pellis æthiopica. & parði uarietas fi in noſtro corpore neuus apparuerit? En papa Theophilus tota Origenæ ar guit libertate hæreticuſe. Nec dicta defendut: fed fingút ab hæreticis imutata, multorubuq dicut libros ſimi liter deprauatos: ut illu nò ſua fide: fed alioq tuecat: erroribus, ueru hæc aduerſum hæreticos dicta ſint: qini inſto còtra nos odio ſaeviètes: méte faten: arcanuq: & uenena pectoris irremediabili dolore teſtan. Vos chriſtia ni ſenatus lumina accipite: & græca & latina etia: hoc anò epiſtolam: ne rurſum hæretici méſtan: a nobis ple raq uel addita: uel mutata. In qua laboraſſe me fateor: ut uerbog: elegatiá pari iterpretatiòis uenuſtate ferua rem. Et itra deſinitas lineas cùrres: nec i in quoq excedes: loco: celoquetiæ eius fluëta nò perderé: eaſq res eodé ſermone træſseré. Quod utrù nec e còſecutus ſim: ueſtto iudicio dereliquo: & qua ſciatis i cùttuor partes eſſe diuſam. In primo credètes hortat: ad dominicu paſcha celebrádu. In ſecùdo & tertio loco Apollinare & Ori gené jugulat. In qrto i. extremo: hæreticos ad poenitètiá cohortat. Si qd auté hic minus aduerſus Origenè di dùt eſt: & in p[er]teni àni epiſtola cò teneſt: & hæc qua modo uertimus breuitati ſtudés: dicere plura nò debuit. Porro còtra Apollinaré ſuccicta fides & pura p[er]ſsio nò caret ſubtilitate dialeſtica: qua[er] aduerſariu ſuſ extor to de manibus eius pugione còſodit. Orate igiſ dominum: ut qd' in græco placet: i latino nò diſpliceat: & qd' totus oriés mirat: & p[er]dicati: æto ſinu Roma ſuſcipiat: p[er]dicationem quoq cathedræ Marci euàgeliſtæ cathe dra Petri apoſtoli ſua p[er]dicatiòe còſirmet. Quaq celebri ſermone uulgatù ſit: beatu quoq papá Anaſtasiu eo- dé ſeruor: qæ oedé ſpù é: latitátes i ſoueis ſuis hæſticos p[er]cutu: eiuſq l[ir]æ doceat dànatiu i occidéte: qd' i orié te dànatiu é. Cui multos ip[er]camur ánus: ut hæreſos rediuina p[la]taria p[er] illius ſtudiu l[ogo] tpe: arefaſtæ moriá. Beati Hieronymi p[er]byteri ad Pammachiu de obtreſtatoribus ſuis: qui librù ſuſ aduerſum Iouinianum carpebat: quaſi nimius ſuifſet in laude uirginu & iterpatione nuptiæ: còtra quos dicit ſe apologeticon mit tere qui ſtatim iſra ſubſicit.

C. Epitola, XLV.

Hriftingani iterdú pudoris eſt: etiá apud amicos tacere: & humilitate ſua magis filétio còſolari: q[ui] retra- ctádo ueteres amicitias ambitiòis crimé i currently. Quádiu tacuſt: tacui, nec unq exponulare ſup hac re uoluit: nò n[unc]u amicu q[ui] c[er]ere ſed portioné uiderer expetere. Núc autem puocatus ofſicio l[ir]ag: i[pr]mas partes ſemp habere têtabo: & n[ò] tâ reſcribere q[ui] ſcribere, Vt & uerecûde hucuſq[ur] tuacuſſe: & uerecúdius loq cœpiffe cogno ſcar. De opuſculis meis còtra louinianu: q[ui] & prudêter & amâter feceris: exéplaria ſubtra hédo optime noui: Sed nihil p[er]ſuit iſta diligêta: cu aliſti ex urbe ueniètes mihi eadé lec[it]itaré: q[ui] ſero me ex cœpiffe referebát. In hac quoq pu[er]cia iá libri fuerát diuulgati: & ut ip[er]ſe legiſt: neſcit uox miſſa ſeruì. N[ò] ſum tâtae felicitatis: q[ui]tæ p[er]liuq huius t[is] p[er]traſatores: ut nugas meas q[ui] do uolueri emédare poſſim. Stat[iu] ut aliq[da] p[er]ſero: aut amatores mei: aut iuidi diuero q[ui] deſtudio: led pari certamine i uulgus noſtra diſieminât & uel in laude: uel i uitupatîoë nimii ſút: n[ò] merit[ui] ſit: ſed ſu ſtomachu ſequètes. Itoq q[ui] ſolú facere potu[ri]apo logeticu: ip[er]ſus opis tibi miſſi: q[ui] προσ ἀργονσα & te p[of]cente edidi. Q[ui] c[ui] legeris: aut ip[er] p[er] nobis cæteris t[er]ſatilacies: aut i[ui] tu quoq n[ar]æ c[ò]texeris: illá apoſtoli περι κοινη, i. amputatione: in q[ui] de uirginitate & nuptiis diſputat: aliter diſſere c[ò]pelleris, nec hoc dico q[ui] te ad ſcribédú puocé: cuius in facris l[ir]s ſtudiu mi hi p[er]ſero: Sed ut alios q[ui] nos lacerát hoc facere c[ò]pellas, norút l[ir]as: uident: ſibi ſcioli: poſſút me n[ò] reſphêdere: fed docere, Si alioq p[er]ſcripferim magis ex opis eoq: c[ò]patione: mea i[ter]p[ra]tio negliſe. Lege q[ui] to: & diligêter apoſtoli uerba c[ò]ſidera: & t[uc] c[ui] uidebis me p[er]pter caluñá declináda: multo plus q[ui] ille uoluit in maritos ſuiffe claméte. Origenes Dionyſus Pierius Eufebius Cæſariéſis Didymus Apollinaris latiſſime h[ac] epiſtolá i[te]p[ra] pretati ſút: quoq Pierius c[ui] ſenfum apoſtoli u[et]tilaret atq[ui] diſſereret: & p[er]poſuifſet iuſtud exponere, Volo aŭt oés eſſe ſcut i me ip[er]ſum: adiecit t[á]taletó paulo t[á]tì crifatan n[à] cetifei. q[ui] dh[oc] q[ui] peccatú meum eſt: q[ui] duritia? Vnuerá q[ui] p[er]ſcrip: huic ſn[í]æ c[ò]pata leuiffima ſút. Reuolue o[ui]m: quos ſupra memorauí c[ò]métarios: & eccle ſiæ bibliothecis fruere: & magis c[ò]cito gradu ad opeta cœpta: puenies, Audio toti[us] i te urbis ſtudia c[ò]cita, Audio p[ò]tificis & populi uolutaté pari méte c[ò]gruere, Minus eſt tenere ſacerdotium: q[ui] mereri libros xvi. p[er]phetaq: quos in latinu de hebræo ſermone uerti, ſi legeris: & delectari te hoc ope compero: puocabis nos etiá c[ò]terua clauſarimo n[ò] tenere, Tráſtul n[u]p[lo]b in lingua n[of]tra. Cuius exép[lar] a l[an]c[ta] Marcella c[ò]ſobrina tua poteris mutuarí: lege eundé græcu & latinu: & ueteré editioné n[í]re tráſlationi c[ò]para: & liqui do peruidebis q[ui] diſlet inter ueritaté & médaciu. Míſerá q[ui]dam των υπολυνστων i n p[er]phetax, xii. l[an]cto patri & Domniu: Samuéle q[ui] quoq: & Malachin, i quattuor legu libraries. Q[ui]s i[le]gere uolueris: p[er]babis qua[ta]tæ diſſicultatis ſit: diuina ſcripturá & maxime p[er]phetas i[te]lligere, & i[nte]p[ra]tú u[iti]o: quæ apud fuos puſſilmo curu orationis labuntur: apud nos ſcatere uitiis. Porro eloquentiá qua[que] pro Chriſto i Cicerone c[ò]ténis: i par uulis ne reqras, Eccleſiáta interpretatio eſt i habet eloqi uenuſtate: diſſimulare é[á] debet: & fugere, ut non ocioſis philofophu ſcholis: p[er]cufq: diſcipulis: fed uuniuſo loq[tur] hoium generi.

Liber apologeticus beati Hieronymi ad Pámachiu in defenſioné libroru còtra louinianu, i quo docet ſe n[ò] dànaffe nuptiass: fed illis uirginitate p[er]tulisse, & apoſtoli capitulú benignius etiam pro nuptiis a ſe q[ui] c[æ]teris interpretaturum.

L. XLVII.

Q. Vod ad te hucuſq[ur] n[ò] ſcripſi, c[á] ſuit filétiu tuu, Verebar, n[é] ſi taceti ſcribere: moleſtú me magis q[ui] ofſicioſú p[ut]ares. Núc át p[u]ocatus dulcificimis l[ir]s: i tuis & huiuſcemodi l[ir]s: i q[ui] me ad ph[ia]m n[í] dog- matis puocaréſt: & c[ò]diſculpú qu[ò]dá & fodalé & amicu obuiſ ut aiút manibus excipio: defenſoré q[ur] meorú opuſculorú paró: i tama: iſ ante te placatu: iudicé habuero: i moſi i oratoré meú ſup o[ibus]: q[ui] me ar- guuntur iſtruero, Hoc, n. & Tullius tuus: & ante illum i breui & ſolo uolumine ſcripſit Antonius primam cauam eſſe u[ic]toriæ: & diligenter cauſam: pro qua dicturus es: diſcere Reprehendunt me quidam, q[ui] in liu- bris: quos aduerſum louinianum ſcripſi: nimius fuerim: uel in laude uirginum: uel in fuggillatione nuptia- rum, & aiunt condemnationem quodammodo eſſe matrimonii: in tantum pudicitiam prædicare: ut nulla

poſſe uideat inter uxoré & uirginé cōparatio derelinqui. Ego ſi bene p[ro]blematis memini: inter louinianu[m] &
nos iſta conté[ti]o eſt: q[ui] ille exæquet uirginitati nuptias: nos ſubiciamus. Ille paſſ uel nihil: nos multu[rum] iſtereſt
dicamus. Denic[que] ictirco te poſt dominu[m] faciétér: damnatus eſt: q[ui] auſus fit p[pe]tueræ uirginitati matrimonium
cōparare. Aut ſi id ipſum uirgo putaf[ur] & nupta: cur piaculu[m] uocis huius romæ. Víctorinus audire n[ot] potuſt
Virgo a uiro:n[ò]no uir a uirgine generaf. Mediúu eſſe nihil p[ō]t: aut mea ſenté[ria ſequêda eſt: aut louinianu[m]. Si q[ui]
h[é]dor: q[ui] nuptias uirginitati ſubicio: laude[que] ipſe: qui cōparat. Si aŭt dánatus eſt q[ui] æſſes putabat: dánatio eius
mei opis teſtimoniú[m] ſit. Si ſæculi hoíes indignan[que] in minori[us] gradu ſe eſſe: i[quę] uirgines: miror cléricos & mona-
chos & cōtinétes id n[ò] laudare: i[quę] faciút, Caſtrat ſe ab uxoribus ſuis: ut imiten[que] uirginu[m] caſtitaté. Et i[di]p[ul]m
uolút eſſe maritas q[ui]d[u] uirgines, aut i[u]gan[que] ita[que] uxoribus ſuis: q[ui]b[us] renúciauerat: aut ſi ſe abſtinuerit: et i[ta]
cétes cōſitebun[que] melius eſſe: i[quę] d[u]nptiag[que] op[que] ptulerút. An ego rúdis in ſcripturis: & n[unc] primu[m] ſacra ſoluti
na legés: l[í]ineá: & ut ita dicá, tenue dicédi filu[m] iter uirginitaté & nuptias ſeruare non potuſt. Vídelicet neſciamá
diſtu[m] noli eſſe iuſtus multu[m]: & dum unu[m] latus protego: altero uulneratus ſum. At[que] ut manifeſtus loquat

dum cōtra louinianu[m] preſſo gradu pugno: a Manichæo terga mea cōſoſſa ſunt. Nòne quaſo ſtatim in príci[
pió] opis mei iſta p[ra]ſatus ſum. Necq[ui] enim nos Martiōis & Manichæi dogma ſectáte: nuptiis detrahimus. Nec
Taciani prícipis Encratitá[que] erro: decepti: oem coitú[rum] ſpurcu[m] putamus. q[ui] n[ò] ſolú[n] nuptias: ſed & cíbos quos
quos deus creauit ad uté[du]m: damnát: & reprobát. Scímus i[mo] domo magna: n[ò] ſolú[n] uafa aurea & argéctea eſſe:
ſed & ligneá & fictiá[que] & ſup fundamétu[m] Xpi[q]d[u] Paulus architecſus poſtu[al]ius ſupæ[d]icuit aurú[rag]u[m]
lapides p[tr]íos[que] aliux c[ó]etrario ſœnú[n]: ligná: iltipulá[n]. N[ò] ignoramus honorabiles nuptias & cubile [n]maculá[n].
Legimus primá[que] dei ſniam. Creſcite & multiplicamini: & replete terrá[que] ſed ita nuptias recepimus: ut uirginu[m]
tem: quæ de nuptiis nafciét: p[er]feramus. Núquid argétum n[ò] erit argétu[m]: ſi aurú[] p[tr]íotius eſt: Aut arbors & ſe-
getis c[ó]tumelia eſt: ſi radici & foliis culmo & arilſis poma p[er]ſan[que] & fructus: Vt poma ex arbore: c[ó]tum
ex ſtipula: ita uirginitas ex nuptiis. C[é]teſimus & ſexag[é]fimus & triceſimus fructus g[á]g[que] de una terra & de una
feméte nafcaſ: tamé[m] multu[m] differt in numero. Trigita[que] referun[que] ad nuptias: qa[que] ip[er]a digitog[que] c[ó]tutio quí
molli óculo ſe c[ó]plexá[que] & ſcederá[que]: maritú[u] p[í]git & coniugé. Sexagita uero ad uíduas: o[q] in angulíta & v[ú]
bulatíſe ſint poſtura: unde & l[ú]piori digitó deprimun[que] g[á]toq[que] maior eſt difficultas ex parte quódam uolupa[
ti]s illecebris abſtinere: tátó[m] maius & p[mi]u[m]. Porro numerus c[é]teſimus: quælo diligéter leótor attende[que] fini-
ſtra tráſſer[que] ad dextrá[que]: & iſſé[que] q[em] digitis: ſed n[ò] eadé[que] manu: q[ibus] in l[æ]ua nuptæ [ſ]ignifican[que]: & uídues e[vo]
culú[que] faciés exprimit uirginitatis coróna. Oro te[q] hæc loqui[que] dánat nuptias. Aurú[u] uirginitaté: argétum diu-
mus matrimoniú[m]. C[é]telimú[m] & ſexag[é]fimus & triceſimú[m] fructu[m] de una terra expoſuimus: & de una feméte ge-
nerari: licet multu[m] differat in numero. Et quis un[que] tam iniquus leótor erit: ut n[ò] e[mo]s d[ic]tis: ſed ex ſuo me
ſenfu judicet. Et certe multo clæmétiores erga c[ó]iugia ſimus oibus pene latiníis & græcis traſatoribus q[
] centefimú[m] nume[q] ad martyres referút: ſexag[é]fimus ad uirgines: triceſimú[m] ad uiduas, at[q] ita ſit iuſta illiorum
ſniam: ut de bona terra: & de p[er]ſiſiá[m]as ſemine excludá[ur] mariti. Verú[m] ne in principio cautus: in religijs
ſitá[u] p[ri]ouidus fuerim: n[ò]one poſt partitioné opuſtificu[m] ad quæſtiones ueniré ſtatú[u] ſi tu[m]i. Vos quaſo utriuſg
ſexus uirgines & continétes: mariti quoq[que] & bigamú[u] conatus meos o[ſ]onibus adiuuetis: c[ó]tucto[q] in c[ó]mo-
ne louinianus h[ic] hoſtus eſt: quoq[que] ego o[ſ]onibus idigei: & quos adiutores mei opis p[ó]cor: eos poſtum Mani-
chæi errore dánare. Curramus ad reliq. Necq[ui] n[ep]itot[que] breuitas patí[que] diutius in ſingulis ímorari. Interp[an]
tes illud apoſtoli teſtimoniú[m]: urox [pp]rii corporis ſui n[ò] habet p[ote]ſtaté: ſed uir. Similiter & uir corporis ſui
n[ò] habet p[ote]ſtaté: ſed urox. hoc ſubú[x]imus. Oí[s] hæc quaſtio de his eſt: q[ui] in matrimonio ſunt: ut an eis licat
uxores dimitte: i[q]d[u] & dominus in euágelio phibuit. Vnde & apoſtolus Bonu[m] eſt ait homini uxoré uel mu
liere[n] n[ò] tangere: i[q]u[m] in taſtu eius periculú[m] ſit: q[ui] eá tetigerit n[ò] euadat. Vnde & loſeph quia illu[m] tangere
uolebat ægyptia: fugiés de manibus eius: p[all]iu[m] abiecit. Sed quia qui ſemel duxit uxoré: n[ifi]s ex c[ó]ſenfu len[n]
ualet abſtinere: nec dare repúdi[u] n[ò] peccatá[u] reddat c[ó]tugi[u] debitu[m]: quia ſp[ote] ſe alligauit ut reddere cogere,
Quí domini dicit eſſe p[é]ceptú[u]ne dimittan[que] uxores & ab[q] c[ó]ſen[u]: q[ui]d[u] deus coniuxit homo non ſeparethie
p[ote]ſe dící[n] nuptiás c[ó]dénare. R[ur]ſum in ſequ[é]tibus: ſed unu[ſ]qui[q]b[us] ait habet [pp]riu[m] donu[m] ex deo. Alius q[é]
fic[á]lius auté [ſic] qua[n] ſniam nos exponétes hæc ítulimus. Q[uid] inq[ui] uelim [p]icu[u] eſt. Sed quóniá[u] in eccl[es]
duierá[que] ſunt dona: c[ó]cedo & nuptiás: ne uidear dánare naturá. Simulq[que] c[ó]ſiderá[u]: q[ui] aliu[d] donu[m] uirginitatís ſit
aliud nuptiag[que] Si enim eadé[que] eſſet merces nuptiag[que] & uirginu[m] nequaq[que] dixiffet poſt præceptú[u] continenté[que]
unu[q]q[que] [pp]riu[m] habet donu[m] ex deo: aliux q[é] ſic[á]lius auté [ſic] Vb[ip] p[ri]ietas ſingulóge eſt: ibi alitrinſecus d[u]
uerſitas. C[ó]cedo & nuptiás eſſe donu[m] dei[q]ed íter donu[m] & donu[m] magna diuerſitas eſt. Deniq[que] apoſtolus de
quodá[que] poſt ic[é]ſtu p[oen]ité[t]iæ: ec[ó]trario iqu[it]e: donate ei & c[ó]ſolamini: & ſi cui q[ui]d[em] donaſt: & ego. Ac ne pu-
taremus donu[m] hoíos c[ó]tênendú[m] addidit. Ná[u] & ego q[ui]d[u] donaui: i[q]d q[ui] donaui, p[pter] uos coram chríſto: diuerá[
funt dona chríſtí. Vnde loſeph in typo eius uariá[u] habebat tunicá, Et in p[al]molo, xliii[us]. legimus. Aſtitit Regina
a dextris tuis in ueſitu deaurato circundata uarietate, Et Petrus apoſtolus. Sicut coha[redes] ait multiſices
gratíæ dei: q[ui]d[u] ſignificátius gratíæ dící[que] p[í]koi[n]ho[u], i[ui]aríæ. Rogo quæ eſt ita conté[ti]o: claudere oculos: nec
aptiſſimú[m] lumen alp[ic]ere: ln eccl[es]ia diximus eſſe dona diuerſa: & aliu[d] donu[m] uirginitatís: & aliu[d] nuptiag[que].
Et poſt paululá[m]. C[ó]cedo & nuptiás eſſe donu[m] dei. Sed íter donu[m] & donu[m] magna diuerſitas eſt: & q[ui]d[u] dei do-
nú[u] uoce aptiſſima p[n]ućiamus dánare dicimur. Porro ſi loſeph in typo domini accipí[t]: tunica eius uaria atq[
diſtinc[ta] in uirginibus uiduis c[ó]tinetibus ac maritis eſt: & p[ote]ſe uideri qualiſ alienus: q[ui] de tunica chríſt[em]
c[u] & ip[la]m reginá[u]: hoc eſt eccl[es]iá[u] saluatoris in ueſitu deaurato: æadem uarietate circu[datam] dixerimus. Sed
& in c[ó]ſequ[é]tibus de c[ó]iugio disputáte: eundem ſenſum ſecuſi, ſumus. h[ic] locus ad p[é]ntem c[ó]trouerían
n[ò] p[í]tinet. Docet enim iuxta ſniam domini: uxorem excepta cauſa fornicatiōis n[ò] repúdiádam: & repudiáta

iuino marito:alteri nō nubere;aut certe viro fuo debere recòciliari.Et i alio loco,Mulier iquit alligata eſt qua i 05

to tépore uir eius viuit. Quod fi dormierit uir eius;liberata eſt a lege uiri:cui uult nubat tâtum i domino,i.
chriftiano.Qui fecudas nuptias:tertiaſq; còcedit i domino,Primas cù ethnico phibet.Aperiát quæſo aures
obtrecàtoræ mei:& ute me fecudas & tertias nuptias còceſſiſe i domino:q fecudas & tertias nō dánaui
primu potui dánare matrimoniù;In eo quoq; loco:ubi íterptamur capitulú apoftoli;Circúciſus aliqs uoca
tus eînō adducat præputiù.In præputio uocatus e:nō circúcidaſ:licet qde prudetiffimi íterpretes ſcriptura
ruhoc de circúcione:& ſeruitute dictu eſſe còtédant.Nōne apertiffime ſofera ſeruauimus nuptiaru? Di-
ximus ení.Si i præputio qs uocatus e:nō circúcidaſ.Habebas iſt uxore:cu credidit.Noli fidé Chriſti cau-
sam putare diffidi:qa i pace nos uocauit deus.Circúcifio nihil e:& præputiù nihil e:ſed obſeruatio mādato
rú dei.Nihil.n.pdeſt abſq; operibus caſibus & nuptiæ:cu etiá fides:quæ ppriæ Chriſtianorú e:ſi opera
nō habuerit:mortua eſſe dicaſ. Et hac lege uirgines quoq; Veaſtæ & lunonis uniuiræi ſanctæq; queat ordi-
ne numerari.Et poſt paululú:Serüus uocatus es:nō ſit tibi curæ.ſed & ſi poteſt fieri liber:magis utere,etiá
ſi habes iquit uxore:& illi alligatus es:& ſoluis debitu:& nō habes tui corporis poteſtaté:atq; ut manifeſtus
loſſeruus uxoris es:noli ppter hoc habere trifiſtiá:nec de amiffa uirginitate ſuſpires.Sed etiá ſi potes cau-
ſas aliqs ſueire deſſidii:ut libertate pudicitia pſuari:s noli faluté tuá cù alterius íteritu quærere Habeto pa
ulip uxoré:nec pcurras moranté:expeſta dů ſegf.Si egeris patienter:cōiunx mutabić i ſoróre.In eo quoq;
loco ubi traſtauimus cur dixiſet Paulus:De uirginibus aŭt domini pceptu nō habeo:Cōſiliu aŭt do:taŋq
mífericordia cōſecutus a domino:ut ſim fidelis:ita uirginitate pſtulimus:ut nuptiæ; ordiné ſeruaremus.Si
uiginitate dominus iperaſſet;uidebač nuptias condénare:& hoium auferre ſeminariu;unde & ipſa uirgini
tas nacif.Si p[ćidifet radicé:iquo ſruges quærereſt.Niſi áre fundaméta ieciſſet:q rōne ædificiú extrueret; &
opurú cùda deſup culmé ióneret?Si radicé nuptias:si uirginitate dixius fructus:ſi fundamétu matrimo-
nu;,& ædificiú uel culmé perpetuá caſitáteq:qs uel tā iuidus:uel tā cæcus obtrečtator mci erit:ut i eadé do-
mo ædificiú uel culmé uideat;& ſfundamentu qdæ dæſticiú & culmé portat:ignoret:Porro & i alio loco p-
ponétes apoſtolu teſtimoniui: i quo ait alligatus es uxorí noli quærere ſolutiòem: Solutus es ab uxore: nolí
quærere uxoré:illico hæc ſubiecimus.Habet unuſqſq; noſtru ſternos fuos,redde mihi meú;& tu tenere tu
um.Si alligatus es uxorí tua:ne illi des repudiu, Si ſolutus ſum ab uxore:nō quaſa uxoré, Vt ego non ſoluo
cōugia;fi ſem ligata ſunt:ita tu nō liges qd' ſolutu eſt.Sed & i alio teſtimóio qd de uirginitate & nuptiis
ſenérimus:manifeſtiffime declarat.Nō iponit nobis apoſtolus laqueú: nec cogit eſſe qd'nolumus: ſed ſua
det qd' honeſtu eſt & decorú;& iente facit ſeruire domino;& ſemp eſſe ſolicitu:& expeſtare paratá domini
uolitaté,ut cù qd iperauerit:qili ítrenuus & armatus miles ſatí ipleat qd' preceptu eſt.& hoc faciat ſine ul-
la diſtétione:quæ data eſt fecuſú eccleſiáſte hōibus huius múdi:ut diſtédan' i ea.In fine quoq; cōparatiónis
nuptiæ & virginiu diſputatione e noſtra hoc ſermone cōclusimus.Vbi bonu & melius e:ibi boni & melioris
nō uní e p[miu;,& ubi nō p[miu;:ibi utiq dona diuerſa.Tātú é igif inter nuptias & uirginitate: quaſtú
íter nō peccare & benefacere,ímo ut leuivi dicá quaſtú íter bonu & melius.Porro i cōſequétibus cù dicius:
Finita diſputatióni cōjugioge & uirginitatis:ut íter utrúq; tátó moderamíe præceptoq; nec ad ſiníſtra nec ad
dextrá diuerteret; ſed uia regia gradereſt;& illud iperlet:ne fis multú iuſtus:Rurúus monogamiá digamíæ cō-
parat.Et quō nuptiis ſubdiderat uirginitatíta digamiá nuptiis ſubicit.Nōne p[spicue oſtédimus:quæ ſit
i ſcripturis ſancti ſiníſtra:quæ dextra: & qd ſignificet ne fis multú iuſtus? Quod uidelicet ſiníſtra lití:iu-
dæge & gentiliu ſeqmur libidiné;& ſemp æſtuéus ad coitú, Dextra:ſi Manichæoge ſeqmur erroré;& ſimu
lata pudicitia ipudicitiæ retibus iplicemur, Via aŭt regia ſit:ita appetere uirginitate:né nuptiæ cōdemnéf.
Præterea gs tā iniquus meog; opuſtuloge iudex erit:ut pria matrimonia dánare me dicat:cu etiá de fecuſis
dixiſse me legerit?Còcedit apoſtolus fecudas nuptias: ſed uolétibus.Sed his qua:ſe cōtinere nō poſſunt:ne
luxuriate i Christo nubere uelit;habétes dánaatione:q primá fidé irritá fecerint,& hoc còcedit:qa multæ a-
bierút retrorú poſt iathaná, Cæteq: beatiores erit:ſi ſic pmáerit.Cōtinuóq; ſubiúgit apoſtolicá auctorita
télecuſi cōſiliu meú.Porro ne auctoritas apoſtoli qúi hominis leuior uidereſt; addidit, Puto aŭt q & ego
ſpíritu dei habeá, Vbi ad cōtinétiá puocat:ibi nō hōis: ſed ſpiritus dei cōſílio uſus é, Vbi aŭt nubédi còcedit
ueni:ſpiritu dei nō nominat:ed prudetíæ liberat cōſiliu:ita ſingulis relaxans:ut unuſqſq; ſerre poteſt. Pro-
politis ergo teſtimoniis: i qibus apoſtolus fecudas còcedit nuptias: ſtatí ſubiecimus:quo mō uirginibus ob
fornicatioſis piculú còcedit nuptias:& excuſabile facit qd' p le nō appetí:ita p eadé fornicatioſe còcedit ui-
duis fecuda matrimonia.Melius é.n.licet alteſ& tertiú unú uirú noſſe:q plurimos,i.tolerabilius é uni ho
mini p[stitutá eſſe q multis, ſacſat calúnia.De ſecúdo hic & de tertio & q[rito:ſi libet matrimonio diſputa-
umus:nō de primo, Sed ne gs i eo q diximus tolerabilius é uni homini p[stitutá eſſe q multis:ad primú ma
triminu referat, cù oíſ nobis quaſtio de digamia & trigamia fuerit. Deniq; digamíæ & trigamíæ diſputa-
tióne hoc calcé ſignauimus, Oíá licét: ſed nō oíá expediút.Nō dáno digamos:ímo nec trigamos:& ſi dici po
teſt oſtogamos.Plus aliqíd iſeráieti ſcortatoré recipio pœnitété.Quicq[æ]qliter licet:æqili lance p[é]landú
é. Erubelcat calúniator meus dicés me prima dánare matrimonia:quádo legit non dáno digamos & trigam-
mos:& ſi dici poteſt oſtogamos.Aliud eſt nō dánare:aliud prædicare.Aliud é ueniá còcedere:aliud laudare
uirtuté.Si aŭt durus i eo uideor:qa dixi q[ec]dæ q[æ]qliter licet:æqili láce p[é]landú éiputo nō me crudelé iudica-
bit & rigidú:qa alia loca uirginitatí & nuptiſialia trigamíis & oſtogamíis:& pœnitétibus legerit præparata,
Chriſtu i carne uirginé: i ſpiritu monogamú; q uná habet eccleſiá: noſter in reliquiſ ſermo teſtatus é & crediti
fumus nuptias cōdenare.Dánare dicor nuptiæ:cuius hic ſermo é, Nulliq; dubiu eſt ſacerdotes de Aaron &
Eleazar;& Finees generatos; qui cum & ipſi uxores habuerint:reſte nobis opponerentur, ſi e[rore Encratica

rum contêderemus matrimonia reprobanda; Tatianû Encraticæ principê q abiicit matrimonia; rephèndimus; & ipfî nuptias condênamus. Rurfumq ubi uirgines & uidias comparo; qd de nuptiis ſen (c)riquis quo mò tres gradus uirginitatîs; uiduitatîs q uel continêtæ & coniugii fecerim; declarant ipfâ que (cripta) ſunt. Non nego beatas eſſe uidias; quæ ita poſt bapſitum maferint; nec illagæ detraho merito; quæ cù uris in caſi tate p[er]durât. Sed ſicut hæ maioris ſp[er]mi apud deu ſunt q[ui] nuptæ c[or]iugali officio ſeruicites; ita & ipſe aq[uo] pa tianc[em] a[io] uirginitaté ſibi p[er]ſerri. Ad Gallatas quoq teſtimoniu apoſtoli p[er]ponêtes. Ex operibus legis nò iuſtificab[ie] ois caro; huiuſcemiodi ſenſum ſtulimus. opa legis & nuptiæ ſunt. Vnde & maledicu[em] i ea quæ nò habent filios; quæ ſi c[or]cedunſt etiá i euangelio; alidi eſt idigenția iſirmitati tribuere; alidi e virtutibus p[ra]ma polliceri. Et c[or]p[ic]ie nuptiæ dicimus c[or]cedi i euâgello; led tam c[or]ealdé i ſuo ofſicio p[er]manêtes; prema caſſitatis capere nò poſſe. Quod ſi i[mi]digne accipiit; mariti nò mihi iraſcat; ſed ſcripturis ſanctis; imo e[pi]s & præſbyteris & diaconibus; & uniuſo choro facerdotali & leuticoq ſe nouerut hoſtias. ſoſterre nò poſſet; optiſeruát c[or]iugali. Sed eo loco ubi de Apocalypſi teſtimoniu poſuimus; nòne manifeſtui é; qd de uirginiſbus & uiduis & c[or]iugibus ſen ſerimus? Hi ſunt q[ui] c[atant] c[ati]cu[n]ou[n]; q[ud] nemo p[ot] c[atare]; niſi q[ui] uirgo é; hi ſunt pri mitiæ dei & agni & fine macula. Si uirgîes primitiæ dei ſunt; ergo uiduæ & i matrimonio c[ôt]inentes erunt poſt primitiæ; hoc é i ſecuſo & tertio gradu. In ſecuſo & tertio gradu uidias ponimus & maritas; & hætueruco furore dicimur dánare nuptiæ? Multa ſunt quæ p[o]em librû cauto moderamine de uirginitate; de uidu[i]ſ; de nuptiis diximus. Sed breuitatis ſtudio unu adhuc poná teſtimoniú; cui non reor cotradicurú; niſi e[ui]q aut ſe inimicu[em] p[bar]bare uoluerit; aut uecordé. Ná c[ui] propoſuiffem q[ui] dominus iſſet ad nuptiæ i chana gahule poſt quædá etiá h[ac] addidi. Qui, n[em] ſemel iuit ad nuptiæ: ſemel docuit eſſe nubédú; & t[uc] uirginitatu poſſet officereti; ſin nuptiæ poſt uirginitaté; & uiduitas caſtimoniá; nò i gradu tertio p[o]aremus. Núc aut c[ui] h[ac]tocoq; ſit dánare c[or]iugia; & dei ſpernere c[or]ditioné; q[ac]q de laude dixerit nuptiæ; libenter audimus. Ecclesia eni nò dánat matrimonia; ſed ſub[i]icit; nec abiicit; led diſp[er]ar, ſciés ſicut ſupra diximus i domo magnaino lúi eſſe uafa aurea & argentea; ſed & lignea & fiſtilia; & alia eſſe i honoré; alia i c[ôt]umeliam. Et q[ac]q; le miu dauerit; ei ſuturú eſſe uas honerabile; & neceſſariu i oe opus bonu præparatu. Quicq[ui]q iquá de laude duiu[n]int nuptiæ; libêter audimus. Laudari nuptiæ libêter audimus. & nuptiæ c[or]denamus: Ecclesia matrimonia nò dánat; ſed ſub[i]icit. Velitis nolitis; maritus ſub[i]icit; uirginitatii; & uiduitat ecclesia nuptiæ: Sed nuptiis i ſuo opere p[er]manêtes ſub[i]icit; nò dánat; nec abiicit; led diplenat. In poſtateſt ueſtra e[li] ſi uelitis ſecuſú p[ud]iciæ gradú ſcandere. Quid idignaminiſi i tertio ſtates nolitis ad ſuperiora p[er]areare; lgif c[ui] totiés & t[á] crebro lectoré admonuerit; & p[er] ſingula pene traſtatuu milia cautus viator icesſerit; me ita recipere nuptiæ; uſeis c[ot]inéſtes uiduas uirgineſq præſerre; i deberat prudés & benignus lector etiá ea quæ uidéſ dura; æſtimare de c[ar]ceris; & nò i uno atq[ui] eode[ato] libro criminatori me diuerſas ſentetias p[ul]iſſe. Quis, n[em] t[á] h[ac]es; & ſic i ſenbédio rudis é; ut idé laudet & dánet; ædificata deſtruat; & deſtructa ædificet; & c[ui] aduerſariu uicerit; ſuo nouſline mucrone feriá; Si ruſticani homines & uel rhetorica[es] uel dialectica[es] artis ignari detraherét mihi tribuerm ueniá imperitíæ; nec accufationé rephenderé; ubi nò uolútaté i culpa c[ern]eré; led ignorantia. Núc uero cum diſiſt hoſes; & liberalibus ſtudiis eruditi; magis uelit l[æ]dere q[ui] ſi[le]lligere; breuiter a me reſp[o]lum habere corri rigere eos debere peccata; nò rephendere. Patet c[ap]us; ſtat ec[otra] acies; aduerſarii dogma manifeſtui é; & ut uirgilianu aliq[ui]d i ſerá; iltú a[ſp]ice c[otra]. Qui uocat. Reſp[o]deat adueriario. Aliter teneat modú i diſputádonl[it]er uitgá i doc[é]do; & me i libris ſuis; q[ud] e[ui] prætermiſeri uel addideri docéat. Rephenoſes nò auio; ſequor magiſtos. Delicata doctrina é; p[ug]nati i[ct]us dictare de muro. Et c[ui] p[le] uŋguétis delibutus lis; cruitum l[it]ite accuſare formidinis. Nec hoc dicés ſtatí iactátiæ reus ſum; q[ac]teris dormi[t]ibus; ſolus certauerí. Sed hoc dico; cautius eos poſſe p[ug]nare; ig me uiderit uulneratu. Nolo tale certamé adeasti; quo t[at]ú te p[reg]as & torpère dextra ſinſtra clypeu circuferas. aut feriédú tibi é; aut cadédú. Nò poſum te æſtimare uicetorem níſi aduerſariu uidero trucidatú. Legius o eruditiffimi uiri; i ſcholis pariter & Ariftoreliaca illa de Gorgia ſotibus manátia; ſimul didicimus plura eſſe uidelicet genera dictádi. Et itér c[æ]tera aliud eſſe gymnáiticos ſeri bere; aliuſ dogmaticos. In priori uagá eſſe diſputationé; & aduerſario reſp[o]de tem; núc h[ac]c nunc illa app[or]nere: Argumétari ut libet; aliu[di] loq; aliu[di] adere pané ut dicí oftendere; lapide tenere. In ſequérí a[ut] aperta ſc[os]; & ut ita dicá igenuitas neceſſaria é. Aliud é quærere; aliu[di] definire, in al[er]o p[ug]nádu; i altero docédu é. Tu me ſtanté i prælio i; & de uita periclitanté ſtudioſus m[gr] doceas. Noli ex obliquo & unde non puraſt uulnus iſ ferre; directo p[uc]te foladio. Turpe tibi é hoſt[é] dolis ſerire; nò uiribus; q[ui] nò & h[ac]s ſuma p[ug]ná tiu[em] ſit; alibi miarí; alibi p[uc]utere. Legite obſecro uos Demoſthené; legite Tullium. ac ne forſitá rhetores vo bis diſpliceát; quorú[em] artis é uerifimilia magis q[ui] uera dicere; legite Platoné; Theophrastú; Xenophóre: Anſto telé; & reliquios q[ui] de Socratis fonte manátes; diuerſis cucurrere fluinibus, q[ui] illis aptú; q[ui] ſimplex é; Quæ uerba nò ſenſuú? Qui ſenſus nò uiſtoriæ; Orígenes: Methodius: Euſebius; Apollinaris; multis uerſuú milibus ſcribunt aduerſus Celſum & Porphyriu. C[ó]ſiderate q[bus] argumétis; & q[ui] lubricis p[ro]blematibus; diaboli ſpiritu c[ot]exta ſubuertát. Et qa[er] iterdú cogunſt loq; q[ud] nò ſentiu; ſed q[ud] necſeſſe é; dicunt aduerſus eos q[ui] dicútur eſſe gentiles. Taceo de latinis ſcriptoribus; Tertulliano; Cyprianó; Minutio; Victorio; Lačiátio. Hi lario; ne nò me t[á] defendiſſe; q[ui] alios uidear accuſaſſe: Paulú apoſtolú p[er]feramé; qué quotien[c]ú lego; uideor mihi nò uerba audire; ſed tonitrua, Legite epiſolas eius & maxie ad Romanostad Gallatas; ad Ephesios q[bus] totus i certamine polítus eſt; & uidebitis eum i teſtimoniis; quæ ſumit de ueteri teſamétó; q[ui] artícat[em] q[ui] prudés; q[ui] diffimulator ſit eius q[ud] agit. Videtur quædá uerba simplicia; & q[ui] inocétis hoſnis ac ruſtieniæ; & q[ui] nec facere nec declinare nouerit ilíidiæ. Sed quocunque reſpexeris; ſulmina ſunt. H[æ]ret in cauſa, capi o[que] quod reſigerit, ternum uertit; ut ſuperet, ſugam ſimulat; ut occidat, Calüniemur ergo illum, atq[ui] d[ic]anamus.

ei: Teftmonia qbus cōtra Iudæos: uel cæteras hærefes ufus estaliter i fuis locitaliter i tuis epiftolis ſonant

Videmus exépla captiva,feruierut tibi ad uiectoriæ:que i fuis uoluminibus nō dimicát. Nōne nobis loqtur

cù ſaluatueraliter foris:aliter domi loqmur: Turbæ parabolas:diſcipuli audiut ueritaté. Proponit pharifæ

is dominus quaſtiones:& non edificerit. Aljud è docere diſcipulū:aliud aduerſarium uincere. Myſterium inſt

meu mihi; myſteriū meu mihi & meis. Indignamini mihi q ouvinianu nō docueri, ſed uiceri? Immo iſignaſt.

iium illum anathematizatū dolét. & cù laudat qd funt: accuſant qd' eſse ſe ſimulant. Quafi uero rogādus fuerit

ut mihi crederet; & nō iuītus ac repugnās in ueritatis uincla ducéus. Et hæc dicerem: ſi uincédi ſtudio cō

tra regulā ſcripturaq. qppiā locutus ſuſſe m: & ſicut uiri fortes i cōtrouerliſs ſolét facere:culpā pmio redime

re.Nunc uero cù íterpres magis apoſtoli fueri q dogmatiſtes;& cōmétatoris ſim ufus officio:qcqd duq uide

tur ei magis iputef qué expofuimus:q nobis q expofuimus:nifi forte ille aliter dixit: & nos ſimplicitaté uer-

boru eius maligna íterptatiori detorſimus. Qui hoc arguit de ipſis ſcripturis pbet. Diximus ſi bonu è mulie-

renò tâgere: malu ergo è tâgere. nihil.n.bono cōtrariu è:nifi malu. Si aŭt malu è: & ignoſci: iò concedi:ne

malo qd daterius fiat: & cætera: uſq ad ppoſitioné alterius capituli. Hoc iò ſubiecius:qa apoſtolus dixerat.

Bonu è homini mulieré nò tâgcre. Propter forſicationé aŭt unuſq q uorx uoré ſu habeat: & unaquæq. ſuum

uige habeat. In quo differüt uerba mea a ſenſu apoſtoli:nifi forte in eo q ille pnunciat ego dubito. Ille deſi-
nitego ſcicitor. Ille aperte dicit, bonu è ſt homini mulierem non tangere ego quotidie quæroſi bonum

eſt mulierem non tangere. Si dubitantis eſt: non confirmantis. Ille dicit, bonum eſt non tangere: ego quid

bono contrariu è e poſſit adiungo. Statimcq inconféquétibus animaduertéda apoſtoli prudentia. Non dixit.

bonum eſt homini uxorem non habereſed bonum eſt inquit mulierem nò tâgere qli & i tactu eius peri-
culi ſit:q i q illa tetigerit nò euadat. Vides igit nò de cōjugibus nos exponere: ſed de coitu ſimpliciter di-

ſputare:q ad cōparatōne pudicitia: & uirginitatis: & ágelicæ ſimilitudinis: bonu è homini mulieré nò tâge

re. Vanitas uanitatu: oia uanitas dicit Eccleſiaſtes. Si oes creaturæ bonæ: ut a bono creatore conditæ: quo

mō uniuera ſuanitas: Si terra uanitas:nuqd & cæli & angeli & throni dominationes potestates cæteræq. uir

tutes: Sed q ex ſe bona ſunt: ut a bono creatore cōdita: ad cōpatiè melioru uanitas appellāt. Verbi gra-

tia: lucerna lápadis cōparatione p nihilo è: lápas ſtellæ cōpatiœ nò lucet: ſtellà lunæ cōfer: & cæca è. Lunæ ſo

li iunge: & rutilat. Solé chriſto cōfer: & tenebræ ſunt. Ego ſum inſt q ſum. Oem igit creaturà ſi deo cōtule

ris nò ubſlīſt. Ne tradas iuīcit Heſter hæreditat: tuâ his q non ſunt: idolis ſciclicet & daemonibus, & certe erat idola & dæmões: qbus ne traderéè orabat. In Iob quoc legius: a Baldab dictu de ipio. Auellaſ de taber

naculo ſuo fiducia eius: & calcet fup eu: qli Rex íteritus: habitét i tabernaculo eius focii eius q non è. Haud

dubiu è: qn diuicq:q quæ habet focios: nò aŭt habere neti: eſſet: tamé qa deo perii nò eſſe dicif. Ergo ſecu

dù hunc cōparationis ſenſum: malu diximus mulieré tâgere: licet uxoris nulla facta ſit métio: qa bonu è non

tâgere. Et ſubieciimus uirginitaté ſrumétu nuptias ordeu: forſicationé ſtercus bubulù nucupátes: Vtiq: fru

mentu & ordeu: creatura dei è. Veru i euagelio: maior turba ordeaceis pàibus: minor ſrumétaceis paficitur.

Hominés iqt & iumēta faluos facies domine. Aliis uerbis ad ipſum locuti ſumus: quaſdo auru uirginitatem:

agetu nuptias dixius: & cétu q dragita qtuor milia uirginu ſignatoru: q cù mulieribus nò ſut coinqnati.

In quo oſtendi uolumus: oes q uirgines nò pmanferit: ad cōpatiè puriſſimæ & ágelicæ caſtitatis: & ipſius

domini noſtri iefu chriſti eſſe pollutos. Quod cuiſi alpeq: & reþenſione dignu uideè tantam nos inter uir-

ginitaté & nuptias ſeciffe diſtatiá: qta iter ſrumétu & ordeu è: legat ſancti Ambroſſi de uiduis librù: & iue-

niet illu: iter cætera: quæ de uirginitate & nuptiis diſputauit: etiá hoc dixiſſe. Neq ita cōgiuqi prætulit apo-

ſtolus: ut ſtudia uirginitatis extigueret: ſed a cōtinetiæ pſeſtiœ icipiés: ad i cōtinetiæ remedia deſcendit. Et

cù brauiu ſupernæ uocationis ſonſtibus demôſtraſſet: deſicere tamè i uia neminè paſſus eſſita plaudes prio

nibus: ut nò deſpiceret & ſequètes. Didicerat eni & ipſe qa dominus leſus: alii panè ordeaceu ne i uia deſice-

rentaliis corpus ſuü: ut ad regnù têderét demôſtrauit: & i cōſequétibus. Nò ergo copula nuptialis qſi culpa

uitanda: ſed quali neceſſitatis ſarcina declinàda eſ: Lex, n. aſtringit uxoré ut i laboribus & trifſitia filios ge-

neret: euerio ius ad unu iuimum ſit: ut ei ipſi domineſ. Ergo laboribus & doloribus i generacione filio-

adicif: nuptanu uidua. & dominatui uiri ſubdif copulat: nò uirgo. Et i alio loco. Pretio iqt empi eſtis: no

lite fieri ferui hominu. Videtis q euidés cōugalis ſit definitio ſeruitutis. Et poſt pufillu: Si igit bonu cōugi

um: ſeruitus malu: qd è quaſdo nequeant ſe iuicè ſanctificare: ſed pdere? Vniueria quæ nos de uirginitate ac

nuptiis lato ſermone diſſudimus: ille breui arrauit cōpendiò i paucis multa cōprehendés. uirginitas ab eo p-

ſualio cōtinetiæ: nuptiæ remedia i continentiæ prædicanț. Et ſignificáter a maioribus ad minora deſceſdes:

uigribus brauiu ſupernæ uocationis oſtedit: nuptas ne i uia deficiat: cōſolaſ. Alios laudat: alios nò deſpi-

cit. Coniuguì ordeo: uirginitaté corpori Chriſti cōparat. Et puto multo minoré diſtantiá inter ſrumentum

eſſe & ordeu: q inter ordeu & corpus Chriſti. Deinde nuptias dicit: & qli neceſſitatis ſarcinam declinàdam:

& definitione eſſe euidentiffimæ ſeruitutis. Et multa alia: quæ i tribus libellis de uirginibus latiſſime pſecu-

tus è. Ex qbus uniuersi perficpucu è: me nihil noui de uirginibus nuptiſc: dixiſſe ſed maioru i oibus ſecutu

eſſe ſententiá: ta huius uidelicet q reſquoq: qui de eccleſiaticis dogmatibus diſputarùt. quoqæ æmulari ex

opto negligentiam: potius q alioq: obcurá diligentiam. Tumeant contra me mariti: quare dixerí. Oro te
quale illud bonum eſt: quod orare prohibet: quod corpus Chriſti accipere non permittit. Quando impleo
mariti officiù non impleo cōtinentis. Iubet idem apoſtolus in alio loco: ut ſemper oremus, li ſemper orádu
eſt: nunc ergo cōliguo ſeruendom. Quoniam quotienſcunq: uxori debitum reddo: orare nò poſtum. Hoc
quare dixerim: perficpuum eſt: quia interpretabar illud apoſtoli dictum. Nolite fraudare inuicem: niſi forte
ex conſenſu ad tempus: ut uacetis orationi. Paulus apoſtolus dicit: quando coimus cum uxoribus: nos orare

o ii

non posse, Si per coitum quod minus est impeditur; id est orare; quanto plus quod maius est; id est corpori Christi phibæ accipere? Petrus ad continentia cohortat; ne impediat; orones noſtræ. Quod hic quæque per caru meu est? Quid comerui? Quid deliq; Si turbidæ & nebuloſæ aquæ fluunt; nò ă aluei culpati ed fontis. An iccirco arguor; de meo auſus ſum adicere; quale illud bonu e; qd' corpus Christi accipere nò pinitur. Ad hoc breuiter respondebo. Quid est maius; orare; an Christi corpus accipere? Vt iacu corpus accipere corpus Christi. Si per coitù qd' minus est ipse; multo magis qd' maius est. Diximus i eodè uolumine panes, ppolitiis ex lege nò potuiffe comedere David & focios eius; niſi ſe triduo múdos a mulieribus respòdient, non utiqa meretricibus; qd' dánabatur a lege; ſed ab uxoribus qibus licite juncte banſt. Populi quocumquod acceptus erat legè in mòte Syna: tribus diebus iuſſum esse ab uxoribus abſtineri. Scio romæ hæc esse còſuetudineur ſideles, ſemper Christi corpus accipiant; qd' nec reprèchò; nec pbo. Vnufq; qb eni in ſuo ſenſu abundat. Sed ipſo; còſciétiam còuenio; qeodè die poſt coitù còmunicati; & iuxta perſum noſtè ſumine purgat. Quare ad martyres ire non audent? Quare non ingrediitur eccleſias? An alius i publico; cœlius in domo Christus? Quod in eccleſia nò licet; nec domi licet. Nihil deo clauſum e; & tenebræ quoq; lucent apud deum. Probat ſe unuq; qb & ſic ad corpus Christi accedat; nò q dilatæ còmunionis unus diæ; aut biduæ ſanctoriæ eſticiat Christi an; ut quod hodie nò meruicras uel perendie mereat; Sed q dum doleo me nò còmunicatque corpori Christi abſtineam me pauliſp ab uxoris àplexu; ut amori còiugis amoré Christi præſerà duru e; & nò ſeret dů. Quis hoc ſaculariú ſuſtinere poreſt? Qui potest ſuſtinere; ſuſtineat, q nò potet; ipſe uiderit. nobis cura e nò qd unuq; qb poſſit; aut uelit; ſed qd ſcripturae præcipiáte dicere. Illud quoq; i còmétarioris meis euſiſdem apoſtoli carpiſ; qibus dixi; ueru ne q[ui]s putet ex eo qd' ſequtur; ut uaceti orationi. Et iteru ad id iſpum reueruntimini; apoſtolu uelle hoc; & nò ppter maior e' ruinà còcedere; itatí iſert; ne tentet uos Sathanas; ppter iocinentiá ueſtra. Pulchra nimiru ídulgentia; & iteru reuertimini ad id iſpum; qd' erubecit ſuo uocare nonime qd' tentationi præſert Sathanæ; qd' cauſam habet ícontinétiá. Laboráus quaſi obcuru differeний expoſuerit ſe ipſe q ſcripſit. Hoc aŭt dico iuxta ídulgentiá; nò ſecuſů diperu. Et muſſamus adhuc nuptias nò uo care ídulgentiá; ſed præceptu; q[ui]s nò eodè mò ſecucla & tertia matrimonia còcedat; & reliq. Quid hic louens ſum; qd' apoſtolus non dixerit? Nimirum illud qd' erubecit ſuo uocere noie. Ego arbitror q[ui]do dictad id iſpum; & re iſpam tacet; nò eui noiare paſa coitù; ſed uerecude oſtendere. An qd' ſequtur; qd' tatione præſert Sathanæ; qd' habet cám ícontinétiá? Nò ne alio uerboru ordine id iſpum e; ne tetet uos ſathanas ppter ícontinétiám ueſtra? An qa dixi; & muſſitamus adhuc nuptias nò uocare ídulgentiá; ſed præceptu? Quod ſi duru e; iputeſ apoſtolo q ait. Hoc aŭt dico ſecuſů ídulgentiá; nò ſecuſů imperium; & nò mihi q expro præpoſtero ordine; nec ſenſum nec uerba mutaui. Tranſeamus ad reliq. epiftolari eni breuitate ſettinat ora tio. Dico iubit apoſtolus nuptis & uiduis; bonu e; eis ſic pmanſerit; ut ego. Si aŭt ſe nò continent; nubant. Melius e; eni nubere q[ui] uri. Quod capitulú nos ſic íinterpretati ſumus; poſt q nuptis còceſſerat uſum còiugius & oſlederat ipſe qd uellet; qd ue còcederet; tranſit ad nuptias & uiduis; & ſui pponit exéplum; & felicessuto; & ſic pmanſerint, ſi aŭt ſe nò còtinent; nubant; id iſpum dicés qd' ſupra, ppter fornicatione aŭt; & ne tetet uos ſathanas ppter ícontinétiá ueſtra. Reddita cám cur dixerit; ſi ſe nò còtinet nubant; melius e; eni nubere q[ui] uri. Ideo melius e; nubere; qa peius e; uri. Tolle ardorè libidinis; & nò dicet; qa melius e; nubere. Me lius ſemp ad còparatione deterioris reſpicit; nò ad ſimplicitate incòparabilis per ſe boni; uelut ſi dicet. Melius e; unu oculu habere q[ui] nullu. Et poſt paululuú, cú apoſtrophá ſecifem; ad apoſtolum ituli. Si per ſe bonas muſtiae ſunt; noli eas ícendio còparare; ſed dic ſimpliciter bonu e; nubere. Supeſta e; mihi bonitas eſtet qua magnitudo alterius mali; malu eſse iſerius cogit. Ego aŭt nò leuius malúſed ſimplex per ſe bonu uolo. Vult ap apoſtolus nuptas & uiduas abſp coitu pmanere; & ad exéplu ſui puocat; & feliciores uocatí ſic peo maſerit. Si aŭt ſe còtinere nò poſſunt; & ardorè libidinis; nò tá còtinetiá ſolenti q fornicatione reſtinguerent melius e; nubere q[ui] uri. Ad qd' nos itulimus. Ideo melius eſt nubere; qa peius e; uri; nò noſtra ſentéta p[er]teres; ſed íinterpretates illud apoſtoli, melius eſt nubere q[ui]uri. melius e; maritú ducere q fornicari. Si uri uel forticari bonu eſſe docueris; túc bono melius p[er]ſerx. Si aŭt uri malú e; qd' malopraſerx e; nò eſ germanæ & p[er]tæ integratis; nec eius beatitudinis quæ angelis còparat. Si dixero melius e; uirginé eſſe q[ui] nuptá; bono me lius prætuli. Si aŭt alteq gradu ſecero; melius eſt nubere q[ui] fornicari; ibi nò bono melius; ſed malo bonu[que] tuli. Multa diuerſitas e; iter id melius qd' nuptiis; & iter id qd' fornicationi anteponti. Obſecro te; qd in hæ diſſertione peccuai? Propoſitu mihi erat; nò ad meá uoluntate ſcripturas trahere; ſed id dicere qd' ſcripturas uelle intelligebá. Còmétatoris officiú e; nò qd' ipſe uelit; ſed qd' ſentiat ille qué interpretaſt exponere. Alioq si còtraria dixerit; nò tá interpres eri; q adueriarius eius; qué nitit explanare. Certe ubicuq; ſcripturas nò inverteret; & libere de meo ſenſu loquor; arguat me qlibet duq qd dixisse còtra nuptias. Quod ſinó reppertit; q[ui]cd uel auſteru eſſe uideſ; uel duru; id nò ſcriptoris auſtoritati ſed íinterpretatis officio deputer. Illud uelro ſerre q[ui] poſſit; quod in me reprehenditur; quare exponés capitulú apoſtolit; i quo de còiugibus ſcriptifit bulatione carnis habebunt huiu; modi dixeri; no; ignari re; q[ui] putabamus nuptias falté carnis habere luctit am; Si aŭt nubétibus & in carne tribulatio e; in qua ſola uidebantur habere deſtitias; quid erit reliquium pp[er]ter quod nubant; cù & í ſpiritu & in anima & in ipſa carne tribulatio fit? Quæ hæc condemnatio matrimonicis e; Si ſantú uagitus; filioq; mortes; diuortia; dana domus; & cætera huiu; modi tribulatione diximus nupartiá; Dú adhuc uiteret ſanctæ memoriae Damatus; librú contra Heluidiú de beate; Mariæ uirginitate perpetua ſcripſi; q[ui]o neceſſe ſuit nobis ad uirginitatis beatitudine prædicadam; multa de moſeliis dicere nuptiáe. Num uir egregius & eruditus in ſcripturis; & uirgo eccleſiæ uirginis doſtor aliquid in illo ſermo ne reprehendit; In libro quoq; ad Eustochium; multo duriora de nuptiis diximus; & nemo ſuper hac re;

["ſus eſt. Amator quippe caſitatis: præconium pudicitiæ ſ tenta aure captabat, Lege Tertullianum: lege Cypri anum: lege Ambroſium: & cum illis me uel accuſa: uel libera. Inuentæ ſunt plautinæ familiæ & (ciolætan tum ad detrahendu: q in eo ſe doctos oſtentare uelint, ſi oium dieta lacerent: & i una atq. eadè cauſa & me & aduerſarium id è urtuq: reprehèdant: & cù e duobus alteru necefſe ſit uincere: ambos uiectos eſſe còtèdât: Porro ubi de dygamis & trigamis differentes dixius: melius eſt licet alteru & tertiu unu iuq: noſſe: ò pluri: mosid eſt tolerabilius è uni homini p[er]ſit utam eſſe: ò plurimis: Nòne ſtatí cur hæc dixerimus ſubiecumus: Sigdem & illa i: euangelio ſamaritana ſextum maritum habere ſe dicés: argui: a domino: q non ſit uir eius. Ego etiam nunc libera uoce: clamo nò dànari in eccleſia digamiam ímo nec trigamiam: & ita licere quin to: & ſexto & ultra: quo mò & ſecùdo marito nubere, ſed quo mò nò dànani: íſtæ nuptiæ: ita nec prædicant: folatia miſeriæ ſunt: nò laudes còtiniætia. Vnde & i alio loco dixi, ubi unus maritus excedi: nihil refert ſecù dus an tertius ſitq: a definit eſſe monogamus. Oíia licèt: ſed nò oíia expediunt. Nò dano bigamos: ímo nec tri gamos: & ſi dici poteſt oſtogamos: habeat quælibet oſtauu maritu: & definat eſſe profituta. Veniam & ad illum locu: i quo arguor quaerix duntaxat iuxta hebraica: ueritatè in die ſecùdo nò additu ficut in prío & tertio & reliqui: uidit deus qa: bonu èſtatig: ſubieceri nobis intelligiam dereliqui. Nò eſſe bonu dupli: cem numeruq: ab uniòe dividat: & præfiguret ſoederæ nuptiæq. Vnde & i arca Noe oíia aímalia quæcunque i: igrediun: ímunda ſunt: Impar numerus eſt múdus, i.n hoc neſcio quid reprehèdaſt iteri de ſecùda die: utru qa: ſcriptu eſt: & ſcriptu eſſe nò dixius. An qa: etià ſi ſcriptu eſt: nos aliter ítellexius: ſcripturæ ſimplici tas patiſ. ſcriptu nò eſſe i: ſecùdo die: uidit deus qa: bonu eſt: nò meu accipiá ſeſtimoniu: ſed cùſto: hebrae orum: & alioq: íterpretu: Aqlæ uidelicet & Symmachi Thæodotionis. Si aút ſcriptu nò eſt cum i: cæteris die bus ſcriptu ſit aut reddat alia: p: p: p: p: p: p: p: p: p: p: p: p: p:

triuio:ide cōpitiside plateis circuſorandum monachu:rumigeruſi:rabuli:uafri tātum ad detrahendum qet
trabé oculi ſuli ſelſucá alterius nitačeruere: cōcionari aduerſum me:& libros quos cōtra louinianum ſi
ſcanino dente rodere: lacerare: cōuellere:Huc dialeſticu& urbis uſetræ: & plautinæ familiæ columé non lo
giſſe quidem καθηγορωσ: id eſt prædicamenta Ariftoteli:non περι ἀρχηγικ: id eſt de interpretacione:
non τοπικα:ideſt locales ſedes argumentop:non ſaltem Ciceronis τούτου: id eſt partitiones: ſed eriger
imperitorum círculos:muliercularum: συνοισια: id eſt cōuiuia ſyllogíſmos texere:& quali ſophílmata,
noſtra callida argumétatione diffiſoluere, ſtultus ego q me putaueri hæc abſc: philofophis ſire non poſſe
q melioré ſtli parté: meam legeri quæ deleret q quæ ſcriberet, Fruſtra ergo Alexandri erti comméntarios:
ne quicquam me doctus magiſter εἰσογνγνh introduxit ad logicam:& ut humana contemnam fine cauſa,
Gregoriu Nazianzenum & Didymu i ſcripturis ſanctis cathetiſiás:ideſt purgatores habui,nihil mihi p[ro]
hebræorum eruditio: & ab adoleſcétia uſq: ad hanc ætatem quotidiana i lege: p[ro]phtesis:euageliis apofiſing
meditatio, Inuentus eſt homo abſque præceptore perſeſtus πηευα:τοφορο: ἀρχηγικ: id eſt ſpirituſer c
thedralis:q eloquétia Tulliu:argumétis Ariftorele:prudétia Platoné:eruditiōnē Ariftarchu:multitudie libro
rú Calcéteq: Didymu ſciétia ſcripturag: o:efq: ſui t[é]poris uincat traſatores,Deniq: dici: materiá poſcre&
ad carné & ad deu aliqd referé s i utraq: parté: hoc é & pro iuſtitia & cōtra iuſtitiam disputare, liberatus eſ
múdus a periculo:& h[ar]ëreditariæ uel c[er]túuiiralēs cauſæ de barathro erutæ:q hic forú negligens ſe ad eccl[es]
fiam tranſtulit. Quis hoc uoléte ſuſiſſet inóxiuſ? Qué criminoſum n[ò] huius ſeruafſet oratio: Cú ceſſiſe in
digitis partiri cauſam: & ſyllogiſmoſe ſuorú retia t[é]dere; Ná ſi apſpoffiſet pedé; it[é]deſſet oculos iuſq: aſſet ho[]
té: iactaſſet manu: uerba tornaſſet; tenebras ilico áte oculos effuſiſſet iudicibus. Nec mirú ſi me & ab[amé]n
etiá rá diu abſq: uſu latínæ linguæ ſemigræculú; barbarúq: h[ò] latiniſſimus & facuſiſſimus ſupetúcú præm
té louinianú ſeu bonæ q[é]l & q[ú]tú uirú:cuius nemo ſcripta i intelligeret q fibi caneret tantum:& muſi eloqu[é]
tiæ ſuæ mole oppreſſerit. Quælo iſgi pater cariſſime:ut moneas eú:ne loq[ú]tur cōtra poſtuú ſuúne caſiſt
té habitu polliſces uerbis deſtruat:ne uirgo uel c[ó]tiné(s ipſe ení uiderit q[de] eſe ſe iactet) maritos uingibus
cōparet; & ſuſtra aduerſus hominé diſeſſiſimú tátó t[é]pore diſgladiatus fit. Audio præterea eú libenter ut
ginú & uiduarú cellulas circumire:& adducto ſupcilio de facris iter eas litteris philofopharii in ſcience
q[de] in cubiculo mulierculas docet,ut hoc ſciant eſſe uirgines:q[de] maritas:ut floré ætatis n[ò] negligát:ut co[
medát & bibant; & balneas adeát:múdiſtias appetát:unguétá n[ò] ſpernát. An magis ieuinia & pudiciatú & ilu
uiem corporis, Vt iq: illa præcipit quæ plena uirtutis ſunt, fatcaq ergo publice q[de] domi loq[ú]tur, Auſi & do[
mí eadé docet quæ & publice: a puellaq: c[ô]ſortio ſeparáduſ. E. Mirror aút n[ò] erubefcere iuuené & monachu:
ut fibi uideſt diſertú:cuius de ore ueneres fluunt,q tátá i fermocinádo elegátiæ eſt:ut comico ſale ac lepore
c[ô]ſperſus ſit: luſt rare nobiliú domos:h[ar]æ reſationibus matronag:religioné n[ò]trá pugna faceré & ſide
Christi c[ô]rétione torquere uerbog: atq: inter h[ae]c fratri ſuo detrahere, Vt iq: ſi errare me arbitratus éſi mu[
tis ení offenſimus o[es]& q[li]s in uerbo n[ò] peccat hic perfectus eſt uir) debuit uel arguere:uel iterrogare per
litteras. q[de] uir eruditus & nobilis ſacit P[amachius]: cui ego reſp[ò]ſum dedi:ut potui:& epiftola longior eú
ſerú:quo unúquodq: ſenú dixerú. Imitatus ſalté ſuſiſſet tuá uerecúdiá: q ea loca: quæ ſcandalú q[ub]ulá ſace
re uidebanq: excerpta:de uolumé per ordiné diſeſſiſt:poſcens ut uel emédarem uel exp[ò]erét:& n[ò] tátæ me
putaſtí demétia:ut in uno atq: eode[] libro & p nuptiás:& cōtra nuptiás ſcribere;parcat ſibi:parcat mihi pa[
cat nomini Chriſtiano. Monachú eſe n[ò] loq[ù]edo & diſcurando: ſed tac[é]do & ſed[é]do nouerit.legat hi,
remiá dicenté:Bonú eſt uiro: cú portauerit ingú ab adoleſcentia ſua. Sedebit ſolus & tacebitiá tuil ſuper
ſe iugú. Aut q[li]ſe erte i o[es] ſcriptores c[é]foriá accepit uigulá & iccirco ſe eruditú putatáqa louinianú ſolus in[
telligit: e q[pp]e p[u]erbiú, balbú melius balbi uerba cognoſcere:io[es] c[ô]ſcriptores p[ellamus] Atto[la] iudic[é]p[le]
quoq: louinianus c[ô]uiuia litteræ iuſtiffílmæ p[cl]amabit:q[de] me dnát[ar] epilcopi n[ò] eſt ratio: ſed c[ô]ſpiratio. No
lo mihi ille uel ille reſp[ò]deat,quoq me auſtoritas opprimere p[ot]eſt: docere n[ò] p[ot]eſt. Scribat cōtra me uir:
cuius & ego linguá intelligo,qué cu iuero:io[es] homíes ſimul uicerí,ego eú bene nouí,Experto credite:qu[á]
tus In clypeu affúrgat:quo turbíe torqueat haſtam,For[em]e: & in diſputádo nodofus:& tenax:& q obli
quo & acuminato p[ug]net capite. S[æ]pe de nocte uſq: ad uſperá cōtra nos in plateis clamauit, habet latens &
athletag: robur: & ualde corpulétus é, uideſt mihi occulte mei dog matis eſſe ſectator. Præterea n[ú]q erube
ſeit, nec c[ô]ſiderat q[de] ſed quátú dicatí: & in tantá uenit opinioné eloquétiæ ut ſoleát dictá eius curatog[é] eſe
dictata. Quotiés me íſte i circulis ſtomachari fecit: & adduxit ad colerá. Quotiens c[ô]ſpuit & c[ô]ſpútus ab
ſceſſit: Sed h[ae] uulgaria ſunt: & a quolibet de ſectatoribus meis poſſunt fieri: ad libros, puo[co]ad memóriá
in poſteros tráſmittendá loq[ú]mur ſcriptis:ut de nobis tacitus leſtor iudicet,ut qu[ò]ego diſcipulog[é] gregem
duco:ſic ex h[uius] nominé Gnatóici uel Phormiōici uocentur, non eſt grande i Dónione garrire per angu
los: & medicorú tabernas:ac de múdo ſerre ſentétiam,hic bene dixit: ille male. Iſſe ſcripturas noui:ille de
lirat. íſte loq[x]:ille iſantiffílimus é, Vt de oibus iudicet:cuius hoc iudicio meruit? Contra qu[é]libet p[af]ſim in
triuís iſtrepere; & c[ô]gerere maledicta:n[ò] c[á]ſuraré é, & paratog: ſemper ad lites moueat manum:figit fi
lum: commoueat ſe: & q[ec]uid p[ot]eſt: ſcriptis oftendat:det nobis occafionem reſpondé diſeſtitudini ſua,
poſſum reſp[ò]dere ſi ueli: poſſum genuinú d[é]t[é] læſus iſfigere. Et nos didicíus litteras: & nos ſæpe manu ſeru
læ subtraximus. De nobis quoq dici p[ò]t Fœnú habet i cornu: longe fuge. Sed magis uolumus eſſe diſcipul
eus q[de] ait, dorſum meu poſui ad flagella: & faci[é] meam n[ò] auerti a c[ô]ſuſió: ſputorú,q cú maledicere én[ò]re
imaledixit, & poſt alapas crucé: flagella:blaſphemias nouiſſime p[ro]crucíſgentibus de p[á]catus eſt d[ic]ensipater
Ignofce eis: q[de] ení faciút:nefciunt, & ego ignoſco errori: fratris: intelligo: quia diaboli arte deceptus eſt. Inte
mulierculas ſciolus fibi & eloquens uidebatur, poſt q[á] romá mea opu[cula] peruenert: q[í]t[æ]nulú exhoruit

et de me quoq captavit gloriam. Vt nullus effet in terris:q nò eius eloquëtiæ diſpliceret; exceptis iis quorù io
potentiæ nò parcit: ſed cedit, imo quos non honorat: ſed metuit; uoluit ſcilicet homo peritiffimus ut uete-
tanus miles uno rogatu gladii putere utrùq & oſtendere populis:q qcd ipſe uellet; hoc ſcriptura ſentiret,
Digne' igic nobis ſfermon: ſuì mittere; & nò reprehendéo: ſed docédo garrulitaté noſtrà corrigere. Tunc
intelliget alia uim fori eſſe: alia trielini:nò æque iter ſuſa & calathos puellag: & inter eruditos uiros de di-
uina: legis dogmatibus disputari. Nùc libere & ipudèter iaſtat in uulgus & pſtrepit, dànauit nuptias; & inter
uteros tumétes ifantù iugitus & leſtulos maritorù; qd apoſtolus dixerit: tacet: ut me ſolù in iuidiá uocet.
Cú aŭt ad libros uenerit; & pedé pedi còtulerit; & uel ppoſuerit aliqd de ſcripturis: uel audierit pponentem:
ruc ſudabitrunc hærebit, pcul Epicurus; longe Arisſippus, ſubulci non aderunt: ſceta ſcropha nò grûniet,
Et nos telapater ferruq haud debile dextra
Spargimus; & noſtro ſequif de uulnere ſanguis
Porto ſi nò uult ſcribere; & tantú maledictis agendú putat; audiat tot íteriacentibus terris: fluctibus: popu-
lisſalté & hoc cláoris mei: nò dànó nuptias: nò dànó còiugiu, Et ut certius ſentétiá mea teneat: uolo oes qui
ppter nocturnos forſitan metus ſoli cubitare non poſſunt uxores ducere.

### 1. Argumentum.

Hieronymi ad Marcella còtra Montani hæretici íſaniá:q pmiſſioné ſancti ſpiritus í ſe dicebat eſſe cò-
pletam: oſtédés nò i eo tantú: ſed in aliis eius dogma a catholica ecclesia diſcrepare. Quis aŭt ſuerit
ipſe Mòtanus; & quo tépore hæreſis ſuſcitata ſit: habes qnto hiftoriae eccleſialticæ libro.

Beati Hieronymi ad Marcella de fide noſtra: & dogmate hæretico.

Eſſimonia de Ioànis euàgelo cògregata tibi qda Mòtani ſeſcator iſgrefſit: i qbus ſaluator noſter ſe ad
patre iturùmiſſurùq: paraclytu pollicef. Quæ i qd' pmiſſa ſint tépus; & quo còpleta ſint tempore;
apoſtologæ aſta teſtà: decí die dixit poſt alcéùm domini: hoc é qnquageſima poſt reſurrectioné
ſpiritus ſanctu deſcédiſe: linguaq: credétiu: eſſe diuſi: as ita ut unuſq pſb oſum gentiú ſermone loqueref: qua
ndo qda adhuc paſe: credétiu: eos muſto eſbrios eſſe aflèrebant. Et Petrus ſtás in medio apoſtologæ: ioſi: q: còue
tus ait, Viri iudæit: & oës qui habitatis in Hieruſale: hoc uobis notu ſit; & auribus pcpite uerba mea. Nò.n.
ficut uos aſtimatis iibri ſunt.ná eſt hora diei tertia. Sed hoc eſt qd' dictú eſt per ppheta: loel. In nouiſſimis
diebus dicit dominus: eſſundá de ſpiritu meo i oèm carné; & pphetabunt filii & filiæ eoq; & iuuenes uilio-
nes uidebunt; & ſieniores ſomniamabunt; & qde in feruos meos & ancillas eſſundá de ſpiritu meo. Si igi
tur apoſtolus Petrus: ſuper qué fundauit dominus eccleſiam & pmiſſioné domini illo tépore còpletam me
morauit: quò mò poſſumus nobis tépus aliud uedicare: Quod ſi uoluerint reſpòdere; & Philippi deinceps
qúoruar filias pphetaſſie; & ppheta: Agabu reperiri; & in diuìtionibus ſpiritus íter apoſtolos & doctores pphe
tas quoq apoſtolo ſcribere formatos: ipſumq: Paulu: de futuris hæreſibus multa & de fine ſæculi, pphetaſſe:
ſciant a nobis nò tantú pphetaiá repelli: quæ domini paſſione é lignata: q eos nò recipi: q cú ſcriptura: uete-
ters & nouæ auſtoriſtate nò cògruát Primú i fidei regula diſcrepamus. Nos patré & filii: & ſpiritu ſanctu in
ſua unuqúe: p ſona ponimus: licet ſubſtàtia copulemus. Illi Sabellii dogma ſeàtates trinitaté i unius perfo-
næ anguſtii cogút. Nos ſecuſas nuptias nò tá appetimus q còcedimus: Paulo iubête ut uiduæ adoleſſétulae
nubat. Illi i tatu: iſcelerata iterú còiugia: ut qucúq hoc ſecerit adulter habeaf. Nos una qdrageſimá ſecuſú tra-
ditioné apoſtologæ: toto año nobis cògruo ieuianus, illi i ano tres faciut qdrageſimas: iſi q trés paſſi ſint ſal-
uaſtore. Nò qua & p totu annu exrepto pentheſo eſte ieuiare nò liceat: ſed qd' aliud ſit neceſſitate: aliud uo
luntate munus offerit: apud nos: apoſtologæ: locu: epifopi tenêt: apud eos eſp tertius é. Habent.n. primos de
pepua phrygiæ patriarchas, ſecuſdos quos appellát zenonas: atq: ita i tertium,i. pene ultimú locum epifopi
duoluunſt: iſi ex idé àbitioſior religio fiat: i qd' apud nos primú é: apud illos nouiſſimú ſit. Illi ad oé pene
delictú eccleſiæ oblerát foreſ: inos quotidie legimus. Malo pœnitëtiá peccatoris q morte; & nunq qui cadit
nò ſeuroget dicit dominus; & còuertimini ad me filii còuertentes; & ego curabo contritiones ueltras. Rigidi
aŭt ſunt nò quo & ipſi peiora nò peccét; ſed qd' hoc iter nos & illos ſit: qd' illi erubecát còſiteri peccata qſi
iniuſtii nos dú pœnitëtiá agimus ſacilius ueníá prmeremur. Prætermitto ſcelerata myſteria quæ dicútur de
laicete puero & uiecturo martsyre còſarrata malo iniq nò credere, ſit falsum oé qd' ſanguinis é. Aperta é con-
uincéda blàphemia dicétiu: deu primú ſubliſſe i ueteri teſtaméto p Moyſen & pphetas ſaluare múdum.
Sed qa nò potuit explere: corpus ſumpſiffle de uirgine; & i Chriſto ſub ſpecie filii prædicanté morte obiſſe p
nobis; & qa p duos gradus múdú ſaluare nequerit: ad extremú p ſpiritu ſanctú i Mòtanù Pricá & Maximil
lam íſanas ſeminas deſcédiſe; & plenitudiné qua Paulus nò habuerat dicex e pte cognoſcimus; & ex pte p
phtamus; & nùc uidemus p ſpeculú i enygmate abſcifum; & ſemiuiriú habuſſe Mòtanù. Hæc ſunt quæ co-
argutione nò idigét: ipſidiá eoq: expoſuſſe ſupasſe eſt. neceſſe eſt ut ſingula deliraméta quæ pferút: breuior
epiſtolæ ſermo ſubuertat: cú & tu ipſas ſcripturas apprime tenés nò tá ad eoq: mota fis quæſtiones qd fen-
tirem a me uoluerit ſcifcitarí.

### 2. Argumentum.

Eati Hieronymi ad Oceanu: deteſtatis taq hæreticos eos: q putat poſt bapſtímú priora obſtare con-
iugia; & pphterea bigamiá taliu: ordinationi obſtare. Vbi exponit capitulú iſlud apoſtoli Vnius uxoris
wurú. De iide laude efficaciáq bapſtími exéplis eſſert atq: ſententiis, & poſtremo reliq quoq: capitula
quæ in epifopo regrit pſegc. Aduerte tamé qd' priori ſentétiæ de bigamia refragæ Auguſtius & Ambroſi-
us: quorum ſententia comprabatur in decretis. xxyi, diſ. c. Acutius cum ſequentibus.

Beati Hieronymi ad Oceanum de unius uxoris uiro.

### 3. Epiftola. xlviiii.

Vnq fili Oceane fore putabá: ut indulgentia pricipis calùniá ſuſtineret reoq; & de carceribus exeu
o iiii

o iiii

tes; poſt fordes ac ueſtigia cathenarū; doleret alios relaxatos. In euægello audit ſuidus falutis alienæ: amicæ ſi ego bonus ſu; qre oculus tuus ne æ; Coclusit deus oia ſub peccato; ut oibus miſereæ, ubi abuſtaut p[ar]ciant fupabuſdaut & gratia. Cæſa ſunt aëgypti pr[io]genita; & ne iuimentu q[de] ſraſheliticu[us] in aëgypto derehichu: & Ei c[ōſ]lurgit mihi chaina hæreſis. Atq[ę] oliemortua uiperæ c[ō]tritū caput leuat. quæ n[ō] ex p[re]t ut æ; c[ō]ſueuram fed toru Christi fubruit sacramentu. Dicit.n. effe aliu[que] peccata: quæ Chriſtus n[ō] poſſit purgare ſanguine ſuo, & t[ā] p[u]ſunds ſæleq[que] p[ri]ſtino[que] i[h]ærere corporibus atq[ę] animis c[ic]atricæ; ut medicina illius attenuariorum queat. Quid aliud agit: nifi ut Chriſtus fruſtra mortuus ſit? Fruſtra a[ut] mortuus ès: aliuq[os] uiuſicare n[ō] poſteſt. Métiu[que] Ioannes Baptista: & digito Chriſt[us] & uoce demoſtrassecc[ie] agnus deſsecc[ie] q[u] tollit peccata muſi[d]us ſunt adhuc i[ſ]æculo: qu[o]ſt Chriſtus peccata n[ō] tulerit. Aut.n. oſt[é]dendi ſunt n[ō] effe demundo: qu[os] Chriſt ignoret i[ſ]dulgétia. Aut ſi de muſdo ſunt: eſligend[us] e[du]obus alteru, liberati a peccatis; Chriſt[us] potéia p[ra]t[ato]n[ō] liberati: q[li]i adhuc rei i[ſ]becillitaté demoſtrát, ſed abſt[ut] hoc de oipotère credere: q[ui] alioq[ui] ipotés ſit, o[ia] que pater facit: & filius facit ſimiliter. Inſirmitas ſilli redudat ad patre, C[u]ſt[a]ta ouicula[em] mébra portata ſunt, tota apoſtoli epiſtolæ Chriſti gratiá iſonát. Et ne p[ag]e uidereſ: simplex gratiæ n[ú]cupato; gratia inſq[ui] uobis & par[m]ultipliceſe, multiplicatio p[mi]ttit[que]: & a nobis paucitas aſſirmaſ, qu[o]ſe ſunt iſta n[oli]t[em] p[ble]mata, Carterus hiſpaniæ epiſcopus h[ō] & ætate uetus & facerdotio: una[que] ætate q[ui] b[apt]izareſ; altera poſt lauacru: p[ri]iore moru[n] duxit uxor[ē]: & arbitraris e[ui] co[tra] apoſtoli fecſiſe ſentétiá, q[ui] i[na]tacoło uirtutu: epiſcopu unius uoxis uiri p[ce]perit ordinádu. Miror a[ut]t te unu[que] p[ra]txiſſe i[mediu] c[ui] o[ui]s muſus his ordinationibus plenus ſit. N[ō] dico de p[ſ]byteris: n[ō] de iſeriori gradu. Ad epiſcopos uenio quos ſi ſingillatu[io] uoluero nominare tatus numerus c[ō]gregabiſt; ut Ariminéſis ſly nodi multitudo ſupereſt. Sed i[de]cens ès ſic unu[que] tueri: ut plures accuſare uidens & qu[é] ratione n[ō] poſſis; societate peccatiu[que] defendas. Suſtinui Romæ a viro eloguït[us] c[or]nutu: utiſt[que] ſi logiſmu[que] ut quoc[ui]q[ui] me uerteré iſtrictius retinerer, V[x]orè i[ſ]qt ducere peccatu: e[n]an n[ō]; Ego liſp[itu] & q[ui] i[de]s uitare neſcire: dixi n[ō] effe peccatu, Rurſum aliud p[po]ſuit, i[b]aptiflämate bona opa dimittiu[que] malar[ē]. Et un hoc i[de] ſimpliciter reſp[o]di peccata dimitti, C[ui] me fecuq[que] p[u]taré: c[oe]peru[t] mihi hinc i[de] cornua i[cre]ſene & abſc[ō]ditæ prius acies dilatari. Si i[qu]t uxor[ē] ducere n[ō] è peccatu, b[apt]ifimu[que] a[ut] peccata dimittit: q[ui]q[ui] non d[omi]n[ati]t[que] refuerau: ilico mihi q[li]i a ſoſtrifſimo p[ug]ili p[cu]ſuſ eſi[m]: ætate oculos caligo obuerſan[ati] c[oe]pít. Statiu[que] cordatus Chryſpippi ſophiſmati: ſi métris: & quæ ueq[que] dicis métris: & i[me] reueruſs c[ou]erti i[ad]ueru[n]t p[po]ſis k[ro]ſphæ, Quæſo inq[ui]t; ut reſp[o]deas. Bap[ti]ſmus h[ō]em facit nouu[an] n[ō]; Vix dedit q[ui] nouum facent, gradati intuli: ex toto nouu[que] facit: an ex p[re]t[que] Reſpondit ex toto. Deiceps i[ter]rogau: nihiſ ergo ueteris h[ō]in b[apt]iflämate refuerau. Mouit caput, c[oe]pi p[ti]nus texere, Si b[apt]ifmus nouu[que] h[ō]em facit: & ex toto nouu[que] at: nihiſlq[ui] eo ueteris h[ō]is refuerau: n[ō] p[ot]no nouu iputari: q[ui] i[ne] ueteri qu[ō]da ſuit. Primu[que] ſinuſolus noſterob mutuit; poſtea uero P[if]oniano uitio c[ui] loq[ui] neſcireſt; tacere n[ō] poſuit. Sudare tamè fr[ō]ſ; pallere genan[teme] re labia: h[ar]rere lingua: ſaliuæ ficcari: & plus timore q[æ]tate c[ō]trahi, erupit aliq[ui]do. Nonne legiti[que] ab apoſtolo unius uoxis uig[que] aſſumi i[ſ]acerdotiut[que] & r[é] n[ō] t[é]pora definiti: qa[me] ly[log]iſimis p[u]ocauerat: & uideb[ate] t[é]re h[ō]iem ad i[ſ]terrogatiu[que]culas tortuofas; ſua c[ō]tra iuſt[ela] iacieb[ate]. Baptizatos i[ng] apoſtolus elegit i[po]ſita c[ui] an c[ath]ecuminos: Reſp[o]dere noſlebat. Ego t[ui] id ip[ſ]um i[ge]rere: & ſecu[do]c ac tertio ſicicitari c[oe]pi. Niobam putares: quæ nimio ſletu i[la]p[ide] uerſa è. uerto me ad auditores: nihiſ itereſt o boni iudices aduerſanu iug[is] lant[é]an dormi[é]t[é] lig[é]niſi q[ui] facilius è q[ui] ſc[é]ſcétis q[ui] reſuclat[é]t uicula ineſt[ere], Si apoſtolus n[ō] c[ath]ecuminos in c[leg]e elegit: ſed fideles, fidelis a[ut] è q[ui] e[pi]s ordina[t]æ: uita[c] c[ath]ecumini n[ō] iputabuſt[que] fideli, Torq[ue]b[ate] i[hu]mo di [p]icula: & uibrát[es] haſtas i[na] lethargicu dirigeb[ate]. Oſcitabat t[atu]t: & q[li]i p[mi]tés crispulá ruſtá[as & naui[ca]ſus e[mi] mebat, Apoſtolus dixit Paulus h[ae]c docuit, Proſeru[que] ergo apoſtoli epiſtolæ una ad TimothEU: altera ad T[iv]t[ui], in preſa ſcriptu[que] erat, q[ui]s e[pi]ſcopatu[que] deſideratu: bonu[que] opus deſideratu, Oportet ergo e[pi]m irreſpenſibl[é] ſi[le] unius uoxis uig[que] ſobriu[que] pruédét[é] ornatu[que] h[of]pitalè doctore: n[ō] uinolétu[n] n[ō] p[cu]ſuſore: ſed modetiu[n]mo linguo ſum: n[ō] auar[u]: domu[que] ſua bene regét[é]: filios habenté ſubditos c[ui] o[ui] caſſitate, Si q[ui]s a[ut] domui ſua[re] p[re]ſelle n[ō] ſciti: qu[ui]o m[ō] eccleſiæ dei diligentiá adhibebit: N[ō] neophitu[n]e i[ne] ſupbiá[que] elatus i[nd]iciu[n] i[cid]at diabol[ia]. Oportet a[ut] e[ui] & teſtimoniu[que] habere bonu[ab] his q[ui] foris ſunt: ut n[ō] i[ob]probriu[que] i[cid]at & laqueu[que] diabol[ia]. Ad T[in]ſati i[pr]incipio h[ae]c mádata ponuſt. Huius rei gratia reliq[ue] te certe: ut ea quæ deerát corrigas: & c[ō]ſtuas p[ri] uitates p[ſ]byteros ſicut ego tibi diſpoſu[que], Si q[ui]s è ſine crimine unius uoxis uiri: filios habés fideles: n[ō] accuſa t[io]e luxuryiæ: aut n[ō] ſubditos. Oportet ergo e[pi]m eſſe ſine crimine tanq[ui] dei diſp[é]lato[re]: n[ō] p[er]tuu[n]mo i[mi]n[ui] d[ui]u[n]o uinolentu[n] n[ō] p[cu]ſuſorè: n[ō] turpis lucri cupidu[que] ſed h[of]pitalè benuolu[que] prudenté iuſtu ſanctu c[ō]nſtér[é] obtinenté e[ui]q[ui] ſecu[d]u doctriná è: ſidelè ſermonè: ut poſſit exhortari i[do]ctrina ſana: & c[ō]tradićet[es] ruicere. In utrag[que] epiſtola: ſiu[que] e[pi]: ſiu[que] p[ſ]byteri(q[ui]q[ui] apud ueteres i[di]e e[pi] & p[ſ]byteri fuerint: qa[li]uod nomè dignat[ia] tatis eſt: hoc ætatis] iuben[que] monogami i[leg]i, Certe de baptizatis apoſtoli ſermonè eſſe nemo dubitat. Si ergo o[ia] quæ in ordinato[ſe] quæru[n]ſe e[pi]copi: n[ō] præiudicát ordinado: licet ea ætate b[apt]iſma n[ō] habu[n]t. Quæriſ eni q[ui]d ſit: & non q[ui]d fuerit, q[re] ſol[u] nomè uoxoris impediat, Quod ſol[u] peccatu[n] non ſuit, dicis qui peccatu[n] n[ō] ſuit: i[cc]irco n[ō] è dimittiu[que] b[apt]iflämate, r[é] nouá audio, qa[que] peccatu[n] non ſuit: i[pe]ccatu[n] reputa[bi]que o[ia] ſcorta & publicæ colluiu[i]oſis fordes: ip[iet]as i[de] cum: p[ar]tici[diu]nium & i[ce]ſtus i[ne] parentes: atq[ę] in extraordinariis uoluptates utriuq[que] fexus mutata natura chriſti fonte purgan[que]. V[x]oris i[ha]rebut macula: & lupanaria thala mis p[er]ſeren[que]. Ego n[ō] t[ibi] ip[uto] meretricu[us] exercitus: exoteſtoq[que] greges: eſſuionem ſanguinis: & i[n]ſar[ui] f[us]un[om] omni c[œ]no libidinu[que] uolutabra: & tu mihi o[li]m emortuam de ſepulchro uxorculam protrahi: quam i[de]o omni c[œ]no libidinu[que] uolutabra: & tu mihi o[li]m emortuam de ſepulchro uxorculam protrahi: quam i[de]o accepi ne facerem quod feciſt. Audiant ethnicni meſſes eccleſiæ: de q[ui]b[us] quotidie horrea noſtra complen[que]. Audiant c[ath]ecumini: qui ſunt fidei candidati: ne uoxores ducant ante b[apt]iſt[im]ane honef[ata] iug[ant] matro[n]ia: ſed ſcottoq[que] & atticoq[que] ritu: ac de republica Platōſi p[mi]ſcuas uoxores: c[om]mues liberos habear[que], imo cauſat

qualecunque uocabulú cōiugis:ne poſt qú in Chriſto crediderint;noceat eis: qú aliquado nò cōcubinas nec mere-
trices:fed uxores habuerint. Recolat unuſqú cōſciencia ſua;& totius uuinera plágit ætatis. Cúqú uequi iudi-
cé prióqú ſe exhibuerit delítoqú;audiat ícrepanté leſum. Hypocrita eice primú trabé de oculo tuo;& tunc uí-
debis eicere ſeſtucá de oculo fratris tui;uere Scribaqú & Phariſæoqú ſimiles;culicé liquátes & camelú glurié-
tes, decimamus mentá & anethú;& dei iudiciu prætermittimus. Quid ſimile uxor & ſeortu? Imputaſt iſelici-
tas cōiugis mortuæ;libido meretritia coronaſ, ſi ſi prior uxor uueret;aliá cōiugé nò haberet: tu ut paſſim
cainas nuptias iügeres;qú potes excufare? Forſitan timuiffe te dicas:níſi matrimonio nò copulaſſes;non poſſes
aliquado clericus ordináus, ille in uxore optauit liberos:tu in meretrice ſobolé pídidiſt. Illú naturæ & benedi-
coſi domini ſeruicére Crefcite & multiplicamini;& replete terra:cubiculoge ſecreta texerút; te ſudantem ad
coiti publica facies execrata eſt; ille qúd qú ſiebat uerecúdo pudore cælauit:tu qd'nò ſiebat ipudenter omniu-
culis iſeſiſt. Illi ſcriptú eſt honorabiles nuptiæ;& cubile ímaculatu; tibi legit. Fornicatores auté & adulte-
ros pder deus;& qú corruſit têplú dei: corruſpet illú deus. Oíá inſt nobis in bapſtimate cōdonata ſunt crimi-
naine poſt idulgeriá iudicis eſt metuédá ſeveritas; dicéte apoftolo;& hoc qd'é ſuſiſt, ſed abluti eſtis; ſed fan-
ſtificati eſtis in noie domini leſu Chriſti;& in ſpiritu dei noſtri; óia peccata donata ſunt, bene & fideliter cō-
donata. Sed quæro quo modo tuæ fordes lotæ ſint; & meæ mûditiæ ſordidatæ. Nò dico ais tuas ſordidatas:
ſed inodé flatu mûſiſſe quo ſuerát, ſi enim fordes ſuiffent; lotæ utiſ qú ſuiffent ut meæ. Roqe quæ eſſita ter-
gueriatio: Et acumen oí píſtilo retúſius: Quia nò eſt peccatu; peccatu eſt, qa nò eſt ſordidu; ſordidu eſt, nò
dimiſit dominus quia nò habuit; qd dimitteret, & quia nò dimiſit;iccirco manet; qd' dimiſum nò ſuit. Qua-
tam uim habeat bapſtatiæ; & aqua in Chriſto ſanſtificatæ: gratia paululu poſt docebo. Interim iuxta uulga-
re ſuerbiu; malæ arboris nodo malus cuneus reqrédus eſt. Hoc qd'dicit unius uxor is uiru poſt eſt aliter diſ-
feri. Ex iudæis erat apoftolus. Prima Chriſti eccleſia deí Irahel religiis cōgregabaſ. Sciebat lege cōceſſum; &
exéplo patriarchaqú, ac Moyus familiare populo nouerat í multis uxoribus liberos ſpargere. Iſpís quoqú facer
dotibus huius licitæ patebat arbitriu; Præcepit ergo: ne eandé licentiá eccleſiæ ſibi údicét ſacerdotes:ne bi
na pariter & terna cōiugia ſonſtian: ſed ſingulas uno tépore uxores habeat; ne cōteno ſum clames eſt qd' di-
ximus. Acclpe & aliá explanationé; ne tibi ſoli ſolice: nò uoluntaté legiſed legé iungere uolutati. Quidá coa-
ctæ iterſtanú uxores pro eccleſiis; viuros pro epiſcopis debere accipi. Et hoc in Nicena quoqú Synodo a patri-
bus eſſe decretú; ne de alia ad alia eccleſiæ episcopus tráſeraſ; ne uirginali paupcula: ſocietate cōrptá adino-
ris adulteræ: quærat amplexus; ut quo mò culpa & filioqú uitiu in logiſmis; id eſt in cogitationibus accipiaſ;
domulqú diſpétatio ad aiam referaſ & corpus; ita & uxores pôſticu diei eccleſias. De qbus in Eſia ſcriptú é.
Mulieres pperátæ de ſpectaculo uenite, nò eſt.n. populus habés iſtelligétiá. Et rurſum, mulieres diuites ſurgi-
te;& audite uocé meá. Et in puerbiſis: Muliére forſté qs iuenit: Honorabilior eſt p[]ciosiſ lapidibus: q[]talis é.
Côſidit in ea cor uiri ſui. Et in eodé uolumine. Sapiétes mulieres ædificauerút domu; íliſiés auté deſtruxit
manibus. Nec hoc inquiut episcopis uideaſ idignuſ; cu de deo quoqú ſcriptú ſit. Sicut deſpicit uxor uiru ſuſ;
fic deſpexit me domus Irahel. Et in Apoftolo, deſpódi.n. uos uiri; uirginé caſta exhibere Xpo. Muliére
auté id eſt yívekeó; iuxta Græci ſermonis ambiguitate; in his oíbus teſtimoniis uxoré potius itelligi. Violé
ta eſt inges; & fatis dura etiá hæc iterſtatio. Redde igiſ ſcripturæ ſimplicitate ſua; ne tuis cōtra te legibus di-
micemus. Querá & aliud. Si gs & ante bapſimú habuerit cōcubiná; & illa mortua baptizatus uxoré duxe-
nitutru clericus ſieri debeat an nò. Reſpòdebis poſſe ſieri qa cōcubiná habuerit; nò uxoré. Cōiugales ergo ta
bulæ & iura dotalia nò coitus; ab apoftolo códénaf. Multos uidemus ob nimiá pauptaté: uxoqú farcina decli
narei; & ancillas ſuas habere p[]uxoribus; ſuferptoqú ex his liberos colere ut pprios. Si forte ditari ab impato
te ſtolá illi meruerint; cōſeſtim apoftolo colla ſubmitté; & inuiu iter uxores eas recipe cognit. Sin auté prin
cipale reſcriptú eadé tenuitas ípetrare nò queuerit; cù romanis legibus ſcita eccleſiæ mutabun[]. Vide ne hoc
qd'dicí unius uxor is uiru; unius mulieris poſſit itelligi; ut ad coitum magis referaſ q[]d ad dotales tabulas.
Hæc uniuera p[]ſerimus; nò quo ueræ & ſimplici itelligeſtæ reſiſtamus: ſed ut doceamus te ſcripturas ſactas
ſic itelligere; ut ſcriptæ ſunt nec euacuare bapſimú ſaluatoris; & totú patibuli ſacramé tu irritu facere. Reſ-
damus qd' paulo ante p[]rimiſimus; & de fchola rhetoqú aqúr laudes; & bapſimú p[]dicemus. Rudis múdus; nec
dú ſole rutúlate: nec palléte luna; nec aſtris micátibus incópoſitá & iuſibilé materié abyſtoqú magnitudine;
& deformibus tenebris opprimebat. Solus íps de in aurigæ modú lúp aq[]s ſerebaſ; & nafcenté mundu in fi-
gura bapſimí parturiebat. Inter cælú & terra mediú extruſ firmametú. Et iuxta hebraici ſermonis c[]ituroo
lойycy cælú,i. famain ex aq[]s ſonſt uocabulú, & aquæ q[]p[]lú cælos ſút in laudes dei ſpanſ. Vnde & in Eze
chiew.cryſtallú lúp cherubin uideé extéſum. i. cōpactæ & denſiores aquæ. Primú de aq[]s q[]p[]uiuat; egrediſ. &
pennatos fideles de terra ad cælú leuat. Fabricaſ h[]o de limo, & ſtra manus dei aquaqú ſacraméta uerlan[]. Plá-
ta ſaradíſus in Eden; & unus ſons in q[]ttuor p[]riicia diuidiſ. q[]p[]oſtea egrediés de t[]plo; & cōtra ſolis ortum
uadés:amaras aquas mortuaq[]s uiuificat. peccat múdus; & fine aquaqú diluioo nò purgaſ. Statimq[]s columba
ſpiritus ſancti expulſo alite teterrimo; ita ad Noe quali ad Chriſtu in lordane deuolat; & ramo reſectionis ac
luminis pacé orbi annuïcat. Pharao cù exercitu ſuo nolés populú dei exire de ægypto; i[]typo bapſimatis lúf
focaſ. Et in p[]lalmis de iterſeſtioe illius ſcribíſ. Tu cōſirmaſti in uiirtute tua mare; tu cōſregiſtí capita draco-
nú i aq[]s; tu cōſregiſtí capita draconis magni. Vnde & reguli & ſcorpiones arétia quæq[]s ſeſtan[]. Et poſſt q[]
aq[]s uenerint; hydropas & lymphaticos faciut. Myrta muta[]ſe ſacraméto crucis; & lxxx. palmæ apoftolog[]i,
dul-
coratis legis gurgitibus irrigan[.] Abrahá & Iſaac puteos ſodiut[.] & repugnát allophyli. i. Alienigenæ. Et Ber-
labæ cuitas iuraméti regnuq[]s Salomonis nomé ſumita fontibus. Rebecca iuenit ad puteu, Rachel p[]pter
aq[]s ſupplátatoris oſculo ſalutaf. Moyles filias ſacerdotis Madian, aperto p[]utco ab iniuria uindicat. p[]curfor

109

domini in aqs fontiù iuxta Salim:qd' iterpæta pax fiue p[ſe]ſeſto chrifto populi parat. Ips[]e faluator poſt baptil
ma;& ſanctificatas ſuo lauacro Iordanis aquas regnù cælogæ iipicit p[]dicare, Primù ſignu ex aquis facit. Sama
ritana uoca[]d ad putei:ſitiés iuita[]d ad potu. Nicodemo, dicit occulte, niſi gs renatus fuerit ex aqua & ſpiritu
ſancto:nò i[]trea eù in regna cælogæ qa]ba aqs cœperat:ſiniuit in aqs. Latus chrifii p[]eutic[]one: & baptilmi
arq martyrii pariter ſacramèta fundunq poſt rerefu[]ctioné mittit apoſtolos ad getés: p[]icpit eis ut bap[]izent
eas in myſterio trinitatis, p[]o]nitet ſacti populi iudæogæ: & ſtatim a Petro ad bap[]tisma mittif. Ante q[]ui patu-
riat parit Syon:& nafci[]gés ſimul, Paulus p[]ſecutor eccleſiæ: & lupus rapax Beniamin Ananiæ:ou]i ſubmiſt
caput:nec ante recupat alpeſt q[]ui curet bap[]tilmo cæcitatè. Eunuchus Candacis Reginæ æthiopu leſione
pp[]hettica chrifii bap[]tilmati p[]araſ mutat c[]o]tra naturæ æthiops p[]ellè ſua[]i: & pardus uarietates ſuas. Qui loa-
nis accepant bap[]tisma:qa p[]iritu ſanctu neſciebat:iteq p[]utzanq neq p[]utat ex g[]étibus ac iudæis: aqs ſi-
ne p[]iritu ſancto ad faluté poſſe ſufficere. Vox domini ſup aquas: dominus ſup aqs multas: dominus diluui
inhabitare facit, détes eius ſicut grex detonat q[]ui alcenderut de lauacro: o[]eis gemellos habètes ſaetus: & iſe-
cunda nò eſt in eis, Si nò eſt inſecu]da nec i[]ferilis: o[]es hab[]et ubera laſte roratia quæ c[]ui apoſtolo poſſunt dice
re: filholi mei quos iteg[]e parturio: donec chrifus ſormeſ in uobis: & lac uobis potu] dedi nò eſcà. Michas de
bap[]tifi mi gratia uaticine: Ips[]e auerter: & miſerebiq noſtri: demerget iniqates noſtras: & p[]uiciet in profundu
maris o[]ia peccata noſtra. Quo m[]o in lauacro o[]ia peccata mergu[]t: ſi una uox ſupnatat? Beati qu[]o]e remiſe
ſunt iniqates: & qu[]o]e te]cta ſút peccata. Beatus uir cui nò i]putabit dominus peccatu. Arbitror q[]ui poſſumus
& nos huic aligd c[]atico iugere, Beatus cui nò i]putabit dominus uxorè. Audiamus & Ezechielem fili] hois
quom[]b de eius uirtute, p[]nuci]t: qui hois futurus eſ filius. Aſſumà nos de gentibus: & al[]pergá ſup uos aqua
mundà: & m[]udabimini ab o[]ibus im]ditiis ueſtris: & dabo uobis cor nouu: & p[]iritu nouu, ab o[]ibus inqui
m[]udabo uos fordibus. In o[]ibus nihil p[]termittif. Si fordes emundant: q[]uato magis m[]uditiæ nò coingnanq;
dabo uobis cor nouu & p[]iritu nouu, In Chriſto, n[]o]lu[]e neq c[]ircu]cifio aligd ualeſ: neq p[]utuiuſed noua
n]ura, unde c[]atamus canticu] nouu, & uetere hoie depoſito:nò ambulamus in uetuſtate l[]iæ: ſed i] nouitate p[]
ritus. Hic eſt calculus nouus: cui nouu nomè ſcrib[]e: q[]d' nemo ſcit legere nifi q[]ui illud accepit. Quotquot,
baptizati fumus in Chriſto leſu: in morte illius baptizati fumus. Cofepulti, n[]umus p[]bap[]timu in mortem
quò ſurrexit Chriſtus a mortuis p[]glori]a p[]ris: it & nos in nouitate uitæ ambulemus. Totiés nouitatem legi
mus: & tam maculofum nomè uxor is nò p[]ot u]lla nouitate deleri. Cofepulti fumus Chriſto in bap[]timateſ
reref]eximus p[]fidè operati]o]is deiq ſuſcitauiit eù a mortuis. Cuc[]q]e eſſumus mortui in delictis & i] p[]putio cu
n[]is noſtræ: c[]o]uiuicautuit nos c[]ui illo: donas o[]ia deli]tæ: delens q[]ui aduerſum nos erat chyrographum decreti
q[]d' erat c[]otrariu nobis: & p[]ſum tulit e] medio: aſſigés illud cruci. O[]ia noſtra c[]ui Chriſto mortua] ſunt: uio]ueri
l[]a chyrographi ueteris peccata deleta ſunt: ſolu] nomè uuit uxor is. Dies mihi deſi]ci]t: i] cu]tæ qu[]a ad potro-
tiæ bap[]tifi mi p[]tinèt: de ſcripturis ſanctis uoluero digezere: & natiutatis ſecu]da: i]mo in Chriſto primæ p[]
re ſacramèta. Ante q[]ui dictàdi ſini faci]t(la], n[]i]telligo méſurà me excedere epiſtolæ. uolo ſupiora capitulacion[]
q[]ui bus futuri epi]copi uita deſcrib[]i: curſum exponere, ut apoſtolu] nò in uniu] uxor is e]logio: ſed in o[]ibus q[]
po]pit: doctore genti] ſuſcipiamus. Simul ob]ſecro: ne quis me in ſuggillationè iſtius r[]eporis ſacerdoti] ſup[]
ſe qu[]æ ſcrip[]i exiſtimet: ſed in eccleſiæ utilitatè. Vt.n[]oratores & philosophi deſcrib[]iètes qual[]e uelint eſſe pie
ctu orato]re & philofophu] n[]o]faciut iniuriæ Demoſtheni & Platoni: ſed res i]ps[]a]b[]c p[]onis deſiniu]t: Si in
deſcripti]o]e epi]copi & in eo]e] ex]pofi]tio]e quæ ſcripta ſunt: q[]ui ſpeculu] ſacerdoti] p[]poniſ, lam in poſtate] &
in c[]o]ſci]tia linguloge eſt: q[]uiſe le] i]bi al]piciant, ut uel dolere ad deſormitate: uel gaudere ad pulchritudinè po]
ſint. Si gs epi]copatu] deſiderat: bonu opus deſiderat. Opus:n[]o] dignitatè:n[]o] deſtias, opus per q[]d' humilate
de]creſcat:n[]o] i]tumefcat faſtigio, Oportet ergo epi]copu] irre]phèſibilè eſſe, idipſum qu[]o]q[] ad Titu, ſi q[]e] fine
crimine: o[]eis uirtutes in uno l[]ermone c[]o]pr]hédit: & p[]ene r[]e c[]o]tra natura ex]igit. Si, n[]o]mè c[]ateri no]ientur. Deſiniu] rhetores orato]re q[]ui ſit u]bo-
nu]s: dic[]édi peritus. Ante uita: ſic lingua irre]phèſibilis qu[]aerif. ut doctus merito ſuſcipia]p[], perdit, ni] au]e]toni]a
tem dic[]édi: cuiu] ſermo ope deſtruif. Vnius uxor is uiru, de hoc ſupra diximus. Nunc auté admonemus: ut i]
ujuus uxor is uir eti]a ante bap[]timu] qu[]aerif: c[]ætera qu[]o]q[]uæ p[]ecepta ſutiante bap[]timu] re]gramus. Neq[]ui
]c]o]petit uniuera poſt bap[]timu];& unu hoc mádatu] i]telligere ante bap[]timu. Sobriu] ſiu e]uigilaſt: vn]ca]d]o
q[]ppe utru]q[] p[]lignificat: prudenté: ornatu] ho]pitalè: doctore. Sacerdotes q[]ui min]i]trat in téplo dei: p[]hben]u]
nu & ſicera bibere: ne in crapula & ebrietate aggrauenq: corda eo]e: & ſt uenſus officiu] exhibits deo uigerat
ſempi: & tenuis ſit. Quod a]ut i]fert prudèté: excludit eo] q[]ui noie ſimplicitatis excuſant i]ſulti]a ſacerdotu, Nili, n[]cerebru] ſanu fuerit: o[]ia mébra in uitiu] erunt. Ornatu] qu[]o]q[]i e]n]t]a]so]i, i]nt]eſio] eſt prioris uerbi, i]ro
]re]phèſibilis q[]uitia n[]o] h[]ét: irre]phèſibilis appellat, q[]ui virtutibus pollet; ornatus e[]p[]o]ſumus & aliud i]telligere
ex hoc uerbo iuxta illud Tulliu, Caput eſt artis docere q[]d' facias. Sunt, n[]q[]da ignoratæ méſurà ſua[]i: & ta]tæ]to
liditatis ac uecordiæ: ut & i] motu & in i]ceſtu] & i] habitu & i] ſermone c[]o]ri]ſum ſe ex]pe]t]atibus tribuát, & q[]ui
i]telligétes q[]di ſit ornatus; comunt ſe uetibus & m[]uditiis corporis: & lautori]s méſæ] epulas parant: c[]ui omnis
iſt]ui] modi ornatus & cultus fordibus ſcedior ſit. Quod a]ut do]tria a ſacerdotibus expe]ta: & ueteris p[]ecepta
ſut legis: & ad Titu] plenius ſcribi]nq. Innocen]es, n[]a]b[]c] fermone c[]o]uer]atio: quatu] ex]ep[]o]p[], p[]deſt: tant]u] filen]to
noceq. Ná & latratu canu] baculoq] paſtoris lupoq[]e rabies deterréda eſt: n[]o] vinolentu: n[]o] per]cufforè, uirtutu]
bus uitia oppo]uit. Didicimus quales eſſe debeamus: di]camus quales non eſſe deabeant ſacerdotes, uino
lentia ſcurronum eſt & comeſſatorum: uenterq[]e mero æſtuan]cito de]pumat in libidines, in uino luxuriat
in luxuria uoluptas: in uoluptate i]pudicitia eſt. Qui luxuriat: iuui]s mortuus eſt, ergo q[]ui]e]n]e]bra] & mortus

ſepultus eſt. Noe ad unius horæ ebrietate nudat ſemora ſua: quæ p[er]ſcetum annos ſobrietate cōtexerat, iio
Loth p[er]temulentiæ neſtés, libidini miſet inſeſtui: & quæ Sodoma nō uicerat uina uicerut. Percuſſoré autem
epicopú ille cōdenat: q[ui] dorſum poſuit ad flagella, & maledictus nō remaledixit: ſed modеſtú. Duobus malis
unú oppoſuit bonú: ut temulétia & ira modеſtia reſreneſ, nō litigioſum: nō auag[que], nihil enim ipudétius arco
gátiá ruſticoq[ue]: q[ui] garrulitáte auoſtoritá putat; & parati ſemp ad lites in ſubiectú ſibi greg[ue] tumidus ſermoni
bus tonat. Auaritá in ſacerdote uitandá & Samuel docet: mihil corá populo erupiſſe ſe cuiq[que] p[raſis]: & apoſto
loq[ue] pauptasiq reſfrígeria ſumptuú a fratribus accipiebát; & præter iuſtú atq[que] uelitú nihil ſe aliud nec habe
reine uelle gloriabanſe. Quá ad Timotheú auaritá: ad Titú turpis lucri cupiditáte aſtifiſme notat. Domú
ſuá bene regent: nō ut opes augeat: nō ut regias paret epulas: nō ut cælatas patinas ſtruat; & p[ha]lides aues l[ui]
tis vaporibus coquat: q[ui] ad oſſa p[ueniát] & ſupſicié carnis nō diſſoluant artifici téperaméto: ſed ut q[ui]d[em]
lo p[er]ſepturus eſt: prius a domеſtícis exigat: filios habétem ſubditos c[ui] omni c[al]ſitate, ne ſeſicet: imitentur ſi
lios Heltiq in ueſtibulo tépli c[ui] mulieribus dormiebát; & religioné p[raſa] putátes: q[ui]c[que] optimú i hoſtius erat:
in ſuas delitias cōuertebant. Non Neophitú: ne in ſuperbiá elatus in iudiciu incidat diaboli. Mirari ſatis non
queo: quæ hoium tanta ſit cæcitas de uxoribus ante bap[ti]ſmu disputare: & rê in bap[ti]ſmate moratuá; immo
c[ui] Chriſto uiuſcatá in calu[n]niá trahere: c[ui] tam apertú: euideſq[ui] præceptú nemo cultodiat. h[eri] cathecumí-
nus: hodie p[ot]ſiſex. h[eri] in amphiteatro: h[odie] in eccleſia. uelſpe in circo: mane í altari, dudú ſautor h[il]ſtrionú;
núc uirgini[c] ſoſecrator. Num ignorabat apoſtolus terguierſatióes noſtras; & argumeſtoq[ui] ineptias neſciebat:
g[ui] dixit unius uxoribus uirú: ip[er]ſe mádaui irreprehenſible ſobriu prudenté ornatu[rum] hoſpitalé doctore modеſtú;
nō uinolentú: nō percuſſoré: nō auarum: nō neophitú. Ad h[ae]c oíá claudin: us oculos: ſolas uidemus uxores.
Quod auté ait ne in ſupbiá elatus ícidat in iudiciu diaboli: q[ui]s nō exéplo ueg[que] p[et] Ignorat mométaneus ſa-
cerdos humilitaté & m[á]ſuſtudiné ruſticoq[ue]: Ignorat bládiatas chriſtianas: ne ſeſit ſe ip[er]num c[ó]tenere. de digni-
tate traſſerſe ad dignitáte, n[oi]c ieiunauit: n[ò] ſeüit: n[ò] mores ſuos ſæpe reprehèdit; & affiudia meditaíóe corre-
xit: n[ò] ſubſtatiá paupibus erogauit. De cathedra quodámo duciſt ad cathedra, i. de ſupbia ad ſupbiá. Iudiciu
auté & ruina diaboli: nullí dubiu[que] in arrogátiá ſit, Incidút in eá qui in p[un]c[eto] horæ: nec dum diſcipuli
am magiſtri ſunt. Oportet aút eú & teſtimoniú habere bonu ab his q[ui] foris ſunt. quale principiú: talis & clau
ſula. Qui irrepreſh[é]libilis eſt: n[ò] ſolú a domеſtícis: ſed ab alienis c[ó]ſono ore lauſad. Alieni & extra eccleſiá l[ú]t
ludat: h[ar]ætici atq[que] g[ét]iles. Talis ergo ſit p[ot]ſiſex chriſtijut q[ui] religioni detrahút; uſtæ eius detrahere non au-
dat. At núc p[er]loſoq[ui] c[ern]imus: uel ſauore populi in aurigáq[ue] modú precio redimere: uel tanto o[ui]m hoium
odio uiuere: u[et] n[ò] ex[tor]queát pecunia: q[ui] minime ip[et]rat geſtibus. Hic fili Oceane folicito timore p[qu]ire.
hæc magiſtri eccleſæ cultodire debebát, hos í ſacerdotibus elig[é]dis canones obferuare: n[ò] iuxta p[pr]ia odia
& priuatas ſimultates: carpentéq[ui] ſemp auoſtoré ſuú inuidiá lege chriſtij ínterpretari. Vide q[ui]tum ſit teſtimoniú
huius: qu[em] arguát mati: cui præter uinculú c[ó]niugale; & hoc ante bap[ti]ſmu: nihil aliud ab æmulis obici po-
teſt. Qui præcipit n[ò] m[œ]cchandú: ip[er]ſe dixit & n[ò] occides. Si n[ò] m[œ]cchamur: ſed occidimus: tranſgreſſores
legis ſumus, q[ui] tátá lege ſeruauerit: & offenderit in uno: ſit o[ui]m reus, Itaq[que] c[ui] oppoſuerint nobis uxoré ante
bap[ti]ſnum: nos ab eis oíá quæ poſt bap[ti]ſmu p[re]cepta ſunt requiramus. prætereút q[ui] non licet: & obiciunt
quod c[ó]ceſtum eſt.

Hieronymi ad Alipii & Augustini, e[que] opa atq[que] auxilio h[æ]reſim c[æ]leſtiná extin[ct]a gratulátis: & ex-
tutantis q[re] c[ó]tra libros Aniani p[fe]udo diaconi reſcribere diſtulſſet.

Epítola, L.

D
ominus uere ſaſtis atq[que] omni affectióe ac iure uenerédis Alipio & Augustino epícopis Hieronymus in Chriſto ſaluté, S[æ]ctus Innocétius p[ſ]byter q[ui] h[uius] ſermōis eſt portitor: anno p[er]tito q[ui] ſequaq[ui] aſtrícia reuerſurus: mea ad dignationé ueltrá ſcripta n[ò] ſumpſit. Tamen deo gratias agimus: q[ui] ita euenitut noſtrú ſilentiú uelſtris epiſtolis uinceretis. Mihi ení oí[s] occaſio gratíſſima eſt: p[er] qua ſcríbo uelſtræ reue reſtériæ, teſte inuocás deu: q[ui] p[o]ſſet fieri afflumptus alis colúbæ uelſtris amplexibus ip[lic]arer. ſemp q[ed]e p[er]meri to uirtutú ueltræq[ue]: ſed n[ùc] maxime qa[co]patoribus & auoſtoribus uobis h[æ]reſis c[æ]leſtina iugulata e[q]uæ ita ifeicit corda multoq[ue]: ut c[ui] ſupatos dánatoq[que] eſſe ſe ſentiá: tamé uenena mentiú n[ò] omittant. & q[ed]o ſolú p[o]ſſunt nos oderint: p[er] quos putát ſe libertaté docéda e[ha]reſeos p[di]diffeſe. Quod auté qua[er]itis utrú reſcripſe tim c[ó]tra libros Aniani p[fe]udo diaconi celeſdiſeis: q[ip] copioſſime p[al]ciſt: ut alienæ blaphemæ uerba friuola ſuſmiſſet: teſtati me ip[os] libros in ſchedulis miſſos a ſancto ſfratre noſtro Euſebio p[ſ]bytero ſuſcepſiſe: n[ò] ante multú téporis, & exinde uel iſgruentibus morbis: uel dormitióe ſanctæ & uenerabilis filiæ uelſtræ Euſto ch[ii]tia doluſſe: ut p[pe]modú c[ó]tenédos putaré. In eode[n], n[uto] h[æ]ſitat: & exceptis uerbis tinnulis atq[que] emédicatis nihil aliud loq[ue]. Tamé multú egimus: ut d[ù] ep[itol]æ meæ reſpondere conaſt: aptius ſe p[der]et: & blaphemias ſuas oibus pateſaceret. Quicq[de]n, in illa miſerabili ſynodo diſpolitana dixiſſe ſe denegat: in hoc ope c[ó]ſiteſ: nec gráde eſt ineſtifiſſimis nenii reſpòdere. Si auté dominus uitá tribuerit: & notarióq[ui] habuerimus copia: paucis lucubratiuculis reſpòdebimus: n[ò] ut c[ó]uincamus h[æ]reſim emortuá: ſed ut imperitiá atq[que] blaphemiá eius noſtrí téporibus c[ó]ſutemus. Meliſq[ue] hoc ſaceret ſanctitas uelſtra: ne c[ó]pellamur c[ó]tra h[æ]reticú n[ò]ſtra laudare. S[an]či filíi c[ó]es Albina P[ini]amus & M[el]ania plurimú uos ſalutát. Has litterulas de ſan c[ita] Bethleem ſancto p[ſ]bytero Innocéti odiu p[er]ſedas. Neptis uelſtra P[aula] miſerabiliter p[ca]ſe: ut memores eius ſitis: & multú uos ſalutát. In columns uos & memores mei domini noſtrí lelu Christi tueaſ cl[æ]métia do minij[ui]ere ſancti atq[que] o[ui]m affe[ct]ione uenerabiles patres.

