PETRI BEMBI DE AETNA AD
ANGELVM CHABRIELEM
LIBER.

Factum a nobis pueris est, et quidem sedulo Angele; quod meminisse te certo scio; ut fructus studiorum nostrorum, quos ferebat illa aetas no tam maturos, quam uberes, semper tibi aliquos promeremus: nam siue dolebas aliquid, siue gaudebas; quae duo sunt tenerorum animorum ma xime propriae affectiones; continuo habebas aliquid a me, quod legeres, uel gratulationis, uel consolationis; imbecillum tu quidem illud, et tenue; sicuti nascientia omnia, et incipientia; sed tamen quod est, etatis amplum futurum argumentum amoris summi erga te mei. Verum poftea, quam annis crescentibus et studia, et iudi cium increuere; nonq; totos tradidimus græcis magiftris erudiendos; remifiores paulatim facti fumus ad scribendum, ac iam etiam minus quotidie audentiores.

A

Itaq; quas pueri miserimus ad te lucubra
tiones noftras, numerare aliquas poſſu-
mus; quas adolescentes, non poſſumus :
quo in confilio nobis diutius permanen
dum eſſe non puto: nam ut interdum nō
loqui moderati hominis eſt; ſic ſemper
ſilere cum eo, quem diligas, perignaui:
neq; Hercule; ſi in officio permanſimus
in prima aetate; debemus nunc, tanq
inexercitati hiftriones, in ſecundo, aut
tertio actu corruiffé. praeſertim cum
aemulatio tuorum ſtudiorum Angele'
nos non excitare modo languentes poſſit,
ſed etiam incendere; quippe, qui multa,
et praeclara habuimus a te ſemper, habe
múſq; quotidie et confuetudinis noſtrae
teſtimonia, et doctrinae tuae. Quare ſi
cuti pueri ſcriptiunculas noſtras, quali la
ctentis ingenii acerbitatem, detulimus
ad te; ſic nunc deinceps etiam ad te adole
ſcentiae noſtrae primos foetus deferemus;
non quo me ipſe plus ames: nam iam id

A

YALE

fieri posse uix puto: sed plane quia ita debemus inter nos: neq; enim arbitror cario rem fuisse ulli quenquam; q̧tu sīsmihi. Sed de his et diximus alias fatis multa; et faepe dicemus: nunc autem; quoniam iam quotidie ferè accidit poſtea, q̧e Sicilia ego, et tu reuerſi ſumus; ut de Aetnae incendiis interrogaremus ab iis, quibus notum eſt illa nos fatis diligenter perſpexiſſe; ut ea tandem moleſtia careremus; placuit mihi eum ſermonem conſcribere; quem cum Bernardo parente habui paucis poſt diebus, q̧rediſſemus; ad quem reiicien-di eſſent ii, qui nos deinceps quippiam de Aetna poſtularent. Itaq; confeci librú; quo uterq; noſtrum comuniter uteretur: nā cum eſſemus in Noniano; et pater ſe (ut ſolebat) ante atrium in ripam Pluuici contuliſſet; acceſſi ad eú progreſſo iam in meridianas horas die: ubi ea, quae locuti ſum inter nos, ferè iſta ſút. Tibi uero nunc orationé utriuſq; noſtrú, tanq̧ habeatur,

A ii

explicabo; non tanquam recens estur. Igitur; cum illum multa in umbra sedentem comperissent; ita initium interpellandi eum feci. PETRVS BEMBVS FILI VS. Diu quidem pater hic sedes: & certe ripa haec urens; quam populi tuae istae densiffimae inumbrant; & fluuiusalit; ali quanto frigidior est fortasse, & fit fatis.

BERNARDVS BEMBVS PATER.

Ego uero fili meus piam esse libentius soleo; quin hac cum ripae, tum arborum, tum etiam fluminis amoenitate: neq; est, quod uereare, nequid nobis frigus hoc noceat, praefertim in tanto aestatis ardore: Sed feci si tu quidem pérbene; qui me ab iis cogitationibus reuocasti; quas & libentiffime semper abiicio, cum in Nonianum uenitur; et nunc quidem nobis ne scio quo pacto furtim irrepserant non modo non uocantibus, sed etiam inuitis.

BEMBVS FILIVS. Derep. fci licet cogitabas aliquid, aut certe de trium

uiratu tuo: ſaepe enim ex te audiui (ſi fieri poſſit) uelle te, in agris cum eſſes; quoniam tibi id cum modice contingeret, tum etiam perraro; de iis, quae in urbe agantur, tanſqüethaeo aliquo ſumpto poculo, nihil omnino recordari.

