] formalib[us] q[ui] no ſluat eſt fal-
ſium. quia forma educta q[ui] potentia materie
tepentet a ſuo p[er]ſedibili quo deſinete deſinet
ip[ar]. (2 Eſt et tercia opinio Scoti qui vult q[ui]
alimentu̇ tranſit in veritatem humane nature
p[er] acquisitionē etiā alicuius noue partis for-
malis. Ad cuius intellec[t]u ſunt quatuor: vi-
denda. P[ro]mo q[ui] m nutritio eſt aliqua gene-
ratio. extēndo generationē ab omnē indu-
dionē forma ſubſtatialis in materia. hoc autē
ap[er]ie no dicit simpliciter generatio q[ui] no ė
Generatio p[er] entis. ſed potest dici ad gene-
ratio vel in generatio. Ad generatio quitem
qui eſt alicuius generatio q[ui] p[er] generati
onem fit idem alicui p[er]ſiſtěti. T[em] generatio
vero eſt generatio partis in toco cuius pri-
nō ſuit pat[us]. Secundo q[ui] m illa adgenerato-
ne forma carmi que inducīſt in materia nus
triti eſt noua. hoc pat[us] p[er] p[rimā] rationē cō-
tra p[re]cedent[em] opinionē. T[ercio] quia pars ad
uemens p[er] nutritionē eſt quodāmoto ſimi-
lis et q[ui]ammoto diffimilis parti p[er]ſiſtěti q[ui]
intfluit p[er] generato[d]ez. Similis quib[ui]e in forma
ſpeciuoca diffimilis vero ap[ter] majorē vel mi-
norem impuritati[que] ſicut p[orte] p[er]p[er]us. q[ui]
nerato[nē] q[ui] aqua vimo ſemp amplius abmi-
xta m fine aquatici ſacit. et patet p[er] p[li]m. q[
]de generato[nē] clarius. et m. ij. de anima. ca. de
potētia vegetatua. Nuarte q[ui] pars materi
alis et forma[mi]lis no[du] differēt p[er]cile p[er] hoc q[
]vna fluit ſez materialis et alia no[du] fluit ſez. fo-
malis. quia ut patut p[er] ſedam rationē otra
ſedam opinionē toco eſt falſum. (3 Preterea
vnaqueq[us] pars carmi certā habet p[er]iodu-
et tāto majorē quāto purio: eſt. N[n]uquod[s]
q[ui] enim menſuraſ ſua p[ro]to. ex. ij. de genera
tōne. Differut ergo pars materialis et for-
malis p[er] hoc q[ui] pars formalis dicit q[ui] diu p[er]
agere ſm forma. pars aſt materialis no[du] p[er]
vnte caro ſm forma q[ui] vel p[er]ſicieq dicit q[ui]
in opus carmi. ſm aſt materiā dicit q[ui] no p[er]
in opus carmi. hoc patet ex. vij. met[li]ſ. ca. ij-
bubita[que] autē merito cuius p[er]ſic[i]i ſunt p[er]
(4 Alia eſt opinio Aureoli que dicit q[ui] alimē
tum conueritur m[or] veritatem humane nature
per verā omixtionē alimenti cū forma priori.
Vbi notand[ui] q[ui] m eum mixtio eſt dupler.
qued[ui] m qua no di]natur alteru[m] miſcibiliu[m] ſed
vtrungq[ui] m quid corumpiſt. qued[ui] autē m
qua alteru[m] miſcibiliu[m] v̇mci[nt] ſicut aqua m[or]
ua q[ui]ntitate ap[poſita] vimo. et fic eſt m[or] ap[po-
to] quia alimentu[m] vincitur a natura aliti et
ap[ter] hoc ouert[i]ſt m[or] ip[er]m. Et q[ui] fic tebeat p[or]
m[or] habetur ex eo q[ui] p[er] ittu[m] modu[m] faluan[ē] ea.
que dicitur de nuerimeto augmēto et mixtio-
one. p[uta] q[ui] libet pars audi[que] fit audta. et q[
]augmentatio p[er] m[or] partes formales que

II.

H.

Manent nò ſm parſes materiales que fluit. Ego autè melius opinionè Scoti capio et ab aſgumèta ſecurè opimonis rèſpòſte. (1) Ad primù dico q non eſt ſimile de anima meſſeandi ua cum ſit nextèſibilis et de alijs ſoſmis que extendunt. (2) Ad ſeſm de patibò materialibus et ſoſmalibus patet q: ſupponit kallſum. ſe3 q pars ſoſmalis nò fluit. (3) Ad terciù di co q in nutrìtòne eſt qòāmodo iuxtaſpoſitio a quibusam partibò mimis que aprie non nutrium. ſed nò eſt iuxtaſpoſitio in alijs que aprie nutrium cuius ſe3 aliqua pars fluxit et poſtea aliqua pars noua reſtauraſ. S3 ibi fit quebà abſgeneratio vel inſgeneratio partis noue loco partis antique que fluxit. (4) Ad primù principale dico q verbù ſaluatoris in telligitur de ſupfluitatibò immùbis ipius cibi nò de ouenientibò corpi. (5) Ad ſeſm patet ex bichia. (6) Ad terciù gùis nutrìtio ſit non aprie generatio eſt tìn quebà abſgenerato ut iam bichiù eſt in ſeſa opinione. (7) Ad quartù dico q nec ad plenù nec ad vacuìs ſimplicè ſi ad corpus poſioſum. Quomodo aut hoc pona tur cù in hoc reſpenſatur empeſocleſa phto in pmo de generatòde diecitur forze in exponiſtòne pòdiìci libri. (8) Ad vtilimù dico primo q non quicqò eſt vel fuit de integritate humane nature in aliquo p totam huà vità reſuſſis in eo ſicut patet de gigàtibo qui reducens in ſtaturà omunem. Aliter p[er] dici ſm vià Scoſi m. iii. q nunq[ui] fuit nec erit vloq[ui] in ſmè mü di eque aliqò de veritate huane nature in du obus ſuſpoſitis et ideo ſurſuget p[er]ſi de vno in quo magis fuit de veritate vel quia purius vel quia magis de intentòne humane nature.

O nce ſupereſt inuenſi

Nogare. (9) In iſta diſtmeſtòne trice ſimaprima agitur de tranſſuſione originalis peccati in problem. Vbi queritur Vtrum anima còtrahat peccatum origmale a carne inſecta et concupiſcibiliter ſeminaſa. Videtur q non quia materia non agit in ſoſmam ſeb caro eſt materia. anima ſoſma. ergo. (10) Preterea agens et patiens còmulant in materia ex primo de generatòne ſed corpus t anima non commutant in materia. ergo. (11) P[ro]ieterea agès eſt preſtantius patiente ex primo de generatis one ſed corpus non eſt preſtantius ſpiritu p Aug. xii. ſup Gen[ab]i ſiam. ergo non potest agere in ſpiritu. ſed fi anima otralheret p[er]cecatù originale ex carne inſecta. corpuſa ageret in ſpiritu. (12) Contra. aut anima còtrahit originale p[er]cecatù ex carne inſecta. et habet apofitù. aut p aliam cauſa3. q[ui]b[us] nò videt. quia aut hoc eſſet deus. et hoc nò. quia deus nulli? peccati eſt cauſa. aut p actum apſiù. et hoc nò.

Dist

XXIX.

quia tunc eſſet actuale p[er]cecatù nò originale. aut ab Adam. et hoc nò. quia dabo q abab[us] eſt annibilatus abduc anima habereſt originale p[er]cecatù. (13) P[er]ietere-nos oſtraximus p[er]cecatù inquantù fuimus in Adam ſm ratione ſeminales ſm Auguſt. ſuper Gen[ab]i ab littera[rum] ſed hoc ſuit ſm corpus nò ſm anima eǔ amma non fit ex traduce. ergo. (14) R[u]no. h[uius]c ſunt duo articuli ſm duos motos dicendi. Vnus ta liſs eſt. q ficut lepſiſus generat quand[ia] qua litatè inſecta in ſemme ita caro noſtra inſecta generat in ſemme quand[ia] qualitatè mor bidam et in inſtantì creatar[is] et inſuſiòs ani me ip[er]a macula[ſ] a carne inſecta ita q liez illa inſectio carnis nò ſit in carne culpa ſoſmali-ter quia in irratònali re nò eſt ſoſnaliter cul pa eſt tamè occafio culpe in amma carni vnta[rum] et hoc dici[que] originale p[er]cecatù. Exempliſſi catur de p[er]mo dabo mübo et ſebato a manu recipiètis. h[uc] via tradi[que] eſt d[ic]his Magiſtriorum. (15) Contra hunc arguìs primo p An[th]o. c[or]ceptu virginali ca. xvii. vbi vulg q nò maſin eſt ſemen inſecte q h[uius] vel ſanguìs. S5 ſi de iſtis ſoſmatur corpus organici nò vida tur qualiter ex eius inſecto. inſiceretur an[no]ma. ergo. (16) ſebo q[ui]s ſemen fit inſectu cum tìn tráſeat p multas ſubſtàtiales ſoſmas ut deduci eſt ſupra biſ. xxi. ſoſma ſubſtan- tialis ibi por que otimebat ſubicentù illius qua litatis morib[ide] nò manet. ergo nec illa quali- tas morib[ide]. Dices q nò opor[que] q te ſemme inſecto genero[rum] inſectu n[unc]e de ſemme patris leproſi generat corpus leproſum. (17) Còtra-tune leo comèdeni cadauer hominis moreui contrahit ſonite fi per te de inſecto genera tur inſectu. ergo. p[er]bato conſequètio. quia il lub cadauer eſt inſectum ſonite. probatur quia fi reſuſita[que] ſicut fuit de Lazaro abduc anima vnita carni muemret carnè rebellem ſpiritu. quod nò eſſet mili propter Fomitem. Eſt ergo alius mobus ponendi ſiciliq[us] q anima còtrahit p[er]cecatù originale ex eo q ille e filius at e te tebiter. originalis iuſticie. Et sic anima contrahit originale p[er]cecatum mediante carne non per qualitatè morbidam ſed ex hoc q ip[er]e eſt filius. At cuius perſona eſt tebiterix originalis iuſticie. et ita caret ea. ergo habet originale p[er]cecatù. (18) S3 h[uius]c eſt bu b[ium] de aucozitate Auguſtini de fide ab p[er]trum. q illam macula tranſſubat libito. Ait enim fi[que] n[unc]a dum fibimucem vir et mulier miſcentur fine libidine non eſt parentum cò cubitus ob hoc filiolum ex co[ſ]u carne nafce[ſ]to non potest fine p[er]cecat oſſe c[or]ceptus. vbi vitetur q p[er]cecatum in paruulos non tráſimit tìp[er]agato h[uius] libito. R[u]nde[que] q h[uius]b[us] ibi ſu- miſt q careria iuſticie originalis in p[er]agato[i]bus que eſt cauſa libidinis in actu p[er]agagandi. In ſtatu enim innoſtie non ſuſſet libito.

["Dift.", "quia erat iuſticia originalis et fic aliquib est prius libidine puta cautions iuſticie origina lis. Per ſtitu modu patet ab argumēta prin cipalizā no eni est ibi aprīa actiona qua coxpus agit in ſpiritu ut argumēta affiumebat g.", "Domā lupra dictu eſt\n(En ita diſtinctione tricesimaſe cunda tractat Magiſter te remitt ſione originaſis pectat. Itoe que rie. Vtrū in baptiſmo remittat origiſale pectat. (Videtur q. no. 2) culpa no remittiſi niſi iuſticia oppoſiæ. S3 iuſticia ori ginalis no reſtituiſt in baptiſmo. ergo. ( Co tra eſt magiſter in ſira. (Ri. 1) bic ſunt duo modi dicendi. Vnus q. p[œ]c[mi] originale potest accipi Œtum ab reatu quo 2q est filius iehen ne. et fic remittiſi in baptiſmo. Alio modo ac cpiſi Œtum ab fomite ut eſ quedat primitas ad malu et fic no remittiſi. q. fomes ſemper maner. Alius modus dicendi eſt q. priuatio dupliciter tollitur. puta p. habitu oppoſitu2 formaliter. et p. habitu oppoſitu virtualiter Punc aueſ no remittiſe peccatu2 originale vt p[œ]naſt habitus oppoſitus formaliter puta iu ſticia originaſis ſed remittiſi. q. p[œ]niſt habi9 oppoſitus virtualiter. q. gratia. Et p. hoc pa te ab argumētū in oſtrium.", "P[ro]dictis ad ſucienduz.\n( Circa istam diſtinctione tricesi- matēria queri. Vtrū puulis cum originaſi pectato decedentib tebe atur p. p[œ]ccato originaſi ſola carētia diuine viſiōns vel p[œ]manis p[œ]na ſenſus. ( Et videq p[œ]manis p[œ]na ſenſus per Aug9 te kite ab pe. Firmiſhime tene et nullaten9 dubites eſt qui fine baptiſmi ſacramēto tranſeut eterni igeſi ſupplicio p[œ]nentos. ( Preterea corpa paſſibilia p[œ]ſiunt p[œ]niri p[œ]na ſenſus. Sed cor para iſto2 puulo2 fune paſſibilia. q. 2c ſui ſint gloriſa no h[ab]ent totem impaſſibilita- tis. g. ( Preterea fomes no eſt in eis extima d[u]s. ergo p[œ]terunt ſuſtmere oculiſtias et app[er]ere delectabilita p[œ] qu[o]z abſentiā tri- itabunt. et fic p[ater]en[]e p[ena] interiori (P[re] terea habebunt v[ul]m ratōnia et p[ote]rūt co g[no]ſcere naturā ſuā odiatam ab vitā eter nam et cognoſcere etiam beatitudinē ſancto r[ui] et ſe certiſime illi eſſe p[riu]atos. et fic tri- itabuntur. ( In otrarii eſt magiſter et Au ſuſt. de baptiſmo puulo2. q. d[ic]it q. p[œ]na il rum puulo2 eſt meiſima. (Ri. 1) bic ſunt quatuor vidēnda. Primo ſi p[œ]ccata pentum tranſeunt in filiōs. Sebo ſi p[œ]ccatu2 originale eſt vnuel vel p[ura]. Tercio eſi eſ equaliter in omnib. Martio ab ap[o]ſtitu. ( Martu ad pri m[ü] dico tresoſluiones. Prima q. p[œ]ccata ac", "XXXII. et XXXIII.", "tualia parentū no tranſeut in filios Œtū ad culpam. Seba q. p[œ]ccata pentū aliq[ui]n tranſe unt in filios Œtū ad penaz tpalem. Tercia q. non tranſeunt in filios Œtū ad penā eterna2. Primā p[ab]at magiſter ca. 2. v. h[ui]us diſtina2 diom. p[oc] q. e[pe] ſena puulo2. no eſſet mitiſima ſed maxima. q. exquo habere n p[œ]ccata pa rentū Œtum ab culpam p[um]ire n. p. eis. ( Conſimaſ p[an]ſel. de ceptu virgi. Aniufiſ Inquit no adduſ ſuis inſantib inuſticiā. Ite gloſa in Iberemia d[ic]it p[œ]cca pentu filijs non imputantur. Secunda conſuſio p[ro]ba- tur. quia p[ena] temporalis reſpici p[or]pus. ſed 2m c[or]pus filijs eſt aliq[ui]b patris. et 2eo c[u] p[um]eur filijs p[ena] temporali p[ui]n[que] dam p[oc]io iſijs qui p[ec]cauit. Et fic intelligi tur illud Exod. Ego ſum deus viſitans p[œ]cca ta patrum v[oc] in terciā et quartam genera tionē. Tercia oſluſio p[ate]r. q[ui] p[ena] eterna bi reſte et primo reſpici a[mi] que eſt immedia te a teo no p[atre]. Et fic intelligi eſt illud Eze chieſ. XXVIII. Sicue a[ia] patris ita a[ia] filijs mea eſt. Anima q[ui] p[ec]cauerit i[pa] morieſ. ( Quan tum ab ſe[]m articulī dico duas conſluiones Prima q[ui] p[œ]c[mi] originale in omnib eſt vnuz ſe[]m ſpeciem. Seba q[ui] p[œ]ccatu2 originale in vno inuibuo eſt vn[ui] simpliciter. Prima o- cluſio p[ab]aſe p[ec]catu2 originaſe formaliter eſt priuatio iuſticie originaſis. ue patuit ſuſ p[ri]b[if]metde. XXX. S3 iuſticia originaſis eſt vna 2m ſpeciem. ergo. Seba o[cluſio] p[ate]r eſt fic. for- me vel priuatōnes numeran[]e vel numerato[de]e ſubieci vel numerato[de]e actus p[œ] qu[em] macula otrabiſt. Sed h[oc] anima que eſt ſubiectu vel actus quodlibet h[oc] eſt simpliciter vn[ui]. g. ( Quan[tu]b[us] d[ico] q[ui] p[ec]catu2 origina le equaliter eſt in omnib. q[ui] p[ec]catu2 origina- le eſt in nobis p[oc] q[ui] ſumus filijs ab natura les et tebitores iuſticie originaſis. Sed h[oc] equaliter eſt in omnib. ergo. ( Quan[tu]b[us] d[ico] q[ui] p[ec]catu2 origina le equaliter eſt in omnib. ergo. ( Quan[tu]b[us] d[ico] q[ui] p[ec]catu2 origina le eſt in omnib. ergo. ( Quan[tu]b[us] d[ico] q[ui] p[ec]

LI.

H.

voluntate ſua; ſse oforme volunſati diuine.
Sed eſt dubiū cum iſt i habent in rurrore
ſtione intellecſu p[ra]ſicac[em] p[er]utunt diſtinde
cognoscre deu et felicitate ſancto[rum] et ip[er]am
appetere et tristari c[um] no habent ea. Lefpo
[que] t[em] tur illa cognitio no eſt p[er]ſibilis niſi ſup-
naturaliter eleuetur. N[ot] ſi omnino stendas
q[ui] poſſunt illa[rum] cognitione habere dico q[ui] no
contristabun[que]tum q[ui] no aduenit eis multiſ-
tum quia volunt volunſatem ſuam eſse ofor[que]
mem volunſati diuine. N[ot] ſi queras v[er]eri q[ui]
v[bi] erunt poſt rurſectione dic[er]i q[ui] vel m[ui] mu
bo iſto quem teus dabit eis p[er] loco et vab[ue]
hinc inſte gaudendo et h[ap]aciando vel in l[im]bmo.
M[eu]tru tamen boz, mihi ceri u[que] eſt. q[ui] q[ui] no
p[er]batur ex ſacra ſcriptura eate facilitate co-
temmitur qua p[er]batur ideo ofiço[rum] me n[ef]ci-
re. Ad primu[m] argumentu[m] principale re-
ſpontet bonauentura q[ui] Aug[ue] loqui[que] exſeſi
ue ad beſtruendu[m] hereſes pelagiano[rum] q[ui] dice
hant puulos nulla p[ena] p[un]tum. Vnde ſiut h[ui]
moralib[us] via teuemiendi ab medium eſt alijq
liter p[er]cbere v[ul]tra medi[u] ſuſus exſtemu[m] ſi-
po[ſ]nit exemplu[m] p[li]s i[n] p[er]ch[ito]n[que] v[erga] reca-
ſta ſancti disputa[tes] otra hereſes quali ac-
tepeutunt extremu[m] ut reduceret h[er]eticos ab
medium. Ad ſe[ſ]m dico q[ui] ſiut co[mpa] da
mnato[rum] patiun[que] et non diſſoluun[que] ita co[mpa]
iſto[rum] erunt impaſſibilita[m] non quic[em] ex tode
impaſſibilitatis qua ſancti habet ſed ex alia
eauſa qua no patiun[que] i[n]tus nec extra. Ad
terciu[m] dico q[ui] ſiut fomes iſte nullu[m] modi[n]ma-
tum motu[m] ſuſcitat in m[ui]s invita[rum] iſta ita nec iſi
ſuſcitabit. Ad v[el]timo patet ex dic[ito]n[em] p[er]
mo dubio quarti articuli.

P[ro]ſt p[re]dicta de peccato
actuali. Circa iſtam diſtinctione
tricesimaquar[tem] queri[que]. N[etr]uz
p[er]c[um] fit a tomo ut e cauſa. Vide-
q[ui] no[rum] q[ui] no p[er]ſteſt arbor toma[los] fruco[rum]
ſacere. Mathe[us]. vii. Preterea, agens affini-
las ſibi effe[ct]u[m] Sed p[ec]catu[m] ſiue malu[m] no affi-
mila[t]o tomo ergo no[rum] eſt a tomo. Preterea,
q[ui] eſt a tomo effe[ct]iue eſt ab tonu[m] ut ab fi-
nem. quia efficiens et ſinis ſunt ſibi muic[em] cau-
ſe ex [in] p[er]ch[ito]n[que] et v[er]methe[ra]. Sed p[er]c[um] non
eſt ab tonu[m] ut ad ſm[eric]o no[rum] eſt a tomo ut
a cauſa effe[ct]iu[m]. In otrariu[m] argui[que] p[er] ma-
gistru[m] in iſta diſtinctione i[n] ca. Reſp[on]do-
hic[um] ſunt duo vii[en]tenda. Primo quan[tu]m ab q[ui]t[i]
onem p[er] p[ec]catu[m] ſiue a tomo. Sebo oportet vi-
tere modu[m] qualiter ſez p[er]peccatu[m] ſiue malu[m] ſi-
a tomo. N[eu]ntu[m] ab primu[m] dico q[ui] p[er]c[um] eo-
mo[bo] quo p[er]eſt habere cauſam eſt a tomo. Hoc
patet p[er] magistru[m] in iſta diſtinctione. Et
p[er]batur ratione p[er]que. Muia p[ec]catu[m] vel eſt a to-
no ut a cauſa. Vel eſt ab aliquo malo simplici-
ter primo. Sed no[rum] eſt malu[m] simpliciter p[er]mu-
a quo p[er] p[ec]catu[m] ergo eſt a tomo. Probatio

Dift

XXXIIT.

mimo[rum]. Si eſſet malu[m] simpliciter primu[m] eſſet
necesse eſſe et impiciptatu[m] et interpen[den]tis. S[in]
iſta no[rum] quen[i]unt miſi enti p[er]ſed[illim]o. G[ui]
lum eſſet ens p[er]ſed[illim]o. Et ſic malu[m] eſſet tu-
num quod eſt oſtradi[n]to[rum]. N[eu]ntu[m] ab ſecu[m]
dum ſunt quatuor vel quinque modi b[ic]endi.
Nnus q[ui] to[n]u[m] eſt cauſa malu[m] vel p[er]peccati p[er] a-
citens. Iſta eſt via t[he] home p[er] p[er]ma qu[em]tōne
xliij. a[tr]icul[o]. Sed lp[er] accitens p[er]ſe h[el]
ligi dupliciter. q[ui] vel ex p[er] eauſe, p[er]ſiut p[er]
p[er]b[us] i[n] p[er]ch[ito]n[que] p[er]p[er]icletus eſt cauſa iſta
tue p[er] accitens. Vel ex p[er] e[ſ]t e[ſ]fectus ſiut d[ic]iſ-
ibitem q[ui] cauſus et for[u]na ſunt cauſe p[er] acci-
dens. q[ui] e[ſ]fectus for[u]no[rum] ſunt cauſuales. q[ui]
euem[u]t p[er] h[int]entionem agentis. Et ſic di-
citur vno mo[d]o q[ui] to[n]u[m] eſt cauſa malu[m] p[er] acci-
dens. Ut p[er] accitens ſe tenet ex p[er] eauſe. q[ui]
voluntas no[rum] eſt cauſa p[ec]cati ut voluntas ſi
ut p[er]defe[cb]ilitas. Et iſte eſt modu[m] p[er]c[ito]n[que]
cundo. Et t[he] home v[bi] ſup[er]t. Alio mo[rum] p[er]mi[n]q[
ui] to[n]u[m] eſt cauſa malu[m] p[er] accitens. Et p[er] accitens
ſa tenet ex p[er] e[ſ]fectus. Contra primu[m] viā
argui[que] p[er] Aut p[er]defe[cb]ilitas in volunſate eſ
cauſa p[ec]cati p[er] ſe aut p[er] accitens. Si p[er] accitens
ergo fruſtra p[er]mi[n]q[ui]. Si p[er] ſe et p[er]defe[cb]ilitas
p[er] ſe eſt in volunſate a t[oo] ut a p[er] ſe efficiente
ergo deus eſt p[er] cauſa p[ec]cati. Conſequ[er]tia
p[er]b[us] p[er] illa regulā. Uuic[que] eſt p[er] cauſa
eauſe eſt p[er] cauſa cauſati. Contra ſe[ſ]b[us]
viam argui[que] p[er] q[ui] t[une] p[er]c[um] vid[em] eſſe cauſa
ale. ſeb cauſuale no[rum] eſt p[ec]cati. Preterea w[or]
luntas p[er]ſi[le] vult illud p[er]ſitu[m] ab quod ſe[ſ]
tur illa deſo[mi]tis. Et ſic non magis p[er]ceca-
ret q[ui] Wolutas diuina. T[erc]ius modu[m] bic[em]
di eſt q[ui] p[er]p[ec]at[u]m] no[rum] habet cauſam efficien[ez]
ſed p[er]defe[cient]o. Et ſic voluntas eſt cauſa p[ec]ca-
ti p[er] p[er]defe[ct]iu[m]. Conſirma[que] p[er] Auguſtii-vij. de
trinita. v[bi] vult q[ui] p[er]p[ec]at[u]m] no[rum] eſt e[ſ]fecto[rum]
ſed p[er]defe[ct]o ex eo q[ui] Wolutas beſer[ia] a t[oo] et adq[
ui] non habet rectitudinem. Contra quia ex ta
li p[er]defe[ctione] ſequitur q[ui] deus eſſet cauſa p[er]
cat[i] p[er] illa p[ro]ſitionem p[il]oſophi[que] i[n] meti[que].
Si p[er]ſentia gubernatoris eſt cauſa ſalut[i]n[
naui]s t[une] eiu[s] absentia eſt cauſa p[ositioni[n].
Conſirma[que] p[er] p[il]oſophi[b]u[m] i[n] p[er]ſot[er]io[n].
In cauſis preciſi[n] fi negario eſt cauſa nega-
tioni[n] et affirmatio eſt cauſa affirmationi[n].
et exemplificat ibi p[er] pulmone et r[el]p[ir]ato[d]e
(inc]o eo eſt ſ[er]tus modu[m] bic[endi] q[ui] p[er]p[ec]at[u]
habet p[er] cauſa to[n]u[m] creatum ſeſic[et] volunta
t[em] que eſt totalia et immediata cauſa ſiue w[or]
[itionis] bone ſiue male et deus reſpectu illiu[n]
nó habet aliquam efficien[ti]a immediately[t]u[m]
qui a[li]ter voluntaes i[ps]a no[rum] eſſet li[bera] q[ui] no[
]eſſet m[ui] eiu[s] p[er]ſteſate acauſus. tum q[ui] Woluta[n]
mihil otm[eg]ter cauſaret ex eo q[ui] haberet ne
cellariá habitu[n]im[em] ed p[er]ma c[am] reſpectu eſ
ſe[ct]ut[u]m] q[ui] Wolutas non poſſet p[er]ceca[re] quia
cum deus ſit p[rio]z cauſa in primo ſigno natu-
re cauſare et rectitudinem in actu-tum q[ui] Aug[ue]

Wilt.

dicit in libro et ciuitatè dei et deus sic tes quæ
codigit ammistrat ut eas agere aprios mo
tus finar· Tum quia omentator dicit·vij·mez
tha· et fi entia non habent aprias actiones
non habebunt aprias effentias· ( Contra il
lam viam arguitur· quia fundamentù repu
tatur falso· tum quæ deus non effet caula me
riti ficut nec pectcati· tum quæ defruite ordines
caulaſa· ppter quod omnis caula prima fluit
im plus et fedo fup cauſat· ex prima apſotiri
one de cauſis· tum quia ſi deus no haberet ef
ficaciam fup velle non effet precius futuro·
rum· tum etiam quia non effet omnipotens·
( Jſta duo ultima argumeſt a no còclubunt· et
ſoluuntur libro pmo diſtinetde· xxviiiij· et· xliij·
Similiter primum non valet· quia deus e cau
ſa meriti aliquo alio moto quo moto no eſt
caula pectcati· quæ immediate cauſat in anima
gratiam vel caritatem que inclimat ab merè
dum· Seb om etiam no valet nec còclubit· Eſt
enim orto effentialis inter cauſa in ſelle· quia
prima cauſat ſebam· Quicquid autem fit de
iſta opinione datur quintus modus dicendi
p pectcatum potest accipit et tum ab actu ſub
ſtratum· et hoc eſt materiale· vel quantù ab
deformitatem· et hoc eſt formaſle· primo mo
babet p le cauſam polituam et bona· Secuto
moto non habet caulaſ effectuam ſed defecti-
am tantù· ( Ad primum principale dico p
ſaluator accipit p arbore actum interiorem
p fructum aùt actu exteriorem qui no eſt bo
nus miſi actus interio· fit bonus· ( Ad ſeb
bico p maius eſt vera in cauſis viuuoicis non
aùt in cauſis equiuoicis et maxime defectuïs
Ad vltim dico p maius eſt vera de eo q
eſt ab eſticientc efficiendo non deficiendo· h
autem eſt ca deficiendo p tui ad deſoimitate·

Ad hoc videlicet eſt·
( Circa istam diſtinktionem triceſi
màquimeas queritur· Vtrum pect-
eatum ſic p le corruptio tom in q
eſt· ( Et videtur q non· quia aut
eſſet corruptio tom ichtius in quo eſt aut to-
m alterius. Non primo mo· quia accidens quod
plupomite subiectum non corruppit ipfum· Sz
peccatum eſt hmoiergo· Non ſedo modo· q2
peccatum corruppit illud cui nocet· p Aug
de cuicute te· leb non nocet miſi illi in quo e
ergo· ( Contra p Auguſt· in Job· pertra-
dans illud· Sine ipo factu eſt mihil· et p An
ſelum· qui pbat hoc ex apſolito de concep-
virgimali et caſu dyaboli· ( Respondet· hie
ſint duo vitenda· Primo ab apſotum· ſedo
cuius tom corruptio pectcatu ſit· ( Quantum
ab primum dico p fic· quia agens inferius te-
netur in agendo ſe oformare agenti ſupiori
et ſi in potestate ejus ſic ofoſzari et no ofo-
mari tunc ſi non oformatur illi pectcat· Sz w
luntas nostra respectu tei eſt huiuimobi· era

xxxv. et xxxvi.

go et ergo ſi non ofoſmae ei pectcat. Et tue
vitrae ſic quod eſt corruptiuu tom illius con
corbie p quam nostra voluntas còformatur
deo eſt corruptiuu tom· Sed pectcatu eſt bu-
tufmobi ergo· ( Quantum ab ſeom dicitur
quadrupliciter· Primo p pectcaenm eſt cor-
ruptio illius tom in quo eſt· quia illi nocet p
Auguſt· xij· de ciuitate dei· Alio modo ponit
p pectcatum eſt corruptiuum bom ſupnatua
lis ſcilicet gratie· Tercio pontur p eſt cor-
ruptio habituus acquifitoz qui repugnât
habitus virtualiter mali· Marto dicit p eſt
corruptuum ocobie et recitudinis p quam
voluntas nostra oformatur voluntati diuus
ne· Et p hptz ad argumentu in apſotitu·

Sliendu eſt tii quedaz·
( Circa istam diſtinktionem trice
ſimafextam queritur· Veru omnis
actio agentis creati fit in agente·
( Videret q no· q actio et paſſio ſunt vnus
motus· ex· iiij· phificoz· Sed paſſio eſt in paſ-
ſo· g· ( Coera· paſſio eſt in paſſo· ergo actò
eſt in agente· quia ficut paſſio ab paſſum ita
actio ab agens· ( Rnº· hie ſunt duo articu-
ti· Primo ponunt alique diſtinktiones neceſ-
sarie· Sebo eliciens ſcluſiones intête· ( Nuâ-
tum ab primum ponunt quinque diſtinktiones
Prima p actio eſt duplex ſcilicet actio pòi-
camétu q bicit babituam precium agen
tis ab paſſum· et actio elicit a eſt forma ter
immata ab paſſum· Jſta diſtinktion pbat· q2
quot ſpecies habet vnnum apſoſitooz tot ha
bet et reliquiu· Sed paſſio oppomitur actioni·
et paſſio accipitur duplíciter· ſez p paſſione
te genere paſſionis· et pro paſſione de tercia
ſpecie qualitatis· ergo actio ſimiliter accipi
tur· ( Preterea· Arifto· iiij· phificoz· aliqua
actio eſt ab agente in paſſum· et tunc quero
te qua actione loquitur· aut de actione q eſt
pòdamentu· et hoc no ſkat cu dictis suis· q1 il
lud quod pcedit ab agente in paſſu pcedie
mediante actione· Actionis a ſue no eſt actio
et termmus ex· v· phificoz· ergo loquitur de
actione elicit a· et p coſequens actio eſt dua
plex· ſcilicet actio elicit a et actio pòdcatua·
Secunda diſtinktion eſt p actio elicit a diuqui
tur· quia quedam eſt actio elicit a fundame-
taliter quedâ formaliter eo modo q aliqo di
cif simile fundamentaliter vel formaliter· Et
actio elicit a fundamètaliter habet duos rea
ſpectus vnú ad agens· et aliu ad paſſu· Ter
cia diſtinktion eſt p quedam eſt actio imma-
nens et quedâ eſt actio tranſiens· p Arifto·
p et hico· ex· ix· metha· Et nota p tranſire in
exterioriz materiam p[re]intelligi dupliciter·
No mo formali· et ille e falbus intelligus· q2
acto no miſt a subiudo in subiectu formali·
Alio modo virtualiter· quia virtute agen-
tis aliq[us] terminus p[ro]ducit e[tra] ipfum· et hie

est verus intelleclus. Quarta distincio q. re
spectus est duplex scilicet: trinsecus et ex-
trimsecus aduemiens. Et dicier respectus in
trimsecus aduemiés: q. exurgit ex natura ter-
minoz, qualiter cunque positoz cum distincione
respectu ipoz. circumscripto omni ope intel
lectus. Respectus autem trimsecus aduemi
eis est qui non sic exurgit statim. Quæ mea di
ftmido q. in operatione aliquius creari est: du
plex respectus. quus agentis ab paffum. ali
us agentis ab terminu. Et fuit fit respectus
essentialiter differentes. tum quia vnus est aliq
or alio. tum quia vnus est aliquiter cauſa al-
terius. cum quia vnus est intermecus et aliu
extrimecus aduemiens. (1) Quantum ab fecu
bum articulum. Si queratur de actionibus in-
tramanentibus patet p. Ariftoti. et hiscoz. et
ix. metha. q. sunt in agente. Si autem que-
ratur de actionibus extra manentib oico tres
ocluſiones. Prima eſt q. adio elicitæ ſubiedi
ue est in paſſo. Scba oculſuo q. respectus fun
batus in motu non est adio de generæ actionis
mis formaliter ſed extrinſeca denominatöe.
Tercia oculſuo q. adio de generæ actionis e
in agente ſubiediue. Prima oculſuo batur
ſic. Adio elicitæ aut est illa forma elicitæ in
illam opinionem que importabat fuit ſupiu
difftmzione. aut est via et diſpoſitio ad ea
quod verius credo. Sed quodlibet hujus ſubie-
diue est in paſſo. g. Scba conclusio piobaſ
ſic. Respectus de ſebo modo relatiuoz. no est
formaliter de generæ actionis cum fine gene
ra diſtinta. Sed respectus fundatus in mo-
tu cum fit motus potestie est de ſebo modo re
latiuoz. ergo. Tercia oculſio p batur ſic. Re
spectus mutue patrentie formaliter oppo-
ſiti necessario ſic ſe habent q. firmus e in vno
extremoz. terminiue in altero est ſubiedi-
ue. Exemplum de paternitate oppofita filias
tiom q. quia paternitas est in filio termina-
tiue ibo est in patre ſubiediue. Sed adio et
paſſio ſuit homi respectus et adio est in paſſ
ſo terminiue. ergo est in agente ſubiedi-
ue. Et intelliſo illam maiorem fitius ratio-
tms eſse veram vbi extrema ſunt realiter di-
ſtincta. ne objiciatur quando aliquid mouet
ſeipm. (2) Preterea ſebo ſic. parfectio vniuſcu
lufa; rei est formaliter in ipo. patet p. omeni
tatorem. viij. phibicoz. Sed adio de generæ
actionis est perfecto agentis. ergo. (3) Ad ar-
gumentum inotarium patet loquitur enim
philofophus de actione elicitæ. et ita est in
paſſo. ut dictum est ſup in prima ocluſione. g.

S

S
ont aŭt et alij plurimi
(1) Circa istam distmctionem trice
ſimam ſeptimam queritur. Ntrum.
peccatum poffit eſſe a teo. (2) Vite
tur q. ſic. quia quod est cauſa cauſe est et cæ
cauſati. Sed teus est cauſa volutatis. ergo

Dift.

xxxvii.

est cauſa actus pexcati qui est a voluntate.
(1) Contra: Auguſtus ſup. Jobem. Sine quo fa
ctum est nihil ibid est pexcatum. (2) Reſpondeo
communiter dicitur q. actus pexcati potest.
accipit vel quanetu ab ſubſtratu et hoc est ma
teriale. vel quantum ad deſoſtituam et hoc
est formale. et ſic ſunt due ocſuſiones. Prima
est q. actus pexcati quantum ab ſubſtratu
est a teo. Scba q. quantum ab deſoſitatez
non est a teo. Prima conclusio p batur. quia
ens et tonum cœuertuntur. et ſonu est in omni
genere ſicut et ens. ex. q. ethicoz. quod ergo
habet apriam entitatem habet et apriam to
nitatem. ſed actus ifte ſtum ad ſuſi ſubſtra-
tum habet apriam entitatem ergo et apriaz
boritatem. Sed ome tale est a teo. ergo. (3) Si
hic est dubium. quia tunc deus faceret otra
ſuam pḥibitionem. pḥibuit enim non pexca
re. ergo ſi effectue ſe habet quantus ab ſub
ſtratum actus pexcati faceret contra ſua p-
ḥibitionem. (4) Preterea arguit otra hoc. Au
reolus ſoſtiter ſic. Si teus ageret ſtum ab ſub
ſtratum actus ergo neceffario ageret ſtus
ad deſoſtitatem actus. Probatio nſequeſt
nando aliqua ſic ſe habent q. impoſſibile e
il la ab muicem ſeparit quod agit in vnü agit
in reliquium. ſed ſic ſe habet deſoſitas ab
ſubſtratu actus ergo. Mino: patet in obio
tei vbi ab actum neceffario ſequitur deſor-
mitas. Teo foſte opnio quarta in ſebo arti
culo diſtinctionis. xxxviii. e verior etc. Scba
conclusio p batur primo ſic. nullus homo teo
auctore ſit deterior. p. Aug. 9. lib. lxxxiii. q.
ſtionum. ſed fi deus eſſet cauſa deſoſtieſi
in actu homo fieret teo auctore deterior. er-
go. Scba ſic. quod eſt cauſa omni enti vt ſic no
est cauſa non effendi. p. Auguſtus. vii. ſupra.
ſteus est cauſa effendi omm enti ergo non est
cauſa non effendi. ſi ſi eſt e ca deſoſtituis in
pcco eſſet cæ no eendis. g. Tercio ſic. Juſtus
iutex no punit homines p eo quod faci ipe-
met iutex. ſed deus pumt homme p deſoſi-
tate pexcati ergo. (4) Ad argumentu in con
trarium dico vno modo q. deus est cauſa illi
us pexcati cauſati quantus ab ſubſtratu. Ali
ter dicitur et melius q. veru est de eo qo ha
bet cauſam effechnuam et non deſeſtuaz. pex-
catum aŭt habet cauſam deſeſtiuam.

S

Secundo queritur. Ntrum euætus for
tuiti reducunt in aliquam cauſaz que
ſit eo:z. per ſe cauſa. (1) Videritur q. ſic
nuia omne pr accidens reducitur ab p le. ſ
fortuna est cauſa p accidens. ex. ij. phibicoz.
s. (2) Contra effectus ſoſtuitus e a ſoſtuna.
ſi fortuna est cæ p accidetis. g. (3) Rui. hie ſunt
tres articuli. Primo ponunt aliique optiones
false. Secundo ponuntur aliique conclusiones
de fortuna. Tercio dicetur ab questionem.
(4) Quantu: ab primu est una opnio que dicit

Dif.

xxxvii.

Fortunam nec eſſe ficut patet·ij·philidorum·
Cuius ratio eſt·quia omnia que fiune habet
caufam determinam aliam a fortuna·ergo
fruſtra ponereſtur fortuna·Probatio ante
tenens·quia ſi vaens ab fortuna muemant ho-
mem p quo non ibat talis muemantio a forzu-
na eſt·et tamè cauſa eius eſt determinata pu-
ta voluntas eundi ab forum·(1) Contra hoc
arguitur ibi fic· Fortuna eſt aliquid aut mi-
bil·Si aliquid habetur apſotum·Si mibil tunc
fruſtra ea vi fuerunt antigi p[ro]ſi ficue Empo-
toſes et temocritus·(2) T[heo] eſt alia opinio
que dicit foreunam eſſe ſed immanifeſtâ hu-
mano intellecui cum fit quid diu[m]n·et illa[]
opinionem pretermitie p[ro]ſus·(3) Alia eſt opi-
nio democriti qui bixit fortunam eſſe caufam
celi et omnium ptium mundi ex forſuito co-
curſu al[ro]ſo[2]·(4) Contra hoc objicit p[ro]ſus p-
mo fic·nobiliaria ſunt ſupiora [p] inferiora·[p]
illa inferiora non ſunt a fortuna·ergo nec ſu
periora p[ut]a celeſtia·Probatio minois·quia
non ex quocunque ſemine generatur quobh-
[oc]e[ſ]ed ex determinato ſemine·quod nò eſſet
[er]um ſi eſſet a fortuna·S[eb]o ſic·ca que ſunt
a fortuna non ſunt v[m]fornia·ſed in celeſtib[]
non euenit deſo[n]nitas·ergo·T[ercio] fic et po-
nitur in ſme capituli de fortuna·P[ullum]um per
accitens eſt prius eo quod eſ p[er] ſe·S[eb]o for-
tuna eſt cauſa p[ro]accitens·ergo non eſt p[io]
aliquo p[er] ſe·S[eb]o ſi eſt in celeſtib[]u eſt prior
cum celeſtia ſint priora·ergo·(5) N[uantu]b ab
ſe[m]o bico septemoſulations·P[rima] eſt quod
ſit fortuna·Et dico [p] fortuna eſt cauſa p[ro]
citens in bis que ſunt a apſo[ti]o apter finem
ut in pauciorib[]o· Ad habendam aueſt iſtâ diſ
ſimit[em] Arifto·vitur quatuorpli[c]i diſtinkti
one·N[am]·cauſa[zz] vna p[er] ſe alia p[ro]accitens·
Fortuna nò eſt cauſa p[er] ergo p[er] accitens·
S[eb]a eſt·e[oz] que ſunt alia ſiune ſemp alia
frequer·iter alia ut in pauciorib[]o· Ea auteſ, q
fiunt a fortuna nò ſiunt ſemp nec frequenter
ſed ut in pauciorib[]o· T[ercia] diſtinkto eſt [p]
quedam ſiune apter finem quedam v[er]o nò
ſicut cum quis fricat fibi barbam abſ[an]d[em]
beratione·N[uarta] eſt [p] e[oz] que ſiunt apter
finem quedam ſiunt a apſo[ti]o quæ à natu-
ra·Et ex bis diſtinktiorib[]o colligit Arifto[ti]
diffinitio[ne] fortune ſuperius politam·S[eb]a
concluſio principalis eſt iſta·[p] fortuna è no
bis ignota· et p[ro]batur a philofopho vbi ſup[er]
ſic· Fortuna eſt cauſa p[ro]accitens· ſed ea que
ſunt p[ro]accitens ſunt iſkinita·iſkinita aŭt ſut
ignota·ergo fortuna eſt nobis ignota·T[er]
cia concluſio·[p] fortuna nò habet eſſe simpli-
citer·hec concluſio p[ro]batur a philofopho ibi-
dem fic·Cauſa p[ro]accitens habet effectum p[er]
accitens·S[eb]o fortuna eſt cauſa p[ro]accitens·er-
so habet effectum p[er] accitens·S[eb]o quod eſt
p[ro]accitens nò eſt simpliciter·e[go]·N[uarta] co-
cluſio·[p] fortuna nò eſt fine ratione·N[oc] p[er]

bæut a philofopho ibi[em] fic·q[ui]s eſt in pau-
tio[bus] eſt fine ratione·S[ed] fortuna eſt h[ui]
sufimobi·ergo·N[u]mta ocluſio·[p] fortuna diſ-
fert a caſu·quia caſus eſt in plus [p] fortuna·
nam omne quod eſt a fortuna eſt a caſu ſed
non econuſero·Exemplum te triſpeda que ca-
tens fitet hoc ſuſe cauſale et nò a fortuna·
quia forſuira ſunt tantú in his que agunt w
luuntarie·S[exta] ocluſio eſt [p] nulluſ manima
tum nec puer nec beſtia dicitur habere forſu
nam·N[oc] p[ro]batur ibi[em] fic·[p] fortuna eſt in
his que agunt volunarie et p[er] electione·ſed
nul[]lum manimat[us] nec puer nec beſtia agit
p[er] electionem vel voluntarie·ergo·Septima
concluſio et v[olt]ima eſt [p] fortuna reducitur
ab genus cauſe mouentis·N[oc] p[ra]bæt a ph[is]
loſopho·ij·ph[is]ico[zz] circa ſin[em] tractatus·de
fortuna fic·[p] fortunavel eſt cauſa e[oz] q[ui] ſunt
a natura vel ab intellec[ui]t·ſed tam natura [p]
intellec[ui]t eſt cauſa vt vnde principiú mot[]
ergo·(N[uantum] ad tercium articulum c[]
queritur·vtrum effectus forſuiti reducants
in cauſam p[er] ſe·Aut queritur de cauſa creata
aut ôma·Si te cauſa diu[m]na·di[c]ic[] [p] effectus
forſuiti reducants ad cauſam p[er] ſe ut ad teuſ
ſi placet placeat·tamen Arifto·videtur dice
re oppoſitum·primo ib[us] eſt de bona fortuna·
forſte inquit fortuna eſt quedam cauſa bei·[p]
boc vtiq[us] non videtur·deum emm big[]nifica-
mus dominú exiſtentem talium ut dignis tri-
duat et bona et mala·[p] fortuna non fic· et ita
nec cauſa que eſt a duo videtur eſſe fortuna·
eo [p] pr[aur]is euem[ia]·nò aŭt veriſimile eſt de
um pr[aur]o[zz] curam habere· Si aŭt queratur
de cauſa creata dico [p] effectus forſuiti non
reducantur in cauſam p[er] ſea·quia cauſe eorum
funt cauſus et fortuna que ſunt cauſe p[er] acci-
dens ex·ij·ph[is]ifico[zz] non [p] ly p[er] accitens te
net ſe ex p[er] cauſe eo mot[io] quo policletus è
cauſa ſtatue p[er] accitens·[p] ſed ly p[er] accitens te
net ſe ex p[er] effectus qui effectus euemit p[ie]
ter intentionem agen[is]·talis aut[em] effectus
non reducitur in p[er] cauſa[zz] creat[æ]·(1) Ad ar-
gumentum in contrarium cum dicitur·omne
p[er] accitens reducitur ad p[er] co[c]ceditur de ac-
cidente quod preciſe ſe tenet ex p[er] cauſe·nò
autem de accidente quod ſe tenet ex p[er] eſ-
fectus cum euenit p[re]ter intentionem agen
tis ficut eſt in apſo[ti]o·

P

A[ct] p[re]dicta de volu[n]ta-
te·[p] circa iſtam diſtinktione trib-
efimamoctauā queritur·V[tr]u m-
tentio fit actus ſolius voluntatis·

Videat [p] nò·Mat[he]viiij·Si oculus tuus τε·
bicit gl[ua]ſa [p] intentio eſt oculus anime·S[ed]
oculus anime eſt intellec[ui]t·ergo intent[em] è
actus intellec[ui]t·ergo·[p] Preterea·intentio
includit relatione·vmus ad alter[em]·[p] referre
relato[us] vmus ad alter[em] è actus intellec[ui]t·[g·]

LI.

H.

Cōtra. Auguſtinius, xliij. de cluſate tei di-
cit q. est actus voluntatis. R. Respōteo. pri-
mo vitendō est q[ui]b[us] fit mtendere. Sc[]bo ap[]ſotu-
li. Quantum ab prīmu bico q[ui] intendere est
in aliud tendere. Et hoc potest esse duplici-
xel q[ui] tendat in aliud motum ab alio vel a ſe
put a q[ui] mouet ſe in aliud et illud in q[ui]tens-
dit potest esse preſens xel abſens. Primo mo-
tendere convenit omni potentiæ respectu ſui
obedi. Sc[]bo moto conuenit ap[]prie appetitui
ratōnali et potentiæ libere que ducit et nō ſu-
eitur ſin Damaſce. Et ilſo moto etiam com-
prehenbat intellecum inquantum est arbitri-
um. Per quod patet ab prīmu argumentu. 1
Ad ſe[]b[]m bico q[ui] cōſerre p[er] modum iudicij
est intelleclus. ſed conferre vtendo et ordi-
nanto vnuz amabile ab aliud est voluntatis.

S
ecundo queritur et Vtrum voluntas
polſit ſe mouere contra iubiciu ratio-
nis. C. Vitetur q[ui] non. quia voluntaſ
nihil vult ſub ratione mali. Sed ſi moueret ſe
contra iudicium rationis tunc vellet aliquib
ſub ratione mali. C. Preterea. ficut verum
betermae intellecum ita comum determined
nat voluntatem. Sed intelleclus non potest
biffentire a v[er]o-ergo nec voluntas a tono.
C. Conera Bernardus de libero arbitrio di-
eit q[ui] voluntas nonnun[que] ſine ratione moue-
tur ut multa faciat contra ip[]am. C. Reſpon-
to-hic ſunt tria vitenda. Primo ſi voluntaſ
polſit ſe mouere. Sc[]bo ſi poſſit ſe mouere otra
iudicium rationis. T[erc]io ſi poſſit ſe mouere
reſpectu iudicij ratōnis reſpectu eo[]z que ſiut
ab finē. Prīmus articulus patet fupra diſtm-
dōne. XXV. ideo quere ibi articulo primo. Se
cūbus articulus patet ſup[er] diſtinktōe. XXVII.
iteo quere ibi. C. Prosequendo & terciu[]z ar-
ticulum dicitur a thomifis q[ui] homo non po-
test aliquib eligere per voluntatem otra iudi-
cium ratiom. quia non eſſe ratio quare ma-
gis vellet vnum & aliud cum ſit indiſſerens
ab volendum quod cunc[que] wolvibile. C. Contra
loe. tum quia deb fruit libertate[]z voluntatis.
tum quia hoc est otra expientiam. ficut patz
in peccante moraliter ex electione et faciens
in ſe filoſi[m]u practicum. non eſſe formican-
dum cum ſit moſtale. tum quia voluntas non
neceſſitatur reſpectu v[lt]imi finis. ut patuit
ſupra diſtinktione. XXVIII. tum quia est contra
Auguſtini. de cluſate dei. Sicut inquit duo
equaliter affectati anima et conspre et omni
bus conditōnib[us] paribus videt cor[pi]s pulch-
ritudinem vnus w[lu]tate cadit alter ſtat.
T[u] quia est contra philoſophu. ix. metha.
qui dicit q[ui] p[er]ereſis. i. electio tetermatu. tu
quia est contra Bernbar. de libero arbitrio.
Et allegatum est in oppoſitum. tum quia tā-
git articulum ot[em]natu qui dicit q[ui] ratione
exiſtente recta in generali et in speciali q[ui]w

D[omi]nus.

XXV. Ix.

luntas non poſſit cons[]arium error est. C
J[]e[]to est optimo ali[o]p. q[ui] voluntas potest c[]
filiari ante of[]ilium et determinationem intel-
ledus et fic libere moue[]t. Allo moto potest
confiliari p[er] conſiderat[em] et determinationā
intelleclus et fic neceſſario ſequitur eius iub[]
ium. C. Contra hoc. quia non est minus libe-
ra voluntas poſt of[]ilium q[ui] ante J[]e[]to bico
ap[]ter rat[ion]es fac[]tas otra primā opinionē q[]
voluntas libere moue[]t aliquotiens otra iub[]
cium intelleclus reſpectu eo[]z que ſunt ab fi-
niem. C. Ad pr[]imum principale nego minore
quia non vult illud ſub ratione mali ſed ſub
ratione apparentis homi cum intelleclus di[]
cat illud dimitt[em]b[us] eſſe et tenend[em] maius to-
num. C. Ad ſe[]b[]m nego maio[]zem. q[ui] v[er]u reſ
ſp[]icit intellecum ut potentiām naturāle. w
luntas a[ut] ſemp[] est ſerua potentiā p[er] effentiā

Nec oritur questio.
Circa istam diſtinktionem trice
fimamnonam queritur. Vtrum c[]
ſcientia ſit in intellectu vel in affe-
du. Vitetur q[ui] in affectu. Gloſa ſup[er] illud
ab Chorin. Nib[]hil mihi confi[]ciu ſum dicitur. Tn
nullo remorbet me of[]cientia mea. Se[]d remo-
fus ſpectat ab affectum. ergo. C. Preterea.
Anſelmus de oſceptu virginali. Nib[]hil p[]unific[]uz
mihi voluntaſ. ſed p[]utitur of[]cientia. ergo c[]
ſcientia ſpectat ab voluntatc[]. C. Contra. Ec-
teflaſtes. vii. ſeit of[]cientia tua quia malebi
xifihi ali[i]ſ. ſed ſeire ſpectat ab intellecum. er
go et of[]cientia. C. Confirmatur p[er] Damaſce.
libro. iii. dicentem q[ui] confi[]cientia noſtra eſt
lex intelleclus noſt[ri]. C. Reſpondo. h[]c ſiut
tria vitenda. Pr[]imo principale ap[]ſotu. Secu-
do ſi of[]cientia ſit actus vel habitus. T[erc]io
ſi of[]cientia e[]ronea obligat hominem ad fa-
ciendum illud quod d[ic]at neceſſarii ad ſalu-
tem. Quantum ab pr[]imum bico istam con-
elusionem q[ui] confi[]cientia eſt principaliter in
intellectu practico. Et probatur dup[]liciter
Primo ſic. Conſcientia eſt quod[]b[]a[]z dic[]tamē
ordina[]tum ab opuſ. Fug[]tend[em] vel p[]ſequen-
dum. Sed tale dictamē ſpectat ab intellecu[]z
practicum. p[er] omentat[or]ē-ij. de anima. et. vi-
et h[]ico[]z. Se[]b[]o ſic. Veritas of[]ſſe ſe haben[]
appetitui recto eſt practica veritas. Se[]d con-
ſientia eſt h[]mo[]i. ergo eſt practica veritas.
ſed practica veritas. eſt in intellectu p[ra]t[]ic[]o
ergo. Quantum ab ſe[]b[]m bico q[ui] of[]cientia
ut eſt quod[]b[]am dictamen ordina[]tum ab opuſ
potest d[ic]i of[]cientia. Et ſicut of[]cientia potest ac
cipi vel pro obi[]cio ſeito vel p[er] actu ſcienbi
vel p[io] habitu. T[ea] of[]cientia accipitur aliqi[]
p[er] habitu p[er] quem talis actus p[io]mptee eliciſ
Quantum ab terciu[]i d[ic]i[]ſ q[ui] of[]cientia erio
nea aut d[ic]at aliquib neceſſarii ad ſalutem.
q[ui] eſt directe o[tra] p[er]ceptum, dei. aut q[ui] non
eſt o[tra] p[er]ceptu dei ſed eſt actus indiſſerens.

Dift.

Si primo modo dicitur ʻteneatur illud Face-
re. quod non cito. puta si oficetia nostra er
ronea dictat ʻq de bezamus furare. quia est ne
celfarium ab salutem non apter hoc deo bo fu
rari quinimo deo be ipam conscientiam deo-
nere. Si fecundo modo dico ʻq aut illud debet
facere quod dictat oficentia erronea. aut te
bet illam conscientiam deo iere. puea quan-
do conscientia dictaret si non eleuare sestu-
cam te terra peccares mortaliter. (A ab pri
mü principale dico ab mimo remor de
re maleficiuß oſtendendo tantúmobo ſpectat
ab conſenieniam et eſt actus intelleclus p[ra]
ſicí. Remordere aŭt te maleſied tolèdo eſt
actus voluntatis. (A ab ſeßm dico ʻq cù con
ſcientia punitur non eſt aliud ʻq quedam di-
ſciplina vel diſplicitia te p[ec]cato committó
caufans tolozè in voluntate.

SE
Ecundo queritur. Vtrum findereſis
ſit in intellecu vel in affectu. Et vi
 affectur q in affectu. quia findereſis eſt
quedam inclinatio ab tonú. ergo debet poní
in illa potencia que habet tonum p obiedo.
Sed talis potencia eſt voluncas ergo. To
tra. glofa in Ezeec. Dicie q inſtareſis eſt ſcin
tilla ofſcientie. Sed ofſcientia eſt in intellecu-
ex questione precedenti. ergo. Respondeo
et dico q inſtareſis in creatura rationali eſt
aliquib quo homo naturaliter inclinatur ab
tonum et remurmurat de malo. J[eta]a aŭt in-
clinatio potest eſt eſſo duplex vel ofteniuia to-
m et eſt eſt in intellecu prachco. quod ʻpba
ſicuit fuit probat a primaocluſio precedenti ſ
queſtòms. Vel eſt inclinatia uſterniate no
tamen q imponat necellatez coactionis. et
ſic eſt in wolúte. Et p [i]ßt az argumêta.

Oſt hec de actibus.