Eufudé ad Augustio de zelo fidei c[ó]tra h[æ]reticos gratulatoria & de odio & de p[fe]cutióe eorúde. Epi, L.
Omnino ſancto ac beatiſſimo papæ Augustino Hieronymus, Omni quidem tempore beatitudinem
tuam eo quo decet honore ueneratus ſum: & habitantem in te dilexi dominum ſaluatorem: & nunc

si fieri potest cumulo aliqd addimus; & plena cōplemus; ut abſcq; tui nois mentione ne una quidé horá ſterit re patiamur; q̃õtra flantes uentos ardore fidei p[ra]ſtituti: maluſtibus q̃tù in te ſuit folus liberari de fòdomis q̃ cù p[re]eſtibus cōmorari. Scit q[ui]d c[ir]a prudètia tua. Maſte uirtute in orbe celebraris, catholici te c[ò]ditor[è]e an- tiquæ rur[um] ſidei uenerant: atq[ui] ſulpiciu[t], & q[ui]d[em] ſignu[m] maioris gloriae eſt: o[est] h[æ]retici deſteſtan[que] & me par p[le]ſequun[que] odio: ut quos gladiis nequeat uoto it[er]fiقat. In columnen & mei memorem te Chriſti domini cl[au]m: métria tuae[que] domine ueneráde & beatiffime papa.

C[ar] Ad eundé eiulde de h[æ]reticoq[que] perfidia: & ut opinor de origenianis loqui: quoq[que] hyerofolima per loa[n]t[em] epiſcopu[m] impium dogma deciderat.

C[ar] Epiſtola, L.III.

M
Vlti utroq[ui] claudic[at] pede[rit;] & ne fractis q[ui]d[em] ceruicibus i[cl]an[ic]u[m] hab[è]tes eſſe c[ur]tus erroris p[ra]ſtitinum c[ha]p[re]dicádi e[an]d[em] n[oh]abeát libertaté. San[cti] fratres q[ui] c[um] noſtra ſunt paruitate præſcitu[m]e ſand[ae] u[er] nerabiles filiæ tuae ſimpliciter te ſalutát. Fratres tuos dominu[m] meum Alipiu[m] & dominu[m] meum E[vo]- dium ut meo noſe ſalutes: precor coroná tuam. Capta Hieruſalem teneſt a Nabuchodonofor[m] nec Hieren[ie]a uult audire c[ò]ſilia, quin potius ægyptu[m] deſiderat ut moria[m] in taphnes: & ibi ſeruitute p[er]eate ſempiterna. Actenus de h[æ]reticis eor[u]q[ui] dogmatibus & apologiag[que] c[ò]tra eoq[que] calumnias ſcripta[rum] ſunt præmiu[m]. N[unc] incipit quartus traſa[t]atus primæ partis principalis: & primo de origine a[ſi]æ quaſtio p[er]termiu[t]i quæ ad fid[em] p[rin]et: & ex Origenis errore deſſe d[it].

H

C[ar] Beati Hieronymi ad Marcellinu[m] & Anap[ſychi]a de origine a[ſi]æ catholicoq[que] atq[ui] h[æ]reticorum ſententias te ſerentis.

C[ar] Epiſtola, L.III.

D
Ominis uere ſan[ct]is atq[ui] of[ſ]officio[q]e caritate uenerandis fili[u] Marcellino & Anap[ſychi]a Hieron[ym]us in chríto ſaluté. Tand[em] ex Africa ueftræ l[í]ſas unanimitat[is] accepi: & n[oh] me po[n]nitet ipu[n]den[ti]a qua tac[é]tibus uobis epiſtolas meas frequ[é]ter ingeſſu[t] reſcriptu[m] mererer[em]: & uos eſſe ſolpites n[oh] alii nunciátibus: ſed uſtru[que] potiſſimu[m] ſermone cognoſceré. Sup[er] a[ſi]æ ſtatu[m] memini ſueſtræ quaſtitiu[m]cule: i[m]mo ma[x]ime eccleſiáti[c]æ quaſtiti[u]: V[tr]u[m] lap[ia] de c[æ]lo ſit: ut Pythagoras philofophus: o[est]q[ui] Platonici & Origenes pu[ta]t a[ſi]a, An[ar] a propria dei ſubſtantia[m] ut Stoici Manichæus & H[is]paniæ p[ra]ſcilliani h[æ]reſes p[u]ſcan[que]. An[im] theſauro h[ae]bané dei olim c[ò]dita[que] ut q[ui]d[em] eccleſiáti[m]i ſulta[rum] p[u]ſuafione[c]oſdunt. An quotidiané a deo ſiant: & mittan[que] in corpora: ſecu[d]um illud quod in euagélio ſcriptu[m] eſt. Pater meus uſq[ui] modo opa[q]a: & ego operat. An certe ex traducit: ut Tertullianus Apollinaris & ma[m]ima[p] pars occidentaliu[m] autumnat[em] ut quo modo corpus et corpor[è]ſic anima n[af]caſt ex a[ſi]æ: & ſimili c[ui] brutis animátibus c[ò]ditiu[m]e ſubſi[t]at. Sup[er] q[ui]d[em] mihi uideat in opuſculis c[ò]tra R[uff]inu[m] ſcripſſe me noui: aduerſus e[ui] ſubliu[t]que ſan[ct]e[m] memoriæ Anaf[ta]ſio epiſcopo ro- manæ eccleſiæ edidit: in quo lubrica[m] & ſubdola[m] i[m]to ſulta[c]oſſeſion[em] dum audit[or]o[q]e ſi[mp]licitati illuendreni ti[que] ſuæ ſidei: i[m]o p[li]diæ i[ſ]ſuſt: quos libros reor ſan[ct]u[m] parenté ueftru[m] habere Oceanu[m], o[li]m enim edi[t]ut multis R[uff]ini libris aduerſus calu[n]ias reſp[ò]dentes. Certe habes ibi uiru[m] ſan[ct]u[m] & erudit[u] Auguſtinu[m] epiſko[m] p[um]: q[ui] uiaut ut auiant uoce docere te poterit: & ſua[m] i[m]o per ſe noſtrá[que] explicare ſi[n]am: & Ezechieliu[m] uolumen olim aggredi uolui: & ſponſion[é] creberrimá ſtudioſis le[ct]oribus reddere: ſed in ip[io] dictádi exordio: ita mi[m]us meus occidentaliu[m] pu[nti]a[q]: & maxime urbis romanæ uſaſtatione c[ò]ſuſus eſt: ut iuxta uulgare prou[n]biu[m]: propriu[que] ignoraré uocabulá[u]: diuq[ui]b[ati] ſciés tép[us] eſſe lachrymag[que]. Hoc auté anno cui tres expi[ca]ſem libros: ſubitus ip[et]us barbaro[q]: de q[us] b[us] tuus d[ic]it Virgilius. Lateq[ui] uagátes Barcha[i]e: & ſanda[mi] ſu- ptura de l[í]m[ahel] c[ò]tra faci[que] óium ſrat[que] ſuog[que] habita[t]: ſic ægypti li[mi]té: p[ale]ſt i[mi]ph[æ]nicensis: Syræus p[um]cunt inſtar torr[é]tis c[ui]ſta[m] ſecum trahés: ut uix manu[s] eoq[que] miſericordia chríti potuerimus euadere. Quod fi[mi] xta inclytu[m] oratoré filét inter arma leges: qua[t]o magis ſtudia ſcriptura[q]: quæ & libro[q]e multitudine & ſi[le]m tio[a]c librario[q]: ſedulitate quodq[ui] p[ri]u[m] eſ ſecuritate & o[cio] dictátiu[m] idigét: Duos ita[q]e libros miſi ſanda[m] filiæ meæ Fabiola[q]: quoq[que] ex[é]pla ſi uolueris ab ip[la] poteris mutuari. Pro anguſtia quippe temporis alios deſcribere n[oh] potu[i]quos c[ui] legeris & uefu[t]ibula uideris: ſacilis conic[é]tura erit: qualis ip[la] ſit futura domus. Sed credo in dei miſericordia[q] nos audiuit in difficillimò principio ſupradicti opis: q[ui] ip[le] adiuuet & i[m] penuli miſph[æ]tæ partibus in q[us] b[us] Gog & Magog bella n[arr]an[t]: & i[m] extremis in q[us] b[us] ſacratifi[m]i & in[ex]plicati- bilis tépli[æ]edificatio[u]: uarietas m[é]lur[q]: deſcribíte[m]. San[ct]us frater noſter Oceanu[m]: cui uos cupitis c[ò]mendan- tátus & talis eſt: & ſic eruditus in lege domini: ut abſq[ui] noſtro rogatu iſtruere uos p[os]ſit: & noſtrá[que] ſup[er] cu[i]s quæſtionibus ſcriptura[q]: pro modulo c[ò]sis i[gen]i explicare ſi[n]am. In columns uos & prolixa[que] ætate florentes chríſtus deus noſter tuae[que] oipoté[s] domini uere ſan[ct]i.

C[ar] Beati Auguſtini hipponi[é]ſis epi ad Hieronymu[m] de origine a[ſi]æ ubi epiſcitaſt ab illo: ſi illa ſin[ia] ſequenda ſit: q[ui]d[em] n[af]cétibus ſingulis a[ſi]æ de nouo creatæ infundan[t]: quo m[oh] ſit ſatilſaciend[ú] quaer[è]ti[m]i ubi contraxerat e[ra]t a[ra]t: quo traha[t] in c[ò]dénationé: inſi p[ra]ſcam[è]tú b[ap]tifi[m]i illi gratia x[pi] ſubuenerit.

C[ar] Epiſtola, L.III.

H
E[u] noſtr[u]q[ui] nos uocauit i[mi] ſu[u] regn[u] & gloriá: & rogaui: & rogo: ut hoc q[ui]d[em] ad te ſcribo ſande[m] frater Hieronymeic[ò]ſulés te de his q[ui] n[ef]cio fru[c]tuoſum ee nobis uelit. Quan[q]: n[em] te multo q[ui] eg[u] fum ata[que] te maiore[m]: tamé etiá ipſe iá ſenex c[ò]ſulo. Sed ad diſcend[ú]q[ui] opus eſt: n[oh]mi h[æ]tæ ſera uideri p[or]t: quia & i[mi] ſenes magis decet docere q[ui] diſcere: magis tamen diſcere q[ui] q[ui] doceát ignorare. Nihil equidé mo[m]lius ſero in omnibus anguſtuis meis: quas patior in difficillimis quaſtionibus q[ui] in tam longinquo tuae c[ari]tatis abſentia[que] ut iux p[os]ſim meas dare uel recipe l[í]ſas tuas: p[er]iterualla n[oh] dieq[ui]: n[oh] méſiu[m]: ſed aliquot annog[em] c[u] si fieri p[os]ſet: quotidiané te p[es]ſenté habere uellé: c[ui] quo loquerer quicq[ui]d uellé. Nec ideo tamé n[oh] debui ſace re q[ui]d[em] potu[i]ſi n[oh] potui totu[q]d[em] uolui. Ecce uenit ad me iuuenis religi[o]ſus: catholica pace frater: ætate fili[m]s honó[r] c[ò]preſbyter noſter Orolíu[s] uigil i[gen]io: paratus eloq[ui]: ſlagrás ſtudio: utile uas i[m] domo domini: de ſiderá[s]: ad reſſellé[das] ſalſas p[nit]ioſa[ſ]q[ui] doctrinas: q[ui] a[ſi]os hi[ſpan]o[q]: multo, iſeliciu[s] q[ui] corpa barbaricis gladiis.

trueidarunt. Nam inde ad nos uſc ab oceani littore properauit, ſama excitus: q. a me poſſet de his quæ ſcire
uelleſt quicquid uellet audire. Necq. nulli cept aduætus ſui fruſtū, primo ne de me multu ſamæ crederet: dein-
de docui hoſem qd potui, qd autem nō potui: unde diſcere poſſet admonuit: atq. ut ad te iret hortatus ſum.
Qua in re coſiſtīu ſe pceptu meu cū libenter & obediēter accipet: rogaui eu: ut abs te ueniés per nos ad pro-
pria remearet. Quæ eius pollicitationē tenes tenacior mihi credidi a domino eſſe cōcesiām: qua tibi ſenbe-
rem de his quæ p te ſcire cupio. Quærebā enim qué ad te mittere: nec mihi facile occurrebat idoneus & ſide
agédi & alacritate obediédi & exercitatior e peregrinādi. Vbi ergo iſtū iuuené exptus ſumieū ipſum eſſe qua-
ſé a domino petebādubitare nō potui. Accipe igiſ quæ mihi peto apiriac diſſerere nō graueris. Quæſtio de
aia multos mouet: in qbus & me eſſe cōſiteor. Na qd de aia firmiſſime teneā: nō tacebo, deinde ſubiungā: qd
mihi adhuc expediu eliem. Aia hoſi ſmortalis eſt ſecundu quendā moduſ ſuum. Nō enim omni modo ficut
duſes deo diſtū eſt. quia ſolus habeat imortalitātē. Na de aia mortibus ſancta ſcriptura multa cōmemo-
nat. Vnde eſt illud. Sine mortuos ſepelire mortuos ſuos. Sed qd ita moriſ alienata a uita dei: ut tamè in natu-
ta ſua uiuere nō oino deſiſat: ita mortalis ex aliq cauſa iueniſt ut etiā ſmortalis nō fine ratione dicaſ. Nō eſt
an. pars dei aia. Si. n. hoc eſſet: oí modo incōmutabilis atq. iorruptibilis eſſet. Quod ſi eſſet: nec deficeret i de-
terius: nec p[]ficeret in melius: nec aliq in femetipſa uel incipet habere qd nō habebat: uel defineret habere
dq habebat: quantu ad eius ipſius affectiōes ptinet. Qua uero aliter ſe habeat: nō opus eſt extrīſucus teſlimo
nioriquiſ ſeipſum auerti: agnoſcit. Fruſtra auté diſi ab cis: qiam dei parté eſſe uolut: hāc eius labem ac
turitudiné: qua uidemus in ne quifimis hoibus. hāc deniq firmitaté & ægritudiné: qua ſentimus in oibus
hoibus: nō ex ipſa ili iſſe: ſed de corpore: qd iſteret unde ægrotet. quæ ſe iſſet incōmutabilis: aliquo nō un-
de libet ægrotare nō poſſet. Na qd uere incōmutabile & iorruptibile eſt: nullius rei accesse commutari uel
corruſi p[]oteſt. Alioqn nō achillea tantu: ſicut fabulare ſerunt: ſed oí caro eſſet inuionalerabilis: ſi nullus ei ca-
fus accidiſet. Nō eſt itaq natura incōmutabilis: quæ aliquo modo: aliq cauſa: aliq parte mutabilis eſt. Deum
auté neſas eſt niſi uere ſumeq incōmutabilé credere. Nō eſt igiſ aia pars dei. Incorporeā quocq eſſe aiam & ſi
diſſicule tardioribus p[]uaderi p[]otu: ihi tamé p[]uafum eſſe fater. Sed ne uerbi cōtouerihā uel ſupſluo faciam
uiu merito patiar: quoniā cú de re coſtat: nō eſt opus certare de noſt: i corpus eſt: oíſ ſubſtantia uel eſſentia:
uel ſi qd aptius nuncuſa p[]ot id qd aliquo modo eſt in ſe ipſo: corpus eſt aia. Itc eſ fi solā incorporeā placet appel-
lare naturāque ſummæ incōmutabilis: & ubi qd tota eſt: corpus eſt aia: quoniā aliqd ipſa nō eſt. Porro ſi
corpus nō eſt: niſi qd per loci ſpatiū aliq longitudine latitudine & altitudine ita ſiſt iu uel moueſt: ut maiore
ſui parte maiore ſlocu occupet: & breuiore breuiore: minuſq ſit in parte q in toto: nō eſt corpus aia. Per toru
quiſque corpus qd animar: nō locali diffiſione: ſed qd uitali itentione porrigiſ. Na per oés eius particulas to
ta ſimul adſet: nec minor in minoribus eſt: in maioribus maior. ſed alicubi intéſius: alicubi remiſſus. & in oí-
bus tota: & in ſingulis tota eſt. Necq. n.aliter qd in corpore etiā nō toto ſentit: tamé tota ſentit. Na cù exíguo
puncto in carne uita aliq tangit: iquis locus ille nō ſol ſotius corporis nō ſit: ſed uix in corpore uideatur
aiam tamé tota nō lateſ. Necq id qd ſentit: per corporis cuſta diſcurrit. ſed ibi tantu ſentit: ubi ſit. Vnde ev-
goad totá mox puèntiqd nō in toto ſit: niſi quia & ibi tota eſt ubi ſit. Nec ut tota ibi ſit cætera deferit. Vi-
uunt enim iu & illa ea præſente: ubi nihil tale factu eſt. Quod ſi fieret: & utrúq ſimul fieret: ſimul utrúq tota
pariter nō lateret: pro inde & in oibus ſimul: & in ſingulis particulis corporis ſui tota ſimul eſſe nō poſſet: ſi
per illas ita diſundereſt: ut uidemus corpora diffuſa p[]atia locoq minoribus ſuis partibus minora occupa
re: amplioribus ampliora. Qua p[]pter ſi corpus aia eſſe dicéda eſt: nō eſt certe corpus quale terrenu eſt: nec
quale humidu: aut aere u: aut æthereu. Oíq epp[]e talia maiora ſunt in maioribus locis: & minora in minori-
bus: & nihil eog in aliq ſui parte totu adeſt ſed ut ſunt partes locoq: ita occupan[]t partibus corporoq. Vnde iu-
telligiſ aia: ſiue corpus ſiu eorporea dicéda ſit propriā quandā habere naturā: oibus his muſdanæ molis ele-
méris excellétiore ſubſtātæ creata: quæ ueraciter nō poſſit in aliq phantasia corporaliu: imaginu: q[]s per car-
nis ſenſus p[]eipimus cogitari: ſed méte i[]telligi: uitaq ſentiri. Necq hoc pinde loquor: ut te quæ tibi nota ſunt
doceſt: ſed ut aperti: qd firmiſſime teneá me quiſq cū ad ea uenero quæ reqro nihil de aia uel ſciëtia uel ſi
de tenere arbitrét. Certus etiā ſum animá nulla dei culpa: nulla dei neceſſitate uel ſua: ſed ppria ſoluntate in
peccatu eſſe collapſaminec liberari poſſe de corpore mortis huius ſuæ uolutatis uirtute tanq ſibi ad hoc ſu-
ficiéteu ſel ipſus corporis morte: ſed gratia dei p[]efum chriliu dominu noſtrú. Nec oíno eſſe animá ullá in
genere humano: cui nō ſit neceſſarius ad liberationé dei & hoium mediator ho ſelus chríſtus. Quæcúq auſ
tine gratia mediatoris & ſacraméto eius in q[]libet corporis ætate de corpore exierit: & in poená futurá: & ulti
mo iudicio recepturá corpus ad poená. Si auté poſt generationé humaná: quæ fac[]ta eſt ex Adá: regeneret in
Chriſto ad eius ptinés societati: & requi[]e poſt morté corporis habiturá: & corpus ad gloriá recepturá. Hæc
ſunt quæ de aia firmiſſime teneo: nunc accipe obſero qd re quiratá: & noli me ſpernere: ſi te nō ſpernat qui pro
nobis dignatus eſt ſperni. Quæro ubi aia cōtraxerit reat: quo retrahac in cōdemnationé: etiam infantibus
morte præuètis: iſ i per ſacramentu: quo etiā paruuli baptizan[]: Chriſtii gratia nō subuenerit. Nō enim es ex
illis qui modo noua quædá garrire cœperut: dicétes nullu reatum ex Adam eſſe tractu, qui p[]baptímu in i-
fante ſoluaq. Quod te ſapere ſi ſcire: i mo niſi te id nō ſapere ſcire: in quaq hæc abs te quaereré: aut quaé-
dum putaré, ſed qa tenemus de hæ re ſi: nam tuá cōcinnété catholica: fundatiffime fidei: qa & louiniani ua-
niloquia redargués adhibuītui teſtimoniu: ex libro Iob, Nemo mundus in conspectu tuo: nec infans cuius eſt
diei uniu uita p[]uf terram: dei adiunx: iſt: tenemurq rei in ſimilitudinem p[]uarationis Adæ: & liber tuus
in Ionam prophetam terris hæc inſignitur: dilucideq declarati: ubi ieiunare patuulos propter ipſum origina-
le peccatum: merito coactos eſſe dxiſt iu nō inconuenienter abs te quaero: hunc reatum anima ubi contraxite

["Vnde oporteat eam etiā in illa ætate p facramêtû chriftianæ gratiæ liberari, Ego quidé anre aliquot annos cum libros quosdá fcriberé de libero arbitrio: qui in multoſe manus exierút;& habené a plurimis quatuor opiniones de aíæ icarnatió, Vtru ex illa una quæ primo homini data eſt cæteræ, ppagenſ, An ſingulis quibusc nouæ etiá modo frát; An alicubi iá exiſtet: uel mittané diuinitus: uel ſponte labané in corporaítate pataui eſſe tractádas; ut ſlibet eage, uera eſſet nô ipédiret itentioné meá: qua túc aduerſus eos quátis poterá uribus agebá: q naturá mali fuo principio pítada aduerſus deu conané iducere i. cötra Manichæos. Nâ de príſel lianilſis adhuc nihil audierá: q nô multú ab iſtis diffimiles blaſphemias fabulané, Ideo quintá opinioné non addidi: qua in tua epiſtola íter cæteras cōmemoraſt; ne aliquá ptereres; ubi de hac quæſtio iterrogáti reſentipſi reliſioſæ memoriae uiro; nobiſc in chríſti caritate gratíſimo Marcellino q aia nô fit pars dei, Primo quia nô de icarnatió eius: ſed de natura quaerí; cú hoc quaerí; Deíde quia hit hoc ſentiú illi contra quos agebá: & id maxime agebá: ut creatoris ículpabilé inuiolabilé q naturá a creaturæ uitiis & labe fecernceruá illi a ſubſtátia mali: cui propriú príciipi: príciipesc tribuút ipſam boni dei ſubſtantiá ex parte quæ capta eſt corruptá & oppreſſam ad peccádi neceſſitaté perductá eſſe cótendút. Hoc itaq: excepto hæreſtice opinionis errore ex quattuor reliſs opinionibus; quæna ſit eligéda ſire deſidero, Quæcúb: n. eligéda eſtabſt ut ipu-gnet hanc ſidé: de qua certi ſumus: omni aíæ etiá paruuli íſantis neceſſaria eſſe liberationé ex obligatíó pectari: eacq nullá eſſe níſi per leſum xpm & húc crucífixú, Proíde ne lôgú faciamus; hoc certe ſenti: q singulas aías ſingulis nafſcétibus etiá modo deus faciat. Cuí ſniæ ne obicióq oés creaturas ſexto die confirmauert deus: & ſeptimo reſeuerit adhibes teſtimoniú ex euagelio, Pater meus uſq: núc opaſ: & ego opor. Sic enim ad Marcellinú ſcripſilti: q epiſtola etiá mei cōmemoraſtioné beniuolétíſtime ſacere dignatus es: q d'hit me haberet in Africa: q ei ipſam facilius explicare poſſem ſniam, Quod ſi potuiffem: uon ille hoc abs te tâ longe poſito inqreret: ſi tamé id tibi ex Africa ſcripſit, Nâ quaſo ſcripſerit neloctátú ſcio q de hoc bene cognonoreit cuncationé meá; unde me icôlulto ſacere uoluit. Quanq: ſi cofuleret etiá magis hortarer: & gfas agerent: q nobis cof: rre oibus poſſet: níſi tu breuiter reſcribere q reſpondere maluiffes. Credo ne ſupluo laborans ubi ego eſſem: qué putabas id optime ſire qd' ille quaſſierat, ecce uolo ut illa ſnia etiá mea ſit: ſed nôdi eſſe cōfirmo. Miſiſt ad me diſculpos: ut ea docea: quæ nôdu ipſe didici. Doce ergo qd' docea: ná ut docea: multi a me flagitáteuſq: me ficut alia multa & hoc ignorare cōſteor. Et fortaſſe quís in os meu uerecùden: tamé apud ſe dicut: Tu es magiſter in Iſrahel: & hæ ignoras? Quod qd'é dominus ei dixit: q erat unus illoqoos delectabat uocari rabbi, unde etiá ad uerú magiſtru noſte uenerat: qa fortaſſis erubeſcebat diſcere: q docre cōſueuerat, me aút potius magiſtru audire: q uelut magiſtru delectat audiri. Recolo. n. qd dixerit eisiquos p cæteris elegit, Vos auté inſt nolite uocari ab hoſbus rabbi, Vnus. n. eſt magiſter uelſter Xps leſus. Nec alius docuit Moyſem p iethro: nec alius Corneliú etiá per prioré Petru: nec alius Petru etiá per poſterioré Pauli, A quocúb: uerú dicí: illo donáte dicí: q eſt ipſa ueritas. Quid ſi adhuc iſta neſcimus: & ea neq: orando neq: legédo neq: cogitádo & tatiocinádo iuenire potuimus: ut, pbebus nô ſolú idoctos quaſta caritate doca mus: ueq: a doctis etiá quaſta humilitate diſcamus. Doce ergo quaſo qd' docea: idoq qd' teneá & die minuti aíæ ſigillatim in ſingulis nafſcétibus ſiút, ubi in paruuli ſcettétut idigeát in ſcamaméto Chriſti remiſſiò pe cari peccátes in Adaiæ ex quo car eſt, ppagata peccati. Aut ſi nô peccát: q iuſtíia creatoris ita peccato obligé alieno: cú exinde ppagatis mébris mortalibus íferun: ut eas níſi p eccleſiá ſubuentú fuerit: dánatio cöquaque tur, cú in earu poſteſtate nô ſit: ut eis poſſit baptími gratia ſubueniri, Tot igi: q aíæ milia: q ea neq: orando neq: legédo neq: cogitádo & tatiocinádo iuenire potuimus: ut, pbebus nô ſolú idoctos quaſta caritate doca mus: ueq: a doctis etiá quaſta humilitate diſcamus. Doce ergo quaſo qd' docea: idoq qd' teneá & die minuti aíæ ſigillatim in ſingulis nafſcétibus ſiút, ubi in paruuli ſcettétut idigeát in ſcamaméto Chriſti remiſſiò pe cari peccátes in Adaiæ ex quo car eſt, ppagata peccati. Aut ſi nô peccát: q iuſtíia creatoris ita peccato obligé alieno: cú exinde ppagatis mébris mortalibus íferun: ut eas níſi p eccleſiá ſubuentú fuerit: dánatio cöquaque tur, cú in earu poſteſtate nô ſit: ut eis poſſit baptími gratia ſubueniri, Tot igi: q aíæ milia: q ea neq: orando neq: legédo neq: cogitádo & tatiocinádo iuenire potuimus: ut, pbebus nô ſolú idoctos quaſta caritate doca mus: ueq: a doctis etiá quaſta humilitate diſcamus. Doce ergo quaſo qd' docea: idoq qd' teneá & die minuti aíæ ſigillatim in ſingulis nafſcétibus ſiút, ubi in paruuli ſcettétut idigeát in ſcamaméto Chriſti remiſſiò pe cari peccátes in Adaiæ ex quo car eſt, ppagata peccati. Aut ſi nô peccát: q iuſtíia creatoris ita peccato obligé alieno: cú exinde ppagatis mébris mortalibus íferun: ut eas níſi p eccleſiá ſubuentú fuerit: dánatio cöquaque tur, cú in earu poſteſtate nô ſit: ut eis poſſit baptími gratia ſubueniri, Tot igi: q aíæ milia: q ea neq: orando neq: legédo neq: cogitádo & tatiocinádo iuenire potuimus: ut, pbebus nô ſolú idoctos quaſta caritate doca mus: ueq: a doctis etiá quaſta humilitate diſcamus. Doce ergo quaſo qd' docea: idoq qd' teneá & die minuti aíæ ſigillatim in ſingulis nafſcétibus ſiút, ubi in paruuli ſcettétut idigeát in ſcamaméto Chriſti remiſſiò pe cari peccátes in Adaiæ ex quo car eſt, ppagata peccati. Aut ſi nô peccát: q iuſtíia creatoris ita peccato obligé alieno: cú exinde ppagatis mébris mortalibus íferun: ut eas níſi p eccleſiá ſubuentú fuerit: dánatio cöquaque tur, cú in earu poſteſtate nô ſit: ut eis poſſit baptími gratia ſubueniri, Tot igi: q aíæ milia: q ea neq: orando neq: legédo neq: cogitádo & tatiocinádo iuenire potuimus: ut, pbebus nô ſolú idoctos quaſta caritate doca mus: ueq: a doctis etiá quaſta humilitate diſcamus. Doce ergo quaſo qd' docea: idoq qd' teneá & die minuti aíæ ſigillatim in ſingulis nafſcétibus ſiút, ubi in paruuli ſcettétut idigeát in ſcamaméto Chriſti remiſſiò pe cari peccátes in Adaiæ ex quo car eſt, ppagata peccati. Aut ſi nô peccát: q iuſtíia creatoris ita peccato obligé alieno: cú exinde ppagatis mébris mortalibus íferun: ut eas níſi p eccleſiá ſubuentú fuerit: dánatio cöquaque tur, cú in earu poſteſtate nô ſit: ut eis poſſit baptími gratia ſubueniri, Tot igi: q aíæ milia: q ea neq: orando neq: legédo neq: cogitádo & tatiocinádo iuenire potuimus: ut, pbebus nô ſolú idoctos quaſta caritate doca mus: ueq: a doctis etiá quaſta humilitate diſcamus. Doce ergo quaſo qd' docea: idoq qd' teneá & die minuti aíæ ſigillatim in ſingulis nafſcétibus ſiút, ubi in paruuli ſcettétut idigeát in ſcamaméto Chriſti remiſſiò pe cari peccátes in Adaiæ ex quo car eſt, ppagata peccati. Aut ſi nô peccát: q iuſtíia creatoris ita peccato obligé alieno: cú exinde ppagatis mébris mortalibus íferun: ut eas níſi p eccleſiá ſubuentú fuerit: dánatio cöquaque tur, cú in earu poſteſtate nô ſit: ut eis poſſit baptími gratia ſubueniri, Tot igi: q aíæ milia: q ea neq: orando neq: legédo neq: cogitádo & tatiocinádo iuenire potuimus: ut, pbebus nô ſolú idoctos quaſta caritate doca mus: ueq: a doctis etiá quaſta humilitate diſcamus. Doce ergo quaſo qd' docea: idoq qd' teneá & die minuti aíæ ſigillatim in ſingulis nafſcétibus ſiút, ubi in paruuli ſcettétut idigeát in ſcamaméto Chriſti remiſſiò pe cari peccátes in Adaiæ ex quo car eſt, ppagata peccati. Aut ſi nô peccát: q iuſtíia creatoris ita peccato obligé alieno: cú exinde ppagatis mébris mortalibus íferun: ut eas níſi p eccleſiá ſubuentú fuerit: dánatio cöquaque tur, cú in earu poſteſtate nô ſit: ut eis poſſit baptími gratia ſubueniri, Tot igi: q aíæ milia: q ea neq: orando neq: legédo neq: cogitádo & tatiocinádo iuenire potuimus: ut, pbebus nô ſolú idoctos quaſta caritate doca mus: ueq: a doctis etiá quaſta humilitate diſcamus. Doce ergo quaſo qd' docea: idoq qd' teneá & die minuti aíæ ſigillatim in ſingulis nafſcétibus ſiút, ubi in paruuli ſcettétut idigeát in ſcamaméto Chriſti remiſſiò pe cari peccátes in Adaiæ ex quo car eſt, ppagata peccati. Aut ſi nô peccát: q iuſtíia creatoris ita peccato obligé alieno: cú exinde ppagatis mébris mortalibus íferun: ut eas níſi p eccleſiá ſubuentú fuerit: dánatio cöquaque tur, cú in earu poſteſtate nô ſit: ut eis poſſit baptími gratia ſubueniri, Tot igi: q aíæ milia: q ea neq: orando neq: legédo neq: cogitádo & tatiocinádo iuenire potuimus: ut, pbebus nô ſolú idoctos quaſta caritate doca mus: ueq: a doctis etiá quaſta humilitate diſcamus. Doce ergo quaſo qd' docea: idoq qd' teneá & die minuti aíæ ſigillatim in ſingulis nafſcétibus ſiút, ubi in paruuli ſcettétut idigeát in ſcamaméto Chriſti remiſſiò pe cari peccátes in Adaiæ ex quo car eſt, ppagata peccati. Aut ſi nô peccát: q iuſtíia creatoris ita peccato obligé alieno: cú exinde ppagatis mébris mortalibus íferun: ut eas níſi p eccleſiá ſubuentú fuerit: dánatio cöquaque tur, cú in earu poſteſtate nô ſit: ut eis poſſit baptími gratia ſubueniri, Tot igi: q aíæ milia: q ea neq: orando neq: legédo neq: cogitádo & tatiocinádo iuenire potuimus: ut, pbebus nô ſolú idoctos quaſta caritate doca mus: ueq: a doctis etiá quaſta humilitate diſcamus. Doce ergo quaſo qd' docea: idoq qd' teneá & die minuti aíæ ſigillatim in ſingulis nafſcétibus ſiút, ubi in paruuli ſcettétut idigeát in ſcamaméto Chriſti remiſſiò pe cari peccátes in Adaiæ ex quo car eſt, ppagata peccati. Aut ſi nô peccát: q iuſtíia creatoris ita peccato obligé alieno: cú exinde ppagatis mébris mortalibus íferun: ut eas níſi p eccleſiá ſubuentú fuerit: dánatio cöquaque tur, cú in earu poſteſtate nô ſit: ut eis poſſit baptími gratia ſubueniri, Tot igi: q aíæ milia: q ea neq: orando neq: legédo neq: cogitádo & tatiocinádo iuenire potuimus: ut, pbebus nô ſolú idoctos quaſta caritate doca mus: ueq: a doctis etiá quaſta humilitate diſcamus. Doce ergo quaſo qd' docea: idoq qd' teneá & die minuti aíæ ſigillatim in ſingulis nafſcétibus ſiút, ubi in paruuli ſcettétut idigeát in ſcamaméto Chriſti remiſſiò pe cari peccátes in Adaiæ ex quo car eſt, ppagata peccati. Aut ſi nô peccát: q iuſtíia creatoris ita peccato obligé alieno: cú exinde ppagatis mébris mortalibus íferun: ut eas níſi p eccleſiá ſubuentú fuerit: dánatio cöquaque tur, cú in earu poſteſtate nô ſit: ut eis poſſit baptími gratia ſubueniri, Tot igi: q aíæ milia: q ea neq: orando neq: legédo neq: cogitádo & tatiocinádo iuenire potuimus: ut, pbebus nô ſolú idoctos quaſta caritate doca mus: ueq: a doctis etiá quaſta humilitate diſcamus. Doce ergo quaſo qd' docea: idoq qd' teneá & die minuti aíæ ſigillatim in ſingulis nafſcétibus ſiút, ubi in paruuli ſcettétut idigeát in ſcamaméto Chriſti remiſſiò pe cari peccátes in Adaiæ ex quo car eſt, ppagata peccati. Aut ſi nô peccát: q iuſtíia creatoris ita peccato obligé alieno: cú exinde ppagatis mébris mortalibus íferun: ut eas níſi p eccleſiá ſubuentú fuerit: dánatio cöquaque tur, cú in earu poſteſtate nô ſit: ut eis poſſit baptími gratia ſubueniri, Tot igi: q aíæ milia: q ea neq: orando neq: legédo neq: cogitádo & tatiocinádo iuenire potuimus: ut, pbebus nô ſolú idoctos quaſta caritate doca mus: ueq: a doctis etiá quaſta humilitate diſcamus. Doce ergo quaſo qd' docea: idoq qd' teneá & die minuti aíæ ſigillatim in ſingulis nafſcétibus ſiút, ubi in paruuli ſcettétut idigeát in ſcamaméto Chriſti remiſſiò pe cari peccátes in Adaiæ ex quo car eſt, ppagata peccati. Aut ſi nô peccát: q iuſtíia creatoris ita peccato obligé alieno: cú exinde ppagatis mébris mortalibus íferun: ut eas níſi p eccleſiá ſubuentú fuerit: dánatio cöquaque tur, cú in earu poſteſtate nô ſit: ut eis poſſit baptími gratia ſubueniri, Tot igi: q aíæ milia: q ea neq: orando neq: legédo neq: cogitádo & tatiocinádo iuenire potuimus: ut, pbebus nô ſolú idoctos quaſta caritate doca mus: ueq: a doctis etiá quaſta humilitate diſcamus. Doce ergo quaſo qd' docea: idoq qd' teneá & die minuti aíæ ſigillatim in ſingulis nafſcétibus ſiút, ubi in paruuli ſcettétut idigeát in ſcamaméto Chriſti remiſſiò pe cari peccátes in Adaiæ ex quo car eſt, ppagata peccati. Aut ſi nô peccát: q iuſtíia creatoris ita peccato obligé alieno: cú exinde ppagatis mébris mortalibus íferun: ut eas níſi p eccleſiá ſubuentú fuerit: dánatio cöquaque tur, cú in earu poſteſtate nô ſit: ut eis poſſit baptími gratia ſubueniri, Tot igi: q aíæ milia: q ea neq: orando neq: legédo neq: cogitádo & tatiocinádo iuenire potuimus: ut, pbebus nô ſolú idoctos quaſta caritate doca mus: ueq: a doctis etiá quaſta humilitate diſcamus. Doce ergo quaſo qd' doc

Hoc & nunc facit: non instituèdo qd'n̄ erat: fed multiplicádo qd'erat. Vnde & illud iterum eſt: q a rebus quæ n̄ erat inſtituédis requeuit: & hoc ueru eſt: qd'n̄ ſolú gubernádo quæ fecit: ueq etiá aliud: n̄o qd'n̄ odum: fed qd'iam creauerat numerorum creádo uſeq nunc opaſ. Vel ſic igiſ nul alio modo quolibet eximus ab eo qd'n̄ nobis obiicit: de rege dei ab opibus ſuis: ne pperea n̄ credamus nunc uſeq fieri ais nouas: n̄o ex illa una: fed ſicut illa uſa. N̄a qd' dicíq re facit ais eis quos nouit cito morituros: poſſúmus reſpòdere parentú hinc pecata: uel cōuinci uel flagellati poſſúmus reſcita illius moderatiōi relinquere: quæ ſimus oibus téporaliter tráleuntibus rebus: ubi ſunt etiá aialiú ortus: & obitus curſum ornatiffímu atq. ordinatiffímu dare: fed nos ita ſentire n̄o poſſe quæ ſi ſentiremus delectatiōe ineffabili mulcere remu, N̄o.n. ſtruſtra p. p̄pherat: q hæc diui nitus iſpirata didicerat: dictu eſt de deo q. p[er]ſt numerorum ſæculú, unde musica i. ſciétia ſenſus ue bene moduládi ad admonitioné magnæ rei etiá mortalibus rónales habétibus ais dei largitate conceſſa eſt. Vnde ſi homo facièdi artifex carminis: nouit q[us] g[bus] moras uocibus tribuat: ut illud qd' caniſ decedétibus ac ſcce detibus ſonis pulcherrime currat & tráleat: q[to] magis deus cuius ſapiétia per qua fecit oía lóge oibus artibus p[er]ſeréda eſt: nulla in naturis naſcétibus & occidétibus tépoq. ſp[at]ia: quæ tanſ ſyllabæ ac ſerba ad particulars ſæculi huius ptinét in hoc labétiú rege tanſ mirabili cantico: uel breuius: uel p[du]ctius q[ui] modulatio p[co]cogni tationem q[us] hæc poſſit calúnia reſutari: & q[ui] p[er]ſe respòdili n̄o eſſi uitiú ſemétis in tritico: qd' ſurto dicitur eſt ſublatu: Sed in eo qui ſerumæ ſuratus eſt: nec iſcirco terrá n̄o debuſſe gremio ſuo ſemina cōſouere: qa fator imúda proiiceret ea manu: elegatiffíma ſimilitudo eſt. Qua & ante q[ui] legeré nulla mihi obiectio ita de adulterinis ſœtibus in hæc quaſtioē faciebat anguſtias generaliter intuéti multa bona deu reſcete etiá de noſtris malis noſtris q[ui] peccatis. Animalis auté cuiuſcůs creatio habeat piú prudenteq. cōſideratoré ineffabilé laudé creatori excitat: q[to] magis creatio n[on] cuiuſlibet aſalis: fed hois? Si auct cauſa creádi quaerit: nulla citius & melius reſpòdef: niſi qa oíis creatura dei eſt bona: & quid dignius: q[ui] ut bona faciat bonus deus: quæ nemo p[ot] ſacere iſt deus? Hæc & alia quæ poſſum ſicut poſſum: dico aduerſus eos q[ui] hanc opinioné: qua credunt aſſicut: illa una ſingularis fieri labefactare conanſ. Sed c[ui]d poenas uentu eſt paruulog[que] magnis mihi cre- de coartor anguſtis: nec q[ud] reſpòdeá prorúſ iuenio. N̄o ſolú eas poenas dico q[ui] habet poſſu hanc uita illa dánatio quo neceſſe eſt trahanſ: ne de corpore exierint ſine chriſtianæ gratiæ ſacraméto: fed eas ipſas quæ i hae uita dolétibus nobis uerlanſ: ante oculos: quas enumerare ſi uelim prius tépus q[ui] exépla deficiet. Láguëcunt agritudinibus: torquenq[ui] doloribus: fame & ſiti crucianc: debilitanq[ui] mébris: p[ri]uani ſenſibus: uexanſ ab im- mūdis ſpiritibus. Dem[ō]strand[ui] eſt itacq[ui] qu[ui] ſi ſine ſua mala cauſa iuſte patianc. N̄o.n. dici fas eſt: aut ita ignorát[e] deo fieri: aut e[ui] n̄o poſſe reſſitere faciétibus: aut iniuſte ita uel ſacere uel pmittere. Nunq[ui]dnam ficut illa aſialia irrationabilia reſcita dicimus in uſus dari naturis excellétioribus & ſi uitioſis ſicut aptiflme in euægilio uیدemus: porcos ad uſum deſideratú cōcěffos eſse dæmonibus: hæc & de hoie reſcita poſſúmus dice re: Animal eſt. n[on] fed rationale: & ſi mortale, Aſia eſt: rónalis in illis mébris: quæ tátis afflctionibus poenas luit. Deus bonus eſt: deus iuſtus eſt: deus oípotés eſt. hoc dubitate oíno demétis eſt. Tantog[que] ergo malog[que] q[ui] ſiunt in paruuliscauſa iuſta dicat. Népe c[ui] maiores ita patianc: ſolemus dicere: Aut ſicut in lob merita examina- riata ſicut in Herode peccata p[uni]tiri, & de q[ub]uſda exéplis quæ deus manifesta eſſe uoluit: alia quæ obiſura ſunt hoiem cōiectare cōcedit. fed hoc in maioribus. De paruulis aŭt q[ud] reſpòdeá ediffere: ſi poenis tátis nul- la in eis ſut p[uni]eda peccata, N̄a utacq[ui] nulla eſt in illis ætatibus examináda iuſtitia. De iſgeniog[que] uero diuerſi- tate qd' dicat: Quæ q[ed]e in paruulis latet: fed ab ipſis exordiis naturalibus ductu apparet in gra[di]ibus, quorum nónulli ta tardi & obliuioſi ſunt: ut ne prima q[ed]e dicere l[í]ſa[que] eleméta potuerint. Quidá uero tátæ ſut fatui tatis: ut n[on] multú a peccatoribus differát, quos Moriões uulgo uocat. Reſpòdeq[ui] fortasse corpa hoc faciunt: fed nunq[ui] ſecuſú hæc ſniam: qua defendi uolimuſus: aſia ſibi corpus elegit: & in eligédo cum falleret: erravit. Aut c[ui] in corpus cogeref: itra reſe neceſſitate naſcédia alia corpora poſcupátibus aſiag[que] turbis: ip[la] aliud n[on] iue- nit: & ſicut in ſpecáculo aliquo locu: ita carné n[on] qua uoluit: fed quam ualuit occupauit. Nunq[ui] hic & talia poſſúmus dicere: uel ſentire debemus: Doce igiſ q[ud] ſentire: q[ud] dicere debeamus: ut cōſlet nobis ratio noua- rú aiaq[que] ſingulis corpibus ſigillatib[que] ſactaq[que]. Ego q[ed]e n[on] de iſgeniis: fed falté de poenis paruulog[que] q[ui] hae uita patiunq[ui] dixi aliq[ui]d in libris illis de libero arbitrio: q[ui] q[ele] ſit: & cur mihi in ita qua[que] habemus i manibus quæſtione n[on] ſufficiat: itimabo: & eum ip[ſum] de tertio libro locum excerptú h[is] l[í]ris inferam. Nam ita ſe habet. De cruciātibus autem corporis quibus afflignuſ paruuli: quorú per ætaté nulla peccata ſunt: ſi animæ qui- bus animanq[ui] non prius q[ui] ip[ſi] homines eſſe cœperunt: maior querela & quali miſericors depromi folet: c[ui] dicíq quid mali fecerútut ita paterent: Quaſi poſſit eſſe inóctiæ meritum ante q[ui] quiſq[ui] nocere aliq[ui]d poſ- fit. Cum auté boni aliquid operaſ deus: in emédatioē maiorú c[ui] paruulorú ſuorum qui eis cari ſunt: dolori- bus ac mortibus flagellanq[ui] cur ita n[on] fiant: qua[do] c[ui] tráſierint: pro n[on] factis erut: in quibus ſacta ſunt: pro- p[ter] quos autem ſacta ſunt: aut meliores erunt: ſi temporalibus incommodis emendati: reſctius elegerint ui uere. aut ex calculationem in futuri iudicii supplicio non habebunt: ſi uita huius angoribus ad aſternam

ii 2

uitam defideriī couertere noluerint? Quis auté nouit qd paruulis: de quos cruciatibus duritæ maius, quod tundiç: aut exerceç fides aut miſericordia pbaç: quis inquâ ergo nouit qd ipſis in fecreto iudicione, tuogb bo næ cōpèſatiōis referuet deus? Quoniam qæq nihil recte fecerint: tamé nec peccátes aliqd ita ppeſſi ſunt. Nunc fruſtra etiá infantes illos; q cù dominus noſter leſus chriſtus necádus ab Herodeuaræcereſ occili ſunt: in bo nore martyre receptos comêdat eccleſia. Hæc tunc dixi: cù hæc ipſam de qæ nunc agit: uellé comunire ſniam. Cut, n. pauloſte comemorauit quæcùb illagè de animæ incarnatiōe quattuor opinioni uera effect: in culpaui ſubſtantiā creatoris; & a noſtroq peccatoq ſocietate remotiſſilimá nitebar oſtedere. Et ideo quæq illiās ueritate poſſet couinci & repudiari: ad curâ intétionis meæ: quâ tunc habebâ: nò ptinebat, quâdoquidem cœtis diligiori disputatióe diſcuffis: quæcùb illagè recte uiceret cæteras: me ſecuriffimo ſeret: quâdo etiæ ſecundù oës id qd agebâ: inuiétù pſiltere demoſtrabat. Nunc uero una uolo ſi poſſum ratione recta eſt eligeat ex oibus. & ppteræa huius ipſius de qua nunc agimus defenſione: in his quæ commemoraui de illo libro uredis meis attrétius itués: ualida firmab: nò uideo, ná uelut firmamentu eius illud eſt qd ibi dixi. Quis auté nouit paruulis: de quos cruciatibus duritæ maius, cōtundiç: aut exerceç fides aut miſericordia pbatur. Quis inq ergo nouit: qd ipſis paruulis in fecreto iudicione, tuogb bonæ cōpèſatiōis referuet deus? Quoniam qæq nunc recte fecerint: tamé ne peccátes aliqd ita ppeſſi ſunt. Sed hoc nò imerito dici uideo de his qui uel pro cimini noíe ac uera religione tale aliqd etiá neſciétes patiuſ: uel facraméto chriſti iam ibuti ſunt: quia ſine focitæ te iam unius mediatoris liberari a dánatiōe nò poſſunt: ut poſſit eis etiá pro illis malis quæ hic in diuerſis fl additionally prulerut cōpenfatio illa pſtari. Nunc auté cù ita quaſtio nò poſſit ab ſolui niſi etiá de his reſponſa: de qui poſt grauifimos cruciatus fine facraméto chriſtiana: ſocietatis expirat: quæ circa eos cōpèſatiōo gitáda eſt: qibus infup & dánatio præparata eſt: Ná & de baptíſmo paruulog: in eodé libro nò quidé ſufficiet: ſed quantu illi opi fatis eſſe uidebat utrùq reſpòdi: etiá neſciétibus & ſidé ſua nondú habebatibus pàde: nò tamen de dánatione eoq paruulog: q fine illo ex hac uita emigrant: tuc aliqd dicéſtú putauí: quia nò qul nunc agit agebá: ſed ut omittamus & cōtemnamus ea quæ breui tépore patiuſ: nec tráſacta reuocantam nungd ſimiliter cōténere poſſumus: q per unu hominé moris: & p unu hominé ſeruſectio mortuog: ſiut enim in Adá oës moriuſ: ſic & in Chriſto oës uiuificabunſ. Per hæc, n. apoftolicá doctriná diuina claram, ſniam fatis euیدéter elucet: neminé ire in morté niſi p Adam: neminé ire in uita æterná: niſi per Chriſtu: Hoc eſt quippe oës & oës: quia ſicut oës hoies per primá: hoc eſt per carnalé generatione ptinent ad Adamicæ hoies ad ſecundá, i. spíritalé regenerationé ueniút: q cunque ad chriſtu pueniút. Ideo ergo dictu eſt: & huc oſt & ibi oës. qa ſicut oës qui moriuſ: nò niſi in Adá moriuſ: ita oës qui uiuificabunſ: nò niſi in Chriſto uiuificabunſ. Ac p hoc q q nobis dixerit quenq in ſeruſectiōe mortuog: uiuificari poſſe: niſi in Chriſto tanq poſſis cōmunis fidei deſteſtādus eſt. Ité quiſq dixerit q in Chriſto uiuificabunſ etiá paruuli: q fine facraméto eius participatióe de uita exeunti: hi p[roſecto & cōtra apoftolicá p[dicationé uenit: & tota cōdernatú eccleſiá ubi p[teræa cù baptizandis paruulis ſelitinaſ & curriſ: qa ſine dubio creditur aliter eos in chriſto uiuificat oino nò poſſe. Qui auté nò uiuificat in Xp[or]eſtat ut in eadé dánatione maneat: de qua dicit apoftolus per unius deliciú in oës hoies ad condénationé: cui delició obnoxios paruulos nafci: & oïs credit eccleſiá: & p[ro]eiam cōtra louinianú disputá: & exponés Ioná prophetá: ſicut paulo ante comemorauit: fide ueraciliſma diuuiuisti. Credo & in aliis locis opuſuloq tuogb: quæ uel nò legi: uel in præſentia nò recordor. Huis ius q[ui] ad nationis in paruulos cauſam reqro: quia neq aiarum: ſi nouæ fiut ſingulis ſingulæ: uideo eſſe ulluí in illa atque peccatu: nec a deo dánari aliq credo: quâ uidet nullú habere peccatu. An forte dicendú eſt in paruulo cænem folá eſſe peccati: Nouá uero illi aliam fieri qua ſecundú dei p[re]cepta uiuete: in adiutorio gratiæ dein q[ui]e carni edomitæ ac ſubieſtæ poſſit icorruptionis meritú cōparati. Sed quia in paruulo aíá nòdu id agere p[ro]euiſi Chriſti acceſſerit facramétp: p hanc gratiá carni eius acqrit: qd illius moribus nòdu potuit. Si auté fine illo facraméto aíá paruuli exierit: ipfa quidé in æterna uita erit: unde eam nullú peccatu potuit ſeparat. & c[ro] uero eius nò refurget in Xp[or]o: nò pcepto ante morté illius facraméto. Hæc opinioné nunq audiuinunq gi: ſed plane audiui & credidi: p[ter]a qd locutus ſum: & quia ueniet hora quâdo oës qui in monumétis ſunt audiét uocé eius: & p[re]cedét qui bona fecerut in ſeruſectió uitæ. Ipfa eſt de qua dicti: & p unum hoitem ſeruſectio mortuog: ipfa eſt qua in Chriſto oës uiuificabunſ. Qui auté male egerut in ſeruſectió iudiciu. Quid hic ergo de illis ſantibus itelligédu eſt: q prius q poſſent agere uel bene uel male fine baptíſmo corpo re exuti ſunt. Nihil hic de talibus dictu eſt. Sed ſi caro eoq ideo nò refurget: qa nec boni aliquid fecerut: nec mali: nec illoq ſeruſectura eſt: q p[re]cepta baptíſmi gratia in illa ætate deſuncti ſunt: in qua nihil bene uel ma le agere potuerut. Si auté illi iter eos refurget: i. iter eos q bene egerut: inter quos & illi ſeruſecti ſunt: iiter eos q male egerut: ne aliq[us] humanas aías credamus corpora ſua nò recepturas: ſiue in ſeruſectió uitera ſiue in ſeruſectióne iudicii. Quæ ſnia prius q refellaſ: ipfa nouitate iam diſplicet. De ide q[ui]s feratſi credunt se illi qui ad baptíſmu cù fuis paruulis currut: p[ter]a carnes eoq: nò propter ajas cùrreſt: Beatus q[ui]e Cypræus nùs nò aliquod decretu còdens nouá: ſed eccleſiæ ſidé firmiſſimá ſeruæ: ad corrigédu eos qui p[ra]utabant: atque o[te] o[ctauú di]æ nativitatis nò eſſe paruulu baptizandú: non carné ſed aliam dixit eſſe p[de]ndá: & mox natu: me baptizari poſſe: cù fuis q[ub]ufda coepifcopis c[é]ſuit. Sed cōtra Cypriani aliquá opinioné: ubi qd uidendú ſunt fortaſſe nò uident: ſentiat quiſq qd libet, tantú cōtra apoftolicá maniſeſtiffíma ſidé nemo ſentiat: q ex unus delició oës hoies in cōdennationé duci p[di]icat. ex qua cōdénatiōe non liberat niſi gratia dei per le lum Xp[or] dominú noſtrú. In quo uno oës uiuificant: quicung: uiuificant: cōtra eccleſiæ ſua fundatiſſimum morione mo ſentiat: ubi ad baptíſmu ſi p[ter]a folo paruulorú corpora cùrreſt: baptizandi aſſerent: & mortui. Quæ cum ita ſint: quærêda cauſa eſt atq[ui] reddêda: q[ui]re damnena: aíæ: quæ nouæ creant: linguis q bulq nafcétibus

ſi præter Chriſti ſacramētum paruuli morianſ. Dánari.n.eas ſi ſic de corpore exerit;& ſancta ſcriptura & ſa
cita ſeſtis è eccleſia,unde & illa de aiaſ; nouaſ; creatiſo ſentetia ſi hæc ſidè ſundatiffimam non oppugnat ſit &
meaſi oppugnat noſit & tua. Nolo mihi dicaſ; ppter hæc ſentetia debere accipi:q. ſcriptuē eſt. Qui ſinfixt ſpi-
rituſ hōis i ipſo;& g ſinfixt figillatí corda eog, Aliq d forſtiffimú atq. iuietiffimú reſgrendu:éid' nos nō cogat
deu credere ullage aiaſ; fine culpa aliq dánatorē. Nā uel tantundé ualeſt:uel plus è ſoritá creare q ſingere,&
tamé ſcriptuē ſt Cor mundu crea í me deus. Nec ideo putari pōt aia hoc loco optare ſe fieri prius q aliq deét.
Sicut ergo iá exilès creat iouatiōe iuſtitiæ:ſic iá exilès ſingiſ coformatiōe doctrinæ.nec illud qd' í Eccle-
siaſte (criptuē & tunc cōuertet í terrá puluis ſicut ſuit;& ſpiritus reuerted ad dominu: q dedit illú; úſtá confir
mat ſententiá iquá oolumus eſſe noſtrá. Plus.n. hic ſuffragaſ eis;q ex una putant oés eſſe anías. Nā ſicut con
uertiſ inqunt puluis í terrá ſicut ſuit;& tamé caro de q hoc dictu: éad hoiem nō reuertiſ: ex quo ppgagata eſ:
fed ad terra unde primus hō factus eſt: Sic & ſpiritus ex illius unius ſpiritu ppgagatus:nō tamé ad eu reuerti-
tur ſed ad dominu: quo illi datus è. Verú qá hoc ſeſtimoniú ita p iſtis ſonat:ut nō oi nō huic opinioni qua-
defédi uolo uideaſ: eſſe cōtrariú; admonéda tantú credidi prudetí tuá:ne talibus ſeſtimoniis ex his aguſtiiis
me coneris eruere. Nā licet nemo faciat optádo:ut uerú ſit qd' ueg.nō é:tamen ſi fieri poſſet optaré;ut hæc
fentetia uera eſſetiſcut opto,ut ſi uera éiabs te liqdiffime atq iuietiffime defendaſ. Hæc aút difficultas etiá
illos ſeqtur:q iá exilèſtés alibi aías & ab initio diuinoq opum p[]paratas:ia deo mitti opinātur in corpora. Nā
& ab his hoc idé quaerit: si aíæ inculpatæ obediéter ueniunt quo mittunt: cur í paruulis ſi nō baptizati uitaſ
iſi finerit puniunſ; Eadé prorfus í utraq[]a ſentetia difficultas é. Illi ſibi uidéſ de hac facilius exire quaſtioe:
q aías aſſeuerat, p meritis uitæ prioris ſingulas ſingulis corporibus iſplicari. Hoc ení putát eſſe í Adam:mori
in carne ſcilicet: quæ ppgagata eſt ex Adá fupplicia pédere: a quo reatu inqunt gratia Chriſti liberat puſillos
cúmagnis. Hoc qd'é reſte; ueraciter:optieq:qd' gratia Chriſti liberat a reatu peccatoq: puſillos cú magnis.
Sed í alia ſuperiore uita peccare aías; & í ide præcipitari í carceres carneos nō credo:nō acqefco:nō confentio-
Prio quoniá neſcio per quos circuitus fieri id aiut iſti ut poſt neſcio quaſt aulúina ſæculorú iteq. ad itá far-
cina corruptibilé carnis & ſupplitia pendéda redeuſú ſit:q opinione qd: horribilius cogitari poſſit ignoro.
Deide q[]s tandé iuſtus deſunctus é: de quo nō ſi iſti uera dicút: ſoliciti eſſe debeamus:ne i finu Abrahæ pec-
cans í flamas illius diuitis deiciat? Cur.n. nō & poſt hoc corpus peccari poſſit: ſi & ante potuit: Poſtremo ló-
ge aliué é í Adá peccaffe. Vnde dicit apoftolus In quo oés peccaerút: & aliud é extra Adá neſcio ubi peccaf-
ſe& ideo in Adá ideſt í carnec: quæ ex Adá ppgagata eſt: tanq[]i í carceré trudi. illá uero opinioné q ex una ſiant
oés animæ: nec diſcutere uolo nifi neceſſe ſit. Atq utiná itá de qua núc agimus: ſi uera é: ſic abs te defendaſ:
ut hoc neceſſe iá nō ſit. Quáuis aút deſideré:rogé; uotis ardétibus exopté: & expeété: ut per te mihi domíus
huius rei auferat ignorantiá: tamé ſi qd' abſit minime meruero; patientiá mihi petá a domino deo noſtro: in
qué ſic credimus: ut aliq nobis nō aperiri etiá a pulſantibus nullo mō aduerſus eu murmurare debeáus. Me
minerimus ipſis apoftolus dictú. Multa habeo uobis dicere: led nō poteſtis illa portare mō. In his g[]tú ad me
attinet etiá hoc deputé. Nec q hoc ſciá me indigner idignú:ne hoc ipſo etiá cōuincar idignior. Multa ení alia
ſimiliter neſcio: quæ cōmemorare uel numerare nō poſſum; & hoc tolerabiliter ignorare: nifi metuerem ne
aliqua iſtoq apoftolus: q[]oíta illud q[]o firmiffima ſide retinemus í cautis obreperer méſtibus: ſed ante q[]o: ſiam
quæna eag potius eligéda ſit: hoc me nō temere ſentire p[]ſiteor eá: quæ uera eſt nō aduerlari robustiffimæ
ac ſundatiffimæ fidei: q chriſti eccleſia: nec paruulos hoies recentiffime natos a dánatione credit:nifi p[]grati-
am nominis chriſtí: quá i ſuis ſacramétis commendauit poſſe liberari.

Dialogus ab ícerto auſtore: ex uariis ſcriptis & epiſtolis ſanctog. Auguſtini atq. Hierōymi excerptus atq. collectus. In quo de origine animæ; & unde culpá cōtraxerit disputaſ. In cuius p[]ſatione diuerſæ catholicoq[]e atq. hazeticoge de ea quaſſione ſententiæ referútur.

C Epiftola, I, v.

C
Vm apud uos cæleftis eloquëtia puriſimi fontis & littera[que] oium fluente redúdent: ac ſolida ſecun-
dú verticé ſanitas cùſta firmo ſtatu mébra cōtineat: miror ſupore méſis attonitus: cur ſtilli-
cidiú ſulani riuuli dignemini haurite: nitoreq corporis inſirma medétes. Magis ergo quæ de græco-
rum mutuaui fontibus ſi ſientibus p[]ferá: atq. latinog latices limpidiffimos ad ueltri cordis ſecreta p[]duca.
Origenes igif q nullú, pprie de aia edidit libri; i catalogo eccleſiātice p[]dicatióis aníæ faciés méſtioné: hæc
dicit, de aia uero utq[]e ex feminis traduce. ducaſ: ita ut ratio ipſius uel ſubſtátia iſerta ipſius corporis femini-
bus habeaſ: an uero aliud habeat iniiti: ſi genita é: aut nō genita: uel certe ſi extrinſecus corpori i diſ: nec ne:
nō fatis manifeſta p[]dicatióe diſtiguif. Itc[]i e libro qué de epiſtola apoftoli ad Titú ſcripſit. Si q[]s ait rónem hu-
manæ aníæ regrat: c[]u de ea neq[]e ex feminis traduce. ducaſ: neq[]e q[]d' honorabilior & antiquor corpoge: cōpage
ſit tradiderit eccleſiáſtica regula; p[]pter q[]d' multi nec cōprehédere potuerunt aliter ſentiri oportere de aníæ
rōneſed & q aliter ſentire uel diſſere uili ſunt: a nónullis í ſubſpitióe habéſ: uelut nouí aliqd ítroducentes.
Fateſ aút ide ipſe Origenes i p[]ſatis opuſculis: ſed Eufebius Cæſariéſis: & Páphilus martyr: Baſilius quoq:
& Gregorius: Dicí: inſuq[]e & Ruffinus: ſimiliter i ſuis unius ſubſtátiae oés eſſe anías: & í mortales & rónabiles
liberi arbitrii ac uolútatis: iudicádas quoq[]e eſſe p[]iis quæ i hac uita geſſerút: eſſe tamé eas ſactas a deo q uni
uera creauit & cōdidit. Quádo aút factæ ſint olí limulaut tunc p[]lingulos nafcétiú: q[]d piculi eſſe aiut: alte-
rum e duobus opari: Athanáſius Hilarius & Ambroſius præparatis ía i uetre mulieq: deformatiſq[]e corpor-
ibus: túc ad præſens creari aías: & í ſífer deformato ía corpori criminant: lá uero illi q ex traduce aías uenire
confirmát: & ſimul corporali eas ſemine feminari: si q[]d'é ut q[]da ipſoge: affirmare ſolét:nō aliud dicut eſſe ani-
mam q[]u inſufflationem ſpiritus dei: illam ſcilicet quam initio facturæ mundi deus iſuſſlaſſe dicí in: Adam: de

P

ipſa dei eſſe eam ſubſtantia profitètes. Quo modo non ilſi uidebuntur quodam modo hæc præter ſcriptu-
ra regulã & rōem pietatis afterere:qd' ſubſtâcia dei eſt quæ peccat? Si aia quæ de ſubſtantia dei eſt peccatin-
ſuper etiā q & pœnis ſubdéda ſit pro peccato. Sed & illud ſe qd' per abſurdù e' incurrere nò uideétqæ necelle
eſt eà ſimul cù corpore mori: & eſse mortalé:ſi ſimul cù corpore: uel feminata uel formata uel nata è. Tù de
de illi. Apollonius: Tertullianus: Pompeius Arnobius: Laſtantius: atq Apollinaris: q unam qdem ex nullis
ſubſtatiis a deo facta eſſe dieut aiam. i illà quæ pria ſacta eſt in Adam: & ex Adà oium hoium aias exſitere &
ſecùdu corporalè fine dubio ſucceſſionè traducè: quoq fieri aiaq: etiā ipſi q aliiuod ſtédùt: niſi aias eſſe mor
tales. Si. n. ſicut aialia cætera ex ſolo ſemie oriú: ita etiā de hojnibus ſentimus: ut cù corpore ſimul i e odem
feminæ etiā aia deſtanda: qd dictius de his q impſe: et adhuc & de uètre abſonli ſunt: & q nonnùg etiá ante q
maſculoge naturaliú receptaculi ſemina ſint ſuſcepta depereut? In q bus fine dubio inueniſ q ſimul etià iſte
quæ naturali rôſe ſeminibus ſiſertær erant aia: esti:ntæ: linta pariter & corruptæ? Siue ergo ex iuſſatiorè domi
ni ſunt: ſiue ab una quæ pria ſacta eſt: neceſſariú eſt ſimul ut cù corporibus corrúpant: ſic eandem corporali
bus etiá originè ſumut ſecùdu ipſoge rationè. Aut eni nihil oino ex rationabili: atq immortali aia participa
uit illud: qd' adhuc i uètre correpſt è. Et repulſa è illa ratio quæ affirmat: ea in feminis traduce ſimul cù cor-
poribus ſeminatã, aut ſi participat: neceſſitas iminet còſiteri mortalè eſſe animá: qd' fides noſtra uti: nò re-
cipit domino declarate deſuncţoq aias & colloqum apud iſeros habuiffe: & Lazari ſeilicet in beatoriu: ſed
bus ouatèm: & diutius flagrætem i incendiis. Eſſe nàq aias ſmortalæ: nò tantú diuini ſed & philofophorum
pleni ſunt libri. Quod taliter eſſe Theobrotus Ambratiota i Platonis libro Socrate diſputate didicere: q ho
micida ſibi eſſe nò timuit. ac ſe altíſimo præcipitauit muro: du: & nullu poſt morte autumat reſtare iudic-
um: & fine diſcrimie aliquo meritoq: oes aias poſt corpora æqualiter ferri arbitraſ ad cælù, qd' aede q.
po: tenuerut, & ſic illos oës ſæculi ſapiètes: una nebula huius erroris iuoluit: ut & ipſe tá laudabilis ut putan
doctor homicidæ ipſum ſe priuati: ne publice occideret: occiderit. Sic quoq. Cato lecto i noſte ad luceras
Platonis libro q ímortalitatè aſſe docet: iſtricto gladio: reuelatú manu pectus ſemel iterúq. pceuſit. Redeáus
adállas pſterea lanţoq nobilſilimas diſputatiòes: nò in academiæ nemorofæ obſcuris teçtæs umbraculatis ſed
caeleſti iuſſuرات ex lumie. Beatus itacq Hiromynus tá ſanctú Viſtorinú martyre: q plerofq catholicos ſe
cutus: ſe potius fieri: q, ppagari aias: ſecùdu illud qd' i euangelio ſcriptiú è; Pater meus quotidie operat: i egó
operor: credere ſignificauit. Sanctus quoq Auguſtinus hæc opinionè i oſto admodum ueluminibus uerbis
tueri cerniſ. Sed cù origiale peccatú pœnaſq paruuloq: q fine baptiſmate moriú: declarat nititæ deo facti
in Adá: & ex ipſa oium hoium aias exſitere: te, tam ſuis argumentis: q ſcripturage: ſelim òmois ut e' illud aia: quæ
ingreſſa ſunt cù Iacob ægyptu: & egreſſa de femore illius: amplecti ppenſius cōperiſ. Huius aſſertionibus
beatus Gaudioſus epſcopus aiaq & corpoge próſuſimus medicus: noſtri q têporibus unus martyricu: no-
ſicu colloqum familiariter habuiffe: p totá oratiòis ſua: feri eſidentiſimus approbatioribus ufus è. Atque
ro ſanctus Ambroſius qué iá ſuperius iter uiros apoftolicos memorauíus ihoneſtu inſt puto aias cù corpo-
ribus generati: ut aia naſcaſ ex aia: qd' nec aia: ipſi còpetit: aut ſi certe ſingulæ caeleſti poteſtate facta ſunt:
ex ipſis cæteræ natæ ſunt: pôr ex una Adæ aia credibile uideri cæteras naſci: ſed nò coue: i: ga foli deo hoc poſ
ſibile ſuit: ut ſimplex generaret: nec cæteris còcedereſ qd' tá myſticú è i cauſa Saluatoris iut nò loli: aſſis q
tiliſibus uel Iudæus: ueq etiá ab ipſis q Chriſtianos ſe dicut icredibile putec. Photinai: n. hæc fidè ſper púrni: non
credut deu generasse. Nà ſi eo ſtепore igitf quo ſeminá: corpus & aia: coſta: ſublatá legimus i: ſo tam e: aiam na
tam ex aia. Sed ſi coſta ſecú habuit aiam: iá nò nata è: i detraſta i partè. Sed nec hoc ſcripti: è. Propheta: n. Za
charias iter cætera: q plaſmas iquit aniam hois i eú. Nec Eſatas ab his diſſentiés ait. Sic dicit dominus deus
ſecit te: & finxit te i utero. Sic ergo i utero ſingi: iá formato corpori tribuſi. Cù eni oia mébra iplet po:
ris: ſignurata diſci: i corpore, ut ſicut aq cù ſit fine eſſigie: miſſa tamé i uas ſigurata uide: iita & aia: cu ſit natu-
ra i corporea & ſimplex: formaſ in corpore ſingula mébra uiuificas: qd' qde: Moyſes manéſſelimus tradit di-
cens. Si qſ percuſserit mulieré i utero habéſt & abortiuerit: ſi formatu: fuerit: det aiam p aia. Si aút iſorma-
tum fuerit mulct: et pecunia, ut pbarer nò iſſe aiam áte qua: formá. Itacq ſi ia forma corpori daſ: nò: cò:
corpo-
t corporis naſci: cù ſemine deriuata, ná ſi cù ſemie: & aia: multa: ex aia: quotidie poreut: cù ſemé
fluxu quod nò p. ſecit natiuitat. Sed ſi prius reſpiciatus: uidebimus qd ſeq debeáus. Côtemplemur facturam
Adæ. In Adá.n. exemplú datú è ut ex eo itelliga: qa: iá formatu: corpus accepit aiam. Ná potuerat deus aiam
limo terræ admifcere: & ſic formare corpus. Sed ratio iſirmaſ qa primú oportebat domú còpaginari: & ſic
habitatere iduci, aia certe qa ſpiritus eſt: i ficco habitare nò pôr. ideo in ſanguine ſerf. Cù ergo corporis lina
méra còpaſta nò fuerit: ubi erit aia: An foras uagac: qua: diuati: iſita: Cù ratio tradat ſic dari ea: ut aia i corpus
nò ocio: la uageſ. Sed ex quo detur: dicat q aliuad putat ex mare: ian ex ſœmia: Nò couènit: qa aliuad in exempla
eſt, pponu: t.n. ex uiro cù coſta: datá & aiam: qd' multis rationibus iſirmari docuimus. Vnde forte uideat da-
ri ex ſœmina: maxime ppter Saluatoré: q: eſtimus fine còplexu carnis de ſpiritu ſancto natu: ex ſœminag:
ſi arbitranſ plus dát ſœminis. Auſtoritate: n. uiri mutat in ſœminá. Cù. n. tá corporis q animæ originè ex ui-
ro dicat: còuertut ſe: ut id qd' potius eſt ex muliere dicát. i, animá: qd' uero minus ex maſculo. i. corpus. Cum
manifeſtú ſit ordiné exempli a deo traditú immutari nò poſſe. q ergo animas ex una, ppagari afterut: & non
in corpora iuxta exemplú primi hominis a deo quotidie fieri: anathema ſint. AVGVSTI. Sancte frater Hie
ronyme côſulés te de his quæ neſcio: oró deum ut fructuofum eſſe nobis uelit. Qua: q: enim te multo q: ego
ſim ætate maiorem: tamen etiam ipſe iam ſenex conſulo. Sed ad diſcendum quod opus eſt: inu: nullu mihi etas
fera uideri pôr: quia & ſi ſenes magis decet docere q diſcere: magis tamé diſcere: q quid doceat ignorare. HIE
RO. Beate papa Auguſtine in ſcripturag: ſi placet campo ſine nòstro inuicem dolore laudamus. Noli iſtur

annorum exilimare nos numero:nec sapiëtiam canis reputes:fed canos sapiëtia scriptura testare:cani homi
nis prudètia eius.Noli inſiq ſidem penſare temporibus:nec me iccirco meliorem putes:q prior in chriſti exer
citu cœperi militare.AVG,Accipe igitur:& quæ mihi peto aperire:atq differere nò graueris.Quæſtio de aia
multos mouetù qbus & me eſſe còſteor.nà qd de aia firmiſtìme teneà nò tacebo.HIERO.Metiris nos uri
tutibus tuis;& paruos magnus extollis:ultimacq parté còuiui occupas;ut patriffamiliæ iudicio proueharis.
Sed uelle fateor:fed eniti pfero:magiſtru ſenués:comité pôdeo,petéti daf:puſantí aperi:quarès inuenit
diſcamus i terra:quoq nobis sciëtia pfeueret in cælo.AVGV. Certus etiam ſum aiam nulla dei culpa>nulla
dei neceſſitate uel ſua:fed a ppria uoluati te i peccatu: eſſe collapſam:nec liberari poſſe de corpore mortis hu-
tus uel ſuæ uolutati uiutute taſg ſibi ad hoc ſufficiéte:uel ipſius corporis morte:fed gratia dei p[ie]ſum chri-
tum dominu noſtru.HIERO. Anima imortalis iuſtibilis & ícorporalis eſt: ſecùdù gratiorè dico corporis
noſtri ſubſtanti:lico uel eo certe tépore punieſt;& ſuppliciù ſentiet: quaſo pristinu corpus receperit;ut cù
quo peccauit;cù ipſo puniſt.AVGV. Dicic ſcceptio humana ſic pcedere;primis ſex diebus q[ui] laeſtis habe-
at ſimilitudiné:le quètibus nouè diebus còuertaſ i ſanguine:deide.xii.diebus ſolidetur:religs.xv. formetur
uſq ad p[ec]ta ſiniaméta oium mébroq, & hinc ià reſquo tépore uſq ad tépus partus magnitudie augeaſ.
HIERO.Sicut neſcis uià p[ir]situs & aia[re]grediètis i paruuli;& ignoras oſſiu & uenag[ur]auietates i uètre præ
gnàtis:quo mò ex uli eleméto corpus hois in diuerſas effigies artuſq uarieſ;& de eodem ſemine aliud mole
leſat in carnibus:aliud dureſ i oſlibus:aliud i uenis palpitet; aliud lige[que] i neruis:ita dei opera ſcire nò pote-
tis q factor è oium.AVG. De animæ icarnatiòe utq ex illa una quæ prío homini data è:ſic certe p[ag]enq.
An ſingulis q[ub]uſq nouæ etià mò fiat.An alicubi ià exilèſtètes: uel mittan[que] diuinitus:uel p[ô]te labaſ i corpo-
na Quæna ſit eligenda iopinio ſcire deſidero.HIERO.Super aia[que] ſatu memini uetræ q[æ]ſtitiuiculae:imo ma
xime eccleſiastica quæſtionis.Vtq lapfa de cælo ſit:ut Pythagoras philofophus oefq[ui] platonici & Origenes
putat:an p[ri]pria dei ſubſtàtia:ut Stoici Manichæus & inſana priscilliani hæreſi ſuſpicaſ:an i theſauro habeaſ
dei olì còdita:ut q[ui]dæ eccleſiatici ſultat]p[u]ſuaſiò còſidut:an quotidie a deo fiat;& mittà i corpora: ſecundù
illud q[ui]d[ie]uangelio ſcriptuè. Pater meus uſq mò operaſ;& ego operat; an certe ex traduce:ut Tertullianus
Apollinaris;& maxia pars occidentaliu autumát:ut quo mò corpus ex corpore:ſic aia naſcaſ ex aia;& ſimili
ci brutis animátibus còditiòſe ſubſiſtat.AVG.Hoc certe ſentis q[ui] ſingulas aias ſingulis nafcétibus etiam mò
dus faciati:cui ſentétiæ ne obiiciaſ: q[ui] oes creaturas ſexto die còſumauerit deus;& ſeptimo requeerit: adhi-
bes ſeſtimoniu ex euangelio:pater meus uſq nùc operaſ.HIERO.Quid.n.ambiguítatis i dicto è:ut diuer-
ſa i[el]ligentia[que] tribuaſ occafio:Coſtat:& ſup hoc nulla còntentio è.AVGV.Doce ergo quæſo:quæ doceam:
doce q[ui] d[ene]taè. Et dic mihi ſi aia[que] ſigilli in ſingulis:hodieq[ui] nafcentibus ſiut:ubi in paruulis peccent:ut iſi
géat i lacraméto chriſtí remiſſione peccati peccantes in Adam:ex quo caro è p[ag]agata peccati aut ſi nò pec-
citqua iuſtitia creatoris ita peccato obliqaſ alieno: Cù exide p[ag]agatis mébris mortalibus íferuntur:ut
eas nifi per eccleſià ſubuentu fuerit;dánatio còſequitur.cù in eage potefſate nò ſit:ut eis p[os]ſit gratia baptilma
tis ſubuenire.HIER. Alienati ſunt peccatores a uulua: errauerut ab utero:locuti ſunt falſa[que] itatú ut nati ſunt
ſubiacuere peccato; i ſimilitudiné p[u]aricati ûs Adæq eſt forma futuri,illud quoq q[ui] i uolumine Iob ſcrip-
tum émung d mûdus erit ob hò cora deo aut i operitas ſuis irre p[hen]ſibilis uir: Si aduerſus famulos ſuos non
credit;& còtra angelos ſuos prauu q[ui]d repperit:quaſo magis i his q[ui] habitant domos luteas:q[ub]us & nos de
eodè luto ſumus:Nullus eni abq[ui] peccato:nec ſi unius q[ui]d[ie] diei fuerit uita eius.Si eni ſtellæ nò ſunt mundæ
in còſpectu dei:quaſo magis uermis & putredo: & hi q[ui] peccato oſſendétis Adá tenéſ obnoxii:AVGV.Oſbe
cro te quò hæ opinio defendiſt;q[ui] credunq aiæ nò ex illa una primi hòis fieri oes:fed ſicut illa una uni:ita ſin
gulis ſingula.Ea uero quæ dicuſ alia còtra hác opinioné:facile me p[u]to poſſe refellere, ſicuti eſt illud,q[ui] q[
]dam ſibi eam vidèſ urgere; quò còſumauerit deus oia opera ſua ſexto die: & ſeptio die requeuit:ſi nouas ad
huc aias creat. Quibus ſi dixerius:q[ui] ex euangelio ſupra poſuifti. Pater meus uſq nùc operaſ:reſpòdét ope-
ratur; dicti è inſtitutas adminiſtrado:nò nouas iſtituèdo.HIERO. Hic locus apud iperitos & ſcripturarum
ſandq[ui] meditatior[em] uſumq[ui] & ciëtia nò habètes; uidec opinioni tuæ p[ra]ſa fronte blandiri. Cæteru diſuſ
ſus facile ſoluſt. & cù ſeſtimonia ſcriptura[que] aliis còparaueris ſeſtimoniis:ne ſibi p[ir]situs ſandus pro q[ui]litate
locoq[ui] & tépoq[ui] uideaſ eſſe còtrarius: ſecùdu illud q[ui] ſcriptuè,éabyſus abyſsum iuocat in uoce catharacta
rum ſuaq[ui] Cerno quo tu tédat aſſertio, fed de hoc i poſterioribus diſſerédu è:ne du[que] miſcemus quæſtioni-
bus quæſtiones:obſcurá audiètibus i[el]telligétia reſinquamus.AVGVS. Veg[que] a rebus quæ nò erat inſitu-
endis regeuit. & hoc ueru è q[ui] nò ſolú gubernádo quæ fecit:ueq etiá aligd nò q[ui] nòdu è; fed q[ui] ià creaue-
rat numeroſius creàdo uſq uinc operaſ. Vel ſic ergo uel alio quolibet mò eximus ab eo q[ui]d[ie] nobis obiicitur
de rege dei ab operibus:ne pp[ter]erea nò credamus nùc uſq fieri anías nouas:non ex illa una:fed ſicut illa unà.
Nà q[ui] dicic. quare facit aias eis quos nouit cito mori[t]uros:poſſumus reſpòdere parentu hic peccata uel con-
unci uel flagellari.HIERO.Super quo,q[ui]d[ie]mi videreſi; i opuſculis còtra Ruffinu olim ſcripſiſſe me noui.
aduerſum eum libellum quæ ſanda[que] memoria[ſ] Anaſtatio episcopo romanæ eceſſiæ dedit in quo lubrica &
ſulta[que] ſubdola còſeffione dum auditoy ſimplicitati illudere nitit:ſüe fidei ímo perſidiæ illuſit.AVGV.
Quod in libro aduerſum Ruffinum poſuifti quofdam huic ſentétiæ calumniari:q[ui] deum dare animas adul
terinis conceptibus uideaſ indignum, unde conàtur aftruere meritis geſtæ ante carnè uitæ animas quaſi ad
ergastula huioſmodi iuſte poſſe perduci:nò me mouet multa cogitátem:quibus hæc p[oteſ]e calùnia refu ta-
ti. Et quod ipſe reſpondiſt:non eſſe uitium ſementis in tritico quod ſurto dicitur eſſe ſublatum:fed in eo
qui frumenta ſuratus eſt.Nec iccirco terram non debuiffe gremio ſua ſemina confouere: quia fator imun-
da ea proiecerit manu: elegan[til]ſima ſimilitudo eſt, quam & ante quam legerem;nullas mihi obiectio iſta de

p ii

adulterinis ſoetibus in hac quæſtione faciebat anguſtias; generaliter intuenti multa bona deum facere etiam de noſtris malis prauifc quæcunque. Animalis aŭt cuiuſcunque creatio ſi habeat prudèm piuſc cofidæra toto effabilé creatori laudé excitat; quanto magis creatio nò cuiuſlibet aliaſis: ſed hominis? Si auté cauſa creandi quærif: nulla citius & melius reſpondetur: nifi qaë creatura dei bona e: & quid dignius q: ut bona facat deus bonus: quæ nemo potèſt facere nifi deus? Hæc & alia quæ poſſum: & ſicut poſſum dico aduerſum eos q: opinioné hanc: qua credutur aſe ſicut illa una ſingulis fieri: labefactare conātur. HIERO. Antonius eni oratot; egregius: in cuius laudibus Tullius pſonat: diſertos ſe ait uidiffi multos; ſe loquente adhuc nemine: Nolli igitur mihi oratog: & nò tuis floribus ludere: quos folét iperitoge atq: puerorum aures decipi. ſed ſimpliciter de qd ſentias. AVGV. Cú ad poenas uentù e paruuloſe; magnis mihi crede coartor anguſtibus: nec qd reſpòdeam prorfus inuenio. nò ſolú eas poenas dico: quas habet poſt hæc uita illa dánatio: quo necſſe è trahar: ſi de corpore exierit fine chriſtanæ gratiæ ſacramèto, Sed eas ipſas quæ in hac uita doleribus nobis uerſan: áte oca iſos: quas enumerare ſi uelí: prius tépus q: exépla deſiét; lágueſcút ægritudinibus; torquéſ doloribus: fame & ſiti crucianſ: debilitanſ mébris: priuat: ſenibus: uexat: ab imúdis ſpiritibus. Demoftrandú è utiſ quò ilia fine ulla ſua mala cí auſte patianſ. Nò. n. dici ſas e: aut ita ignorante deo fieri: aut eú nò poſſe reſſitere facien- tibus; aut inuſte ita uel facere uel permittere. HIERO. Duerſis teſtimoniis ſcripturaru: eadem i quæſtione uteris i theatrales p[]ſtigias: q unú eundéq hominé p[]ſonat: varietate mutata i Marté. Veneréq: p[]ducurut q prius rigidus & truculétus ice ſerat: poſtea ſoluaſ i mollicié ſeminage. AVG VSTI. Dú te iratu ſenſeroni- hil aliud q ueniá deprecabor. HIERO. Quæſo ut patienter audias, nò eni de aduerſario viuctoria: ſed contra mendaciú quærimus ueritaté, AVGV. Nunqdná ſicut aliaſia irrónabilia reſte dicimus i uſus dari naturis cellétioribus: & ſi uitioſis: ſicut apertiflisme i euangelio uidemus: porcos ad uſum defideratú cœciffos effe de monibus: Hoc etiá de hoie reſte poſſumus dicere? Aial én. ſed rónale: & ſi mortale, alia è rónalis i illis nemo- bris: quæ tátis afflіctiōnibus poenas luit: deus bonus: deus iuſtus: deus oipotés è: hoc dubitate oino deméris eſt. Tatoge ergo maloge: quæ ſiut i paruulis cauſa iuſta dicaſ. Népe cú maiores ita potianſ: ſolemus dicere aut ſicut i lòb merita examinariaut ſicut i Herode p[]eccata puniri: & g[]bulaſ exéplis quæ deus maniſetaſ ſe uoluít: alia quæ obſcura ſunt hoínum c[]olecturæ c[]ocedif, ſed hoc i maioribus. De paruulis aŭt qd reſpòde amus ediſſereſi tátis poénis nulla in eis ſunt p[]uniéda p[]eccata. Ná utiſ, nulla è in illis ætatibus examinanda iuſtitia. HIERO. Dedit eccleſiaſtes próioium méſte ſua ad ſapiétia reſréda: & ultra licitú ſe extéſdis uolit cas rónefc cogno ſcereiſre paruuli corriperenſ a dæmone. Cur naufragia & iuſtos & ipios pariter abſorbe- rent: Vtge: & hæc & his ſimilia cauſ uenirét; an iudicio dei: Et ſi cauſ ubi p[]uideréia: Si iudicio: ubi iuſtia dei. AVGV. Doce igif qd dicerei qd ſentire debeus; ut c[]oftet nobis ratio nouaſ aiaſ ſingulis corporibusſi latiſ q[]aſtay. HIERO. Videris mihi obliuioſus eſſe: & q[]ui nihil ſupradietú ſit p[]eafde: diſputatiſis reueruſi- neas. hoc. n. lóga diſſertione c[]oſcuſum è. AVGV. Dánatiſi i paruulos cam reſro: qa necq aliaſ: ſi noue ſi ſingulis ſingulae uideo eſſe ullú i hac ætate peccatú: nec a deo dánari aliquá credo: qua uidet nullú habet p[]ecatú. An forte dicéduſ è in paruulo carné ſolá eſſe peccatí: noua uero illi aliam fieri: q ſecúduſ dei præceptuai- uente i adiutorio gratiæ chriſti: & ipſi carni edoſtæ ac ſubiugatæ poſſit i corruptionis meritú c[]óparari. H[]E RO. Demus opera ut pnicioſſima hærefis de eccleſia auferat: quæ ſemp ſimulat poenitètia: ut docèdi iro c[]eſſis habeat facultate; in e ſipta ſe luce p[]diderit: foras expulſa moriaſ. AVG V. Quærèda c[]a reſt redenda eſiſre dánenſ aliaſ: quæ noua e[]creaſ ſingulis q[]bulaſ nafcentibus: ſi præter chriſti ſacramètú paruuli morian tur, dánari. n. eas ſi ſic de corpore exierit: & ſancta ſcriptura & ſancta è teſtis eccleſia. V nde illa de aliaſ: noua rú creatiſe ſentètia: ſi hæc fidé fundatiffimá nò oppugnat: ſit & meaſi oppugnat nò ſit & tua. Nolo mihi de caſ, p[]hac ſentètia debere accipi q[]d ſcriptú è. Qui finxit ſpiritú hoíſ in ipſo: & q[]u ſingit ſilligati corda eonú, aliq[]uid fortilſimú atq[]ui ſuſtiffimú regrèdu è; q[]uq nos nò cogat deu credere ullarú aíaru fine culpa alíq[]uid dánato rem. Ná uel tatuſendé ualeſ: uel plus è forſitá creare q[]u ſingere: & tamé ſcriptú è, cor múduſ crea i me deus. Nec iro de putari p[]òt alia hoc loco optare ſe fieri prius q[]u aliq[]uid eſſer, ſicut ergo iá exiſtés creaf c[]inouatione iuſtiter: ſic iá exiſtés ſingif c[]oſfirmatióe doctinæ. Nec illud q[]d i Eccleſiaſte ſcriptú è: t úc c[]overtet i terram puluſiſ cut ſuit: & reuertaſ ſpiritus ad dominú: q dedit illú itá c[]oſirmat ſentètua: qua uolumus eſſe noſtra. Plus eni hoc ſuſſragaſ eis q[]d ex una putant oés eſſe alias. Ná ſicut c[]overtif i q[]uiunt puluis in terrá ſicut ſuit: & tamé c[]aro de q[]u hoc dictú è ad hoiem nò reuertif: iex quo p[]pagata eſ: ſed ad terrá unde primus ho[]ſaſtus è: Sic: i p[]nitus ex ipſius unius ſpiritu, p[]pagatus: nò tamé ad eú ſuertif: ſed ad dominú a quo illi datus è. Verú qa hoc ſuſtio niú ita p[]iſis ſonat; ut nò oíno huic opinioni qua[]ſe defédi uolo: uideaſ eſſe c[]otrariú; admonéda tantú credidi prudètia tuáne talibus teſtimoniis ex his anguſtis me coneris eruere. Ná licet nemo faciat optádo ut uge, ſit: q[]d ueg nò eſt: tamé ſi fieri poſſet: optarè ut hæc ſentètia uera eſſet. Et ſic opto: ut ſi uera è: abſ te ligdillú me atq[]ui ſuſtiffime defendaſ. H[]E, p[]oſuſuit ſeſtimonia: quæ nò de alterius ſcripturæ loco: ſed de prins il[]e bris ab ſoluta ſunt. Reuertaſ puluis in terrá ſua und e ſumptus è: & ſpiritus reuertaſ ad dominú q[]edit illú. Ex quo ſatis ſunt ridendi: q[]u putát alias c[]u corporibus fieri: & nò a deo ſed a corpoq parente generari. Cú, n[]a caro reuertaſ in terrá, & ſpiritus redeat ad deu q[]edit illum: maniſeſtú è: deu parenté eſſe animarú n[]o ho mines. AVG. Illá uero opinioné q[]u ex una ſiant oés nec diſcutere uolo nifi necſeſe ſit, atq[]ui utinam ita de qua nunc agimus; ſi uera è: ſic abſ te defendaſur: ut hoc necſeſe iá nò ſi: ſiquis auté deſiderem: rogum: uotis arden tibus exoptemi: & expeſtè: ut per te mihi dominus huius rei auferat ignorantiá: tamé ſi quod abſit: minime meruero patiétiam mihi petá a domino n[]oſtro. H[]ERO. luxta beatum apoſtolum: unuſquiſ: in uoſenú abundat. alius quidem ſcialius aŭt ſic. Certe quicquid dici potuit; & ſublivi ingento de ſcripturaru: ſanda rum hauriri ſontibus: a te poſtum atq[]ui diſertum eſt. Sed quaſo reuerentiam tuam parump[]er patiaris me tu

um laudare ingenium. Nos.n.inter nos eruditionis cauſa differimus. Cæterum æmuli & maxime hæretici: cu ducerlas íter nos ſentétias uiderint:de animi caluñiabit: ræcore deſcédere. Mihi aŭt decretu eſt te amare: ſuſciperet:colere:mirari.tuaq dicta quasi mea defendere. AVG.Qui áias ex una pagari afterunt,qua deus homini primo dedit: atq ita eas ex parétibus trahi dicunt: ſi Tertulliani opinioné ſequunt: pſecto eas non ſpiritus: ſed corpora eſſe cõtrendunt:& corpulétis feminibus exoriri. quo puerſius quid pôr dict: Hier. Qui dicut prius áias ſuiſte ideo natæ ſunt: & non corpori ſecundu exéplú primi hois a deo quotidie fierianathema ſint. AVG. Quis negat nô unius tátu ſed ois áiæ creatoré factóreç deùnifi q eius eloquiis apertifíme re fragaſt. Sine ulla ambiguitate per ultieta dixit: oëm flatum ego feci áias ſcilicet intelligi uolés. HIE. Dominus i euangelio uidete iquit ne cœmnatis unu ex his puſillis. Dico.n.uobis qa angeli eog ſemp uident faci em patris mei q in cælis eſt. Magna dignitas animaſt ut unaquæc habeat ab ortu natuuitatis i cuſtodiá ſui angelu deſignat, Suſſiciat nobis memorata credulitas: & noſtra tâdem finiatur oratio. Ecce deo ſauete feci quod flagitaſt: iſmo quod potui, rationé animæ iuxta exéplú primi hominis: & uerbum Saluatoris a domino deo quotidie fieri: amq formato corpori dari: totuq curſum eius breuiter licet ſaltibus potius ſi dici fas eſt: paſibus pro ſelinatione ad ſiné uſq perduxi, atq p tenuitate ingenioli mei per cùctus eccleſiæ magi, giroſpræſertim per duos pinguedinis libros. AVG, uidelicet & Hieronymu affiſtetes aureo dextra læuac candelabro inſtar duog cæli luminarium: cognitiói ad liquidum tradidi, de plurimis coru opuſculis: ſua eis ſollerti uigilantia: & ſagaci perquiſitióe inueſtigata reſtitués dicta: loqui ueluti præfentes alternis uicibus ſe ct. Quid ta rectu: quid ta ueru: quid ta Catholicu: qd ſole clarius ad inſtruſi oëm ofum magis utile: uel cõtra hætericos certe: qui inimica aduerſum nos mente deſeuient: quid tam irreprehéſible? Vos ergo Catholicorum uorior præcepta tenacter affeſquò: iuſti hæredes ſed & neceſſarit iueniemi: q latiá eloquio pollen tes ſapientioribus præferamini: & non magis ſtillantis liquoris: ſicut præfatione comprendi: ideo inundantiu fluiorum uredate rigati redundet ſluentis ſanctorum.

Incipiant Epiftolæ beati Hieronymi de quaſtionibus ueteris & noui teſtaméti in unum conſeſtæ.

Secunda pars principalis totus uoluminis: quæ de ſcripturis facris chriſtanu hojem erudit.

Epiftola beati Damaſi urbis romanæ e píſcop ad beatum Hieronymu de quinç quaſtionibus, ppoſitis ad ſcribendum excitantis: monentis fructum ſtudiorum i ſcribendo conſiſtere: qua: quaſtionum tituli i epiſtola inferuntur.

d

D ILECTO i chriſto filio Hieronymo præbytero Damaſus in domo ſaluté. Dormi entem te & longo tá tâpore legenté potius q ſcribenté: quaſtiunculis ad te miſſis ex- citare diſpoſui: nô quo & legere nô debeas (Hæc ení ueluti quotidiano cibo alíſ & pin gueſcit oratio) ſed quo lectiós ſt fructus ite ſi ſeribas, itaq quoniá & heri tabellario ad me remiſſo: nullas iá te epiſtolas habere dixiſt: exceptis ius q alíquado in heremo dicta ueteras: q tota auiditate legi atq deſcripſi: & ultro te polliſtus es ſurtiuis noſti um operibus alij ſi uellem poffe diſtare. Libenter accipio ab offeréte qd rogate uolu erá: ſi negaſſes. Necq uero ullá puto dignioré diſputationis níre cofabulationé ſore q ſi de ſcripturis ſermocinemur inter nos, i ut ego iterrogétu reſpondeas. Qua uita ni- hil puto i hac luce iucúdius: quo áia pabulo oía mella ſupanf. Quá dulcia inſt propheta gutturí meo elo- quia tua: ſuper mel ori meo. Ná i cccirco (ut ait præcipuus orator) hoíes a beſtis diſeráus q loq poſſumus: qua laude dignus eſt: q in ea re caeteros ſuperat: in q hoíes beſtias átecellút? Accingre igiſ: & mihi quæ ſub- ſecta ſunt diſſere: ſeruas utruq: moderaméut nec propoſita ſolutioné deſiderét: nec epiſtola breuitaté. Fate or quippe tibi eos quos mihi á pridé Lačatii dederas libros: ideo nô libenter lego: qa & plurimæ epiſtolæ i eis uſq ad mille ſpacia uerſuú tédétur: & raro de noſtro dogmate diſputát: quo ſit: ut & legenti falſidiúj ge- nerer lógiutudo: & ſi qua breuita ſunt: ſcholaſticis magis ſint apta ideo nobis: de metris & regionu ſitu & philoſo phis diſputantia. Quid ſibi uult qd in Genefi ſcriptu eſt: iois qui occiderit Caym: ſlepté uindictas exoluer? Si oía deus ſecit bona valde: q uare Noe de múdis & imúdis aialibus precepit: cu imúdu nihil eſſe bonú poſſit? Et in nouo teſtaméto poſt uſioné: quæ Petro fuerat oftenſa dicéti, Abſit domine a me: quoniá cõmune & imúdu núg introiuit in os meú, Vox de celo respondit q deus múdauit: tu ne cõmune dixeris? Cur deus lo quitur ad Abraháq quarta progenie filii Iſrahel eſſent de egypto reuerſuri: & poſtea Moyſes ſcribit. Quita aút progenie exierut: ſilí Iſrahel de terra egypti. Quod utiq níli exponaſ uideſ eſſe cõtrariú, Cur Abrahá fidei ſuæ lignu in circúcione ſuſcepit? Cur Iſaac uir iuſtus & deo carus: nô illi cui uoluit: ſed cui noluit de- ceptus errore benedixit?

Beati Hieronymi reſponſua epiſtola tres tátu ex qnq quaſtionibus ppoſitis differéſ, & de circuſiſiöe ac diſcrenióe múdog: atq imúdorú aialiá ad Tertullianu Nouatianu: Origenéq remittéſ, LVII.

Tituli quaſtionú quæ i hac epiſtola diſſeruntur.

Quid ſibi uult qd i Genefi ſcriptu eſt, Ois q occiderit Caym: ſlepté uí dictas exoluer? Quo mô uarietas egref ſionis filioq Iſrahel diſpoſuì: quæ Abrahæ qrta pgenie repromiſt: & a Moyſe qnta pgenie facſta phibec? Cur Iſaac uir iuſtus & reſtus cui noluit deceptus errore benedixit?

B Eartiſimo papæ Damaſo Hieronymus. Poſtq epiſtola tuæ ſanctitatis accepi: conſeſt i accito notario: ut exciperet i petaut. Quo ad officiu præparato quod erá uoce prôpturus: ante mihi cogitatione pin gebam. Inter tamé & ego lingua: & ille articulú mouebamus: cum ſubito hebræus iteruéit deferéſ nô pauca volumina: quæ de Synagoga quaſi lecturus acceperat. Et ilico habes inſt quod poſtulaueras: meq dubiú: & quid facerem neſcientem: ita ſeſtinus exterruit: ut oibus pretermiſſis ad ſcribédum tráſuolarem;

piii

quod quidem uſc[ur] ad præſens facio. Verum quia heri a diacono ad me miſſo ut tu puas epiſtolam autem
ſentio: cométariu te expectare dixiſt: breue ſpondioné ad ea defiderans: ſingula magnp[ro] volumin[
] prolixitate indigent ταυτασιοι εοχειασαο̑ α̑ tibi conſeſtim diſcufſi: duabus tantum quaſtunculis præſer[
] miſſis: nò quo nò potueri: & ad illas aliquid reſpòdere; Sed q[ui] ab eloquétiſlimis uiris Tertulliano noſtro ſci
] licet & Nouatiano latino ſermone ſint edita: & ſi noua uoluerimus aſſerre ſit latius diſputandù. Certe epe
] ęto q[ui] placeat: Vtrù ne epiſtolari breuitate ſentétias tibi uelis digeriaut ſingulo[;] libros confici. Nam Qu[
] genes i quarto Pauli ad Romanos thomo de circunſcione magnſice diſputaut. & de μúdis atq[ui] magni[
] aſſalibus in leuitico plura diſſeruit, ut ſi ipſe uinuenire nihil poſſem: de eius tamè fontibus mutuuer. Et ut
] iuri ſoquar. Didymi de ſpiritu ſancto librum i manibus habeo: qu[ue] cupé tráſlatú tibi cupio dedicare me exuſi
] mes tantúmodo dormitare: q[ui] leſtioné ſine ſtilo ſomnú putaſ. Ante latis ita: problematibus quæ epiſola[
] tuæ ſubieceras: quid mihi uidereſ ánexui. ueniá poſtuſās: & ſel[ationis] pariter & mora[que]. Feſtinationis qa[
] ad una[que] lucubratiunculá dictare uolueri multorum opus dierum. Tarditatis: qa] alio opere detentus: non ſi
] tim ad interrogata reſcripſi.

C. PRIMA Quæſtio.

Q
uod quidem uſc[ur] ad præſens facio. Verum quia heri a diacono ad me miſſo ut tu puas epiſtolam autem
ſentio: cométariu te expectare dixiſt: breue ſpondioné ad ea defiderans: ſingula magnp[ro] volumin[
] prolixitate indigent ταυτασιοι εοχειασαο̑ α̑ tibi conſeſtim diſcufſi: duabus tantum quaſtunculis præſer[
] miſſis: nò quo nò potueri: & ad illas aliquid reſpòdere; Sed q[ui] ab eloquétiſlimis uiris Tertulliano noſtro ſci
] licet & Nouatiano latino ſermone ſint edita: & ſi noua uoluerimus aſſerre ſit latius diſputandù. Certe epe
] ęto q[ui] placeat: Vtrù ne epiſtolari breuitate ſentétias tibi uelis digeriaut ſingulo[;] libros confici. Nam Qu[
] genes i quarto Pauli ad Romanos thomo de circunſcione magnſice diſputaut. & de μúdis atq[ui] magni[
] aſſalibus in leuitico plura diſſeruit, ut ſi ipſe uinuenire nihil poſſem: de eius tamè fontibus mutuuer. Et ut
] iuri ſoquar. Didymi de ſpiritu ſancto librum i manibus habeo: qu[ue] cupé tráſlatú tibi cupio dedicare me exuſi
] mes tantúmodo dormitare: q[ui] leſtioné ſine ſtilo ſomnú putaſ. Ante latis ita: problematibus quæ epiſola[
] tuæ ſubieceras: quid mihi uidereſ ánexui. ueniá poſtuſās: & ſel[ationis] pariter & mora[que]. Feſtinationis qa[
] ad una[que] lucubratiunculá dictare uolueri multorum opus dierum. Tarditatis: qa] alio opere detentus: non ſi
] tim ad interrogata reſcripſi.

peccabit i me frater meus; & dimittā ei ufq. lepties? Dicit ei Iefus. Nō dico tibi lepties fed ufq. leptuagies lepti es. Et putat morte atq. peccatu i seftima pgenie sabbatizaſſe q̃ndo Enoch raptus é; & nō iueniebaſ; qa trāſtulit illu deus. De leptuagita aŭt & leptē illi expofitionē ſequunſ i aduètu chriſtī: mortis atq. peccati acule um eſſe cōfraſtū, Ponā & alia opinionē: ne q̃ide uidear p[ter]greſſus. Quidā ſeptimū anu remiſſionē; & q̃nğe ſimū lubiſtā; & q̃drigétſimū nonageſimū; q̃d'ulolt uti[te]lliigi leptuagies lepties: multis modis iſter p[ta]ntā; aſſe rentes ob hāc cām qunageſimi & quigenteſimi numeri facrate i euāgeliopofitū debitorē; & q̃nqgeſimum p[alm]mu poenitětiaq̃e leptē cōſciſt iſeptianis; & i prīcipiu ogdoadis erupit, Vebe ne lōgius fermo p[cedat] huc ufq. ſup hoc locutu eſ ſufficit. Quia & ex his q̃ reſperſimus iſgētē tibi diſputatiōis filuā poteris ipe cōſicere: Sciēs Origenē; xii. & xiii. i Genelim librī de hac tatu q[ui]tioē dictaſſe.

C T[EXT] SECVNDA Quæſtio.

C Vr deus loq. ad Abraham: q[urta p]genie filii Iſrahel eſſent de ægypto reuerſuri; & poſtea Moyſes ſcribit. Quinta aŭt p[genie] alc[é]derut filii Iſrahel de terra ægypti. Quod uti[que] niſi exponaſ uideſ eſ cōtrariu, Hoc uero p[bléa] c[u] legiſſe cœpi mec ſ tacitus æſtuarē; & e uſtigio Genefim Exodu p[er]renſrepperi loca i q[bus] ſcripta ſunt: quæ uideſ facere quaſſionē. Ac p[rio] exiſtia]b[]a p[irit]alibus p[irit]alita cōparádo idiſſolubilia eſ: ſicuti & multa ſunt alia. Nā & Mathuſalē; xiii. anis poſt diluuiu viuxiſſe ſcribiſ; nec ta me árci igreſſus e[ſ] c[u] Noe. Et c[u] ipſe deus locutus fit ad Abrahā; Scièdo ſcies qa p[ere]grinu erit fem[ē] tuu i ter tanō ſua, & i ſeruituté redigét eos & affligiſt; & humiliabūt eos anis q[drig]étis. Poſtea Moyſes ſcribit i Exodo: & factu e[ſ] poſt q[drig]étos & trigita án[os] exuit ois potétia domini de terra ægypti. Agar quoq. Imlaueſ q[ui] la[è]tě & teneru p[ortat] i h[ui]eris c[u]. xviii. ſerme & áp[lius] reperiaſ án[os]. & ridiculu ſic tam gráde iuuen[em] ma tris crediſſe ceruicub[us]. Robo uero filius Salomōis, xli. atatis fuæ án[os] regni ſup[fit] exordiu[i]u; & regnauit i h[ie]nuſalē anis. xvi. cu uti[que] p[re]ius euodiecio án[os] regnare i[ci]piés. anis. xl. regnauerit & xi. filiui generare nequerit. D[u] hæc & multa iſtuuimodi mec ſolicitus uoluerē; apuit mihi hoſtu[i] q[u] habet clau[ē] David; & i[tr]oduxit me in cubicul[i] ſuui; poſu[i]mi e[ſ] in foramie p[ra]tæ, ut poſt i[pr]itit[ui] ſauiétē; poſt terræ me[ſ]a motu; poſt i[ce]diu[i] igno ratiæ quo]rebar: uox ad me auræ l[é]ioris accederet; dicereq; i[u]ei qu[em] q[ui] ſuiat alia mea: tenebo e[u]; & non dimit tát. Eteni c[u] uideaſ ſcriptura i[ter] ſe eſſe cōtraria utr[u]q[ui] ueq; e[ſ] c[u] diueru ſu i[te]gret. Egreſſi ſunt q[urta] generatiōe filii Iſrahel de terra ægypti. replica genealogia Leui. Leui genuit Caath. Caath genuit Amra, Amra g[é]uit Aaron. Aar[ō] genuit Eleazar. Eleazar genuit Finees. Caath c[u] p[re] fuo Leui igreſſus e[ſ] ægyptu. Rurſu Eleazar patre fuo Aar[ō] igreſſus e[ſ] de ægypto. A Caath u[ro] ad Eleazar cōputaſ generatiōes q[itu]or. licet q[d]a uelit ab 'Am[ar]uq ad Finees: ut nos i Eleazar[ex] ſecius pu[n]enire. Si uero uolueris diſparé numeru oſtédere: qu[ò] fecu[d]u Ex odui q[unta] generatiōe egreſſi ſuſtulii Iſrahel de terra ægypti. Tribus tibi ludæ & ordo numereſ, Iuda genuit Phares. Phares g[é]uit E[ri]o. E[ſto] g[é]uit Ará. Ará g[é]uit Aminadab, Aminadab g[é]uit Naas[ō]. Naas[on] g[é]uit Sal[mo]n. Phares c[u] p[re] fuo Iuda igreſſus e[ſ] ægyptu. Naas[ō] p[ri]ceps trib[us] Iuda ad Naas[ō] & iuenies generatiōes qnq[que]. Tá & ſi nónu[n]li ut in tribu Leui oſtéd[i]us, i E[ri]o iniu[i] faciáſ; & ad Sal[mo]n ufq[que] pu[n]eniat. P[uto] p[bléa] diſſolutu. Quod ſi diſplicet: ad cōpediu ueniá; & dicá i hebræo n[ò] e[ſ] diueru. Aq[na] n[ò]q[que] n[ò] cōt[é]tioſius ut q[d]a putát; led ſtudioſius uerb[u] i[te]p]tatus ad uerb[u] i eo loco ubi leptuagita p[o]ſuerú; q[inta] aŭt generatiōe alcenderunt filii Iſrahel de terra ægypti; i ta tranſulit. K[o]q[ui] e[vo]l[ha]u ev[i]o[n]e[ph]a[ca]n vi[o]i. Ho[pa]n[al]aπo[σ] t[í]yho[]o ak[í] yuπτo[u] id eſt & ar[mati] alc[é]derut filii Iſrahel de terra ægypti: licet p[eo] q[ui] nos armati dixiu[s] fecu[d]u græci ſermonis ábiguitate i[tr]uſtu q[ui]e muiu[i]t; p[pter] ſupelleſtil[em] q[æ]gyptios p[oli]auerút poſſit i[te]lliigi. exiſtimáti curioſitatě e[ſ] ſinitam: maior qu[ar]édi ardor exoriſt; & ad ſimilitudiné Hier[é]ia diſſolu[r] údiq; & ſerre n[ò] poſſu. Quare. lxx. q[nt]a generationē; & Aq[la] tráſulit armatos uolumē Hebræu replico: q[ui] Paulus penolé iuxta quoldá uocat; & ip[los] chara[cter]es p[oli]icitius attédeſ; ſcriptu[] reperio: uahamuci, ahlu, bene. Iſrahel, meeres, mizraí, in reli[q] p[re] i[ter]p[ati]tio[n]es n[ò] diſco[d]át, ois p[ugna] de uerb[us] e[ſ] uahamuci, q[de] e[ſ]idé litteris ſcribiſ. Heth m[é] ſin iod m[é] utruq n[ò]q; ian muítos ſoſet. Et q[de] qnq[que] hoc f[er]mo d[ici] plurali nu[er]o negare n[ò] poſſu[m]. Veq qnq[que] plurali nu[er]o: n[ò] q[unta] iu[li] ſunt i[ng]ulari. Sed nec generatio iueniſt adiu[ct]a: quæ l[í]gua hebræa dor dici: turut i e[ſ] q[unta] generatiōe: f[er]mo legeref illog[que] amelá dor. N[u]c aŭt amel[in] id e[ſ] qnq[que] imo q[ui]tatu t[atu] ſcrip[t]i ſunt; & ſit q[ui] ſenſus: q[ui]t[u] aŭt alc[é]derut filii Iſrahel de terra ægypti, q[de] qa m[iu]s uidebaſ i[te]lliigi; adiu[ct]a ge n[er]atio e[ſ]. Aq[la] uero & i c[æ]teris: & i hoc maxie loco p[pr]prie traſtuilſe: ois ludæa & synagogæ c[ocl]amát uni-uerla ſubſellia, q[ui] uideſicet i[de] f[er]mo; & e[ſ]idé litteris ſcriptis diuerſas apud eos uoces & i[te]llientias habeat. Ex q[bus] exépli cauſa un[u] poniu[s] ut q[ui] d[ici]us p[is]picu[u] fiat, paſtores & amatores e[ſ]idé litteris ſcribuſ; res a[n] iod mem. Sed paſtores roſi: amatores leguſ rei. Vnde euenit ut ubi Hieruſalé i Prophetis c[u] amatoribus ſuis ſonicatiōis ſcelere arguiſ; ibi i n[ſris] codicibus p amatoribus paſtoq[que] nom[é] ſit i[mu]ta[t]u. Sci[o] hæc moleſta e[ſ] leſtori, ſed de hebræis diſputát[e] n[ò] decet Ariftotelis argum[é]ta cōqrere, nec ex flumie Tulliano eloquentiæ ducendus eſ t riuuulus. Nec aures Quintiliani floſculis; & iſchoları declamatione mulcenda, p[ede]ſtris; & quotidianæ ſimilis; & nulla lucubratiōe redolés; oratio neceſſaria e[ſ]; quæ t[é] explicit: ſenſum ediſſerat; iobſcu ra manifeſtet non quæ uerb[us] c[ó]poſitione frondefcat. Sint alii diſerti laudentur; ut uolút, & iſlatis buc cis p[um]atua[ria] uerba trutinét, mihi ſufficit ſic loq; ut i[te]litar & ut de ſcripturis loqu[es] & diſputaſ ſcripturæ imiter ſimplicitatem.