BEMBVS PATER Eſt ita, ut dicis: nam cum ab urbe propterea me, frequentiáq; hominum; tanſqüa flucti-bus, in hunc solitudinis portum recipi am; ut relaxem a curis, remittámq; pau lìſper animú; méq; ipſum reſtituámihi, atq; ad reliquos confirmem labores; ut in ludis athletae ſolent; qui cum aliquo in curſu deſudarint, confiſdunt parum-per, reuocántq; ſeſe, ut ſint ad reliqua poſtea certamina ualentiores; ſi tamen illae ipſae me rus etiam proſequuntur, quas fugio curas, et ſollicitudines; pro fecto nihil ago: quod mihi quidem nunc ipſum euenit: qui cum ſolus in hæcri-pa confederim, ut dignum aliquid ifto

A iii

filentio meditarer; ecce nos ita etiam
unda illa ipfa reſorbuit urbanorum nego
tiorum; paulatímq; in triumuiratus mei
curas delapsus ſum. B. F. Ita
ſane conieſtabar: uisus es enim mihi ian-
dudum neſcio quid multa cogitatione
commentari; neq; eo uultu, quo eſſe hic
ſoles, hilari, et ſoluto; ſed, quo te in ur-
be conſpicimus, contractiore interdum,
ac graui. B. P. Recte con-
iectabare: Sed iſta tandem, quoniam ni-
mis iam moleſta sunt, obliuſcamur.

B. F. Vtinam ipſe id
poſſis păter; tibiq; iſtud ( quando ita te iu
uat ) tam facile factu eſſet, q̃ mihi: ſed o-
mnes curae, quae quidé ſint maximae, ita
ſe habent; ut, ſi inſequaris, non fugiant; ſi
fugias, etiam inſequantur: munus autem
iſtud tuũ cum eſt ipſum negotioſiſſimũ
per ſeſe; quippe, aquo ferè omnes reip.
noſtrae partes pertractantur; quódq; uni
uerſae ciuitatis, caeterarúmq; urbium,

noſtrarum aduocationem agit, et ſuſti-
net; tum uero illud etiam accedit; cp tu
is es, qui maxime omnium tranquillita
tem animi, requietémq; déames; quo fit,
ut magis etiam illa ſentias, quae te pre-
munt. B. P. Eſt fili, eſt ſa-
ne cauſa illa quidem non leuis, quae mi-
hi labores adauget meos: ſed tamen (ut
uerum fatear) aliud quiddam maius me
mouet; quod ipſum nuper me in ur-
bem reuocauerat, ſic dum ſederem; re-
uocátq; ſaepiſſime. B. F. Quid il
lud tandem eſt? B. P. cp reip.cau-
ſa non commoueri neq; uellem, ſi poſ-
ſem; neq; poſſem, ſi uelim: nam cum ab
ineunte aetate ita uitam inſtituerim meá;
ut patriae aderſſem ſemper; prodeſſem,
cum poſſem; potuerim auté nonnunq
uel iuuenis et domi, et foris; illa uero me
ſaepe muneribus reliquis, ſaepe legationi
bus honeſtarit; eam ipſe ſi deferam nunc,
cum et expientia, et cóſilio, et auctoritate

A iiii

plus ualeo; quid fit aliud, q̄ si tu me iuue
nis senem deſtituas, filius patrem ?

B. F. Duas igitur cauſas praedicas
păter curarum tuarum; duras tu quidem
illas, et graues; uerum, quia te ſciente a
te ipſo proueniunt, perferendas: nam
qui te idem et actionibus tradidifti, qui
bus otio inimicius eſſe quid poteſt et rus
amas, ſeceſſúſq; iſtos tuos; quae quidem,
cum multo diutius ipſis careas, q̄ fruaris,
utam tibi illam efficiunt moleſtiorem;
dolendum tibi non puto; ſi te uel illis ip
ſis rebus condemnes, quas fugis; uel fugi
as omnino, quae te iuuant. Sed illud
tamen quale eſt, quod te dixeras reip cau
ſa commoueri an te fortaffe mi păter mo
tus ii Galliarum perturbant, qui ferun-
tur?
B. P. Mini-
me illi quidem: uerum admodum gau-
deo te e Sicilia rediſſe: nam ſi aliquid eue
nerit; malo te hic eſſe, ubi omnes ſumus;
q̄ illic, ubi neminem habes tuorum.

B. F. Equidem adsum ac libens cum ea de cauſa, tum quia uobis omnibus carebamus iam nimium diu: caueta men putes nobis hoc Sicilienſi biennio quicquam in uita ſuiffe iocondius.

B. P. Gaudeo et id quidem: idq; ipsum ex eo ſuplicabamur, q nondum ad nos cogitabatis. Sed poſtea, ǒ in eum ſer monem incidimus, ut de Sicilia loquere mur; narra mihi quemadmodum ea ſe habent, quae de Aetnaeis ignibus et feruntur paſſim, et perleguntur: te enim acceſſe illuc cum Angelo tuo, totumq; montem perlustraſſe audiebamus: et no bis quidem certe nunc uacat: quid enim iſtoc aſtu agamus meridiani neq; eſt, quod ego ſoleam libentius, ǒ de naturae miraculis audire.