P
Oft hec de actibus.
Circa istam bifunctionem qua-
brageſimam querie. Vtrum omnis
actus ſic bonus ex ſine. Vibeſ
q ſic p Auguſt. ſup p[ro]s. Opus tonum inten-
tio facit. ſed intentio reſſicit ſinem. ergo.
Preterea. ſicut principiù in ſpeculabilibus ſic
ſinis in agibilibus. ex-v[.]i. et bicoz. ex. ij. phi-
ficoz. ſed in ſpeculabilibus actus intellec-
t9 eſt verus ex principijs. ergo in agibilibus a-
dus voluntatis eſt bonus ex ſine. Contra
Maui ſic omnis actus intendens tonú. ſinem
eſſet bonus. cùns orariuß dicit Aug[us] in liſo
contra mendacium. Respondeo. Actus q[ui]
tum ab preſens habet duplicem homitatem.
ſcilicet naturalem et moralè. De prima homi-
tate dico q actus non eſt precíſe bonus ex fi
ne. Probatur. quia tonum eſt quod ofſat ex
caufa integra. p Dyomíu de diuinis nomini
bus. ca. iii. vnde ſicut ad pulchritudinem cor
poralem requirunſe omnia membza pulchra.
Ad turpitudinem aŭt ſufficit prixationi vii[.]9

xL

membri. J[ta]a ab homitareß actus requiruntur
omnia p ſe requifita. Actus aŭt requirit ſuſ-
ficiens efficiens et obiedum et ſinem et for-
mam que ocurrunt tan[g]ouentia ad eiuſ
eſſe. ergo n[ò] est p[re]ſe bonus ex iſta homitate
ſcilicet ex ſine. He ſeſa homitate id eſt mora-
lí bico eodem modo q actus n[ò] est bonus mo-
raliter precíſe ex ſine. Et huius ratio ſimiliſ
eſt precedenti. quia ſonum eſt ex cauſa me-
gra. Actus aŭt moralis debet eſſe elicitus di-
ctamme rede rationis ita q fit ofo[mi]ns age-
ti quod eſt p ſe ſciens. ex. ij. et bicoz. et reſpe
du debiti obiedi. ex. ij. et. iiiij. et bicoz. et cù
tebitis circuſtantijs. p[uta]a. quanto opitzet. et
ſicut opitzet et vii]b opitzet. h[mo]i ergo boni
tas adq moralis n[ò] erit precíſe ex ſine ſi n[ò]
concurrant alie cauſe prebide. Ad primu
in oppofitum dico et concedo q bona intentò
facit ſonum opus ſi affint omnia requifita.
Ad ſeßm n[ò] est ſimile de actu voluntatis
et intelleclus simpliciter. quia intelleclus eſt
potencia naturalis n[ò] libera per effentias. w
luntas aŭt eſt libera p effentiam et ideo plus
requiritur.

SE
Ecundo queritur. Vtrum omnis actus
exterior: bona intentòē factus fit me-
ritorius. Videtur q ſic. quia non po-
test arbor bona fructum malum facere p fal
uato[em] in Mat[ib]. Sed bona arbor est bona
intentio. ergo non potest fructus malos fa-
cere. ergo facit opus tonum et p col[que]n[us]
meritorium. Preterea non eſt mmoris effi-
cacie intentio bona q mala. Seb omnis adq
factus mala intentione eſt temeritorius. er-
go omnis actus factus bona intentione eſt
meritorius. In otrarium patet per philo-
sophium. ij. et h[bi]coz. Nuedam inquit opa ſut
que confectim nominata tenent extremu vi-
cioſum. et gaudium de malo. adulteriu homi-
ciòbium et h[mo]i. ergo q[ui]ntumcunque fiant illa
bona intentione nunq[ui] crunt meritoria opa.
Respo[do]. Intento duo potest dicere. Pri-
mo motum interio[em] voluntatis ordinans
actum exterio[em] in debitum finez. Sc[do] mo
to intentio potest dicere ſinem mentum. Si
primo modo fumatur intentò. ſic eſt principi
um merendi. et dico q actus exterior tunc eſt
meritorius cù ille fit ordinatus et elicitus co
formiter rede rationi reſpectu debiti finis et
habeat principium merendi et omnia que re
quiruntur ab actum meritorium. Si autez ſu
matur intentio ſc[do] modo tunc non ois adq
bona intentione factus eſt meritorius. quia
potest carere bona fine intento et alij[s] que re
quiruntur ab homitatem actus merito[mi].
Ad primum principale patet q accipit in
tentionem primo modo dictam. Ad ſecu-
dum dico q plura requirunt[em] ad hoc q actus
ſit bonus q[ui] ut fit malus. ſicut patet ex que-
ſtione precedenti. Et ideo licet bona intentio

Li.

h.

non fit minoris efficacie § mala. non tamen
apter hoc se cietur. si omnis mala intèt fit act9
temeritorius. § tona actio est meritoria.

Ongz intentio ut

Circa istam distinctionem qua-
brage efimáprimá queriè. C Vtrú
polſte eſſe aliquis actus humanus
in differentis ab domitatem vel maliciá. C Vi
detur q non-qua inter priuationem et ha-
bitu non eſt medium. Sed bonu et malu ſunt
priuatiue oppofita. ergo. C Preterea. habi-
tus generatur ex actib. ex. ni et hícorum er-
go ſi inter actum bonu et malu ſit aliquis a-
ctus in differentis generabi etiá habitus in-
differêrs qui no erit nec bonus nec malus. q5
videtur inconueniens. C Preterea. ficut veru
et kalfum ab actum intelleclus ita bonum et
malu ab actum voluntatis. Sed omnis act9
intelleclus aut eſt verus aut falſus. ergo. C
Preterea. domitas et malicia in actu fumune
per okoimitatem et diſformitatem ab ratio
nem practicam. Sed omnis ratio præcisa te
necellitate aut eſt tona aut mala. ergo.

C Preterea. omnis actus eſt respectively aliius
kinis. Sed kinis necessario aut eſt mal? aut bo-
nus. ergo. Ita ratio eſt Thome pte ſeba. q.
xviii. articulo. ix. C Contra. quia tunc no eſt
ſet aliquis actus in quo no effect meritum vel
temeritum. Sed fricare barbá non habet me-
ritum. ergo haberet demeritum. quod eſt in
conuenies. C Respondeo. 7 dico q actus bu
manus eſt duplex. quidam peccens fine teli-
beratione. quidam cu deliberatone. De actu
qui eſt fine deliberatione no eabit queſtio. q2
omnis ouemut in 15 q ille nec e bon? nec mal?9.
Cuius ratio eſt. quia actus non eſt malus nec
bonus miſi factus ex electione. ex. ij. et hicoz.
Sed actus factus fine deliberatione no eſt ex
electione. ergo. Eſt ergo queſtio te actu eſl
cito cum deliberatione. Vtrum polit eſse alis
quis actus talis et inſtiteres. Et 15 ſunt due
opiniones extreme. Vna dicit q non. Cuius
rationes ſunt quinque polite in principio que-
ſtöis. C Alia eſt opnio cui magis affentio q
bicit q ottingit dare actum inſtifferentem ab
domitatem et maliciam. Vbi notandum q bo
mitas et malicia in actu pretermiffa domitate
naturali eſt Duplex ſcilicem domitas et malicia
moralis et domitas et malicia meritoria et te
meritoria. Et ſic dico duas oſluſiones. Prima
eſt q ouemit bare actum inſtifferentem ab bo
mtatem et maliciam morale. Cuius ratò eſt
quia habitus iuſticie generatur ex operibus
iuſtis non tamen iuſte facis. ex. v. et hicoz.
Sed ille actus no eſt malus moraliter. ofbat
nec bonus moraliter. quia non eſt ex virtute
ergo. ſeba oſluſio eſt q ouemit bare actum
inſt differentem ab domitatem et maliciam me
ritoriam vel demeritoriam. Cuius ratò eſt. q2

Dift.

xlii et xlii.

actus círcumſtventionatus ex fine inſtiteræ.
ti eſt inſtiterens. Sed ouemit aliquem actus
ex tali fine eſſe círcumſtventionatu. ergo. Mi
nor patet. Cui volo facere quod miſi placet
ex inſtiteretia kinis respectively fricatònis bar
te et elevationis ſeſtuce de terra. C Ad pri-
mum principale nego minorem. quia no ſiut
priuatiue oppofita bonum et malu circa actu
C Ad ſeſim concebo q ex ſimilibo actib. in
differentib potest generari ofimilis habit9
inſtiterens. C Ad tercium nego maiorem. ſi
cut patet prima diſtinctione primi. q2 verum
et kalfum diuibunt immediate actu meillius
non ſic autè bonum et malum diuibunt actus
voluntatis. C Ad quartu nego mnozem. q2
ſicut potest poní habitus inſtiteres inclinãs
ab adù ita et ratio præcisa. C Ad viltumuz
nego mnozem. ſicut patet per rationem poní
tam in ſeba oſluſione.

O am autem voluntas.

C Circa istam distinctionem. xlii.
queritur. Vtrum in cogitatoè p[ro]
sit eſſe peccatum. Videtur q. no. q2
peccatu num? eſt miſi in voluſate vel in actu
voluntaris. p Auguit. de duabò animabo. S3
coġitatio non eſt voluntas nec actus volu-
tatis. quia cogitare eſt actus intellectus. er-
go. C Preterea. peccatum ideo eſt peccatum
quia voluntariu. Sed cogitatio no eſt volum-
taria. ergo non eſt p[eccatu. Amor patet. q2
coġitatio no eſt in potestate nostra. p Aug9
.ij. de libero arbitrio. Non eſt qui in potes-
tate nostra quib[us] viſis tangamur. C Prete
rea. nullum eſt peccatum miſi ſit primo cogni
tum. Sed cogitatio non eſt primo peccema-
erg o. Probatio minois. quia vel eſſe preco
gmita quando no eſſet. et tunc non eſſet pecca
tuu. vel q[ui]e eſt et t[uc]e intellectus haberet du
os a actus ſimul. quod eſt extra p[h]sm. q2 th[ep]ico
rum. C Contra. Jeronimus ſup. Ezech. dicit
tria eſſe genera peccatoz. ſcilicet cogitatio
num ſermonu. et opex. C Respondeo. 15 ſunt
tres articuli p[ro]viam conclusioni. Primus q
peccatum formaliter et primo eſt in volunta
te et eius actu. Scibus q peccatum materiali-
ter eſt in cogitatione locutone et opere. Ter
cius remouebit vnum dubium circa cogitati
onez qualiter in eo p[ro]ſit eſſe peccatu. C Ruá
tum ab p[ro]imum p[ro]bo apſpositionem p[ro]ſita2 ſic.
T justicia habitualis ut diſtinguiè orra pecca
tum originale et iuſticia actualis vt diſtm-
guitur otra peccatum actuale eſt ſolú forma
liter in voluſate. ergo et peccatum formaſi
ter primo eſt in voluſate. Probatio oſequè
tie. quia habitus et priuatio ſunt circa item.
C Preterea. omnis cauſa actua alia a voluſa
te eſt c[à] naturaliter cauſans. ſeb nulla cauſa
naturaliter cauſans ut ſic eſt vitupérabilis.
ſola cauſa libere cauſans eſt vitupérabilis.

Dift

•Xlii

Sed lbmōi eſt voluntas tantum·ergo ſolavo
luntas eſt vitupabilis·sed non nifi per p[oc]c[m]
ergo( Conſu[m]rae p Aug. 9, in· de libero ar-
bitrio bicetē q[ui] prima cauſa p[oc]c[m] eſt voluſa[·]
Quantum ab ſe[m] p[oc]batur ap[olitio] p[os]i-
ta ſic. Voluſas è motor in toto regno aſi et
omnia obediut[em] ſibi·in Anſelmù de libero ar
bitrio·ergo ficut voluntas cauſanto rectitu-
dinem in ſuo actu cauſat in actibus alia[que] po
tentia[que] rectitudin[m]eſc cauſando in ſuo actu
deformitati[que] cauſabit etiam in actibus alia[que] po
tencia[que] deſormitatē· ex eo q[ui] ſubiacent ſuo
imperio. (Quantum ad terciu[que] ſuis certu[que] ſit
q[ui] locutio et opatō ſubiacet impio voluitati[que]
dubiu[m] ſi[mi] eſt de cogitatione q[ui] non videt[que] ſubia
cere impio voluntatis nec impatur ab ea[que] et
ſic videreſt alicuiq[ui] q[ui] non eſſet in ea p[oc]ceatum.
(Ad mobil[m]ouer voluſas miſi fit p[oc]cognitu[m]·ſc
cogitatio n[ō]e eſt p[oc]cognita[que] q[ui] tunc eſſet p[oc]
gnita p[oc]aliam et querereſt de illa ſicure de pri-
ma et ſic in m[im]mitu[m]ergo. (Sed q[ui]e ſic in cau-
fis p[oc]e in eadem ſpecie n[ō]o p[oc]teſt eſſe círculas
tio·ex·i·p[os]terio[que]. Sed intellec[io] ſiue cogis-
tatio eſt p[oc]e cauſa volitionis·ergo volunta[que]
n[ō]o eſt p[oc]e cauſa cogitatio[n]onis. (Tercō q[ui]e·ca-
p[oc]e ſuſſiciens ab p[oc]uctione ſui eſſedus n[ō]
requirit alia[que] cauſam·ſed p[er]ſecta cauſa cogi-
tationis ſiue int[et]ioniſis eſt memoria ficut pa-
tet in viu[m]is·ergo non requiret[em] voluntas.
( Respondo·hic p[on]o ita[que] ap[ositione] q[ui] ne
cessario oportet aliquam int[el]lecula[que] cogita-
tionem eſſe impat[am]a voluntate·tum q[ui] volu-
tas ouerit et auerit int[el]lectu[m] ab vno intel
ligibili in aliub[que] tum quia Auguſtii·dicit·v[oc]
de rimita[que] voluntas v[n]it et copulat intelli
gentiā p[oc]oli·tum q[ui] dicit p[oc]bus·iii·q[ui] de amma.
p[oc]intelligimus e[m] v[olumus]. S[in] b[if]tْnguo q[ui]
eſt cogitatio prima et ſeda[que]. Prima quib[que] co
gitatio n[ō]o eſt in voluntatis p[oc]teſtate·q[ui] alia-
qua cogitatio naturaliter p[oc]ebit omne velle
Et de hoc dicit Auguſtii·iii·de libero arb[ierio]
q[ui] n[ō]o eſt in p[oc]teſtate n[ō]oſtra quib[que] viſi tans
gamur. (Remanet ergo dubiu[m] de ſeda·co-
gitatio[n]one quomodo ſubſit voluntati[m]·eul u[lu]
tas n[ō]o mouet[mi] ad p[oc]cogni[m]. Et ſi[mi]t h[ic]
ſex modi dicendi. V[n]us eſt q[ui] ſuſſic[it] cogni-
tio alicuius obedi[que] t[em] habitualiter nori. Al[
us modus eſt q[ui] habeatur cognitio illius ob-
ic[que] in viu[m]erſali et n[ō]o in p[ic]ticulari. (Cōtra-
tune intellec[io] lapidis c[ui] in eo intelligatur
ſubſtantia corpo[rea] ſufficeret ad volen[tu] au
tum·e[m] boe intelliga[que] in viu[m]erſali in ſubſtā-
tia corpo[rea]. T[erc]icus modus eſt q[ui] ſuſſic[it] co-
gitio obedi[que] remiſa[q]ui c[ui] voluntas remi-
tit obiedum a ſiſeratio ne[n]tius obedi[que] c[ui]
cu[n]tir of[aber]atio alterus obedi[que]. (Contra-
q[ui] a cauſi accidit q[ui] c[ui] eſt remiſſio talis acto[
ms acu[n]tir hoc vel illud obedi[n]u[m]·e ſic totum
eſſet cauſale. Quantus modus eſt ex hoc q[ui] in

( Respondo·hic p[on]o ita[que] ap[ositione] q[ui] ne c[ess]ario oportet aliquam int[el]lecula[que] cogita-
tionem eſſe impat[am]a voluntate·tum q[ui] volu-
tas ouerit et auerit int[el]lectu[m] ab vno intel
ligibili in aliub[que] tum quia Auguſtii·dicit·v[oc]
de rimita[que] voluntas v[n]it et copulat intelli
gentiā p[oc]oli·tum q[ui] dicit p[oc]bus·iii·q[ui] de amma.
p[oc]intelligimus e[m] v[olumus]. S[in] b[if]tْnguo q[ui]
eſt cogitatio prima et ſeda[que]. Prima quib[que] co
gitatio n[ō]o eſt in voluntatis p[oc]teſtate·q[ui] alia-
qua cogitatio naturaliter p[oc]ebit omne velle
Et de hoc dicit Auguſtii·iii·de libero arb[ierio]
q[ui] n[ō]o eſt in p[oc]teſtate n[ō]oſtra quib[que] viſi tans
gamur. (Remanet ergo dubiu[m] de ſeda·co-
gitatio[n]one quomodo ſubſit voluntati[m]·eul u[lu]
tas n[ō]o mouet[mi] ad p[oc]cogni[m]. Et ſi[mi]t h[ic]
ſex modi dicendi. V[n]us eſt q[ui] ſuſſic[it] cogni-
tio alicuius obedi[que] t[em] habitualiter nori. Al[
us modus eſt q[ui] habeatur cognitio illius ob-
ic[que] in viu[m]erſali et n[ō]o in p[ic]ticulari. (Cōtra-
tune intellec[io] lapidis c[ui] in eo intelligatur
ſubſtantia corpo[rea] ſufficeret ad volen[tu] au
tum·e[m] boe intelliga[que] in viu[m]erſali in ſubſtā-
tia corpo[rea]. T[erc]icus modus eſt q[ui] ſuſſic[it] co-
gitio obedi[que] remiſa[q]ui c[ui] voluntas remi-
tit obiedum a ſiſeratio ne[n]tius obedi[que] c[ui]
cu[n]tir of[aber]atio alterus obedi[que]. (Contra-
q[ui] a cauſi accidit q[ui] c[ui] eſt remiſſio talis acto[
ms acu[n]tir hoc vel illud obedi[n]u[m]·e ſic totum
eſſet cauſale. Quantus modus eſt ex hoc q[ui] in

tellectus habet opatiam adiorem et cog-
s[it] vn[u] correlatiuorum in altero. (Cōtra·
q[ui] non ſemp[er] eſt compatia cognitio· p[oc]teſt
em[]n vnum obiedum p[oc]e cogni[sc]i fine alio.
D[um]etus modus q[ui] licet in p[oc]teſtate voluſa-
tis n[ō]o ſit cogni[sc]o simpliciter eſt t[em] in eius p[oc]
t[ek]teſtate cognitio diſcurſua[·]. (Contra·fi n[ō]o
eſt m[]p[ot]ek]te[vol]uneatis illud fine quo non
habeatur diſcurſus· nec diſcurſus eſt in p[ot]ek-
tate n[ō]o. Sed simpliciter cognitio obedi-
n[ō]o è m[]p[ot]ek]te[n]a n[ō]oſtra·ergo nec diſcurſus·
D[ico] ergo aliter c[ui] ſexto modo q[ui] c[ui] eſt vna
intellectio p[cepta] et diſtincta p[off]unt eſe mul
te impecepte·q[ui] non m[]morisvirtutis eſt intel
lectus q[ui] viſus. Cum a[ut] eſt vna viſio p[er]ce
pta p[off]unt eſſe multe impecepte·ergo ita p[oc]
terit eſſe in intellec[tu]·Tune a[ut]e[vol]untas p[oc]
in illud velle o[plac]ere et facere intellec[t]u ita
re circa illius cognitio[n]e u[k] cogitato[n]e·, et m[]
tellect[9] t[ui]c magiſ is firmabi[que] et erit cogitato[d]
intenſio[et] et c[ō]p]lacencia voluntatis auger[que]·
et illa cogitato[d] intenſa fi non eſt regulata di
ci[que] p[oc]c[m] et in illa ſubiectione ſubiacet impio
voluntatis·p[ot]uiffiter eni voluntas illa ſulpen
dere ficut quilibet in ſei[po] p[ot]erit e[x]piri. Et
p[oc] hoc p[ate]t ab ratōn[es] quib[que] p[ab]a[que] p[oc]
tatio n[ō]o eſt in p[ot]ek]te[n]a n[ō]o. (Ad p[om]u[d]
principale c[ō]ceto q[ui] p[ec]catu[m] non eſt formali
ter miſi in voluntate·m[aterial]iter a[ut] p[ot]ek]
eſſe in alij[as] acti[ba]. Ab argumenta p[ate]t e[x]
dicis in ſecundo articulo.

S

Etundo querit fine argume[n]tis. Vtrū
acus prauus exterior et interior fint
duo p[ec]cata[rum] vel vnū. ( Respondetur
h[ui] de terioni[] actu voluntatis et exterioni[] co
mingit loqui dupliciter. Vno modo compan-
do actum exterio[]em ab interior[em] a quo non
cauſat. Alio modo a quo cauſat. Primo modo
non fun[it] vn[u] p[ec]catu[m]e[do] modo ſic. q[ui] g[ui]s
fint duo actus in eſſe nature. funt tamen vn[u]
in eſſe motali[que] ſiue et h[ib]ico et theologico.

Et p[er]terea quod[am] e[re]
n[9] p[ec]cati. (Circa ita] diſtinet[us]
quadrageſimāter c[ia] queriſt. Vtrū
voluntas p[off]it p[ec]care in ſpiritu[m]
ſanctum. (Videtur q[ui] non. q[ui] g[lo]ſa ſup illb
Johiſ·. Lui odit me odit et patrem meum.
dicit·q[ui] p[ec]eat in vnam perſonam p[ec]eat
et in aliam·ergo n[ō]o ſpecialiter in ſpiritu[m] ſan
dum. (Preterea p[ec]catum in ſpiritu[m] ſan-
dum oppo[ritur] caricati[que] p[oc]ccatum oppo-
fitur caritati[que] eſt obi[u]. ſpiri[us] a[ut] ſanctu[m]
non p[ot]eſt haberi obio cum in eo n[ō]o ſit ratio
mali·ergo. (Preterea omne p[ec]catu[m] eſt re
miſſibile·p[ec]catu[m] a[ut] in ſpiritu[m] ſanctu[m] n[ō]o eſt
remiſſibile. (In otrariu[m] eſt mg[ri] in ſi[a]. Re
p[os]io·. B fun[ti] q[ui]to[que] vioc[da]. Primo p[ri]cipale
ap[of]it[u]·e[do] ſi p[oc]c[m] in ſpiri[m] ſectu[m] è g[ui]ſim[u].
ſcio ſi è remiſſibile·q[ui]to q[ui] ſi fun[ti] illi[que] p[oc]a[m]i.

A1.

Quantum ab primū dico qu omne pectatū est auerfio ab te. Atta auecm auerfio potest: intelligi vel habitualis vel actualis. Si intelli gitur habitualis dico qu non potest se auer- tere quis ab vna pſona quin auertaſ ab alia nec pecteare in vnam quin pectet in aliam. Si autem fit queſtio de auerſione actuali dicit: qu potest eſſe actualis auerſio ab vna et non ab alia: quia eatem ratio vitetur de auerſio- ne et converſione. Sed potest eſſe actualis cō uerſio ab vnam perſonam et non ad alia: er 50. Probatio minois. tum quia poffible eſt: vti vno articulo ſibi reſpiciene vnam perſo- nam non vtenдо alio articulo reſpiciente alij am perſonam. Sūt autem diſtinet articulī re ſpectu perſonaz: et quelibet pſona fic ſupra includit rationem omnis tomi tum quia ſunt multi p[mi]mi in quibus eſt actualis incêntio re ſpectu vnius perſone rantum. ſicut in Venti creator: ſpiritus et et in multis alij: Tum quia magis diſtinkuitur perſona a p[ſona] q[ui] p[er]ſona ab eſſentia. Sed fi aliquis ſibelis ofi- deraret eſſentiam non ofiderando p[ſonas] m- uentiret in ea rationem oſſis tomi et p[os]set fa- eſtre reuerentiam adualem eſſentie non faci- endo actualiter p[er]ſone. Sed forſte diceres qu non eſt ſimile de perſona et eſſentia: quia p[er] ſona dicitur relatiue ad alia: p[er]ſonas: relatiua autem ſunt ſimul intelligibilia. Reſponteo qu non valet: quia ſi pater inquantum pater dicatur relatiue ad filium no tamen dicit re- latiue ad ſpiritu[m] ſanctu. Tgitur pater in- telligi potest inſ[]g[]tum pater non habendo in- tentionem ab ſpiritu[m] ſanctu. Sed te hoc ſa- tis p[ater]t in prima diſtinctione p[mi]. Duæ- tum ab ſe[m] dico cum Magiſtro q[ui] p[er]p[]ecatū in ſpiritu[m] ſanctu eſt grauiliſmū. tum q[ui] p[er] tedie ex certa malicia quod eſt maximu[m] p[er] [s]catum [in] ſgregio. in omelia tum quia eſt co- tra preceptum prime tabule. tum quia oppo- nitur actui p[er]ſeſſimo. Quantum ab ter- cium dico qu non eſt illud p[ec]catum irremiſſi bile ſimpliciter: quia deus potest illud remi- ter. Sed dicitur irremiſſibile. tum quia nullus aliu[d] p[ec]catum direc[te] oppo[n]itur diuine mi- ferico: die ſicut illud. tum quia illud p[ec]catu:z maxime oppo[n]itur diſpoſitiom[]i remiſſionis q[ui] eſt quodam diſplicentia de p[ec]cato. Quantum tum ab quartu[m] dico qu ſunt ſex p[ec]cata[m] in ſpi- ritum ſanctu: ſcilicet deſperatio: preſumptio- obſtinatio: ſinalis impenitentia. muidia fra- terne gratie: et impugnatio veritatis agri- te: Primum et ſe[m] p[on]it Auguſt de ſide ab p[etr]u. T[erc]ium p[on]it in Enchiridion. Qua- tum p[on]it de verbis domini. Quinu[m] p[on]it ite: in ſe[m]none de verbis domini in monte. Sextu: idem p[on]it de vnico bap[ti]ſimo. Ad primu[m] principale oſeo q[ui] obie vnam p[er]ſonaz actualiter odit aliam habitualiter. Ad ſe[m] potest pateze ex dicitu. N[ov]el potest d[ici]

A2.

q[ui] eſt fal[um] quod affumieſt q[ui] p[er]p[]ec[]ea, aſſe de voluntate obſtinaſt. Supbia eorum qui te oderu[m] aſſe[]bit ſemp[ur]. Ad terciu[m] p[er] in ter- crio articulo: quomodo p[ec]catu[m] in ſpiritu: ſan- etum dicitur irremiſſibile.

Post predicta ſiderati
P
one dignum occurrer:

Circa diſtinctionem [obl]ragelimā
quartā et ſvlimā queriſt. Vtru[m] p[er]
teneat p[ec]candi ſit a te. V. Viterbur q[ui] non-
quia ſi potencia p[ec]candi eſſet a teo hoc eſſe-
quia liberum arbitrium eſt a teo. Sed hoc no[n]
cogit: q[ui] ſm Anſelmū te libero arbitrio p[os]ſe
p[ec]care non eſt libertas nec para[m] libertatis.
ergo. Preterea: cuius eſt p[er]tentia eius eſt
et actus p[er] pl[]im de ſonno et vigilia. S[in] acti
p[ec]candi no[n] eſt a teo. ergo nec potentia.

In contrarium eſt Magiſter in ſtra[m]. Re-
ſonio: p[er]tentia p[ec]candi aut dicit immedia-
tum ordem aut funbamentu[m] ordinis rati-
one cuius dicetur potens. Si primo morio ab-
bue diſtinkuo: q[ui] iſe ordo aute eſt ab adu[m]
ſubſtrat ſi aut ab deſformitat[em]. Si eſt ab adu[m]
ſubſtratum et iſe adu[m] eſt a teo. ſicut p[on]it
vna op[mi]no oſeo etiam q[ui] iſe ordo eſt a teo
Si autem dicie ordin[em] ab deſformitat[em] et il
la deſformitas ſie mihil et etiam or do erit mihil
et ſic no[n] eſt a teo. Si autem iſta p[ot]entia dicie
p[or]oximū fundamentum ordinis: concebo q[
]u
eſt a teo. Et p[er] hoc pateſt ab primum argu-
mentum in contrarium. A ccepit enim Anſel-
mus p[os]ſe p[ec]care ut dicit p[er]ſpectu[m] ab for-
mitatem. Ad ſe[m] ſi teneſt op[mi]no q[ui] o[n]niſ
actus p[or]ſituius ſie a teo pateſt solutio q[ui] ad
p[ec]catu[m] q[ui] ſtum ad ſubſtratum eſt a teo. quia
ſm A poſtolum. Ex ip[]o et p[er] ip[]m et in ip[]o ſut-
omnia ip[]i laus et gloria[m] in ſecula ſeculorum
Amen.

### Tituli terciij sentenciarum.

#### Diftinktio prima.

Vtrum incarciatio fit possibilis. Nota
ibi diuerſas opiniones declaranteſ potſibilita
tem incarnationis.
Item nota quid abbat persona vel ſuppoſitū
ſupra naturam.
Verum vna persona poſſit incarnari fine alia
Nota ibi quid eſt formalis ratio terminandi
incarnationem.
Vtrum tres persone poſſint affumere eantez
naturam numero.
Nota ibi diuerſas opiniones et que fit pba-
bilior.

#### Diftinktio ſecunda.

Vtrum ſi homo non peccasset deus inar
natus fuisset. Nota ibi cōtra optionē thome.
Vtrum deus poſſit affumere naturā ratōna
lem que non frueretur co. Nota ibi contra
Thomam et Heinricum.
Vtrum deus poſſie affumere naturā ratōna
lem.

#### Diftinktio tercia.

Vtrum beata virgo Maria fuerit conce
pta in originali peccato.
Vtrum corporus Chriſtī fuerit ſubito forma-
tum ſeu in inſanti. Nota ibi in quanto têxo
re formaſtur Fetus et que membra primo for-
mantur.

#### Diftinktio quarta.

Vtrum virgo beata fuerit aliquid opex
rata adiuncta in conceptione filij fui.
Si virgo beata eſt bei genitrix appellanba.
Vtrum Chus poſſit diu filius huus ſanchi.

#### Diftinktio quinta.

Vtrum natura diuina affumpſie vel aſa
ſumere potuit naturam humanam. Nota
ibi diuerſas opiniones.
Verum persona affuſmat vel affumere poſſit
personam.

#### Diftinktio ſexta.

Vtrum in Chriſto ſint plura eſſe. Nota
ibi multa contra Thomam.

#### Diftinktio ſeptima.

Vtrum ita fit vera deus eſt homo. Nota
ibi diuerſitates propositionum per ſe et p
acebens.
Vtrum hæc fit vera deus eſt factus homo.

#### Diftinktio octaua.

Vtrum plura accidentia eiufbem ſpecieli
poſſint eſſe ſimul. Nota ibi contra Thomas
et Heinricum.
Verum in Chriſto ſint due filiationel reales.
Nota ibi contra Thomam.
Item nota quid eſt filiatio.

#### Diftinktio nona.

Vtrum Chriſto debeatur latria ſecuſuſ
naturam humanas. Nota ibi quid eſt latria
·sulia pperdulia. Nota ibi multa de aboratio-
nibus.

#### Diftinktio decima.

Vtrum Chriſtus ſeßm q[ui] homo ſit perſo
na. P[ro] ibi multa de dictionibus rePUBLICATIuis
Vtrum Chriſtus ſit filius dei atopiuis.

#### Diftinktio vndecima.

Vtrù hæc fit vera Chriſtus e creatura.
Vtrum hæc fit vera Chriſtus incepit eſſe.

#### Diftinktio duotecima.

Vtrum Chriſtus potuit peccare.
Vtrum deus potuerit aliunde affumere homi
nem q[ui] de genere Adam. Nota ibi qua-
re deus non debuit affumere hominem de ſe-
xu femineo.

#### Diftinktio tredecima.

Vtrum anime Chriſtī fuerit collata gra
tia ſumma.
Nota ibi quot modis dicitur ſummum.
Item ſi eſt poſſibile dari gratiam ſummam.

#### Diftinktio decimaquarta.

Vtrum intellec[tu]9 anime Chriſtī poſſit vi
dere omnia verbo que videt verbum.
Nota ibi contra opinionem Thome et conſt
opinionem Heinrici.
Verum anima Chriſtī nouit omnia in ſene
re proprio.
Nota ibi contra Thomam et Heinricum.
Item nota duplicem noticiam ſcilicet intuici
uam et abſtractiuas et differentiā meer eas.
Item nota ſi ſpecies que ponuntur in intelle
ctu ſint ſpecies quib[ato]ratum an ſingularum.

#### Diftinktio quindecima.

Vtrum in anima Chriſtī fuerit ſimul to
lor et gaudium.
Nota ibi diuerſas opiniones.

Ll.

Almo[rum] p[ro]obatur·tum quia oppmâns cœcib[er]eam·tum quia fi sup[po]litû filiij diceret perſectionem simpliciter ſequereſt 〈 aliqa perſechio effet in vna perſona que n[oe] effet in alia. (1 Sebo ſic·Ratò p[ro]ſonalitatis ita eſt ap[ro]to nata nature ficut natura eſt ap[ro]tionæa p[ro]ione·ſed n[oe] obſtante 〈 effentia diutma c[on]neat omne[] creaturaz̄ eminent[em] n[oe] t[in] potef[et] eſe effentia formaliter aliciuius perſone create ergo ſimiliter bato 〈 sup[po]litû diutn[ui] conſtineat sup[po]litû creatu[]dolc[]e n[oe] poterit ſupplere vicem p[ro]ſonalitatis create. (2 Seba via declarans p[os]ſibilitatem incarnæonis eſt ita. Prius potef[et] eſſe fine ſuo p[er]ſeriori·ſed ſinguilaritas nature eſt 〈 or p[ro]ſonalitati]e vel ſup[po]ſito·ergo potef[et] ſepari ab eo·et p[os]ſequens ab alio ſup[po]ſito ſuſtætari·et ſic fuit in m[or] natione·q[ui] natura affumpta fuit abſoluta a ſup[po]ſito ap[rio] et ſup[po]ſitata ſup[po]ſito diutin[oe]. (3 Contra hoc obicitur ſic·Prius potef[et] ſe p[ar]i a p[er]ſteriori·ſed 〈 natura ſpeciſica eſt prior natura ſingari·ſe potef[et] eſſe in effectu alia natura ſpeciſica et t[in] non ſingulari·et ſic redib[it] eſto[rum] p[ro]latis. Res[po]b[ore]t 〈 n[oe] eſt ſimile·. quia ſingularitas eſt i[tem] realiter 〈 ipſa natura· et ideo n[oe] potef[et] fieri natura qu[ui]m ſit ſingulari·s p[er]ſup[ito]tû autem n[oe] eſt i[de]t realiter q[ui] natura ſup[po]ſitata. Sed ita ſolus t[io] implicat vn[ui] dubium neceſſario diſcuti·dum·quia ex eius ſolutone habeb[ue] aliq[ui] con elusiones euidentiam·op[to]tet eminib[ere] q[ui] abdiit ſup[po]litû vel p[ro]ſona ſuper naturam·Et dicunt aliqui 〈 abdiit p[re]cife negationem t[em]penſtie·quia ſi abderet aliquid p[er]ſitiiu[m] ſeque[ret] 〈 natura humana in Chriſto effet im[pe]ſectio· 〈 q[ui] in alijs hominib[]·. quia in Chriſto n[oe] p[er]miſ natura humana c[ui] illo p[er]ſitio[u]. In alijs autez hominib[] p[er]miſ e[m] illo p[er]ſiueno. (4 Pieterea·ſe[m] Damaſ·N[uo]b eſt maſſu[pt]ibile eſt in[co]municabile·[ſed] miſbil eſt in maſſura humana 〈 q[ui] ſi in[co]municabile·. 〈 g[ui] miſbil eſt maſſu[pt]ibile·[ſed] ſup[po]litû eſt maſſu[pt]ibile·. 〈 g[ui] n[oe] d[ic]it aliquid p[er]ſitiiu[m]. (5 Alijs vicetur opp[o]ſitum· quia ſi ſup[po]litû d[ic]it p[re]cife negationem t[em]penſtie ſequereſt 〈 ama[m]a ſepata ſit p[ro]ſona· quia n[oe] dep[uer]t. (6 Pieterea·p[er]ſectio simpliciter n[oe] d[ic]it p[re]cife neſationem·[ſed] p[ro]ſona d[ic]it p[er]ſectionem ſimpli[c]iter·. 〈 g[ui] (7 Pieterea·. N[ro] eſt in[co]municabilis negato[m]i miſ p[er]ſirmationem·[ſed] ſup[po]litû vel p[ro]ſona d[ic]it in[co]municabilitateſ·. 〈 g[ui] n[oe] d[ic]it p[re]cifeam negatione[ſ]. Potef[et] t[in] teneri p[er]ma op[mi]o 〈 p[ro] perſona d[ic]it negat[on]em t[em]penſtie·[ſed] eſt triplex negat[ō] t[em]penſtie ſe[ſ] negat[ō] t[em]penſtie actualis· et negat[ō] t[em]penſtie aptitudialis· et negat[ō] t[em]penſtie p[ot]ent onalif·et it[he] negat[ō]nes reſp[er]ium in p[er]ſonis diutnis· quia nec actu t[em]penſt nec apte nate ſint t[em]p[er]tere nec p[er]ſuſt t[em]penſtere·. Due autem negat[ō]nes ſufficiut ab p[ro]ſonalitatem

Lij.

In creaturis et ap[er]ter t[em]ſectum negationis t[em]penſtie actualis natura humana in Chriſto n[oe] eſt p[ro]ſona· et ap[er]ter t[em]ſectum ſe de t[em]penſtie anima ſepata n[oe] eſt perſona· et p[ro]ept[ur] ſoluto arg[um]eti p[re]m[oe] opinionis. (1 Ab ſecu[bi]n[] argumentu patuie lib[io] p[ro]mo·Suſſicie enim 〈 n[oe] d[ic]it imperſectionem bato 〈 n[oe] b[ic]at p[er]ſectione[ſ] ſicut mnaſcibilitas in p[ar]tre n[oe] d[ic]it imperſectionem. (2 Ad tercium cœdo 〈 q[ui] ſicut aliaqua natura eſt c[om]unicabilia p[er] p[er]demp[ti]tatem vt in diutn[ui]·vel p[er]maſtænonem·[Ita] ſup[po]ſitum eſt in[co]municabile in[co]municabilitate opp[ita] huic dupli[c]e communicabilitati·. quia n[oe] eſt c[om]unicabile p[er] p[er]demp[ti]tatem nec p[er] inſomatione[ſ]. Et e[m] c[ic]d[ic]tur 〈 nulla negat[ō] eſt in[co]municabilis t[em] ſe·verum eſt vt quo negat[] vt q[ui] (3 T[erc]ia via declarans p[os]ſibilitatem inca[]rationis eſt ita·lic[et] res vi[n]us generis non p[ol]ſit eſſe alterius·potef[et] tam[ē] habere modu[m] alterius generis ſicut accitens qu[am]uis n[oe] p[ol]ſi eſſe res de ſenere ſubſtāt[ie] tamen potef[et] habere modum ſubſtānt[ie] ſicite in ſa[ra]metha[m]o altaris vbi eſt accitens fine ſubiect[ō]·. 〈 g[ui] ſic ac[t]iens potef[et] eſſe fine ſubiect[ō] ita ſubſtāt[ia] ſi u[m]e natura humana potef[et] induere hunc mo[m]b[um] vt ſit in alio[n] ſup[po]ſito·ſic pot[ur] in m[or]m[ear]natione ſe[ſ] natura humana ſit in alie n[oe] ſup[po]ſito. (4 Contra·p[ar]b[are]vn[ui] credib[um] p[er] aliud credib[ut] n[oe] habereſt in[te] mai[m]e u[m]entia queſtet. 〈 g[ui] ſic eſt e[m] credita in[co]rnat[io] ita credib[ut] eſt accitens eſſe fine ſubiect[ō] ergo. (5 Pieterea·[n]ui d[ic]itur 〈 res vi[n]u]g[em]e n[er]is potef[et] induere modu[m] alterius generis·. hoc eſt falſum t[em] mo[m] ap[rio] vi[n]us generis·. Accitens enim in eukaritati[n]a n[oe] induit modu[m] ap[ri]um ſubſtānt[ie]·q[ui] modus ap[ri]e ſubſtāt[ie] eſt n[oe] t[em]pendere actualiter vel aptitudinaliter·. Accitens autez in eukaritati[n]a t[em]p[er]t ap[ri]tudinaliter·. p[er]ec valet ſi abducitur illud p[li]v[m]·v[m]etha·. 〈 q[ui] diſſer[tā]ie ſubſtāt[ie] habet mo[m]b[um] qualitatis·. quia n[oe] intende[ti] ibi p[li]us te mo[m] p[er]op[rio] generis qualitatis p[er]tend[ie] impon[em] multiplicitatem hu[i]us nominis qua[le]·et in vce d[ic]if p[ro]modum qualis. (6 N[uo]rata via eſt ita·. N[u]ato reſſunt magis diſtict[em] et diuerſe tanto magis vmbib[iles·. p[ra]m[oi]tibus d[ua] vi[n]us ſpeci[m]e n[oe] p[er]ſuſt ſic vi[n]ri ſicut res diuerſo[n]um generum·. ſed creare[m] et m[ere]a t[um] maxie diſt[at] et diſſer[t]e·. 〈 g[ui] p[er]ſuſt ad ma[u]icem vi[n]ri·. Rat[ō] n[oe] vale[·. q[ui] diſſer[tā]ia inter extrema vmbib[ilia] n[oe] e[ra]t[ato] vi[n]iom[is] ſed ratio vi[n]iom[is] meer diſſantia de q[ibus] p[er]ſi exem[plum] eſt p[os]ſibilitas im[n]vo extremo et adus in altero·. 〈 q[ui] in[po]ſito n[oe] potef[et] p[or]mi·q[ui] nec u[er]bum eſt adus humane nature nec econu[m]o·et ſic lapis et homo maxime p[ol]ſiet facere vnuz et t[in] n[oe] p[ol]ſuit·. Et ideo declarat[ia] ita p[ol]ſibilitas aliter ſic. (7 In[co]p[en]ſa m[aqu]ntu[m] m[ar]t[em]penſes potef[et] terminare t[em]penſtati[n]a alteri[9]

Dis.

·J·

ab ipfum quod natum est habere talem ter-
minum, sed fuppoſtum diuimum eſt indepen-
tens et depenſtia humane nature est nata
habere perſonam p termino et nò naturam-
ergo perſona diuina indepencé potest termi
nare depenſtia nature humane ad ipſam et
hoc est incarnatò. (Pieterea. Unuod nò re-
pugnat perſectioni nature vel perſone diuiz-
ne potest pon in ea. fed incarnatio nò repu-
gnat perſectioni diuine nature nec perſone-
ergo. Mino: p bafur. quia illa incarnatò mi-
bil aliud est nifi terminatio depenſtia nature
humane ab fuppoſitum diuimum et fic nò po
mit limitationem vel compo ſitionem vel imp-
fectionem in diuina perſona. quod declarat
fic. quicquid e perſectionis in creaturis ve-
bet attribui eo amota oimi imperfectione. ſi
ſuſtentare in ſubſtàtia eſt perſectionis infor-
mari autem ab accidente eſt imperſectionis.
ergo ſublato hoc ſedo primum potest mane
re in duo et potest ſuſſentare humanam natu
raz fine inſormatone vel impſectione. (A
primum in còſtrarium cum bicitur, acbus pu-
rus et inſinitus nò est alicui còpomibilis. Dis-
eo q verum est ficut pars componitur vel v-
tur cum toto. quia tunc caret aliqua perſeſ-
ne. ſed bene est ſvmbilis id est potes termma-
re depenſtiam alterius ad ipſum. (A de-
eudum dico q nò est ſimile de vnone còtrari
ozum et nature creare et increase. quia natu
ra creata et increase foſnalif nò repugnât
de o potuit vnirì còteraria vero ſormaliter re
pugnât iteo nò vnmütur. Et cum dicis. pl9 bi
ſtât natura creata et increase qv còteraria. 13
nò valet quia plus diſtât res diuerſoiz ges-
nerum q res eſuſez. generis et tì res duer
fozum generum poſſut vnirì res autem vm9
generis ficut album et mìgrum nò poſſut vii-
ri. (A btercium cum dicis. Incarnari è pa-
ti. bico q P afficianus dicit q quedam ſiuer
ba que in wce paſſua ſignant actione vt v-
niri. quebam que in wce actua ſignant paſ-
ſionem. vt video. et illo modo intelliſendum
eſt in poſito. cum bicitur natura diuina bu
mane nature vnirì non q natura diuina ali
quid patitur. ſi q natura diuina vnit ſibi na
turam humanam. Aliter potest dici q incar-
nari et incarnare habent ſe ficut amare t a-
mari. ſed amari non est pari ergo nec incar-
nari. Scorus vero dicit q incarnari nò è paſ-
ſuum ei corespondenſ q est incarnare ſedin
rem ſed wcaliter tantù. ſed paſſuum reale
ſibi corespondens eſt affini. vnte tres incar-
nant adiue ſed vna ſola terminat incarnari
onem et illa bicitur incarnari non tamè paſh
ue. (A ab quartum dico q maiòz est vera ſi
intelligatur de proporzione que attendie ma-
cuementia ordinis. ſi autem intelligatur ta
proporzione que eſt còmenſuratio quantica

tis nò est verum. pune autem inter creatu-
ram et deum est conuenientia ordinis pio eo
q natura rationalis eoipò q eſt pmago bei
nata est ordinari ab ipſum immediate. ivo
conceditur proporció que ſuſſicit ab lano v-
monem. (A ab viltumum dico q depenſtia
potest terminari ab aliquid independs bas-
to q illud non ſit absolutum. Et fic eſt in pro
polito. quia ſuppoſitum verbì eſt independs.

S
ecundo queritur. Vtrum vna perſo-
na poſſit incarnari fine alia. Vixetur
q non. quia ſeòm ſanctos opera trini
tatil ab extra funt inbiuſa. ſed incarnatò eſt
opus trimicatis. ergo. (Pieterea. maio: eſt
vntio ppoſtatica q beatifica. ſed in vnione be
atifica anima non potest vnirivm perſone qn
vnimatur alijſergo ſimiliter natura humana
non potest vniri vni perſone quin vnimatur al
teri. (Contra. Johani. primo. verbum caro
factum eſt ſed verbuz eſt perſona filij. ergo
ſolus filius eſt incarnatus. (In ifta questi
one primo ponam conclusionem. ſecundo con
elusionis declarationem. (Quantum ab pri
mum dico q incarnatio compatur ab deum
ve ab cauſam efficientem. vel vt ab cauſam
terminantem. Si primo moto. quia opera tri
nitatis funt inbiuſa. dico q vna perſona nò
efficit incarnationem fine altera. Si autez lo-
quamur te incarnatione ſedo moto. dico q
vna perſona potuit incarnari et q te facio è
incarnata fine altera. (Danc conclusionem
declaro dupliciter. Primo fic. licet tres perſo
ne ſint in vna effentia tamen treſ perſone fiſt
tres ſubſtantie perſonales. ſed incarnatò ter
mmatur ad ſubſtantiam. ergo vna perſona
potest incarnari fine alia. (Pieterea. effeſq
pomeur nullibi miſi per applicationem virtu-
tis fue cauſe. ſed incarnatio eſt effeclus trini
tatis et trimitas applicat ab vnam ſubſanti
am vel perſonaz. ergo vna perſona potest m
carnari fine alia. (Sed occurrit hic dubium
q illud eſt ratio terminandi incarnationem
per quod continetur ſuppoſitum creatuz et p
quod natura affiumpta eſt in potencia obedi-
entiali. ſed illud eſt effentia nò perſona. ergo
eſſentia eſt ratio terminandi incarnationem
ſed eſt eadem effetia in tribus perſonis. ergo
vna perſona non potest incarnari fine alia.

(Solutio huius dubi patet ex priecedenti
questione. Suppont eni in ifto dubio q quia
terminans incarnationem continet ſuppoſitù
creatum ideo potest gerere eius vicem quod
eſt ſuperius implobatum. quia ratio poſſibili-
tatis incarnatijs vt viſum fuit eſt q: ſup-
poſitum diuimum eſt independs et indepen-
dens inquantum independs potest termma
re depententiam alterius ad ipſum. et fic ra-
tio incarnationis nò eſt continentia vt dubi-

II.

um affumit et est independentia. (1) Ad pri-
mum principale opera trinitatis sunt indui-
sa in ratione caufe efficientis tamen in rône-
caufe terminative vna potest terminare im-
carnationem et non altera. (2) Ad secom non
est simile et vnione beatifica et ypoftatica-
quia in vnione beatifica terminus formalis:
nonnis est effentia diuina que est vna in tribu-
In vnione autem ypoftatica formalis termi-
nus est propietas relatiua, ibo non conclus-
dit argumentum etc.

Ercio queritur. Vtrum tres persone
poftine affumere eandem naturam nu-
mero. Vitetur 9c. quia natura an-
teß affumatur ab aliqua persona est a quali-
bet per se diuifim affumptibilis. ponatur er-
go 9c omnes se habeant ab assumptionem
huius nature. vel ergo omnes affumerent et
habeo propofitu9. vel nulla affumeret qb est
inconueniens. vel vna affumeret et altera no
et hoc no potest poní quia non vitetur ratio
quare potius vel ptius affumatur ab vna pi-
sona 9c ab alia. (1) Picterea. Natura huma-
næ in Christo anteß affumeretur a filio erat
affumptibilis a patre. ergo et modo è affum-
ptibilis a patre. Pobatò consequentie. Ido
erat affumptibilis a patre. quia erat in potê-
tia obedientiali. sed ita est nunc ita natura in
potentia obedientiali ficut tunc. ergo ita est
affumptibi1 modo ficut tunc. (2) Contra. Anfis
helmus in libto. Cur beus homo dicit. 9c plu-
res persone eundem hommem affumere neq-
uerunt. (3) Picterea. Si plures persone poftut
affumere eandem naturam argueretur per
hologlimum exponitoium fic. Jste homo est
hie pater. Jfte homo est hie filius. ergo hie
pater est hie filius. sed illud est impoffibile. er-
go et illud ex quo sequitur. (4) In ita queſtis
one funt tres articuli secom 9c circa eam ſunt
tres opiniones. due ſunt extreme. tercia me-
diat. Prima è Bonauenture liº. iii. q. ij. 9c plu-
res persone non poſſunt affumere eandem na
turam numero. quia omnis affumptio termi
natur ad aliquam vnitatem. sed fi plures p-
ſone affumer et eandem naturam ita affum-
ptio non terminoretur ab aliquam vnitatè.
ergo. Pobatio minoſi. Si ita affumptò ter
mmaretur ad aliquam vnitatem. vel hoc effz
in natura affumpta vel in natura affuſamente
ſed non potest in natura affumpta poní quia
affumere est ab ſe ſumere et fic natura affiis
pta debet trabi ad modum nature affumen-
tis. et non ecouerſo. Non enim potest poní v-
nitas ex parte nature affumentis in illa affu-
ptione. quia vel hoc effect ex parte effentie vi
ex parte persone. ex parte effentie no potest
poni. quia natura humana non tranſfertur
in diuina. nec potest poní ex parte persone
fi pons 9c affumatur a pluribis p[]soris. (5) Pre

it.

terea. Illub quod cœunie effentie diuine 9c
pter sui infinitatem non potest comptere a-
licui nature create. sed 9c effentia fit in plurí
bus perſonis consequit libi per ſiuen infinita-
tem et immenſitatem. ergo non potest compe-
tere alicui nature create. et per consequens
nulla natura creata potest affumi a pluribus
ſuppoſitis. (1) Picterea. Suſtentatio actioni
ex parte perſone est infinita. ſuſtentificatio
paliua ex parte nature est finita. sed quâbo
infinitum ſuſtientificat finitum euacuat om-
nem potentiam finiti. ergo non est potentia
in ita naturavt ſuſtientificetur ab alio ſuppo-
fito. (2) Picterea. perſectioni modo ſuſtenti-
catur natura humana in ſuppoſito diuino 9c
in ſuppoſito humano. sed nativa humana ſu-
ſtentificata vel ſuppoſitata in ſuppoſito hu-
mano non potest ab alio ſuppoſito ſuſtentifi-
cari. ergo. (3) Alia est optimio Thome parce
tercia. q. ij. articolo. iiiij. 9c licet plures per-
ne non poſſint affumere eandex p[]roſtafim. be-
ne tei poſſunt affumere hanc naturam. hanc
opinionem confirmant Guifzelmus et Vara-
ro liº. iii. q. v. tripliciter. (4) Primo fic. P[]atura
eſt p[]rior ſuppoſito. quia illud est prius quod
potest eſſe fine altero. ſed natura potest eſſe
fine ſuppoſito. quia Chifius affumpſic natu-
ram et non ſuppoſutum. Tunc arguitur fic-
Ab multiplicationem poſterioſi non necellà
rio ponitur multiplicatio prioris. ſed ſuppoſi
tum est poſterius natura. ergo p[]ropter mul-
tiplicationem ſuppoſiti non opoſet multipli
care naturam ſuppoſiè. et fic non impoffibile
eſt eandem naturam in pluribus eſſe. (5) Secu-
to fic. Diftinctio relatiua non eſt cauſa d[]iſkin-
ditionis in abſolutum. eſt d[]iſkinctio in natura è
abſolutum. d[]iſkinctio autem in ſuppoſitis è
relatiuotum. ergo p[]ropter d[]iſtinctionem et
multiplicationem ſuppoſitoium non opoſet
tonere d[]iſtinctionem et multiplicationem, na-
ture. (6) Tercio fic. Eateo, anima potest eè in
pluribus par[]eibus corporis naturaliter. et is
dem corpus in pluribus locis ſupernaturali-
er. ergo multo magis eadem natura in plu-
ribus ſuppoſitis. (7) Tercia opinio est Scotti
qui dicit. quia aut ponitur Formalis termini
incarnationis effentia aut proprietas relati-
ua. fi ponitur 9c effentia fit Formalis termini
incarnationis. b[]ieſt 9c plures persone mediâ-
te effentia poſſunt affumere eandem naturaz
numero. fi autem ponatur 9c formalis termi
nus incarisationis fit proprietas relatiua fi-
ue persona. tunc est impoffibile 9c plures per-
ſone mediante effentia poſſunt affumere ean-
dem naturaz numero. quob p[]robatur fic. In
omni dependentia effentiali vnum dependentam
p[]recife dependent ab vnum quod totaliter ter-
minat eius dependentiam. ſed in illa affumpti
one est dependentia effentialis vnius nature

Dis.

ij.

et vna persona totaliter terminat eam ergo
item non potest hoc modo dependere ab plus-
res perlonas et affumi a pluribus perfonis.
Maior p[ro]batur. quia impoffibile e[tem] cau-
fatuz habere plures cauſas effentialmes vt
no genere cauſandi a quib[us] dependeat. T[uc]
emim aliquib potest eſſe ab aliquo vt a cauſa
quo poſito et remoto nichilomimus eſſet. Mi
nor p[ro]batur ant[ia]s quia perſonalitas cauſata
totaliter terminat dependencia[is] nature. et i-
ſta ſtante non poſſit habere aliarem ſed no mi
nus terminat eam perſonalitas perſone diui-
ne ? perſonalitas perſone create. Si teneatur
iſta opnio que veriffima eſt non opor[it]et re-
ſponbere ab argumenta prime opnioniſc ſez
Bonauenture quia no ſunt contra e[am]. (1 Ab
primum ſecunde opinionis dico q[ui] non opor-
tet quodcunque p[rius] manere indiſtinctu poſis
ta diſtinctione in poſteriori, maxime quanto
eſt poſterius q[ui]s totaliter terminat dep[en]d
tiam p[ri]oſi. P[unc] autem ſic eſt ſuppoſitum
respec[tu] nature humane ſez ſuppoſitum filij
Eobem modo poeſt b[ici] ad ſecundu. Vel di-
citur q[ui] relatio que ſequitur abſolutum non
facit diſtinctione[3] in eo. P[unc] autem ſuppo-
fita diuina fi affumerent eandem naturam is-
ſta diſtinkto p[ro]ceberet. (2 Ab tercium dico
q[ui] non eſt ſiſe. T[nc] autem eſtim exemplis no eſt
formalis repugnatia. h[ic] autem ſez q[ui] natu
ra creata ſit in pluribus ſuppoſitis eſt repu-
gnantia formalis tum quia eſſet inſimita vt
debucbat vna ratio prime opinionis et inſi
mitas repugnat creature. tum quia effentias
lis dependentia terminatur ab vnum totale
imdependens. (3 Ab primum principale dico
q[ui] tres perſone poſſunt agere ab aſſumptio
nem omni nature effectiue non autem ter-
m native. quia ab impoſſibile nulla eſt poten-
tia. hoc autem eſt impoſſibile vt dictum e[am]
eadem natura ſuppoſitetur a pluribus ſup-
poſitis. (4 Ab ſecundum nego conſequentiá
ab p[ro]bationem cum b[ic]itur q[ui] ideo eſt affiu-
tibilis natura. quia eſt in potentia obediens-
ali concebo e[mi]g[ui] affumetetur. eſb poſſi[que]
fumpta e[am] ab vno ſuppoſitio iam reducta eſt
ab actum. et ideo ſtante illo actu non potest
reduci ab alium actum. quemadmodum ſup-
ficies eſt in potentia ab albedem et nigra-
dinem ſtante ip[er]a ſub albedine non potest re-
duci ab actum nigredinis. (5 Ab primum in
contrarium dico q[ui] Anſelmus d[ic]it q[ui] plus
res perſone eundem hominem affumere neq[ui]
une ſi p[er]ſona diuina eſt primus t[em] formalis ter
minus incarnatiōs. (6 Ab ſe[om] te p[yr]logiſi
mo exponito b[ico] q[ui] p[yr]logiſimus exponito-
rius non concludit miſi quando illud quod af-
fumitur verificatur ſolum de vno. ſi autem po-
test verificari de alio tunc non valet. Exem-
plum h[uius] vt d[ic]atur ſic. h[ic] motus e[ato]io

h[ic] motus eſt p[ar]ſio. ergo actione eſt p[ar]ſio. no
valet. quia motus in majori et minori veriſi
catur p[ro] eode[us]. et ſic eſt in ap[ol]ito ibo non
concludie.