C Vr Iſſa uir iuſtus & deo carus n[ò] illi cui uoluit: ſed cui n[olu]it: deceptus erroſ benedixit? Differo pau l[í]ſ typos; & ea quæ a maioribus n[ſris] ſup hoc loco ſunt i[te]p[ra]tata; p[ter]reo: non quo opini[o]i eoq; non agelca; ſed qu[io] tu hoc tatu q[rae]ras: Qua[ra] uir uiru[m] aliu[da] ignorauerit; & c[ô]tra ſua fecerit uolútate. Et q[de] diſtricta resp[ó]ſio e[ſ], null[u] ho[i]em excepto eo q ob n[am] faluté carné e[ſ] dignatus i[du]ere: plen[á] habuiſ[ef]e ſci[ti]tia, & certiſſima ueritatě, Deniq[us] Paulus ex p[te] cognoſcit; & ex p[te] p[ph]hatat; & n[u]c p[is]pecul[u] uidet in

p iiii

["enymate: & fecūdū q; oportet orare:ne scire nos dicit. Quia cù uenerit pſeſtum eſt;ut qd' ex pte e delluſa tur Sāuel ppheta cōnueratus Moyſi i facerdotibus adi ad uğēduñ regē miſſus: cù maxium filioſ; leſſe utiſet fet Heliabiait. Ecce corā domio Xpus eius. Et dixit domius ad Samuel noli reſpicere faciē eius neq; ſtatūr quoniā re probaui eū, qa nō quō uidet deus: hō uidet. Hō.n. uidet i facie, cor, ex. Et per ſingulos filios ſeptē ignorās uſq; ad Dauid neſſiſſe describif. Heliāxus quoq; q dupliſi glorificatus e ſpiritu: cuus of ſa uitā ex aio cadsaueri reddideruſt: eū Sunāitis ad eū ueniſſet i mōtē: & ad pedes eius flebiliſter coruſiſt. Ge zi, phibéte ne faceret:ait dimitte ea: qa aia eius i amaritudie e', & domius abſcōdit a me; & nō nūciauit muhi, plura ſut; i qu ex ut exéplis debeāus docere ſanctos uiros & deo caros ea tātūm ſciſſe: quæ eis a domio reuelata ſut. Ignorata uero quæ eis reuelata nō fuerit: & ad ſingulas uiliſoēs Zachariā atq; Dāielē interrogare ageluſ & ſuppliciter deſcari: ut exponāt ſibi quæ ſint illa quæ uideat. Vnde nō mirȗt e' & llaac i ſua maxie uilitatē ne, ſciſſe qd faceret. Cú magis eo tpre erraret: quō ſiliȗ languiariæ deditu i uoluptati: & eū q poſtea ſratre ſi poſ fet occideret: ut p[er]miſſo illo: q inocêter habitabat domiuellet afferre: & ſua magis uolūtate facere q̃ dei. Ego puto diuſæ diſp[er]ſatiōis ſuſſe: ut oculis cæcaret: & cù iſe diceret: uox qdě uox Iacob e; māus aŭt māus Eſtam tamé nō i ſtelligeret minorē e' filiȗ q ad benedictiōem ſratris p[re]ptor aftiterat. Quoniā aŭt poliſtum ſuiuus & de eo i figura qd ſignificaret adiūgere: Hippoliti martyrī uerba ponāus, a quo & Viectortus nſo non pluriu[m] diſcrepat, nō q oia pléius executus ſit: led quo poſſit occafione p[ra]ebere lectori ad i ſtelligiāt iatoi[re]. Ia ac portat imagi[n]é deſi p[ris], Rebecca ſpiritus ſancti. Eſau populi prioris & diaboli. Iacob eccleſiæ ſue Chriſt. Senuiſſe llaac: cōſuatiōem orbis oſtédit. oculis caligasſe: ſidě periſſe de mūdo: & religiōis lumē áte eū negle diu e' ſignificat. Quod filius maior uocaſ: acceptio legis e' iudæoq; Quod eſcas eius atq; capturā diligit p[ri] hoſes ſut ab errore ſaluati: quos p doctrinā iuſtus q[ui]e uenaſ. Sermo dei benedictiōis e' reſp[er]miſſio & p[er]ſe gni futuri: i quo cù Chriſto ſancti ſut regnaturi: & ueru ſabbatú celebraturi. Rebecca plena ſpiritu fancto & ſciſes qd audiſſet iate q p[er] gareter: qa maior ſeruiet miori. magis aŭt forma ſpiritus ſancti: quæ futura nouura[] Chriſto: i Iacob áte meditaſ: oſq ad filiȗ minorē: Vade ad gregē: & accipe mihi inde duos hædos: p[ri]ſigunt caruēu Saluatoris aduſt: i quo eos uel maxie liberaret q peccatis tenebat c[um] obnoxii, ſiqe i oibus c[ri]p[iti]as hædi p[er] peccatoribus accipiutq. Quod duos iubeſ offerre: duōq: populoq: ſigniſicaſ affl[u]p[io]q. tenereq & bonos: dociles & inočetes aiæ. Iſtola uel uelſimentu Eſau: ſides hebræoq; & ſcripturae: qbus g[et]iliȗ iu[n]tueq populi, p[elle]s quæ eius brachiis circuſatæ ſunt: peccata utriuſque ſut p[le]b[is]iſi: Chriſtus i extéſſione manu cruci fecu pariter affixit. Quod llaac q[rit] ab Iacob cur tá cito uenerit: admirat celerē credetiui ſidē. Quod cibi delectabiles offeruſ: hoſtia placens deo: falus eſt peccatoq; P[o]ſt eſum ſeq[ut] benedictio: & eius odore p[ra]tiru: uiriututé r[ef]urrectiōis & regni apta uoce p[nu]ciat: quō etiā adorét eū ſratres ſui: & ſeruiaſt ei creſtates ex ſi rahel. Quia iſiq inſiqtās e' inimica iuſtituæ: Eſau i diſcordiā c[ó]citaſ: & nec e' frauduliter excogitat; diſe[n] in cor de suo. Appropinquat dies p[er]ſiōnis p[er]miut: ad ieruſi: & regni apta uoce p[nu]ciat: quō etiā adorét eū ſratres ſui: & ſeruiaſt ei creſtates ex ſi rahel. Quia iſiq inſiqtās e' inimica iuſtituæ: Eſau i diſcordiā c[ó]citaſ: & nec e' frauduliter excogitat; diſe[n] in cor te p[er]miſtātis: Eſau maniſeſtillime c[ó]ſiteſ: t[é]pus quoq; iſterectiōis oſtédés. App[pi]quét inſt dies p[er]ſiōnis p[er]miut: ut ieruſiā Iacob ſratre meu. Qua p[er]ter Rebecca, i patieta n[ú]ciauit uiro ſratris iſiā diſas, q uocato Iacob pr[ae]cepit ei: ut Meſopotamia p[er]gere: & i[n]de arripet uorē de genere Labā lyri: ſratris matris ſuæ. Quō i[taq] fr[at]ris dolos fugiés Meſopotamia t[é]dit Iacob Ita & Chriſtus iudæoq; i[cre]dulitate c[ó]p[ul]ſus p[ic]ſic[er]i g[al] laſæ: iſe ſibi ex g[et]ibus p[of]am ſuſturus eccleſiā. Hæs ſupradictus uir. Nos aŭt diciuos nō ueniſſe dominu: fi ad oudes p[di]tas domus Iſrahel: neč uoluiſe accipe pan[é] filioq; & dare c[á]ib[us]: & benedictiōem primā iudæo[]s Ia in te p[er]miſtātis: Eſau maniſeſtillime c[ó]ſiteſ: t[é]pus quoq; iſterectiōis oſtédés. App[pi]quét inſt dies p[er]ſiōnis p[er]miut: ut ieruſiā Iacob ſratre meu. Qua p[er]ter Rebecca, i patieta n[ú]ciauit uiro ſratris iſiā diſas, q uocato Iacob pr[ae]cepit ei: ut Meſopotamia p[er]gere: & i[n]de arripet uorē de genere Labā lyri: ſratris matris ſuæ. Quō i[taq] fr[at]ris dolos fugiés Meſopotamia t[é]dit Iacob Ita & Chriſtus iudæoq; i[cre]dulitate c[ó]p[ul]ſus p[ic]ſic[er]i g[al] laſæ: iſe ſibi ex g[et]ibus p[of]am ſuſturus eccleſiā. Hæs ſupradictus uir. Nos aŭt diciuos nō ueniſſe dominu: fi ad oudes p[di]tas domus Iſrahel: neč uoluiſe accipe pan[é] filioq; & dare c[á]ib[us]: & benedictiōem primā iudæo[]s Ia in te p[er]miſtātis: Eſau maniſeſtillime c[ó]ſiteſ: t[é]pus quoq; iſterectiōis oſtédés. App[pi]quét inſt dies p[er]ſiōnis p[er]miut: ut ieruſiā Iacob ſratre meu. Qua p[er]ter Rebecca, i patieta n[ú]ciauit uiro ſratris iſiā diſas, q uocato Iacob pr[ae]cepit ei: ut Meſopotamia p[er]gere: & i[n]de arripet uorē de genere Labā lyri: ſratris matris ſuæ. Quō i[taq] fr[at]ris dolos fugiés Meſopotamia t[é]dit Iacob Ita & Chriſtus iudæoq; i[cre]dulitate c[ó]p[ul]ſus p[ic]ſic[er]i g[al] laſæ: iſe ſibi ex g[et]ibus p[of]am ſuſturus eccleſiā. Hæs ſupradictus uir. Nos aŭt diciuos nō ueniſſe dominu: fi ad oudes p[di]tas domus Iſrahel: neč uoluiſe accipe pan[é] filioq; & dare c[á]ib[us]: & benedictiōem primā iudæo[]s Ia in te p[er]miſtātis: Eſau maniſeſtillime c[ó]ſiteſ: t[é]pus quoq; iſterectiōis oſtédés. App[pi]quét inſt dies p[er]ſiōnis p[er]miut: ut ieruſiā Iacob ſratre meu. Qua p[er]ter Rebecca, i patieta n[ú]ciauit uiro ſratris iſiā diſas, q uocato Iacob pr[ae]cepit ei: ut Meſopotamia p[er]gere: & i[n]de arripet uorē de genere Labā lyri: ſratris matris ſuæ. Quō i[taq] fr[at]ris dolos fugiés Meſopotamia t[é]dit Iacob Ita & Chriſtus iudæoq; i[cre]dulitate c[ó]p[ul]ſus p[ic]ſic[er]i g[al] laſæ: iſe ſibi ex g[et]ibus p[of]am ſuſturus eccleſiā. Hæs ſupradictus uir. Nos aŭt diciuos nō ueniſſe dominu: fi ad oudes p[di]tas domus Iſrahel: neč uoluiſe accipe pan[é] filioq; & dare c[á]ib[us]: & benedictiōem primā iudæo[]s Ia in te p[er]miſtātis: Eſau maniſeſtillime c[ó]ſiteſ: t[é]pus quoq; iſterectiōis oſtédés. App[pi]quét inſt dies p[er]ſiōnis p[er]miut: ut ieruſiā Iacob ſratre meu. Qua p[er]ter Rebecca, i patieta n[ú]ciauit uiro ſratris iſiā diſas, q uocato Iacob pr[ae]cepit ei: ut Meſopotamia p[er]gere: & i[n]de arripet uorē de genere Labā lyri: ſratris matris ſuæ. Quō i[taq] fr[at]ris dolos fugiés Meſopotamia t[é]dit Iacob Ita & Chriſtus iudæoq; i[cre]dulitate c[ó]p[ul]ſus p[ic]ſic[er]i g[al] laſæ: iſe ſibi ex g[et]ibus p[of]am ſuſturus eccleſiā. Hæs ſupradictus uir. Nos aŭt diciuos nō ueniſſe dominu: fi ad oudes p[di]tas domus Iſrahel: neč uoluiſe accipe pan[é] filioq; & dare c[á]ib[us]: & benedictiōem primā iudæo[]s Ia in te p[er]miſtātis: Eſau maniſeſtillime c[ó]ſiteſ: t[é]pus quoq; iſterectiōis oſtédés. App[pi]quét inſt dies p[er]ſiōnis p[er]miut: ut ieruſiā Iacob ſratre meu. Qua p[er]ter Rebecca, i patieta n[ú]ciauit uiro ſratris iſiā diſas, q uocato Iacob pr[ae]cepit ei: ut Meſopotamia p[er]gere: & i[n]de arripet uorē de genere Labā lyri: ſratris matris ſuæ. Quō i[taq] fr[at]ris dolos fugiés Meſopotamia t[é]dit Iacob Ita & Chriſtus iudæoq; i[cre]dulitate c[ó]p[ul]ſus p[ic]ſic[er]i g[al] laſæ: iſe ſibi ex g[et]ibus p[of]am ſuſturus eccleſiā. Hæs ſupradictus uir. Nos aŭt diciuos nō ueniſſe dominu: fi ad oudes p[di]tas domus Iſrahel: neč uoluiſe accipe pan[é] filioq; & dare c[á]ib[us]: & benedictiōem primā iudæo[]s Ia in te p[er]miſtātis: Eſau maniſeſtillime c[ó]ſiteſ: t[é]pus quoq; iſterectiōis oſtédés. App[pi]quét inſt dies p[er]ſiōnis p[er]miut: ut ieruſiā Iacob ſratre meu. Qua p[er]ter Rebecca, i patieta n[ú]ciauit uiro ſratris iſiā diſas, q uocato Iacob pr[ae]cepit ei: ut Meſopotamia p[er]gere: & i[n]de arripet uorē de genere Labā lyri: ſratris matris ſuæ. Quō i[taq] fr[at]ris dolos fugiés Meſopotamia t[é]dit Iacob Ita & Chriſtus iudæoq; i[cre]dulitate c[ó]p[ul]ſus p[ic]ſic[er]i g[al] laſæ: iſe ſibi ex g[et]ibus p[of]am ſuſturus eccleſiā. Hæs ſupradictus uir. Nos aŭt diciuos nō ueniſſe dominu: fi ad oudes p[di]tas domus Iſrahel: neč uoluiſe accipe pan[é] filioq; & dare c[á]ib[us]: & benedictiōem primā iudæo[]s Ia in te p[er]miſtātis: Eſau maniſeſtillime c[ó]ſiteſ: t[é]pus quoq; iſterectiōis oſtédés. App[pi]quét inſt dies p[er]ſiōnis p[er]miut: ut ieruſiā Iacob ſratre meu. Qua p[er]ter Rebecca, i patieta n[ú]ciauit uiro ſratris iſiā diſas, q uocato Iacob pr[ae]cepit ei: ut Meſopotamia p[er]gere: & i[n]de arripet uorē de genere Labā lyri: ſratris matris ſuæ. Quō i[taq] fr[at]ris dolos fugiés Meſopotamia t[é]dit Iacob Ita & Chriſtus iudæoq; i[cre]dulitate c[ó]p[ul]ſus p[ic]ſic[er]i g[al] laſæ: iſe ſibi ex g[et]ibus p[of]am ſuſturus eccleſiā. Hæs ſupradictus uir. Nos aŭt diciuos nō ueniſſe dominu: fi ad oudes p[di]tas domus Iſrahel: neč uoluiſe accipe pan[é] filioq; & dare c[á]ib[us]: & benedictiōem primā iudæo[]s Ia in te p[er]miſtātis: Eſau maniſeſtillime c[ó]ſiteſ: t[é]pus quoq; iſterectiōis oſtédés. App[pi]quét inſt dies p[er]ſiōnis p[er]miut: ut ieruſiā Iacob ſratre meu. Qua p[er]ter Rebecca, i patieta n[ú]ciauit uiro ſratris iſiā diſas, q uocato Iacob pr[ae]cepit ei: ut Meſopotamia p[er]gere: & i[n]de arripet uorē de genere Labā lyri: ſratris matris ſuæ. Quō i[taq] fr[at]ris dolos fugiés Meſopotamia t[é]dit Iacob Ita & Chriſtus iudæoq; i[cre]dulitate c[ó]p[ul]ſus p[ic]ſic[er]i g[al] laſæ: iſe ſibi ex g[et]ibus p[of]am ſuſturus eccleſiā. Hæs ſupradictus uir. Nos aŭt diciuos nō ueniſſe dominu: fi ad oudes p[di]tas domus Iſrahel: neč uoluiſe accipe pan[é] filioq; & dare c[á]ib[us]: & benedictiōem primā iudæo[]s Ia in te p[er]miſtātis: Eſau maniſeſtillime c[ó]ſiteſ: t[é]pus quoq; iſterectiōis oſtédés. App[pi]quét inſt dies p[er]ſiōnis p[er]miut: ut ieruſiā Iacob ſratre meu. Qua p[er]ter Rebecca, i patieta n[ú]ciauit uiro ſratris iſiā diſas, q uocato Iacob pr[ae]cepit ei: ut Meſopotamia p[er]gere: & i[n]de arripet uorē de genere Labā lyri: ſratris matris ſuæ. Quō i[taq] fr[at]ris dolos fugiés Meſopotamia t[é]dit Iacob Ita & Chriſtus iudæoq; i[cre]dulitate c[ó]p[ul]ſus p[ic]ſic[er]i g[al] laſæ: iſe ſibi ex g[et]ibus p[of]am ſuſturus eccleſiā. Hæs ſupradictus uir. Nos aŭt diciuos nō ueniſſe dominu: fi ad oudes p[di]tas domus Iſrahel: neč uoluiſe accipe pan[é] filioq; & dare c[á]ib[us]: & benedictiōem primā iudæo[]s Ia in te p[er]miſtātis: Eſau maniſeſtillime c[ó]ſiteſ: t[é]pus quoq; iſterectiōis oſtédés. App[pi]quét inſt dies p[er]ſiōnis p[er]miut: ut ieruſiā Iacob ſratre meu. Qua p[er]ter Rebecca, i patieta n[ú]ciauit uiro ſratris iſiā diſas, q uocato Iacob pr[ae]cepit ei: ut Meſopotamia p[er]gere: & i[n]de arripet uorē de genere Labā lyri: ſratris matris ſuæ. Quō i[taq] fr[at]ris dolos fugiés Meſopotamia t[é]dit Iacob Ita & Chriſtus iudæoq; i[cre]dulitate c[ó]p[ul]ſus p

aperto ſele lumine piderut. Tale gddā & in Exodo ſcriptu eſt dū Pharao uixit: populus Iſrahel ex luti & la
teris palaruq; ope preſſus nō ſupirauit ad dominuſdū ille regnauit:nemo quæliuit deu patré. Abrahá Iſaac
& Iacob. Quādo uero ille mortuus eſt: ſupirauerut fili Iſrahel: & ut ſcriptura dicit: & aſcédit clamor eorum
ad dominuſ cu iutic; iuxta hiftoria: tūc magis gaudere debuerit & ante ſupirare dū uiseret Pharao. Ezechiel
ergo ſtelligas in Ozia & Pharaone & Phalnia & cæteris ſiſtuiſmodi cōrrarias fortitudines; uidebis quō illis ui-
uenibus nullus noſtru uideat aut ſupiret; & in poenitētia corruat. Nō regnet ait apoſtolus peccatū in morta-
li uſetro corpore. Regnāte peccato ægyptiis extruimus ciuitates: in cinere uerſamur & ſordibus: p fruméto
paleas: pro folida petra luti opa ſectamur. Segq uid dominuſ ſedenté ſup thronu excelſum & eleuatū. Vidit
& Daniel ſedenté dominuſ: ſed nō ſup thronu excelſu & eleuatū. Pollicet & alibi uox diuina dicés: ueniā: & ſe
debo. & iudicabo populu in ualle loſaphat: qd: itérptaf domini iudiciu. Qui peccator eſt & mei ſimilis; uideat
dominu ſederté in ualle loſaphat:nō in colle:nō in mōte. ſed i ualle & i ualle iudicii. Qui uero iuſtus & Eſiaæ
ſimilis; uideat illu ſedenté ſup thronu excelſu & eleuatū. Vt autē & aliu d iſerá: gdo eu mente ptraſto regnare
thronis dominationibus angelis cæteriſq uirtutibus: uideo excelſum thronu eius. Quādo autem cōſidero:
quō genus diſpétet humanu: & pro noſtra ſalute ſæpe deſcédere dicaſ ad terras: uideo humilé & pximū ter-
ra thronu eius. Quidá ante me tá græci ġ latini hunc locu exponétes dominu ſup thronu ſe
denté: deu patré & duo ſeraphin: q ex eadé ſubſtātia p[]dican[]ſ dominu noſtru lelum Xpm & ſpiritu ſanctu i-
terptati funt. Quoq ego auſitoritati ġuis ſint eruditiffimi:nō aſſentio. Multo ſiqde nielius eſt: uera ruſtice ġe
ſaſa diſerte p[]ſerre, maxime cū loánes euagelifta in hae eadé uſiſio nō deu patré : ſed Xpm ſcríbat eſſe cōſpe-
du. Ná cú de inger editate diceret ludæog: itatim cauſas i[]creduſitatis expofuit dicés. Et ideo nō poterát cre-
dere i cú qa dixit Eſiaas: aure audietis & nō ſtelligeſis: & cernètes ap[]picietis: & nō uidebitis. Hoc át dixit: qdo
uidit gloria unigenití: & teſtificatus eſ de eo. In p[]ſenti uolúine Eſiaæ: ab eo q ſedet in throno iubeſ: ut dicat.
Aure audietis: & nō ſtelligeſis. Qui auté hæc iubeſt eu euagelifta i[]telligit: Xps eſt, unde núc colligit nō poſſe
Seraphin Chriſtá i[]tellige: cú Chriſtus ſit ipſe q ſedeat. Et licet in actibus apoſtolos: aduerſus iudæos íter ſe
diſſidétes Paulus dicáte: bene ſpiritus ſanctus locutus eſt per Eſiai p[]pheta ad patres noſtros dicens. Vade ad
populu iſtú: & dic. Aure audietis: & nō ſtelligeſis. & uidétes uidebitis: & nō p[]picietis. Incraſflatú eſt, n. cor po-
pul huius: & auribus fun grauiter auſierut: & oculos fuos clauſerú: ne quādo uideant oculis: & auribus au-
diá: & corde i[]telligáti: & cōuertá ad me: & ſanem illos. mihi tamé p[]ſonæ diuerſitas nō facit quaſtioné: cú
ſiá & Chriſtú & ſpiritu ſanctu unius eſſe ſubſtátiæ: nec alia ſps uerba eſſe ġ filiit: nec aliu filiú uſiſſe ġ ſpiri
ú ſanctú. Sequi[]ſ & plena domus a maiſtate eius. Domus dei quæ ſurſum eſt: gloria plena cōſpicié, hæc ue-
ro quæ deorum eſt: neſcio an plena ſit gloriainiſt forſe ſecundú ſenſum p[]falmiſtæ dicétis: Domini eſ terra
& plenitudo eius: nos quoc[] dicamus: eos eſſe in terra plenos gloria q poſſint dicere: nos oés ex plenitudine
eius accipimus. Iſtá domú ſapiétes mulieres ædiſcát: & i[]ſapiétes diſlipát manibus. De iſta & Eſiaas loqui: &
ent in nouſſimis diebus p[]ſaratus mons domus domini in ſummis m[]ōtibus: & eleuabiſ ſup colles. Hæc eſt
domus: de ġ & alibi ſupradictus Paulus ſacrata uoce teſtaſ: & Moyles q[]de fidelis in tota domo eius: q[]li famu
lus in teſtimoniú eoq q dicéda erát. Chriſtus auté ut filius ſup domú eius: cuius domus fumus nos: ſi tamen
príciu[]ſubſtátiae eius ufq ad finé firmiter teneamus. De hæ & ad Timothéu log[]e. hæc auté ſcríbo: ut ſcias
qué admodú oporteat te cōuerſari in domo dei q[]e eſt eccleſia. Sequi: & Seraphin ſtabant in circuitu eius. ſex
alæ uni: & ſex alæ alteri. & duabus q[]de uelabát facié: & duabus uelabát pedesi: & duabus uolabát. & clamabát
alter ad alteq: & dice bát. Sáctus: ſanctus: iſcüs: dominus deus ſabaoth: plena eſt uniuera terra gloria eius. Vo
lumus ſire q[]s ſint ſeraphin ſtátia in circuitu dei: duæ ſex alæ unius: & ſimul adiúctæ. xii. quō duabus uelét fa
cié: & duabus pedes: & duabus uolét: cu ſupius in circuitu dei ſtare dican[]ſ aut quō ſtent in circuitu: cú duo
ſint: & alibi uolét, q[]d fit illud: q[]p alter ad alteq clamitét: & ter ſancti nomé igeminét, uel quō ſupius domus
plena gloria: & núc terra eſſe dicaq cú nō minimu pulueré moueát. & prima ſtatim fróte diſcultaté iterp[\]t
atariós obiciátin c[]o dominu de p[]cemur, ut mihi quoq de altari carbo mittaf: ut oi peccatoq: forde deter-
f[]primu[]m poſſim dei ſacraméta cōſpícere, dehinc enarrare quæ uidero. Seraphin ficut in itérptatióne nominu
hebræog: iuenimus: ardor aut i[]cendiú aut principiú oris eoq: itérptan[]t. Quærimus q[]d fit hoc incédiu. Sal-
uator aitigné ueni mitrere in terrá: & qu[]e uolo ut ardeat: duobus diſcipulis quibus in itinere dominus ſcri-
pturas aperuerat: Moyle & oibus p[]phetis incipiéſ: poſtq[] referati ſunt oculi eoq cognoſcétés eu dixerú ad
alterutq: inône cor noſtrum ardens erat in nobis: dum loquereſ in uia: & apiret nobis ſcripturas. Et in Deu-
teromio deus ipſe ignis ſcribitur eſſe cōlumens. Et in Ezechiele quoq a renibus ufq ad pedes uidetur eſſe
igneus: & eloquia domini eloquia caſta: argétum igne examinatum: p[]robatú terræ: purgatú ſeptuplum. Et
multa aliaquæ ſi de omnibus ſcriptis uoluero replicare: perlogum eſt, ergo quærimus ubi ſit hoc incendiú
ſalutare, nulli dubium: quin in ſacris uoluminibus: ex quoq lectione uniuera hominu uitia purgantur. De
eo uero q[]d ſequi: principium oris eorum: quomodo poſlit ad ſcripturas referri: uereor ne ſi dicere c[]o[]peni-
mus: n[]o tam interptari ġ uim ſcripturis inferre uideamur. Initiu[]ſ oris & c[]omunis eloqui & hoc omne uer b[]u
d[]o q[]d ſolmur: hebræá lingua ex qua uetus teſtamétu ſcriptu eſt: uniuera antiquitas tradidit. Poſtq[] uero in fa
bricatione turris p[]offenlam dei linguaq: diuerſitas uel uarietas attributa eſt: tunc ſermonis uarietas in oés
diſpa eſt narióes. Iſgí & i[]cendiú & initiu[]ſ oris in duobus a[]iaduertiſ teſtamétiſ: q[] circa deu ſtare n[]o miru eſt:
cú ſea dominus ipſe diſcaſ. Sex alæ uni: & ſex alæ alteri. Victorinus noſter in, xii. apoſtolos interpretatus é.

ii7

["Nos poſſumus &.xii.lapides altaris quos ferru nō tetigit;&.xii.gēmas ex gbus facer dotis iſigne diadema cōſtruētū eſt accipe:quos & Ezechiel memorat;& apocalypis nō tacet,quo? qd ueq: ſit:deus uideit, qd erti ſimile in ſequetibus exponemus,Seq& duabus qde uelabāt faciē;& duabus uelabāt pedes;& duabus uelabāt. Velabāt faciē nō ſua:ſed dei, Quis.n eius pōt icire principi:q ante q:ſiſtū cōderet mūdijs reg: fuerit alter nitate? Quādo Thronos dominatiōes potestates angelos totu:q myſteriū cæleſte cōdiderat;Seq&; duabus uelabāt pedes:nō fuos:ſed dei, extremu qpppe eius ſire qs pōt: Quid poſt conſumationē ſaculi ſit ſurum? Quid poſt q genus hoſum fuerit iudicatu:q ſe q:uita? An rurum alia ſit ſutura terra; & poſt ſubſitionē alia rurſum elemeta:uel alius mūdus ſolq cōdēdus ſit? Priora annuīcate mihi:& i nouiſimo q futura ſunt: de cam:qa dii eſtis ut ait Eſaia:ſignificās neminē poſſe qd ante mundu ſuerit; & qd poſt mundu ſutus ſit en narrare, Et duabus uolabāt. Media tantu cognoſcimus:q ex ſcriptura:q nobis lectiōe pandunſ: Quādo mūdus factus ſit:quādo pλaſmatus hō:quādo diluuiu: quando lex data ſit, ut ex uno hoſe uniuera ſtare, pſia cōpleta ſint;& in extremo ſtěpore dei ſilius, p noſtra ſalute ſumpherit carnē, Cætera uero q diximus: iſta duo ſeraphin in facie pedibuq: texeru;t& clamabāt alter ad alteq; pulchre poſitū eſt alter ad alteq; Qucq,d.n in ueteri legimus teſamēto:hoc idē in euāgelio repimus, & qd in euāgelio fuerit leſtitatū;hoc ex ueteris teſa měti auetoritate deducif,nihil in eis diſſonu; nihil diverſum eſt, Et dicebāt ſanctus ſanctus ſactus dominus deus ſabaoth,in ambobus teſamētis trinitas p[]dicat. Quod autē ſabaoth & Saluator noſter eſſe dicat:acpe ex e[]p[]lūn in uigefimotertio p[]salmo, Virtutes q domino ministrabāt ad cæleſtes alias fortitudines clamabāt ut pandāt ianuā domino reuertěti, Tollite portas p[]ricipes ueſtras, ſiue ut Aqla i[]terp[]taſ. Attollite portæ capt ta ueſtra;& itroibit rex gloriæ. Rurſum ille quē idutu carne cōſpiciu;t:nouo myſterio ſtupeſactæ i[]terroga; Quis eſt iſte rex gloriæ? Accipiutq: relp[]ſum; dominus uirtutu ipſe eſt rex gloriæ. Quod in hebrao ſenſi dominus ſabaoth. Sci eduq: qa ubicuq; Lxx. i[]terp[]tes dominu uirtutu & dominu oipotentē e[]ſſperrit; iu: bræo ſit poſitū dominus ſabaoth q[] iterp[]taſ. Aqla dominus militiæ, dominus quoq: ipſe hic q[]ttuor i[]r[]ag, eſt:q[] p[]prie in deo p[]oni; iod he iod he id eſt duabus & duabus,ia,q duplicata ineſtabile illud & gloriōſum dei nomē eſſiut, p[]lena eſt uniuera ſtara gloria eius: Hoc adhuc ſeraphin dicit de aduentu domini ſaluto[]ris, quō in o[]em terrā p[]dicatio illius porriga; & apoſtolog[]o: ſonus m[]dui limites penetret. Sequtur;& eleuam eſt ſupliminare a uoce q clamabāt, Legimus in ueteri teſamēto q ſemp dominus Moſit;& Aaron ad hoſui tabernaculi ſit locutus, q[]ſi ante euāgeliu necdu eos in ſancta c[]ſoq: i[]dixerit, ſicut dei eccleſia poſtca i[]troduceth eſt dicēs: i[]troduxit me rex in cubiculu ſu[]fu. Quādo ergo dominus noſter deſcédit ad terras ſupliminaſt illud i,q[]ſi quodda obſtaculu: ip q[]d i[]trare cupi[]etibus g[]étibus nō p[]mittebaſ: ſublatu eſt, & uniuers hic mundus ſumo ipletus eſt.i.gloria dei, V bi autē in latino eleuatu legimus in græco ſublatu p[]oni:ſed qa urybi abiguas tas utroq: m[]o i[]terp[]tari p[]ot:noftri eleuatu eſt i[]terp[]tati ſunt; p[]ablato,& domus i[]peta e ſumo, deus ut ſupra diximus ignis eſt, & hic c[]i u Syna m[]oſte deſcédifſet ad Mo[]ym:em:ad aduētū eius uideban[]t l[]ápes diſcurret[]es, & plenus ois mons ſumo:unde in p[]ſalmis dicif;q tagit m[]oſtes & ſumigát, Exigue ergo quoniu tota ſubſtati c[]ape n[]o poſſumus: leuior q[]da in uniuera ſumdu; & ut ita dicā rior caru ſumi natura diſgiſ, quānos capi[]tes dicamus:ex parte cognoſcimus;& ex p[]te p[]phetamus; & n[]c[u] idemus p[]peculi u eny[m]ate. Et Seraphin ſtabāt i[] circuitu eius, ſex al[]æ uni; & ſex al[]æ alteri. Quid[]a græcoq; i[] ſcripturis apprime eruditus: Seraphin u[]ritutes q[]d[a] in c[]ælis eſſo p[]xpoſuit: q ante tribunal dei exiſtetes laudét cui; & in diuerſa minijeria mittan:mau meq: ad eos q purgatiōe idigét, & ob pristina peccata aliq ex parte ſupplicijs purgari merenſ. Quod autem ſublatu eſt i[]ntq ſupliminare; & domus i[]peta e ſumo: p[]ignu e[]ſt p[]teli iu[]daici deſtruèdi; & i[]cendēda u[]niu-ſæ hieruſale: qua idemus n[]c[]e deſtruēt. N[]onulli uero in ſupioribus c[]ſentiſtetes; i[] extrema parte diſſentiu, N[]a ſupliminare ſublatu illo tpe p[]dicat: q[]do u[]l[]u t[]epli ſciſſum eſt; & uniuera domus I[]frahe[] ſerroris n[]ube c[]o ſuſa q[]do I[]oſephus reſert facer dotes ex adytis t[]epli u[]irtutu c[]æleſtui auſſe uocē Tranſe[m]us ex h[]is ſedibus. Eſt u[]r q[]da a quo ego plura didiciff[]e me gaudeo; & q hebræu ſermonē ita elimauerit: ut i[]ter ſcribas e[]orum Chaldæus æſtime:ſ, is l[]oge alia uia i[]greſſus eſt. Ait.n.nu[]l[]l[]l[]l[]l[]l[]l[]l[]l[]

ſeſdi bapſiſmatis Chriſti purgatiſe i.ignis indigeo.nô ſunt ut qdâ putat in ſcripturis uerba ſimplicat;pluri c. x v iii

miu in his abſeconditù eſt.Aliud iſraealiud myſticus ſermo ſignificat.Ecce dominus in euangelio cingif hinte:

peluum ad lauâdu pedeſcipuloq p[er]ſar: c[ui]r ſungifui minſterio, eſto ut doceat humilitatê: ut nobis iuicê

minifremus:nô abnuo:nô recuſo.Quid eſt q Petro recuſanti dicit:nifi lauero pedes tuos nô habebis partê
mecu? Et ille ſeſpòdit: domine nô ſolú pedeſ: sed & manus & caput? Aſſeurus dominus ad cælû; qa apoſtoli

ut hóſes terræ iſſtetæ: adhuc habebat peccatoq ſordibus pedes pollutos: uult eos a delictis penitus liberare:
et eis poſſit p[ph]etalis ſermo c[ogruere]iq ſpecioſi pedes euagélizatiu pacê: & imitari ualeat eccl[esi]æ uerba di-

cétis: laui pedeſ meos: quòs iqnabo illos? Ut etiá ſi q[ui]s poſt reiurreſtionê domini; poſtea his adhæſerit puluis:

in impia eú excutiát ciuitate in teſtimoniú laboris q[ui]o uſq[ui] p oium ſalute c[ô]tederint: ſacti iudæus ut judæi:

génibus ut gétiles: ut etiá p[pr]ia uſtigia aliq[ui] ex pre poſſuیرt. Igi[ui] ut ad p[po]ſitú reuertamur: fi cuti apoſtoli

purgatiſe i[da]gidebat pedúſic[ia] ſa Eſaías tatu in ſermone peccauerat: labia habebat imunda, & quatu[que] ego arbi-

tror[ia] q[ui]a Oziá in t[é]plu irruentê nô corripuerat: nec iuxta Heliæ exéplú libera uoce i[pi]u deſignarat: labia habe

bat imúda.In medio quoq populi imunda labia habétis habité, Eſaías q[ui]c p[ó]cunctus eſt: & ſe miſeg c[ô]reſtaſ:

purgatiſe dignus effici, populus uerò nô ſolú nô agens pcenitétia: ſed neſciés q[ui]d[ex] qa labia habebat imúda;

purgatiſois remediú nô mereſt. P[ro]uidèdu igi[ui] ſub hoc exéplo nô ſolú ut i[pi]ſus iuſtì: ſed nec c[ui] p[ec]tori

bus moremur: qa & hoc in peccati ac miſeríæ parte ducit p[ph]eta. Sequi[que] & regé dominú ſabaoth ego uidi.

Aunt iudæa Eſaías a maioribus ſuis iccirco íterptù: quia c[ui] Moyſes poſteriora dei uiderit: hic dominum ſa

bath oculis carnalibus uidiffe ſe ſeribat, ſup hoc deo dicéte:nemo faci[ê] meá uidebit: & uiet. Quos íterro-

gemu[n]s q[ui]e ſe deus in lege aliis p[ph]etis in uſiſe & ſomno dicat oſtedi: Moyſi uerò facie ad faci[ê] colloqui, &

q[ui]s ſet illa ſnia:nemo faci[ê] meá uidebit & uiet: c[ui] facie ad faci[ê] ſe ad Moyſem locutú eſſe fateaſ. Reſpon-

debut uti[que] iuxta p[of]bilitat[em]a humanu deu uſum:nô ut eſt: ſed ut uoluit ſe uideri, Quibus & nos dicimus

rodémo ab Eſaia eſſe uſum: reſtate ſúma: ut Moyſes deu aut uiderit aut nô uiderit. Si uidit: uidit ergo &

Eſaías uidiffe ſe dicés i[pi]e ie: iter ſeſctus a uobis. qa deus uideri p[ot]; Si n[ò] uidit: interſicite & Moyſe c[ui] Eſaia:

quia euíléd médacli reus eſt: dicés ſe uidiffe e[ui] q[ui] uideri n[ò]p[ot]. Quæcunque in exponitionê eius loci ſup Moy

ſem habuerit ítellectu: etiá nos ad Eſaíæ téperabimus uſioné. Seq[que] & miſſu eſt ad me unu[que] de ſeraphin & ma

nu ſua habebat carbonê: qu[em] forcipe ſumpferat de altari: & tetigit os meu & dixit. Ecco tetigit hic labia tua:

& abſulit iniqitates tuas; & peccatis tua purgavit. Secundú o[es] editiones q[ui]s ſupra exponuimus: ſiu duo teſta:

métá i[te]telligere uolueris: ſiu aliq[ui]s apparitrices in c[æ]leſtibus uirtutes: ſiu í [ſign]u captuítatis ſuturæ; umbrá

g[ui]da uiteratis ſuturæ p[fig]urata:n[unc] accipe ſeraphin. Nos qa primá ſiham ſeqmuſ; euagélicu[ui] teſtamétu miſ-

ſum afteri[m]us ad p[ph]eta[qi]g habés in ſe utraq[ui] mádataú eſt & ſua & ueteris teſtaméti ignitú ſermoné dei du

p[lic]i p[cept]oſoq acie c[ô]prehédit: & taſtis labiis q[ui]cd fuerit ignoratíæ: hoc ſiq[ui]de nos labia íter p[ra]tamur imúda:

purgatiſois ſua p[ep]ulit uiteritate, Hac forcipé Iacob in ſchala c[ô]p[ic]it, hic eſt gladius bis acutus. hæc duo minu-

ta q[ui] mulier mittit in dona dei, hic ſtater duos denarios habés, q[ui]n ore p[ic]ſis repts: p domino & Petro reddi

tur, h[ac]q[ui] duplici uni[ò]is t[et]ine c[ui]tute: carbo c[ô]prehétus mittif ad p[ph]eta[qi]g & in, cxix. p[al]muco c[ui] p[ph]e-

tau deu rogaret dicés: domine libera aiám meá a labiis iniq[ui]: & a líga[na] dolola: & poſt íterrogationé p[ſ]s i[ci]: q[ui]d

deſ tibiaut q[ui]d apponaú tibi ad linguá dolofam: Diſtú eſt: ſagitæ potéſt acutæ c[ui] carbonibus deſolatorius.

ſumus p[ph]eta[qi]g eſſe c[ô]ceſſum. V[ere] q[ui]p[es] deſolatorius carboq linguá purá faciat a peccato: ſermo diuinus

eſt, de quo & in Eſaia dic[if]: habes carbones i[gr]: is: ſedebes ſup eos, hi erut tibi in adiutoriui. Seq[que] & audiui uo-

c[é]domini dicétis: qu[em] mitra, & gs ibit ad populi iſtú? Et dixi: eſſe ego, mitte me. Et ait: uade & dic populo

huic. Aure audietis: & n[ò] ítelligetis. Interrogatis ſunt uerba domini:n[ò] iubétis qué debeat mittere: & q[ui]s itu-

ſus fit ad populi. Cui facili[is] p[ph]heta respondit: eſſe ego, mitte me. Et poſt pollicitationé iubef: ut dicat: uade

& dic populo huic: aue audietis: & n[ò] ítelligetis: & c[ern]ètes aſpicietis & n[ò] uidebitis: & c[æ]tera, q[ui] p[ic]ſus p[ph]e-

tia ſermo c[ô]texuit. Audiui ego i[que] loco n[ò] paruá hebræi mei diſputationé, cuius pauca poná ut ſenlú hois

aduertas. Aiebat de Moyſe & Eſaías: q[ui]s melius fecerit regramus. V[re]q ne Moyſes q[ui] c[ui] deo mittereſt ad popu-

lúat: p[cor] domine[n]o ſum dignus, & rurſu, p[u]de aliú qué mittas. An Eſaías: q[ui] c[ui] ſuifſet elec[ti]us ultro ſe

obtulit dicés: eſſe ego, mitte me, nec ignoro dicebat piculoſú eſſe de ſc[og] meritis diſputare, & aliq[ui]d uel mi-

nus uel plus diſſere re uelle de eo: qué dominus coronauit, ſed qa ipſe dixit: q[rite] & iuenietis: pullate & ap[ie]t

obuſis: etiá n[ò]t ut de alioq deſtrahamus: ſed ut ſcripturæ ſenlú i[ci]étés ad eius nos dirigamus exépla: debe-

mus inqre: q[ui]d p[ot] facere q[ui]ſtioné. Qui Moyſi inq[ui]t aſſertor eſt: huilitaté eius p[ic]dat ac máluetudiné: q[ui]e ſe i-

dignú iudicáς minifterio dei maior effectus lit. Eſaías uerò qa ultro ſe obtulit: i[ci]pétés p[ph]etare a maledictis

c[æ]pit: auræ audietis: & n[ò] ítelligetis & c[æ]tera. Ob q[ui]d í de multa mala p[pe]ſiſus: & ab o[i] populo p í lano habi-

tus: i[te]ge ei uox diuina dixiſſet clama: i[ci]és q[ui]d ſupiori facilitate ſeiplum offerés p[ul]liſſet: non ait eſſe ego,

mitte me, ſed íterrogauit q[ui]d illud eſſet: q[ui]d clamare deberet. Et dixi. Quid clamabo? Cui ſimile è illud i[que] Hie

remiá. Accipe calicé uini meri huius de manu mea: & potionabis o[es] gétés ad q[ui]s ego te mittá: & bibét: & uo-

mét[que] & i[lan]iét[que] & cadét a facie gladii: qué mitra í medio eos. Quod c[ui] audiſſet p[ph]eta:n[ò] renuit n[ò] ſecúdu

exéplú Moyſi dixit: p[cor] domine n[ò] i[mi]um dignus & p[u]de aliú qué mittas, ſed amator populi ſui: & ſutá qa

ex potu calicis inimicæ gétés íter ficerenſt: & ruerét: calicé meri libéter accepit: n[ò] ítelligés in o[ib]us gentibus

eúa Hieruſalé c[ô]prehédi. Deniq[ui] íter c[æ]teras nationes & accepi ait calicé de manu domini, & p[ation]ui o[es]

gétés ad q[ui]s miſt me dominus, & Hieruſalé & ciuitates luda: & reges eius & príctipes eius ad ponédas eas i de-

ſolatione[ui] & in iuiniú & filisationé, p[q] p[ph]hetia licet i[que] p[ler]ſiſq[ui] codicibus ordo ſit p[uer]ſus: q[ui]d í alio loco dicat:

aufculta. Seduxiſtibi me domine & ſeduſtus ſum, t[enu]ſiſtibi me: & poſuſiſt, ſaſtus ſum í deriſum, tota die exiui in

ſubſannationé. Et ecotrario q[ui] aſſertor eſt: eſaías dicebat: illa p[er]ſert: p[ph]eta n[ò] tam ſuo merito q[ui] miſericordia

dei cōſifum;poſſa a Seraphin au diſerit ecce tetigit hic labia tua; & abſulit inſqtates tuas: & peccata tua pur-
gauit:ocio nluiffe torpere,& ultro in minſteriū dei qſi a peccatis liberi:izelo ſe obtuliffe fidei. Moyſes eu-
ro qa læcularibus eruditus fuerat diſciplinist: & iterſecto ægyptio cōſciëtia eius alijq ex parte ſordueatunde
& uox ad eū de rubo facta fit dieſes:ne acceſſeris hue:folue calcifiéta de pedibus tuis. locus enim i:quo flas-
terra faneta eſt;& ſcierit ſibi aduerius magos aduerſus Pharaoné poffimū regé futuq effe certamen: ſe excu-
fasse dicété: p:or domine nō ſum dignus:p quo i hebrae legit:nō habeo labia circuicſa.lxx. interp[erb]ibus po-
tius qd' dixi uerbū de uerbo exprimétibus. Ex quo maniſette poſſit i ſtelligi Eſaiai reſe poſt circuicúta labia
dei ſe obtuliffe minſteriū;& Moyſem adhuc i circuicſis labiis tā grāde minſteriū recuſaffe. Aure audiſtis:
nō i ſtelligetis:& cernětes alpicietis: & nō uidebitis totus hic locus lictur Saluator dicit in euangelio:ad id p[]tiner
tépus:quo ipſe eſt dignatus ſedédere ad terras;& signa iudaeis nō i ſtelligétibus p[]petrauit. Et quoniam uq[]d
ſiné capituli expanatio multiplex ſegſ;& excipiétis iā explicuimus cæras: hucuiq dicſtate ſufficiat,qa: & ora-
tio quæ nō p[]prie manus ſtilo expoliſt cū p ſe inculta eſt: tum multo moleſtior ſit: iſe diuſi ſui p[]lixiate cōge
mineti:& oculog: dolore cruciati auribus tantú ſtudeamus & lingua.

Æuſiudé ad eundé Damaſum papá de Seraphin & calculo:ubi exponit qd' ſeg[]e in eodem diuerſos iterp[]tes
Eſaia:vi.c. Et miſſum eſt ad me unu[]de ſeraphin:& i manu eius calculus;& tetigit os meu: & reliq[]i de eodem,

Eptuaginta: & miſſum eſt ad me unu[]de ſeraphin. Aqla & Theodotion: & uolauit ad me unu[]de ſera-
phin. Quotidie ad nos mittif feraphin:quotidie i[]gemifcétu[n] atq[] dicenti: O miſer ego quoniam c[]oſu-
tus ſumiora purgant, & c[]u a peccatis fuerint liberati: p[]parat ſe miniferio dei. Quod aut[]e c[]æteris in-
terpt[]es qd' miſſum eſſe uolare dixerint: itellige uelocé diuini ſermonis aduent[]u ſup eoſiq digni ſociate il-
lus iudican[]t. In genere quoq diuerſitas eſt. Septuagita Aqla & Theodotion ſeraphin neutro genere traſſale
rút: Symmachus maſculino. Nec putádu ſexu eſſe in iuirtutibus dei: c[]u eti ipſe l[]piritus ſuc[]s ſecund[]u p[]p[]rieta
tes lingua: hebrae ſœmineo genere p[]fera[]t ruha:græcae neutro TO TNEUJJA: latine maſculino genere ſpus.
Ex quo i ſtelligéd[]u eſt qu[]ādo de ſupioribus diſputa[]t: & maſculin[] aliq[]d ſeu ſœminin[]u p[]oni: t[]o n[]am ſexu li-
gnificarii: idiona ſonare lingua: Siq[]d[]e ipſe deus iuſiſibilis & i ſcorruptibilis of[]bus pene linguis p[]ſer[]t genere
maſculin[]o: c[]u in e[]u n[]o cadat fexus. I[]lloq: quoq pius licet attamé coarguéd[]us error eſt: iq in of[]onib[]us & obla-
tionibus ſuis auDET dicereq ſedes ſup cherubin & ſeraphin. N[]a & ſup cherubin ſedere deu[]i ſcriptu[] e ſtulitib[]i
t[]es ſedes ſup cherubin oſtédere. Sup ſeraphin uero ſedere deu[]inulla ſcriptura c[]omemorat, & nec ip[]a qd[]e ſtra
phin circa deu[]i ſtátia excepto p[]ſenti loco in ſcripturis ſanétis of[]ibus iuènimus. Septuagita & i manu habebat
carboné: qu[]e ſorcipe accepat de altari: & tetigit os meu. Theodotion: & in manu eius calculus in ſorcipequ[]e
accepat de altari: & tetigit os meu. Symmachus: & in manu eius calculus in ſorcipibus: qu[]e tulerat de altari:
& detulit ad os meu. Quatu[]tú ad h[]iftoriá p[]tiner: uide[]e deus ſedere in t[]e p[]lop[]i hieruſalé: & ante e[]u de altari ſecu-
d[]u. lxx. ad Eſaia carbo deferri. de altari uero ſiu eſie[]ci ſiu holocaſtoq. Quatu[]tú aut[]e ad myſtos i[]telleſus
ille ei ignis mittif: qu[]e Hieremias ſerre n[]o poterat. Qui c[]u af[]a: ſnoſtræ arcana penetrarit: ita nos diſpoſit: ita
a ueteri ho[]e in nouu excoq:ut in ill[]a uocé p[]oſſumus erùpere, uiuo aut[]e iā n[]o ego:ſed g[]ira dei: qu[]e i me eſt,
forcipes quoq ſecu[]dú interp[]tes c[]æteros: licet in ſacerdotali ſemp ſupellecti ſuerint: diuerſas gratias de[]be-
mus accipe: q[]bus multifarié & multis modis olim deus p[]ribus n[]ris locutus eſt in p[]p[]hetis qa: in hebrao p[]ro
carbone calculus legiſ, c[]æteris quoq ſup hoc c[]oſonátibus uide[]e mihi ſermo diuinus calculi appellationeſ
ſgnari. Sicut.n, calculus genus eſt lapidis duriſimi & rotu[]di & o[]i puritate leuſimi: ita ſermo dei: q neq[]b[]a:
reticoq: neq[]b[]o: iu[]o m[]a: udeſiariog: p[]ot c[]otradiſtioibus c[]edere calculus d[]iciſt. De hoc calculo Sephora ſuiu ſhiu
circuicidit, & leſus popu[]l[u] purgat a uitiis, & in Apocalyp[]si dominus pollic[]eſ: uincéribus: ut accepi[]t: calculi:
& ſerib[]a ſup e[]u n[]omen nouu. Viden[] aut[]e mihi & lxx. in eo q[]p[]ante traſtulerút: i[]de ſenſiſe q[]p[]e c[]æteri, ev-
oq[]a: q[]ppe qu[]e nos carbuncul[]i ſterptamur: genus lapidis fulgidi atq[]e nitétis: qu[]e etiā in.xti. lapidibus iuèni-
mus. Siue i[]giſ calculu[]s ſiu[]e carbuncul[]i lapide accepiimus in calculo diuini ſermonis ueritas & n[]orin: carbd[]
culo lucés do[]crina & maniſeta moſtraſ. Eloq[]a.n. domini eloq[]a caſta: argé[]tú igne p[]batú terræ: purgatun
ſeptuplu[]l. Et alibi: m[]ádatú domini lucid[]u illumináns oculos. Quod aut[]e a[]it in manu habebat carboné: manu
i[]telligamus opationé, ut ibi: in manu lingua: mors & uiti: & in p[]smai: cadet in manu gladii. Aut certe uere
manus apparuit: ut p[]ſimilitudiné humana: formæ d[]u manus c[]erni: porrigétis: p[]p[]hetra n[]o timeat: iuxta qd[
& ip[]ſum deu[]i & angelos ſe in humanas uidimus mutaffe formas: ut metus uidétibus demereſt. Septuagita: &
dixite: ecce tetigit hic labia tua: & aufert inſqtates tuas: & peccata tua purgat. Aqla: ecce tetigit hic labia tua:
& recedet inſqtas tua: & peccatú tuu p[]p[]iciab[]i. Cæteri iterp[]tes in Aqlæ uerba c[]ofentiunt. Prim[]u necef[]e eſt ut labia noſtra tangan[]: ide[]de c[]u ta[]c[]a ſuerit: ſuge[]e inſqtas: & c[]u inſqtas ſuerit effugata p[]p[]ic[]eſ dominusq[]a
apud ip[]ſum eſt p[]p[]iciatio & ſecund[]u apolto[]lu, ipſe eſt p[]p[]iciatio p[]peccatis noſtris. P[]purgatis aut[]e p[]peccatisno
ſtris au[]diemus uocé domini dicétis: qu[]e mittá? Et respondebimus, ecce ego: mitte me. Septuaginta: & audii
uocé domini dicétis: qu[]e mittá? & qs ibit ad popu[]l[u] iſtu[]t. Aqla Theodotion & Symmachus: & audii uiuem
dicétis: qu[]e mittá? Et qs ibit nobis: De c[]o[]paratióe Eſaia: & Moyſi q[]u alius minſteri[]u recularit: alius ultro
ſe offerés dura p[]peſſus ſit in alio loco diſputauiimus, ſed ne uideremur aliq[]d p[]teriffis: eoq: i[]q[]li iu[]dei: deutron
uocát u[]l deutroſis: & in q[]bus uniuera m[]afiéti ponú[]t:n[]u: breuiter illud attingamus: q[]re in Hebrae ſit po
ſitú: & qs ibit nobis: Sicut.n. in Genefi d[]iciſ: faciamus ho[]em ad imaginé & ſimilitudiné noſtráita & hoc pu
to dictu[]u & qs ibit nobis: Nobis aut[]e q[]bus alii exſiſtimádu eſt: niſi patri & filio & ſp[]iritui fancto: Quibus u[]
dit quicuq[]s eoq: ob ſeg[]e uoluntati. Et in eo qd[]e q[]ui unius loquétis p[]ſona p[]poni: diuinitatis eſt unitas. In eo
uero q[]p[] d[]icitur nobis: per ſonarum diuerſitas idicáſ. Legimus in canticis canticorum uocem p[]poni: dicentis
ad p[]onfam: ſurge ueni p[]xima mea; ſponſa mea; colúba mea: qa ecce hyems traſſiit: pluuiu abiit ſibi. Quando

["enim aia in cogitatiœ trâquillitatem ſentit, Ædo ſupra petrâ fundata eſt: & fides eius alta radice fixa eſt: uniuere ſi tentationu flucbus libi ptraſeuít; & ei nô ptraſeuít: q tentaſt. Notandû autem quô ad id qd' dominus dixerat: quê mittâ: & q sib nobis? Propheta ex pte reſpôderit, ecce ego: mitte me, & de ſequêti tacuerit, itelligés nul lú hoiem dignu: eê q deo pgeret; & oê iter ſu: eius faceret eê q mitteret: quâ hûilitatê domius aduertê: q: ſe ſequendi putaret id dignu: ipauit ſeqntia dicês. Vade, Septuagita: & dixit ego lum: mitte me. Aqla & Theodotiu: ecce adſu: mitte me. Symmachus: ecce mitte me, deus q uocat ea q nô ſut q: ſit: & q dixit ego ſu: q ſu. Et ali- bita: é miſit me: quòſcůb vocauerit: ſatá facit ſub ſiſter: qd ſatis claret exéplis i uiuête Matthæo euâgeliſt: & i Lazaro q triduano iam mortuoq ſatá ut ſut uocati a domino: & ille ſepulchrû quaritæ reliqt: & ille fueræ mortis Quoniu: oia q abſc: eo ſunt: nô ſunt. Vnde, ppheta purgatus a uitius auſus eſt dicere: ecce ego ſum, licet in latinis codicibus pter interpút uarietate: ſum:nô ſit ap politu: Quidâ obſeruandû putât: ad quos p: p: p: p: p: p: p: p:

Melchisedech ad Chriſti typu referi:cuius pſectus eccleſiæ facramêta funt. Hæc legi in græcos, volumini bus: & ſi latiffimos terræ fitus in breui tabella uolui demôſt rare: no extêdés ſpacia ſenſuui: atc: tracatuu: ſed qubſad pûctis atq: côpêdiis infinita ſignificas: ut in parua epiſtola multoq: ſimul diſcereo uolitates. Ve ru quia amantité interrogas: & uniuera quæ didici ſidis auribus inſtillàda funt: ponâ & hebræoq: opinioné & ne qd deſit curioſitati iſpa hebraica uerba ſubneſtâ. V malchi zedech melech falem ohzi leehm uaiain ueth choehn leel ehliu oiuaiarecheuh uaiomar baruch abrahá leel ehliun chone famain uaarz ubaruch el ehliun acer migen zarecha beiadecha uaiten lo maahfer michol. Quod iterpræt in latinu hoc modo. Et Melchisedech rex Salé, ptulit pané & uinu: erat auté ſacerdos dei excelfi, benedixitq: illi & ait. Benedictus Abrahá deo excelſo, q: creauit cælû & terrá, & benedictus deus altiditque ſacrimus q: tradidit inimicos tuos in manu tua, & dedit ei decimas ex oibus. Tradutq: huc eſſe Sem primu filiù Noe & eo têpore quo ortus eſt Abrahá habuiffe atis annos trecétoſnonaginta: q: ita ſupputent. Sem poſt diluuiu anno ſecuó: cu centu eſſet anôg: genuit Abphaxat, poſt huius ortu uixit annos qngetos: hoc eſt ſimul ſexcétos. Arphaxat annos natus, xxx, & quinque nuit Salem. q: & ipſe tricenarius pcreauit: Heberquê, xxxiiii, annog: legimus, genuiſſe Phaleg. Rurium Phaleg expletis annis, xxx, genuit Reu. Qui & ipſe poſt tricéſimù & ſecùdum natiuatis fuæ annu edict Serug, de quo cù ad, xxx, pueniſſet annos ortus eſt Nachor, q, xxix, annog: genuit Thare, quæ legimus q: ſeptuagenius genuerit Abrahá & Nachor & Ará. Supputa p ſingulas ætates ánog: numeg: & iuenies ab ortu Sem uſq: ad generatione Abrahá trecétos nonaginta annos, mortuus eſt auté Abrahá cêteſimo ſeptuageſimo atatis fuæ anno, Rône deducta inueniſt Sem abnepoti fuo decimi gradus Abrahá ſupuixiſſe ános, xxxv, Simulq & hoc tradut q: uſq: ad ſacerdotiù Aaron: oës primogeniti ex ſtirpe Noe cuius ſeries & ordo deſcribif ſunten facerdotes; & deo uiectimas imolarint, & hæc eſſe primogenita quæ Eſau fratri fuo uêdiderit Iacob, Nec eſt miru ſi Melchisedech uiectori abrahá obuia pceſuerit; & in reſeſtioe tá ipſus q: pugnatoq: eius panes uinug ptulerit; & benedixerit ei: cu abnepoti fuo hoc facere iure debuerit; & decimas prædæ atq: uiuctoria accept ab eo. Siue q: habef: ambiguìu ipſe dederit ei ſubſtatiæ fuæ decimas; & abaui largitatè oſtenderit in nepotem. Vtruoq, n, itrelligi potéſt; & iuxta Hebraciuq: & iuxta Ixx, interpètes q: & ipſe accept decimas ſpolioq, & Abrahá dederit decimas ſubſtatiæ ſuæ: qg: apſolus in epiſtola ſua ad Hebræos aptiſſime definiat no Abrahá ſi ſcepiſſe a Melchisedech decimas diutiaq: eius ſed de ſpoliis hoſtui parté accepiſſe pôtificé. Salé autem no ſololephus & noſtri oës arbitranq: eſſe Hieruſalé nomé ex græco hebræoq: còpofituq: qd: abſurdé uſque pègniz lingæ mixtura demôſtrat: ſed oppidu iuxta ſeytopolin qd: uſq: hodie appellaq: Salé, & oſtédif ibi palatum Melchisedech ex magnitudine ruinag: ueteris opis, oſtêdés magnificantiæ de quo in poſteriore quoq: parte genefeos ſcriptu eſt. Venit Iacob in focod id eſt in tabernacula: & ſecit ſibi ibi domos atq: tétoria: & traiſt in Salé ciuitate regionis Sichemiq eſt in terra chanaan. Còſideraduq: quoq: eſt q: Abrahá a cæde hoſtui xuot téti: quos pſecutus eſt; uſq: dan: q: hodie paneas appellaq: no de uia Hieruſalé ſed de oppido metropoleos. Quê ché in itinere fuerit: de quo in euagelio quoq: legimus. Etat auté Ioánes baptizás in ennon iuxta Salim quia aquæ erát multæ ibi, nec reſert utru: Salé an Salim noſteq: cu uocalibus in medio Iifis praro utanq: Hebraq: & pro uolutate lectoq: atq: uarietate regionu eadé uerba diuerſis ſonis atq: acceſtibus pferanq: Hacab eruditiffimus gétis illius didicimus: q in tantu no accipiut ſpirituu ſuel angelu fuiffe Melchisedech: ut etiam certiffimù hois nomé aſcribát. Et reuera ſultu eſt id qd' in typo dicíq, eo q: Xpi ſacerdotiù ſiné no habanq: & ipſe rex & ſacerdos nobis utruq: donauerit: ut ſimus genus regale & ſacerdotale: & quaſi angularis lapis pateié utruq: còiunxerit: ut de duobus gregibus bonus paſtor unu eſſiceret gregé, ſcio quodq: referre ad cux YOTHN: ut hiftoriæ auferát ueritaté; & dicat no fuiffe regé: ſed in imagine hois angelu demôſtratu: cu tantu nitantq: Hebrai Melchisedech regé Salé; ſillu Noe Sem oſtédere: ut ante hoc ſcriptu ſic referant. Egregiùs et auté rex Sodomoq: in occurſum ei: haud dubiu quin Abrahá poſtq: reuerus eſt a cæde Chodorlaomon: & re gü qui cu eo erát in ualle Salé: hoc eſt uallis regis de qua ſtatim ſeq: & Melchisedech rex falé ptulit pané cu inu: & reliq. Si ergo hæc ciuitas regis eſt & uallis regis: ſiu ut, Lxx, traſtulerut cápus: quæ hodie aulone palæ ſtini uocat:imanifeſtu eſ hojem fuiffe: q in terrena & ualle & urbe regnauit. Habes q: audierim & quæ legerim de Melchisedech, meu ſuit recitare teſtes: tuu: ſit de fide teſtiu iudicare. Quod fi oës reppuleristuìu cæne ſpiritalé illu iterpreté no recipies: q iperitus fermone & fciëtia táto ſupcilio & auitoritate Melchisedech ſpiritu fanctu pnúciauit: ut illud ueriffimù còprobarit; qd' apud græcos ponif: iperitia còſidentia: eruditio ut moré creat. Ego poſt longá ægrotationé uix in qdrageſimæ diebus hæc fabricare potui, & cu alteri mei opip pararé: paucos dies q: ſuperát in Matthæi exponitoq: còſumpi, tátaq: auiditate ſtudia omiſſa repetiuu: ut qd' exercitatione lingua: puit; nocuerit corporis ualitudini.

### Argumentum.

C. Arnalé circucifioné ad ſpiritalé itelligétiæ referéſ; primu edocet in abdita corporis parte eſſe pèceptis ad ſignificandú ſpiritualé circucifioné uitioq: & boná opationé hoibus exéplo Saluatoris eſſe cæna: da: q & cùctis actibus gloriá ſe refugit; & humaná carné obúbrata maieſtate ſuſepeſit: quâ impie Manthæus Arriuſq: blafphemát. Deíde oſtendit myſtice iltitutá in carne p[]putii: & qd' p[]ceſſit in figno ſeu figura eius qd' gerendu erat in méte no illa ſuiffe ſalute: q exéplu lob ſicircuncili demôſtrat; p[]curreſ p[]ueteris ac no ui teſtaméti partes: q no tam carné q[] Carnis te uitioq: còcupiſcétias circuiciderint.

### C. Beati Hieronymi p[]ſbyteri ad Terentiá de vera circucifione. Q. Epiftola.LX.

S. Vi piore epiſtola qua ex me còſultatio uira deprôpſit; q[] ad tuu: & fororis tuæ nomé miſi: rône euicu: cilióis rapidæ traſcurri: quoniá p[]ciëtus itineris mei i quo còſeeta e: in ſolu: ei limá nitoris: ueq: et p[]ceſtioné opis iuidit: licet me & illa terre: i q[]limáq: Quod ſi no p[]lacet ip[]lita: formidat aus cogitarr qd' iudici mereant: iſformia, q[]q[] ego illá no ad iudicu ſubſellia: ſed ad ſauétiu mihi coroná tranſmiſi. Deniçq mea

Dan nùc p[]næcal

fententia non poffet; nifi uiffet p uos de secreto uerecùdiæ uelut manu quadam caritatis educta. Sed quoniam
tam illa melioré facere nò poſsum; placuit mihi: ut femel emiſſu repetéſ; apud te uerbù retraſtaré; cuius con-
ueriario circuſiſiòs: itératio: & uita totius legis enarratio: Ex eo ſiqdè lex uideſ obſcura: quonià raro in
quo còſpiciat exiſtat, dei.n.uerbù uita eſt: & nos aliud uiuèdo qù uita eſt: uerbù dei facimus obſcurù. Quod ſi
ea uita qù foluì uita eſt viueremus: narratiòe legis cius opus nò erat: quâ facilius erat uidere qù log, quâdoqdem
nò in fermone eſt regnù dei: ſed in urtute. Nobis ergo ex abuòati licet apud te differéctare: qd' didicimus i te
tibi pàdereiq d' nobis uita tua pàlitit ne eſſet obſcurù. Sed qd' nouu loqmuſ: fi aut tu qd' locuturi ſumus: hoc
uius: aut ſi apud te qd' in te didicimus: hoc loqmuſ: cù & memor eoqù qè meminit: monita nò qrat: & doctus
nò ea quæ ià caillet inqrat. Tu qdè filia dilectiſima circuſiſiòe uiuis. mihi tamé ppoſitù eſt illud tecù loqui:
qre nò in digitò: nò in aurealiaue corpus parte fiat circuſiſio iudæoqù. qù utiqù fine rône eſſe diceref: ſi a deo i-
ienta nò eſſet. Nihil.n. fine rône ſit p deu: nihil caſibus ut gètes loquunè fortuitas: nihil deniqù fortunæ i illo
temeritati licet. Ipſi.n. cæci ſutù qù illa putat habere aliqd potefatis. Deus auté q ipſe ratio eſt: ut nihil nò plena
rône formaui: it nihil ab hoë fieri fine rône mádauit. Ratione digeſſit: ut terra hæc eſſet fup quâ reliqъ mo-
uerenſ: imobilis, ut aqù; uenæ altioribus mòtibus còderenſ: a qbus orta flumina dù p multa ipatia decurrút
lata: potádi uſum p oem tractù curſus ſui àiantibus exhiberèt, ut ipſum mare aqs iſluétibus nò excreſtat: ſed
ut uelut ueter qd' dàlicuì aqù ſitire uideaſ: ne uel fontibus in æternù manátibus: uel fluminibus fine fine cur-
rèbus: uel pluìus aflidue ruètibus: ppetuo terra diluioù tegereſt, ut cælù pter plenitudinè illa lucis i sole no
ſunis etià fideribus radiare: ne qd' corpus egenù luminis haberemus. Si ergo hæc tràſitoria ut ipſe ait: cæ-
lù & terra tràſhibùt: ſic fapiétia de ſcripſit: ut aliter ea nò potuiffe eſſe credamus: qd' hoſes ipſos p quibus hæc:
nunc ita excogitauit: ordinait: iſtituit: fine rône forte uiuie pmiſit: quoqù adoptio eſt filiogè & gloria & teſta
mentù: & legis latio & obſequiù & pmiſſa'. Ex qbus etià eſt Xpù ſecundù carné: q eſt benedictus in ſæcula.
Amen. Abſt ergo ut a qbus etià filiſ ſecundù hoïem uoluit oriri: eis nò plena rône còdereſ teftamentù. Sed
quinati tam euidèter còſtat oia ordinata p deu: plena eſſe rônis: ut aſſertore nò egeat: uideamus unde digreffi
ſumus: qù cauſa eſt ut aqù e partè corporis: qd' ſecretor & occultor eſt: aut eà quæ a græcis quòs i: a nobis dìcìſ:
natura ad circuſcidendù dominus elegerit: utiqù ob fignù quo uolebat famulos luos in Abrahæ ſemine cen-
ferit potuiffe eligere: qd' in ppatulo poſitù ab oibus cernere ſe: & alio noie uocare ſe. ubi nec in figno obſcu-
nas: nec còſuſio eſſet in noie, ſed ultra qùæ hæc imago rône habuit gemina: ueritatis, qua dum loqri: ipende pa-
tienti: ut qù circuſcifionè illà in uita tua nò eſſe credebas: nunc uità tua in illa circuſcifione conspicias. Ac primù
de ſecretiori parte corporis: qd figurabat aduerte. Illud fine dubio qd' poſtmodù dominus mòſtrauit: ne iu-
flutiuì noſtrà corá hoibù bus haberemus: ſed in occulto corá eo ſolo: cui foli nihil occultu eſt: & què folu: remune-
ratòre bonoqù: nouimus eſſe faſtoqù. Nà hic noſtra circuſiſio nò uideſ: quonià ſultitùæ velamine uelut ueſte
tegi: múdtali. Nec ſane a nobis magnope defiderandù eſt: ut còtéplationi oium circuſiſio apte fubiaceat, ne
merces opis penes eoſ ſit: quos ſolumus hác uide: dicente domino: Amen dico uobis: recepunt mercedem
ſua: ſed ita modéſſa: ita uerecùde habéda eſt: & velàda iuxta eà imaginé: qua abundàtiori honore ueſtimus: ut
nò uideſtes eà uideant: ſed quarètes rimaſteq: òtus nos iuxta apoftolù quos ſeduſtores putat: ueraces eſſe fa-
tean: quos nihil habere credebàt: oia poffidere cognoſcat, quos mori iudicabat: uiuere in æternù ſeſtentur.
Hæc eſt gloria circuſiſiòs occultæ, hæc partis uerecùdæ illius ad uidèdu: nobis in noſtro corpore nò uerèdæ.
hoc teſtimori: glorioſum: cù cœuerſi amare cupiùt: quos odiffe gaudebát. Vnde nò in carne palà: ſed in oc-
culto cordis ludæi eſſe debemus: nò ſía ſed ſpìritu: populus ex deo nò ex hoibus acqrr: ut uerecamur audire a
domino. Populus hic labiis me honorat: cor auté eoqù lóge eſt a me, iuxta illuì qui qd' ptinebat ad labia: magi
ſtru bonù de bono quæſiturus appellat, cui uetus lex.i. carnalis circuſiſio uelut poſita recitaſ: qua ſe còpleſſe
testatus: ubi qd' ad circuſcifionè cordis ptinebat audiuit: uende oia: & ſequere me. Triftis abſeſſell: mifer pror
ſusqù ſequi noluìt: què bonù ignorare nò potuit. Interius ergo illud eſt ſignaculù p[]figuratu: qd' in inuìbili
méte noſtra ab illo iuſibiſi noſtro deo uide: ut nò eù a quo iuocer e: audiret: ſed eù a quo credereſ: attéderet.
Oculi.n. domini ſup iuſtos: ſi ad iuſtitiá corde credaſ. Verù autè nos credere toto corde métimur: ſi ab hoi-
bus acipimus honoré. Acipimus.n. ab hoibus: ſi elemofinas noſtras tuba populo p[]dicatura p[]cedat: q[]s nec
poſſicuì minitràdi dextera: cù finiſtra còicare còcſeffe eſt. Acipimus ab hoibus honoré: ſi ieiunia noſtra
& abſtinetiá ciboq[] populi oculis fractior méritæ iſtrimitatis còmendet inceſſus: & fauoré uulgi trifti uiltu
aduocatus pallor acqrr: ſi nò caput ad imaginé: ſelituviatis iniungit: Sed ſi foli deo ieiunia còmèdátes poſſu-
mus dicere: uolútarieacrificamus tibì domine. Vides filia n[']epe q[]uiuis: & cœuersioné tuam ſecretæ illius
circuſiſiòs agnócſis: populi oculis iudicáda í còuiuio uocatoq[]: ſeu aŭt euageliftæ ſociáda Matthæo. Sed ad
ueri ip[]am uità aliuádo ueniamus.i. ad dominu noſtru: ſeſum chriftu. uideamus an tale aliquid docuit & ſe-
cit: quonià qd' ſactù eſt in illo uita erat, ſi & ipſe circuſcifionè ueluti in occulta parte corporis opatus: noluìt
ab hoibus & ea q faciebat: & ipſe gs eſſet agnócſi. Ac primù poſt cæleftè illà doctriná de mòte deſcédens: po-
puloq[]e le admiratuì ſtipatus agminibus: leproſi hois fordes emaculás; p falutis tantæ beneficio nò laude: nò
celebritatè còi hoium ore defiderat, ſed fibi foli qd' eſt eſſe còſcius: q maiore nò idiget teſtimonio. lubet illuì
nemini narrare ſua uirtuté, ſecretu quoq[] diuina[]x maietatis qd' myſteriú i[]carnationis occuluit: ab eo q lana-
tus fuerat uat fileri: ne gloriá q[]i homo qrere uide ref: qua alio more & myſtica rône ſuſcepit. Ná ut ſe often
dat ſacerdoti: & munus deo offerat iperauit, & hoc munus qd' p[]cepti Moyſes in teſtimoniú illis: ut d[']u tacet
q[]d' q[]i filius hois iperauit: legis potius má data: qua Moyſi deus ipſe dedit efficiat, & d[']u hoïem qué in carne
uiderat: laudare phibef: deum ſe uerum uideſ innuere: dum nò quali homo prædicáduſe: cui ut deo ſunt
curationum uota ſoluenda, nec in platearum uilibus carnaliter celebrandus: qui l[]specialiter ſit adorandus

Covid

in templo, ac fi dum fecundu hoiem nil regrit; fecundum deu addit huic familia; utueritas locupletiori tel
monio fulciref. Quaerit a dicipulis suis gs habeaf in populo egregius; illi noiant pphetas, Quid ipf ienti
folicitus exculpit. Cui beatus Petrus, Tu es inq Christus filius dei uiui: exclamat dominus beat; cui no
ro istud reuelaffet & fanguis: fed pater eius q effet in cælis. Tunc & Petrus uoCAF a petra: poftq angulate illi
petrae primus agnouit, lubet tamé poft multas donatas Petro benedictiones potetias: virtutisine gs dicip
logz diceret q ipfe effet Christus. Mira ratio: no uult pdcari: qd gaudet itellig: agnoſci amat; & odit offidem
ſic myſteriuobtedæ circuſiſiōs exercés. Ná mauult ſe inuettu effe q pedituut uirtus ſua illu nô ſauor man
ſestare alienus; qg in hoc pcepto & aliuſ itelligeſtæ genus occurrat. Verat dominus hoc unde Petrus laud
erat pdcare: offendédus uti: q: ſi cōtra uoluntate eius qd' Petrus ſenferant: quoniam ſi facultate loqu
di ſe tribuere uoluiffe: exculatio, peditori pdeſtinata uidebat. Poterat q dicere: pmiſſiſt nobis dicipulis tuu
ut te oibus pāderemus: nec imputadú mihi eſt: ſi alio ad te aliqs aio uenit: q ego te tuus laudator oſtedi. Sed
quoniam quicq[ui]d phibef illicitu eſt; a nulio ſe uoluit digne celebrari; dum a luda pderef idigne, luber ergo
ſcipulis; ne cui dicat q ipſe eſt Christus. Tédit ſnia iterdiſtalis in lud: & p[ui]ſum iugulat, peditor ipſo uto
p[cepti] maielaté ſignas: quæ erat deſignada pcepto. Reſert euangeliſta his uerbis. T[uc] impauit dicipulis ſui
ut nemini diceret: q ipſe eſſet chriſtus. Et ludas p[editor] his: q cù ipſo uenerat; ait, ipſe eſt tenente eu. In uerb
phibitionis declinatio obſecuſatiōs incurrit; & ne obtêtu ad excufationé eſſe poſſet obliuio; ſelux memo
ria in facrilegú uoluéda fuggeſit; dum ipſe p[diſ] de fermone quo cauet: ſic utriq[us] ratio no æquanda fubilat.
Ná & dominus oſtedit ſic ſe p[de]ndu eſſe: dum p[dit]: ſed ignoſce q in aliu[us] tramité diſputatiōs cenſus de iu
bo copioſior exſeſit: licet te aplius cōſiſerét ſuppreſſa q p[di]ta; & magis de his rebus filere tibi q[ui] dici copio
ſius iraſceris: q domini iudicia pro auro & preſcioſis lapidibus cōcupiſcis in qibus mel tibi fauunc: cōpenas:
desideriog[no] cares etiá plenitudine & ſi fatureris. Ac pinde factu adhuc exep[lu]b ad ipſo domino repetant
ut iuxta legé in ore duog[ui]e uel triu tefestiú omne uerbú cōſiſtat; & qu[et] p[di]e ſe diximus nouilſe: etiá ſe uel iu
luiffe doceamus: ut no ab aliis ſe modo honorari patereſ; ueru etiá ipſe ſi in quantú fieri poterat; debita
detraheret dignitate. Lazari amici ſui morte nô audit; & nùciat. faciebat hoc de deitate: qd miru; Vt cù loca
liter p[spicere]ſ in hoſe ex diuinitate nufq[ui] abeſſe credereſ. Feſtinat in Bethania: ſubmiſſiſtibus pene diſci
p[pi]as p[actura] miraculú: deſuncti forores occurrerut t[ore] t[ro] chrymoſo: crine cōciffiſos bon
aio iubet eſſe; ſi credát Lazaru uiuere; ſi ille nô ſunt dubitaturæ confirmat, uidet etiá multitudiné Marta &
Mariae: quæ ad folatiu[us] comes cōuenerat. Inſremuit inq[ui]t euangeliſta ſp[iritu]; & turbatus eſt; & ait, Vbi, in
p[ofuſiſtis] qd eſt hoc: quæ cōſuſiōis cauſa: q formidnis: Quid aut erubefcit; cù: & uirtus ſit habitu mira
luu; & deitas nô ſit ſubieſta terrori. Quæ ſepulchri tá incoſulta req[lio]tio? Vt oino credas de turbato cōſuſo
p[ſecta]: ille deus noſter q dicipulis coſtáter dixerat de abſente: Lazarus mortuus eſt: q foribus eius cōſe
ter p[mi]ferat de mortuo reſurrec[tor]us eſt: q[ui]b[us] noua neſcio qua cōſuſiōe ſepulchri qu[er]rit: q[ui] hoc ſoli qu
oia & noſſet; & præſare poterat; ignoraret, nô planú hoc eſt, ná alius itellectus occultitur: in dictis p[mi]ſſi
ſupioribus fatis ſe diuinitas publicarat. Aderat turba Iudæog[ita]tis semper non amica miraculis. In planum
deus: ſi n[ó] aliq[ui]d fecundu hoiem uidereſ ignorare p[ce]ſerat. Turbatus eſt inq[ui]t, ſeruléta carnis diuinitas iu
[da]zog[ua] oculis n[ó] p[de]da miſceſ; & ad ignoratia humaná deitas uelanda reuoacſ. Sic turbaq[ui] & fons cù exi
tus q[ui]a ſi a liquore limus; puritate ſiq[ui]li denſat eleméti: & duag[ui]e reru una c[ú]ſuſio diſcrimine p[pr]ietatu dum
p[at]e excludit. Ait náq[ui]b[us] eu p[ofuſiſtis] Et h[ic] turbatus iudæis deitate cælat in hoſe: & p[ſ]lédori diuinitatis in
tantæ opatiōis corruſcatiæ ignorantiá mortalitatis obducit: ut c[ú] poſſit in ſuſcitádo Lazaro deus adorant
homo in ſepulchri eius ignoratior[ē] uileſcat: Sic dum a cæcis uideſ; & a uidétibus n[ó] uideſ: ſic dum de p[la]di
bus ſuſcitat filios Abrahæ: filios p[di]tōiſis í lapide offenſiōis ipingit: illud myſterio occulto opatiōis exequi
ut eu ſiſirmi ac debiles ad poſcendá opem falutis nullo moſtráte cognoſcant; & p[ſ]ecutores uel inimicis q[ue]
nere debeat; n[í]ſi p[da]ſe ignorét. H[ic] eſt ille liber itus & foris ſcriptus; h[ic] ſecretus & publicus; h[ic] apus & ope
tus; h[ic] paginis ſupioribus uidédus: it[erior]ibus n[ó] uidédus; qa incôprehéſibilis. Intus q[ui] deſ [criptus] eſt cu
ppheta dicat: generationé eius gs enarrabit? Foris ſcriptus eſt c[ú] euangeliſta ait: liber generatiōis ſiu Xpi fili
Daud: filií Abrahá. Intus ſcribi: c[ú] deus dicit, Eruſtavit cor meu uerbú bonu. Foris ſcribi: c[ú] utinacutur.
Ecce uirgo cōcipiet & pariet filiú; & uocabis nomé eius Emanuel. Intus ſcribi: p[lo]annè. In príncio erat uer
bú; & uerb[us] erat apud deu; & deus erat uerbú. Foris ſcribi: p[Matthæu], Xpi auté generatio ſic erat. C[ú] eſſe
d[esp]oſata mater eius Maria Ioseph. Intus ſcribi: iuenda eſt in utero habens de ſp[iritu] fancto. Quid uti: ha
bens uerbú domini: uerbú carne: ſactu ſub lege Foris ſcribi: c[ú] apoſtoli itérrogati, gs eſſe dominus: alio dice
rét Heliá: alii H[ierem]iá: alii auté unu ex p[ph]etis reſp[ö]derút. Intus ſcribi: c[ú] Petrus exclamat. Tu es Xpi ſu
lius dei uiui. Vnde & ipſe dominus: n[ó] reuelait tibi Petre inq[ui]t istud caro & ſanguis ſed pater meus q[ui] in ce
lis eſt. Cuius caro & ſanguis: Nung[da]ná Petri ipſius caro & ſanguis: obſtabat: q[ui]n filius dei diceref: N[ó] inqui
fed ipſius domini caro & ſanguis, in q[ibus] dum cerni: q[de]t erat dei filius: n[ó] credebat eſſe q[de] erat. Impoſſible
enim hoibus uidebat deu credere: c[ú] hoiem uiderét; & tantá illá maielaté in q[ui] habitat óis plenitudo diu
nitatis: qua ipſe n[ó] capit m[ú]dus: in corpúculo deſp[ect]æ etiá imaginis ícluſam. Ait ergo, n[ó] h[ae] caro mea
bi & ſanguis: me eſſe dei filiú, p[di]iderút. Nam ita n[ó] patiun[é] me hoc credi. Deniq[ui] & propheta dixerat. Et ho
mo eſt; & gs cognoſcet eu? Euidéter ergo illi fecundú oculi iudicantes: me aut Heliá propheta: aut aliquem
unum ex p[ph]etis loquun[é]; quoniam h[oiem] eſſe habitu carnis agnoſcunt, ſed tibi reuelait pater meus qui
caſis eſt. Quádo reuelait? Quo tépore deus c[ú] Petro locutus eſt? Reuelait inq[ui]t pater meus q[ui] in cælis eſt,
hoc eſt dicere opibus crediſt: quæ loquun[é] filiú dei. Sed, n[ó] foris ſcriptus eſt libér ite: c[ú] dominus eſun.
Intus ſcribi: cum quin[que] panibus multa hominu[] milia faturauit. Foris ſcribi: c[ú] affigit cruci. Intus ſcribi:

cum paradisiום latroni pmittit in cruce. Foris scribif:icu spirituî moriens fecundum rationem humanæ car
nis emittit. Intus scribif: cu i paſſioe fol fugit: dies abſtödiſ: terra cœcutiſ. Foris scribif:cu ſepelif.Intus scri-
biſ cù tertia die ſepulchri liminibus emotis erumpit i lucè. Foris scribif:cu apoſtolis clauoæ & lanceæ uul-
neribus oſtétis, eſea etiis poſtulat. Intus scribif: ut iter eofde apoſtolos clauſi hoſtiiq útrare uſiſ nò ſuifſet
apparet. Sed miro nò cù iterior ſcriptura libri magis obſcura fit: aplius hominu métes turbat exterior: & ui
dètes illa quæ hominé uideri nò poſſunt: ita quæ poſſunt hominé uideri: noua ratiœ nò cernùt. Nà ma-
nichai qd' uideri nò pòt: credètes: id qd' pòt uideri: nò credút. Cù beatus loânes iuſiſibilé & uifibilé deum &
hominé breui q[ui] charaſtere ſignuerit. Sic, n. ait. Quod fuit ab initio frattres quod audiuumus: ecce libri, il-
lius iteroré parté. Quod ſequt: & uidimus oculis noſtris: & manus noſtræ palpauerút de uerbo uitæ. Ec-
ce libri pars exterior: quæ oculis a máibus ſubieſta hominu: & uideri & traſtari pòt. Hác pté libri Manichæ
us ignorat: uidés opa quæ fiut & uidés ſacireté. Pòt qd' dicere iste, tu es filius dei uiui, ſed non pòt dicere: do-
minus é fabbati filius hominis: & mira puerſitate qd' uidét: negâtes qd' nò uidét cœſitené. Inuifibilé i uirtu-
tibus recognoſcút: uſiſibilé í homie qd' ſacillimu effe debuit: nò agnoſcút. O cæcitas O ignoratía ueritatis: &
oi ratiune dánanda p[sumptio]úſt. Iſt[ui] ſunt q deo ipſi ſe præſerút: ſic credédo i carne cœſtituti: ſpiritaliter ſe uiue
re p[ſi]tétur: qd' deu nò credút poſtuſſe. Minor, n. fine dubio ab ıſtis deus ê: ſi qd' ıſt[ui] poſſunt: ille non potuit.
Nà iſt[ui] poſſunt i carne cœſtituti aliena capere naturâ. Cur iſle i carne poſtus: ſua ſervare nò poſſit: Videlicet
ut ſemp deus fit: ne corruptelæ admixtus cipiat effe corruptus: Mira: diſputatio: deu deftruit cù honorat.
Maioris, n. uirtutis é obtinere i terrena ſubſtantia deatate: iq deu ſpiritaliter i deitate durare. Quid ergo mira
bor in deo, niſi q cù hò effe dignatus fit: í homie q deus eet: aperuit: Nò qd' ipſe deftitut effe: qd' fuerat: ſed
q carne fecit eecq'd deus ê: q[ui] ex cufationé materiae uitiſoænia fit ipſe fine excufatiqe: q d[ui] nobis peccat-
tú factú effet: peccator effe nò potuit. Sed h[ic] Manichæus. Arrianus iterú ſuperioré p[te] libri utraq[que] circúple
us manuillà iterioré paginá ſic referare formidat: q[ui] ſacrilegiu ſacturus fit: ſi deus i carne ueniés nò amile-
nit deatát. Vidéſq[ui] dominú i nauícula dormiét[em] nò uیدet ueris & fluctibus ip[er]âté: cui deitaté ſe tribuere ſi
unimilitudine paterna mérit[em]. Deus, n. effe niſi patri. i deo ſimilis fit: non p[ot]r, ſimilé aut effe nec illúq foris
ſcriptus eſt: de iterioribus aliq[ud] perdidiffiſe. Illos quotidianus fermo iſtruere debuiffet: quo filius patribus ſu
is ſimiles: ita cupimus approbare: ut dicamus: de ore eius exiit, ergo ois filius: q[ui]libet ſecuſú carnalé genera-
tióné alter generef: tamé ſi forte patris p oíia ſimilis fit: díceſ ab ore eius p[ſt]ectus. Quis iuidet domini uerbú
de corde patris eructatú: nec aliunde i ſpiritu q ore platú etiá iuxta c[om]uné o[ui]m ſenſuú patri ſimilé iudí-
cate. Quod ubi ſideliter ſenſerimus te: & ea quæ foris ſcripta ſunt: & ea quæ ítus diuinitus ánótan[cre]dere:
unu libúr dicere poterimus. i quo leg[et] tota ſcripta uidètes: nò philofophoæ arguméta ſectemur: ut ueritaté
opinat[i]oſis colligamus: ſed forma uiter áte oculos cœſtituáus: & eá ipſa traſtabilé miremur: i q q[uc]q[da] obſcurú
effe poterit: eſt: ſu[n]de[n]. Quá Manichæi nò uidètes i carne: Arriani nò ítelligentes i ſpiritu: unius libri pagiſæ
coſederat: diſſecuere iunera[ra]: & midicatoré duoro c[ó]ſertis manibus h[æ]reticoq[que] ſufore ruperút. Sed qd mi
rúſi h[ui]s n[ec]miuſiibi i ſingulis paginis ſapiétes: ac de m[ú]diali philofophia ueniétes: tátá opti aptiſq[ui] libri c[ó]ca-
thenat[i]oſis ſubtilitas p[ter]uit: Cú eú nec iudæi q ip[lius] erat: c[ui] i ſua ueniffet agnouerút. Qui d[ui] de ca[elo] fi-
gnu poſtulat: q[ui] c[æ]leſtia n[ò] effent: q[ui] e ſalute uel debiliú uel mortuoq[que] c[æ]leſti uirtute ſaciebat: obc[æ]catai
inſidelitate ſua: uidèda etiá nò uidere meruerút. I[rat]uſq[que] é dominus: cur i ipſo deitatis conténereſ operatio.
Illa[da] de iudicis ſapiétuæ ſue p[cur]auit: ut & forma ſerui duplicabilis habereſt: & q[bus] n[ò] p[ir]uirtu té: ſua diu-
nitas radiaſſet: h[is] o[im]odis poſtus c[ó]tetp[er]ui: i[r]ruéda i ipſo iuxta ſæculú uideret: h[ui]nanitas: & c[ui] d[nu]m ſuú
i ſpiritu iſrahel n[ò] receperit: cur uel fratré ſuú i carne luda reciperet & cognoſceret: Necq[ui]n[æ]quú erat: ut q
majora ſubſuerút: & q[ui] ſacrilegiú ut uolebát æſtimari c[ó]mitterét ignorátés: nò homicidium facerét ſciétes.
Deniq[que] & lonæ ſign[ui] m[pi]ttit idſidis. & miſer q[de] populus i uno eodéq[que] homine dei c[ó]téptor ſui occideret. &
qu[em] iuxta leg[et] ſua n[ò] agnouiffet ut deu: h[uc] extra leg[et] ſua gentiliter dánaret ut reu. H[æ]c itaq[que] ignobilia paſ-
fions uelut uelata ficut loqueban[que] paſſione p[er]meruit: c[ui] deitatis naturá mortalitatis ueſte circúdat. Dum
apud erubecentes agnitiqe eius ip[ſe] c[ó]ſ fundi: d[ui] q h[ò] de deo ſit n[ò] credút: d[ui] ip[m] deniq[que] i ſe ho[in]em i de-
ſp[ab]icabilioré c[æ]teris forma út patia[]c íclinat: d[ui] apud diſcipulos dei uerbú n[ò] habés iuèni[ſt]. Vnde ſicut do-
minus c[æ]li & terræ: c[ui]s nomé ſup o[em] n[ò] eſt: forma ſerui accipieſ: n[ò] rapiná ſe dei arbitratus æqualé: in
ho[in]em ſe deſpec[ui] uelata ſtudioſe diuinitate p[ie]cieit, necq[ui] uideri i ſe uoluit: qd' n[ò] poterat, n[ò] agnoſci qd ho
mines obferuare ſub ſpecie ſecreſtæ circúcifionis expediet: quos p[er] naturá exéplo humiliaut & p[æ]cepto: di-
cens. Consultius utiſq[que] ſaciret: ſi etiá c[ui] o[ia] fecerent dicát: Serui iutiles ſacti ſumus: qd' ip[er]atú é ſecimus, quo
ntá fiducia p[sum]ptionis elatis: ut unus a d[ex]tris: & a ſiniftris alius i regno eius ſedeát, poſtulantibus: ip[ſe] do-
minus illis responderit: q illos amare amplius credeban[que]n: ſenſcitus qd peratis: q[bus] & ſtati formido paſſionis
ab eo opponit: q iuxta carné humiliat elatos. Quam ubi ítrepide popoſcerút: reſcete quidem dicit illis: ſedere
ad dexteram aut ad ſiniftram non eſt meum dare uobis. Nunquidnam h[ic] ſe potentíæ indignum effe pro-
ſelius é: Aut aliq[ui] fibi licere n[ò] teſtat: q a[it] p[ater] ne[íem] iudicatí[ed] ſed o[em] iudiciú dedit filio: N[ò] e[ait] meu dare
uobis, i ſic p[et]étibus ſuperbe: íſolenter: elate: de carnis tumore: non ſpiritus lenitate. Ná ego q reſiſto nunc
uobis: humilibus dare gratiá c[ó]ſueuí. Ita dominus d[u] humilitaté & uerbo & ac[tu] uere audientes docet: cur
in ſecreta parte corporis p[ſ]igurationé ueræ circucifionis habere uoluerit ofſ tendit. Dixi de occulto circun-
cifionis: quæ p[ura] ui effe diceda, Supeſt ut de ipſa circuncifione traſtemus: quæ figura ſit: Cur non oculo cir
cundamur & manu: dicéte domino. Ná fi oculus tuus ſcandalizat te: erue eú: & ſi manus tua ſcandalizat te
abſcinde eam ait: quæ tanta ibi p[ſ]iguratio é: ubi per uná partem corporis totus o[ino] homo circuncílius effe
credatur: & cum hoc nos poſt Chriſtum circucidamur in corde: Veniáus ad regenerationis noſtræ facra-

q

menta cœleftia:ut circuncisionem ſpiritalè in ſpiritale natiuitate quæramus;& in ipſis fidei noſtrae cumbo
lis:quo têpore circucíſio celebrat:primos uagitus ſacratæ repetamus ifantæ:& abrenúciatónè illa qpput-
is denudamur; âte oculos colloſemus, quonia ſicut q carnaliter naſcebanſ: ímudo: carnaliter circuicubæſ
in lege, Ita q nunc ad cæloru regna generat ex uerbo; per uerbú circuciduſ a mudo. Sic nàq dicimus abrenu
ciare nos mudo & pòpis eius: quoniam qcqd è in mudo còcupiſcétia carnis è: & còcupiſcétia oculorum è: & ab
nutio ſæculi quæ nò è a patre, illa ergo pmiſſio & circuncíſio è: quâ non patimur ut ſeruifed exibemus ut
liberi. Nec poſtq nati ſuerimus: celebramus, ſed ut renafcaſ offerimus, ofcq í p[er]cinctu baptrifmatis iduèmo
nudati: ſola ſanctog oculis còtritione uelſtimur: nec ad p[oc]emi natura noſtram: arſura filiorum ueſte: uel-
mus: qa í euangelio arbor foliis exuberàs: cù í ea fruétus nò effet repertus exaruit, ſed cùcua carnis repudiatæ
natura: ſexus inemores: nil ueremur: nec cù p[ri]o illo terreno homine: Adá ubi es: deu fugiètes audius. P[ra]
putia itaq: Adá tráſgreſſoris acqrere: per ſubiectione cæleſis obediètia reſpuètes:natura circucídimus ui-
tioq: & per una corporalis mébri formá: oes exercentes í p[er]putiú ſenſus p[er]ſegmur: ac trúcamus, nón, natura
ſed naturæ ſupſua ſelecans, ſcientes quoniam qcqd ápius è: malo è: ſic domini dignatiſe còſegmur: ut nos
qui fecuſú carné p[er]putiú dicimur, i, uelut ignoratia q[ui]dá naturaliter oblecti: tamè reuelata facie gloriá domi
ni ſpeculemur cù illi q fecuſú carné circucíſio dicuſ: tamè ne í legé í troſpiciat; obtètis præ facie obcaſſen
aulæis Evacuata è itaq: circucíſionis figura corporeæ: & i uim nominis eius tota tráſcendit: quando c[it]ia ſi
pra]putiú circucíſio reputat, q[do] tunc euenit. si aut poſt uerbú domini naturæ huius corruptæ acgeſtimus
bládimêtis: & denuo í centiua ſeqmur uitioq. Aut etiá nò: írcucíſi í carne éa p[is]am natura cù fuis p[equen-
tes: uerbú domini d[ui] nò cultodius: obterimus, Porro hæc an ita ſe habeat: & fidei patre: & circucíſionis ite-
rogemus auſtoré quoniam ab ip[so] utraq hæc: & quæ ad métem: & quæ ad corpus p[ti]nèt: p[er]ſerunt, ip[so] ne
bis reſpondebit ex gefſtis: iuſtru ne illum de iudaica circucíſione: an uero de noſtra hac quam dicimus commè
darit. ac primú audit a domio. Exi de terra tua & de cognatòs tua, ſub hoc uerbo iuxta carné in p[er]putio c[oli]
tutus: a] parétibus ſe circucidit: & patria: natura: q[ui] oem q] per affectu tenebaf: abrúpes uerbú domini í equitum
peregrinus. Hinc de]de ex c[oi]uge ſterili & ánola, i. & c[otra] vitiu] natura: & c[otra] còditione deficiens atatis
poſteritatis p[mi]ttiſc multitudine: nò c[oli]ſiderat corpus fu] emortu] cù ià ſare c[et]utum effet annorù: & emorui
uulá Saræ c[oi]ugis: cui definés iuſtificationè credèdo, p[er]meret. Prius ergo q[ui] í carne circúcida: eliſig. Prius,
ſcriptu] è. Credigit Abrahá deo: & reputatú è illi ad iuſtituát, luber igiſ deus. Circúcide: o[em] mafculinú ueſtu]
& circuicidemini carne p[er]puti ueſtri. Addidit & ſignificantia huius rei: ne effet obſcura. Ait, n. Et erit in ſigni
teſtaméti i]ter me & uos: ſignu ad oculos p[ti]nent, ut]delicet ut e]oq effect agnitio: q[ui] non putaret è μu]miale nat-
turá per uerbú domini reſpuiffe, ac q[ui] ſeffent illi: q Abrahæ ſide uirtutè operationis ignoraret: p[er] signum ue
lut p[im]aginé aliq] còparatione depicta q[ui]d ueru] effect agnoſcenter. Deide & p[he]ta ſiſdeli populoq dei ex
eo q[ui] uideri nò poſtet nollet credere: ſignu uſibile p[mi]ttit dicendo, Dabit uobis deus ueſter ip[so] ſignu. Exe
eurgo i] utero c[oi]cipiet: & pariet filiú: & uocabiſ nomè eius Emanuel. Et ip[ſi] ludæi cù d[ui]nu] ià í carne c[oli]
cerèti: & ſidé eius uirtutibus denegarent: ſignu poſtulát de caelo nempe ut crederèt: ſi uideret. Deus ergo p[ro]
têpore: cù Abrahæ poſteritas paribus ſi poſſet uelſtigiis i]gredi in ſide] elec]tòis ſue: notá in ſigno hoc uoluit
eſſe: nò iuſtitiam, ut q] m[u]diale] natura] a]re reſpuiffe: ei circucíſio carnalis appareret í corpore, ac uelut p[ho]
q[do] uide: p[er]ſoſet itelliqi. Sic multa quæ a] p[he]tis populo den]cianbæ: ab ip[ſis] prius a q[ibus] p[con]aban]ſe,
ſe]ta ſunt. Nudos i] captiuitate] filios Iſrahel effe ducendos: p[he]tra] iratus dominus minabaſ, certe diſcum
iam ad parti] u]om] intelligi]ta poterat í]trare, Vadit tamè nudus ip[ſe] p[he]ta p[op]ulos: & i] ſe q[ui]d]al]s] u]ui
cinabatur of]tendit. Videt uulgus: nò] audit. Et i] Eſa]e] corpore: quæ] ſibi erát uentura cognoc]cút, ſit p[er]gum
de uate: & i] in libro adhuc populo amaritudiné ſentit p[he]ta captiui. Sic abrahá deſignat í carneq] exerce
bat i] méte: & p[er]nomè mébri] uelut uirtuté circucíſionis itelliſt: nò per hoc ſignu exprimés carnis: ſed ſignu
fidei, de]de poſt illá carnis circucíſione] fuæſi erat plenitudo iuſtituæ: q[ui]re maiora adhuc i. Abrahá fidei expe-
rimèta quaerebat: Cur i] patrio poſt]modu] t[eta]ſ af]ſe]ct: ſi ià i] ſila c[irc]ucíſi]o] benedictòis f]uma teneba] (ſed]
quonii nò illa uirtus: ſed ſignu iubeba] effe uirtutis: quæ]ri a] ſingulari viro: V tru] ne q[ui] ià & patria: & cogna
tiòi ren]ućaſſet: & c[irc]ucidi le p[a]ſſus c[et]ern]u] parceret & filio. Quæ] ubi ad u]ctim]a nò] triltis ex exhibit] p[er]gna
p[ign]oris ip[ietate fit carnali p[ietate] ſublimior. Lucra] orbitate: i]u] p[arricidi]u] medita]ſ, & c[ui] unico nò parrot
in terris: it]ellas p[ili]s] anumerare i]ubef i] c[el]is, carnali]q] despe]ctor natura] i] natura] f]ider]u] colloca]ſ, & hu-
mani c[ot]eptor [e]minis: p[er]uocaſ] aſtrogq. Sic fidelis nò filio: ſed p[er]cepto: d[ui] mandat]u] domini religionè duct
effe] nò crimè: d[ui] offerre fili]u] deo facrifi]u] i]udicat effe] nò p[ar]ricidiu] p[ene] meruit p[ui]de]re: q[ui] deus ad tena
tionè p[á]dæ] mentis p[ar]ricidiu] uoluit offerri: ſed noluit ip[lere, Ab hac ueritate forma iudaica] c[irc]ucíſionis
amiffa] è: hæc nòis erat figura nò mébri. ſic natura] noſtra] deus uoluit denudari: ut nò í nobis aut cupiditas at
deret: aut ábitio] ſudaret: aut affectus carneus p[mi]nereſt: ſed ab o]ibus p[er]puti]s dei] amor & p[er]ſenti] c[ot]empus
exueret. Dixit q[ui]d]a] ſatyrus g[ét]iu] poeta, Probitas lauda] & alget, Teſtimon]u] hoc ueſe. è, nullus éa p[li]sat po]
p]ulus: nulla multitud]o] ábit: h[ui]o nullus á]plec]t: & í m[ú]do iſto uelut i] nouercali domo horret: etiá neſſan]is
deopta q[ui]diu nò ueſte] fuæ habuit dignitatis. Age i] uide: tot]u] tramité ueritatis p[ar]triarcha] geſta] uelup]
uiua uelſtigta decurramus, ut c[irc]ucíſionè quæ] ſan]tificat de]moſtremus, Tráſeo Isaac p[ere]grinatè: q[do] ip[ſum
in c[irc]ucíſionis forma c[oli]ſtit. Rebeccáq, p[ter] phyſitor]u] í]ifídias fororè de uxore dicentè. Quod æque q]
magni ſacraméti ſit: tibi ex]ſtimádu] relinquo, Taceo Iacob p[]duas annoq] hebdomadas matres. xii, tribum
feruitute mercantè. Omitto eius filios: quos p[ar]tria] benedict]o]em & ſan]titaté] naturalis qu[ada] neſſan]is
continuebat. Ad]ob ueniá: i] aliam generationis lineam de] Isaac germina] iam p[la]p]ſum: nec iſter. xii, iacob fili-
os h[æ]reditatum per Eſau genitum primitiua] benedictionis extorrè primogeniti dignitatibus ex]poliatum

["inter Edon princeps qo deo placeret ûentu, Hic tamè an circúcifionè naturalè æquanimiter poſſit ferre tè i 122\ntatur. Fit paup ex diuite, Sed hoc etiá ſæculi hoines côténere nouerút, Tot orbitatibus uulneraſ; iquot ſucceſſus ióibus gloriabaſ. Exclamer forti uoce: nudus césu: nudus & filiis: nudú ſe exiſſe de utero matris ſuæ: nudú etiá iturú ſub terras: dominú dediſſe: dnúm abſtuliſſe. O uirú natura ſæculi respuètem. nô ſe lachrymis: non ſe gemitibus; nô ſe etiá tenebris tradiſiſſe, ſed potius detriméto meritox dolegeat, uicior: & ſi egéus affìctu ſe fit fortiú cù iſirmatur: & i ualle lachrymase turri occupat gloriarú. Vbi es íſolés nimiú carnis ludæa: Còfer cù hoc uiro pedé: còtède: & gloria attollere maiog fupba uirtutibus, latuſc quu benedictis nobiliú patriar- charge, circúcinge nôbus: ut te iuſtificationuì uetus illa uirtus & auoge ſplédor appareat, lob te aduerſum p- cedit i mediu: ſanguinis auſtor nô erubecés: nec per Eſau íconceſſam benedictiòis fortè träſſufione mé- titus, ná illa nec pdeſſe nouius: nec obeſſe dicete domino. Aía pís & aía filii mea é. Aía quæ peccauerit: ipſa morieſ. Ac pide ei pſes é: ipi his uicat te oibus: & pcedit plus fibi de uirtute uédicàs pria: quo mius ex glo ria pmittit aliena. Deniog: expoliatus bonis oibus nil reqrit. Tu ægyptu i heremo poſt màna delitiòſa ſuppi- ras, illu ab pſe in deo poſita tot malog tétamèta nô auocat, te ad ea pſe bonog oium blàdimèta nô puocat. Ille manu domini ſentiés benedicit i uulnere. Tu uirtutibus de Pharaonis iugo exuta: nô subiaces. Huic illi & pro circúcifis ueniá poſtulare còcediſt: tibi uelit i'circúcíæ Amorreus pater & mater igeriſ eſſe Ethea: ut maniſſe liqueat: & illum per uirtutes opum nô p obferuatiá circúciliòis benedictioné ſibi reſtaurasse: qua paus amiliſt: & te p iactatia circúciliòis uirtutes negligéte eà benedictioné qua iacob ſola ſubtilitate acq- fierat: p diſiſſe. Quid. n. fibi iudæog: arrogatia nô uſurpet, lob ita q deo placuit; quô gétis nô é mea? Et cir- cúcifus forte: quoniá de Eſau circúcifio hucuſc generaſ. Nec máus leues i hoc nô circúcifio fuerat p[]dica ta: ſed virtus, nec an fine p[]putio uiterit: ſit qua[]redú: ſed q nihil labiis ſuis peccauerit ſit tenédú. Ad alie- nigenas ad quos puocat: ueniamus. quonía nullá nobis arboré exéplorú ager diuinog. oí ligno feracium platariog: nec i eo germia de uimine: ſed de fruge cèlenſ. Oſtedamus i ſirahel gloriá peregrinam: & bene dictiòis germe in ligno fluxiſſe nô ſuo dicimus Ruth: quo magis còſundáſ i ſœmina. Promitti p[]pphe- tas de radice leſſe uirga p[]noſtra ſalute, p[]ditura, nunq flos còdeſcenderet: q uel folus uti pleni agri odore flsgrare p[]ræ confortibus: nifi eú odore unguétorú ſup oia aromata lætitiæ oleo pater unxiſſet. Hic tamen leſſe auia nô l[]í]raheliticá habuit: ſed Moabitá, Cui tatu pegrina còcediſt: q[]tú nulla de patriarchag[]e germe[]i p[]mereſt: ut ſuo utero deſtituæ ſemé accipiat: & l[]í]rahelí no l[]í]rahelita parturiat dignitaté: cor- muq populi ſui: i alterius populi benedictiòib aliéa ſuſtollat. Vnde iſtud oro p[]meruit: Credo qa dicit ſocriu fua, populus tuus populus meus é: & deus tuus deus meus é. O uirtuté uiris etiá p[]ſerédá, Abraha p[]ſidé i círcu alé gétis mulier imita: q ueniamus. quonía nullá nobis arboré exéplorú ager diuinog. oí ligno feracium platariog: nec i eo germia de uimine: ſed de fruge cèlenſ. Oſtedamus i ſirahel gloriá peregrinam: & bene dictiòis germe in ligno fluxiſſe nô ſuo dicimus Ruth: quo magis còſundáſ i ſœmina. Promitti p[]pphe- tas de radice leſſe uirga p[]noſtra ſalute, p[]ditura, nunq flos còdeſcenderet: q uel folus uti pleni agri odore flsgrare p[]ræ confortibus: nifi eú odore unguétorú ſup oia aromata lætitiæ oleo pater unxiſſet. Hic tamen leſſe auia nô l[]í]raheliticá habuit: ſed Moabitá, Cui tatu pegrina còcediſt: q[]tú nulla de patriarchag[]e germe[]i p[]mereſt: ut ſuo utero deſtituæ ſemé accipiat: & l[]í]rahelí no l[]í]rahelita parturiat dignitaté: cor- muq populi ſui: i alterius populi benedictiòib aliéa ſuſtollat. Vnde iſtud oro p[]meruit: Credo qa dicit ſocriu fua, populus tuus populus meus é: & deus tuus deus meus é. O uirtuté uiris etiá p[]ſerédá, Abraha p[]ſidé i círcu alé gétis mulier imita: q ueniamus. quonía nullá nobis arboré exéplorú ager diuinog. oí ligno feracium platariog: nec i eo germia de uimine: ſed de fruge cèlenſ. Oſtedamus i ſirahel gloriá peregrinam: & bene dictiòis germe in ligno fluxiſſe nô ſuo dicimus Ruth: quo magis còſundáſ i ſœmina. Promitti p[]pphe- tas de radice leſſe uirga p[]noſtra ſalute, p[]ditura, nunq flos còdeſcenderet: q uel folus uti pleni agri odore flsgrare p[]ræ confortibus: nifi eú odore unguétorú ſup oia aromata lætitiæ oleo pater unxiſſet. Hic tamen leſſe auia nô l[]í]raheliticá habuit: ſed Moabitá, Cui tatu pegrina còcediſt: q[]tú nulla de patriarchag[]e germe[]i p[]mereſt: ut ſuo utero deſtituæ ſemé accipiat: & l[]í]rahelí no l[]í]rahelita parturiat dignitaté: cor- muq populi ſui: i alterius populi benedictiòib aliéa ſuſtollat. Vnde iſtud oro p[]meruit: Credo qa dicit ſocriu fua, populus tuus populus meus é: & deus tuus deus meus é. O uirtuté uiris etiá p[]ſerédá, Abraha p[]ſidé i círcu alé gétis mulier imita: q ueniamus. quonía nullá nobis arboré exéplorú ager diuinog. oí ligno feracium platariog: nec i eo germia de uimine: ſed de fruge cèlenſ. Oſtedamus i ſirahel gloriá peregrinam: & bene dictiòis germe in ligno fluxiſſe nô ſuo dicimus Ruth: quo magis còſundáſ i ſœmina. Promitti p[]pphe- tas de radice leſſe uirga p[]noſtra ſalute, p[]ditura, nunq flos còdeſcenderet: q uel folus uti pleni agri odore flsgrare p[]ræ confortibus: nifi eú odore unguétorú ſup oia aromata lætitiæ oleo pater unxiſſet. Hic tamen leſſe auia nô l[]í]raheliticá habuit: ſed Moabitá, Cui tatu pegrina còcediſt: q[]tú nulla de patriarchag[]e germe[]i p[]mereſt: ut ſuo utero deſtituæ ſemé accipiat: & l[]í]rahelí no l[]í]rahelita parturiat dignitaté: cor- muq populi ſui: i alterius populi benedictiòib aliéa ſuſtollat. Vnde iſtud oro p[]meruit: Credo qa dicit ſocriu fua, populus tuus populus meus é: & deus tuus deus meus é. O uirtuté uiris etiá p[]ſerédá, Abraha p[]ſidé i círcu alé gétis mulier imita: q ueniamus. quonía nullá nobis arboré exéplorú ager diuinog. oí ligno feracium platariog: nec i eo germia de uimine: ſed de fruge cèlenſ. Oſtedamus i ſirahel gloriá peregrinam: & bene dictiòis germe in ligno fluxiſſe nô ſuo dicimus Ruth: quo magis còſundáſ i ſœmina. Promitti p[]pphe- tas de radice leſſe uirga p[]noſtra ſalute, p[]ditura, nunq flos còdeſcenderet: q uel folus uti pleni agri odore flsgrare p[]ræ confortibus: nifi eú odore unguétorú ſup oia aromata lætitiæ oleo pater unxiſſet. Hic tamen leſſe auia nô l[]í]raheliticá habuit: ſed Moabitá, Cui tatu pegrina còcediſt: q[]tú nulla de patriarchag[]e germe[]i p[]mereſt: ut ſuo utero deſtituæ ſemé accipiat: & l[]í]rahelí no l[]í]rahelita parturiat dignitaté: cor- muq populi ſui: i alterius populi benedictiòib aliéa ſuſtollat. Vnde iſtud oro p[]meruit: Credo qa dicit ſocriu fua, populus tuus populus meus é: & deus tuus deus meus é. O uirtuté uiris etiá p[]ſerédá, Abraha p[]ſidé i círcu alé gétis mulier imita: q ueniamus. quonía nullá nobis arboré exéplorú ager diuinog. oí ligno feracium platariog: nec i eo germia de uimine: ſed de fruge cèlenſ. Oſtedamus i ſirahel gloriá peregrinam: & bene dictiòis germe in ligno fluxiſſe nô ſuo dicimus Ruth: quo magis còſundáſ i ſœmina. Promitti p[]pphe- tas de radice leſſe uirga p[]noſtra ſalute, p[]ditura, nunq flos còdeſcenderet: q uel folus uti pleni agri odore flsgrare p[]ræ confortibus: nifi eú odore unguétorú ſup oia aromata lætitiæ oleo pater unxiſſet. Hic tamen leſſe auia nô l[]í]raheliticá habuit: ſed Moabitá, Cui tatu pegrina còcediſt: q[]tú nulla de patriarchag[]e germe[]i p[]mereſt: ut ſuo utero deſtituæ ſemé accipiat: & l[]í]rahelí no l[]í]rahelita parturiat dignitaté: cor- muq populi ſui: i alterius populi benedictiòib aliéa ſuſtollat. Vnde iſtud oro p[]meruit: Credo qa dicit ſocriu fua, populus tuus populus meus é: & deus tuus deus meus é. O uirtuté uiris etiá p[]ſerédá, Abraha p[]ſidé i círcu alé gétis mulier imita: q ueniamus. quonía nullá nobis arboré exéplorú ager diuinog. oí ligno feracium platariog: nec i eo germia de uimine: ſed de fruge cèlenſ. Oſtedamus i ſirahel gloriá peregrinam: & bene dictiòis germe in ligno fluxiſſe nô ſuo dicimus Ruth: quo magis còſundáſ i ſœmina. Promitti p[]pphe- tas de radice leſſe uirga p[]noſtra ſalute, p[]ditura, nunq flos còdeſcenderet: q uel folus uti pleni agri odore flsgrare p[]ræ confortibus: nifi eú odore unguétorú ſup oia aromata lætitiæ oleo pater unxiſſet. Hic tamen leſſe auia nô l[]í]raheliticá habuit: ſed Moabitá, Cui tatu pegrina còcediſt: q[]tú nulla de patriarchag[]e germe[]i p[]mereſt: ut ſuo utero deſtituæ ſemé accipiat: & l[]í]rahelí no l[]í]rahelita parturiat dignitaté: cor- muq populi ſui: i alterius populi benedictiòib aliéa ſuſtollat. Vnde iſtud oro p[]meruit: Credo qa dicit ſocriu fua, populus tuus populus meus é: & deus tuus deus meus é. O uirtuté uiris etiá p[]ſerédá, Abraha p[]ſidé i círcu alé gétis mulier imita: q ueniamus. quonía nullá nobis arboré exéplorú ager diuinog. oí ligno feracium platariog: nec i eo germia de uimine: ſed de fruge cèlenſ. Oſtedamus i ſirahel gloriá peregrinam: & bene dictiòis germe in ligno fluxiſſe nô ſuo dicimus Ruth: quo magis còſundáſ i ſœmina. Promitti p[]pphe- tas de radice leſſe uirga p[]noſtra ſalute, p[]ditura, nunq flos còdeſcenderet: q uel folus uti pleni agri odore flsgrare p[]ræ confortibus: nifi eú odore unguétorú ſup oia aromata lætitiæ oleo pater unxiſſet. Hic tamen leſſe auia nô l[]í]raheliticá habuit: ſed Moabitá, Cui tatu pegrina còcediſt: q[]tú nulla de patriarchag[]e germe[]i p[]mereſt: ut ſuo utero deſtituæ ſemé accipiat: & l[]í]rahelí no l[]í]rahelita parturiat dignitaté: cor- muq populi ſui: i alterius populi benedictiòib aliéa ſuſtollat. Vnde iſtud oro p[]meruit: Credo qa dicit ſocriu fua, populus tuus populus meus é: & deus tuus deus meus é. O uirtuté uiris etiá p[]ſerédá, Abraha p[]ſidé i círcu alé gétis mulier imita: q ueniamus. quonía nullá nobis arboré exéplorú ager diuinog. oí ligno feracium platariog: nec i eo germia de uimine: ſed de fruge cèlenſ. Oſtedamus i ſirahel gloriá peregrinam: & bene dictiòis germe in ligno fluxiſſe nô ſuo dicimus Ruth: quo magis còſundáſ i ſœmina. Promitti p[]pphe- tas de radice leſſe uirga p[]noſtra ſalute, p[]ditura, nunq flos còdeſcenderet: q uel folus uti pleni agri odore flsgrare p[]ræ confortibus: nifi eú odore unguétorú ſup oia aromata lætitiæ oleo pater unxiſſet. Hic tamen leſſe auia nô l[]í]raheliticá habuit: ſed Moabitá, Cui tatu pegrina còcediſt: q[]tú nulla de patriarchag[]e germe[]i p[]mereſt: ut ſuo utero deſtituæ ſemé accipiat: & l[]í]rahelí no l[]í]rahelita parturiat dignitaté: cor- muq populi ſui: i alterius populi benedictiòib aliéa ſuſtollat. Vnde iſtud oro p[]meruit: Credo qa dicit ſocriu fua, populus tuus populus meus é: & deus tuus deus meus é. O uirtuté uiris etiá p[]ſerédá, Abraha p[]ſidé i círcu alé gétis mulier imita: q ueniamus. quonía nullá nobis arboré exéplorú ager diuinog. oí ligno feracium platariog: nec i eo germia de uimine: ſed de fruge cèlenſ. Oſtedamus i ſirahel gloriá peregrinam: & bene dictiòis germe in ligno fluxiſſe nô ſuo dicimus Ruth: quo magis còſundáſ i ſœmina. Promitti p[]pphe- tas de radice leſſe uirga p[]noſtra ſalute, p[]ditura, nunq flos còdeſcenderet: q uel folus uti pleni agri odore flsgrare p[]ræ confortibus: nifi eú odore unguétorú ſup oia aromata lætitiæ oleo pater unxiſſet. Hic tamen leſſe auia nô l[]í]raheliticá habuit: ſed Moabitá, Cui tatu pegrina còcediſt: q[]tú nulla de patriarchag[]e germe[]i p[]mereſt: ut ſuo utero deſtituæ ſemé accipiat: & l[]í]rahelí no l[]í]rahelita parturiat dignitaté: cor- muq populi ſui: i alterius populi benedictiòib aliéa ſuſtollat. Vnde iſtud oro p[]meruit: Credo qa dicit ſocriu fua, populus tuus populus meus é: & deus tuus deus meus é. O uirtuté uiris etiá p[]ſerédá, Abraha p[]ſidé i círcu alé gétis mulier imita: q ueniamus. quonía nullá nobis arboré exéplorú ager diuinog. oí ligno feracium platariog: nec i eo germia de uimine: ſed de fruge cèlenſ. Oſtedamus i ſirahel gloriá peregrinam: & bene dictiòis germe in ligno fluxiſſe nô ſuo dicimus Ruth: quo magis còſundáſ i ſœmina. Promitti p[]

tor? Opus est utiç: multitudo d[omi]tori. Et quæ erit in heremo multitudo? Sine dubio nulla, Et q[ui]d faciet pro
pheta? q[ui] oxu é & uox clamatis. Elegit ni fallor locu[i]ubi e[u] nullus audiat: sed ad qu[em] populos de natura cor
ruptæ cœu[nati]oie reducat ut i[ph]pheta nouá uitá illíetes diuiná mirari diſeá: q[ui] oibus uiti[s] circuſios é
patiá[que]. Locus ergo ip[er] forma do[trinæ] é: & ip[er]a p[di]catico ſolitudo é uirtutú. Opera[que] habitationi d[u] urboſi ſi
quëtiá ſolícitus relinq auditor: & heremú a c[òtagionem] m[u]di uelut atheatro hoc uoluptatú aulúlius ȋgredí,
Prohibet deniq[ui] ne Abrahá patre glorié[que] uidelicet q[ui] eius ueſtigia n[ò] ſequa[que]. Certe ſi ad circuſionem illam ut
daic[que] ueniáus: circuſicidamur: ut Abrahá ſuit circuſíus. Si ad ſanguiné[i]cur filiú Abrahæ n[ò] dicatúr eſſe q[ui]
ſút, ſed fidei pater n[ò] p[ot]eſſi níſi cred[é]tiu[que], & filiú n[ò] de ſigno circuſionis: ſed de operis ſimilitudie reſcogno
ſcu[que]. His ergo c[ui] hibeban: ne ſe Abrahá paréte iaſtitaré[que] illud oſt[é]debaſ: n[ò] q[ui] ſignú fidei illius: ſed q[ui]
gnú patriu[n] n[ò] haberé[que]. T[uc] a[u]t rite filiú Abrahæ ſunt dic[é]di: ſi ad forma[que] parétis n[ò] facie: ſed uita reſpòdant.
Si ad uerbú domini nec patria diligat: & filius p[os]ſit occidi: c[ui] ip[er] etiá totus h[ui]o illa q[ui] nobis mortuus e[pi]
ri iubeat caritate c[ò]mori. Sic Simeon ſenex: n[unc] dimittis ait domine ſeruú tuu[n] i[pe]ce: Quia uiderunt ocui
mei ſalutare tuu[n]. Forma[que] é utiç: q[ui] q[ui] Chriſtú uidet: i[u] ſit ſæculo moriturus, & hæc é circuſiſio n[ò] adhuc ſub
tabernaculo ſignificat[i]o[s] adu[brata]: ſed p[fig]urati[o]e ueritatis occulta: etiá i[u] lucé facis imagine expoliata p[ro]
dés: qua[br] Abrahá prior myſteriog[que] pene o[ui]m ini[i]tiator oſt[é]derat: c[ui] p[os]t uerbú d[n]i loci ſibi a filiis Heir
n[ò] ubi uiueret: ſed ubi morereſ acq[rit]. Magi quoq[que] adorato dn[ò]ne cui g[é]ti ut decuimus: p[os]tú[i] corpora
le fraudi eſſer ad gloriá: ſuis ſe aſſe[ſ]ibus circuſidere c[ui] theauris ſuis. i[] ſecretis m[ét]ui pateſac[i]o[n]e motus
maſtuare p[un]ere, eo[li]q[ui] morbos p[quos] aliq[d] aut cupimus aut metu[i]us aut dolemus: uelut ante p[ie]tatis
ará & miſericordiá[que] altare ſoderu[t], ut uel i[u] auro auaritá: uelat i[u] thure idolatRIA: uelat i[u] myrrha fieret dn[ò] lubi[ba]
mortalitas: a[que] eius utiç[que] erat captiua ducéda captiuitas: & i[u] hác petra[que] & ſacræ pecuniá[e] cupiditas: & p[lan]
erog[que] p[u]ſtitutio: & amara mortalitatis c[ô]ditio uelut illíi[que] morere[que]: l[á]p[rid]e Baby[loni] p[al]miſta p[é]cineret bea
tus q[ui] tenebit & allidet paruulos fuos ad petra[que]. Sub his ergo magog[que] & n[ò]ibus & oblati[ō]ibus o[ui]mode ille di
uinoq[ui] ſterpollator exuiq[que] quoniá deus erat i[u] Chriſto m[u]du[n] reconciliá[s] ſibi. Quis, n[i]á aut aurú ſibi auend
p[os]ſidere: ſi d[n]i eſſi a[ut] idolis thura c[ô]cremare: ſi Chriſti ſint: a[ut] moriú níſi mortuus ſepelire: i[u] myrrha i[u]
uiu[que] eſſi: Deniq[ui] & a diabolo uelut triu[que] aleu t[es]ſerag[que] dominus ip[er] t[é]ta[n]. Ná & c[ô]tiné[i]ta i[u] ſame[que] & religio[m]
adorádo: & uita i[u] p[ic]ipitio p[ic]ilitá[que]. ſed facile c[u]cta ſupauit, q[ui] pater & rex bonorú o[ui]m theaurorú[que] & ſace
dos repositorú ante ſæcula myſteriorú: & reſurrectio deſtinatus ſuit mortuorum. Magi tamé ex illo uetera ut
tæ reliquere ueſtigia: nouú iter igreſſu: uacui farcinis n[u] uacui benedicti[o]e cátauerú. Reuertere al[ia] me[n]
qui tua[q]a dominus benefecit tib[i] nec ille ad qu[em] dn[ò]ns ȋg[reſſu]s é: n[ò] o[ui] d[ic]i[que] p[os]tio circuſíus uitioni, n[i]
& dimidiui ex ſubſtantia ſua dat eg[é]is. & ſi q[ui] q[ui] fraudui: reddit i[u] q[ui] druplú[i]. Ille uti[que] q[ui] d[n]um non poterat
uidere: d[u] diues eſſi: níſi p[os]ſit q[ui] de terra i[u] q[ui] cor i[pi]s[i] uideba[que] eſſi: c[u] the[a]uro ſycomorú q[ui] dn[ò]ns eſſet tran
ſiturus aſcentit. T[uc] uelut de cognata necessitate a cruciſigendo c[ô]ſpectus i[u] arbore cognoſci: & i[pi] filius diu
tur Abrahæ. Cur d[ic]i[que] ſi erat: teſtimónio n[ò] egebat. Sed quoniá n[ò] o[es] erat filiú Abrahæ: q[ui] eſſe credeban:
hic de ope agnolci[que] filius: n[ò] de g[é]te, & uirtute, n[ò] de ſanguine. Hæc circuſiones ſunt nor[ato] de circuſiſo
nis eſſetu, l[u] ne uides filiá[n]e coſideras torá circuſioné p[er] operú formá[m]eú poru[m] p[u]uáda[m] mébrorú linian[á]
ta deductá[que] & p[ac]tuu diuerſitat[é] q[ui] colorú uarietate depi[ct]a: ſunú tamé iuſtificat[i]o[s] apicé uirtutú gradi-
bus ip[letá]que. Cernis aliú patriá reliquiété: nec de parricidio dubitá[que], aliú táti c[ens]us naufragiú n[ò] curat[ur]neec
orbitatibus lachrymáté[que] i[m]o q[ui] i putredie corporis ſui de peccato potius c[ô]viq[s] q[ui] ſuo uulnere ſup[pi]ratá[que].
p[ul]la populos fuos deo[li]q[ui] deferé[t]é: nec i[u] aliená g[é]te i[opé] uirilis auxili[m] metuété. Húc repromiliſi[o]s ȋg[reſſu] terras
cultelloq[ui] a[ior]u[n] n[ò] i[u] ſen p[one]t[é]: ſed de caute faciété, ut ex ſe h[é]at petrinus: q[d] ferreus acq[rit] aliudé. Aliu[n]
ſolitudie uái d[n]i p[ar]áraté[que] & re[c]tás ſěitas i[u] heremo faciété. Aliú porro dimitti de ſæculo de[c]páté & p[ac]e d[n]
malle q[ui] m[u]di, hos uero ſuis aſſe[ſ]ibus p[oli]atos i[u] auro thure & myrrha c[ô]u[er]lationú itinere mutat[io] p[er]
Herodé uenerát: p[ar]angelú redeútes. I[s]tú etiá n[u]c aceruos fraudú curá ſaenoris remouété: & Abrahá ſilli[n] n[ò]
naturæ beneficior[que] ſed geſtorú ſuſtragio n[u]cupatú: ut euid[é]ter appare[nt] e[m] o[m] m[u]di naturá p[in]gulog[que]
nes ſuſſe dimiliſam. Sed quoniá n[upt]ialis c[ô]uiui[n] fine pene uinú: q[d] p[ar]patriarchas mini[tr]aba[que] exp[é]dúmus
& nouú c[œ]pimus aquarú c[ô]u[er]ſi[o]e libare: de nouis quoq[que] utribus aliq[que] p[er]a[us], ut q[ui] ſit q[d] re[c]eperu[de]
eo q[d] i[pi]s[que] redolét: ætím[us]us. Feruet q[d]e uniformiter p[oi]um apof[olo]tórú métes: plenis muſto p[ed]oribus: &
m[é]fúra corpore[m] m[u]datio p[ir]italis exced[é]s: ebrariaté: n[ò] c[æ]lat glori[o]am. Nobis tamé ab illo é i[pi]ci[pi]dum
a quo hauri[è]di ſitis é i[u]choata ut ex defiderii magnitudie p[ra]ſac[i]o[m]s i[u]ſuli[o]s plenitudin[é] doceáus ex uino ſitú p[ar]
tilé ſociorú: n[ò] auara diuina[es] ſobrieratis p[pi]nati[o]e p[pi]nata[que]. Ecce inclytá fodalitaté. Auguſtú caput Petrus
extultú: nouí signifer teſtaméti: & i[u] creati[o]e primitiuus. Alius q[d] fine dubitati[o]e loquor: Abrahá, n[el]cio n[u]
maior. Certe q[d] ſentio: n[ò] ſecu[d]us. I[l]li generatio larga p[mi]ttit[é]: huic generatio p[al]c[é]da c[öm]ittit[é]. Ab illo iu-
ſtificáda p[ced]eút, i[u] hoc iuſtificata f[u]da[que]: ita q[d] ille p[at]rici: hic accipit. I[l]li d[ic]i[que] faci[que] te i[u] g[é]te magná, huic d[ic]i[que]
ciá te p[ic]ficatoré hoium. I[l]li d[ic]i[que] i[u] feminine tuo benedic[é] patriæ g[é]tiu[que], huic d[ic]i[que] i[u]udicabis duodeci tribus f[ra]xahel, I[l]li d[ic]i[que] i[ſt]ellis erit nom[é] tuu[n]. huic d[ic]i[que] i[u] tibi dabo claues regni c[æ]lorú. Ac p[hi]ocille ſœcunditate le-
minis benedicti ip[er]e, hic áte ſemé ip[um] euágelizáturus aſſiſt[é]. Abrahæ p[er] fili[s] claritas monſtratur aftro-
rum. ſed Petro tradútur regna c[æ]loru[n], uidelicet ut in eo fine Petro nec filiú Abrahæ p[os]ſint i[tr]are. Hicero:
n[ò] quo circuſíus ſit iuxta g[é]teté fuá apud dominú gloria[que]: ſed d[ic]it. Ecce nos reliq[m]us o[ia]: & ſecu[m] f[um]
te: q[d] erit nobis? Quæ ſut ilta o[ia] apud e[u]: q[ui] præter iſtrumétú artis p[ic]ficatoriæ nihil habeat. O[ia] i[u]quitutig
quæ ad c[ô]cupiſt étias mundus ȋgerit: quæ præputia p[os]ſunt d[ic]i: ſi c[ô]gregan[é] ad lenocinia peccati, que uo-
hementius præcidenda ſuccreſcunt: ſi quo cum prouentu méti[t]æ felicitatis adulantur: interi[orem]q[ui] illam
mentis noſtræ naturam circunueſtire aituntur, ut mai[or]ibus tenebris ip[um], etiam quod nobis p[ul]umine