B. F.
Haec uero, ut libet; modo ualeam recen ſere: et quidem ei uſinodi ſunt; ut tibi audi enti afferre uel magnam poſſint; mihi cer te narranti ſemper aliquam afferant uo-

luptatem: quanquam quidem iam hoc ipfum
facimus nimis saepe: q̂. enim multis
nos eadem ipfa cenſes poſtea, q̂. e Sicilia
reuerſi ſumus, narrauiffe? Sed confurge
(fi placet) ab hac umbra: nam in ripis qui
dem omnis quae fit accubatio, ea ſi lon-
gior eſt, eſſe admodum grauior ſolet: atq;
ad illa buxeta nostra (fi tibi uidetur), ſe-
déſq; pergamus. B. P. Perini-
quum tu quidem facis; qui de ignibus lo-
quuturus ab umbra, et frigore deceden
dum putaſ: ſed (quando ita uis) propter
aquam potius in ripa deambulemus; et
cum fluuio ſermoni reliquo demus ope
ram loquentes: ita mihi uidebor melius
tuas illas flammas Aetnaeas (ſi me offen
derint) Pluuici mei unda temperaturus
B. F. Illae uero neq; te offen
dent, cum abſint longiffime; neq; hic ſi
adeſſent, reſtinguere illas poſſet Pluu-
cus tuus; cum mare ipſum etiam cedat
illis uolentibus, atq; earum arnoribus

contrahatur. B. P. Magnum exordium inceptas filí; aciam planè uix credenda funt ifta, quae dicis: uerum, qui ita fiat, explana id etiam mihi.

B. F. Faciam, ut iubes: fed opus eſtánte, qillò ueniam; ut aliqua te prae doceam déq; inſulae, déq; montis natu ra; quibus cognitis ad ea, quae poſtu- las, recta pergemus uia. B. P.

Age, ut libet; modo ad illa etiam alí- quando ueniamus: quin etiam mihi ſe ceris gratiſſimum; ſi ea lege inceperis, ut nequod pulchrum praetereatur; ſiue uidifti aliquid, ſiue audiviifti, ſiue quid es ipſe commentatus. B. F. Ego uero (ſi placet) iter tibi noſtrum omne ordine ipſo, quo factum eſt, recenſebo; téq; a Meſſanae menibus uſq; in Aetnae cacumen perducam. B. P.

Placet, et cupio: incipe igitur; uiámq; ip ſam omnem reminiſcere, et tanq. recur- re, ſi potes. B. F. Agam ſe

dulo id quidem: ítaq; (ne te teneam diu
tius) Quartuſdecimus menſis agebatur;
ex quo ego, et Angelus meus apud Con
ſtantinum praeceptorem graecarum lit-
terarum ſtudiis exercebamur: neq; ſane
adhuc uacuum ullum tempus dedera-
mus nobis laboris; ac ne unum interea in
tegrum remiſeramus diem. B. P.

Nimium fuiftis affidui ueſtris in ſtudiis
adolescentes, uel etiam ſuperſtitioſi: an-
num, et menſes nouae linguae rudi -
mentis incubuiffe nullo intermiſſo die?
mirum; ſi uos uel habitudo illa prior
deſtituit, uel color: nos tamen e naui-
gatione traxiffe uos pallorem iſtum, et
maciem putabamus. B. F.

Ita euenit: ſed en tibi: iam tandem nos
ipſos reſpeximus: placuit enim ut Ae-
tnam uiferemus; atq; interea, dum ani
mi relaxarentur, quod efficere uel oc-
cupatiſſimi debeamus, tantum natu-
rae miraculum etiam feriati noſceremus:

ita iocundis aliquot sumptis comitibus,
qui nos perductarent, confesso equo Mef
fanam reliquimus: sed iter facientibus no
bis Taurominium usque memorabile
nihil comspectum est: summa enim litto
ra eraduntur. A leua statim Rhegium, et
Brutii agri paruo primum, mox latiori
maris interuallo aperientibus se se paula
tim anguistiis prospectantur: a dextra col
les continui imminent, Bacchi tota feræ-
ciffima plaga, et Mamertinis uinetis mi
nus fortasse, ă olim fuit, tană ab ipfa
uetuftate contritis iam laudibus; sed ta
men fatis nunc etiam percelebris. In me
dio ferè itineris, uel paulo amplius caftel
lum Nifus ex aeria montis rupe uiatori
bus late profpicitur; unde illud deue -
ctum. Ouidianum,

Nifiades matres, ficelides; nurus:
Incolae uallem etiam omnem, quae sub-
eft, Nifi regionem uocant. B. P. Erit
ifto sane modo etiam aliquid infra Tau