Et quia in homine to-
ta natura. Circa istam di-
ſtinctionem ſe[am] queritur pri
mo. Vtrum ſi homo non p[ec]caſa-
ſet deus incarnatus fuifſet. Videtur q[ui] non-
quia ap[ost]olus ab gaf. ſij. d[ic]it q[ui] deus miſit
ſiliuſium vt eos qui ſub lege erant rebime
ret. eſd[em] ſi non fuifſet p[ec]catum non fuifſet re-
temptio. ergo nec incarnatio. (1 P[iet]erea-
Anſelmus lib[io] de concep. virginiis bi[c] q[
]ib[oo] deus factus eſt homo vt homines rebi-
meret q[ui] facere non poterat no[bo]. (2 P[ie]
terea-vbi non eſt inſirmitas non opor[it]et po-
nere medicum. eſd[em] ſi homo non p[ec]caſſet non
fuifſet inſirmitas. ergo non fuifſet medicus.
eſd[em] deus incarnatus eſt noſter medicus. igi-
ſa. (3 Contra. Chriſtus eſt predeſtinatus ab e-
terno ſe[om] ap[o]ſtolum ab romanos primo.
p[ec]catum aute[us] eſt temp[or]iale. eſd[em] nullu[m] tem-
po[ra]le eſt cauſa eterni. ergo homo ſi non p[ec]
d[aff]eſt ad h[uc] deus incarnatus fuifſet. (4 T[nc]
iſta queſtione ſunt duo articuli ſe[om] q[ui] de eo
ſunt due opiniones. vna eſt Thome et mul-
torum ſequentium eum parte tercia queſtio-
te prima articulo tercio q[ui] ſi homo non p[ec]
caffet deus non fuifſet incarnatus. quia circa
factus. incarnationis debemus tenere q[ui] di-
cie p[ri]scriptura et do[do]zes ſancti. eſd[em] do[do]zes
ſancti et p[ri]scriptura dicunt q[ui] ſi homo non p[ec]
caffet deus non fuifſet incarnatus. ergo. D[io]
batio mino[ris] p[er] ap[o]ſtolum ab gaf. tercio.
vt p[ur]a. (5 T[em] Aug. in lib[io] de verbis to-
mi[n] d[ic]it q[ui] ſi homo non p[ec]caſſet Chriſtus
in mundum non vemſſet. (6 T[em] glo[ra] ſup[er]
p[ri]a epiſtola ab th[imo]j. d[ic]it fic. p[ur]na cau[s]
ſavemien[bi] ſuit Chriſto tomio nostr[o] miſi p[ec]
cato[res] ſaluos facere. tolle mo[bo]s. tolle vul-
nera. nulla eſt cauſa medicine. T[em] Anſel-
mus lib[io] de incarnatione verbi d[ic]t. que es
rat cauſa incarnationis miſi vt caro que p[ec]
cauerat rebi[mer]etur. T[em] Leo p[apa] in ſer-
mone. Si homo non p[ec]caſſet creato[] crearu
tarum non fuifſet factus. (7 P[iet]erea. ſe[to]
prin[ci]palariter ſic. Si de[ui] fuifſet incarnatus an
te p[ec]catum aut hoc fuifſet p[ri]opter big[ita]
tem aut p[ri]opter neceſſitatem. Non p[ri]opter
dignitatem. quia nobilio: eſt natura angeli-
ca q[ui] humana et tamen non affu[m]p[it] natu-
ram angelicam. Non et[ia]s p[ri]opter neceſſita
tem. quia ſi non fuifſet p[ec]catum nulla fuifſet
mifteria nec neceſſita[te]. (8 Alia eſt opnio qua
teneo. Si homo non p[ec]caſſet ad h[uc] deus in-
carnatus fuifſet. (9 Eſt tamen ſcien[du]m q[ui] de
incarnati[one] p[o]ſumus loqui dupliciter. Vel

LII.

quantum ab subftantiam incarnationis i. se-
vel quantum ab finem incarnationis qui eſt
reſemptio. vnde bico. fi homo non peccasset
deus incarnatus. fuiffet. lo quendo te subſtan-
tia incarnationis in ſe licet non fuiffet. incar-
natus vt retempto. quod probatur ſic. Cir-
ca factum incarnationis ſtandum eſt dictis
ſandozum. ſed ſandi dicunt 95 fi homo non
peccasset ab huc deus incarnatus fuiffet. 95.
Dobatio maiorij. nam gloſa Bernnardi ſu-
per illud Jone tercio. Si p[ro]pter me temx-
ſtas h[ic] o[ta] eſt b[ic]e 9 dyabolus vid[it]e natu-
ram humana[; debere affumi a] beo et ex mu-
dia excitauit hominem ab peccandum vt de9
carnem viſio vel peccato. inſedam non affiu-
meret. 2. Auguſt. tercio de trini. dicit 95 cum
multi eſſent modi reſbimendi genus humanu
ſamen voluit reſbire. ilſo moto vt magis
alliceret homin[es] ad ſui amor[em]. ſed magis
alliciebatur ad ſui amor[es] ſi fuiffet. affumpt
9 in ſatu innocentie. 1. Tercio ſic. Summum
bonum in natura humana non debet eſſe oc-
cafionatum. ſed incarnatio tei ſummu to-
num in natura humana. ergo non debet eſſe
occafionata. ſed incarnatio fuiffet. occafiona
ta fi fuiffet. facta p[ro]pter peccatu]. 3. P[re]
terea. homo eſt. compositus ex dupli[]c subſa-
tia ſcilicet. in ſtellecluali et ſenſibil[]i et ſe[]ſom va-
trano. eſt beaſtificabilis ſed non pot[e]ſt ſe[]ſom
partem ſenſitiuam. beaſtificari in vitento di-
uma. eſſentia. 3. beaſtificabiſ. ſin h[ac] p[re]t[em] vit[em]
to x[pi] b[ui]anitate. 3. ſi de9 no ſuiffet. incarna-
tus to. n[ò] ſuiffet. q[ui]nt[us] ad v[tr]aq[us] p[re]t[em] beaſt[
]cabiſ. vel p[re]ſe beatus. et 15 e9 q[ui] d[ic] Aug. li.
9 de ſp[ui] et a[ia] p[le]ſe deus factus eſt homo vt to
tu. hoijem i ſe beaſtificare et p[al]ſcua tu[n]eniree
heus et foris. foris p[al]ſua in carne ſaluato-
ris. intus in diuimitate creatoris. 1. Ad p[mi]
alteri9 op[ion]is b[ico] 95 o[es] ille auctoriates
negat[em] deu n[ò] ſuiffe. incarnatu vt re[de]p[to]re[ze]
q[ui] o[ce]do. q[ui] ſi n[ò] ſuiffi] p[er]c[im] n[ò] ſuiffi] retem
p[ro]tio. 3. n[ò] negat[em] deu n[ò] ſuiffe. incarnatu loq[ui]
to te subſtatia. incarnat[i]onis p[er]cise. 1. Ad ſe-
cundu b[ico] 95 deus affuſp[it] natura b[ui]anam
n[ò] p[er]c[ise] neccitare. miſerie q[ui] ex p[er]c[io] ori[em] vt tu
arguis ſ[ap]e neccitare p[re]ſe beatiuſmis vt
oſte debat tercia r[ò] mea. et p[er] eo9 p[er] ſumu to-
nu i nat[ui]a h[ui]ana n[ò] o[3] e[em] occafionatu fiſ p[er]
nit ſe[]ba r[ò]. 1. Ad duo p[ri]ncipalia p[er]q[ui] ex p[er]
diis. 1. Ad terciu b[ico] 95 n[ò] ſuiffi] medic[em] to[li]
lès infirmitate. 3. ſuiffi] medicus p[er]luans ab
infirmitate. 2. largiſes p[re]ſe felicitatem.

SE
cu[do] q[ui]e. N[er]u[3] deus p[oli]ſt affu[m]e
natur[am] r[ona]l[e] q[ui] n[ò] fruere[]t eo. Et vi-
d[em] q[ui] n[ò] q[ui] mai[or] e[mi] v[mo] p[ro]poſtatica
q[ui] ſit vi[mo] a[ie] ad deu p[er]g[ra]z i g[ra]q[ui] a[ia] non
p[er] vi[mo] teo p[er] g[ra]z i m[er] qui fruere[]t eo. 3.
1. P[re]terea i[de] p[ro]poſitu] n[ò] p[er] eſſe fru[es] et
n[ò] fru[es]. q[ui] ſunt o[tr]adi[oria] p[er] p[ro]poſitu]

I.ii.

biu[n]um fruitur. ergo ſi natura affu[m]pta n[ò]
frueretur i[em] p[ro]poſitum eſſet. fruens et n[ò]
fruens. quod eſt impoſible. ergo. 1. Contra-
deus pot[e]ſt affu[m]ere naturam irrationalem
qui eſt in pot[ent]ia obedi[entiali]. ſed iſta na-
tura ſic affu[m]pta non frueretur. eo[rgo] n[ò]
ſequi[que] ex vi vi[mo]nis 95 natura affu[m]pta fru-
atur. ergo pot[e]ſt natura humana affumi et
tamen n[ò] frui[em]. 1. In iſta qu[est]ione ſunt duo
artici[li] ſe[]ſom dual[] op[]iones. Vna dicit 95 n[ò]
eſt p[ro]ſible 95 deus affu[m]at naturam huma-
nam rationalem et non fruatur eo. quia vbi
eſt obiectum beatiuſmi]i p[er]ſede p[re]ſens 2.
p[ot]eneia p[er]ſoſita neccafario ſequitur. fruito
ſed ſi deus affu[m]eret natura, rationalem ibi
eſſet obiectum beatiuſmis p[re]ſens et p[ot]en-
tia p[er]ſoſita. ergo ſequitur. fruitio. 1. P[re]
terea. pot[ent]ie anime fundantur in eſſentia
anime. ergo beatiuſo anime rebundat in p[or]
tentijs. ſed ſic anima affu[m]pta a beo eſt b[ea]
ta in eſſentia. ergo redundat i[m] potentijs. ſed
beatiuſo p[ot]entiarum dicitur. fruitio. ergo.
1. P[re]terea. Si deus ſic affu[m]eret naturam
rationalem et non frueretur eo. tunc talis na-
tura pot[e]ſt mereri vel temereri et p[er] conſe-
quens damnari. et ſic homo affu[m]pta a beo
p[ro]poſtatice pot[e]ſt damnari. ſed hoc vit[em] in
conueniens. 1. P[re]terea. action[em] eſt p[ro]poſiti-
primo me[ha] ergo ſi deus affu[m]eret huma-
nam naturam que pot[e]ſt p[re]ccare ſequeretur
95 deus p[ol]let p[re]ccare. quod videtur omnino
abſu[dum]. 1. Alia opinio eſt 95 deus de p[or]
tentia abſoluta p[ol]let affu[m]ere naturam ra-
tionalem que non frueretur eo. quod p[ro]ba-
tur ſic. P[rius] pot[e]ſt ſeparati. a p[er]ſtoria[ri] ſed e[]
ſe eſt p[rius] operari. ergo pot[e]ſt ſeparari ab
operatione. ſed affu[m]ptio eſt ab eſſe. Fru[iti]o
autem eſt p[er]o[r]atio. ergo pot[e]ſt eſſe affu[m]
ptio nature. 2. non ſequi. fruitio. 1. P[re]terea.
a[cion]iones realiter differentes que ſcilicet n[ò]
funt ab tunc[em], connexe eſſentialiter p[off]unt
p[er] diu[im]am potenti[am] ſeparari. ſed tales a[
]ctiones ſunt affu[m]ptio et fruitio. p[at]et enim
in beatis qui fruuntur eo. 2. tamen non affu-
muntur ad vi[mo]tem p[ro]poſtaricam. ergo iſte
a[cion]iones p[off]unt ſeparati et p[er] conſequens p[or]
t[e]ſt eſſe affu[m]ptio nature et non ſequi. frui-
tio. 1. P[re]terea. Si ex vi vi[mo]nis neccafario
ſequitur. fruitio cum terminus vi[mo]nis ſic p[er]
ſona ſequitur 95 imediatus terminus frui-
tiomis ſit p[er]ſona. quod kalfum eſt. 1. P[re]
terea argu[n]t aliqui ſic. Ratio entis eſt pri
or. ratione hom. ſicut sub[iec]tum eſt p[rius] p[er]
fione. ergo deus pot[e]ſt mamſe[]tare eſſentis
am ſuam ſub ratione entis non mamſe[]tata
ſub ratione homitatis. ſed eſſentia beaſtifica-
ſub ratione homitatis. ergo n[ò]. 1. N[t]imo ſic
Si neccafario ſequitur. fruitio in natura affiu-
]pta. aut 15 e[mi] r[one] obiecti aut r[one] potenti[em].

Dif.

·ij·

Non racione obediēi, quia tale obiētum est
suius effentia que nullum adium caufat ab
extra necessario. Non etiam rōne potentie q[ui
voluntas non necessitatur respectu vtilimis f[er]
ms etiam clare vſi ut pbatur libro ſecundo
diſtindōne, xxiiiij. () Ex hoc patet ad primū
argumentum alteri9 opinionis cum dicitur
vbi est obiectum preſens et potentia diſpo-
sita neceſtario ſequitur fruittio. Non valet. q[ui
obiedum no[rum] necessario caufat voluntas no[rum]
eſt potentia naturalis ſed libera. () Ad ſe[rum]
ocedo eo modo quo opetit effentie anime bea
tificari-ita redußat in potentijs. Sed effentia
non beatiſcatur in iſto illapſu miſi ſim eſſe q[ui
non eſt actus ſecundus. et ideo nō redundat
in potentijs fruittio qui eſt actus ſecundus.

Ad tercium et quartum que habent eantem
difficultatez, dicit supliciter. Vno mo[rum] q[ui]
tura illa affumpta g[uis] non fruere ab huc
no[rum] p[ro]cceret, quia eſſet firmata in gratia, fi-
cut beata virgo que fuit firmata in gratia
et nun[que] p[ro]ccauit. A l[iter] dicitur, q[ui]c[ui]
x[er] omunem illapſum eſt in rebus teſforma-
tis et tamen ipſe in nullo teſformatur. Sic te[rum]
x[er] iſtum illapſum ſpecialem eſſet in natura
teſformata et tamen nulla eſſet teſformatio
in eo[rum] ficue teus immortalis affupſit naturā
mortalē. P[uto]tamen q[ui] prima ſoluto fit me
lior. () Ad primum principale bico, q[ui] no[rum]
let. quia iſſe due vntiones, qua anima vmitur
two p[er] gratiam et qua natura vmitur eo p[er] po-
ſtatice non ſunt diuſemb rōntis. et ideo nō le-
quitur in iſtavione eſt fruittio. ergo in iſta.

() Ad oleimui dicit q[ui] cōtrabictionis nō poſ-
funt dici de eo[rum] ſim in eſt ſim diuuera poſ-
fune dici. et ſic eſt in apſitio. quia illud ſuppo-
situm nō eſſet fruens et nō fruens ſim item.
ſed ſim diuerſas naturas. Dicereſe etim fru-
ens ſim diuina naturā, et nō fruēs ſim affium
ptā i.natura affumpta eſſet non fruens.

U
ercio queritur. N[er]tum teus poſſet
affumere naturā irrōnale. Videq[ui]
nō. quia quāto aliq[ui] natura eſt nobili
o[tato] eſt in potētia ab nobilio[que] p[er]fectōnē.
ſed natura rōnalis eſt nobilifīma creatura-
rum. S[ic] eſt in potētia ab nobilifīmā perfectō
nē. Sed nobilifīmū q[ui] p[er]mi n natura raro-
nali e[ſ] q[ui]b[us] fit vnita eo[rum] q[ui] hoc no[rum] opetit natu-
re irrationali. () Preterea, maiōr vmo req[ui]
rie maiorem diſpoſitōnem. ſed iſta affiunctō
eſt maxima vnio. ergo requirit maximā bi-
ſpoſitōnem. Sed iſta diſpoſitio fit per gratiā
cuius natura irrōnalis non eſt capax. ergo.
nō p[ro]eſt affiumi. () Preterea. Impoffibile eſt
q[ui] aliquid t[in]ſe alicui miſi habeat appetitū ab
illub. ſed natura irrōnalis nō habet appa-
titum ab illam affiunctiōnem. ergo. p[er]batio
minoris. quia ille apercitus eſſet frustra cum
nūg[ui] ſit restructur us ad actum. Contra. Au
ſultus contra Voluſianu[m] in rebus mirabi

libus tota ratio facti eſt potentia facientis. ſed deus eſt potentie inſinite. ergo. () Preterea, deus potuit affumere naturam rōnalem quia eſt in potentia obedientiali natura irrōnalis fiect rationahs. ergo potuit affumi. ()

In iſta questione ſunt duo articuli in duas
opiniones. Vna dicit q[ui] deus no[rum] p[ro]eſt affu-
mere naturam irrōnalem. quia quod impli
cat cōtrabictionē, nō eſt a eo[rum] facibili-
tate. Vn te ſexto et hico. dicitur. q[ui] q[ui] folio priuatur
deus ingemta facere que facta ſiunt. S[in] ilta
affiunctio implicat cōtrabictionē, ergo. p[er]
batio minora. quia natura irrōnalis affiſus
pta eſſet perſonata et nō perſonata que orra
dicunt. Eſſet enim perſonata. quia iſta affiſum
ptō eſſet ab ſuppoſitum diuīnum. in eo[rum] autē
perſona et ſuppoſitū ſunt idem realiter. Eſſet
etiam non perſonata. quia perſona eſt intelle-
dualis nature inbiuua subſiſtentia. Nunc au
tem natura irrōnalis no[rum] eſt intelleatialis.
() Preterea in omni creatura effentia et po-
tentia apportionantur. ergo f[ic]ut effentia af-
fumitur ab vmonem. ita potentia affiumentur
ab fruitiōnem. Sed potentia nature irrōna-
lis nō p[ro]eſt affumi ad fruitōnem. ergo nec
eius effentia ab vmonem. () Preterea cui re
pugnat q[ui] eſt minus ei repugnat quod eſt
maius. ſed vnio beatifica que eſt min[que] vnio
ne poſſatica repugnat nature irrōnali. S[in]t
vntas poſſatica et p[er]queuens non p[er] affu-
ni. () Preterea, apther omunicationē p[er]doma
tum dicimus q[ui] deus eſt homo. et homo eſt te
us. et h[oc] omunicationi p[er]domatum eſt. quia
due nature ſunt in eo[rum] ſuppoſito. Seſi te
us affumeret naturam irrōnalem. p[er]ua lapi
tem. due nature effent mi eo[rum] ſuppoſito. et
poſſet dici. deus eſt lapis. et lapis eſt deus. q[ui]
videq[ui] incōueniēs. () Preterea. Aug[us] libro de
ſp[u] et anima dicit. q[ui] deus affupſit homiem
q[ui] eſt ab p[ra]maginē dei. h[uius] natura irrōnalis no[
ē ad p[ra]maginē dei. S[in] nō p[er] affumi. () Alia opi
nio eſt quā teneo. q[ui] deus poſſet naturā irrō-
nalē affumere. B[ap]bāc fiē. N[os] otim, p[er]fectō,
ſuppoſiti creati p[er] ſupplere vice illius. S[in] ſup
politiu diuīnum. otinet p[er]fectō, cuiuſlibet ſuppo-
ſiti creati. S[in] p[er] ſupplere vice eius. et fiē p[er] ſup
plere vice ſuppoſiti leonis et affumere leonē.
S[in] h[oc] rō paruval[us] ut oſtenſu eſt ſup[er]i. m[ar]. q[ui]
buius terciij. T[he]o, p[er]bāc aliter fiē. Si deus nō
poſſet affumere natura, irrōnale. aut B[ap]b[ac] eſſet
ex p[er] te dei. aut ex p[er] creature. Seſd nō ex p[er]
tei. t[em] q[ui] independentis in[gr]itū independentis p[er]
terminare dependentiā alterius ab ip[m]tum\qn[que] ex hoc nulla p[er]mi n[que] impfectō in eo[rum] ut oſte
fum eſt ſup[er]i. m[ar]. q[ui] buius terciij. nō etiā ex p[er]
creatione q[ui] illa q[ui] habent vmfo[m]mē mod[u] vi
u[di] et dep[end]i de poſſunt eo[d]e mō affumi. S[in]
natura rōnalis et irrōnalis habēt ſimilē mo-
d[u] dep[end]i n[tr] rōnalis p[er] affumi. ergo et ir-
rationalis. Preterea, corpus mortuum non

Ll.

·ll·

est natura rónalis. sed in tríduo corpori est in tríduo corporum, erit est in tríduo corporum, et tamen verevntum deo. quia ím Danæscensu, quod semel affúmpit nunquam dimittit, ergo non repugnat deo vniti nature irrationali. (1 Ad primum alterius opinionis, negetur mimo, et cum dicitur, ploüs natum et non per sonatum contradicunt. Di- eo quod erum est si vnifozmiter accipiantur. Si si in propositio natura sic affúmpea diceretur per sonata et non per sonata, diceretur quidem per sonata extranee, sed non per sonata intra nee, et ista non còtradicunt. (2 Ad secundus concebo, quæ effentia et potentia porportionás tur, etc. dicitur, effétia non est affumi ad vno nemi, nisi potentia affúmas ad fruïtònem, ista potest negarit patet ex precedenti queftio ne. (3 Aliter ab argumetú bico, quæ propositio tunc habet veritatem quando potentia affúis pta est apta nata frui. Potentia autem ira rátónalis nature non est apta nata frui, igitur.

(4 Ad tercium concebo quæ cui repugnat miſus eídem repugnat maius ſi ſunt eiusdem rátónis. Sed ille vntones no ſunt eiusdem rónis. (5 Tuo no ſequitur, nature irrationali repugnat vno beatifica, ergo et proposita. (6 Ad quartum dicunt aliqui quæ ficut dicitur teus homo, et homo deus, propter omnicitas tionem pteomatum. (7 Ita ſi deus affumeret et la pítem, deus biceret lapis et lapis deus, quia ita effent hic due nature in eodem ſuppoſito ficue ibi. (8 Alij dicunt quæ non opitz, quia deus in tríduo vniebatur corpori moruio et tamem no dicebatur, deus est corpus et corpus est deus, accipiatur ſoluto que plus placet. (9 Ad viltimum Augſtini bico, quæ Augſtini loquitur de gruio, quia congruentius est quæ deus affúmat naturam rátónalem, ilyrnealem, sed non negat per hoc a deo potentia aliumendi quæcunque naturam. (10 Ad primum principale bico, quæ quato aliqua natura est perſectio, tanto est in potentia ad nobiliere per ſfectionem loquento de potentia naturali, sed hoc non obſtante, natura irrónalis est per potentiam obediencialem in potentia ab istam per ſectionem. (11 Ad secundum bico, quæ vno per inſerentiam requirit diſpoſitónem et maio: vno maiore diſpoſitónem. (12 Ita autem vno que est nature affúmpe ad deum no est per inſerentiam, sed per quendam illapfúi ſpecialem. (13 Ad tercium bico et ad maiorem quæ ipse est vera de eo qus meſt per potentiá na turalem. (14 Aliter potest dici ab mimo, quæ hatura habet apperitú ad omne ibi qus potest termmare eius dependentiam et quia ſuppoſi tum diuimum potest terminare dependentias cuiuſi bet nature ibo quilibet natura ſi est ſuppoſito priuata habet apperituz ad ipaſ. Et cum dicitur quæ talis appetitus est fruktra ſlego istud, quia ąſuis non fit reductus ad

actum est tamen reducibilis.

Q
uebitur còſequenter
de incarnatòne verbi.

Círea istam diſtinctionem tercias queritur primo. Vtrum virgo beata fuerit concepta in pectato originales. Vi detur quæ fic quia ille qui est filius atque ra tionem ſeminalem habet pectatum originales. Sed virgo beata fuit filia atque ím rónem ſeminalem, ergo. (1 Preterea, Damascensu dicit quæ ſpiritus sanctus purgavit eà, sed pur gatio est a pectato, ergo habuit pectatum. Sed non habuit pectatum actual, quod habuit originale. (2 Contra Augſtinius libro te na eura et gratia, cum pectatis agitur nullâ volo de maria facere mentem. (3 Preterea. Anſelmus de concepitu virgíniis. Decuit ut ma ter tui ea puritate mitteret et qua maio: ſub deo nequit intelligi. Sed pura innocentia potest ſub deo eſſe, ergo habuit puram innocentiam. Sed pura innocentia excludit pectatum originalis, ergo non habuit pectatum originales. (4 In ita queſtione est vitandum quib quid fit pectatum originales. Sed hoc patz, libro feci do diſtinctione tercia, quere ibi. (5 Inſituto igitur círea queſtionem propositam ſunt de ea due opiniones. Nna dicit quod habuit pectatum originales, quod probatur ſic. (6 Primo auditoritábus, dicit enim Augſtini us te ſi te ad pertrum. (7 Firmiffime tene et nullatenus dubites omnem qui per acutum maris et ſe mine nafcitur cu originali pectato nafcí. (8 Té Anſelm9 in libro. Cur deus homo, Virgo ipa in miquitábibus concepta est, et in pectatis concepit eam mater ſua. (9 Tem leo in fermos ne te natuitate homini. Sicut a reatu nullus liberum reperit, ita curandis omnibus venit. (10 Tem Bernarbus in epiftola ad lugdunensis dicit, quod habuit pectatum originales et re preſenbit eos de celebratòne conceptiomis virgíniis. (11 Tem de còſecra, diſtinctione tercia in glofa. Conceptio no est celebrantá, quia concepta est in originali pectato. (12 Preterea. Arguitur per rónes quatuí prima est bernar di in epiftola ad lugdunenses. Si no habuit pectatum originales, aut ſanctificata fuit an te concepturn, aut in concepturn. Non ante concepturn, quia nòrum erat nee in concepturn, quia in concepturn, fuit libito. (13 Preterea, criftus est vniorſalis redemptor omnium, sed ſi virgo beata non habuſet originale pectatuſt, tunc non inſbiguiffet redemptore. (14 Preterea. Si no habuit originale pectatuſi anua celi erat ſibi apta, ergo ſi ſuſſet moſtua ante paffioné, xpi iuſſet advitaz, eterna. (15 Preterea, ipa fuit apagata cònum lege et eius corpus fuit concepturn ím rátone ſeminalem, sed omne

Cicloſſus

Wif.

Itj.

tale habet originales. (1) Vitímo fic. ex eſſ
fedu arguitur cauſa, ergo vbi eſt pen a pæc
cati ibi eſt peccatum, ſed in virgine erat p[æ]
na peccati originalis, p[æ]tae moris, g in ea ſuited
peccatùs originales, igitur (2) Alia opinio dicit
gr non eſt concep[ti]n in originali peccato. Ab
cuius cuitentia, aliqui notant gr accepi o eſt
duplex. ſcz, accepi ſemini, et concep[ti]n na-
turarum. Conceptus ſemini eſt quâco ſemi
na ocurrunt. Sed conceptò naturarù eſt: qui
anima creas et inſunditur corpori. Peccatùz,
autem originale non ponitur p[æ]cise in con-
ceptòne ſemini, qua res irónalis non eſt
ſubjectum peccati. Peccatum aut[em] originale
ponitur in conceptòne naturarù, quia e[ui] am
ma inſunditur corpori, inſecti, inſi ipa,
et ilio modo p[æ]bat, q virgo nò ſuit accep[ti]n
in originali peccato, quod p[æ]bat. Primo p[æ]
Augustini, libro de natura et gratia, f[ic]ut
allegat[ur]um eſt ſupra. Item p[æ]r Anſb. de con-
cep[ur]uit, dicit ut ea puritate meret qua
maior ſub teo nequit intelligi. Item inco-
mencib[ent]b. dicit et clare gr nò habuit originale
J[oh]em dicit Anſb. in quo[am] libello qu[æ] ſpe-
cialiter fecit de illa materia et hoc item dicite
Richar. de ſancto vir[ò]de: in fermone de con-
ceptòne. (3) Preterea arguit[em] per r[ò]nes fic. Fi
lius debet exhibere matris omnino honorem fi-
bi poſſiblem, ſed poſſible eſt, eſſe virgintem
ſine originali, ergo, p[æ]bat, minnois, p[æ]oibus,
intâti p[æ] quo anima eſt ſuſceptiua culpe eſt
etiam ſuſceptiua gratie, ſed p[æ]ro p[æ]imo inſi-
ti creati[mi]s et ſuſiomeri anima ſuſceptiua eſt
culpe, ergo, gratie. Sed anima habens gra-
tiæ, nò habet originales, ergo potuit p[æ]lerua
ri ab originali. (4) Preterea, criftus immedia-
tius videtur ſuſſe reparato[rum] ab originali gr
ab actuali culpa, quia necesse est incarnat[i]o[n]
et p[æ]ſionis omniter affixatur ex peccato-
originali, ſed deus p[æ]leruait virgintem a p[æ]
cato actuali, ergo preferuait eam a p[æ]cca-
to originali. (5) Preterea, fi nò habuit minus
peccatù in genere, ſcz veniale, nec maius ſcz
o[rig]inale cui tebet ſena eterna alteri, tp[æ]alis
Preterea dicie ſalueror. Inter natos mulie-
rum, et c. Aut ibi criftus loqui[que] de non p[æ]ccæ-
te, aut ſuſurgente a peccato. Si primum fal-
fum eſt, quia Maria major eſt Johane, bapti-
ſa. Si ſecundum ſez, de ſuſurgente, et beata
[æ]go ſuſſet in p[æ]ccato, et ſuſurrexſſet, ip[æ]a ite
rum nò ſuſſet major Johanne, quod nò dicit
tur, q[æ]m in Aug[us] in te natura et gratia, ip[æ]a
preferuata ſuit a culpa actuali et veniali. (6)
Ab auctoriates a[ut]t que abducunt[em] alia
opinione. Responſe[nt] sic, gr quilibet filius, abe
naturalis eſt debito: iſtucie originalis, et ſi
caret ea in ſe vel in aliq[ui] equiualenti, f[ic]ut eſt
gratia habet peccatù, originale, et quilibet
quanti[mi] eſt, te ſe oſtra[beret] originales p[æ]ccas

tum nifi preferuaretur à teo. et fic beata vir-
go contraxillet originales peccatùz nifi ſuſi-
ſet priuilegiata. et fic intelligit ſancti viq[ui]
quia virgo ſuit preferuata ex ſpeciali puile
gio. ideo nò habuit originales peccatum. Ses
reſpondetur ab quilibet auct[i]o[n]tatem per ſe
(1) Ab primam Augustini occo gr quilibet
habet originales quanti[mi] eſt ex parte paren-
tum. ſed in ſe nò oporti, ſi preferuetur à teo.
(2) Ab ſecundum dicitur gr Anſb. nò dicit ib
aſſerendo. ſed ex quabam f[u]ppolit[i]o d[ic]ipu-
li. gr fi virgo eſſet accep[ti]n in peccato abhue
cato crifti ſuſſet munda. Vel dicitur gr tunc
Anſb. ſuit illius opinionis, tam[em] poſtmodum
per miraculum inſo[m]tatus oſſpolit[i]z, tenuie
vt patet in epiftola quam ſcripſit ab epifco-
pos anglie vbi dicit. (3) Non credo eum eſse ve-
rum amat[i]o[n]em virgini qui reſpuit celebrat-
re ſeſtum accepi[mi]s. (4) Ab tercium dicitur
gr omumis modus ſanctorum eſt eum loquui-
tur in omuni de aliqua materia n[ò] excludere
aliquem dato gr de facio ſie excluſus, et quia
leo loquebatur in omuni. ideo non fecit men-
tionem ſpecialez de v[æ]gine Guis ip[æ]a ſit excluda
a reatu. (5) Ab quartum ab Bern. dicitur. gr
ſium dicte[n]o n[ò] aſſeruit: quia correctioni to-
mimi p[æ]pe[ti] illam epiftolam ſuſpomit. Aliter
bicië dicie quidam doctor[em] ſez. Varro. gr Bernardò
retraeduit poſt mortem apparens cuibam
monacho clare vallis, apparens e[m]m ei ful-
gibus et lucidus apparuit vna macula in ei9
p[æ]ctor[em] quam dixit ſe habere p[æ]ro eo gr dixit
virgintem eſſe accepi[m]i originali peccato.
Et ſi illa reſponſio non placet negandus eſt
in hoc, nec derogat ſancti, ati eius. quia non
ſemper ſancti a ſpiritu ſancto locuti ſunt. p[æ]
pter quod Jeronimus Aug[us]9. Caprianus, fi-
bi còtradicunt in bis que n[ò] ſunt ſimpliciter
contra f[ic]em. (6) Ab illud decreti dicit gr n[ò]
eſt textus, ſed apparatus quanto autem ap-
paratus eſt còtra ſanctos non tebemus eum
tenere. (7) Ab prima[em], r[ò]nem dico gr r[ò] bene
oclubit de conceptòne ſemini, n[ò] de con-
ceptòe naturarù, f[ic]ut beclaratum eſt in pr[im]
cipio huius opimonis. Ab ſecundum eum bi
citur gr n[ò] indiguifſet reſemp[to]re. dico gr
ſalum eſt, imo maxime ip[æ]a indiguifſet reſe-
preore, quia ip[æ]a otraxillet originales nifi ſuſi-
ſet deus mediator preueniens et preferuans
ip[æ]am. (8) Ab alio[u]d dicit alijq gr n[ò] eſt incon
uemiens gr criftus ſue maſtrí tantá gratiá c[ó]s
tulerit gr fi mortua ſuſſet ante p[æ]ſioné iuſi-
ſet ab celu. Aliter dicit gr oſequentia nonva
let. q[æ]m illud erat decreti diu[i]miq gr nullus in
strederet celum ante p[æ]ſionem crifti. P[ra]n an
tiqui patres qui erát in lymbo non habebat
originales peccatum. imo habebant gratiá
dei et t[em] eis n[ò] erat ſanua celi aperta. Ab
quartum dicatur f[ic]ut ab r[ò]nem Bernardi.

Li.

Ab ultimum dico. quod non est pena pexca
ti. Si enim fieret vnus homo in puris natura
libus et non habere peccatum originale ab
huc effect morialis et hoc patet de crito qui
nullum habuie peccatu et tamen fuit morta-
lis. Ab primum principale patet ex predictis.
Ab secundum dico. quia maria non fuit
purgata per amotonez macule. sed quia fuit
preferuata et gratia infula. Unde Hamaf-
dicit eam purgatam non a peccato quod in
fuit. Sed a peccato quod infulisset sicut matri
moniui excufate a pecco. non qbez a peccato quod
infit. Et a pecco quod melles fit non effect mrimomu-
Scundo querie. Vtrum corpus crifti
fuerie formatum fubito vel in inflan
ti. Videtur quoniam quatuor exs
no figurato fit aliud figuratum hoc non fit
mifi per motum. S3 alia est figura eamis alia
figura languimis et corpus crifi fiebat ex
languimbus virgiris. ergo per motum. Sed
motus non fit in inflanti ergo formatio illa
non fuit in inflanti. Preterea. glofa. Crifso-
ftomi in epiftola ab hebreos dicit. criftus
tebuit p omnia fratribus affimulari in eo qu
natus et ebucatus. Sed corpus aliorum non
formatur in inflanti. ergo. (In otrarii est
Hamascen9 libro tercio qui ponit illam car
nem fubito formata? In ita questione fie
duo vitenda. Primo de formatione corporis
humani in generali. Secundo de formatone
crifi in speciali. Circa primum abhuc duo
funt vitenda. Primo in quanto tempore for-
matur fetus. Secundo que mebra primo for-
mantur et hoc libro fecundo quere diffimctde
xxij. artículo secundo. De principali dico
duas oclusiones. Primo et corpus crifli po-
tuit formari in inflanti. Secundo et de facto
fuit formatum in inflati. Prima oclufio po-
batur. Illa formatò fuit facia coopratone
fpiritus sane. Sed fpiritus saneus habet po
tentiam inflitam. virtus autem inflita pe-
operari in inflanti ergo illa formatò potuit
fieri in inflanti. Secunda oclufio pobatur fic.
per Gregoriuz. xviiij. moza-capitulo quinto.
Munciáte inquit angelo et aduèmante fpiri-
tu sane to verbum in vtero mox fit caro. Te
Hamascens libto tercio dicit. quod fimul caro
fimul de caro fimul caro animata. Item lim-
comenbij. de diuimus nomibus dicit. illud cor-
pus formatum est in termino induisibili. in
inftanti. Ab argumentum in otrarium di-
citur quia maior est falla etiam de agente na-
turali. quia fit effect aqua in vno vale quadra
eo et generaretur ex eo ignis illa generato
effect inflantanea et in inflanti. et ex vno fis
gurato fieret et aliud figuratu3. quæ habens
figuram quadratam trâmut aretur in igne
qui habet figuram fpericam. Aliter dicitur
quia maior non est vera de agente quod h5 poten

S

Ad ultimum dico. quod non est pena pexca
ti. Si enim fieret vnus homo in puris natura
libus et non habere peccatum originale ab
huc effect morialis et hoc patet de crito qui
nullum habuie peccatu et tamen fuit morta-
lis. Ab primum principale patet ex predictis.
Ab secundum dico. quia maria non fuit
purgata per amotonez macule. sed quia fuit
preferuata et gratia infula. Unde Hamaf-
dicit eam purgatam non a peccato quod in
fuit. Sed a peccato quod infulisset sicut matri
moniui excufate a pecco. non qbez a peccato quod
infit. Et a pecco quod melles fit non effect mrimomu-
Scundo querie. Vtrum corpus crifi
fuerie formatum fubito vel in inflan
ti. Videtur quoniam quatuor exs
no figurato fit aliud figuratum hoc non fit
mifi per motum. S3 alia est figura eamis alia
figura languimis et corpus crifi fiebat ex
languimbus virgiris. ergo per motum. Sed
motus non fit in inflanti ergo formatio illa
non fuit in inflanti. Preterea. glofa. Crifso-
ftomi in epiftola ab hebreos dicit. criftus
tebuit p omnia fratribus affimulari in eo qu
natus et ebucatus. Sed corpus aliorum non
formatur in inflanti. ergo. (In otrarii est
Hamascen9 libro tercio qui ponit illam car
nem fubito formata? In ita questione fie
duo vitenda. Primo de formatione corporis
humani in generali. Secundo de formatone
crifi in speciali. Circa primum abhuc duo
funt vitenda. Primo in quanto tempore for-
matur fetus. Secundo que mebra primo for-
mantur et hoc libro fecundo quere diffimctde
xxij. artículo secundo. De principali dico
duas oclusiones. Primo et corpus crifli po-
tuit formari in inflanti. Secundo et de facto
fuit formatum in inflati. Prima oclufio po-
batur. Illa formatò fuit facia coopratone
fpiritus sane. Sed fpiritus saneus habet po
tentiam inflitam. virtus autem inflita pe-
operari in inflanti ergo illa formatò potuit
fieri in inflanti. Secunda oclufio pobatur fic.
per Gregoriuz. xviiij. moza-capitulo quinto.
Munciáte inquit angelo et aduèmante fpiri-
tu sane to verbum in vtero mox fit caro. Te
Hamascens libto tercio dicit. quod fimul caro
fimul de caro fimul caro animata. Item lim-
comenbij. de diuimus nomibus dicit. illud cor-
pus formatum est in termino induisibili. in
inftanti. Ab argumentum in otrarium di-
citur quia maior est falla etiam de agente na-
turali. quia fit effect aqua in vno vale quadra
eo et generaretur ex eo ignis illa generato
effect inflantanea et in inflanti. et ex vno fis
gurato fieret et aliud figuratu3. quæ habens
figuram quadratam trâmut aretur in igne
qui habet figuram fpericam. Aliter dicitur
quia maior non est vera de agente quod h5 poten

Iti.

etiam infiniter. Junc aŭt fpiri us sane us ha-
bet potentiam infinitem. (Ab secundum di-
co. quod debuit per omnia fratribi affimulari in
eo quod habuit corpus verum et varam animā-
sed non quantù ab modù formatòis corris.

O

om vero incarnatio.

Circa istam diffimctonem. IIII. quea
ritur primo. Vtrum virgo beata
fuerit aliquid coopata adiue in cò
ceptòne filiijui. Viberet quoniam princi
pia naturalia sunt per se diffimcta. Sed mas et
femina sunt principia naturalia ergo sunt p
se diffimcta. Sed mas est principium mere a-
diuu. ergo mulier est principium mere pafi
uum. Preterea. principium adiuu in maria est
ratio femmalis. Sed criflius non est conceptus
im rónem feminalem. ergo virgo beata no
se habuit adiue in ísa conceptione. Contra
violentum est cuius principium est extra no
offerens vim paffo. ex tercio et hico. ergo fi
virgo se non habuit adiue in illa conceptone
sequitur. quod acceptio filiijui fuerit violenta. et
perqueque non fuit vera mater eius quod
est horeticu dicere. (In ita questione fume
duo vitenda. Primo principale quefitum. Se-
cundo fi virgo maria est dei genitrix appels
lada. Circa primum funt tres opiniones.
Vna Thome parte tercia. q. xxxii. articulo
quarto. quod virgo maria tantum materiam
miftrauit et non se habuit adiue in aceptòne
filijui. et pobatur fic. Virgo maria habuit
tantum illam potentiam. Im illa aceptòne qua
eſse potuit mater et no qua potuit eſse pater.
Seb p[ro]ſoecit potentia adiua. matrì aŭt pos
téta paffua tantù ergo. Minorem nòpbat
ipse. Seb p[ob]atur ab alijic. Ariftotiles. xv.
de animalibus dicit. quod virtus patris affimi-
latur arti matris vero ligno. igitur. Teè. Aui
cen nono de animalibus. repreſhendit Galies
num. qui ponebat in ſpermate femineo vim
adjuam. et dicit quod in hoc ignoauit Galien
radicem ſcientie naturalis. Item dicit Auer
rois in ſuo quodlibeto et facit talem rónem
Si in ſpermate femineo effect vis adiua ab
formatónem fetus tunc mulier potest ocipre
re fine virgo. quod est falkium. ſequerùa p[ba]
tur. Agens tebile potest inducere ſi am for-
mam in materia bene diſpoſita. Sed ſanguis
mêſtrius et mulier ſunt bene diſpoſita. quæ
túcunque illa vis effect tebilos mulier p[ollet] co-
cipe. Secùba opinio est. quod virgo no ſolù ma
terià m[ih]trauit. Sed etiam adiue se habuit
in oſceptione filijui. quia virgo habuit illa

Dif.

D.

potentiam per quam mulier est mater. Sed mater habet potestatias actiuaria respectu proliis ergo minor probatur per rationes salienti. Primo sic quod ex se incombatur habet vim actiuarum. Sed iherma feminem ex se incombatur. S. habet vim adiuam. Affirmium probat. p[ro]nam experimentis à muliere que patiebat.uffocatónem matricis et tamem nonvebatur virg[.]o et hoc non erat miſi quia iherma fuerit incombatur in matrice. Secundo ſic matrix ha[]bet vim retinendi iherma aprium. tunc quæro ab quod renetet. quia aut apter materiæ, ſetus et hoc non. quia illa materia potitur me[m]bruum aut rermet apter vim adiuam et ha[b]etur apofium. Preterea. Scotus probat item tripliciter ſic. primo. Forme eiubæ, ſpeciæ habent potentia[rum] eiubem ſpeciæ. S[]3 más et ſemma ſunt forme eiſbem ſpeciæ. p[]b[]m. et. metb. ergo habent potestiam eiubem ſpe[]ciæ. ſed mas habet potentiam actiuarum respectu fetus. ergo et mulier. Secundo ſic p[ar]ter diligit filiui ſuiu ſicet opus filui per plb[]m. viijethi. Sed naturaliter plus diligit mater fili[]um ſuum [s]p[er] p[er] eob[]es. viijethico. S[]c. ſt opus ſuum. Tercio ſic agens inbect fibi albi milare p[aff]iiſ. ſed filius pluries affinilat[em]a tri [s]p[er] patri. ergo mater ſe habet adiune cira[]ca conceptónem filiui. Contraeſt opnio to[]dois venerabilis fratris bonauenture. p[er] virg[.]o beata habuit virtutem diuinitus fibi datam per quæ ammilitrat et materiâ illius c[]o[]cept[]onis. materiam in quæ que non solum habuit rónem materie ſeu potentiæ p[al]liuie ſed etiam ſufficiens à et virtutem ab proliis p[ro]dictiunem. Ex his opinionibus accipiatur que plus plaes. Inter o[n]mes a[]ut tercia vitæ mihi ratónabilio. De ſecundo principali dico. p[er] virg[.]o maria est mater et t[ei] g[em]erix appela[]landa ſicet p[ate]t per Dami. lib[.]o. ij[.]ca. viij. Hei qui[]t genitricem ſandam virg[.]inem p[er]dicamus. Preterea. ip[er]a habuit omnia que requiruntur ab veram matre. quia ocepit et xpiit. Jucta illub luce primo. Ecce c[]ócies et paries filium. Preterea. apter omnica tionem p[de]omatum quæcunque dicitur te illo ho[m]nem dicuntur de deo. Sed de isto homine dicitur. S[]c. ſt filius virg[.]inis. ergo deus est filiui virg[.]inis et p[er] osequens maria est mater t[ei]. Preterea. ſicet ſe habet filius t[ei] ad virg[.]i[n]em matrem. ſic filius hominis ad deum patrem. Sed crif[]tus est filius t[ei] patris. ergo filius t[ei] est filius virg[.]inis matris. Ab p[ri]um principale dicitur p[er] principia natura[]lia non ſunt diſtincta[] per hoc in proposito p[er] vnum dicatur mere actiuarum alterum mere p[al]liuium. Sed per hoc p[er] vnum est adiuum principalius ſicet p[ate]r. aliud minus principale ſicet mater. Ad aliud dicitur p[er] virg[.]us ſinita potest agere in mſtanti ſi ſunt re

mofa oia impebimêta a p[ri]ncipio paſſiuo. p[ri]a apter inſpoffitónem principii paſſiui ag[]es agit in tempore. Ad terciu[i]z dicitur p[er] no[]valet-illud est p[ri]ncipiiu actiuiu. ergo producet ſi m[]rónem ſeminalem. quia principium actiuarum in plus ſe habet q[ui]s rón feminales.

Secundo queritur. Vtrum crif[]tus pot[er] fit d[ic]i filius ſpiritus ſancti. Viboitur p[er] sic. quia p[ater] d[ic]ie p[ater] p[er] hoc p[er] prod[ue]cit filium ab eſſe. ſed ſpiritus ſanctus produxit crif[]tus ab eſſe p[er]fectius q[ui]s p[ater] carnalis producat filium ſuum. ergo ſpiritus ſanctus est p[ater] crif[]tis. Preterea. coecept[]o nem filiui p[er]fectus operatur ſpiritus ſanctus q[ui]s beata virg[.]o. ſed virg[.]o est mater crif[]tis. ſpiritus ſanctus est p[ater] crif[]tis. In otrari um est maſſiter in ſira. Ad hanc quætio[n]em d[re]uiter reſp[.]o deo et dico. p[er] ita est fal ſa locutio. ſpiritus ſancti est p[ater] crif[]tis. quia ita filiatio et p[ater]mitas aut recipiunt rónem nature. aut rónem ſuppoſiti crif[]tis. ſed ſpiritus ſanctus non d[ic]ie p[ater] crif[]tis ratónem nature. nec ratónem ſuppoſiti. ergo. p[ro]batō mmoriso. ſc[ui]s p[er] ſpiritus ſancti no[]t fit p[ater] crif[]tis rónem nature. quia p[ater] et filius debent habere e[m]tem naturam. ſed crif[]tus et ſpiritus ſanctus non habent eam[]bem naturam. naturam d[ic]o humanam non diuimam. quia de humana lo[]quimur. ergo crif[]tus no[]t est filius ſpiritus ſancti rónem nature. D[]iobo p[er] no[]t fit filius ratónem ſuppoſiti. quia ſpiritus ſanctus pot[]ius est a filio q[ui]s econuerſo. ſicet declaratum est ſup[]er]i9 lib[.]o primo. diſtinetónem. xi. Ad primu[m] p[ri]cipale d[ic]o. p[er] p[ater] est p[ater]. quia produxit filium ab eſſe. ita p[er] eſt iem. eſſe in patre et filio. P[unc]a a[]ut in crif[]t[or] ſpiritu ſancto no[]t est iem. eſſe humanum vel eam[]bem natura[]b[]u mana. Et p[er] hoc p[ate]t ad ſecundu[m] p[er]am virg[.]o ſuit vera mater crif[]tis. quia ip[]sium ocepit et humanam naturam in ſpecie cum eo habet quod non habet ſpiritus ſanctus.

Preterea inqui[]ro[]ſolet.

Circa. v. diſtinetónem queritur p[ri]mo. Vtrum natura diuima affumpa[]p[er]itutel affumere potuit natura[]s. Humanam. Viboitur p[er] sic. p[er] Augustmu[n]que ſite ad p[etr]u. Illa qui[]t n[atura] que ſem[]per manet g[em]ea apud patrem noſtr[ar]na[turam] fine p[ec]cato fulcepit. Preterea. q[ui]n aliqua ſunt i[de]s realiter quicquid ſu[n]ent v[n]ni c[]o[u]n[em]it alteri. ſed per[]ſona et diuima natura ſunt iem[]t realiter. ergo quicquid ſu[n]ent v[n]ni c[]o[u]n[em]it alteri. ſed per[]ſona diuima affump[]ſit humanam naturam. ergo ſimiliter natura diuina affump[]ſit naturam humanam. Preterea. illud quod otmet p[re]ſectione ſuppoſiti creati[]p[er] vie[]c[ui] illius ſupplere. ſed eſſentia diuima c[ui] fit inſimita otmet p[re]ſectione ſuppoſiti creati[].

Li.

ergo potest vicem eius supplore. et per se-
quens naturam humanam affumere. (1 Cò-
tra quando aliqua sune in aliquo indiuisibili
quicquid vmitur illi indiuisibili vmitur illis ہ
sunt in eo. Exemplum. si duo lmee sune vnite
punto quicquid vmitur punto vmitur lmeis
Sed persone sunt in effentia que est indiuisibi
lis. ergo quicquid vmitur effentie vmitur plo
mis. hoc est kallium ergo etiam quod vmitur
persone non vmitur effentie sive nature. (2 In
ifta questione fuit duo videnda. Primo de ka-
do si natura diuma affumpfit humanâ. Ses-
tûbo de poſsibili fi potuit affumere. (3 He pri-
mo dico duo. Vnum est ہ illi qui ponut ہ rô
terminandi depenentiâ nature ad ſuppoſitû
eſt. apjer otmentia, pkeſdônis ſuppoſiti crea
ti in affumête habent necessario dicere ہ na
tura affumpfit naturam. quia nature opetie
côtmentia pkeſdônis et no ſuppoſito cum no
bicat pkeſdôneſz simpliciter vt alias eſt dichtû
in primo. Secundo dico. ہ natura no affuma
pfit naturaz. Cuius rô eſt iſta. Illud affumit
naturam qô est rô formalis terminâdivnoz
nem nature affumpre. Sed effentia no eſt rô
formalis terminâdi vnionez t depenentiâ na
ture affumpre. ergo natura no affumpre na
turaz. ăbatio minoris. In quocubq. eſt rato
formalis terminâdivmionê illud formaliter
terminat. Sed in patre formali eſt effentia.
et pater no terminat formaliter illâ vnione.
S ne effentia nec natura termiat illâ vnioz.
(4) Ic feculo articulo dicit vna opinio. ہ na
tura no potest affumere naturâ. quia omnis
affumprio terminatur ao aliquâvnitare. Sz
fi natura diuma affumeret humanâ iſta afflu
ptio no terminareſ ab aliquâ vnitate. eigo-
ăbato minoris. omnis vmitas ہ exurgit ex
vnitate aligrû aut eſt ex illis tanqz ex impfe
dis. alie tanqz ex pfectis. Sed ex vnione na-
ture diume et humane no exurgit vnitas ta-
qz ex impfeſdis ut p ſe ptz. nec tanqz ex pfe
dis. quia aut manerent faluæa. et talis vnio
effet accitentalis. qb non ocediſt in apofito.
aut trâſmutarentur ad nuicem. qô est falſi
quiâ nec natura humana quertif in diuinaz
nec ecuero ſo. (5 Còera iſta opinionem obici-
qui apbatio minoris arguit ab inſufficièdi di
uifione. cû enim dicit ہ vmitas aliqua vel eſt
ex impfeſdis vel ex pfeſdis. opitz ad dere ter
cium mébrum. ex vmitas eſt exVMione aligrû
quorû vnü eſt pkeſtuz alibv impfeſtum ſiue
minus pkeſtum. ita eſt in apofito. quia naue-
ra diuma eſt pkeſtiffima. natura aùt huana
minus pkeſta. (6 Preterea. ſub omnibus ilſis
mébris non apreſendi iſta vmitas que eſt
nature per illapfuz. qualis pome in apofito.
(7) Preterea. per eandem rônem pt abari ہ
diuma pſona no potest affumere humanâ na
turam ficut patz. deducêbo eã p ſingula me-
bra. (8) eo dicit ہm aliam opinionez ہ aut de

Itj.

rōne affumentis eſt ہ habet incommunici
lem ſubſiſtentiâ. aut ہ habet exiſtenţi fin-
gularem abſt incommunificabilitate. Si primo
modo ocediſt ہ natura diuma no potest affu-
mere naturam humanam. quia no habet ma-
communificabilem ſubſiſtenţi. Si feculo mobo
oceditur ہ potest affumere. quia natura diui
na habet p ſe exiſteniam ſingulariſma. (7
Ad primu m cōtrarliu dicitur ہ Aug. acce-
pit ibi naturam p persona. non. p effentia. qb
patz. quia dicic illam naturam eſse gemtā. eſ
ſentia aùt diuma no generat nec generatur.
vt patuit libto primo bi. v. (8 Ad fecundum
argumeſt difficile eſt respòtere eis qui di
cunt effentiam et ſuppoſitù diuüm diſtmgui
tantum rōne nec poſſume bene ſaluare articu
lum incarnatōnis. Sz ponebo ficut alias bis
dum eſt ہ ſuppoſitù t effentia no ſunt omni
bus mobis idem. quia effentia dicit entitatez
omunificabilem. ſuppoſitum autê incommunica
bilem patet ہ p ſona potest affumere et nas
tura no potest. (9 Ad tercium biciduz eſt plu
ries. quia otmentia no eſt rô terminandi. ſed
intependentia et incommunificabilis ſubſiſten
tia que copetit persone.

Secundo queriſc. Vtrù pſona affumere
pt personam. (1) Vixitur ہ fic. 1. Quan-
do aliqua ſunt idem realiter vnum no
potest affumi fine alio. ſed natura et perſona
creata ſunt idem realiter et natura eſt affum
ptra. ergo ہ p ſona eſt affumpta. pbatò mino
ris. Si perſona no eſſet idem realiter cum na-
tura vel eſſet accitens vel ſubſtantia. Sed no
eſt accitens quia nulli accitens eſt cauſa ſub
ſiſtèdi. perſona xro eſt rô ſubſiſtèbi. ſtce eti
am eſt ſubſtantia. quia vel eſſet materia vel
forma vel opoffum. ſed nullum iſtoru potest
bari. quia in quolibet vel eſſent plures mate-
rie. vel forma plures. vel plura opofita. (10)
Preterea. ſuppoſitum dicit aliquid quod ſpe
dat ab bigiſnatem. ſed omne tale dicit enti
tatem politiam. ergo perſona vel ſuppoſituz
dicit entitatem politiam. Sed omne ens poli
tium potest affumi. ergo perſona potest affu-
mere perſonam. (11) In otrarium eſt magiſter
et patz. per Hain. libto tercio. capitulo ſecu-
do. (12) In iſta questione fuit duo videndi. Pri
mo quid addit ſuppoſitum vel pſona ſuper na
turam. et hoc patet in prima quellione biuus
tercij. et in probatōne ſecunde opinionis ve
de ibi. (13) Secundo eſt videndum fi perſona po-
test affumere perſonam. naturam perſonae
tam. Et dico ہ non. quia aut perſona dicit ne
gatōnem depenentie. vt pome vna opinio.
aut perſona dicit entitatem politiam ſupra
naturam. ut dicit alia opinio. (14) Si teneatur
prima opinio eſt ad quellionem talis ratio.
Côtradiectoria no poſſunt fimul melle idem.
Sed ſi perſona affumeret perſonam. ib eſt

alì

naturâ p[rona]s, ąs otrabictòria simul inestentem, ergo persona non potest affumere p[ro]nam. p[ra]batio m[or]noris. otrabictio est naturâ dependere ab p[ronam] extrim[ec]ã et nò depen[tere]. Sed si affumere[st] dependeret a p[rona] ex trim[ec]ea affumimente. Si aŭt p[ronare]tur p[rona] litate ap[ri]a non dependeret, ergo dependeret et nò dependeret. Si aŭt teneat[que] fecunda opi nio est ab questione talibus, omnis affumptio terminatur ab aliquàvinitatem. Sed si p[rona] affumere[st] p[ronam] illa affumptio non terminare est ab aliquàvinitatem, quia nec ad vnitam tem nature, nec ab vitate[que] suppositi. S. p[ro]na nò potest affumere p[ronam]. (1 Ab primu[m] principale, si p[rona] abit entitatem f[up] natu[m] ram est difficile reſponbere et optime vadit otræ eam illa p[ra]batio de accidente et ſubſtan[zia]. Si aŭt teneat[que] p[rona] dicit negat[onem] depententie tunc non oportet et ęs affumatur natura ex affumate[que] p[rona], quia nec ponitur ibi p[emptitas] realis nec fecuit ex abbat f[ub]ſtantiam vel accitens et quo dicit negat[que]z depententie. (2 Ad fecundum bico, ex p[rona] in creaturis dicit dignitate materialiter rōne in collectualis nature quā cōnotat, sed non formaliter ratione incommunicabilitatis quā ſup[er]ablit.