datum est; tenebrefcat. Oia inqt apoſtolus reliqmus : & ſecuti ſumus te, Inſidē ueteris exēpli; nepotū uirtus
tā ſeraſ; mira p[ra]ſic dipſiculī primogenitū noua; uſtificatīſis aspirat; & obſoleſcētibus tā pene imaginibus ue-
ritatis Abrahā reſformaſ; i Petro. oia reliqſſe teſtaſ; nō i alto ſluſtuaſ; artis cura nō geriſ; nec ſocrus ægra ſi-
ne dnō uifat; ſois ſingularis uiri affectus i Chriſto ĕ; hūc ſequiſ ſubſtātiae cōreptor; ſtudii negligés; affinita
tis obliſt; & id qd' Abrahæ ut faceret iperatū eſthicā ſecifſe nō cælat, uidelicet ut ſimili circuſciſiō; ſicut
uitutis hæres eſt; ſiat hæres & gloriæ. Oia inqt reliqmus; & ſecuti ſumus te, qd erit nobis; Hoc eſt dicere, to
bis uta; prioris uitiſis ſecſatis; i forma utris i pruina iacetis; du te ſequor; exarui, nihiſq; i hoc mūdo p[ter] te:
tis ip[er]i cupere; eſlegi, cuius nō ſuſtra huiuſmodi ſiccitas ſancti ſpiritus ubertate penſaſ; p[quā] e[b]rietatem
nouæ gratiæ; i ſe apoſtolus ipſe; du linguis iſideliu i ſiamaſ; agnouit, Sed & cæteri apoſtoli euifde muſt i[sp]u-
were ſeruorei; i unius botrionis ſupſluët i maduere u[ſid]emiaq tam e i odoré eius neſtaris ad beati Petri ſimi
litudinæ cucurrerut. Alpice illos geminu ſidus i terris; nec icaſum tonitrui filios núcupatos; cymbā; linſi; pa-
treſq; deſerentes; nec iuſtus ſolicitudine dubitaſtæ; nec oſſici uſibus i[th]ærētes; nec p[ote]ſtaté patriā reuerētes
ſumptu; negoſio; aſſectione caſtratos. Quid aliud utiſ; q[ui] natura ſæculi circuſcos uſeſt; ſluſt arida; manu
ære ſicca; corde p[iet]etate nō molli; nudo etiā de nauali parata uſtigio. Credo ad e[ra] formā; iā túc & Moyſi ut
pedu ſolueret uicula; p[ra]ceptu eſt; q[ui] ſpecioſi pedes euagelizatiu pacé; Et ideo nō ſunt uelāda; quæ pulchra
ſunt i[co]ſpectu dn[u]i, nec mortuis uſeſt[ie]da quæ uita diligit. Húc rurſus reſpicit de thelonæo publicanu q[ui]ſtū
dinaté; c[oh]uſetudinæ reſpueſt; & nomæc[us]tis ſide n[oi]ſe; ut ab o[ſ]ibus o[n]ino; n[oi]ſ p[ar]corporis; ſed natura prorfus
iniquæ c[oh]uſetudinis circuſiā moſtreſt. Toru diceré nouæ uocatiſois exame[n]iſi i ſimilibus c[oh]uenireſt; & ean
de uirtuté haberet diuerſitas p[ſon]a[q; natura]q; mundial[é] multitudo licet ho[ui]um; uno tamé c[oh]téptu xerueu
lut falce ſuccideret. Et quādo ſatis ab u[de]q exepla & ueteq; p[tl]imus; & nouoru; méſtioq curſum ne uelut
cæta noſte ad ignorat[ia]t[em] p[ſ]copedos deuenerit; ſanctor[u] imaginibus q[ui] p[er] ſermoné c[æ]li notádis ſideribus in-
ſup[ri]tu[u]s, n[ui]c ex obſecuſo n[oi]ctis egreſſi; non ſolui dié & ſoleſed i[pi]ſus ſolis & lumis lumé; ſub quo errarí non
p[ot]icóto[]p[le]mur. I[ll]or[u]n, u[qu]erit ip[ſa] multitudo iudiciu; & i copia formag[que] neſceſſe eſt ut euéiat. Subinde ſi-
militudo ſlámaq; & ſaſpe nautis c[oh]uſe[]l[ar]tonitis p[au]v; ut lucifer ueſperu; & ueſper luciferu méſtiaq; ſolis
fine ſociate parili ſola eſt claritudo miráda; c[ui] dubia etiā ſub nubilo a ſimilitudine ſit uédicat ſi paruit.
Ae per hoc etiā n[ui]s dn[u]s quoniā carne ſump[li]t; & h[ui]o eſſe dignatus e[ra]liq[ui]d tale ſecerit regramus, ut uelut ſo-
ſle ſub nubilo; i[ta] ſub ſpecie corporali etiā id q[ui] radioauerit admiremur, aliuioq potius oppona[n]us; q[ui] p[er]ſum ali
unde ſump[li]ſe creda[u]s. Qué a[ut] aliu[i] p[ra]ſide humana diuinaq; i hoc ſæculi pelago; n[ui]g line metu naufragiu
nauiqátæ ad dirigédu[que] ueritatis ſequemur; q[ui] illu[i] q[ui] diſcula[ſu] penitus parilitate ſui ſolus etiā c[ui] p[er] nobis in i[n]a
came obſura[ſ; iméſus e[ra]i. Qui nec i ho[ie] pot c[æ]lari; du[que] mortalitatis natura ſubſtātia diuinitatis exupat, qui
n[oi]n]ému[t]; ſed u[rt]us elemétog; e[ra]i quo tenemus i[n]itiu[que] & c[oh]umationé & medietate o[ſ]ium; per qu[em] ſolum
ſolis & an[ni] curſus ſunt; & ſtellaq; diſpoſitióes; méſiuq; quoq; mutatióes; quoniá i ipſo uetera traſierut; & ſacta
ſunt oia noua. Et c[ui] magoq; iter eius ſtella uererit; q[ui] miru[er]it; ſi nos quoq] g[ell]or[u] eius claritas uelut ipſo
theauro uniuſeru ſulgoris iſ truxerit. Atq[ui] utiná ad certa datòem t[á]tí ſplédoris & lumis noſtror[u] oculor[u]
auterat; iſirmitas, ut ille ſe ſubtraheret; & negaret ings. n[oi]ſ; h[ui]o ſed palá o[ſ]ibus c[æ]leftis ſplendor appareret. Modo
adei ſequax m[é]s amica uolútate c[oh]uſtart; i[ta] ſol u[er]et plenitudiné; qua[]g]uttatí p[ſ]ingulos colligebat. O[ſ]ta
uo die circuſcidí; & l[of]eſph hæreditate; & matre utiſ; q[ui] h[ui]o q[ui] p[mi]ſſus fuerat ipſi Abrahæ; c[ui] de circuſciſiō
docereſ; dicete dn[ō]. Et erit teſtamétu meu[i] i carne uſtra i teſtaméto a[ter]no. Dei teſtamétu in noſtra carne
eſſend[ō] i noſtra carne dignate; iqs dubitat; I[l]ludq; teſtamétu[que] a[ter]nu u[deri]q d[ie] c[ith]aris & p[al]ſteriis p[al]lere
tu[ri]cuiu rei q[ui] p[li]xa e[ſ] diſputatio; & neſſeſaria uideſ eſſe tranſcurſo; ne p[ra]moru copiá robur íp[m] p[po]ſitæ
materia[re] dereliquíes i caſtigata erret eſſuio; p[er]ſtú c[ui] mihi difficilíu[s] ſit naturá eius ſplere q[ui] q[r]ere; & ſatis ſu
perſluu i c[urr]ituſtibus braſtheis laborare; iq[ui] p[er]ſam materia[re] gracile n[oi] ſuſtétet i[ge]nuíu; & neſſeſiaru p[ene] ſit; ut
& diſputatióibus aliq[ibus] circuſicudamur; i[du]e de circuſciſiō traſtáus; qua[]do nobis ad excuſandá etiā i[per]itiá
noſtra opportunitate materiæ ipſius p[ſ]ſet auſtoritas. Igluq; ad p[of]ſitú redeútes i[ter]rogemus íp[m] ho[ei]m ſu[n]u.
n[ad]e dn[ō] loquebamur. Ipſe q[ui] erat i ho[ie] circuſcifio; c[ui] i fecu[d]u legé circuſciuſ habereſ; clamat ut euageli-
ſa teſtaſ. Vulpes foueas h[é]nt; & uolucres c[æ]li n[ós]i ubi reſeq[c]at, filius a[ut] ho[is] n[oi] h[ét]ubi caput ſu[n]u re[c]li-
net. Rogo hic ubi ſub Cyring c[é]ſus u[ſ]eſtigatio; ubi edictu[que] Cæſaris; ubi neſſitas p[ſ]tédí[ati]ub[i]o l[of]eſph ip[ſa]p[.
ſeffio; Noua ratio illici h[ét] n[ih]il; q[ui] deſcriptor iuèniat, & uere. Nulla[n], dn[um] ſæculo máciptata delectat; nec
ſibi uſup[ra] q[ed]u[el] uel Cæſari uel m[ú]do uoluit e[er] captiuu; docés null[u] duobus poſſe ſeruire. Circu[c]idi-
tur ergo hæreditate l[of]eſph & Maria[n]ihilq; ſibi de m[ú]dialibus u[éd]icat ſub tributo, q[ui]t[ie]s e[is] dixerat; Ne-
ſtis qa[port]et me i paternis meis eſſe i[ci]licet i p[é]plo n[oi] i ſæculoi; iſacriſiog; myſterio n[oi] i malignátiu
coſcilio; i paternis utiſ; p[ir]italibus, n[á] patré i carnalibus n[oi] hébat. Deniq; de eo p[é]plo & oues abegit & bo-
ues; & méſas n[ú]mularioq; euertit; ſic p[é]tlu[i] etiá ip[ſ]um q[ed] figura e[ſ] corporis ſui; carnali c[ó]cupiſcétia circuſi-
dut; i ſtelligerit h[ui]o h[æ]c ſibi i ſua mente e[ſ] facièda, nec ſane ſuis parcit effectibus, n[á] e[ui] gladiu[i] quo alios cir-
cuſidemat docéde; iſi q[us] amauerit patré & matré ſupra me; n[oi] e me dignus; ſua c[oh]uertit i u[ſ]cera; & ſibi ipſi fa-
cit; cr[éd]eſtibus e[ſ] facturus; c[ui] d[ic]it; Quæ e[ſ] mater mea; & q[ui] ſunt fratres mei; O myſteriu; matré Maria[] ſibi
dn[u]s abiurat; c[ui] extra uerbi e[ſ] audiètiá c[oh]stituta: eo p[ot]ſíli[m]u p[re]; quo uerbu p[di]careſ a uerbo; & ip[ſ]um
ſe miniftrádu c[í]cipulis miniftraret, q[ed] ap[ri]tus poſtmodu[i] i illa unguéti effuſiō pateſecit; dicědo; Me a[ut] n[oi]
ſemper habebitis. Iraſcif ergo cum eum magiſtru u[it]æ docéda non e[ſ]igat; q[am] e matrem per uirginé partu-
niendi elegit, & cur ad eum q[ui]m extranei[ef]iá tam facile interpellare poſſent; mater nollet intrare; nam fra
tres necdem credebant in ipſo. Quis hic erit rogo; qui excufationé preferat aut gratiæ aut amorí; iſ & Mari
am merito nulla uincit; & Chriſtu dn[um] noſtrum nemo ſupat p[iet]etate; illa[n]; mater negaſ a filio; ut uera illa

qiii

circuncisio doteatur, quoniam magister & parens uitæ debuit uiuere: quod docebat esse uiendum. Hic est ille gladius femoralis: quo leuitæ fuos ppinquos & pximos occideret: quo etiam dnus ipse a patre jubeat acutæ: quæ oës capiut q seiplos castrauerunt, ppter regnù cælorù: quæ gladii dnus mittit in terras, ut filius separat, et patre: filia a matre fua: nurù a focru fua: hoc gladio etiáagus Paulus ecclefiá circucidit dicés. Reliqui quæ ut q habet uxores: et q noh habestes sint: & q emut: tanç: nô posſidères sint: & q utunf hoc mudo: tag non utanç: hic totius iuſtrixta uirtus: hic ratio è circuicísa oíi carne, i. parentú: ífraturo: cognationu: affinitatui: nulli aplus amare q dnúm: ut ad crucis imaginé dei uerbo: nô ad aliquos múdi actus: moneamur affixit matre ó medare diſcipulo. Res loq: ipfa: cur ps corporis p qua Iudæus ſe autumat iuſtificari deſectiòdi adiudicata ut deaſ, adeo ut difficilius fuerit modú adhibuſſe fermoni: q arguméta reſſiſse: & hæc uerá esse circucíonem. Si abrenúciátes múndo: ex quo iuxta carné noſtra natura è: & parètibus: & quæ fidei ſcadálu faciù circucíſi oculo etiá & manu: nudi & foli debiles etiá ſi fieri pôt dnúm ſectemur. Catátes uere: quoniam pater meus & mater mea dereliquerút meut a dnô mereamur affumi: & corporea denudati natura; ſpiritaliú indumenta actuú glorioſius ueſtiamur ſciètes quoniá qd' de carne naſcif: caro è. & qd' de ſpiritu: ſpiritus è. dicète apoſto lo. Et si cognouimus Xpim ſecuſú carné, ueg: iá núc nô nouimus i quo nobis múdos crucífixus è: & nos mís do, ut p[]putiis quæ ſunt i ſupſicie cœueraliōis abſciffis: nudú illud & folú noſtrae generatiòis ſecreto: qd' ſup. fluis tegebat appear. Si. n. ſœnú qd' hodie è & cras í clibanú mitti: deus ſie ueſtit: iqto magis nos: ií ſide modi cos nô esse p[]uiderit: Cultello itaq. petró corporis noſtri circuicúdèa è natura. Petra aut Xpus è. cuius culeſt lus amor è: quo c[]reſcète i nobis: ſæculi deſideria deſcreſcét. Quæ q amauerit: dicit patri: nô noui te, naturalibus circuicídés ſua: nec ut patre ſepeliat mortuú ſepabi: c Xpo. expoliatus ueteré hoim: cú actibus ſuis: qd' p[]putium è: alius naturá ſua: uidebit esse ſubſtátæ: i. at ſicut prius ho[]terrenus a terra: ita ſecuſus cæleſiis iuſp. esse ex c[]ælo. Nec dicat iá cuius circuicíſa è natura patre: præter eú q í cælis èſe habere: ſed præcepto dnú iui do illumiatis oculis ſedere ad dextrá uirtutis filiú ho[]s agnoſcat. Obterendæ ſunt oës animi uoluptates, quæda ſtudia delectationú, quoniam hic circuicíſiòs è ueritas: nô figura. Nitendú i ſuma: ut c[]cùtis naturalibus amputatis: cœueralio noſtra tédat ad cælú. ubi Xpus è ad dextera dei. Quod ita uerú erit: ií ludíui iuocus c[]couiúſú: ií fermo pene familiariú deſerat: & tamé q circuicúdiú areſcut: ut nô nos múdoiq uitæ imagines ſumis: ſed múdos nobis mortuus esse credaſ: nec glutinari e og: aliq quæ circuicíſa ſunt: inimi: atre finé: ſel clamemus: ſedit ſanguis circuicíſiòs: ut cú i nobis uitæ calculus cœpit operari: i quo noie nouú folus noui ille q accepit: nô timeamus i loco reuelatiòis occidi, qnimo & iputates aliq noſtro dnô p amoré. Ná & openi tius ibi béignus admitti: ut ſupius i beato Petro nouæ gratiæ ſuſceptore didicius: tota credulitatis noſtra harmoíá: itortis uehemétius p arté ſidibus: reſulteus. Ppter urba labio: qd' tuóge dné ego cultodiui vias. An ne è aliqd tá duge: ta: ſareu: q repugnare naturæ: Et cú oia i múdo p deú nobis ſint ſacta: ipſos nos uelit nô noſtra circuſtét repellere: nô uideret: múduq: ipſum nobis ſe cú oíbus diuitis & pulchritudibus ſuis in- gerenté: manu qdá repudiare uirtutis? Osferat: ipſo oíbus ſenſibus: qbus ad aliam ſubſtátia utalis accedente, ne ad imaginé obrigeſtere mortuog: Nô uiſu: nô auditu: nô odore: nô tafu: nô ſapor: capi: Et i natura corporis naturá corporeá nô habere: Hoiemq: ſe q ho[]ſit: obliuſei: Eú tamé hoc ipſo q abiat: nô tenert: q[]ui eure q ho[]ſit teneat: & eo magis agnouerit, Tú q durú è præſentia ſibi abdicare: du uiuit: Et futura ſperare p[]oſui ta: Et natura corporis hoc ut dixius: niſi circuicíſa: nô pati: ſacileq: ſe geſtit iactare i ſuis: ſibi cernés terſati bi: maria: ſibi uides ſolé & uniuersa alſtra ſeruire: & qua[]do ſe fraudari a terreſtibus patie: iecú dníſe: & ræol. Tátoq ergo elemétorú tá ipportuno circuúta famularu: uſq: ad obliuioné ſua c[]oſitiòis iduci: & i deſpedu totius ſublimata múdi uicere ipſa: ex eo q ibi obſequiú: præſumit eleméta: hic mòtes ſerobibus ſodiendos h[]ic ualles ſubſtrucltiòibus opplen do: hic maria molibus arádo: núc arrida irriguis ſecućdádo: núc ſlagina p[]ludefq c[]ICCádo: uel cápos c[]ofitis nemoribus ueſtédó ac ſiluóge m[]òti: iuga uetuſtis nemoribus denudátos ut pene dnám le naturæ e[]e n[]ô credat: ſi fecerit aliter. Cuius naturæ c[]oſcuſiòe natura n[]a: his c[]oſitiòbus agiata ducif. habet uías dn[]i cultodire: i qbus n[]ô expimétis ſed detrimétis potentiæ deſudaf. nec q[]ui: ut ſupra nos aueat uniuersa mortalitas: ſed ut ſecuſú nos uita ducaſ: ne amplius nos æſtimádo q fumus: i[]ciamus nec id obtinere qd' ſumus: cú p hoc ipſum: ſi uelimus deſpicere qd' ſumus: mereamur i melius eſse q fumuscète dn[]o: & noſtræ i[]putatiòi: q p[]ſumimus ſubſcribèra. Amé dico uobisimo è q reliquat domi: aut parotes: aut fratres: aut uxoré: aut filios. Ppter regnú dei: q n[]ô recipiat cétuplú i r[]pre hoc: & i ſæculo u[]rúmo utiæ: aſterná h[]æreditabit. Et talibus p[]miſiòibus uiæ ille: duræ: q[]s ob uerbú dn[]i neceſſe è: molíu: ſ. In q[]ui: c[]ulodia uti: q multa retributio è. His mercedibus ſuitamur, quos & cogit: du uelle nos ábitiqd' poterat & iubere. Deniq: cú uerbú uitæ durú dicerét e[]e ſermoné: & ob hoc turbatiòes q eú ſe quebá: abſcederét: r[]epiſiés de: ſeipulos fuos n[]uq dná & ipſi abire uellet inqrit irat us, adeo elitig potius ſe nobis b[]oá oia debere ſi uolunus q iputare ſi cogimur: dicéte dn[]o, ií, n, uolés hoc ago: mercedé accipio, i aút iuitus: diſp[]fatio mihi credita, Hæc uolútas femoralis illius ſagia cultelli è. quæ ubi i ſe amoré dei qu[]e: cultellú e[]e dixius recept: merébat intelligere dnúm uera p[]dicaſſe, Iugú, n, meú ſuae è: & ſarcina mea leuís è, quoniat[]a ſupfluis: oíibus aputant: & cunétis oneribus circuicíſis beluæ qdá farcinalis imagine tenuata: uere etiá nos cú p[]almiſta dicimus: uel p[]glacié uel p[]liqda etiá molleq: ſubſtáti á agúſtu illud acus foramé tráſire poſſumus: qd' itrare q i egs ſperat: & curribus n[]ô ualebút, quoniat[]a tales etiá uia ulla quæ lata è & ſpatioſa: uix capiet. Laboq itaq: arduos mòtes & diſiiculatú, p[]pe modú muros qbus cæleſtia ab humanis uelut. Puitiæ cuiuſdá limitibus ſeparát: diuina di[]micatrix munificéta liberalitæq: deplanat. Et ſicut tubis ſacerdotalibus muros illius hierico: i ap[]p[]htan: tuocibus turrim noſtri iteritus elidit: ſi mô c[]otra ip[]em in ip[]e credétes & quodá c[]ocitatoge: lumenum undendi ſalienti tráſpectu i fraudem p[]ſentium caducorú promiſſa tan[]g manibus. Iam ap[]p[]henfa miramur: & h[]ac dir

["cuiſi natura in aliaq. natura trâſpoſiti měte illa & aſo teneāus;q nec oculus uidit:nec auris audivit:nec i cor hoſis alſederit;q pparauit dnus his q diligut eu, de quog. nuro nō eſi q p demoſtratá pufius circuſiſio/nemuelut eſu cnoſfixus i cruce ſemp peccatis ſuis paffione eſ dignus.Illi uero dnōm noſtru dignu talí pafſione nō credēs dixerit:dnē memor eſto:mei:cu ueneris i regnū tuu,Qué dū adhuc logt:ipſe dnus pmptus interpellātis auditor cōſolari(ut cōſueuit),p ſua pietate dignabiſ:icidéo:forti aſo eſto.Amě dico tibi: hodie meci eris in paradíſo.", "Bcati Hieronymi ad Ruffinu pſbyteru Romæ de iudicio Salomōis i ſeſtiſo paruuli ſecuſú tropologiá p duas meretricíes eccleſiá & ſynogoga exponétis;qg. ſynogoga filiú p ceriónias legis extixerit,Epiftola,7 Lxi.", "M\nVlti uitráq. pté crebro fama méſt:& tā de bonis mala q de malis bona falforu ora cōcelebrát. Vn de & ego gaudeo qde lup teſtimonio erga me ſanctitatis tuæ:& amore ſancti pſbyteri Eufebii. Nec dubito qn me pudice pdcicetis:fed tacitú uſetræ prudétiae iudiiciu ptimeſco,Itaq. obſero:ut magis memineritis mei:& dignu uelſtra laude faciatis,Quod prius ad officiu pucrafti;& tibi ſecuſdæ i reſcribendo ptes dataſ fun:t uo nuenit de i curia i amicos:fed de ignorátia,Si.n.ſciffem:poccupaſſem ſermoné tuu,Interſpta tio iudici Salomōis ſup iurgio duag mulieru meretriciú; quátu ad ſimplec hiltoriá pietet:plpicua e:q pu-er ánog.xii. cōtra ætatis ſuæ méſurá de ítimo humanæ naturæ iudicarit affectu,unde & admiratus e: & pti-muit illu ois íſrahel:qd: ſcilicet eu maniſeta nō fugerétq tā prudétet abſcōdita dephendiffet. Quátu ad ty-picos ptinet itelleſtus:dicéte apoſtolo hæc oia i figura cōrigebat illis(ſcripta ſunt aſt nobis: i quos fines ſeculog decurreruq dā græcoq autumát ſup ſynogoga & eccleſia ſentiédu:& ad illud tépus cùcta referé-daquado poſt crucé & relurrectiōem tā i íſrahel q i gétium populo uerus Salomō,i pacificus regnare cœ-perit,Quod aſt adulteræ & meretricíes ſynogoga & eccleſia i ſcripturis dicat nulla dubitatio e: & hoc pria frōte uideſe eſſe blaphemu. Cæteru ſi maculá nec rugá, Nō dicius eccleſiá pmafiffe meretricé:fed ſuſſe,Nam & i Simōis leproſi domo Saluatoris ſcribíſ ſeſſe cōuiuít:utq. nō qa leproſus erat eo tpre quo habebat ho-ſpité ſaluatore:fed qa leproſus áte fuerat,Matthæus quoq i cathalogo apoſtologe publicanus dicí:nō quo pmaſerit apoſtolicá dignitaté:fed qa prius fuerit auditor, quo-mo meretrix ſit eccleſia q nō hét maculá nec rugá, Nō dicius eccleſiá pmafiffe meretricé:fed ſuſſe,Nam & i Simōis leproſi domo Saluatoris ſcribíſ ſeſſe cōuiuít:utq. nō qa leproſus erat eo tpre quo habebat ho-ſpité ſaluatore:fed qa leproſus áte fuerat,Matthæus quoq i cathalogo apoſtologe publicanus dicí:nō quo pmaſerit apoſtolicá dignitaté:fed qa prius fuerit auditor, quo-mo meretrix ſit eccleſia q nō hét maculá nec rugá, Nō dicius eccleſiá pmafiffe meretricé:fed ſuſſe,Nam & i Simōis leproſi domo Saluatoris ſcribíſ ſeſſe cōuiuít:utq. nō qa leproſus erat eo tpre quo habebat ho-ſpité ſaluatore:fed qa leproſus áte fuerat,Matthæus quoq i cathalogos apoſtologe publicanus dicí:nō quo pmaſerit apoſtolicá dignitaté:fed qa prius fuerit auditor, quo-mo meretrix ſit eccleſia q nō hét maculá nec rugá, Nō dicius eccleſiá pmafiffe meretricé:fed ſuſſe,Nam & i Simōis leproſi domo Saluatoris ſcribíſ ſeſſe cōuiuít:utq. nō qa leproſus erat eo tpre quo habebat ho-ſpité ſaluatore:fed qa leproſus áte fuerat,Matthæus quoq i cathalogos apoſtologe publicanus dicí:nō quo pmaſerit apoſtolicá dignitaté:fed qa prius fuerit auditor, quo-mo meretrix ſit eccleſia q nō hét maculá nec rugá, Nō dicius eccleſiá pmafiffe meretricé:fed ſuſſe,Nam & i Simōis leproſi domo Saluatoris ſcribíſ ſeſſe cōuiuít:utq. nō qa leproſus erat eo tpre quo habebat ho-ſpité ſaluatore:fed qa leproſus áte fuerat,Matthæus quoq i cathalogos apoſtologe publicanus dicí:nō quo pmaſerit apoſtolicá dignitaté:fed qa prius fuerit auditor, quo-mo meretrix ſit eccleſia q nō hét maculá nec rugá, Nō dicius eccleſiá pmafiffe meretricé:fed ſuſſe,Nam & i Simōis leproſi domo Saluatoris ſcribíſ ſeſſe cōuiuít:utq. nō qa leproſus erat eo tpre quo habebat ho-ſpité ſaluatore:fed qa leproſus áte fuerat,Matthæus quoq i cathalogos apoſtologe publicanus dicí:nō quo pmaſerit apoſtolicá dignitaté:fed qa prius fuerit auditor, quo-mo meretrix ſit eccleſia q nō hét maculá nec rugá, Nō diciuſs eccleſiá pmafiffe meretricé:fed ſuſſe,Nam & i Simōis leproſi domo Saluatoris ſcribíſ ſeſſe cōuiuít:utq. nō qa leproſus erat eo tpre quo habebat ho-ſpité ſaluatore:fed qa leproſus áte fuerat,Matthæus quoq i cathalogos apoſtologe publicanus dicí:nō quo pmaſerit apoſtolicá dignitaté:fed qa prius fuerit auditor, quo-mo meretrix ſit eccleſia q nō hét maculá nec rugá, Nō diciuſs eccleſiá pmafiffe meretricé:fed ſuſſe,Nam & i Simōis leproſi domo Saluatoris ſcribíſ ſeſſe cōuiuít:utq. nō qa leproſus erat eo tpre quo habebat ho-ſpité ſaluatore:fed qa leproſus áte fuerat,Matthæus quoq i cathalogos apoſtologe publicanus dicí:nō quo pmaſerit apoſtolicá dignitaté:fed qa prius fuerit auditor, quo-mo meretrix ſit eccleſia q nō hét maculá nec rugá, Nō diciuſs eccleſiá pmafiffe meretricé:fed ſuſſe,Nam & i Simōis leproſi domo Saluatoris ſcribíſ ſeſſe cōuiuít:utq. nō qa leproſus erat eo tpre quo habebat ho-ſpité ſaluatore:fed qa leproſus áte fuerat,Matthæus quoq i cathalogos apoſtologe publicanus dicí:nō quo pmaſerit apoſtolicá dignitaté:fed qa prius fuerit auditor, quo-mo meretrix ſit eccleſia q nō hét maculá nec rugá, Nō diciuſs eccleſiá pmafiffe meretricé:fed ſuſſe,Nam & i Simōis leproſi domo Saluatoris ſcribíſ ſeſſe cōuiuít:utq. nō qa leproſus erat eo tpre quo habebat ho-ſpité ſaluatore:fed qa leproſus áte fuerat,Matthæus quoq i cathalogos apoſtologe publicanus dicí:nō quo pmaſerit apoſtolicá dignitaté:fed qa prius fuerit auditor, quo-mo meretrix ſit eccleſia q nō hét maculá nec rugá, Nō diciuſs eccleſiá pmafiffe meretricé:fed ſuſſe,Nam & i Simōis leproſi domo Saluatoris ſcribíſ ſeſſe cōuiuít:utq. nō qa leproſus erat eo tpre quo habebat ho-ſpité ſaluatore:fed qa leproſus áte fuerat,Matthæus quoq i cathalogos apoſtologe publicanus dicí:nō quo pmaſerit apoſtolicá dignitaté:fed qa prius fuerit auditor, quo-mo meretrix ſit eccleſia q nō hét maculá nec rugá, Nō diciuſs eccleſiá pmafiffe meretricé:fed ſuſſe,Nam & i Simōis leproſi domo Saluatoris ſcribíſ ſeſſe cōuiuít:utq. nō qa leproſus erat eo tpre quo habebat ho-ſpité ſaluatore:fed qa leproſus áte fuerat,Matthæus quoq i cathalogos apoſtologe publicanus dicí:nō quo pmaſerit apoſtolicá dignitaté:fed qa prius fuerit auditor, quo-mo meretrix ſit eccleſia q nō hét maculá nec rugá, Nō diciuſs eccleſiá pmafiffe meretricé:fed ſuſſe,Nam & i Simōis leproſi domo Saluatoris ſcribíſ ſeſſe cōuiuít:utq. nō qa leproſus erat eo tpre quo habebat ho-ſpité ſaluatore:fed qa leproſus áte fuerat,Matthæus quoq i cathalogos apoſtologe publicanus dicí:nō quo pmaſerit apoſtolicá dignitaté:fed qa prius fuerit auditor, quo-mo meretrix ſit eccleſia q nō hét maculá nec rugá, Nō diciuſs eccleſiá pmafiffe meretricé:fed ſuſſe,Nam & i Simōis leproſi domo Saluatoris ſcribíſ ſeſſe cōuiuít:utq. nō qa leproſus erat eo tpre quo habebat ho-ſpité ſaluatore:fed qa leproſus áte fuerat,Matthæus quoq i cathalogos apoſtologe publicanus dicí:nō quo pmaſerit apoſtolicá dignitaté:fed qa prius fuerit auditor, quo-mo meretrix ſit eccleſia q nō hét maculá nec rugá, Nō diciuſs eccleſiá pmafiffe meretricé:fed ſuſſe,Nam & i Simōis leproſi domo Saluatoris ſcribíſ ſeſſe cōuiuít:utq. nō qa leproſus erat eo tpre quo habebat ho-ſpité ſaluatore:fed qa leproſus áte fuerat,Matthæus quoq i cathalogos apoſtologe publicanus dicí:nō quo pmaſerit apoſtolicá dignitaté:fed qa prius fuerit auditor, quo-mo meretrix ſit eccleſia q nō hét maculá nec rugá, Nō diciuſs eccleſiá pmafiffe meretricé:fed ſuſſe,Nam & i Simōis leproſi domo Saluatoris ſcribíſ ſeſſe cōuiuít:utq. nō qa leproſus erat eo tpre quo habebat ho-ſpité ſaluatore:fed qa leproſus áte fuerat,Matthæus quoq i cathalogos apoſtologe publicanus dicí:nō quo pmaſerit apoſtolicá dignitaté:fed qa prius fuerit auditor, quo-mo meretrix ſit eccleſia q nō hét maculá nec rugá, Nō diciuſs eccleſiá pmafiffe meretricé:fed ſuſſe,Nam & i Simōis leproſi domo Saluatoris ſcribíſ ſeſſe cōuiuít:utq. nō qa leproſus erat eo tpre quo habebat ho-ſpité ſaluatore:fed qa leproſus áte fuerat,Matthæus quoq i cathalogos apoſtologe publicanus dicí:nō quo pmaſerit apoſtolicá dignitaté:fed qa prius fuerit auditor, quo-mo meretrix ſit eccleſia q nō hét maculá nec rugá, Nō diciuſs eccleſiá pmafiffe meretricé:fed ſuſſe,Nam & i Simōis leproſi domo Saluatoris ſcribíſ ſeſſe cōuiuít:utq. nō qa leproſus erat eo tpre quo habebat ho-ſpité ſaluatore:fed qa leproſus áte fuerat,Matthæus quoq i cathalogos apoſtologe publicanus dicí:nō quo pmaſerit apoſtolicá dignitaté:fed qa prius fuerit auditor, quo-mo meretrix ſit eccleſia q nō hét maculá nec rugá, Nō diciuſs eccleſiá pmafiffe meretricé:fed ſuſſe,Nam & i Simōis leproſi domo Saluatoris ſcribíſ ſeſſe cōuiuít:utq. nō qa leproſus erat eo tpre quo habebat ho-ſpité ſaluatore:fed qa leproſus áte fuerat,Matthæus quoq i cathalogos apoſtologe publicanus dicí:nō quo pmaſerit apoſtolicá dignitaté:fed qa prius fuerit auditor, quo-mo meretrix ſit eccleſia q nō hét maculá nec rugá, Nō diciuſs eccleſiá pmafiffe meretricé:fed ſuſſe,Nam & i Simōis leproſi domo Saluatoris ſcribíſ ſeſſe cōuiuít:utq. nō qa leproſus erat eo tpre quo habebat ho-ſpité ſaluatore:fed qa leproſus áte fuerat,Matthæus quoq i cathalogos apoſtologe publicanus dicí:nō quo pmaſerit apoſtolicá dignitaté:fed qa prius fuerit auditor, quo-mo meretrix ſit eccleſia q nō hét maculá nec rugá, Nō diciuſs eccleſiá pmafiffe meretricé:fed ſuſſe,Nam & i Simōis leproſi domo Saluatoris ſcribíſ ſeſſe cōuiuít:utq. nō qa leproſus erat eo tpre quo habebat ho-ſpité ſaluatore:fed qa leproſus áte fuerat,Matthæus quoq i cathalogos apoſtologe publicanus dicí:nō quo pmaſerit apoſtolicá dignitaté:fed qa prius fuerit auditor, quo-mo meretrix ſit eccleſia q nō hét maculá nec rugá, Nō diciuſs eccleſiá pmafiffe meretricé:fed ſuſſe,Nam & i Simōis leproſi domo Saluatoris ſcribíſ ſeſſe cōuiuít:utq. nō qa leproſus erat eo tpre quo habebat ho-ſpité ſaluatore:fed qa leproſus áte fuerat,Matthæus quoq i cathalogos apoſtologe publicanus dicí:nō quo pmaſerit apoſtolicá dignitaté:fed qa prius fuerit auditor, quo-mo meretrix ſit eccleſia q nō hét maculá nec rugá, Nō diciuſs eccleſiá pmafiffe meretricé:fed ſuſſe,Nam & i Simōis leproſi domo Saluatoris ſcribíſ ſeſſe cōuiuít:utq. nō qa leproſus erat eo tpre quo habebat ho-ſpité ſaluatore:fed qa leproſus áte fuerat,Matthæus quoq i cathalogos apoſtologe publicanus dicí:nō quo pmaſerit apoſtolicá dignitaté:fed qa prius fuerit auditor, quo-mo meretrix ſit eccleſia q nō hét maculá nec rugá, Nō diciuſs eccleſiá pmafiffe meretricé:fed ſuſſe,Nam & i Simōis leproſi domo Saluatoris ſcribíſ ſeſſe cōuiuít:utq. nō qa leproſus erat eo tpre quo habebat ho-ſpité ſaluatore:fed qa leproſus áte fuerat,Matthæus quoq i cathalogos apoſtologe publicanus dicí:nō quo pmaſerit apoſtolicá dignitaté:fed qa prius fuerit auditor, quo-mo meretrix ſit eccleſia q nō hét maculá nec rugá, Nō diciuſs eccleſiá pmafiffe meretricé:fed ſuſſe,Nam & i Simōis leproſi domo Saluatoris ſcribíſ ſeſſe cōuiuít:utq. nō qa leproſus erat eo tpre quo habebat ho-ſpité ſaluatore:fed qa leproſus áte fuerat,Matthæus quoq i cathalogos apoſtologe publicanus dicí:nō quo pmaſerit apoſtolicá dignitaté:fed qa prius fuerit auditor, quo-mo meretrix ſit eccleſia q nō hét maculá nec rugá, Nō diciuſs eccleſiá pmafiffe meretricé:fed ſuſſe,Nam & i Simōis leproſi domo Saluatoris ſcribíſ ſeſſe cōuiuít:utq. nō qa leproſus erat eo tpre quo habebat ho-ſpité ſaluatore:fed qa leproſus áte fuerat,Matthæus quoq i cathalogos apoſtologe publicanus dicí:nō quo pmaſerit apoſtolicá dignitaté:fed qa prius fuerit auditor, quo-mo meretrix ſit eccleſia q nō hét maculá nec rugá, Nō diciuſs eccleſiá pmafiffe meretricé:fed ſuſſe,Nam & i Simōis leproſi domo Saluatoris ſcribíſ ſeſſe cōuiuít:utq. nō qa leproſus erat eo tpre quo habebat ho-ſpité ſaluatore:fed qa leproſus áte fuerat,Matthæus quoq i cathalogos apoſtologe publicanus dicí:nō quo pmaſerit apoſtolicá dignitaté:fed qa prius fuerit auditor, quo-mo meretrix ſit eccleſia q nō hét maculá nec rugá, Nō diciuſs eccleſiá pmafiffe meretricé:fed ſuſſe,Nam & i Simōis leproſi domo Saluatoris ſcribíſ ſeſſe cōuiuít:utq. nō qa leproſus erat eo tpre quo habebat ho-ſpité ſaluatore:fed qa leproſus áte fuerat,Matthæus quoq i cathalogos apoſtologe publicanus dicí:nō quo pmaſerit apoſtolicá dignitaté:fed qa prius fuerit auditor, quo-mo meretrix ſit eccleſia q nō hét maculá nec rugá, Nō diciuſs eccleſiá pmafiffe meretricé:fed ſuſſe,Nam &

cedit æmulæ id:uiuat faltem apud aduerariam, ne iter legem diuifus & gratiâ: saluatoris muere: feriatur. Vnde dicit apoſtolus:ecce ego Paulus dico uobis: fi legè obferuatis: Chriſtus uobis nihil poffet, Hæc fub allogoræ: nubilo diota ſunt. Cæteru opti:ie nouit prudêtia tua: no eafdè regulas effe i tropologiæ úbris: quæ in hiftorïæ ueritate: Quod ficubi pedè offendi:us: & fapièt iectori friuolu uitdea: e:q'd: ſcripimus: ut p[ro]cula: au [tori] referat. Nos, n. & hæc ipfa i lectulo decubètés: lògacæ grotatiòs cœfectus: uix notario celeriter ſcrìbèa diſtauimus: no ut ip[er]emus materiâ: fed ne tibi i principio amicitä: aliqd ip[er]ati videamur negare. Orano bis a dnò ſofpitate: ut poſt, xii. méſes gbus iugi lâgore cœſtus ſum: poſtim aliqd dignu: ueſtræ icribere uolü tati. & ignoſce: ſi ſcatés oratio ſolito curfu no:fluat. No: n. eodè lepore dicta:us: quo ſcribimus. qa i altero ſe, pe ſtilü uertimus: ite: quæ digna legi ſint: ſcripturi. In altero q:cd i: buccæ ueremit: celeri ſermone couolui- mus. Caninu: libéter uidit:q narrare poterit q: difficile & piculofum manus dexteræ uſq[ur] & præſentem diemi: quo iſta diſtaui uulnus ſu ſtinuerim.

Beati Hieronymi præſyteri ad Vitalè p[ra]ſbyterum de Salomone & Achaz ex dinumeratione têporumdo centis eos adhuc impuberes genuiſſe.

1. Epítola Lxxiii.

Z
Enon Nauclerus p[ro]qué mihi dicis tuæ ſanctitatis literas e:ef tráſmiſſas: una: tatu: & breuè epiftolam beati papæ Amabilis reddidit: ſolita munuſcula còtinêtè. Satiq[ur] míror q[ui] cauſæ fuerit: ut c[ui] bene diſtìibus & tuis & illius p[er]ſerédi fidelis extiterit: it retèta epítola negligés approbe[.] Neg[que] n. te falli arbitror diſcipulü ueritatis: nifi forte græco hoſ latius fermo iter carthulas oberrauerit. Itraq ad ſecuſa refciti bo epiftolà: qua mihi ſanctus filius meus Heraclius diaconus reddidit, i q[ui] iter cætera de p[ar]caris: ut exponat: bi cauſaſiçre Salomò & Achaz. xi. ánog: filios gêuiffie dicaf[.] Si n. duodecio ánò Salomò ſup[er] lírahe: accepr i[peri]ut: & xi. ánis regnauit i hieruſal[é]t filius eius Roboà c[ui] q[ud]ræſimúm ánú ageret: ætatis: patri ſucceſſit in re gnu: p[í]ſpicuú é: xi. ánog: ſuſſe Salomè ſiué, x. qa decé méſes a cœptu ſuq[ur] ad partu: ſib i: m[ú]r: úvédicat. Rurú Achaz filius loathá c[ui]. xx. eét ánorú: rex cœſtitutus é ſup[er] duas tribus, i luda: & Beniamí: regnauit: ánis. vii. quo mortuo Ezechias c[ui] uicelímu & q[unt]u annú ageret: ætatis: p[ri] ſucceſſit i regnú. Ex quo i[te]lligit ſach quoq[ur] xi. ſiué. xil[.] ánò Ezechia[] filius p[re]cauſſe. Et ſi q[ui]dè i hiftoriis aliter haberé, lxx. iter p[re]tes: aliter hebraicque ritas: confugere poteramus ad ſolita p[ſid]ia: & arcè lingüæ tenere uernaculæ: nùc uero c[ui] & ip[er]m audêcti: & cætera: iterpèts pari au[ctor]itate cœſteti: at: no i ſcriptura ſed i fenſu é diſtultas. Quis n. crederet mortali: ut xi. ánò p[er]uer generaret filiü: Multa & alia dicu: ſi ſcripturis: qua: uide: ſcredibilità: & tamè uera ſunt. Neg. n. ualeſt natura c[ó]tra naturæ d[um]n, aut p[ò]t uas figulo dicere: q[ui] re me ita fecit: Aut no: ei licet: iq[ui] p[ra]macu li ſigno atq[ur] portèto ſit: ut lege naturæ facere no: poſſu, qu[uo] iuxta legè fieri naturæ no: poſſit: Num qa notna ætate duplex lyddæs natus é ho: do[ru]m capitú: q[tt]tuor manu: uno u[et]re: & duobus pedibus: ioſes hoſ: ita na: ſci neceſſe é: Legamus ueteres hiftorias: & maxie græcas & latinas: & iueniemus luſtralibus hoſtis fecidit et roré portétoſas foboſes t[á] ho[ibus] q[ui] armêtis ac p[ec]udibus expietas. Audiu: dnò teſte no: mé:ti: quædam muliercula c[ui] exponiſt nutriret i fanté: & ſtilaret cibos: & nutricis ofſicio fügere: c[ub]atertq[ur] c[ui] ea paruplus: q[ui] uſq[ur] ad decimú iá puenerat ánú: accidit: ut plus q[ui] pudicitia pati: ſe m[ero] ingurgitaret, accéſſa: libidie ob ſccenis motibus ad coitú duceret iſra[é], p[ri]a ebrietas alterus no:ctis & cæterag[que] deiceps fecit c[ó]ſuetudiné, nec d[u]o duo méſes fuerát euoluti: & ecce ſœmíæ uterus itumuit: Quid plura: diſpèlatiòs dei factu: eſt: ut q[ui] c[ó]tra naturá ſimplícitate paruuli i cotéptu: dei abuteba: i naturæ dnò p[od]e: c[im]pło: ferme no: dic: minih occultu: q[de] no: reuele: ſe. Simulq[ur] c[ó]ſideremus: q[ui] occulte ſcriptura & Salomone: & Achaz uoluptatis & ipieta tis accuſet. Vterq[ur] n. c[ui] eſſet de ſtirpe Dauid: reſeſſit a dnò. & alter i tatu: ſecutus é libidinéut, lxx. habuerent uxores: & trecétas c[óc]ubinas: & adoleſcétulas: & ſcorta paſſiu: qu[uo] no: erat núerus, neglec: toq[ur] de patu: extruxerit idola g[é]tiú plurimarq[ur]: & fuerit no: ut prius idida id é amabilis d[ni]: ſed amator mulie:q[ur]. Aliter m[ú] ſerit ad regé Affyrioq[ur] auxiliu: poſtu: l[ul]as: & i tépore agúſtia: ſuæ auxerit c[ó]réptu: in d[um]n: imolauerit: diſsama: c[ui] uicimas p[cu]ſoribus ſuis: & i oibus uribus luda extruxerit aras ad cremádu: thus: atq[ur] ad iracidiá puo: c[u]a: uerit d[um]n[u] deu patrú ſuq[ur] i tatu: ut direc[pt]is uafis dei atq[ur] confra:ctis: clau[er]it ianuas tepli: & fecent ſibi altaria i uniuſeris águlis hieruſalé. Ambulaueritq[ur] uuis regú lírahel: & ſtatu:as ſuderit baali: & adoleuient incéſum i ualle filioru: Ænnon: & luſtrauerit filios fuos i igne iuxta ritu: g[é]tú: q[ui] iſer fecit: d[us] n[u] aduètum ſu liorú lírahel. Ex quo perſpicuú é homines a parua ætate libidini d[ed]itos i imatura: eoq[ur] foſole demoftrari: etiá eo tépore peccare cœperint: quo natura no: pati: Ad ſummá illud dici p[ote]: quod in regno Dauid Salò mon cum, xii. eſſet ánog: ſolium patris obtinuerit: & poſtea qua: ſcriptura reliquit incertum: utrum vixent Dauid regnante tam filio aliquot annos: qui ſibi & non Salomoni imputentur mortuo aut patre poſt filius regnauit ánis q[ud]raginta: quos fine parète regnauit, atq[ur] ita & initiú regni Salomòis: & tempus quo folusip[er] regnauit: ab hiftoria demoftratum. Nec tamen omnes annos uitæ illius q[nu]naginta tantú: & duorum anno rum circulis c[ó]tineri. Sin autem dubitas: q[ui] regnantibus fili:ip[ar]tibus: uuentibus, no: fili:us tépus regni: co: rum: fed parentibus ip[ut]etur, lege ip[ſum] regnaru: uolumé: & inuenies: q[ui] Oziás rex luda poſtq[ur] lepra percuſus eſt: habitaui in domo ſeparata: & filius eius loathan i[per]ium rexerit: iudicaueritq[ur] popu: l[ui] terra: uij[us] ad dié mortis patris ſui. Et tamè poſt morté illius: c[ui] uiginti & quinq[ur] eſſet annorum: ſexdec: annis regnafle dicaf[]: quos folus ip[er] regnauerit. Quod de Salomone intelleximus: & de Achaz ſimiliter intelligendú i q[ui]g[u] loathæ filius: Ezechiæ p[ater] fuerit. Audiu: qu[é]dá hebræu huiu: ſcemo: diu: narrare fabulá iuxta: p[he]p[eta] E[ra]e quam inter decem uifiones nuper i[ter]pretatus ſum: q[ui] mortuo Achaz Philiſtea l[æ]tata fit: & ſcriptura poſta: c[ó]minetur ac dicat: ne l[æ]teris Philiſtea omnis tu: quoniam c[ó]minuta eſt uirga perſuor: tui. De radicem colubri egredietur regulus: & ſemè eius abſorbens uolucrem. Hoc eſt de Achaz conſtituetur rex Ezechias, ex quo intelligi non uoluit ſtatim poſt mortem patris filium imperio ſubrogatú: ſed uel ſeditionibus populi uel q[ub]uſda: i[nt]erreſignis: aut certe premétibus malis: & hinc i[de] c[ó]ſurgentibus bellis regnú eius ſuſſe dilat[ui].

Salomon & Acha-
au: eac[ui]r armori: xi
fusof genuine: diuſtare

Idida.

In rebus obſcuris diuerſas ponimus opinionis:ut nō tā ſcribere ĝ loq tibi cora uidear. Cæteq apoftolus inter minabiles genealogias:& Iudaicas fabulas. phibæ:de iſtiumſomini mihi uideſ ſterdicere qſtionibus. Quid enim pdefhæreere in Iſa: & uel ſcriptoris erroré uel annoſ: ſerif caluniari: cu manifeſtiffime ſcribat: ilfa enim occi ditifps auté uiuificat: relege oës & ueteris & noui teſaméti libros: & tantā anno: repts diffonatiá: & nume ní ter ludā & Irahel, i. iter regnú utrúq: cſofum: ut huiuscemodi hærere qſtionibus: nō tā ſtudioſ odiofi hois uideſc. Munuſcula tamé a te miſſa libêter ſuſepti: & ipédio pcor: ut i amore quo nos appetere cœpifti: ad finé uſq pdures.nō.n.cœpiffe ſed pmàſſe uirtutis eſt. Noſtra uiciffim p deſideriú miſa ſuſcipe.

C Beati Hieronymi ad Dardanú exponentis terrá repromiffionis ſecundú anagen ſenſum ſupioré terram effe uiuétiú: & terræ illius qua iudæi ſecuſú occidéſt. Iſ Epítola, LX. IIII.

Q
Væris Dardane chriſtiano: nobiliffime: & nobilúi chriſtianiffime: q ſit terra repromiffiōis: qua lu-
dæi redeuntes ex ægypto poſſederunt: cu a maioribus eoſ: iá fuerit ante poſſeſſa: ac proíde nō ſit p-
miffa: ſed reddita. His.n.uerbis uteris in calce epiſtolæ tuae: qd' iterrogá uideris illud ſentire: qd' plu-
nis noſtroq: placet: alia repromiffiōis terrá eſſe qrendá: de qua & Daudí loqſ: in pſalmo: credo uidere bona-
domini in terra uiuentiú. Et dominus in euâgelió, Bti mites: quoniá ipſi poſſidebút terrá. Vtioq Daudí qdo-
hoc cantabat in ſpiritu: in terra repromiffiōis erat. & nò folú in Iudææ ſinibus morabaſ: ſed multa: in cir-
cutu nationi uiector extiteratiq a torrête ægypti: qeſ t Rhinicorú: uſq: ad Eúphraten fluuiú tendeban: di-
cens in alio locoin Idumæa extendá calciametú meú, mihi alienigenæ ſeruiét. Quô ergo ſe credebat accipe:
qd' iuitoria poſſidebat? Et ne forſitan legétibus Iudæis ambiguú derelinq: t q ſit illa terra qua uidere cupie
batípofermone demôſtrat dicéſ: credo uidere bona domini in terra uiuétiú, ergo terra Iudææ q illius ditio
nis cratinó eſt terra uiuentiú, i. Abrahá Iſaac & Iacob: de qbus dominus in ſreſtiōis quaſtioe dicit: nô eſt
deus mortuog: ſed uiuentiú, uerú terra & regio mortuorú: de quibus loqſ: Ezechieli: aia qua peccauerit ipſa
morie: & nò mortui laudabút te domine, ſed nos q uiuimus benedicimus domino: q in ſュrreſtioe occur-
fum fumus domino Saluatori: dicéte apoftolo, hoc enim dico uobis in ſermone domini: quoniá nos qui uiu-
moſs relingmur in aduentu domini: nò pueniemi eoſ: q dormierunt, de qbus & Hieremías loqſ: derelin-
qués te ſup terrá ſcribanq. Quodq: Daudí pmittit: credo uidere bona domini: ad ſpiritalé nos plpicue tra-
hit ſtelligientiá. Quæ.n. bona rex alia requebat: aut quo idigebat: q tâta potétiæ fuit: ut ptis p illú opibus Sa-
lomon filius eius: quo nullus in orbe terræ ditior ſuit: còntentus effeſt. Sed in terra uiuentiú bona illa quære
batuque nec oculus uidit: nec auris audiuit: nec in cor hois afcéderuít, quæ pparauit dominus diligétibus ſe.
Quod auté in euâgelió diciſ: beati mites quoniá ipſi poſſidebút terrá: iuxta Iſram ſibi uideſ eſſe cōrariú. Nô
in terra poſſeliu máſuetog: eſt & mitiú: q ſæpe etiá a parétibus dereſliſa pdunt ppter máſuetudiné: ſed ui-
roq: fortiú & uiolótoq: q funt ad bella pmptiflimi. Deniq: & in pſalmo, xliii. q ſub noíe Salomonis ad Chri-
ti eccleſiæq eius ſacrametú refer: ſcribit: Accígere gladio tuo ſup ſemur tuu potétiſſime. Specie tua & pul-
chritudine tua iendi piperate & regna, Propter máſuetudiné & iuſtitiá & ueritaté: & deducet te mirabiliter
dewatera tua. Hicq e q in alio pſalmo loqbat: Meméto domine Daudí: & ois máſuetudinis eius. Et itege: affu-
més máſuetos dnus. Et aptius i euâgelió: diſcite a me: ga hútilis ſum & máſuetus corde. In cuius typú & Moy-
fos ùnium hoium q erat ſup terrá máſuetiflBUS ſcribit. Hæc eſt ut diximus terra uiuétiú: in q ſeí cis uiris atq:
máſuetis bona domini p[ar]ané: q ante aduentú in carne domini Saluatoris: nec Abrahá nec Iſaac nec Iacob
nec phgetæ & aliu iutú uiri cōſeq potuerút. Deniq: & Abrahá licet diuerſis locis cú Lazaro uideſ apud inſe
ros: & Iacob uir iultus dicit: litugés & gemés deſcedá ad Iſernú, Ságuís Xpi clauis paraditi eſt: dicéſis ad latroné
hodie mecú eris in paradifo, Iita eſt ut diximus terra uiuétiú: terra diuitiarú & bonog: dei: qua primus Adá
pdidit: lecúdus Adá iuenit, immo ab illo peditá iſte reſtituit: dicéte apoftolo: regnauit mors ab Adam uſq: ad
Moylem: ſub cuius p[ona] lex ſtelligiſ in ſimilitudiné puaricatiōis Adáq eſt forma futuri. Volumus ſcire q
ſithæ terra manifeſtius. Legamus Malachiá: Beatos uos dicé: oës dicit dnus: quoniá eritis uos i terra uolu-
puariatq lignificatius gtæce appellaſ tépe, qua: uel ſancí deſiderát: uel q deo placeat. Eſtaias quoq: i hæc uer
ba cōlentit dicéſ: & erit uir abicôdens ſermones fuos: & apparebit in terra ſyon ſicut fluuius glorioſus i terra
ſiné: qæ eſt terra ſyon, in qua apparebit fluuius glorioſus: illa uidelicet de qua idem Daudí in alio p[al]mo
anitglorioſa de te dicta ſunt ciuitas dei. Et iterum: diligit dominus portas iyon ſuper omnia tabernacula
Iacob. Iſtas portas diligit deus: quas uidemus in cineres & ſauillas eſſe conuerſas: Non dico prudentibus
ſed ne fluitis quidem hoc p[lu]aederi p[ot]. Ego arbitror & illud: qd' in, lxiiii. p[al]mo legimus: Visitaſti terra: &
inebríaſt i[am]multiplicaſt i[oc]upuletare ea, Fluuius dei repletus eſt aqs: paraſti cibú illorú, quoniá ſic eſ p[ara]
tio eius, fulcos eius iebría: multiplica genimá illius: in ſtillicdiis eius lætabiſ: germinás: huic ſenſui cōueni-
re. Illa.n. terra quotidie uſitaſ a deo: & inebríaſt: cuicúq: eſt plena diuitiis, de hac fluuius egredit dei: de quo
ſcriptú eſt, ſluminis i[ep]etus lætificat ciuitaté dei. Qui & in deſcriptiōe tépli Ezechiel myſtico ſermōe narraſt:
in cuius ripis ardores ſut ex utraq: p[ate] p ſingulos méſes frugibus abúdaſtes, de q terra & in p[uer]biis uir ſcri-
piſt ſapiétiflBUS. Qui opaſ terrá ſua: iplebiſ panibus. Quod ſi de hac terra qua cernimus: & q magis a peo-
catoribus poſſideſ: de q ſcriptú eſt: maledicta terra i opibus tuis aliq[is] itel ligédú putat: quô hæc poſſit itare
ſniq: opaſ terrá ſua iplebiſ panibus. Quatí.n. opanq: terrá exercét uomere: & tamé multis ip[edi]tibus cau
ſiſegetate cōciciuſt & penuria: Sed coliderandú ſcriptura qd dicat. Qui opaſ terrá ſua: quæ pprie iuris ſui
eſt: de qua nunq eiici p[ot], ſecundú quem ſenſum & illud ſcriptum eſt: Redemptio animæ uiri propriæ diui-
ti: & hoc ſecundum litteram ſentiri non poteſt. Quanti enim alienis amicorumq: redimuntur pecuniis:
huius terræ cultores: & agricolæ apoftoli ſunt: quibus dicitur: uos æſtis fal terræ. Et in alio loco: in patien-
tia uelſa poſſidebitis animas ueſtras, quorum unus uas electionis confidentiffime loquebatur, dei enim

Tempe.

coopatores fumus; dei agricultura: dei ædificatio ætis; & multa alia q iccirco nò replico: ne fenum uideat le gétis obtúdere; & memoriae illius diffidere, illud quoq solicita méte traætemus; & Icripturae nos docet au ectoritas. Icôs huius terræ: quâ ludæi terrá repromissiòis autumát: nò habitereos eê: fed accolas atqegegi. Ex juſi uiri legimus pſona, aduena fum ego & pegrinus: ſicut oës ptes mei. Qui cù diu in terræ huius tene bris uerareſt, ſe biliter igemiciſt; & dicit: heu meîa peregrinatio mea plôgata eſt, habitaui cù habitantque cedar, multu ícola ſuit aia mea, V bicuq, aŭt habitar teræ legiſt; & priora: & media; & extrema traætemus & liqdo Icripturae poterit regula còprobari; ſemp habitatores terræ peccatores appellari, de qibus in apus lypſi Ioànis illud exéplú eſt; ue habitaribus terræ. Abrahá ad qué primu facta eſt repromissio dicite dom no: tibi dabo terrá hác: & femini tuo: iuxta Stephani primi in Chriſto martyrís còcioné nec uelſiugiu qde po dis huius terræ dicif accepiſſe, Ita.n. Icriptu eſt. Tuc egreſſus de terra Chaldæoq: habitauit in carrá, & iudic poſtq mortuus eſt pater eius; migrauit in terrá: in q uos nùc habitatis; & nò dedit ei poſſessione nec uelſiugiu qde pedis q repromilit dare ei in poſſessione; & femini eius poſt eú. Ac ne forſitá lectoris tacita cogitationu hat eú ad illá itelligétiá: ut qd' nò eſt datú paréti; reddaſ poſteris, uas electiòis loq' ad hebræos. Ede q uos tur Abrahá: obediuit egredi in locuì qué accepturus erat in poſſessione; & egreſſus eſt: inſeciés quo iret. Icpe pegrinatus eſt i terra pmiſſiòis qſi in aliena, in tabernaculis habitáis cù Iſaac & Iacob cohæredibus eiuſque pmiſſiòis exectabat, n. fundamétu habenté ciuitaté, cuius artifex & creator deus eſt. Et itege cum de Abel Enoch Noe Sarraq, dixiſſe; itulit, iuxta ſidé mortui ſunt hi oës: in acceptis repromissionibus: ſed poul ex uidétes; & falutátes; & còſitétes: qa pegrini & aduenæ erát ſup terrá. Qui, n. hoc loquunſt: oſtédút q quænui p[riam, Et ſigde illius recordabanſt: de q egreſſi erát, habebat t[é]pus ut reuerterenſ. nùc uero melioré deſiro rát id eſt cælefte; Multiſq in medio Icis còmemoratis: ad extremu itulit; & hi oës teſtimoniú habétes iſide nò accepterút repromissionem: deo de nobis melius qd' puidéte, ne ſine nobis p[ef]eſt fierét. Accellimus, ad monté Syon: & ciuitaté dei uiuètis Hieruſalé: cælefte: & multoq miliu angeloq: frequétiá, & eccleſi primiti uoge: q Icripti ſunt in cælis. Nec me fugit q p[ef]idia iudæoq: hæc teſtimonia nò ſuciſciat: q[ui]tis, uetens t[em] méti auſcoritate firmata ſut. Illud n[is] dicendú eſt: hác epiſtolá q iſcribi: ad Hebraos: non ſolú ab eccleſi oriétis: ſed ab oibus retro eccleſiæ græci ſermonis Icriptoribus; q[ui] Pauli apoſtoli ſuſcipiliſicet pleriq eú val Barnabæ uel Clæmétis arbitrené; & nihil intereſſe cuius ſit: cù eccleſiatici uiri ſit: & quotidie eccleſiæ ſi còſiè celebref. Quod ſi eá latinoy còſuletudo nò ſecipit ſter Icripturas grænicas: nec græcog, qde eccleſi apocalypſin Ioànis eadé libertate ſuſcipiut; & tamé nos utraq[us] ſuſcepimus: neq[ui]huius t[é]poris còſuletudiné ſed ueteq Icriptoge auſcoritaté ſequètes, q pleruq[us] utriuſq utunt[em] teſtimoniis, nò ut interdu de apocraym facere ſolét: Quippe q & gétiliu l[á]ſe raro utanſ exéplicé: led q[ui] canonicis; & eccleſiaticis: R[é]pondeſt miu q hác terrá: q nùc nobis Chriſtia paſſioe & reſurrectioe terra repromissiòis effecta eſt: poſſeſiá putáta populo iudæoq: poſtq reuerſus eſt ex ægypto q[ui]tú poſſederit, utiqa d A ufq[us] Berabeeq, q ui.xcl, miliu in longuio t[em]io tendiſt. Necq[us] n. David & Salomon potetillimos reges exceptis iis quos poſt uiectoriá i amicitiæ reçuperat plus tenuiſſe Icriptura teſtaſt. Et hoc dico: ut taceá quinq[us] Palæſtinæ ciuitates; gáza: afachalonégeth; & acron: & azotuì. Idumæos quoq a meridiana plagá: iuxxxv, ab Hierofolyma milibus ſepatos: Arabas & Agar nos: quos nùc Sarracenos uocát, in uicinia urbis Hieruſalé: p[u]det dicere latitudiné terræ repromissionem ethnicis occafioné blaphemádi dediſſe uideamur. Ab Iopu ufq[us] ad uiculú noſtq. Bethleth, xlv, milia ſut succedit uaitſíſima folitudo; plena ferociu barbaroge: de q bus dicif: icôtra oium fratq[us] tuog habitus & quoq facit poeta eloquétillimus métioné. Latæq[us] uagátes Barcæi, A Barca oppido: qd' in ſoliudine ſui eſt: quos nùc corrupto ſermone Afri Baricianos uocát. Hi ſunt q p locog: q[li]tatiibus diuerſis noibus appellan[ſt]; & a Mauritania p Africa & Aegyptu Palæſtináq: & Phœnicé Cœleſtyriá & Oſrshohené Melopotimi atq[us] P[er]ſidé tendút ad Indiá, Hæc eſt ludææ tuarú lògitudo & latitudo terrá: i his gloriariſup his reſp uerſas puſcias ignorátibus iactitas ad populi phaleras. Ego te intus & in cute noui. Quod ſi obecæs terris repromissiòis dicif: q in numeroq, volumine còtineſt: i meridie maris falinag[us] p Syna & Cades Barne ufq[us] al torreté ægypti: q iuxta rhinicorurá mari magno ilfluit; & ab occidéte i[ps] mare Palæſtinæ Phœnics Synæ cœles Ciliitæq: prendiſt, ab aqlone Tauru monté & Zephyræ ufq[us] Emath: q appella[ſ] Epiphania Syriæ, al orienté uero p Antiochiá & lacú Cenereth: q nùc tyberias appellaſt; & iordaneq q mari ilfluit falinariuq n[ic] mortuì diciſt, tráſ iordané auté duag[us] femis tribuum poſſeſſio eſt rubé & Gad & dimidiæ tribus Manatúæ. Ego fatebor hæc tibi repromiffa: nò tradita, ſi obferuasſes mádata dei: & in p[é]ceptis illius ambulaſſi: n[ic]q oipotéte deo coluiffes beel p[he]gor & bahalim belzebub & chamos: quos qa p[er]tuliſt deo: oíq q tibi prouila fuerát p[di]diſti. Et mihi in euâgelio p[mi]ttun[ſ] regna cælog: q[ui]ſtrumétú uetus oíno nò noiá, ſed ſin nò ſeremo q p[er]cepta ſunt: neq[ui]q erit culpa in p[mi]ttéte: ſed in me: q p[mi]ſſum accipe non merui, V bi.n.optio, p[mi]nt[em] ad eligendúq opari renuis: iſtra cupias qd' p[mi]ſſum eſt. Lege librú Iofue & Iudicú; & quatú[s] poſſioni: ab guſtiuís ſis coartatus itelliges. Quid diuerſarú urbiu alienigenas còmemoré: quos populus iudæorú nò gubit expellere de urbibus ſedibus ſuis; cù ip[er]a Metropolis tua prius lebus: poſtea Salem: tertio hierofolymá nunc Helia lebuſæos expellere nò ualuerit; ſed máferit cù eis in ſcandalú exépluq: vicinorú in tanti: ut ut téplum tuu còditú eſt: areá Orne fuerint lebuſaú: & ip[um] téplum, lxx, miliu latomorú & lxxx, miliu ueto rú: hoc eſt, cl. miliu exceptis p[er]poſitis operú p multitudine habitátúi tecú i[fc]ircuncſi[or]u: ab ethnicis extreſſi ſit. Nec hoc dico in fuggillationé terræ iudææ: ut h[æ]reticus ſycopháta métiſt: aut quo auferá h[ior]tioræ uterá t[em]tudinú p[er]ferunt. Si.n. occidentem tantum ſequuntur ſi[ar]m: & non p[er] spiritum uiuificantem: i[fc]tendant terræ repromissionis laſte & melle manantem. Sin auté per tropologia dictum putát pro rerum o[mi]num abundantia

& nos terrâ cōſeffiōis terrâq; uiuentiū terrâ uepriuî pſeremus. dicête domino ad Moyſem de abiectiōe Iſra-
helis: & aſſumptiſoë gêrni: dimitte me ut deła populi ilſt, & faciâ te in gentê magnâ. Et eodé pire ad filiui: po-
ſula a me & dabo tibi gêtes: hâreditaté tuâ & posſſioné tuâ terminos terrâ. Et aptius p Eſaiâ, pagê tibi eſt
ut tis puer meus ad ſulcitaſadas tribus Iacob: & ſaces uel religiâs iſrahel cōgregádas. dedi te in lute: cùſtis gêti-
bus ut ſis ſaluator uniuſeræ terrâ. Ex quo p[]ſpicue demôſtra: oia illius populi in umbra & typo & imagine
p[]ſeſſiſe, ſcripta aſt eſſe p nobis in quos fines ſæculi decurrerunt. Multa iudæa ſcelera cōmiſtii: cùſtis circa
te ſeruisti natîoibus. Ob q[]d' factu: Vtiq[]p pter an idolatriâ. Cúq[]b feruires: crebro miſertus tui eſt deus. Miſitiu-
dices & ſaluatoresiq te de famulatu Moabitâq & Ammanitâq. Philiſtiim quoq[] & diuerſa: gétium libera-
ni. Nouilſime ſub regibus offendiſt deu: & ois tua p[]uitia babylonia uaitâte deleta eſt. p.lxx. annos tépli ſo-
litudo p[]mâſita: Cyro rege p[]laga: eſt laxata captiuitas. Ezras quoq[] hoc & Neemias plenilſime referút. Extru
tu é téplu: ſub Dario rege p[]laga: atq[] Medoq[]a Zorobabel filio Salathiel & leſu filio loſedech ſacerdote ma-
gno. Quæ paſſi ſitis a Medis: ægyptiis: macedonibus nô enuero. Nec tibi adducam in memoriâ Antiochú-
Epiphane: crudeliſſum oium tyrânog[]æ. nec Pôpeiú: Gabinú: Scaurú: Varú: Caffiu: Soliuq[] replicabo: q[]tuis
urbibus & p[]cipue iſultuare Hierofolymæ. Ad extremu: ſub Vespafiano & Tito urbs captat: tépluq[] ſubuer-
sum e. Deſide ciuitatis uq[]b[] ad Adrianu: p[]ricipé p[]qnq[]inta annos máſere religiæ: Poſt euerſioné tépli paulo
minus p[]q[]dringétos annos & urbis & tépli ruinæ p[]manét. Ob q[]d' tátu facinus? Certe nô colís idola: fed etiá
ſerués p[]ſis atq[] Romanis & captiuitatis p[]ſius iugo: ignoras alienos deos. Quo[] clæmétiſſimus quondá deus:
qui nunc tui oblitus eſt: nunc per tanta p[]atia temporum miſeriis tuis non adducif: ut foluat captiuitatem
fed ut uerius dicâ: expeſatú tibi mittat Antichriſtu. Ob q[]d' inq[] facinus: & tam execrable ſcelus auertita te
oculos fuos. Ignoras? Meméto uocis p[]arétu: tuoq[]: ſanguis eius ſup nos: & ſup filios noſtros: & uenite occida-
mus eué: & noſtra erit ereditas & nô habemus regé niſt Cæſare. Habes q[]d' eligiſt: uq[]b[] ad finé mûdi ſeruitu
nus Cæſari donec gentiú ítroat eſt plenitudo: & ſic ois Iſrahel ſaluus fiet: ut q[] quondá erat in capite: uertaſ i
caudá. Hæc tibi uir eloquéſtihime in duplicis p[]ſecturæ honore traſaſto: nunc in Xp[]o honorator: tumultua-
tia & brei lucubratiōe dicaſtu: ne uiderer oino reticere. eodé.n.tpe. imo eodé mihi die: & l[]fæ tuæ redditæ
ſunt: & meæ expectitæ: ut aut tacendú fuerit: aut ícompto eloq[]o reſpondendú: quoq[] alteq[] pudoris: alterum
canitatis eſt.

Argumentum.

D
E uſeſtibus ſacerdotatus primo de cibis & primiſtiis ſacerdotu: & de obferuatione ponti
ficis ac de tabernaculo & ualis ſacrifici p[]ſeraſ. Deinde de uetimétis ſacerdotu atq[] pontifici ueteris
teſtaméti traſt illa hiftorice myſticeq[] described.

C. Beati Hieronymi ad Fabiolâ de uſte ſacerdotali.

L. Epítola, LXV.

V
S[]q[] hodie in leſtione ueteris teſtaméti: ſup faciê Moyſi uelamen politú eſt: loq[]f glorificato uultu: &
p[]opulus loquéſtis gloriâ ferre nô ſuſtinet. Cú auté cœuſt fuerimus ad dominu: aufer[]t uelamen: oedi
des l[]fâ mori: viuientis ſpiritus ſuſcitaſ. dominus. n. ſp[]us eſt: & lex ſpiritalis. Vnde Dauid orabat in
p[]almo: reuela oculos meos: & cōſiderabo mirabilia de lege tua. Nunq[]d de bobus cura eſt deo? Vtiq[]b nô mu l
to magiſide iecore bouis: arietis & hircoq[]: & armo dextra: p[]ectore: & uentre quo ſtercora digerunt: quorú
duo in eμπ acpiét ſacerdotes: terti: Finees mereſt in p[]miu: de uiectimis ſalutaribus adeps quo p[]eſtus ob-
uoliti: & pennula iecoris offerunt: ſup altari. iſp[]um uero p[]eſtus & brachiú dextrú danſt. Aaron: & filiis eius
legitimú m[]epiternu: filiis Iſrahel: ſenſus in corde eſt: habitaculú cordis in p[]ectore. Quaer[]n ubi ſit aiæ prin
cipale: Plato in c[]re bro: Xp[]s moſtrat in corde, Beati m[]udo corde: quoniu: ip[]li deu uidebúti: & de corde p[]eſdut
coſogatiòes malæ. Et q[]d cogitatis nequa in cordibus ueſtris? Voluptas & cōcupiſcétia iuxta eos q[] de phyſicis
dilputat: cōſlitit in iecore, huius p[]enulá in diuerſa uolitáte: & p[]oculoge ſeneſtras eru[]pente ſoras offerú ſacer
dotes deo ut poſt q[]p[]e ope dixerint deo: holocaſtu t[]u[]p p[]ingue fiat: & cōcupiſcétia ſilibinis ſeminariu: igne ſp[]
ſandi cōcremauerint: merean[]c accipe p[]miu p[]eſtus & brachium. In p[]ectore m[]udas cogatiòes: legis notitiá:
dogmatu ueritaté. In brachio bona opa & p[]ugna c[]ôtra diabolú: & armata manu: ut q[]d' méte c[]ôceperint: exé
p[]lo p[]bét. leſus. n. ceepit ſacere & docere: ip[]m quoq[] p[]eſtufculú appellat: Æp[]rii[]e[]uq[]a, i. additaméntu: ſive p[]ri-
piu: & egrigiu: tenufaq q[]ppe hoc magis ſonat: ex quo itelligimus iuxta illud Malachiæ labia ſacerdotis cuſto-
diú fcieta: & legé regrút ex ore euíes. Ex quo itelligimus p[]cipuá debere eſſe in ſacerdotibus legis doctrínæq[]
notitiá: & additaméto gratiæ ſpiritalis talé uiru: ilitu: q[]p[]o p[]ſit c[]ôtradicétibus reſiſtere: & nihil í ſe finiſtri ha
bere opis q[]d' ducat ad tartag[]: fed dextrú brachiú e[]e ſeparatú ut opa ſacerdotis c[]ôparatiòe utirtutú eius a c[]u-
di: hoibus ſepata ſint. Hæc de uiectimis & iis q[] offerunt: in altari: & q[] ſacerdotibus danſa domino. Cæteru
& alia tria exceptis primitiis hoſtiaq[]: & de priuato: & de macello publico: ubi n[]o religio ſed uiectus neceſſitas
eſt: ſacerdotibus m[]ebra tribuú: brachiú maxilla & ueter: de brachio iá diximus. maxilla eloquété eruditúq[]
ſignificat: ut q[]d' p[]eſtore c[]ôcipimus: ore p[]mamus. ueter receptaculú cibog[]: in ſcorto madiantide ſacerdotali
pugione c[]ôſuxus: uniuſos hoium labores: & mométanea bládiméta gulæ: ſtercoris fine c[]ôdénat: & oſtedit
méibus c[]ôcratis deo: totú q[]d' curamus: q[]d' uoramus: ſeſeſú: piici. Vnde apoſtolus eſca inſqt uetri: & ueter
eſdis. auté & huc & illas deſtruét, & e[]cotrario de luxurioſis quorum deus ueter eſt: & gloria in c[]ôſuſione
eorum: uiutuli puluerem: quem adorauerat iſrahel: in c[]ôtemptu ſuperſitionis in potum accepit populus: ut
dicat contemnere quod in ſeſeſlùm proiici uideat, præcipitur ſacerdotibus: ne miniftraturi in templo: ui-
num & ſiceram bibant: ne ebrietate & crapula: & curis huius uita[]s prægrauentur corda eorum. nec partem
habeant in terra: niſi folum deum ut nulla debilitate inflignes ſint: nec truncis auribus: l[]æſo oculo: finis na-
ribus: claudio perde: cutis colore mutato: quæ omnia referuntur ad animæ uitia. Voluntas enim in homi-
ne: non natura damnatur. Si quis e ſacerdotibus ſemine fluxerit: ad ſacerdotalem menſam prohibetur

accedere, & cœstrario uidua cuius cù Sara deferçerint muliebria ppter cœtinentiâ & caſtitate recipiç in domi
pſis: & de tépli ærario alié: qd'fi filios habuerit: reddiſ ſoboli ſuæ:ut iuxta apoſtolu his minit re:q uzerviu
duæ ſunti: & q de ſacerdotalibus ſuſtentanç cibis nullius alterius amore teneanç, uicinus & mercenarius eu
cludunſ a cœiuio ſacerdotu, ſeruis cibog reliqæ cœcedunſ iá tunc piiciebanſ Phigellus & Hermogenem
recipiebat Oneſimus, Primitiæ cibog & oium frugu atq pomog offerunſ antifuit:ut habes utiut atq ue
ſtitu abſc ullo ipedi méto ſecurus & liber feruiat domino, primogenita mûdoq aíaliu accipiant ſacerdoter,
& imundoq pretia hoium quoq primi partus redimunſ: & qa còdito humana naſcendi eſt còſi:piu æqui-
ter offer: ſic moderatu & leue:ut nec diues itumefcat:nec tenuis pGRAUeC. Editui & ianitores accipiant deu-
mas: & rurſum decimas decimag offerút ſacerdotibus: tâto illsi minores: quaio ipſi maiores populo, alviu,
ciuitates ad habitandu leuitis & ſacerdotibus ſeparanſ: lex urbes fugitiuog trâs lordané & itra lordané eli
gunſ: & ſinis exilii & mors pòſtificis & uniuera q feſtinus ſermo pſtrinxit: & quoq pulfaui tantú nec apaprau
facraméta: ad cùtos ptinét ſacerdotes, Pòſtifex auté quantis polleat priuilegiis: dicâ breuiter, caput ingui
nò diſcoopiet: habet cidarim: & nomé dei portat in frôte, diademe ornatus eſt regio: ad pſedâ Chriſto
nit ætate: ſemp eius gloria, ptegédus eſt: & ueſtiméta ſua nò ſcindet: qa candida ſuntiq apolluta, qa agnum
ſequé tia: & de attôſe ouis côſecta uelleribus, Thamar amiffa pudicitia ſeidit tunicâ, Cayphas pspoſi ſacerdo-
tio rupit publice ueſtiméta, ſup oèm animâ quæ mortua eſt nò ígrediet. V bicuq peccatu eſt: & in peccatum
mors: illuc pòſtifex nò accedet, aia quæ peccauerit: ipfa morie: Quâuille fit diues: ille potes: & in multuio
nem offerat uiectimag: ſi mortuus eſt: nò tangi: pòſtifice: nò uidec. Quod ſi cururgit: & ad uocé Saluatoris
egredi de ſepulchro: & ſaſciis peccatoq solutus icaſet: itrabit ad eù pòſutex: & ibi faciet máſioné: & cu refur
gête prâdebit, ſup pfe ſuo & matre ſua nò inqnabié: Multa nos facere cogit affectus. & cu ppingtaté prieſa
mus corpog: & corporis & aiae offendimus creatoré. Qui amat pèm ſup eù deo dignus deſup
lus, ad ſepultura pâre is deſiderâs: Saluatoris phibe: iperio, quâti monachoq dum pér is matriq miſerent
fuas aías pideru: Super pfe & matre pollui uobis nò licet: quaſto magis ſuper fre: fororibus: còſobrinis
lia: ſeruulis: Genus regale & ſacerdotale nos ſumus. Illiu attendedamus patre: q nunq morie: aut q pro nobis mo
rié: & qui ideo uiués eſt mortuus: ut nos mortuos uiuificaret. Si qd habemus de ægypto: q princeps mundi
fuu pòſsit agnoſcere: tenéti ægyptiæ cù pallio relinqmus, Sídone optus adolescés: uincu dominú ſequebar,
ſcuriffet laqueos: nifi expeditus & nudus pſequétiu decelinaſet ipétu. Reddamus paréſtibus: q paréti fun-
ſi tamé uiuut. Seruiétés domino: filios fuos pferri ſibi glorian: & de fanctis nò egrediet: & nò polluer
ſicationé dei ſui, p ocioſo quoq uerbo rôné redditur lumus, & omne qd' nò aedificat audiètes: in periculá
uerti: loquetiu. Ego ſi fecero: ſi dixero quippi: qd' rephéſione dignu eſt: de ſanctis egredior: & polluo uoa
bulu Chriſti: in quo mihi bládior: Quato magis pòſtifex & epícopus: qué oportet eſſe fine crime: i târard
uirtutu: ut ſemper more: in ſanctis: & paratus ſit uiectimas offerre pro populo: ſequeſter hoium & deicam
agni facro ore côſiciés: quia ſanctu oleu Chriſt dei ſui ſup eù eſt: Non egredie de ſancto: ueſtimentu: g
indutus eſt polluat. Quóquot, n. in Chriſto baptizati ſumus: Chriſtui iduimus Seruemus tunicá: quâ accipi
mus ſanctá: cuſtodiamus in ſancto, Ille Mòtanus habitator: q de hieruſalé deſce: debat in hiericho: non prius
uulneratus eſt: q nudatus, ifundié: ei oleu: medicamétu lene: & miſericordia téperatu: & qua debuit negliſ
tia ſentire cruciatu: uini auſteritate mordef, ut p oleu ad pœniteniá puoce: p uinu ſentiat ſeuheritate: iud-
cátis. uxoré uirginé accipiet: uiduâ auté & eiectá & meretricé nò accipiet: ſed uirginé de genere ſuo: & nò
tinuabit ſemé fuu in populo. Ego dominus q fanctifico eù. Scio pòſtificé cui pcepta nûc danf: a pileris: Xp
ſtelligi. Et id qd' dictu eſt: ſup patre: & matré: nò inqnabié de uirginali Mariæ partu ſtelligi. Multoq facilor
& ſup domino iterptatio: q audit in pafmo: tu es ſacerdos in aternu ſecundu ordiné Melchifiedch: & i Za
charia: audi ſelu ſacerdos maxime: & cui fordida peccatoq noſ托g ueſtiméta tollun: ut recipiat gloriáqua
habuit apud pèm: priuſq mundus eſſet. Sed ne qs me uim ſacere ſcripturæ putet: & ſic amare Chriſtu: uti
ſtoriæ auferá ueritáte: iterptabor i mèbris: qd' referá ad caput. itelligá de ſeruis: qd' iplea: i domino. Quæq
gloria domini: gloria famuloq fit. Et úbicoq oportunitas ſe loci tulerit: ſic de uero lumie disputabo: ut de
riue: de eos: qbus Chriſtus donauit: ut lumé ſint. Pòſtifex itre: qque Mofaicus ſermo descript: uiduâ: eiectá:
& meretricé nò ducit uxoré. Vidua eſt cùtus maritus eſt mortuus. Eiectá qua e a marito uiuete, piciſ. Meretux
quæ multog: libidini patet. Sed accipiet uirginé: & de genere ſuo, nò alienigená: ne in mala terra nobilium
le minu fruméta degenerét, nò meretricé: quæ multis expofita eſt amatoribus. Nò eiectá: qua eti priori còjo
gio idigna ſuit. Nò uiduâ: ne pritinaq meminerit uoluptatu: ſed animá illá q nò habet maculá neq rugá, q
eu Chriſto renouá: de die in dié, de qua apoſtolus loq: Deſpòdi, n. uos uni uiro uirginé caſtâ exhibere Chri-
ſto. Nolo diſcipulá còiugem pòſtificis quicq habere de uetere hoie. Si còſurreximus cù Chriſto, ea q ſurium
funt ſapiamus, præteritoq oblit: futurog audiu, Infelix Simon qa poſt baptísmu de antiquo matrimonio co
gitabat: nec ad uirginalé uenerat puritatem, Perri còſfortio idignus ſuit. Còpulifti me Fabiola lìſis tuisut de
Aaron tibi ſcriberé ueſtimétis. Ego plus obtuli: ut de cibis & primitiis ſacerdotu: & de obseruatio: pòſtific
præſatiunculam ítruerem. Egrèſa de Sodomis: & ad montana ſeſtinans: non uis habitare in parua urbe
ſegor. Tranſcendens Proſelitos præteris íſrahelitas: dimittens Leuíticum gradum & pèpete pèna tranſuolans
ſacerdotes ad pontificem uenis. Sed dum ueſtes eius & rationem diligenter inquiris: noſtra tibi diſpleuere
confortia. Et tu quidé optato ſrueris ocio: & iuxta Babylonem Bethleemitica forſitan rura ſuſpitas. Nosin
eſſenata tandem pace reddita: uagientem de præſepi audimus in ſantem: & querimonias eius: ac uoculam:
ad tuas aures cupimus peruenire. Legimus in Exodo tabernaculum: menſam: candelabrum: altare: column
nas: tentoria: coccum: byſſum; hyacynthum: purpuram: ex auro: argento: ære; uafa diuera: tabernaculum

diuſum in atria.xii. panes p ſingulas hebdomadas měſe ipſitos: in cādelabro ſepté lucernas altare hoſtii ho
locauſt:q. expoſitú, cathedras: cyphos: turibula: phialas: morariola: paxillos: pelles rubras: pilos caprae: &
ligna iputribilia. Táta & talia offerunſ in tabernaculo dei: ut nullus deſpet ſalutě. Alius aurú; ſenſum. alius ar
gentu: eloquiú, alius uocě; aeris exhibeat. totus múdes in tabernaculi deſcribí ſacraméto. primú & ſecundú
ueſtibuli oibus patet. Aqua, n. & terra cuſtis mortalibus data ſut. In ſanctis uero ſcōg; q. ſi ad athera: & in cæ
lú & paucog. íroitus: & uolatus eſt. xii. panes: duodecim méſtú ſignificat circulú. Septé lucernæ ſepté errácia
aſtra demōſtrát. Et ne lógú faciá (nec: enim p[ro]poffitú mihi nunc eſt: de tabernaculo ſcembere) ueniá ad facerdo-
talia ueſtiméta. Et ante q. myſica ícruter itelligěntá: more ludaico q. ſcripta ſunt: simpliciter exponá: ut poſt q.
ueſtítú uideris ſacerdote: & oculis tuis omne eius patuerit ornamétu: túc ſingulog: caufas pariter reqramus.
Difamus primú cōes ſacerdotú uſeſt: atq. p[ot]ifici: lineis ſœminalibus: q. u[]c: ad genua & poplites ueniunt
urecúda cælanſ: & ſupior pars ſub umbilico ueheméter aſtringí: ut ſi quaſo expediti maſtát viſtimas: tau
tos & arietes trahú: portátq. onera: & in officio miniftrádi ſunt: etiá ſi lapſi fuerint: & ſemora reuelauerit: nō
pateat q[u]d'opertú eſt. Inde & gradus altaris phibent ſerien: íſerior populus aſcendétiú uerecúda confpiciat:
uoacurq. ſígu hebraæ hoc genus ueſtimenti: maſchinaſſe: græce πέκισκεχά: h. n[]ris ſœminalia: uel brachæ
uſq. ad genua p[ring]etés Reſert. n. Iofephus (ná ætate eius adhuc téplú ſtabat: & nec d[]u Veſpafianus & Titus
Hierololymá úbuerterát: & erat ipſe de genere ſacerdotali: multoq. plus itelligí: q[u]d'oculis uideſ: q. q[u]d'au-
re p[ci]píſt: hæc ſœminalia de byſo retorta: ob fortitudiné ſolere cōtexi: & poſtq. ícila fuerint: acu c[]olui. Non
n[]poſſent in tela huiuſcemodi fieri. Secúda ex lino tunica eſt poderis. i. talaris: duplici ſindone, qua & ipſam
loſephus byſin: uocat: appellatur q. cotonapth. i. χιτων q[u]d'hebræo fermone in líné: uertí: hæc adhaeret
corpoſi: & ita arctá eſt: & íſtrictis manicís: ut nulla oíno in uſeſ ſit ruga: & uſq. ad crura deſcédat, uolo p[]legé
tis ſacilitate abuti fermone uulgato: ſolét militátes h[é]reasi: q[]s camiſas uocát: ſic aptas mébris & aſtrictas
corpoſibus: ut expediti ſint uel ad curſum uel ad plia dirigédo iacula: tenédo clypeú: enſem librádo: & quo-
cung necſſeitas traxerit. Ergo & ſacerdotes parati in minifteriú dei utunſ: hac tunica: ut habétes pulchritu-
diné ueſtimétoq. nudog. celeritate dicurrát. Tertíu genus eſt ueſtiméti: q[u]d'illi appellát abanech: nos cingu-
lú & balteu zoná: ex una parte ad crura dependéſ: c[]u ad ſacrimia curſu & expeditiōe opus eſt: in l[æ]uú hu-
merú retorqueſ. Quartú genus eſt ueſtiméti rotúdu pilleolú: quale p[ic]tú in ulyxeo c[ō]ſpicimus: q[li] ſphæra
media fit diuſa, & pars una p[on]aſt in capite, hoc græci & n[]ri thiará: n[ò]nuli galeg. uocát, n[ò]habet acumé in
ſimonec totú uſq. ad comas caput tegit: led tertiá pté a ſróte inoptá relinq, atq. ita in occipitio uitta c[ō]ſtri
dus eſt: ut n[ò]t facile labaſt ex capite. Eſt auté byſinú: & ſic fabre opatú linteolo: ut nulla acus ueſtigia forinſe
tus p[ar]eſt. His q[ü]ttuor ueſtiméti: i. ſœminalibus: tunica l[í]nea: cígulo q[u]d'purpura: coccó: byſſo: hyacynthoq.
cōtexi: & p[ilo]eide quo n[ò]c diximus: itá ſacerdotes q[u]p[ot]ifices utunſ. Reliq auté q[ü]ttuor, p[pr]ie p[ot]ificiú ſunt.
quoq. primú é mail. i. tunica talaris tota hyacynthiná: ex talaribus eiufd[é] coloris affútas habéſ manicas & in
ſupiori p[q]e collo d[ui]ſa: iapta, q[u]d'uulgo capitiú uocát: oris firmifſimis ex ſe textis: ne ſ facile r[ú]panſt. In extre-
ma uero p[te] i. ad pedes, lxxii. ſut tintinabula: & totid[é] mala punica eſid[é] cōtextexta coloribus: ſup c[ing]ula i[ter
duo tintinabula un[ò] malú é. i[ter] duo mala un[ò] tintinabuli: ut alterutq. ſibi media ſint. cauſaq. reddí: Iccir
co tintinabula ueſi appoſita ſut: ut c[]i]gredí p[ot]itex in ſanctá ſcōg: totus uocalis incedat: moriturus ſtatí: ſi
h[oc] n[ò] ſecerit. Sextú é ueſtimétú q[u]d'hebraica ſígu d[ic]í: ephod. lxx. επωμα. i. ſuphumerale appellát. Aqla
epωμα. i. ſupueſtimétum: nos ephod ſuo ponimus noie. Et úbicúq. in Exodo ſiue in Leuítico ſuphumerale
legí: i[cf]iamus apud hebræos ephod appellari. H[oc] aut é ſſe p[ot]ificis ueſtimétú & i[] q[u]d[á] epíſota ſcripſſe me
memini: & ois ſcriptura teſtaq. íacru q[u]d[é]: & ſil[os] c[ō]ueniés p[ot]ificibus. Nec ſtatí illud occurrat: q[] Samuel
q[u]leuit ſuit: ícríbi: í regnoq. libro habuiffe ætatis adhuc paruulæ ephodbad. i. ſuphumerale lineuú, c[]u Dauid
quoq: ante arcá domini idé portaſſe referaſt. Aliud é. n. ex q[ü]ttuor ſupradiſtis coloribus. i. hyacyntho: byſſo:
coccó: purpura: & ex auro h[é]re cōtextextúaliud í ſimilitudiné ſacerdotú ſimplex & lineuú. Auri lamie: i. bracteá
mira tenuitate t[ù]dunq: ex q[us] bus ſactá fila torquen[]ſ: c[u] ſubtegmine triu coloq. hyacynthi: coccí: purpura: &
c[u] ſtamine byſſino: & effici] palliolú mira: pulchritudinis p[ir]trígés ſurgole oculos in modú caracallaq: ſed
abq. cucullis cōtra p[ec]tus nihil cōtextu[]t eſt: & locus futuro r[ón]ali dereliſtus. Sed í utroq. humero h[é]t ſingu
los lapides clauſos & aſtrictos auro: q. hebraice dicunſ: ſoom. Ab Aqla & Symmacho & Theodotiōe onychi
n[á]a. lxx. ſmaragdi tráferunſ. Iofephus ſardonicas uocat: c[]u hebræo Aqlaq. c[ō]ſentiés: ut uel colorem lapidú:
uel p[ra]iam de p[ri]a demōſtraret. Et in ſingulis lapidibus biffena p[ri]archag. noíá ſut: q[u]d'icútur itelligas, hebraice uocát: ofin[.]græce auté λόγιον. nos r[ó]
nale poſſumus appellare, ut i[]p[os] ſtatí noie ſćiæ myſticú eſſe q[u]d' d[ic]itur, p[á]nus eſt breuis ex auro: & q[ü]ttuor
textus coloribus: hoc eſt i[ſ]fd[é] q[us] & ſuphumerale: habéſ magnitudiné palmi per quadrú, & duplex: in ſa-
cile r[um]patur. Intexti ſunt: n. i. eí. lapides magnitudinis atq. p[]tii per quattuor ordiſſi: ita ut i[] ſingu-
lis ueſticulis t[ern]i lapides collocentur. In primo ordine ſardius topacius ſmaragdus ponitur. Symmachus
diſſentit in ſmaragdo: c[er]aunium pro eo tráſſerens. In ſecúdo carbúculus: ſaphyrus: i[al]pis. In tertio ligurius:

127

achates;ametifthus.In grło chryfolitus;onychinus:beryllus, Satifc;miror: cur hyacynthus p[]cioſiſimus in
hog[;]numero n[]o ponat:nifi forte fp[]e alio noie figurius appelleſt. Scrutās eos:q de lapidum ſcripſere naturæ,
atq[;]gēmase liguriu ſuenire n[]o potui.In ſingulis lapidibus ſecundu ætates.xii tribu[n] sculpta ſunt noia,hs
lapides in diademate pricipis Tyri:& in apocalypſi lo[]nis legimus,de q[;]bus extrui[;]cæleftis H[]eruſal[;]e & ſup
hog[;]noibus;& ſpecie uirtutu[n]uel ordo uel diuerſitas idicat. Per q[;]ttuor r[]onalis angulos q[;]ttuor annu[n]t ſut
aurei;habet[;]es cōtra ſe in ſuphumerale alios q[;]ttuor ut c[;]u appoſit ſuerit λογ[;]νον in loco qu[;]en ephod diu-
mus derelictu[n]annulus ueniat cōtra annulu[n];& mutuo ſibi uittis copulen[;]c hyacynthisin,porro ne magni-
do & p[;]odus lapidu[n] cōrtexta ſtamina r[]uperet;:auro ligati ſut atq[;]b c[]oclufi.nec ſufficit hoc ad firmitate;mi[n]c
thenæ ex auro fieretiq ob pulchritudin[;]e ſiſtulis aureis tegeren[;]f,haberentq[;] & in r[]onali ſupra duos maiores
annulos q[;]uicinis ſuphumeralis aureis nec[]eteren[;]t;& deorlu[n] alios duos.N[]a poſt terg[;]u in ſuphumerali cona
peſtus & ſtomachu[n];ex utroq[;] latere erat annuli aurei;q[;]athenis c[;]u r[]onalis iſerioribus annu[n]is iugebant,anq.
ita ſiebat;ut aſtrigere[;] & r[]onale ſuphumerali;& ſuphumerale r[]onali;ut una textura cōtra uidétibus putare,
O[]ctaua eſt lamina aurea,i.ſiſzaabain q[;]ſcriptu[n] eſt nomen domini hebraicis q[;]ttuor l[]ris:ioth:he:uauihe[;]q[;]
apud illos ineſſabile nuncupa[;]t.hoc ſup p[;]illeolu[n] lineu[n];& c[]e o[]ium facerdotu[n] in p[;]otifice plus addi;ut in fiſ,
te uitta hyacynthina c[]oſtrigatur;totatq[;]b p[;]otificis pulchritudin[;]e:dei uocabulu[n] coronet & p[;]tegat. D[]iximq[;]
uel c[;]oia c[;]u facerdotibus:uel q[;]ſpecialia p[;]otificis ueſtimēta ſint; & ſi tāta diſcultas ſuit in ualſi ſiſtibus,ta
maſſetas erit in theſauro q[;]itrifecus latet;Dicamus igitur prius q[;]d[;]b ab hebræis accepimus; & iuxta mor[u]no
ſtru[n] ſpiritalis poſtea i[]tellige[t]iæ uela p[;]ādamus q[;]ttuor colores ad q[;]ttuor elementa referun[;]e,ex q[;]bus unueta
ſub ſiſtut. Byſus terræ deputa[;]t;qa ex terra gigniſt. Purpura mari;qa ex eius coeleolis tig[;]i Hyacynthus ariu-
pter coloris ſimilitudin[;]e. Coccus igni & ætheri;q[;] hebraice ſan appella[;]t,q[;]d[;]b A[]gla λαμπανόν Symmachus
Διαφ[;]ον[;]ν i[]terp[;]tatus eſt; p[;]occo iuxta latinu[n] eloquiu[n] apud hebræos tolach,i.uermiculus ſcribif[;]e & iuhi
eſſe c[;]omemorat ſut p[;]otifex creatoris:n[]o ſolu[n] p[;]irhalified & p[;]uniuerſo muſo roget,ſiſq[;]de ex terra & aqua,
aere & iſne muſus iſte c[;]oſiſtut;& h[;]æc elemēta ſunt o[]ium. Vnde primu[n] ueſtimētu[n] lineu[n] terra ſignificat:con
d[;]u hyacynthinu[n] aer[;]e in colore dem[;]oſtrās:qa de terrenis paulu[n] ad excella[;]i ſuſtollimur;& ip[;]a uſſis hyac-
thina a capite u[]ſq[;]b ad talos ueniſes idicat aer[;]e de c[;]ælis u[]ſq[;]b ad terra ſuſum. Mala aut[;]e punica & tintinubu[n]
iſerioribus poſita;fulgura tonitruq[;]b dem[;]oſtrát,fiue terra & aqua & o[]ium elem[;]etoge; i[]ter ſe c[;]ofonantiā & i[;]
ſibi uniuera p[;]plexa;ut in ſingulis o[;]ia repian[;]f. Quod aut[;]e ſupradicti colores auro i[]texti ſutu[n]t id ſignificat:uo
lunt;q[;]d[;]i uitaſis color & diuini ſenſus p[;]uidētia uniuera penetret,Suphumerale & duos lapides uel ſmaragdi
nos uel onychinos;q[;]defup ſut;& utrūq[;]b hume[;]e tegat;duo hemispheria i[]terp[;]ta[;]c,quo[;]d aliud ſup terra alio
ſub terra ſit,fiue ſol[;]e & lunā;q[;]defup r[]utilat zonu[n] illa[;]q facerdotis p[;]eſtus arcta[;]t;& l[;]inea tenia,i.terra c[;]固u-
git; i[]terp[;]tan[;]f Oceanu[n],r[]onale i[;]medio poſitu[n] terra ediſeru[n];q[;]ſtar p[;]uſt[;]ic licet o[;]in ſe habet;atam e[;]cunda
ualla[;]c elem[;]etis,xii.lapides uel zodiacu[n] i[]terp[;]tan[;]f circulu[n] uel,xii. méſesi;& ſingulis uerſiculis ſingula aſſignat
tpa[;]& his ternos deputat méſes:nec aliciu[n] getilis uidea[;]e ſexpolitio,n[]o.n[;]fi cæleftia & dei diſpoſition[;]e idlog[;]
noibus i[]famaru[n];iccirco dei negáda eſt, p[;]uidētia;q[;]erta legue currit;& fer[;]t;& regit o[;]ia. Et arctug[;]e; & orion[;]
& mazuroth:hoc eſt zodiacu[n] circulu[n];& c[;]ætera aftoge;q[;]b legimus:non quo ead[;]e apud hebrázos uocabu[
ſint; ſed quo nos n[;]o poſſumus q[;] dicun[;]e:nifi c[;]ofuetis uocibus itelligere. Pulchre aut[;]e hoc ip[;]um;q[;]d[;]i inedo
eſt appella[;]r[;]onale,R[]one,n[;]c[;]ta ſut plena;& terrena h[;]aer[;]t c[;]aſleftibus,imo r[;]o terrenog[;] & t[;]epog[;]calonis &
frigoris & duplex i[]ter utraq[;]b téperies:de c[;]eli curfu[;] & r[;]one deſcédit. Vnde & r[;]onale c[;]u ephod fortiu[n]t,frigif,
porro q[;]d[;] d[;]ici[;]t i[;]p[;]o r[;]onali Διλασιο[;]τ eſſe & αλ[;]νοεικ, i,manifeſtatio atq[;]b do[;]crina uel ueritas[;]hoc ip[;]um ſi
gnificat;q[;]d[;]nunq[;]u dei r[;]one médcuiu[n] ſut, ſed & ip[;]a veritas multis ſignis & argum[;]etis m[;]ſtre ho[;]ibus & u[;]ſg
ad mortales ueniat,unde fac[;]t[;]u eſt;ut r[;]on[;]e ſolis & lunæ & anni & méſiu[n] & tépoq[;]e & horaq[;]e; tépeſtat[;]u qu[;]oq[
ferenitatis atq[;]b uentog[;];& req[;]e o[;]ium noſceremus;acpiſiétes iſcitá a deo ſapietia;& ip[;]o hitatore atq[;]b do[;]cre
domiciliu[n] ſui nobis & fabricæ c[;]eciſtá dem[;]oſtráte. Sup o[;]ia cidaris & uitta hyacynthina c[;]ælui m[;]ſtrát & aurí lai
mina; cui in fr[;]ote p[;]otificis i[]ſcriptu[n] eſt nom[;]de dei uniuera q[;]ubtus ſunt;dei arbitrio gubernari, i[;]dip[;]um eſo
p[;]uto ſub aliis noibus & in cherubin & q[;]ttuor a[;]libus figuratu[n];q[;]ta ſibi pm[;]ixta ſunt;& h[;]aer[;]tut in uno u[;]e
nian[;]f;& reliq[;]i;& q[;]p[;]iſtater ante ſu u[;]adat;& n[;]o reuertan[;]f.labun[;]c.n.tpa,& p[;]terita reliqu[;]e:ta;ad forma ſelun[;]
Quod aut[;]e ſemp in motu ſut;& id ſignificat;q[;]d[;] & philofophi ſup[;]pícatur;currere muſu[n] fuo ordine;& t[;]eſſabi
liter uelut rotá in fuo axe torqueri,unde & rota in rota,i.tps in tpe[;]& annus in ſemetipu[n] reuoliu[n];& ip[;]a ro
t[;]æ e[;]leuantur ad c[;]ælui;& ſup cry[;]ſtallu[n] thronus ex f[;]aphro eſt;& ſup j[;]up thronu[n] ſimilitudo ſed[;]tis: cuius iſeriora
ignea ſut; ſupiora elec[;]trina;ut dem[;]oſtret q[;]iſeriora ſut;igne & purgatióe idigere,q[;]urſum;in c[;]ditionis ſuz
puritate p[;]liſtere. Et qu[;]o hic in habitu facerdotis auri lamina eſt de[;]lupita in Ezechiel elec[;]t[;]g in p[;]eſtore & in
uerſtice colloca[;]t. luſtu[n] ergo erat ſicut ſupra ex pre d[;]iximus;ut p[;]otifex dei creaturaq[;]b o[;]ium typu[n] portat[;]i uſi
bus ſuis idicaret; c[;]u[;]ta indigere miſericordia dei;& c[;]u ſacriſicaret ei;expiaretur uniuersalis c[;]ödiut n[;]o pro
liberis ac par[;]étibus & p[;]pings; ſed pro c[;]unda creatura & uoce & habitu p[;]caretur. Tetigimus ſexpolition[;]e he
braicam;& in finitá ſenſuum filuá alteri tépori referuátes;qu[;]æda futuræ domus ſtrauimus fundamenta. De
ſœminalibus lineis hoc folét dicere;ratio feminu[n] & generationu[n] ad carné pertinéns terra per eam deputatu.
Vnde & ad Adá loq[;]tur deus;terra eſs; & in terrá ibis. Caufaſq[;]b h[;]uius reiqu[;]o de paruulo femine & ſœdifiu[n]
initiis tanta uel ho[;]ium uel diuerſag[;]e req[;]e pulchritudo n[;]aſcatur;eſſe obuolutas;& humanis oculis n[;]o patate,
Legimus in leuítico iuxta p[;]ceptu[n] dei: Moyſem lauiffe Aaron;& filios eius tam t[;]uc purgatióe mundi & teru
omnium ſan[;]hitatem bap[;]tifi[m] sacram[;]eta ſignabát,non accipunt uſeſt:nifi lotis prius fordi bus, nec o[;]man-
tur ad facra:nifi in Chriſto noui homines renaſcantur,uinum enim nouu[n] in nouis utribus mittitur. Quod
autem Moyſes lauat;legis indicium eſt: habét Moyſem & p[;]pphetas;ip[;]ſos audiát. Et ab Adam u[]ſq[;]b ad Moy[;]

fem oës peccaverut, p[ceptis] dei lauði ſum, & cù parati ad idumentù Chriſt i: tunicas pellicéas depoſueri
mus: tunc iduemur uèſte linea nihil in ſe mortis habécte: ſed tota cádida, ut de baptíſmo cofúrgètes cigamus
líbos in ueritate: & tota príſi nopeccator: turpítudo cæleſ. Vnde & Dauid: Beati quos remiſſa: ſint iní
quitateſ: & quos reſcita ſunt peccata. Poſt ſœminalia & lineá tunicá iduimur hyacynthino ueſtimêto: & inci-
pimus de terrenis ad alta cofcédere. Hæc ipfa hyacynthina tunica a.Ixx. uπoτιχοο. i. ſubucula noiaſ: & pp[rie]
pòtificis eſt: p[er]ſignificat: ratione ſublimi nò patere oíbus: ſed maioribus atq[ur] p[er]ſeſis. Hanc habuerut Moy-
les & Aaron & p[he]ptæ oës: q[ui]bus dicif: in monté excelſum afcède tu: qui euagélizas Syon. Nec sufficit nobis
priq[ue] ablotio peccator: (baptími gratia doctrina ſecretior) níſi habuerimus & opa, unde iungif & ephod. ì
ſuphumerale: q[ui]d ſonali ſculaf, ut nò ſit laxú neq[ui] disſolutú; ſed hæreat ſibi ſuicem: & in auxilio ſint. Ratio
etenim opibus: & opa rône idigét: ut q[ui]d' mente p[er]cipimus: ope p[er]tremus. Duoq[ui] lapides in ſuphumerali uel
Chriſtù p[er]ſignificat & eccleſiá. xii. apoſtoloq[ie] q[ui] ad p[er]dicatione níſi ſunt: noia cõtinentes: uel l[am] & p[ir] spiritú: in
q[ui]bus cõtinen[que] legis uniuera myſteria, in dextra p[ir]itus: in læua l[ia] eſt. Per l[as] ad uerba deſcédimus: p[er]
ba uenimus ad ſenſum. Quápulcher ordo: & ex ipſo habitu facraméta demôſtràs. In humeris opa ſunt: in pe-
dore ratio, unde & p[er]tusculú comédut facerdotes. Hoc auté rónale duplex eſt: apertú & abſcòditú: ſimplex
& myſticú. xii. in ſe lapides habéſi: & q[ui]tuor ordines: quos q[ui]tuor p[uto] eſſe uirtutes: prudétiá & fortitudinét
iuſtitiá & téperatiá: q[ui] fibi hæreſt inuicé: & dum mutuo míſcen[que] duodenariú efficiut numeſq[ui]e: uel q[ui]tuor euá-
geliq[ia] in apocalypſi deſcribunt: plena oculis & domini luce irradiánta mûdi illuítunt: in uno q[ui]tuor:
& i q[ui]tuor lingula, unde & Διλαωσιο. & αλλησια. i. manifeſtatio uel doctrina & ueritas in p[ectore] facerdotis eſt. Cum n.
indutus gs fuerit uèſte multiplici: coflèqués eſt: ueritate: qua corde retinet: ſermone p[er]ſer, & ob id in rónali
ueritas eſt. i. ſciétia: ut nouerit q[ui] docéda ſint. & manifeſtatio atq[ur] doctrina ut p[er]ſotí ſtruere alios q[ui]d' méte cò-
epit. Vbi ſunt q[ui] inocéſtá facerdoti cícurt: p[er]ſe ſufficere: Vetus lex nouæ cògruit. Idip[ui] Moyſes q[ui]d' & apo-
ſolus, ille facerdotis ſcientiá ornat in ueſtibus. Iſte Timothéú & Titú ſufruit i[mi] diſciplinis. Sed & ipſe ueſtimé-
toq[ui] ordó p[er]cipuus, legamus leuiticú: nò prius rónale: & ſic ſuphumerale: ſed ante ſuphumerale: & ſic rónale:
amadatis tuis inſt inteliſt: prius factamus. Et ſic doceamus: ne doctrinæ auſtoritas caſſis opibus deſtrauſ.
hoc eſt q[ui] in p[er]p[heta] legimus. Seminate uobis in iuſtitia: & metive uobis fructus uitæ, illuminate uobis lu-
men ſciétiæ. Primú ſeminate in iuſtitia: & fructu uitæ æternæ metite, poſtea uobis ſcientiá iudicate. Nec ita-
tim abſoluta p[er]ſeſio eſt: iſi gs ſuphumerale & rónale habeat: níſi hæc ipfa iſter: ſed ſonli còpagine folident: & ſi-
biúiſat nexa ſint: ut & opatio róni: & r[ó]b[us] opibus hæreat, & his p[er]cedetibus doctrina ſe q[ui] & ueritas. Quattuor
elemta de q[ui]bus ſupradiximus: & duos lapides uel onychinos uel ſmaragdinos: & g[é]mas. xii. q[ui] ponun[que] in r[ó]
nalíſiſet t[em]p[us]: ut díſcuté ſingulq[ui] naturas: & caufas tibí exponere: & q[ui]d' unuſq[ui] q[ui] ualeat: & quó uirtu-
tibus figulis còpareſ. plenius q[ui]lita memorass[que] ſufficiat. q[ui]d' & ſcúſs papa Epiphanius egregiú ſup hoc volumé
edidit q[ui] d[omi] legere uolueris: pleniffimá ſciétia cofleqris. Ego ía mélurá epítolæ excedet me iſtelligo: & excipi-
tis c[er]as uideo eſſe còpletas, unde & reliq[ia] tráſeo: ut tandé finiaſ: oſo, lamina aurea rutilat in fronte. nihil, n.
nobis p[er]ſde o[mi]n reſ, eruditio: níſi dei ſciétia coronemur, lineis induimur: ornamur hyacynthis: ſacrato
balteo cingimur, danſe nobis opa, rónale in p[ectore] p[on]i: accipimus ueritate: p[er]ſert ſermo doctriná. Impſe-
da ſut uniuera: iſi n[ò] tam decoro currui dignus q[ra]t aurigai: & ſup creaturas creator iſiſtés: regat ipſe q[ui] códí
dit. Quod olin in lamina m[ô]trabaſ: núc i signo oftédif: crucis. auro legis: ſanguis euagélis p[er]ciſior eſt. Túc
ſignú iuxta Ezechielis uocé: g[em]étibus ſigebaſ: in frôte, núc portantes crucé dicimus: lignatú eſt ſup nos lu-
men uultus tui domine, Bis i in Exodo legimus p[er]cipiète domino & Moyſe iuſſa faciète: o[cto] ueſtúi genera p[ò]
p[er]ſticis, in leuítico de ſepté tantú deſcriptú eſt: & referſ q[ui]d Moyſes frem ſuú Aaron illis iduerit: & de ſœmi-
nalibus nihil dicif: hac ut arbitror cauſa: q[ui] ad genitalia n[à] & uerecúda lex n[ò] mittit manú: ſed ipſi ſecretio
n[à]ná: & cofuſiòe digna: tegere & uelare debemus, & cofciétia puritatis ac feminú deo iudici referuare, de cæ
teris uirtutibus ubergíra: ſapietia: fortitudine: iuſtitia: humilitate m[â]ſuetudine: liberalitate: p[er]ſount & alii iu
dicare, pudicitia folá nouit cofciétia, & húani oculi huius rei certi iudices eſſe n[ò] p[er]ſuít. abſq[ui]s q[ui] paſſim in
more brutoq[ui] aſiúli libidin[que] exponiſt ſuſt. unde & apoſtolus de uitginibus i[gt] p[er]ceptú dní n[ò] h[é]o: q[ui] Moyſes
loq[ui] p[er]fœminalibus ego n[ò] ueſtio: nec ípono alícuí neceſſitaté. Qui uult facerdos e[è]: ipſe ſe ueriat. O quațæ
uigines: & q[ui]toq[ui] sp[at]a pudicitia í die iudicii dehoneſtabiſ: q[ui]toq[ui] ifamata pudicitia a deo iudice coronabif.
Ipti igif[que] affumaliaus ſœminalia, ipſi n[à] uerecúda opiamus, n[ò] q[ramus] alienos oculos, ita tegan[que] genitalia: ut
nulq[ui] oculis pateát, nequáu ítramus ſanctá cofq[ui] i[li]q[ui] apparuerit turpítudo: morte moriamur, lá ſermo fi-
níſi: & ad ſupiora trahor. Táta debet eſſe ſciétia & eruditio p[er]ſticis dei: ut greſſus eius & motus & uniuera
uocalia ſint: ueritate: méte còcipiat: & toto eá habitu reſonet & ornatu, & q[ec]qd agitiq[ec]qd loq[et]: ſit doctrina
populq[ui] abſq[ui]tintinabulis. n[ò] & diuerſis coloribus & g[é]mis: pluribuſq[ui] ornamétis uirtutú nec ſanctá igre-
di p[ò]t: nec nomé antiftitis p[er]ſiſidere. Hæc ad uná lucubratiúculá cù iá funis ſolueré a littore: & nautæ cre-
bius iclamarét: pp[er]o ſermone dictaui: q[ui] memoriæ tenere poterá, & q[ui] diuturna rónali p[ectoris] mei lectiòe
còſcellérat, latis iſtelligés: magis me loqui[di] ipetu q[ui] iudicio ſcribétis fluere, & more torretis turbidum p[er]ſer
fermoné, ſerſi i[de]ce ſeptimus Tertulliani liber de Aaron ueſtibus: q[ui] iterim uſq[ui] ad h[ac] dié a me n[ò] eſt reper-
tus. Si a uobis p[ter]celebritaté urbis fuerit inuétus: quæſo ne me ſtillá illius flumini competis. n[ò] enim ma-
gnú uiroq[ui] igenís: ſed meis ſum uiribus æſtimáduſ. C. Beati Hieronymi ad Marcellá de iſterp[ta]
tiò ephodiq[ie] docet in ſcripturis ephod dupliciter p[on]i p[er]ſuphúrali p[er]ſticis multiplici uarietate diſtinctio
& ſapidibus ornato & p[er]l[inea] ſimplici & cádido q[ui]d' erat oíbus c[ô]e facerdotibus. C. Epiſtola, LXVI.