Et premissis aŭt cōtinem.
Genter. Circa istam diſtindōnem vi. quærit. Verum in crīſto ſint plura eſſe. (1) Vīteq[ui]que non, quia eſſe nò eſt fine ente, ergo obi ſunt plura eſſe ibi ſunt plura entia. Sed crīſt9 nò eſt plura entia, quæ tunc eſſer vnum p[accitens] ergo in crīſto non ſunt plura eſſe. (2) Preterea. Anſt in monologio, gion dicit ex quæ ab m[obu]n[que] ſe habent lux luce re et lucens, ſic eſe habent eſſentia eſſe et ens. Sed vnius lucētis eſt vnum lucere. G[uius] exſiſtentis eſt vnui eſſe, ſed crīſtus eſt vnui exſiſtens, ergo. (3) Preterea. q[ui]cic[ui] diuſa eſſe ſi vniun[que] faciunt vnum p[accitens] a. p[ri]ſto, viij. mett[que] ſeb crīſtus nò eſt vnum p[accitens]. G[ui]n crīſto nò ſunt diuerſa eſſe. (4) Cōtra Aug. viij. de ſmiſtus ab eo q[ui]que eſt ſap[re] dicta eſt ſapietia, ita ab eo q[ui]que eſſe dicta eſt eſſentia. Sed ab diuerſas ſapietis as ſequiunt diuerſa ſap[re]. G[ui]s ab diuerſas eſſentias ex ſequiunt diuerſa eſſe. Sed in crīſto ſiut plures et diuerſe eſſentie, ergo et plura eſſe. (5) In ita queſtione ſunt buo vidēnda. Primo. quomod[que] ſe habent in creaturis eſſentia et eſſe fecundo prin[cipale] queſitum. (6) De primo ſunt tres opiniones. Vna tonauēture ex eſſentia et eſſe diſferunt rōne ſolum. Alia Thome ex diſferunt realiter. Alia h[er]nici de g[ra]duo, ex ſunt ibus realiter. Differuntur tunc intentione que non eſt differētia tunc p[actum] rōnis ſicuit p[tes] diſſertationis, et que aŭt ſunt Fundamenta baz[io]p[rationis] et quid ſit ponent[ur] pt[us] li, liij. diſiij. q[ui]s.

•Dj.

1 De fecundo articulo ſi in crīſto ſunt plura eſſe. De iij ſunt due opiniones. Vna t[om]e p[re]liij. q[ui]s viij. articulo iij. ex in x[po] nò ſunt plura eſſe. q[ui]s p[ra]batur ſic. P[ra]tura humana p[re]ſeque exſiſt in ſuppoſito diuino q[ui]s in ſuppoſito homano. Sed ſi natura humana eſſet in ſuppoſero humano haberet t[em]n[u]e eſſe et nò habet reſt aliud eſſe ab eſſe ſuppoſiti. G[ui] Preterea, ex aduemiens alii[que] toti nò habet aliud eſſe q[ui]s eſſe totius. Sed humana natura aduemiſt ſuppoſito diuino ſicuit ex toti. G[ui] non habebit aliud eſſe. (1) Preterea, accitens nò h[ui]s ap[ri]us eſſe in ſubiectio. ſed h[ui]na natura habet in ſuppoſito diuino mobu[m] accitentis. G[ui] non habet aliud eſſe ab eſſe ſuppoſiti diuino p[ra]batio maioris p[er]p[er]m. viij. mett[que] obi dicit ex accidere t[ia] nò ſunt entia m[iſi] quia entis. (2) Preterea, omnia ex q[ui]s ſunt in ſubiecto quato ſunt quàta p[er]vnâ quantitate[que] G[ui] ſimiliter omnia ex ſunt in vno ſuppoſito habet vn[u]e ex p[er] naturâ, ſuppoſitù vnum. (3) Preterea, ofirmaq[ui]s ita op[inio] duabus alij[que] r[on]ibo. Primo ſic p[er]p[rona] diuina ſicuit omunicat nature humane ſubſiſtentiá ita omunicat exſiſentiá, ſed p[rona] diuina ſic omunicat nature humane ſubſiſtentiá ex nò eſt ibi m[iſi] vn[u]e eſſe ſubſiſtētie. G[ui] ſimiliter ibi non eſt m[iſi] vnum eſſe exſiſtētie. (4) Preterea, ſicuit p[rona] diuina habet inſiſtate[que] ſubſiſtētie, ita habet inſiſtate[que] exſiſtētie, ſeb[que] p[er]im in ſiſtate[que] ſubſiſtentie ponitur t[em]n[u]e eſſu ſubſiſtētie. G[ui] ſimiliter eſt ibi t[em]n[u] vnum eſſe exſiſten t[ie]. (5) Cōtra ita[que] opinionē obiciet p[ro]mo ſic. Eſſe eſt formalis termini. Generatio[n]is, ex-v[erb]i, p[er]ſiſi. G[ui] obi eſt duplex generatio[n]i eſt duplex eſſe, ſed in crīſto eſt duplex generatio[n]i ſes eterna et ep[alis]. G[ui] in crīſto eſt duplex eſſe. (6) Preterea-viuere viuientibus eſt eſſe p[er]p[er]m. iij. de anima, ſed in x[po] eſt duplex vita ſes diuina et humana. G[ui] Preterea, anima inſomnādo corpus dat ſibi veru[n]e eſſe, ſed in crīſto eſſe vera inſomatò anime ab corpus. G[ui] ex hoc eſt ibi alioq[ui]s veru[n]e eſſe. Sed illud nò eſt eſſe verbi inſerati. G[ui] eſt aliud eſſe et p[ro]ſequens ſunt in eo plura eſſe. (7) Preterea, ſi deus dimitteret nas turâ illa, affumpe[que] ipa nò acq[er]eret aliquod nouum eſſe ſeu aliquâ entitatem, quia ſeque retur ex eſſu p[er]fectior in leipa q[ui]s in ſuppoſito diuino. Sed natura illa ſic dimiuit habet, ap[ri]tum eſſe. G[ui] ſimiliter exſiſtens in ſuppoſito diuino no habet, ap[ri]um eſſe, ſed illud eſſe nò eſſe verbi inſerati. Ergo eſt aliud eſſe. (8) Preterea, relato[que] p[re]ſupponit fundamentu[m]. ſed ita vnio eſt quedâ relato[que] ſupponit f[u]damê tum. Sed illud f[u]damentu[m] eſt natura huma na. G[ui] habet ap[ri]ui eſſe et illud nò eſſe verbi inſerati. G[ui] Dico ex questione duas oculiones. Prima oculio eſt ex in crīſto eſt vn[u]e eſſe ſubſiſtētie. Secunda ex in x[po] ſunt plura eſſe exſiſtētie. Prima c[o]clusio p[ra]batur ſic. vna p[er]p[rona] dicit vnum eſſe ſubſiſtentie. S[ui]

LII.

eriftus est vna p[lona].quia per p[lona] diuittà non affiumpfit humanâ p[lona] ex quellione p[ce]nti·Secùda oclusiop[batur] p[rones] factas otra primâ opinione·ſe3 q[ui]m in críſto ſunt plu res nature plures generatònes et pluresvi te[1] Ad prìmu argumenſu opinionis p[me]di·co·q[ui]s fìcut natura humana exiſtens in ſuppo ſito aprìo nò habet aliud eſſe ſubſiſtentie·ita etiam exiſtens in ſuppoſito diuino non habet aliud eſſe ſubſiſtètie·Sed hoc nò obſtare ha the aliud eſſe exiſtentie ab eſſe verbi increati[1] Ad illud de p[te] et de toto dico·q[ui]s nò e[ſi]mi le·quia q[ui]ps nò habent aliud eſſe a toto hoc p[ta]tò eſt·quia p[ps] informaſ; a natura toti us·q[us] in ap[po]ſito dici non p[oteſt]a quia natura hùana nò informaſ; a ſuppoſito diuimo[1] Ad aliud de accitente negeſt maior ab p[bat]o[d]o[d]ico·q[ui]s nò allegatur auditoritás p[bl]i fìcut ia cet·quia p[lu]s dicit fic[ion] accidentia nò ſunt en tia miſi eo q[ui] taliter entis· et t[ui]c dico q[ui]p[re] eo p[re]t capi cauſaliter et effectiue·vel forma[mi] liter et enſtitiatiue·Si prìmo mò n[ec]to q[ui]s acci tens eſt ens eo q[ui] taliter entis·i eo q[ui]s cauſaſ; ab ente·quia ſiitur ex p[ri]ncipijs ſubiecti·Si ſe cundo mò dico· p[er] accidens habet eneitatem p[er]ter entiatiæ ſubiecti[1] Ad quartù de quâto dico·q[ui]s non eſt ſimile imo eſt ab oppoſitù i[de]o emi ea q[ui] ſunt in ſubiecto ſuit quanta p[vna] qu[ar]it atè quia p[om]iſi ibi vna qu[ar]it as· ſed fi p[oner]enſi m[] ſubiecto plures quantitati·tes non eſſent quâta per vnam quantitatez· ſic eſt in ap[po]ſito·quia in críſto ſunt plures na ture·i[de]o plura eſſe·[1] Ad alias duas ratios nes que habent eandem vim dico q[ui]s non eſt ſimile de ſubſiſtentia r exiſtètia·quia ſubſiſtè tia humane nature ſuppleſt p[er] ſubſiſtentiam extrimſecâ p[er] ſuppoſitu diuinù·q[us] eſt indepen tens·Sed exiſtentia humane nature ibi non ſuppleſt·Sed qu[ue]admodùb[us] ibi ponitur formaliſe natura humana ita ibi formaliter ei? exiſtètia·[1] Ad prìmu p[ri]ncipale cù diciſ· Si in críſto ſunt plura eſſe· g[ui]s ſunt plura entia·Ne[go] oſequientià·q[ui]r[em] ret]u non numerat[que] absque numeratòde ſuppoſiti·fìcut p[et]s de homine habent eſcientias duas·q[ui]s nò diciſ; duo ſciètes· J[ta]m in ap[po]ſito nò ſequiſt ſunt duo eſſe· g[ui]s duo entia·Sicut etiàz dicimus· q[ui]m x[pi]o ſunt due wolüitates et t[ui] non ſequiſt q[ui] críſtus ſit duo wolentes ſed vnus Wolens·[1] Ad ſecundù di[co]·q[ui]s eſt ab oppoſitù· p[er]am i[de]o in vno lucen te eſt vnum lucere·quia p[om]iſi m[] eo vna lux· S[ui]s ſi eſſent in eo plures luces eſſent in eo plura lucere et quia in críſto ſunt plures nature ergo in eo ſunt plura eſſe·[1] A[dv]it timù dico· q[ui]s illa que dicit diuerſa eſſe et vniunù p[er] interiam bene faciut vnum p[er] accidens·Sed ea que vniunù p[er] illaſum quantùcunq[us] dicane diuerſa eſſe nò faciut vnum p[er] accidens· et fic eſt in ap[po]ſito·q[ui]r[em] verbù diuimù eſt vntum na ture humane p[er] illaſumi·

III.

S[ecundum] p[er]ſonâ di
ſitur deus factus eſt
homo. In ita diſt in d[omi]n vii[m] q[ui]
m[or]t querit te vcritate aliquariz
ap[o]ſitionum queriſt primo. Verù ita ap[o]ſito
ſit vera deus eſt homo. Et vit[ae]q[ui]s nò· quia p[er]
ma diuittentia ſunt maxime diuerſa·Sed firmi
kum et inſinitu ſunt primo diuittentia ens·g[ui]
ſunt maxime diuerſa·Sed maxime diuerſa nò
p[ob]ican[que] ſe muicem cum g[ui] deus ſit inſinit
et homo finitus nò eſt bene d[ic]uus deus eſt ho
mo[1] Scùto fic[em] maior eſt vntio diuinarù p[er]
narù in effentia q[ui]s naturarù in ſuppoſito crí-
ſi· Sed ap[jer]t ita[que] vmitate vna p[lona] nò p[ob]i
catur de alia·vt dicaſt p[ater] eſt filius vel eſo-
uerſo· g[ui] ap[jer]t vnonem natura[que] in críſto nò
eſt bene d[ic]um·deus eſt homo vel e[co]uerſo·
[1] Preterea·cum d[ic]iſt deus eſt homo·ita p[er]
p[ol]itio eſt vera p[er] ſevel p[er] accitens·nò p[er] ſe·q[ui]
nò d[ic]itur de quoc[ui]s o[cepto] ſub teo· q[ui] nec
de patre nec de p[er]ſpiritu faneto·nec etiam eſt
vera p[er] accitens·quia n[ibi] accidit teo· g[ui] nu-
lo moto eſt vera·[1] Preterea·Athanaius p[er]
nit q[ui]s fìcut caro et anima vnus eſt homo·ita
deus q[ui]m homo vnus eſt críſtus·Sed anima non
p[ob]icatur de carne nec e[co]uerſo·[1] Pre
terea·cum d[ic]iſt deus eſt homo·aue homo eſt
p[ob]icatù relatiu[m] aut abſolutù· p[er]non relatiu[m]
ut pat[que] de ſe·nec etià absolutù·q[ui]m Aug[ui]
eſse abſolutù b[ic]iſt de tribus p[on]iſis homo au
tem nò d[ic]iſt de eribus p[on]iſis· g[ui]·[1] Contra
J[oh]is· p[er] verbum caro fact[ui]ſt·vbi Aug[ui]·vi
eit q[ui]s caro accipiep[que] homine·g[ui] deus factus eſ
homo et p[er]oſequ[es] deus eſt homo·[1] In ita
quellione ſunt tria vitenda· p[rimo] fi d[ic]a
ap[o]ſitio ſit vera·ſecùto qualiter eſt vera·ter
cio qualiter eſt ita vera· x[pi]us eſt homo· He
primo pt[us] ſim veri[ate]m f[ici]t q[ui]s ita eſt vera
deus eſt homo· Vnde Aug[ui]·i de trini· Talis
fuit affúptio ut deu faceret hominem et hoie[us]
faceret deum· Et Beri· ad eugenniù· Tantà
inquit et tam exſp[er]lam vim viomi]s p[er]ſert ea
p[lona] q[ui]s deus et homo eſt vnus x[pi]us ut ſi buo
de ſe p[ro]dices nò erres·[1] Preterea·i[tem]p[ar]bat
quiàz w[cor]p[er] t[ronem] fic[em]·Nu[ab]ocuq[us] ſunt
due nature in e[co]m ſuppoſito·lic[ie]z ſint diſt in
de nature vna t[ui]s p[oteſt] p[ob]icare de alia et de
nommare aliam in o[cre]to licet nò in abſtra
d[ato]· Exemplum huius eſt· Dicimus enim al
bum eſt muſic[ui]·quia ſunt in e[co]m ſuppoſito
licet ſint diuerſe nature·Sed naturam diuina t
humanaviuntim[que] in e[co]z ſuppoſito fili[m]er go
vna p[er] de altera p[ob]icari in córeto vt dicaſ
deus eſt homo et homo eſt deus· In abſtra-
d[ato] a[ut] non· quia ita nò eſſet tona p[ob]icatio
títas eſt humanitas·vel e[co]uerſo· Dec rato
recipie[que] a d[ain]li·ij[ca]·x[pi]deus inſat eſt homo
et homo deus ap[jer]t eam q[ui]s eſt ſim p[er]poſtaticâ
vnonem·[1] He ſecùbo articulo d[ic]it vna opio

Dif.

ſiſta propoſitio. Deus eſt homo eſt vera per ſe primo moto. Probatur ſic. Natura huma-
na per ſ perfectus ſub ſtāſicatur in ſuppoſito di
uimo ʻ humano. Puta i ſuppoſito Petri. ſed
hoc eſt vera per ſe primo moto. Peerus ʻ e ho
moſigitur et illa beus eſt homo. ( Contra i-
ſtam opinionem obicitur ſic quando aliquid
predicatur de aliquo in primo moto dicendi
par ſe ſune predicatus, eſt per ſe de intellecu
ſubiedi. ſed homo non eſt per ſe de intellecu
ti. ergo non valet. ( Picterea, qnī aliquid pā
dicatur de aliquo in primo moto dicendi per
ſe predicatur te quolibet contento ſub eo. ſ
homo non predicatur de quolibet contento ſub
teo. quia nec de patre nec de ſpiritu ſancto.
ergo iſta non eſt vera per ſe primo moto. de
us eſt homo. ( Picterea, quando aliquid pā
dicatur te aliquo in primo moto dicendi per
ſe ſubiedum ſupponit per ſe terminate. ſed
cum dicatur. Deus eſt homo. Deus ſupponit in
terminate. ergo. ( Diciſ ergo aliter ab il
lub ſubiuq, ʻq per ſe et per accitens poſſut ac
tipi dupliciter ſc. meθaphisſice et lopce. Si
accepiatur meθaphisſice dicitur ʻq iſta non ȇ
vera. Deus eſt homo nec per ſe nec per accités.
non per ſe propter rationes factas cōtr a pā
cetem ent opinionem non etia; per accitens.
quia nec vnum accidit alteri nec ambo tercio
qui ſunt mobi accitentium ſeßm p[]h[]m. j[]n. me-
thæ et ieo dicitur ʻq ficut in Chzitko eſt fin-
gularis modus viuendi qui non eſt accitenta
liis nec effentialis iſta cum dicitur. Deus eſt ho
ibi eſt ſingularis modus predicandi qui non
eſt per ſe nec per accitens. Si autem accipiaſ
per accitens logice ſic potest concebi ʻq ȇ ve-
ra per accitens. quia predicatus eſt extra in
tentionem ſubiedi. et hoc eſt predicari p ac-
citens logice. ( I. De tercio articulo ſunt ab
prefens dicendi duo mobi. Vnus cū dicitur
Christus eſt homo. h[]ec eſt vera per ſe. q[]r. Cri
ſtus eſt nomen ſuppoſiti ſub ſiſtentis in dua
bus naturis diuina ſez. et humana. Ex hoc ar
guitur ſic. Illa propoſitio eſt vera per ſe pri
mo moto in qua predicatus eſt de intellecu
ſubiedi. ſed homo eſt per ſe de intellecu Cri
ſhi. ergo. Alius mobuſ dicendi eſt ʻq non eſt
vera per ſe ſed per accitens. Cuius ratio eſt
iſta. quanto fit aliqua implicatio contingen
tie in ſubiedo iſta propoſitio non eſt vera per
ſe ſed per accitens. vt cum dicitur homo alba
eſt homo p[]ropter contingentiam implicaſ,
non eſt vera per ſe ſed per accitens. ſed cum
dicitur. Christus eſt homo. ibi eſt implicatio
contingentie in ſubiedo. quia implicatur illa
Deus eſt homo. que eſt contingens. ergo ac
cipiatur ibi que plus placet. ( Ad primum
principale concebo ʻq prima diuſitæ habēe
maioem diſtantiam non tamen habente ma-
ioem repugnantiam. illa autem que forma-
liter non repugnant. poſſunt vi[n]mi in eodem

Dij.

ſuppoſito et vi[n]um benom̄mare ale[]rum. et ſic
hab[]s eſ deus ʻ homo. ( Ad ſeßm dico ʻ q[]n
eſ ſiſe ʻb perſonis in effentia et de diuerſis na
turis in eabem perſona. quia perſona dicit en-
titatem incommunicabilem. natura vero dic
entitatez omunicabilem. I[]deo q[]n diuerſe na
ture ſunt in eo[]tem ſuppoſito poſſunt in con-
creto de ſe d[]ici. ſiſut pt[]s in ratione poſita ab
primum articulum. ( Ad terciu[]z dico ʻ q[]n
valet. quia non currit illa ſimilitudo p[]ropter
duo. primo quia anima et caro concurrit in
vmitate hominis tanq[]p partes constitutioue.
et vna pars non predicatur de altera parte
effentia autem diuina non eſt in Chzitko tā-
q[]p pars ſebo. quia anima et caro ſignificant
in abſtracto. beus autem et homo in concre-
to. ( Ad vltimum dico ʻ q[]n homo non eſt pre
dicatum relatuum ſed abſolutum. ſed qua-
to dicatur. ergo predicatur de trīb perſonis.
nego conſuentiam. ab Aug. vero dicitur.
q[] Aug. intelligit de predicatis abſolutis ab
intra homo autem eſt predicatum abſolutū
ab eſtra. ( Ad quartum patet ex d[]icis in
ſecundo articulo ſi iſta propoſitio eſt vera per
ſe vel per accitens.

E
s
cunto queritur. Vtrù h[]ec fit vera.
deus eſt factus homo. Vides ʻ q[]n. q[]r.
ſi h[]ec eſt vera. beus eſt factus homo.
ſequiſ q[] deus eſt factus. Probatio conſeq-
tie. quia ſequiſ i ſimili. fortes eſt factus homo
ergo eſt factus. ( Picterea. h[]ec propoſitio
in qua p[]ositur hoc verbum fit non eſt vera
mifi ſubiedu. mutetur. ſed in deum qui ȇ ſub
eſt edu. nulla cadit mutatio. ergo. ( Contra-
in fimbolo. Natus ex maraviirgine et homo
factus eſt. Et Aug. exponens illud. Verbum
caro factum eſt. d[]icit ʻ q[] caro accipitur p[] ho
mme. ( I. In iſta q[]b[]tione ſunt mulei mobi d[]ice
di de quib[]a ad p[]reſens repto[]duos. Vnus di
cire ʻ q[] p[]er factum aute determinat ſubiedu. pu-
ta deum. aute predicatum p[]uea homin[]e. Si de
terminat ſubiedum vt dicatur ſic. deus fact[]q[
]e eſt homo. tunc propoſitio eſt falſa. q[]r in deo
nulla cadit Factio. Si autem determinat p[]re-
dicatum vt d[]icaſ ſic. deus eſt factus homo.
tunc propoſitio eſt vera. Alius mobus d[]ice-
di ȇ q[] illa propoſitio simpliciter ȇ vera. Ab
cuius euſtientiam eſt notandum ʻq in illa p[]ro-
poſitione in qua p[]ositur hoc verbum fieri. ali
q[]n ʻp fieri teneſ ſebo. adiacens aliqu[]n terco ab
iacens. q[]n teneſ ſebo. adiacens tunc accipit ȇ
ſubiedu. simpliciter ficut homo accipit eſſe.
q[]n autez tenetur terciu[]z adiacens tunc q[]n ac-
cipit ȇ eſ simpliciter. ſed eſſe t[]e ſpecifiu[]cuficut
ergo q[]n aliquid accipit ȇ eſ simpliciter p[]otest
hoc verbum fit ab di ſibi ſebo adiacens. I[]ta
q[]n accipit eſſe t[]e p[]otest d[]ici fieri tale t[]er-
cio adiacens. et ſic eſt i. ap[]oſito cum d[]iciſ. de
factus eſt homo. q[]r deus de nouo accipit eſſe
hominis. et ideo p[]otest d[]ici. factus eſt homo.

Lii.

que factio est a toea trinitate. (1) Ad primu-
principale nego consequentiam·ab probato-
nem dico q non valet·quia non tenet miſi g-
tia materie et no gratia forme. (2) Ad ſeßm
bicitur·vno moſo. q maiot est vera de ag-
te naturali quod educit de potentia materie-
non est autem vera in agente ſupernaturali.
Alio moſo bicit et melius q in ſactione con-
curret aliqua determination·quia vel est factio
per ſformationem vel per inherentiam vel
per vtionem que est relatio. Accipiente er-
go ſactionez vt est per ſformationem vel p
inherentiam ifta requirite mutationem·ſ ifta
que est per vtionem que est relatio fiect est in
proposito non arguit talem mutationem.

P
oſt predicta inquiri o-
portet.ueritur in ifta disti-
zione octava. Vtrum in Chriſto
ſint due filiationes reales. et is q-
ſto aliqualiter habet euidentiam ex illa diffi
cultate.fi plura accidentia eiufbem ſpeciei p[ro]
funt elle in eotem ſubiecto. J[eo]o queritur p[ro]
mo. Vtrum plura accidentia ſolo numero diſ
ferentia poſſunt elle ſimul in eotez ſubiecto.
Vitetur q[ui]e. Donan[que] mulea alba in medio
oculus videns ſeu exiſtens in quocunq[ui] pun-
eto medij potest videre omnia ea ergo habet
ſpecies diſtindas omnii iſto[rum]. ſed ifte ſpe-
cies diſſerunt ſolo numero ergo plura acce-
dentia ſolo numero diſſerentia poſſunt ſimul
eſte in eotem. R[es]pondetur q[ui]e argumentum
bene concludit te accidentib[us] intentionalibus
non autem de realib[us] . Jam plura accidentia
intentionalia bene poſſunt ſimul eſſe realia no
nunc ifte ſpecies habent eſe intitionale. (3) Co-
tra. Solutio p[re]ſuppomt falſu ſciliect ex ifte
[ſpecies] non habent elle reale p[ro]pter duo-
Primo·quob habet actionem realem habet
elle reale. ſed ſpecies in oculo habet actionez
re alem·quia ex ſcellent ſenſible corrupeſt ſen
ſum ex·ij[us] de anima ergo. Se co·quia ſpeciei in
medio vere eſt ſenſibilis ſeu etiam viſibilis·er
go eſt res. P[ro]batio aſſumpti·fi radius ſolis
eran[ate]t per vitrum rubeu[que] potest ſpecies vi
tri rubei viteri in pari[ete]. J[ste] autem rutor
in pari[ete] eſt ſpecies·quia ſi feratur ibi ocul9
per illub[us] vidieb[us] rubeوز[que] in vitro. (4) P[re]te-
rea·ſebo arguiſ ad p[ri]cipale ſic. J[ste] p[ater]
potest habere plures filios. ergo ſunt in eo
plures p[ate]rimitates. ſed ifte ſunt eiuſbe[que] ſpe
ciei·ergo consequentia p[ro]batur dupliciter
Primo per A[rit]otilem·ij[us] metba·vbi dicitur
q[ui]e p[ater] dicitur p[ater] quia genuit. ſed ifte
p[ater] genuit plures filios diuerſis ſeu pluri
bus actib[us]·ergo ſunt in eot[us] diuerſe ſeu plus
res p[ate]rimitates. Se co·quia ſi mo[ter]etur v[er]
nus de filijs ab huc ifte dicere p[ater]· ergo
non per eantem p[ate]rimitatem eſt p[ater] filij
mo[ter]ui et viui. (5) P[re]terea·ponatur due cans-

iii.

tele vna bic alia ibi et fit corpus aliud in mea
bio p[ea]ta columna tunc fierent due vinib[us]·fi
amoueretur corpus medium tunc lum[em] vtrius
ufa[que] cantele hucdie direc[te] v[er]a ab locum v[
bi] corpus fuit. et ſic erunt duo lumina in eot[us]
ſubiecto vel in eotem parte medij. (1) P[re]te[s]
rea·duo agentia eiufbem ſpeciei p[uta] duo i[mi]
gnes eque calibi poſſunt cale facere i[mi] item cale
factibile tunc queritur. aut hoc fit vna actione
aut diuerſis actionib[us]. non primo moſo·
quia actione eſt actus actui in quantum actiui
ex·ij[us] p[er]ſibicoz[que] cum ergo fine diſtindita actionia
ergo habent diſtindas actiones·fi ſeb[us] mo
to habetur p[ro]p[os]itum·quia tunc eunt duo
termini per duas actiones p[uta] duo calores
in eotem. (2) R[es]pondet q[ui]e iſt[ui] duo calores faciunt
vnum calorem compoſitum. (3) Contra-
pono duo actiona equaliter ex eotem moſo bi
p[er]ſita reſpectu eiufbem p[er]ſui tunc erut in
buci[di]t duo calores eque in actu et eque perfe
cui·ſeb ex duobus eque in actu non fit vnus ex
vij·metba·ergo. (4) In conſerarium eſt p[er]ſui
v·metba·. N[unc]unc[us] inquit in eotem ſubitata
tia ſunt habent diſſerentia[que] specificā. (5) P[re]
terea·op[ortet] recepti[uum] tenubari ab eo q[ui]
recipit·ex·ij[us] de anima·ergo ſubieci[que] exiſtēs
hi actu per vnam formam non potest recipere
re aliam eiuſbe[que] ſpeciei. (6) R[es]. In ifta qu[est]io
ne ſunt duo articuli ſeßm duaf opinionē. Vna
eſt Deinri[ci] et fere omnii antiquo[que] q[ui] plu[a]a
accidentia eiuſbe[que] ſpeciei non poſſunt ſimul eſt
ſe in eotem·quod p[ro]batur ſic. Ab eobus eſt
aliq[us] eſſet vnum·ex·iii[que] metba·ſeb acceibens
habet ſuam entitatem a ſubiecto·ergo et v[er]
nitatem·ſeb ſubiectum eſt vnum·ergo et ac
citens eſt vnum. (7) P[re]terea·materia eſt pri
mo et per ſe in potencia ab formam·ab h[ac]e
autem formam vel illam eſt in potencia p[er]
citens·q[ui]e materia eſſet primo et p[er] ſe in po-
tencia ab h[ac]e formam vel ab illa tunc in ma-
teria eſſent inſinite potencia·q[ui]e eſt inconue-
niens·Ex hoc arguiſ ſic. J[tem] non potest eſe
in potencia et in actu reſpectu eiufbem ſeb fi
in ſubiecto poſſent elle plura accidentia eiufbem
[ſpeciei] ſimul tunc i[tem] potest eſſe in potē
tia et in actu reſpectu eiufbem in ſpecie·quia
eſſet in actu ſub forma qu[ae]b[us] habet·ex eſſet in
tentia ab aliam qu[ae]b[us] potest recipere·ſeb hoc
eſt falſum. (8) Contra iſt[am] opinionem obiciſt
primo contra primum motiui·quando enim
bicitur q[ui]e accitens habet entitatem a ſubie-
cto·aut hoc intelligitur formaliter vel cauſa
liter aut materialiter·Si formaliter·hoc non
potest ſtare p[ro]pter duo. Primo·q[ui]e t[em] teuſt
non poſſet facere acceibens fine ſubiecto fi en-
titas et v[er]itas accidentis eſſent formaliſen-
titas et v[er]itas ſubieci[que]·Se co·quia tunc due
albedmes eſſent vnum numero·q[ui]b[us] ſic.
Eſto q[ui]e poſtes fit nunc albus et poſtea miſer
et i[ter]um alba·tunc fi albedo fit vna formaliſ

Wif.

whifate subiecti cum onitas subiecti semper per
manet eotez numero ſequiſ q[ui]ſt albedines
erut vnnum numero.Si autem intelligat cauſa
liter tunc non valet ab apofituo. qui ab eote
efficieſt poſſunt eſſe multi effectus ſolo nu
mero diſſerentes.Si autem intelligat materia
liter concebo q[ui]na materia eſt diuerſo.nu
mero in eodem ſpecie et ſi accipis apofituo pe
tiſ principiui. (1 Conſeſſom motiuu obiciſ ſic
Ab illud eſt materia primo in potentia q[ui]s pri
mo introducit per motu. ſeb illud q[ui]s primo
introducit per motum no[rum]o eſt materia ſpecifi
cas eb eſt h[oc] forma. g[ui] materia eſt primo in
potentia ab h[oc]e forma. h[ui]p[ri]mpecioz qui b[ic]it q[ui] natura la-
tenter operat in hijs ita q[ui]ſe[ſ]om eum natura
p[ri]mo intenbit ſingulare et ſequenter vnui
ſale. (2 P[ri]eterea. In materia ſue diſſinde po-
tentie numero ab forma[mas] diſſictas. g[ui]m ſub
ieſto poſſut eſſe plura accidentia numero diſ
ferentia. Antecedens p[ro]baſc per Ariftoſtile
vij. ph[il]bicoz vbi b[ic]it q[ui] poſſan ſani et po-
ſe egrotari ſunt idez. g[ui]s egritudo eſ ſantitas.
Similiter arguiſ in ap[of]itolo.Si poſſe dealbas
ti h[ac] albedine et illa ſunt item. g[ui]t h[oc]e et illa
albezo ſunt item. Sebo q[ui]na alias corruſuz
poſſet repari i dem numero per natura. q[ui]s
h[oc]e forma corrumpeſ ceter et in canbez poſt
iam in qua primo ſuit. (3 Alia eſt opio Seo
ti in queſtionalib[us] ſup[er] metaphiſica. q[ui]s aut
loquimur te Formis intentionalib[us] aut reali
bus. Si te intentionalib[us] ocediſ q[ui]s plures ta-
les forme eiubſem ſpeciei poſſume ſimul eſſe in
eotem. Si autem loquumur te Formis realib[us]
tunc diſtinguiſ. quia aut ſuit forme respecie
aut absolute. Si respeciue concebitur q[ui] poſ
ſunt eſſe plures forme in eotem ſucht pat[iz] q[ui]
in eodem p[re] ſunt due pr[im]itates ab duos fi
lios. Si autem ſunt forme absolute ab h[oc]e diſſi
guiſ. q[ui]s aut introducunt per motus aur eſſe fine
motu. ſi fine mo[re] ocediſ q[ui]s plureſ forme poſ
ſunt eſſe ſimul in eotem ſicuit patet te diuſiſ
ſpecieb[us] in oculo et de diuerſis lummarib[us] in
medio ſicuit tangeb[ae]c qu[ed]a argumențaſi
autem forme introducunt per motu et age-
tia no[rum]o agat ſimul tunc b[ic]it q[ui]s plur[es] forme
eiubſem ſpeciei no[rum]o poſſunt eſſe ſimul in eotez.
Cuius ratio eſt. quia motus no[rum]o eſt m[ui]ſt ap[te]r
diſpoſitōne, ap[of]itā form[e] nature. g[ui]s ag[ea]
uuetiat in mobili forma[mi] eiubſem ſpeciei for-
me ſue et no[rum]euet ipſum ſub diſpoſitione
diſpoſita. g[ui] no[rum]o mouebit ipſum simpliciter vt
mbucat alia forma[mi] ſed aug[eb]it forma[mi] p[ex]
ſentem in mobili. (4 Ab argumen[t]u p[hi]ij.me
tba. b[ic]it q[ui]s au[to]ritas p[hi] loquiſ te Formis
introducit per motu. (5 Ab ſeſſom b[ic]it q[ui]s re
ceptiuiu tenubat a forma recepti q[ui]s ſit rece
ptio per mo[re]u alias no[rum]. Aliter b[ic]it q[ui]s rece
ptiuiu debet tenubari a forma recepti q[ui]s per
b[ic]it p[ri]m torā ſuā capacitatē. Munc autem ſi in

Ditj.

materia ponuntur diſſinde potencie numero
tune nulla forma perſcuit materiā ipsam p[ri]m
torā ipſius capacitatem. (1 Ab primu argu-
mentu alterius partis ban[que] multe ſolutōne[]
vna eſt poſita in principio queſtionis. alia re
ſponſo d[am]q[ui]s diuerſe ſpecies in oculo no[rum]o ſiut
in eatez parte oculi ſed in diuerſis ptib[us] aliſi
responſeſ et melius q[ui]s argumentu[n]o valet
quia iſte ſpecies non introducunt p[er] motum.
(2 Ab ſeſſom ocediſ q[ui]s diuerſa accidentia re
ſpectiua ſolo numero diſſerentia poſſunt eſſe
in eotem. (3 Ad aliud te luminarib[us] dico q[ui]
n[o] valet. q[ui]s no[rum]o introducunt p[er] motu. ſi autem
introducerent p[er] motu oſedo q[ui]s agens no[rum]
imprimit forma[n] nouā ſed auſt e[ſ]p[er]ſentē.
(4 Ab vtimu[m] poſſet ſultin[er]i prima ſolutio
q[ui]s illi duo caloſes facer evnum calo[ſem] com
poſituo. C[ui]s b[ic]it q[ui]s ex duob[us] eque in actu no[
ſit terciu[j] d[ico] q[ui]s illa ap[of]itō no[rum]o eſt vera g[na]
liter. q[ui]s due gutte aque ſunt eque in actu et
tin ex eis poſteſt fieri vna tercia gutta aqua
compoſita.

SE

Ecundo queriſ. V[tr]ui m[ui]n x[po] ſunt due
filiationes reales. V[ide]t q[ui]s no[rum]o. q[ui]s fili
atio conſtituit filiui. g[ui]s v[bi] ſunt due fi-
liatōnes ibi ſunt duo filiui. ſed x[pi]u[n]o no[rum]o eſt duo
filiui. g[ui]s (1 P[ri]eterea. Sancti ponut q[ui]s no[rum]o eſt in
carnatus p[ri] nec p[pi]us ſandus ſed ſolus filiua
ne[rum]o fieret confuſio in p[ri]rietatib[us] ſed ſi in x[po]
eſſent due filiatōnes reales non vitereſvita-
ri ofuſio in p[ri]rietatib[us]. quia no[rum]o magiſ ponē-
tur ibi v[nica] filiatō. g[ui]s (2 Contra. Si p[ri]eet in
carnatus v[ere] eſſi filius ſed no[rum]o eſſet filius fi
liatōne eternali. g[ui]s eſt filius filiatōne t[ep]ali-
ſed ſup[po]ſitui filiui ita abſtrahit ab omni crea-
tura ſicuit ſup[po]ſitum p[ri]s. g[ui]s ſimiliter fili9m
carnatus eſt filiatōne tempali. etoſt at q[ui]s eſt
filius filiatōne eterna[ly] eternu autem et tem-
porale ponut in numeru[3] ergo. (3 Ix[]o. In ita
queſtione ſic p[re]cedā. primo recitato vnā opi
monē q[ui]s no[rum]o teneo. ſebo quam teneo. tercō
moueb[us] dubia. (4 M[uant]u ab primu e vna os
p[in]io q[ui]s in x[po] no[rum]o ſunt due filiatōnes reales
quod p[re]baſi ſic. F[iliat]ō eſt ſup[po]ſiti no[rum]o natu[e]
quia lic[ui]s natura ſit nata no[rum]o t[em]o ocediſ q[ui]s ſit fi
lius ſed in x[po] e[ſ] vn[u] ſup[po]ſituo. g[ui]s et vna fili-
atio tim[ui]s (1 P[ri]eterea. Si in x[po] eſſent due fili-
atōnes. vna ad patr[ē] alia ad matr[ē] pari ra-
tōne et in quolib[et] filio eſſent due filiatōnes
reales. q[ui]s v[ite]c inco[u]emiſs. (2 P[ri]eterea. duo
accidentia eiubſe ſpeciei no[rum]o poſſunt e[ſ] in eotā
subiecto. g[ui]s ne[rum]o due filiationes in eotem filio.
ergo in x[po] eſt tim[ui]s vna filiatō. (3 C[ō]tra iſtā
op[io]nem obiciſ ſic. In patre eterno no[rum]o ob-
ſtante vnitate ſup[po]ſiti 7 fundamenti pon[u]
tur due reales relatedes ap[te]r terminos re
aliter differētes ſicuit generatō actia et p[ri]ſa
tio adiua que ſunt ad filiui et ſpiritu[u] ſandu[3].
ſed hic ſiut termini realiter differētes ſelicite;
pater et mater. ergo ſiut ibi due relationes

Dis.

•IX. et •X.

P
ieterea mueſtigari oſ
poſtet. In ita•ix. diſtinktōne
eractat Mgr de abotatōne ſt reue
rentijs que dicunſ laëria bulia p
perbulia. Teo anteſſ moueſ queſtionè tecla
tato quiſ intelliſam p latriâ duliâ pperbuli
ram. Et dico q latria inquantù virtus eſt ha
bitus inclinans hommè ab exhibiſtů obſeq
um tebitum teo in recognitōne vnuerfalis
tommiij. Dulia vero eſt habitus inclinās ho
minez ab exhibiſtů obſequiů hominibus ab
honoem tebitů. pperbulia vero eſt obſequiů
q8 tebeſ p[on]is excellentibus vt xpo et beate
virgini. 10 ijs premiſis quero. Vtrù latria
tobeat xpo ſm naturâ humanam. Vitex q
non. quia latria eſt obſequiů ſoli teo tebituz
in recognitōnem vnuerfalis tommij. ſed cri-
ſus nò habet vnuerſale tommii ſm huma-
nam naturâ. ſibi non tebeſ latria ſeſm na
turam humanam. ( Pieterea latria nò tebeſ
creature. ſed x[us] p naturâ humanâ è cre-
aturo. ſ. Pieterea. gloſa ſup illud p[us]. abo
rate ſeabelliſ p[ub] eius non inquit illa abora-
tione que latria eſt. ( In conerarij eſt Ma-
grifter in ſtra. In ita queſtionè p[ro]mo p[mi]ttaz
vnam biſtinkonez. ſebo dicâ ab queſtionè.
( Inquantù ab primu dico q abotatò eſt bu-
plex ſe. abotatio p ſe t abotatò per accídes.
Item abotatio p ſe biſtinguit. q[ui] eſt abotatò
p ſe et apter ſe. et eſt abotatò p ſe nò p[ro]
pter ſe ſed apter aliud. p[uta] q[ui] abotatuſ eſt
aliter vniti. J[na]t diſtinktōne ſimilâ bico ab
queſtionè q abotatio p ſe et apter ſe que d[ur]
latria opetit ſoli teo et trimeati. q[ui] solus te9
eſt v[it]timus firmis p ſe et apter ſe adorandus.
Si a[ut] loquamur te abotatōne p ſe nò p[ro]
pter ſe ſed apter aliud. t[uc]i ita compreſt na
ture h[ui]ane in x[ho] que eſt vnita teo. J[na]t au
tem natuâ ſic teo vnita p[re] tripliciter accipi-
no moſo inquantù ſubſtantiaſ ſuppoſito
biuimo. Alio moſo inquantù eſt vnita diuini
tati. T[erc]io moſo inquantù vniti teo p [ona]
gratuita-ſi accipit p[rim]o moſo t[uc]i debetur
ſibi latria. ſi a[ut] accipit a[ſ] ſebo moſo t[uc]i tebe
tur ſibi p[er]bulia-ſi t[erc]io moſo t[uc]i tebeſ fibi
tulia. ( ſed t[unc]e restat dubiu de alijs ſachis
q fun[ti] diuendi teo solus p[er] t[ona] gratuita q
abotatōne debear aborari. D[ico] generaliter
loquendo n[ò] faciendo mentionè te virg[ie]. q[ui]
te ea erit specialis l[er]mo inferius p[er]ſu fune a-
tozandi abotatōne dulie-cuius rato[ est]. quia
fun[ti] pure creature. Si a[ut]e loquamur te abo
ratōne p[er] accitens. D[ico] q[ui] illa potest fieri
quantù ab p[er]ſens queſtatè q[ui]n] modis- p[rim]o
ratōne fig[ura]tationis. ſebo rōne p[er]mitatōn[is]
vel rep[er]ſeneatōms. t[erc]io rōne otinérie. quar
to rōne p[er]actatōn[is]. q[ui]mto rōne naturalis
determinatōms. p[rim]o ergo n[ò] fit abotatio
p[er] accitens ratōne fig[ura]tationis. et ſic abo-

rantur ſacramenta. quia ſunt ſigna ſiare rei
et verba ſand[ei]uangelij que ſunt ſigna ſan-
ditatis. ( I ſebo dico q[ui] eſt abotatò p[er] acci-
tens ratōne p[er]mitatōn[is] vel p[er]reſentatōn[is].
et ilto moſo abotan[ſ] p[ra]mages ſanctoz. et
ſpecialiter vt quidam to[do]z b[ic]it-p[ma]go te
ate virg[inis] qua[z] t[ep]inxit ſanctus. L[ucas] q[
est] ab ſandam Mar[iam] te ara celi r[omei] to
mo fr[atur]um min[orum]. ( I t[erc]io dico q[ui] eſt
abotatò p[er] accídes ratōe continentie. et ilto
moſo abotat[ur] cultu l[atrie] columba ſpiritus
ſanctus que deſcendit ſuper Ch[ri]ſtus. ſic etiā
abotat[ur] abotatióne p[er]p[er]bulie ſpecies que
ſunt in ſacramento altaris ſiue in eukariftia-
( I Muarto dico q[ui] eſt abotatò p[er] accídes ra-
tióne p[er]tractatōn[is]. et hoc moſo abotat[ur]
virg[io] beata abotatōne p[er]p[er]bulie que ſpecia
liffime p[er]tractat[uit] cor[pus] Ch[ri]ſt[ia]. Sic etiāz
abotat[ur] crux ſanctiffima in qua Ch[ri]ſt[9] p[er]
p[and]it et eam ſuo ſanguine abotat[uit]. Aliqui
tamen dicune q[ui] crux eſt abotat[anda abotatio-
ne l[atrie]. quod non credo ſicut alij dicunt. ſed
eſt abotat[anda abotatōne p[er]p[er]bulie ſicut cami
ſia vel alia eius inbumenta. ( I Muinto ſit a-
tatatio p[er] accitens r[atione] naturalis d[eter]
mination[is] vel complexion[is]. et ſic abotan-
tur memb[za] ſanctuom et cabauera ip[or]zi-
quiā ſicut alias oſtenſum ſuit in ſebo lib[io] os
poſtet in homine ponere aliam[] forma[]s ſubſtā-
tialem p[re]ter animam intellec[ti]uam que for-
ma remanet poſt ſepationem anim[e] intellec-
tiue et eſ extenſa i ſubiedo et p[er] diuidi ſe[]dm
diuisionem ſubiedi. ( I Ad tria argumenta
principal[ia] que habent eandem[]vim patet ex
d[ic]is q[ui] humanitati Ch[ri]ſt[ia] tebetur l[atria]
non quidem vt in ſe accipitur vel vt teo p[er]
t[ona] gratuita vnitur ſed vt in ſuppoſito di-
uito ſubſtantificat[ur].

S
olet et etiaz a quibufodā
queri. Círea diſtinktionem. x.
queritur primo. Verum Chriſtus
ſe[]dm q[ui] homo ſit per[]ſona. Vitetur q[ui] ſe. quia
q[ui]s c[ou]enit omni ſuppoſito alicuius nature o-
petit ei ratōne nature. Exempli e de rifiſilia-
tate que competit homini ratōne nature. ſed
eſſe per[]ſona[]z, competit omni ſuppoſito. ergo
competit ei ratōne nature. ſed in Chriſto eſt
natura humana ergo Chriſtus ſe[]dm q[ui] homo
eſt per[]ſona. ( Pieterea. Chriſtus non eſt ho
mo nifi quia eſt ilte homo. H[ui]s ilte homo neceſ-
lario eſt per[]ſona-ergo. ( Pieterea. Boećius
in lib[io] de tr[ui]m. d[ic]it. per[]ſona e] rationalis na
ture inbiuیدua ſubſtantia-ergo. ( Contra-ſi
Chriſtus ſe[]dm q[ui] homo eſſet per[]ſona t[unc] in
Chriſto eſſene due per[]ſone. ſed hoc eſt falſi
ergo. ( Luia in ita queſtione ponitur ter-
minus re[d]uplicatiu[]9 cum d[ic]itur ſe[]dm q[ui] ho
n[o] vel inquantum homo. Teo prio oportet

II.

videre aliqua de reduplicatione, sebo dicetur ab questionem. Primo quor sunt genera re-
byplicationem. Et bico q. quatuor? sebom qua tuo? genera caufarum. Aliquando enim fit re duplicatio sebom caufam efficientem. Exemplum, vt cum dicitur, fortes et plato. In eo q. sunt albi sunt similes. Aliquando sebom cauſa materialem, vt cum dicitur, corpus organi- cum phſicum, in eo q. organicum, phſicum est perſedibile ab anima rationali. Aliquam- bo fit per cauſati formaſalem, vt cum dicitur. anima inquantum anima est perſecio eo: po-
ris organici phſici. Aliquando vero fit redu plicatio sebom cauſa, finalem, vt cum dicitur famitas in eo q. famitaf e. finis medicie. Si eundo est videndum cui est apponenda rebus plicatio in propofitione ſubiecto vel p[]rebia to. Et dico q. est apponèba ſubiecto, q[]t. ſubie etum est cauſa predicati, vnte non bene dicif homo est animal, inquantum animal, sed ut bet dico, homo est animal, inquantum homo, ſimiliter triangulus in eo q. triangulus hae bea tres angulos etc. Tercio est videndum cui apponenda est reſduplicatio in ſplogismo ſi ab maiorem extremitem vel minorem vel ab medium. Et dico q. est apponèba ad ma ioem extremitem, ſicue patet per philoso- phum in prioribus, et exemplum ſuum e ibi tem iſtud. Cuiſubet domi est diſciplina in eo q. domus, ſed omnis iſticia est bona ergo cu iſtibet iſticia est diſciplina in eo q. domum. Et autem diligenter notandum p[]ropter bicenda q. propofitio in qua p[]ositur natura reſduplicatiom potest diſtingui ex eo q. nas tura reſduplicatiom, potest teneri politiueſ priuatiuie, et ſi tenetur politiue viterius eſt otatio multiplex ex eo q. dictio reſduplicatiua potest teneri ſpecifiative vel reſduplicatiuie. Si tenetur reſduplicatiuie hoc est duplici ter, quia reſduplicatio aliquando dicit concu miteantiaz, vt cum dicitur, lac in eo q. lac est bulce. Aliquando vero dicit formaſalem ratio- nem inſarentie predicati ad ſubiectum. Exemplum, vt cum dicitur, lac in eo q. est albus diſgregat. Quanquam ad sebom articulum bico tres concluſiones. Prima q. illa propofi- tio. Chriſtus sebom q. homo est persona, non est ſimpliciter vera, sed est diſtinguenda, et diſtinguitur dupliciter. Primo modo ſic. T[]he la reſduplicatio in eo q. homo, aut dicit cons ecomitantiam, et tunc propoficio est vera, ſub hoc ſenſu. Chriſtus inquantum homo est per ſonam, ib est Chriſtus qui est homo per conco miteantiam ſupſoſtici diuimi est persona. Alio modo illa reſduplicatio potest dicere cauſam inſarentie predicati ad ſubiectum, et ſic illa propofitio. Chriſtus inquantum homo est per ſonam est falſa, quia eſſe hominem non est. Cri to cauſa eſſendi persona, Secundo moto di-

II.

ſinguitur illa propofitio ſic cum dicitur. Cri- fitus in eo q. homo, aut reſpicit aptitudinem aut actum. Si reſpicie aptitudinem tunc pro propofitio est vera, quia ſi ille homo dimittere eſ a teo remaneret persona. Si aut reſpicit actum tunc propofitio est falſa, quia Chriſtus sebom q. homo non est persona, sed sebom q. deus. (1) Secunda conclufio est iſta ſcilicet q. hæc, q. politio. Chriſtus sebom q. homo eſt deus, no est ſimpliciter vera, sed est diſtinguenda, et diſtinguitur ficut diſtinguitur precedens, p[]mo, quia iſta reſduplicatio in eo q. homo aut dicit concomitantiam, et tunc est vera, aut for maſlem ratione, inſarentie predicati ad ſub- iectum, et tunc est falſa, quia eſſe homine, no est cauſa eſſendi teum. (2) T[]ercia conclufio eſ iſta q. iſta propofitio. Chriſtus sebom q. h[]o est induiuidum non est ſimpliciter vera, sed eſ diſtinguenda, quia vno modo dicitur induiua suum quod est induiufus, in ſe et diuifum a de libet alio non habento reſpectum ab ſubſiſtæ tiam ſed ab vnionem anime et corporis, et ſic propofitio est vera. Secundo modo dicitur in Diuibus vt dicit induiufum in ſe et diuifum a quolibet alio habento reſpectum ab ſubſiſtentiam, et tunc propofitio est falſa, quia cri- fitus sebom q. homo non est induiuidum, quia ly sebom q. homo reſduplicat cauſam formaſe inſarentie predicati ab ſubiectu. (3) Ad pri- mum principale quando dicitur h[]ee compa- tit cuilibet ſupſolito nature, ergo compati eſi ratione nature. Dicitur g[]eru est sebom apti- tubem et non sebom actum. (4) Ad ſecundu quando dicheur. Iſte homo est persona. Dico q. est diſtinguenda, ſicut ſuit diſtinguenda illa. Chriſtus sebom q. homo est induiubu[n]. (5) Ab terciu[m] dico q. iſta diffinitio perſone quam dat Boeius corrigitur a Richar. Libro ſuo te trim, quia tunc anima ſeperata eſſet perſo na. Unde dicit Richar. q. persona est intelle dualis nature induiubua ſubſtatia. Chriſt9 autem sebom q. homo no est ſubſiſtens nifi in quantum ſubſiſtit in diuimo ſupſolito.

Secundo queritur. Vtrum Chriſt9 ſie filius tei abopeiuus. Vitcur q. ſic, q[]uile qui est filius tei per gratiam est filius tei adoptiuus, ſed Chriſtus habuit gratiam, er go. (1) Preterea, Mplarius primo et trinie- dicit. Potestatis dignitas non pr[]editur dum carnis hominiferat adoptatur. (2) In contra- tium est Mgr in ſra. (3) H[]o. In iſta questione verieas est certa, quia Chriſtus non est fili[]p[]us tei abopeiuus, ſicut ponunt ſancti, vnte Au- gustinus lib[]io de eccleſiastica dogmatibus. Natus est sebom, veritatem nature ex teo tei filius sebom, veritatem nature, ex homine ho- minis filius, vt no aboptione ſed in vtræq na tiuitate nomen filij nascendo haberet. (4) T[]he Ambro[]i, i ep[]a de Romaneſi. Legi et reſſi

Dif.

·rj·

scripturaras. Theium filii te de adoptione nu-
ſi imueni. Item glafa in epiftola de Plagi-
lipenſes. Chriſtus inquantum homo affirma-
pit nomen tei non per gratiam adoptionis
ſed per gratiam vmonifim. Dubium tamen
eſt ſi ita concluſio potest probari per aliqua
efficacem rationem. Et videtur q non ſic qz
probat eam Thomas parte tereia queſtione
viceſimatercia articulo quarto ſic. Filiatio e
conditio ſuppoſit vel persone ſed in Chriſto
eſt vnum ſuppoſitum ſeu persona et ſeſm il-
lud ſuppoſitum eſt filius naturalis non ad-
ptiuus. ergo Chriſtus non eſt filius tei ado-
tiuus. Sed ſec ratio non valet. quia ſuppom-
falſum vt patuit ſupta diſtinetione octaua q
ſkione ſecunda vbi dictum eſt q filiatio e ha
bituio p[ro]bui di naturaliter ſimilis producen
ti in natua meilectuali vel ſenſitiva. In qua
teveriptione nihil p[ro]mitur quod primo et per
ſe aſpiciat ſuppoſitum. I[eo] probatur conclu-
sio alteri ſic. Adoption eſt perſone extranee
non habentis ius in hereditatem vnte filius
naturalis non dicitur persona extranea quia
habet ius in hereditate. ſed Chriſtus non eſt
persona extranea ſed habet ius in hereditas
te ergo non eſt filius adoptiuus. Mino[]r pro
batur dupliciter primo ſic. I[eo] aliquif non
habet ius in hereditate. quia ſuit filius ire-
ſed Chriſtus nunq[]uit filius ire ergo. Seb
i[ec] probatio ſorte non valet. quia beatavir-
go ſeſd illos qui ponunt non conceptam fu-
illo in originali peccato. nunq[]uit ſuit ſilla ire et
tamen concebitur ſilla adoptiua. I[eo] p[ro]ba-
tur ſecuto illa mino[]r ſic. Qui habet ius in Ie
rebitare non eſt filius adoptiuus ſed natura
liſa ſed Chriſtus ex vi vmonis nature huma
ne ad verbum habebit ius in hereditate. er-
go. I[ec] ſed forte nec ita ratio concludit q[ui]
vt patuit diſtinetione ſecunda queſtione ſe-
cunda. c[aus] potuit affumere naturam irratio
nalem que non Frueretur eo. ergo ex vi viio
mis non habet in hereditate ius. I[ec] Ad pri-
mum principale patet q ſeſm diuerſitatem
iſtarum rationum op[er]tet reſpondere. I[ac]b
ſecu[]bium dico q humanitas dicitur adopta-
ti no[]n ratione illius ſingularis nature que fu-
it affumpta a verbo in vnireate p[ro]ſone ſed ra-
tione conſi[]lum quia per illam vmonem ado-
ptati ſunt alij homines.

S. Olet etiam queri. Circa
iſtam diſtinetionem. xi. queritur
primo. Vtrum h[ec] ſi te vera. Chri-
tus eſt creatura. Videtur q ſic-
quia in Chriſto ſunt natura diuima et huma-
na ergo et proprietas naturarum ſeſm Da-
mace. Sed Chriſtus per naturam diuina bi-
citur creato. ergo per natutam humanam
dicitur creatura. Pieterea. h[ec] eſt vera.
Chriſtus eſt homo aut ergo eſt homo creat?
aue increatus non increatus. quia tunc eſſet
eternus. ergo creatus et per conſequens cre-
atura. Pieterea. de quocunque dicitur pre-
dicatum inferius de eodem dicitur predicatū
ſuperius per regulam in predicamentis. N[hi]
alterum de altero predicatur etc. Sed creatu-
ra eſt predicatum ſuperius ab hominem. er-
go de quocunque predicatur homo prebica-
tur et creatuā. Sed Chriſtus eſt homo ergo.
(Pieterea. perſectus denommatur pars
formalis q materialis ſed corpus in Chriſto
eſt materialis pars anima vero eſt pars for-
malis ergo perſectus denommatur anima
q corpus. ſed Chriſtus ſeſm q corpus dici-
tur natus. ergo ſeſm q anima dicitur crea-
tus. igitur Chriſtus eſt creatuā. Contra-
Ambroſius in libro de incarnatione. N[uid] p
ſidius dicere vel creare q q Chriſtus ſit cre-
atura. I[tem] Augustinus in libro de religi-
one Chriſtiana. N[od] audiamus eos qui dicut
g Chriſtus eſt creatura. I[tem] H[yl]arius
in libro de synodo dicit. Damnamus I[er]eim
dicentem Chriſtū eſſe creaturam. I[P]iet-
terea. per rationem omnis creatura rationa
liſ potest b[ici] filius adoptiuus. ſed Chriſtus
non eſt filius adoptiuus ex precedenti queſtī
one. ergo Chriſtus non eſt creatura. I[nc]
iſta q[ui]ſtione p[re]termiſſa opinione imp[il]li
mi Am[ri] dicentis Chriſtum eſſe puram creatu-
ram. Sunt autem ab preſens duo articuli ſin
duas opiniones. I[Vna] dicie q illa eſt falſa
Chriſtus eſt creatura. quia commutatio p[ro]
omatum non fit in illius vbi eſt repugnantia
prop[ri]etatis vmius nature ab alteram. Seb
dicendo Chriſtus eſt creatura. eſt repugnan
tia prop[ri]etatis vmius nature ab alteram er-
go non eſt vera iſta. Chriſtus eſt creatura.
Mino[]r probatur. quia eternitas eſt propriet
tas diuine nature. creatura autem p[on]it ince
peut eſſe quod repugnat etermitati. I[T]o-
tra h[ec] obicetur ſic. Non plus repugnat na-
ture eſſe poſt non eſſe q non eſſe poſt eſſe-
vtrunq[] repugnat etermitati. Sed de Chri-
to concebitur non eſſe poſt eſſe. quia conce-
ditur mortuus et morz dicit non eſſe. quia vi
uere vliuentibus eſt eſſe. ſecundo de anima-
ergo no[]n repugnat Chriſto vt dicatur eo
eſſe poſt non eſſe. I[P]ieterea. mortale et im-
mortale i[ta] forma[li]ter oppo[n]unteur ſic ut cre
atum et increatum. Sed Chriſtus vere dicit

LI.

mortalis et immortalis apter naturas duer
las. ergo similiter potest dici creatus et mere
atus. (Alia optimo est ʻp ifta propofio est
simpliſiter conceſtenda ſi bene intelligatur.
Mogatur tamen ſub illo intellecu quo acca-
piebant hereticí Azriani dicentef Xpm eſſe
puram creaturam. ʻp autem illa propofio
absolute loqueto be virtute ſermonis potest
conceſi. proratur per dicta ſanctorum. dicit
enim Leo papa in ſmone. Pova et maudita
conuentio deus qui est et qui erat fit creatu-
ra. Item Damaſc.-libro tercio dicit fic. Xps
creatus et increatus paffibilis et impaſſibilis
Item August in ſermone te natuitate Vo
luit eſſa creatura qui est creatoz. Item Jero
nimus in epiftola ab epiſe. Nos ſlibere pio-
damamus non eſſe periculum dicere Xpum
eſſe puram creaturam. (Potest etiam illa
opinio confirmari per quatuor rationes Fa-
citas ab principale in principio qſitionis. Yes
runtamen. quia dictores theologi nolut haſ
tere propoſitiones communes cum hereticis.
Jteo conuementer potest tènere prima opi
mo piopter iſta rationem que dicit creari e
quobdam fieri ita ʻp ultra fieri in communi
ipfum creari dicit quendam respectu ab cau
ſam efficiem em simpliciter primam. dic etiā
quendà respectum ab nò eſſe precebens tam
ab non eſſe negativè ʻp pruative fumptum.
(Ex hijs arguitur fic. Jribil dicitur creatu-
ra niſi quòb habuit simpliciter non eſſe ante
ſuum eſſe. ſed Xpus nò habuit simpliciter nò
eſſe ante ſuum eſſe. quia eius ſuppoſitum è e-
ternum. ergo Xpus non eſt creatura. (Co
firmatur. quia de ratione creature eſt ʻp fit
simpliciter de nihilof et ʻp habet eſſe poſt nò
eſſe. et hoc repugnat Xpo cum fit eternus.
ergo Xpus non eſt creatura. (Iſtam opini
onez tenento dico ab primum principale. NB
ib quod natum eſt denommare ſuppoſitù ra-
tione nature potest dici de illo ſuppoſito puta
viuere intelligere. NB autem non eſt natum
tenomimare illud ſuppoſitù, nò ſe dici te eo
quia creatio paffio non eſt natum denomina
re ſuppoſitum diuimum. igitur nò ſr de eo.
(Ad fecundum dicitur conceſſa maiore p-
poſitione dicitur ʻp diuifio eſt impufficiens. qz
licet illa diuifio fit vera de omni natura in ſe-
non tamen eſt vera de natura que implicat
ſuppoſitum cui repugnat fic denominari. Ma-
tura autem humana eſt in ſuppoſito diuimo
cui ſuppoſito repugnat denominari a creatòs
ne paffiua. (Ad tercium dicitur ʻp omnis
quidbitas in abſtrActo cuiuſtus; generis h3
plo ſuperiori creaturam. ſed non omne con-
cretum habet plo ſuperiori creatura3 in ſua
denominatione. ſed hoc tamen verum eſt de
eo cuius primum eſſe ſuit simpliciter nihil. 5
primum eſſe Xpi non ſuit nihil-ico non de
nommiatur a creatura. (Ad quartum dico

II.

q non eſt ſimile de eſſe genito et de eſſe creas
to. q2 eſſe genituz natu eſt tenominaſe totus
ratione nature creatura autè p eſſe creatuz
nò natum eſt tenominaſe totum ratione na
ture. q2 non tenomiat ſuppoſitù diuimum.
S
Escunto queriè. Vtrù ſce ſiſera Crí
ſtus incepit eſſe. Vides ʻp fic. quia q3
generatur incepit eſſe plo eo ʻp ge-
nerare terminab eſſe. ex-v. philiſozius. ſed
Xpus generatur ergo. ( Contra quod ſu-
it ſemper non incepit eſſe. ſed Xpuf ſuit ſem
per vt ipſe ait Jol-viii. Anteç Abtaham fl
eret eſſo ſum. (Ibe. In ita qſitione ſunt mul
ti modi dicendi vnus Thome pte. iiij.q.vii-
articulo. ix. et colligit in de due rationes. V-
na eſt ita. terminus in ſubiecho poſitus ſtae
plo ſuppoſitovel persona ſed dicere ʻp ſuppo
fitum incepit eſſe e falſi. ergo simpliciter fal
fum eſt dicere Xpus incepit eſſe. ( Contra-
ex eadem ratione ſequitur ʻp ita fit falſa. Ci-
ſtus e moſtuus quia terminus in ſubiecho pa-
ſitus ſtat plo ſuppoſito. Sed falſuz eſt dicere
ſuppoſitum diuimum eſt moſtuum ergo ſimia
liter ſi ratio tua valet falſum eſt dicere. Eri-
ſtus moſtuus eſt quod eſt contra ſymbolus.
Alia ratio ponitur ibi talis. Illud non vere
dicitur de Xpo quod repugnat proprietati
bus diuinis. Sed incipere eſſe repugnat pro
prietatibus diuine nature cum natura diuina
fit eterna. ergo non bene dicitur. Xpus inces
pie eſſe. ( Contra ex eadem ratione ſequi-
q ʻp ita eſt falſa Xpus eſt moſtuus quia illud
non vere dicitur de Xpo quod repugnat p.
prietatibus diuine nature per te. Sed mor-
repugnat proprietatibus diuine nature. era-
go non vere dicitur. Xpus eſt moſtuus. q3 e
falſum-ico mobus Thome nullus. (Ico e
alius modus dicendi talis. q9 quanto in vno
ſuppoſito ſunt plures nature et ab vna ſuppo
fituz. habet eſſe ab altera vero non habet e-
tunc quicqbdicif de natura a qua habet eſſe
bicitur etiam de ſuppoſito. Si autem dicif alí
quid de natura a qua non habet eſſe tuc non
opoffet ʻp dicatur de ſuppoſito ſed in ſuppo-
to Xpi ſunt due nature diuina feciicet et hu
mana. a diuina autæ habet eſſe ab humana
vero non. Si ergo aliquid dicitur de natura
humana non propter hoc opoffet ʻp dicatur
de ſuppoſito. Sed cum dicitur. Xpus incepit
eſſe. hoc intelligitur de natura humana. er-
go nò opoſt ʻp intelliga de ſuppoſito. Jdo
apoftò eſt biftinguenda. q1 à ly mcipe de in
telligit de diuina natua et tuc apoftò e falſa
Aut intelligit de natua hüana et tuc eſvera.
( Ali9 mod9 dicedi q ʻp ita apoftò e biftim
guèda. q1 pt oficari vſ ex pte ſubieci vſ ex
pere p[icati]-eſ pte ſubieci oficenàn5 duo ſez
natua 2 pſona. Si aſt accipiaè i ſubiecho na
tura hüana tunc apofitio eſvera. Si aſt acci-
piatur persona tunc eſt biftinguenda. q1 wI

Dis.

abſolute et tunc eſt falſa vel rōne nature al
ſumpſte et tunc eſt vera ſub hoc ſenſu. crīſtus
hcepit eſſe. i. habet aliquod eſſe quod prius
nō habuit. Et ex his duobus mobis viltimis
bicendi patet ad argumenta principalia.

## S. Dlet etiam queri

Circa iſtam diſtinet domem duobus
cimam quēritur primo. Ntru crīſtus
ſtus potuit p[]ecceare. Et vitetur q[]ui
ſic. quia I[]obanins. viiij. Si dixero quia nō no
ui eum erō ſimilis vobis mendax. Seb crīſt?
potuīt bicere. non noui eum ergo potuit mē
tiri et per ſequens p[]ecceare. probatō minō
tris. quia qui dicit totam oratōnem p[]otecti di
cere partem orationis. Seb crīſtus bixit to-
tum illud allegatum in I[]obanne. ergo po-
tuit bicere hanc partem non noui eui I[]bre
terea Auguſtinus in libro de lebo arbitrio
Perſectio eſt natura que p[]otect p[]ecceare ęs
que non p[]otect p[]ecceare. Seb crīſtus habuit
naturam p[]reſtissimam I[] Preterea. eam eſt
Facuſas ad merendum et temerendum. Seb
crīſtus potuit mereri ergo et demereri et per
conſequēs p[]ecceare I[] contra. crīſtus eſt de
ergo non potuit p[]ecceare I[] Preterea. Si po-
tuit p[]ecceare potuit damnari. Seb crīſtus non
potuit damnari ergo I[] de. In iſa queſtio-
ne ſunt due articuli. Primus. ſi de p[]otect p[]e-
cere creaturam rōnalem impecabilem per
naturam. Secundus ſi crīſtus potuit p[]ecceare.
Primus articulus p[]ateat libroij. diſtinetione
xxiiij. queſtione prima I[]e fecuſo ſez fi criā-
ſtus potuit p[]ecceare. Dico q[]ui de crīſtus poſſu-
mus loqui dupliciter. quia aut inquantu te de
aut ratōne nature affumpte. Si loquamur de
crīſto inquantu deus patet q[]ui non p[]otect p[]e-
care. quia m[]o eo nulla cabit obliquitas. Si au-
tez loquimur de crīſto rōne nature affumpte
hoc p[]otect eſſe dupliciter. quia aut rōne nafua-
re a ſumpſte eo moto quo affumpta eſt de fa-
cto aut rōne nature affumpte eo moto quo
potuit affumi. Si loquimur de crīſto illo vilti-
mo moto illi qui dicunt q[]ui ex vi viationis nō
necellario ſequi ſruitio. Si crīſto non ſuiflet
collata ſumma gratia habent bicere q[]ui crī-
ſtus potuit p[]ecceare. Si autē loquamur de crīs-
to ratōne nature affumpte eo moto quo af-
ſumpſte eſt de faſto planus eſt per omnes q[]
non p[]otect p[]ecceare. I[] et hoc probatur rōe
gratie ofirmate et ratōne gloie ofummate.
Ex parte gratie probatur sic. Confirmat?
In gratia non p[]otect teuari e[]el p[]ecceare. Seb
crīſtus fuit confirmatus in gratia. ergo. Ex
parte gloie p[]abatur ſic. Voluntas immerſa
objeſto beaſtifico per fruſtōnem nō p[]otect te
uiare v[]e p[]ecceare. Seb v[]olutas xpi eſt p[]reſe im
merſa objeſto beaſtifico ergo. I[] aliqui ali-
ter probane iſt am oſclusionem ſic. Actōnes
funt ſuppoſitorum. Seb ſuppoſitorum diutum q[]ui

xij.

eſt in crīſto non p[]otect p[]ecceare. ergo crīſtus
nō p[]otect p[]ecceare I[] Preterea. adio nō ateri
buitur agenti instrumentali. imo attribuitur
agenti principali. Seb in adombus crīſtī na
fura eſt instrumentus per Damaſcenū lib[]ro
tercio. ergo talis adio p[]ecandi attribuitur
two. Seb deus non p[]t p[]ecceare. ergo nec x[]p[]us.
I[]fte rōnes non valent. Prima non. quia
d[]ui d[]icatur g[]aſtōnes ſiut ſuppoſitoru veru eſt
in rōne agentis. Seb non eſt verum mi ratōne
agendi. quia in rōne agēdi ſiut nature et at
tribuuntur ſuppoſito per naturam. vnde quē
admodum crīſtus moiebatur ratōne nature
humane. ita attribuētur ei rō p[]ecandi rōne
nature humane. I[] Similiter ratio fecuſa nō
valet. quia equiūocat de instrumento. q[]ui q[]u-
dam eſt instrumentu[m] manimatu[m] et quodbda[]
animatum. u[]luod aue[m] dicitur veruz eſt de
instrumento mMammato non autem veru eſt
de instrumento ammato ſicut eſt volunta[]as
libera. Mune autem in crīſto natura ſe hab[]z
ut instrumentuz animatu[m] et non inanimatu[m].
I[] ab primum principale bico. q[]ui aliter eſt
bicere oratōnez, t[] aliud aſſerere orōnem tan
quam veram. Crīſtus autem potuit bicere il
lam orationē Seb non poterat illam aſſerere
tan[]g[]eram. quia nō poter at mentiri. I[] ab
ſecunbu[]s bico. q[]ui natura quam affumpſit te
ſe erat p[]ecabiliſis. Seb quia habebat p[]erſe-
gratiam et ofirmatōnem in gratia et te fa-
cto p[]erfectam gloiam. ideo non poterat p[]e-
care. I[] ab terciu bico. q[]ui hoc diſpenſatiuie fa-
ctu eſt in crīſto. q[]ui ſimul ſuit viator et apre-
tenſo[?]. Et quia ſuit viator potuīt mereri.
nō t[]i ſequi[]q[]ui p[]otuerit demereri. t[]ui q[]ui ofir-
matus in gra. eui q[]ui erat in p[]erfecta gloria.
S. Encunto queritur. Vtum deus potuit
aliunde affuere hominē q[]ui te genere
illius abe. Et vnde q[]ui fic. quia mor
bus et medicina debent eſſe alteriūs nature
Sed crīſtus ſim naturam affumpſtā ſuit medi
cina filio[]ui abe. g[]e debuit eſſe alterius nature
ab eis I[] Cōtra. ab heb[]ij. Nui ſandifican[]e
et ſandificat ex vno funt omnes. Sed q[]ui ſan-
dificat eſt x[]p[]us qui aŭt ſandifican[]e ſunt fili[
abi. abe. g[]e x[]p[]us et alij homines funt ex[]vo ſez ex
adā. I[] R[]n[]o. ad queſtione bico q[]uetu[]o. ocluſio-
nes I[] prima eſt q[]ui deus potuit aliude affuere
tre ho[]em q[]ui de genere illius abe. h[]oc ocluſio
p[]abatur p[]m g[]rīm in l[]i[a] et p[] Aug[?] x[]ij. de tri
in. q[]ui eſt ait. P[]oterat aliunde deus fulcipre in
quo eſſet mediato[]r ei et ho[]em q[]ui de genere
illius abe q[]ui p[]eccato ſuo obligauit genus hu-
manu f[]icit ſe i[]p[]m qu[]e primo creauit non de
genere alicuius creauit I[] Scda ocluſio eſt q[]
oſtru[]i ſuit q[]ui deus affuere et ho[]em de gene
tre illius abe. I[] dec ocluſio declarān[]e. Cogru-
um eſt ut p[]uaricato[]r et ſandificato[]r ſint eiſt
dem generis. Seb crīſtus vel homo affumpt[]e
eſt ſandificato[]r. abam autē et filij eius funt

Li.

p[re]uaricato[es].<sup>g</sup> congruum fuit ut teus af
fumeret homn[ie]z de genere illius ade. <sup>l</sup>er
cia conclusio est q[ui] teus non debuit affumere
illum hominem qui dictus est adam. quia ille
qui debet omnes p[ec]catores iudicare, non te
bet esse p[ec]cator. sed ille homo affumptus te
bet omnes homines iudicare. ergo non debuit
eſſe p[ec]catores. Sed abam erat p[ec]cator. ergo
non debuit adam affumere. <sup>l</sup>uquarta coſlu
ſio. q[ui] teus debuit affumere hominem in ſexu
virili non femineo. ſicut p[ate]t per mag[istr]u
in littera et p[ro]batur p[ August]m[ui]o. xxx[.]ij.
qu[est]ionu[.]i. <sup>l</sup> Et preterea. congruum est ut
teus affumat hominem qui habeat auctori-
tatem in pr[ifi]tento. ſed habens auctoris
tatem in pr[ifi]tento est vir et non mulier. quia ſim
A poſtolum vir est caput mulieris. ergo te-
buit affumere virum et non mulierem. <sup>l</sup> ab
principale argumentum dico. q[ui] moribus et
medicina ſunt alterius nature ſo simpliciter
ſed quantu[]i ab efficaciam et virtutem. et ſic
est hic. quia criftus est ſine p[ec]cato. filii aut[em]
ade cum p[ec]cato.

Preterea, sciendum.

Circa diſtind[ion]em tredecimam
queritur. Verum anime crifi fue-
rit collata ſumma gratia. Vitae
g[ui] non. quia nobiliors perſe[cut]ibili debetur no
bilior perſe[ctio]. ſed angelus est perſector et
nobilio: q[ui] anima. ergo debetur fibi nobilioz
perſe[ctio] ſiue gratia. ſed angelo non est col
lata ſumma gratia. ergo anime crifi ſo fuie
collata ſumma gratia. <sup>l</sup> Preterea. illud q[ui]
est ſummum hoc est inſinitum. ſed gratia cri-
ſi non fuit inſinita. ergo. <sup>l</sup> Preterea. ita p[er]
tincarnari p[ater] ficut filius et baretur illi hos
mini affumpto a patre equalis gratia gra-
tie crifi. ergo gratia crifi non est ſumma.
<sup>l</sup> Preterea. per dictum mag[istr]i allegantis
verbum luce. ij. ſcriptum J[oh]efus proficiebat
etare et ſapientia. quod non eſſe verum ſi est
fuſſet collata ſumma gratia. ergo. <sup>l</sup> Contra-
J[oh]annis tercio dicitur. <sup>l</sup>ro enim batus est
ei ſpiri[us] ad menſura[]. ergo habuit ſummà
gratiam. <sup>l</sup> in ita queſtione ſunt duo arti-
culi. Primus ſi est dare ſi[mi]m gratiam. Se-
cundus ſi est anime crifi collata ſumma gra-
tia. <sup>l</sup> Ad euidentiam primi articuli est notan
bum. q[ui] ſi[mi]m dicitur dupliciter. ſc[u] poſtutiue
et negatiue. Dicitur enim ſi[mi]m poſtiue q[ui]
excedit omne aliud. et ſic dicitur. vii. topic[o]
rum. quod per ſuperbabundantiam dicitur
vm soli ōuemi. Summ[u] autem negatiue dicis
tur quod non potest ab alio excedi. et ſic di-
cuntur genera generaliſſa quedam ſuma-
ma. quia ſo habent ſupuemiſens genus. Mu-
ritur iga[ie]ur in ito articulo ſi est dare ſi[mi]
mam gratiam negatiue. ſc[u] qua maio[]z crea-
te non poſſit. Et hic ſunt due opiniones. N[am]a

II.

b[ic]it q[ui] non. quod probatur ſic. Si eſſet dare
ſummam gratiam qua maio[]z creari non poſ-
ſit. au[que] eſſet ex parte ſui aut ex parte eſ-
ficientis aut ex parte ſubiedi. <sup>l</sup>ro primo mo-
so. quia ipſa eſſe quedam par[ci]cipatio diu[i]mi
eſſe quod eſſe p[ore]ſt par[ci]cipari in inſinitu.
N[ec] et iſa[]z ſecundo modo. quia efficiens eſſe po-
tentie inſinite. N[ec] etiam tercio modo. quia
ſubiedum quanto plus recipit de gratia tan
to plus augetur ei[mi] capacitas. <sup>l</sup> Preterea.
illud p[ore]ſt alteri abdi quod non repugnat
nec ex parte eius quod abdi tur. nec ex par-
te eius cui abdi tur. ſeb gradum forma eſſe
augmentabil[em] non repugnat fibi nec ex par-
te eius cui abdi bi nec ex parte eius quod ab-
ditur. quia iſte gradus eſſe ei[mi]ſbem r[om]nis cu
forma que augetur. ergo. <sup>l</sup> Preterea. non mi-
nus repugnat nature inſinitas extenſiua q[ui]
intenſiua. ſeb augmentatio extenſiua in na-
tura eſſe poſſibilis in inſinitum. ergo ex mea-
siua. min[ui] pat[et]e. exceptis enim duabus ma-
g[imit]u diu[m]ibus. vria p[ore]ſt alteri apponi in na-
ſinitu per partes ei[mi]ſbem propor[t]t[i]onis ex ter-
cio ph[is]ic[u]sum. <sup>l</sup> Preterea. quod ſo d[etermi]
nat fibi formam quantitatis non d[eter]mi-
nat fibi gradum forma eſſe nulla forma nec ſub
ſtatisalis nec accidentalis d[eter]mi mat fibi qua-
ritatem. ergo nec gradum quantitatis et p[er]
conſequens p[ore]ſt augeri in inſinitum. pro-
batio min[ui]ris. p[ub]il determinat fibi quanti-
tatem quod p[ore]ſt abſolui a quantitate. ſeb
omnis forma p[ore]ſt abſolui a qua[rit]itate p[er]
potentiam diu[m]am. ergo. <sup>l</sup> Alia opinió eſſe
que d[ic]it quod eſſe dare ſummam grati[z]i in ta-
li termino qua maio[]z creari no[mi] p[ore]ſt. quod
declaratur ſic. Accepta aliqua gratia d[eter]
mimata ſiue ſimita puta. A. tunc quero al[ce]n
ten[bo] aut eſſt itatus ab aliquam ſummà gra-
tiam aut non. Si ſic habeatur proſpetum. Si
non tunc ſequitur q[ui] quanto aliqua gratia
excedit. A. tanto eſſt perſe[ctio]. ergo illa que
in inſinitum excedie eſſt perſe[ctor] in inſi-
nitum. Iſta autem per ſe vitetur ab intelles-
du diu[m]o ficut vnum creabile. ergo p[ore]ſt
per ſe creari gratia inſimita. quia quod po-
test p[er] ſe intelligi p[ore]ſt per ſe fieri a t[em] ſim
eos. <sup>l</sup> Preterea. N[uant]o aliquib[em] eſſe in p[ot]
tia tanto p[ore]ſt eſſe in actu per p[ib]m et omne
tatorem tercio ph[is]ico. ſeb no[mi] contingit ac
cipere aliquam formam inſinitum in actu. er-
go nec in p[ot]e[tia. cuius otr]arium eſſet fi for-
ma p[ore]ſet augeri in inſinitum. <sup>l</sup> Preterea.
que ſume diffimi[a]la diffimiles habent proceſ-
fus. ſed materiale et formalem ſunt diffimi[a]la-
ergo habent diffimiles proceſſus. ſeb pro-
ceſſus ab materiale p[er] diu[i]ſionem eſſe in ma-
ſin]itum. ergo proceſſus ab forma[m] p[er] ap-
poſi[t]on[e] eſſe ad terminu[]. <sup>l</sup> Preterea. ap[pe]ti-
tus naturalis ſo no[mi] eſſu fruſtra. ſed fi eſſet q[ui]lib[
]ze forma augmentabilis in inſinitu t[ui]c ap[pe]ti[que]

Dis.

naturalis effect frustra, quia non potest attin
gere illum terminum. (1 Preterea, philoso-
phus tercio phisicorum dicte numerus est
augmentabilis in infinitum, quia itur ad ma-
teriam non autem diuiffibilis in infinitum, qu-
itur ab formam, ergo in eos informis est
status. (2 Item dicit secundo de aia, quom-
um natura costantiu certus et determinat
est numer9 magnumdinus augment. Et pri-
mo de generatoe, quæ reg aiate aluntur ſemp-
augenſt aŭt non ſemp. (Tenendo aŭt ita opi-
monem. Ab primum alterius opinionis bico
g non valet, quia tunc omnis entitas cum ſie
participatua entitatis diuine potest augeri
in infinitu, quod non est veriſimile. Similiter
capacitas non potest augeri in infinitum. Sed
vſa, ab certum terminum. (3 Ab secundum
dico, quomnis forma infra fuam naturam et
ſpeciem habet determinatos gradus et ſem
per vnus potest alteri addi quoque vſa, true
matur ad ultimum. Cum autem deduci fue
rit ad ultimum gradum alius non potest ab
di quin varietur, forma et ſpecies. (4 Ad ter-
cium bico, quon est ſimile de infinitate intes
ſiua et extenſiua, quia in infinitate extenſiua
accipiuntur partes materiales in quibus co-
ntigit proceffus in infinitum. (5 In infinitate
autem intenſiua accipiuntur partes forma-
les in quibus est ſtatus per p[ro]b[itu]m tercio phis
ſicorum (6 Ab quartum potest diſi eode, mo
to. Tamen aliter potest diſi ſic. Dato q[ui] for
ma ſub ſtantialis et accidentalis non determi
net ſibi quantitatem nec graviu quantitas
tis tamen forma que realiter est qualitas ſi
cut est gratia in ſua natura habet determini
natam quantitatem et gradum qualitatis. (7
( De secunto articulo bico ficit dicebatur in
principio queſtioni, q[ui] fummiu dicitur du-
pliciter, ſe[que] p[ro]ſitutus q[ui] excedit omne aliud et
negatius, quia non potest excedi ab alio. (8
Primo modo bico, q[ui] amine crifi[n]o ſuſt col-
ata ſumma gratia, quia pater potest affu-
mere vnum hominem potest ſibi dare equa
lem gratiam gratie crifi[n]. (9 Secundo modo
dico q[ui] amne crifi[n]o est collata ſumma gratia
negatius, quia in magistrum in ſi[ra] canta e
illi amine collata gratia, quia maior creari
non potest. (10 Ab primum principale dicitur
q[ui] nobiliori perfedibili respondet nobiori
perfectio lo quenodo de perſectionibus natu-
ralibus. Sed lo quenodo de perſectionibus ſup-
naturalibus que respiciunt potentia, obe di-
tialem ſic ut est in proportione de gratia hoc no
opotet. (11 Ab ſecumbu dico, q[ui] fummiu ne
gatius non est infinitum, dicitur emm ſum-
mum illo modo per non excedi ab alio et non
per excedere omne aliud. (12 Ab tercium pa-
tet ex dictis in secundo articulo. (13 Ad quar-
tum respondet magiſter q[ui] dicebatur profi-
tere in gratia non in ſe ſed in alij[us] qui de eiuf

xiii.

gratia et ſapientia proficiebat et hoc p[ro]bat
per Gregorium in quadam omelia.

N. he queri opus est.
T[he] c[irca] iſtam diſtinet omne decimam
quarumqueritur primo. N[ot]rum
intellec[tu]us anime crifi[n]i potest omnia
videre in verbo que videt, verbum. Et videtur
q[ui] ſic quia q[ui] potest maius potest et minus.
S[ed] intellec[t]us anime crifi[n]i potest videre effe
tiam diu[n]nam que maior est q[ui] ea que relu-
cere in ea, ergo potest videre omnia in verbo
que videt, verbum. (1 Preterea. Auguſtus
ſecundo te trimitate dicit. q[ui] ognis[]cit pa-
trem cognoscit et filium, quia ſunt vnum. S[ic]
magis ſunt rōnes p[er]deales in duo q[ui] perſone-
quia inter perſonas est bifindtō realis, ergo
cum crifi[n]us videt, q[ui]nam p[er]eam in duo p[er]te-
rie videre omnes. (2 Preterea, magiſter dicit
in littera, q[ui] anima crifi[n]i videt omnia que vi-
det, verbum, ergo. (3 Contra intellec[t]us fini
tus non potest videre inſimita. S[ed] ea que videt, verbum ſunt inſini
ta, ergo. (4 In ita quæſtione ſunt quatuor ar-
ticuli in quatuor opiniones. Vna est theme
que dicit, q[ui] anima crifi[n]i no p[er]videre oia que
videt, verbum, quod declaratur ſic. In quanto
aliqua cauſa perſeſtus videtur tāto plures
effectus videntur in ea. Exempli huic est q[ui]
quæno aliquis perſeſtus, videt aliquod pri
cipium tanto plures oculſiones, videt ex prim
cipio, q[ui] videns omnes coſclusiones alicujus
principii apreſhendit illud principium. (5 Ex
hoc argutur ſic. Si intellec[t]us anime crifi[n]i
teret omnia que videt, verbum t[ue] copreſſen
teret, verbum f[ic]ut videns omnes concluſio-
nes principii apreſhendit principium. S[ed] null
ius intellec[t]us creatus potest apreſhendere
verbum, ergo nullus intellec[t]us creatus p[er]
videre omnia que videt, verbum. (6 Viterius
diſtinguunt iſt[i] in duo duplicem ſcientiam.
Vna dicitur ſcientia ſimplicis noticie et reſpi
cit t[am] ea que ſunt q[ui] ea que eſſe p[o]ſſunt. Alia
dicitur ſcientia viſioms et ita reſpicipt tant[u]
ea que ſunt. Si ergo fiat queſtio de ſcientia
viſioms, ſic anima crifi[n]i videt omnia que vi-
det, verbum, quia illa ſunt finita et finita po-
funt ſciri a virtute finita, igitur. Si autem fi-
at quelſtio de noticia ſimplicis noticie, tunc di
cunt q[ui] anima crifi[n]i no videt omnia que videt
verbum, quia illa ſcientia reſpicipt poſſibilita q
ſunt inſimita. Inſinita autem non p[o]ſſunt vi
teri a virtute finita. Et etiā ſicut ſup[er] argue
dat aia crifi[n]i apreſhenderet, verbug, q[ui] omnia
funt falta. (7 Cōtra ita optionem obici[]ſic.
Dato q[ui] A otineat B et Co[rd]inate, ita q[ui] b
ſit tota r[ō] respec tu iſi us C, fi intellec[t]us B
non apreſhendit A mult o magis intellec[t]us C
non apreſhendit A. Vel p[er] alia verba clari or a

Optimo Thomae

Graunt & Gremplinotae
Inſup[er]iis

["Li.", "accipiatur subiectum et passio propinqua et\npassio remota. Si passio propinqua non com\nprebendit subiectu sequitur 4 nec passio remo\nta. Sed respectu tibi effe infinitus, intenfiueret\nse in quo infinita possilibilia reluent. Se habet\nordinate. Ita quia seft infinitus intenfiue\nideo infinita possilibilia reluent in eo. Sed be-\nne vident infinitum intenfiue nec apter hoc\nipsum apprehendunt. Ergo non sequitur 4 si\naliquis videt omnia que relucet in eo 4 ipm\naprehendat. Item contra distinetonem 4\nsolluitur quelio arguit sic. Poslibile est 4\nanima cristi videat aliquod possibile futurum\nputa animam anticiſtis creandam. ergo non\nponitur precise terminus in cognitōne coru\nque teus nouit scientia viſioniis in diſtinetō\nnem ſuprius tactam. Alia est opinio hæn\nrici de gandauo. 4 anima cristi agnoſcit oſia\nfacta et fienda non quitem agnōtōne actua\nli sed habituali. vnte quemadmodu ponitur\nviſio actualis et habitualis. ita anima crīſi\nſi vitet omnia que vitet verbum no quitae\nactualiter & habitualiter p. habituī anime eri\nſti cōcreatnm. Quod declaratur sic. Virtus\nfinita diſtinetius videt duo 4 tria et tria 45\nquinq. ergo minus diſtincte videt mille 45\ncentum. Sed anima cristi habet virtutem ki-\nnitam ergo minus diſtincte vitet omnia 45\naliqua. Sed illa est cognitō habitualis. ergo.\nD. Preterea. Infinitas extenſiua ſuppomit\ninfinitatem intenliuam per omentatorem in\ntractatu de ſubſtantia orbis. Sed anima crīſi\nſi non habet infinitate intenſiuam. ergo nec\nextenſiuam ab agnoſcibiilia. et sic cognoſcit\nomnia habitualiter. Contra istam opinio-\nnē 4 aliquis intellectus agnoſcit omnia por\nhabituem. num inberentem est diſſule diſtū\nin ſecundo diſtinetone. ij. q. v. tantum vnam\nrōnem repxto. vbi pluralitas requirit maio\nrem perſeſtōnem ibi infinita pluralitas rea\nrit infinitam perſeſtōnem. Exemplum hui\nSi poſse portare decem ponera requirit tan\ntam virtutem ſequitur 4 poſse simul porta-\nre infinita ponera requirit. inſinitam virtu-\ntem. Sed aliquid eſse ratōne diſtincte agno\nſcendi plures quidditates concludit maiore\nperſeſtōnem ergo eſſe ratōne diſtincte co-\ngnoſcendi omnes quidditates concludit in-\nfinitam perſeſtōnem. et tunc talis habi9 est\ninſinitus perſeſtōne. quod non tenetur. mi-\nnor probatur. tum quia in teo ponitur inſi-\nmitas ex infinitate p[earum] que representā-\ntur. tum quia representatuum vi.nius est al-\nterius rōnis a representatiuo alterius 4 q[ui]\nlibet dicit p[er]ſeſtōne, quia no poſse repreſen\ntare in representatiuo alterius dicit caren-\ntiam perſeſtōms. Alia est opinio multorū\net etiam Scotus. videtur aliquater affentire\n4 anima cristi vitet omnia que vitet verbī\nnon solum habitualiter ſed etiam actualiter.", "Apros. I, 20, 12, 10, 12, 10, 12, 10, 12, 10, 12, 10, 12,

Dif.

xiii.

patrem cognoscit filium non solum q; funſt
vnum in effentia. Sed etiam quia funſt relatiua
et relatiua ſm plb'm in p[]dicametis ſimul ſunt
naturali intelligentia. Sed y mee non ſic ſe la
bent. quia vna y dea non dicitur relatiue ab
alteram licet dicatur ab p[]deatum, iteo vitæa
vnam y beam non oportet q; videat alterâ.
(Ad quartum dicitur q; magiſter loquitur
de vſione habituali. quia ainma crifiſt vitæt
omnia que videt verbû non per habituî inſe
rentem ut p[]onebat ſecunda opinio. Sed per
hoc q; verbû exprimit anime crifiſt oinua quâ
tù exprimi poſſume ut patz exſtima opione.

Secundo queritur. Atrum anima eris
ſti nouit omnia in[]p[]rio genere. Vi-
detur q; non luce ſecundo. Theſus p[
]fiebat etate et ſapientia. S[]3 hoc non eſt ve-
rum ſi cognouit omina in [p]rio genere. G.
(Preterea. Apoſtolus ab hebeos dicit. Ex
bis q; paſſus eſt biocit obediens. S[]3 hoc no
efſet wu[]i ſi cognouit omnia in p[]roſio gene
re. ergo. (Preterea. anima crifiſt eſt euſſbe
nature cum anima noſtra. ergo habet confi-
milem mobum cognoscenti. Sed ainma no:
ſtra cognoſcit per ſcientiam acquisita. quia
ut patet per p[]b[]m primo metb. ex multis ſen
latomnim fit vna memoria et ex multis meb
rijs fit vnum experimentum et ex multis ex-
parimetis fit omniuerſale principii ſcientie. G.
( Contra nulla imperſcio ponenda eſt in
anima crifiſt sed ignoratia eſt imp[]fectio. er-
go non eſt ponenda in anima crifiſt. ergo cri
ſus nouit omna ſcienția inſula in [p]rio ge
nere. (Preterea. ſi e habet intelleclus ab
virtutes intelleduales ficue voluntas abvir
tutes motales. ſeb in voluntate anime crifiſt
non ponuntur acquisite virtutes morales.
quia tunc ante acquisiſtōnem fuſſet paſſiona
tus. quod eſt inconuemiens. ergo ſimiliter in
intelleclus crifiſt non ponitur virtus ſeu ſien-
tia acquisita. (Preterea. ageli nouer[]t omia
in pr[]oprio genere ergo ſimiliter anima crí-
ſi. (Ie. in ita [q]ſtione ſunt tres articuli [b]m
tres op[]iones. Vna eſt Thome parte tercia
quellione. ix. articulo tercio et quartò qui bi
ſtmguunt duplicem ſcientiam. ſe. infuſam et
acquisitâ. et quantu[]i ad inſuſam q; nouie oia
per aliqua ſibi inſuſa. p[]uta per ſpecies intelli
gibiles a teo ſibi inſuſas. et in hac notitia no
potu[]r p[]ficere. S[]3 quantum ad ſcientiam ac
quavitam potuit p[]ficere quia in natura tribil
eſt fruſtra. Sed in anima crifiſt eſt meelle[]t
agens et poſſibilis. ergo no ſunt fruſtra. er-
go poſſunt habere ap[]p[]riam operatōnem. Sed
talis op[]ratio eſt acquisitò ſcientie. quia in-
telleclus agens facit q[]b; eſt in potentia intel
ligibile actu intelligibile et habet abſtra[]xe
de. Intellectâ aſt poſſibilis habet reſcipe. er-
go amma eriſt potuit p[]ficere in ſcientia ac-
quifita. ( Contra istam opinionem obicitur

ex dicteis op[]mantis fic. plura aedictia euſu-
tem ſpeciei no poſſunt ſimul eſſe in e[]obem ſub
ſedo [b]m ip[]fum thomam. Sed noticia inſuſa et
acquisita rei in[]p[]rio genere ſunt euſſbem ſpe
tie[]i. S[]3 non poſſunt ſimul eſſe in e[]obem. p[]roba
tur minor. quia ſi no eſſent euſſbem ſpeciei [b]
eſſet e[]x parte agen[]tis. Sed hoc no valet. quia
Ambroſi[]o p[]onit in li. te incarnatōe verbi q;
dif[]paritas ortus no facit diſt[]mtonē nature
ut patz de abam et de nobis. J[]c[]em p[]onit Au
guſtus in ep[]itola ab teo gratias. ( Pre-
terea. due p[]ſed[]onea ſiue due agnitōnes p[
]ſede euſſbem obedi[]n non poſſunt eſſe ſimul-
quia ex quo ponunt ambo p[]erſede al[]era ſui
p[]erſlueret. Sed noticia inſuſa et acquisita p[]
nuſ[]c ambe p[]erſede ergo no ſunt ſimul in crí-
ſo. (Preterea. Si in illa ſcientia acquisita eri
ſtus p[]ſiciebat pro eo q; habebat intellectu
agentem et poſſibilem ut tua ratio affumebat
pari rōne beati in patria p[]ſciciunt continue
in ſcientia acquisita. quia habent intellectu[]s
agentem et poſſibilem. Sed hoc eſt falſum. G.
( Alia eſt op[]nio h[]enri[]c. q; anima crifiſt no
uit in [p]rio genere habiualiter p[] habitum
ſcientialem a teo illi anime conceratum. ſeb
tonerá bunc habitu[]i argutum eſt in queſtios
ne precedenti et lib[]io. ij. diſt[]mtonē. inq. q. v. (I
Alia eſt op[]nio Scoti ab cuius euidentiam p[]
mittam vnam diſt[]mtonēs. Secu[]to dico que-
ſtionis solutōnem. Diſt[]mcho eſt ita q; du
plex eſt cognito. ſe. intuïtua. abſtra[]ctiua. et
habent triplicem differentiam. Differentia
prima eſt q; intuïtua requirit obiedum q[]b;
ſit in re ex[]teræ et ſit preſens potentiæ in ratios
ne precedentis. Abſtra[]ctiua autem tale obie
dum non requirit neceſſario. ſed ſuſſicite fibi
habere aliquid ſupplens vicem obedi[]n. ( Se-
cu[]da differentia eſt. q; intuïtua p[]onit reſpe-
dum attingentie obiedi. ut termi hi media
ti. quia exquo attingitur obiedum exſiſtens
in re ex[]tra ut exſiſtens et immediate medio
dico habente rōnem termi[]n. quia bene eſſe
p[]oſeſt intuïtua cum medio habente rōnem
quo non q[]b; ſicut patet in potentia vifua q;
informa[]t specie rei viſibilis no eſt ibi actua
lis attingentia obiedi ut termi[]n immediati
Abſtra[]ctiua autem bunc reſpectum priuat
q; accibit fibi q; eius obiedum exſiſt at in re
extra. (T[]ercia differ[]etia eſt. q; intuïtua po
nit reſpectum men[]furabil[]e ad men[]furā actua
lem. Abſtra[]ctiua autē non p[]onit reſpectum
actualem. ſed aptitudinem ſolum. qui quia
tem reſpectus eſt etiam men[]furabilis ad ma
ſuram non actualis ſed ſolum aptitudinalis.
quia nullus reſpectus habet plus de actuali
tate q; ſuum fundamentum. ſed fundamen-
tum huius reſpectus. obiedu[]n no habet eſſe
actuale in noticia abſtra[]ctiua neceſſario. er-
go nec ille reſpectus eſt actualis ſed aptitu-
dmalis. ( Diis premilſis dico ad queſtione[]

Ll.

Itj.

g[ui] fiat l[er]mo te noticia abſtraclu[a]a tunc di
co q[ui] anima crifi[t] nouit omma in proprio se
cnere per ſpecies inſuſa[ſ] fibi a teo. quia quic-
quid eſt p[re]ſe[ct]onis eſt ponend[ui]m illa anima
ſi fibi n[ò] reſuſnat. Sed ſpecies ille inſuſe ſuit
p[re]ſe[ct]ones in anima crifi[t] reſpectu omnium co-
gnit[or]um abſtraclu[a]ue et fibi n[ò] reſuſnane
ſicut non reſuſnat anſelis qui iſto m[ò]no-
uerunt omnia in pr[io]prio genere. quia ſim Au-
s[.]lib[ò]·iii[.]f[upor] Geneſ[.]ad ſi[am]·ſimul ſt[at]
og[ni]t[ò] inverto et og[ni]t[ò] in ap[ò]o genere. S
(S[.]z] t[uc]e eſſet dubiu[ſ]i iſte ſpecies ſunt ſpeciſ
quiddi[at]u[] aut ſing[ulari]u[]. Non en[i]vi[n]entur
eſſe ſpecies ſingularium·tum quia eſſent inſi
trite·tum quia plura acci[entia] eiufbem ſpe-
ciei eſſent ſimul in eotem·q[us] eſt inco[u]neniens
ſim aliquos. Sed otrar[ium]videtur·quia inclu-
dentia r[ò]nes pr[imo] ſeip[is] diuſe[ſ]as n[ò] poſſunt
diſtind[ue] ogn[of]ci per vn[ui] ſue repreſentati-
uiu[.] S[.]z in[diu]ibua inclu[d]t r[ò]nes pr[imo] ſeip[is]
diu[er]ſas·ut patuit lib[ò]n·q[ue] in diu[i]iduat[ò]e
ergo ip[ſa] in[diu]ibua non ogn[of]c[n]e tantum
per vn[ui]m omne reſp[entatiuiu]·ergo ille ſpe-
cies ſunt ſingularium et non quiddi[t]atu[] ſeu
vmuiuſr[ali]u[] p[rec]ife. Teneatur illud q[us] plus
placet. ( Si aut[è] fiat queſt[io] te ogn[it]o[d]e in
tuitiua ſic d[ic]itur q[ui] crifi[t]us non nouit omnia
et hoc ratione adu[n] exiſtentium et ſingula-
rium·quia reſpectu horum habuit noticiam
acquifitam·et in h[ac] ogn[it]one crifi[t]us p[re]ſic[e]
bat·q[ui] ut ait Ap[os]tolus ad hebreos. Ex h[is]
que p[aff]us eſt dib[ic]it obediens[ia]. ( Ad p[ra]mi
cipale d[ic]itur dupli[c]iter. Pr[imo] ſim vi[]ma
g[il]tri·q[ui] crifi[t]us p[re]ſic[e]bat et aſſe et ſapientia
non quidem in ſe·ſed in alijs qui de ei[us] ſapiē-
tia p[re]ſic[e]bant·et hoc probat per Greg[ori]ui
ut patuit ſupra diſtind[ione]·x[i]li[]capitulo ſe-
cunto. ( Aliter d[ic]itur q[ui] illud verum eſt q[ui]
noticia intuitiua acquiſta·quia in illa profu-
ciebat ut dict[um] eſt. τ[em] per hoc patet ab ſecu-
du[]z·ab illud Ap[os]toli·Ex h[is] que p[aff]us eſt
τ[em]. ( Ad terciu[m] dico q[ui] ille proceſſus eos
g[ni]t[on]is de quo loqui[t]ur philoſoph[.]b[]p[]r[imo]
met[.]b[]quantu[]z ab aliq[uo] d[ic]uſ eſt neceſſitatis in no
bis·τ[em] quantum ab aliq[uo] non eſt neceſſitatis.
Mam in cog[ni]t]one mtuitiua eſt neceſſitatis
in nobis et q[ui] ab hoc c[ô]p[ex]tebat crifi[t] ut ſuit
viato: nobiſcu[]. In cog[ni]t]one autez abſtra-
diua ille proceſſus non eſt neceſſitatis ſi ta-
lis ogn[it]io habetur per ſpecies inſuſa[ſ] a teo
et ſic ſuit in anima crifi[t].

Ilud quodz preter
mittendum. Circa diſtind[ione]nem
quintecinā queritur. Vtrum in
anima crifi[t] fuit ſimul dolor et
gaudium. Vicetur q[ui] non·quia contraria n[ò]
poſſunt eſſe ſimul in eodem. Mam fi contraria
poſſunt ſimul eſſe et còtradietoria ex quarto

met[.]b[]Seb tolo[]t et gaudium ſunt coner[ar]ia
ergo. ( Preterea. Arifotiles ſeptimo etbi
eorum d[ic]it·q[ui] veloxem teledat[io] exp[ell]ie
trifi[t]icam non ſolum op[ea]tam ſed etiam qu[à]
cumq[ue] conting[em]. Seb anima crifi[t] habuſe
fummam teledat[on]em·quia crifi[t]us erat c[ò]s
prehenſo[·]ergo nullam habebat trifi[t]icam.
( Preterea. In teledat[one] ſue gaudio cor
dilata tur·in trifi[t]ic[ia]ro conſtringi. S[.]z im
poſſible eſt c[ò]s ſimul dilat[ar]i et conſtringi.
ergo. ( Preterea. Sicut ſe habet gloriuſz
et non gloriuſ[]um ad corpus·ita tolo[]t·z gau-
dium ad animam. Seb impoſſible eſt corpus
eſſe gloriuſ[]um et non gloriuſ[]um·ergo imp[or]
fible eſt q[ui] in alia ſic ſimul dolor et gaudiu[·]
( Cōtra. In p[al]mo. Anima noſtra repleta
eſt malis·vbi Aug[ui]tinus non malis·i-vicijs
ſed p[er]miſ. ( Preterea·vbi eſt morbus ibi ap-
[J]omitur medicina. E[]ſ medicina ſuit paſſio criz-
ſi·ergo in anima crifi[t]us ſuit verus dolor et c[ò]
ſtat q[ui] in eo ſuit verum gaudium. quia erat
comprenſo[·]ergo. ( R[.]ni[·]m in ita queſtio-
ne ſunt multe opiniones quas nos omnes im-
tento recitare·. ſed recitabo ab prefens ean-
tum quatuor·et ſim hoc ſunt quatuor articu-
li. Vna op[im]io d[ic]it·q[ui] in anima crifi[t]us ſuit fi-
[]mul tolo[]t et gaudiu[·]q[ui] in anima crifi[t]us ſenſiti-
ua ſuit verus dolor et non gaudium. In ani-
ma vero intellec[ui]a erat verum gaudium et
non tolo[]t. Pr[imo] pat et ſie. Dolor eſt paſ-
fio illata et percepi[ibil]is appreſſio illius
p[aff]ionis illate. Seb in crifi[t]o quantu[]z ab ani
mam ſenſitiuam erat paſſio illata et percepi-
bilis appreſſio p[aff]ionis illius illate. quia
ſenſus t[ad]e[pt]e op[time] vigebat in eo·quia erat
nobilit[ime] complexi[om]is. ( Secundum tecla
ratur ex hoc·quia in parte intellec[ui]a erat
plenitudo biuimitatis et gaudij[·]calis autem
plenitudo non permittebat eum ſentire alio
quem bolorem. ( Contra hoc obicitur per
Damaſcenum libro tercio qui d[ic]it q[ui] crifi[t]
habuit meſtam intelligentiam. ſed intellig-
tia diſtinktu[t]ur contra partem ſenſitiuam·
ergo non ſolum in ſenſitiuia ſed etiam in intel-
lectiua ſuit meſticia fine trifi[t]ic[ia. Preterea-
mors crifi[t] aut ſuit naturalis aut violenta.
Non naturalis·quia tunc fuſſet mortuus in
iſto inſtant[em] ſi nulla paſſio fuſſet et illata·q[us]
eſt falſum·ergo ſuit violenta·Seb omne vio-
lentum eſt naturaliter contritans ex nono
metaph[is]ſice·ergo cum illa mora[ſ] eſſet viol[]
ta non ſolum quantum ad ſenſitiuam ſed etiſ]
am quantum ad intellec[ui]am·quia violen-
ter fuerit ſeparata intellec[ui]a anima·ergo
ſequitur q[ui] in intellec[ui]a ſuit vera trifi[t]ic[ia.
( Alia eſt op[im]io que d[ic]it·q[ui] anima crifi[t]
poſſet: conſiterari dupliciter·. vel inquantum
eſſentia·vel inquantu[] potentiá. Si obſeretur
inquantu[] effentia habuit ver[ui] dolor[]e et paſ-
fionez et patiebat·coz[]e patiente·. q[ui] amma

Dif.

Dij.

Fm filiam effentiā tota eſt in toto etota in q[ui]
libet parte corporis.Si autem oficetetur ami
ma inquantem potentia fic nō patiebat nec
habuie verum tolorem. Contra itam op[]
monem p[]oſtect obici p[] duo argume[n]ta facta
otra p[]ecedentes, opinionē. Preterea ad hoc
p[]oſt color in crīſto, quia p[] illum tebuit me[
]erī. Sed meritū eſt in anima inquantū potē
tia non inquantem effentiā. q[]: inq[]etum potē
tia habet deliberare zelicere adq[]emeritoios.
q[]olor fuit in anima crīſi inquātū potētia-
Preterea, maior eſt colligātia animie ut eſt
natura ab ſe ipam ve potētia q[]ui ſit viriū ſen-
ficiuarum ab animā ut natura vel effentiā. q[]
ſi p[]enter talem colligantia, facta p[]affione in
viribus ſenſituis pati[]e anima ut natura ſe[]q[]
tur q[]ui pati[]ete anima ut natura pati[]e amīs
ma ut potentia. ( Alia eſt opinio que dicit
q[]ui anima p[]t tripliciter ofiterat. Primo m[]
ut eſt natura, et fic bici[]q[]ui anima intellec-
tiua patiāt patiente anima ſenſitua: q[]: in ho[
mme ſenſitua et intellec[]tua ſint vna res ſu-
damentaliter. Secundo m[]o p[]oſtect anima ofi-
trari ut eſt ro inferio[]. et fic anima crīſi ha[
buit verum tolorem, quia ro inferio[] respicite
obie[]ctum ſp[]ale. q[]: ro infere[]da: ſibi p[]ena, ideo
habuie veru tolorem.ercio m[]o p[]oſt ofitera-
ti ut eſt ro ſup[]erior, et q[]: ro n[]omis ſup[]erioris eſt
tentere in teum, ideo ex iſta tententia nō po[
tuit habere tolores, ſed gau[i]ni. Et eſt talis
orto inter tolorem, gau[i]ni respectively anime
ciſi. quia ex p[]oſe coloris primo fuit in crīſto
color in toto op[]oſito ex anima et corpor et
anima ſenſitua et intellec[]tua ſecu[]to fuit in
anima ſenſitua. tercio in anima intellec[]tua
ue eſt natura quedam. Ex parte aut[]e gau-
dij. fuit econuer[]o. q[]: primo fuit in ratione
ſup[]eriori ſecu[]to fuit in anima ut eſt natura
quedam tercio fuit gau[i]ni in toto op[]oſito.
( Quarta opinio eſt ab cuius cuidentia eſt
ſciend[]u q[]: color eſt ex apprehenſione ſenſus
aliciu[m] ſefiomis facte in carne p[]epter quod ſe
quitur p[]affio in appetitú. Triflicia a[]ut eſt ex
apprehenſione interiori[] et fit frequenter fine leſio
ne carins. q[]: ſit p[]: mag[]inaſt[]o[]es, et appre[]henſio
n[]e intellec[]tua, v[n]i diffimt[]i eſt. Triflicia eſt am-
mi diffenſus ab his q[]: nobis nol[]etib[]o accidet.
( Ab ap[]oſitui bici[]q[]: q[]ui accipie[]t tolo[]: qui eſt
ex apprehenſione ſenſus ſefiomis facte in ca-
ne tunc in cr[]iſto fuit verus tolo[]: quia veram
naturam p[]affibilē habuit p[]ro fuit maximus
tolo[]: t[]u quia fuit tenerrime ople[]comis-t[]u q[]
fuit p[]affus in locis maxime p[]affibili[]o. p[]uta
in locis neruofis ſe[]: m[]anibus et pedib[]: t[]u
quia ſenſus eius vigebat et nō erant obſo-
pti: nec f[]iebat reſuō atua a g[]aubio anime in
corpus. V[n]i in alijs martirib[]: q[]: f[]iebat talis
reſuō atua. ideo n[]o ſic patieban[]: e[]: in x[]po fu-
it factu[]i miraculose q[]: potentiæ ageban[]: e[]: m
ap[]rium inotu[]. Si aut[]e accipie[]t color p[]: triflicia

bici[]q[]: in anima x[]pi tam in po[]tōnē ſup[]iori
q[]: m[]feriori fuit tolo[]: qui eſt trifliciā. ( Ab
cuiu[m] euicntiā eſt notanb[]: q[]: voluſas p[]: ac
cipi dupliciter. ſe[]: p[]woluntate deliberat[]iuā t[]
p[]wolūtate naturali. Si accipie[]t voluſas p[]: deli-
berat[]iuā w[]olūtate fic n[]:o fuit ibi trifliciā. quia
trifliciā eſt de nolito. Sed illa p[]affio n[]:o erat
nolita a[]wolūtate deliberat[]iuā crīſi. imo erat
colita. q[]: illa voluſas cum erat recta ofi[]rma
batur legi[]: b[]mis. lex a[]ut diuina dic[]taba[]:
p[]affione illa eſſe w[]elanda. q[]: ut fic non fuit ibi
trifliciā. Si a[]ut accipie[]t voluſas p[]: w[]oluntate
natur ali. p[]:m po[]tionē ſup[]io[]:e r inferiorē fuit
ibi trifliciā. q[]: trifliciā eſt de nolito. Sed volu-
tas crīſi naturalis nolebat ita[]:z p[]affione. q[]:
erat diſconuemiens ſue nature. q[]: in hoc erat
trifliciā. Vnde ficut prociēs merces in mare
ſimplíciter n[]:o vult. quia p[]ap[]onie ſibi ut malu-
viterius quia p[]ap[]onie ſibi ut neceſſarii p[]enter
vitanb[]:u piculum et ficvult. ita eſt in p[]oſito-
Nam p[]oneba[]: p[]affio ut diſconuemiens nature
et fic voluſeas naturalis nolebat. Sed poſte a
p[]oneba[]: ut neceſſaria p[]: reemptōne g[]ene
ris humani et fic voluſas deliberat[]iuā w[]e-
bat. Opio Scoti B dimitt[]i. q[]: nimis eſt p[]li-
xa et due vltime r[]:onabiliter ſuſtineri p[]oſſut-
( Verutamē cōtra vltimā op[]tionē obiciu[]:t
aliqui otra diſt[]:mto[n]ēs qua bici[]:q[]: voluſas
p[]:t accipi p[]:wolūtate e[]: deliberat[]iuā et p[]:woluta-
te naturali et m[]:iſto vltimo n[]:o fuit in anima
crīſi color q[]: eſt trifliciā. ( Cōtra illud argu
uitur. Predicatum n[]:o bici[]:q[]: de ſubiecto r[]:one
aliciu[m] q[]:b accitentaliter inef[]:t. Sed accib[]:e w
luntati q[]: o[]iunga[]: cum appetitu ſenſituo. q[]:
licet voluſas dicatur naturalis r[]:one illius c[]:o
iunco[]:mōs n[]:o p[]:enter hoc tebet d[]ici w[]olūtate
tolo[]:r trifliciā. Dicend[]: q[]: p[]woluntas dice
retur naturalis ex hoc precife q[]: o[]iungitur
appetitui ſenſituo ficut op[]nās videtur di-
cere e[]:une diſt[]:mto[n]io n[]:o eſſet bona. Seb diſſim-
Etio eſt fic accipienda q[]: p[]oſum ofi[]cere w[]o
luntate ue respicit tonu abſolute et ouemiens
nature et fic d[]ici[]:e voluſas naturalis Et p[]o-
fum ofi[]cere w[]olūtatem ut ſequim[]: iudicium
r[]:onis et fic dieicur voluſas deliberat[]iuā t[]:ue
diſt[]:mto[n]io eſt bona. ( Ab primu[m] principale
dicitur dupliciter. Vno mo[d]o negādo mai[]:
rem. quia p[]: potentiām diuimā o[]:traria in fum
mo p[]oſunt ſimui ſitare in e[]:odem ficut in cor-
po[]ibus damnator[]:u p[]:onie ſumma caliditas
et ſumma frigiditas ut vide[]:r dicere vna glo
la f[]up illud mat[]:h[]:i. []:bi erit fletus et []:tri =
dor denti[]:i. Sed hoc n[]:o videtur bene dic[]:tui. q[]:
Rabi m[]:op[]les fic d[]ici[]:e q[]: o[]iungio o[]:trarioru[]:
in e[]:odem ſubiect e[]:t vnum de imp[]:oſibili[]a
que creat or n[]:o p[]:oſte t facere. Preterea diſ
ſinitu[m] n[]:o p[]:oſte t eſſe fine diſſimit[]:o. Sed diſ
ſinitio o[]:trariorum e[]:t q[]: mutuo ſe exp[]:ellunt
v[]:t patet p[]:r philos[]:ophum in po[]:tpredica-
mentiā. e[]:rgo p[]: nullam potentiā p[]:oſunt eſſe

Li.