E P[ist]olare officium eſt de re familiari aut de quotidianá couerſatiòe aliq[ui]d ſcribere: & quodam ablen-
tes iſter ſe p[le]ntes fieri: d[ù] mutuo q[ui]d aut uelint aut geſtú ſit nunciát; licet interd[ù] cosabulationis tale

cōuiuīum doctrinā quōcæ fale cōdiāt: Vēg tu dum tota in tractatibus occuparis; nihil mihi scribis; nihi q
me torqueat; & scripturas legere cōpellis. Deniç heri famosissima ſtione' ppoſita poſtulaſt; ut qd ſententem
ſtatim reſcriberē: Quaſi uero phariseæx teneà cathedra; ut quotiſcuncb de uerbi hebraicis jurijus et; ego
arbiter & litis ſequiter expofar. Nō ſunt ſuaues epiſtolæ: q no placentā redolét: ijs no cōdit Apritus in quo
bus nihil de magiſtroge huius têporis iure ſuffumat. Sed qa uector & iternutius ſermonis noſtrī rediret fel
nat: re grâde celerius dicto q de beo: licet de ſcripturis ſeis diſputati nò tam neceſtâria ſint uerbaſi ſentus q
eloquiā qrimus: Demoſthenes eligêdus aut Tullius eſt, fi facramēta diuina: noſtrī codices: q de hebrai in
latinu nò bene reſonāt puidédi. In ſronte epiſtolæ tuæ poſueras: qd ſibi uelit q in regnoq: libro primo in
ptu eſt: Et Samuel ſemp ſeruiebat ante cōſpectu dominī cinctus ephodbad: & diploidem habebat puſi
qua fecerat ei mater ſua, & afferebat ei de diebus in dies: cu alcêderet cu uiro ſuo facrificare ſacriſciu den
aliq d ueſtimēti ſit. Et ſi ueſtis: quō ea cingiç & poſt ipſum ephod qre adiungi: ei bad. In ſequétibus quos
gifſe te ſcribis: ubi uenit homo dei ad Heli: & dicit ei: hæc dicit dominus: Manifeſte oſtědi me ad domum pa
tris tui ex oibus tribubus iſrahel: cu eſſent in terra ægypti ſeruiētes in domo Pharaonis, & elegi domi: fi
tui ex oibus tribubus iſrahel mihi in ſacerdoti: ut alcenderét ad altare meu: & incêderét iſcunum: & po
rent ephod, Totuq: libri ordinē pſecuta etiā de illo loco exéplar ſumpſiſt; in quo Doech Idaumeus juſu
bis iter ſecit ſacerdotes. Et cōuerus iſt scriptura Doech Syrus mortificauit ipſe ſacerdotes domini: & oc
dit in illa die trecétos quinç uios: ſiuе ut in hebræo legiç. lxxxv. oes q portabāt ephod & nobath ciuater
ſacerdotu occidit in ore gladita uiro uſcq ad mulierē: ab iſante uſcq ad nutrientē: & uituli: & alini: & o: in
ore gladii: & ſaluatus eſt unus filius Abimelech filii Achitob. & nomen ei Abiathar: & fugit poſt David pon
me teneo: quin p[]lematis ordiné reſpòſione p[]ueniā. Vbi nunc legimus & oes portantes ephodbad: Hoc q\ита dixerim: in ſequétibus diſces. Illud quoq: qd eſeq adiudifti. Et factu eſt cu ſugeret Abiathar filius Ab
lech ad Dauidi: & ipſe cu Dauid deſcédit in Sicelech: habēs ephod in manu ſua: & renunciatū eſt Saul quinque
nit Dauid i Sicelech: ubi cu regis aduétus & ciuitatis timeref obſidio: dixit Dauid ad Abiathar: deſer eph
domini. Hæc ſunt q de regnoq: libro excerpta p[]ponens: uolumé iudicu tráſcendifti: in quo Micha de mo
te Eſſiraım ſcribif mille centu argěti ſiclos matri quos illa uouerat. reddidiffe: itaq: ſculptile ide feciſe &
flatile. Addidit hæc poſtmodu ephod & theraphym: cu utiçq ſi zona ſit; aut ueſtimenti genus: ſculptule at
coſflatile ueſtimēti genus eſſe nò poſtit. Agnoſco erroré pene oium latinog: puſtantiu ephod & theraphym
quæ poſtea noiané: de hoc argéto qd Micha matri dederat ſuſſe conſlatu: cum ſcriptura ſic referat. & ace
pit mater eius haud dubiu quin ſuit uir Micha: & domus eius dei: & fecit ephod & theraphym: & ipſe mea
num unius de filiis ſuis: & fac[]tus eſt ei in ſacerdoté. Si auté putaſ ea quæ ſupius appellata ſunt ſculptule at
coſflatile: ephod & theraphym deinceps noari: diſe eſſe nò eadé. Siqdè poſt matris idoli q[]d d[]icif: quip-
atq: coſflatile: fecit Micha ephod & theraphym. ſicut ex cōſequétibus approbat. Et responderu quin[]ui
qui abierát cōſiderare terrâ: & dixeruſ ad fratres ſuos: ecce noſtis qd é in domibus iſtis ephod & theraphym
& ſculptile atq: coſflatile. Et poſt multa quæ in medio p[]termiſiſt: & alcenderuſ inſt quiq[]s uiri: illu
rút: & ſumpferuſ ſculptile atq: coſflatile: ephod & theraphym. Et ſexcéti uiri qui cinct[]er atua ſulis bellius
greſſi ſunt domu Micha: & ſumpferuſ ſculptile atq: coſflatile: ephod & theraphym. Coarguunſ eoq: opini-
nes: q[]t ut indiſſolubilé ſacerét quaſſtioné: ephod argentu putaueruſ. Illud breuiter attéde: q nun[]g uinu in
cerdotio noieſ. Nâl & Samuel qui illo cinctus referſ: leuites ſuit. & ſacerdotes Nobat hoc dignitatis ſua in
gne portabát. Et qd in latinis codicibus nò habef: quâdo Dauid fugit a Saul uenit ad Abimelech: & gladiu
poſtulauit dicés: uide ſi eſt ad manu tuam lancea & gladius: quoniâ gladiu meu & uaſa mea nò ſuffuli in ma
nu mea. Respòdèq: ſacerdos dixit: ecce gladius Goliath alienigena: qué p[]cuffiſt in ualle Terethinbi: & hic
iuolutus eſt ueſtiméto: poſt ephod in facrario: utiçq ephod cōditu ſeruabaſ. hoc quoq quod nunc poſuimus
ubi ſculptile & coſflatile legiç: licet idoli ſit: tamé qa p[]errorem religio p[]utabaf: ad uenerationé eius ſicat ad
dei minifteriu ephod & theraphym inſigne cōſicif. Theraphym qd ſit: ſi patiu diſcādi fuerit: proſequuam.
Nunc iterim de ephod ut cœpimus explicandu eſt. In exodo ubi Moyſi p[]cipiſ ut ſacerdotalia iubeta ſien ue
ſtiméta. Poſt cætera legiſ & hæ ſtolæ q[]s faciát p[]ectorale ſuphumerale & tunicas k[]dō[]mi t[]rō & cidari: & in
ctoriu. Vbi auté nos poſuimus ſuphumerale in græco habef: ēπω[]miin & lxx. interp[]tes tráſtuli: runt q[]d eſi
cet ſuphumeros iſtiumodi ueniat ueſtimētū. Deinde iungiſ & hi accipient auru & hyacynthi & cocani
purpurā & byſum: & faciét ſuphumerale de byſo opus textile uariu. Quid plura? Totus exodi liber, ac no-
tiu plenius eſ specie. Nâl & in fine eiud[]ſe uoluminis ſcribif: & fecit ois ſapiens in opibus ſtolas ſanc[]q
funt Aaron ſacerdotis: ſicut dominus p[]cepit moyuſ. Et ſeceruſ ſuphumerale de auro & hyacyntho purpa
& coccino & byſo retorta. Sed qa in exodo hoc genus ueſtimēti p[]cipiſ tantu ut fiat: & poſtea actu ier[\]er
nò tamé eo Aaron ueſtiſ. In leuítico quò ſacerdotalibus ueſtiméris idutus fuerit explicaf. & applicavit moy
ſes Aaron & filios eius: & lauit eos aq: & ueſtiuit e[]u tunica: & cíxit e[]u zona: & ueſtiuit e[]u v[]itè[]a[]t[]h q[]d no
ſubtunicalé ſiue tunicā qua ſub rus ueſtitus e poſſumus i[]terptari: & ip[]ofuit ſuphumerale inq[]t: & cinctu
fecundu ſacturā ſuphumeralis: & cōſtrinxit e[]a in ip[]so. Vides itaq hunc ſuphumerali c[]g[]i: quò famel ephod
bad illo neſcio quo cingebat? ſed ne te l[]ogius trahā hāc habe ſentériā. Vbi c[]sic: in lxx. interp[]ibus hoc eſt in
codicibus noſtris ēπ αλλιο: i. ſuphumerale legiſ: in hebræo ſcriptu eſt ephod. Quod q[]re alibi i[]terp[]an uo
luerint: & alibi in interp[]tatu reliquerint: nò eſt mei judicii: cu hoc ip[]fum in pluribus ſecerint: utiçq alibi al[\]ib
ter atq aliter exſp[]erint nouiſſimæ tráſlatiōis varietate laſſati ip[]a hebræa uerba p[]oſuerint. Agla auté i[]d qd
illi i[]mat[]ioν dixerunt & e[]vα[]μαα, i, ueſtimentu & ſup ueſtimétum dixit: qd[]f ſcilicet tunica & quod hebræo

fermone uocat mail superiore tunicam:exnacu uero,i. ut aetio quod hebraice diciet ephod cù superius palliù significet:quo tota facer dotalis ptegatur ambitio,Quæris forfan fi ephod facer dotale fit palliù:qua- re in quibus locis adda bar? Audies bar:irifum tenere nò posum,Nam cù apud hebræos dicae bad:ipfos quoq,lxx.interpretes: sic frastuliffe manifeft ut: pbat ut bar ſcribat: error obtinuit.bad auté lìgia hebrai ca linu diciet: licet linum effertin ſignificátius exprimat:deniq. ubi nos legimus;& facies ſemorale lineu:ut oppenatúr carnis turpitudines a lùbis uſq. ad crura eoq.In hebræo pro lineo bad ponitur.Qua ſpecie uir oppenatùr,que referitur: quoniam facerds magnus solus habebat licentiá ephod nò lineo ueſtiédi,uerum ut ſcriptura còmemorat:auro hiacyntho purpura coccino byſocq. còtexto,Cæteri habebat ephod nò illa ua- titate diſinſtù: & ex,xii.lapidibus ornatù: qui i humero utroq. reſidebát: ſed lineu & ſimplex:& toto can- dore purifimù, Veq quia fupra pmiſeráme ſi ſpatiù dictádi fuifſet;de theraphym quoq. breuiter diſſertu num neque quiſ iterim iterpellator aduenit: ſcito theraphym ab Aquila morphomata iterpretari:quas nos figuras ſiue ſignurationes posúmus dicere,Ná in eode loco quádo Saul miſit nútios ut acciperent Dauid:& repòderunt uxari illu graviter:& miſit rurſum dicéſſerte illu in lecto ad me:ut occidá illu:ut uenerunt nútii,& ecce cenotaphia in lecto pro cenotaphiis:in hebræo theraphym,i.morphomata poſita ſunt,& nò decor caprae ut noſtri codices habét: ſed puluillus de caprae pelle còſutus: qui intôſis pilis caput inuoluti in lectulo hominis métreſ,ut auté utriuſq. ſermonis ueritaté pariter explicem:in Oſee còminač deus a ſe populo fornicáte omne gratiam ablatur: dicens:q diebus multis ſedebút filu Iſrahel fine rege & príncipe: ſe ſacriſicio: ſine altari: & fine facer dotio;& manifeſtationibus, pro facer dotio & manifeſtationibus: in he- brao eſt ſine ephod,iuxta,lxx. quoq. qui ſenſum magis q uerba iterpretati ſunt: facer dotiù interpretari the theraphym, Theraphym uero,i. ſignatióibus uel figuratis uaria opera qua: theraphym uocanč itellige.Ná & i Exodo cæteriſq. locis ubi deſcribútur ueſtes plumaria arte còtextæ: opus cherubin,i.uariu atq. depictù fa- dui eſſe deſcribí: ita tamen ut uau litterá cherubí nò habeat, quia ubicúq. cù hæ littera ſcribunt: anima- lia magis q opera ſignificát, iuxta igiſ hú ſenſum & michá cù ueſte facer dotali: cætera quoq. quæ ad facer dotale ptingent onnamétum: p theraphym feciſe moſtratur. Quá uellem nunc tibi omne habitu facer dotis exponere: & p ſingulas ueſtú species diuina oftédere facrameta. Veq quia in hoc ipſo breuitatem epiſtolæ exceſſimus: & Iofephus ac Philo uiri doſſimi ludæoq. multiq. de noſtris id latiffime pſecuti ſunt: quorú: ut auít uoce audies me: quæ de cætero uelis pſens precútato preſenté: ut ſi quod forte neſcimus: ſine teſte: fine iudice ifida aure moliamur. Nos ut fis: hebræoq. lectione detéti in latina lingua rubiginé obduximus: inntuít ut loquétibus quoq. nobis: iftridor quidá nò latinus iterſtrepat, unde ignoſce ariditati, & ſi imperi tus ſum iquit fermone apoſtolus: ſed nò ſcientia. Illu utruq. nò deerat: & unum humiliter renuebat. Nobis utruq deſt, quia & quod pueri ploſible habueramus amifimus:nec ſcientiá quá uolebamns: còſecuti fu- mus,iuxta Eſoptiana fabulá dú magna ſectamur: etiá minora pdentes.

Bati Hieronymi pſbyteri ad Fabiolá de, xlii, maffionibus filioq. Iſrahel per heremú; illas hiftorice myſti- ceq debensibns. C. Epiſtola, L.viii.

N septuageſimo ſeptimo pſalmo qué iuxta euágefiftam Mattheu ex perſona domini dictú credi- i mus:decé plagae in ægypto & egreſſonis Iſrahel in ſolitudiné narraſt hiftoria, Cunq. nulli dubiù ſit ſacta eſſe quæ ſcripta ſunt: quafi aliud littera fonet: aliud clauſum ſpiritus teneat. Aperiá iquit i paribola os meu: loquar, ppoſitiones ab initio. Quáta audiuimus: & uidimus: & patres noſtri narrauerunt nobis. Vnde & apoſtolus iſde uerbis quia & eodé ſpiritu: hæc auté ait óia in figura cõtingebát illis. ſcripta ſunt auté ad còmonitioné noſtra: in quos fines ſæculoq. deuenerút. Et nolo uos ignorare fratres: quoniam parés noſtri omnes ſub nube fuerut: & óes per mare traſierút: & óes per Moyſem baptizati ſunt i nube & in mari: & óes eandé eſca ſpiritalem máducauerút: & óes eúdem potu ſpiritalem biberút, bibebant auté de ſpiritali còſequente eos petra, petra aút erat Chriſtus. Si ergo pars hiftoriæ itineris ex ægypto ſpiritaliter ac cipitur: & cætera quæ ab apoſtolo pro anguſtia têporis prætermiſſa ſunt: eiudem eſſe itelligeſtæ cùincenç tur. Ná idem ppheta qui i alio loco dixerat: habitaui cù habitantibus cedar: multú incola ſuit anima mea: abentiá terræ ſanctæ nò ferre ſuſtinenés: lachrymabiliter igemiſcit & dicit. Hæc recordatus ſum: & effudi in me animá meam: donec tranſea in locú tabernaculi admirabilis uſq. ad domú dei i uoce exultationis & cò- ſeſſonis ſonus epulátis. Et in alio pſalmo, Reuela oculos meos: & còſiderabo mirabilia de lege tua. Paulus quoq. ille ſpiritalis eſt. Et ipſe dominus: fi crederetis Moyſi: & mihi crederetis, de me, n.ille ſcripſit. Et euan gelu ſecundum Luca: tunc incipiés a Moyſe & oibus pphetis interpretabaſ illis in cùctis ſcripturis: quæ de ipſo dicta erant. Igiſ judæi paruuli: & qui ſolidú cibú glutire nequeút: ſed adhuc laſte nutriútur ifantiæ: le- gant Pharaoné carneu & mare rubrú per quod ad Indiá nauiqa: & mána coriandro ſimile: & óia quæ ſcri- pta ſunt: audiát corporaliter, Leprá domorum: & leprá pellis: & ſtaminis: taurum homícidam: & iumentum adulterii reum, & hebræi ppter uxorem ac liberos ſeruire cupiétés aure ſibilét perforata. Nos auté derelin- quentes Capharnaú agrum quòdam pulcherrimú: & cù leſu egrediétés in deſertú: paſcamur panibus eius. Si inſpiétés ſumus: & iumentoq. ſimiles hordeaceis, fi rationale animal: triticeis & ex grano frumenti cò- molitis: quod in terrá cadens & mortuum multos fructus attulit. Noué plagis perculſa é ægyptus: fraſtus Pharaó: ut ditteret populú dei, ad extremú primogenita ifrahelis domino facra reſn. qui prius tenere cupiebant: iſtanter expellút. Exterminator traſit: & terra Geſſen paſtoralé & pluuiis trigatá nò audet attigere, erát,n. poſtes eoq. agni cruore ſignati: & ope loquebanč, ſignatú é fup nos lumé.

K

uultus tui domine, Vnde & appellaë ipfa folënitas phaſeat: quâ nos trâſitû appellate poſſumus: eo de pei-
ribus ad meliora pergêtes tenebroſam ægyptum reliquamus. Sed iam tépus eſt: ut pmilaë cōplentes mâ-
fionum ſlael ordinem p[]ſequamur. Scriptum eſt in ultima p[]te uoluminis numero[;] quod apud hebraus
appellatur naidabar. Hæc ſunt caſtra filiog[] ifrael: iq egreſſi ſut de terra ægypti p[] turmas fuas i[] manu Mo-
ſi & Aarōiqs græci apreis uocât, nos p[]pter lingüæ p[]prietatem significátus máliones: ſiue qa[] de exercitu de-
citur caſtra tráſtulimus. Fit aŭt catalogus málionu a prima uſq[] ad ultimâ: & numerátur ſimul quadrag-
taduæ de q[]bus Matthæus loquitur ab Abrahâ uſq[] ad Daud generationes. xiii[;] & a Daud uſq[] ad trámi-
grationem Babylonis generationes, xiii[;] & a tráfmigraione Babylonis uſq[] ad Chriſtû generatiòes. xiii[;]
ſimul generatònes. xlii[;] p[] has currit uerus hebræus q[] de terra trâſire ſeſtinat ad cælû: & ægypto ſæculi de-
reliota: terra repromiffionis ingreditur. Nec miru li in illo numeri facraméto p[]ueniamus ad regna cælœ-
fub quo dominus atq[] faluator a primo patriarcha puенit ad uirginem qua[] ad iordanem: quæ p[]lò gu-
gite flués ſpiritus ſancti gratiis redúdabat. Quod autem in manu Moſi & Aaron egreſſus ſcriftur: itidem
ge legem & ſacerdotiú; opera & cultum dei qu[;]oq[] alteq[;] altero idiget. Nihil, n[;] p[]eſt exercere virtutes ni-
fi noueris creatorem, nec dei ueneratio p[]ſcit ad salutem: niſi p[]cepta condit[]oris ípleueris. His duabus ma-
nibus quaſi duobus ſeraphin in confessionem ſanctæ trinitatis erumpimus dicentes: Sanctus: ianctus: ſi-


M

ctus dominus fabaoth.

Ouerunt itaq[;]b caſtra de Rameſſe mêle primo.xv, die mêſis primi. Altera die poſt paſcha egreſſi ſut
filii ifrael in manu excelfa, in cōſpeſtu oium ægyptiog[;]: & ægyptiif[] ſepeliebat quos p[]cuerat domi-
nus ex eis omnem primogenitú in terra ægypti: & in diu eoq[;] ſecit dominus iudicia. Rameſſe a q[]ubulatí-
interpretatur cōmotio turbulêat: aut amaritudo cōmotioq[;] tineæ. Nos aŭt uerius æſtimamus po[]primu to-
nitruum gaudii. Ad h[]ac urbe que[] i extremis ægypti ſinibus erat: populus cōgregatus eſt: i[]n deſtutio
re cupiebat: eo q[;] tumultu l[;]ſæculi derelinqu[;]s mouebat a uitiis p[]rifiinis: & a comedeinte prius tineæ pecc[
]oq[;]: & oem amaritudiné uertés in dulcediné: ut dei uocem in Syna monte deſuptonátis audiret. Quod a[
]uerba diuina & eloquia ſcripturæ in ip[;]ſus ſæculi & múdi rota: tonitruus appellen[;] p[]almiſta declarat &
cens: uox tonitrui tui deus in rota: & dei patris uocem in baptímo ſaluatoris audientes tonitruí puna-
runt. Cunq[;]w cōmoti fuerimus ad euangelicá tuba: & excitati tonitrui gaudio eximus in menfe primo: q[;]do
hyems p[]teriiit: & abiit ſibi q[;]do ueris exordiu eſt: q[;]do terra parturit: q[;]do c[;]ueta renouan[;]: & eximus. xviæ
mêſis primi in craftinú paſchæ pleno menſis lumine: poſt eſum agni imaculati: & calciatos pedes habentis
de apoſtolo: & accinctos pudicitia lúbos: et baculos in manibus p[]paratos. q[;]uis, n[;] in ægypto. xiii[;] m[]éſis pa-
ſcha facientes comederimus agnú: tamen t[;]c nobis lux plena cōpletur: q[;]do in manu excelfa Rameſſen di-
mittimus: quæ excelfa d[;]r: uel q[;] ægypti p[]cuerit: uel q[;] p[]texerit ifrael iudentibus ægyptiis: i[] admiranur
nos exire de ſæculo: et torquentur iuidia: & poſtea nos tenere cupières in p[]fecutionibus ſufficatúr: q[;]do et
ægyptiif[] ſepelunt primogenitos fuos: & p[;]ſes mortui terrenis opibus opprimút mortuos filios fuos. Mthi
uidetur ægyptiorú priogêita dogmata e[;]p philosophog[;]e q[;]bus deceptus hoies atq[;] irretitos tenebat. Qua
c[;]u íſrahel uiuus effugerit, circućdat mortuis fuis: ne exequiú imentur exemplú, porro q[;]do ſeſtur. In diu-
rum fecit iudicia: ſiue ut. Ixx. tráſtulerit últonés, illud hebræi autumát: q[;] nocte qua ægreſſus é populus c[;]u
in ægypto templa deſtructa: ſint: ſiue motu terræ: ſiue i[;]tu fulminen: p[]siritaliter aur d[;]icimus: q[;]egren-
tibus nobis de ægyptio: erroq[;] idola corruát: & ois p[]uerſa[;]q: doctrinæ, cultura quaſtát. C. II. MANSIO.

E

T p[]ſicientes fili íſrahel de Rameſſe: caſtrametati ſunt i[] Sococh. Secúda mafio. In hac coquunt pa-
nes azimos: et primú tendút tabernacula, unde & ex re locus nomen acceptit. Sococh q[;]p e[;]terpæt
in lìgua n[;]fa tabernacula ſiue t[;]ôtoria. Et ob hoc ſeptio menſq[;]taq c[;]imade c[;]ima de folënitas tabernacu-
log[;] eſt. Cum ergo exierimus ex ægypto primú tabernacula figimus: ſcientes nobis ad ulteriora pergedi-
T[;]c non comedamus de ferméto malitæ et nequitæ: ſed ueſcamur azimis ſinceritatis et ueritatis: domi-
ni p[]cepta opere conſumantes: cauete a ferméto Phariæq[;]oq. In hac nobis p[]cipitur mafione: ut ſemp[;]egre-
fionis ex ægypto memores ſimus: ut celebremus tranſitum. i. phaſe domini: ut pr[;]iogenita n[;]ri uteri c[;]uetaq[;]
uiututú pro priogenitis quæ percuſſa ſunt domino conſcremus. C. III. MANSIO.

E

T p[]ſecti de Sococh: caſtrametati ſut in Etha: q[;]e t[;]i extremo ſolitudinis. Tertia mafio offertur poſt
tabernacula, in qua primú uidetur dominus noq[;]te in colu[;]na nubis: & per diem in colu[;]na ignisat
p[]cedat populum: et dux itéris fiat. Etha nobiſcú fonat fortitudo atq[;] p[]eſctio: de qua et Daud c[;]u
nit. Tu dirupiſt flumina etha: i. fortes. Grandis eſt fortitudo ægyptum dimittere: & in extrema ſolitudine
cōmorari. Ex quo i[;]telligimus locu Sococh adhuc iuxta ægypti ſuiffe regiones. In eo q[;] d[;]icutur: q[;] eſt in ex-
tremis ſinibus ſolitudinis: oftenditur c[;]ofinia eſſe heremi et ægypti. Præparemus nobis ſolitudineſtú-
mamus p[]eſctú robur: ut inter erroq[;] tenebras et c[;]ofuſionem noq[;]tis: ſciétie Xp[;]i lumé appareat. Dies quo-
q[;] noſter habeat protegente: ut his ducibus ad fanctam terram peruenire ualeamus. C. IIII. MANSIO.

P

P Rofectiq; de Etham ad Phiahiroth quod eſt c[;]ostra Beelſeph[;]o et caſtrametati ſut e[;] regiòe Magdal.
Quarta mafio eſt Phiahiroth: q[;] interptatur os nobilium: ſcribitur: q[;] p[;] littera h[;]eth. Quidam mal
hiroth uillas putat: errorq[;] maſiſtus: q[;] p[;] ſupradiéto eleméto ayn littera legant. Beelſeph[;]o in lìgùa
noſtra uertitur domius aql[;]oaut: aſcéſus ſpeculæ: aut h[;]éns arcana, porro Magdal magnitudo uel turni
Aſſupta ig[;]r fortitudine nobilitamur i[;] domio: et Beelſephon idoli arcana c[;]ôténimus: i[;]liuſq[;] magnificen-
et turrita ſupbiá declinamus. Non, n[;]eſt ab auſtro unde domius uenit: & a meridie in qua p[;]ſolus recubiri
floribus: ſed poſſellor aqlonis uèti frigidiffiſim: ex qua exardefeſt mala ſup terræ: q[;] c[;]u ſit frigidiffimus noſt-
dexter uocaſt: ſfallu ſibi aſſumés uocabulú uirtutis ac dextræ: c[;]u totus ſit i[;] finistra. C.V. MANSIO.

Rameſſe

Sococh

Esham

phiahreoth
Magdal

C.V. MANSIO.

E

T p[ſecti de Phaïhiroth: tranſierunt p medium mare in deſerto: & ambulauerut uiam trium dierum in ſolitudine Eaner: Quinta manſio eſt in Marath: quæ interpretatur amaritudo. Non poterant ad rubri maris gurgites peruenire & Pharao: nem cum ſuo exercitu uidere pereuntem: nifi poſtq habuerunt in ore nobilitates,i, in domini cōſeffiōe uiitures, quādo crediterit deo & Moyſi famulo eius: & audierut ab eo, dominus pugnabit pro nobis: uos facebitis, & uiſtores Maria p[cinéte i tympanis & choris refonare cœperut carmia triuſphatiu, Cætemus domi, gloriſe i.n: honoriſcatis e: equi & aſcenſoré p[iecit i mare. Poſt p[dicationé euageli: poſt tabernacula tráſmigratiu: poſt aſſuptá fortitudiné: poſt cōſeffiōis nobilitaté Aegyptii & Pharao rurſus occurrut, unde diſcimus cau[das ſemp idias: & iuocáda miſericordiá dei: ut iſequété Pharaoné poſſimus eſ, fugere: & nobis in ſpiritali baptiſmo ſuſſoſe: Egregiis de mari rubro occurrit heremus ſyn: quæ eſt ſolitu, do: & han dic[it: in qua tribus diebus igeſtientes nō habuerut aqua: & puenerut ad marai: q ex amaritudine nomé accepit, h[abebat] fons aqua: & dulcediné nō h[ebat], murmurat populus uidés a[ſis: & potare non ſuſti[nés. Maras it[ellige a[ſs occidétis litteræ: qbus ſi imittaf cōſeffio crucis: & paſſionis dominicæ ſacraméta iu[gar: o[ed quod ipotabile & trīſte uidebat: ac rigidu: uertiſ i dulcediné. Vnde & ſcriptu é, cōſtituit deus po[pulo legé & iudicia: & t[é]taut i: eu. Vbi, n.magnitudo gratiæ: ibi magnitudo diſcrimis. Nec terrearis: ſi poſt uiſoria uenas ad amaritudiné, qa: ueru paſca faciétes azima cú amaritudibus comedár, & t[é]tatio, p[batio]né, p[batio] ſp[é]ſes parit ſaluté. Apud medicos quoq quæda átidota noxios humores tépantia ex amaritudine terminand: dicéte ſcriptura: q ad t[é]pus p[ig]ue facit fauces tuas: nouiſſime uero amarius felle inuenies.

Q. VI. MANSIO.

E

T p[ſecti de Marath: uenerunt in Helym, ubi erat, xii, poſtes aqua, & lxx. palmæ: ibi: q caſtraeta: ti ſut. Sexta manſio i arietes ſotrefq uertiſq. q[ul]pulcher ordo uiutut[ur] poſt uiſoria: t[é]tatio: poſt t[é]tationem reſeſto, de amaritudine uenimus ad arietes & robuſtos prícipes gregis: q[da]pud Ezechiéi d[u]ns iudicatuq e[ſ]e ſe dic[it: q] aliij o[ſ]e cōculcauerit a[ſis: & cōpſſerit ous: aliij lenes & placabiles fuerit De his & uiceſimus octauus p[almus] loq[et]. Aſſerre domi[ō] fili[ō] dei: aſſerte domi[ō] filios arietu, Sextæ mál[io]ris temus holpitiu: n[ú]g prius occurr[ut] poſtes clarifiſmi & purifiſmi: nifi ubi magrō, & doctria, pr[ú]pit, Nec dubu[ō] quin de, xii. apoftolis ſermo ſit: de quoq poſtibus deriuatæ aquæ totius m[ú]di f[ic]citaté r[ig]at, luxta h[af] a[ſ]s, lxx. creuerut p[almæ]: quos & ipſos ſecu[i]di ordiſ itelligimus p[ceptores]: Luca euageliſta t[é]ſtát[e] duodecim ſtelle apoftolos & ſeptuagita diſcipulos mínoris gradus: quos & binos ante ſe domi[ō] p[mit]tebat. De qui-bus & Paulus ſeretq apparuerit domini pr[im]u, xii. deide apoftolis i[obus]: alios uolens it[elli]gi primos: & alios ſecu[d]os Chriſt[i] diſcipulos, Bibamus de h[mo]ſi ſotibus: & dulces fructus uiſoria[ē] deuorát[es]: ad mál[io]nés reliquas p[ra]parem[ur].

Q. VII. MANSIO.

P

R oſeſtq de Helym caſtrametati ſut ad mare rubru: q[da] h[ebraí]ce dic[it] l[á]ſuph, Septia mál[io] eſt. Et q[ri]f qu[ō] poſt tráſitioné maris rubri: & ſotis mare: & Helym: r[ur]ſu ad mare rubru: uenerint n[ifi] ſorte i itinere p[get]ibus ſinu quidá maris occurrerit: iuxta qué caſtrametati ſut, aliud eſt, n. tráſire mare: aliij i, p[xi]o figere tabernacula. Ex quibus monemur etiá poſt Euagelića doctriná: & cíbos dulcifímos triu[ph]oq apparere nobis i[ter]du[m] mare: & p[er]tita diſcrimia p[oni] áte oculos: q[g] multæ diſſerétia[es] ſit tráſire mare: & mare, p[cul]a[ſpicere, Verbú l[á]ſuph apud hebræos ex mari & rubro c[ō]poſtu[ſ] eſt Suph a[ſt] & rubru: & ſerp[u]s uocat: & under poſſum ulſpicari: q uenerit ad paludé q[da] & lacu: qui & care[do] & iúci[ſ] p[lu]s fuerit. Quod a[ſt] o[ſ]es c[ō]gregatióes a[ſis: & ſcriptura ſaſt: mare uocet: n[ull]a dubitat[ō] e. H[ae]s máſio i Exodo n[ò] habef: ſed ſcriptu[ſ] e, p[ea] q[da] de mari rubro uenerút ad deſertu[ſ] Syn. q[da] eſt i[ter] Helym & Sy[n]. xv, die méſis ſecu[i]de egreſſiōis eius ex egýpto. i, xxxi, poſtq egreſſi ſut de Rameſſe. Q. VIII. MANSIO.

E

T p[ſecti de mari rubro caſtrametati ſut i ſolitudine Syn. O[ctaua] mál[io] licet iuxta ordiné Exodi ſeptia ſit. Sed ſciédu[ſ] q[da] uſq[da] ad m[ò]tem Synai heremus ſyn uocet: & ex tota p[uit]ia etiá locus nomé uniu[m] máſiōs accepit: ſicut & Moab tá urbis q[u]p[ui]ntiæ nomé eſt. In hac ſolitudine quinq[m] máſiōes ſut, l[á]ſuph de q[u] ſupra diximus: & heremus ſyn: & Dephca: & Halus & Raphidim. de q[bus] loq[ut]mur i cōſequétibus, Syn a[ſt] i[ter]p[ra]tæ rubus uel odiu: quos, utrunq[] facit ad ruſticos intellec[t]us: q[po]tq uenerimus ad e[ſ]u locu: de quo ſit nobis domi[u]s locuturus: gráde odiu[] mereamur inimici cá: loquéte i illa domi[ō] n[ò] perire. Et nota q[da] i octaua mál[io]e i q[u] torcularia noſtra ſut: unde & o[ctauus] p[almus] hoc ti-tulo p[not]aſt: deſertu[ſ] capimus rubri: quia plures fili[m] defert[æ]: magis q[da] eius q[h]ét uig[da]. Q. VIII. MANSIO.

E

T p[ſecti de deſerto Syn caſtrametati ſut i Dephca. N[ona] máſio, hoc nomé apud hebræos críſma ideſt pulſatio dic[it] iuxta q[da] & dominus ait: pulſate & aperieſ uobis. In libro a[ſt] h[ebraico]q[da] n[om]inu[] adhæſioné remiſſioné q[da] lectoré turbare n[ò] debet: nec putet nos diſſonát[a]tia ſcribere. l[bi]. n. iuxta hoc q[da] uulgo habeſ: edidimus: ſi mediu[u]rb ſcribá p[eth] litterá, hic a[ſt] i h[ebraico] uolüine ſcriptu[ſ] reppiphen: q[da] elemétr[u] magis pulſationé q[da] glutinu[] ſonat: ſenſulq[da] eſt máſiſtus, poſt reſp[ó]ſa domini poſt octauu numeg[da] refurrectiōis Chriſt[i] i[cip]imus ſacíra pulſare. Prudéte ſtudioſi[u]q[da] lectoré rogat[u] uelim: ut ſciat me uertere noia iuxta h[ebraicá] ueritaté. Alioq[n] i gr[æ]cis & latinis codicibus: p[ter] paucá oíá corrupta reppimus: & miror quoſda eruditos & eccleſiá[ticos] uíros eos uoluſſe tráſſere q[da] i h[ebraico] n[ò] haben[ſ]: & de male i[ter]p[ra]tus ſic[ta]s explaniſióes q[r]ere: ut i p[ſenti] Dephca legát, p[re]chean: litterá ponětes p[í]ſa: eoq[da] res & dalech paruo apice diſtiguá: & i[te]pretáct[ur] curationéiqt[q] exide tro-p[ologi]a ſi[mi]l[ef] p[ſequuntur]. Q. X. MANSIO.

P

R oſeſi de Dephca caſtrametati ſut i Halus. Decía máſio i Exodo non habeſ: crediſq[ui] ſyn he[remo] c[ō]tineri: eodé n[arr]áte libro, p[ſecta] é o[ſis] multitudo filiog[da] iſrahel de heremo ſyn: p man-

fiones fuas iuxta os domini:& uenerut Raphidim.ex quo p[]fipcuu è plures m[]aſiones eiuſde regiòs uocu
bulo dem[]oſtrari.Interp[]taturq; Halus ferm[]etù q[]d tollés mulier miſcuit farinæ tribus donec fermi-
reſ totù,in hac ſolitudie murmurat populus p[]pter ſam[];& c[]oùerus ſeſp[]icit p[]cul i[] nube gloria deu accipit
q[]uelp[]e coturnicè;& mane alterius diei m[]a[n]a. Et nota i[] m[]aſioe ferm[]etù p[]oſ t efu carniu m[]a
tribui: ip[]leriq; ſcripturæ:pan[]e ange[]ogæ m[]aducauit homo.

Raphidim

Abeneſer

C'XI.

MANSIO.

P[er]ſecti d Halus caſtraetati ſut i Raphidim:& n[]o erat ibi aq populo. Vndecía m[]aſio è qua uio-
léter i[]terp[]tatá i[] libro hebraicoq; nominu[]t repp[]ri;uidit os ſufficiés eis aut certe uifio oris fortiu
ſiuæ iuxta pp[]rietat[]e l[]iguæ ſyræ remiſſio manuú. H[]æc & i exodo legi[];p[]oſ p[]ſectione de hereu
mo ſyn:q[]uæriſt i ea populus ob ardor[];e fitis:q[]os de petra Oreb eru[];p[]uit & q[]uifuit; & q[]uæ t[]eptauerit
deu locus Raphidim: t[]eptatois quoq.i. m[]elle ſoritus ſe nomé. M[]oyſes aſcédit i m[]oté. leſus c[]o[]tra Amalech
militat, ad crucis ſignu[] l[]upat[]e inimicus. remiſſis orátis m[]aibus hoſtis ui[]ctor i[]ſeg[]; Sed & M[]oyſes ſup[] lapide
diſt[];u a Zacharia q[]e p[]reç h[]ebat oculos;& i [] Samuelis u[]olumie appella[]t abeneſer. i. l[]apis adiutorii;& i utraeg
manu[] eius Aaron & Vr[];id m[]otanus luciduq; ſuſtetat. Deui[]cto aduerſario ſupu[];eit lethro; adducit Sepho-
rá & utrúq filiú, dat c[]oſiliú. Ixx. ſeniogæ;& i in typu[] eccleſiæ de g[]étibus c[]o[]gregatae legis iminutio euangelio
ſugger[]éte c[]o[]pleſt. Pulchre át diſſolutio ac fanitas fortiu raphidim d[]; uel p[]pter diſſip[]atú Amalechuel p[]ro-
pter fanatú Iſrael. Sin aút remiſſioné manuú iuxta ſyros raphidim fonat: dicemus, p[]pter offi[];a[]ſia populi qua
c[]o[]tra dominu[] murmuraret: iſtud loco nomé ip[]otitú. H[]æc t[]agimus potius q[] exponimus: breuit idicale
coſtétiq; p[]oſt ſfermentum halus & m[]aſlam eccleſiæ ſoleant multiplicia d[]aemonu aduerſum nos téptam[];
ta confu[]rgere.

C XII.

MANSIO.

E[]p[]erſecti de Raphidim: caſtra p[]oſuerut i[] ſolitudiæ Synai. Duodecía m[]aſio è. Statim tibi uenit i
m[]été ap[]oſtologe numerus, una de pluribus: ſed maior o[]ibus n[]o ſeparat i ordie; & p[]cclit i m[]i-
to, Ad h[]uc locu, xlvii, die pueniut ſcriptura d[]icéte. M[]éle tertio d[]icéte. M[]éle t[]errore egreſſionis filioq. Iſrahel d[]e agy-
pto i die hac tráſierut i[] ſolitudiné Synai: p[]ſectiq; de Raphidim: uenerut i delertú Synai: & c
ſtrametat ſut i heremo: ſeditq; ibi iſrahel e regiòe m[]otis: & M[]oyſes aſcédit ad deu: uocaitq; eu d[]nus d[]ic[
& reliqua. Et rurſu uade inq[]t ad populi;& ſan[]tifica[]tos h[]oſi & cras; & lau[];t uſtiméta ſua: i n[]toq; panu-
di[];e tertiú, q[]a t[]ertia die deſcédit d[]nus i m[]oté; quo fumáte & fulgore & t[]oitruo: caligie uoce: tuba mortu-
cora terretibus; M[]oyſes loqueb[]a; & d[]nus ſe[]p[];o debat ei: ſuputemus numegæ, & i ueniemus q[]nq[];e[]lmo
die e[]greſſiòis Iſrahel ex e[]gyptio i uertice m[]otis Synai leg[];e data: unde & p[]étecoſtes celebra[]t ſolentas: & po
ſtea euagelii ſacra i ſp[]us ſeti deſc[];eſiòe c[]o[]pleſt, ut ſicut priori populo q[]nquage[];imo die uero iubilæo & erte
áno remiſſiòis & ueris q[];q[];ginta & q[];q[];ngetis denarissq debitoribus dimittunt[]; lex data è. In ap[]oſtolos quoq
& q[];q[]; c[];u eis erat i, cxx. m[]oyſaicæ ætatis nu[]ero c[]o[]ſtitutis deſc[];e[]edit ſp[];us ſct[];us; & diu[];ſuis liguis credetú to-
tus euagelica p[]daticiòe m[]údus expletus fit. L[]ogu e[];tli p[]replicare uelq; d i lege p[];ceptu è. qu[];o fabricum ta-
bernaculú; quæ varietas hoſtiagæ; quæ uafogæ, diuerſitas: quæ idum[];eta p[];otificis; quæ ſacerdotu & leuari-
cerim[];oiaq; q[];q[];d e[]gerit: qu[];o populus numeratus fit: h[];oc t[];tu d[];icaq; q[];o media ps exodii: & totus leuiculus liber
& numeros; p[];cepta n[];o modica: & p[];ngulas tribus populi diſtributio; & oblatiòes p[]ri[];cipu[]; i hac m[];aſione de-
ſcriptæ ſint; multorúq; uoluminu[]; disputatio huic loco uix ſufficere p[];oſlit. Interp[];taut auté Synai rubrinon
unus ut ſupra i ſolitudiæ Syn: ſed plures; ut ibi p[]ri[];cipiut ſit: h[]ic p[];fectio, ibi ſolitarius numerus; h[]ic multiplex
aliud e[];n, u[];ná; & aliud o[];es gr[];as p[];oſidere.

Synai

Pharani

Sepulchra c[]o]cupiſcetia

C XIII.

MANSIO.

E[]p[]erſecti de ſolitudiæ Synai: caſtrae t[]at i ſut i ſepulchris c[]o[]cupiſc[];e[];t. T[]ertiadecía m[]aſio: cuius no-
mé ex i[]terp[];tatiòe editu è ap[]; hebraos appella[];. Eſt at ſeſu ille de euagelio: q[];o leſus bap[];tuzans
ſtatí a ſp[];u du[];ctus è i d[]eſert; & t[]eptaba[]; a diabolo. Itaq; & iſrahel poſt familiar[]; c[];u domi[]; fermo
n[];e: po[];ſq[];o m[];oté ſynai c[];o[];mora[];tus è áno uno & diebus quattuor[];mi r[];a diſp[];eſatiòe caſtrorú e[];gre-
fus è in ſolitudiem Pharä: quæ i[]terp[];ta[]; onag[];r aut feritas, ibi[];q[]; uccúbit mal[];e beſt[];a faſtidiés c[];a[];eſſe p[];u
n[];e: & ægyptiogæ carnes deſiderá[];s: qua[];do multos ſubitú uorauit i c[];e[];diu[]; & i[]tercedéte M[]oyſe humum uo[];
fláma c[];o[];luſp[];it. T[]uc accipiut coturnices: & uſq[];o ad naue[];a ac uomitú deuorat, e[];ligu[];. Ixx. p[];b[];yeri: uadit ad
hoſtiu tabernaculi. Duo reman[];ét Heldad & medad: n[];o ip[];ii negligétes: ſed h[];uilitate ſubmiſi: d[];u ſe honore
arbitra[];t idignos. unde & abſentes p[];pherat. Saturatoq; populo d[];u adhuc e[];ſca e[];nt i ore e[];coru[];i de al[];no-
dit ſup eos; & occidit p[];ingues e[];oq; & e[];lectos iſrahel p[];pdiuit: ne ad malu ſuelociter c[]urrer[];et. unde & ap[];
latus è locus ſepulchra c[];o[];cupiſc[];e[];tæ: ſiu[];t in: Ixx. legimus: m[]emoria deſiderii. Ex q[];o nos o[];es docemur q[];
p[];iétia dimiſſimus ſæcular[];e: & ægyptiæ ollas c[];o[];t[];p[];limus: n[];o debere murmurare c[];o[];tra c[];a[];eſſe ſeripu[];ar
pané: nec u[];iru[];létias e[]gyptiogæ q[];rere: q[];o ſut poetaq; carmina: ſed simplicé m[];a[n];æ cib[];u q[];rere, aliogn i ſurus
eas u[];oluerimus appetere; u[];orabius u[];q[];o ad naue[];a: & ſtatí domini igne torq[];bimur, deſideriúq; n[];oq[];u v[]ere
tur i tumulos: ut ſimus ſepulchra dealbata: q[];o foris appar[];et ho[];ibus p[];specioſa, iſtus aút plena ſut o[];ſibus moru-
tuogæ & omni ſpurcitia.

C XIII.

MANSIO.

E[]p[]erſecti de ſepulchris c[];o[];cupiſc[];e[];tæ caſtrametati ſut p[];A[]feroth. Q[]uitadecía m[];o é i ſolitudine
Pharä: q[];o in atria u[];ertit. In hac Aar[];o & Mar[];a p[]pter A[]ethiopif[];a c[];o[];tra M[]oyſe murmurat: i et i
p[];u zeli aduer[];us eccleſiæ de g[];étibus c[];o[];gregatá populus iudæog[];e lep[];ræ forde p[];fundi: ne c[];u
ad tabernaculú; & p[];rifiu[];ná recipit fanitate: donec ſtatutú plenitudinis g[];étiu[];p[];epus i[]pleat. Et h[];i
prudés le[];ctor attéde, q[];o p[];oſt c[];o[];fumatá in duodecimo numero u[];iruté Iſrahel q[];o ſubbiuít; & i ſepulchris c[];
cupiſc[];e[];tæ carnes ægyptiæ deſiderauit. R[]urſu iacit aliud f[];u[];damétu[]; & atria id eſt u[];eſtibulú iu[];rutiu[]; ingre
di[];e: oſt[];édés nobis & eos q[];o p[];lat: p[];oſle cadere; & q[];o ceciderut p[];oſſe ſerurgete, p[];oſſus refu[];get.
XV. E MANSIO
refu[];reſectioné mortuogæ multogæ. Et ip[];e loq[];e p[];pherat: n[];uq[];d q[];o cadit. n[];o ſerurget.

5

["tis ligna informia;& dolatis:faciéti q: uafia duerat:q i domo magna necessaria fút:poſſút lignatiòes uiri fal. tuu & oium arbo? genera ac p hoc credètiu multitudin: figura:dicéte David:inuenimus eã i cápis filuæ. Huculq: ſolitudo Pharà decè & oſto còtinet manſiones:quæ deſcriptæ in catalogo in ſuperiori itinere non ponuntur.", "C XXXVIII, C MANSIO.", "ET\nT p[ſedi de Afioğaber:caſtrametati ſút i deſerto Syn:hoc è cades Quaerit cur oſtaua máſio nunc triceſimatertia eë cica[ſ:ſed ſciéd q[] prior p[] ſaeth Ira[]m ſcribi[]:iſterptat[]:q rubus ſiuè odiu[m]. hæc aút p[] ſade[]:i uerti[] i mádatu[m].lludq[] q[] diu[]g[]:i cades:n[]o ut pleriq[] exiſimát ſaſta d[]:[]r[]:[]ed mutata ſiuè tráſlata. Legimus i Geneſi iuxta hebraicâ ueritatiè:ubi judas meretriciè puat[]s Thamar dona træmiſi[]: i ſeq[]iter nume[]:q iterrogabat:ubi è cades:hoc è ſcortu[m]:cuius habitus a cæteris ſo[]minis imuta[]tus é.n multis quo[]:q locis hoc id[]:r p[]rimus.Syn aút ſaſta iſterptat[]:& κατά αντι q[]ράσιν è i[]telligèd[]:q[]uò p[]:r e[]dicu[]:r ab eo q[] minie parcat[]:i bellu[]:q neq[]:q bellu[]:f[]:t: & lucus q[] minie lucet.In h[]ac máliòe mori[]:s Maria & ſepeſi[]:q p[]pter uq[]:q minie lucet.In h[]ac máliòe mori[]:s Maria & ſ

Sút fæcti lapides q uoluut fup terræ leues;politi:& rotûditate sua rotaque curibus similes,Sút & alii quos quæ pheta iubet tolli de uia:ne ábulatiú i e offedât pedes, qui fút iiti ábulates;utieq uiatores;& ßtereates qo iftd æculú ad alias málióes trâfre feſtínat. Quod át dí i finibus Moab;& supra ſcriptú é i ſolitudie q trancit Moab;côtra folis ortú;oftédit iuxta Iram:q hucuſq in finibus terræ idumæs fuerit; & nunc uiciat ad temíos Moab:de alia puicía ad alia tráleutes.Nô.n.íp uni utiſtudí dáda é opa,fed ſic ut ſcriptú éibút de utri te i utiſtédie alia tráleudú eſt ad alia:qa hærét ſibi & itér ſe nexae ŕut;ut q una caruerit:oitibus careati; & tamé trâfre de alia ad alia:eoq épprie;q folis iuſticiæ ortú côſiderát.

Leabairim
Hybin.
Dibongad

Zared
Arnon

Marthana.

Nahaniel.
Dan.
Phaſſa monſ.

Almon d Blathami

Abazim
Nabo.

Moab.

T XXXIX. C MANSIO.

E
T pſecti de leabarí ſiué ut i ſecúdo loco apud hebræos habes Hybim:caſtrametati ſút i Dibogad, Triceſimanona máſio iterptáſe ſoriter itellecña têratio. Pro hac i ordie hiftoriaſe alter ſorptú reppi. Poſtq.n.caſtrametati ſút i leabarí i finibus Moab côtra ortú folis;legí ide pſeſi ſi & diueterút ad torrété Zared. Et de hoc loco p[ra]ſicícétes:caſtrametati ſút trá Arnóig i ſoliudie ſiniú Amorrerei eoq arnó i terminis Moabitæq & Amorreog;& poſt hæc uenerút ad puteúubico cinit ifrahel carmé hoc, Áſcédé putee qué foderút príicipes; & apuerút duces populoq i datore legú & in baculo eius; & d ſolitudie i Marthana; & de Marthana ad torrètes dei; & de torrétibus dei ad excelfa; & de excelfis ad uallé q é i regióe Moab i uertice phaſſa; q p[ra]ſicit côtra defertú. Hæc loca i finibus Amorreori qdá iterptátes; putat nô málióes eé ſed tráſtus; nec piuſdicari debere catalogo málióum extraodiaría expo ſitióe, Aliu aút ſpiritalibus ſpiritalia còparates; nolút regiòes ſignificaſ; ſed p[ra]locoq noia uirtutú p[ra]ſectus eé; q poſt magos & cògregationé lapidú frequéter ueniamus ad torrété Zared; qd iterptáſ alía deſcéſio; & i deſcéſióe ſoſiti tráleamus ad arnó; quod malediſtioné fonati; q é poſtea i finibus amorſoq; q uel amali ho ites ſút; uel multa loquuít iflati, Syn aút tráſierimus termíos Moab; q d icesúi generatus é; & receſſit a uero p[ra]ſeſtati nobis occurrit puteus; qué nemo de plebe ſodit; nullis ignobilis; ſed príicipes & ducesq iura dent populis, & canétes carmé i aq putei; & i dei muéribus gratulátes p[ra]ſhetat; q tráſituri ſint; & ad q puèturi low caq ſcilicet de deferto ueniát i Marthana; qd iterptáſ domú, & d Marthana ad Nahaniel; qd dí ad torrètes dei, & d náháiel ad Báoth; q iterptáſ excelfa ſiu adućiés mors; quâdo còſormes efficimur mortis Chriti, & de báoth occurrit nobis uallis húllilitatis; q tamé p[ra]lita é i uertice mótis phaſſa; q itérptatur dolatus q nihil hæat iſorme & rude; ſed artificis ſit politus máu; q mós íſpiciat ſolitudiné; q hebraicé dí ſiní. Qui do.n.fuerimus i uirtutú culmíe còſtituti; túc totius műdi ruias & oium p[ra]ſoq; íſpicionus uſaſtate; pene oſi liti ſumus cùrrete oſone dicaé; q[re]re Dibógad iterptáſ fortiter itellecña têratio. Poſt Dibógad gerí bellú cò tra Seô regé amorreog; & Og regé Balá, & diſcimus q cú uenerimus ad ſumú; & d ſore p[ra]ſicú regúq bibe rimus; aſcédétes ad móté phaſſa; nô debeamus eleuari i ſupbiá; ſed p[ra]ſoſtá nobis ecórrario ſolitudiné noue rimus. Ante còtritioné ení eleuaf cor uiri; & áte gloriá húliaf.

T XL. C MANSIO.

E
T p[ra]ſecti de Dibógad:caſtraetati ſút i Almò d Blathami. Quadrageſíma máſio uertíſ i còrctúpla gaga; ſiu obprobrii. Et p hác diſcius oia dulcia & illecebras uoluptatú i æfœca côténédes; nec iebriari nos dêre uio műdi; i quo é luxuria, mel nô offerí i facrificiis dei, & cæra q dulcia còſcet no lucet i tabernaculo; ſed oleu puriſimú; qd o oliuæ p[ra]ſeré amaritudie. Mel.n.díſtillat de labiis mulieris métricis, de quo puro iuxta myſticos itellectus guſtaſſe lóathá; & forte dephéſú uix populi p[ra]cibo liberati.

E
T p[ra]ſecti de Almò:caſtrametati ſút i mòtibus Abarí côtra facié Nabo. Quadrageſimáma máſio uertíſ i mòtes tráleutú; & é côtra facié mótis Nabó ubi moríſ & ſepeliſ Moyſesíerra p[ra]pilioríos áte còſpècta; Nabó iterptáſ còcluſio; i q finíſt lex; & nô iuení eius memoria. Porrográua gellí abſq ullo fine tédíſ. In oém terræ exiuì ſous eius; & i fines orbis terræ uerba ipſius. Simulq còſiderat q hitatio tráleutúi i mòtibus ſita ſit; & adhuc p[ra]ſecti údigeat. Poſt mòtes ení pluríos ad cäpestria Moab; & iordáis fluéta deſcéſdimus; q iterptáſ deſcéſio. Nihil.n.ut crebro diximus; tá piculóſú eſt; q[re]gloria cupidas & iaſtátia; & áius còſcia uirtutú tumens.

T XLII. C MANSIO.

E
T p[ra]ſecti de mòtibus Abarí:caſtraetati ſút i cæpétribus Moab ſup iordané iuxta lerichonbigi ſxerút têtoria ab húo ſolitudinis uſq ad belfati in plácie Moab. In q[ra]drageſima fecuña máſio q & extréa máſio é; curſim q ſint gèſta narréus. Refidés í ea populus a diuio Balaá; q[re]uè mercede cò duxerat Balach filius Sephor: dei uilſiòe benediciſ; & malediſto mutaſ; i laudes; audit uocé dní expphano ore còſonáté Orieſt itella ex Iacob; & còſurget hó d íſrahel; & p[ra]ciet príicipes Moab; & uſaſtabit cùtos filios Seth; & erit Edo hæreditas eius; fornicaſ cú filiabus Madiá; & Fées filius Eleazar zelatus é zelú dní; & ſcortú madiátiidé pugíóe tráffigit, unde & accepit p[mi]u í æterná méoriaí armú uiſtimæ. Núera ſurú po pulus; ut iterſeſis peſſimis nouus populus dei cèſeaſ. Interpelláu qnq filiæ Saphaadi; & ex iudicio dní hrdí taté accipiút iter ſres fuos; nec ſoemius a p[ra]ſeſióe dei ſexus excludíſ, leſus Moyſi i móté ſuccedit; & dicí a lege q ſpiritaliter ferre déat i eccleſia. Primú qd p[ra]ſingulos dies; deide qd fabbato; qd i calé; qd í p[ra]chazq í p[ra]techoſte; qd i neoméia méſis, vii,qd i ieunio iuſſé méſis die. x.qd í ſéophegia quâdo ſiguné taberna cula, xv, die ſupradiſt méſis. Vxog; & filiarum uota abſq; autoritate patrú & uirorú caſia memoráſ. Belí côtra Madiáitas; & mors diuini Balaá; & p[ra]de uilſio; & oblatio ex ea i, tabéraculo dei. Prius Rubé & Gad: & dimidia tribus Manaſſæ ultra iordané iheréo p[ra]ſeffioné accipiút, pluríá.n.hébant tuenta; & necidí ad id uenerát ut poſſét hítaſ cú téplo. Doceé populus ut i terra fáita idola dítruat; & nullus d príori hitatore ſerueſ. Deſcribíſ olí cupita p[ra]uitia; & duarú ſemis tribuú hrdítas ſepaſ. Núeraſ tribuú príicipes q terræ cù étá déant ítreire. Quadragitaudas urbes cí ſurbáis ſuis q[ra]ſa p[ra]circuitú leuitæ accipiút; q[re]nuéro quot & iftæ ſut málióes. Et addúſ fugitiuog; ſex alíæ ciutates, tres ítra iordané ut ſint ſimul. viii. Qui fugitiuog; ſuſciq; iterſici déant; & uſq ad morté p[ra]ſificis maximi íſeruari; ſuccedit Deuteronomii

["ſecida lex meditatog; evangelii:ibicb breuitur dicimus:quæ inter Pharan & Tophel & Labam & Aſeroth 133\n& loca aurea abieſto luda inſeliciflmo.xi, diebus uia Dechoreb:p iam môtis Seon uſq. ad Cades Barne\nMoyſes populo ſit locutus:& extremu̇ canat cāticu̇.í quo aptiſtme Synagoga piicif:& eccleſia dnō copu-\nlaſt. Impiguatus é & iſraſtus ac dilatato:& recalcitrauit dilectus:& oblitus é dei ſaluatoris ſui.Et ite, ge-\nnerato peſima:ſlii ſeruidi:uſpi ad aſulatione me prouocauerut í eo q nō erat deus. Irritauerut me í ſcul\ngrilibus ſuis:& ego zelare eos faciā natiōes & cōtra geté ſultā irritabo eos. Benedicuſt ſilii ifrael. Et rurſus í\nmagnu̇ cōtra auſtru̇ & regione cāpeſtru: ierichōtis ciuitatis palmaq uſq. Segor. Quis p[ra]tā noſſe my\nſtoria:Quis í extraſis legis & huius uitæ ſinibō cōſtitutus í ſtelligit:ſp fibi e[que] pugnādu̇ Et t[uc] plenā uiſtoriā\nſtraut. Quis í extraſis legis & huius uitæ ſinibō terræ ſactæ cōcedat. O p[ru]ſu̇ duiti\nſi in ſueri uerb dei. Et de q[ui]b[us] propheta dicit: uerſatus ſu̇ í miſeria:du̇ mihi cōſiſt: ſpia. Et t[uc] p[ar]atus deſi\nſemeta uerb dei. Et de q[ui]b[us] propheta dicit: uerſatus ſu̇ í miſeria:du̇ mihi c

ſcdam q[ui] ſe deliquiſſe cognoſcet: ſiue p[ro] carnal[em] cōcupiſcetiam: ſieu p[ro] idolatria: ſeu piuio: ſeu meu[m]edacio: ſi[mi]l[que] ſe uitiis intelligit maculatu[que] put potuerit: deo ſacriſicat: nō deſiſtat: ſed dicit genus ſe lep: q[ui]o[mo]i mundi nō poſſit: & iō h[uius]mōi h[uius] extra caſtra iubeſt: expelli: Hoc ā ſane crimin[que] c[um] admitti[que] i[ff] spiritu[m] ſc[u]m blaflipturam, ſ[ic]uiſt: ipſe dn[u]s in euāgelio ait: qui peccauerit in ſp[ro] ſc[on]: n[ō] remitti[que] ei: neq: hic: neq: in futuro. Aduerſi ſcriptura diuina lepra āe in uafculis: lepram in parietibus: lepram in uſetibus: lepra ā in ſtamine: ſed quod iu rebo lepra e[que] poſſit: penitus ignoro, q[ui]a uita carét: ſt: ſenſu carere necſſe e[que] ſed ego arbitror c[um] in parietis bus domus lepra e[que] referaſ: h[ær]eticog[que] p[ſidi]a notari. Quid: n[ō] pollu[i]t: ubi adulteri[que] doctinam blaflipturam p[ſica]t: ? deo hanc lepra facerdos iubeſt: a parietibus emu[dare]: ut catholicæ ueritatis doctrina maculatis reticor[u] uerba depellat. C[um] aŭt lepra in uafculis d[rum] e[que] ppria corpis d[ic]ieta moſtra[n]t: Va a[ſa] ſu[m] hoium corpi bus c[ō]pat aplu[s]. hi[n]tes inſt theſaug[que] h[uius] in uafu[s] fiſtilib[que]. In ſtamine aŭt ſtamine h[uius] patu[m] ſe in oibus corpi p[ſbeat]: ut merced[ā] ab ipſo c[ō]ſeq[que] merea[t]: & in die iudicii ſecurus inuenieſt: ſi nulla dei[que] offenſa[n] in eo reſup.

Secundus traſtatus ſecundæ partis principalis.

Incipient epſitolæ atq[que] traſtatus beati Hieronymi ſuper quæſtionibus noui teſtamenti.

Beati Hieronymi ad Damaſum papam de filio p[ro]digo p[ro] illu[m] ſc[on] myſtico[rum] ſum g[é]til[em] abdicantis illecebris erroribuſq[que] ad dei cultu[m] c[ō]ueru[m]. p[ro]maior[que] aſt filu[m] inuidet[que] uel iudaxos u[al] reliquios ſanctos interſtantis: in quibus licet iuſtis oſtendit eſſe poſſe liuorem.

B

Etatitudi[n] tuæ it[er]rogatio diſputatio ſuſt: & ſic quaſiſſe: uia[que] e[que] d[ic]iſſe q[ui]tis. Sapieter q[que] terrogati[que] ſi]p[ra] reputabiſt. Ais q[ui]s e[ſte i[u] euāgelio p[ri]: q[ui] duob[que] filiis ſubſtatiá diuide[n]t: ? Quod filiis? Qui maior? Qui ue mi[or]: Quo[m] minor acceptá ſubſtatiá c[um] meretricibus diſp[er]iatis. Quod ſacta a p[ri]cipe regionis p[poni]ſt porcis. Siliq[ui]s comedit: Ad patre[que] redit: Accipit annuli, & h[uius] laſt: Et imolaſt ei uſtulus ſaginatus? Quis ſit mai[or] fr[que]t: Et qu[uo] de agro uenies ſuſceptio[n]e ſi uideat? & c[æ]tera q[ui] in euāgelio plenius explicant. Addiſs i[ſup]erio[m] multos diuerla i[que] h[ac] lect[i]o[n] d[ix]iſſe in ſi[mi]l[que] maior[es] iudax[u]: minor[es] g[é]til[em] popu[m]. Sed q[ui]o[mo]i ſi[mi]l[que] ſub ſo[p]o[m] ſo[p]o[m] ſo[p]o[m] apotari, eſſe tot a[n]tis ſeruiui tibi[que] & nunq[m] m[ad]atu[m] tu[m] p[ter]uiui: & nunq[m] d[ic]iſt[i] mi[hi] h[ae]du[m] ut c[um] amicis meis epularer. Et illu[m] li tu ſemp[que] mec[u] es: & oia[m] mea tua ſunt, Si a[ſu]t ais de iuſto [que] p[ct]ore uoluerimus e[que] parabola, uſto[n]e c[ō]u[n]enire: ut de ſalute alterius & fr[is] maxie c[or]tiriſte. Si, n[iu]idia diaboli, m[ors] iroituiu i[que] orb[em] terrag[que], & mi[n] tanſ: eu[m] q[ui] ſunt ex p[te] eius: nunq[m] p[ſon]a[m] uſt[i]t: tá imanis iuidia poterit coap[t]ari: ut foris ſteriti: & cl[æ]mencit mo p[ri] rigidus obſtiterit, ſoluſq[que] liuore cruciatus l[æ]titiæ domus i[te]reſe n[ol]uerit. Itaq[que] ſicui t[em] ca t[er]s p[ato]liis: q[ui] n[ō] ſunt a Saluatore diſertæ: qua[m] ob cám d[ic]ieta ſint: ſolemu[s] i[ſ]g[ui]rere: ita & i[u] h[ae] facere d[æ]bemus, q[ui]e diu[n]is i[ſi]tuiu[m]o[u] uerba, p[ru]piti: & ob qua[m] i[ter]rogatione reſp[o]ſi[o]is ſimilitudo, p[la]ta ſit. S[ib]æ & Pharisei[m] muſtibat dic[è]tes. Quare hic p[ct]o[res] recipit: & uelc[it] c[u] eis: Supior q[que] ſermo p[mi]ferat. Erát aſt accedentes ad c[um] publicái & p[ct]o[tes] uolètes audire e[u], Itaq[que] hinc ois iuidia: cur quos legis p[cepta] d[an]arét: eoq[que] c[ō]ſubalatrici atq[que] c[ō]uiuiu[n] dn[u]s n[ō] uitaret. Et h[ae] Lucas, C[æ]teq[que] Matthæus ita loq[i]: c[u] aſt d[ic]u[ber]et in domo. Eſſe mi[n] ti p[ct]o[res] & publicani ueniètes rec[u]bebát c[u] leſu[m]: & c[um] d[ic]ipulis eius. Quod uideſtes Pharisei[m] dicebar d[ic]i pulis eius: q[ui]e c[u] p[ct]o[ribus] & publicanis m[ad]ucat mag[ur] fr[u]t: Qui audi[c]s dixit: n[ō] neceſſe h[é]nt ſani medi[c]i ſed male h[é]ntes. E[u]ſes a[ſu]t d[ic]ite q[ui] ſit: miſericordiá uolo: & n[ō] ſacriſciu[m]. N[ō] ueni uocare iuſtios: ſed p[to]res ad p[ni]am. Marcus quoq[que] in ead[em] uerba c[ol]enit. Igi[que] ut diximus: ois ex lege q[ui]o[n] c[ō]nſebat: i[que] quoq[que] iubitiæ tenax cl[æ]mètiá n[ō] h[æ]bat. ſed q[ui]c[u]q[que] adulter: h[oi]cida: fraudator: & ut breuiter d[ic]a[m]ortali crimin[em] tempebat: nulla uenia p[ni]æ laxabaſt a crimin[em], oculu[m], p[cul]o: d[ent]e p[de]te[n]animá, p[ra] aſa iubeban[que] exoluere. Ois itaq[que] declinaueru[t] ſimul iutiles ſacti erat: n[ō] erat q[u] faceret bon[u]: n[ō] erat uſq[que] ad un[u]. Vbi a[ſu]t ab[u]dauit p[ecan]u[f]upab[u]dauit g[ra]. Et miſit deus filiu[m] ſu[u] ſactu[m] ex muliere: q[ui] deſtru[ct]o medio pariete: ſecit utriu[m] undiſt: au ſteritatu[que] legis euāgelii g[ra] t[é]pauit. Vnde & Paulus ad eccl[es]ias ſcrib[es]: q[ra] uobis inſt: & p[ax] a do patre[n]em & d[no] leſu[X]p[o]: g[ra] q[ui] n[ō] ex merito retributa: ſed ex donáte c[ō]ſeſſa e[que] P[ax] uero q[ui] rec[c]oliati deo lumus h[uius] bentes, p[pi]ciatoré dn[u]m noſtru[m] i[u]xpm[q]: donuit nobis d[ic]ieta n[ra]: & delect[ur] q[ui] erat ch[yr]ographu[m] mor tis c[ō]tra nos affigges ill[da] cruci: & p[ri]cipato[n]: & ptátes ſecit oſtétuiu[m]: triu[ph]hás e[ſ] in ligno: q[ui] a[m] maior p[re]t e[que] cl[æ]mètia: q[ui] ut filiu[m] dei hois filiu[m] n[af]cereſt: dec[et] m[é]ſi[u] faſtidia ſuſtueret: ptus expeſtaret: aduét[u]ſuolueret p[an]ſuſubicere p[ar]c[it]ibus: p[li]ngulas adoleret a[et]ates: & poſt c[ō]tumelias uocu[m] alapas & flagella: crucis q[ui]oq[que] no bis fieret m[ade]liet[u]: ut nos a m[ade]liecto[rum] legis abſolueret? Patri ſactus obediens uſq[que] ad morte: & id ope c[ō]p[let]er[q]: q[ui] ante ex p[ſona] mediatoris fuerat depe[c]ato dic[è]es: p[ri] uolo ut qu[uo] ego & tu un[u] fumus: i[t]a uſt[i]t: in nos[u] ſint. ergo qa[que] ad hoc uenerat: ut q[ui] erat ip[os]ſible legi: qa[n]e n[ex] o ea iuſtificabaſt: iſeſabili miſericordia uiceret publicanos & p[ct]o[res] ad p[ni]am puocabat. C[ō]uiuiu[m] quoq[que] eoq[que] expeſtés: ut i[c]o[u]uiu docerét: ſicui[m] m[ade]liu[m] e[que] poterit ei[q] euāgelia ſolicita méte plegerit: Quo[n] & cibus eius & potus & deabulatio[m] & univerſa[q] q[ui] g[é]ſt i[corpe]: ſaluté hoium, p[cur]arit. Hoc uideſtes Scribæ & pharisei[m] aduerſus leg[é] e[u] facere dicebat: eſſe h[uius] uo[ra]x & u[n]i potator: a[m]icus publicano[q] & p[ct]o[q]e. Ná[que] áte reph[é]derát; q[ui]re curaret in fabbatis. Dn[u]s ergo ut h[ac] eoq[que] accuſationé cl[æ]mèti[m] r[ōne] ſuparet: tres p[ab]olas, p[po]ſuif[que] ex q[us] b[us] una e[que] N[ona]gitanoué ouiu[m] i[m]om[b]o d[ic]ietaq[que]: & uniu[s] p[di]ita[q] paſtoris h[ui]eris e[que] reličta. Alia dragmæ: qua[m] mulier accéſo lumie reſquiut: & i[u]ta ea uicías ad l[æ]titiá c[ō]uocauit dic[è]s: c[ō]gratulamini m[hi]: qa[m] iueni dragmá qua[m] p[di]iderá. Tertia uero duo[rum] filio[q]: de q[ui] ut diſputaré pauca iuſſiſt[i]. Et de oue q[dé] ac drago[m]icát ad un[u] p[time]at i[ſte]lletu[n]o e[ſi]t us temporis diſputatio, hoc tátu[m] dixiſſe ſufficiat: ob hoc has parabolas eſſe p[po]ſitas: ut qu[uo] ibi inuen[ti]o[n]e p[cor]is & dragmæ l[æ]titiá eſt angelo[q]: & circa manétiu[m] uicinaru[m]: ſicui[m] in publicano[q] & p[ct]o[q]: q[ui] p[ni]a debere eſſe l[æ]titiam quibus non ſit neceſſaria p[œ]nitentia, unde uehementer admiror Tertullianum in eo libro quem

["de pudicitia aduerfum pniam ſcripſit: & ſniam ueteré noua opinioë diffoluit: hoc uoluiffe ſentire: q. publi\ncai & p[œ]toreis q. c[ui]ndus uefcebaſ: ethnicni fuerit dicête ſcriptura: n[ò]no erit uectigal p[é]dés ex ifrael: Quafi uero\n& Matthazus n[ò]no ex circufiſione fuerit publicaus: & ille qui c[ui]pharifæo in t[é]plo orans oculos ad c[æ]lù n[ò]no au\ndebat exigerent: n[ò]no ex ifrael fuerit publicanus. An n[ò]no Lucas memorat: & omnis populus audiés & publicani\ntuſtificauerut deu baptizati bapſímo loa[nis]: Aut cuiq[ui] credibile p[os]ſit uideri ethnicu[que] t[é]plù ingreſſum: aut\nd[ó]nimum cum ethnicnis habuiffe c[ó]uiuium: cum id maxime caueret: ne legé ſoluere uidereſt: & primum ue-\nnerit ad oues p[ita]des domus ifrael. Chananææ quoq: de[c]páti p[er] filiæ ſalute reſp[ö]derit: n[ò]no oportet tollere pa-\nné filioq: & dare eum canibus. Et alibi diſcipulis p[ec]epit: in uia gétium ne abieritis: & in ciuitates Samarita-\nn[ò]no, de gétiboq & de iudæis accipi p[os]ſones, ille at qui iuxta infanas blasp[emias] ſuas id dogmatis de-\nerit: & de gétiboq & de iudæis accipi p[os]ſones, ille at qui iuxta infanas blasp[emias] ſuas id dogmatis de-\nſendebat: q[ui]d[x]pianos nollet recipe p[œ]nitětes: fruſtra argumétatus é publicanos iudæos n[ò]no ſuiffe: ut in p[os]-\nna eoq gétilium t[á]tum populus p[os]ſit iutelligi. Itaq: ne l[ó]gum facia: ip[er]a euagelii uerba p[pon]a: & in modu-\nn[ò]m c[ó]métari quid mihi uideat: ad ſingula quæq[ui] subneſtá. H[o] quidá h[é]bat duos filios, hominem deum dici\nmultis teſtimoniis approbat: ut ibi: duoq[ui] hoium teſtimoniù ueq: é. Ego de me teſtimōiù dico: & q[ui] misfit\nme p[er] in alia parabola paſtor: in alia p[er]familias n[ú]cupaſt. In alia uineá locat: in alia inuitat ad nuptias: & di-\nuerſis ſimilitudibus r[é]ſignificat eádeut iudæoq: reprobet ſupbiá: & in c[ó]e oium p[et]órú ſiuе gentiliù ſiuе\nuſraeitur: pniam p[et]bet. Quod at ait duos filios: o[es] pene ſcripturæ de duorú uocatiõe populorú plenæ ſút\nſacritis. Et dixit illi adoleſſeior: P[er] da mihi portioné ſubæ: q[ui] mihi c[ó]tingit. Suba dei é o[em] q[ui] uiuimus: p[er]-\nmuscogitamus in uerba p[ru]pimus. H[oc] deus æq[ui]t er uniuſris & in c[ó]e largitus é: euageliſta dicéte: Erat\nluctuam corpiss, hoc talétú: q[ui] n[ò]o eſt in ſudario colligádú, i, delicate ocioſecq: traſcádú: nec in terra deſodiédú\nterſis, cogitarióibus obſcurádú. Qui diuifit eis ſubſtátia: ſignificátius i[que] græco legiſt: καί Διéιλαν αὐτοιο-\nτογ[ui]n, i, dedit eis liberú arbitriù: dedit mentis, pp[ri]æ libertaté: & ut uiueret unuſq[ui]c[ui] n[ò]o ex ip[io] deiſed\nob[é]q[u]o fuo, i, n[ò]o ex neceſſitate: ſed ex uolútate, ut uirtus h[er]et locú: ut a c[æ]teris aíantibus diſtaremn[ò]du: ad\ne[pe]rú dei p[mi]ſſu é nobis facere q[ui]d[ui] uelimus, unde & i[que] p[ed]turae æquú iudiciù: & in ſc[ò]os aut iuſtos iuſtú p[er]-\nmúi reſtribuif: & n[ò]no poſt multos dies collectis oibus adoleſſeior filius p[egre] p[ec]ectus é in regioné l[ó]ginqua\nSi deus c[æ]lú tenet palmo: & terrá p[ug]illo: Et Hieremias dicit: deus appropinq[ons]: & n[ò]no de l[ó]ginquo: p\nDavid quoq: q[ui]na nullus abq[ui] eo locus ſit: p[ed]icaf: qu[ui] filius p[egre] p[ec]ificiſt: & a patre diſcedit: Sciédu[que] ig[ui]n[ò]\nlocorú p[at]us: ſed affectu: aut e[em] nos c[ui] deo: aut ab eo diſcedere. Qu[o]n, n. ad diſcipulos loq[em]: Ecco ego uobis-\ncuium oibus diebus uſq[ui] ad c[ó]ſumationé ſaculíta ad eos qui ſui aſtatiáti p[er]u[rt]: & e[em] c[ui] dn[ò]no n[ò]merent:\ndici diſcedite a me: n[ò]nooui nos: qui opamini iniſtú. Receſſit ergo iunior filius c[ui] uniuera ſubſſantia a\npatre: & p[egre] p[ec]ectus é. Et Cayn egreſſus a facie d[ni] habitauit in terra Naith q[ui] interp[ta]ſt fluéatuio. Qui\ncuq[ui] a deo recedit: p[ta]ſati ſaculi fluéibus q[ui]ſt: & mouen[ſt] pedes eius. Ná poſtq[ui] moti ſunt ho[es] ab oriéte & a\nuero lumine reſceſſu: reſt aduerſus deu ip[iet]atis ſuæ aſdificaere turrim: tunc dogmatú ſubſbias c[ó]ſtix-\nrunt: uolétes curioſitate n[ò] licita in ip[li]ſus c[æ]lì alta penetrare: & uocatus é locus ille Babel, i, confuſio: & ibi\ndiſp[au]pit ſubam ſua uiués luxurioſe: luxuria inimica deo: inimica uirtutibus p[od]it o[em] ſubſtátia p[ri]ſt: & ad\np[ens] uoluptate delinéſiſuturá n[ò]ſinit cogitare pauptate. Cúq[ui] c[ó]ſúp[il]ſſet oia: ſacta é fames ualida p[ re]gio\nn[ò]gillá. Accepit a patre facultates: ut inuſſibilia eius p[ea] q[ui] erát uſiſbilia cognosceret: & ex pulchritudie crea-\nturam c[ó]ſequéter intelligeret creatoré. Qui veritaté in iniuſticia detinéſt: & p[er] deo idola coléſs: naturæ bona\nuniuerſa c[ó]ſumpſit: & c[ó]ſacritis oibus c[œ]pét egere virtutibus: dereliſto ſote uirtutú: ſacta é fames ualida p\nregioné illá. O[is] locus qu[é] patre incolimus abſente: famis penuríæ & egeſtatis eſt. Famis át v[é]ταφορι κωσ\nλαυσιον χ[ο]χυπον, ualide. H[ac] eſt regio de q[ui] d[ic]itur p[.p]pheta. Qui habitatis in regiõe ùmbræ mortis. Lux\nſulgebit ſup uos. At q[ui] dea regio q[ui]a p[os]ſeffuri fumus m[ú]do corde atq[ui] p[uro] uiuéſtes q[ui]c[ui] ſc[ò]us deſide-\nrat dicéſcredo uidere bona d[ni] in terra uiuétiù. Et ip[le] c[œ]pét egere: & abiit: & c[ó]iunxit ſe uni de principi-\nbus regiòis illius, deſerto nutritio qui ad primá uocé bona ei fuerat c[u]cta largitus: iunvit ſe principi h[uius]\nmúi, diabolo reſcori: tenebrú. Qu[é] n[ú]c inimicú ho[em]i: n[ú]c iudicé iniq]tatis: n[ú]c draconé: n[ú]c Sathan:\nn[ú]c malleu[n]ú n[ú]c p[od]icé: n[ú]c Belial: n[unc] r[ug]iété leoné: n[unc] Leuiathan: n[unc] Theninim beemoch: & multis\nalis uocabulis ſcriptura c[ó]memorat. Quod at ait uni de principibus plures eſſe ítelligédú eſt: q[ui] p[is]tú uoli\ntent aere: & diuerſorú fraude uitoriù genus ho[ium] ſua[que] ſubſiciát feruituri. Qui mis[ſit] illú in agro ſuo ut pa-\nſeret porcos. Porcus aíal ímundú é: q[ui] co[n]eo & ſordibus delectaſt. Talis eſt d[æ]monú multitudo: q[ui] p[ id]ola\nmanuſacta cruore pecudú: & ui[ct]imis p[ac]ſciſt. Et nouiſſime fagiatiore q[u]dá hoſtia ip[li]ſus ho[is] morte faturaſt.\nMilit ergo e[ui] in p[os]ſſioné ſuá, i, ſu[que] effecit eſſe famulú: ut p[ac]ſeret porcos, immoláſs ei animá ſuá: & cupie\nbat ip[re]le u[tr]é ſu[que] de filijs porcorú: & nemo illi dabat. Id q[ui] d[á] in Ezechiele c[ui] increpatione d[í]r: ad ifraelé: &\nfactú é in te p[er]uſum ultra mulieres ante fornicationé tuá: & poſt te n[ò]no ſunt fornicat[æ] in eo q[ui] d[ed]iſt i[mer]\ncedes: & mercedes tibí non ſunt datæ: uidemus in filio minore c[ó]pletú, ſubſtátia ſuá in regiõe principis p[od]\ndit: & poſt p[ita]das facultates miſſus ad porcos egeſtate c[ó]tabuit. D[æ]monú c[ibus] é ebrietas: luxuria: fornica-\ntio: & uniuera uitia, h[æ]c bláda ſunt: & laſciua & ſenſus uoluptate demulcét, ſtatimq[ui] ut appuerint ad ufum\nfui puocát. Quibus i[ò]s luxurioſus adoleſſos n[ò]no poterat faturari: quíua ſemp[ui] uoluptas famé ſui h[é]t: & traſaſta\nn[ò]nacíat: & l[ath]anas c[ui] aliqué ſua arte decept: & pp[ri]u é i[po]fuerit iugú: ultra ad uitoriú abúdaſtiá n[ò] p[cu]\nraſciens eſſe iam mortuú, fícuti multos idolatras uidemus panis míeria & egeſtate c[ó]ſectos, li ſunt in qui\nbus p[h]ppeticus fermo c[ó]pleſ: oibus meretricibus dan[er]é mercedes. Tu a[ut] d[ed]iſt i[mer]cedes. Tu a[ut] d

poetax:fœcularis fapiëtia;rhetoricog pōpa uerboz,hæc fua oës fuauitate delectat;& dum aures ueribus dulci modulatiœc reçuttibus capiunt:animâ quoq: penetrat;& pœctoris internâ deuincunt,Veræ ubi cum fummo ſtudio fuerint ac labore pleeta:nihil aliud nifi inané fonum & fermonum ſtrepitūs ſuis lectoribus tribuunt nulla ibi faturitas ueritatis nulla iuſticiæ reſeſtio reperit.Studiosu eare in fame ueri & utritum penuria pfeuerât.Huius ſapiëtæ typus & in Deuteronomio ſub mulieris captiæ figura deſcribife: de quâ uina uox p[ic]puit;ut ſi il[ia]raelites eã hre uoluerit;uxorê Caluitiui e[ui] faciat;ungues p[ec]eti& pilos auferat;& ei mûda fuerit effecta;tunc træſeat i pi[tor]is áplexus,Hæc ſi ſcdm l[af]m intelligimus:nône ridicula ſunt,et & nos hoc facere ſolemus:çdo philofophos legimus:çdo in manus niñas libri ueniut ſapiæ ſæcularis,ſiq[ui] in eis utile repimus;ad noſtrû dogma couertimus,ſiq[ui] uero ſupfluu de iſolide amoreide cura ſæculandi regæ hæc radimus.His Caluitiui iuſdimus,hæc i unguiu more ferro acutifimo deſecamus,Vnde & apoſtus,phibet:ne in idolio qs recúbat dicés;uidete aŭt ne hæc licëtia uelſtra offendiculú ſat iſ firmis.Si.n.q[ui]s derit eŭ q h[et] ſiam in idolio recubêtê:nône c[of]ſciëtia eius c[ui] ſut infirma:edificabit[em] ad mûdacand[ui] idolotheata;& p[ib]it q iſirmus é in tua ſcia frater; p[pter] que Xps mortuus eſt:Nône tibi u[ſ] ſub aliis uerbis dicere ne legas philofophos;oratores;poet as:nec in eo[ge] lectioe reſeſcas:Nec nobis bládiamur:ſi in eis q ſut ſen p[ta] no credimus:c[ui] alio[ge] c[of]ſcia uulnereſ;& putemur,p[bare] q d[u] legimus n[ô] reprobamus,Aliog n[le]t ent ut exiſtimemus apoſtolú eius q ueſcebaf[] i idolio c[of]ſciam c[ô]probafle;& eŭ dixife p[ec]túque ſiret de iſoiotheris mûdacare?A[ſb]it ut de ore x[pi]iano ſonet;lupiter o[pi]potens:& me hercule;& me caſtori;& c[eter]amag[is] portêta q n[u]ia. At n[uc] etiá ſacerdotes dei omiſſis euagelis & p[oph]tis uidemus comœdias legereamato ria bucolicoz uerſu[]u uerba canere:tenere V[ir]giliu[;]& id q[ad] in puers neceſſatis é:crim[em] in ſe facere uolita tis.Cauédú igiſ:ne captiua uelimus h[é]re u[xe]r[or]é:ne in idolio recubamus,aut ſi certe fuerimus eius amore de cepti:mûdemus eã;& purgemus o[em] fordiu erroré.Nec ſcáladalú patia[fr;]p[]o quo Xps mortuus eſt;ui in ore xpiani carmina in idolog[ia] laude c[ô]pofita audierit p[o]ſoner.In ſe a[ut] c[ô]uferus dixit;qui mercenarii in do mo patris mei abûdat panibus,ego a[ut] hic fame peo[er] Mercenarii ſcdm aliu[]i ſtellectu eos a[í]duertimus ex iudæis;q[ob] p[ſ]entia tatu[;] legis p[ec]pta cultodiut[;]Hi iuſt funt & miſericordes:n[ô] ob ip[ſa] uſticiá & ob p[ia]miſericordiæ bonu[;]ſed ut a deo terrenæ felicitatis & l[og]æ uitæ p[mi]u c[of]ſequan[ſ],qui a[ut] iſta deſiderant.riito c[ô]pelliſ ad obſequiui p[ec]to[ge];ne eo[ge] p[u]aricatione q iuſta funt;careat c[ô]cupitis,porro ubi metus et non eſt dilectio,p[ec]ta q[pe]pe dilectio foras mittit timoré.Ná q diligit:n[ô] ideo ip[ca] cultodit;q[ia] aut timore p[œna]z aut p[mi]n[ia] auditate c[ô]pelliſ ſed q[ad] a hoc ip[mi] q[ad] a deo iuſe[]t é optimu[;],S[é]ſus iac[que] iſe ſt. Quantem ex iudæis ob p[ſ]entia tatu[] bona a dei obſequo n[ô] recedut[;]:& ego eſſate c[ô]ſicior.S[urg]es ibo ad patr[é] méu.P[ol]chre a[it] ſurg[é]s,patre q[pe]pe absente n[ô] ſteterat,p[et]o[ge] iacere;iuſto[ge];ſtare é. Ad M[oy]l[é] d[re]t[u]o h[ic] ſa me c[ui],& c[é]t[é]ſo,xxxiii[;]p[al]mo:ecce n[uc] benedicite dn[úm] oës ſerui dn[;]q t[atis] i domo dn[;].Ad benedictione dn[í]ſtates,p[ph]eta i domo dn[í] cohortat[;].& dicá illi[p] peccaui in c[æ]l[ú] & corá te[ha] n[ô] ſiu dignus uocari filius tuus,peccauerat in c[æ]l[ú] q hieruſal[é] c[ra]eſt[é] reliq[ur] matere.P[e]ccauerat corá patre;q c[ô]ditore deſerto fuerat ligna ueneratus.n[ô] erat dignus uocari filius dei[q] ſeruus e[é] maluerat idolog[ia].Ois.n,q facit p[ec]catu[er]ſerus eſt p[ct]i;& ex diabolo patre natus é.Fac me f[ic]ut un[ú] de mercenarii:fac me inſt f[ic]ut un[ú] ex iudæisque ob p[ſ]entiú tatu[] reru[;]p[mi]ſia ueneran[ſ]. Recipe filiui p[œ]niteté[que] mercenariis tuis p[ec]catibus p[ap]tiffime p[ci]ſi;& uenit uſq[u] ad patr[é] ſu[;]u. Venimus ad patr[é]:çdo a porcoru recedimus p[al]tio[ge];[ſcd]m illud,ltatiut conuerſus igemueris:f[alu]us eris,Cúq[ui] adhuc l[oge] e[et]:uidit e[ui] p[er] e[ui]s;& miſericordia motus eſt. Ante q[ui] dignis opibus & uera pn[ia] ad patr[é] rediret antiqui;deus apud qu[é] c[u]t[æ]ta futura iá ſa[ſ]ta ſunt;& q o[mi]um eſt p[é]us futuro[ge];ad iuſe[]d[é] p[currit] aduétu[;]p[er] p[u]erb[ú] ſu[]q[ad] carné ſump[ſ]it ex u[ir]gine;redit[;]u filiui iunioris anti c[ip]ati;& p[CURR]ES ícubuit ſup collu ip[ſ]ius.Ante uenit ad terrá[q] ille domu c[ô]ſeffonis i[tr]aſt.Incubuit ſup collu ip[ſ]ius,i korpus ſump[ſ]it h[u]an[ú].& f[ic]uti l[o]ánes ſup p[ec]tus recubuit[q] p[ec]reto[ge] eius e[ſ]fectus é p[ia]t[em]p[ita] & iug[ú] ſu[]u leue,i mandator[ge] ſu[ge] facilia p[ec]pta ex g[ra] magis q[ad] ex merito ſup iunioré:filíu collocaut. Et oſculatus eſt e[ui]nuxta illud q[ad] in cático cáticorum eccleſia de ip[ſo]i p[ſ]tolatú:aduétu de p[é]cás;oficule me o[ſ]culo oris ſui.Nolo mihi dicés p[oy]ſen n[olo] p[ph]etas loqu[que] ip[ſ]e méu corpus affúmat;ip[ſ]e me obſu[le]t in carne;ut & illud quo[ge] q[ad] in Eſaia ſcriptu[]e eſt huic finæ coaptemus.Si q[ris] q[re]t[em] & ad me habita in fal[;].Et ibi q[pe]pe fl[es] eccleſia clamare iuſe[]t ex fey[;]rqa ſeyr pil[of]us & hi[pi]dus i[te]p[ra]t[æ];ut & antiqu[ú] gentili significet horroré,[]lla pari ſimilitudine reſp[ò]dente nigra ſum ſed formoſa filia Hieruſalé.Dixit a[ut] illi fili us:p[ir] peccaui in c[æ]l[ú] & corá te,iá n[ô] ſum dignus uocari filius tuus,dicit ſe n[ô] eſſe dignu[] filium n[ú]cupant & tamé ex naturæ uoce ex illa ſubſtátia qua[] illi p[er] fuerat ali[]qdo largitus:in nomé t[rep]idus ueritatis eum[;]pit,p[ir] ſingens peccaui in c[æ]l[ú] fruſtra igiſ q[ad] argumétan[ſ] nomé p[ris] in fancti[es] tatu[]m c[ô]uenire:cum etia deu patr[é] uocet:qui ſe filii noie c[of]ſite[] idignum:nifi forte i[ò] patr[é] audet uocare:qa plena méte c[ô]uferus é. Dixit a[ut] p[er] ad pueros ſuos,celerius p[er]ſte ſtolá p[ri]oré;& i[duite] eum ſtolá q[uá] Adá p[ec]cado p[di]ederat.Sto la q[ue] in alia parabola indumentum d[í]r nuptiale,i u[xe]t[é] p[sp]us fancti[q]uá qui n[ô] habuerit;non p[ò]t regis in teres[é] conuiuio.Et date annulum in manu eius ſignaculum ſimilitudinis Chriſt;ſecundum illudun[que] credentes ſignati eſtis;ſpiritu repromiſſionis fancto.Et ad principem d[ici]t:Tyri:qui ſimilitudinem condit[or]is amiferat.Tu es ſignaculum ſimilitudinis & corona decoris,i deliſtii paradifi dei natus es.Eſaia[]s quo[ge] de hoc ſignaculo loqui[;]t, tunc manifeſti erunt qui fignan[ſ].Hoc ſignaculum in manu daf[;]i quando opera iuſticiæ ſcriptura ſignificat;ut ibi fa[ct]um eſt uerbum domini in manu Aca[]tæi propheta[;]& ad Hieruſalem ornaui te inquit ornamento;& impoſui tibi armilla s circa máus tuas.Rurſum ad eum qui indutus eſt p[ò]dere:alius locus ſignaculi demonſtratur,pertranſi per mediam Hieruſalem;& da[ſ] ſignaculum in frontibus uiro[ge]; gementi[;]u & dolenti[;]u in oibus iniqtatibus qua[] ſuſt in medio eo[ge].Quare ut poſtea p[o]ſent dicere

Seyr

["fingatúi eſt ſup nos lumé uultus tui domie;& calciamétu í pedibus eius.Sponſi qppè pdererat dignitate;&\nnudis e pibus paſcha celebrare nò poterat.Hæc ſunt calciaméta:de quibus dnùs ait:& calciaui te iacítho:\n& calciaméta in pedibus eius:necubi coluber íſidiis plâtâ ingrediétis iuaderet;& ſup ſcorpiones & ſerpètes\n& ſecuribus ábularetut ſparareſ ad euâgeli pacis,íá nò gradiés ſecuſú carné ſed ſecuſú ſpiritú;& dictú ei p-\nſecuribus ŏcúenitent q íſpeciſi pedes euâgelizátiu pacé:euâgelizátiu bona.Et afferte uitulú faginatú;& occi-\npheticúi cōuenitent q íſpeciſi pedes euâgelizátiu bona. Et afferte uitulú faginatú;& occi-\ntulos faginatus qui ad pníæ ímolaſ faluté:ípe ſuitoré:icuius quotidie carne paſcimur:cruore potamur,\nFidelis mecú leſtor ítelligis;qa eius piguedie faturati in ruſtú laudis eius erúpimus dicétes.Eručtauit cor\nmeu ǔrbú bonú,dico ego opa mea regi;licet quidá ſupſtitioſe magis q ō uere nò còſiderátes textú pſalmi:\n& patris póna arbitrenf hoc ítelligi. Quod aŭt ait epulemur: quoniam hic filius meus mortuus fuerat;& reuixit:pierat;& iuétus eſt.Vi-\ndite;& máducemus;& epulemur, quoniam hic filius meus mortuus fuerat;& reuixit:pierat;& iuétus eſt.Vi-\ndite: & máducemus;& epule

nia eiecimus? Quid uero: fit & oïa mea tua funt; fuo loco cōgruētius explicabit. Et nūg dediti mihi hædù ut cum amicis meis epularer. Tātus inquit ſrael ſanguis effuſus eſt; tot hoium caſa funt milit; & nullus eo rum nſæ exitit falutis redéptor. Ipſe Joſias q. placuit in cōſpectu tuo: & nup Machabæq p. tua hæreditate pugnabat; cōtra fas ſcitatis hoſtiu gladiis iſterepi funt; & nullius cruor nobis reddidit libertatè. Ecce adnut romano ipio ſubiacemus, nō ppheta: nō facerdos: nō iuſtus q[ui]q[ui] imolatus eſt nobis. Et p. luxuriolo filio, p. gétibus; p. peccatoribus totius creaturæ creatoris glorioſus ſanguis effuſus eſt. C[ui]c[ui] merétibus minora n[unc] dederis; iſmeritis maiora tribuiſti. Nung dediti mihi hædu: ut c[ui] amicis meis epularer. Erras ifrael dic: po- tius ut tecu epularer; aut p[ot]e c[it] tibi alij iucūditas; niſi patre tecu celebráte cōuiuiu? Saltè exéplo docere p[er] ſenti. Reueru filio iuniore & p[er] l[af]eta: & pueri. Máducemus ait: & epulemur. nō máducate: & epulaminat. Tu ea méte qua iuides fratri: qua patris recedis aspectu: & ſemp in agro es; nunc quoq[us] uis eo ablente iure cōuiuiu. Nung dediti mihi hædu: nunq p[er] deteriora dat munera. h[es] utitulú faginatú; imolatú; i[ng]redere m[em] duca c[ui] fratre. Quid hædu gruis cui agnus eſt miſus? Et ne ſimules te neſcire q[ui] miſus eſt; loānes tibi e[ui]n heremo demōſtrauit. Ecce agnus deieccce qui tollit peccata müdi. Et p[er] q[ede] q[ui] clæmés & po[n]citiétiam tri- buens te hortat[em] ad uitulú. n[ò] imolás hædu q[ue] ſtare ſcit ad finiſtra. Tu uero in fine ſæculi ipſe tibi es h[em] d[ui] imolaturus Antichriſtus; & c[ui] amicis tuis ſpiritibus imúdis eius carne faturandus; expleto uaticinio. Tu c[ō]ſregiſti caput draconis magni; dediti e[ui] eſca populis æthiopú. C[ui] auté filius tuus q[ue] deurauit: oem[ui] ſtantiá ſua uiués c[ui] meretricibus uenit; occidití ei uitulú faginatú. C[ō]ſite: & n[unc] ifrael faginatú uitulum fuiffe q[ui] c[æ]ſus eſt. Intelligut ueniffe x[mi]m. ſed torquen[que] iuidia: & n[ol]ut fratre n[ò] p[u]eúte faluari. Ipſe a[ut] d[ui] illi. fili: tu ſemp mec[ui] eſ; & mea o[ia] tua funt; filiú uocati: licet iſtrare n[ol]étem. Qu[o] a[ut] dei o[ia] luduq[us] ſunt. Nung d[ie] angeli throni: domiatióes c[æ]teræq[us] uirtutes. O[ia] ergo ítelligamus leg[em]pphetas eloga diuina. H[ac]tè dedit; ut in lege eius meditate: die ac n[o]ctè: ſecúdú illú canoné qué ſæpe exſpoluimus ſcripturarú. O[ia] non ad totú referéda eſſe; ſed ad p[tem] maximá: ut ibi; omnes declinauerút ſimul iutiles faci funt; & alibinoq[u]s uenerút ante me fures fuerút & latrones. Et Paulus ad Corinthios, oibus inq[ut] o[ia] factus ſumit u[os] lacu- facerét. Et ad Philippéſes: o[es], n[q] ſua funt; q[ur]tú, non ea qua funt leſu Christi. Quanq[ui] nihil u[os] illú negat[que] credédu: ſit; qué ad ſuú uitulú hortat[em] edédu. Epulari nos oportet & gaudere: quoniam hic frater tuus moru- us fuerat; & reuixit. p[ier]at[em] & iuétus eſt. C[ō]ſidamus igi[em] & nos uiuere poſſe p[oc]p[œ]nitétia: q[ui] fueramus moru- p[em] delicta. Et h[ic] q[ede] ipſe filius reuertiſt. In ſupioribus uero in oue: p[er] & in dragma: q[ede] errauerat; aſſer[que] q[ui] p[ier]atí iueniſt. & ſimili tres parabolæ fine claudunq[que] d[ui] in iſta p[oni]ſt; d[ui] in iſta ponif[que] p[er] iuétus eſt; ut i[ng]telligamus d[em] uerſis ſimilitudíbus de eadé p[œ]tòq[us] ſuſceptione ſignatu. Et q[ede] in ethnici p[ſona] dicta ſint & iudæi. Video mus a[ut] qu[o] ſup p[œ]c[em] generaliter & peccatore parabola iſta poſſit i[te]lliqi; & de c[æ]ſeris q[ui] iuſto c[o]uentan[que] ábigif[que]. I[ll]ud eſt in quo leg[eti] ſcrupulus c[ō]moueſ: eur iuſtus falutis peccatoris iuideat: & in t[at]ú iracidiare plea: ut nec fratris m[ic]ericordia: nec patris p[œ]cibus nec totius domus iucunditate ſupeſt. Ad q[de] breuitur re- ſpondebimus. O[em] müdi iſtius iuſticiá ad dei c[ô]parationé n[ò] eſſe iuſticiá. Qu[o]n. n[ex] peccatis Hierualem Sodoma iuſtifica: n[ò] quo ipſa ſit iuſta: ſequo q[ui] maioribus c[ō]mora delictis ſiá n[ò] hoium iuitera iuſticia n[ò] eſt deo collata iuſticia. Deniq[us] Paulus q[ui] dixerat; quotquot ergo p[æ]ſcte h[oc] ſapiamus: in alio loco c[ō]ſite: & clamitat: O p[u]ſundú diuitiá: ſapiétiæ & ſciétiæ deiq[ui] ícrutabilia funt iudicia eius: & in iuſtigá biles uiæ eius. Et alibi e[ex] p[œ] cognoſcimus: & e[ex] p[œ] p[æ]phtamus; & n[unc] p[er] ſpeculú uidenmus in enyzma, Te. Et ad romanos: m[í]ſer ego hoq[us] me liberabit de corpe mortis huius: Ex q[us] b[us] oibus edocemurdei fol- us p[æ]ſctá e[ui] iuſticiá: q[ui] ſolé ſuú oriri facit ſup iuſtos & iniuſtos, dat pluuiá ſerotiná: & matutinam merétibus pariter & n[ò] merétibus q[ui] de uicis angulis & plateis iuítat ad nuptias; & deítus quoſda iá q[ui] ſecuros expe- lit foras. Et oue q[ue] ad exéplú fili[us] p[œ]nitétis ipſa redire n[ò] poterat: uel nolemát: q[ri]rit. & iuenit. & iueta l[ui]s hu meris reportat, multú. n[err]ado laborauerat. V a[ut] doceamur: in ſcōs quoq[us] cadere poſſe iuideiá: & foli deo purá c[æ]lmetiá dereling: filioq[us] zebedei c[ō]ſideremus exéplú; p[er] q[us] b[us] c[ui] m[ir] mota p[ietatis] affe[ctu] nimis græ dia poſtulaffet; reliq[em] decé diſcipuli idignati funt. Et leſus aduocas eos dixit. Scitis qa[pr]cipes g[ét]u[i] domin[em] tur e[og]e; & q[ui] maiores funt; p[ta]táté exercent in eis. Non ita erit inter uos: ſed q[uc]u[que] uoluerit iter uos maior e[ui] ſit uſter minifter. & quicuq[que] ueltrú uoluerit iter uos eſſe primus; ſit uſter ſeruus. Qu[o] filius hois non u[em] nit minifterá: ſed minifterá & dare a[ia]m ſua redépioné p[er] multis. Nulli piculofú; nulli uideat e[ui] blafhe m[ui]q[que] & in apolſolos iuidiæ malú diximus potuiffe ſubreque c[ui] etiá de angelis h[oc] diſtú putemus. S[ic]era quippe n[ò] ſut m[ú]da in c[ō]ſpectu eius: & c[ò]tra angelos ſuos p[uer]ſu q[ui] tellexit. Et í p[al]fmis d[er] n[ò] iuſtificá bi[em] in c[ō]ſpectu eius o[is] uiués. N[ò] a[it] n[ò] iuſtificabi: o[is] ho[ſ]e d[ei] o[is] uiués. I, n[ò] euageliſta: n[ò] apolſotus n[ò] p[æ] pheta. Ad maiora c[ō]ſcéd[on]o[n] angeli: n[ò] throni: n[ò] dominationes: n[ò] p[ra]tæs: c[æ]teræq[us] uirtutes. Solus deus e[ui] in quo peccatú n[ò] cadit. C[æ]tera c[ui] ſint liberi arbi[tr]ii: iuxta q[de] & ho[ſ] ad i[ng]imaginé & ſimilitudiné dei factus eſt: in utraq[que] p[te] poſſut ſua fleſtere uolútáté. Quod ſi hac ſiná n[ò] adduceris; ſalté illius auſtoriaſte parabo- læ c[ō]mouere: in q[ui] p[er] totú dié oparii mittun[que] ad uineá: & in prima hora uocan[que] Adam: Abel: S[eth]. In terra Noe, in ſexta Abrahá, in nona Moyſes, in undecima gentiú populus: cui d[er] Quid h[ic] p[at]is tota de odiolí Et illi responderút: nemo nos c[ô]duxit. Quod a[ut] extrema hora n[í]fi ſit Saluatoris aduétus: t[ef]eſt e[ui] n[os] apolſolus d[ic]ens: Fratres nouiſſima hora eſt. Et, n[em] c[ui] ſict auſtiftis qa[que] antichriſtus uenit; n[unc] antichriſtii multi faci funt; p[pter] quod cognoſcimus: qa[que] nouiſſima hora eſt. Si h[ac] diſplicet i[ter]p[ra]tio: ſequimur quocung duxeris, ita tamé ut eos qui uocati funt primi: iuſtos eſſe fatearis; q[ede] c[ui] obtinuero: illud inſerá; & q[ui] n[ò] murmurauerút aduerſum patr[é]familias dic[é]tes: hi nouiſſimi uenerút; & una hora fecerút; & æqles illos n[ò] bis ſcitiſq[ui] portauimus p[ò]dus diei & æſtus. Vident[que] q[ede] iuſte dicere: n[ò] æqualé debere e[ui] m[erte]de i[nu]s q[ui] a p[ri]a hora ad n[ot]cè uſq[ui] ſudauerat; & eius q[ui] una hora ſit in labore uerſatus. Sed ip[er] iuſticia h[et] í ſe l[uo]

["temeſtù alterius ſuideat felicitati. Denicq, & dominus oculû in eis arguit ſuidéte dicës: amice an oculus tuus neque ſtigia ego bonus ſum? Vnde & ab apoſtolo ſolus iuſtus ſolus diciſ immortalis: non quo angeli iniutus neque ſtigia ſolus ſtied: quo ipſe ſit immortalis & iuſtus: cui collata uniuſa iuſticia iniqtas inuenit. Vt autem ſi ſint & mortales ſted: quo ipſe ſit immortalis & iuſtus: cui collata uniuſa iuſticia iniqtas inuenit. Vt autem in hæc eadé parabola quæ núc, ppoſuimus: iniuſticiâ intelligas còductog: attéde pauliſperiq priâ hora còductus eſt plus meret: ab eo qui hora tertia miſſus eſt ad uineam, rurſum horæ tertiæ oparius ſextæ horæ horæ iuſpitiuæ antecedit. & ſextæ horæ nonæ horæ uincit opariuù. Quò igitù nouiſſimo oës inuidét: & eadé in ſe opariuæ antecedit. & ſextæ horæ nonæ hor

Quando enim inimicis noſtris præbemus beneficia malitia eoſ noſtra bonitate ſuperamus: & mollimur duritiâ iratuć animû ad mollitiâ & beniuolentiâ fleétimus, atq. ita cœgregamus carbones ſup capitæ cori de quibus ſcriptû eſt. Sagitte potétis acutæ: cû carbonibus deſolatoriis. Vt quò de altari a ſeraphin carbo, ſublatus, pphetæ labia purgauitita & inimicoz noſtro, peccata purgenſ, & uincamus in bono malum, & benedicamus maledicetibus, & imitemur patré: qui ſolé ſuſ oriri facit ſup bonos & malos; & pluit ſup uſtos & iuſtos, Igiſ & tu qui paucos habes filios: plurimos fac tibi amicos de iniquo mâmona: qui te recepito ant in eterna tabernacula, Pulchre dixit de iniquo. Omnes, n. diuitiæ de iniquitate deſcedunt, & niſi alter p diderit alter nô pôt inuenire. Vnde & illa uulgata ſentetia mihi uideſ eſſe ueriffima. Diues aŭt iniquus aut iniqui hâres. Quod cù legis doſtor auſſet: & ſerre nô poſſet: quia habebat diuitias multas: cœuſus minus ad diſcipulos ait: Quâdiſſicile qui diuites ſunt ítrare poſſuſt i regna cælog, nô dixit impoſſible: diſſicile, licet exéplum poſuerit ipoſſibilitatis: facilius e camelù p foramen acus trâſire: i diuitem itâre i gnû dei. Hoc aŭt nô tam diſſicile e: i ipoſſible. Nunq, n. fieri pôt: ut camelus trâſeat p foramê acus. Nunq igiſ diues ítrare poterit regna cælog. Sed camelus tortuofus & curuus e: & graui farcina pregraua: Ex nos ergo quâdo prauas iegredimur ſemitas: & reſcta uiá dimittimus: & oneramur múdi diuitiis: ſiue pôdere debet: regnû dei iſredi nô ualemus. Quod fi deponamus grauiffimâ farcina: & afflumamus nobis pénas: colubæ: uolabimus & regeſcemus: & diceſ de nobis. Si dormiatis iter medios cleros pêne colubæ deargêntur, & poſtiora dorſi eius i pallore auri. Dorſum noſtruî quod primû iſforme erat: & graui farcina premebatur, habeat nitoré auri: quod íterpretaſ i ſenſu: & alas deargêtatas: quæ i ſtelligútur eloquia ſcripturage: & regnû dei ítrare poterimus. Dicut apoſtoli ſe oia quæ ſua fuerat dimiſſe: & mercedé pro hac uirtute auſdicht ex poſcút. Quibus reſpòdit dominus, Omnis q reliquit domû aut fratres aut forores aut patré aut matre aut uxoré aut filios aut agros, ppter nomé meu: cétuplú accipiet: & uitá æternâ poſſidebit. O qua beativo pro paruis magna recipere: æterna pro breuibus: pro morituris ſemp uiuèrit: & habere dominû debitorio. Siqua aŭt uidua habet liberos: & maxie ſi nobilis familie e: egentes filios nô dimittat. ſed ex æqualitateur meminerit primû aíæ ſuae: & ipſam putet eé de filiis: & partiaſ potius cù liberis q oia filis dereliquimus. Chriſtu liberog ſuog faciat cohâredé. Reſpòdebis: diſſicile e: duru i: & côtra naturâ. ſed domini au dies tibi reſpòdenté. Qui pôt capere capiat. Et ſi uis e: pefcota: nô tibi iugú nec effitatis iponit, ſed poſtibi tuæ libeg cœedit arbitriuî. Vis e: pefceta: & i primo ſtare faſtigio dignitate: ſac quod fecerut apoſtolus de oia quæ habes: & da pauperibus: & ſequere faluatoré, & nuda folac: cruć e nuda ſequarís & folâ. Nô uis eſſe pefceta: ſed & ſecùdû uis gradum tenere uirtutis: dimitte omnia quæcùb habes. da filiis: & papings. ne mo te rephendit: ſi ſiferiora ſecteris: dumodo illâ fiacis tibi iure prelata: quæ eegerit prima. Dicis: hoc apoloſo, eſt & uiroge, mulieré aŭt nobilem nô poſse oia uendere: quæ multis adiumtis uite huius indigen, Audi igiſ apoſtolú cōmonenté. Nô ut aliis refrigeriù: uobis aŭt tribulatio, ſed ex æqualitate: uetaſ abidet tia illog ſuſtentet inopiá, ut & illog abúdantia uelitrae inopitæ ſit ſupplemètum. Vnde inſt dominus, Qui habet duas tunicas: det alterâ nô habéti. Quid ſi Scythiæ frigora ſint: & alpinæ niues: quæ nô duabus & ti bus tunicis: ſed uix pecudú pellibus repellutúr. Quicqd ergo corpori noſtro ſufficere pôt: & humanæ luic curreere ibecillitati: quos nudos natura, pſudit: haec una appellaða e tunica, & qcqd i præſentibus alimenți neceſſariù e: hoc unius diei uiectus appellaſ. Vnde præceptú e: Ne cogitetis de craftino: hoc e de futuro to: pore. Et apoſtolus habétes inſt uiectú & ueſtitú: his cœnti fimus. Si plus habes: i tibi ad uiút ueſtitumque neceſſariù eſt: illud eroga: & in illo debitricé eſſe te noueris. Ananias & Saphyra apoſtoli merueret ſententú quia ſua timide referuarút. Ergo ne inſges puniédus eſt: q ſua nô dederit. Minime puniti ſunt qa métris uo luerut ſpirituui ſancto: & referuates neceſſaria uiectui ſuo: q uafi pefcete ſæculo renúcientes: uana gloria ſed bané. Alioqn licet libere uel dare uel nô dare. Quanq ei qui cupiat e: pefcatus: pſens pauptas futuris diu tiis cōpenan da ſit. Quomodo aŭt uidua uiuere debeat: breui ſermone apoſtolus cōprehêdir dicés. Vidu quæ in delitiis eſt uiues: mortua e: & nos in duobus libellis: quos ad Furiam & Saluinam ſcripimus: plesius dictum putamus. Quomodo accipiendú ſit illud faluatoris apud Mattheu. Dicam aŭt uobis nô bibi amodo de hoc genimine uitis uſq in diem illu quo bibá illud nonu uobifum i regno patris mei. Luius.

E

X hoc loco qdam mille annoz fabulá ltruut: in qbus Chriſtu regnatuz corporaliter eſſe còmo dút: & bibituz uinú quod ex illo tempore uſq ad cœſumationé múdi nô biberit. Nos aŭt audiamus pané quem fregit dominus: deſitque diſcipulis: eſſe corpus domini faluatoris ipſo dicente ad eos. Accipite & comedit. Hoc eſt corpus meú: & calicem ilhú eſſe de quo itege locutus eſt. Bibite ex hoc omnes. Hic eſt. n. ſanguis meus noui teſtaméti: q pro multis effundeſ in remiſſioné peccatorz. Iſte eſt calit de quo in, ppheta legimus. Calicem falutaris accipia: & nomen domini iuocabo. Et alibi. Calix tuus inebitur. Ans q pclarus eſt. Si. n. panis q de cælo deſcedit: corpus eſt domini: & uinú quod diſcipulis deſit: ſanguis ilius eſt noui teſtaméti: q eſſuſus eſt in remiſſioné peccatorz: ludaicas fabulas repellamus: & aſcédamus cí domino cœnaculú magnú: ſtratu atq. múdatum: & accipiamus ab eo ſurſum calicé noui teſtaméti, ibig cú eo paſcha celebrátes inebriemur ab eo uino ſobrietatis. Nô. n. eſt regnú dei cibus & potus: ſed iuſtina & gaudiú & pax in ſpiritu ſancto. Nec Moyſes dedit nobis panem uege: ſed dominus leſus ipſe cœuiua & con uiuiú: ipſe comedens: & q comedit: illius bibimus ſanguinem: & fine ipſo potare nô poſſumus: & quótede i facrificiis eius de genimine uitis ueræ: & uineæ Sorech: quæ i terptra ſelecta: rubentia muſta calcamus: nouu ex iis uinú bibimus i regno patris: nequaq in uetuſtate litteræ: ſed i nouitare ſpiritus cantátes cátici nouu: quod nemo pôt câtare niſi i regno eccleſiæ: quod regnú patris eſt. Hunc panem & iacob patrarcha comedere cupiebat dicés. Si fuerit dominus deus mecú: & dederit mihi panem ad uſcendú: & uelimenta

Sorech

ad opendú. Quotquot.n.in Xpo baptizamur:xpm induimus:& panem comedimus angelo;& audimus 137
dnum p[ic]dát[e].Meus cibus eſt ut faciú oluítat[é] eius:qui me miſit;& impleá opus eius. Faciamus igiſ uolú-
tat[é] eúis[ui] qui miſit nos;& ípleamus opus eius;& Chriſtus uobic[ui] bibet in regno eccleſiæ ſanguinem ſuú.

Que cauſa ſit ut in rerefúctione domini & apparitione euágeliſtæ diuerſa narrauerint. LXXIII.

In N q[ui]bus primum quæris:cur Matthæus dixerit ueſpere sabbati illuceſcete in una sabbati dnúm
ſurrexſiſer[em]& Marcus mane rerefúctione eius ſacta eſſe cōmemoretita ſcribés.Cú aŭt rerefú-
xiſſer una sabbati:mane apparuit Mariæ Magdalena:de qua eiecerat ſepté dæmōia;& illa abiés
núciat[ui]s qui cú eo fuerat;lugétibus & flétibus,lliq[ui] audiétes quod uiueret;& q[ui]d uiſſet eú
crediderút.Huius q[ui]ſtions duplex ſolюſio eſt.Aut.n.nò recipimus Marcí teſtimoniú:q[ui]d in raris ſer[que] euáge
liuſoibus græciæ libris pene hoc capitulú in fine nò habétibus;ſp[er]tím cú diuerſa atq[ui] cōtraria euágeliſtis
ceteris narrare uideaf:aut hoc respondendú:quod uterq[ui] erúu dixerit.Matthæus q[ui]d o[n]us ſurrexerit ue-
ſpere sabbati.Marcus aŭt q[ui]do eúi uiderit Maria magdalena: i.mane prima sabbati,ita.n.distinguéduí eſt.Cú
aŭt rerefúxifét: & parú per ſpiritu coartato;inſeréduí prima sabbati máe apparuit Mariæ magdalena: i.ut
qui ueſpere sabbati:iuxta Matthæu ſurrexerat:mane prima sabbati:iuxta Marcú apparuerit Mariæ mag-
dalenæ: quod q[ui]d é & Ioánes euágeliſta ſignificat mane: cum alterius diei uifum eſſe demóſtrans.

Quo iuxta Matthæu ueſpe sabbati Maria magdalena:uidit dnúm rerefúgét[é]& Ioánes euangeliſta refert éa
mane una sabbati iuxta ſepulchru[rum] flere. LXXIII.

V Na sabbati dies dominica itelligéda eſt:qa óís hebdomada in sabbatú & in primá & ſecúda &
tertiá & quartá & quintá & ſextá sabbati diuidd:qua[que] ethnici idoloq[ie]& elemétoq[que] n[ò]ib[us] appel-
lant.Deniç[ui] & apoſtolus collectá pecunia: quæ indigétibus p[ar]abat:in una sabbati p[ec]epit c[ò]
gregandá.Nec putandú eſt Matthæu & Ioáne[d] diuerſa ſenſiſſe: ſed un[ui] atq[ui] idé t[é]pus media no-
dis ſelicet & galloge cantus diuſerſis appellaſſe noibus.Matthæus.n. ſcribit ueſpe sabbati,i.fero n[ò] incipie-
re noſt[em]eſſed iam p[er]ſuda & magna ex p[er]traſacta appuiffe dnúm Mariæ magdalena: & apparuiffe ueſpe fab-
bui illuceſcete in p[im]a sabbati:ſeip[ui]m interptás:q[ui]d dixiſſet ueſpere sabbati:ideſt appropinqua[te] iá luce
ſuarijs diei.Et Ioáne[n]o abſolute dixiſſe.Vna aŭt sabbati uenit Maria magdalena: mane ad ſepulchru[rum] ſed
adadiffe:cú adhuc eſſent tenebræ.Eiulde igiſ atq[ui] unius t[é]poris.i. mediæ noſt[em]is atq[ui] galloge cantus alterú
ſnd[em]alterú dixiſſe principiú.Mihiq[ui] uide[que] euageliſtá Matthæu qui euágeliu hebraico ſermone conſcripſit:
n[ò]u iueſpe dixiſſe q[ui]fero,& eúi qui interpátus eſt ambiguitate deceptú:n[ò]s[em]ero interpátú eſſe: ſed uelpere.
q[ui]d & c[ò]ſuétudo humani ſermonis teneat ſero n[ò] uelperú ſignificare: ſed tarde,Solemus.n.dicere: ſero ueni-
ſi: h[uius]tarde. & q[ui] facere ante debueras: ſac ſalté ſero.i.tarde.Sin aŭt illud obiicif:qu[ui]eadé Maria q[ui] prius uide-
nat dnúm rerefúgét[é]:poſtea ad ſepulchrum eius ſhere dicéduí eſt:q[ui]d & fola & c[ui] altera ſiue cum
alis mulieribus memor beneficiq[ui] in ſe dnú[s] c[ò]tulerat:ad ſepulchru[rum] eius frequéter cucurrerit,& nunc
adorauerit qué uidebat:nunc fluerit qué q[re]bat abſenté.Licet q[ui]da duas Marias Magdalenas de eodé uico
Magdalo ſuiffe c[ò]tédát,& alterá eſſe qu[ae] in Matthæo eú uiderit rerefúgét[é]: alterá qu[ae] in Ioanne eú q[re]bat
abſenté.Quattuor át ſuiffe Marias in euágeliis legimus.uná matré d[í]n Saluatoris,alterá materterá eius:q
appellata eſt Maria Cleophæ,tertiá Maríá matré Iacobi & Ioseph.q[rtá] Maríá Magdalena.Licet alii matrem
Icobi & Ioseph materterá ſuiffe c[ò]tédát.nónulli ut ſe liberét q[ui]ſtione in Marco uolút uná e[ſ]e de Mariis: ſed
n[ò]a addiú cognomé Magdalena: & ex ſup[fluo] ſcriptog[ui]eouiffe uicio:q[ui]d p[ú]m euágeliſta n[ò] ſcriperit.No-
bis át ſimplex u[er] & apta r[é]ſp[ó]fio:ſanctas ſœias Chriſtí abſentiá n[ò] ſerétes p[ot]totá noſt[em]e n[ò] ſemel:non bis:
ſed crebro ad ſepulchru[rum] domini cucurríſe: p[er]ſertim cum terremotus:& ſaxa dirupta:& ſol fugiés:& rerum
natura turbata:& quod his maius eſt:deſideriú Saluatoris ſomnum ruperit ſoſ minorum.

Quo iuxta Matthæu Maria magdalena:ueſpe sabbati aduoluta ſit pedibus Saluatoris:cú ſecúdu[os] Ioáne[os] au-
derit a domino: Noli me t[á]gere:necdú enim aſcedi ad patrem meum. LXXV.

O Væ prius uiderat dnúm rerefúgét[é] cú altera Maria:& eius pedibus fuerit aduoluta:poſtea reuer
ſa p[er]noſt[em](domi.n.ob deſideri[ui]us eius manere n[ò] poterat)uenit ad ſepulchru[rum]:cúq[ui] lapidé c[ù] quo
monumentú fuerat clauſum uidiffert ablatú:cucurrít ad Simoné Petrú & ad alteq[ui] diſcipulum:
qu[em]e leſus amabat plurimú;& dixit eis.Tulerút dnúm de monuméto;& neſcio ubi poſuerút eú.
Error mulieris c[ù]p[ietate] ſociatus eſt.Pietas in eo erat:q[ui]de deſiderabat eú:cuius nouerat maiéſtaté.Error in
eoq[ui]d dicebat:Tulerút dnúm de monuméto:& cætera.Deniç[ui] c[ù] Petrus & Ioánes introeútes ſepulchru[rum] uí-
diffent linteamia ſeparata:& fudariu[rum] quo caput d[í]n fuerat inuolutú ſeorſú poſitú;& rerefúxiffie crederét,
cuius corpus n[ò] inuenerát in ſepulchro: Maria ſtabat ad monumétú foris plorans.Cúq[ui] ſe inclinaſſet:uidit
duos angelos in albís ſed étes in loco monuméti ad caput & pedes:ubi poſitú fuerat corpus leſu:ut ſub táta
cutodias dignitate[n]o crederet ab hoibus potuiffe ſurari:q[ui]a minis[tr]is angelis ſeruabaſ:Dicuntq[ui] ei angeli
quos cernebat,Mulier q[ui]d ploras:Secúdu[em] illud q[ui]d dnú[s] loq[ba]ſ[em] ad matré.Q[uid] mihi & tibi eſt mulier: N[ò]
dú uenit hora mea:ut ex eo q[ui]d appellauerút muliere: arguerét fruſtra plora[tem]:& dicerét.Q[uid] ploras? In
tiáu[ter] Maria Magdalena: obſtupeſacta torpuerat:& fidé maculis territa q[ui]ſi in caligine poſſidebat:ut ne
angelo: q[ui]d p[er]ſentiú ſentireſt aſpectum: ſed muliebriter r[é]ſp[ö]deret:& diceret.Ideo ploro:ga tulerút dnúm
meu: & neſcio ubi poſuerút eú, O Maria ſi dnúm credis dnúm tuú; qu[ui]o arbitraris ab hoibus ſublatú: Ne-

ſi

ſcio inſt ubi poſuerut eū:quō neſcis:qué paulo áte adoraſti? Cūq: uideret angelos; & quos cernebat igno-
rarer; ſtupore pterrita huc atq: illuc facié circuſerebat; nihil aliá uidere diſiderás. Cōuerſac retro vidit leſu
ſtáté; & neſciebat qa leſus erat, nō q: iuxta manichæú & alios hæreticos forma dnús uultuq: mutaſſat
uolutate diuerſus ac uarius uidereſ, ſed q: Maria ſtupeſaſta miraculo hortulanú putaret;qué tanto ſuo diu
regrebat, Ita & dnús iſdé uerbis qbus & angeli loq: ad eá. mulier qd ploras;addiditq: de ſuo:qué quænt
At illa reſpòdés, domie ſi tu ſuſulifti eú; dicito mihi ubi poſuifti eú; & ego eú tollá. Hic dnú nò de còſe
ſione ueræ ſidei ſaluatoré uocat; ſed humilitate & timore hortulano arbitraſt ablatú; & ignorás ibecillitáte
ſœminea: tátay ſe uiriú reſpomitit; & credit ut corpus ui ri & pſeſtæ ætatis; qd ut cætera taceá cétu libris
myrrhae: circuſitú erat: æſtiaret ab una & pauida muliere poſſe portari. Cūq: leſus appellasſet eáatq: diu
ſet; Maria: ut qué facie nò agnoſcebat; uoce iſtelligeret; illa in errore pſilſés: nequaq: dnú ſed Rabbi. i. ma-
gitfrú uocat; & uide quaſta turbatio qué hortulanú putás dnúm núcupauerit; dei filiú reſurgentí magiſtrí
uocat, Itaq: ad eá q: qrebat uiuété cù mortuis; quæ errore ſœmioe & ibecillitate muliebri huc illucq: cu-
rebat; & corpus q: rebat occiſi, cuius pedes uiuétis tenuerat: loquiſt dnús; & dicit. Noli me tâgerenòdu éni
aſcédí ad patré: meú; & eſ ſenſus: qué mortuú q: ris; uiuété tâgere nò mereris. Si me necdȗ pis tuas aſcendíle
ad patré: ſed hoſum fraude ſublatú: meo taſtu indigna es. Hoc aŭt dicebat: nò ut ſtudiú qrétis: obtridet
ſed ut diſpétationé carnis aſſumptæ in diuinitatis gloriá ſciret eé mutatá. Et nequaq: corpaliter ueller eſſe
eú dnón; qué ſpiritaliter credere debere regnare cù patre, Vnde & apoftoli maioris ſidei ſunt: qui abſq: au-
gelos: uiuú abſq: ipſius ſaluatoris aspeſtu: poſtq: corpus eius in monuméto nò reppererát; crediderút eú ab
íferis ſurrexiffe. Alii putát primú eſſe qá a loáne narratú eſt: ueniffé Maria magdalena: ad ſepulchru: & uí-
diſſe reuolutú lapidé a monuméto; & poſſea regreſſam cù apoftolis Petro & loáne: folo ad monuméto re-
manſiſſe; & íccirco adhuc ícredulá a dnú ſuiffe correptá reuerſamq: domú: rurſum ad ſepulchru: ueniffé cù
María; & ab angelo monitam: exeuítéq: de monuméto adoraſſe dnúm; & tenuiſſe pedes eius: qd ab eó pa-
riter audierút: auete, & ille accesserút; & teuerút pedes eius; & adorauerút eú. Quæ in tátú pſeberitut mu-
táſ ad apoftolos; & audiát primú: nolite tiere, Scdo ite núciate ſribus meis: ut eát í galilæa: ibi me uidebit.

Quomodo cuſtodiéte militum turba Petrus & Ioannes libere ingreſſi ſunt ſepulchrum nullo prohibente cuſtodum.

LXXVI,

Ac uidelicet cauſa: qa ueſpere ſabbati q: luceſcebat in prima ſabbati: uenit Maria magdalena: &
altera Maria uidere ſepulchru. Et ecce terræmotus faſtus eſt magnus. Angelus quoc: dí nò deſe-
dit de cælo; & accedés reuoluit lapidé; & ſedebat ſup eú: eratq: aspeſtus eius ſicut fulgur; & uſb-
mentú illius ſicut níx. Præ timore aŭt eius pterriti ſunt cuſtodes; & ſacti ſunt uelut moruſi: q
guerát tátó timore pterriti: ut putaren: mortui: aut dimiſſe ſepulchru: & ſugiſſe credéi ſuntaut ita &
corpe & aíia obtorpuiſſe; ut nò dicá uíros; ſed ne mulierculas qde ſepulchru ítrare cupiètes auderét phíbi.
Magnus, n. timor eos exterruerat: uidétes lapidé reuolutú; & terræmotu faſt: nón ex more ſolito; ſed ta:
gnum q cùſta còcuteret; & euerſioné terræ ſuditus minareſ. Angelu: quoc: deſcédiffi de cælo tá claro uíl-
tu: nón ut lápadé humano lumine arte ſuccéſam; ſed fulgur imitareſ: cæl: quó illuftrané óia: unde & in tene
bris uidere potuerút, Itaq: libere introeút; uiderat, n. Maria magdalena: q: eis núciauerat lapidé reuolutú:
corpus dní de monuméto eſſe ſublatú. Angelu aŭt nò putemus íccirco ueniffé: ut apiret ſepulchru: dnón re-
genti; & reuolueret lapidé; ſed poſtq: dnús reſurrexit: hora q: ipſe uoluit; & q: nullí mortalium cognita eſt:
dicaſſe quod ſaſtum eſt. Et ſepulchrum uacuum reuolutione lapidis; & ſui oſtédiffi præſentia: quæ omnia
uidebantur ſplendore ſaciei ipſius & horrorem tenebrarum fulgoris claritate uincente.

Quō Matthæus & Marcus ſcríbat apſtolis mandatúp mulieres: ut írent in galileá dnúm reuſurínci Lu-
cas; & Ioánes hierofolymis ab illis uíſum eſſe phibeant.

LXXVII,

Aliud é undecí ſe offerre diſcipulis: q pter metú iudæoq: abfcódií erat q: do ad eos clauſis igre-
fus eſt ianuis. Et putátibus qd uidereí in ſpiritu: manus & latus obtultí claus & lácæ uulneratú.
Aliud qdo ſecúdu Lucá p: buit ſe eis in multis argumétis p dies. xl. apparés eis; & loqués de regno
dei. Et cœueſces p: cept eis ab hierofolymis ne diſcederét. In altero, n. p còſolatione mériú: uidebat; & uide
bat breuiter; rurſumq: ex oculis tollebat. In altero aŭt tátá familiaritas erat & pfeuerantia: ut c: eis pariter
ueſcereſt, Vnde & Paulus apſtolus refert eú qngétis ſimul appuiſſe diſcipulis. Et in Ioanne legimus qd p:
ſcantibus apſtolis in littore ſteterit; & parté affi p[ic]ſis ſauq: comederit, q: ueræ ſeſurrectionis indicá ſu.
In Hieruſalem autem nihil horum feciſſe narratur.

Quid clamor & ueli petrarúq: diſciſſio & ſeſurrecctio mortuorum ſignificent: quæ ſaſt ſunt in eminione ſpiritus Saluatoris.

LXXVIII,

Vid ſignificet qá in euágeliſta Matthæo ſcriptú é: leſus aŭt clamás uoce magna emiſt ſpintá:
uelum tépli ſciffúm eſt in duas ptes a ſúmo uſq: deorſum; & terra mota é; & petrae ciffæ ſuntí
monuméta apta ſunt; & multa corpa c: ſoq: q dormierát ſeſurrexerút. Et exéutes de monuméns
eo poſt ſeſurrectioné eius uenerút in ſanetá ciuitate; & appuerunt multis. Et de hoc loco in iideam
Matthæi cométariis diſſeruimus, Primúq: dicédu q: diuina: potétiæ iudiciú ſit: ponere aíam qdo uoluerit
& rurſú accipe eá. Deniq: céturio uidés eú dixiſſe ad patré. In manus tuas comédo ſpiritú meú; & flati ſp-
ritú dimiſiſſe: comotus ſigni magnitudie ait. Vere dei filikus erat íſte, Velú quoq: tépli ciffiſú é in duas pres

ut cōpleret illud:qd refert Iosephus:pfides tépli dixiffe uirtutes,traſeamus ex his ſedibus.In euāgelio at qd hebraicijſis Iſris ſenpú:é;legimus nō uelū tépli ſciſſum:ſed ſuplimiare tépli mirā magnitudís corruſiſe.Ter naqnt mota eſt:pédété dnúm ſuſ ſerre nō ſuſtinéſ:& petræ ſciſſæ ſunt:ut idicarét duritiá iudæog:q pſen- té de filii ſteligere nouerut:& monuméta apta ſut í ſignu futuræ ſreſtions:multaq: ſcōg: corpa exeu- tia de ſepulchris uenerut in ſanctá ciuitaté,& appuerút multis.Saſtá ciuitaté hierofolymá debemus accipe ad diſſioné oium ciuitatú:q ſt cítolis ſeruiebát.In hac.n.ola ſuit téplú:& unius dei cultus & uera reli- gio,& nō oibus appuerut:ſed multis:q ſeſurgété dnúm ſuſceperút.Deide iuxta anagenog dicédú é:q ícla- mite leſu:& emitteſt eſpirit ſuſ ſuelú ſciſſum ſit in duas ptes a ſumo uſq: deorſum:& oía legis ſint reuela- ta myſteria,ut q prius recôdita tenebáč:uniuſlis gétibus pderenſ.In duas aút ptes in uetus & nouú ſeta- mentú:& a ſumo uſq: deorſu ab initio műú:qdo hō códitus eſt:& reliq q ſactá i medio ſacra narrat híſto- nia uſq: ad cōſumationé műdi.Et qrdéú quō uelú tépli ſciſſum ſit exterius an íterius,mihiq: úſ in paffione dán illud uelá eé còſciſſum:qd in tabernaculo & in těplo foris politú fuerat:& appellabaſ exterius,qa nunc ex p[ra]e uidentus:& ex p[ra]e cognoſcimus,Co[ra]ut uenerit qd p[ra]eſt é:túc & uelú itérius dirúpédú:ut oía quæ nunc nobis abſcòdita ſunt:domus dei ſacra uideamus,qd ſignificét duo cherubin:qd oraculú:qd uas aureu: in quo mána recòditú ſuit.Núc.n.p ſpeculú uidemus in enygmate,& cú híſtoriae nobis uelú ſciſſum ſit:ut ígrediamur atrii deſtamé ſecreta eius & uniuſra myſteria q in cælefti hieruſalé clauſa retinenſ:ſcire non poſtumus,lgif in paffione dí terra cōmota eſt,iuxta illud qd ſcriptú eſt in Aggæo,Adhuc ego ſemel mo- ubo caſú & terrá,& ueniet deſideratus cúctis gétibus,ut ab oriéte & occidéte ueniát:& recúbát cú Abra- ham Iſaac & Iacoſ:& petræ cæſſæ ſunt dura corda gétihú:ſue petræ uniuſra uaticinia,pphetag:q & ipſi a petra Xpi cú aſplis petraí uocabulá ſuſceperút,ut qccq í eis duro legis uelamie claudebáſ:ſciſſú pateret gét- bus.Monuméta quoq: de qbus ſcriptú eſt:uos eſt ſepulchra extrinfecus dealbata:q ítus plena ſunt oſſi- bus mortuóq:í ſont ſupt aſt:ut egredéreé de his q prius íſidelitate mortui erát:& cú ſeſurgété Xpo atq: ui- uene uuerét:& ígredenſ cælefté hierenſ: & hérét municipát nequaſ in terra ſed in cælo.Moriéte ſq: cí terrenu Adá:refurgetét cút adá ſupcælefti.Porro ſcdm Iſram nulli uiolétú eſſe uideaſ mortuo Saluatore appellari hieruſalé ſanctá ciuitate;cú uſq: ad deſtructioné eius ſemp apoſtoli téplú ígreſſi ſint:& ob ſcadalú eopq de iudæis crediderat:legis exercuerit cerimoniais.In tátú aút hieruſalé amauit dnús:ut fleret eam & p[ra]gretet,& p[ra]édés in cruce loqret: P[ra]ignoſce illiq:q: n. faciút neſciſt.Itaq: ipetrauit qd petierat multaq: Iſta- tim de iudæis milia crediderút:& uſq: ad qdrageſimú ſcdm ánú datú é ei t[ra]epus pníæ.P[ra]ſt quos p[ra]ſueratibó illis in blaphemiá:egreſſi ſunt duo urſi de ſiluis gétúi romanorum Vespasianus & Titus:& blaphemáttes putos aſcédéte uero Heliſæo in domú dei(hoc.n.iterp[ra]t Bethel)uoce cōſona illudétes íterſecerút:atq: la- cenzuerút:& ex eo t[ra]e Hieruſalé nō appellaſ ciuitas ſca:led & ſcitaté & príſtinú nomé amittens ſpiritaliter uoſ Sodomá; & ægyptus:ut ædificé pro ea ciuitas noua:qúa flumís impetus lætificat:& de cuius medio egudíſ fonſ: qui totius orbis amaritudiné mitigauit:ut miſerabilis Iſrael ruinas tépli nudatis plágat lacer- tis in Xpo turba credentiú noua quotیدie uideat eccleſiæ teſta confurgere:& dicat:Syon anguſtus mihi kouſimpleaturq: illud quod in Eſſaia ſcriptum eſt:& erit ſepulchrum eius incly tum.

Quomodo Saluator ſecúdum Ioáni enſufflauit ſpirituſ fanctum in ſanctos apoſtolos:& ſecúdu Lucá poſt acſionem ſe miſſurum reprimittit.

LXXIX.

C
Vius q[ui]ſtionis p[ra]ſacilis ſolutio eſt:ſi docéte apoſtolo Paulo ſp[u]s ſci diuerſas gráſs nouerimus,Scri biſ.n.in prima ad Corinthis:diuſiones donoq: ſunt:ide ue oró ſp[u]s:& diuſiones minſterioq: ſunt:ide aút dnús;& diuſiones operationú ſunt:ide aút deus:q opaſ oía in oibus,Vniciuq: aút da tur manifeſtatio ſp[u]s ad id q[u]d expedit.Alii q[u]de daf p[ra]ſpiritu ſermo ſapíæ:alii ſermo ſapíæ ſcdm éudefe ſpiritu:alii grá ſanitatu in uno ſpiritu:alii ſides in eodé ſpiritu:alii opatio uirtutú:alii p[ra]pheria:alii di- ſeratio ſpirituualii generali liguarg:alii íterp[ra]tio ſermonú.Hæc át oía opaſ unus atq: idé ſp[u]s:diuídes ſin- gulis put vult.Ergo dnús q poſt ſeſurreſſioné ſua iuxta Lucæ euāgeliu dixerat.Ecce ego mittá p[ra]miſſioné patris mei in uos.Vos aút ſedete in ciuitate quoaduſq induamini uirtute ex alto:& iuxta eúdem in apoſto- logæ adchibus eſt locutus:p[ra]ept eis ab hierofolymis ne diſcederét:ſed expectarét p[ra]miſſioné patris:qúa audi- tis igt p[ra]m os meú,qa Ioánes q[u]de baptizauit aqua.Vos át baptizabimini ſpiritu ſcō nō poſt multos hos dies. Rurum in fine euāgeliu ſcdm Ioáne:eo die quo ſeſurrexerat,i.die dníca:clauſis ianuis ad apoſtolos itroiffie narraſ:& dixiffe eis ſedo p[ra]x uobis:& ituliffie.Sicut miſt me p[ra]t:& ego mitto uos:& cú hoc dixiffét:inſuffla- uit;& dixit eſis:acripite ſpirituſ ſanctú:quoq: remiferitis p[ra]tá remittúſ eis:& quoq: retinueritis:retéta erút. Prima igif die ſeſurreſſionis acceperút ſp[u]s ſci grá:q p[ra]tá dimitterét;& baptízarét:& filios dei facerét:& p[ra]ſinu adoptionis credétibus largirenſ:ip[ra]ſo ſaluatore dicéte.Quoq: remiferitis p[ra]tá remittenſ eis:& quo- tum retinueritis:retéta erút. Die aút pétecoſtes eis aſplius reſpromiſum eſt:ut baptizarenſ ſpiritu ſcō:& in- duerenſ uirtute ex alto:qua Chriſt euāgeliu cúctis gétibus p[ra]dicarét,iuxta illud:q[u]d í.lxvii.p[ra]ſalmo legimus, dnús dabit uerbú euāgelizátibus uirtute multa:ut hérét operationé uirtutú & gratiá ſanitatum & p[ra]dicaturi multis gétibus:acceperét genera linguarg:ut iam t[ra]c cognoſcerenſ;q apoſtoloq: qbus deberét gétibus nú- care,Deniq apoſtolus Paulus qui de hieruſalé uſq: ad Illyricú p[ra]dicauit:& inde p[ra]omá ad hiſpaniá ire ſelí nangrás agit deo:q cúctis apoſtolis uarii linguis loquat:Qui.n.cúctis gétibus ánúciaturus erat:multarú linguarg:accep atq:grá. Qua reſpromiſſio ſp[u]s ſci die decia poſt aſſeſioné ſaluatoris expleta eſt:Luca reſe- těte q [n]cripſit.Dúq cōplerent dies p[ra]tecoſtes:erát oés pariter in eodé loco:& ſaſtus eſt repéte de cælo ſo- nus,tanq adueniétis ſp[u]s uehemétis:& repleuit totá domú ubi erát ſedétes:& appuerút illis diſp[titæ] líguæ

f ii

tanç ignis:feditq: fup singulos eoeg;& repleti funt oes spiritu fcö & cœperut loq uariis liguis; put spus fcuis
dabat eloqui illis. Tunc cøpletu eft illud:qd legif in lohel. Et erit in nouilfimis diebus dicit dnus. E funda
de spiritu meo fup omné carné. Et ppehabatút filii uefttri: & filiæ uæ & iuuenes uri uifiœs uidebüt. Verb
aüt effuſiöis significat græ largitatè. Et id ipm fonat:qd dnüs repromifit. Vos at baptizabimini
spú fcö bapizati fut: ut replereft tota domus ubi erat fedères: & ignis spus fcì
ftationé in eis inueniret optata: linguaq: diuideret: & fecudú Efaia: qui imûda labia hère le dixerat purga-
ret labia eoeg: ut euâgeliu Christi purius pdcarent & in Efaia quidé fuplimiare tepli df uiffe cœnotum.
repleta eft oïs domus fumo,i errore & tenebris: ueriq: ignorâta. In principio aüt euâgelii repléfpiritu ko
ecclafia: ut græ eius atq: feruore oia credétiu pecta purgenf. Et igne spus fcì quë dnüs miſſuq: eſſe le dix-
rat: pdcatura Christu lingua ſanet. Nô ergo Ioánes Lucaq: diſcordat: ut q ille primu refurrechiois die da-
tum eſſe psignificat: hic quinqgefima die uenifle defcribat. Sed, pſectus apoftolus eſt: ut qui prio remittó-
rú pectoq: græ am acceperat: poſtea aciperét opatiœs uirtutu: & cuſta donationu generaq ab apoftolo
fri-
pta cœmemorauimus: & qd magis necessariu erat: diuierfaté lingua, unierfaruq: geriu: ut annunciatu
Christu nullo idigerét interpçe. Vnde & in Lycaonia cù audiſſent Paulu & Barnabá loqui liguis ſuſtoos
in hoies cœueros eé credebât. Et re uera idumetu uirtututis spus fcì græ eſt quâ poſſidètes iudicu tribu-
lia & regû purpuras nô timebât. Promiferat.n. dnüs prius q patereſ: & dixerat. Cû aût tradét uos: nolite co-
gitare quô aut qd loqmini. Dabi: n. uobis in illa hora qd loqmini. Nô.n. uos eſt q loqmini: led spus pirs
uri: q loq í uobis. Ego aût audačter & tota libertate, pnúcio: ex eo tpe quo apoftoli dno credideru: tem-
per eos hüiffe piritu ſanctu: nec poruiffe signa facere abfcq: spus fcì græ: fed p modulo atq: menfura. Vnde
faluator clamabat in têplo dicés: qui ſitut ueniat ad me: & bibat: & q credit í me ſicut dicit ſcriptura: flumâ-
de uëtre eius fluét aq uiuæ. Hoc át dixit de piritu: qué accepturi erat credètes in eû. & in eodé loco iſent.
Nôdu.n. erat spus darus: qa leſus nôdu fuerat glorificatus, nô q nô eét spus ſcus: dicête dno ſaluatore. Si auit
ego in piritu ſco eiicio daemonia, ſed q erat in dno: necdú totus in apoftolis morabaq. Quaóbré dæterren
ad pafioné eius: & negât: & Xpm ſe neſcire iurât, Poſtq aût baptizanf in spú fcö: & effundif in eos spus ſli
grat: úc libere loquunq ad pricipes iudæoq. Obedire magis deo oportet q hoibus: mortuos ſuſcitaninter
flagella létanf: fundút ſanguiné. P Xpo: & ſuppliciis ſuis coronanf. Nôdu ergo erat spus in apis: nec de
tre eoq: fluebát græ ſpiritales: qa dnüs necdú fuerat glorificatus. Quæ ſit aùt gloria: ipſe in euâgelo loqu-
Pf glorifica me gloria qua apud te húi prius q múdus eét, gloria ſalutoris patibulá triúphâts eſt. Cruiciu
git: ut ho: glorificaſt ut deus. Deniq: fol fugit: luna mutaſt in ſanguine: terra motu folito còtremifaciu-
ſeri: mortui ambulât: ſaxa rùpunt: hæc eſt gloria: de qua loqbaq in pafalmo. Exurge gloria mea: exurge paf-
teru: & cithara. Ipaq: de ſe reſpòdit: gloria & diſpèfatio carnis aftuſumptæ: Exurgá diluculo: ut ipſa: uige-
mi primi pafimi titulus, p aftuſumptiœ matutina. Hæc dicimus: non q aliu deu aliu hoiem eſſe credamus.
duas pfonas faciamus in uno filio dei: ſicut noua hæresi calúniaſt. Sed unus atq: idé filius dei & filius hois
é: & qcqd loqf: aliud referimus ad diuiná eius gloria: aliud ad noſtrá faluté. Pro qbus nô rapina: arbitrus
é: eſſe ſe aqualé deo: ſed ſemetípm exinaniuit: forma ſerui accipiés: faſtus obediés píu ufq: ad morétomont
aút crucis. Et uerbú caro factu eſt: & hítaituit in nobis. Miror aût Montanú & ifanas ſemias eius abortuos
eſſe pphetas: dnô pmittéte atq: dicête. Vado: & aliu paraclytú mittá uobis. & poſtea Luca euâgeliſta naritæ
q apofoli acceperút qd. pmiſum éid multo poſt tpe in ſe dicête ſuiffe cøpletu. Apoftolis.n. pmiſum eſt.
Ego mittá ſpoffioné patris mei in uos: & uos ſedebiris in ciuitate, quoaduſq: induamini uirtutex eu alioq.
exurgés in apoftolos inſufflauit: & nô in Montanú Prifcillá & Maximillá. & illis, apoftolis ait. Quoq de
miſeritis pecta: dimittunſ eis. & quoq: retinueritis: retéta ſút. Apoftolis inq pcepit: ne diſcederét ab hieſo-
lymis: ſed expeſarét, pmiſione pŕis. Et poſtea qd. pmiſum eſt: expletu legimus. Repleti funt oes piritu fcö
& cœperút loq aliu liguis, put spus ſcus dabat eloq illis. Spus ſcus.n. ubi uult pírat: & qdo dicit dnús aliu
paraclytú mittá uobis: & ſe oſtedit eſſe paraclytú: qui appella: cōſolator. Vnde & deus pŕ hoc cefeſ nomie.
deus miſerationu & totius cōſolatiōis. Si aût & pŕ cōſolator & filius cōſolator: & spus ſcus cōſolator eí no-
mine pŕis & filii & spus fcì q itelligit: deus baptizan: credètes: quoq unú diuinitatis & cōſolatoris eſt no-
men: ergo & una natura eſt. Hic spus ſcus nô ſolú in apoftolis: ſed etiá in ppheris ſuitex de quo David orabat
dixiffe dnúm dnô ſuo ſede a dextris meis: donec poná inimicos tuos ſcabellú pedú tuoq. Nec piritu fcö:
phetauerút pphetæx: uerbo dní cæli firmati funt: & piritu oris eius oïs uirtus eoq: & qcqd patris & fili
eſt: hoc idé & spus ſancti eſt: & ipſe piritus ſanctus cum mitta: a patre & pro filio ueniat: & in alio atq: alio
loco spus dei patris & chrifi spus appellaſt. Vnde & in acibus apoftoloq: qui Ioánis bapſtimate fuerat bæ-
ptizati: & credebât in deu patré & Christu: quia piritum ſanctum neſciebant: iteq: baptizanf: ímo túc ve-
rum accipiút bapſima. Abfcq: n. piritu ſancto impſectu eſt myſterium trinitatis. Et in eodem volumie:
Petrus Ananiæ & Saphyræ dixiffe narraſt: q méſtientes piritui ſancto non ſint hoibus mentiti: ſed deo.

Quid p[rae]ſicet illud quod apoftolus Paulus diſputat ad romanos ſcribés. Quid ergo dicimus nungd in
quitas apud deum? Ablit ufq: ad eum locum ubi ait. Nifi dominus fabaoth religſet nobis ſemen: ſicut fo-
doma facti ſuſſemus: & ſicut gomorra ſimiles ſuſſemus.

Mnis quidé ad romanos epiftola interpétatione idiget: & tátis obſcuritibus inuoluta eſt in
ftelligéda ea spus ſancti idigeamus auxilio: qui per apoftolú hæc ipfa diſtaut. Sed p[rae]ſicu locus
hic in quo qdam uolètes dei ſeruare iuſticiæ: ex præcedentibus cauſis: dicunt electum in utero

Rebeccæ Iacob;& abiæctum Efau:sicut & Hieremias & Baptifta Ioánes eligunſ in utero;& ipſe apoſtolus 139
Paulus p[ro]ſeſtinau in euangeliu ante q nafcaſ. Nobis aſt nihil placet:nifi quod eccleſiaſticu eſt:& publica in
eccleſia dicere non timemus:ne iuxta Pythagorá & Platoné & diſcipulos eoſ;q ſub noſe chriftiano intro-
ducunt dogma gentiliu;dicamus ais lapſas de caſo eſſ:& p diuerſitate meritoq in his uel in illis corpo-
ribus poenas antiquoq luere p[ro]ſoſ. Multoq melius eſt simpliciter impitiá c[ōſiteri] & iter cætera q neſci-
mus erit huius loci obcuritatié eſſugere;q d[u] ſolumus dei p[are] iuſticiá:Baſilidis & Máichæi hæreſin de-
fendere;& hiberae nienas: Aegyptiag portéta ſectari. Dicamus iſigi:ut poſſumus:& apoſtolicæ uoluntatis
ſeguues uelſtigane ne p[uc]to q[dem] ut d[ar]atq unge traſuerſo;ab illius ſentétiis recedamus:ſleuerat ſupra; &
dolori ſuo & c[ō]ciæ t[el]ſo iuocauerat ſpiritu ſanctu; q[re]ſes ſui & cognati ſec[ú]d[u] carné.i. Iſraelitæ:de filium
n[ò]o recepiſent; q[uo]s fuit adoptio;& gloria; & teſtamétu;& legis latio;& cultura; & p[mi]ſſio. Ex q[ibus] etiam
ipſe Chriſtus ſec[ú]d[u] carné de Mar[ía] carnatus eſt uirgine. Et tam c[ō]tino[u] cordis dolore torquef:ut ipſe
e p[ro]anathema eſſe a Chriſto.i. ſolus p[ire]ne o[ſ]e Iſraheliticiu genus p[ea]t. Et qa hoc dixerat:ſtatim uenienté
& reſione p[u]idit q[ui]tioné. Quid ergo dicis? O[ſes] qui ex Iſrael ſunt:p[ier]unt; & qu[ò] tu ipſe & c[æ]teri apoſtoli; &
ſimina ludaiu populi multiuдо Chriſt[ú] fili[u] dei recepiſtis: Qua ita ſoluit Iſrael in ſcripturis ſanctiis dupli-
citer appellá. Et in duos diuidi[q] filios. In un[u] qui iuxta carné é; & in alte[q] q iuxta repromiſſioné & ſpiri-
tum. Habrahá duos habuit filios Iſmael & Iſaac. Iſmael qui ſec[ú]d[u] carné natus: h[ar]reditat p[ris] n[ò] accepit:
I[َا]ac q de repromiſſi[ó]e generatus ex Sara eſt: ſemé dei appellá. Scriptu eſt.n.in Iſaac uocabi[q] tibi ſemen.i.
n[ò] qui fili carni ss filii deiſed q fun[ti] ſe p[ro]li] ſectionis iſi æſtiman[ſ] in ſemine; & hoc non ſol[u] in Iſmael
& Iſaac accidit[é] c[ō]uincimus: fed etiá in duobus Rebeccæ filios Efau & Iacob. q[uo]s[] alter abiæctus; alter ele-
dus eſt. Et hoc toru[d] c[it] ut in duobus prioribus fr[ibus] Iſmael & Efau popu[l] iudæoq abiæctu eſſi signi-
ficet. In poſterioribus a[ut]h:oc eſt in Iſaac & Iacob:elec[t]u popul[u] genti[u], uel eos qui ex iudæis in Chriſt[um]
crediu[ri] erát; & quoniá hoc uolés approbare, p[os]ſuerat teſtimoniu[n] nafcétium geminoq Efau & Iacob:de
q[ibus] ſcriptu eſt. Maior ſeruè minori. Et in Malachia legimus. Iacob dilexi. Efau a[ut] odio habui: ueniétéq
el atreze q[u]æſtioné ore ſuo p[pon]it & differer[t]; & hac ſoluta reuerti[q] ad id:de quo c[œ]pat disputare. Si Efau &
Iacob nec[ú]d[u] nati erát; nec aligd egerát boni aut mali:ut uel p[er]meréſ deu[u] uel offen[er]ét; & elec[tio] eoq atq[
abiéctio n[ò] merita ſingulou q[uo]l uel uolútáté eli[g]étis; & abi[ci]étis oſtedit. Quid ergo dicemns? Iniquus é deus?
Sec[ú]dum illud exéplum quod loqui[q] ad Moyſem: miſerebor cui miſertus fuero; & miſericordiam præſta-
bouui miſerebor. Si hoc inq[t] recipimus: ut faciat deus quodc[ú]b uoluerit; & abſq[ur] merito & opibo uel eli-
gat[ial]ué uel c[ò]démnet. Ergo non e[ſu]l[ó]tis: neq c[ur]étis, ſed miſerentis dei maxíme cum eade[q] ſcriptura
h[oc]eit id[é] deus loqua[q] ad Pharaonem. In hoc ipſum excitaui te:ut oſt[é]dam in te uirtutem meam; & annú-
c[er]nomé meum in uniuſa terra. Si hoc ita eſt; & pro uolútate ſua miſereſ iſraeli; & indurat Pharaonem:
ego ſuſtra q[u]ertif é atq nafcaſ; nos uel bona non feciſe: uel feciſſe mala: cum in potéſtate ip[u]s fit & uolú-
tanq[ur] abq bonis & malis opibus uel eligere aliquem uel abiicere, p[er]ſertim cum uoluntati illius humana fra-
guis reliſtere nequeat. Quáualidam quaſſtioné ſcripturarum r[ō]ne contextá & pene indiſſolubilé breui
apoſtolus ſermone diffugulit dic[és]. O[] homo tu q[es] qui resp[ondeas] deo[q] & eſt ſenſus: ex eo q[ur] resp[ò]des deo[q]
d[ar]alinum faciſ; & de ſcripturis tanta perq[ris]e:ut loquaris c[ō]tra deum; & iuſticiá uolútatis eius inq[ras]oſt[é]
d[is] te liberi eſſe arbitrii; & facere quod uis[u]e ſalere uel loq.Si.n.in ſimilitudiné uafis fičtilis te a deo crea-
tum puſas; & illius non poſſe reliſtere uolútati: hoc c[ō]ſidera qa uas fičtile non d[ic]it figulo: quare me ſic fe-
ca[li]u[ſ]ulugus.n.habet potéſtate de eodem luto aut eadem maſſa aliud uas in honorem facere: aliud in c[ō]tu-
mediam. Deus a[ut] æquali c[u]ctos forte generauit; & dedit arbitrii libertaté; ut faciat unuſq[ur] quod uult ſi-
ubon[u] ſue malum. In t[á]tum a[ut] d[ic]it o[bi]us potéſtate; ut uox ip[ia] diſputet c[ō]tra creatorem inu[n]; & cauſas
uolútatis illius p[er]ſuteſ. Sin a[ut] deus uolens oſtendere iram; & notam facere potétiá ſuam: ſuſtinitu[i] mul-
ta patientia uala iſræ apta ad interitum: ut oſtenderet diuitias gloriæ ſuæ in uala miſericordiæ quæ p[ara-
put in gloriæ; quos & uocauit non folium nos ex iudæis: fed etiam ex g[ét]ibus: ſicut in Oſee dicit. Vocabo n[ò]
plebem mea pleb[é] meam; & non dilectam dilectam. & erit in loco ubi dictum eſt ei: non plebs mea uos; ibi
uocabu[n]ſ filii dei uiui & c[æ]tera quæ ſequunq, ſi inq[t] patientia dei indurauuit Pharaonemi; & multo tépore
poenas diffultil[em] iſrahellem; ut iuſtius c[ò]démnaret: quos tanto tépore ſuſtinuerat: non dei accuſanda eſt patiétia
& infinita cl[æ]métia: ſed e[rum] eorit duritia qui bonitate dei in perditionem ſuam abuſi ſunt. Alioq[ui]n unus eſt
ſolis cal[or]; & ſecundum eſſentias ſubiacentes alia liquefaci[t]ia indurat: alia ſoluit: alia conſtringit. Liquaſ
.n.c[æ]ra; & indura[t]utum; & tamen calor[is] non eſt diuera natura. Sic & bonitas & cl[æ]métia dei uala i[ræ] q
apta ſunt in interitum, i. populum iſrahel idurat, uala autem miſericordiæ quæ præparauit in gloriam quæ
uocauit: hoc nos qui non folium ex iudæis ſumus; led etiam ex gentibus n[ò] ſoluat irr[ô]nationabiliter &
abq iudiciu[]t] ueritate: ſed cauſis p[cedentibus] qa alii non ſuſceper[u]t filium dei alii autem recipe ſua ſponte
uoluerit. H[ac]t autem uala miſericordiæ non folium populus gentium eſt: ſed etiam hi qui ex iudæis crede-
te uoluerunt; & unus credentium effectus eſt populus, ex quo oſtendi[q] non gentes eli[q]i: ſed hominum uo-
luntates, atq[ur] ita facut e[m]t: ut implereſ illud quod dictum eſt in Oſee. Vocabo non plebem meam: plebem
e[m]t: hoc popu[l] g[ét]ium, & q[ibus] prius diceba[q] non plebs mea uos; n[unc] uocanq[er] filii dei uiui. Quod ne
folium de g[ét]ibus dicere uیدer[é]t: etiam eos qui ex iſrahelitica multitudine credider[u]t uala miſericordiæ &
e[le]g[i]i]os appellat. Clamat enim Eſaías pro iſrahel: si fuerit numerus filiorum iſrael quaſi harena maris reli-
qui ſalua[]e ſient: hoc eſt etiam ſi multitudo non crediderit: tamen pauci credent. Verbum enim consuma-
tum atq[ur] breuiatum in ſua deus æquitate librau[i]t: ut humilitate & incarnatione Chriſti eos saluos faceret:
qui in e[m] credere uoluiffent. H[oc] ipſum & in alio loco dixit Eſaías. N[ili] dominus ſabaoth reliq[ui]ſet nobis

f. iii

femen:sicut Sodoma fecit fuïſſemus:& ficut Gomora ſimiles ſuſſiemus.Cuſq teſtimonia ppoſuiffiſtibus duplex uocatio prædiciſ:& gentilu& populi iudæo& tranſit ad coherentem disputatione;& iccito diu: gentes quæ non ſeſtabanſ iuſticiam:apprehendiſſe iuſticiam:qa non ſupbierint:ſed in Chriſtum crederint.Iſraelis autem magnam partem ideo corruiſſe:qa offenderit in lapidem offenſionis:& petram. ſean dali:& ignorauerit iuſticiam dei:& quærens ſua ſtatuere iuſticiam:iuſticiæ dei quæ Chriſtus eſt ſubici no luerit.Legi in cuiuſdam còmentariis ſic reſpondiſſe apoſtolu&ut magis iſplicauerit ſo ſoluerit quaſſionem. Ait.n.ad id quod ppoſuerat: Quid ergo dicemus?Nungd iniqtas apud deum?Et nò eſt uolueris neq cùr tis:ſed miſerentis dei,& cuius uult miſereſ:& què uult idurat deus:& uoluſtati eius qs pòt reſiſtere: Sic apoſtolum reſpondiſſe. O hò q terra & cinis eſaudes facere quaſſionem deo:& uas fragile atq. teſtamentum, bellas contra figulum tuum?Nungd figmétu& pòt dicere ei:q ſe finxit:quare me ſic feciſt?Aut non habet poteſtaté figulus luti ex eadem maſſa facere aliud quiddam uas in honore:aliud in còtumeliã'Aeterno iſi ſilentio conticeſce:& ſcito fragilitaté tuai:& deo non moueas quaſſionem:qui fecit quod uoluit,ut in alios clæmens:in alios ſeuerus exiſteret.

Quid ſit quod apoſtolus ſcribIt ad Corinthios in ſcunda epiſtola. Alii odor mortis in mortemaliis odoruitæ in uitam:& ad hæc quis tam idoneus.

LXXXI.

N
otum loci huius capitulú pponamus:ut ex p[]cedentibus:& ſequétibus poſſint intelligi mediaq ex utroq. còtexta ſunt, Cú ueniffem ait Troadem, ppter euágeliú Chriſtí:& hoſtium minh apſſet in domino:nò habui requiem ſpiritui meo:eo q. nò iuenerim Titum fratrem meuſque faciens eis; p[]fectus ſum in Macedoniam. Deo aŭt gr[]as qui ſemp nos triu[]phat in Chriſto ſeuſt, odoré notitiæ ſuæ per nos manifeſtat in omni loco:qa Chriſtí bonus odor ſumus deo:in iis qui ſalui ſuenit. & in iis q peut,aliis q[]dem odor mortis in morté:aliis odor uitæ in uitam:& ad hæc quis tam idoneus.N[]o.n. ſumus ſicut plurimi adulterátes uerbú dei:ſed ex ſinceritate:ſed ſicut ex deo corá deo i Chriſto ſoqun, Narrat Corinthiis quæ fecerit:quæ paſſus ſit:& quomodo in cùctis deo agat gratias;ut ſub exéplo ſui llo[]puocet ad certádu, Veni inſt Qroadé q prius Troia appellaba:ut euágeliu xpi in afia p[]dicaré, Cuſq miu[]hoſtúi aptu eét i dn[]o; hoc é plurimi crediſſentiſiue per ſigna atq. uiututes q i me opaba: deus:ſp[]oſt ed n[]o ſeétis eccleſiæ fide:& i in dn[]o ſuccreſſetis:non habui reqem ſpiritui meo;hoc é ſperatá còſolationé iueneu non potui:eo q Titú fratré meu nò iuenerim:ſiue què ibi repiéd[]u putábæ; ſiue què ibi audièt degeruèd qui uéturum eſſe ſe dixerat. Quæ aŭt ſuit táta còſolatio:& quæ reqes ſpiritui in p[]fentia Titi, qu[]e q[]an[]o in uenit:uale faciés eis, p[]fectus eſt in macedonía! Aliquotiés diximus apoſtolú Paulum uig ſuſiſe dochétinimi & eruditum ad pedes Gamalielis qui í apol[]toſo, aſtibus c[]oſionaſ & dicit. Et nunc q[]d habets cum hoſtis: ſi, n. a deo é ſtabit; ſi ex hoibus deſtrueſ. Cuſq Paulus haberet ſciétiam ſanctáq; ſcripturaq; & ſemóni diuerſarúq, liguarum gratiam poſſideret:unde ip[]e gloriá in domo & dicitigfas ago deo q o[]lium e[]oq, guis magis loquor:diuinoq, ſenſuum maiéſtaté:nò poterat græce e[]loq:uel digno explicare ſermone. H[]eat ergo Titum inter p[]t[]e, ſicut beatus Petrus Marcum, Cuius euágelium Petro n[]arráte: & illo ſcribét:re p[]oſb[]um eſt. Deniq[] & duæ epiſtolaq quæ ſerunſ Petri ſtilo inter ſe & charaſtere diſcrepát ſtructuraq; uerbos. Ex quo intelli[]gimus pro neceſſitate reſq; diuerſis eum ulum íterpretibus. Ergo & Paulus apoſtolus c[]oníſtatur:qa p[]dicationis ſuæ impræſentiæ, ſiutá[]l organumq; per quod Chriſto caneret non iuenerat. Pierre xitq; in macedonía a Papho, apparuerat enim ei uir Macedo dicés, traſiés adiuua nos;ut ibi iuenerit Titum & uſiſtaret fratres: uel perſecutionibus p[]bareſ: hoc eſt.n. quod dicit, Deo aŭt gratias qui ſemp triu[]phat nos in Chriſto Ieſu: pro eo q eſt triu[]phat de nobis ſiue triu[]phum ſu[]i agit per nos. Qui in alio loco dixet: p[]eſtaculum faci[]t ſumus mu[]do:& angelis & hoibus. Deniq[] narrat in conſequentibus. Nam cum ueniffemus Macedoniam: nullam requiem habuit caro noſtra: ſed o[]em tribulationé paſſu ſumus: foris p[]ugna:ntius timoris. Sed qui c[]oſolaſ humiles: c[]oſolatus eſt nos deus:in aduètu Titi. Non ſolú aŭt in aduètu eius ſed eſi in folatio, Ergo, p[]pterea uale faciés Troianis: ſiue troadenſibus p[]fectus eſt macedonía: ut iuenerit ibi Titi & h[]éret íterpationis euágeliq; ſolatiú, quem ítelligimus n[]o ibi repta[]m: ſed poſt tribulationes & perſea tiones apoſtoli ſupueniſſe. Prius ergo q u[]eniffet Titus: multa perſſus agit gr[]as o[]pótenenti deo in Chriſto Ieſu: quem g[]étibus p[]dicabat: q dignum ſe elegerit in quo ageret triu[]phu filii ſui. Triumphus dei eſt paſſio Martyr[;] & pro Chriſtí noie cruoris effuſio:& íter torméta lætitia. Cum.n.qs uiderit tanta p[]leuerita ſiate Martyres: atq. torqueri:& in fuis cruciatibus gloriari: odor notitiæ dei diſſeminaſ i g[]êtes:& ſibi tacita co gitatio loqtur, q n[]iſi uerum eſſet euágeliu: nun[]q fanguine defendereſ. Necq[;]n. delicata & diuitis flud[]es at ſecura confessio eſt: ſed in carceribus: in plagis: in perſecutionibus: in fame: in nuditate:& ſiti. H[]ic triu[]phus eſt dei: apoſtolorumq, uiéoria: ſed poterat audiés reſpondere. Quomodo ergo n[]o o[]es crediterú: Prius e[]go q íterroges ſoluit antipophora: & iuxta morem ſum q[]cqd alius obiicere p[]o:ntante q obiicat[] ediſſent Et eſt ſenſus: nois Chriſtí i omni loco bonus odor ſumus deo: & p[]dicationis noſtraq longe lataq p[]fata fra[] grantia. Sed qa hoíes ſuo arbitrio derelicti ſunt (neq[;] enim bonum neceſſitate faciú: ſed uoluntate: ut cre dentes coroná accipiá: ícreduli ſuppliciis mancipent: ideo odor noſter qui per ſe bonus eſt: u[]tuiutere e[]geq, u[]tio qui ſuſcipiút ſiue non ſuſcipiút: in uita tráſit aut mortem, ut q crediterit ſalui ſiant: qui uero n[]o cre diderint p[]ereát. Nec hoc mirádum de apoſtolo: cum etiá de domino legerimus. Ecce hic politus eſt in ru[]nam:& in reſuſtrefioné multoq; & in ſignu qui c[]oſtradiſe: ſoliq[;] radios tam mu[]da loca excipiá q iu[]núda. & ſic in floribus qu[]o in ítercore luceát. Nec tamen folis radii polluunſ, Sic & Chriſtí bonus odor qui n[]uq

mutari pōt nec fuam naturā amittere: credetibus uita eſt: icredulis mors. Mors autem non iſta cōmunis & quam cum beſtis moritur & iumētis: ſed illa de qua ſcriptu eſt. Aſa quæ peccauerit: ipſa morieſ. Ergo & uita arbiſtrā eſt: nō hæc qua Ipiramus & iſcedimus: & huc illucq: diſcurrimus: ſed illa de qua David loq: Credo uidea bona dni i terra uiuétum. Deus eni uiuoge eſt: & non mortuoge: & uita noſtra abſcondita e cum Chriſto in deo. Cum autem Chriſtus apparuerit uita noſtra: tuc & nos cum illo apparebīmus in gloria. Nec uobis inſt o Corinthii paru eſſe uideaſ: ſi nobis p[]dicātibus ueritāt ali credaſ: alii non credaſ: alii uero morte monaſ: alii uiuát ea uita qua d[]cict: Ego ſum uita. Niſi eni locuti eſſemus: nec i[]credulos mors: nec credētis uita ſequeref: qa difficile dignus præzo iuirtutu Chriſtī iueniſi p[]ort qui in annu[i]c[i]ādis illis: nō ſi ſed euus quaerat gloriáque p[]dicat. In eo a[]ut q[]u ſe negat non eſſe: ſicut multos qui uenditent uerb[]u dei: oſciſt eſſe p[]glurimos: qui quaſeſt putent eſſe p[]ietateſ: & turp[]is lucri g[]ra o[]ia faciut: qui deuorát domos uiuārii. ſe a[]ut ex ſinceritate quaſi miſſum a deo: & p[]ſente eo qui ſe miſerit o[]ia in Chriſto & pro X[]po loq: ut cau[]a p[]dicationis dei triu[]phus ſit x[]pi eiuq[]b ſit gloria. Et notādum q[]u myſterium trinitatis in huius capituli fine moſtref. Ex deo. n. in ſp[]u ſancto coram dei patre in x[]po loq[]mur. Ad c[]ôprobādu a[]ut q[]u per Troade: per- reu[]it Macedoniar[]i de ap[]oſtolōg[]ia actibus pon[]a teſtimoniu, C[]u a[]ut p[]traſiſſet in Aſiā: deſc[]éderu[]t troad[]e: & ui- ſio per noſt[]e Paulo oſt[]eſt: uir Macedo q[]dam erat ſtans & de[]pcans eum: ac dicés. Tráſiens in Mácedonia adiua nos. Quod c[]u iduſſet: ſtatim quaſſuiimus p[]ſicſci in Macedoniam: certi facti q[]u uocaſſet nos deus evangelizare eis.

Quid ſit q[]u in epiſola ſcrib[]it ad Theſſalonicaſſes prima: Iſpe a[]ut deus pacis ſanctiſicet uos per o[]ia: & iſteger ſp[]u uſter & a[]ia & corpus fine q[]rela in aduétu d[]ni noſtri leſu x[]pi ſerueſ.

LXXXII.

P
Amoſa q[]ſtio: ſed breui ſermōe traſcāda. Supra d[]ixerat ſpiritu nolite extiguere, q[]u fi fuerit itelle-
ctum: ſtatī ſciemus q[]u ilſe ſit ſp[]u s: q[]u c[]u a[]ia & corpe in die aduétus d[]ni c[]ōſeruandus eſt. Quis eni
poſſer credere: q[]u iſtar flāmæ q[]u exticta definit eſſe q[]u fuerat: extiguat ſp[]u ſc[]u s: & ſuſtineat abo-
liatione ſuiq[]b ſuit qu[]dā i Iſraeh: q[]do p[]Eſiā & Hieremiā & ſingulos p[]pphetas dicer poterat: H[]æc d[]icit dn[]uſ
& n[]di eccleſia p[]Agab[]u loq: H[]æc d[]icit ſp[]u ſc[]u s, & i[]pe Paulus. Diuſiōnes a[]ut donoq[]b ſunt: id eſt uero ſp[]u s.
& diuſiōnes miſterioq[]b ſuit: id eſt a[]ut dn[]uſ, & diuſiōnes opationu ſu[]t id eſt: át deu: q[]u opa[]t o[]ia i o[]ibus. Vniciuq[]b át
d[]aſ manifeſtato ſp[]u ad id q[]u expedit. Alii p[]ſpiritu d[]aſ ſermo ſapiētia: alii ſermo ſciētia: ſecuſd[]u euſde ſpiri-
tumali fides in e[]cod ſpiritu: alii opation u[]irtutu: alii gratia ſanitatum in uno ſpiritu: alii p[]pphetia: alii diſcre-
to ſpirituſ. O[]ia át h[]æc opa[]t unu atq[]b id eſp[]u s: diuideſs ſingulis, put u[]lt, de hoc ſpiritu: ne a ſe au[]ſerref: ro-
gabui. David dic[]es: ſpiritu ſanctu tuum ne auſeras a me: q[]u do auſer[]t n[]o in ſubſtātia ſui: ſed ei a quo auſer[]t
extinguſt. E [g]o p[]uto unu atq[]b id eſi[]ficare ſpiritu nolite extiguere: & q[]u in alio loco ſcrib[]it: ſpiritu ſerue-
ſu s: q[]u o[]n ſeruor ſp[]u m[]ultiplicata iniquitate & caritatis frigore n[]o tepeſcit: in hoc ſp[]u nequaq[]b extiguif[]t.
Deu i[]g[]e pacis ſanctiſicet nos per o[]ia uel i[] o[]ibus: ſiue plenos atq[]b p[]eſtos. H[]oc. n. magiſ ſonat o[]lot[]e[]lios
D[]eu mi appella[]p: pacis: qa per Chriſt[]u ei reſc[]ociatis fumus: qui eſt p[]ax noſtra: qui ſecit utraq[]b unu[]m: qui &
in alio loco p[]ax dei d[]r, ſuperem o[]em ſen[]ſum: qua[]e cuſtotidit corda cogitatione q[]b ſanctoq[]b. Qui au[]t e[]ncti-
af u[]lie perſectus in o[]ibus eſt: in hoc ſp[]u & a[]ia, & corpus in die d[]ni ſonferuaſ. Corpus ſi ſinguloq[]b mébro-
rum uanuſ: ofiicis: uerbi gratia ſi opeq[]b manus: p[]es ambulet: oculus uideat: auris audiat: détes cibos molant:
ſomachus coquaſt: aluus digerat: aut ſi nulla mébroq[]b parte tru[]catu e[]ſt: & hoc q[]u p[]ot credere apoſtolu p[]
cuadentibus de[]caru: ut i die iuicii i[]tegru o[]ium Chriſtus corpus inueniat: c[]u o[]ia corpora morte diſsoluta
ſent. Au[]t ſiut q[]uam uolunt: repre ſuerit adhuc ſpirantia: habeant debilitates ſuas: & maxime martyr[]um: &
o[]em qui pro Chriſt[]u nomine uel oculos e[]ſoffos uel amputatas nares: uel abſciffas manus hab[]eſt: ergo inte-
grum corpus eſt: deo quo d[]iximus in alia quaſtione tenens caput: ex quo omne corpus c[]ōnexum atq[]b com-
p[]aum acpipt augm[]étum in admiftratione corporis Chriſt[]u. H[]oc corpus eccleſiæ eſt. Et q[]c[]uq[]b h[]uius cor-
poris tenuerit caput: & c[]ætera mébra ſeruauerit: habebit integrum corpus quátu accipere p[]ot humana na-
tura. Iuxta h[]uc moduſ & animæ integritas c[]ōſeruāda eſt: qua[]e dicere p[]ot: Benedic anima mea dominum: qui
ſanu n[]omnes e[]inſtitutes tuas: & de qua ſcriptum e[]ſtimiſt uerbum ſuum: & ſanuit eos. ſp[]u s: quoq[]b in no-
bis integer c[]ōſeruaſ: quádo non erramus in ſpiritalibus: ſed uiuimus in ſpiritu: acq[]ſc[]imus ſpirituui: & opera
camis mortificamus in ſpiritu: aſſerimuq[]b omnes ſruſtus eius: caritatem: g[]audium: pacem: & c[]ætera. Aliter
præciſi nobis Salomone dic[]e, Tu a[]ut deſcribe ea trip[]liciter in cóſilio & cóſcientia: ut r[]ſpondeas uerba
ueritatis iis qui p[]ponunt tib[]i. Triplex in corde noſtro deſcriptio: & regula ſcripturae e[]ſ. Prima: ut itelliga-
mus e[]m iuxta h[]iſtoria[]m. Secuſa iuxta tropologia. T[]ertia iuxta itelligétiam I[]piritalé. In h[]iſtoria eoq[]b qua-
ſcripta ſunt ordo ſeruaſ. In tropologia de littera ad maiora c[]ōſurgimus. Et q[]c[]uq[]b in priori populo carna-
liter ſaum e[]t: iuxta moralem interpretamur locu: & ad animæ noſtrae emoluméta conuerimus. In ſpiri-
tali q[]epeſt: ad ſubſlimiora transiſus: terrena dimittimus: de futuroq[]b beatitudine & c[]æleftibus disputa-
mus: præſentis u[]ita meditatio umbra futuræ beatitudis ſit: quos ſi Chriſtus tales inuenerit: ut & corpo-
re & anima & ſpiritu integri ſonferuen[]t: & perfectam habeát trip[]licis in ſe ſcientiæ ueritatem: hos ſua pace
ſanctificab[]it: & faciet eſſe perfectos. Multi ſimpliciter h[]unc locum de r[]eſurrec[]tione intelligunt: ut ſpiritus
& anima & corpus in aduentu domini c[]ōſeruen[]t. Alii ex h[]oc loco trip[]licem in hom[]ie uol[]t a[]ffirmare ſub-
flantiam. ſpiritus quo ſentimus, Anima qua uiuimus. Corporis quo incedimus. Sunt qui ex anima tantum
& corpore ſubſiſtere hominem diſſerentes: ſpirituſ in eo tertium: non ſu[]bam uelint itelligi: ſed efficien[]tia:
per qua: m[]és in nobis: & ſenſus: & cogitatio: & a[]iis appellan[]ſ: & utiq[]b non ſunt tot ſubſi[]tantiæ quot no[]ia.
C[]ui[]s illud eis oppoſitum fuerit: benedicite ſpiritus & animæ iuſtorum domino: ſcripturam non recipiunt:

S I I I

dicentes eum in hebraico non haberi. Nos autem in præfenti loco ut supra diximus spiritum qui cum aia & corpore integer conferua: non subfubstatiam ip[s]us stancti: quæ non potest iterire: sed gratias eius donatio. neſqu[que] accipimus: quæ nostra uel uirtute uel uitio & accéduntur: & extinguuntur in nobis.

Prologus beati Hieronymi in librum ad Algaſium de quaſtionibus.xi.noui teſtamenti.

F
er
ius meus Apodemius: qui iterp[atione] nois ſui longa ad nos nauiatione fignuit: & de oceanis
littore atq[us] ultimis Galliæ finibus roma p[terita] ſiuiit Bethleem: ut ueniret in ea cæleſtæ p[and]
& faturatus eru[ct]aret in deum: ac diceret. Eru[ct]auit cor meum uerbum bonum: dico ego q[ui]
mea regi: Detulit mihi in parua ſcedula maximas q[ſtiones] q[ui]a te datas: mihiq[ui] tradéſcas dicere
ad quarum lectionem iſtellexi ſtudiu reginæ Saba in te eſſe còpletum: quæ de finibus terræ uenit auſt
pientiam Salomonis. Non q[uidem] ego Salomon: q[ui] ante ſe: & poſt ſe: cuſtis ho[ibus] p[erſt] in ſapiëtia: ſed tu
rina appella[d]a es Saba: in cuius mortali corpore non regnat peccatù: & quæ ad dnúm tota mente c[oe]tura
audies ab eo. C[ouertere] c[ouertere] Sunamitis. Eteni Saba in lìgua nostra c[ouer]ſioné ſonat: ſimulq[ui] aiaduen
ti: q[ui] ſti[cul]ic tuæ de euægeliot t[ar]tù & de ap[oſt]olo poſtæ i[de]icat te ueter[em] ſcriptur aut non fatis legere au
no[rum] ſatis i[te]ligere: q[ui] tátis obſcuritatu[b]ibus & futuroq[ui] typis iuoluta e[ui]t ois i[te]rpretati[oe] egeat: & porta on[em]
talís de q[ui] u[que] lumé exori[et]: & p[ro] qua pontiſex i[de]gredit & regredit: ſep clauſa ſit: & ſoli pateat Chriſto: h[uius]_
bet clauem David: q[ui] aperit & nemo claudit: claudit & nemo aperit: ut illo referát[e] itroeas cubiculi eius: &
dicas. Introduxit me rex in cubiculum ſu[mi]. Propterea ſatis miratus ſum: cur puriſimo fonte uicino nego.
[con]to: noſtri tam procul riuoli fluenda quaſe[ri]ſers: & omiſſis aquis Syloe q[ui] uadút cum filentio: & deſiderens
aquas fy[or]: quæ turbidis ſæculi huius uiris fordiand[em]. Habes ibi ſanctu uiru Alechium p[ro] byteq[u]ui uin
ut aiunt uoce & prudéti diſertq[ui] ſermone poſſit ſoluerre qua reſquis: niſi forte p[egr]inas mercés deſiderens
& pro uarietate guſtus n[ro]q[ui] quoq[ui] c[ö]dimétoq[ui] te aliméta delectát. Aliis dulcia placét: n[on]nullos amar[em] de
lectát. H[uius] to[m]achu acida renouát: illoq[ui] fal[ſa] ſuſtětant. Vidi ego nauféa & capitis uertiginé antiduo q[ui]
appella[que] i[mi]k[que]i. amara ſæpe ſanari: & iuxta Hipocrate dulcia amaris curari: & c[ó]tvarioge c[ó]tariae e[mi]
dia. I[nt]ac noſtrá amaritudiné illius n[ec]tareo melle curato. Et mitte in myrrham lignum cruciſenil[que]
tuitam iuuenili auſtoriaſtate compeſce: ut poſſis læta cantare. Quamdulcia gutturi meo eloqa tua donne
ſuper mel ori meo.

Cur Ioánes diſcipulos mittit ad dnúm: ut iterrogét e[ui]. Tu es q[ui] u[et]urus es: an aliú expectamus: cu prius ip[pe]
de eodé dixerit: Ecce agnus dei: ecce q[ui] tollit peccata mundi.

D
i
E h[ac] quaſtione in c[ò]mentariis Matthæi plenius diximus. Vnde apparer qa[que] iterrogat[ia]pi
te uolumina n[ò] habere, Tamé ftringédum eſt breuiter: ne oíno taccuiffe uidemur. Ioánes min
bat diſcipulos ſuos in uinculis c[ò]ſtitutus: ut ſibi qua[er]és illos doceret: & capite tricandus illum
doceret eſſe leſtádu: qu[ie] iterrogati[oe] ſua magiſtru oium fatebat: neq[ui]n poterat ignorat[que]
ignorátibus illú demôſtrauerat: & de quo dixerat: q[ui] habet p[ro]ſam: p[ro]ſus eſt: & cuius n[ò] ſum dignus calci
menta parare, & illú oportet creſcere: me aút minui. De n[ò]q[ui] patré intonát[é] audierat: h[uius] eſt filius meus di
ſtus in quo mihi bene c[ò]placui. Quod át dicit: tu es q[ui] u[et]urus es: an aliú expectamus: h[uius] quaq[ui] ſen
bere p[ot]: Scio q[ui] ipſe lis: q[ui] tollere uenilſi p[ctá] muti: ſed qa[de] iſeros deſeſurus ſum: i[en]tia hoc iterrogat
& illuc ipſe deſcedas. An i[pi]u[mi] ſit: hoc de dei filio credere: aliúq[ui] misſurus lis. H[uius] aút ſire deſiderent q[ui]
terris ho[ibus] n[u]ciaui: etia[que] in i[feris] n[u]cié: ſi forte u[et]urus es, Tu, n[es] q[ui] uenilſi dimittere captiuitate: &
vo[ri]ſi ſoluer eos: q[ui] in uiculis tenebá[que]. Cuius ſcificationé dnú[s] i[te]ligiés: op[ib]us magiſq[ui] ſerm one reſp[ò]det. Et
loáni p[rc]ipit n[u]ciari: uidere c[æ]cos: ábulare claudos: i[ep]roſos mundari: ſurdos audire: mortuos ſurgere: & q[ui]
his maius eſt: paupes euágelizare. Paupes aút uel humilitate uel diuitiis: ut nulla itér pauperet diuítq[ui]
tia fit ſalutis: ſed o[es] uocenf[que] æq[liter]. T[ue] quaq[ui] iſert. Beatus q[ui] n[ò] fuerit ſeadalizatus in me. N[ò] loáne[m] eſt
diſcipulos eius p[cut]itiq[ui] prius acceſſerát ad e[ui] dicétes. Quare nos & pharifæi ieu[namus] frequéter diſcipuli
át t[ui] no[mi] i[eu]nát: Et ad Ioáne[que]. Mag[que] cui p[ro]buſi t[est]i[on]iú u[ixta] iordané: Ecce diſcipuli eius bapti[za]t[que]
res uenit[ut] ad e[ui]. Quo dicto liuoré ſignificát de lignoq[ui] magnitudine & iuidiæ mordacitate uenirem: et
bapti[za]tus a Ioáne ipſe audeat baptizare: & multo áplior ad e[ui] turba c[ò]currat: q[ui] prius uenerat ad Ioáne. Et
ne forſitan plebs neſciés hoc dicto Ioáne figillari arbitraré: in illius laudes porat: & c[oe]pit de Ioáne ad tun
t[as] bas dicere circuſtát[es]. Quid exiſtis ad deſertu uidere: Arundiné u[eto] agitatá[que]. Et q[ui] de exiſtis in
solitudiné u[de] dere: h[ui]oem molibus u[et]titu[que] & reliq[ui] cuius dicti h[ui]c ſenſus eſt. Nunq[ui] ad hoc exiſtis in heremiu[ut] u[de]n
tis h[ui]oem iſtar arúdís u[et]roq[ui] flatu in partes uarias i[cl]inari: ut qué ante laudauerat: de eo n[ùc] dubiret: &
de quo prius dixerat: ecce agnus dei: n[ùc] iterroget: u[tr]u ipſe an aliú ſit: qui uel uenere[t] uel u[et]urus ſit. Et qua
omnis prædiciation[que] fal[ſa] leſtæ q[ui] lucra: & gloriam qua[er]it humanam: ut per gloriam n[af]cantur compenſa[
ferit eum camelorum u[et]titum pilis: nulli poſse adulationi ſuccumbere: qui locuſtis u[et]citur ac melle filo
ſtri: i[opes] non qua[er]ere: rigidiam qu[æ] & auſteram uitam: aulas u[ita]re palati: iquas qua[er]unt qui byſſo & lo
rico & molibus u[et]iuntur: qui in domibus regum ſunt. Dicertq[ui] eum non ſolum prophetam: qui ſolent
uentura prædicere: ſed plus eſſe q[ui] prophetam: quia quem illi uenturum eſſe dixerunt: h[uius] uenilſe demo
ſtrauit dicens. Ecce agnus dei: ecce qui tollit peccata mundi. Praeſertim cum ad ſaſtigium prophetale Ba
p[ut]tæ acceſſerit priuilegium: ut cui dixerat ego a te debeo baptizari: ipſe eum baptizaverit: non præſum

["p[r]tione majoris]e fed obediencia discipuli]ac timore feruili], Cumque inter natos mulierum nullum afferat Io-\nanne futuris]iiffe maior]e]e se q de iurigine p[re]creatus]e: maior]e]e c[]e memorat;fiue o]em] agel]u q] i c[]el]is minimus\neftin terris]ictos hoies] anteire, N[]o.n.in angelos, p[]sic]imus:& n[]o angeli in nos;]ficut q[]dam] [fert]etes] sopore\ngrauifimo]omniat, Nec [fufficit]oc in Io]nis]aubibus:n]i]fi]e p[]dic]as]baptif]mu p[]c]nitentit]e] prius] dix]ſſe\n[re]ſtrae], p[]niam] agite]approp]iquabit.n[]regn]u c[]æ]loge. Vnde & diebus p[]dicati]o]s eius]regn]u c[]æ]loge] uim pa-\n[fit]ut q] homo] natus]eſt; angelus]eſſe]deſideret:& terren]u a]i] ca]ſeleſte] q[]rat] habituac]ul, Lex.n.& p[]ph]tae: uf-\nq] ad lo]ne]p]ph]ta]uer]ut]no] q[] lo]n]es]p[]ph]taq] ſi] finis:& legis]e]fed ille q] lo]n]is] teſtimonio p[]dicatus]eſt, lo-\n]anes] a]t fec]u]d]u]my]ſteri]u; q]d] i Malachia p[]cript]u e]ſt; ipſe]eſt Helias; q] e]t]urus]eſt:n]o] q] e]ad]e]a]i]a; ut h[]æreti-\na] ſuſſan]e;& i Helias;& in lo]ne] fuer]e]fed q] e]nd]e] habuerit] ſan]eti] p[]iritus] grati]a; Zona] ci]ctus] ut Helias]\nuiu]s] iheremo] ut Helias, P[er]ſecutione] p[]ſus] ab herodiade, ut ille] ſuſt]uit] ab] le]zabel, ut quo] modo] Helias\n]ec]idi] p[]cur]o]du]etus]eſt; i]ta]o]n]es] e]tu]t]x] i carne] dn]um] ſaluatorem] n[]o ſol]u] iheremo]fed etiam] i matris\n]ter]o] ſalutari]t; ex]ultatione] corporis] n]uci]auerit,", "Quid ſignificet quod in matthæo] ſcript]u eſt arundinem quaſſatam non conſringet; & linum] ſumigans\nnon extinguer,", "CLXXXV.", "A\nD cuius] ex]p[]litione] loci:tot]u]q]d] Matthæus] de Eſaia]p[]h]ta]aſſumit] teſtimoni]u] pon]ed]u] eſt;&\n]p[]ſus] uerba] Eſaia]iuxta] ſe]tuaginta] iter]p[]tes; ip[]ſu]q] hebraicum]cui] Theodotion] Aq]la] Symma-\nch[]q] c[]o]ſenti]u]. Sic ergo] de quatuor] eu]a]geliſt]is] ſolus] Matthæus] p[]o]ſuit] leſus] a]t] ſciens] receſſit]\nInde]e] ſec]ti] ſut] e]u] multi:& curavit] o]esi;& p[]c]e]pit] eis] ne] maſi]eſt]u] e]u] facer]et; ut] ip]lere]e] q] dict]u] eſt p] Eſa]i-\nam]p[]h]tae] dicent]e; E]cce] p[]uer] meus] e]que] elegi, D]iſe]ctus] meus; i] quo] bene] c[]o]placuit] a]i]a] mea, Poná] p[]iritum\n]me] ſup] e]u;& i]udicii] gentibus] n]uci]abit. N[]o] c[]otendet]e] o]esi, & p[]c]e]pit] eis] ne] maſi]eſt]u] e]u] facer]et; ut] ip]lere]e] q] dict]u] eſt p] Eſa]i-\nam]p[]h]tae] dicent]e; E]cce] p[]uer] meus] e]que] elegi, D]iſe]ctus] meus; i] quo] bene] c[]o]placuit] a]i]a] mea, Poná] p[]iritum\n]me] ſup] e]u;& i]udicii] gentibus] n]uci]abit. N[]o] c[]otendet]e] o]esi, & p[]c]e]pit] eis] ne] maſi]eſt]u] e]u] facer]et; ut] ip]lere]e] q] dict]u] eſt p] Eſa]i-\nam]p[]h]tae] dicent]e; E]cce] p[]uer] meus] e]que] elegi, D]iſe]ctus] meus] e]p]lere]e] q] dict]

elegit ifrahel:puriffima conténens fluaenta iordanis.Reuerufq; méte in egypti;& defiderans ccenofam ac palufré regioné;peponelq; & cepe & allia & cucumeres ollaq; ægyptia; carnúrecliffime p Efaia appella tur calamus fractus.cui q inniti uoluerit;ptudef; manus eius.Qui.n.poft aduentú domini Saluatoris eius gelicæ interpretationis spiritú derelinquens:in iudaicae litteræ morte regeſcit;ritius cùta opera ulneranç. Linu quoq; fumigans nô extinguct populú de gentibus cōgregatúq extincto legis naturalis ardire fum amariflim;& q noxius oculis é tenebroſæq; caliginis iuoluebat erroribus.Qué nô solú nô ſtrinxit & re degit in cinere:led ecōtrario de parua ſcintilla & pene moriente maxia fulcitauit incédita:ita ut tous orbis arderet igne domini Saluatoris;qué uenit mittere ſup terrá; & in oibus ardeſ defiderat.Secuſú tropologiæ q;qcq nobis uideſ de hoc loco;in cōmétariis Matthæi breuiter annotaumimus,lite aút q aruńdiné quaſſatam nô cofregit; & linu fumigans nô extinxit;udiiciu quoq; puxit ad uiectonía:cuius iudicia uera ſunuathitana in femetipſis;ut iuſtificeſ in fermonibus ſuis;& uincat dum iudicaſ;& tádiu lumê pèdicationis eius in mò do reſplédeat;nulliulq; còteraſ & uincatſ inſidis;donec ponat i terra iudiciu;& lpeſat illud quod ſcriptum eſt;Fiat uolútas tua ſcut in cælo & in terra,& in noie eius gentes ſperabut:ſiue in lege eius ſperabut inſula. Quó ení inſulæ turbine flatuq; uetoq; & crebris tépeſtatibus feriunq; qdáſ led nô ſubuertú in exéplú eú gelicæ domus;quæ ſup petrá robusta mole fundata eſt;ita & eccleſia quæ ſperát in lege & in noie domini ſaluatoris loquunſ p Efaia.Ego ciuitas firma:ciuitas quæ nô oppugnaſ.

Quem ſenſum héat qd i euágeliſta Matthæo ſcriptú é.Si qs uult uenire poſt me:abneget ſemetipſú.Qua eſt ſui abnegatio;aut quó q ſeqſ ſaluatoré leipſum negat?

D
È quo in tertio cōmétarioge eiuſde Matthæi libro ita breuiter locutus ſü.Qui deponit uerent hoiem cù opibus eius;negat ſeipſú dicens. Viuo aút iá nô ego:uiuit uero in me Chriſtus rolling crucé ſua; & mundo cruciſiſ. Cui aút mûdus cruciſixus eſt; ſeqſ dnúm cruciſix. Qibus nòt hæc addere poſſumus poſtq oſtedit diſcipulis ſuis;q oporteret eú i Hieruſalé multa pati a iacet dotibus & ſeribis; & principibus lacerdorú; & occidi aſſumés eu Petrus cœpit increpare & dicere: abſit an domie;nô erit tibi hocq; cōuerſus dicit Petro; uade poſt me Sathana:ſcadalá es mihi;qo nô ſapis q; de ſunt ſed quæ hoium Humano qpane timore pterritus paſſioné domini formidabat; & quó audiés multa pànd; occidi timebat; Sic audiens tertia die relurget; gaudere debuerat; & tritifiatia paſſionis: reſutrectionis quon mitigare, Vnde illo p timore correpto;loquebat ad oſe diſculpos: ſiue cōuocauit turbá cù diſcipulis iuut Marcus poſuit; aut iuxta Lucá dicebat ad cùctos;fi qs uult poſt me uenire abneget ſemetipſum & toliat crucé ſua; & ſequaſ me. Cuius exhortationis hic ſenſus eſt. Nô é delicata i deu; ſed ſecura cōſeffio. Qui i me credit debet ſuú ſanguiné fundere, Qui.n.pdiderit aíam ſua in præſenti: lucrifaciet eá in futuro. Quotidie credés in Chriſtú tollit crucé ſua; & negat ſeipſum. Qui ipúdicus ſuit uerſus ad caſtitaté téperantia luxunia negat. Qui formidolofus; & timidus aſſúpto robore ſortitudinis; prioré e ſeff neſcit. Iniquus ſi ſeqſi uſto am; negat iniqtate; Stultus ſi Xpm cōſiteaſ; dei uirtuté; deſ lapientia; negat ſulititía. Quod ſcientes nô ſoli plecutionis tpe; & neceſſitate martyrii; ſed in omni cōuerfatióe; opere; cogitatióe; ſermó negamus noſmo; ipſos; quod ante ſuimus; & cōſiteamur eos;q i Chriſto renati fumus. Iccirco, n.dnús cruciſixus eút & nos q credimus in eú; & peccato morri ſuimus cruciſigamur cù ipſo. Dicamuq; quod apoſtolus Paulus docut. Cú Chriſto cruciſixus ſü. Et mihi aút abſit glorian; nifi in cruce domini noſtri leſu Xpi; p qué mihi mûdus cruciſixus eſt; & ego mûdo. Qui cù Xpo cruciſixus é; p[oliet pricipatus & potefates & triúphter eas i liguo. Vnde & in euágelio ſecuſú loanem; typú eoq; q in domio credituri erat; & ſe c illo cruciſixuri: Simo Cyprenæus portat crucé eius; quá iuxta alios euangeliſtas prior iſe portauit.

Quid nult ſignificare quod in eodé Matthæo ſcriptú é;ue p[gnátibus & nutrientibus i illis diebus; & orate ne fiat fuga uſeua hyeme uel ſabbato, quod ex ſupioribus pedere manifeſtú eſt.

C
Vm.n.euágeliú Chriſt cuſtis gentibus fuerit pèdicatu; & uenerit còſumatio; uiderintq; abominationé deſolationis q dicta eſt a Daniele pppeta; íſtate in loco ſancto. Túc p[cipí]iis q in iudaë ſut; ut fugiát ad mòtes; & q in tecto;nô deſcéndant tollere aliqd de domo ſua; & q in agro ne reuertanç auſerre tunicá ſua; de qbus in cōmétariis eiuſde Matthæi plenius diximus, Statii confirmudo còpellit fugere; & graues uteri; paruuliq; laſtetés; ſugá retardát. Licet qde Titi & Velpafiani aduerſus ludæos; & p[cipue Hieruſalé obſidioné pugnáq; significari uelit; hyemé quoq; & ſabbatú lic interpiani; ne eo tpe fugere còpellanſ; quádo duritia frigoris in agris; & in deſertis locis fugières latere nô pati; & obseruatio ſabbati; aut p[uaricatores facit; ſi fugiát; aut hoſtiú gladius ſubiacere; ſi labbati ocui; & p[cepta feruuerint. Nos aút audiètes dominú ſaluatoré; ut q i iudaëa ſunt; ad mótana cōfugiát; Ipſi quoq; oculos leuomus ad mòtes; de qbus ſcriptú é. Leuaui oculos meos ad mòtes; unde ueniet auxiliú mihit; & i alio loco ſu. daméta eius i mótibus ſanctis; & mòtes in circuitu eius; & dnús i circuitu populi ſui; & nô pòt abſćiodi cui tas ſupra móté poſita; & diſcalciamus nos pelle litteræ:nudiq; pedibus cù Moyſe alcédentes móté ſyna de cimus. Tráſiés uidebo uſioné hác magna; ut poſſumus intelligere pregnantes animas; quæ de ſemine dòctrinage; & ſermòis dei initia fidei conceperunt; & dicunt cum Eſaia, A timore tuo domine concepimus; & parturiuimus; & peperimus ſp[iritum] salutis tua; quem ſecifi ſuper terram. Sicuti.n. ſemina paulatim for mantur in uteris; & tádiu non reputatur homo; donec elementa conſuła fuas imagines membraq; ſuſpiciant; ita ſenſus ratione conceptus nifi in opera proruperit; Adhuc uentre retineſt; Et cito abortio pènt cum

uiterit abominationem desolationis ſtantem in ecclesia; & Sathanam tranſfigurari in angelum lucis. Et de 142
itiammodi Paulus apoſtolus ſoſtur dicens Filioli mei quos iteſ parturio; donec Chriſtus ſormeſt i uobis,
His ego reor iuxta myſticos intellecſus eſſe mulieres de qbus idé apoſtolus ſcribIt; Muller ſeduſta in tráſ-
greſſu ſacta eſt; ſaluabiſt aſt p[ro]ſiſo[ge] generationé; ſi pmáerit in ſide & caritate & ſcitate cum pudicitia,
Quæ ſi de ſermone diuino aliquando generarit; neceſſe eſt quæ genera ſunt creſcere; & primum accipere
hac inſantia; donec perueniant ad ſolidum cibum & ad naturam ætatem pléitudinis Chriſti. Omnis.n. qui
hac alitur; ip[er]itus eſt in ratione iuſticiæ. Paruulus.n.eſt. Hæ igitur animæ quæ necdum peperent;
fuit quæ ned[um] potuerunt quæ genera ſunt alere; c[ui] uiterit ſermoné hæreticum ſtátem in ecclesia; cito
audeat ſtare in t[é]plo dei; & oſtédere ſe p[ro]ip[er] ſit deus, cuius aduentus ſecuſd[u] operationé lathanæ & ea quæ
còcepta ſútſaſt; perire abortio, & quæ ſut nata ad p[er]ueriá & p[er]ſeſtá ætate p[u]eniſt n[ò] poſſe. Q[u]a ob ré orá-
dus eſt dn[us]ne in exordio ſidei & creſcentis ætatis oriá[ſ] hyems: de qua ſcriptú eſt. Hyems tráſit; abiſt ſibiſt
ne oco torpeamus; ſed i[mi]nente naufragio ſuſcitemus dormienté dominum; atq[us] dicamus. Præceptor ſal-
ua nosperimus.

Quid ſibi uelit quod ſcriptú eſt in euágelio ſecuſd[um] Lucá; & n[ò] receperút cum; quoniá facies eius erat ua-
dens in hieruſalem.

LXXXVIII.

Eſtinans dn[us] pgere in Hieruſalé; ut c[ò]p[lerent] dies aſſuptionis eius; & paſcha celebraret; de quo
dixerat. Deſiderio deſideriui hoc paſcha comedere uobiſcú; & bibere calicé; de quo ait. Calicim
qué dedit mihi pater; non uis ut bibá illú; Omneq[us] doſtriná ſua patibulo roboraret; iuxta illud
quod ſcriptum eſt. Cum exaltatus fuero a terra; oia trahá ad me, Oſſirmauit faciem ſua[ut] iret i
hieruſalé. Oſſortuńt; e.n. & ſortitudine opus eſt ad paſſioné ſponte; pp[er]rant; Vnde & Ezechieli cui dixerat
deus Fúi hōis in medio ſcorpionú tu habitas; & ne timeas eos; oſſirmaui inſt facié tuam; & dedi facié tuam
aetem; & frontem tuá ferrea; ut ſi forſitan ſurrexſſet c[ò]tra e[u] malleus uniuſeræ terræ; quaſi incude duriſſi-
ma reſteret; malleuſq[us] c[ò]tureret; de quo ſcriptú eſt. Quom[ò] m[à]ſtraeſt eſt; & c[ò]tritus eſt malleus uniuſeræ
terræ; & milit nuntios.i.angelos ante faciem ſua[], ſuſtú enim erat; ut dei filio angeli ministrarent. Siue ange-
los apoſtolos uo[ca]tiga & loánes p[ar]cur for domini angelus appellatus eſt. C[ú]q[us] ingreſſi eſſent uicú Samaritæ;
i]p[ar]parent e[n]o ſuſceperút illú; qa[que] facies eius erat uadens in hieruſalé. Hoſtli inter ſe Samaritani atq[us]
iu-á diſcordát odio; & c[ui] o[es] oderint gentes; pp[rio] c[ò]tra ſe ſurore bacchané. Dú utriq[us] de legis poſſeſſone
c[ò]nduſt; & in tantú ſe mutuo p[le]quunſt; ut poſt[q] iudæi de Babylonia ſút reuerſi; edificationem templi ſa-
maritani ſemp ip[ed]erunt. Cumq[us] uellent & ip[er] c[ui] eis ædificare téplum; reſponderút iudæi; N[ò] licet nobis
& uobis ædificare domú domini. Deniq[us] p[ú]ma iniuria phar[ia]ei exprobát domino, N[ò]ne d[ion]iú habes;
& Samaritanus eſs; & in parabola de hieruſalé deſcendentis hiericú famaritáus ponif[que] p[ro]ſino atq[us] miraculo;
q[ui] malus benefecerit, & ad puteum famaritanæ ſcriptú eſt. N[ò]n.n. countuſ famaritani iudæis. Videntes aút
famaritani dominú hieruſalé pgere, i[ad] hoſtes fuos; quod audierát a diſcipulis eius; q[ui] ad parádu[m] hoſpitiú
uterent; iu[da]tum eſſe cognoſcút; & quaſi iudæum atq[us] alienú & e[u] q[ui] ad inimicos p[er]e[re]t ſuſcipeſ noluerút,
q[ui] & alia nobis ſubſiciaſ intelligentia; q[ui] ſuſlútatis domini fuerit; n[ò] ſuſcipi a famaritanis; qa[que] ſeſtinabat hie
vuſtú, ibi; pati; & ſanguiné fundere ne occupatus ſuſceptione famaritica; & doctrina gentis illius; paſſiós
differret diad[ia]t quá uenerat ſuſtinendá. Vnde dicit & in alio loco. N[ò] uení níſi ad oues pditas domus ifra-
heſ; & apoſtolis p[ce]pít, Ciuitates famaritanóq[us] n[ò] intraueritis; uoléſ tollere omné occafioné p[le]ſutionis iu-
dæcæne poſtea dicerent; cruciſiximus e[u], qa[que] ſe inimícis noſtris & hoſtibus iu[x]erat. Facies igiſ e[ius] erat p[er]
gentis in hieruſalé. Et iccirco iuxta alia intelligentiá n[ò] receperút e[u] Samaritæ; qa[que] ſeſtinabat ígredi hieru-
nouerant; i[oc]ulí p[ar]oculó d[ét]é p[ar] déte ulcící nitúſ; iniuriá; & imitari Heliá; ad cuius uocé duas pentecóta-
das multum ignis abſumpſerat. Dicútq[us] ad dominum; uis dicimus ut ignis deſcendat de c[æ]lo; & consumat
eos. Pulchre uis inquiunt dicimus. Ná & Helias dixerat. Si homo dei ſü[mi]gnis deſcendat ſup uos. Ergo ut a-
poſtolóq[us] ſermo efficientiá habeat; uolútatis eſt domini. Níſi.n. ille iuſſerit; fruſtra dicunt apoſtoli; ut ignis
deſcendat ſup eos, & quodám[ò] uerbis aliis hoc loquúſt. Si ad ſerui Heliæ iniuriá ignis deſcendit de c[æ]lo; &
n[ò] Samaritas; ſed iudæos c[ò]lúpſit inc[é]diú; q[ui]to magis ad c[ò]téptú filii dei in ípios Samaritas debet fláma ſæ-
uiteſ; E regione dn[us] q[ui] n[ò] ad iudicádu[u] uenerat; ſed ad ſaluádu; n[ò] in poſtate ſed in humilitate; n[ò] in patris
gloria; ſed in hominis uilitate; i[cre]pat eos; q[ui] n[ò] meminerint doſtrinæ ſuæ; & bonitatis euágelicæ; i[mi] qua di-
[æ]terat; te p[ca]uſſerit i[mi] maxilla; p[he] ei & alterá; & diligite inímicos ueſtros.

A
Quis ſit ulilicus iniquitatis qui domini uoce laudatus eſt.
L[ter]a de euágelio Lucæ quæſtuciunculá p[po]ſuſiſt. Quis ſit ulilicus iniquitatis; q[ui] domini uoce lau-
datus e[mi]. Cuius c[ui] uellé ſire róné; & de quo p[re]t p[ce]ſerit; reuoluí uolumé euágelicú; & íter c[æ]
tera repperi; q[ui] appropiáquátibus ſaluatori publicáis; & peccatoribus ut audirét e[ui]m; murmurabát
Pharíæi & Scribæ dicétres, Quare íſte peccatores ſuſcipit; & comedit c[ui] eis; Qui locutus eſt eis
panbolá centú ouíui; & unius p[re]ditæ; q[ui] iuèta p[ar]ſoris humeris reportata é. Et cur e[et] p[po]ſita; statí ítulit. Di-
co uobis ſic e[rit] gaudiú i[ca]e ſup uno p[et]óre pníam agétæ; magiſq[ui] ſup nonagitanoué iuſtis; qui n[ò] ídigen[]
pní; Aliam quoq[us] parabolá dece drag[ma]; uniúſq[us] p[re]ditæ; & repta; c[ui] p[po]ſuiffet ſimili e[á] fine c[ò]pleuit. Sic
dico uobis gaudiú erit corá ágélis dei ſup uno p[et]óre pníam agétæ. Tertia quoq[us] parabolá; p[po]ſuit; hominis

habétis duos filios; & diuidentis íter eos subſtantiam. Cum q. minor facultatibus perditis egeri cœpit et, comederet filiquas porcoq. cibú; reuerus ad patré ſuſcepit ab eo eſt. Frater quoq. inuidens ſenior: patris uoce correptus eſt; q. lætari debuerit; & gaudere; qa. frater eius mortuus fuerat; & reuixit; p[ritus]; & immentis eſt. Has tres parabolas cōtra Pharifæos & ſcribas locutus eſt; qui nolebant recipere p[œnitentia] p[ecorritior] & publicanog. saluté. Dicebat aŭt inquit & ad diſcipulos fuos; haud dubiú qn parabolá ſcuit prius ad Scobas; & Pharifæos: qua parabola ad clæmétiá diſcipulos hortareſt; & aliis diceret uerbis. Dimitte & dimittetur uobis; & in oratione dominica libera frōte poſcatis. Dimittite nobis debita noſtra; ſicut & nos dimittimus debitoribus noſtris. Quæ eſt ergo parabola ad clæmentiá diſcipulos cohortantis; Nōne quidēr et ues; qui habebat uillicú ſiue diſpenſatorem? Hoc, n. ói k[on]o[vo]u[os], ſignificat Villicus aŭt, pprie uillæ gubet nator e: unde & a uilla uillicus nomé accepit; ot k[on]vo[uos] aŭt tam pecuniæ q[ui] frugum; & oium q[ui] d[omi]nus poſſidet diſpenſator eſt, unde & ói k[on]vo[u]k[ó]s Xenophontis pulcherrimus liber eſt; q[ui] non gubernatorum uillæ: ſed diſpenſatione uniuersæ domus Tullio interpretáte ſignificat. Iſte igiſ diſpenſator acculatus e ad dnúm ſuú; q[ui] diſliparet ſubſtátia eius. Quo uocato dixit; q[ui] hoc audio de te: Redde rationé diſpensationis neq[ur]n, ultra mea poteris diſpenſare, qui dixit in ſemetipfo. Quid faciá quia dnú[s] meus auſert a me diſpenſationé? Fodere nō ualeo: mendicare erubefco. Scio q[ui] debaciá: ut quádo ſublata fuerit mihi diſpenſatio: ſuſpiát me in domos fuas. Vocauit itaq. ſingulos debitores domini ſui: & dixit primo, quátum debes domino meo? Qui dixit ei: centú cados olei; ait illi: tolle cautioné tuam: & ſedens cito: ſcribe quinquaginta. Dele alio locutus eſt. Tu aŭt quátum debes? At ille reſpòdit: centú choros tritici: dixitq[ui] illi: tolle cautioné, uiti & ſcribe octoginta. Et laudauit dnú[s] uillicú ſiue diſpenſatoré iniquitatis; q[ui] prudenter fecerit: qa. filiæ faci li huius prudentiores ſut filiis lucis i generatione ſua. Et ego dico uobis: ſacite uobis amicos de iniquo ni mona: ut quádo deſeceritis; recipiant uos in aëterna tabernacula. Qui fidelis eſt in paruo & in multis ſidelis eſt. Qui in minimo iniquus eſt; & in multis iniquus eſt. Si ergo in iniquo mámona fideles ni ſuſiſſag uelstrum eſt; quis credet uobis? Et ſi í aliieno fideles nō ſuſiſtis: quod uelstrum eſt; q[ui]s dabit uobis? Nōo k[ru]s duobus dominis ſeruiet, aut enim unú habebit odio; & alteq[ui] diriget; aut unú audiét; & alterú cōtēnè. Nō potefſis deo ſeruire & mámonæ: Audiebant hæc omnia Pharifæi q[ui] erát auari; & ſubfanabant illiu. Teno p[ro]abolæ huius textu[que] poſui; ut nō nobis intelligiá aliunde quæramus: & in parabola certas nitamur in[nire] p[ſonas]: ſed interpretemur eá q[ui] parabolá: hoc eſt ſimilitudiné: q[ui] ab eo uocaſt; quod alteri etiam p[ó]k[æ]nætát: hoc eſt aſſimilaſt; & q[ui] q[ui] umbra preuiúi ſueritatis eſt. Si ergo diſpenſator iniqui mámonæ a domni uoce laudat; q[ui] de re iniqua ſibi iuſticiá p[pararit]; & paſſus diſpendiúi dominus laudat diſp[ef]atoris pruèntiá; q[ui] aduerſus dnúm q[ui]dem fraudulenter: ſed p[er] ſe prudéter egerit; quáto magis Chriſtus q[ui] nullam d[omi]nii ſtinere p[or]; & pronus eſt ad clæmentiá: laudabit diſcipulos ſuos; ſi in eos q[ui] crediti ſibi ſut; miſericordes forint; Denique poſt parabolá intulit; & ego uobis dico: ſacite uobis amicos de iniquo mámona, iniqui aur mámona nō hebræoq[ui] ſed fyrog[que] lingua diutiuæ n[ú]cupant; q[ui] de iuiqtate collectus eſt. Si ergo iniquiæ ben diſp[ef]alata uertiſt in iuſticiá; quáto magis ſermo diuinus; i qu[ui] q[ui] nulla eſt iniquiſtas; q[ui] apoftolis eſt; eſt ne fuerit diſpenſatus; diſp[ef]atores ſuos leuabit in cælúi. Qua ob rem ſeq[ui] q[ui] fidelis eſt in minimo: hoc eſt in carnalibus; & in multis fidelis erit; hoc eſt in ſpiritalibus. Qui aŭt in paruo iniquus eſt; ut nō de fratibus ad utendum q[ui] a deo p[ro]omibus eſt creatú; iſte & in ſpiritali pecunia diuidendæ iniquus erit; ut nō p[ro]neſſitate: ſed p[ro]p[ſonis] doctriná domini diuidat. Si aŭt carnales diutias q[ui]e labú: nō bene diſp[ef]atiueram autem nafq[ui] diutias doctrinæ dei q[ui]s dabit uobis? Et ſi in his q[ui]æ aliena ſut (alienú aŭt eſt a nobis omne quod ſculi eſt) inſidelis ſuſiſtis; ea q[ui] ueftra ſut; & pprie deputata hói q[ui]s uobis credere poterit? Vnde corripiu auari tiá; & dicit: ieú q[ui] amat pecuniá: deú amare nō poſſe, igiſ & apoftolis ſi uelint amare deú: eſſe pecunias cōtem nédas. Vnde & ſcribe & pharifæi q[ui] erát auari: aduerſú ſe dictá intelligentes parabolá: ſub fanabant eúicama lia & certa & p[ſentia] ſpiritalibus ac futuris & q[ui]alí incertis p[ponentes]. Theophilus antiochenæ eccleſiæ forptimus poſt Petrum apoftolú ep[il]copus; q[ui] quattuor euælifitaj[que] in unú opus dicta cōpings; ingeni ſui nobis monuméta dimiſit. Hæc lúp hac parabola in ſuis cōmentariis eſt locutus. Diues q[ui] hebá uillicú ſi e p[ſef]atorem: deus omnipotens eſt; qu[ui] nihil eſt d[omi]nus. Huius diſpenſator Paulus q[ui] ad pedes Gamalieſis foras litteras didicit; legé dei ſuſceperat diſpenſanda; q[ui] c[ep]uſſet credétes in Chriſto p[le]g; iligare; occideret, o[em] domini ſui diſſipare ſubſtantiá; correptus e: a domino: Saule Saule q[ui] me p[le]queris durú é tibi contra ſtimulú calcitraſt; Dixitq[ui] in corde ſuó; q[ui] debaciá; quia magifter ſui & uillicus; & cogor e[ſ] diſcipulus & openius? Fodere nō ualeo (Omnia, n. mádata legis q[ui]e terræ incubabát; cerno deſtruſtá; & legé & p[ph]etaſ q[ui] ad Ioánem Baptíſtá eſſe finitos) Mendúcar erubefco; ut q[ui] docto[rum] fuerá iudæoq[ui] cogar a'getibus & diſcapoq[ui] Io Anania falutis ac fidei m[éd]icare doctriná. Faciá igiſ q[ui] mihi utile e[ſ] intellige; ut poſtq[ui] pieſtus ſuero de uillicatione mea; recipiát me chriftiani in domos fuas. Cœpitq[ui] eis q[ui] prius uerlaban[que] in lege; & ſic in Chriſto crediderant ut arbitraren[que] ſe in lege iuſtificádos; dicere legé abolitá; p[ph]etas p[ter]ſiſſet; & q[ui] ante p[ro]luco fueran[que]; reputari in ſtercora. Vocauit itaq. duos de plurimis debitoribus. Primum qui debemat centum cados olei; eos uidelicet qui fuerant ex genribus congregati; & magna indigebát miſericordia deſt; & de centenario numero qui plenus eſt atq[ui] perſectus: fecit eos ſcribere quinquagenarium; qui proprie p[œnitentium] eſt; iuxta iubilæum & illam in euangelio parabolam; in qua alteri quingenti; alteri quinquaginta denan dimittuntur. Secundum autem uocauit populum iudæorum; qui tritico mandatorum dei nutritus erant; debemat ei centenarium numerum; & coegit ut de centum octoginta faceret. i. credere in domini reſunto: c[ione]; quæ octauæ diei numero continetur; & de octo completur decadibus; ut de fabbato tranſiret ad primam sabbati. Ob hanc cauſam a domino prædikatur; quod bene fecerit; & pro ſalute ſua in euangeli

Mammona

["clémentia de legis auferitate mutatus fit. Quod si quæfieris quare uocet ullicus iniqtatis in lege qei é 143\niniquus erat ullicus; q bene quidé offerebat; fed nô bene diuidebat Credés in patré; fed filiû pfequens, ha-\nbens deu omnipotenté; fed spiritu ûnctû negans. Prudédior itacq fuit Paulus apostolus in transgreffione le-\ngis filius quondà lucis, q in legis obferuatioe uerfati: Chriſtû q dei patris uerû lumen eft piderunt, Ambro-\ngis filius mediolanenſis epiſcopus qd de hoc loco ſenſerit in cométariis eius legere poteris. Origenis & Di-\nfius qdé metincertus habebam. Mihi iuxta prioré interpretationé hoc uidec; q de iniquo mámona debeamus amicos\ntintuncertus habebam. Mihi iuxta prioré interpretationé hoc uidec; q de iniquo mámona debeamus amicos\ndimini in hac parabola explanationé inuenire nô potui; & utrù abolita fit tépog; uetuftate; an ipſi nô ſcripſe-\ndimini in hac parabola explanationé inuenire nô potui; & utrù abolita fit tépog;

mébris meis, Infelix ego homo quis me liberabit de corpore mortis huius: Gratia dei per lefum chriſtum dominum noſtrum. Quomodo mcdicina non eſt cauſa mortis: ſi oſtendat uenena mortifera: licet his hoies abutanſt ad morte: & uel ſe interſcient: uel infidienſt inimicis: Sic lex data eſt: ut peccatorum uenena mōſtraret; & hoiem male libertate ſua abutenté: q prius ſerebatur iprōuidis: & p precipitæ labebaſt: ſrem legis retineat; & cōpoſitis doceat incedere greſſibus: ita ut ſerutamus in nouitate ſpiritus: & nō in uetulſa litteræ: i, uiuamus ſub p[er]cepto: q prius in modu bruto: aialium dicebamus: măducemus & bibamus: c[er] enim moriemur, q[ui] ſi ſubiutrannte lege: quæ docet q[ui] facere: & phibet q[ui] nō facere debeamus: uitiuus noſus & incoſtinéria feramur c[ó]tra ſita legalia: uidec lex c[á]e eſſe peccati, quæ d[ú]pibet cōcupiſcentiá: quodamo do eam inflamare cognoſciſt. Sæcularis apud græcos ſententia eſt: Quicq[ui] licet minus deſiderat, ergo etrario q[ui]c[da]q n[ò] licet: fomentu accepit deſideriis. Vnde & Tullius de parricidaq[æ] supplicis apud athenimis ſes Solone: ſcripſiſſe negat: n[ò]e n[ò] t[á]pibibere q[á] comoue: uidec[er]i. Igiſt lex apud c[ò]tëptores: & legu p[er]cepta cátés uidec[er]i eſſe occaſio delicto: d[ú]pibendo: q[ui] n[ò] uult fieri: ligat eos uiculis mădaſto: q[ui] p[er]iubis abſque peccátes: n[ò] tenebanſt criminibus. Hæc diximus: legé q[ui] p[er] Moyſ[em] data eſt: itelligentes. Vex q[ui] a c[ó]tibus, ſcriptú ſeſt: lex dei & lex carnis atq[ui] mébro: q[ui] pugnat aduerſu legé m[é]tis noſtrae: & captuos nos notit in legé peccati: ſimulq[ui] quattuor leges c[ó]tra ſe dimicátes in uno loco ſcriptas eſſe cognoſco. N[ò] abſque arbitror: ſi reqram quot genera legis in ſcripturis ſanctis eſſe cōmemorenſt. dicit: lex q[ui] p[er] Moyſ[em] data eſt: fecuſum illud q[ui] ſcriptú ſeſt ad Gallatas: Quorquorut en[í]ſ ex operibus legis ſut: ſub malediſto ſut. ſcriptum eſt: n[ò] Maledictus omnis q[ui] n[ò] p[manet] in omnibus q[ui] ſcripta ſut in libro legis: ut faciat ea: & rurſu in c[æ]num epítola. Lex p[er]ter p[uarication]es p[olita] eſt: donec ueniret ſemen: cui reprimiſſu eſt: diſpoſita p[er] a[g]ens in nu mediatoris: & iteru: Itaq[ui]b[us] p[æ]dagogus noſter ſut in Chriſto: ut ex ſide iuſtificemut. P[o]tq[ui] uenit & des: nequaq[ui] ultra ſub p[æ]dagogo f[umus]. Omnes en[í]ſi fili de eſtis p[er] ſide: q[ui] eſt in Chriſto iſeu. Historia quod q[ui] precepta n[ò] c[ò]tinet: iſed q[ac]q facuſt ſit refert: ab apolſolo lex appellat. Dicite mihi qui ſub lege uilque en[í]ſe n[ò] auſdiſtis legé? ſcriptú eſt en[í]ſi qa[que] Abrahá duos filios habuit: u[n]u de ancilla: & alteru de libera: Sed qui et ancilla: ſecu[d]u carnet natus é, qui aſt of libera p[re]promiſſioné. Sed & p[æ]lmi lex appellanſt: ut c[ò]supenſt fermo q[ui] in lege eoq[ui] ſcriptus é: qa[que] odio habuerut me gratis. Eſaiaq[ui] quoq[ui] p[pe]hettiá legé apolſtolus uocat. Hege ſcriptú eſt: iquoniá in aliis linguis & aliis labiis quar populo huic: & nec ſic me exauident d[ic]ionu. q[ui] iuxta hebraicu: & Aquila: in Eſaia ſcriptú repperi, Appellaſt etiam lex myſtica ſcripturæ. F[ra]ntus. Scimus quia lex ſpiritalis eſt. & extra hæc omnia naturaliter ea q[ui] legis ſut faciut: ſi legé n[ò] habétes ipſi ſibi ſut lex[u] indicant opus legis ſcriptú in cordibus ſuis: teſtimonu: phibente illis c[ò]cupientia. Iſta lex q[ui] corde ſcriftib oes c[ò]tinet nationes: & nullus hominu é q[ui] hanc legem me[n]ciat. Vnde omnis neſciat. Unde homines p[u]aricatores legis ſunt: & iccirco iuſtu iuiciuſt dei eſt: ſcribentis í corde humani generis. Quot tibi fieri noluereſt alteri ne feceris. Quis, n[ò]igrotet h[omic]idiu: adulteriu: ſurtu: & omne c[ò]cupiſcentiam et malu: ex eo q[ui] ſp[ic]iæ ea n[ol]it fieri. Si, n[ò]mala eſſe neſciret: nequaq[ui] doleret: ſibi ée illata. Per h[ac] naturalis legi Caym cognouit peccatu ſu[n]i dicés. Maior é c[á]e mea: q[ui] dimittar: & Adá & Eua cognouerut peccatu ſu[n]i & p[pe]pterea abſc[ò]diti ſut ſub ligno uitæ. Pharao quoq[ui] anre q[ui] lex dare[ſt] p[er] Moyſ[em]: ſtimulatus lege naturæ ſua criminá c[ò]ſiteſt: & d[ic]it. Dn[u]s iuſtus: ego aſt populus meus ipii. H[ac] legé neſcuit p[uer]itioria: ignorat u[que] fantia: & peccás abſq[ui] mádato n[ò] teneſt lege peccati. Maledicit patri & matri: & parentes uerberat: & qa[n]o d[ú] accepit legé ſapiet: æ mortu[us] eſt in ea peccatu. C[ú] a[ut] mádatu uenereſt: hoc eſt tépus iſtelligentia: apoftentis bona: & u[it]atris malatu: c[í]nspit peccatu reuuiuſcere: & ille moriu: reuſt: eſſe peccati. Atq[ui] ita ſu ut t[em]s intelligient[ia]e quo dei mádata cognoſcimus: ut p[uen]iamus ad u[ita]o: p[er]eſt in nobis morté: ſi agamus neſpoſi: tius: & occaſio ſapient[ia]e ſeducat nos: atq[ui] ſupplanter: & ducat ad morte. N[ò] quo intelligentia peccatum in Lex. n[ò]intelligentia ſancta: & iuſta: & bona eſt: Sed p[er] intelligiá peccato: atq[ui] u[ir]tutu mihi peccatu n[al]i tur: q[ui] priuſq[ui] intellige peccatu eſſe n[ò] nouerá. Atq[ui] ita facuſt eſt: ut q[ui] mihi pro bono datu[mi]tuo m[ute]ſt in malu: & ut hyperbolice d[ica]: n[ou]oq[ui] u[er]to ut ad explicádu ſenſum meu, Peccatu q[ui]d peccatu beré iſtelligétiam: abſq[ui] peccato erat: p[er] p[uaricationé] mádati incipit mihi eſſe peccatius peccatu. Quamque q[ui] ſit ita c[ò]cupiſcétia: de qua lex d[ic]it: n[ò] c[ò]cupiſces. Alii putat illud c[é] mádatu: q[ui]d in decalogo ſcripti: eſt, n[ò] c[ò]cupiſces r[é]pximi tui. Nos a[ut] p[er] c[ò]cupiſcétia oes pturbatióes animæ ſignificatas p[ant]us, q[ub]us non remus: & gaudemus: timemus: & c[ò]cupiſcimus, & hoc apolſtolus uas elec[ti]o[n]sis: cuius corpus téplu[us] erat iu[i]ritus ſancti: & q[ui] dicebat. An experimentu[us] qua[eri]tis eius q[ui] in me loq[et] chriſtus: Et en alio loco: Chriſtus no[red]emit. Et i[teq]: uiuuo a[ut] iá n[ò] ego, uiuít uero í me chriſtus: n[ò] de le q[ui] loq[et] iſed de eo q[ui] uult poſt peccata agere penitentiá: & ſub p[of]ona ſua fragilitaté deſcribit c[ò]diti[ó]sis humana: q[ui] duoq[ui] hominu iterioris & extemoris p[ug]nátium: intra le bella p[pe]tief interior h[ó] c[ò]ſentit & ſcriptæ & naturali legi: q[ui] b[oa] fit & ſaſt: & ita ſi & ſpiritalis. Exterior ego inſt carnalis ſu: uenúdatus ſub peccato, q[ui]d, n[ò] opor neſcio: & n[ò] q[ui] d[uo]thoc agaſed quod odi. Si autem exterior facit quod non uult: & operatur quod odi: oftendit bonum eſſe mandatiu: & n[ò] ſe operari quod eſt malum: ſed habitans in ſua carne peccatum hoc eſt u[ita] corporis: & deſideriá wu luptatis: q[ui] p[er]ter poſteros: & ſobolé inſita eſt humanis corporibus: & ſi fines fuerit egreſſa u[er]t[em] in peccati. Se unuſq[ui] c[ò]ſideret: & accufator ſui traſtet i[cent]iuas u[iti]oq[ui] Quom[o] & i[fer]m[ó]e & i[co]gitió[ie]: & i[ca]s corporis ſæpe loq[et] & cogité: & patiá q[ui] n[ò] uult. N[olo] dicere faciat: ne ſaſtos uiroſs uidear accufare: de q[ui] bus ſcriptum é. Erat ille h[ó] uerus & ímaculatus: iuſtus dei cultor: recedens ab omni opere malo: & de Z[ar]charia & Heliſabeth, erant iuſt ambo in conspectu dei: ambulantes in omnibus mandatis & iuſtificationibus Domini abſque querela. Et præceptum eſt Apoſtolis: Eſtote perſecti ſicut Pater uſter calidem

p[er]ſus eſt. Nun[us] aŭt hoc apoſtolis imperaret: niſi ſiret ho[em] poſſe eſſe p[er]ſt[ui]. N[iſi] forte hoc dicamus? I 4 4
q[ui] p[er]ceſſés ab omni malo: emendationé ſignificet de erroribus p[er]ueriæ & de uitiis laſciuentis ætatis: tráſi-
t[us] ad correctioné atq[ui] utrutes. Iuſticiá quoq[ui] q[ui] in Zacharia & Heliſabeth prædica[ti] foris eſſe. C[ó]cupiſſen-
t[us] n[ot] q[ui] n[unc] habitare in mébris noſtris dícit: uerſari intrinſecus: ſed & apoſtolis n[ot] p[uer]is p[ci]ipit: uer[ui] iam
ætatis robustæ, ut auſſumant p[er]ſectioné qua[que] & n[os] c[ó]ſitemur i[m] ætate eſſe p[er]ſt[ui]. Nec h[ac]e dicétes adulamur
uitiſſed auſtoritaté legmur ſcriptura[que]: q[ui] nullus homo abſq[ui] peccato ſit, ſed c[ó]clusiſt deus o[és] ſub pecca
tout oibus miſereatur: abſq[ui] eo ſolo q[ui] peccat[ui] n[ot] ſecit: nec iuuentus eſt dolus i[re] oeius. V nde & p[al]omo-
né dícit: q[ui] ſerpentiis uſeſtigia n[ot] inueniant[em] i[mi] petra. Et ipſe de ſe dominus. E c[ee] inſqt uenit p[ri]ceps m[ú]di hu-
uſ: & nih[ui] i[me] uenit. i[mi] ſuſ opis: i[mi]q[ui] uſeſtigii. Ob h[ac] iub[e] nobis: ne exprobremus homini reuertenti a
peccatis ſuis. & ne abominemur ægyptiui: q[ui] ipſi quó[d]a in ægypto ſuimus: & de luto ac lateribus Pharaoni
crtauiuimus ciuitates: & quia captiui ducti ſumas in babyloné lege peccati: q[d] in mébris noſtris moraba[ſt].
Cumq[ui] uیدereſ extrema desperatio ímo apta c[ó]ſeffio o[em] ho[em] diaboli laq[i]s irretiri: c[ó]uerſus i[ne] ſe apoſto
ſusimo homo ſub c[iui]s p[ſona] apoſtolus loquebat: a[git] gratias ſaluatori: q[ui] redéptus ſit ſaguine eiuſ: & ſor
des in bap[it]imo apoſuerit: & n[ou]u Christi aſſuſperit uſeſtimêr[u]: & mortuo uete[er] ho[ne] natus ſit ho[ne] nouus:
q[d] dicat. Miſer ego ho[d]q[ui]s me liberabit de corpore mortis huius: Gratia dei p[le]ſu chriſtum dn[ú]m noſtrum.
Quod ſi cui n[ot] u[er] ſub p[ſona] ſua hoc apoſtolum de aliis dicere exponat: qu[ui] Daniel qu[ue] iuſt[ui] fuiffle no-
nu[m]us: q[ui]ſi de ſe dicat c[um] p[ali]s deprecá[re]. Peccauimus: iniq[ui] fecimus: iniuſte geſſimus: impie egimus: & re-
c[eff]imus ac declinauiu[m]us a m[á]datis & iudiciis tuis: & n[ot] auſiuimus ſeruos tuos p[pp]hetas: qui locuti ſút in
no[ie] tuo ad reſges noſtros & p[ri]cipes & patres: & ad o[em] popu[l]u terræ. Tibi domie iuſticia: nobis a[ut] c[ó]ſu-
ſo[mo]llo quod q[d] in trigeſimo primo p[al]mo di[mi]: Peccat[ui] méu cognit[ui] tibi ſeci: & iniquitaté meá n[ot] abſc[ó]
d[Dix] c[ó]ſitor[bor] aduerſu me iniuſticiá meá domino: & tu remiſilli ip[iet]até peccati mei. Pro hac orabit ad
t[us] o[n]ſanctus in t[re] opportuno: n[ot] Daudi & iuſto uiro: & ut simpliciter loquar: p[pp]hetas: c[iui]s uerba na-
n[am]iſſed peccatori c[ó]gruit. Cumq[ui] iuſtus ſub p[ſona] p[œ]nitentis talia p[u]ſiſſet: a[de]o me[re] audire. I[n]tel-
gere te faciá: & docebo te in uia hac qua ambulabis c[ó]firmabo ſup[er] te oculos meos. In trigeſimo quoq[ui] p[er]
imo p[al]mo: c[iui]s titulus eſt in c[ó]memorati[em]: ut docate nos ſemp[peccato]q[ui] noſtros, memores e[em] de-
bereſt: & agere p[œ]nitentia[tale] quid legimus. Non eſt p[ax] oſlibus meis a[ſac]ie peccato[q]e meq[ui]. Quon[iá] ini-
g[ate]s meá eleuata[q] ſút ſup[er] caput méu: quaſi onus graue grauata[q] ſút ſup[er] me. Corruptæ ſút & putruerút ci
cattæ meáta [ſac]ie inſiſtientæ meáe. Affiſtuctus ſum & incuruatus ſú ulq[ui] ad finé. Totus hic apoſtoli locus:
& in ſup[or]ibibus & i[ne] c[ó]ſequ[it]ibus: imo omnis epiſtola eius ad Romanos nim[i]s obſcuritatibus inuoluta e[em]
ut ſu uolueru c[ó]ſta differere: nequa[q] mihi unus liber: ſed magna & multa erút ſcribenda uolumina.

T[em]p[er] ap[o]ſtolus Paulus in eadem ad Romanos ſcribit epiſtola: Optabá[que] ego ipſe anathema eſſe a Chriſt
ſup[er] fratribus meis ac p[pi]nquis meis iuxta carnem: q[ui] ſunt iſrahel. quoq[ui] adoptio & gloria & teſtamentum
& legis latio & cultus & repromiſſiones: quoq[ui] patres: & ex q[ubus] eſt Chriſtus iuxta carnem: qui ſup[er] o[ia] dei
benedictus in ſecula amen.

XCI.

R
E uera ualida quæſtio: quom[que] apoſtolus qui ſupra dixerat: quis nos ſeparabit a caritate Chriſt[i]
tribulatio an anguſtian an p[ec]utio[an] fames: an nuditas: an pericul[u]: an gladium? Et rurſum: c[ó]
ſido a[ut] q[ui] neq[ui] mors: neq[ui] uita: neq[ui] angel[i]neq[ui] principatus: neq[ui] præſentia: neq[ui] futura: neq[
] fortitudo neq[ui] excelfa: neq[ui] p[ú]dum: neq[ui] alia creatura poterit nos ſeparare a caritate dei: qua[q] ha
bemus in Chriſto iefu domino noſtro: n[unc] ſub iureiurádo c[ó]firmet & dica[ti]u, ueritaté dico i[ne] Chriſto iefu: n[ot]
ment[i]or: teſtimoni[u] mihi p[hib]ente c[ó]ſientia mea in ſpiritu fancto, quon[iá] trit[i]tia e[m] mihi magna: & c[ó]
n[u]us dolor cordi meo. Optabá[n], an, anathema e[em] a Chriſto, p[ra]fratribus meis & p[pi]nq[ui]s iuxta carnem: & reliqua.
San[i] deu[t]a[q]e caritatis: ut nec metu mortis nec ſpe uita[q] nec p[ec]utio[e] nec fame nec nuditate nec picu-
lo nec gladio p[oli]ſit ſepati a caritate eius: & ſi angeli quoq[ui] & p[ote]ſtates & uel p[ſ]ſtia uel futura & o[és] c[æ]lo
n[i] fortitudines & excelfa pariter ac p[ſ]uſa & uniuera ſimul[]o creatura ei i[gr]uat: q[d] nequa[q] p[òt] ſien: tamé n[ot]
[pe]ſare a caritate dei: qua[q] h[et] in Chriſto iefu: Qua[q] eſt iſta t[á]ta mutatio: imo i[audita] prudéti[u]: ut p[ar] caritate
Chriſt[i] niolit habere Chriſto? Et ne ſi forſitan n[ot] credamus: iuurat & c[ó]firmat i[ne] Chriſto: & c[ó]ſciétiæ ſua[q] te-
ſté inuoat c[í]pitu[n] ſandt[u]: ſe h[é]re triticiá: & n[ot] leu[é] ac fortuitá: ſed magná & incredi bilé: & habé[] dolorem
in corde: n[ot] q[ui] ad horá p[ungat] & traéat: ſed q[ui] iugiter in corde p[man]eat. Quo tendit iſta triticiá? Ad q[d] p[er]
[pi]ſat ic[el]ſabilis dolor: Optat anathema e[m] a Chriſto: & p[ire]: ut alii ſalui ſiá[t]. ſed ſi c[ó]ſideremus Moyſi uocé:
noq[uis] deu[q] populo iudæo[q] atq[ui] dicétis. Si dimittis eis: p[ec]cat[ui] ſu[u] dimitte. Si a[ut] n[ot] uis: de]le me d[libro
tuóq[ui] p[er] ſcripſi[u]: p[ſ]iciemus eundé & Moyſi & Pauli apud creditu[u] ſibi gregé aſſe[ct]u. Paſtor, n, b[ó]us ponit
alía ſua[q] p[ui]ibus. Mercenáriu[s] a[ut] c[ui] uیدerit l[up]u uenienté: ſugit, q[ui] n[ot] ſút eius oues. Et hoc ipſu eſt d[ice]
re[Opt]abam anathema eſſe a chriſto: & dele me de libro qué ſcripſi[u]. Qui enim delentur de libro uiuен-
tum: & cum iuſt[u]s n[ot] ſcribun[que] anathema ſiút a domino. Simulq[ui] cerne apoſtolum quantæ caritatis i[ne] Chri-
ſto ſiut pro illo cupiát mori: & ſolus p[ire]: dummodo omne in illum credat homi[u]m genus: p[er]ire autem
n[ot] in perpetuum: ſed in præſentiárum. Qui, n, perdiderit animam ſuam pro Chriſto: ſaluem e[m] facit. Vn-
de: & de quadrageſimo & tertio p[al]mo aſſu[m]it exempl[u]. Quoniam propter te mortificamur tota die: re-
putati ſumus ut oues occifioni[u], uult ergo apoſtolus perire in carne: ut alii ſaluentur in ſpiritu, ſuum fan-
guem fundere: ut multorum animæ conferuentur. Quod autem anathema interdum occifionem ſo-
ner, multis ueteris inſtrumenti teſtimoniis probari poterſt. Et ne leuem putemus eſſe triticiá & modicam
taum doloris: iungit & dicit. Pro fratribus meis & propinquis iuxta carnem. Quando propinquos ap-

Anathema

Cultus

pellat & fres iuxta carnē: in *spiritu* a ſe oſtedit alienos. *Quoſ* e ingt adoptio quæ ſignificātus græca dicti
ut ooeσια de qbus quondá dnús loqbat. Filius primogenitus meus Iſrahel: & filios genui & exaltui. Nunc
dicit filii alieni mériti ſut mihi: & quoſ* gloria ut de cuſtis gétibus eligereſ in peculiár populi deſi: & quo
rú teſaméta: unú in littera alteſ in *spiritu*: ut q prius in carne ſeruierút cerimoniis legis aboliſt: poſt ea
uirent in *spiritu* mādatis euágelí ſempiterni. Et legis latio ad utrúq: reſpōdet: & noui & ueteris teſaméni
& cultus, i, uera religio & pmiſſiones: ut qcuíd repromiſſú ſat patribus cōplereſ in filiis. Et qd oíbus mu
ius eſt: ex qbus Chriſtus de Maria genitus uirgine: ut firemus: gs iſt eſit Chriſtus: cauſas doloris ſui uno
mone cōphédit, q eſt ſup omnia deus benedictus in ſæcula amen. Vt iſte tátus ac talis ab eis nunc reſpetuerit
de quoſ* ſtirpe generatus eſt. Et nihilominus laudat iudicii uerita tem: ne ſententia dei in p[]p[]nquinos & ſa
tres ſuos diſplicere uideaſ: & uel auſtera eſſe uel nimia. In quibus igitur tanta fuerunt bona: dolet cur mun
tanta mala ſint.