Himul quin mutuo se expevllant. C Teo aliter
dicitur ad mnonem q color et gaudium in
proposito non sunt inipfito contraria tum
quia no infuit eodem modo, tum quia no fune
te eodem fubiecto, quia gaudium est te obie
to beatifico et eterno, solor aui te obieoto
temporaliter corruptibili. (1) Ab aliud p[ro]b[itu]
et hico dicitur q no est ab ap[ro]positum, q[ur]p[ro]
loquitur ibi te telectatone copali, nos autem
loquimur te telectatone spirituali. Romam te-
lectatio corporalis, puta que est ex cito ex
pellit tristiciam ex op[ro]posita ex cito et 5,5 cuius c[ir]
tingentem. (2) Aliter dicitur et melius. q di-
um p[ro]b[itu] habet veritatem quato te vna po-
tentia naturaliter fit redundatia in alia pot[er]
tiam. In ap[ro]posito aui in crito dispenfatие fa-
dus est q no fuit rebubantia gaudij anime
ab vires alias nec ab corpus. (3) Ab tercium
dicitur q no est ab ap[ro]positum, quia dilatatio
cordis respicit gaudium tempotale in ap[ro]fito
autem fuit gaudium spirituale in portione fi-
periori. (4) Ab quartum dico. q maior est fal-
fa, quia gloriofum et no gloriofum respectu
eiusbez corporis funt otro ad iectoria. Dolor au
tem et gaudium in ap[ro]fito no funt otro adi-
ctoria nec etiam otioria. Tum quia no infuit
eodem modo, tum quia no funt te eodem fub-
lecto ut dictum est.

Nec oritur questio er
predichis. Circa istam bif[itu]m
nem. xvij. queritur. Vtrum crif[itu]s
habuit necessitatem moriendi. Vite
tur q non, quia mo[]s est inflicta, apter p[re]cca
tum, sed in crito no fuit p[re]ccaeum nec origi
nale nec actualiter ergo no habuit necessitatem
moriendi, maior habatur, eum q[ur]t ab Roma.
vij. dicitur. Corpus mortuus est apter p[re]cca-
tum, tu quia Gensij. dicitur, quacumque h[or]a co-
metoris ex eo[re], tu quia Aug[us] libio retra-
da, primo dicit q[ur] si nullus telmiqueret null[em]
morere[st]. Et iiiij. de trini dicit, q[ur] mo[]s est im-
flicita, rōne criminis. (1) Preterea, anima cr[if]
si fuit omnificiens, ergo fuit omnipontis, q[ur]
nō est minoris, p[er]fectōnis omnia ſire 5,5 o[ra]
poſſe. Sed ommpotēs potest repellere omne3
cauſam mortis, ergo. (2) Preterea, perſection
est anima crif[itu]s 5,5 forma celi, ſed in celo nuſa
la est cauſa corruptōnis, g nec in anima cr[if]
si. (3) Contra, omne generabile te necessitate
eſt corruptibile, ut patet primo celi otra p[la]
tōnez, ſed corpus crif[itu]s fuit generabile, ergo
corruptibile. (4) Preterea, omne ap[ro]fitum ex
cōtrarijs est corruptibile ex viij. metba, ſed
corpus crif[itu]s erat ap[ro]positus ex otrarijs, ergo.
(5) Ab euentiam bui[s] quæſtionijs, q[ur] mo[]s
est quid[ur]a t[e]fectus nature. Teo est ſciend[us]
g filius tei sic aff[u]mpſit nostram natura, q[ur]
aff[u]mpſit eam cum penalitatibus et t[e]fecti-
bus quos tecuit. (6) 5,5 aliqui funt t[e]fectus in

itij.

nostra natura qui prouenfiit ex culpa et ſue
ad culpam, ſicut promitas ab malum et diſ
ſicultas ab tonum et buiſinobi t[e]fectus fi
lius bei non affuſpſit, quia non tecuit. Alij
vero ſunt t[e]fectus qui prouenunt ex culpa
nō tamen ſunt ad culpam, ſi t[e]b[itu]s diſtinguunt,
quia quid[ur]a ſunt perſonales puta lepra cedi
tas et claudicatio et buiſinibi et iſtos etiā
nō affuſp[er]ſit. Ubi[da]z vero ſunt naturales ut
ſames et fiti, ſi t[em] ſimiles et bos affuſp[er]ſi.
(1) D[omi]n p[er]ſiſiis in generali quantum ab t[es]
t[e]fectus quos affuſp[er]ſit ap[ro]ſtet vitere in ſpe-
ciali vel p[er]ticulari ſi affuſp[er]ſe hunc t[e]fectus
qui est neceſſitas moriendi. (2) Et ſunt ſic duo
articuli in buas opiniones. U[na] inbiſtimede
b[ic]it q[ur] in crito ſuit neceſſitas moriendi, ita
q[ur] fi nō ſuſſet ei aliqua ſena vel p[er]ſio illata
ſuſſet tamen mortuus ſentio, quod p[er]batur
ſic. Materia est q[ur] res poterſe eſſe et nō eſſe ex
vij. metb. ita q[ur] materia exiſtens ſub p[riu]
tōne est principium corruptōnis, quia altera
pars otrarietatis, i. p[ri]uatio machinatur ab
maleficium, i. ad corruptōnem, ex primo p[ri]
fico[ru]s. Sed materia corporis crif[itu]s est eiufbe[]
rōnis cum materia noſtri corporis et eſt ibi
p[ri]uatio alicuius ſorme, ergo ſicut neceſſa-
ria est cauſa corruptōis ita et in crito. Pre-
terea, in corpore crif[itu]s erant qualitātes ora-
rie. Sed ex otrarietate qualitatum ſequitur
actio et p[er]ſio et tandem, corruptio, ergo, p[ro]
batio maioris, quia qualitātes elemēto: nō
ſunt in omnimoda ap[ro]portōne equali in corpo-
re mixto proporcionato anime, quia diuerſe
partes requirunt diuſeras ap[ro]portiones com-
plexionis. (1) Preterea, omne corpus genera
bile habet certum p[ro]b[itu]s ſue duratōis ſitra
quā non p[er]t burare, ſed corpori crif[itu]s fuit ſene
rabile, ergo. (2) Muicquid ſit e[ſ] c]uſione in ſe
iſte tamen rōnes non oclobunt, prīma enim
iteo non conclubie quia finaleret e[ſ]c argue
retur de corpore crif[itu]s moto ſicut ante, quia
habet materiam eiufbem rōnis cum corpo[re]
nostro et eſt p[ri]uatio ibi annexa, ergo eſſet
nunc in eo neceſſitas moriendi, quod eſt falſi-
Similiter ſecunda ratio nō conclubit, quia ita
in corpo[re] illo ſunt moto qualitates cōtrarie
ſicut tunc et eamē nō p[er]tutur in eo neceſſitas
moriendi. Similiter tercia ratio non valeret, q[ur]
aſſumie vnum falſum ſez omne durabile ba-
bet certu p[er]obum ſue duratōnis ſitra qua
non poterſt durare, quia ſi p[er]obatur alioq
lapis in eſſe et tollatur omne extraſecu[z] coz-
ruptuum poſita ſenarali manutenentia di-
uina nunq[ui]z corruſp[er]tur. (3) Teo eſt alia
opimo q[ur] te verbo in copatione ad naturam
aſſumptam poſſumus loqui tripliciter. P[ri]
mo ap[ro]paranto verbum ad natura, aſſumptā
gloriſam, iſto moto q[ur] gloria que p[or]mē in
anima redundet in corpus. Secundo ap[ro]paran
to verb[us] ad naturam aſſumptam innocentē

Dif.

xvii.

fieat eſt pura natuæ fine peccaeo cum iuſticia originali. (1) Tercio companto verbü ad na- turam non glotioſam ita gr. gloria anime nò rebundaret in corpus primo modo non ſuif ſet in Xpò neceſſitas morièdi ficut nec in be- atis erit poſt ſeſu reſuſioneſ, Similiter nec ſe- tundo modo ſeb tercio modo in Xpò ſuifſi ne eſſitas moriendi. ficut pòit Aug.-liij. de ba p[er]ſimo puuloſo, vbi dicit gr. Xpùs habuit fi- militudinem carnis peccati. quia mi ſuueris occuſus ſuiflet ipso ſenelcente ad moſtem ve nire p[ot]uifet nullo miraculo circa ipſum poſi to. (2) Seb ad huc reſtat dubium vnte e- rat illa neceſſitas morièdi. Et dicit gr. ſuit ex hoc gr. corpus Xp[hi] fibi dimiſiſi fine reſuban tia gloſie erat animale t non ſub pleno domi- nio anime et indigebat cito et ſiebat p[ot]er- bitio et reſtauzatio nec p[ot]erat fieri tanta re ſtauratio quâta e p[ot]erbitò. ſed vbi nò ſit ta reſtaurato? quâta eſt p[ot]erbitò ibi eſt neceſ- ſitas morièdi. (3) Contra. Xpùs ſiebat quâ tum neceſſe at fumere te alimento ad tan- tam reſtaurato[n]e p[ot]ebiti. (4) p[ot]erat fumere te alimento vt eſſet equalis reſtaurato p[ot]e- diti. et ſic apter hoc nò ſuiflet in eo neceſſas moriendi. Reſponte[que] gr. bene licet hoc ſciues rit nò tamè ſequi[que] gr. fieret equalis reſtaura tio p[ot]ebiti apter duo. Primo apter potentie nuerit iuie tebilitatem in couertèto alimentù in rem alitaz. (5) Scbò p[ot]er impurizeſal alimen ſi ſeòm gr. ſemper aliq[ui]b traxit te impujo-nue aſt ex. puriori alimento generat purior ſan guis et caro. et ex impuriori alimen[ato] gene- ratur impujoſ: ſanguis et caro. (6) Ad p[om]us principale q[ui] dicit gr. moſis eſt inſliſta p[ot]er p[ace]atum. dicit gr. veru eſt neceſſate in eo gr. peccatù ſoluit p[oh]ibens moſtem ſe[3] u- ticiam originalem. apr[ie] auct cauſa moſtis eſ illa que dicta eſt in ſc[4]a opnione ſe[5] gr. non ſit reſtaurato tanta quâta fit p[ot]ebito in bu- mido rabicali. (7) Ad ſeòm cù dicit gr. anima Xp[hi] ſuit o[m]iniciens. ergo o[m]inotens. negat conſequentia. q[ui] o[m]inopotentia nò p[ot]eſt omu nicari alicui creature miſi habeat in ſe formâ virtualiter otentiam omnium obiecto[rum] poſsi bilium produci. (8) Teo reſuiri[que] maiò: perſc[io] in fundamento omni[po]ntentie gr. in fundamè to omni[ſcientie]. (9) Ad tercium dicit gr. còſe quentia nò valet ſi celu eſt inco[rum]tible. S[an] et corpus Xp[hi] q[ui] vt patuit in ſe[5]o libio diſ. -xiii[que] materia celi nò eſt eiubê ratòmiſ cù ma- teria inſerio[rum].

S. Ecundo q[ui]c[ir] Vtrum in p[ot]eſtate aie Xp[hi] fuerit nò mori ex violentia p[al]li omis. Vibe[que] gr. ſic. q[ui] gr. habet plenùs diu[n]ium ſup[er] corpus pt. imprebire o[em]violentia corpora[le]. ſed aia Xp[hi] habuit plenù diu[n]ium ſup[er] co[pus]. S[an]. Mimo: p[ab]aſt p[oc] hoc gr. ibi nulla e- rat reſtio[li]o in ſerio[z] viru ad aia[2]. (3) Preterea. Job. x. ait Xp[us]. p[ot]eſtate habebonè

ſi anima[que] mea et iteru[m] ſumèdi eam. t[ue] que- ritur aut illa[que] p[ot]eſtate habuit ma[n]tù teus auct inquantu[m] homo.nò inquantu[m] deus.q[ui] gr. ſemel affuſpitt nun[que] dimiſi[que] ſeòm Damſe- ergo inquantu[m] homo et habet[que] p[ro]ſitù. (4) Preterea. In eu[ag]elio dicit gr. cui clamore valido emiſit ſpiritu[m] ſed nò p[ot]euiſet habere clamo rem valibù miſi p[u]emſſet ſeu p[er]ſciuiffe t horanti mori[que]. S[an]. Contra. Xp[us] erat viar[que] ficut et nos. ſed nò eſt in p[ot]eſtate anime n[re] non mori p[al]ſione inſliſta. S[an]. Preterea. Si i p[ot]eſtate alicuius eſt non mori ſi nò p[er]hibet p[ec] eat. ergo ſi in p[ot]eſtate anime Chrifi tuiflet nò mori et nò p[er]hibuit ſequi[que] gr. peccauerit. q[ui] eſt inconueniens. (5) R[ex]. In ita queſtione nò op[er]tet multu[m] inſiſtere. q[ui] p[ate]t ex ſoluci one queſtionis p[re]centijs. (6) Teo dico gr. fi am- ma Xp[hi] gloriòſa ſuiflet fibi dimiſſa ita gr. glo- ria anime reſubuſſet i corporus t[ue] in p[ot]eſta te anime Xp[hi] ſuiflet nò mori ex violentia paſ- kiomis. Seb q[ui] gloria anime Xp[hi] te facio non rebundabat in corpus. ideo illud corpus eate necellario corruptibile et p[al]ſible. Cuius r[oe] erat ex p[ro]ma inſtitutòne nature. q[ui] hoc e[re] p[er] cipii[m] in natura gr. aliqua actiua ſune nata to mmari p[al]ſuis. (7) T[ue] argui[que] ſic. Omne cor- pus alterabile et corruptibile p[er] app[ro]xi]mi- zationem actui d[omi]natis pt. corriu[pi]. ſed corpus Xp[hi] eſt huiuſmodi. S[an]. Ad primu[m] p[re]cipale dico gr. anima Xp[hi] habet et diu[n]iu[ſ] ſup[er] corpora in hoc gr. nò erat reſtio[li]o viru[m] ſenſitiuariu[m] nò t[ui] habuit plenù diu[n]ium quantu[m] ab hoc quod eſt nò pati. q[ui] gloria anime nò reſubuſabar in corpus. (8) Ad ſeòm dicenb[ui] gr. ip[ro] ego in ſup poſtito et app[ro]ſito ſtat p[oc] eatam perſona non t[ui] ſeòm eandem natura[que] gr. ego ſup[er]poſitù verbi ſeòm natura[que] diu[n]a p[on]o anima[que] mea[que] a meip[ro] ſeòm natura[que] h[ui]an[à]. q[ui] in natura humana facta eſt p[er]atio. (9) Ad terciu[m] dici tur gr. ficut ſuit miraculù gr. anima erat glo- riòſa et corporus n[ò] ita ſuit miraculù in eo gr. clamauit valice in h[oc]a moris et miraculoſe ſuit ſep[ata] aia ante h[oc]a mori[que] p[er] violentia[que] p[al]ſiomis.

O[rum] p[ro]terea. 7c. Circa istam diſtinc[io] n[em]. xvij. queri[que] p[ro]mo. Vtrùm in x[po] ſint du[e]w[ul]tates. Vibe[que] gr. non- q[ui] o[m]is w[ul]utas eſt d[ia]na ſui actus af[mi] n[em] eſſi, libera. ſed ſi in x[po] eſſent p[les] w[ul]tates al- terea n[ò] eſſet d[ia]na ſui actus. S[an]. p[ro]batò mimo ris. Iſtub q[ui] ſequi[que] motu[m] alterius potentiæ n[ò] h[ui] diu[n]iu[ſ] ſui actus. S[3] ſi in x[po] p[on]i[que] alia w[ul]utas a w[ul]utate diu[ma] ſequi[que] motu[m] w[ul] tatis diume. S[an]. non habebit diu[n]iu[ſ] ſui actus. (4) Preterea. w[ul]utas facit w[ele]t[ex]. S[an]. vbi ſuit plures w[ul]tates ibi ſunt plures w[ele]t[es]. ſed x[pu]s eſt vnus w[ele]ns. S[an]. in x[po] e[re] vna w[ele]n- tas. (5) Preterea. vbi eſt vna p[on]onalita[que] ibi à

["Dis.", "officium summi pontificis est orare. ubi ab habere. Omnis ponere est homi bo affixi: p[ro] homi bo cōſtituīm in hijs que funt ab deum vt offerat. et c[.] Uu Quantus ad ſecundu3 articuſ lum dico q[ui] o[rum] o[rum] est mētis ſiue voluntatīs p[er] ſtitio. Voluntaſ autē creaſt xpi vt patz in q[ui] ſtione p[er]ccedenti accipit tripliciter ſez, volun tate ſanfitiua et p[er] ſentate vōnali q[ui] eſt na- turalis. et p[er] ſentate vōnali q[ui] eſt telibetiua. Si loquitur de p[ro]ma et ſe[da] ſenta ſentate. dico q[ui] nō ſemp fuit exaubituf. q[ui] ſe[mi]m illas ſentates orabat dica[da]. Pater trāſeat a me calix iſte q[ui] t[em] non tranſuit imo huc ca licez p[er]ſationi bibi. Si autē loquamur de ter cia. dico q[ui] ſemp fuit exaubitus. (I) Ad p[ro]mu p[ri]ncipale dico q[ui] nemo p[er]tit ab alio q[ui] g[ui] p[er]t a ſeipſo habere ſi o[rum] o[rum] et exaubitō o[rum]t eitōe p[er]ſone ſe[mi]m eand[ur] naturā. ſi nunc autē o[rum] et exaubitō non o[rum]t p[er]ſone Chriſt i ſe[mi]m eand[ur] naturā. q[ui] o[rum]t o[rum]t eitōe ſe[mi]m naturā h[um]aniza, exaubitō autē ſe[mi]m naturā diu- nam. (I) Ad ſecundu3 dico q[ui] xpiu inquantu3 orabat erat mimo: p[er] ſe in forma ſerui non in forma dei in qua eſt equalis p[er]i. (I) Ad terci um dico q[ui] xpiu nō ſtruſtra orabat: q[ui] xpiu ſciebat ſutu3 p[er]ſo3 velle hoc q[ui] eueniret mediā te o[rum]e n[ati]p[ro]xi et n[ati]p[er]ſaſſet n[ui]e uſſet: quia ſic erat diffinitus a ſentate diuina.", "### Et merito criniti p[iet]er omittent.\nCirca iſtā diſtinctōnē. (XVIII. q[ui]riē. N[]trum xpius merueriēs in p[ro]mo inſtanti ſue conceptionis. Vitæ p[ro]mo q[ui] non meruit. ſe[do] q[ui] nō p[ro]tuīt mereri in p[ro]mo inſtanti ſue o[cepti]omis. p[ro]mu p[er]baſc ſic. Voluntas p[er]ſe c[ir]maſt et v[ir]ita deo p[er] ſruitōnēs nō p[er]ſteſt mereri alias ſaſdi in patria otinúe me[re]enſe. ſeb anima xpi eāt p[er]ſe c[ir]maſt et v[ir]ita deo p[er] ſru[ba]ſc ip[er]o. (II) P[iet]ere. anima xpi ſru[ba]ſc deo. q[ui] nō me[re]batur. p[er]batio o[sequent]ie. q[ui] aut meritūz et ſruitio funt duo actus. aut funt vnus actus. nō funt duo actus. q[ui] in eadem potentiā non funt ſi[mi]l duo actus. qu[ia] in eadem potentiā non funt ſi[mi]l duo act

LI.

obiectionum preſens ſeſilicet totam trimeateſ, et non impedebat potêtia et actus eſt pmanêſ ergo. (1 Cōtra hoc obiciet. Eſto eni 〈 Xpús habuit omnia predicta ad huc no[rum] potuit mere ri in primo inſtāti ſue oſceptōnis. q[ui] meritū re-〈q[ui]rit deliberato[rum]eſt et electo[n]e electo autem et deliberato[rum]e re crut vel p[ro]ſupponut ſilogiſum p[ro]acticiu[m]e ſed iſta filosofato[rum] et deliberato[rum] non fuit in cobe[m]iſt ati. 〈 R[es] Dicendu[m] eſt q[ui] lic[is] talia filosofato[rum]e re qui aſt in nobis hoc ta- men e[ra]p[er] impedidone n[ur]e potêtio e[mi]tio tuiue et vbi eſt potêtia ognitiua p[er]ſa videt omnia q[ui] videt verb[ui]o no[rum] eſi requirebat talis diſcurſus et deliberatio et electo[rum] p[er] potuit fieri in inſtāti. (1 Ad motu[a]a u[n]t alterius op[ion]is d[ic]i fine q[ui]tionis. (2 Luqu[u]t]u ad e[cc]iu[u] articuli ſe[m] quib[us] ſibi x[p]ús meruit dic[ie]t aliq[ui] q[ui] meruit ſi- bi fruitōneſt et beatiutidin[em] q[ui] quicq[ui]d eſt no bilitatis et p[re]ſedōnis e[attr]ibu[de]u[x] p[er] ſed p[re]ſedius eſt habere fruitōneſt ex merito[rum] q[ui] ſi ne merito. (3 Alia eſt op[mi]no cui aſſen[te] q[ui] Xpús no[rum] meruit ſibi fruitōneſt q[ui] aut hoc fuſ illet p[er] actu[m] p[re]cedent[em] aut p[er] actu[m] q[ui] eſt fruſtio[n]o primo modo. q[ui] nullus actus p[re]cede[n]o p[er] mitur. no[rum] et i[a]e ſe ſo modo. q[ui] meritū et fruitio[rum] realiter differ[er]t, meritū etiam ſe h[ui]z ad fruſatione[m] ſicut via ad termi[n]u. (4 Si diea[s] q[ui] eſt actus p[er] eſſe meritū et fruitō ſiue p[er]miu[m]. quia idem actus p[er] habere reſpectu[m] ab liber[u] ar- bitriu[m] et ad te[u] et vt habet reſpectu[m] ab li. a[mi] bitriu[m] eſt meritū vt aut habet alſpectu[m] ad dea- um eſt p[er]miu[m] hoc no[rum] valet. q[ui] pari ratōne p[er] teſt d[ic]i de beatis q[ui] orinu[e] meren[t]. q[ui] fal- ſum eſt. (5 Ad a[mi]gumentu[m] op[ion]is d[ic]i mul- tipliciter. Primo ſic. quicq[ui]d eſt nobilitatis e[mp]nendu[m] i[x] p[er] ſi ſibi no[rum] re p[ug]na t habere ta- li mo[m]. Sed x[per] repugna t habere fruitōnem ex merito[m] quia in x[per] erat tam e[x]cella[que] bea- ſiutuo q[ui] p[er] meritum acquiri non poterat. (6 Secundo d[ic]i[te]t et melius q[ui] p[er] x[per] eſt ponē[m] dum quicquid eſt p[re]ſedionis ſi ſibi non repu- gnat vel ſue dignitati. p[er]c[u]e a[u]t habere fru- tionem ex meritis repugna t dignitati [Xp]i. quom[am] q[ui] meritum p[re]cedit p[er]miu[m] tue cris[t]us p[er] aliquo inſt ati non habuit fruitiōnē qua[rum] meruit. quod eſt inconuemens. (7 Terco[m]mo- do d[ic]itur q[ui] ficut diu[er]ſi grab[9] entitatis fa- ciu[m]t ad teo[m]em vnueri[ſi] ita diu[er]ſi modi ha- bendi gloriam faciunt ad teo[m]e iſtius ſta[te]9 i[de]o aliqui habent gloriā c[u] meritis. aliq[ui] ve- ro ficut Xpús fine meritis et ſic non meruit ſibi fruitōneſt. (8 Sed d[ic]eres. n[un]g[ui] er go ali- quid ſibi meruit. dicendu[m] q[ui] ſic. ſed quid ſit il- iud. C[irca] hoc ſunt due op[ion]es. Vna e[m] ma- g[ist]ri in ſira qui d[ic]i[que]t q[ui] meruit anime et coz- poris impaſſibilitate[m]. Anime qui[de]m impaſſ

II.

ſibilitatem meruit. q[ui] licet ſit impaſſibilis q[ui]ta[rum] ab por[tion]em ſupr[i]io[n]e eſt tamen paſſi- bilis in parte inſer[i]ori vel por[tion]e et impaſſi- fibilicat[em] huius por[i]t[i]oms ſibi meruit. Et i[n]s meruit ſibi impaſſibilicat[em] por[i]cis in ſeſuare actione[que] vt p[er]batur p[er] ap[ex]tolum ab philip, Xpús inqui[que] factus eſt q[ui] nobis obediens vſa- q[ui]z[que] in mori eſt et ſequitur. p[er]p[uter] q[ui] et exal- tauit iuſſus iſt[em] p[er] iſto merito exaltauie illi. Alia op[mi]no d[ic]it q[ui] Xpús meruit ſibi amo- tionē illius impede[m]i[mo]t quo glori[a] anime n[ur]o re[d]ubat ab in por[i]cis. h[ic] accip[ere] q[ui] plus pla- c[er]. (1 Ad primu[m] principale d[ic]itur q[ui] anima p[er]ſede vma teo non p[er]ſtekt mereri ſi e[m] om t[in]no extra viam. Si autem aliquis vnitur teo q[ui] e[ſi] exi[t]ens compreſſen[or] p[er]ſit etiam eſſe viato[rum] p[er]ſo p[er]merito exaltauie illi. Alia op[mi]no d[ic]it q[ui] Xpús meruit ſibi amo- tionē illius impede[m]i[mo]t quo glori[a] anime n[ur]o re[d]ubat ab in por[i]cis. h[ic] accip[ere] q[ui] plus pla- c[er]. (1 Ad primu[m] principale d[ic]itur q[ui] anima p[er]ſede vma teo non p[er]ſtekt mereri ſi e[m] om t[in]no extra viam. Si autem aliquis vnitur teo q[ui] e[ſi] exi[t]ens compreſſen[or] p[er]ſit etiam eſſe viato[rum] p[er]ſo p[er]merito exaltauie illi. Alia op[mi]no d[ic]it q[ui] Xpús meruit ſibi amo- tionē illius impede[m]i[mo]t quo glori[a] anime n[ur]o re[d]ubat ab in por[i]cis. h[ic] accip[ere] q[ui] plus pla- c[er]. (1 Ad primu[m] principale d[ic]itur q[ui] anima p[er]ſede vma teo non p[er]ſtekt mereri ſi e[m] om t[in]no extra viam. Si autem aliquis vnitur teo q[ui] e[ſi] exi[t]ens compreſſen[or] p[er]ſit etiam eſſe viato[rum] p[er]ſo p[er]merito exaltauie illi. Alia op[mi]no d[ic]it q[ui] Xpús meruit ſibi amo- tionē illius impede[m]i[mo]t quo glori[a] anime n[ur]o re[d]ubat ab in por[i]cis. h[ic] accip[ere] q[ui] plus pla- c[er]. (1 Ad primu[m] principale d[ic]itur q[ui] anima p[er]ſede vma teo non p[er]ſtekt mereri ſi e[m] om t[in]no extra viam. Si autem aliquis vnitur teo q[ui] e[ſi] exi[t]ens compreſſen[or] p[er]ſit etiam eſſe viato[rum] p[er]ſo p[er]merito exaltauie illi. Alia op[mi]no d[ic]it q[ui] Xpús meruit ſibi amo- tionē illius impede[m]i[mo]t quo glori[a] anime n[ur]o re[d]ubat ab in por[i]cis. h[ic] accip[ere] q[ui] plus pla- c[er]. (1 Ad primu[m] principale d[ic]itur q[ui] anima p[er]ſede vma teo non p[er]ſtekt mereri ſi e[m] om t[in]no extra viam. Si autem aliquis vnitur teo q[ui] e[ſi] exi[t]ens compreſſen[or] p[er]ſit etiam eſſe viato[rum] p[er]ſo p[er]merito exaltauie illi. Alia op[mi]no d[ic]it q[ui] Xpús meruit ſibi amo- tionē illius impede[m]i[mo]t quo glori[a] anime n[ur]o re[d]ubat ab in por[i]cis. h[ic] accip[ere] q[ui] plus pla- c[er]. (1 Ad primu[m] principale d[ic]itur q[ui] anima p[er]ſede vma teo non p[er]ſtekt mereri ſi e[m] om t[in]no extra viam. Si autem aliquis vnitur teo q[ui] e[ſi] exi[t]ens compreſſen[or] p[er]ſit etiam eſſe viato[rum] p[er]ſo p[er]merito exaltauie illi. Alia op[mi]no d[ic]it q[ui] Xpús meruit ſibi amo- tionē illius impede[m]i[mo]t quo glori[a] anime n[ur]o re[d]ubat ab in por[i]cis. h[ic] accip[ere] q[ui] plus pla- c[er]. (1 Ad primu[m] principale d[ic]itur q[ui] anima p[er]ſede vma teo non p[er]ſtekt mereri ſi e[m] om t[in]no extra viam. Si autem aliquis vnitur teo q[ui] e[ſi] exi[t]ens compreſſen[or] p[er]ſit etiam eſſe viato[rum] p[er]ſo p[er]merito exaltauie illi. Alia op[mi]no d[ic]it q[ui] Xpús meruit ſibi amo- tionē illius impede[m]i[mo]t quo glori[a] anime n[ur]o re[d]ubat ab in por[i]cis. h[ic] accip[ere] q[ui] plus pla- c[er].

Dis.

Dunc autem queramus.

Circa distinctionem, rix. et. xx. que
runt duo: pmo. Vtru. Xpus me-
ruit nobis gratiæ et gloriæ. Vi-
tur q. nò. q. meritù, nò excedit premiù, sed
meritù xi: excedit gloriam omnium hominù-
ergo. (Pieterea-meritù, ordina: ab pmiù
tanç ab finez, sed meritù xi: nò ordina: ab
pmi: nostrù tanç ab finez. (Pieterea-meri
tum xi: est finitù, sed culpa nostra fuit miſi-
ta. q. nò meruit nobis televisionem. Malòz pa-
tet. q. natura in qua xpus patiebat erat fini
ta. Mmo: pbat. q. tanta est culpa quatu: est
ille qui offendi: sed qui offendi: puta de9 è
infinitus. q. (Contra: Leo in fermone de na-
tuitate dom. Sicut a reatu nullu: liberum res
perit: fic ombò curandis vemit. (I. H. In ita
questione fuit duo articuli in duas opiniones
(1 Nna optimio potuit duas oclufiones quaruz
pma est. Xpus meruit ombò culpe remissio-
nem grè in infusionè: è grè collationem quâtus
ab sufficientiam. (2 Secuda oclufio est q. non
meruit illa ombò quantù ad efficacia. (3 Pri-
ma oclufio pbat: fic. Perso na infinita: ptuf-
ficienter fatis facere. infinitis habendo me-
ritus, infimitù. sed persona xi: est infinita. g-
potuit sufficienter sattifacere. p infinitis ha-
bendo meritù infimitus. (4 Secuda oclufio pa-
bat: fic. Agens nò agit tibi in paſſum diſpo-
tum. q. actus adjuo: funt in patiente bispo-
sito. ex-ij. de anima. sed nò ombòs funt diſpo-
siti ab habendâ grâm et gloriâ. g. nò meruit ita
ita ombò quantù ad efficiens. (5 Cotra p-
mam oclufionez arguit: fic. Nulla forma è p-
fectio: in agendo g. fit in effendo. q. agè nù
gè excedit effe: sed elle in natua in qua xpus
merebat: est finitù. g. nò habuit meritù infi-
mitum. (Pieterea. Actiones menſuræ in
ratonez, agendi nò in ronem agentis. g. o-
perato illa est finita que est in rône agendi
kinita. sed meritù xi: ſed naturâ creatae, è
a rône agendi kinita. g. meritù nò fuit inſini
tum. (6 Et declarat: rô per exemplus. q. licet
velle in xpo effect opato: inſinita nò tîn eat in
inſinitù. quia erat a rône agedi kinita. (7 Co-
tra fecundâ oclufionez obici: fic. quia tune cris-
lus nò meruit nobis grâm p: p: mam et gratiâ
batptifmalæ: q. reſpécu illi9 nò eram diſpo-
siti. Ito: bici: ſed aliam opinionem in qua funt
duo declaranda pmo q. uò Xpus meruit quâ
tum ad sufficientiam fecundo quomò meruit
quantùs ad efficacia. (8 De pmo bici: q. me-
vitum xi: nò fuit formaliter inſinitù, sed fini
tum. Veritutamen est ſcienz, g. o: me creatus
inquantù est volitù a deo inquantù est ponum-
merieu, autez xi: licet ſit finitù, acceſt: tîn
a deo tanç infinitum ideo ſufficit. p infinitis
extenſiue. (9 De fecundo dico q. Xps meruit
omnib quantù ad efficaciam hoc nò. nà m-
carnato xi: et eius paſſio non fuerit occasio

xix. et xx.

naliter preuife ſed ab eterno vitetanæ a deo
ita q. deus intellexit ſe tanç fùmum tonum.
In fecundo signo intellexit omnes creatur as.
In tercio signo aliquos homines p: deſtinauit
et circa aliquos habuit actum negatiuum.
In quarto ſignovit aliquos caſiuros i abã.
In v. p: uſubit de remedio eoz. q: uò redimerê
tur p paſſionem Filii fui tanç p: merituz. (S
bideres quib nobis xpus meruit. dico q. me-
ruit nobis quinq ſez p: pectati remissionê. ſedo
gre inſuſionem. tercio pene eterne et palia-
dimissionem. quarto p: vobolice potestatis cor-
eulcatone: et ianue celeſis apertionez. (A
p: muz p: nicipale dicenduz q. merituz nò exces
dit premiuz q: n aliquis meretur p: leipfo ſed
quanto aliquis meretur p: alio: merituz p: ex
cedere premium. et fic meritù xi: potest ex
cedere premiuz noſtrum vt ipſe meretur pro
nobis. (A. Ob fecunduz p: dici eodem motovl
potest bilingui de fine p: mviam p: bi in ſedo
phificoz. q: est finis simplici: et est finis ſub
fine. et fic meritù Chrifi potest ordinari ab
premium noſtrum tanç: finis ſub fine. (A
tercium dico q. licet meritum xi: fit formali
ter finitum tîn acceſt: a deo extenſiue tan-
ç: infinitum et diuigi: oblecto beatiſico per
g: am et gloriâ. Et q: nò badi: in min: q. p: ve-
eatum est inſinitum. fi: mtellige: q. fit inſimi
tum intenſiue est falſiſimù. quia tune opitz
ponere ſummù maluz et rebindet error: mam-
chotum.

SEcundo queri: Vtruz fuerie neceſſa-
trium genus humanu: repari p: moſtez
Xpi. Viteq q. non. q: nobilio: est an-
gelus q: homo ſed nò fuit neceſſarium anſe-
lum repari ſiue redimi p: moſtem Xpi. ergo.
(Pieterea- genus humanum repari p: illub
in quo nullu: lauſa: ſed in paſſiomb: nò lau
damur ex. ij. et hicoz. g. (In contrariu: est
Anſaelmus liº. ij. Cur deus homo. vbi expe-
ſe dicit q. genus humanu: necefſe fuit p: paſ-
fionem Xpi redimi. Teez ſup illud ad hebre.
Hj. gloſa. Auco: orem ſalutis eoz. p: paſſionez
ofumare dicit: q. mi: mozeret Xps homo nò
redimerê. (I. H. In ita questione funt duo
articuli in: buos mobos dicêdi: p: mus mod9
est Anſaelmi m liº. Cur deus homo. q: p: o:nt
q: to: u: oclufiones. Prima q: necefſe fuit hoi:
redimi. Secuda q: nò potuit redimi fine lauſi:
Fadone. Tercia è q: ita ſatiffactò nò potuit
 fieri p: puru: hoi: vel p: purà creatur à: ſuar
ta oclufio q: neceſſariu fuit ita ſatiffactònè
fieri p: xpm q: è deus et homo. (Primà oclu-
fionem pbat fic. Si nò fuit necefſe hoi: redi-
mi: g: homo creatus fuit fruſtra. q: è mo:ue
més. Coſe: q:ntia pbat: q: homo creatus è ad
laudandù deu: et diligendù et etiam ab frue
dum ipò deo. Aut ergo deus reducit hominè
ad huc finè aute nò. Si nò. ergo fruſtra crea-
tus è homo. Si fic: cù iam lapius erat p: p: c:ptm

Li.

necesse fuit ipsius redimi. 1 Secundam oculi
fionem pbat fic. 2 Tniusfus eſt omnis homo qui
non reddit teo qb tebet. Sed nullus miuſtus
admiſtif ab beatitudine. 3 G q no reddit teo
qb tebet no ſaluaſ. Sed is no reddiſ miſi ſatil
faciſto. 4 necesse fuit hoes redimi p ſatiffa-
dionè. 5 Terciā oculſionem pbat fic. null9
ſatiffacit p pectato hominis miſi reddat teo
aliquid maius oſi eoq quo homo no ſebuic
peccare. 6 p oſi eo qb eſt aut eſſe potefſ no
tebuit pectare. 7 nullus ſatiffacit p pectato
hominis miſi reddat teo aliquid maius omni
eo qb eſt aut eſſe potefſ. Sed nullus purus ho
hoc potefl reddè. 8 purus homo no potefl ſa
tiſfacè p pectato hominis. 9 ſuartā oculu-
fionè pbat fic. 10 Ille potefl ſatiffacè p pecta-
to hominis q haber in ſe aliqo maius oſi eo
qb eſt ſub teo et q ſponte ſe offerat teo et q
vmcat pbatolu p alſeritare ſic pmus homo
ſubmiſt ſe dyabolo p ſuauitate. Sed mihil eſt
alſerius moſte et in xpo eſt aliqo maius om
in eo qb eſt ſub teo etiam q ſponte ſe offerat
teo. 9 necesse fuit p moſte xi pbiem redimi
et dyabolu oculcari. 11 Si ita oculio Anſhel
mi fic intellige at q redemptō no poutit eſe ni
ſi p moſtez xi pbi et p aliqo ſponte oblatu teo
qo ſit maius omni creatura vitæc eſſe dubia
et cōtra dæa ſandoz. Dicit eni Aug. xii. de
erim. c. et allega e a mgro i ſra q alius mo
dus redimendi hoies q p moſte xi teo non
fuit imposſibilis. 12 Itez Leo papa in ſermone
te ramis palmaru dicit q oipotentia ſiſi di
in qua equalis eſt p[ui] potuſſe liberare gen
humani ſolo impio voluntatis ſue. 13 Ite Gre
gesius ij. moſaliu. 14 Qui nos fecit exſitere te
mibilo reuocare etias, fine morte et paſſione
ſua potuit. 15 Item ipſemet Anſhelmus li. ſedo
Cur teus homo approbat e dictu diſciptuli ſui
bicentis in ſi. li. 16 Cur teus homo. q mmima
leſio illius hois fuit maior q pectata omniuq
hom. 17 q no opoſtuit ipſum mori apſter pecta-
tum. q: ſufficiebae minima leſio xi pbi ad redi-
menduz. 18 Iteo dicit aliter ab queſtionem
q necellitas eſt duplex ſez abſoluta et odi-
ta. Si loquamur q necellitate abſoluta fic no
fuit necellariu genus humanu redimi p palli
onem xi p[ui]ſicut patuit per dicta ſandoz im
mediate allegata. Si autez loquamur de ne-
cellitate odiinata et p[et] dici necellitas oſequi-
tie eo q p[er]ſuppomit ordinatōnem diuam. et
ſic fuit necellarium genus humanu redimi p
paffionez xi p[ui] et ito modo poffunt expom di-
ita Anſhelmi i țeuoz oculiſiombo p[ui] articu-
li. 19 Ad p[er]muž p[er]capale dico q fi p[er]onerur
vnus angelius in vna ſpecie t[ui]m difficile effet
reſponde re. 20 ponendo q in eadem ſpecie ſiue
plures angeli ſoli numero differètes patz q
no eſt ſimile de angelo 2 de homie q p pecta
tum p[ui] hominis tota ſpecies humana erat
bannata teo erat repanda. Sed no fuit dæ-

III.

nætæ totæ vina ſpecies angelica. 1 Ad ſeom
dico q in paffionibo naturalib[us] non laudam.
ſed in paffionibo penalib[us] ſic e moſe bene lau
damur. ſicut patet in martirib[us] q laudantur
ex paffionib[us].

D
oſt p[ro]dicta ſiderādu.
Circa-xxi. 1-xxii. diſtinetónem que
ritur. Verum corpus xi p[ui] ſuſſi pu
trefactum ſi refuſtredio no ſuſſet
accelerata. Videt[us] q fic. q natuæ non incipit
aliquem motum quem non p[os]ſit terminare
ex tercio metaphisice. Sed in xpo incipſus
erat motus q erat ab putrefactionem. quia
anima vere fuit ſepata a corpo ergo tandem
ilub corpus ſuſſet putrefactum. Confirma
tur. Quia circa finem primi libi de anima &
q egrediente anima & corpo corpus marce-
ſeit et expirat. 1 P[ieterea] x[p]us habuit de
ſeſus nature humane viuentis-igiſ pari ra
tōne habuit ſeſeſus natuæ humane morue
Seb putrefaction[io] eſt ſeſeſus ſeleq[ue]s naturā
mortuā ergo. 2 P[ieterea] affinumens naturaḥ
ſpeciſicam affuſit proprietaſe t[ur] nature illius
Seb p[ut]refactio eſt proprietas natuæ corpo-
ris mixt[um] cum ergo Chriſtus habuit corpora
mixt[um] ſicet et nos ſequitur q illub corpus
ſuſſet putrefactum. 3 Contra. In p[al]mo-
bicitur. Non dabe[rum] ſanctum vitere corruptō
nem. 4 Ix. In ita queſtione dicuntur tria.
Primo quid eſt p[ut]refactio. Secundo q cor-
pus Chriſti non ſuſſet putrefactum ſi refu-
ſtredio non ſuſſet accelerata. Tercio q[ui]re cor-
pus Chriſti non ſuſſet putrefactum ſi refu-
ſtredio non ſuſſet accelerata. 5 Quan[tu]z ad
primum dicitur q p[ut]refactio eſt corruptio
proportionis elementorum in mixto per exa
tationem humidi continuant[is] parte[ns] in mi
to fac[it]a ex calibrate corpori circunſtātis.
Et eſt talis odo. P[er]mo primo corporum cop-
circunſtantis e[duc]it humidum corporis q[ui]
p[u]trefeſt in ſup[er]ficie ad quam ſequitur pu-
trefactio et temui m[in]cineratio. hoc totu[z] ap
paret in corpori moruoc[que] pr[imo] in ſup-
ficie humedantur conſequenter putrefcunt
et temu m[in]cineran[.] 6 Quan[tu]z ad ſecundu
articul[u]b[us] dicitur q corpus xi p[ui] non ſuſſi pu-
trefactum. quia p[ut]refacto eſt per hoc q in
corpor[em] non eſt aliqua virtus cōtinens elem[
ra ex. q de anima. Seb in corpori xi p[ui] potuſe
eſſe et de fac[it]o fuit aliqua virtus otines ele-
menta ſez virtus diuina. 7 P[ieterea] x[p]us
no ſaſſump[it] aliquem ſeſeſu qui non p[er]ſicet
ab reſemp[tionem] humani generis. Seb p[u]
trefactio illius corporis non p[er]ſiciebat ad re
temp[ionem] humam generis. quia iam erat
reſemp[io] fac[it]a per mortem que p[er]ſebit pu-
trefactionem ergo. 8 Quan[eu]b[us] t[erci]ui ar[ati]
ticul[u]b[us] dicitur et valle pulchre q aliqua ſiue
futura quo ad cauſas natura[rum]ſi ille cauſe

Dis.

naturales non probibententur et illud futuri
non est futurum simpliciter nec euventi neces-
fario apter caufam fuperiorem phibentē cau
falitatem fecubarum caufarum. et tunc iudic-
eanbum est eſſe futurum ſim caufam fuperio
rem et vincentem. Exempli de hoc poniit qui
Phaïas nunciaule Eschdie & morerec & mor-
etus fuiflet ſeſim cauſas naturales nifi quia
cauſa fuperiori iſtelf deß, phibuit et abdiſi fiſi
ei. xo. anni vite. Ia dico inapolito. pā cor-
pus Xpi mozeuſi fuifter pufefactum quan-
tum est ex pte caufarum naturali ſi non fu
iffent phibite.qz habuit caufam naturalem
refolutōnis intrinſecam et extrinſecam. Heuf
autem phibuit caufalitatem fecubarū cauſa
rum et phibuifet etiam ſi illud corpus nō fu
ilſet viuificatum vſa ab generalem refurre
tionem. (I. Seb hic eſt dubium vnum ſi hoc
fuiflet Factus antíquo miraculo an nouo. Et
bicit hic quidam toſto: q; hoc fuiflet factus
antíquo miraculo. quia eotem velle quo de-
us vniuit fibi naturam humanam eodem pre
ſeruafſer eam a corruptione. (I. Alii autez dis
tunt q; hoc factum fuiflet nouo miraculo. qz.
actiuiu naturaliter approximātū paffiuo ſi no
impebiſt et non agit hoc eſt per noui miracu
lum. Sed tale paffiuo erat corpus xpi mozeu-
um. quia tunc nō erat gloriofum nec illa vn-
guenta affpita prieruafſent corpus a re-
solutōne q; ſep et habuit adjuum approxia
tum. & fi nunq; fuiflet pufefactum hoc fuif-
ſe piopter nouum miraculum ita q; alia vo-
litōne ſeſim ratōnem voluit corpus ſibi vniri
et alia prieruari a resolutōne. Accipiaſ op-
mio que plus placet. (I. Ad primum principa
le dico q; natura non incipit motum quez nō
poffit perficere quantiit eſt ex le. S2, bene inci-
pit q; non potest p[er]ficere-qz) probibetur a
cauſa fuperiori et ſic eſt in p[ro]poffito-q[ui]t ex
ex-iij. artículo. (I. Ad ſecundum dicendum q;
non eſt ſiſe te natura viuente et natura moz
tua quantum ad defectus conſequerēs. quia
Xpus affumpit te defectus in natura neceſſarī
os p[ro] redemptione humani generis neceſſi
tate bico ordmata vt ex]poffitum eſt in diſtin
dione p[re]cecuti. Puerefackō aut nō erat ba
fedus neceſſarius p[ro] redemptione h[uius]u se-
neris. (I. Ad tercium dicendum q; duplex e
proprietas ſez ſepabilis et inſepabilis. De p
prietate quibem inſepabili maiors e] vera. De
proprietate vero ſepabili non. Et tunc viteri
us diſtinguo te proprietate ſepabili. quia q-
baz ſunt neceſſaria p[ro] fine redemptionis fi-
cut moſis et itaz, Xpus affumpit. Aliavero
nō neceſſaria p[ro] ito fine c[ui]t p[u]re]ſackō. z
itam non affumpit. ergo.

Escunto queritur. Vtum Xpua in tri
duo fuit homo. Videq; fic. quia cri-
stus in tribuo fuit Chriſtus. ergo in
tribuo fuit homo. Antecedens p[ro]batur. qz

•xxi. et •xxii.

Item p[re]dicatut q[ui]e leipſo. Conſequentia pro
batur. quia quanto ex opp[os]ito conſequentis
le quitur opp[os]itum anteceſſentis tunc conſe-
quentia e] bona. Seb eſt iſ ap[po]ſito. ergo te.
(1) P[ri]eterea. Chriſtus in tribuo habuit ani
mam fibi v[n]itam. Sed anima c[ui] ſit forma ho
minis dicit totam quib[bit]atem rei ex. viij. me-
thæ. ergo Chriſt in tribuo fuit homo. (2) Co-
tra. A quocunque remouetur ſuperius ab e[os]
tem remouetur et inferius. Sed corpus ani-
matum eſt ſuperius ab hominem ergo a quo
cunque remouetur corpus animatum ab eodem
remouetur homo. Sed Chriſtus in tribuo
non habuit corpus animatum ergo Chriſt
in tribuo non fuit homo. (3) Ixº. Iſta queſtio
potest dupliciter p[er]tractari. Vno modo lo-
gice ab mobu[m] ſop[li]taru[m] fiut tractatur
iſta proſp[op]tio. Cefar eſt homo. nullo homine
exiſtente. Alio modo theologice. Primo mo
to non intendo eam p[er]tractare ſed ſecundo
tnoto. et p[os]ſunt eſſe quatuor articuli ſe[ſim] q
tuor. modus dicendi. (4) Vnus modus dicendi
eſt Nugonis primo lib[io] te faceramentis. q
Chriſtus i tribuo fuit homo. quia ip[er] ſe p[on]
q; anima fit homo v[tens] corpori hoc aut[em] ac
eidit homini q[ui] v[est]atur corpori. quia anima
fumpta per ſe p[on]itur ab eo eſſe ſup[po]ſitum.
Sed Chriſtus in tribuo habuit animam fibi
v[n]itam. ergo Chriſtus in tribuo fuit homo.
(5) Alius modus dicendi eſt Magiſtr[ia] qui te
net eandem conclusionem tamen p[io]pter ali
ub motiuum. Vult emin Magiſter q; ab hoc
q; aliquis fi[re] homo o[po]ſit et q; habeat anima
et corpus non tamen o[po]tet nec[ess]ario q; il
la ſint v[nita] inter ſe ſed ſufficit q; ambo ſint
v[nita] in tercio. Sed corpus et anima Chriſt
licet non eſſet v[nita] inter ſe in tribuo. erant
tamen v[nita] in tercio ſcilicet in ſup[po]ſito di-
umo. quia quod ſemel affumpit nunq[ui] dimis
ſit. ergo Chriſtus i tribuo fuit homo. (6) Te-
cius modus dicendi eſt aliquotum qui ſequi
tur Nugonem in conclusionep[ter]tale mo-
tiuum. p[ri]bil eſt de per ſe ratōne quib[bit]atis
nifi ſola forma. ergo anima in[ele]ctuā que
eſt forma hominis dicit totam quib[bit]atem
hominis. Sed in tribuo Chriſtus habuit ani
mam in[te]llecti[ui]am fibi v[n]itam. ergo chriſtus
in tribuo fuit homo. NB autem forma dicat
totam quib[bit]atem rei q; materia non p[er]
tineat ab quib[bit]atem rei p[ro]batur ſic. Mas
teria eſt ib quo res potest eſſe et non eſſe. ex
v[n]i. metha. ergo ſi materia dicat quib[bit]atē
rei ſequitur q; ip[f]um quod quib eſt fit corru-
ptibile. cuius contrarii p[ro]bat philofopbus
v[n]i. metha. (7) P[ri]eterea. ip[f]um quod quib eſt
eſt principium cognoscendi. ex. viij. metha.
Sed materia non eſt principium cognoscens
di. ſed potius eſt ignota. ex. viij. metha. et -j.
phibicozum. ergo non dicit quib[bit]atem ſed
ſola forma. (8) P[ri]eterea. In bijs que per ſe

Li.

habet quibbidatez, quibbitas est ibem cum eo cuius est quibbitas ex vij·met ha· Ex hoc arguitur sic· Illud quod imperit ne quibbitas fit item cum eo cuius est quibbitas non di cito quibbitatem· sed materia est huiusmodi· ex·vij·met ha· et·ijj· de anima vbi dicitur· In habentibus materiam aliud est quibbitas et aliud cuius est quibbitas·ergo· Preterea· vij·met ha· capitulo de partibus diffinientibb dicitur & anima est subfektia animati et qbd qS erat esse· ergo quibbitas animalis est tii forma et anima· Contra itas tres opinio nes arguitur per vnam autoritatem Augu flimi·xij· de cuitate tei vbi ait· Amma non est torus homio sed pars melior hominis nec est totus homo corpus sed pars inferior homis· et hoc est contra Hugonem· et sequitur itas tim contra magistrum· Cum veruntur coniunctum fuerit simul scilicet corpus et anima ha bact nomen hominis· Hoc etiam quod est contra magistrum est contra terciam opmionez que dicit animam esse totam quibbitatez, hominis quia quibbitas hominis includit totus quod est homo· Sed torus homo includit animam et corpus·ergo corpus hominis dicē alis quā quibbitatem·ergo anima non dicit totas quibbitatem hominis· Pieterea·ita tercia opinio improubatur specialiter quantum ab hoc & dicit formaam esse totam quibbitatem rei et non materiae, quia qbd dicit totas quid bitatem rei est sufficiens rato effendi rei illa S3 forma rei puta forma ignis non est sufficiens ratio effendi ignem· ergo forma no dicit to tam quibbitatem rei· Alno· probatur· quia qbd est sufficiens roe effendi rem potest ree posnere in esse quolibet alio circumscripco· sed circumspecta materia a re puta ab igne· ignis non potest ee· ergo forma ignis circumscripta materia non est sufficiens ratio effendi igne· Pieterea· Ens completum in genere nulli alteri vmitur et faciat per se vnum cum illo fsolum facie vnú per accipens vel pagginationem· Sed fi forma rei puta ignis dicē to tam quibbitatem tunc effet ens per se completum in genere·ergo nulli alteri vmitur et faciat p se vnum et tue sequitur & hic ignis effet vnum per accipens et non per se· quod e falso· ( Pieterea· quod includit aliquam quibbitatem per se in genere nec aliqua qbditas in genere includie ipsium illud no est in genere nec per se nec per reductionem· quia quod est per se in genere includit quibdita tem aliquam generis et quod est in genere per reductionem includitur in quibditate as licuius in genere per se· ergo fi materia includit bitur in quibbitate hominis et non includit quid bitatem hominis· ergo materia non est in genere nec per se nec per reductionem· S3 quod non est in genere nec per se nec per rea

III.

ductionem vel est beus vel est tribil· S3 estat & materia non est beus· ergo materia erit in hil· quod est falsum· ( Ab primum alterius opinionis quato dicitur & si materia dicē d伯 ditatem tunc ipsium quod quld est erit corru ptibile· Dico & aliquid dicit corruptibile vel potencia propinqua vel potencia remota· Pii hil autem est corruptibile potencia proptimam actualiter exis tar in materia contracta et tunc dico & ipsium quod quid est fine materia non est corruptibile· Sed si ipfus qbd quid est est in materia contracta bene potest esse corruptibile· ( Ab secundum cum biciſ ipfium quod quid est est principium cognoscendi et materia est ignota· Dicendum & mi bil habens materiam cognoscitur per se cedem nifi cognita taz materia & forma· Aliter tii est causa cognoscendi materia et aliter adno ſcendi forma· quia quæ ab mobum differunt entitate ita differunt cognoscibilitate· et sic forma est maius ens & materia ita etiam ma gis caufat cognoscibiliteratem forma & materia· Et alterius· quia materia habet esse in effectu per formaam· ergo forma facit adno ſcere materiam· vtruge tamē est cauſa adno ſcendi compositis· sed forma principalius ad gnoſcire· vnte ieo & materia ignota· q2 no est prima rato cognoscendi illub cuius est· ( Ad tercium quando dicitur & in habentibus materiam quibbitas non est item cuo cuius est quibbitas· Dico & quando aliquid habet quibbitatem primo et per se tunc ipfum qbd quid est et ibid primo et per se cum eo eus ius est· Nuantо autez aliquid habet quibbitatem folum per accipens tunc quibbitas est item per se sed non primo· Nuantо aute& hae bet quibbitatem folum per accipens tunc qbd bitas est ibid fibi tii per accipens· tunc ab ponitum· quia homo habet quibbitatem per se et primo ieo quibbitas est item fibi sed bic homo exis tens est habens quibbitatez p accipens et ita quibditat est item per accipens fibi· Nante ab formaam argumenti dico & in acceptis cum materia contracta non est qbd bitas item per se cum eo cuius est quibbitas sed tii per accipens· ( Ad quartum dico & plius dicit formaam esse quibbitatem no & formaliter dicat totam quibbitatem rei sed quia dicit principalem partem quibbitatis· ( Respondento ergo ab quethionem pomi tur quata opnio que dicit & cum quetur· Vtrum Christus in tribuo fuit homo· homo potest intelligi dupliciter scilicet materialis ter et formaliter· Si intelligatur materializec sic dicitur & Christus in tribuo fuit homo· quia post mortem nulla entitas realis partia alis fuit defruenda imo qilibet taf entitas fuit vmitaveret et ieo fuit homo materialiter in quantum habuit partes fibi vmitas· Si auta

II.

non haberet. Fide m. Infulam et tamen credet habendo. Fide acquifita. Sicut p[ro]nitur et q[ui]tam paruulo iubeorunt qui ius ad omnicum cum criminibus. (Item eſt aliiu[que] expimere tum de heretico qui eredit u[nium articulum circa alium errat.] Iste inquantum hereticus habet fidem acquifitam quantum ab articulum quem credit et tamen non habet fidem Infulam. (Quantum ad ſecundum principale ſciliect & oporiet ponere. Fide m. Infulam illud non potest efficaciter p[er]bari niſi audito ritatibus. Primo audivititate Apostoli ab beate beos. Sine fide inq[ui]t imposible eſt placere quo. Ut enim arguebatur ab principale. Aut hoc dicit. Apostolus de fide acquifita aut de fide Infula. Sed n[on] de acquifita. Q[ui]tam paruuli d[omi]tizati placent quo et n[on] habent fidem acquisitam. ergo dicit de Infula. (Preterea. Apostolus ab corinthe. Ait p[er]nunc autem manent fides ſpes caritas. Sed oporiet ponere caritas. tem Infulam. ergo et fide m. Infulam (Preterea. hoc p[er]ſuadetur tali rōne. Sicut euſuas vōs luntas ad finem ſupnaturalem. ita eleuatur Intellectus ad ſuum obiectu. ſupernaturale. Sed voluntas euſa p[er] habitum Infulam. i. p[er] caritatem Infulam. ita ſimiliter Intellectus p[er] aliquem p[er] habitum Infulam. ſed talis habitus p[er] nitur. Fides Infula. ergo oporiet ponere. Fide m. Infulam. • Et ex ita p[er]ſuafione p[ate]t ad quid p[er] nitur. Fides Infula. p[er]nit enim ut p[er]nitate Intellectum in actu primo et in actu ſecundo. • Quia p[er] carita tem mouetur ardentius circa dilectionem bei. ita Intellectus p[er] fide m. Infulam moueſt cum maior. affenſu circa eredulitatem diu mortis. (Quantum ad tercium articulī dicitur cōmumiter & fides Infula et fides acquifita ſiue alterius rōnis. quia ſi eſſent eiufem rōnis altera p[er] ſuper flueret. quod eſt incoqueniens. quia vanum eſt fieri p[er] plura quod p[er] fieri p[er] pauciora ex. i. p[er]ſiſicōni (Preterea. Si fides acquifita et fides Infula non eſſent alterius rōnis tunc ficut fides acquifita potest acquiri naturaliter. ita fides Infula p[ollet] acquiri naturaliter. quod eſt falso. (Preterea. p[er]bant aliqui iteſ sic. Actus differentes ſpecie arguunt cauſas differentes ſpecie. ſed actus fidei acquifite et fidei m. Inſule differunt ſpecie. ergo. p[er]batio min Morris. quia actus fidei m. Inſu. ſe eſt credere diuine veritati. p[er]ſter ſe cui non ſubest aliquod falso. actus aut fidei acquifite eſt credere diuine veritati. p[er]ſter ſignum. fidei acquifite potest ſub eſt aliquod falso. g[ui]. (Item actus fidei acquifite verificatur teſti mōmo fallibili. quia teſtimonio hominu[m] quod fallicur. Actus autē fidei m. Inſule verifica[re] teſtimonio infallibili. p[uta] teſtimonio ōmo q[ui]dunq[ui] fallitur. Sed ita rō habet maiore falſam. quia ſol manens. idem ſim ſpeciem habet

III.

t[em] ficeare lutum et humectare glaciem et ta men iſte actus ſint ſpecie differentes. (Ab primum principale concella maiore negetur mino[rum] et quādo p[er]batur p[er] hoc & actus cre tendi potest haberi p[er] fidei acquifitam ſi acut p[er] Infulam. dico & eſt falso. quia fidei acquifite potest ſubſe aliq[uo]b falso. ſimiliter fides acquifita habetur teſtimonio hua mano. fides autem Infula datur a teo. (Ab aliud dico & verum eſt & fides non corруmpitur effeclue. corруmpitur raming a nobis de meritorie. ſicut gratia ambiſi p[er] p[ecat]utus. Et cum dicitur. ergo corруmpit p[er] maximus temeritum. p[uta] p[er] obium bei. hoc nego. q[ui] corруmpitur p[er] ibi quod habet oſpoſitū ab fidei ſci. per infidelitātēs circa credibilia ſeu circa ſilla que ſint credenda. (Ab vltimum dicitur & arguem t[em]no valed. quia ab hoc & aliquis p[er] habitum Infulum exeat in actus oporitz prefupponere duo. ſci. actum. fidei ac quifēce cum habitu et actum voluntatis cum ipſa voluntate. (Sed contra. quia abam habuit habitu. fidei m. Inſule et tamen n[on] oporuit & habuerit fidei acquifitam. (Preterea. perſeſtio eſt fides Infula & habitus geome trie. ſed ſi aliquis haberet geometriā Infula. p[os]ſee exire in actum. ergo ſimiliter inſpoffito p[er] fidei. Infulam potest aliquis exire in as actum. (Two aliter dicitur & argumentum non valer pro eo & ſim. mobum habitus ſe e[quit]ur actus. et quia habitus Infulus prینci paliter eſt ad perſicie[m]um Intellectu[m] in eſſe primo et non quantum ad ſecundum actum. ite[que] dato & ponatur fides Infula perſicens Intellectum in eſſe primo. non p[er]ſter hoc ſeq[ur] actus ſecundus m[í]ſi preſuppoſitis alijſe cōrrentibus circumſtātis ſci. euidentia obies diu aut in ſe aut in reuclatōne.

Nec onlitur quæſtio ſi tā tum. Circa ita. diſtinetōne. ...xxiiiij. et ſequemem querit[em] primo. Ntrui de credibilibus reuclatis potest alij quis habere ſimul fidem et scientiam. (Et vi detur & fic. quia ut ait ſaluator[em] in Johanne. quia vidisti me thoma credibisti. ergo th[ui]s mas ſimul vidit et credibit et per conſequens de eodem ſimul habuit fidem et scientiam. (Preterea. Petrus et Johannes viterut[em] crīſtum crucifixum. ſed inter alios artículos. n[u]s eſt credere crīſtum crucifixum. non autem eſt dicenduum & Petrus et Johannes non habuerunt fidem de crīſto cruciſco et conſtat & viderunt. ergo ſimul habuerunt fidem et scientiam. (Preterea. non plus re p[ug]nat fides et scientia de eodem & ſcientia

Dif.

xviiij. et xcv.

et optimo ergo similiter poſſunt eſſe simul de eodem fitis et scientia. Probatio minois. Etto q[ui] aliquis cognoscat aliquam ocſuſione p[ro] filog[ismum] habibil[em] tunc habebit optimo nem. poſtremo ognoſcat eamdem ocſuſione p[er] filog[ismum] demonſtratiu[m]um tunc habet bit scientiam. ergo simul de eadem ocſuſione habebit opinionem et scientiam. (Contra que ognoſeuntur p[er] scientiam subiace[n]t r[um]t[em]que autem creduntur p[er] fitem ſunt ſupra r[um]nem. ſed impoſſible eſt i[tem] simul eſſe ſupr[um]nem et infra r[um]nem et p[er] ſequens impoſtib[ile] eſt i[tem] eſſe simul creditum et ſcitum.

(Sic. In iſta ſk[atione] ſunt duo vitenda. Priſmo te credibiliſbus reuelatis. Secundo ſi de crebilibiſbus reuelatis poſſit haberi ſimul fides et ſcientia. Primus articulus niſi aliud q[ui]t[em] niſi ſi ch[ologia] credibili[rum] reuelato[rum] ſi ſcientia in intellecu[n]oſtro[rum] ab hoc pt[em]t[ro]p[imo] in p[logo]q[ui]m. ſb[ium] diuerſas opiniones. Quanquam ab ſecundum, pretermiſa[ta]p[er]nione home de ſcientia ſub alter nante[rum] ſub alterna[ta] et opiniome h[enrici] de triplici lumi ne. quia barum op[ionum] improbatio[rum] p[ater] ſupra t[em]b[io]p[rimo]. T[he]o b[ico] ſb[m]terciam op[inionem] que eſt Scoti[q]p[er] ſcientia poſteſt dupli[c]iter accipi. (No]mo]mo] large prout eſt nos t[ia]cia cum abſeſione que habetur ex teſtimo]mo aliquor[um] ut poſt. Auguſtus quiſt[ecimo] de trin[io]. Alio mo]to accipitur ſcientia ſtric[ione] eo mo]mo] quo loquitur de ea p[ha]ſus p[rimo] poſterio[rum]. ſe[que] q[ui] eſt cognitio certa[rum] obedi[n]i ne cefſar[ii] habentis cuicuntiam ex aliquo natu[raliter] prius noto applicata ab ſcitu[m] p[er] a[tem] filoſiſticum. (Ad]p[ro]ſi[ent]um ſi loqui[m]mur de ſcientia p[rimo]mo]mo] occiditur q[ui] de eo[m] tem poſteſt haberi fides et ſcientia. quia non repugn[ant]. Si autem loquamur de ſcientia ſecundo mo]mo]tune eſt impoſſible q[ui] de eo[m] habetur inveno intellecu[m] ſimul fides et ſcie[tia. (Cui]r[que] eſt iſta. Quæ formaliter repugn[ant] non poſſunt eſſe simul in eo[m]ed. ſed ki]ſa dea ſcientia ſecundo mo]ſupra formaliter re pugn[ant] ergo mino[m] p[ro]batur. Nam de r[ōne] ſcientie eſt q[ui] ſit euidens. de raioni]ce[i] non eſt q[ui] ſit euidens. ſed euidens et non euidens formaliter repugnant. ergo. Item ſcientia eſt cognitio certa[rum] fine emigmate. fides autem non eſt cognitio certa[rum] et neceſsario eſt cum emigmate. Sed certum et non certu[m] cum emigmate et fine emigmate formaliter repugnant. (Ad] p[rimum] principale patet p[er] Greg[i]o[m]um in omelia octaue pat[ee] qui dicit q[ui] Thomas[uum] vidit et aliud credidit et fic[em] non fuerunt de eo[m] fides et viſio. (Ad] ſecundum dicendum q[ui] ſi p[om]e q[ui] ſit una fides ommum articulato[rum] tunc p[er]t[em] et Johannes vnum fidei habite[m] habuerut et p[er] illum crediterunt articulos fidei. no]ta

meni op[it]uit q[ui] haberent actum fidei respeſetu huius articuli ſez cruciſi[on]is in ſpectatio. Ad aliud b[ico] q[ui] quando effectus ſunt ſi mul in aliquo incoſpoſſibiles. ſimiliter et caufe ſunt incoſpoſſibiles ſimul in cauſando. et ſi for t[io]q[ui] cauſa cauſat t[ue] cauſalitatis inſerio[s] cau ſe impeditur. et fic[em] eſt in ap[os]ito de opinione et ſcientia. Cum enim aliquis nouit vnam co]ſuſionem p[er] opinionem ſiue p[er] filog[ismum] probabile[m] et poſt]modum p[er] tem]oſtra[to]nem t[um]e]m e]m impeditur cauſalitatis opinionis. q[ui] tem]onſtratio eſt fortio[q] op[ion]one. et fic[em] ſal ſa eſt illa op[inio] que dicebat q[ui] ſcientia t[em] opinion]io poſſut eſſe simul de eo[m] vno intellecu[m].

Secundo queritur. P[er]trum quilibet habens v[ul]m r[ōn]is teneatur ſcire t[ere]tere omnes articulos fidei. Et videtur q[ui] fic[em] ſic[em] ſic]e]t ſe habet obedi[ncia]t] respectu preceptorum. ita ſe habet fides respeſtu ar[ticulato[rum]. ſed non eſt vera obedi[ncia]t] oſte]diat omniſbus preceptis. ergo non eſt vera fides miſi affentiat omniſbus articulis fidei. Preterea. fic[em] ſe habet caritas ab diſligi]b[ili]ta[ta] ſe habet fides ad credibilia. ſed non eſt]vera] caritas que non extendit ſe ab omne diligibile[rum]. ergo non eſt]vera] fides miſi affentat omniſbus articulis fidei et p[er] coſequens ſciat t[ere]dat eſſo[b]i. C[ōtra] plus tenen[t] ma[i]iores q[ui] mmores in eccleſia. ſed ma[i]iores tene[t]ur ſcire omnes articulos fidei. ergo mmores no] tenentur ſcire omnes articulos fidei. alias tantum tene[n]r]n]ores quantu[m] mas[i]iores. (Rui]o. In iſta questione ſunt duo vi]tenda. Primo qui et quot ſunt articuli fidei. Secundo principale queſitum. (Quantum ab pr[im]u[m] b[ico] q[ui] articuli fidei aut diſtingu[tur] ſb[m] credita et fic[em] ſiut q[ui]uordecim. à diſtinguntur ſb[m] ponentes simbolu[m] et fic[em] ſunt duosdecim ſb[m] numeru[m] duo[decim] ap[o]ſtolo[rum]. Par]t]mum pat[em] fic[em] Si enim articuli diſtinguutur ſb[m] credita. aut hoc eſt r[ōne] diuimitatis auger]ne affumpte humanitatis. Si r[ōne] diuimitatis t[ue] ſunt ſeptet[em]. quia aut eſt articulus diuimen]tane nature. aut ſunt articuli ratione] personas] rum. aut ſunt articuli ratione] effectus proſp[rii]. Si r[ōne] diuime nature fic[em] eſt vnum articulus ſe[que] Creto in]num te[m]. Si a]ut r[ōne] p[ro]naturum fic[em] ſiut tres articuli ſb[m] q[ui] tres ſunt p[er]ne. Vnum. creto in]patre[em] omnipotente[m]. Aliu[m] creto in]ſe]ſum x[p]m filium bei] vni[genitum] domm[u]n[rum]. Alius. creto in] ſpiu[m] ſanctu[m]. Si a]ut accipian[em] in r[ōe] effectus q[ui]i] dei ſic]em] ſunt tres articuli. Vn9 ſpect]at ab creato[rum] i]deo] et] creato[m]em cel[em] terre. Alius ſpect]at ab gra[t]ificato[rum] i]deo] dic]ic[em] creto ſancto[rum] ouionem] re miſſionem p[ec]cat]o[rum]. Alius ſpect]at ab gloriſi]cat]o[rum] i]deo] dic]ic[em]. carnis rei]ruct]o[rum] et vit]a] etern]a] am]em. Si a]ut accipian[em] articuli r[ōe] aſſi]p[ue]t] humanitatis fic[em] ſunt vi[m] articuli alij. Primus ſpect]at ab x[pi] o]cept]o[rum] i]deo] dic]ic[em].

II.

qui conceptus est de spirituâ sando. Secûbus
ab crifi natiuitatem-ideo dicitur. natus ex
maria virgine. Tercius ab crifi passionem-
ideo dicitur. paffus sub pontio pilato crucifi-
xus mortuus et sepultus. Nuartus pertinet
ab tefcensum ab inferos. ideo dicitur. tefcen
dit ab inferna. Nuartus ab crifi refurrectio
nem. ideo dicitur. tercia die refurrexit a mor
tuis. Sextus ab ascensione. ideo dicitur. aſſes
dit ab celos fetet ab texterâ dei patris omni
potentis. Septimus ſpeat ad Female iudiciu
ideo dicitur. Inde venturus est iudicare viuos
et mortuos. et ſic p[er]q funt q[ui]tuordecim arti
culi ſi diſtinetio articulorum fumatur per c[]
o
pationem ab credita. Si autem diſtinetio ar[]
ticulo[rum fumatur per opatönem ad compo-
nentes ſimbolum vel p[er]nes opitores ſimboli
ſic ſunt duobecim ſm numeru duobecim apo-
ſtolo[rum. Et licet ſint hic multi et diuerſi mo-
di affig nandi. ſequor t[em] modum bonauentue-
re qui plus mihi placet. dicit enim ſic. q[ui] p[er]
trus primo poſuit hanc particula[ze]. Creo in
tuum patrem omnipotentem creatorem celi
et terre. Secundo andreas fubüixit. Et in ihe
fum criftum filium eius vnicum domm[ui] no-
ſtrum. Tercio Johannes ſupab[di]bit. qui c[]
ceptus est de spirituâ sando nat[em] ex mariavir
gine. Nuarto Jacobus maior intulit. Paffus
ſub pontio pilato crucifixus mortuus ſepul
tus. Nuarto Thomas adiunxit. tefc编辑it ab
inferna tercia die refurrexit a mortuis. Sexto
Jacobus min[or] abdiſbit. aſſedit ab celos ſe
tet ab texterâ dei p[ri]ſis omnipotentis. Septi-
mo Philippus abiüxit. Inde venturus est iu
dicare viuos et mortuos. Octauo Bartholo-
meus intulit. Creo in ſp[er]n sandu[]p[on]o Ma-
theus ſubiüxit sandam eccleſiam katholicâ.
Decimo. Sp[er]mo abdiſbit. ſanctoru[] omutione[]
remissione p[ec]catatu. Undecimo Iudas thaz
t[em] ſupab[di]bit. Carmi refuſrectione. Duo
decimo Mathias ofummauit. et vitâ eternâz
Amen. (1) Nuant[ui] ad ſecundu[] dicendu[] q[ui]
libet criftianus habens v[ui]m r[om]nis tene[]ſi
re et credere omnes artículos ſidei. Noc a[ut]
potest intelligi tripliciter. Vno m[or]q[ui] omnes
crebat implicite. Alio m[or]q[ui] omnes crebat
explicite. Tercio m[or]q[ui] quosâ credat expli-
cite et quosâ implicite. Credere a[ut] omnes
implicite est ſidei diminut[em]e et hoc n[ot] ſufficit-
q[ui] habens v[ui]m r[om]nis tene[]ſi ſire et credere
diſtincte aliquos artículos. Credere autem
omnes artículos ſidei explicite est ſidei iam
puede et ab hoc non tenen[]ſe omnes ſed tene[]
tur tant[ui] maiores. p[uta] rector[es] eccleſiaru[]t
p[re]dicatores verbi diumi. apter q[ui] mc[u]deu men[]
ter factu[] est o[mi]ttere curâ animarum et ec-
cleſiaru[] auct[ui] zitarem[que] p[re]dicandi hominibus
imcens. quia dubiu[] est ne dei p[re]cudem ducant
in errorem. Credere a[ut] aliquos artículos ex
plicite et aliquos implicite est ſidei necellas

III.

rie ad salutê· quia ab illos articulòs creden-
tos explicite tenen[]ſe homines quos manife-
ſtat eis p[re]dicato[rum] vel eccleſiaſt[ic]e v[ui]s atq[ui] c[]
fueru[]c. ſicuit credere dei v[mi]tate[]s et trimitate[]
Implicite a[ut] tenen[]ſe omnes homines credere
omnes artículos ſub ito inſlectu· ut credat
omne q[ui] credit et tenet ſanda mater eccle-
sia romana. Ad argumenta principalia de
obedientia et caritate que habent eandem
vim dicendu[]. q[ui] non est ſimile de obediencia
caritate et ſite. q[ui] ſides ofiſit in cognitone.
obedientia a[ut] et caritas ofiſtut in executûde
Munc a[ut] ut e[] ſit p[re]ſenta executio non ſufficit
agere in vnuerali mi[]ſi fiat p[re]ſenta adio cir-
ca omne pticulare. et ideo obediencia reſpicit
omne p[re]ceptu[] et caritas omne diligibile. ſed
in cognitone non ſic est. S[ufficit] enim cogno-
ſcere in vnuerali abſ[]q[ui] eo q[ui] ognofcantur
omnia in pticulari· et ideo ſufficit ſidei q[ui] ha-
beatur cognitio aliquozum articuloru[]s expli-
cite et ali quozum implicite.

Et autez ſpes virtus.

Circa hanc diſtinetónem. XXV. q[ui]
vitur. Vtrum ſpes ſit virtus theo-
loica diſtincta a ſide et caritate.
Et vitcur primo q[ui] non ſit virtus. quia nul
la virtus est paſſio ex. ii. ethicozum. ſed ſpes
est paſſo. ergo. (1) Preterea, vitetur q[ui] non
ſit virtus theoloica. quia medietas duarum
maliciarum est virtus cardinalis non theo-
loica. ſed ſpes est virtus duarum maliciaru-
quia est medietas inter prefumptónem et de
ſperatónem. ergo ſpes est virtus cardinalis
et non theoloica. (2) Preterea, vitetur q[ui] no
ſit virtus diſtincta a caritate et ſite. q[ui] duo
perſedibilia reſpectu eiuſbem obiede nume-
ro ſufficientur perſicium per duas perſedó-
nes. Sed in anima ſunt duo perſedibilia. ſes
inſlectus et voluntas que reſpiciut idem ſes
dum. ergo ſufficienter perſicitur per duas
perſedones. Sed iſe perſedones ſunt ſides
et caritas. ergo non oporset ponere ſhem bis
ſtindam a ſide et caritate. (3) Contra. Illud
quod ſubſeruit contemplatomi et ſurſum ele-
uat mente[]m in teum est virtus theoloica· ſed
ſpes est h[uius]modi. ergo. (4) Preterea. Apo-
ſtolus. i. co[mi]tib. xiii. Munc manent ſides ſpes
caritas tria h[ec] q[ui] ſim. A poſtoliu[] ſpes est vir
tus diſtincta a ſide et caritate. (5) Responſio.
In iſta quæſtione ſunt tria vienda. Primo
ſi ſpes est virtus theoloica. Secuſo ſi ſpes est
virtu diſſichta a ſide. caritare. Tercio ſi ſpes
est p[ri]or caritate. (6) Nuartum ab primum
patet per omnes q[ui] ſpes est virtus theoloica
quod probatur ſic. ſides est virtus theolois
ca. quia habet teum pro obiedo in rations
motiui. Sed ſpes ſimiliter habet teus, p[ro] ob-
iedo in ratione motiui. ergo ſpes est virtus

Dis.

xxvi.

theoloica·, mino·: probatur. quia ficut fides in
crebendo· tanç̄·: temonfrătیرa fic fpes teo
mittitur· tanquam promittenti magnæ. (I)
Pretererea·: probatur idem fic·. Nuob facit ab
reparationem p[ro]maginis create est virtus
theoloica·: fed fpes facit ab repatónem p[ro]
ginis create· ergo. (I: Ab declaratonem h[uius]
rationis dicitur: q[ui] quemadmodúm in ami
ma funt tres totes f[im] tresvires·. ſcilic[is] viſio
que perficit p[tem] rónalem· et b[ile]dio que
p[er]ficit p[tem] occupifibilem et tentio que p[er]
ficit parte[3], iraſcibilem·. Sic corſpondenter
p[er] ſtatu vie h[uius] ponuntur tres habitus p[er]
ſcientes animā·: ſc[ur] fides·: ſpes·: et caritas·: hoc
tamen quibufbam n[ò] place[tr]t e[rum] imp[ro]
batón[e] nunc tranſeo. (I: Nuantú ab ſecundú
articulum vitiorur quibufbam·: habiliter bis-
cendum q[ui] ſpes n[ò] eſt virtus diſtinkta a fi-
te et caritate·: ſed opſcitur tam ficem q[ui] ca
ritatem·. Vnte ficue liberum arbitriu[m] inclubit
intellectum memoríá· et voluntatem et tamé
memoria n[ò] eſt pot[é]tia diuerſa ab intellectu
inclubit tamé memoríá duo ut dictu[m] ſuit in
primo lib[io]·: ſic f[ides] ſpes n[ò] eſt virtus diſtinkta
a fi[de] et caritate·: inclubit tamen eas. Et decla-
ratur fic·. ſpes f[im] rónem fuam diſſimiuam
eſt certa expectatio future gl[or]ie. Inq[ui]tum
aút ſpes dicitur certitudo ſic respicit intelle-
dum et inclubit ficem que eſt in intellectu·
quia certitudo ſpei habetur p[er] intellectu l[ui]
ne ſc[ur]i illuftrat[ur]um·. Inquantú aút ſpes dicí
tur expectatio ſic respicit voluntatem et in-
clubit caritatem que eſt in volun[ta]tate·: q[ui] deſi
terium volun[ta]tatis habetur cum caritate me-
ſoſmante·. J[acta] oſſuio·: p[ro]batur fic·. J[ulla] pu-
ralitas eſt ponenda fine necellate ex primo
ph[il]ico[raz]. Sed non eſt necelle ponere ſp[em]
diſtinktam a fi[de] et caritate·: ergo·: probatio·
J[am] finis ſupnaturalis ab quem ordinatur
virtus theoloica ſufficienter habetur p[er] co-
gritónem et amoré. Sed cognitio habetur
per ficem amor[em] vero per caritatem·: ergo ſuſ
ſiciut ſides et caritas·: et fic n[ò] eſt necelle po-
nere ſp[em·]. (I: Alia eſt opimo omunis todo-
tum quam ſenco·: q[ui] ſpes eſt virtus diſtinkta
a fi[de] et caritate·: quia Apostolus prima co-
rintb·: xij[us]·: capitulo dicit·. J[nu]que manent ſides
ſpes caritas·: tria [hoc] Preterea·: h[uius] b[us]
guitur penes obiecta ex·: vii·: metb·: et ex·: vii·
ethicorum·. Sed obiedum ſpei diſtimguitur
ab obiedo·: ſc[ur]i et caritatis·: ergo·: p[ro]bat[ò] mi
norí[s]·. Obiedum ſpei eſt b[on]u[us] arbúi abſens
poſſible tamé haberi·. Per hoc aút q[ui] dicitur
obiedum b[on]um diſtimguitur a fi[de]·: quia ob-
iedum ſc[ur]i eſt w[ur]um·: per hoc autem q[ui] dicí
abſens diſtimguitur a caritate·: quia caritas
eſt reſpectu p[ri]tis et abſentís·: ſpes aút reſpe-
du abſentís·. (I: Preterea·: ſic pot[é]tentie diſt
guuntur per actus·: ita diſtimguuntur·: b[us]
b[ie]us·. Sed alius eſt actus ſpei ab actibus fi·

bei et caritatis·: ergo·: p[ro]batio minoris·: q[ui] aac[ur]
ſpei fit alius ab actu·: ſc[ur]i·: pat[iz]·: quia actus fi·
bei eſt crebere actus autez·: ſpei eſt deſiderare·
q[ui] autem actus ſpei fit alius ab actu carita-
tis pat[iz]·: quia actus caritatis eſt nobilifim·
quia eſt ex amoré amicicie·: actus autem ſpei
non eſt nobilifimus·: quia eſt ex amoré occupi
ſcentie·: (I: Preterea·: Anſelmus te caſu d[omi]
loli p[on]it duplicem affe[]ctionem in volun[ta]tate
ſc[ur] affe[]ctionem iuſticie t affe[]ctionem omobí.
Sed affe[]ctione iuſticie p[er]ficimur caritate·: af-
ſe[]ctione autem comobi p[er]ficimur ſpe·: ergo
ſpes et caritas non funt idem·: Et tuncvolteri?
infertur q[ui] ſpes diſtimguatur a fi[de]·: q[ui] ſpes
eſt in volun[ta]tate fides aút in intellectu·: (I: Ex
p[re]b[ic]itis pot[est] patere argumentú preceſſe
tis op[ion]is·: q[ui] min[or] eſt kaf[sa]·: eſt eni necelli
tas ponendi ſp[em] diſtinkta[m] a fi[de] et carita
te·: tum ſtone obie[ct]i·: tum rón[e] actus·: tum rón-
ne duplicíes affe[]ctionis ut ſtatim dic[ut]um eſt·.
tum etiam propter dic[ut]um Apostoli·: J[unc]
autem manent fides·: ſpes·: et caritas·: tria h[oc·
Si autez·: queras qualiter diſtimguatur ſpes
a fi[de] t caritate·: quâuis ab h[oc] poſſit patere
ex d[ic]tis·: tamé dicitur aliter fic·: q[ui] ſpes diſt
guitur a fi[de]·: quia fides eſt v[om]uerſalio·: ſpes
autez particularí[io]·: J[am] fides eſt certitudo
noticie quan[tem] ab omnia preſentia preſte
rita et futura·: ſpes autem eſt certitudo ſolú
te futuris·: Similiter ſpes diſtimguitur a cari
tate·: quia caritas eſt v[om]uerſalio·: ſpes autem
particularí[io]·: J[am] caritas eſt reſpectu t[oni]
preſentis et abſentis·: ſpes autem reſpectu
t[oni] abſentis tantum·: (I: Nuantum ab t[erci]u[m]
articulum ſc[ur]i q[ui] habitus ſpei fit p[rior] carita-
te·: Dicendum q[ui] dupliciter o[m]nit op[ata]re
habitus ſpei ab habitu[z] caritatis·: Vno mo
to ratione habitu[z] in ſe·: Alio modo ratón[e]
habituum op[ar]ato[rum] ab actum·: Si primo
modo d[ico] q[ui] ſpes et caritas non habent or-
d[em]nem p[rior]is·: quia cum ſintvirtutes gratui
te conſtat q[ui] ſimul inſunbuntur·: Si autem lo
quamur te iſtís habitibus in op[ar]atón[e] ab
actus·: c[ui] actus ſpei prepar[et] et diſponat ab
actum caritatis tunc qu[ob]am o[dine] origi-
tis et p[ar]a[]taciónis actus ſpei anecedit actú
caritatis et habitus ſpei habitus caritatis·.
(I: Ab pr[im]um p[ri]mip[ale] d[ico] q[ui] ut p[ater] p
Aristoté[le] primo p[ar]armemias·: nomina funt
impoſita ab p[la]citum·: vnde ſpes pot[est] impo
mi ad fig[ur]icandum p[al]ſionem impreſſam in
appetito ſenſitíuó·: ſic n[ò] eſt v[ot]us nec theoloí
ca nec m[oral]ís·: Alio modo pot[est] acc[ip]i ſpes
inquantum eſt habitus inclinans ab ſperan
d[um] obiedum abſens et fic eſt virtus theos·
loica·: r[if]to m[ò] loqui[m] b[ic] in p[ri]t[io] q[ui] ſpe·: Ab
ſecundú d[ici]t[em] ſi viam bonauſture q[ui] virtus
p[er] d[ici] mediú duarum malicia[za]·: duobus mo
dis·: Vno m[ò] f[ic]ut oſſitutiuá malicia[za]·: in eo
q[ui] retirement aliq[uo]d in noie non in re de v[tr]oq[us]

Dis.

xxviiij. et. xxix.

et biligintus ficit etiam naturaliter plus bis
ligimus totum 35 ptem. quod patz in exem
ploq homo naturaliter expuit manu fiam
apjer tefenfionez totus cotpis ne pucitae.
(I) Preterea homo non mmus biligie obiedu
batificum 35 ipam beatitudinem p Auguſti
nu5.xijj. de trim ergo fumme biligit obiedu
batificum quod eſt teus. (I) Et ofirmatur ro
p hoc quia ſi desſpetatus occitat leipm obit
ſuum eſſe et tamen no odit beatitudinem. S
plus amat beatitudine ſeu obiedum beatiu
bimis 35 leipm. (I) Preterea ro naturalis dia
dat creature rónali aliquib effe ſume dilig
duz. ſed ro naturalis recta no bidat aliquid
fumme diligendum miſi ſit infințu5 ergo ro
naturalis dicat tonu infințu ſumme eſſe di
ligendum. et p oſe quens voluntas potest in
bunc actum ex puris naturalibus. (I) Vltimo
ab idem arguo fic. 3.uanco5.5. aliqua ro co
uenit alicui per effentiam alteri p participa
tionem actus qui tranſie ſuper illa apjer talē
rónem magis attribuit ei in quo eſt illa ro
per effentiam 35 ei in quo eſt p participato-
nem. Sed ro biligenbi eſt tonum in obiedio
quod ouenit teo per effentiā creature autez
p participatōnem. ſitur. (I) Ad argumēta
aüt alterius opinionis dicetur q[ui] solueſ ar-
gumentum ab ſecundu principale. (I) De ter
cio articulo restat h[]icu[n]um dubiu5. q[ui] ſi natu
ra potest in bunc actum qui eſt diligere deu
ſuper omnia fine habitu caritatis inſuſ. ab
quid ergo oporſet ponere caritati[ē] mſuſam.
(I) Et eſt dicenbu5 q[ui] apjer duo eſt necelle p
nere caritati[ē] mſuſam. Primo ut deu5 firmi9
et feruentiu5 diligamus. vnte ficit fine ſiſe
inſuſa poſſimus affentire aliquibus credibili
bus. quia tamen non ita firmiter affenti5.
mus ideo necelle eſt ponere ſide mſuſam. Sic
etiam in poſſito. Licet enim ex puris natura
libus poſſimus teu5 diligere ſup omnia no ta
men ita apríe et ita feruent er[.]firmiter ſicu-
cum caritate inſuſa. ideo necellaria eſt cari-
tas inſuſa. Secundo eſt necelle ponere cari-
tatez inſuſam ut opera nostra meritoſia ſint
two accepta. et hoc tagit. Apoſto19. j. ab co-
trinb5.xiiij. Si liguis homnum lo quar et ange
lo5.7c. Et multa ibi de ita materia tractat.
Et Aug9 bicit q[ui] ſola caritas diuide inter ki
lios regni et filios poſtōnis. (I) Ab primum
principale dicendum. q[ui] licet amicicia ſtricte
fumpra ut de eo loqui5 p[]bus non poſſic dici
caritas-tamen accipiendo amiciciā large pe
dici caritas et ad deu5 p[]t eſt eſe amicicia. ſicut
frequeter legimus q[ui] ſancti amici bei ſuit q[ui]
de Abraham dici5 q[ui] amicus bei appellatus
eſt. Et q[ui] dicitur q[ui] amicicia eſt inter equa
lia. dico q[ui] ita equalitas mobil aliud eſt q[ui] re
abamatio ſez ut diligens diligatur. (I) Ad ſa
cundu5 ocella maiore nego m[]morē. Ad pris-
ma auct p[]batōz q[ui] dicit q[ui] natura determina

tur ad eſſaprium dicenbu5 eſt q[ui] hoc non eſt
verum abſolute ſeb bene obitionaliter et ex
ſuppoſitōne-puta ſuppoſito eſse diuino[.]t uic
gui non eſt ab apſotum. Ad ſecund p[]batōnem
q[ui] dicitur q[ui] amicicia q[ui] eſt ab alteru5 eſt et
amicia que eſt ab ſe dicitur dupliſiē. Vno
moto. q[ui] illud verum eſt in eo q[ui] eſt ratio eo
ſnoſcendi-non autem in eo q[ui] eſt ratio bili
genbi. p[]ram in rōne c[]oſnoſcendi amicicia q[
ui] eſt ab alteru5 eſt ex amicicia que eſt ab ſe.
quiā quando aliquis tonum quod vult sibi
vult etiam alteri ſignum tunc eſt amicie. (I)
Alio m[]o]b[]o]dicitur q[ui] maiot eſt vera te amici
cia que eſt ab alterum ut ab tonum p[]ticula
re-non autem te amicicia que eſt ab alteru5
ut ab tonu5 vmuierſale ficit eſt teus. Ad ter
ciam p[]batōnem dico. q[ui] amicicia aliquando
fundatur ſuper vmtatem ſormalem. Aliq[ui]
vero ſuper emitatem ap[]poſtōnis que eſt par-
ticipati ad participatu5 et ita potest eſſe ſu-
bamentum majoris amicie- maxime quâbo
eſt ab tonum vmuierſale quod eſt tonum per
eſſentiam q[ui] eſt inclubit omne tonum p[]ticulae
ficit eſt in poſito. Ab quartam p[]batōnem
dico q[ui] p[] quantum potest referrí ad obiedu5
biligibile et ſic maiot eſt vera ſed non eſt ab
propoſitum. Vel potest referrí ad potentia5,
bileduam et tunc negatur maiot. quiā poté
tia dilectu5 aſpícit obiedum quod includit
rónem m[]noſi5 biligibilitatis ſic eſt in p[]:opo
ſito de teo.

I am unable to detect any text in the image. The image appears to be a blurry depiction of a person on a horse, possibly running or walking. The text is not legible due to the low resolution and blurriness of the image.

Dif.

caritate diligens funt que societate quadam nobiscum in teum referuntur et talia funt an gelus et anima-ergo. (1) Preterea-Caritas non est diligenda ex caritate-ergo non omnia funt diligenda ex caritate-consequentia tenet. Anteetens patet dupliciter. (2) Prio fic. Sicut se habet fides ad creandus et spes ad Iheranandum ita caritas ab diligendum-i nul lus potest: per fideam credere fideam fuam nec Iperare ftem fuam-ego nec diligere caritatem. (3) Secundo fic. Si caritas biligeretur ex caritate eatem ratione illa caritas diligens retur ex alia- est in finitium quod est inco ueniens. (4) Contra. Omne illud est diligibile ex caritate in quo relucet dei similitudo. (5) In ita quethone funt tres articuli fœm quæ ea funt tres opiniones. (6) Nna optimio ponit tres conclusiones. (7) Prima est quæ demones et bā nati non funt diligendi ex caritate. Cuius ratio est quia qui non funt teputati ad vitam eternam non funt diligendi ex caritate. (8) Sed demones et damnati non funt teputati ad vitam-ergo. (9) Secunda conclusio est quæ creatione irrationales non funt diligente ex cari tate vel amore amicicie-quia illa non funt diligenda amore amicicie et ex caritate quonum diligunt propter le sed propter aliud. (10) Sed creature ireatōnales diliguntur apter aliud et non propter le-ergo. (11) Tercia conclusio est quæ creature non viuentes non funt diligente ex caritate et ratō buius est quia non comeniot nobiscu in vitæ spirituali. (12) Contra istam opinionem obcitur fic. quia caritatis obiectum est bonum diuium vel per effeſtiam vel per participationem. (13) In omnibug crea turis muenitur bonum diuium ſcilicet per participationem-ego omnia funt diligenda ex caritate. (14) Nto est alia optimia biligi alio quid ex caritate potest intelligi dupliciter. (15) Nno mow ex caritate eliciente actum qui est ſupernaturalis. (16) Alio modo ex caritate imperante actum qui actus est natutalis a volun tate licet fit impitus a caritate. (17) Ad apoftum fi loquimur de dilectione primo modo di cietur quon omma funt diligenda ex caritas te sed folum illa que poffunt vnri fummo to no par cognitōnem et amorem et quia crea ture irrationales non poffunt vnri eo p os gittionem ideo illa non ſuex caritate bili genda caritate dico eliciente actum. Si aŭt loquamur de caritate feco modo ſeu de dilectione fic obligentur omnia ex caritate ą funt promouentia ad salutem et ab diuamam laudem. Et quia cunde creature promouent nos ab diuamam laudem ex eo quæ m eis reluci et diuina tomatas et iſticia ideo omnes cre ature funt ito modo diligencex caritate. (18) Tercia optimio est que dicit qu aliquid bili

XXX. et. XXXI.

gi ex caritate potest intelligi dupliciter. (1) No modo proprie et fic solum illa funt ex cari tate diligēba que funt capacia felicitatis esternæ. (2) Alio modo minus proprie et fic omne quod est referibile in teum est ex caritate di ligendum. (3) Ex hijs duabv vitimis optimi nibus patet ab argumenta vtriusq[ui] ptis ex cepto argumento de caritate cum dicitur qu caritas non est diligēba ex caritate-vbi potest negare antecebens. (4) (Ab prima, au tem probationem dicendu q[ui] œquo nullus ere dit se habere fide sed ſcit se habere fide-qi cum ipfa fides fit preſent non muemitur in ea ratio obiediua habitus fidei. (5) quia obiedum fidei est verum abſens-fides autez non est ab ſens et ſimiliter eſt de ſpe. (6) In caritate autem non est fic quia muemitur in ea ratio forma līſ obiediue potentie ſcilic[us] ratio tom. (7) (Ab ſe cundam probationem dicendum q[ui] c[um] di citur caritas diligitur a caritate-no est intel ligendum q[ui] diligatur alia caritate sed ſeipſa ſicuit dicit Auguſt-ix. de trini-c-v. (8) Amo: mi quit amatur non alio autez amore amari po teſt ſed ſeipſo.

SE cundo queritur. (1) Vtrum caritas res maneat in patria ita quæ non euacuetur. (2) Videq[ui] quæ non quia ro apostoli. (3) Com. xiiij. ad probandum q[ui] alij habitus euacuentur è q[ui] illi habitus funt ex parte. (4) Ex parte enim inquit cognofimus et ex parte propheramus. (5) Cum autem venerit q[ui] por ſequeſt ex euacabitur q[ui] ex parte est. (6) Sed caritas nunc est ex parte quia imperfecta: alii as cum in ea fit beatitudo effect aliquis perſe de beatus in via-ergo caritas non manet. Si dicas q[ui] non ſequitur eum effe beatum quia beatitudo non confiſtit in habitu ſed in actu vt ponit. (7) Ariftotiles. et. x. ethicoium. (8) Co tra. ſeſim perfectionem habitus potest elici actus-ergo ſi caritas nunc in via potest è q[ui] p[er] ſe货币fied in patria ſequitur q[ui] actus potest elici eque perſequeſtus et per conſequens potest effe fruittio ſiue beatitudo in via. (9) Preterea, ab principale arguo fic. ſides euacatur-qi est circa obiectum latens-ergo caritas euacatur. (10) Contra. (11) Com. xiiij. dicitur caritas nuiſ excidit. (12) De ita quethione ſiue tria videnda. (13) Primo ſi in patria euacatur fi tes. (14) Secundo ſi in patria euacuaſp[es]. Tercio ſi in patria euacatur caritas. (15) Depii mo funt duo modi dicendi. (16) Vnus q[ui] in ſide è duo reperi re ſcilicet illuminationem habitus alem et enigmatis obſcuritatem. (17) Quantum ad luminis habitus ſides non euacatur ſed perſicitur et conferuatur. (18) Quantum vero ab enigmatis obſcuritatem ſides cum fit ex parte ſimpliciter tollitur. et hoc cōfirmatur per gloſam ſuper illud. (19) Com. xiiij. Cum venerit

Dir.

qonum, sed omnia non sunt equaliter bona. ergo Deus non dicit omnia equaliter. (1) Preterea: Sicut Deus dispenlat creaturis fua bona, ita dicitur creaturas. Sed fua bona non di penlat Deus equaliter creaturis ergo. (1) Preterea: qui vnum approbat et aliud reprobat non dicitur omnia equaliter. Sed Deus aliqua approbat et aliqua reprobat. 47. aliquos boni, mines premiat et aliquos damnat ergo. 49. (1) Contra: Eo modo Deus dilligit creaturas quo habet curam, et eis. Sed quo equalis est eura de omnibus, ut dicitur lap. vi ergo eglit erat dilligit omnia. (1) Preterea: Sicut Deus intelligit omnia ita omnia dilligit. Sed omnia equaliter intelligit ergo omnia equaliter dilligit. (1) Ad euidentiam huius quætionis, quæ dilectio est actus volutatis ideo primo, opor etet vibere si in eo est voluntas. Secunto si de Deus dilligit omnia generaliter, tercò si Deus di ligit omnia equaliter. (1) Primus articulus pateat ex dictis libro primo diffinzione deci ma quætione prima articulo primo, et aliquater diffinçhone tricelimaquinia eiufemem. (1) Quantum ad secundum articulum bisco q deus dilligit omnia generaliter, quia si eur omms intellectus potest in omne diligis bile ita omnis voluntas poteft in omne volubile ergo voluntas biuina poteft diligè oia diligibilia. Sed hoc no potest potentia ante actum. quia iam effect imperfecta, ergo potest potentia cum actu. ergo dilligit omnia alia a se. (1) Preterea: Deus produxit omnia alia a se voluntate, sed qui producit aliud a se wluü tate dilligit illud. ergo Deus dilligit omnia. (1) Preterea: Geni, primo. Vedit Deus cuncta 5 fecerat et erant valde bona. Ex hoc arguif sic. Summum bonum dilligit omne bonu, sed Deus eft fummuz bonu. ergo Deus dilligit omne bonum. Sed cuncta que fecerat erant valde bona ergo Deus dilligit omnia bona. 10. Incle scribitur lap. x. Diligis comme omnia et mihil obiit eorum que feci. (1) Quantum ab tercium articulum ſcilicet fi deus diligat omnia equaliter, dicitur vno modo ſcom viâ ma giftri in littera q diledò te accipitur duplitterat ſez ſcom effentiam et ſcom efficaciam. Si loquimur de bileçdone dei ſcom effentiam ſeu ſcom actum effentialem fic dilligit omnia equaliter vno simpliæ actu et in diuifibili. Si autem loquamur de bileçdone dei ſcom effica ciam hoc eſt quantum ab effectus, conſequetem fic non dilligit omnia equaliter. quod pa tet per hoc, quia inequaliter bona fua dispen lat. Alio modo dicitur et in item revit q bilecio dei potest compari vel ab agens vel ab obiecta cōnotata. Si loquimur primo modo conceditur q omnia dilligit equaliter. Si ſecundo modo non conceditur. Ex dictif patet ab argomenta principalia, quia argomenta

XXXII.

ab primam partem arguunt de bileçdone firmeficaciam. Alij autem arguunt de bileçdone ſcom effentiam.

SEcunto querieur. Vtrum Xpus magis dilexerit Petrum an Johannem. Et vitetur q Johannem, quia Johannis vtimo dicitur. Sic eſt discipulus ille quem dilligebat Theus. Sed ly hoc non accipitur firm distinctionem, quia Xpus diligebat alios diſcipulos. ergo accipitur ſcom excellentia, et ſic diligebatur ſuper omnes. (1) Preterea: Glofa Johannis vtimo dicit q Petrus plus diſligebat Johannes autem plus diligebatur. (1) Preterea: Ille plus dilligitur cui oftenduntur signa majoris familiaritatis, sed Johanni oftendebantur a Xpó signa majoris familiaritatis. Vnde ſupra pectus comini in cena recubuit ergo. (1) Contra: Johanns vtimo dicitur. Dixit commus Petro Symon Johannis diligis me plus hijs. Sed hoc non quezezet Deus a Petro nifi ſiret q eum Petrus plus amar et sicut glofa ibi dicit. Sed qui plus dilligit Deus plus dilligitur. ergo plus diligebatur Petrus. (1) Preterea. Cui omittitur cura vnuerfalis eccleſie maxime dilligitur. Sed Petro omettebatur cura vnuerfalis eccleſie ergo. Sed fi dicas argumentum non valere. q Xpus commendavit matrem ſi am Johanni non Petro. (1) Contra: Deus plus dilligit vnuerfalem eccleſiam totam 18827egatione fidelium q aliquam particularem perſonam Sed cura vnuerfalis eccleſie cōmilla eſt Petro et non Johami ergo. (1) Ró. Ad itatque ſtionem ſunt tres modi dicendi et omnes bo m. (1) Nus modus eſt Auguſt ſuper Joham. qui dicit q eſt diledò in ſigno exteriori et e bilectio in affectu interiori. Si loqumur de diſlectione in ſigno exteriori ſic Xpus magis diligebat Johani, quia signa majoris familiaritatis ei oftendit. vnde sicut dictum eſt ſupra pectus comini in cena recubuit. Si auteż loquimur de bileçdone in affectu interiori ſic Xpus magis diligebat Petruz, quia maius munus gratie ſibi debit. (1) Conera hoc obici tur. quia Xpus qui eſt veritas illum plus tebet diligere et maiora signa bilecdonis oftenter qui habet maius munus gratie. Sed Petrus per te habuit maius mun9 gratie ergo Xpus debuit oftendere Petro signa maiorif familiaritatis q Johannis. Sed ab hoc respòtet Auguſt. ibideż dicens q quia per Petru et Johannem firmificatur duplex vita ſciliceet per Petrum vita actiua. per Johannem vita contemplatiua. Vita autem actiua eſ la boxioſior et fructuolior; contemplatiua vero e purior et iocundior. Et iteo ab oftendebat huius duplicis vite differentiam magis familiare Xpus ſe exbibebat Johami q petro.

LI.

II.

Alius modus dicendi est quę petrus bil exire
feruentius ixto diligebatur fortius. Johan-
nés vero diligebat dulcius ixto diligebatur
a Xpo familiarius. et sic fœm diuerlas vias
tev trob quæ est concebi quę magis diligebat
et magis diligebatur. Tercius modus bi-
tendi est quę Petrus magis dilexit deum im-
ximo. Johannes vero magis beum in se bile-
xir. unde Petrus suscepit curam regimis.
Johannes vero curam contemplationis. S.
Petrus efficio zem gratiam habuit ab la-
torem actionis. Johannes vero efficio zem
ab quietem contemplationis. Ab argume
ta principia patet ex dictis. quia quecun-
q. iftarum viarum teneatur patz quę argume
ta current vijs suis. tæ.

P
oſt p[ro]dicta de quatuor
Circa istam diſtincione, tricelima-
terciam queritur. Verum virtutes
mozales ſint ſubiecti in voluntate et in par-
teratonali. Et videtur quon. quia p[er]ſus et
omentatoz primo ethicozum ponute eas in
parte irat onali. ergo. Preterea. P[er]ſus
tercò et hicozum p[or]tè tempantiaz, et forſitu-
dinem in ap[pe]titu ſenſituo-ergo. P[re]te-
rea. Tempantia est in concupifici. Fortitu-
do autem in iraſcibili. Sed iraſcibile et concu-
piscibile dicuntur in ap[pe]titu ſenſituo z non
in voluntate. ergo. Contra virtus est ha-
bitus electi uus. ex ſecundo ethicozum. sed es-
lectò est actus voluntatis aut ròmè ergo v[+]us
p[or]titur in voluntate vel in parte ratio-
nali. P[re]terea. bonum honefu z est obiectu
virtutis. sed tonum honefum est etiam obie
dum voluntat is. ergo virtus p[or]titur in w[+]a-
luntate. P[re]terea. virtus est principiu z a-
dus laudabilis. ex ſecundo ethicozum. ergo
betet p[or]mi in illa potentia cui comp[et]it laus.
Sed potentia cui majime comp[et]it laus e[]w
luntas. ergo virtus p[or]titur ſubiectu in w[+]a-
luntate. IX. In iſta queſtione ſunt quatu-
or vitenda. primo quid est virtus moza[li]s.
ſecundo unde virtus moza[li]s generatur. ter-
cio quot ſunt virtutes mozales. quarto in q
ſunt ſubiectiue. Primus articulus patet li.
ſecundo diſtincione viceſimaſeptima queſtio
ne prima articulo primo. Mu quantum ab ſe
cundum articulum pa[et] per Aris[bo]ilem in
principio ſecundi ethicozum. qu[ur]tus moza-
lis non inſt nobis a natura. ſed generatur
ex operibus. et hoc p[er]batur quinq. rationi-
bus. Primo ſic. In hijs que nobis inſunt a
natura non ſit variatio per conſuetudinem.
Exemplum ſuum eſt de lapite qui ſi milleſies
p[ro]coiatur ſuperius nunq[ui]t tamen affuſeſie ſu
perius aſcentere. ſed in virtutibus moza[li]b
ſit variatio per conſuetudinem. ergo non in

WIS.

XXXVII.

ſunt nobis a natura ſed generantur ex op-
ribus. Secundo ſic. In hijs que inſunt nob
a natura potentia precedit actioni. Sed hivir
tutibus moza[li]bus actus precedit potentià.
ergo. Tercio ſic. legiſlatoreſ faciunt ciega
tonos per affuſeſtionem. ſed cieſ non ſunt
homini ex virtutibus. ergo virtutes ſunt p
affuſeſtionem et ita ex operibus generam
tur. Quarto ſic. Ex illis viretes generam
tur per quozum oppoſita corруmpuntur. Sed
virtutes corруmpuntur ex malis operib[us].
virtutes generatur ex tonis operib[us]. Dui
to ſic. Sicut ſe habet ars ab duas operatio-
nes ita et virtus. ſeb ars generatur ex tonis
operibus et corruipitur ex malis operib[us]. Ex
emplum p[er]ſi est de edificatione. aliud de zeta
rila nto. ergo virtus generatur ex tonis op-
ribus. Ex iſta conclufione inſert Aris[bo]ti
les vnum correlarium. ergo op[er]tet operatio-
nes quales iſt[em] tobas reſdere et a iuuentu
ſe exercitar[em] in tonis operibus. quia ſe[]b[us]
ſerentiam operationum generantur habi[]t
differentes. Mu quantum ab tercium articu
lum dicitur communiter ſin viam theologo
rum qu[ur]t funt quatuor virtutes mozales ſi[li]c
prutentia iuſticia tempantia forſituito. Ad
cuius declarationem aſſignant alijqu[em] iſtam
ſuſcientiam q[ui] f[ic]ut quatuor: fuerunt nobis
inſlicita per p[er]ccatuz ita op[er]tet ponere qua
tuor: virtutes. fuerunt enim nobis par p[er]cca-
tum inſlicita. Iſno antia concupiſcentia in
firmitas et malicia. Contra iſno zantiam po-
nieur prutentia. Contra a concupiſcentiam tè
p[ar]tantia. Conera inſirmitatem p[or]titur forſitu
do. Contra maliciam p[or]titur iuſticia. Ali
qui vero aſſignant iſtam ſuſcientiam ſic. q[
aut virtus est circa p[aff]iones aut circa acio-
nes. Si circa p[aff]iones hoc contingit duplici-
ter. quia aut eſt circa p[aff]iones illatas. et ſic
p[or]titur forſituito. aut circa p[aff]iones inmaſa
et tunc p[or]titur tempantia. Si autem virtus
p[or]titur circa actiones hoc contingit duplici-
ter. quia aut eſt circa actiones inſtruſecas. et
tune eſt prutentia. aut eſt circa actiones ex
inſtruſecas. et tunc eſt iuſticia. Alij vero affi-
gnant iſtam ſuſcientiam ſic. NB f[ic]ut virtu
tes theologice ordinant ad beum ita virtus
tes mozales ordinant ad ſe[]ſip[ui]m et ad proſi
mum. Si ordinant ad ſe[]ſip[ui]m hoc contingit
duplicitur. quia vel in eligendi. et ſic p[or]ni-
tur prutentia. vel i reſpuendis. et ſic p[or]ni-
tur tempantia. Si autem ordinant ab proximum
hoc etiam contingit dupliciter. quia vel i reſ
tendis. et ſic p[or]titur iuſticia. vel in ſuſtindis
et ſic p[or]titur forſituito. Alij vero aſſigna
iſtam ſuſcientiam q[ui] virtus moza[li]s ordinat
ad ſe[]ſip[ui]m et ad proximum. Si ordinat ab ap-
ximum ſic p[or]titur iuſticia. Si autem ordinat
ad ſe[]ſip[ui]m hoc contingit tripliciter. quia vel

Dif.

•xxxiii• et •xxxv•

ſeßm partem intellecTuam ſeu rationalem, et ſie p[er]ſitutur prudentia, vel ſeßm partem cœupiſcibiliem, et ſie p[er]ſitur tempantia, vel ſim partem iraſcibiliem, et ſie p[er]ſitur forſituito. Et accepiuntur h[ic] iraſcibile et concupiſcibile prout ſunt in appetitu rationali. Quan[ tum ad quartum articul[us] dicune aliqui q[ui] ſub tutes mo[ra]les non ponuntur in voluſate ſed ſunt ſubiectiue in appetitu ſe ſenituo. Q[ui] p[ro]bant ſic habiſtus virtuſus p[er]ſitur m[or]tenia ab hoc vt determinet potentiam ad tonuſ simpliciter. Sed voluntas eſt per ſe determineda ta ad tonum simpliciter cum ei hoc oftendit ab intellecTu ergo virtus non p[er]ſitur in voluſate quia ſuperfluet. P[er]terea. Mediūn q[ui] ſe virtus ibi p[er]ſubiectiue vbi ſut p[er]ſi[ones] et extremitates vicioſe. Sed p[er]ſiones ſunt in appetitu ſenituo ergo. Confirma tur, quia ibi ap[par]ſitur medicina vbi eſt inſir mitas vicioſum ſed ille ſunt in appetitu ſenituo ergo. P[er]terea. Si virtus mo[ra]l[es] p[er]ſtur ſubjectiue in voluſate vel in parte rationali ſe quitatur q[ui] cum iſta ſint in angelo q[ui] angelius poterſt acquirere virtutes mo[ra]les. cuius contrarium b[ic]it p[er]ſus quarto et bic[to]rum q[ui] remouet a biſvirtutes mo[ra]les. Co tra iſtam opinionem arguitur per tres r[ō]neſt factas ab principale te habitu electivo et de obicido virtuis et de adu laubabili. P[er]terea. Auguſt de moribus eccleſie b[ic]it q[ui] ſub tutes mo[ra]les non ſunt mſi amores ordina[ti]. Sed amores ordina[ti]s ſunt in voluſate. G[ui]tem p[er]ſit Auguſt decimoquarto te cuita, de iſtiffuſe p[er]teractans illud. P[er]terea. In ſtatu inocentie ſeßm magiſtrum Adaz, ba buiſſet virtutes mo[ra]les, et t[ue] ſi n[on] ſuſſet in appetitu ſenituo. quia nulla ſuſſet reſe[lio] virium ſenituarum ab rationem. Pre terea-rationes opinionis non valent imo pri ma ratio trahitur ab oppoſitum quatuor[up]lici ter. Primo ſic. Potentia que eſt intertermi nata ad oppoſita p[uta] ab virtutem et viaciuſ op[er]t et q[ui] determinedet p[er] habitu. S[in] v[erb] luntas eſt interdeterminata ab virtutem et ab viaciuſ. ergo op[er]t et q[ui] determinedet p[er] ha bitum. Secundo ſic. Illa potentiá que patitur difficultatem h[ab]iget habitu ab hoc vt faciliſetur. Sed voluntas eſt huiuſmo- bi. ergo. Tercio ſic. Voluntas non eſt mag[is] determinedata q[ui] intellecTu n[ec] minuſ determinedabilis. Sed in intellecTu ponuntur v[erb]tutes intellecTuales. ergo in voluntate ponu[rum] tur virtutes mo[ra]les. Muato ſic. Voluſtas habet habitu ad biligen[uum] p[uta] caritata tem. Sed iſta eſt determinedata ad dilegibilia f[ic]ut ab alia. ergo. Secuſa etiam rat[ō] tra b[ite]tur ab oppoſitum. quia vbi ſunt p[er]ſiones et extremitates ibi p[er]ſitur virtus quod eſt mediunz. Sed ſeßm Auguſt decimoquarto te

eiui, q[ui] p[er]p[er]ſiones ſunt in[vol]untate. G[ui]t. Ab terciam autem ratione[ſ] b[ic]itur dupliciter. p[er]mo concetento conſequentiam. quia ſi deus creare et angeliu[m] nu[n]um in puris naturalib[us] ita q[ui] non habere[t] virtutes mo[ra]les iſpe po[ſ]teſt tales virtutes acquirere ex multis ele[cti]omibus non quitem q[ui] eſſent ſibi in[ex]iſten[tes] circa p[er]ſiones in appetitu ſenituo[rum] ſi t[em] circa p[er]ſiones in v[mi]uerali oſt[ē]l[as] p[er] int[el] lectum. Aliter po[ſ]teſt d[ic]i neg[an]to conſe quentiam. H[ato] enim q[ui] angeliu[m] habere[t] in voluſate virtutes, et ta[les] virtutes ſunt in voluſate ſubjectiue ſiue in appetitu rat[ō]na li non p[ro]pter hoc op[er]tet concebere q[ui] ange l[us] po[ſ]teſt acquirere tales virtutes mo[ra]les ſciliſet quia virtus eſt circa tonum difficile[m]. Tale autem tonum non eſt difficile alicui m[ori] ſi habent[ur] appetitu ſenituo[m] qui natus e[m] moueri in oppoſitum illius to[mi] ergo qui n[on] habet appetitu ſenituo[m] non po[ſ]teſt acq[ui]tere virtutes mo[ra]les, et quia angeli non ha[t]ent appetitu i[vo] non poſſunt acquir[ē]t vir tutes mo[ra]les qu[ai]uis ponantur in voluſate. D[ic]itur ergo ab questionem q[ui] virtutes mo[ra]les ſunt in parte rat[ō]nali vbi notat q[ui] dam ſciliſet Donauentura q[ui] rat[ō]nale accipi tur buo[b] modiſ. Vno mo[bo]vt diſtinktu[tur] contra potentiam ſenituo[m] et ſic omnes vir tutes ſunt in parte rationali. Alio mo[bo] p[er]ut diſtinktu[tur] contra potentiam volitu[m]am et ſic in parte rationali p[er]ſitur t[em] prud[ē]tia. Cetere autem virtutes ſciliſet iuſticia tem[pan]tia et forſituito ponuntur in voluntate. Eſt autem norandum p[ro]pter autoritati[q]e p[er]ſi qui vitetur dicere contrarium q[ui] li[ex] vir tutes mo[ra]les ponantur in voluntate mo[bo] p[er] expoſito e[n]i voluſas po[ſ]teſt impare appetitui ſenituo[m] moderanto p[er]ſiones eiui circa fu[g]ienbaw proſequen[ba]. Et ex bijs actibus po[ſ]teſt d[ere]miq[ui] et generari quid[ia]z, habi[t] qui po[ſ]teſt d[ic]i virtus non quidem virtus vt eſt habiſtus electiu[m] vt h[ic] loqui[m]ur. ſed in quaneu[m] eſt habiſtus inclinatu[m]us ab ea que ſiunt conſona rede rationi[m]. Et ex hoc d[ico] q[ui] omnes autoritáes que ponunt virtutes i[ap]petitu ſenituo[rum] loqui[q]b[us] te habitu vltimo mo[bo]ſumpto de quo m[ih]il ab p[er]op[er]ſitum, et p[er] iſ p[ater] ab argumenta principaliá. Ad ter[io] c[ium] principale ſciliſet de iraſcibili et concu[pi]ſcibili. d[ico] q[ui] iraſcibile et cœupiſcibile n[on] ſolum ſunt in appetitu ſenituo[rum] ſed etiam ſiue in voluntate.