Quid uelit intelligi quod idè apoſtolus ſcribit ad colocenſes. Nemo uos ſuperet uolens in humilitate
mentis & religione angeloge: quæ nō uidit ambulans ſruſta íſlatus ſenſu carnis ſuæ: & nō tenens caput: ex
quo totú corpus per nexum & coniunctionis ſumministratrum: & conuītum creſcit in augmentum deſi &
reliqua.

XCIII.

I
llud quod crebro diximus: & ſi imperitus ſermone: nō tamen ſcientia nequaſ Pauli de humi
litate: ſed de conſcientiæ ueritate dixiſſe: etiam nunc approbamus. Profundos enim & recódius
ſenſus lingua nō explicat. Et cí ipſe ſentiat quod loquat: in alienas aures puro nō pōr tranſerere
fermōe. Qué cú i uernacula lingua habeat diſertiſſimù: quippe ut hebræum ex hebraeis: & eruditus ad p[]ro
des Gamalieli uiri in lege doſtifiſmi: ſeipſum íterpretati cupiens: inuoluiſ. Si aút in græca ſíga hoc ei: 20
cidit quá nutritus in Tharſo Ciliciæ a parua ætate íbiberat: q[]d de latinis dicéduſ eſt: q uerbú de uerbo eu
primere conantes: obſcuriores faciút eius ſentétias: & ueluti herbis creſcétibus frugú ítrágulát úber tatem.
Coabimur itaq: παραφράσι τικώσ ſenſus eius euolueret: & tritá ſimplicitate eloquii ſuo ordini redéſ: ab
q[]s iuneſturæ: ut ſimplici ſtamie uerboſ fila decurrát: puroq: ſub tegmine apoſtolici ſermonis textura ſib
creſcat. Nemo uos ſuperet: nemo aduerſum uos brauium accipiat: hoc: n. græce dicitur. καταβραβανά.
Quádo q[]s í certamie poſtus iniqtat agonitheta: uel íſiſiis magiſtroq. βραβιον, & palmá ſibi debiuerit
dit. Multaq[]s ſút nerba quibus iuxta moré urbis & p[]uinciaſ ſuæ familiarius apoſtolus útí: Ex quibus
pli gratia pauca ponenda ſunt. Mihi aút parum eſt iudicari ab humana die: hoc eſ απο ανερωπωμανά
ρασ: & humanum dico: hoc eſ ανθρωπωνατεναγκώ ουλαα hoc eſ non græauii uos: ut
nunc dicitur ἀνδείσι υμάσι καβράβευτ ὁ, idéſ nullus brauium accipiat aduerſum uos. Quibus & alio
multis uerbs uſq[]d hodie utuntur Cilices. Ncc hoc miremur in apoſtolo: ſi utatur eius lingua: conſueta
ne: in qua natus eſt: & nutritus: cú Virgilius alter Homerus apud nos patriæ ſuæ ſequés cōſuetudinem ſo-
ratum frígus appellet. Nemo ergo uos ſupet atq[]d deuincat: uolés in humilitate litteræ ſequi & angeloq
ligioné: atq[]d culturam: ut nō ſeruiatis ſpiritali iſtelligétiæ: ſed exemplaribus futuroq[]s quæ nec ipſe uideſ
uos ſupare deſiderat: ſiue uidit: utrúq, n. habeč in græco. Prefertí cum tumés ambulet: & incedat inſanus
mentiſq[]b ſupbiam geſtu corporis præferat. Hoc, n. ſignificat εὐβατεύων σοβαρος. ſruſta aút inſanur &
tumet ſenſu carnis ſuæ: carnaliter cuncta iſtelligés: & traditione iudaicaq[] & deliramenta p[]quiérés: & nō tunc
caput ofum ſcripturaq[]s: illú de quo ſcriptú eſt, caput uiri chriſtus eſt. Caput aút ac principiú totus corpo
ris eorúq: q credunt & omnis iſtelligentiæ ſpiritalis: ex capite corpus eccleſiæ ſu p[]uas cōpages atq[]d útua
uitalem doſtrinæ cæleftis accipit ſucú. ut oíá paulatim membra uegeten: & p[]occultos uená[]ge meatus ſi
datur deſæcatus ſanguis ciboge: & minitiſre atq[]b ſuccreſcat: ímo teneat téperantia corporis: ut de ſoſe capo
tis rigati artus creſcat in p[]ſectione dei: & íplea ſaluatoris oratio. Pater uolo ut ſicut ego & tu unú fumus
ſic & iſt in nobis unú ſint. ut poſt q[]s nos chriſtus tradiderit patri: ſit deus omnia in oíbus. Tale q[]d & in uer
bis & in ſenſibus & in genere locutionis obſcuriſſimæ ſcribit ad Epheſios. Veritaté aút loquées in carni
te: creſcamus in illo p[]oíq: e ſt caput chriſtus: ex quo totú corpus cōpactum & cōnexum per omne útua
ram ſubministratiōis: ſecúdú operationem in menſura uniſcuiuſq[]b mébri augmentú corporis fact in ad
ficationé ſui in caritate: ſup q[]u in cōmentariis euíſé epſitolæ plenius diximus. loqmur aút unueta coo
tra eos q[]d credétes ex iudæis in dnúm ſaluatoré: iudaicas cerimoniæ ſeruare cupiebat. ſup q[] & í actibus apo-
ſtoloq[]s nō parua quæſtio cōcitata eſt. Vnde & ſupra Paulus ait de his qui magiſtroſus legis eſt ſe iactat. Nò
uos iudicet in cibo & potu: q[] alia muda ſit: alia imunda, aut í parte diei ſei: ut alios dies ſeſtos puténtales
nō ſeſtos. Nobis, n. qui Xpm credimus ſurgenté iugis & æterna ſelſiuitas eſt. Aut in parte neomeniam hoc
eſ calendag[]s & menſis noni: quaſo decreſcens luna finit: & noſtis umbra tegiſ. Chriſtianog[], n. lumé æter
nú eſt: & ſemp ſolis iuſticiæ radii ilſſuat. Aut in parte sabbatoq[]s ut nō faciant ſeruile opus: & onera non
portét: quia nos fumus Chriſti libertate donati: & onera peccatoq[]s portare definimus. Hæc inquit omnia
umbra ſunt futuroq[]s & imagines uenturæ felicitatis: ut in quibus iudæi hæſitát iuxta littera: & tenen[]t in
terra: nos iuxta ſpm: tráleamus ad Xpm: qui ad diſtinctioné umbraq[]s nunc corpus appellat. Quón, n. coe
pore ueritas eſt: & in corpus umbra médacium: ſic in ſpiritali iſtelligéta mundus omnis & cibus & pora
& tota ſelſiuitas & p[]petuæ calendæ & æterna requies expeſtáda eſt. Quaerimus q[]d dicere uoluerit in humi
litate & religione angeloge: aut qué ſefum habeat. Ex quo dominus locutus eſt ad diſpilוס: furgite: ab代
mus hinc: & relinqueſt uobis domus ueltra deſerta, & locus í quo dominus ſpiritaliter crucíſux eſtag[]g
ptus uoac[]ſ & fodoma: oíſ iudaicaq[]s obferuationú cultura deſtructa é. & quaſcúq[]s offerút uíctimas n[]o d[]o
offerút: ſed angelis refugis & ſpiritalibus ímundis, Nec mirú ſi hoc poſt paſſioné domini faciant: cú p[]An[]

quos, pphetaí dicaí ad eos, Núqd hoſtias & uiectimas obtuliftis mihi, xl. annis in deſerto domus ifrahel? & aluitilitis tabernaculú moloc: & fidus dei réphaí, figuras quas ſeciftis ut adoretis eas. Quod plenius í còcio ne iudaica Stepháus martyr exponés & ſuolués hiftoriaí ueteré fic locutus é; & uitulú ſecerút í diebus illis: & obtulerút hoſtias idolo: & lætabanç í operibus manuú ſuaq. Cöuerſus aút deuſt eſt; & tradidit eos ut coherenti militæ caſiſcut ſcriptú eſt in libro ppphetag. Militia aút cæli nô tantú fol appellaí & luna & aftra runlanſaí ſed omnis angelica multitudo eoq; q. exercitus: q. hebraice appellanç ſabaoth, i. uirtutú ſiue exercentinu. Vnde & in euageliux iuxta Lucá legimus. Et ſubito ſacta eſt cú angelo multitudo militiæ cæleftis lau danuú deií & dicentiú. Gloria in altifimis deo: & í terra pax hóibus bonæ uolútatis. Facit ení deus angelos fuos ſpinitus: & miniftros fuos igné urenté: & ut ſciamus ſemp eos q. colebát idola licet in tpe hoſtias uideque offerremno deo eas obſuſiſe: ſed angelis p Ezechiel plenius diſcimus. Dedi eis iuſtificatiòes & precepta nô bona. Nô ení languiné hircoq. aut tauroq. qrit deus: ſed facrifiu domini ſpiritus còtribulatus: cor còtitiú & humilatuú deus nô ſpernit. & ppterea q. uitulú ſecerút in oreb: & coluerút fidus rempha: de quo in pphetaí Amos plenius differuimus; adorauerút figuras quas ipſi ſecerút: & tradidit eos: ut ſeruireſt militiæ cæli nunc ab apoftolo dií religio angelog. Pro humilitate í græco ταπέι νοφροσυνη legi: ideſt humilitas méſis ſiu ſenſus. Vere, n. humilis ſenſus & miſeráda ſulpitio deuí credere hircoq; atq. tauroq. ſanguiene delectari & nidore thymiamatis: quæ ſæpe hoíes declinamus. Quod aút ſeq: t. Si mortui eſtis cú Xpo ab elemétis mûdi: qd adhuc taq. uiuètes í mûdo decernitis: ne tetigeritis: neq. guſtaueritis: neq. còtrectaueriisque ſút óiaí í ſiteritú ipſo uſu ſecuſduí pçcepta & doctrinas hoium: q. ſút rónem qdem habentia ſapientiæ: in ſupfitione & humilitate: & nô ad parcedú corpori: nô in honore aliquo ad faturitaté carnis. hunc nobis habere ſenſuú ſú. Curamus p ſingula: & obſcuritaté ſenſuú atq. uerbog. Chriſto referante pádamus. Si baſpitzati eſtis in Xpo: & cú Xpo í bapſitmate còſepulti: mortui át ab elemétis mûdi: p eo quod é elemétis: cur mec nô dicitis. Mihi aút abſit gloriari níſi in cruce domini noſtri leſu chriſti: p qué mihi mundus crucifius é: & ego mûdo: Nec auditis dnum dicétem ad patrem de mûdo nô ſunt: ſicut & ego nô ſú de mûdo: & mundus odit eos: quoniá nô ſút de mûdo: ſicut & ego nô ſum de mûdo: ſed ecotrario q. ſui uiuètes in mundo decernitis. Ne tetigeritis corpus hoís mortui. nec ueltimétu: & ſcabellú: i quo ſederit mulier méſtruata. Neq. guſtaueritis carneí ſeuillá: & lepoq: & ſepiaq. & loligininú murenæ: & anguilaí: & uniuersog. píſciu: q. ſquâmas & pénulas nô habét: q. óiaí in corruptione & in interitu ſút ipſo uſu & ſtercore digerú: efca. n. uentri: & uener eſcis: & omne quod intrat p os: nô coinquinat hoiem: ſed ea q. de nobis exeué. Secuſduí pçcepta inquit: & doctrinas hoium ſecuſduí illud qd Eſaías loq: t. Populus hic labiis me honorat cor uero eius longe é a me. Fruſtaú colút me: docenres doctrinas hoium: & pçcepta. Vnde & dnus corripit Pharifæos dicés. Irritú ſe cili mádatu dei: ut traditiòes ueltras ſtatueretis: Deus. n. dixit honora prem & matrem: & qui maledixerit patri uel matri morte morieſ. Vos aút dicitis: qcuq. dixerit patri uel matri: munus quodcuq: eſt ex me: tibi pderit: & nô honorificauit patré ſuú: aut matre: & reliqua. Quibus infert. Et irritú ſeciftis mádatum dei: p. pter traditioné ueltram. Quátæ traditiones pharifæoq: ſint: quas hodie Æutéρομον σ. uocát: & qua: aniles fabula: neuoluere nequeo. n. libri pati: magnitudo. Et pleraq. tá turpia ſút: ut erubefcá dice: Dicá tamen unaí in ignominia gentis inimicæ. Præpoſitos habét fynagogis ſapietifiimos quoq: ſoedo operi delegatosut languiné uirginis ſiue menſtruata: mûduí uel imúdum: i ſi oculis discernere nô potuerit: guſtatu pén. Popterea qbus ſenſuú é: ut diebus ſabbatoq. ſedate unuſq: q. í domo ſua: & nô egrediaí: neq. ábulet d loo: i quo hítat: i quádo eos iuxta lîam cœpimus arta: út nô iaceát: nô ábulét: nô ſent: ſed tátú ſedeát: ſi uit pçcepta ſeruare ſolét reſpôdef & dicere: Barrachibas: & Simeo: & Helles: magiſtri níri tradiderút nobis: ut duo milia pedes ábuléus í ſabbato & cætera: Iſtufmôi doctrías hoium pſerétes doctríæ dei. Nô quo dictamus ſedendú ſemp eſſe in ſabbato: & de loco in quo quis fuerit occupatus: péitus nô recedédú: ſed id qd ipſobile legis eſt: in quo infirmaſ p carnem: ipſiritali obſeruatione còplendú ſit. Segq: quæ ſunt qdem róné habentia ſapientiæ: hoc loco qdem còiunctio ſupflua eſt, qd in pletifq. locis ppter iperitíá artis grámaticæ apoftolu ſecife repimus. Neq. n. ſeqtur uel alia cōiuuſto: q. ſolet ei p[]pofitioni: ubi qde poſitú ſuerit: reſpôdere. Vidé: igif obſeruatiòes Iudaicaí apud ipitos: & uilé plebiculá imagíne habere rónis: húanæq. ſapienæ. Vnde & doctores eoq. σοφοi, hoc eſ tapiétes uocané. Et fi quando certis diebus traditiones ſuas exponunt: diſcipulis fuis ſolent dicere οι σοφοι Δι. λασκουσι: id eſ ſapiétes docent traditiones. Pro ſuplitióne í græco ἐνεολογισμού κειμα, iam poſitum eſt hoc eſt ſalfa religio: & pro humilitate ταπεινοφροσυνη. quæ magis uirtutem ſolet ſonare q. ſuitium: ſed hic ταπεινοφροσειη, fic eſt intelligendum q. humilia ſentiatat: q. terreá σφειλειν autem σωματοσ. cuius nomé latinus ſermo nô explicat: apud nos dr: ad nô pендú corpori. Nô parcút iudæi corporibus fuis í affúpione ciboq. còremnentes interdú q. habét: & quærentes q. nô habent. Ex qua neceſſitate: debilitates ítherdú & morbos còtrahút: nec honorát ſemetipſos cum óia munda ſint mundis. nihiſoq. poſit eſſe pollutú: qd cum gratiag. actione percipitur: & iccirco a domio fit creatúut ſaturitate: & ad iſporetione carnis: humanos areus uegetet: atq. ſuſentet. Elementa aút a qbus còſepulti: mo mortui ſumus: lex Moyſi: & omne uetus teſtamentú intelligendú eſt: qbus quaſi ab elemétis & religionis exordiis deum diſcimus. Quomodo. n. elementa appellá: l्रæ: p quas ſyllabas uerba ac cōiúgi: mus: & ad texendá orationé lôga meditatione pcedimus. Ars quoq. muſica habet elementa ſua. Et geome-trica ab elementis iſipit lineaq. & dialectica atq. medicina hénét εισαγωγασ: ſuas: fic elementis ueteris teſlandiutit ad euægelicam plenitudiné ueniat: fancti viiri erudit: ifantia. Vnde. cxviii. pſalmus & omnes alii q litteris pnotátur: p ethicaí nos ducut ad theologicá: & ab elemétis occidétis litteræ: q. deſtruitur: & tranſire faciut ad ſpiritú uiuificantem. Qui ergo mundo & elementis eius mortui ſumus: nô debemus ea ſeruare q

t i

mundi funt.qa í altero initiú:in altero perfectio eſt.

Quid ſit q[ui] id[em] apſtolus ad Theſſalonícſes ſcribſt: Níſi diſceſſio uenerit primú; & reuelatus fuerit h[uius] peſcati; & reliqua.

CXCIII.

1 N prima ad Theſſalonícſes dixerat: De t[em]pibus aſt & mométis frattres n[unc]eſſe habets ut ſcribam uobis, Ipſi, n, diligenter ſcitis: qa[da] dies domini ſicut fur in noſt[ato]ita ueniet. Cui, n, diſeiri pax & ſecuritas; t[uc]t repentinus illis ſtabit interitus ſicut dolot in utero habétis; n[unc] effuſiſt. Supra, n, ad eos ſcripſerat: hoc uobis ditimus í uerbo domini; qa[da] nos q[ui]uiusmodi q[ui] ſidui ſunus in aduentu domini n[unc] p[u]ueniemus eos; q[ui] dormierút; quoniá ipſe dominus in iuſtu & in uoſe archageli & st tuba dei deſcédet de c[æ]lo; & mortui q[ui] in Chriſto ſút; ſeſurgent primi, deide nos q[ui]uiusmodi q[ui] ſidui ſunus ſimul rapiemur c[ui] illis in nubibus obuiá domio in aera; & lic ſemp c[ui] domio erimus. Ita[q] c[of]olamini ſi[que] in uerbis iſtis: Quod audiétes Macedones n[unc] intellexerút; quos ſec[ui]uítés apſtolus uocet; & q[ui] dicid refidui; q[ui] c[ui] illo rapiáč in nubibus obuiá domio, ſed arbitrati ſút; d[ui] adhuc eſſent in corpore; & ante q[ui] g[ui] ſtarét morté: Chriſtú in ſua maiéſtate futurú, Quod apſtolus audiens; rogat eos; & adiurat p[ar]aduentu domini noſtri ſelu chriſti; ut n[unc] c[ito] moueáč neq[ui] p[er] spirituú neq[ui] p[er] ſermoné neq[ui] p[er] epiftolá tanq[ui] ab eo ſcripſi, quaſi inſſet dies domini. Duos aſt eſſe aduentus domini ſaluatoris; & oíá p[he]petaq[ui] docent uoluina; eu[gi]elioq[ui] fides; q[ui] primú in humilitate uenerit; & poſtea ſit uenturus in gloria; ipſo domino p[er]ſtate q[ui] ante c[oe] ſumationé m[ú]di uentura ſint, & qu[uo] uenturus antichriſtus; qua[d]o loq[ui] ad apſtolos. C[ui] uideritis abomini, nationé deſolatioris; qu[ae] dicta eſt a Daniele p[he]peta ſtát[e] in loco ſancto; q[ui] legit i[t]elligat; t[uc]q[ui] i[u]deza ſi[que] ſi] giát ad m[ô]tes; & q[ui] in teſto n[unc] deſcédant tollere aliq[ui] de domo ſua, Et ite[q] t[uc] ſi[que] q[ui] uobis dixerit. Ecco chriſtus aut illici:nolite credere, Surgent, n, p[seudo] Chriſti & p[seudo] p[he]petae; & d[ab]ut ſigna magna & p[ag]ia: ita ut in erroré inducunt; ſi fieri p[ô]t; etiá elec[ti], Ecco p[di]xi uobis. Si ergo dixerint uobis Ecco in deſem eſt; nolite exire, Ecco in penetralibus; nolite credeſt. Sicut, n, fulgur exít ab oriente; & p[are]t uoq[ui] occidet; ita erit aduentus filii hois, Ac deinde; t[uc]t apparebit ſignu filii hois in c[æ]lo; & uideb[ut] filii hois ueniét[em] in nubibus c[æ]li c[ui] uirtute multa & maiéſtate; & mittet angelos fuos c[ui] tuba & uoſe magna; & c[ô]gregabit de c[é]tos eius a quattuor uentis; a ſúmo c[æ]loq[ui] uoq[ui] ad termíos eoq[ui] Rurulq[ui] d[ar]icHIríto loq[ui] ad iudeza. Ego ueni in noſte patris mei; & n[unc] crediditís mihi, ſi alius ueniet in noſte fuo; illú: ſuſcietips, Iſſe Theſſalonícii aíos; uel occaſio n[unc] intellec[ta]s epiſtolæ; uel ſicta reuellatio; q[ui] p[er] ſomniú decepat dormíétis; uel aliquoq[ui] iećtura Eſaíæ & Danielis eu[ag]eliog[ui] q[ui] uerba de antichriſto p[n]nunciato: in illud t[ps] interp[ar]tátú mouerat, q[ui] turbauerat; ut in maiéſtate ſua t[uc] Chriſtu ſiperarét eſſe uéturú. Cui errori médeſt apſolúſt; & exponi q[ui] ante aduétum Xpi debeat p[ſtolari]; ut c[ui] illa ſacta uiderint; t[uc] ſciant antixp[m], i[ho]mi peccati & filii p[ationis]; q[ui] aduerſat & extollíſt ſupra omne q[ui] d[ar] deus; aut q[ui] colíſt; & q[ui] q[ui] t[é]plo diu ſedeat e[que] uéturú. Níni qt uenerit diſceſſio primú; q[ui] græce d[ar] ποστασία ut o[es] gentes q[ui] romano ip[er]io ſubiacét; recedant ab eis; & reuelatus fuerit h[uius] peccati, i, oſt[é]ſus; qué oíá p[he]petaq[ui] uerba p[n]nucianto: h[uius] peccati; in quo ſons o[in]m peccatoq[ui] eſt; & q[ui] filius p[ditionis], i, diaboli. Ipſe ſut uniuſoq[ui] p[dition]o q[ui] aduerſat chriſto; & i[de]o uoſc antichriſtus; & extollíſt ſup omne q[ui] dicíq[ui] deus; ut cuítaq[ui] gentiú deos ſiu[que] p[ar]ta o[em] & uerá religioné ſuol cet pede; & in t[é]plo diu uel hierofolymis ut q[ui] d[ar] puatát; aut certe in eccl[es]ia ut uerius arbitramur; ſedent oſt[em] dens eſſe tanq[ui] ipſe ſit Chriſtus & filius dei. Níſi ingt fuerit romanú i[peri]u ante deſolatum; & antichriſtus p[ceſſerit; Chriſtus n[unc] ueniet; qui ideo ita uenturus eſt; ut antichriſtu deſtruat. Meminíſtis ait q[ui] h[ae]p[ia] q[ui] n[unc] ſcribo p[er] epiſtolá; c[ui] apud uos eſſem p[er]ſenti ſermone narrabá; & dicebá uobis Chriſtú n[unc] eſſe uéturúm q[ui] p[ceſſiſſet antixp[s]. Et n[unc] q[ui] detineat; iſtis, ut reueleſt in ſuo t[pe]h[oc] e[que] q[ui] c[á] ſit; ut Antichriſtus in p[é]ſenta rú n[unc] ueniat; optíme noſtris. Nec uult apte dicere romanú i[peri]u deſtruéduq[ui] quod ipſi q[ui] p[er]anat; etem p[ar]tát. Vnde ſecúdú Apocalyp[im] loánis í fróte purpuratæ meretricis ſcriptum eſt; nomé blaphemæ, a, romæ æternæ. Si, n, apte audacterq[ui] dixiſſet, N[unc] ueniet Antichriſtus; níſi prius romanú deleaſ i[peri]uila c[á] p[er] ſecutionis; in oriété t[uc] eccleſiá c[of]urgere uidebaſ. Quodc[ui] ſeg[ui] l[á], n, myſteriú opá[que] inigtatis tantúr qui tenet n[unc] teneat; donec de medio fiat; & t[uc] reuellabi[que] ille iniquiſt; h[uius] habet ſenfú. Multis malis atq[ui] p[er] Antichriſtus ueniet ſons inigtatis; qué d[ús]n[us] leſus iſterſic ſiritu oris ſui; diuina uidelicet p[ote]ſate; & ſuq[ui] maiéſtatis ip[er]io, Cuius iuſſiſſe; ſecíſe eſt; n[unc] in exercitus multitudine; n[unc] í robore militú; n[unc] in angelo[rum] auxilio, ſed ſtatim ut ille aduenerit; interſicieſ Antichriſtus, Et qu[uo] tenebræ ſolis ſugan[que] aduentu: c[ito] ſil ſtratione aduentus ſui; e[que] d[ús]n[us] deſtruet atq[ui] delebit. Cuius opa Sathanæ funt opa. Et ſicut in Chriſto p[len]tudo diuinitatis ſuit corporaliter; ita & in Antichriſto o[es] erunt fortitudines; & ſigna & p[od]igia; ſed univerſa mendacia, Quomodo, n, ſignis dei; q[ui] opabač p[er] M[oy]ſem magi ſuis reſſitere médaſcis; & uirga M[oy]ſi deo rauit uirgas eoq[ui] ita médaſciú antichriſti Chriſti ueritas deuorabit, Seducúf aſt eius mendaciog[ui] perdinó ni ſút p[ar]arati. Et qu[ia] tacita q[alt]io poterat c[om]moueri; cur, n, c[ô]ceſſit deus o[em] u[eh]ere uirtuté; ſigna atq[ui] p[od]igia; p[er] q[ui] ſeducan[que]; ſi fieri p[ô]t; etiá elec[ti] dei? Solutio p[u]cét q[tioné; & q[ui] opponi poteratianté q[ui] opponat; abſoluit. Faciet inſt q[ui] aſt n[unc] ſua uirtute; ſed c[ô]cſeſione dei; p[pter] Ludæos ait; ut q[ui] n[olu]erút caritáte receperu ueritatis; hoc eſt Chriſtum; quia caritas dei diffuſa eſt in corda credétiú. Et ipſe dicit. Ego ſui ueritas de quo in p[al]mis ſcriptú é; Veritas de terra orta é. Qui ergo caritaté & ueritaté n[unc] receperú; ut ſaluatore ſulc[er]to falui fierent; mittet illis deus n[unc] opatoré; ſed ip[am] opationé, i, ſotem erroris; ut credát mendacio; q[ui] n[em]dax é ipſe; & p[ater] eius. Et ſiq[dem] antichriſtus de uirgine natus eſſet; & primus ueniffet in múdum; p[ot]

judæi habere excufationem;& dicere:q. putauerint ueritatem;& ícirco mendaciuj. p ueritate suſceperint. Nunc 146 aút ideo iudicandi ſunt: imo pculdbio cōdénandi, qa Chriſti ueritate cōtépta poſtea mendaciuj. : id eſt an- tichritum ſuſcepturi ſunt.

Beati Damaſſi papæ ad Hieronymu[m] de interpretatione of[anna ſcifcitatis.

Epistola. XCV.

D. Iſſeſſimo filio Hieronymo Damaſſus epiſcopus in domino saluté, Cōmentaria c[um] legeré græco latinoq. ſermone in euageliog[esis] interp[itatione] a noſtris,i. orthodoxus uiris olim ac nup ſcripta q[ui] de eo q[ui] legit[em] of[anna filio] Dauid:n[om] ſol[ui] diuſer[at]eſed etiá cōtraria ſibimet, p[er]feruntur, Studiuj. ergo dilectionis tuæ deſcor:ut a[rdenti illo] ſtrenuitatis ingenio: ab ſciſis opinionibus : ambigui, utinamq[ui] ſcrupuloſis: quid ſe habeat apud Hebræos: uiuo ſenſu ſcribas; ut de hoc ſicut de multis tibi curæ notat[ur] in Chriſto leſu gratias referant.

Beati Hieronymi ad Damaſſu reſpoſiua Of[anna ſecundum hebraicam ueritatem interpretantis.

Epistola. XCVI.

M. Vlti ſup hoc ſermowe diuſerá finxerút:e q[ui]bus noſter Hilarius in cōmétariis Matthæi ita poſuit. Of[anna hebraico ſermone ſignificat redéptio domus Dauid. Prim[ui] redemptio lingua hebræa ephod iterpretaſt. Deinde domus beth, Dauid uero í hoc loco n[om] e[ſ]c nomé íſertú oibus patet. Alii opinati ſut Of[anna gloriá dict. Porro gloria caboth appellaſt. N[on]ulli gratiá: c[um] gratia tho dafine anna n[unc]upeſt. Reſtat ergo ut omiſſis opinioni ſriuſis: ad ip[ul]m ſonſé: unde ab euageliſtis ſüſtú chreſcurremus. N[á] qu[ui] illud neq[ui] í græcis neq[ui] in latinis codicibus poſſumus inuenire: ut cōpleteſ: id q[ui] d[omi]nus eſt p[er]pphetas. Quoniá Nazareus uocabiſt. Et illud. Ex ægypto uocui fili[ui] meu[ſ]ita & n[unc] ex hebræi codicibus ueritas exprimenda eſt. Vnde in h[ac] uocé uulgus & maxime c[of]ſona iter ſe paruulog[que] turba p[er]miſtidente Matthæo. Turbæ a[ut] q[ui] p[ć]cedebat: & q[ui] ſquelebanſt: clamabát dicentes. Of[anna filio] Dauid Ben[edictus] q[ui] uenit in noie domini. Marcus uero ita poſuit: 'clamabát dicentes of[anna benedictus] q[ui] uenit in noie domini: benedictú q[ui] uenit in noie domini regnú patris noſtri Dauid of[anna in exceſſis. Ica[n]es quoq p[er] uioe c[of]ſentit. Et clamabát Of[anna benedictus] q[ui] uenit í noie domini rex iſrahel, Solus Lucas uerbú o[man] no[ſ]poſuit in reliqua iterp[ationi]os p[te] c[of]ſentiés. Benedictus q[ui] uenit rex in noie domini: p[ax] in terra: & gloria i[ex]eſſus, Igiſt: ut diximus ip[ia] hebræa uerba ponéda ſut: & o[ſ]ium iterp[ú]tú opinio dirigéa: quo facylius q[ui] ſup hoc ſentiendú ſit: ex retraſtione c[u]c[to]g[que] ipſe ſibi leſtor q[ui] ſequaſt inueniat. In centefimo. xvii. p[al]mo ubi nos legimus. O domine ſaluú[me] fac: o domine bene p[er]ſperare, benedictus q[ui] uenit í noie domini hebæo legit[em] Anna adonai of[anna]: Anna adonai aſſiéná baruch abbadafen adonai. Quod Aq[ula] Symmachus Theodotion & q[nta] editio: ne q[ui]d in latino mutare uideamur: ita exprimunt. & h[oc] k[uri]e o domine: σονα[ν] D[au]n ſaluum fac: & h[oc] k[uri]e o domine ευασονα[ν] ή, b[ene] p[er]ſperare: & ευλογ[ι]ν HEΝΟΟς benedictus: & ερχονενος q[ui] uenit o[ναστι] κορι[ου] in nom[ie] domini. Sola ſexta editio cum interp[it]ibus. lxx. ita c[of]gruit: ut ubi c[ater]i poſuerunt ω[α]n: illi ſcripſerit ω[α]. Et qa[si] of[anna q[ui] nos corrupte p[pter] ignoratíá dicimus of[ana]: ſuſuicui ſiu[que] ſaluú[me] fac exprimat: o[ſ]ium iterp[atione] ſignatú eſt. N[unc] illud in cura eſt: q[ui] fine adiectione ſaluú[di]us of[anna] ſermo ſignificat. Sciendúq[que] quía í hoc loco ter dicaſt: anna: & primú q[ui] dem ac fecúdu eſdem litiens ſcribíſt al[ep]h n[om] h[er]tertú uero heth n[om] he. Symmachus igiſt q[ui] c[é]teſimo. xvii. p[al]mo c[um] o[ſ]ium iterp[atione] c[of]ſenlat[er]ut nobis manifeſtior[é] tribuerent í tellectú. In centefimo. xv. p[al]mo ubi d[í]r: O dom[ie] libera a[íam] mea[mi]ta interp[atione] eſt: obſecro domine libera a[íam] mea[ve]. Vbi a[ut] lxx, &: & ille obſecro traſtulerit Aq[ula] & c[ater]is editionibus ω[α]n interp[ant]ibus in hebræo ſcribíſt anna: ueg[que] ita ut in principio aleph habeat n[om] heth. Ex quo a[í]duertimus ſi e[ſ]aleph ſcribat anna: ſignificari obſecro. Si a[ut] ex heth eſſe c[oi]uóné: ſiu[que] iteriectioné: quæ apud græcos p[on]ſit.

Q. Cuius interp[atione] latinus ſermo n[om] exprimit. Sed quoniam h[æ] minutiæ & iſtufmodi disputatióis arcánú, p[pter] bar baric linguæ pariter ac litterag[que] legenti moleſtá tribuſt: ad explanádi c[ō]pendiú uenio: ut dicá ea q[ui] d[ex]vii. p[al]mo: q[ui] manifeſte de Chriſto p[h]p[het]at: & ín ſynagog[esis] iudæog[que] creberrime legebat. Vnde & pop[ulus] no[tor]at: hos uerſus eſſe aſſuſtos: q[ui] ille q[ui] repromittebaſt de genere Dauid: uenerit ſaluaturus iſrahel: dicent[em] Dauid. Lapidé qué reprobauerut ædificantes: hic factus eſt in caput anguli, A dom[ie] fact[us] eſt iſtud: & é m[it]abile in oculis noſtris. H[æ]c eſt dies qua[que] fecit dominus: exultemus & lætemur í ea. O dom[ie] ſaluú[me] faco domine bene p[er]ſperare. Benedictus q[ui] uenit in noie domini. Benediximus uobis de dom[ie] domini: deuſ dominus & illuxit nobis. Vnde & in euageliſtarú ſcriptura cōmemoraſt: phariseos & ſcribas ſup hoc indignatione c[ō]motoſs: q[ui] uiderent pop[ul]u p[al]mi, p[h]p[het]iá ſup Chriſto intelligere c[ō]pletá: & clamantes pueros o[li]anna filio Dauid: & dixiſſe ei audis q[ui] iſt[ui] loquunſt: Et leſu reſpoſiſſe eis. Nun[que] legiſtis: quia ex ore inſaſtú & laci[eti]u p[ec]iſtí iudæ: c[é]teſimú ſeptimú decimú o[ſ]taui p[al]mi aſſertione firmat[é]. Et de eo q[ui] q[ui] faſſque exprim[ui] poterat. Benedictus q[ui] uenit in noie domini: o[ſ]ium euageliſtag[que] ſcriptura c[of]ſentit. De uerbo uen[om] o[li]anna qa[que] græcu[n] n[om] poterát traſſerre ſermoné: ſicut in alleluia & in amen: & in p[er]liſq[ui] fact[us] uidemus: ſup[er] hebræu poſuerú: dicentes of[anna, Lucas igiſt q[ui] inter o[ſ]es euageliſtas græci ſermonis eruditiffimus ſuſtingge ut medicus: & q[ui] euageliu[m] græcis ſcripſerit: qa[que] ſe uidit, p[ri]p[ietate] ſermon[is] traſſerre n[om] poſſe: melius ar bitatus eſt tacre: qu[ui] id ponere: q[ui] legenti faceret q[ui]ſtioné. Ad ſumá ſicuti nos in lingua latíná h[é]mus iterp[ationes] qualda: ut inſultádo dicamus uah: & in admirádo p[ape]: & in dolédo hei: & qua[do] filentium uoluationem iſperare: iſt[ern]tis d[ét]ibus ſpiritu[m] coarctáus: & cog[imus] : t[at]ú ſibilú in ſonádo ſcilicet z. Ita & hehræi íter

t ii

reliquas, pprietates lingua fua habet interiectionem; ut quâdo uolut dominu deſcari; ponat uerbû petentis affectu; & dicât: Anna domine: q. lxx. dixerut; o domine: oſi. ergo faluifica interpita: Anna interieio depe catis eſt: ſi ex duobus his uelis cōpoſitû uerbû facere: dices ofianna: ſiue ut nos loqmur ofanna media uioxi li ſa elifa: ſicuti facere ſolemus in uerſibus Virgili: quâdo Me ne incepto deſiftere uieta: Scadimus: niuncu ptode. Aleph náq: littera prima uerbi ſequentis extremâ uerbi prioris: ioth: inueniens exclufit. Qua prier ut ad qſtionis originé reuertamur: ubi nos legimus i latino. O domine ſaluú me fac: o domine bene cōp Plat benedictus q uenit i noſe domini: iuxta hebræu ſenſu legere poſſumus: obſecro domie: ſaluum facio: ſecro domie; pſperare. Benedictus q uenit i hoſe domini. Saluú aŭt ſac d: ut ſubaudiamus populi tuu lirabeh ſu ue generaliter mûdu. Deniq: Matthæus q euâgeliu hebræo fermone cōſcripſit. Ita poſuit ofanna baram id eſt ofanna in excelfis: q ſaluatore nafcente: ſalus i cælú ufq: id eſt eti: de excelfa puenerit: pace faci: non ſolú in terra: ſed & i cælo: ut iâ dici aliquâdo celfa: rt: inebriatus é gladius meus i cælo. Hæc interi iuxta me diocritate ſenſus mei: breuiter ſtrictimq: diotaui. Cæteru ſciat beatitudo tua i ſtru: modi diſputationibus moleſtiá in legêdo nô deſe: ſurſipeſ qa facile & nos potuimus aliq: emeſtiri: q ex una uoſe ſolueret q: ſoné: ſicuti & cæteros feciſſe moſtrauimus: ſed magis cōdecet ob ueritate: laborare pauliſp. Et peregrino auſe accômodare ſermoni: q de aliena ſíga ſictá ſallam ue referre ſententiam.

Hieronymus Amado p[]ibtero de diuſeris q[]ſtionibus qua: prima e: q[]d ſignificet illud euâgeliu ſecidam Matthæu. Nolite ſoliciti e: de crātio: ſufficit.n.diei malitia ſua.

C. XCVII.

B
Reuis epiſtola lōgas nô ualet explanare q[]ſtiones: & in arctu multa: cōclusend[]o ſtrigere uerbissq[]dibus dilatatu: eſt. Interrogas q[]d ſignificet illud in euâgello iuxta Matthæu. Nolite ſoliciti e: de crātio. Sufficit.n.diei malitia ſua. Crātinu i ſcripturis ſactis futu: tps ſignificat. ſicur & laobii Genesi loq[]t. Exaudiet me cras iuſticia mea. & ubi altare extruitur a duabus tribibus: Rabu: & Gad: & dimidia tribu manaffe: & a c[]u:cto iſrahele, ad eas legatio mitti: c[]u Phinees p[]otifici ſp[]oſiſt: kato co ſe altare feciſſe: ne cras filiis ſuis: colédi deu poſſeſſo denegareſ. Et multa ſtru: modi i ueteri repres ſinu méto. Qui ergo de futuris nos cogitare phibuit: cōſeſſit de præſentibus p[]pter humanæ uitae fragiliterem. Quod aŭt adiicit: ſufficit diei malitia ſua: hoc modo itellige, ſufficit nobis de p[]ſentibus huius ſaculi cōg: tare anguſtius, Q[]uid neceſſe é ſenſu ad incerta & futura extédere: q[]aut c[]oſeq nô poſſumus aut forni: cito ſuéti p[]damus: κακο: α: eni qua: latinus uertit i malitiá: apd græcos duo ſignificat: & malitiá & afflctione: q[]ui κακο: ον græci dicut: & hoc magis p[]malitia tráſſerri debuit. Quod ſi c[]ôtétione qs duci: c[]enu nolens κακο: αν ſſiſtione: ſonare: & âguſtias: ſed malitiá: illo ſeu explainedú é: quo mûduſ i maligno: hoc é i malo poſſus i. Et i dominica oratióe dicamus. Libera nos a malo ut ſufficit nobis c[]ôtra malitiá huius ſaculi p[]ſens habet certamé. T. In ſecu: d[]uq[]liſt loco: de beati apoſtoli Pauli p[]ria ad Corithios epiſtola: q[] loq[]t: Oe peccatú q[] ſecerit h[]o: extra corpus é. Qui aŭt forniſc: i corpus ſuú peccat. Legamus ergo Paululu ſup[]er: ſic ad har uerba ueniamus: ne de extremis partibus: & ut ita dic: cauda capituli totá ſentetiá noſſe cupiamus. Corpus ingt n[]o: fornicatiói ſed domío: & domíus corpori. Deus aŭt & dominu ſuſeitauiti: & nos c[]u illo ſuſtabiti p[] uirtuté ſua. N[]eſcitis qa corpora ueſtra mébra Chriſti ſut: tollés ergo mébra chriſti: faciá mébra meremontis. Abſtian neſcitis: qa q[]c[]uliſt ſer meretrici: unú corpus é: Eru: t, n. iqt duo i carne una. Qui aŭt c[]oſequit é do m[]io: unus p[]ſpiritus é. Fugite fornicatione: o[]e peccatú q[]de c[]oſeq ſecerit h[]o: extra corpus é: q[]ut aŭt forniſc: i cor pus ſuú peccat. Et reliqua: ſanctus apoſtolus c[]ôtra luxuriá diſputas: & i ſupioribus dic: esſca ueri: & ueter eſcis, Deus aŭt & h[]ue & illá deſtruet: c[]oſequéter uenit ad fornicationé. Eteni luxuria mater libidinis e[]uon tréq: diſétu: c[]ibo: & uini potationibus i[]rigatú: uoluptas geitatiu: ſeq: atq: ut alibi dicti é: p[] mébrog: odine: ordo uitio: é. O[]e itac: q[] peccatú: ueriu: g[]ra: ſurtú: homi: cidi: u[]rapia: piuriú: & cætera his ſimilia: poſt fa c[]tú po: nitenudiné habé: t: & ſicet iuéti lucru: tamé mordet c[]oſcia: uoluptas ſola ac libido etiá i p[]lo t[]e p[]er t[]édi: p[]teritos ſtimulos pati: & titillationé carnis & icentiua peccati, ut p[]hae q[] corrigi cupimus cogitares rurſu fit materia deliquédi: aliter cætera peccata foriſecus ſut. Quicq: d. n. egerimus: i alios agimus: forni: cito n[]o: ſolú c[]oſciam fornicátis: ſed & corpus maculat. Ac ſecu: d[]u: i n[]iam domini: i q[]at Propter hoc reſuſque h[]o: p[]ſem & matre: & adhærebit uxori ſua: & erut duo i carne una: etiá ipſe c[]u meſtrice unú corpus eſt: & peccat i corpus ſuú: d[]u: t[]éplú Chriſti facit corpus e[]e meretricis. Dicáus & aliter: ne uall: græc: i: n[]iam terire uideamur. Aliud é peccare p[]corus: Aliud i corpore, ſurtú homi: cidi: u[]rapia: p[]er: & cætera abſeq: foricat: e p[]cor: p[]manus adminiſtramus extric: us: fornicatio ſola i corpore noſtro exerceſ: a nobis: n[]o p[]cor i alios & p[]p[]oſitio minifteriú h[]ét i ſe aut paſſioné, ſut q[]ita edisserat q[]c: ſecu: d[]u ſcripturá uxor i uiri corpus ſin: q[]ut c[]u: fuerit fornicatus peccet i corpus ſuú: hoc eſt i uxore: d[]u eam ſua fornicatione c[]ōmaculat: & facit eá non peecáté ſua c[]omixtióe peccare. T. Tertia: i. extrema, p[]oſitio tua ſuit de ead[]e apoſtoli epiſtola: uib[]o de reſu: reſctióe diſputas: uenit ad e[]u:de locu: i in quo ſcriptú é. Oportet. n. e[]u regnare: donec ponat o[]es inimicos ſuos ſub pedibus ſuis. O: a: n. ſubiecta ſut ſub pedibus e[]us. nouiſſima aŭt & inimica deſtrue: mors: c[]u aŭt d[]uo rit qa o[]ia ſubieſta ſut ei: haud dubiu: gn p[]ter e[]u q[]ubiecit ei o[]ia: c[]u uero ſubieſta ei: fuerit o[]ia: t[]uc ipſe fili us ſubiicet ei: q[]ibi ſubiecit o[]ia: ut ſit deus o[]ia i o[]ibus. & miror te hoc a me q[]rere uoluiffe: c[]u ſanctus H[]larius p[]iſtanen. epiſcopus undecimú libru: c[]ôtra Arrianos hac q[]ſtioe & ſolutióe c[]ôpleuerit. Tamé paucu fa t[]é dicamus. O[]e i hoc ſc: adalú é: q[]re filius patri ſubiectus e[]e d[]ica: q[]d é turpius ſiu e[]i ſerius p[]ri ſubici: q[]ood ſæpe p[]ietatis é: & i p[]almo ſcribí: . N[]one deo ſubieſta erit a[]ia mea: n[]u cruciſi: & maledicti: cru: c[]us ſien: Ma ledi: c: n. n[]ois q[] p[]edét i ligno, q[] ergo p[] nobis maledictus faſtus é: ut nos de maledicti: œ liberar: e: mirari: ſi p[] nobis ſubiectus ſit: ut nos patri faciat eſſe ſubiectos; Dicens in euâgello: Nemo uadit ad p[]ſem n[]u: p[]mo:

& cí exaltatus fuero a terratoia traha ad me, Chriſtus in his q fideles ſút; ſubieſtus eſt patri:qa oës creden-
tes ímo omne hoium genus corporis ipſius mêbra reputatur.In his aůt q ícreduli ſút.i. iudæis & ethnicis
& hereticis inſubieſtus eſ cí:qa ps mébroſ; eius nô e ſubieſta fidei.In fine aůt mûdi cû oíá mêbra regnâ-
ti uiderint Chriſtù,i,corpus ſu:etia ipſa ſubiicíſ Christo,i,corpori ſu:ut oé Chriſti corpus ſubiciatur
deo & patri;& ut ſit deus oíá in oibus.nô ait ut ſit pater oíá in oibus:ſed ut ſit deus:q;d,ppriu nomé eſ tri-
nitatis;& tí ad patré q; ad ſihú & ſpiritú ſanctú ſerri pôt,ut humanitas ſubiiciaſ diuinitati, humanitaté in
hoc loco dicimus nô manſuetudiné & clæmentiá:qua græci qıλανοραπειαν uocant, ſed oé hoium genus,
Petro q;d ait:ut ſit oíá in oibus:hoc ſenſu accipieú d; dominus atq; ſaluator noſter nunc oíá nô eſt, eſt í oi-
busſed pars in ſingulis,uerbi gſa in Salomœ ſapientia:in Dauid bonitas:in lob patientia:in Daniele cogni
no futuroſ; Petro ſides:in Phinees & Paulo zelus:in Ioâne uirginitas:in cæteris cætera, Cû aůt reſ oíum
ſinis aduenerit: tuc oíá in oibus erit:ut ſingul ſancto; oës uirtutes habeát:ut ſt Chriſtus totus in cùctis.
Repperi iuſtam epiſtolæ & còmentariolo tuo breueí chartulá:in qua hæc indita ſerebant. Quærendú ab
eo;á me: utrum mulier reliſto uiro adultero & ſodomita:& alio p uim accepto poſtit abſq; poënitentia
cõnunicare eccleſiæ uiuete adhuc eo:qué prius reliquerat. Quod legens illius uerſiculi recordatus ſum ad
euculandas iuſtificatióes í peccatis. Oës enim hoíes uitiis noſtris ſauemus;& q;d,ppria facimus uolútate: ad
naturæ reſerrimus nec eſtitate. Quó ſi dicat adolescens: Vim patior: corporis me ad libidiné árdor ipſellit:
ipſa organa mébroſ; gétaliú: & còpoſitio corporis ſœmíneos qrit amplexus. Et rurſu homicida í egeſtate
ingra éridigebá cibo: tægmen corporis nô hêbam:ideo alienú sanguiné fudi:ne ipſe fame & frigo: morerer
reſpòdo itaq forori q; a nobis ſup ſuo íſatu qrit:nô noſtras ſed apoſtoli ſententias:an ignoratis frés, ſciéti-
bus.nLégè loquor: quoníá lex dominaí hóu quanto têpre uiuit. Mulier.n;q; ſub uiro é:uiuete uiro aftricta eſt
legi. Quod ſi mortuus fuerit uir eius:liberata é a lege uiri, ergo uiuete uiro adultera erit: ſi duxerit alterú
uíu. Et í alio loco: Mulier ligata é:quato tê preui uit uir eius. Si aůt dormierit uir eius liberata é: cui uult nu-
bantú in domino. Oës igeí cautióes apoſtolus áputans:aptiffíme diffiniuit uiuete uiro adulterá eſſe mu-
leréſi alteri nupſerit. Nolo mihi, pſeras raptoris uiolétiá: matris pſuaſioné: pŕis auſtoritate: p: ppinquorum
aeteruáferuog. Inſidias: atq; còtêptú parentú: dana rei familiaris q; diu uiuit uir licet adulter: licet Sodomi-
ticet flagitius oibus cooptus:& ab uxore,ppett haec ſcelere dereliétus: maritus eius reputat: cui alteq; uiu-
ete accipere nô licet. Nec apoſtolus hæc, ppria auſtoritate decernit: ſed Chriſto in ſe loquete: uerba ſecutus eſt:
q; ait euagelio. Qui dimittit uxoré ſua excepta cá fornicatióis: ſacit eá mœcchari: & q dimiſlá acceperit ad-
ulter. Animaduerte q;d dicat: q dimiſlá acceperit adulter é: ſiue ipſa dimiſerit uiu:é: ſiue a uiro dimiſlá ſit: ad-
ulter eſt q; éta acceperit, Vnde & apoſtoli graue cõiugii farciná itelligétes, ſi ita é inqunt:nô expedit homini
uon: accipere, ad quos dnus;q; pôr inſt cae capiat: itatimq; ſub exéplo eunuchog; triu uirginitatis inſert
bentudiné: q; nulla carnis lege retineſt, necq; fatis aſiudeterere potui: qd ſit q;d ſoluit dicere: alio uiro p: uim
accepto: qd eſt p uim accepto: Cògregata uidelicet multitudine: noleté rapuit: & qre poſtea nô raptorc: ra-
pta dimiſit: Legat libros moyſi & inueniet deſpôſatá uiro: ſi in ciuitate fuerit opprefſa: & nô clamauerit: pu-
ni q; a adultera. Si aůt í agro opprefa ſit: inoxiá eſſe a ſcelere & violétú legibus ſubiacéſ. Ergo & íſta foror
q; ut dicit: uim paſſa eſt: ut altero iúgeret: ſi uult corpus Chriſti accipere: & nô adultera reputari: agat poeni-
tiáita dütaxat ut ſecúdo uiro q; nô appellaſ: uir: ſed adulter a tpe poënitíæ nô copuleſt, q;d ſi ei duq; ui-
dé: & ſemel dilectú nô pôt deſal quere: nec pŕferre dnúm uoluptati: audiat apoſtolú cõclamáté. Nô pote-
ris calicé domini bibere: & calicé dæmonioq; nô poteris méſé: domini cõmunicá: & méſé dæmoniorum.
Et in alio loco. Quæ cõmunicatio luci ac tenebris: Qui cōſenſus chriſto & Belial: Rem nouá loquor; ímo
nô nouá: ſed ueteré: q; ueteris teſtaméti auſtoritate firmá: Si reliq;rit ſecúdú uiu:é: & ſcòciliari uoluerit prio-
nó pôt, cipriſt eſt.n, in Deuteronomio. Si accepit hó uxoré: & habuerit eá: & nô iuenerit gãram í còſpectu
eus ppter aliaqu foeditate: cſribet libellú repudii: & dabit in manu eius: & dimittet eá: de domo ſua. Cung:
q; reſſa alteq; maritú duxerit, & ille quóq; oderit eá: dederit q; ei libellum repudii: & dimiferit de domo ſua:
uel certe mortuus fuerit:nô poterit prior maritus recipere eá in uxoré: q;qa polluta é: & abominabilis facta é
cóta domíno. Nec peccare facias terra tua: qua dominus deus tuus tradidit tibi poſſidéda. Vnde obſecro te:
ut còſoleris eá: ímo puces ad faluté: putridæ carnes ſeſto; idigét: & cauterio, nec é mediciæ culpa: ſed uul-
tenscú crudelitate clæméti:nô parcit medicus: ut parcat, ſauit: ut miſereá.

Bati Hieronymi ad marcellá de qnq; qſitionibus noui teſtaméti: quaq; prima é. Quæ ſút illa q; nec oculus
uidit:nec auris audivit:nec í cor hóis aſcenderút: q; pparauit deus diligétibus ſe. C. Epiſtola. 0. XCVIII.

M
Agnis nos puocas qſitionibus; & torpés ocio ıgeniú dú íterrogas: doces: prima tua ſcificatio fu-
it: q; ſint illa: q nec oculus uidit:nec auris audivit:nec in cor hóis aſcéderút: q; pparauit deus iis: q
diligít eú. Et quó rurſu idé apoſtolus íferat:nobis aůt reuelauít deus p ſpiritú ſuú: & ſi ſuelatu
apoſtolo: itelligere debeamus: q; & ille aliis reuelauerit. Ad q breuis reſpôſio e:nô debere nos q;
reuerq; fit illud: q;d nec oculus uidit:nec auris audivit:nec in cor hóis aſcédit, Si.n, ignorat: quó ſciri potefſt:
Quod pmitif í futuro:nô cernit: in pſenti, Spes.n;q uideſt: nô e ſpes: ſed iá certa poſſeffio: quó ſiuelit q; pſia
accreóliſtè mihi: qd iuſiſibile é, loqre qd audiri nô pôt, expôe: qd cogitatio nô cóphédit húana. Ergo hoc
ſenſu apoſtolus dixiſſe credéduſs eſt: qd carnalibus oculis: & aure carnali: & cogitatióe mortali:nô poſſut pſi
nitalia cóphédu. Et ſi.n, noueramus quondá leſu ſecúdú carnéſ: ſed nunc iá nô nouimus eú & í Ioánis epiſtola
criſtif. Carillimi nunc filií dei ſumus: & necdú manifeſtú eſt: q;d futuri ſumus. Scimus.n, quoníá cú apparue-
nit ſimles ei erimus: q;qa uidebimus eú ſicuti eſt, quodq; reuelatu ſibi & factis p ſpiritú eſſe teſtaſ: non ſtatim

t iii

ſeq;ut ipſe aliis reuelauerit. Alioqn audiuit & i paradifo uerba inſeffabilia: q aliis narrare nô poterat aut ſi
narrauit: nequaq ieffabilia ſut. C Secuda qſiuit: ut qua dicis legiſſe te p tráſiſt in opuſculis meis: q agri
q ſtant a dextris;& hædi q ſtát a finiſtris: xpiani ſint: atq gentiles. & nô potius boni: & malin: nô memini me
hoc aliquádo dixiſſe: & ſi dixiſſem nô eſſem i errore ptinax, Quatuâ ſut dictiante ſubito occurriti ſecundo
Jumine côtra louinianu ſup hoc capitulo diſputaſſe me noui, & nô folu ſup hoc: ſed & d eo qd in cadé que
ſtiôe cadit: ubi píſces mali a bonis píſcibus ſepabuſt. Quod ergo ibi plene dictu eſt:nunc omittédu iudemum.
Tertio iterrogaueras qd dicit apoſtolus in aduentu ſaluatoris: rapi quofda uiuètes obuiâ in nubibus: ita ut
nô pueniané ab his q in Chriſto dormierut: uiſq noſſe: utq ſic occurrant in corporibus: & nô ante moni
tur: cù & dnus noſter moruus ſit: & Ænoch atq Helias ſecuſú apocalypſim loánis moriti eſſe dicant:
ſcilicet ullus ſit q nô guſtauerit morté. Hoc ex ipſius loci côtinétia ſciri pôt: q ſancti q in aduentu ſaluato-
ris fuerit deſhenſi in corpore: i eſſé corporibus occurrát ei: ita tamé ſut igloriú & corruptuum & mortale
gloria & incorruptiôe & imortalitate mutef, ut qlia corpora ſurrecſura ſint: in talé ſubſtatiá etiam unog.
corpora tráſforméſ, Vnde dicit in alio loco apoſtolus: ppter qd nolumus expoliari ſed ſupueſt: ut abſo-
beaſ mortale hoc a uita: ne ſcilicet corpus ab aia deſerat: ſed aia habitáte in corpor fiat inclytú qd ante in-
gloriú ſuit. De Ænoch aút & Helia quos uéturos apocalypſis reſert & eſſe morituros nô eſt ilſtius temporis
disputatu: cù oíis ille liber aut ſpiritaliter i ſtelligédus ſit: ut nos æſtiamus: aut ſi carnalé ſter ptaròem ſegun
iudaicis fabulis acqefcédú ſit: ut rurſu ædiſceſ: hieruſalé: & hoſtioe offerat: i téplo: & ſpiritali cultu immo-
to carnales obtineat cerimonias. Quartuſ eſt qd qſiſt: quô in loánis euâgelio poſt reſurrecſionem dicat:
ad Mariá magdalena Noli me tâgere: nôdu eni aſcédi ad p[rem] meu: & rurſu i Matthæo ſcriptú ſitq ad ue
ſtigia ſaluatoris mulieres corruerit: cù uti: q nô ſit idipſu tâgere poſt ſurrecſioné pedes eius: & nô tâgere.
Maria Magdalena ipſa éa qua lepté dæmonia expulit: ut ubi abúdauerat peccatu: ſupabúdaret gratia, quæ
qa dnúm hortulanu: putabat: & q[ui] cù hoie loqbat: & q[re]bat uiuété cù mortuis: reſte audiuit Noli me tao
gere, & é ſenſus: nô mereris meis hârere uſediſiis: nec adorare q[ui] dnúm: nec eius tenere pedesqué non albi
mas ſurrexiſſe, Tibi, n. necdu aſcédi ad p[rem] meu. Caeteræ uero mulieres q pedes tâgunt: dnúm còſtueri
merenſe: eius hârere uſediſiis: qué ad p[rem] aſcédiſſe còſidút, q[ui] etiá ſi eade multier in diuerſis euâgelis: te
nuſſe pedes & nô tenuiſſe reſer: ſacilis ſolutio ſit: cù potuیر corrigi primu: q[ui] incredula: & poſtea ad re-
pelli: q[ui] eá q erroré còſeffiſioe mutauerat. Quod & de latronibus i ſtelligi p[ot] cù alius euâgelifica utriuq blá-
phemaſſe: alius narret alteq eć còſeſſu. Extrema ſceda còtinebat utq poſt reſurrecſioné, x. diebus cù &
ſicipulis còuerſatus ſit: & n[ut]q alibi fuerit: an latenter ad c[æ]lú aſcédérat: atq deſcédérat: & nihi[lo]minus ap-
ſtolus ſua pniam nô negarit. Si dnúm dei filiú còſideres: de quo p[rem] eſt: & illu eſſe q loqtur. Nòne cauſi
& terrâ ego repleo dicit dnus: & de quo alius, p[pheta] teſtaſ: Cælú mihi thronus eſt: terra aút ſcabellú pedi
meoq: Et rurſu alibi: q tenet c[æ]lú palmo: & terram pugillo, de quo Dauid canit: Quo ibo a p[iritu] tuo: cauſi
facie tua quo fugiá: Si aſcédero in c[æ]lú tu ibi: eſi deſcedero ad infernú ades: & ſi habitauro i extremis mi-
ris: eteni ibi manus tua deducet me: & còtinebit me dextera tua: p[ro]ſeſto nô ambiges etiá ante reſurrecſio
n[é] ſic in dominico corpore hibitaſſe deu uerbú: ut in p[re] eſſet: & c[æ]li circulú clauderat: atq in oibus inſo-
fus eſſet: & circuſuſus, i, ut c[æ]ta penetraret interior: & còtineret exterior, Stultú eſt igiſ illius potutiá unis
corpuſculi paruitate finiri: qué n[ó] capit c[æ]lú: & tamé q ubi: erat: etiá i filio h[ó]is totus erat. Diuia q[ue]pæ na-
tura & dei p[rem] i p[tes] ſecari n[ó] p[ot]: nec locis diuidi: ſed c[ù] ubi: q[ui] ſit: totus ubi: é. erat: igiſ uno eodeq p[ri]
& c[ù] apoſtolis, x. diebus & c[ù] angelis: & i p[re] & i extremis maris finibus erat, In oibus locis uerlabat: c[um]
Thoma in India: c[ù] Petro Romæ: c[ù] Paulo in llyrico: c[ù] Tito in Creta: c[ù] Andrea i Achaia: c[ù] linguis apo-
ſtolis & apoſtolicis u[ir]is in ſingulis c[ut]iſq regionibus. Quod aút d[í]r quofda deferere uel n[ó] deferere: non
naturæ illius terminus p[on]iſe: ſed eoq merita deſcribú: apud quos eſſe uel n[ó] eſſe digna.

E

Argumentu ſequentis Epiſtolæ.

P[it]oſta beati Hieronymi ad Marcellá de blaphemia i ſpirituſ ſanctú de eo qd euâgelio ſcrifi,
Quicuq; dixerit uerbú côtra filiú remitteſ ei. Qui aút dixerit c[ò]tra ſpirituſ ſanctú n[ó] remitteſ
ei neq i hoc ſæculo neq in futuro, ubi dánat Nouatiani ſentetiá q ea uerba reſerebat ad eos qui
chriſtum in tormentis negauſſent: quos i expiabile cenſebat eſſe peccatum.

Ad Marcellá de blaphemia in ſpirituſ ſanctú irremiſſibili.

R

Reuis eſt q[ui]tiúcula quâ miſiſt: & apta reſpòſio eſt. Si, n. de eo qd in euâgelio ſcrifi. Quicin: n.
dixerit uerbú côtra filiú h[ó]is: remitteſ ei. Qui aút dixerit c[ò]tra ſpirituſ ſanctú: n[ó] temitteſ e[n]o
q[ui] in hoc ſæculo: neq i futuro. Nouatianus affirmat: n[ó] poſſe peccare i ſpirituſ ſanctúiſi eu qui
chriſtiaus ſit: & poſſea negauerit, maniſſetú eſt iudæos q eo blaphemabat: peccato blaphemia
n[ó] teneri: q[ue] q ipii coloni: interſeſtis, p[phet]is: de nece domini cogitabat: & i tátu erant p[di]utut ad falui-
dos eos: ſe dei filius ueniffe reſpòderit. Vnde de toto ipſius ſcripturæ ordine c[ou]incédi ſut: n[ó] iis irremiſſi,
bilé eſſe dictá blaphemiá: q tormétis c[ò]pulſi: & uariis euſcerati cruciatiſbus dnúm denegaſſent. ſed iis qui
cú i uiututibus uideát opa dei calúniſt & clamitent dæmonis eſſe uirtuté: & oíá ſigna q ſacta ſut: nona
diuiná magnificentiá ſed ad diabolú ptinere, unde & ſaluator noſter toto reſpòſiôis ſua hoc agit argumen-
to: ut doceat: n[ó] poſſe fathaná eiici a fathana: & regnú eius íter ſe n[ó] eſſe diuſu, Cú, n. diaboli ſtudiú ſit: de
lædere creatura: qu[ó] eiulde poterit eſſe uolútatis: ſanare languéſtes. Et feipſu d obſeſſis fugare corporibus
Probet itaq. Nouatianus alikué de iis q ſacriſicare compuſi ſut: ante tribunal iudicis reſpòdiſe oíá que n[ó]

euægilo scripta sút:nô a filio dei:fed a belzebub pricipe daemonioæ effe pſecta:& túc poterit approbare ir.
reniſſible in ſpiritú ſanctú effe blasphemiá. Vtaut & acutius aliqd itterogemus:reſpôdeat:qd ſit còtra fili-
um hôis dicere uredú:& in ſpiritú ſanctú blasphemare. Ego qppa aftero iuxta ſenſú illius:eos q chriftú í pfe
cuide negauerint:còtra filiú hôis dixiſſe:& nô in ſpiritú ſanctú blasphemaſſe. Qui,n.iterrogat:an chriſtia-
nus ſit:& chriſtianú ſe nô effe reſpôderit:utiq negádo chriftú;hoc ê filiú hôis:ſpiritui ſàcto nô ſecit inuriá.
Si aut Chriſtú negádo:negauit & ſpiritú;edifferat hæreticus:quô nô ppecct í ſpiritú:q filiú hôis denegaue-
nt.Aut ſi ſpiritú ſanctú hoc loci intelligédu pŕem putat:patris nulla é a negatore méſto facta:cum negaret
Perus apoſtolus eo tpe quo ancillæ itterrogatiſe pterritus dnúm negauit í filiú hôis:aut in ſpiritú ſanctú
uide cōmiliſſe peccatú.Si id qd ait nelsco hoiem:redicule uoluerit iterptari:nô Chriſtú eú negaſſe:fed ho
miòmédacem faciet faluatoriq ſe hoc eſt filiú dei negádu effe pſixerat.Si aút negauit filium dei:unde &
amare fleuit:& triná ſedicaſt:trina poſtea còſſeliſe deuít;manifeſtú é peccatú í ſpiritum ſanctú:ideo nô
poſſe dimitti:q habeat blasphemiá,ut cú uides in uirtutibus deú:bezebub calúnieris í ſactis.Doceat igiſ
aliqué negatore belzebub uocaffe Chriſtú;& ultro refera gradú;negatoré nô poſſe ueniá còſeq poſt ruiná.
Qua aliud eſt tormétis credere & ſe chriſtianú negare: Aliud Chriſtú diabolú dicere,ficut tibi ipſa ſcriptu-
raa còtextus leſt attentius poterú demôſtrare.Fuerat qdem plixus diſlerédu,Sed quoniá amicis & qui
ad noſrum hópbitum conuenerút;præſentiam noſtram negare nô poſſumus:& ut tibi ſtatim nô reſpôde-
remadmodum uſium eſt arrogantis;latam diſputationem breui ſermone compħendimus;ut nô tam epi-
ſtolum q commentariolum dictaremus.

Epítola Cromatii & Heliodori epícopoæ, ad beatú Hieronymú librum Æ ortu uirginis Mariæ:q a beato
Matthæo euægeliſta editus dicebatur;traſſerri poſtulantiú.

Epítola C.

D
Ileſſimo fratri Hieronymo præbtero Cromatius & Heliodorus epícopi saluté in domino,
Ortu Mariæ reginæ uirginis ſimul & natiuitate atq infantiá domini noſtri leſu Chriſti in apo-
cryphis iuenimus libris,in qbus multa còtraria noſtrae fidei cōſiderátes ſcripta recuſanda credi-
mus uniuſla:ne p occafione chriſti lætitia antichriſto traderemus,Ita igiſ nobis cōſiderátibus
exteriét utri dei Armenius & Virinus;q dicerét ſàcitaté tuá beatiſſimi Matthæi euægeliſtæ manu ſcriptú
uolum hebraicú iueniſtus.In quo & uirginis matris & ſaluatoris ifatía eſſet ſcripta;& iccirco tuá caritaté p
ipſi dnúm noſtrú leſum Xp'm expetimus;quatenus & illud ex hebraæ latinis auribus tradas nô tantú ad p
ipſiá q út Chriſtú inſignia:quátu ad hæreticó;afutria excludéá;qui ut doctrinam malam inflituerét:
bonam chriſti natiuitatem fuo mendacio miſcuerunt:ut poſt dulcedinem uiae mortis amaritudinem
occularet.Erit ergo puriſtimæ pietatis:uel ut rogátes fratres exaudias:uel epícopos exigétes caritatis debi
tum quod idoneum credideris recipere facias.Vale in domino:& ora pro nobis.

Cæti Hieronymi ad p[é]dictos e[ò]pos de eadé re reſp[ò]ſiua.

Epítola. C. CI.

D
Omnis ſanctis & beatiſſimis Cromatius & Heliodoro epís Hieronymus exiguus Chriſti ſeruus
in domio saluté.Qui terrá auri cōſciá ſodit:nô ilico arripit qcqd poſſa p[u]fuerit lacerata:fed pri-
us q[ui] ſulgés p[u]dus uibráti iactus ferri ſuſpendat;iteri uertédis ſuſpédédiſq ceſpitibus imorat:
& ſpecialiter q nòdú lucur adgef arduú opus iniúgi:cu hoc fuerit mihi a uestra beatitudie im-
perút;q nec ipſe ſanctus Matthæus apoſtolus & euægeliſta uoluit í apto cōſcribi.Si,n.hoc ſecretú nô eét:
eugelio uti:q ipſius q[ui] edigit addidiffet:fed ſecit húc libellú hebraicis litteris obſignatú:qué uſq adeo edi
diut & manu ipſius liber ſcriptus hebraicis litteris a uiris religioliſſimis habeat:q etiá a ſuis prioribus per
ſaceſus t[é]rm ſuſeperut;Húc aút ipſú librú núq aliciu traſſerendú tradiderut;textú eius aliter atq aliter
narrauerut.Sed factú eſt:ut a Manichæi diſcipulo noíte Seleuco:q etiá apoſtoloq g[é]ſta fallo ſermòe cōſcri-
pitúc liber editus nô ædificatiói:fed deſtruétiói materia exibuerit;& q talis p[ar]bareſ in ſynodo:cu merito
aures eccleſiæ nô paterét,Ceſſet núc oblatrátiú morſus.nô iſtú libellú canonicis nos ſupaddidimus ſcriptu
nſſed ad detegédu hæreſos fallaciá apoſtoli atq euægeliſtæ ſcripta traſſerimus.In quo ope nô tá piis iu-
bébus epícopis obſt'épamus:q ipſi hæreticis obviamus Amor igiſ eſt Chriſtú:cui fatiſſacimus credétes q
nos ſuis orationibus adiuuent:q ad ſaluatoris noſtri ifatía ſanctá p noſtra potuerit obediétiá p[u]enire.

E. Expositio ſeu traſlatio hiftoriæ Annæ & loachim d còceptu uirginis Mariæ:put a beato Matthæo ſcri
ptú ferebatur.

Epítola. C. CII.

P
Etitis a meut uobis reſcribá q[ui] mihi de quodá libello q[ui] de natiuitate ſanctæ Mariæ a nónullis
habeſ,& ideo ſire uos uolo multa in eo falſa iueniri.Quidá náq Seleucus q[ui] paſſiòes apoſtolo-
rú cōſcripſit;húc libellú cōpofuit.Sed ſicut d uirtutibus eoq & miraculis p[os] eos factis uera dixit:
de doctrina uero eoq plura méſtus é:lta & hic multa nô uera de corde ſuo cōſinxit,piinde ut in
hebrao habeſ:uerbú ex uerbo traſſerre curabo,q[ui]dem ſanctú euægeliſtá Matthæú eudé libellú liquet cò-
poſuiffe;& in capite euægeli ſui hebraicis litteris obſignatú oppoſuiffe;q[ui] an ueq fit auſtori p[ra]fatiòis & fi-
del ſcriptoris c[om]itto.Ipſe,n.ut hæc dubia effe pnúcio:ita liqdo falſa nô aſſirmo,lliud aút libere dico:quod
fidelíu nemine negatú:puto:ſiue hæc uera ſint:ſiue ab aliquo cōſicta:iacroſanctá ſanctæ Mariæ magna
miraculá p[er]ſiſſe:imaxa cōſecuta ſuſiſſe;& iccirco ſalua fide ab his q deu íſta facere poſſe credút ſine peri-
culo aſæ ſue credi & legi poſſe,deniq i quátu recordari poſſú:ſenſú nô uerba ſcriptoris ſeqns;& núc eadé
ſemita nô iſſdem ueſtigus inſedéſ;núc q[ui] buſda diuerticulis ad eandé uiam recurrens;ſic narratióis ſtilú ten-

c. iiii

["tabo: & nō alia dicā q; quæ aut scripta fūt ibi: aut cōſequēter ſcribi potuerūt. Igiſ beata & glorioſa ſemp ut\n\n*go Maria de regia & familia Dauid oriūda in ciuitate Nazareth nata: hierofolymis i téplo domini nutrita\n\n*fuit, Pater eius loachim: mater uero Anna dicebāt. domus paterna é Galilæa & ciuitate nazareth. Maternu\n\n*aŭt genus ex Bethleem erat. Vita eoſ: ſimplex & rečta apud dnúm: apud hoies irreſhenſibilis erat & pia,\n\n*Ná oem ſubſtantiá ſua trifariá diuiferút. Vná pté téplo & templi ſeruitoribus iſpenderát: taliam pegrinis &\n\n*paupibus erogabát: tertiá ſuæ familæ uſibus & ſibi referuabát. Ita íſi deo cari: hōibus pii: annos citeres,\n\n*xx. caſtú domi cōiugiú fine liberog: pcreatiōe exercebant. Vouerút tamen ſi forte deus donaret eis ſobſoſ:\n\n*eam ſe domini ſeruitio mácipaturos: cuius rei gratia & téplú domini ſingulis p annú ſeſtis frequētare ſole-\n\n*bant. Fačtú eſt aŭt ut encæniog: ſeſtiuitas appropinquaret. Vnde cù nónullis cōtribulibus suis hierofoly-\n\n*má & loachim aſcendit. Ea uero tépſate llachar ibi pōtifex erat: cúq: inter cæteros conciuſes fuos etia loa-\n\n*chim cù oblatione ſua uideret: deſpexit eú; & munera eius ſpreuit: interrogās cur inter ſœcūdos inſocúdus\n\n*ipſe ſtare præſumeret: dicés munera nequaq: deo digna poſſe uideri: qué ipſe ple indignú judicaffet: ſcriptu-\n\n*ra dicěte mal dictú oem eſſe q nō genuiſſet maſculú in íſrahel. Dicebat ergo prius eú ab hac maledictione\n\n*fobolis generatiōe ſoluendú; & ſic demú in cōſpectu domini cù oblationibus eſſe uéturú. Cuius obprobrii\n\n*obiectu pudore magno ſuffuſus loachim ad paſtores q cù pecudibus erat: in paſcuis ſuis fecſeſt. neq: n.do-\n\n*mú repetere uoluit: ne forte a cōtribulibus ſuis q ſimul aderat: & hoc a facerdote audierat: eodé obprobrii\n\n*elogio notareſ. Vez: cù ibi aliquādiu eſſet: quadá die cù eſſet ſolus: angelus ei domini cí uméo luie altiu,\n\n*q cum ad eius uſioné turbareſ: angelus q ei apparuerat: timoré eius cōpècuit: dicens Noli timere loachim;\n\n*neq: in uſione mea turberis, eo: n, ſu angelus domini miſſus ab ipſo ad te: ut annuncié tibi p[ces tuas eſſe\n\n*exauditas: & elemofynas tuas aſcediſſe in cōſpectu eius. Vidés qppa uidit pudóre tuú; & audiuſt ſterilitats\n\n*obprobriú nō rečte tibi obiectú. Peccati náq: nō naturæ ultor é deus; & io: cú alicuibus uteg: claudiand hoc\n\n*facit: ut mirabilius denuo apiat; & nō libidinis eſſe qd nafciſ: ſed diuini muneris cognocaſt. Prima: q. genis\n\n*ueſtræ Sara mater nōne uſq: ad octogefimú annú iſœcunda ſuit; & tamen in ultima ſeneſtutis atate genu-\n\n*it Iſaac: cui repromiſa erat benedictio oium gentiú. Rachel quoq: tantú domino grata: tantúq: a ſancto la-\n\n*tob adamata diu ſterilis ſuit; & tamen Iofeph genuit nō ſolú dominú ægypti: ſed plurimaq: gentiú fame pi-\n\n*turá liberatoré. Quis in ducibus uel fortior Sápſone uel ſanctior Samuelé; & tamen hi ambo ſteriles miſ-\n\n*habuere. Si ergo ratio uerbis meis tibi nō pluadet credere dilatos diu cōcceptus & ſteriles partus mirabili-\n\n*res eſſe ſolere: pinde Anna uxor tua pariet tibi filiá; & uocabis nomé eius Maria: hæc erit ut uouilſtis ab in-\n\n*fantia ſua domino cōſecrat: & ſpituı ſancto repleſi: adhuc ex utero matris. Omne imúdu neq: māduce-\n\n*bit neq: bibet. neq: inter populares ſorinfecus turbas: ſed in téplo domini cōuerfatio eius eritine qdc ea ibi\n\n*níſtrú uel ſuſpicari ſalté poſſit uel dici. Itaq: ætate pcedéte ficut ipſa mirabiliter ex ſterili nafceſ: ita incópa-\n\n*rabiliter uirgo generabit altifúmi filiú: q leſus uocaſ: ſecúdú nōis etymologiá ſaluator oium gentiú erit. Et\n\n*hoc tibi eoq: q annuncio ſignú erit. Cú pueneris ad aureá in hierofolymis portá: habebis ibi Anná uxorem\n\n*tua: quæ de tuæ regreſſionis tardatiōe modo ſolicita: túc in aſpectu tuo gaudebit. His diſtis angeli deſe-\n\n*ſit ab eo. Deinde apparuit Annæ uxori eius: dicens Ne timeas Anna: neq: phátaſima putes eſſe qd uides. Ego\n\n*eni fum angelus illetq: preces & elemofynas ueſtras optuli in cōſpectu dei; & nunc miſſus ſu ad uos: ut annú-\n\n*cié nobis nafciturá filiá: quæ Maria uocata ſup oés mulieres erit benedicta. Hæc a natiuittie ſua ſtatim do-\n\n*mini g[ra] plena tribus ablaſtationis ſuæ annis in domo paterna pmanebit: poſtea ſeruitio domini mácipata\n\n*a templo uſq: ad intelligibiles annos nō diſcedet, ibi deniq: ieuiniis & orationibus noſte ac die. deo ſerués\n\n*ab omni imundo ſe abſtinebit, uiq: núq cognofcet: ſed ſola fine exéplo: fine macula: fine corruptiōe ſiſne ui-\n\n*rili cōmixtiōe uirgo filiú: ancilla dnúm & grá & noie & ope ſaluatoré múdi generabit. Itaq: ſurge: aſcende\n\n*hieruſalem: & cú pueneris ad portá quæ aurea: p eo q deaurata é uocat: ibi, p ſigno uirú tuú: p cuius iſolu-\n\n*mitatis ſlatu ſolicita es: obuiú habebis. Cú hæc igitú ita euenerint: ſcito q quæ annuncio fine dubio cóplen-\n\n*da erút. Igiſ iuxta angeli p[ceptú] uterq: de loco in quo erát: pmouentes aſcederút hieruſalé; & cum ad locu-\n\n*puenifent angelico uaticinio deſignatú: ibi ſe inuicem obuiauerút. Túc de mutua ſua uſione lati: & pmil-\n\n*æ plis certitudine ſecuri: debitas domíu humiliú exaltatoriás egerút. Itaq: adorato domino domú iſreg-\n\n*ſi: diuinú, pmilſum certi & hilares expeſtabát. Cōcepit ergo Anna: & peperit filiá: & iuxta mádatú angeliu-\n\n*parètes uocabát nomé eius Maria: Cúq: trium annoq: circulus uoluereſ; & ablaſtatiōis tps cópletum eſſen-\n\n*ad téplum domini uirginé cù oblationibus adduxerunt. Erát autem circa templum iuxta, xv. graduú p[al]\n\n*mos. xv. aſcenſionis gradus. Nam quia templum erat in monte conſtitutum: altare holocaſtu quod forin-\n\n*ſecus erat: adiri gradibus nō ualebat. In horum itaq: uno beatam uirginem Mariam paruulam parentes cō-\n\n*ſtituerunt. Cumq: ipſi ueſtimenta quæ in itinere habuerant exuereut: & cultioribus ex more ueſtibus ſe &\n\n*mundioribus inderuent: uirgo domini cunctos ſigillatim gradus fine ducétis & leuátis manu ita aſcendit:\n\n*ut perſectæ ætati in hac dumtaxat cá nihil deefie putares, la qppé dominus i uirginis ſuæ infantia magnú\n\n*qdc opabaſ; & quaſt futura eſſet huius miraculi idio p[mo]ſtrabat. Igiſ ſacriſio ſecundum conſuettudiné\n\n*legis celebrato: & uoto ſuo p[re]ſecto: uirginé intra ſepta tépli cum aliis uirginibus ibide ſeducádis dimiferú,\n\n*Ipſi uero domum regreſſi ſunt. Virgo autem domini cum ætatis p[re]ſſu & uirtutibus proficiebat: iux-\n\n*ta p[ra]ſalmiſtam pater & mater derelinquerunt eam: dominus autem aſſumplit cam. Quotidie namq: ab\n\n*angelis frequentabatur: quotidie diuina uſione fruebatur: quæ eam a malis omnibus cuſtodiebat: & bo\n\n*nis omnibus redundare faciebat. Itaq: ad quartum decimum annum uſq: peruenit: ut non ſolun\n\n*nihil de ea mali reprehensione dignum confingere poſſent: ſed & boni omnes qui eam nouerant:*\n\n*conſtitutum: altare holocaſtu quod forin\n\n*

uitam & conuerlationem eius admiratione dignam iudicaret, Tunc pontifex publice denüciabat; ut uirgies
que in têplo còlituebant; & hoc æratis têpus ipleffent; domû reuerterent; & nuptiis fecûdum moré getis
hoc & facere non posse responſit; dicés. Se qdê & parêtes fuos & dnî ſeruitio mácipaffé; & infup ſe ipam dnô
fla còlitutus animi; cum neq; côtra ſcripturâ quæ dicit uouete & reddite; nouû infringendû putaret; neq;
moré genti influët; iotroducere auderet; pcepit ut ad ſelitiuítate quæ Íminebat; oés ex hierofolymis & uici-
nis locis primores adſent; quoq; còſilio ſicire posſet; qd de tá dubia re faciédú eſſet. Quod cú fieret; oibus
in côe placuit; dnûm ſup hac re eſſe còſulédum. Et cuëtis qdê oñi incûbentibus; pôtifex ad còſulendum
deum ex more acceſſit. Nec mora; cuëtis audiétibus de oraculo & de ppiciatorii loco uox ſacta eſt; fecûdum
Eirei uirga de radice leſſæ; & flos de radice eius afcédet; & requeſet ſup eum ſpùs domini; ſpùs ſapiëtiae & in-
telleſtus; ſpùs confili & fortitudis; ſpiritus ſciëtiae & pietatis; & replebit eum ſpùs timoris domini. Secûdú
hac ergo pphetá cuëtos de domo & familia Dauid nuptui habiles nô côjugatos uirgas fuas allaturos ad al-
tare pôxit; & cuiuſcúq; poſt allationé uirgula floré germiaſet; & in eius cæcumé ſpùs domini in ſpecie co-
libe còſediffet; ipam eſſe cui uirgo còmédari & deſponſari deberet. Erat aŭt inter cæteros Iofeph hó de do-
mo & familia Dauid grâdeæuus; cuëtis uero uirgas fuas iuxta ordiné deferétibus ſolus ipſe ſuam ſubtraxit.
Vide cum nihil diuinae uoci cōſonum apparuiffent; pôtifex iterato deum còſulédum putauit; qui respondit
ſolam illú ex his qui designati erat; uirga ſua non attuliffet; q uirginé despoſare deberet. Proditus eſt itaq; lo-
ſeph. Cum, n. uirgá ſum attuliffet; & in acumeine eius colúba de cælo ueniés confediffet; liqdo oibus patuit
ei uinginem deſponſandá fore. Igiſ nuptiag; iure de more celebrato; ipſe qdê in bethleem recedit ciuitatem;
domú ſua diſpoſiturus; & nuptiis neceſſaria, pcuraturus. Virgo aŭt domini Maria cum aliis ſepté uirgibus
cœuis & collàctaneis quas a ſacrdote accepat; ad domum parëtum ſuog; in galilæam reuerſa eſt. His uero
diebus primo, ſaduétus ſui in galilæa tpe miſſus eſt ad ea angelus Gabriel a deo; q ei conceptú dominicum
narraret; & cœptionis uel modú uel ordiné exponeret. Deniq; ìgreffus ad ea; cubiculú q dem ubi manebat
igenti lumie pfordit; ipam uero gratàtillime ſalutás dixit. Aue Maria uirgo dnî gratílîma; uirgo gfa plena;
dnus secú; benedicta tu præ oibus mulieribus; benedicta p oibus hačtenus natis hoibus. Virgo aŭt quæ ià
angélicos bene nouerat uultus; & lumen cæleſte iſuetum non hébat; neq; angelica uſiſoë territa; neq; lumis
magnitudine ſtupеſacta; ſed in folio eius ſermon turbata eſt; & cogitare cœpit qualis ita salutatio tam in-
folia eſſe poſſet; q due portenderet; uel quem finé eſſet habitura. Huic cogitationi angelus diuinitus ifpira-
tus occurreſtine timeas inſt Maria; qſi aliqd còtrariuî tuæ caſtitati hac salutatione pţexâ. Iuineniſt; n; gratia
apud dominum; quæ caſtitatem elegiſt; iteòq; uirgo fine peccato concipies; & paries filiú; hic erit magnus;
quia dominabitur a mari ufq; ad mare; & a flumie ufq; ad terminos orbis terræ; & filius altiſimi uocabití.
quia qui in terris nafcitur humilis; in cælo regnat ſublimis; & dabit illi dominus deus ſedem Dauid patris
eius; & regnabit in domo Iacob in aternem; & regni eius non erit finis; Ipſe quippe rex regum & dominus
dominantium eſt; & thronus eius in ſæculum ſæculi. His angeli uerbis uirgo nô incredua; fed modum ſci-
re uolens respondit. Quomodo ilſud fieri poterſt; Nam cum ipſa uirum iuxta uotum meum nunq cogno-
sam; quomodo fine uirili ſeminis incremento parere poſtum. Ad hoc angelus. Ne exiſtimes inquit Maria
q humano more concipias. Nam fine uirili commixtione uirgo concipies; uirgo paries; uirgo nutries. Spi-
nus enim ſanctus ſuperuenit in te; & uirtus altiſimi obunbrabit tibi contra omnes andores libidís, Ideo-
q quod nafcetur ex te ſolum erit ſanctum; quia ſolum fine peccato conceptum; & natum uocabitur filius
dei. Tunc Maria manibus expanſis & oculis ad cælum leuatis dixit. Ecce ancilla domini (neq; enim domæ
nomine digna ſum) fiat mihi ſecundum uerbum tuum. Longum forte & quibufdam tædioſum erit; fi cun-
da huic opuſculo inſerere uoluerimus; quæ natiuiter dominicam uel præceſſe uel ſubſecuta ſuiffe le-
gimus. Vide his omiſſis quæ in euangelio plenius ſcripta ſunt; ad ea quæ minus habentur narranda acce-
damus. Iofeph Ìgitur a iudæa in Galilæam ueniens; deſponfatam ſibi uirginem uxorem ducere intendebat.
Iam neq; tres fluxerat menſis; & quartus inſtabat ex eo tempore quo fibi deſponſata fuerat. interea paula-
tim utero puerperæ intumeſcete; puerperum ſe maniſestare cœpit; neq; hoc latere potuit Iofeph. Nam ſpòſi
more liberius ad uirginem introiens; & familiarius cum ea loquens; grauidam eſſe depræhendit. Aeftuare
itaq; animo & flucſuare cœpit; quia ignorabat quid fibi potiſſimum eſſet faciendum; neq; enim eam tradu-
cere uoluit; quia juſtus erat; neq; fornicationis ſuſpicione infamare; quia pius; itaq; cogitabat clam diffiolue-
re coniugium; & occulte dimittere eam. Hæc autem eo cogitante; ecce angelus domini ei apparuit in fom-
tis dicens; Iofeph fili Dauid noli timere; hoc eſt ne uelis fornicationis ſuſpicionem in uirgie habere; uel ali-
quid finiſtrum cogitare; neq; timeas eam in uxorem ducere. Quod enim in ea natum eſt; & nunc animum
tum angit; non hominis ſed ſpiritus ſancti eſt opus; Pariet, n; omniu uirgo ſola dei filiú; & uocabis nomen
eius leſum, i. ſaluatorem, ipſe enim ſaluum faciet populum ſuum a peccatis eorum, igitur Iofeph ſecundum
angeli præceptum uirginem uxorem duxit; nec tamen cognouit eam; ſed caſte procurans cuſtodiuit. Iamq;
nonus a conceptohe inſtabat menſis; cum Iofeph uxore cum aliis quæ neceſſaria erant affiùmpta Bethleem
ciuitatem unde ipſe erat tetendit. Faſtum eſt autem cum eſſent ibi impleti ſunt dies ut pareret; & peperit
filium ſuum primogenitum; ſicut fancti euâgeliftæ docuerút dominú noſtrum leſum Chriſtum; qui cum
patre & filio & ſpiritu fancto uiuit & regnat deus per omnia ſæcula ſæculorum,

Beati Hieronymi ad Minerium & Alexandrū monachos de refúrrectione carnis:ubi exponit illud apoſto-
li ad Corinthios;Oës qdem refurgemus;fed non oës imutabimur ſcldm hæreticoq; finisim
fine ſe excuſans q tomo in aliqbus cōmétariis Origenis utaſ.

Epiſtola.

Cll.

I
N ipſo iam p[er]ſectionis articulo ſancti ſtratris noſtri Syſtinni:q uſa mihi ſcripta detulerat;haec q-
liacuq; ſut dictaſ cōpelloſ.nec poſſu uſetrā cælare prudetia;& obſcro ne hoc dictu referat ad
gloria:q[ui potius ad plená neſſi:tu diuſtudine:diu ita uobis quaſi mihi loquor. Multas ſcōſe ſtratū ac
ſociq; de uſa puincia ad me detulit q[ui]tiones:ad q[ui]s uſq; ad diem epiphaniq; largiſſimo ſpacio
me reſpoſu q[ui] putabá. Cúq; ſurtiuis noſtiu lucubratiuſulis ad p[er]laſq; dictarè:& expletis aliis me ad uſetrā
quali ad difficillimá referuaré:uſubo ſupuenit afterers ſe iliq; p[er]ſectuq; Cúq; eum rogaré:ut differret iteri-
bere mihi cœpít ſamé obtédere monaſterioq;ægypti neſſelitates:nili nō plenas aquas;multoq; iediuát p[
pe] offenſa eét in dnúm illu ultra uelle retinere. Itaq; ſubtegmina & ſtamina:liaciaq; & telas quaſe mihi ad ue-
ſtrá tunicá parauerá:uobis incoſſecta tráſmiſo,ut q[uc]d mihi deeft:uſo texaſ eołoq; Prudětes eſtis & eruditi.
& de Canina ut ait Appius ſacuſdia ad Chriſtii diſertitudine:tráſmigraſtis. Nec magſo mihi apud uos labore
opus eſt;q; philofophu quédá in ſuadédo ruſticuſ eſſe p[er]ſum narrát fabulæ:uix dú dimidiu inſt dixeram:
am ítellexerat. Itaq; & ego tpe coartatus ſinguloq; uobis q; in ſacrát ſcripturá cōmétariolis reliq[ui]t ſenté
tias,ptuli:& ad uerbú p[er]laq; íterp[ra]tus ſum,ut & me libere q[ui]tione:& uobis ueteq; traſatoq; mittaſ au-
[ectoritas:qui in legédis ſingulis ac pbádis non mea:uolútati:ſed uſo acqefcaris arbitrio. Quaeritis quo ſen-
ſu dictu: ſit:& quó in prima ad Corinthios epiſtola Pauli apoſtoli ſit legédu; Oës q[ed]e dormiemus:nó aut oës
imutabimur:an iuxta quæda exéplaria non oës dormiemus: oës aút imutabimur. utrúq; n.nin græcis codi-
cibus iueniſt. Sup quo Theodorus heracleotesi:q[ui]e urbs olim p[in]tio uocabaſ:in cōmentariolis apoſtoli
ſic locutus eſt: oës q[dem] no dormiemus: oës aút imutabimur. Ënoch.n. & Helias mortis neſſelitate ſupata-
ita ut erát in corporibus de terrena cōuerſatione ad cælëſtia regna tráſlati ſunt. Vnde & ſancti q; die conſu-
mationis atq; iudicii in corporibus reperiédi ſunt cum aliis ſanctis:q; ex mortuis ſeſurrecturi ſunt:trapienſ
in nubibus obuiá Chriſto in aera:& non guſtabút morté:ierúq; ſemp cú dnó grauſſima mortis neſſelitate
calcata. Vnde ait apoſtolus: oës q[ed]e non dormiemus: oës aút imutabimur. Qui.n.ex mortuis ſeſurrexerit:
& in nubibus uiuètes rapi fuerint:tráſibút ad i[cor]ruptioné: & a mortalitate in ſimortalitáte mutabunſo:nó
in tpe:nó salté in breui ſpacio: ſed in atomo & in p[u]cto tpis atq; mométo: quo palpebra oculi moueri p[er]tí
nouiffima tuba. Táta.n. ſiet celeritate ſeſurrectio mortuoq; ut uiui quos in corporibus ſuis ſuſpens
 tépus ſuenerit: mortuos de íferis ſurgétes p[u]enire nó ualeát. Quod máſeſtius Paulus edifferes: ait. Canet
enim tuba;& mortui ſurgét ícorrupti;& nos imutabimur. Oportet.n. corruptibile ſiſt induere íconu-
ptioné: & mortale íſtud i[du]ere ſimortalitáte:ut poſſit in utrúq; parté uel in p[œ]nis uel in cæloq; regno ma-
nere p[pe]tuoq. Diodorus tharſenſis eſps p[er]tito hoc capitulo in cōſequêtibus breuiter annotauit: in eo q; ſen-
ptum eſt:& mortui ſurgét ícorrupti;& nos imutabimur. Si inſt incorrupti ſurgent mortui: haud du-
bium qn & ipſi ad meliora mutati:q; neceſſu ſuit dicere & nos imutabimur. An in hoc ſuolit intelligi:
incorruptio cōis ſit oíum: imutatio aút pprie iuſtoq; dum nó ſolú incorruptioné & ſimortalitáte: ſed & glo-
riam cōſequunſt? Apollinaris licet aliis uerbis eadé q; Theodorus afteruit quoſda nó eſſe moriuros: & de
p[er]fenti uita rapiédos in futurá:ut mutatis glorificatíq; corporibus ſint cú Chriſto. Quod nunc de Enoch &
Helia credimus: Didymus nó pedibus ſed uerbis in Origenis tráſiés ſníam: cōtraria uia gradiſc. Ecce myſte-
rium uobis loquor: oës q[ed]e dormiemus:nó oës aút imutabimur. q[ed]ita diſséruit. Si nó idigeret ſeſurrectio
interp[re]te: nec obſcuritáte h[er]et in ſenſibus:nunq; Paulus poſt multa quaſe de ſeſurrectione locutus eſt: intuſi
ſet. Ecce myſterium uobis dico: omnes quidem dormiemus. i. moriemur: non oës aút ſed ſoli ſancti imuta-
bunſt. Scio q; in nonuullis codicibus ſcriptu: ſit.nó q[ed]e oës dormiemus: oës aút imutabimur. Sed cōſiderádi
an ei quod p[er]miſſum eſt: omnes imutabimur: poſſit cōuenire quod ſequiſt: mortui ſurgét ícorrupti: & nos
imutabimur. Si.n. oës imuta bunſt: & hoc cōe cum cæteris eſt: iuſp[lu]u ſuit dicere: & nos imutabimur. Quí
ob ré ita legendum eſt: omnes quidé dormiemus: non oës aút imutabimur. Si enim in Adam oës moriunt:
& in morte dormitio eſt: oës ergo dormiemus ſiuе moriemur. Dormit autem iuxta ídioma ſcriptura: qui
mortuus eſt ſpe ſeſurrectionis futuræ. Oiſq; qui dormit exp[er]ſiſt: ſi tamen nó ſubita uis mortis eu op[er]ſe
rit:& mors ſomno fuerit copulata. Cúq; oës ita dormierint lege naturæ: ſoli ſancti in corpore & aia in me-
lius mutabunſt: ita ut ícorruptio oíum ſurgétiú ſit. Gloria aút atq; mutatio pprie ſcōq; Quodq; ſegiux
ta græcos énth p[í]th ſiuе pot[th] oq[ra]λ[ou]. Vtrúq; n. legit: & n[fi]i íterp[ra]tati ſunt in momento & in i[cu]t[ui] ſiuе
i motu oculi: idé p[er]ſatus Didymus ita explanauiſt. Iuſta ſimul oíum ſeſurrectiōe rapienſt obuiá Xpo. Sed hi
quos mors diſſoluerit: q[ui] p[er]ſens ſermo ſignificat. Quádo.n. dicit í p[u]cto tpis & in motu oculi atq; mométo:
futurá oíum ſeſurrectioné c[u]ſtá priæ & ſcedæ ſeſurrectionis fabulá excludit: ut alii primi: alii nouiſſimi re-
ſurrecturi eſſe credanſt. Atomus aút p[u]ctu tpis eſt. quod ſecarí & diuidi p[ot]. Vnde & epicurus ex ſuis ato-
mis múdú ſtruiſt: & uniuera c[of]format. Ictuq; oculi ſiuе motus q; græce d[er] pot[th] tátá velocitate tráſcurriti
ut pene ſenſum uidétis effuſiát. Veq; qa in pleríſq; codicibus p[er] pot[th] i. i[cu]t[ui] uel motu p[í]th legiſt: hoc ſen-
tire debemus: ut quó leuís pluma uel ſtipula: aut tenue ſiccúq; ſoliu ueto flatuq; raptar: & de terra ad ſubli-
me tráſſert: ſic ad i[cu]t[ui] oculi: & ad nutum de: oíum mortuog; corpora mouebunſt: parata ad aduentú iud-
cis. Quodq; iugit & dicit. In nouiſſima tuba. canet.n. tuba: & mortui ſurgét ícorrupti: & nos imutabimur.
Oportet.n. corruptibile hoc i[du]ere corruptioné: & mortale hoc induere ſimortalitáte: duplicé habet intelligi-
gentia: ut clágor tubæ aut uocis ídicet magnitudine: iuxta illud quod ſcriptum eſt: ſicuit tuba exalta uocem
tuá. Aut apertá oíum ſeſurrectioné: iuxta illud q[ed] in euágelio legimus: tu aút cú facis elemofy ná:noli tuba

canere ante te, hoc est abſcondite fac mifericordiam: & in secreto ne uidearis de alterius miferia gloriari. Quænus aŭt cur ad nouifíma tubæ mortuos ſcriperit refurrecturos. Quádo.n.nouiffima dí:utib: alixe p[er]ſtuerút.In apocalypſi loánis.vii.deſcribunt angeli cum tubis:& unoquòb; clágete;prío uidelicet ſecúdo &tertio quarto & qnto & ſexto;qd p ſingulos actú ſit:indicaç. Nouifímo aŭt.i.leptio claro tubæ ſtrepitu p[on]ate mortui ſuſcitan: corpa quæ prius habuerat corruptibilia: incorrupta recipiétes. Vnde poſt nouifí: man tubæ exponit apoftolus qd ſequaç. Canet.n.tuba:& mortui ſurſurgét incorrupti:nos aŭt imutabimur: uio dicti nosaliuſ & eos: qui ſecu ſunt:pter mortuos eſſe ſignificat. Ad qd ítelligédú: ſunt qui dicát mor- tos qui ſurſurgát incorrupti: eſſe corpa mortuò: eos aŭt qui dicant: eſſe mutádiáas debere accipi:qdo in aúroſe gloriá fuerint comutatæ:& puenerint in uiu: p[er]ſctú:& méſurá ætatis plenitudinis Chriſtí. Alii ue- ro afterú mortuos debere ſtelligi p[et]ores: qui ſurſurgét incorrupti:ut poſſunt æterna ſuftinere ſupplicia. Eos aŭt q comutant: eſſe c[ó]s:q de iutute i iututé: & de gloria tráſerunſ í gloriá. Vnde ad ícorruptioné mor- tuiq úlit. Oportet.n. incorruptiuu íoc iduere ícorruptioné. Ad id aŭt qd dixerat:nos immutabimur: illud aduixit. & mortale hoc induet ímortalitaté:aliud eſt.n. ímortalitas: aliud ícorruptio: sicut aliud mortale: & Cor- aliu: d incorruptiuu. Quicq aŭt mortale eſt: & corruptiuu eſt: ſed n[ò] quod corruptiuu: ſtatí & mortale. Cor- ruptiua gpe ſunt corpora quæ carét aia: & tamé n[ò] ſunt mortalia, qa nunq habuere uitá. quod pprie aian- nui: eſt. unde ſignáter apoftolus: corruptioni ícorruptioné: & mortalitá ímortalité: refuſrectionis futuram t[re] copulauit. Achatius Cæſareæ:q prius Turris Stratonis uocaba: poſt Eufebiú Pamphili épus in quarto συνλεκτών ἥτινάστων. i. collecta: quaſſionum libro: ponóns ſibi hanc eandem qóné latius diſputa- uin: utrúq ſuſcipés quod iter ſe uideſt eſſe c[ó]trariu: poſt principiú q[ui] omilimus: ſic locutus eſt. Dicamus primi de eo: quod magis in plurimis codicibus iuenit. Ecce myſteriu dico uobis, oés q[ue]d dormiemus: non oés aŭt imutabimur. Myſterium dixit: ut attéretiores faceret auditores de ſeſuſrectione plenius diſſerturus. Dormitio aŭt mortem íſt: quæ c[ó]s eſt o[ui]m ſignificat: unde rectiffime poſuit o[] oés dormiamus. i. moria- mutat: ſupra dixit. Quó in Adam oés morunt: ſic & in Xpo oés uiuificabú: Cú ergo oés morituri ſint: audite facraméta quæ dico. oés q[ue]d dormiemus: ſed non oés imutabimnr. Canet.n.tuba: haud dubium gn angelus ſeptimus: & mortui ſurſurgét incorrupti. Si aŭt incorrupti erút mortui: quó n[ò] imutabunſ: cum ícor- ruptio ipa mutatio ſut: ſed hæc comutatio qua Paulus mutáduſ: & ſancti ſunt: glorificatio ítelligíſ. Incor- ruptio út a[ic]irco c[ó]s eſt o[ui]m: qa in eo miferabiliores erút peccatores: ut ad torméta perpetui ſint: & non mortali & corruptibili corpore diſſoluant. Legimus in eadé epiſola apoftolo diſſerente ſecretá diuerſitáte ſeſuſrectionis:nón in natura dixit: ſed in varietate gloriæ: d[ù] alii ſurſurgát ad poenas p[pet]uas: alii ad glo- tiam ſempiterná. Alia ení caro uolatiliú: alia p[ic]iú: alia iumétog: & corpa cæſtia: & corpa terrena. Sic inq[ui]t eſt & ſeſuſrectiono mortuò: c[ui] ſíne magis acq[ec]ſit eccleſia, ut oés communi morte moriamur: & non oés mutemur in gloriá, luxta illud quod Daniel ſcribit: multi dormiétés in terræ puluere ſurſurgét: alii in gloriá a[tem]a: alii in c[ó]ſuſioné & obprobriu ſempiternú. Qui.n. ſurſurgét in obprobriu & c[ó]ſuſioné ſempiterná: n[ò] ſurſurgét in a[tem]a gloriá, in qua Paulus: & qui c[ù] eo ſunt mutabunſ. Quæ c[ù] ita ſe habeát: & ſic íntelle- d[à] ſint a nobis: eo[]q tátú comutatione ſuſcipe: qui ſurſurgét in gloriá. Peccato: aŭt & qui mortui infideliú appellant: & ſurſurgét incorrupti: nequaq[ui] comutationé: ſed poenas p[pet]uas eſſe dicédas. Tráſeamus ad ſecúda leſionem: quæ ita ſer[é] in plerisq[ui] codicibus. n[ò] q[dem] omnes dormiemus, o[és] autem imutabimur. Ex qua n[ò]nuli afterú multos iuios in corporu: reperíedos. & ſi non dormiát o[és]non omnes eſſe morituros, ſi autem non moriantur omnes: non omnes ſeſuſecturos. ſeſurgere enim p[pe]rie dicitur: qui prius mori[de] occidit. Vnde & Paulum uolunt ſcribere in prima ad theſalonícéſes epiſola. Nos qui viuimus: qui reſidui ſumus: in aduentu domini non p[uen]iemus eos qui dormierút, quoniam ip[er] dominus in iuſſu: in uoce ar- changeliu: tuba dei ſcenderet de c[æ]lo: & mortui in Chriſto ſurſurgét primi: deinde nos qui uiuimus: q[ui] ſeſi- dul ſumus ſimul cum illis rapiemur in nubibus obuiam Chriſto i aera: & ſic ſemper cum domino erimus. Et ex his dictis: p[are] conan[ſt] apoftolum Paulum & qui cum eo ſcribentant epiſolam: p[ut]aſſe ſe n[ò] e[ſ] mo- nituros: ſed reperiendos die confuſationis in corpore. Quod ſi uerum eſt: errauit Paulus: & humana æſti- matione deceptus eſt: ut arbitraréſ ſe inueniendum in corpore: quod falſum eſſe rerum exitus approbait. Hoc intellexerant & illi theſalonícenſes ſacramenta ſermonis myſtici neſcienres: & conieſturis uariis flu- čuabant, dicebant: ſi Paulus inueniédus in corpore eſt: proximus eſt dies iudicii. Vnde corrigit eos: ſecú- dam epiſolam ſcribens. Rogamus uos fratres per aduentum domini noſtri leſu Chriſtí: & noſtram c[ó]gre- gationem in ip[u]ſu: ut non cito mente moucamini: nec terreamini: neq[ui] per ſpiritum: neq[ui] per uerbum: ne- q[ui] per epiſolam tanq[ui] per nos miſlam: quaſi inſtet dies domini: ne quis uos ſeducat ullo modo, quoniá niſi dicellio uenerit primum: & reuelatus fuerit homo peccati: filius perditionis qui aduerſat & extollitur fu- per omne quod dicitur deus: & quod colitur: ita ut in templo dei ſedeat: oftendens ſe tanq[ui] ſit deus: N[ò] me- miniti: q[ui] cum apud uos eſſem: hæc dicebam uobis: Quibus dictis: hoc agit: ut eos reuocet ab errore: ne putent diem appropinquare iudicii: & id quod ſcriperat:nos qui uiuimus: qui reſidui ſumus: in aduétu do- domini non p[uen]iemus eos qui dormierút: aliter intelligi: ſituolit ip[er] qui ſcripſit. Neq[ui] ení fieri p[ot]ut q[ui]d Timothæum ſcriperat. Ego enim iam delibori: & tempus reſolutionis meæ inſtat: putaret ſe in carre p[pe]tuerú: & nunq[ui] eſſe moritur: & de uita terrena ſtatim ad regna cæſtia: tráſitur: p[er]ſertim c[ù] ad Ro- manos ſcribés eadé dixerit. Quis me liberabit de corpe mortis huius: Et ad Coríthios: habitátes í corpore p[ere]gpinamur a dom[io] magis autem uolumus exire de corpore: & p[er]ſentes eſſe cum deo, qui hæc dicebat: nouerat uti:q[ui] ſe eſſe moriturum. Melius eſt igitur ſpiritaliter ſentire quod ſcriptum eſt: & dormitionem in p[lenti] loco non morté accipe: per qua áia a corpe p[er]ſat: ſed peccatú poſt fide: & offenſam dei dormitionéq[ui]

poſt bapſiſum:de qua & ad corinthios loquebat:Et ideo intere uos multi infirmi ſunt;& dormiunt plu-
rimi, Et in alio loco, Engo & qui dormierut in Xpo pietuit: qui cum mortui ſint: non ſunt ppetua mortuas pi-
turi:qa nō in mortali crimine cōtinenſ: ſed leui modicoq perto. Quod & alius ſeuſ uitare cupiæ loqbatur:
ne forte obdormiā in morte, Eſt igiſ ſomnus pelti qui ductit ad morte: & eſt alia delicii dormitiu quæ mor-
te nō ſtrigif. Qui ergo uiterit ea uita q dicit. Ego ſum uita(& n.uita nifa abſcōdita eſt cù xpo in deo)& nuȋg
ab ea fuerit ſepatus: nec ad morte uſq peccauerit: iſte de iuuetibus & ſemp uiuetibus eſe diſre qbus & Sal-
uator in euāgelio loānis myſtico ſermone teſtaſ. Qui credit in me: nō morieſ. Et oſs qui uiuit: & credit in
me: nō morieſ in aſternu. Vnde & apoſtolus dní lui calcans ueſtigia:ea docuit diſcipulos: q didicit a magi-
ſtro: oſs itaq: nō dormiemus. Qui, n.oi: cuſtodia ſeruat cor ſuui: & ad Xpi pcepta uigilat: mādiatip eius me-
mor eſt dicertis: uigilate: qa neſcitis qua hora fur ueniat. Et in alio loco, ne dederis ſomnú oculis tuis: & pal-
pebris tuis dormitatione: ut faluus fiass: qſli caprea de uiculus: & qſli auis de laquis: iſte nō dormiet. Cúq igi-
qda nō dormiāt: qui ſemp in Xpo uiuūt & uigilat: ſeqf ut nequaq oſs dormiāt: & ecōtrario oſs immutent:
nō imutatiōe gloriæ: quæ pprie debef ſanctis: ſed ea imutatione: qua corruptiuu hoc iorruptiuu eſſicuit ut
uel poenas uel pmia recipiat ſempiterna, Quod ſi dormierit aliqs in xpo: & negligentiæ ſono obdormiunt:
debet audire qd ſcriptu é. Núgd q dormit nō refurget: Qui uero nō dormit ſed uigilat: & ſep uiuit in xpo: de
uita ad uitā trāſeti: ſiue rapieſ in nubibus: ut ſemp cum dno ſit. De iſtuimōi dormiétibus Lazarus erat de
quo dnus ait, Lazarus amicus nſ dormit, & de hoc dormiétte dicebat ad Marthā: q credit in me: tia: ſi mor-
tus fuerit uiuet, & oſs qui uiuit: & credit in me: nō morieſ in aſternu. Qui ení tota méte in xpo confiditét
ſi ut hō lapſus mortuus fuerit in pectó: ſide ſua uiuit in ppeteu. Alioq nors itō cōs eſt: credétibus & non
credétabus debet æqualiter: & oſs pariter refurreſturi ſunt. Alii in cōſuſioné aſterná: alii ex eo: q: credutin
ſempiterná uitā. Et ſic iſare pōt: ut qui credit in xpo: nō moriſ: & etia: ſi mortuus fuerit uiuat in aſternum,
quod iuxta corpaſé morté: excepto Enoch & Helia: nulli contigiffe pípiciu: eſt. Qui aſt: ſide magnitudine
ſemp uiuūt in xpo: nō dormiét necq morienſ: ſed imitatores erut uitæ apoſtolicæ: q abſc: ulla culpa uiaſt
in lege iuſticiæ: & ad finé dní tráſuëtis: credéteſq in eu: qui uita uocaſ & refurrectio: nung dormiere: unung
mortui ſunt. Aína, n. q peccauerit: ipſa morieſ. Sicut igiſaia q peccat: uiuíté correpe mortua eí: & eadé die q peo-
cauerit: dormit in morté: dicéte eccleſiaſte: qui peccauerit: mortuus eſt ex tuc: ſic aia quæ xpi pcepta ſeru-
uerit: etia: ſi corpus mortuú fuerit uiuet in aſternu. Hoc aſt: ſciédu: q magis cōueniat ueritati: a legere oſs
gdé dormiemus: non oſs aſt: imutabimur: maxie: q feqtur mortui refurgét iorrupti: & nos imutabimur.
Sí.n. oſs ſunt imutádi iuxta altera: lectioné: quó poſte a diei: qſli pícuu atq priuatū. & ppriu: apoſtolos: &
nos imutabimur. Quádo aſt: dicit nos: ſcós quoq: ſignificat. Quæritis quó itelligédu: ſit illud: quod i pria
d Theſſalonicéſes epiſola ſcribif. Hoc, n. uobis dicimus in uerbo dní: qa nos q uiuimus: q refidui ſumus i
aduétu dní non püeniemus eos: qui dormierut. Quoníá ipſe dnus in iuſſu: & in uoce archágeli: & in tuba dei
delcédet de cælo: & mortui: qui in Chriſto ſunt: refurgét primi, deinde nos qui uiuimus: qui refidui ſumus:
ſimul cum illis rapiemur in nubibus obuiam Chriſto in aera: & ſic ſemper cum domino erimus. Sup quo
qúis ſuperior Achatii disputatio plenius disputarit: tamen dicendú eſt: quid uideaf aliis: Theodoro uideli-
cet Apollinari & Díodoro: qui unam ſequunq ſentétiam, quoq Diodorus hæc ſcripſit: refiduos atq uiuen-
tes Paulus apoſtolus uocat: non quo uelit intelligi: & ſe & aliis refurrectionis tépore in corpore reperiédos
ſed non dixit pro eo quod eſt iuſtos: de quoq & ego ſum numero, ipſi, n. rapienſ obuiá Chriſto: & non pec-
catores. Viuentes autem non iuxta tropologiam ſanctos accipimus: qui peccato non mortui ſunt: ſed om-
nes quos in corpore adueniés Chriſtus inuenerit. Quod eſt: non præueniemus eos qui dormieruntine:
quaq ad peccatores referre debemus. Neq enim peccatores cum iuſtis rapienſ obuiá Chriſto: ſed eos quos
mors diffoulerit. Verum quid ita pquiro: & apoſtolicis dictis calunniá facio: cum ipſe manifeſtiffime ſcribat
qui refidui ſumus in aduentu domini: Qui ſunt autem refidii: uerbis diſcimus Saluatoris: ſicut in diebus
Noe ducebant uxores & nubebát: & repente uenit diluuium: & tulit oſs: ſic erit aduétus filii hoíſ. Quibus
fermonibus approbaſ in fine mūdi multos uiuos & adhuc in corporibus reperiédos. Sequi in iuſſu in uo-
ce archágeli: & mortui refurgét primi. Et hoc rurſum Saluator loqui: in euāgelio. Media autem nòte: ipſo
fus uenit: qui utiq uiuétes in corpore dephenderet, quádo duo erùt in lectulo uno: unus ſumelé: & alius
relinquet: & duæ molétes: una afflumetur: & alia relinquetur. Quibus dictis oftenditur: medio noctis: ſecu-
ris omnibus conſumationem mūdi effe uenturam, Orígenes in tertio uolumine Eſſy HnacTikwn, i. exponi-
tionum epiſtolæ Pauli ad Theſſalonicéſes prima: poſt multa: quæ uario prudenti: q ſermone differuit: hæc
intulit: de qbus nulli dubiu: eſt: & Achatiú pleraq libaſſe. Quid eſt ergo quod dicut Theſſalonicéſes in uer-
bo dei. Paulus & Siluanus: & Timothæus. Nos qui uiuimus: qui refidui ſumus in aduentu domini nō præ-
ueniemus eos: qui dormierunt. Qui ſunt iſt iuuentes qui loquutur talia: Vtiq Paulus nō ab hominibus:
nec per homines apoſtolus: & cariſimus eius filius in fide Timothæus & Siluanus: qui illis erat in affectio-
ne & uirtutibus copulatus. Et hoc non ſolum illi: ſed quicúq Pauli & ſciëtia & cōverſatiœ similis eſt: dicer
pōt: nos qui uiuimus: quoq: corpus mortuus eſt: ppter peccatu: ſpúſ aſt: uiuit; ppter iuſticia: & quoq morti-
ficata ſut mébra ſup terrà: ita ut neqq cōcupiſcat caro cōtra ſpiritu: Sí.n. adhuc defiderat caro: uiuuit: & qa ui
uit: dſiderat: & nō ſut mortificata mébra illius ſup terrá. Quod ſi mortificata ſut: neqq cōtra ſpiritu: cōcupi
ſcut: q mortificatióe fui huiuſcemodi defiderium perdiderunt. Sicut igitur qui uita caruere præſenti: & ad
meliora tranſlati ſunt: magis uiuunt: depoſito mortis corpore: & uitiorum omnium incétiuis. Sic qui mor-
tificatione leſum in corpore fuo circunferunt: & nequaq uiuunt iuxta carnem: ſed iuxta ſpiritu: uiuūt in
eo qui uita é, & uiuit i eis Xps, de quo ſcriptu é. Viuus eſt fermo dei & efficax: q eſt dei iuirtus deiq ſapiëtia.