Onc de ſeptem donis
N[unc]a diſtichion[em]. xxxiii. et. xxxv.  
querieur. V[er]tum dona ſpiritus ſan  
d[ie] diſſer[at] a virtutibus. Et viſer[em]  
q[ui] non quia G[reg]o p[er]teractans illud J[ob].  
N[ati] ſunt ei fili[us] ſeptem d[ic]it q[ui] cum ſpiritus

LI.

II.

fandus fecundat menez naſcuntur in ea ſe
ptem virtutes ſez ſapientia-intellectus con-
filiu. Fortitudo ſcientia, pietas et ſpirituſ tìmo
ris dñi ergo ſeſm Grieſtona ſunt virtutes.
( Picterea. Cuicuſ coſpetit diffinitio et diſ
ſinitum. Sz diffinito virtutis compoſit domi-
ergo ſona ſunt virtutes. P[ro]batio min Morris.
Virtus ſeſm Aug. est ſona qualitas mentis
qua reſeſviuſ. Sz. nec diffinito ſouenit domi-
ergo. ( Contra. Grieſ, i moſa, ſup. illud Job.
Mati ſunt ei ſeptez fili et tres filie, dicit q[ui]
ptem fili ſunt ſeptem ſona ſp[us] ſancti, tres
aŭt filie ſunt virtutes. ſ virtutes d[ur]nt a do-
nis ſic ut fili a ſiliabo. ( Picterea. Due non
habet eaſbem d[ur]as diuſiuas non ſunt idem.
Sz. ſona et virtutes n[on] habent eaſb[ur]as bi-
tiſiuas. quia virtutes p[ro]moſales et theologi-
cas. ſona aŭt n[on] ſ. ( Picterea. Timo[]r non e
virtus ex. iij. et h[ic]ozz. Sz. timo[]r d[ur]i e ſonum-
ergo virtus et donu n[on] ſunt id[em]. ( Ix. In iz-
ita queſtione ſunt duo viſenda. p[ro]mo q[ui] et q[ui]
ſunt ſona ſp[us] ſancti ſeculo ſi ſona et ſtutes
differut. ( Quan[tu]r ad p[ro]m[ui]o d[ic]o q[ui] ſeptem
ſunt ſona ſp[us] ſancti viteliz. donu ſapientie.
ſcientie-intellectus, ſiliu. Fortitudinis. p[iet]a-
tis et timoris d[ur]i, v[n] ſ[la]x[.] Requieſet ſup-
ſu ſpiritus d[ur]i ſp[us] ſapientie et intellectus.
( A) tem. Grieſ, in mo[ra]cicit q[ui] p[er] ſept[em] fili-
os. Job. intelliguntur ſeptez ſona ſp[us] ſancti.
Teem. gloſa ſ[la]p[er]cicit q[ui] p[er] ſeptez mulieres q[ui]
app[er]tenderu ſiru vnum intelligenſ ſept[em]
tona ſp[us] ſancti. ( Si a[ut] q[ui]ratur ſufficiencia
h[oc]z donu: u] affixat a quibuf[da]z talis. Tot
ſunt ſona ſp[us] ſancti quot ſunt vicia capitas
lia. q[ui] p[er] illa vicia excludun[ſ]. Sz vicia p[ri]cipa
lia ſunt ſeptez. ſ similiter ſona ſp[us] ſancti e-
runt ſeptez. Et ordinan[ſ] ſic. Sapia eſt oſer
luxuriā. Scientia otra i[r]ā. q[ui] i[r]a h[oc] excecare
Intellectus e[ra] ſera gulā. Conſiliu e[ra] aua
riſiā. Fortitudo otra accibiā. P[iet]as oſer in-
uidiā. Timo[]r d[ur]i contra ſupbiā. ( G[rego].
ti[n] in mo[rali]ba aliter ordinat d[ic]es q[ui] Sapia
eſt otra ſtulticiā. Intellectus otra ebietatez
Conſiliu otra p[er]capitātonem. Fortitudo otra
puſſillanimitatē. Scientia oſer i[gn]ozantiā. Pi-
etas otra duriciā. Timo[]r d[ur]i otra ſupbiam.
( Aliu[] a[ut] affixi n[am]e i[r]a ſufficiētiam ſic. Do-
na ſunt ad expeſite p[uen]iendu in v[lit]im[ui] ki-
nem. Doc a[ut] p[er] eſſe dupliciter. q[ui] aut expe-
diunt otra malu aut ad bonu. Si p[ro]mo m[ui]e ſic
eſt donu timoris. Si ſebo m[ui]e p[er] eſſe dupli-
citer. q[ui] aut expeſdiuſ ſue p[mo]ucent ad donu
q[ui] eſt ſin[is] vel ad donu q[ui] eſt ad finez. Si p[
]mo m[ui]e coſtingit dupliciter. q[ui] vel p[mo]
puent p[er] mo[du] v[icit]en[is] et ſic p[or]mi d[on]u intel-
lectus. vel p[er] mo[du] guſtan[is] et ſic p[or]mi d[on]
um ſapietie. Si a[ut] p[mo]uſt ad donu q[ui] eſt
ad fine: hoc ellingit dupliciter. q[ui] illud bonu ſonu
vel eſt ſupero gatōms vel neceſſatis. Si fu-

p[er]erogationis. hoc contingit dupliciter. q[ui]
donum ab illud bonum aut ſe habet per modi-
digentis. et ſic poterit bonu confi[li]j. aut ſe
habet per modum exequentis. et ſic poterit
bonum Fortitudinis. Si autem ponatur illud
bonum eſse necessitatis. hoc etiam contingit
dupliciter. quia bonum reſpectu illius domi à
ſe habet per modum regulantis. et ſic p[or]mi-
donu ſcientie. aut ſe habet per modu exequi-
tis. et ſic poterit bonu p[iet]atis. ( Quan[tu]r
ab ſecundu articuli ſunt quatuor modi d[ic]e-
di. Vnuſ Deimrici quotilibetō. iij. q[ui] xxxiiij. qui
dicit q[ui] ſicut circa delectationes viciflas con-
tingit aliquem tripliciter ſe habere ſez. modo
humano. modo ſuper humano. et modo imbu-
mano ita ſimiliter circa trifricias cōtingit as-
liquem tripliciter ſe habere. p[ro]mo modo h[ui]a-
no vt q[ui] circumſtantis debitis ſuſkinet terris
bilia ſecundo modo ſuper humano. et q[ui] ſuſti-
net terribile cum gaudio. ſicut ſuit in marti-
ribus. tercio modo im humano et quaſi diuio
q[ui] non ſolum ſuſkinet terribilia ſed etiā gau
deter appetit. ſicut Paulus qui dicebat cupio
dissolui et eſſe cum xpo. Dicendum ergo ad
p[ro]oppositum q[ui] virtutes ſona et beatiutudines
differunt. quia virtutes perficiunt hominem
modo humano. ſona autem modo ſuper bus-
mano. ſed beatiutudines p[er]ſicuit modo imbu
mano et diuimo. ( Contra hoc obicetur ſic
ſe[]b[]m Auguſt. Caritas eſt v[it]us excellentiſſu
ma. et etiam ſe[]b[]m ap[]ſtolu. Si tradidero cor
pus meum ita vt ar team (quod t[em] eſt ſup[hu]
manum imo etiam im humanum) caritāte au
tem non habe am mihil ſum et mihil mihi po
dess. ſ[on]a non d[unt] a v[it]utib[ap] h[oc] q[ui] p[er]
ficiuſt modo ſup[hu]mano cum caritas ſic donu
excellentiſſum in p[er]ſicento. ( Aliu[] ſe modus
dicēdi Thome p[ra]mo ſecuq[ui]xviiij. articulo
p[ro]q[ui] virtutes dicunt que p[er]ſicuntur appe-
titum in quantum mouetur a ratione reſta.
Dona autem dicunt que p[er]ſicuntur ap[er]tītu
imquaneu mouetur a ſpiritu ſancto vel a too.
( Contra opinionem iſ tam obicitur. quia p[er]
mum dicendum ſup[po]nit kafium ſicilicet q[ui] raro
moueat ap[er]titorum. cuius contrarium oftena
ſum ſuit lii. diſ. xxxviiij. q[ui] p[er]am ibi oftenſu
eſt q[ui] voluntas p[or]ſeſt ſe mouere contra iudis
cium rationis. ( P[ict]erea. Co[ra] ſecundum
dicu[n] d[on]is arguſt ſic. Caritas h[oc] impare
actib[ui] omn[u] virtut[u]. ſ[ut]utes habent moue
ti p[er] caritātē. ſ[on]o e[n] necessaria ſp[al]iſ motō p[ri]
ritus ſancti. ( P[ict]erea. ſ[ut]utes theologi[c]ice
ſiut p[er]ſectorioſes q[ui] mo[ta]ſes. ſ[ut]utes morales
cui p[er]ſeta i[n] q[ui] ſut ſufficiuſt ad eliciendu act
fuos fine aliq[ui] alio. ſ[ui] p[er]v[it]utib[ui] theologi[c]is
n[on] eſt neceſſaria ſp[al]iſ motō p[ri] ſancti. ( A-
liu[] ſe mod[ui] dicēdi ati[gr]u q[e]tutes t[em] ſona t[em]
biutudies d[on]t p[er] p[er] q[ui] p[er]tutes oti g[it] p[er]ſe-
age. p[er] ſona a[ut] p[er]ſecti. ſ[ui] p[er] biutudies expeſi-

Dis.

xxxvj.

te. ( Cotheado obicitur, q. eadù virtute opre; et expedite operor, q. virtus est p[re]fectus habentis et opus eius bonù seu p[re]fectus rebet exij-ethi. S illa non est sufficiens d[ia] me virtutes et dona. ( Cofirma[que] quia s[ui]ter at tribu[n]que: quatuor: c[od]itōnes habitu[que] ſez q. e illud quo habens opera[que] faciliter, delectabi literer, exp[o]site, et p[er]mpte. ( I. quatuorbus modibus dicendi est aliquo: u moderno[que] qui oflit in tribus ocluſionibus. Prima est q. inter virtutes et dona non est dist[im]cio realis, q[ui] nulla pluralitas vel dist[im]cio est pon[da] fine necefi te. Sed hic nulla est necessitas ad pon[da]b[um] dist[im]cio sem reale inter dona et virtutes. S p[ab]atio monitis, quia f[ic]ut ad omnem actum humani sufficiunt virtutes humane fine alio quo alio abuencieme. ita ad omne actu super naeuralem sufficiunt virtutes t[he]ologice. S n[ò] oportet ponere dona habieus realiter bis dist[im]os a virtutibus t[he]ologicos. Secunda ocluſio est q[ui] dona et virtutes dist[in]gu[ut]ur quant[us] ad respec[ut]us, q[ui] dona dicunt p[ro]positione ad principiui morum ſez, ſunt ad deo. S[ì] dieunt virtutes m[or]sum ſez, p[re]ciu[i]t ſubie d[um] im ordine ad actum. ( S ed restat dubius. Si dona et virtutes ſunt item quod ſe habent ad huicem. Et est dicend[us] ſim itam viam q[ui] tria dona ſunt item c[ui] tribus virtutibus t[he]ologio: g[ic]is ſez intellec[us] ſapienciai et ſcientia ſunt item q[ui] ſides ſpes q[ui] caritas. Alia a[ut] quatuor dona ſunt item c[ui] quatuor virtutibus cardinalibus. q[ui] donu p[iet]atis reduci[que] ad iuſtici am. donum a[ut] timonis domini reduci[que] ad t[em] parentia. donu aut[em] ſonitudinis est oſtantia ſiue ſonitutuo. donum a[ut] obliu[m] est p[ru]bentia. ( Si teneat ſita ita optimo p[re]reſponſerit ad argumenta facta ad ſecund[am] p[tem] questionis ( Ad pr[im]i[dic]end[us] q[ui] accipian[que] tres[vir]tutes ſim q[ui] ſeptem dona t[unc] est bene differere t[ia] inter dona et virtutes. et pon[ui]t in numeru[m] et ſic accipit Gregotius. Si a[ut] accipian[que] ſe p[tem] virtutes et ſept[em] dona t[unc] no habent differentia realem ut d[ic]tus eſt. ( Ad ſecund[um] te differ[er]tia diu[i]ſuis est neganda mi[n]o: quia ut pat[ex] ex d[ic]is tría dona ſunt ide[us] cum tribus virtutibus t[he]ologicos et q[he]tor dona c[ui] quatuor: virtutibus cardinalibus. ( Ab terciui dicend[us] q[ui] accipie[bat]o bonu timonis domini illa bene est virtus. et de illa n[ò] loqui tur. Ar[if] in ethi-loq[em] eni ibi te alij[as] timon[bo] ( Si a[ut] ita quarta op[im]io n[ò] plac[que] t[em]a tur realis differ[er]tia inter virtutes et dona p[re]t d[ici] ad pr[im]i[m] otrariui q[ui] nom[em] virtutis et tom aliquato accipie[n] omniter. et ſic virtutes dicunt dona et dona virtutes. et ſic accipit Gregori[9]. Aliq[ui] accipitur apr[ie] et ſic qu[em]a modu[bi] virtutes et dona dist[im]guuntur. ſim rem. ita etiam dist[im]guunt ſim nom[em]. ( Ad ſecund[us] dicend[us] q[ui] illa n[ò] est apr[ia] diff[im]to

virtutia. est quod [a] notificato ommitis, i[de]o potest d[ici] tam de virtutibus q[ui] de tomi[s].

S olet etiaz queri. Circa
ift[à] dist[im]conem. xxxvj. queritur.
Vtrù virtutes mo[ta]les ſint c[one]xe. Et vides q[ui] n[ò] c[ui] aliquis p[re]ſe
inelmatus ab actu[us] virtutis et n[ò] ad a[st]um alterius. ergo p[re]t acquirere virtut[em] ab
cuius actu[n] naturaliter inclma[que] et n[ò] ad alte ram. ( P reterea. dato q[ui] naturaliter incline
tur ad p[lu]res virtutes t[re] p[re] exercitar[em] circa
materiá v[mi]us virtutis et n[ò] circa materiam
alterius. puta circa materiá ſonitutudinis. n[ò] circa materiá t[é]pantie. S potest acqrerevo
nam virtut[em] et n[ò] aliam et p[ro]ſequ[em] virtut[em] n[ò] ſunt onexe. ( In oppoſitu[em] est Grego-
ij. mo[ta] d[ic]ens. n[ui]ſi q[ui] vna virtute p[ollere]
eredi[que] t[ue] ver aciter pollet c[ui] viei[que] circa aliam
p[ez]t n[ò] ſubiacet. Et li-xix. ibidem ca[pe]ij.
dicit. q[ui] vna virtus fine alia n[ò] est virtus.
P reterea. omentato[que] p[er]vi-ethi[m] p[re]cipio
n[ò] exiſt[ere] tp[antia] q[ui]e[ſet] iuſticia. Et i[de]
dicit glo. Ap[er]p[re] ſup. illud. C[iu]tatas m[ qu]adro
poſita erat. ( I. R[ui]n[ò]. In ita q[one] tria ſunt vi
denba. p[rimo] ſi virtutes mo[ta]les ſint onexe
inter ſe. Secu[d]o ſi ſint onexe cum p[ru]bentia.
Tercio ſi ſunt onexe c[ui] virtutibus t[he]ologicos.
( D uat[em] ad p[mi]e [e] opio Thome. p[er]ſeb. q[ui]
I. Ixv. ar. p[er]q[ui] virtutes mo[ta]les p[off]unt accipie-
vel quant[us] ad eſſe imp[re]ſectu[m] vel q[ui]tum ab eſ
ſe p[re]ſectu[m] p[rimo] quitem m[or] n[ò] ſunt onexe et
vna fine altera haberi p[re]. Secu[d]o m[or] ſunt c[ò]nexe. ita q[ui] vna quant[us] ad eſſe p[re]ſectu[m] n[ò] p[re]t
haberi fine alij[as]. Et ita c[oo]lufio proba[que] ab
alij[as] q[ui] ſecun[que] ip[m] ſic. Virtus p[re]ſea n[ò] opa[ſ]
titur ſecum aliquá obliquitare[que] quia habent[em]
p[re]ſi[que] et opus eius bonum redbie ex-ij. ethi.
Sed ſi virtutes n[ò] eſſent onexe virtus opate
retur ſecum obliquitare[que] ergo. M[or] p[er]ba[que]
quia ſi eſſet vicui[m] cum vna virtute t[unc] ob
liquaretur potentiá. Exemplu[m] de caſto et at
uaro qui non faceret c[ó]tra caſtitatem ap[ter]
auar[ic]iam p[cum]e. ( P reterea. virtus eſt p[er]
c[i]p[ui]z, operandi delectabiliter er ſeptio ethi
corum. Sed ſi aliquis haberet vn[à] virtutem
et non aliam aliquanto operare[que] cum tristia-
cia. ergo habens vn[am] virtut[em] habet o[m]nis.
M[or] patet m[ au]aro et caſto. quia ſi auar[9]
et caſtus ort[ia]eat propter virtutem caſita a
tis t[ue] loc[em] erit cum tristicia propter amor[em]
p[cum]e. ( P reterea. Ommis finis ſeu virtus
ducit ab ſinem debi[t]u[m]. Sed vna[vi]tus n[ò] p[er]
ducit ad ſinem debi[t]um. i[am] beatitudine[m] fine
alia. ergo. ( P reterea. J[u]ſtus e[que] caret o[m]ni
malo. Sed nullius caret o[m] malo niſi habet
at omnes virtutes. S viretutes ſunt onexe m[]
ter ſe. ( P reterea. ofirma[que] p[er] auctorita-
tes ſancto[que] q[ui] vna eſt Greg[m] in moralib[am].

II.

Alia est gloria in Appealibus flectit fuit argutum ad principale. Contra ita opiniones, obicitur fic. Virtutes non necessario fume convene inelle impfecto-ergo nec inelle perfecto. Antecedens oceditur ab eis. O subsequentia habetur fic. Sicut virtutes inelle impfecto ac quirunt ex actibus ita etiam inelle perfecto. Ergo flect potest se exercere in actibus vloq. ad gradum virtutis inelle impfecto ita potest se exercere in aliis actibus vloq. ad Gradum perfectum ergo fi non funt onexe in gravu impfecto sequitur g. non necessario sint cœnexe in gradu perfecto et hoc ideo ut dictu est quia potest se exercere in actibus circa mate. triam vnius virtutis non exercendo se circa ma. teriam alterius virtutis. Ricitur g. bene fit se exercere circa materiā vihus virtutis in re non exercendo se circa materiam alterius virtutis. Tamē in conceptu de necessitate habet materiā alterius virtutis. Et fic non exercitat se circa materiā vnius virtutis quē etiā exercitat se circa materiā alterius virtutis. Et hoc non valet. q. potissibile est ficit experimur g. aliquis non habet materiam alicuius virtutis nec in re nec in oceptu. Et preterea. cum materie fine diuere et voluſitas fit libera non videtur ro quare non potest se exercere vel excercitare circa vnam materiā et non circa aliam. Preterea. virtus est habitus electus immediate exiſtens determinata recta rōne ex.ij. et lo. Sed talis determinatio et cōformitas potest esse circa materiā. vnius virtutis abſes. omni dictamine recto circa materiā alterius virtutis. Ergo. Preterea. Incouenientes est g. due virtutes ſint ſibi muicem cauſe effendi. quia tunc effect circulatio in cauſis. quod est incouenientis in p[ro]ſim. in poſterioribus. Sed ſi virtutes eſſent onexe ut p[ro]ſent, pri ma opinio tunc effent ſibi muicem cauſe effent bi-ergo. Probatio minois. Ram ſi fortitudo non effet perſecta miſi quia ocomitatur eam temperantia. Et ſimiliter temperantia no effet perſecta miſi quia ocomitatur eam fortitudo ergo têperantia est cauſa effendi fortitudinem. Et fortitudo est cauſa effendi têperantiam. Preterea. in virtutibus moralibus ma. ior. videtur onexio inter ſpecies eiufbem generis. Q[ui] inter duo genera. et hoc ideo. q. ma. terie ſpecierum eiufbem generis ſunt magis onexe q[ui] ſpecies duorui generum. Sed ſpeciei eiufbem generis virtutis no ſume onexe. p[ut]a virginitas et caſtitas cōiugalis. ergo. Timo arguitur fic. Virtus est perfectio hominis partialis no totalis alia ſufficeret vna virtus moralis. Sed quando ſunt plures perfectones p[ra]tiales alicuius illud potest esse perfectum in ſummo ſim vnam perſectonem no obstante g. careat alia perſectōne. ergo alio quis potest habere vnam virtutez in ſummo dato g. non habet alia. Aino. teclatatur in

III.

exemplò. Ram vifus et auditus funt p[er]fedōs. nes hominis p[ra]tiales. et potest homo perſecte habere ſenſum vifus. abſes. eo g. habent ſeu. ſum auditus. Dicitur ergo ab questionem aliter g. virtutes moiales p[ro]ſunt accipitur. quantum ab eſſe vel quaetum ab cōseruari. Nuantum ab eſſe quitem non necessario ſunt onexe. ut patz. p[ar]argumenta contra p[er]ceben tem opinionem. quaetum autem ab o[er]uari fi. c. habent g. vna virtus non diu duræ ſi ne alia. Ad primum autez. alterius opinio nis est dicendum g. virtus aut accipitur ſim ſe aut non in opatione ad potentiam. Primo moto non opatatur ſecum aliquā obliquitatō. Secundo vero moto potest eſſe obliquitas in potentia p[er]accipens. quia non rōne virtutis quam habet. ſeb rōne alterius virtutis qua priuatur ſeu quam no habet. Ad ſecundu dicendu eſt eo[em]mo. Ram virtus eſt p[ri]cipium operandi telecabiliter quantu eſt te ſe. Si autem non operatur telecabiliter hoc non eſt rōne ſui p[er] accipens. quia caret alio qua virtute. Ad tercium dicendum g. ly omne potest accipi distributuie aut collectu. Si primo moto maius eſt falſa. quia non omnis-i. no quelibet virtus p[er] ſe ducit ab vitiu[m]um ſmen. Si aut e accipiat alio modo tunc maius eſt vera. ſed non eſt cōtra me. quia habet talem ſenſi. omnis virtus i. omnes virtutes ſimul ſump[te] p[er]ducit ab vitiu[m]u ſimen. Nel eſt dicendu g. ſimis virtutis eſt duplex. ſc. ap[pr]prius et omums qui eſt beati[tu]do vel felicitas. P[unc]aute omnis virtus ducit ab ſme. ap[pr]tium. ſed no quelibet virtus p[er] ſe ducie ab vitiu[m]u ſme que eſt felicitas. Ad quartu cum dicieur g. iuſtus caret omni malo. Dicendum g. iuſticia aliqui[que] ſumitur p[er] omni perſectione et tunc includit omnes virtutes ut p[er]tet quinto ethicorum. Aliquando autem bi[bit] virtutem ſpecialem et tue non opreſſet g. includat omnem virtutez nec g[ui] careat omni malo. ſicut patet in qui buf[ba]m principibus qui ſeruane iuſticiam ſpecialem et tamē in de buf[ba]m ſunt incōtmentes. Ad auctoritas tes aŭt Gregorij et gloſe. dicitur g. loquuntur de virtutibus p[ut]e ſunt principia meréol et hoc modo vna virtus moralis non eſt fine alia. Non aŭt loquunſ de virtutibus ſim ſe ut ſunt p[ri]cipia a[du]um moraliu. Nuantu ab ſecundum articulum oportet primo vitere ſi eſt vna prudentia omnium virtutum moralium. an ſi quelibet virtus moralis habet p[er]priam prudentiam adiunctā. Secundo oportet videre ſi virtutes moiales ſint annexe c[ui] pu[er]tientia. Nuantu ab primu eſt vna opinio g[ui] o[im] virtutu metaliu eſt vna prudentia. quia ad hoc g. habitus ſit vniu ſim ſpeciem ſuffi[ci] cit habere vnum obiedu forma[m]. ſed omnis prudentia habet ſnu obiedu forma[m] ſc. to[n]um opabile. ergo eſt tantu vna prudentia.

Dif.

(alia opinio dicit qu sunt distin unde prudens
tie respectu distin daru virtue u. quia ficit se
habet ars respectu omnium artifici alius, ita se
habet prudentia re spectu omnium agibiliu.
Sed no est vna ars respectu omnium artificia:
liu. ergo no est vna prudentia respectu omnium
agibilium. ( Preterea quâbo generatur
virtus moralis potest generari prudentia .
Sed vna virtus potest generari fine alia. era
so vna prudentia fine alia et p osequens fit
distin unde prudentie. Et firmatur hoc expe-
rimento. quia aliqui habent prudentiâ m vna
virtute et non in alia fuit patz in viris rela-
giois qui sunt prudentes circa otmentiam
et tamè no fure prudentes in rebus bellicis.
( Dicitur ergo qm in virtutibus poftumus at
tendere duplicé vnitatem. sez vnitate qm pe
ciem et vnitatê qm od mem. Muantu ab vi
tatem qm speciè sunt plures et distin unde pru-
tentie. quantu ad vnitatê qm od mem fic co
cebitur g fit vna prudentia. Sicut etiam dizi
mus q scientia est vna vniate et ordinis in q
tamen sunt plures oculiones et habitus spe
cifice distin dei. ( Preterea ratò opinionis no
valet quia sequeret qm omnes virtutes effeç
vna virtus qm speciem quia obiedu omniius
virtutum est boni agibile et hoc est vna ro
formalis in obiede. ( Muantu ab secunbuz
dicit vna opinio qvirtutes fine annexe cum
prudentia quia virtus est habitus elecfi us
tetermatus a reda rône ex ij. et bi. Sed re
da rô non est fine prudentia ergo virtutes
funt annexe cu prudentia. Tercio dicit q pru
tentia est annexa cum virtutibus moralibus
quia prudentia est reda rô ofelle. oformis
ter se habens appesitui redo ex-v. et bi. S3
appetitibus no est rectus fine virute mozali.
ergo. ( Alijs viseur q non opoteat quia
poftibile est q aliquis abſtmeat apjer malu
fmem ex ofcientia erronea et tue talis habi
tus qui generat ex illis actibus no eft virtus
quia non est oformis reda rôri. S3 ponatur
g dimittae errozem tuc ille habitus erit vir
tus et tamè no erit habitus prudentie. In to
to ilto articulo accipieat qd plus placus. nuâ
tum ad terciu articuli principale dico q vir
tutes mozales poſtume dupliciter accipi. Vno
modo ſptum ab eſſe meritoriu et fic neceſſas
tio ſunt onexe cu virtutibus theoloicis. quia
caritas est principium actus meritorij. cari
tas aŭt p[u]ſupponit ſitem et ſpem. ( Alio mo-
do poſſunt accipi virtutes mozales quantum
ad eſſaprium et intrinſecu ſey ingtum tales
habitur. et fic no fure onexe cu theoloicis. 13
pbatur. quia ficut eſſe naturale p[re] eſſe ma
nere fine eſſe ſupnaturali ita p[re] ſectones in ef
le naturali poſſunt manere fine p[re] ſectônibus
in eſſe ſupnaturali. Sed virtutes mozales p[re]
ciunt naturaliter theoloice aŭt ſupnatura
liter. ergo ille poſſunt eſſe fine ilſis q vel

xxxvij.

quens no sunt onexe. Preterea ab generat
nem virtutu moraliu sufficiut ogmio veri
et dilectu domi sed illa poſſunt haberi finevir
tutibus theoloicis. 5 virtutes morales poſ-
funt eſſe fine theoloicis. ( Ad duo argumen
ta principalia patz q no oclubuè còtra me
quia oclubunt ap omeione recita ta in primo
articulo ( Ad auditoritates aŭt in otrarium
responſum est in fine primi articuli.

Ediam distributio de
calogi. Cirea ikam diſtinet onem
xxxvij. et sequentè queri primo
Vtrum omnia precepta decalogi
funt de lege naturæ. Et vides q non quia in
his q funt a lege nature no cadit diſpenſatio
etiam apud teu. Sed in aliquibus p[re] ceptis de
calogi deus diſpenſat ergo no omnia prece-
pta decalogi funt de lege nature. Maior pa-
tet. quia q funt de lege nature. vel funt prim-
cipia neceſſaria nota ex terminis. vel funt co-
cluſiones q neceſſario ſequunt ex illis primi
pijs et p osequens in eis no cadit diſpenſat o.
Probae mno in duobus caſi bo. Primo quæ
to deus p[re] cepit Abrate ut imolaret filiu ſui
q[ui] erat otra illud p[re] ceptum. no occides. Se-
tundo q[ui] deus p[re] cepit filijs. Praſtel ut acippe
rent ab eg[i] pijs vala aurea et argentea. q[ui]
eſt otra illud p[re] ceptu. no furtu facies. ( Con
tra. In decretis dicitur di-). Ius naturale est
q[ui] otmetur in lege et mi euagelio. ( Ix). In
iſta quæſtione funt tría vienda. Primo que
et quot funt p[re] cepta decalogi. Secundo qualia
ter p[re] cepta decalogi erat diſtincta in tabu-
lis. Tercio ſi omnia p[re] cepta decalogi funt de
lege nature. ( Muantu ab primu dico q p[re]
cepta decalogi funt decè. Quo[rum] rô et suffi-
cientia fic accipiè. p[re] fàt legiſlator ab duo
principaliter intèdit. primo ut ſub diſi ordi-
nentur ab p[ri] ncipem. ſecuò ut odmenb ab se
huicem. Conſimiliter p[re] cepta decalogi aut or-
dimanb ad deum aut ab p[ri] timu. Si ordmatur
ab deum. hoc p[re] eſſe tripliciter. quia aut or-
dimanb ad teuz in corze aut in ore aut in ope
re. Si in corze tunc habetur illud p[re] ceptu. p[re]
habebis teos alienos. Si in ore tuc habeb il-
lud p[re] ceptu. p[re] o affumes nonien dei tuu inua
uum. Si in opere tunc habeb illud p[re] ceperum.
Memento ut diem ſabbati ſandifices. V el
poſſunt diſtingui ita tria p[re] cepta qm magi-
ſtru fic. Primo p[re] ceptu p[re] met ad p[re] ze in quo
eſt aucoitas. Secundo ab filiu in quo eſt es
qualitas. Terciu ad ſpiritu ſandum in quo è
vtriusq[ui] omunitas. Si aut e p[re] cepta ordman-
homim ab p[ri] timu. hoc p[re] eſſe tripliciter. quia
vel p exhibitonem beneficij. vel apjer fugas
nocumèti. Si primo mo tuc p[re] m et prece-
ptum. Mono za patre tuum et matrem tuas.
Si ſecundo modo hoc p[re] ceft eſſe tripliciter.
V el quia est contra nocumentum opers. vel

LI.

contra secumentum oris vel contra necume
tum cordis. Si preceptum est contra noco-
mentum operis hoc otingit tripliciter. Quia
vel est contra secumentum operis in adiemi
personâ proximi, tunc datur hoc preceptum.
Non occides. Vel est contra secumentû ope
ris in personam coniuctam et tunc datur hoc
preceptum. Non mechaberis. Vel est còtra
secumentum operis in re vtili tunc datur il
lud preceptum. Non furtum facies. Si autê
preceptum ordinat hominem ad maximum co-
tra secumentum oris tunc datur hoc prece-
ptum. Non falsorum testimonium dices. Si autê
preceptum ordinat hominem ad maximum co-
tra secumentum cordis hoc otingit dupliê-
ter. Ficuit sunt duo que possunt corde occupi-
puta res teledabilis vel res vtilis. Si est res
teledabilis datur hoc preceptum. Non con-
cupiscas. Vxozempximi tui. Si autem est res
vtilis datur hoc preceptum. Non cœupiscas
res pximi tui non seruum no ancillam. Et
Quantum ab secundum articulum fuit tres
mobi dicendi. Nus Josephi qui dicit quin
q[ui] precepta erant in prima tabula et quinque
in secunda. Alius mobus dicendi est originis
qui dicit quatuor precepta erant in prî-
ma tabula et sex in secunda. Tercius modus
dicendi est Auguſtini qui dicit quâ prece
pta erant in prima tabula ſez. Non habebis
teos alienos non affumes nomen dei tui imua
nû. Tememeto ut diem fabati ſandifices. Re
liqua autem ſeptem erant in secunda tabu-
la. Et hec modus Auguſtini omniter a docto
ribus tenetur. (Quantum ab tercium arti-
culum fuit due opiniones. Na inbiſtincte
dicit omnia precepta tecalogi funt de le-
ge nature. Quia omnia talia precepta aut funt
ficut quedam principia practica nota ex ter
minis. Vel ficut oculiones que necessario ſecu
tur ex illis. Et hoc quia omnia precepta aut
funt impata aut prohibita precepta autem
que funt impata habent homitatem formalè.
precepta vero phibica habet in obiectis ma
liciam formalem. (Alia est opinio que dicit
qu aliquid esse de lege nature potest intelligi
dupliciter. Nno moto tanq[ui]a principia pra-
dica nota ex terminis. Vel tanq[ui]a oculiones
necessario ſequentes ex illis. Et hoc dicuntur
ſtriciffime esse de lege nature in quibus non
cadit dispenſatio. Quia tunc fieret licitù illud
quod de natura rei et ex se effect illicitù. Alio
moto dicitur aliquid esse de lege nature pro
eo qu[em] fune ofona dictamini legis nature. Et in
eis cadit dispenſatio. (Ad apofitum ergo
dicitur qu[em] precepta tabule prime ſiut de lege
naturæ ad minus duo prima que funt negat
tua. Quia de tercio est dubium cum in illo ſi
dispenſatum. Quia ſandification[io] fabbat est
ſim ritum iuxto eum que ſim ritus crítianog.
hodie non tenetur. Quia illa ſandification[io] trâſ

III.

lata est in diem comminicam. Precepta autem
secunde tabule funt de lege naturæ ſecundo
moto. (Ex iſta opinione patet ab principa
le. quia arguit de preceptis ſecunde tabule in
quibus cabit dispenſatio. Ab argumentum
autem in atrium dico gr. gratianus in de
cretis loquitur de lege nature large ut fumis
tur lex nature ſecundo moto. Et non ſtridet.
Eundo queritur. Vtrum omne me-
dacium fit pectatù. Et videtur qu[em] no.
quia mentiri est otra mentem ire vel
dicere. Sed aliquis poteſt dicere contra men-
tem et tamen non pectat. ergo no omne men-
dacium est pectatum. Probatio minoris. No
enim est veriſimile ab abraham exercendo p[ra]
ceptum homini in insolatone filii pectaret. Et
tamen dixit contra mentem. Quia dixit pue-
ris fuis. Expeſtate hic ego autè et puer me?
ſa[mi] illue p[er]aſteres reuertemur ab vos. Et ſi
non intendebat reuerenti cum puero. Quia dea
bebat e[ui] immolare. (Contra in psalmo per-
tes omnes qui locuntur mendaciu[em]. (In iſta
queſtione funt duo vitenda. Primo ſi omne
mendacium fit pectatu[us]. Secundo ſi omne me-
dacium fit pectatu[us] mortale. Quantum ab
primum dico qu[em] omne mendacium est pecta-
tum. Quia quis u[al]g facit alteri quod fibi non
vult fieri p[er]cecat. Sed qui mentitur Facit alteri
quod fibi non vult fieri. ergo. Morabat
tur. Quia qui facit alteri quod fibi no[vo]ult ſie
ri facit contra generale preceptum de bile-
dione pximi. Diliges proximuz fuit te p[er]
(Preterea. Quicui[que] abutitur aliqua re p[er]
cat. Sed qui méritur abutitur vobibus ſeu ver
bis que funt ab ſignandum interiozem animi
oceptum vno modo vt vifum est li. primo di.
vij. q. prima. ergo qui mentitur p[er]cecat. (I
Preterea. Alii p[er]bant item fic. Quicunq[ui] va-
dit otra prima veritatem qu[em] est Deus p[er]
cat. Sed qui menti[que] vadit otra prima veritate. S.
(Preterea. Actus trâſiens ſup. materia[que]
bitâ est malus. Sed mendacium est actus trâ-
ſiens ſuper materiam in debitam. S est malus
et p[er] ſequens p[er]ceatum. (Quantum ab ſecun
bum articulum ſez ſi omne mendaciu[em] est p[er]
catum. Est ſciendu[em] q[ui] Auguſtim? in li. de me
dacio ponit octo. ſenera médaicioru[em]. ſi ficut
portit magiſter in ſia omnia possunt reduci
ad tria. ſez ab mendacium officioſum. Iocofi[ui]
et p[er]niſioſum. Dici[que] autè mendaciu[em] officioſuz
qui aliquis mentitur. p[er] utilitate aliquius fine
damno alterius. Dici[que] vero mendaciu[em] iocofi[us]
qui quis recitat hyſtoias vel fabulas in qui
bus recieans no[vo]t intendit decipere nec audiés
decipiſi. Dici[que] autè mendaciu[em] p[er]niſioſu[em] qua[do]
ſemp[er] ledie. (Ad apofitum ergo dicuntur due
ocluſiones. Prima est qu[em] mendaciu[em] officioſi[us]
et iocofi[us] no[vo] ſiut p[er]cecat moraliaviris imp
fedis. Quia qu[em] non est còtra caritare te vel
bilectonem pximi no[vo] est p[er]cecatum mortale.

Dif.

Sed menbacia prebida non fum contra ea s
vitatem vel biledènon tem et primi-ergo.
Secunda conclufio eft q[ui] mendacim perni-
ciofum semper eft pccatuz moſtale. quia q[ui]
eſt contra caritatem tem et proximi eſt pccca
tum moſtale. Sed mendacius perniciofum eſt
huilufmobi-ergo. (1 Sed reſtat hic vnum du-
bium. Si mendaciu iocofium et officiofium fine
pccata moſtalia in viris perſeſtis. p[ut]a re-
ligioſis et prelatis. Et bicunt aliqui q[ui] fic.q[ui]
[im] hoc faciunt ſtatum ſuum vilsere ne cre-
datur eis et per ſolques ea que dicuntur ab
eis exponuntur derifioni. Contra hoc obiciſ
quia quod in vno eſt veniale in altero n[ò]e eſt
moſtale m[i]ſi obligetur ab illud exwto. ſebvi
ri perſedi non obligantur exwto ab n[ò]o m[é]
tienduz iocofe-ergo cum in alijs hoc fit venia
le eis non erit moſtale. I[no] do c[it]ur ſm alijs
distinguendo de perſona perſeſta. quia eſt q[
]dam perſeſta in ſatu perſedónis perſicien-
de ficut prelatus. et quedam in ſatu perſe-
dionijs acquirè de c[ui]t religioſus. De primo
p[oteſt] concebi q[ui] exercento actus qui c[oe]
tunt fibi r[one] talis perſedionijs et ſtatus. p[u]
ta ſocere et predicare menbaciurn eſſet in eo
p[ec]catuz moſtale. quia ex hoc auſerretur vi[
]litas et ſolitibus dochrine quam predicat lu-
xra illud Auguſtini ab Jeromini. Si ab ſeri
pturas facras abmiſa fuerint quecunq[us] m[é]
bacia iocofa nihil in eis remanet ſoliditatis.
Si aute[us] loquamur de perſona que habet ſta
tum p[er]ſedionijs acquirente non exercente vi-
detur alijus bicendum. quia talis non vitetur
obligatus plus q[ui] c[eteri] m[i]ſi ab ea que vout-
[non] emm affumpit ſtatum cure paſtoſalis
ic[uo] fi n[ò]o exercent actus p[er]ſedionijs cuiſmo-
si eſt ſocere et predicare non vitetur p[ec]ca
re morraliter in menbacio iocofo vel offici-
ſo m[i]ſi for[e]p[ter] ſeandaluz. quia imp[er]ſedi
magis p[oli]unt ſcandalizari de menbacio bu-
ius perſone q[ui] de menbacio perſone omunijs.
(1 Ab argumentun[em] principale dicendum. q[
]abraham non dixit ibi ora menem. quia fi-
cut recitat. J[ole]phus in ſi[no] antiquitatum-
D[um] Ab]rabam solus i[re]t cum filio informa
uit eum qualiter fuerit miraculose oſceptus
et qualiter eum fi eſſet morijs deus miracu-
loſe reſuſcitaret et hoc Abrabam firmiſme
ereditur exſpectafle. quia non dubitabat de
pmiſſione tem in p[laac]. vnde crebat e[ui] mis
raculose reſuſcitandum et ſecu] reuerſurum
ab p[uer]os ſuſo. et fic non dixit aliter q[ui] ſen-
tiret in mente.

Nunc de periurio videa
mus. Circa ità diſtinetone. triceli
mamnonà queritur. Vtrum periur-
rii et p[ec]catum moſtale. Et vitetur q[ui] n[ò].
quia periurium non eſt m[i]ſi quoddam m[é]da-

xxix.

cium. Sed non omne menbacium eſt p[ec]catuz
moſtale ut d[ic]um eſt in precedenti queſtio-
ne. (1 Contra quod fit in contéptum tem eſt
p[ec]catum moſtale. Sed periurium fit in conté-
ptum tem ergo. (2 Ab euidentiam huius que-
ſtionis eſt ſcienſon q[ui] tripler eſt iuramentu-
ſe[que] incautum. coacutu et toloſum. Dicieur
autem iuramentum incautuz quando quis iu-
rat te re illicita. p[uta] ſi iurat in[eer]ficere ho-
mmem. et tale quibem iuramentum non obli-
gat ab faciendum. Juramentum coactu bi-
citur quod fit propter metum. et hoc dupli-
citer quia vel apter metum qui cadit in oſtan
temvirum. vel per metu qui non cadit in co-
ſtan[em] virum. De his duobus iuramentis
h[ie]c non queritur. Sed queritur de iuramento
et periurio toloſo de quo ſunt tria videnda.
Primo eſt p[ec]catum et d[ico] q[ui] fic[ui]c eſt pos-
test probari per quatuor rationes factas in
ſeetenti q[one] ab p[ab]bandu q[ui] m[é]baciu ſit p[ec]
tafum. (3 Secundo eſt v[ite]ndum. ſi periurium
toloſum eſt p[ec]catum moſtale. Et d[ico] q[ui] fic[
]quia quod eſt contra maximam tei reueré-
tiam eſt p[ec]catum moſtale. Sed periuriu tolo-
fum eſt huilufmobi-ergo. (4 Tercio eſt v[ite]n
dum quod fit maius p[ec]catum periurium vel
h[omic]idium. Et dicunt aliqui q[ui] periuriu. q[ui]
p[ec]cat[ia] contra p[re]cepta prime tabule ſunt
maio[ta] q[ui] p[ec]cat[ia] que ſunt contra p[re]cepta
ſecunde tabule. Sed periurium eſt contra p[re]
ceptum prime tabule. h[omic]idium vero cons-
tra p[re]cepta ſecunde tabule. ergo periuriu[ſ]
eſt maius p[ec]catum q[ui] h[omic]idium. (5 Prete
rea. p[ec]catum quod comittitur in teum eſt
maijs p[ec]catum q[ui] q[b]s omittis in hommem.
ſed facere periurium eſt p[ec]care in teum. fa-
cere autem h[omic]idium eſt p[ec]care in homi-
nem. ergo. (6 Alij tenent q[ui] h[omic]idium eſt
maijs. quia v[bi] eſt maiot] h[ibito] p[ec]canbi ibi
eſt maius p[ec]catum. ſed in h[omic]idio eſt ma-
io[ſ] h[ibito] p[ec]canbi q[ui] in periurio ergo. p[re
terea. v[bi] eſt maiot] malicia et maiot] contem
ptus ibi eſt maius p[ec]catum. ſed in homi]c =
dio eſt maiot] malicia et maiot] contemptus
q[ui] in periurio ergo h[omic]idiu[ſ] eſt maius p[ec]
catum. T[ist]i respondent ab argumenta alte-
rius optimijs. (7 Ab pr[imum] quanto b[ici]
tur q[ui] illud eſt maius p[ec]catum quod eſt c[ó]
tra p[re]ceptum prime tabule. dicendum q[
]verum eſt c[eteri] paribus. ſeb fi cetera non
funt paria non op[or]tet. q[ui] v[ic]emus q[ui] aliquis
p[oteſt] p[ec]care ventialiter c[ó]tra p[re]cepta pri-
me tabule et p[oteſt] p[ec]care morealiter cons-
tra p[re]cepta ſecunde tabule. et hoc apter maio
rem h[ib]idimem t[em] maliciam p[ec]candi. Ab ſecu-
dum p[oteſt] b[ici] eodem mo[bo]. Yel p[oteſt] d[ici]
q[ui] maiot] eſt vera fi actus ſint elufbem r[öm]is.
[ſed] fi actus ſint diuerſarum ratónu[ſ] tunc n[ò]
op[or]tet. c[ui]t maiot] eſt offenſa occidere ruſt]
cum q[ui] dicere varbum diſp[li]cibile principi.

### Tituli questionum quarti libri sententiarum.

#### Dima distinctio.

Vtrum illa fit igitur diffinitiva sacramenti quæ pome magister in littera.

Cuius entis fit diffinitio cuius non.

An sacramenti fit diffinitio.

Hato quæ fit quenam fit illa.

Verum pro tempore cuiuscumque legis batea a teo debuerit instituti aliquod sacramentum. Ibiem nota quatuor: conclusiones be necessitate sacramenti a teo instituti iuxta biJJos status et leges quos diuferi fificati.

Vtrum noue legis sacramenta gratie fit et fecitua.

Ibi nota opinionem Thome et rationes eis. teinte opinionem toto coris subtilis cum diffolutione rationum Thome.

Vtrum in circumcisione remittebatur peccatum originale.

Nota ibi tres conclusiones quomodo per cirs cumcitionem que ab tempus legis nature no pertinebat remittetur originale qoq tempo re Jolue magis et Mofi fuerit firmata.

Vtrum ex vi circumcissionis cœbereabat grata.

An de potentia dei absoluta polit remitti cul pa originalis fine gratie infusione.

An hocicem fieri polit de potentia dei ordina ta.

An in circumcisione collata fuerit gratias.

Vtrum tempore legis nature fuerie aliquod sacramentum correppondens circumcioni.

Vide tres conclusiones de hoc scilicet que fuerint sacramenta tempore legis nature et quæ abmodum debierit circumcizio.

#### Diftinckio secunda.

Vtrum septem fit noue legis sacramenta. Vite tres conclusiones de nobilicate et perfezione septem sacramentorum legis euam gelice a two mifteutozum.

Vtrum sacramenta legis noue habeant efficiaciam a Chrifti passione.

Vite duas conclusiones quomodo sacramenta habeant efficaciam a solo teo vt a caula principaliter cauſante et a Chriſtij passione ſicue a caula meritoria.

Vtrum bapſiſatus bapſiſmo Johannis teneatur necessario rebapſiſari bapſiſmo Chriſti.

Vide tres conclusiones a quo et ab quid fuerit institutus Johannis bapſiſmus et q[ui] fuerit eius efficacia.

#### Diftinckio tercia.

Vtrum illa fit ratio diffinitiva bapſiſmi quæ

pohit magister in littera scilicet intinckò cor poris exterio: etc.

Vide tres concluſiòes quomodo bapſiſmi as ſliqua et que fit diffinitio.

Vtruz illa fit forma bapſiſmi. Ego te bapſiſo In nomine patris et filij et spiritus sancti Si aliqua fit forma bapſiſmi.

Nue fit illa verba.

An iſta vba poffint mutari fine bapſiſati p[er]ſiculo.

Vtruz ſola naturalis aqua pura conduentiſs fit bapſiſmi materia.

Nota tres conclusiones qu[ui] ſola naturalis aſſ et non artificialis fit materia.

#### Diftinckio quarta.

Verum paruuli ſint bapſiſandi.

Nota opinionem pelagianorum teinte verã et katolicam cum diſſolutione rationum hæreticorum.

Vtrum paruuli recipient effectus bapſiſmi.

Vide tres conclusiones de tribus q[ui] recipiunt in bapſiſmo paruuli fixem infulam caractes rem et gratiam gratum facientem.

Vtrum adulti recipient effectum bapſiſmi.

Ibi nota quatuor artículos ſcòm quaternariam adulti diuereſtatem et conditionem.

#### Diftinckio quinta.

Vtrum iuſtificati teneantur bapſiſari.

An iuſtificati tebeant bapſiſari.

An omnes bapſiſati equaliter recipient effectum bapſiſmi.

Vtrum ſoli facerotes p[o]ſſint bapſiſare.

Nota tres artículos quomodo erguat ſoluz viatorum et faceretem bapſiſare.

In necessitatis vero ſiue mortis articulo quæ libet.

Vtrum mali facerotes p[o]ſſint bapſiſare.

#### Diftinckio ſexta.

Vtrum in bapſiſmo imprimatur character.

Nota tres artículos quid imprimetur nomine caracteris.

An in bapſiſmo character imprimatur.

An character impreſſus forma fit delibilis vel intellibilis.

Verum character forma fit absoluta.

Verum character fit forma respectiva.

In quib[us] ſacramètis imprimatur character.

An absoluta fit forma character.

Vtruz character fit in centia anime vt in ſub iecto.

Tres conclusiones ſcòm triplicitatem opio num.

omnia pectata ſi a ſacerboti.

Pora ibi quo precepto tenetur pectator eſſaſiteri et quib illud preceptum includit.

### Distinſtio viceſima ſeptima.

Vtrum cuilibet ſacerboti in ſuſceptione orbi
mis ſacri conferatur clauſis regni celeſtis.

Vtrum potestas clauilium ſe extenbat ad exs
communicationem.

Nota ibi quis potest excommunicare et pio ſt excommunicatio facienda.

### Distinſtio viceſima et viceſimaprima.

Vtrum penitentia in extremis valeat ab ſis
luteſt.

Vtrum poſt hanc vitam poſſit aliquod pectatum bimitti.

Vtrum confesso in quocunque cauſa teneat eſ
lare pectatum ſibi in confessione detectum.

Nota ibi qua lege cenſetur confessor celare pectatum ſibi in confessione detectum.

### Distinſtio viceſimacentba.

Vtrum pectata per penitentiam bimilla reba
ant eatem numero in recidivante.

### Distinſtio viceſimatercia.

Vtrum extrema vnctio ſit ſacramentum ho
ue legis.

### Distinſtio viceſimaquarta et quinta.

Vtrum in ecclesia ſint tantum ſeptem obdi
nes.

Nota ibi diuerſitatem opnantiem ſi episcop
atus eſt ordo vel dicitur orto.

Vtrum pene canonica impoſiat a ſuſceptio
ne et collatione ordinationis.

Nota ibi quib eſt pene canonica.

Item que et quod ſunt pene canonice.

Item qualiter pene canonice infliguntur.

Item qualiter pene canonice tolluntur.

### Distinſtio viceſimaſexta et ſeptima.

Vtrum matrimonium ſit coniunctio maris et
femine.

Nota ibi quomodo differunt matrimoniius et
contradus matrimonij et ſacramentum ma
trinomij.

Item nota vnde dicitur matrimonium.

Vtrum ſit bonorum marem et feminam ma
trimonaliter coniungi.

Vtrum matrimonium ſit a deo institutum et
quando et qualiter ſuit institutum.

### Distinſtio viceſima octaua et nona.

Vtrum ſolus conſenſus expeſſus ſvis de p[er]ſenti faciat matrimonium.

Vtrum conſenſus coactus ſufficiat ab matri
monium conerabendum.

Nota ibi multiplicem conſenſus requifit ſi ab
matrimonium.

### Distinſtio tricelima et tricelimaprima.

Vtrum conſenſus erroneus ſufficiat ab conſtraſendum matrimonium.

Nota ibi ſi aliquis bicaſt vrb[us] non t[in] conſen
tiæ nunquam contrabit matrimonium.

Vtrum inter Mariam et Josepho fuerit veru
matrimonium.

Nota ibi ſi aliquis fouens virginitatem poſſeſt contrabere matrimonium.

Vtrum ifta tria ſunt bona matrimonij ſicilij
ſib[us] proles et ſacramentum.

### Distinſtio tricelima ſecunda et tercia.

Vtrum in matrimonio ſit simpliciter necella
rium reddere debite[m] matent[is].

Nota ibi ſi ad actus coniugalis eſt ſemper fine
p[er]ſcato.

Vtrum bigamia aliquando fuerit licita.

Nota quomodo i bigamia potest eſſe iuſticia
omutatiua fine equalitate.

Item >O[mn]a bigamia non eſt contra legem na-
ture.

Vtrum bigamus ante bap[ti]ſum poſſe ab
ſacros ordines promouer[is].

Nota caufam irregularitatis in bigamia.

Vtrum virginitas ſit virtus.

Nota ibi multa et plura bona de v[ir]ginitate.

### Distinſtio tricelimaquarta et quinta.

Vtrum fuerie in lege moſayca licetum repel
lere ſiue repudiare viro v[or]tem ſuam.

Nota ibi qualis erat forma libelli repubij.

Item quomodo in libello repubijvir et v[or]
non erant pares.

Vtrum impotentia coeundi impoſiat matri-
monium

Vtrum adulterium cum aliquaviuente marj
to poſt mor[em]t mariti impoſiat matrimonio
um.

### Distinſtio tricelimaſexta ſeptima et octaua.

Vtrum ſeruitus impoſiat matrimonium.

Nota ibi vnde ſeruitus eſt introducta et ſi ſu
ſte eſt introbuda.

Vtrum ordo ſacer impoſiat matrimonium.

Vtrum v[or]tum continentie impoſiat matri-
monium.

Nota ibi qui ſunt qui poſſume v[or]tum emitt[us].

Item quod dictum continetur est multiplex.

Distinctio eticefimanona quadragessima qua
Dragessimaprima et secunda.

Vtrum bifpar cultus impediat matrimonii.

Nota ibi si infides possunt contrabere matrimonium.

Vtrum cognatō carnalis impediat matrimonium.

Vtrum affinitas impediat matrimonium.

Distinctio quadragessimatercia.

Verum refuſtectio generalis hominuſ fit futura.

Vtrum fit notum per rationem naturale, ſe ſuzrectionem hominum eſſe futuram.

Vtrum corruptus poffit redire item numero.

Distinctio quadragessimaquarta.

Verum refuſtectio fiet in instanti.

Vtrum ignis infernalis cruciét ſpiritu9 mali gnos.

Nota ibi biuerſos moos quomoto ſpiritus poteſt pati ab igne infernali vel purgatorij.

Vtrum homines damnati cruciēntur igne in fernali poſt iubicium.

Nota ibi quomodo corpora damnatorum pabiantur et non confumantur.

Distinctio quatuordecima et sexta.

Verum ſancti vitæant orationes nostras qæ eis offerimus.

Nota ibi ſi ſancti orant p[ro] nobis.

Vtrum in deo fit iuſticia.

Nota ibi quid est iuſticia et quot mobis futuram.

Vtrum in deo fit miſericòrdia.

Nota ibi quid est miſericòrdia.

Distinctio quadragessima septima et octava.

Vtrum iudicium vnuerſale fit futurum.

Nota ibi ſi vnuerſale iudicium erit in manu et obi erit.

Vtrum mundus fit purgandus per ignem.

Vtrum poſt iudicium celsét motus corporum celeſtium.

Distinctio quadragessimanona.

Vtrum corpora beatorum ſint impaffibilia.

Vtrum corpora beatorum ſint agibilia.

Vtrum corpus beati per totè ſubtilitatis poſſe eſſe cum alio corpori.

Verum corpora beatorum ſint clara.

Distinctio quinquageima.

Vtrum damnati ſeſim rectam rationem poſſe apparet e non eſſe.

Vtrum fit equalis pena omnium damnatorum.

Vtrum beati vitæant penas damnatorum.

Sequitur liber quartus.