Viuunt enim in quibus uiuit uirtus dei:omni humana fragilitate depofita:& in quibus uiuit sapientia quæ abſcóditæ eſt in deo:& in quibus uiuit & opaſ iuſticia, Chriſtus.n.faetus eſt nobis nō ſolum iuſticia ex deo: abſcóditæ eſt in deo:& in quibus uiuit & opaſ iuſticia, Chriſtus.n.faetus eſt nobis nō ſolum iuſticia ex deo: hanc epiſola ſeparat;uidereſ supſluua annotatio:& ex uno loco aſſuſtū teſtimōiuī nō ualeret,Nunc uero eo: hunc epiſola ſeparat;uidereſ supſluua annotatio:& ex uno loco aſſuſtū teſtimōiuī nō ualeret,Nunc uero eo: de ſenſuſa & eode ſuſi priā ad Corithios loqui:oës nō dormiemus:oës at ímutabimur;í mométo:í mor: de ſenſuſa & eode ſuſi priā ad Corithios loqui:oës nō dormiemus:oës at ímutabimur;í mométo:í mor: tu ocuſi nouiſſima tuba,Canet.n.tubat & mortui ſeſurget ícorrupti;& nos ímutabimur,Hoc qd in ſpenti tu ocuſi nouiſſima tuba,Canet.n.tubat & mortui ſeſurget ícorrupti;Porro qd ſequi:Deide nos qui uiuimus:qui ſelidui ſumus illi re: ſondet & nos ímutabimur;quoq utrùq sic ítelligi pōt.Nos qui uiuimus:qui ſelidui ſumus í aduétu dní: & nos q ímutabimur;& nō ſumus ex his:qui appellant mortui:ſed uiuimus:iccirco ſpentiá dní nō in mor: ſeſt in uità pſtolamur:quia de iuſrahelitico genere ſumus,& electæ ſut de nobis reliquiæ:de quibus dnus oſi loſbat,Dereliq mihi ſepté milia uiros;q nō curuauerút géu áte Baal,In Ioánis quoq euâgelio uiuoq & nō ſuioq duplex ordo diſcribí.Ois q credit í me etiá ſi mortuus fuerit uiuet;& oí's qui uiuit & credit í me nō moriét í zterni.Si uiuos ita ítelligimus:ut iá a nobis dictú eſt:dormiètes & in Xpo mortuos illos eſſe credamus:qui cú uelint in Xpo uiuere:tamé peccato mortui ſunt,Sin aút reliqæ & electio ſcám g'ram ap: pelláf uiuètes;q nō ita credú:nec de iuſrahelitica nobilitate generati ſunt:dormiètes & mortui appellabúſ in xpo,Sút q húc locu ita edifierát,Viui appellanſ;q nunq p[oc]t mortui ſunt.Qui át peccauerút;i eo q pec cauerút mortui ſunt;& poſtea cōuerſi ad pniam:purgát antiq delicta,mortui appellanſ:qa peccauerunt:In Xpo aút mortui:qa plena ad deu méte cōuerſi ſunt.Porro qui uiuút:& habét teſtimoniú ſidei:& necdum reccerút,pmiffione deiq & de aliis melius qddá cogitauit;ut nō abſch his qui iuſt ſunt coronenſ:in eo ha: bent beatitudine:q fruut bono c[of]ciæ:& uiuút:& relicti ſunt in aduétu dní ſaluatoris,Sed qa clæmens eſt deus;& uuit ſaluare etiá eos qui dormierút;& in Chriſto mortui ſunt:nō p[uen]iét illos:neq ſoli rapienſ in mbubus:fed iuxta exéplu euâgelicæ parabolæ unu denariú unáq mercedé:& undecieæ horæ oparii & priæ qui in uineá miſſi ſunt:falutis p[ci]u accipiét,Nec hoc alicui uideaſ iniuſtú;ut dispar labor unu p[mi]uī c[of]ſe: q, Magna qppè diuerſitas eſt eoq qui poſt unera ſunt ſanati;& eoq qui nunq uiderút mortis errorem. De his puto dictú;q s é hó q uiuiti:& nō uidebit morté;redimet de morte aiam ſua,Necq.n.ut qda putat:qs po qd eſt nullus accipiét;fed quali dixerit q[putas]iuxta illud q[ri]ſcriptú eſt.Quis sapiens;& ítelliget hæc: Et alio loco,Domíe q[sa]s habitabít in tabernaculo tuo? Et iteru. Quis cognouit ſenſum dní? Refidui ergo erút de credéſibus pauci qui aduétu dní uideaſ:ſecudú illud quod deus uerbú ſactú eſt:nequaq in uilitate canisſed in gloria triúphátis;& c[of]siderádu quó primú appellauerit dormiètes,deide i Xpo mortuos:quos uiuètes p[uen]ire nd poterút.Qui.n.n[od] c[ult]odierit hoc q[ri]ſcriptú eſt,ne dederis ſonú oculis tuis:neq palpe: bris tuis dormitationé:ut ſaluus fias,ficut caprea de uiculis;& ficut auis de laqis dormiét;& culpabilis fo: pore torpocet.Cúq dormierit:traſibit in morté,ficut.n.mouef q uigilat:ſic q dormit iacet ímotus;& mor: tis torpe ſimilitume. Quod aút dormitioné ſequaf mors;& prima ad corithios epiſola docere nos pote: rit in qua ſcriptú eſt.Nunc aút Xps ſurrexit ex mortuis:primitiæ dormiétiú;qa p hoiem mors;& per hoiem ſerucreſtio mortuóq.Et poſt paululú:nō oës dormiemus:fed oës ímutabimur:in mométo:in iſtu ocuſi: nouiſſima tuba,Canet.n.tuba:& mortui ſeſurget ícorrupti;& nos ímutabimur.Cum ergo hæc de dormi: tione dianc & morte;& illud legamus in apofolo,Surge qui dormis;& exurge de mortuis;& illumínabit te Chriſto:iuemus dominó:& uotú faciamus deo Iacob:unuſq[fc]q dicés in corde fuo:ſi afcédá ſupſtratum meíi de dero ſonú oculis meis;& palpebris meis dormitationé:donec íueniam locum domío:haud du: bium:quin in anima ſua tabernaculú deo Iacob:ut deus in illo aëterna ſede requeſcat;requeí quia ipſe do: minus i uiffu;& reliqua. Deſcédet enim miſſus a patre nō diuerſitate uirtutis:fed diſpéſatione iudicis;& de: ſcendet ad eo's:qui deorſum ſunt uerbum dei & sapientia & ueritas atq iuſticia;& q[q] mortui ſint ad quos dignaſ deſcendere:non tamen ſunt ab eo alieni.Mortui enim uocanſ in Chriſto:qui autem uiuunt hoc ha: bent priuilegium q eliguntur e pluribus:attamen utrùq agmen & mortuorum in Chriſto & uiuétium pa: niters rapieſ non nubibus obuam Chriſto:ut non eum expeſtent:donec ad terrena deſcendat;fed præſentia illus & c[ot]ubernio in ſublimibus perſuantur,Quantaq clæmentia Chriſt;ut pro ſalute noſtra:non ſolú caro ſaſtus ſit:fed ad mortuos uſq[fc]q deſcenderit;& in ipſa morte habeat ſigna uiuentium,Aqua enim & fan: guis de latere eius egreſſa ſunt,Deſcédet igitur fermo diuinus uoce archangeli præcedente;& præparáte ſi: bi uiamin iis qui eius poſſunt ferre præſentiám,quod ut queamus intelligere:primi aduentus myſteria co: gno:camus,Scriptum eſt de Ioáne:qui præcurſor eius fuerat;q in heremo dixerit,Ego uox clamátis in de: ſerto:& reliqua,quid clamauit uox in deſerto?Parate uiam dominé:reſtas facite ſemitas eius;ob quod præ: mium:quam ue mercedem;Omnis uallis implebitur;& omnis mons & collis humiliabiſ;& erút praua in: direc:ta & aspera in uias planas;& uidebit omnis caro ſalutare dei noſtri,Hoc autem ideo:quia uerbum ca: ro ſaſtum eſt;& habituait in nobis.Nunc autem nequaq uox profetæ in deſerto erit:ſed uox archangeli pa: tantis uiam.non in carnis humilitate uenienti:ſed ei qui eſt apud patrem uerbum deus;& tuc qdem egre: diemanſ in deſertú;ut auditér aſſumpti hoí ſcurſorem;& uiderét arundinem uéto agitatam:de qua ſactæ ſunt tibíæ;& uocalis calamus:qui in ore pueróq dulci fonat modulaíe canétium in plateis atq dicentium. Cátauimus uobís:& nō ſaltaſtis,Nunc autem in uoce archágeli p[ced]étis dominú deſcédét de c[æ]tis;& í cla: níſſima tuba unuſq[fc]q credéſtium:uel ad præclium uel ad ſacerdotalia miniteria,puocaſ,Legimus in nume: torum libro ſacratæ deo tubas quæ ante hoſtias p[ſo]nét:Sin aút magna eſt uox angeli & tubæ & archágeli;

ĝto maior erit tubæ dei quæ parat uias primú dormiètiu;& mortuog in Chriſto: Dei de eoæ qui uiuie;&
refidui ſunt;& ſermonis dei píſolanſ aduétu; foritán simplicis tubæ clágor dormiétibus & mortuis i Xpo
necessarius eſt. Vox aŭt archageli;& tubæ dei iis q uiuut;& in p[ſentiá] dni referuan[ſ]uideamus q[od] poſit in-
telligi;& id q[ed] ſeq[ut]imul c[ui] illis rapiemur. Quo uerbo oſtedi puto ſubitú ad meliora tráſeſum; & icirco
raptú ſe uoluiffie dicere: ut uelocitas tráſeutís: ſenſum cogitátis excederet. Quod & in alio loco euſiud[er]i
pprietate ſignauit. Scio hojem in xpo ante annos. xiii. ſiue i corpe: ſiue extra corpus: neſcio: deus ſci[mi]ptú
iſtiiuſmodi uſq[ur] in tertiu c[æ]lú; & ſcio huiuſmodi hojem: ſiue in corpe: ſiue extra corpus: neſcio deus ſci[mi]ta
raptus eſt i paradifum; & audiuit uerba ſeffabilia: quæ n[ō] licet ho[ui] loq. Alii, n., p[ſici]éttes; & ut ita dicá gradi-
tes ad maiora creſebat; donec fierét iuxta id quod ſcriptú eſt magni ualde nimis; & quod[á] in c[æ]lú aſſum-
ptos legimus. Paulus aŭt uas elec[ti]óis in tertiu c[æ]lú raptus aſcédit; & icirco audiuit uerba ſeffabilia. Qu[5]
aŭt ii q rapiu[n]e in nubibus rapiu[n] obuiá Chriſto diligétius c[ó]t[é]pládu[]e uſt: ſcimus nubes p[ſhetas]: q[ui]b[us]
cepit deus ne pluerét ſup l[í]rahel íbré: qua[do] ipleuerút méſurá patrú fuog; & ſaſctá eſt lex[;] p[ſhetæ] uſq[ur] ad
loané baptiſtá. Et qa[de] deus poſuit i eccleſia primú apoſtolos: ſecúdo p[ſhetas]: n[ō] ſolú, p[ſhetæ]: ſed & apoſtoli
nubes itelligédi ſunt, fi q[us] igiſ rapi[ſ] ad Xpm; aſcédit ſup nubes legis & euageli; ſup p[ſhetas]; & apoſtolos; &
aſſumptis alis colúbæ: corúq, doctrina ad excelſa ſubleuatus occurrit: n[ō] deorſum, ſed in aere; & i[pi]ritali in-
telligétia ſcripturæ. Occurrès aŭt in ſpiritalibus & terrena dimittés: ſiue ille ſit dormiés: ſiue in xpo mo-
tuus ſiue uiués; & i illius p[ſentiá] referuatus: ſemp c[ui] illo erit; & p[ſru]e[ſ] uerbo dei; & ſapía: ueritate atq[ur] iuſt-
icia. Hæc celeri ſermone dictaui: q[de] eruditi uiri de utroq, ſentirét loco; & q[bus] argumétis ſuas uell[et] p[bar]e
fnías: uſæ prudétiæ exponés. Neq[ui] ení tátá eſt me[us] puſillanimitatis auſtoritas: q[ui] nihil ſumt; & iuiudq[ur] tantú
morſibus pateo: ĝta eo[us] q nos in dn[ō] p[ſe]ſerít. Nec iuxta Pythagoræ diſipulos: piudicata dormiés: opi-
nio. Sed doctrinæ n[ō] p[onderáda] eſt. Si q[us] aŭt c[ó]trariæ faſtionis imurmurat: q[uare] eo[us] explanationes legi:
quoq[us] dogmatibus non acq[ec]ſo: ſciat me illud apoſtoli libéter audire: oíá p[bar]e: q[de] bonú é retinete. Et ſal-
latoris uerba dicétis: eſt ote, p[bar]i númularii: ut fi q[us] númus adulter i eſt; & ſigúra: Cæſaris non h[é]t[ér]neſ figu-
tus eſt moneta publica: reprobet. Qui aŭt xpi facié claro p[ſert] lumie: in cordis n[í] marſupiú recódaſ. Eteni
ſi dialeſticá ſcire uoluero: aut philofophoq[us] dogmata; & ut ad n[í]a redeam: ſciam ſcripturæ: nequaq[us] ſimpli-
ces eccleſiæ uitos íterrogare debo: eo[us] alia g[ra] eſt; & unuſq[ur]q[ur] in ſuo ſenſu abúdat: p[ſert]im c[ui] in domo
magna p[ris] familiæ ualog[us] diuerſitas multa dicaſ: ſed eo[us] q arté didicere ab artifice; & in lege d[í]ni meditan[
die ac noſte, Ego & i adoleſcétia & i extrema ætate, p[ſte]reuteri; & Origené & Eufebiú Cæſarieſlem uitos e[é] do-
tiſſimos: eſt erraſſe in dogmatú uarietate, Quod ecotrario de Theodoro: Achatio: Apollinare poſſumus
dicere; & tamé o[es] in explanationibus ſcripturæ: ſudorís ſui nobis méoria[li] relíq[ur]tú in terra auq[ui]s; & de
fluuiog[us] alueis ſplédens p[ſer] ſgloria. Paſtoluſq[ur] ditior eſt ccenot: q[ui] fluento. Cur me lacerant amicí meí; & ad
uerſum me filenté craſſæ ſues grünunt: Quarú o[é] ſtudiú é: ímo ſci[mi]e ſupciliu[] alieá carpere; & ſic uiteq[ur] de
ſendere p[ſidiá]ut perdát ſidé ſuam. Meú, p[ſpo]ſitú eſt antiquos legere; p[bar]e ſingula: retinere quæ bona ſunt;
& a ſide eccleſiæ catholica[es] non recedere: uolés ad alias quaſtunculas reſp[ò]dere; & uel mea uel alieá dictáte
extéplo a fratre Syſinnio admonitus ſum; ut & ad uos; & ad c[æ]teros ſc[ō]s fratres: qu[í] nos amare dignan[;]ſas
ſcriberé. Cohibebo igiſ gradú; & ſi uita comes fuerit: futuro me opi referuabo; ut & uobis per partes pareá;
& fruſtú ac ſenile corpuſculú onus poſſit ſerre moderatum, Illud aŭt breuiter in fine c[ò]monebo[]hoc q[ui]d
latinis codicibus legi: o[es] q[de] reſurgemus: n[ō] o[es] aŭt i[mi]tubamur: in græcis uolumibus n[ō] haberi, ſed uel
omnes dormiemus: n[ō] o[es] aŭt i[mi]tubamur, uel n[ō] omnes dormiemus: omnes aŭt i[mi]tubamur: quoq[us] q[ui]
ſenſus ſit: ſupra diximus.

### ☞ Argumétum ſeventis epiſtolæ.

D
Ominæ aphricanæ eccleſiæ græcos traſtatores in latinú uerti p[ca]ſ: in quo ſtudio dicit illú utili
us uerſatuge; q[ui] in traducédis canonicis ſcripturis a, lxx. iſterptibus traſlatis; quoq[us] concors editio
maioré q[ui] unius hois auſtoritaté h[é]ret: Arguit quoq[us] Hieronymú í expofitione epiſtolæ ad G[ra]
lathas: q[ui] apoſtolú Paulú in rephéſione Petri simulate locutú & ad leniédos tumultuátum aíos
dixerit eſſe mentitú, quoniá ſi aliquod měndaciú in ſcripturis admittí: ois eag[us] uacillabit auſtoritas.

Beati Auguſtini ad Hieronymú de íterp[ra]tioſe græco[us] ſcriptorum, pu ocáſtis; & de ſup[flua] poſt, lxx. iſterptes
editione ac de expofitione epiſtolæ ad galathas carpétis.

D
Omino dilectiſſimo & cultu ſinceriffimo caritatis obſequédo atq[ur] amplectédo fri & c[ó]p[ra]ſe[by]
tero Hieronymo Auguſtinus. Nunq[ui] q[ui] ſq[ur] tá facile cuilibet innotuit: q[ui] mihi tuog[ur] in dn[ō] flu-
diog[us] q[eta] lætitia; & uere exercitatio liberalis, quanq[ui] ergo p[er] cupiá oíos: te noſſe; tamé exiguú q[de]
dá tui munus h[é]o; p[ſentiá] uidelicet corbis qua[] ip[ſ]á et poſtea q[ui] te beatiſſimus n[ú]c éps t[ú]c uero
iá eſatu dignus frater Alipius uidit: remeſa[ſ]q[ur] a me uilus eſt (negare n[ō] poſſum) magna ex p[te] mihi ée relatu
eius i[pr]eſiám; & ante reditum c[ui] te ille ibi uidebat: ego uidebat; ſed oculis eius, N[ō], n[á]io me atq[ur] illú ſed cor
pore duos qui nouerit: dixerit: c[ó]cordia dútaxat & familiaritate fidíſſima: non meritis q[bus] ille antecellit.
Quia ergo me primitus c[ó]munione ſpiritus quo in unum nitimur: deinde illius ex ore iam diligis: nequaq[
] impudenter quaſi alig[us] ignotus c[ó]mendo germanitati tuæ fratrem, p[ſutug[ur] quem noſtris conatibus: ide
adiutorio tuo uere p[ſuturú] ſperamus. Níſi forte quod talis eſt: ut ip[ſ]e tibi per e[ú] fiam c[ó]médation: q[ui]le per
me. Hactenus fortaſſe ſcribere debueram; ſi eſſe uellem epiſtolarum ſolemnium more contentus; ſed ſcatet
animus in loquelas communicandas tecum de ſtudiis noſtris qu[á] habemus in Chriſto leſu domino n[ó]
ſtro; qui nobis multas utilitates & uiatica quædam demonſtrati a ſe itinens etiam per tuam caritatem

["non mediocriter ministrare dignaſt, Petimus ergo & nobilſc petit ois africanæ eccleſiæ, ſtudioſa ſocietas ut in íterpretádis eog. libris qui græce ſcripturas ſñas ſ optime traſtauerut curá atq. operá impédere non grauens. Potes.n.eſtícere:ut nos quoq: héamus illos tales uiros;& unu potiſſimú:qué tu libétius in tuis Iſris de uertédis aút in lingua latina ſanctis Iſris canonics laborare te nollé:nifi eo modo quo lob íterp- tatus esut ſignis adhibitis qd inter hác tuá:,& lxx. quoq é grauiffima auſtoritas:interpétationé diſſet;appa- tatis aút nequeo mirari:ſi aliqd adhuc in hebraicis Iſris & exéplaribus iueni:quod tot interpéttes illius ligae pitifímos ſugerit. Omitto.n.lxx. de quoq: uel colſili:uel maioris ſpùs cordia:qúi unus hó effet:nó auq in alíquá parte certa ferre ſniam:nifi qd éis pminété auſtoritaté in hoc munere fine coútrouerſia tri- buéti exilimo. Illi me plus mouét:q cú poſteriores interpárenſ:& uerboq locutionuq: hebraæ: uiam ang regulas mordacius ut ſerſ;tenerét:non ſolú íter ſe nô cōſenferút:ſed etiam reliquerút multa:quæ tátó poſt eruéa &pdéda remanerét. Huius igié: rei pro tua caritate expofitis cauſis:certú me facias obſcrauerim. Legi falli potuiffiſe non credié. Huius iſgi: rei pro tua caritate expofitis cauſis:certú me facias obſcra

L
Ibrum uirorum illumtrium cōmendat; sed incongrue putat epitaphium appellari; cum etiam ui-
uentium íscribant opuſcula. Monet quoque Hieronymum; ut exponitionem ſuam in apolſolum
ad galathas ígenua ſeueritate emédet; ne omittédo officiola medacia; ſcripturarum obroſe au-
ctoritas. ſuam de ea re ſniam aperit; putans íſtituta legalia ſicut conuerſis ex gentibus pernicio-
ſa: ſic natura iudæis ſuiffe permiſſa dummodo in illis non ponerét ſpe ſalutis. In ſine uero errores Origi-
nis oſtendit: & catalogum hāreticorum rogat deſcribi.

Epistola Augustini ad Hieronymi

CV.

D
Omino dilectiſlimo & cultu ſinceriſlimo caritatis obſeruado; atq. amplectédo fratri & cōpre
ſbytero Hieronymo Augustinus in domino ſalutem. Habeo gratiam q. pro ſubſcripta falutio-
mihi plena epiftolam reddidisti; ſed breuiorem multu; q. ex te ſuellam ſumere, tali uirota quoque
pora q. talibet occupet; nullus ſermo plixus eſt. Quanq. itaq. nos negocior alienog; coruq. ſe-
cularium curis circuſtemur ingétibus; tamen epiftolæ tuæ breuitati facile nò ignoſceré; nifi cogitarem
paucioribus uerbis mei reddereſt. Quare aggredere quæſo íſtam nobiſcú litteraria collocatione nec mul-
tum ad nos diſiungédos liceat abſente corporali. q. q. ſimus in domo ſpùs unitate cōiuncti; etiam ſi ab ſito
gefcamus; & taceamus. Et libri qdem quos de horreò dominico elaboraſt; pene totum nobis te exhibent.
Si enim ppterea te nò nouimus; qa faciem corporis tui nò uidimus; hoc modo: nec ipſe te noſtá tu quo-
q. non uides eam. Si aŭt tibi non ob aliud notus es; nifi qa noſti animú tuum; & nos eum non mediocrit
nouimus in ſis tuis: in qbus benedicimus dominu; q. tibi & nobis oíubuq. fratribus: qui tua leguere talb
dedit. Liber qdem tuus iter cætera nò diu eſt; q. uenit in manu multo; & eo têpore: quo ſcribereaſ; & nunc
uſq. uiuentiú ibi cōmemorareſt opuſcula; miramur cur huc ei titulú; uel ipſuueris; uel impoſuiffe cre-
ris. Tamen utiliter a te cōſcriptum: eudefem librú ſatis approbamus. In exponiſiote quoq. epiftolæ Pauli apo-
ſtoli ad galathas iuenimus aliqd: quod nos multum moueat. Si, n. ad ſcripturas ſanctas admiffa ſuertimue
lut officiola medacia: qd e íis remæbit auëtoritas. Quæ tâde de ſcripturis illis ſnia, pereſt; cuius pôden: co-
tentioſe falſitatis ſubruaſ: improbitas. Statim, n. ut protuleris; ſi aliter ſapit: qui contra nitit; dicet: illud q.
prolatum erit: honéſto alioq officio ſcriptorem eſt: imitum. Vbi enim hoc poterit: ſi poterit in ea
narratione: quam exorſus apolſtolus ait. Quæ aŭt ſcribo uobis: ecce corá deo; qa nò métior: credi: affir�u
q. métitus: eo loco; ubi dixit de Petro & Barnaba: cum uiderem qa non reſte ingrediebanſt ad ueritáte: eu-
geli. Si, n. reſte igrediebanſt illi: ſte mentitus eſt. Si aŭt ibi mentitus eſt: ubi uerum dixit: An ibi uegi: diu-
uidebi: ubi hoc dixerit: quod lector ſapit: Cum uero cōtra ſenſum lectoris aliqd: occurrerit: officiolo mo-
dacio deputabiſt: Non, n. deſſe poterut cauſe cur exiletimeſt: nò ſolú potuiffie: uegi: etiam debuiffe menti-
nti: ſi huic regulæ cōcediſt locus. Non opus eſt hác cauſam multis uerbis agere: p[er]ſertim apud te: cui ſapienter
uidenti dictum ſatis eſt. nequaq uero mihi arrogauerim: ut ingeniú tuum diuino dono aureum: meis obo-
lis ditare cōtendam, nec eſt quifq magis te idoneus: qui opus illud emédet, neq. n. a me docédus es: quomo-
do intelliga: quod idem dicit: factus ſum iudæis tanq. iudæus: ut iudæos lucrifiacere: & cætera qa eibi d
cunſt: cōpaffione miſericordia: non simulatione fallacæ. Fit, n. tanq. ægrotus q. minifrat ægrotò: non cum
ſe ſebres habere mentiſt: ſed cum aío còdolés cogitat: quæadmodú fibi ſeruiri: uielleti: ſiæ ægrotaretni utu-
q. iudæus erat: Chriſtianus aŭt factus: non iudæog ſacraméta reliquerat: quæ cōuenieter ille populus; & le-
gitimo têpore quo oportebat: acceperat. Ideoq. ſuſceperat ea celebráda: cum iam xpi effet apolſtolus: ut do-
ceret non eſſe perniciola iis: qui ea uellent ficut a parétibus per legem acceperát cultodire: etiam cum i. Xpo
credidiffent: non tamé í eis etiá cōſtituerét ſpe ſalutis: quoniam per dominu leſum falus ipſa: quæ ipſis faci-
mentis ſignificabaſ: aduenerat. Ideoq. gentibus q. infuetoas a fide reuocarét onere graui & non neceflario
nullo modo imponéda eſſe cenſebat. Quapropter non ideo Petrus emédait: q. paternas traditiones ob-
feruaret: quod ſi facere uellet: nec medaciter: nec incôgrue faceret. quis, n. ía ſuperflua: tamen ſolita non no-
cerent. Sed quoniam gétes cogebat iudaizare: quod nullo modo poſset: nifi ea ſic ageret: tanq. adhuc etiá poſt
dominí aduetú neceſſaria ſaluti forent: quod ueheméter per apolſolatú Pauli ueritas diſuſaſt. Nec apolto-
lus Petrus hoc ignorabat: ſed id faciebat: timés eos q. ex circuſiſione erat. Ita & ipſe uere correctus é. Et Pa-
lus uera narrauit: ne ſancta ſcriptura: quæ ad fidem poſteris edita eſt: admiffa auëtoritate medaciã tota du-
bia nuteti: & fluctuet. Non enim p[ot]aut oportet litteris explicari: quaqua & q. inexplicabilia mala cōſequa-
ſi hoc cōceſſerimus. Poſſet aŭt opportune: minuſq. periculofe demonſtrari: ſi coram inter nos colloquere
mur. Hoc ergo iudæog Paulus dimiferat: quod malum habebat. Et i primis illud: q. ignorátes dei iuſtici
& ſuam iuſticiam uolétes cōſtituere: iuſticia: dei: non ſunt ſubieſti. Deide q. poſt paſſionem & reſurrecio-
nem Chriſti: dato ac manifeſtato ſacraméto gratiæ ſecùdum ordinem Melchifedech: adhuc putabant uere
da ſacramenta: non ex confuetudine ſolénitatis: ſed ex neceſſitate ſalutis eſſe celebráda: quæ tamen ſi nung
fuiffent neceſſaria: inſtruſtoſe atq. inaniter pro eis Machabæi martyres fierét. Poſtremo illud quod prædi-
catores gratiæ chriſtianos: Iudæi tanq. hoſtes legis p[le]quebanſt: hos atq. huiuſmodi errores & uitia dicit e
damnare: & ut ſtercora arbitratum: ut Chriſtum lucrifiaceret: non obſeruationes legis, ſi more patrio cele-
braré: ſicut & ab ipſo celebrata ſunt: fine ulla ſalutis neceſſitate, nò ſicut iudæi celebrádas putabátaur fal-
laci simulatione: quod in Petro rephenderat. Nam ſi ppterea illa ſacraméta celebrauit: quia simulauit ſe iu-
laci simulatione: quod in Petro rephenderat. Nam ſi ppterea illa ſacraméta celebrauit: quia simulauit ſe iu-

deumut illos lucrifaceret:cur etiam non sacrificauit cum gentibus:quia & iis:qui fine lege erant:tanç fi
ne lege factus est:ut eos quoq: lucrifaceret:nifi qa & illud fecit:ut natura iudaxus:& hoc totum dixit:nô ut
falliter ie fingeret effe qd non erat:led ut mifericorditer eis ita fubueniêdum effe sentiret:ac se ipse in eo-
dem errore laboraret:non scilicet mé tientis aftutia:led cōpatiétis affectu: Sed eo ipso loco generaliter itu-
tit factus ſum infirmis infirmus:ut infirmos lucrifacerem:ut sequens conclusio:omnibus omnia factus
itum:ut omnes lucrifacerem:ad hæc referenda intelligatur:ut cuiuq: infirmitatem tanç in ſe ipſo miſera-
tus appareat.Non enim & cum diceret:quis infirmatur:& ego non infirmor:infirmitatem alterius simul-
lale potius q: còdoluiffie uolebat itelligi.Quare arripe obſecro te iġenua & uere chriftianá cù caritate ſeu-
nate ad illud opus corrigendum atq: emédandum;& παλινολιακ:ut dí cane.Incoſparabiliter.n.pulchrior
du veritas xpiano:q Helena græcoq: Pro iſta.n.fortius nír martyres aduerſus hác Sodomá:q p illa He-
ros aduerſus Troia dimicauerut.Nec ego hoc ideo dico:ut oculos cordis recipias:quos abſit:ut amiferis:
ed ut aduertas:quos cum hæas fanos & uigiles:neſcio q diffimulatione auertiſti:ut nô itéderes:quæ conſe-
quant aduerſa:li ſemel creditú fuerit poſse honeſte atq: pie accipí:ſcriptoré diuioq: libroq: in aliq ſui opis
pe métri.Scripſaram iam hinc aliquádo ad te epiftola:quæ nô plata eſt:qa nec is prexit:cui perſeréá tra-
dideram.ex qua illud mihi fuggeſtum eſt:cum itam dietare:quod in hac quoq: ptermittere non debui:ut
ilia eſt: ſna tua:eadécq melior:timori meo libêter ignoſcas.Sí.n.aliter ſentis:uerúq: tu ſentis:nam nifi ue-
rum fitmelius effe non pôt:ut nô dicam nulla certe non magna culpa:meus error ueritati ſauet:fi reſte in
quoq: ueritas pôr fauere médacio.De Orígene aŭt quod reſcribere dignatus es:iam ſciebá:nô tátú in eccle-
siaticis ſis:led in oibus recta & uera quæ iuenerimus approbare atq: laudare.falta uero & praua improba-
re atq: rephendere.Sed illud de prudéitia doctrinaq: tua defideraba:& adhuc defidero:ut nota nobis facias\ ea ipfa eius errata qibus a fide ueritatis ille uir tátus receſſe cogniſcif.In libro etiá quo cùctos quoq: me-
minime poſtuilſcriptores eccleſiaticos & eoq: ſcripta cōmemoraſti:cōmodius fieret:ut arbitror:ſi noiatis
eis quoq: hærefiarehas effe noſti:qdo ne ipos qde ptermittere uolueris:fubiügeres etiá in qbus cauédi eént,
qg nónulos etiá ptermiſeris:quod ſire cupere:quo còfílio factú ſit.Aut ſi illud volumé forte onerare no-
luſtut cōmemoratis hæreticis non adderes;in qbus eos catholica dánarit auſtoritas:quæſo ne graue ſit
literario labori tuo:quo non mediocriter per domini noſtri grám in latiná linguam ſcoq: ſtudia & accé-
dith & adiuuifit:id quod tibi per humilitate meam fraterna caritas idicit:ut ſi occupati òes tuae ſinút oium
hæteticog: diuerſa dogmata:qui reeſtitudiné ſide chriftianan uſq: ad hoc tépus uel impudéitia uel ptinacia
depuare conati ſunt:uno libello breuiter digeſta edas in noritia eoq: qbus aut non uacat ppter negocia:
aut non ualép ppter aliená lingua multa legere atq: cognoſcere.Diu te rogare:nifi hoc foleret effe indi-
cium minus de caritate pſumentis.Núc interea fratrem noſtrum in Chriſto Paulum multum commendo
bemignitati tue:cuius in noſtris regionibus exiſtimationi bonum coram deo teſtimonium perhibemus.

### C. Argumentum.

A D duas priores epiftolas ſcripta poſtulat:mira:q noua eius editio libri Iob ex hebræo a uete-
ri ſecùdum.lxx.interpřtes diffonaret:horta:ut potius ueterem editionem græcam ſecùdum.lxx.
latinæ ueritati reddat ppter illoq: auſtoritaté etiá ab apoſtolis approbata:q nouam textat ex he-
bræo:quam eccleſia haud facile ſit receptura.

Bati Auguſtini epi ad beatú Hieronymu pſbyterex ad reſcribédú puocátis & ad interpétationé ſcripturarú
græco ſecùdú.lxx.interpřtes exhortátis.

### C. Epiftola.

### C. CVI.

D Omino uenerabili & defiderabili faneto ſri & compſbytero Hieronymo Auguſtinus in dnô fa-
luté.Ex quo cœpi ad te ſcribere:aut tua ſcripta defiderare:nunq mihi occurrit occafio:q ut per
deri ſeru: ac miſtru ſideliffimú mihiq pcarilílimú mea tibi afterre:epiftola:q lis filius nír Cypria-
nus diaconus.Per huc certe ita ſpero Ifas tuas:ut certius in hoc reß genere qcq: ſpare nô poſſim.
Ná ne ſtudiú in petédis ſcriptis memorato filio nño deerit:nec grá in pmerédis:nec diligéia in cuſtodié-
dine alacritas in pferédis:nec fides in reddédis:tátú ſi aliquo mò merear,Adiuet dnús:& adſit cordi tuo
& defiderio meo:ut frná uolútaté nulla maior uolútas ipediat.Quia ergo duas iá epiftolas miſi nullá auté
ná poſtea recepi:caſde ipſas rurſum mittere uolui:creды es non pueniffle.Quæ ſi & puenerút:ac fortaſſe
tuer potius ad me mème puenif: porteſt:ea iá p ſcripta q iá miſtili:iteq mitte:li forte referuata ſut.Sin mius
rúus diła quod legá:dú tamé his reſpôdere ne graueris:quod iádiu eſt ut expecto:primas etiá qzs ad te ad-
huc pſbyter Iſas pparauerá mittédas p quédá fratré noſtru pſutugq poſtea nobis collega factus iá ex hac
uita migrauit:nec eas tuc ipſe pferre potuit:qa còtínuo dú p[]ſicíſi dilpoſuit:epatus farcina detétus:ac dein-
de in breui defunctus eſt:etía núc mittere uolui:ut ícias in tua colloqá q olí inardefscam:quam uim patiar:
q me tá longe abſunt ſenſus corporis tui:p quos adire poſſit ad aium tuú aús meus mi frater dulcifiime
& in dní mébris honoráde.In ha t úp epiftola hoc addo:qd poſtea didicimus ex hebræo lob a te iterpátu:
ct iam quáda hérémus iterpétationé tuá eiuſde p[]pphetæ ex græco eloqo uerfam in latinú:ubi tamé afteriſcis
notaſtiquæ in hebræo ſunt;& in græco deſunt,obelais auſt q in græco iueniun[]c & in hebræo nô ſunt tá mi-
rabili diligéia:ut qbſudá in locis ad uerba ſingulas ſtellas lignificátes uideamus eadé uerba eé in hæbræo:
in græco aŭt nô eſſe.Porro in hac poſteriore iterpétatione:q uerſa eſt ex Hebræo:nô eadé uerboq fides oc-
cuntinæ pag: tutbat cogitáté:uel cur i illa pria tata diligéia ſigan[]c afteriſci:ut mímas etiá particulars oíó-
ntis idicét deefle codicibus græcis quæ ſunt in hebræis:uel cur in hac altera quæ ex hebræis eſt:negligétius
hoc curatú ſitut nô eadé particulæ locis fuis iueniren[]calid íde exépli grá uolui ponere.Sed mihi ad ho-
tam codex deſuſtig ex hebræo eſt.Veg: tamé qa p[]uales iġenio:nô folú qd dixerim:ueg etiá qd dicere uo-

ui

Iuperimamur ut opinur intelligitur ut cæ reddita quod mouet edisseras. Ego sane te malem græcas potius cænonicas nobis interpretari scripturas; quæ, Ixx. interpretu auëtoritate phibæ, Perdugæ, n. erit; si tua interpretato p multas ecclefiæ frequécius cœpit lectitari; quod a græcis ecclefiis latinæ ecclefiæ diffionabut; maxie qæ fa cile cœrriander cœuincif; græco plato libro, i. liguæ notifiimæ. Quiqæ aŭt in eo; quod ex hebræo tranflatum est; aliquo iſolito pmotus fuerit; & falî crimé intèderit; uix aut nûg ad hebræa testimonia puenit; qui bus defendat objectu. Quod li ét puentu fuerit; tot græcas auëtoritates dánari; qæ ferat; Huc accedit; qa etiá cœulti hebraei poſſunt aligd repſòdere; ut tu folus neceſiarius uidearis; q etiá ipfos poſſis cœui cere, ſed tamen qui iudicet; miſis ſi potueris iuenire. Nam quidam frater noſter Epifcopus cù interpretare cœ fituiffet in eccleſia; cui pelt; interpretatione tuâ; mouit qda lóge aliter ab ſe poffit apud lonáppheta; q[ui] erat oium ſenſibus memorie quæ inueterat; & tot ætatu ſuccellóibus decantat; Faetus est aŭt tátus tumultus i plebe; maxie græcis arguétibus & íclamátibus caluñá ſalitatis; ut cogerep Epifcopus ciuítatis iudaog; te ſtimonu flagitare, Vtrú aŭt illi iperitia an malitia; hoc eſſe in hebræis codicibus repſöderu; quod & græci & latini habebat; atq[ui] dicebát. Quid plura; coactus est homo uelut médolitare corrigere uolés poſt magnú piculú nò remanere ſine plebe, unde etiá nobis uidec aliquado te quoc; i nónullis falit poſſuie; & uide hoc quale ſit in eis litteris; quæ nò poſſunt collatis uſitatae, linguæ teſtimoniis emédari. Proinde non paruas deo gráſ agímus de ope tuo; quod euágeliu ex græco interpretatus es; quia pene in oibus nulla offenſio e; cù ſcripturá græca cötulerimus. Vnde ſi q[ui] ueteri ſalitati cötentioſus ſauerit; platis collatiliy codicibus; uel doceſ facillime uel reſſelli. Et ſi quæda rariffima merito mouent; q[ui] tam durus est; q[ui] labori ta; utili nò faci le ignoſcat; cui uicé laudis referre nò ſufficit? Quid tibi aŭt uideaſ cur in multis aliter ſe habeat hebræorú codicu auëtoritas; aliter græco; quæ dicti; Ixx. uellé dignareris aperire, Neq, n. paruú pondus haber illaq[ui] ſic meruit diffamari. Et qa uſos apoſtolos; nò ſolú res ipfa idicat; ſed et te atteſtatú eſe memin; ac p hoc plus rimu p[ro] ſueris; ſi ea ſcripturá græca; qua; Ixx. opati ſunt; latinæ ueritati reddideru; quæ in diuſris codicibus ita uaria e; ut tolerari uix poſſit; & ita ſuſpecta; ne in græco aliud ſueniat; ut inde aligd, p[er]ſere; au; p[er]bare du biteſ. Breue p[ut]abá futurá hác epiſtolá; ſed neſcio quo ita mihi dulce factu é i ea, p[er]gredi ac ſi tecu; loqueter. Sed obſcro te p[ro] dominu; ne te pigeat ad oía reſpòdere; & p[ro] ſtare mihi quátú potueris; p[ro] ſentiá tuam.

### Argumentum,

S. Venero Hieronymus tribus epiftolis ſub titulo quaſitionu ſua opuſcula eſſe rephéſa; & ad ſingulam quæq[ui] reſpondet. Librú de eccleſiaticis ſcriptoribus nò epiphauí ut ille opinabat; ſed de illi bus uiris afterit p[ro]notatu. Suá exſpofitione epiftolæ de repheniſo Petri in epiſtolæ ad galathas; & auëforitate ueteq[ui] & ex apoſtolicis actibus cöſirmat. Còstra uero Auguſtinu ſniam itér eos qui ex gentibus uel ex circúcione crediderat; improbat; dicés illá chæriti & Ebiomis hereſi cœuenire. In fine uero ſua interp[ositionem] ex hebræo tanq[ui] eccleſiæ fruſtoſam tueſ obiecta reſbellens.

1. Beati Hieronymi ad Auguſtinu ad tres p[ro]riores reſpòſiuæ de titulo uiroq[ui] ſulluſtri; de exſpofitione epiſto læ ad galathas; & de ſua ex hebræo ſcripturae traductione.

### Epiftola. CVII.

D. Omino uere ſancto & beatifimo papæ Auguſtino Hieronymus saluté in Chriſto. Tres ſimul epiſtolas ímo breues libellos p[ro] diaconú Cyprianu tuæ dignationu accepti; diuuerſas ut tu nomias quæ ſtioſes; ut ego ſentio rephéſiones meq[ui] opuſculoq[ui] cötinétes; ad q[ui] ſi reſpòdere uoluero; librimagnitudie opus erit, tamé c[ò]aðor quátú facere poſſu; modu nò egredi epiſtolæ lógiors; & ſeſtinati ſſi morá nò facere qa áte triduú q[ui] p[er]ſectus eræq[ui] me epiſtolas flagitauit; ut pene i, pcintu hæc ſiāciuq[ui] ſue efficere c[ò]pellar; & tumultuario reſpòdere fermoq[ui] nò maturitate ſcribétis; ſed dictáris temeritate q[ui] p[er]uergi nò i doctriná; ſed i calu uertiq[ui] ut fortifiſimos quoc[ui] milites ſubita bella c[ò]urbát; & áte cogút ſugere; q[ui] poſſint arma corripe, Cæteq[ui] n[á]fa armatura Chriſtu é & apoſtoli Pauli iſtituto; q[ui] ſeribit ad Epiſſos. Aſtumut te arma deis ut poſſitis reſſtere i die malo. Et rurſum: State ſuccícti lúbos ueſtros in ueritate; & iduti lonicæ iuſtiriæ; & calciati pedes in p[ar]paratione euageliu pacis, ſup[er] oía accipítes ſcutum fidei; in quo poſſitis univerſa ſela maligni ignita extiguere; & galeá ſalutis aſlúmite, & gladiu ſpiritus; quod eſt uerbú dei. His quodá te lis rex David armatus, p[ced]ebat ad plium, & q[ui] lapides de torrète accipies leuigatos; nihi[] alpſatis & for dium inter huius ſæculi turbines in ſenſibus ſuis eſſe monſtrabat; bibens de torrente in uia, & icirco exaltatus caput; ſup[er]ſiſſimú Goliá ſuo potiſſimú mucſone trúcauit, p[cu]tiens in fronte blasphemú; & in ea pre corpus uulnerá; in qua & p[ro]ſumptor facerdotii Oziá lepra p[cu]tíſ; & ſanctus gloriaq[ui] in domo dicés; ſignatú eſt ſup nos lumé uultus tui domie, Dicamus & nos paratu cor meu deus; paratu cor meu; c[à]tabo & p[ra]lám i in gloria mea. Exurge p[al]ſteriú & cithara; exurgá diluculo; ut in nobis poſſit i[]p[eri]. Aperi os tuu; & ego iſplebo illud; & dominus dabit uerbú euageliatibus uiuſtute multa. Te quoc[ui] ipſum orare nò dubito; ut in ter nos c[ò]tendétes ueritas ſupet. N[ó]n. tuá quæris gloria; ſed Chriſt i[]cúq[ui] tu uiceris; & ego uincáli meu e[ro]re intellexero, & ec[ò]uerto me uincécte tu ſupas; q[ui] n[ó] filii parétibus; ſed parétes liberis theſaurizát. Et in paralipomenon libro legimus; q[ui] filii iſrahel ad p[ug]náduí p[ceſſer]int mente pacifica; iter ipſos quoc[ui] gladios & effuſiòes ſanguinis & cadauera p[er]ſtratoq[ui] n[ó] ſua ſed pacis uictoná cogitátes. Reſpòdeamus i[]g[it] ad oiaæ multiplices q[ui]tiones breui ſi deus iuſterit ſermone ſoluamus, Prætermitto salutatióis ofſiciaq[ui]bus meu de mulces caput, Taceo de bládiitis; q[ui]bus repheniſionem mei niteris c[ò]ſolari. Ad ipſas cauſas uenía. Dicis & accepiſſe te librú meu a quodam fratreq[ui] titulum n[ó]u haberet; in quo ſcriptores eccleſiaticos tam græcos q[ui] latinos enumerauerim. C[ù]c[ui] ab eo quæreres; ut tuis uerbis utar; cur liminaris pagina non eſſer ſcripta; uel quo cenſereſ noie; reſpondiſſe appellari epithaphiuí, & argumentaris q[ui] reſte uocareſ; ſi e[or]t tantú uel utitas uel ſcripta ibi legiſſes; q[ui] iam deſuncti eſſent, Cum uero multoq[ui] in eo tempore; quo ſcribebat; & nunc uſiſ

uitentuïbi cōmemorareſt opuſcula:mirari te dicis:cur ei hunc titulum impoſuerim.Puto itelligere pru dentiā tuâq ex ope ipſo titulum potueris intelligere.Legiſt.n. & græcos & latinos;q uitas uiroſ, illuſtriu delicſerunt;q nuñ epithaphiui huic operi inſcripſerint:ſed de illuſtribus uiris:uerbigratia ducibus:philo fop his:oratoribus:hiſtoricis:poets:epicis:tragicis:comicis,Epithaphiui aŭt.pprie ſcribif mortuoſ. Quod gdem in dormitiōe ſanctæ memoriae Nepotiai pſbyteri olim ſecifſe me noui.Ergo hic liber de illuſtribus uiris uel pprie de ſcriptoribus eccleſiātis eſt:licet a plerif emédatoribus impitis de auſtori- nibus diacif inſcriptus. Secuſo loco quaeris:dixeri in cōmétariis epiftolæ ad Galathas Pauli id in Petro nō potuiffe reſphendere:quod ipſe ſecerat:nec in alio arguere simulatione:cuius ipſe tenebat reus.& aſſeris re- pheſionefi apoftoliſc nō ſuiffe diſpétatoriā ſed ueri:& me nō debere docere médaſci:ſed uniuersa quæ ſcri peta ſunt ita ſonare:ut ſcripta ſint. Ad quæ primu ſpodeo:debuiffe prudétiá pſatiucula: cōmétarioſ meo- ti meninifie dicétis ex pſona mea: Quid igif ego ſtultus aut temerarius;q pollicear quod ille non potuif t minime,gn potius in eo mihi uideor cauтор:atq timidior:q imbecillitate uiriu meaq ſentiens: Origenis cōmétarios ſum ſecutus.Scripſit.n.ille uir in epiftola Pauli ad galathas qnq.pprie uolumia:& decimu ſtto matum ſuoſ libroſ comatico ſup expletionem eius fermone compleuit, Traſtatus quoq uarios & excer pta q uel ſola poſſent ſufficere cōpofuit, Pretermitto Didymu uidenté meu & Apollinaré laodicenú de ec- deſia nup egreſſum:& Alexádrú ueterhć areticu,EUſebiu quoq emſenú & Theodoq heracleoté; q & ipi nōuſlos ſup ha re cōmentarios reliqunt.E q bus ſi pauca decerperé:fieret aliqd quod nō penitus cōtēne retur,Itaq ut ſimpliciter ſatear:legi hæc oíá;& in méte mea plurima coacueruſ:accito notario:uel mea uel aliaena dictaui:nec ordinis nec uerboſ interdu:nec ſenſuú memor.lá domini miſericordiæ eſt:ne p iperitiá noſtá ab aliis benedicta diſpereat:& nō placeat íter extraneos:quæ placét inter ſuos.Sí qd igitur rephensio ne digni: putaueras in explanatione nſa:eruditiōis tuæ fuerat quaerere:utru ea quæ ſcripſimus haberétur in cōgraciſt ſi illi nō dixiſſent:túc mea pprie ſniam cōdenáres:ſpertim cú libere pſatione cōſeffus ſim Ori- gens cōmétarios me eſſe ſecutu: & uel mea uel aliena dictaſſe.Et in fine eiuſdem capituli:quod rephendis ſcripſer.Si cui nō place ſiſte ſenſus:quo nec Petrus peccaffe:nec Paulus pcaćiter oſtendiſ arguiffe maioré: debet exponere:q cōſqueſtia Paulus in altero rephédat;qd ipſe cōmiſit.Ex quo oſtedi me nō definite id de- fenderedq in cōgraci legera:ſed ea expſiſſe quæ legerá:ut lectoris arbitrio dereliqueré:utru pbanda eſſent an in pbanda. Tu igiſ:ne qd ego pietera:nō faceris:nouú argumétu reppiſt:ut aſſereres gentiles;q in Xpm crediſſent:legis onere liberos eos aút q ex iudais crederé:legi eſſe ſubſitos:ut p utroruq pſoná: & Pau- lus reſe rephenderet eos:q legé ſeruaretq uſaſi doct or gétiu:Et Petrus iuire rephédere:q princeps circuici- fonist impauerit gétuit quod foli q ex iudais erát debuerút obſeruare,Hoc ſi placet:ímo qa placet :ut qdaq crédut ex iudais:debitores ſint legis ſacifédæ:tu & ut épus in toto orbe notiſſimus: debes hác pmul gare ſniam:& in aſſenſum tuú oés coepos tradere.Ego in puo tuguriuſculo:cú monachis,i.cú cōpeccatori- bus meis de magnis ſatuere nō auode:nifi hoc iſgenue cōſiteri:me maiog ſcripta legere:& in cōmétariis ſe cādiu oium cōſuetudiné uarias ponere explanatióes:ut e multis ſequaſ unuſq:qd uelit.Quod qde tu pe to in ſculærí ſiatura:& in diuinis libris legiſſe & pbaſſe.Hác aŭt exſpofitioné quá primus Origenes in deci mo Stomarú libro:ubi epiftolá Pauli ad galathas íter ptaſt:& cæteri deinceps interſtes ſunt ſecuti : illa uel maſe cú ſubſitroducuit:ut Porphyrio reſpodeat blaſphemátiq Pauli arguit pcaſitare:q príicipé apoftolorú Petrus auſus eſt rephédere:& arguere in facié:ac rône cōſtringere:q male ſecerit,i.in eo errore fuerit:in quo ſuit ipſe q aliú arguit delinquéte: Quid dicá de loáne:q dudú in pótificali gradu cōſtatinopolitaná rexit ec dicta: & pprie ſup hoc capitulo latiſſimus exarauit librú:in quo Origenis & ueteq ſniam eſ ſecutus. Si igiſ me rephédis erráte:patere me quæſo errare cú talibus & cú erroris mei multos focios hère pſexeris: tu ue natiſt tuxe falte unu ad ſtituliperóre ſterre debebis.Hoc de explanatiōe unius cāpítuli epiftolæ ad galathas. Sed ne uidear aduerſus rône tuá niti teſtúi numero:& occaſiōe uiroſ, illuſtriu ſubterſugere ueritatem :nec manu audere cōſere:breuiter de ſcripturis exépla,pponá:n in actibus apoſtolos: uox ſacta eſt ad Petrum diens ſurge Petre occide:& manduca id eſt oíá aí alia qdrupedum & ſerpétiú terræ & uolatiliu cæli. Quo di do oſtendif nullu hoíem ſecudú naturá eſſe pollutú:ſed æqualiter oés ad Xpi euágeliu puocari.Ad qd Pe tus reſpòdit abſit. Quia nuñ máducaui comune & ímúdum.Et uox ad eú de cælo ſacta eſt : dicens q deus mudauitu:ne cōmune dixeris,luit itaq Cæſareá:& igrefus ad Corneliu aperiés os ſuú dixit:u ieritate cō- peritiá nō eſ pónag:acceptor deus:ſed in oí gété q timet eum:& opaſ iuſtitiá:acceptus eſt illi.Deniq: ceci di pſus ſanctus ſup eos:& obſupuerút ex circuiciſiōe fideles:q uenerát cú Petro:q & in natóes gŕa ſpiritus ſancti uſſet effuſa.Túc reſpòdit Petrus:núgd aquá q, phibere pôr:ut nō baptizenſ hi:q pſúm ſanctú acce peruſcuit & nos:Et iuſt eoſ baptizari in noie lefu Xpi.Audierút aŭt apoſtoli & ſſes q erát in iudæa: qa & gètes acceperút uerbú dei.Cum aŭt aſcendiſſet Petrus Hierofolymá:diſceptabant aduerſum illú:q erant ex circuiciſiōe dicétes:quare ítroiſt ad viros pútuí habétes:& máducaſti cum illis:Quibus oí rône expoſi ta nouillime ofonem ſua hoc fermone cōſluſiſi ergo eáde gŕam dedit illis deus:ſicut & nobis qui credidi mus in dominú leſum Xpm:ego gs erá:q poſſem phibere deum?His auditis tacuerút:& glorificauerút deú dicétes.Ergo & gentibus pnám deus ad uaitá dedit.Rurſum cum multo poſt têpore Paulus & Barnabas ue nillent Antiochia:& cōgregata eccleſia rettulifent:quáta ſecifſet deus cum illis:& quia aper uſſet deus gen tibus oſtúi ſide:qdam deſcedentes de iudæa docebat fratres:atq diſebat:nifi círcúdamini ſecudú morem Moyaínon potefis falui fieri, Cōmota igiſ:editiōe nō minima aduerſus Paulum & Barnabam: ſlatuerunt aſſédere:& ipſi q accuſabanſ: & hi q accuſabant ad apoſtolos & pſbyteros hierofolymam ſup hac qſtione. Cúg hierololymá prexiſſent exuſurrexerút:qdam de hæreſi pharifæoq q crediderant in Christum dicentes: u ii

154

u ii

Oportet circúcidi eos; & p[ć]cipere illi;ut ſeruent leg[ě] Moyſi.Et c[ui] magna ſup hoc uerbo oríret quaſtio, p[er]trus ſolita libertate Viri inſt fratres uos ſcitis quoniá ab antiq[us] diebus i nobis elegit deus p[os] meu audire uerb[ui] euangelii; & credere, & q[ui] nouit corda deus teſtimoni[ui] p[h]ibuit; dans illi p[ſ]iritu[ui] ſanctu[ui]; ſicut & nobis, & nihil diſcreuit inter nos & illos ſide purificáς corda illo[que]. Núc a[ut] q[ui]d tentatis deu[ui] ponere iugum ſup[er]ceruic[ě] diſcipuló[que] quod neq[ui] patres noſtri neq[ui] nos portare potuimus? Sed p[ra]gati domi noſtri ſeu[pi] creditus ſaluari; qu[ue]admodu[ui] & illi. Tacuit a[ut] omnis multitudo; & in ſni[am] eius Iacobus apoſtolus & o[mi]s ſimul p[ſ]byteri tranſierút. Hæc n[ō] debent moleſſa eſſe lectori; ſed & mihi & illi uti[ali]a;ut p[be]mus ante apoſtolum Pauli[n] n[ō] ignoraſſe Petru[í]mo[mi] principem h[uius]uiſſe decreti; leg[ě] p[oft] euangeli[ui] non eſſe ſeruádi. Deniq[ui] tantæ auſtoritatis Petrus ſuit; ut Paulus in epiſtola ſua ſcripſerit, deinde p[oft] annos tres ueni h[io]ſolymá uidere Petrum; & máſi apud e[ui] diebus. xv. Rurſumq[ui] in coſequítibus p[oft] annos, xiii[am] aſcendi iteru[em] hieroſolymá cum Barnaba aſſumpto & Tito. Alc[é]di a[ut] ſecund[ui] reuſulationé; & exponui eis euangeli[ui] quod p[ſ]dico in gentibus; oflendés n[ō] habuiffe ſecuritá[te] p[ſ]dicádi euangelii: niſi Petri & q[ui] cum eo[mi] erat ſuſiſt ſen[ti]entia roboratu[em], Statiq[ui] ſeq[ur]t. Separatim a[ut] his q[ui] uideban[que] aliq[de] eſſe ne forte i[uac]u[n] currer[er] aut cucurriſſem. Quare ſeparatim & n[ō] publice? Ne eſſe fidelibus ex numero iudæo[que] leg[ě] putabant eſſe ſeruádi & ſic credend[ui] in domi[n] ſaluatoré; fidei ſadalú n[af]ceref[em]. Ergo eo[mi] t[he] c[ui] Petrus ueniffet antiochia[em] (hect hoc apoſtolo[que] a[cta] n[ō] ſcribát; ſed a[ſ]ſirmát[em] Paulo cr[éd]ed[ui] ſit) in ſac[ie] illi Paulus reſtitiſſe ſe ſcribí; q[ui] rep[hen]ſibilis erat. Prius, n[ō]q[ui] uenirent q[dam] ab Iacobo; c[ui] gentibus edebat. C[ui] a[ut] ueniffenti; ſubtrahebat ſe, & ſegregabat timés eos; q[ui] ex circúciſi[ē] erát, & c[ōſ]enſerunt c[ui] illo c[æ]teri iudæi; ita ut Barnabas adduceref[em] ab his in illá ſimulationé. Sed c[ui] uidiſſem inſt; q[ui] n[ō] reſcte ingredieban[que] ad ueritat[em] euangelii; dixi Petro coram oibus: Si tu c[ui] ſis iudæus gétiliter & n[ō] iudaice uius; qu[ue] cogis gentes iudaiſare; & c[æ]tera. Nulli ergo dum[ium] eſt; q[ui] Petrus apoſtolus ſni[ae] h[uius]uius: c[n]uius n[ú]c p[u]aricator arguic[em] primus auſtor extiterit. Cauſa autem p[u]aricationis timor eſt iudæo[que], Dicit, n[em] ſcriptura, q[ui] primu[em] edebat c[ui] gentibus. C[ui] a[ut] ueniffent q[dam] a Iacobo; ſubtrahebat ſe; & ſegregabat; timés eos; q[ui] ex circúciſione erát. Timet a[ut] iudæo[que] erat apoſtolum; ne p[]occasioné gentili[ui] a[ſ] ſide Chriſt[em] recederét; & imitator p[ao]toris boni p[der]et greg[ē] ſibi cr[éd]itu[em]. Sic utur itur oſtédimus Petru[í] bene q[dem] ſenſiſſe de abolitione legis m[of]ay c[æ]ſed ad ſimulationé obferuáde ius timore c[ō]púlſum; Videamus an ipſe Paulus; q[ui] aliu[em] arguit; tale q[ui] ſecerit. Legimus q[dem] in eode[m] libro; p[am] bulabat a[ut] Paulus ſyriam & c[ic]iliam; c[ō]ſirmans eccleſias, p[uenit]o[que] in Derbem & Líſtra[em]; & eſſe diſcipulus q[dam] erat ibi; noſte Timotheus filius mulieris iuduæ ſidelís; patre a[ut] gentili. Huic teſtimoni[ui] reddebat q[ui] h[ui]tris erant & Iconio fratres, h[uc]u[o]luit Paulus ſe; c[ui] p[ſ]icſi[em]; a[ſ]ſu[n]mens circúcidem eum p[pter] iudæo[que] erant in illis locis. Sciebát, n[ō]o[mi] q[ui] p[ater] eius gétilis eſſet. O beate apoſto[le] Paule; qui in Petro rephenderá[em] ſimulat[em]; q[uare] ſe ſubtraxiſſet a[ gentibus] p[pter] metum iudæo[que]; q[ui] a[ Jacobo] uenerát[em] cur Timotheu[em] fili[m] hois gentilis uti[que] & ip[em] gentilé[neq[ui], n[ui]udæus erat q[ui] n[ō] fuerat circúciu[ſus] c[ō]tra ſni[am] tuá circúcidé[rum] c[oger]is; R[esp]o[d]ebis mihi; p[pter] iudæo[que] erant in illis locis. Qui igitur tibi ignoſcis in circúciſione diſpulí[u] uenétis ex gentibus; i[n]oſſee & Petro p[oc]ſſori tuo[que] aliq[em] ſecerit metu ſidelíui iudæo[que]. Rurſus ſcriptú[em]; Paulus uero c[ui] adhuc ſuſtinuiffet dies multos; p[ra]fratibus ualib[em] d[ic]ens; naui[g]ait ſyriá[em]; & cum eo[mi] P[ri]ſilla & Aqla[em]; & totó[d]it ſibi in Cencris caput, uotu[em], n[ui] habuerat. Eſto ut ibi timore iudæo[que] timore c[ō]púlſus ſit in c[ere] quod uolebat; q[uare] comá nutriuit ex uoto; & p[oft]ea eam in c[ē]cris totó[d]it ex lege; q[ui] Nazarei q[ui] ſe de uouerint iuxta p[cept]u[m] Moyſi ſacire c[ō]ſueuerút? Veq[em] h[ae]c ad c[ō]parationem eius rei q[ui] ſeq[ur]t; paruá ſut. Refert Lucas ſacra[em] ſcriptor hiſtoriæ: eum ueniffemus hieroſolymá; libenter ſuſeperút nos ſtratres; ſeq[ur]t i[mi] die Iacobus & o[mi]s ſeniores q[ui] cum eo[mi] erant: euangelio illius c[ō]probato d[ixer]unt e[m]; Vides frater qu[em] mulia ſunt in iudæa, q[ui] crediderút in X[pm]; & hi o[mi] æmulators ſunt legis. Audierunt a[ut] a[te] q[ui] diſſectioné doceas a[mi] Moyle eo[mi]; q[ui] per gentes ſunt iudæo[que]; d[ic]ens n[ō] debere eos circúcidere filios ſuos; neq[ui] ſam c[ō]ſuetu[em] dinem ígredi. Quid ergo eſt? Vtio[que] oportet c[ō]uenire multitudiné. Audierút, n[em] te ſupueniſſe. Hoc ergo fac; quod tibi dicimus. Sút nobis uiri quattuor uotú habétes ſup e[mi]; his aſſumptis ſanctíſica te c[ui] ipſi[em]; & impéde in eos; ut redeant capita; & ciét o[mi]; q[ui] q[ui] de te audierunt; ſalſa ſunt; ſed ambulas & ip[em] cuſtodiés legem. Tunc Paulus aſſumptis uiris p[oft]era die p[ur]ificatus; intractu c[ui] illis in téplum; annuícías expletión[em] diuerſi p[ur]ificatió[em]; donec ofſerref[em] pro unoquó[que] eo[mi]; oblatio, O Paule & in hoc te rurſus íterrogo; cur caput rale ris; cur nudipedalia exueris; de cerimoniis iudæo[que]; cur obtruleris ſacriſiá[em]; & ſec[ú]dum leg[ě] pro te hodie hoſtæ fuerint imolatæ? Vtio[que] reſpondebis; ne ſc[á]dalizare[n]t q[ui] ex iudæis crediderat. Simulaſti ergo iudæi ut iudæos lucrificacerá[em]; & hanc ip[am] ſimulationé Iacobus & c[æ]teri te docuere p[ſ]byteri; ſed tám euadere non potuiffi[t]. Orta, n[em] ſeditió[em]; cum occidé[ns] eſſes; raptus es a[ tribuno]; & ab eo[mi] miſſus C[æ]ſareá[em]; ſub cuſtodia m[ili]tum diligéti: ne te iudæi quaſi ſimulatoré ac deſtructó[em] legis occiderent; atq[ui] inde Romá p[ueni]ens; hi hoſpíti o[que] quod tibi c[ō]duxeras; Chriſt[ui] & iudæis & gentibus p[ſ]icaſtú[em]; & ſi n[ā] tua Neronis gladio c[ō]ſirmata e[mi]. Di dicimus q[ui] p[ter] metum iudæo[que] & Petrus & Paulus æqualiter finxerút ſe legis p[cept]a ſeruare. Qua igitur fronte; q[ui] audacia Paulus in altero t[eph]endat; quod ipſe c[ō]miſſit. Ego ímo alii ante me expoſuerút c[am]iquá[que] putauerunt; n[ō] ofſicio[um] médaciu[em] defendentes ſicut tu ſcribí; ſed dicentes honeſtá diſpenſationem: ut & apoſtolo[que] prudentiam demóſtrarét; & bla[ſ]phemátis Porphyrii iprudétiam co[er]cerét; q[ui] Pauli[em] & Petrum p[uer]ili d[icit] inter ſe certaſſe certamé; ímo exarſiſſe Pauli[em] in inuidiá uirtutu[em] Petri[em]; & ea ſcripſiſſe ia[ct]enter: uel quæ n[ō] ſecerit; uel ſecerit; p[ca]citer ſecerit; id in alio rephendens; quod ipſe c[ō]miſerit. Interp[iat]i ſunt illi ut potuerút. Tu q[ui] oſtum locu[m] ediſſeras; uti[que] meliora dicturus; q[ui] ueterem ſciam reſprobaſtú[em]. ſcribís ad me in epiſtola tua[que]; n[em] n[am] me docédus eo[mi] q[ui] intellige; quod id[é] d[icit] ſaſtus ſum iudæi tanquá iudæus & c[æ]terá[em]; quæ ibi dicunt compaſſione miſericordiæ: n[ō] ſimulatió[em] fallaciá[em]. Fit, n[tang] æger qui minihát

lá & terra tráſibút,utiq tráſibút oíá hiera terrena ſut.& crucis igitf.& ſurrefuſtionis loca p[ſ]ſut hiſq portat
cruſe ſua;& cù x[ho]p ſurſuſgút quotidie,q dignos ſe tato exhibét hitaculo.Cæteru q dicuſ,t[é]plú domini,tem
plú domini auſiát ab apoſtoſo. Vos eſt i[]plú domini,& ſp[ú]ſus ſanctus habitat in uobis.Et de hierofolymis,
& de británia æq[]liter patet aula cæleftis,Regnú ení dei intra nos é.Antonius;& cùcta ægyptí,& meſopota-
míæ,ponti,cappadociæ,& armeníæ exaíu monachoq non uidere hierofolymam,& patet illis abſq hac ur-
be paradiſ ianua,Brúſ hilarió cù palaſtínus eét,& í palaſtina uiueret,uno tátú die uidit hierofolymam, ut
nec c[ó]ténere loca ſanctá ppter uiciníá nec rúſus dominú loco claudere uidereí,Ab adriani téporibus uſq
ad ip[er]iú c[ó]ſtácini p annos circer cétú octógita;í loco ſurrefuſtionis simulacrú iouí;í crucis rupe.Íſtua
ex marmore ueneris a gétibus p[ita] colebat,æſtimantibus p[ec]ſutionis auſtoribus,q tollerent nobis ſidé
ſurrefuſtionis & crucis,í loca ſanctá p idola polluſſent,Bethleé nunc noſtram:& anguſtiffimú orbis locú,de
quo p[ſ]almiſta canit ueritas de terra orta eſt,lucus inumbrat bathamuco,ideſt adonidis.Et í p[ec]u,ubi quó-
dam x[ps] puulus uagíit,ueneris amalius p[á]gebat,Cur inges hæc tá lógo repetita proemio?Videlicet ne qc-
q fidei t[u]e deſſe p[ut]es;íqa hierofolymá non uidíſi,nec nos iccirco meliores æſtímes;íq huius locí habita,
culo fruimur,ſed ſiu hic ſiu alibi æqualé te p opibus tuis apud dominú noſtrum h[re] mercedem.Re uera
ut ſimplíciter motú mentis m[æ]e fatear;confiſiderans & p[ſ]p[o]ſitú tuú;& ardorem quo ſæculo renunciaſt;diſ-
feréſias í locis arbitror,ſi uribus & frequéſtia urbiú dereliſta in agello habites;& x[pm] q[ras í] ſolitudine;&
ores ſolus í monte cum iſeu;ſanctorúq tantú locog[] uicinitatibus p[ſ]ruarís,ideſt ut urbe careat: & p[ſ]p[o]ſitú
monachi n[ò] amittas.Quod loquor non de épiſ;non de p[ſ]byteris,non de clérícis loquor;quorú aliud offici
um eſt, ſed de monacho;& monacho quódam apud ſæculú nobili;q iccirco p[ſ]ciú p[os]ſeffionú ſuarum ad pe
des ap[ſ]oſtolóq p[os]uit docens pecuniam eſſe calcandá;ut humiliter & ſecreto uiectans ſemp c[ó]tênat q[d] ſe-
mel c[ó]tép[ſ]it.Si crucis & ſurrefuſtionis loca n[ò] eſſent i urbe celeberrimá;í qua curia,í qua aula militú,í qua
ſcorta mimi,ſcuré.[& oíá funſ;que ſolent í cæteris uribus,uel ſi monachorú turbis ſolúm[ó] frequétaſe,
expetendú re uera huiuſcemodi cùſtis monachis eſſe habitaculú.nunc uero ſúm[æ] ſultitúes é,renúciare ſæ
ſælo dimittere patriá;urbes deferere,monachú p[ſ]iteri,& inter maiores populos pegre uiuere melius;q eras
uiúrúris í patria,De toto huc orbe c[ó]curríif,Plena eſt c[ui]itas uniuersí generis hominú,& tanta utriuq[] ſe-
x[]u c[ó]ſtipatio,ut q[d] aliibi ex p[te] fugiebasí hic totú ſuſtineſ cogaris.Quíta igitf me frater íterrogas;í p[qu]a uiá
icedere debeas;reuelata tecú facie loquar,Si officiú uis exercere p[ſ]byterii,fi épatus te uel opus uel onus ſot
te deſeſtat,uiue in uribus & caſtellís,& aliog[] saluté fac lucrú aíæ tuæ.Sin aút cupis eſſe,q[d] diceris mona-
chus,ideſt ſolus,q[da] facis í uribus,qu[as] utiq[] non ſút ſolóq habitacula,ſed multoq, p[er] Habet unu quodq[]
p[o]ſitú p[ri]cipes uos,Romái duces imíten[] Camillos,Fabritios;Regulos;Scipiones,Philofophi p[]ponant fi-
bi Pythagóra;Socraté;Platoné,Arítoſtelem,Poetæ æmulen[] Homerú,Virgíliu,Menádrú;Terentiú,Híſto-
rií Thucydidé.Salutíu;Herodotú,LIuiu,Oratores Lyíia;Gracchos;Demofthené; Tulliu,Et ut ad noſtra
ueniamus épi & p[ſ]b[y]teri h[e]ant ad exéplú ap[ſ]oſtolos & ap[ſ]oſtolicos uíros;quoq honoré p[os]ſidentes h[re] ni-
rán[] & meritú,Nos aút h[é]amus p[os]ſiti n[í] príncipes Paulú,& Antonium,Iulianú,Hilarionem,Maccharí-
um,Et ut ad ſcrifтарú auſtoritaté redeá,n[í]r prínceps Helias, noſter Helifæus,n[í]r duces filii p[]pphetarú,qui
habitabant í agris & ſolitudine,& faciebát ſibi tabernacula p[pe] fluéta iordáis,De his ſunt & illi filii rechab,
q uinú & ficerá n[ò] bibebát;qui moraban[] í t[é]toriis;q dei p[hi]remiá uoce laudan[];& p[]miſtíis é,íq n[ò] de-
ficiat de ſtirpe eog[] uír ſtans corá domío,Hoc reor & ſeptuagelími p[ſ]almi titulú ſignificare filioq lonadab,
& eog[] q prími í captiuítaté ducti ſút,Íſte é lonadab filius Rechab;q in regnoq libro ſcribí c[ú]rrú aſc[é]dif-
le c[ú] Hieu.Et huius filii ſút q in tabernaculo ſemper habitátes ad extremú p[pter] iuptioné chaldaicí exer
citus hierofolymá ítrare c[ó]púli,hanc prími captiuítatem ſuſtinuíſe dicunt[q] p[os] ſolitudinis libertatem
urbe quaſi carcere ſunt recluſí,Obſecro itacq te;ut quóniá ſanctæ fororis tua[] ligatus es uículo,& non pem
tus expedito p[gis] gradu,ſiu hic;ſiu ibi multitudines hominú & officia & falutatiónes & c[ó]uiuia ueluti q[]l-
dam cathéas fugias uoluptátus,Sit uilis & eſuſtinus cíbus holera & legumíæ;íterduq p[ſ]cículos p[] ſúmis du
cas delitiuí.Qui x[pm] deſiderat;& illo p[ae] ueſciq,n[ò] quaerit magnope de q[pr]æcioſis cibis ítercus conficiat,
Quicq[da] p[os]t gulam non ſentiſ,q[id]e tibi ſit q[d] panis & legumina,Habes aduerſum iouinianú libros de con
t[é]pu uiteris & gúttis plenius differentes,Semper í máu tua facra ſit ſeſtio,Frequéter orádum;ſlexo cor-
pore m[és] erigéda ad dominú,Crebræ uigiliá;& uentre uacuo p[æ]pius dormiendum,Rumuſculos & glorio
las & palpantes adulatores quaſi hoſtes ſuge,Pauperibús & fratibus refrigera ſumptuú manu ppria diſtri
bue,Rara eſt in hoíbus fides,Non credis ueruín eſſe q[d] dico;Cogita iuda[] oculos;humilitaté ueltí timen
t[ia]no non appetas,Sæculariú & maxime potétiú c[ó]ſortia deuita.Quid tibi neceſſe é ea uidere crebrius,quo
rum contéptu monachus eſſe c[oe]piftí;Soror p[]cipue tua matronarú declinet colloqá;nec íter ſericas uelſes
& g[é]mas circuſedétium ſemináq se ſordidatá aut doleat aut mireſ,qa alteq p[]p[ol]iti p[œ]nitétia;alterum ía
d[á]ctiæ ſeminarium eſt,Caue ne q[ui] fidelis & famofus tuog[] quondá dispenſator alienam pecuńá diſtribué
dá acipias,Intelligiq q[da] loquar,Dédit ení tibi dominus i omnibus intellec[ú]tú,Habeto ſimplícitaté colúbæ,
ne cuiq[] machineríes dolos;& ſerpentíes aftutiá;ne aliorú ſuppláteríis infidiis.Non multú diſtat í iutio: uel de-
[ei]c p[os]ſe:uel decipi,Chriſtianum quem ſenferis tibi aut ſemp aut crebro de númis loquenté; excepta ele-
mofyna q[æ]e indifferenter omnibus patet;ſiſtitoré potius habeto;q[] monachum,Præter uiéctú & ueſtitum &
manifeſtas neceſſitates nihil cuiq[] tribuas;ne filiorú panem canes comedát,Verum x[pi] templum anima cre
dentis eſt,ílla exornat;illam ueſtí;illí offer donaria,in illa chríſtú ſuſcipe.Quæ utilitas eſt parietes fulgere in
gemmis,& chriſtum in paupere fame morí;lam n[ò] ſút tua q[æ] p[os]ſides;ſed dispenſatio tibi credita eſt.Me
mento ananíæ & ſaphiríí,ílli fua timide ſeruauerunt:tu confi[da]lerá ne x[pi] ſubſtantiam ímprudenter effúdas.

T ii

ideſt ne imoderato iudicio rem pauperum tribuas non pauperibus; & ſecundum dictum prudentissimi ui-
ri liberalitate liberalitas pereat. Noli ſرفicere ad phaleras & nomina uana catonum. Ego te inſt intus & i-
cute noui. Eſſe xpianum grande eſt: non uideri. Et neſcio quomodo plus placent mundo; i qui chríto diſpi-
cent. Nec nunc ſus ut aiunt mineruam, ſed ingredientem pelagus amicus amicum monui: malens a te faciſl
tematemea qri: q uoluntatem: ut in quo ego lapsus ſum: tu firmo pgeres gradu. Librú tuú que p theodoso
principe prudenter ornateq: compoſitum tranſmiſſi: libenter legi, & præcipue mihi in eo ſubdiuſio pla-
it. Cúq in primis partibus uicas alios, i penultimis teipſum ſupas, ſed & ipſum genus eloquii p[li]ſu eſt & niti-
dú, & cù tulliana luceat puritate: crebrú é i ſententiis, latet ení ut ait qdam oróí qua tátum uerba laudanç.
Præterea magna eſt rerú ſconſquentia, & alterum pendet ex altero, quicq d affúmpſeris. uel finis ſuperiox,
uel initium ſequentium é. Fœlix theodotiſus: qui a tali xpi oratore defendiſ, illuſtraſt purpuras eius: & uti-
tatem legum futuris ſæculis ſenſcaſtri. Mače utirtue, q talia habes rudimenta, q[li]s exercitatus miles eris.
O ſi mihi liceret iſtiuſmodi ígenium n[ò] per aonios montes & helicones uteſtices ut poetæ canút, ſed p[]von
& itabirium & ſiná & excelfa ducere ſcripturarú. Si contigeret doceſ quæ didici, & quali p[]manus myſteria
tradere [pp]hetarú: nafſereſ nobis aliq: quod doſta græcia n[ò] h[]et. Audi ergo mi cofſerue, amice germane,
ausculta pauliſper quo i ſcripturis ſeſtis caile gradieris? Totú q[]d legimus i diuinis l[í]bris nitet quidem: & ſul
get etiam i cortice, ſed dulcius i medulla eſt. Qui edere uult nucleum, [fr]angat nucem, Reuela inquit dauid
oculos meos, & considerabo mirabilia de lege tua. Si tantus [pp]heta tenebras ignorantia ſeſitetur, q[] nos
putas paruulos & pene laſtentes iſcientiæ nocte circuſdari. Hoc autem uelamé non ſolum i facie moyí: ſed
& i euageliſtis & i ap[]oſtolis poſtum eſt. Turbis Saluator i parabolis loquebaſ, & conteſtans [my]ſticum eſſe
quod dicebá, aiebat. Qui habet aures audiendi audiat. Nífi apta fuerint uniuèſa quæ ſcripfa ſunt, ab eo q[
]habet claué dauid, qui apit & nemo claudit, claudit & nemo apit, nullo alio reſerá p[á]den[í]. Si haberes hoc
fundamentum, ímo ſi quali extrema manus i n ope tuo ducereſ, nihil pulchrius: nihil doctius. nihilq[ui] latini
us, tuis haberemus uoluminibus. Tertulianus creber eſt in ſententiis: ſed difficilis i loquédo. Beatus cipri-
nus iſtar ſonti ſpurissimi dulcis i[ce]dita & placidus, & cum totus ſit in exercitatione uirtutum occupatus, p[
]ſecutionu anguſtis de ſcripturis diuinis nequaq[] diſſeruit. Inclyto Víctorinus martyrio coronatus, quod i,
telligit eloq n[ò] poteſt. Laſtantius quali quidam fluuius eloquiætia tulliáæ utiná tá n[ò]ra affiirmare potuifſet,
q[] facile aliena deſtruxit. Arnobius iæq[ui]ſ & nimius: & abſq[ui] opis ſui p[]titione confuſus. Sanctus hilarius gal-
licano cothurno attolliſ, & cù græciæ floribus adorneſ: longis íterdu[]p[]iodis i uoluíſ: & a lectione ſimplicio
rum fratrú p[]cul é. Taceo de cæteris uel deſunctis uel etiá adhuc uuentibus: l[up] q[]bus in utraq[ui] parté poſt
nos alii iudicabunt. Ad teip[]u ueniá ſymmiſten: [i]odalem & amicum, meú inq[ui] amicum ante q[]n notú, & p[á]ca-
bor ne aſſentationem in neceſtudine ſuſpiceris: quin potius uel errare me æſtimato, uel amore labi[]q ami
cum adulatione decipere. Magnú h[]es ingenium, & i]nſinitam ſermonis ſupellectilem, & facile loquéris & pu-
re faciliſq[ui] ipſa & puritas mixta prudètiae eſt. Capite quippe ſano o[]cés ſenſus uigent. Huic prudentiæ & elo-
quentiæ ſi accederet uel ſtudiú uel iſtelligétia ſcripturaq[ui] uideré te breui artem tenere noſtrorú: & aſcendé-
té cum iacob teſtum fy[]o canere in domatibus, quod in cubilibus cognuiffes. Accigere q[]uo te accingere, ni
hil fine magno labore uita dedit mortalibus. nobilem te eccleſia habeat; ut prius ſenatus habuit. Pra[]para[]ti
bi diuities, quas quotidie eroges: & n[ò]nq[ui] deſciant: dum uiget ætas: dum adhuc canis ſpargi[]cap utante q[
fubeant morbi: tristiq[ui] ſenectus & labor, & dire rapiat inclæmentia mortis. Nihil in te mediocre eſſe con-
tentus ſum: totum ſummum, totum perſectum deſidero. Sanctum uigilantium præſbyterum qua auidita-
te ſuſeperim melius eſt, ut ipſius uerbis q[ui] meis diſcas l[í]ris, q[ui] cur tam cito a nobis proſectus fit, & nos reſi[
]rit: non poſſum dicere ne l[æ]dere qu[é]piá uidear, tamén quali p[]tereúté & ſeſtinantem paululú tenus, & guſu
ei noſtræ amicizia: dedi: ut p[]eum diſcas q[]d in nobis non deſideres. Sanctam c[of]ſeruam tuam & ſecú domi[
militantem per te ſalutari uolo.

N Epiftola beati Hieronymi ad Ruſticú monachú de uita monaſtica.
Ihil chrítiiano ſoſcielicus: cui pmittif regnú c[æ]log[.] nihil laborioſius: qui quotidie de uita perich-
taſ nihil fortius, qui uincit diabolum, nihil imbecillius: qui a carne ſuperaſ. Vtriusq[ui] rei exépla
ſunt plurima. Latro credidit in cruce, & ſtatí mereſ: audire, amen dico tibi, hodie mecum eris in
paradifo. ludas deapoſtolatus ſaſtigio i p[]ditionis tartaq[ui] labiſ, & nec familiaritate c[ō]uuii: nec in
tictione buccellæ, nec ofculi gratia frági: ne quali hoim tradat, quem filium dei nouerat. Quid lamarinta
uilius: Non ſolum ipſa credidit, & poſt ſex viros unum inuenit dominum: meſſiáq[ui] cognouit ad ſonté: qué
iudæorum populus ignorabat, ſed auſtor fit multorum falutis. Et apoſtolis ementibus cibos ſeſuentem re
ſicit, lap[]ſumq[ui] ſuſtentat, Q[uid] ſalomone ſapientius: Attamen infatuá ſ amoribus mulierum. Bonum eſt ſal,
nullumq[ui] ſacrifi ciu abſq[ui] huius alſpersione ſuſcipiſ: Vnde & apoſtolus præcipit. Sermo uſter ſale ſit conſi-
tus. Quod ſi ifatuaſ: foris proſici: i rantumq[ui] perdit nomis dignitatem, ut nec i ſterg linio quidem utile ſit,
quo ſolent credentium arua condiri, & ſterile animarum ſolum p[ing]ueſcere. Hæc dicimus: ut prima te fili
ruſtice fronte doceamus, magna c[œ]piffe, excelfa ſeſtari, & adolesſcentiæ ímo pubertatis ícentiua calcantem,
p[er]ſeſtæ q[dem] ætatis gradum ſcandere, ſed Iubricum q[dem] iter eſſe, per quod igrederis, nec plus ſeg gloriae
poſt uiétoriem q[ui] ignominiæ poſt ruinam. Non mihi n[ò]c p[u]irtutú prata ducendus eſt riuulus, nec laboran
dum ut oſtendam tibi uariorum pulchritudinem fl[or]um, q[]d i ſe lilia habeant puritatis, q[]d roſa uerecúdae
poſſideat, q[]d uiolæ purpura pmittat i regno, q[]d rutilatiú ſp[ou]deat pi[]ctura g[é]mag[.] lam ení propitio domi-
no ſt[ui]am tenes, lam teſtum atq[ui] folariiú c[ù] petro apoſtolo c[of]ſec[é]diſt, q[ui] ſelriens i iudæis cornelii faturæ: ſi
de: & famé: increduſlitatis e[or]um gentium conuerſione reſtiguit, atq[ui] i uafe euangeliorum quadrangulo, q[]d

de cælo defcendit ad terras doceſt.& dicit omnes homines poſſe ſaluari,rurſumq[ui] quod uideſ i ſpecie can-
didifimi liteaminis i ſupna tranſſerſ & credentium turbas de terris ad cælum rapit,ut pollicitatio domini
côpleat,& Beati mundo corde, quoniam ipſi deum uidebút. Totum quod apſhenſa muſa iſinuare tibi cupio,
quod quali doctus nauta poſt multa naufragia rudem conor inſtruere uetorem,illud eſt;ut in quo littore
pudicitiæ pirata fit noueris,ubi carybdis & radix oium malorum auaritia,ubi ſeylæ obtreſtatoſ canes,
de gbus apoſtolus loſtut,Ne mordentes iuicem mutuo consumamini;quomodo i media tranſglitate ſecu
ri.l'ybis itêrdum uitiorum ſyrтbus obruamur,qd uenenatorum aiantium deferta huius ſæculi nutrient.
Nauigantes rubrú mare:i quo optandum nobis eſt ut uerus pharao cú ſuo mergaſ exercitu,multis difficul
tanbus ac pículis ac urbé maximam perueniſt. Vtrogi i littore gêtes uagæ ímo beluæ habitat ſerociliſimæ,
ſemper ſolliciti,ſemper armati totius anni uehunt cibaria,latentibus faxis uadifq[ui] duriſſimis plena ſút oia,
ita ut ſpeculator & doct or i ſuma arbore ſedeat;& ide regendæ & circuſſeſtendæ nauis diſtata p[er]dicet. Fœ-
lix curſus ê,i poſt ſex menſes ſupradicſtæ urbis portum teneant,a quo ſe iſcipit apire oceanus.p qu[ue] uix an-
no perpetuo ad idiam perueniſt;& ad gâgem fluinium,quem phyſon ſanctæ ſcriptura cōmemorat,q circuit
totam terram eulath,& multa genera pigmentorum de paradifi dicit fonte deuehere,ubi nafciſt carbuncu
lus & ſmaragdus,& margarita candentia,& uniones q[us]bus nobilium ſoſminarum ardet ambitio, monteſq[
]aurei,quos adire p[er]tter gryphas & dracones & ſmenforum corporum monſtra hoibus i[po]ſible eſt;ut oſte
dat nobis q[ui]es cultodes h[æ]at auaritia. Quorſum iſta?Per ſpiciuú eſt,i ſi negociatores ſæculi tanta ſuſtinent,ut
ad icettas pituralq[ui] diuities perueniant,& ſeruent cum aíæ diſcrimie quæ multis pículis q[ui]ſerút,qd xpi ne-
gociatori ſaciendum eſt,q uenditis oibus q[rit] p[ci]oſiſſimam margaritam,q totis ſubſtatiaſ ſuæ opibus emit
agrum,i quo repiat theſaurum,quem nec ſur effodere,nec latro poſſit auferre? Scio me offenſurum eſſe q[
]plurimos,q general[é] de uitiis diſpulationem i[u]am ſererunt contumeliam,& dum mihi iraſcunt.fuam i[di]
cant conſcientiam,multoq[ui] peijs de ſe q[ui] de me iudicant, Ego eni neminé nomiabo,nec ueteris comœdiæ
licentia certas p[on]as eligá atq[ui] p[tr]trígá,Prudentis uiri é ac prudentiú ſoſminarú diſſimulare ímo emendare
quod i[de] i[te]iſtigát;& i[d]ignari ſibi magis q[ui] mihi,nec i[mon]itorem maledic[ta] congerere,q & ſi iſiſdem teneaſ
crimíbus,certe i[eo] melior ê,q[ui] ſua ei mala non placét,Audio religioſam te habere matrem multorum án[
]o rum uidaí,quæ aluit:quæ erudiuit i[f]antem,ac poſt ſtudia galliaq[ui] quæ uel florentiſſima ſunt, miſi romá,
non parcens ſuſtibus,& abſentiam filii ſpe ſuſtínens futuroq[ui] ut bertaté gallici nitoremq[ui] ſermonis grauí
tas t[ó]ana condire;t nec calcaribus i[te]ſed frenis utereſt,quod & i[di]ſertiſſinis uiris græcia[es] legimus;q] afianú
tumorem attico ſiccabent ſale,& luxuriantes flagellis uinea ſalcibus reſp[me]bant,ut eloquentia torcularia
non uerború p[á]pinis,ſed ſenſuum quali[us] uuarum exſp[li]onibus redúdarent. Hanc tu ſuſcipe ut parenté, ama
ut nutricem,uenerare ut ſanctam,nec aliorum imiteris exéplú,i[qu] reliquiut ſuasi;& alienas appetunt,quorum
dedecus i[pp]atulo eſt;ub[us] ſonomibus p[iet]atis q[ret]iú ſuſpeſta confortia,Noui ego quaſdam iam maioris æta-
tis,& p[la]eraſq[ui] generis libertini adoleſcentibus delectari,& filios q[re]tere ſpiritales;paulatiq[ui] pudore ſupato p[
]ſida matrú nomina erupút i[lic]entiam maritalem,Alii forores uirgíes deferút,& externis uiduis copulant.
Sunt quæ oderunt fuos,& non ſuorum palpanſ affectu[q]aſ; ip[ar]iétia i[de]x aí nullam recipit exculpatione,
& caſſa p[ud]icitiæ uelamenta quali[us] araneaq[ui] ſila dirúpút,Videas nónullos acceſſis renibus pulla tunica ba-
ba pli[xa]a mulieribus non poſſe diſcedere;ub[us] eodem manere teſto,ſimul inire conuiua,ancillas iuuenes
h[é]i i[m]ſterio;& p[ter] uocabula nuptiarú oia eſſe m[í]fimonii,Nec culpa é x[pi]ani nomis,li ſimulator religio-
nis i[uitio] ſit,q[ui]mo confuſio gentilium,cú ea uidét eccleſiis diſplicere, quæ hoibus bonis non placent.Tu
uero ſi monachus eſſe uis,& non uideri,habeto curam non rei familiaris cui renunciando hoc eſſe cœpisti,
ſed animæ tuæ,Sordidæ uelſtes candidæ mentis indicia ſunt,Viſi tunica conteſptú ſæculi p[bet],ita d[ú]taxat,
ne animus tuuneat,ne h[ítus] ſermoq[ui] diſſentiat,Balneaq[ui] ſomenta non quaerat,q calorem corporis ieuio-
rú cupit frigore extinguere. Quæ & ipſa moderata ſint,ne nimia debilitent ſtomachú,& matorem reſfectio
nem poſcentia eruſpat i[cr]uditatem quæ parens libidinum eſt,Modicus ac téperatus cibus & carni & aiaſ
utilis eſt.Matrem ita uide,ne p[ill]a alia uidere coagaris;quarú uultus cordi tuo h[æ]reát,& tacitú viuat ſub pe-
ſtore uulnus,Ancillas quæ illi i[ob]ſeqo ſunt:tibi ſias eſſe i[ſi]diis,quia quanto uilior e[ag]o c[ò]ditio eſt;tanto
faciliurina eſt,Et ioannes b[apt]it[a] ſanctam matrem habuit,pontificiſq[ui] filius erat,& tamen nec matris af
ſectu:nec patris opibus uícebat;ut i[domo] par[ét]um cú periculo uieret caſtítatis;uiuuebat i[heremo:& ocu
lis deſiderantibus x[pm] nihil aliud dignabaſ aſpicere.Veſtis alpera,zona pellicea,cibus locuſtæ melg[] ſilue-
ſt[re]omnia i[rr]ututi & continentia præparata,Filií p[ha]tæq[ui] quos monachos i[ueri] teſtamento legimus,
[æ]dificabant ſibi caſulas propter ſluenta iordanis,& turbis urbiu[m] dereli[ti]tis;po[le]ta & herbis agreſtibus ui-
[ct]abant,Qu[á]diu i[pat]ria tua es;habeto cellulam p[ar]adifo,uaria ſcripturaq[ui] poma decerpe,his utere de-
liti[sh]arú ſuere c[ò]plexu,Si ſcandalizat te oculus,peſ,manus tua,proiice ea,nuſi parcas,ut ſoli parcas ani-
mæ tuæ,Qui uiderit inquit domínius muliére ad concupiſcendú eam;íá m[œ]cchatus eſt eam in corde ſuo;
Quis gloriabíſ caſtum ſe habere corſAſtra non ſunt munda in conspectu domini quanto magis homines,
quoq[ui] uita tentatio eſt?Ve nobis:qui quotiens concupiſcimus;totiens fornicamur,Inebriatus eſt i[qu]it gla-
dius meus in c[æ]lo;multo amplius in terra;quæ ſpinas & tribulos generat.Vas e[le]ctionis in cuius ore xps re
ſonabat,macerat corpus ſuú,& ſubiicit ſeruituti,& tamé cernit naturalé carnis ardorem ſuæ repugnare ſen
tentiæ,ut quod non uult agere c[ò]pellaſt,& quali[us] uim patiens uocificaſt.& d[ic]it,Mifer ego homo,quis me li
berabit de corpore mortis huius,Et tu te arbitraris abſq[ui] lapſu & uulnere poſſe tráſire? Níſi omni cultodia
ſeruariens cor tuú;& cum ſaluatore dixeris;m[é] mea & ſres mei hi ſunt;qui faciunt voluntatem patris mei,
[cr]udelitas iſta p[iet]as ê,i]mmo quid tam p[ium] ſanctæ m[ri],q[ui] ſanctú filiú cuſtodire? Optat & illa te,uiuere,&
T iii

311

non uidere ad têpus:ut ſemper eû xpo te uideat. Annâ non ſibi Samuelê ſed tabernaculo genuit. Filii Iona,
dab qui uinû & ſicerâ non bibebant:q habitabant in tentoriis,& quas nox còpulerat fedes habebant. ſerbû
tur in pſalmo q primi captiuitate ſuſtinuerint. quia exercitu chaldeorû uafaſtante iudæâ, urbes introire cò
pulſi ſunt. Viderint quid alii ſentiant. Vnus quiſqê eni ſuo ſenſu duciſ. Mihi oppidû career, & ſolitudo para-
diſus eſt. Quid deſideramus urbiû frequentia, qui de ſingularitate cenſemur? Moyſes ut præſect populo
iudæorû, xl, annis eruditur in heremo, paſtor ouiû hominû factus eſt paſtor. Apoſtoli de piftatione lacus ge
nezareth, ad pifticationé hoium tranſierût. Tunc habentes patré rete nauiculâ ſecuti ſut dominû, ptinus oia
reliquerunt, portantes quotidie crucé ſua, & ne uirgâ quidé in muâ habentes. Hoc dico, ut etiâ ſi cleratus
te titillat deſideriû diſcasiquod poſſis docere, & rationabilé hoſtia offeras xpo, ne miles ante q tyro, ne pri-
us magiſter iſs q diſcipulus. Non eſt huililitatis meæ necq méſuræ iudicare de cæteris, & de miſtris eccleſiæ
ſinítru quippiâ dicere. Héant illi ordiné & gradu ſuâ, qui ſi tenueris quô tibi in eo uiuendû ſitieditus ad ne
potianû liber edocere te poterit. Nunc monachi ícunabula moreſc, diſcutimus, & eius monachi qui libera
libus ſtudiis eruditus in adolescentia iugû xpi collo ſuo ipſouit. Primuq, traſandú eſt, utrú folus an cù alio
is in monaſterio uiuere debeas. Mihi placet ut habeas ſacru contuberniû, nec ipſe te doceas, & abſc, docto-
ingrediaris uiâ, quâ nunq ingreſſus es, ſtatíc, tibi in ptem alterâ declinandú ſit, & errori pateas, non plus aut
minus ambules q neceſſe eſt, ut currens laſteris, moraſc, faciens ob dormias. In ſolitudine ſubrepit ſupbia &
ſi parûper ieiunauerit, hominéq non uiderit, putat ſe alicuius eſſe momenti. Oblituſc, ſui unde & quo ue-
nerit, intus corde foris lingua uagat, ludicat contra apoſtoli uoluntaté alienos ſeruos, quo gula popolerit
potrigit manû, dormit qú tû uoluerit, nullû uereſ, facit quod uoluerit, omnes inferiores ſe putatcrebreſtq, i
urbibus q i cellula ê: & iter ſres ſimulat uerecundia:q plateate, turbis collidif. Quid igitú? Solitaria úitâ rep-
hendimus? Minime, quippe quam ſæpe laudauimus. Sed de ludo monaſterioru huiuſcodiemi uolumus egre
di milites, quos heremi dura rudimenta non terreant, qui ſpecimé conuerſationis ſuæ multo tempore deſe
rint, qui omnium fuerint mími, ut primi oium fierent, quos nec eſuries aliquando nec faturitas ſupair, q
paupertate lætané, quorum habitus, ſermo uultus inſeſus, doctrina uirtutú eſt, qui neſciunt ſecundi quo-
dam ineptos homines dæmonum pugnantium contra ſe portenta conſtringere, ut apud iperitos & uiles ho
mines miraculum ſui faciant, & exinde lucra ſedent. Vidimus nuper & planximus croſſi opes unius morte
deſpenſas. urbiſc, ſtipes quaſi i uſum pauperum congregatas ſtirpi & poſteris derelictas. Tunc ſerum qu-
latebat in profundo: ſupernatauit aquæ, & inter palmarum arbores myrthæ amaritudo monſtrata eſt. Nu-
mirum talem & ſocium & magiſtrum habuit, q egentiú famé ſuas ſecit eſſe diuitias, & miſeris derelicta i ſi
am miſeriam detinuit. Quorum clamor tandem peruenit ad cælum, & patièſſimas dei uicit aures, ut miſ-
fus angelus peſſimus nabal carmelo diceret. Stulte hac nocte auferent animam tuam a te, quæ autem præ-
paraſtai, cuius erunt. Volo ergo te & ppter cauſas quas ſupra expoſui, non habitare cum matre, & pracipue
ne aut offerétem delicatos cibos renunciando contriftes, aut ſi accepis, oleum igni adiicias, & inter frequen-
tiam puellarum per diem uideas: quod noctibus cogites. Nunq de manu & oculis tuis: recedat liber, diſca-
pſalterium ad uerbum: oratio fine intermiſſione, uigil ſenſu, nec uariis cogitationibus patens, corpus pa-
ter & animus tendaſ ad dominú. Iram uince patientia, ama ſcientiam ſcripturarum, & carnis uitia non ama
bis, nec uacet mens tua uariis pturbationibus, quæ ſi pectori inſederint, dominabuntur tui: & te deducent
ad delictú maximú. Fac & alijd operis, ut te ſemp diabolus inueniat occupatú. Si apoſtoli habentes potesta
té de euangelio uiuere laborabant manibus ſuis: ne qué grauarent, & aliis tribuebat refrigera, quę, pro ſpi
ritalibus debebant metere carnalia, cur tu in uſus tuos ſucceffura nô præpares. Vel ſiccellam teze iunco, uel
canifrum lentis plecè uiminibus, ſeraſ humus, areolæ æquo limite diuidantur, in quibus cù holerum i-
ctata fuerint ſemina, uel plantæ per ordinem politæ, aquæ ducantur irrigæ, ut pulcherrimorum uerſum
ſpectator affiſtas.

Ecce ſupercilio cluioſi tramitis undam
Elicit, illa cadens raucum per leuia murmur
Saxa ciet, ſcatebrifc, arentia temperat arua.

Inferantur infructuoſæ arbores uel gemmis uel ſurculis; ut paruo poſt tempore laboris tui dulcia poma de
cerpâs, Apum fabricare aluearia, ad quas te mittant Salomonis proueria & monaſteriorum ordinem, ac re
giam diſciplinam in puis diſce corporibus. Texaſ & lina capiendis píſcibus; ſcribanſ & libri, ut & máus ope
rentur cibum, & animus lectione faturetur. In deſideriis eſt omnis ocioſus, Egyptiorum monaſteria hunc
morem tenent, ut nullum abſc, operis labore ſuſciant, non tam propter uiéus neceſſaria, q ppter animæ
ſalurem. Ne uagetur pernitiolís cogitationibus mens, & inſtar fornicantis hieruſalem omni tranſenti diu-
ricet pedes ſuos. Dum eſſem iuuenis, & ſolitudinis me deſerta uallerent, incentiuâ uitorú ardoremq, natu-
tæ ferre non poteram, quem cum crebris ieiuniis frangerem, mens tamen cogitationibus æſtuebat. Ad qua
edomandam, cuidam fratri, qui, ex hebræis crediderat, me in diſciplinam dedi, ut poſt quintiliani acumina,
ciceronifc, fluuios, grauitatem, frontonis, & lenitatem plinii, alphabetum diſcerem. ſtridentia anhelantia-
c, uerba meditarer. Quid ibi laboris inſupferim, quid ſuſtinuerim difficultatis, quotiens deſperauerim, quo
tienſc, ceſſauerim, & contentionem diſcendi rurſus inſœperim, teſtis eſ conſcientia tam mea qui paſſus ſum,
q eorum qui mecum duxerunt uitam & gratiæ ago domino, q de amaro ſemine litterarum dulces fructus
capio. Dicam & aliud, quod in ægypto uiderim. Græcus adoleſcens erat in cœnobio qui nulla continentia,
nulla operis magnitudine flammam poterat carnis extinguere. Hunc periclitanté pater monaſterii hac arte
ſeruauit, Impat cuidam uiro graui, ut iurgiis atq, conutiis inſectaretur, hominé, & poſt itrogatâ iuriâ pri

["mus uenit ad qtrimoniā. Vocati testes p eo loquebanſ, qui contumeliam fecerat, flere ille cœpit contra mé\ndacium. Nullus alius crederē ueſ uiteritati, ſolus p[er]ſenſionem ſuam calide ſtuduit opponeſ, ne abundantio\ntrititia abſorberet ſi. Quid multa ita annus ductus eſt. Quo expleto interrogatus adoleſſens, ſup cogi-\ntationibus p[er]ſtinis, an adhuc moleſtæ aliquid ſuſtineret. Pape inquit uiueſ mihi non licet, & fornicari liberet\nO iſ ſolus ſuffeſt, quo adiutoſ ſupaſſet. Philosophi ſæculi ſolét amoré ueteré amor[que] nouo q[ui] clau[us] clauo ex\np[er] ſelleſ. Quod & affuero regi ſepte p[ri]cipes fecer p[ra]ſa[ge], ut uathis regiæ defideri[us] alia[ge] puellag[que] amor[que] c[oe]p-\nſerét, i[li]us uitiu[us] uitio, peccatu[que] p[er]to remediā, nos amor[que] uirtutu[us] uitia ſupamus. Declia a malo, & fac bonu[que].\nquæ p[er]ceß & p[er]ſeqre eā. Nifi oderimus malum, bonum amaſ uon poſſumus. Quin potius faciendum eſt bo\nnum, ut decinemus a malo p[ax] quærendæ eſt, ut bella fugiamus. Nec ſufficit eam quæreſ, niſi inuentam\nſientem, omni ſtudio p[er]ſquamur, quæ exupat omnem ſenſum, i[que] habitation[em] dei eſt, dicente p[he]pheta. Et\nſactus eſt in pace locus eius. Pulchreb[que] p[er]ſecutio pacis d[ic]iſt. iuxta illud apoſtoli. Hoſpitalitatem p[er]ſquentes,\nut non leu[us] uſiſato[que] ſermone, & ut i[ta] loquar: ſummis labi[us] hoſpites inuitemus, ſed toto mentis ardo[rum] te-\nneamus quaſi auferentes ſecum de lucro n[ro] & c[oe]pandio. Nulla ar[que] magiſtro diſciſ, etiam muta ani-\nmalia & ferag[que] greges dueto[res] ſequun[que] ſuos. In apibus principes ſunt, Grues unam ſequun[que] ordine littera\nto. Imptor unus, ludex unus, puiciæ. Roma ut c[ò]dita é, duos fratres ſimul reges h[re] non potuit, & p[er]cidio\ndedicat. In rebeccæ utero eſau & iacob bella geſſerút. Singuli eccleſiarum epilcopi, singuli archip[ra]ſteri, ſin\nguli archidiaconi, & omnis ordo eccleſiāticus ſuis reſcoribus nitit. In naui unus gubernator, in domo unus\ndominus, in quouis grandi exercitu unius ſignum expeſtaſt. Et ne plura replicando faſtidium legenti faciā,\np[er] hæc omnia[ad] illud tendit oratio, ut doceam te non tuo arbitrio dimittendu[us], ſed uiuere debere i[na] moſſaſte\nrio ſub unius ſcificanda patris conſortu[que] multorum, ut ab alio diſcas humilitat[em], ab alio pati[et]iam. Hic te\nſentium, ille doceat manuſuetudiné. Non facias quod uis, comedas quod iuberis habeas q[ui]tum accepis, opis\ntui penſa[que] perſoluas, ſubiciaris cui non uis, laſſus ad ſtratum, uenias, ambulan[que] dormites, & necundum\nex tomo ſurgere c[oe]pelleris, d[ic]as p[er]ſalum in ordine tuo, in quo non dulcedo uocis, ſed mentis aſſeſtus q[ui]\nriſ, dicente apoſtolo. P[ra]ſallā p[ra]ſu, p[ra]ſallā & mente. Et cantantes i[] cordibus ueſtris, Legerat enim eſſe p[er]ſceptum.\np[ra]ſallite ſapienter. Seruias ſtribus, & hoſpitalum pedes lauſ, p[ra]ſuſ iniuriam taceas, p[er]ſoſtum monaſterii\ntime as ut dominum, diligas ut parentem. Credas tibi ſalutare quicquid ille præcepit, nec de maioris ſnia iudices,\ncuius ſofficii eſt, obedi[re] & implere quæ iuſſa ſunt, dicente moyle. Audi iſrael & tace. T[at]is negociis occupa\ntus, nullis uacabis cogitationibus, & dum ab alio tranſis ad aliud, opuſtus, ſuccedit op[er], illud ſolum, mente te\nnebis, quod agere c[oe]pelleris. Vidi quod[que] ſam, qui poſt[que] renunciauere ſæculo, ueſtimentis d[ú]taxat & uocis p[\n]ſeffione non rebus nihil de p[er]ſtina conuerſatione mutaſſe. Res familiaris magis auſte q[ui] iminuta, eadé mini-\nſteria ſeruulorum, idem apparatus co[n]uiu[i]ii. In ſ uitro & patella ſic[tili] aurum comediſt, & i[ter] turbas & exami\nna minifrوروم نومي ونيد ويد ويد ويد ويد ويد ويد ويد ويد و

audiendum discipulos prouocans,tunc rugas meras fundere,& aduerfum fingulos declamare.Creticum di-
ceres eſſe Longinum Cenforinum; romanæ facundiæ notare quem uellet,& de ſenatu doſtorum exclude
re.Hic bene nummatus plus placebat í prádiis.nec mirum, qui multos í eſca reſolutus,icrepare ſolitus erat,
faſtoq. cuneo circuſt repentium garrulorum procedebat in publicum, intus Nero, foris Cato. Totus ambi
guus,ut ex contrariis diuerſiſc naturis unum monſtrum nouam: beſtiam diceres eſſe compaſtam, iuxta
illud poeticum, Prima leo, poſtrema draco, media ipfa chimæra. Nunq ergo tales uides.nec huiuſmodi hoi
bus appliceris.nec declines cor tuum in nerba malitiae,& audias, ſedens aduerſus fratrem tuum loquebaris,
& aduerſus filium matris tuæ ponebas ſcandalum, Et iterum, Filii hominum dentes eorum arma ſagittæ,
& alibi, Molliti ſunt ſermones eius ſuper oleum & ipſi ſunt iacula. Et apertius i ecclſiáſte, Sicut mordet ſer
pens in filentio, ſic qui fratri ſuo occulte detrahit,Sed dices, ipſe non detraho, aliis loquentibus quid facere
poſſum? Ad excufandas excufationes i peccatis iſta prætendimus. Chriſtus arte non illuditur. Nequaq mea,
ſed apoſtoli ſnia eſt. Nolite errare. deus non irridetur. Ille in corde: nos uidemus in facie. Salomon loquitur
in prouerbiis. Ventus aquilo diffipat nubes,& uultus trilſis lingua detrahentium, Sicut ení ſagitta ſi mit-
tatur contra duram materiam, Nonnunq in mittentem reuertitur, & uulnerat uulnerantem, illudq com-
pletur. Faſti ſunt mihi in arcum prauum. Et alibi. Qui mittit in altum lapidem, recidet in caput eius, ita de
traſtor cum trilſtem faciem uiderit audientis, immo ne audientis quidem, ſed obturantis aures ſuas ne audi
at iudicium ſanguinis, ilico conticeſcit, pallet ſultus hærent labia ſaliua ſiccaſ. Vnde idem uir ſapiens cum
detraſtoribus inquit ne cōmiſcearis, quoniam repente ueniet perditio eorum, & ruinam utriuſq ns nouíſt.
Tam ſcilicet eius qui loquitur, q illius qui audit loquenté. Veritas angulos non amat, nec quaerit ſufurſões
Timotheo dicif. Aduerſum præbyterum accufationem cito non receperis. Peccantem, autem coram om-
nibus argue, ut cæteri metum habeant? Non eſt facile de perſecta ætate credendum, qua uita præterita de-
fendit, & honorat uocabulum dignitatis. Verum quia homines ſumus, & interdum contra annorum matu
ritatem puerorum uitiis labimur. Si me uis corrigerę delinquentem, aperte increpa, tantum ne occulte mor
deas. Corripiet me uſtus in miſericordiam, & increpabit me. Oleum autem peccatoris non ipinguet caput
meum. Quem enim diligit dominus corripit, caſtigat autem omnem filium quem recipit. Et per eſtai clau-
mat dominus. Populus meus qui beatos uos dicunt ſeducunt uos. & ſemitas pedum ueſtorum ſupplantát,
Quid enim mihi prodeſt, ſi aliis mala referas mea ſi me neſciente peccatis meis immo detraſtionibus tuis
alterum uulneres, & concertatim omnibus narrans ſic fingulis loquaris quaſi nihil dixers alteri? Hoc é no
emendare, ſed uitio tuo ſatifiacere. Præcipit dominus peccantes in nos argui debere ſecreto, uel adhíbito
teſte, & ſi audire noluereit, reſerri ad eccleſiam, habendoſq; in malo ptinaces quaſi ethnicos & publicanos.
Hæc expreſſus loquut, ut adolesſcentem meum & linguae & aurium prurigine liberé, ut renatum in chriſto
fine ruga & macula quaſi pudicam uirginem exhibeam caſtum tam mente q corpore ne ſolo nomine glorie
tur, & abſq oleo bonorum operum extinta lampade excludatur a ſponfo. Habes ibi fanſtum doctiſtimuq
pontificé proculum, qui uiua & præſenti uoce noſtras ſchedulas ſuperet, quotidianiſq; traſcatibus iter tuu
dirigat, nec patiatur te in partem alteram declinando iam reſinqueru regiam, per quam iſrael ad terram re-
promiſſionis properans, le tranſiturum eſſe promittit. Atq; utinam exaudiatur uox eccleſiæ ipſorantis. Do
mine pacem tuam da nobis. Omnia enim dediſt nobis. Vtinam quod renunciamus ſæculo voluntas ſit.nó
necesitas, & paupertas habeat expetita gloriam, non illat cruciatum. Cæterum iuxta miſerias huius temp
ris & ubiq; gladios ſaurentes fatis diues eſt, qui pane non indiget, nimiú potens eſt, qui ſeruire non cogitur,
Sanctus Exuperius toloſæ episcopus, uiduæ ſareptenis imitator eſuriens paſcit alios, & ore pallente ieuuiis,
fame torquetur aliena omnemq. ſubſtátia xpi uifceribus erogauit, nihil illo ditius, qui corpus domini ca-
niſtro uimineo ſanguinem portabat i uitro, qui auaritiam eiecit e téplo, qui abſq funiculo & icrepatione ca-
θedras uendentium columbas, ideſt dona fanſti ſpiritus menſaſq. ſubuertit mammonæ, & nummularioru
æra diſperſit, ut domus dei domus uoſe: orationis, & non latronium ſpelunca. Huius e uicino ſectare ueli-
gia, & cæterorum qui uirtutum illius ſimiles ſunt, quos ſacerdotium humiliores facit & pauperes. Aut ſi p-
ſecta defideras, exi cum Abraham de patria tua & cognatione tua, & pge quo neſcis. Si habes ſubſtantiam
tuende & da pauperibus, ſi non habes, grandi onere liberatus es, nudum xpm nudus ſequere. Durum, gran
de difficile, ſed magna fút præmia.

1 Sermo beati Hieronymi ad fratres de uigiliarum fanſtitate, ubi in eos inuehens qui facras uigilias ſup-
fluas ac inſtruſtuolas putat illarum antiquitatem auctoritatem atq; utilitatem teſtimoniis & exemplis ſcriv-
pturarum oftendit.

D
ignu é fratres aptuq; prorfus fatiſq; cœueniés de faſtis uigiliis nunc diceſt. & pſerre ſermoné, qua
do ipa lucubratio exigiſ a ſollicitis. Nox ecce é caligo corporis, q no ſolú hoies, ſed etiam cuctos
ſono detinet aiantes, ut reformatis uiribus p ſopore poſſit diuturnos labores ſuſtinere uiuentes.
Bonus deus, q ita p[]ſpexit, ita coſſtituit, ut homo exiſturus ad opus ſuú & ad opationé ſua uſq ad
ueſpera haberet uicariu tépus, i quo duris laboribus & multa fatigatione requieſere p[]ſtitit. Nouimus aut
multos hominu ut aut maioribus fuis placeant, aut ſibi aliqd peculiariiter profit ſoitis particula ad aliqd'
opuſculu ſegregare id pro lucro ducere quod furati de ſopore ſuo operari potuerint. A falomone nero lau-
datur & ſœmina, quæ penſa & lanificiú & lucerná uigilanter exercet. Addidit etiá ex hoc laus uiro euis i
portis & gloria magna nafcaſ. Quod ſi í carnalibus iſtrumentis, ideſt uituiut aut ueſtitui neceſſariis, q uiglat
non reprehéditur immo laudatur, & mirari me fateor eſſe aliquos qui facras uigilias tam iſpirituali ope fru-
ctuolas orationibus hymnis leſtionibus, ſœcundas, aut ſuperfluas eſtimant, aut ocioſas, aut quod his eſt

deterius iportunas,& q[ui]dem fi funt homies a religione noſtra alieni q ita fic ſentiant noſ eſt miſg. Quomo-
do.n.prophanis religioſa placere poſſunt.qbus fi placeret noſtri eſſent.Quia fumus utiſ q[x]piani.Si uero no
ſtri funt quos uigilarium falutifer actus defendit,ut nihil de his dereterus ſuſpicer.aut pigri funt,aut ſonicu-
loſi,aut quod his eſt p[x]nimú ſenes uel iſirmi.Si pigri funt,erubecſcant.qa illis iſonant uerba falomonis. Vade
ad formica o piger,& æmulaſ uias eius.Si ſoniculofi funt experficātur,ſcriptura proclamāte,O p[iger] quo-
uſq[ui] dormiſ? Qu[ado] autem de ſono furges.Paululú q[dem] dormis.modicú ſeemas,puſillú autem dormitas.
puſillum uero compleſteris manibus p[ec]tus.Deide ſuperueniet tibi tanq[ui] uiator paupertas.inopía tanq[ui] bo-
nus & leuis curſor cito ueniet.Si ſenex es.qs te compellit ut uigiles? Quaq[ui] & n[ò]o compuliſus pro ætate tamé
uigilias.Et ſi ſtare non potes,& tuam cogitas iſpoſſibilitatnon debes iuuenes & ualentes ad tu[us] reuocare
torporem, q propter uarias tentatoſes iuuentutis ſeipſos, p[en]ſioribus macerare debent uigiliſt.Si uero iſir-
mus es mébris.q[ui] facere non potes noli rephendere,imo riga & tu ſecundú prophetam lachrymi ſtratum
tuum,& dic.Sic memor ſui tui ſup ſtratum meú,lniunge etiam uigilaſtibus ut te ſuis præcibus iuuent. quo
adiutus a domio ſuper lectú doloris tui canere poſſis.Et tu aliquando mereatis dicere,i matutinis medita-
bor i te qa ſuſiti adiutor meus.Aliq[ui]n ſtultum & fatis extraneu eſt.ut qa ipi currenere non ualemus bene cur
rentibus derogamus.Ná & ſi non poſſumus debemus congratulari potentibus.Sic.n.ut de confenſu mali-
tia participaſ cum facientibus poæna,fic participatio gloriæ ſperanda eſt de confenſione bonitatis.Alios.n-
eſfectus coronat,alios uolútas p[ia] lætificat.nec ſane onerofum uel difficile uideri debet etiam delicatis cor-
poribus i ſeptimana duarum noctium,ideſt fabbi atq[ui] domicæ portionem aliquam dei minifterio deputa-
tare,ita enim quafi puriſcatio eſt dierum.v.uel noctium.qbus ſtupore carnali ingraueſcimus,aut munda-
nis adſtibus oſcitanus.Nec erubecſant aliqui in bono ſtudio ſanctitatis,cum non erubecſant in perpetran-
do opere ſeſditaſt.Merito ergo ſcriptura in prouerbiis ingerit.Eſt profuſio quæ ducit ad peccatum.In bo-
no enim opere confundi peccatum eſt,ſicut in malo faciendo non confundi pernities eſt.Si ſanctus es, ama
uigilias,ut thefaurum tu[us] uigilando cuſtodias,ip[ie] in ſanctitate ſerueris.Si peccator es,maſis curre,ut uigi-
lando & orando purgeris,dum tunſo p[ec]tore frequentius clamas.Ab occultis meis munda me,& ab alienis
parce ſeruo tuo.Qui enim iam ab occultis deſiderat emundari.necesse eſt ut eum non delectet iſtis miſeris
inquinari.Res eſt chariſtimi,ut de auſtoritate uigliarum & antiq[ui]tate deq[ui] ip[ia] utilitate paucá dicamus.
Magis enim quilibet labor ſuſcipitur,fi ante oculos proponatur utilitas.Antiqua eſt uigiliag[ia] deuotio fami
liare bonum omnibus ſanctis.Eſfaias deniq[ui] p[h]pheta clamat ad deum.De n[ò]cte uigilaſt p[u]ſus meus ad te deus
quoniam lux præcepta tua ſuper terram,Daud regio & prophetico ſanctificatus unguento ita canit.Domi
ne deus falutis meæ in die clamaui & n[ò]cte coram te,Et in alio p[al]mo.Memor ſui n[ò]cte nominis tu[us] do-
mne,& cuſtodiui legem tuam.Sed forſitan in lectulo ſuo poſtus hæc cantabat.Quod aliquanti pigriores
ſuſticingere putauerunt,fi t[atu]tum i ſtratum ſuo aut ore unuſq[ui] ſo aut p[al]mú forte ſubmurmuret.Quod q[dem]
i[ps]m bonum eſt de i[ps]mef, & ubiq[ui] memiſſe ſalutate eſt.Sed q[ui] ſit melius exurgêtem c[os]pectui diuio affiſteſ
accipe ei[u]ſdem p[h]pheta aliá uocem.q[ui] & tempus & locu & h[itu]m depræcatis oſtedit.In noctibus extolli-
te manus ueftraſi in ſancta,& benedicite dominú.Et ne uſepſertas t[atu]tum horas n[ò]ctis æſtimes appellatas,
occurrit & dicit. Media n[ò]cte surgebá,ut cofiterer tibi ſup iudicia iuſticiæ tuæ,Habes & tépus exſp[ul]um exu-
gedi,& ſollicitudinem q[ui]o deo cofitearis oſteſam,Adhuc cofideráti mihi itenſionem ſanctoq[ui] maius aliq[d]
& laborioſus occurrit,& ultra humanæ naturæ c[os]dítse ſuggeriſ,cú eúdem audio p[h]phetam alio p[al]ſtétem.
Si aſſcedero i lectum ſtrati mei,fi dedero ſon[mi] ſocus oculis meis & palpebris meis dormitatöem & reqem tépo-
ribus meis,donec iuèniam locú domio tabernaculú deo iacob.Quis.n.t[atu]tum ſtupeat dei amorem ai deuo-
t[em]ut ſon[mi] ſibi ſine quo humana utiſq[ui] corpora deſciá[ut] penitus it[er]dixerit,donec locu ad templum do
mino fabricádu[m]ex & p[h]pheta reperireſt.Quæ res nos debet firmiter admonere ut ſi ip[ie] locus domini e[ve]
uolumus,& tabernaculú eius ac téplú cupimus haberi p[pe]tuú,ſicut paulus afterit dicens. Vos eſtis templú
dei uiui,iqu[ati]tú poſſumus exemplo ſanctoq[ui] uigilias diligamus,ne de nobis dicaſ,ut p[al]ſliſ,dormierút ſon[mi]
ſuſi,& nihil iuenerút.Qui potius gratulabúdus unuq[ui]q[ui] iá dicat i die tribulatoſis meæ deu exq[ui]fui máibus
meis n[ò]cte corá e[vo],& n[ò]o ſum deceptus.Quia bonú eſt cofiteri domio,& p[al]ſallere noi tuo altſiſme, ad ánú-
ciandú mane miſericordiá,& ueritatem tua p[no]cte.Hæc & huiuſmodi tátá ac talia idea p[act]i illi cecinerút,
& ſcripta reliquerút,ut nos e[vo]s poſteri p[ri]ibus excitaremur exemplis ad celebrádas etiam noctibus falutis
noſtra[es] excubias.Sed a ueteribus ueniamus ad noua,de miſtris legis ad miſtros euangelii,de nouo etiam te-
ſaméto uigiliag[ia] g[ra] configneſt. Anna phanuelis filia uídua c[ó]tinuis orónibus & ieiuniis domio ſeruiens.
n[ò]o diſceſſiſſe de templo die ac n[ò]cte in euangelio legitur.Paſtores illi ſanctiſtimi dum ſuper greges fuos no
durnas exercent uigilias,& angelos & x[pm] natú i terris primú audire meruerút,lam uero inſtituto ſaluato
ris nomie tota ad uigiládu[m] auditores exuſcitat,ſiue parabola boni ſemiatoris dicédo.Dum dormirent ho
mines uenit malus,& ſuperſemiaut zizania in triticú,& abiit,quod ſi n[ò]o dormiſſent nec malus fortaſſe zi
zania ſemire potuiffet,ſiue cum dicit.Sint lumbi ueftri præcincti,& lucernæ ardentes in manibus ueſtris,
& uos ſimiles homibus expeſtantibus dominú ſuú quando reuertaſ a nuptiſs.Beaſi ſerui illi quos cum ue-
nerit dominus iuenerut uigilantes.Et ſi ueſp[ert]ina hora uenent,fi media n[ò]cte,fi galli cantu,& iuenerit eos
uigilantes bti funt.Illud autem ſcitote qa fi ſiret paterfamilias,qua hora fur uenireſt, uigilaret utiſq[ui] & non
fineret perfudi domú fuam,Itaq[ui] & uos eſtote parati qa qua hora n[ò]o putatis filius homis uenturus eſt. Nec
uerbis ſolum docuit uigilias,ſed etiam docuit exemplo.náq[ui] teſtaſt in euangelio.Quia erat iefus p[erno]ctans
in oratione dei.Pernoſtabat dominus non ſibi ſed ut ſcirent ſerui inopes & inſirmi quid agere deberent
quand o dominus diues in orationibus nec ullius idigens q[ui]fortiſſimus per n[ò]ctem i oratione duraret,fiſ &

increpat petrum in tpe paſſionis dicens.Non potuſti una hora uigilare mecú.Et ad omnes iam dicit.Vigilat inſt & orate,ne itretis in tentatöem.Hæc uerba & eiuſmodi exempla oro uos qua non de p[er]fundo etiá ſono & morti ſimillmo ualeant ſuſcitare.His iſtruſt ſermonibus,his confirmati documentis beati apoſto li & ipſi uigilarút,& uigilias imparunt,Petrus ab angelo in carcere ſuſcitaſ.& ipſo referante porta ſerrea in domú mariæ p[u]enit,ubi erant multi congregati non iſterentes utiſ fed orantes.Idem in ſua epiſtola ponit ac dicit,Sobri eſtote,ac uigilate,qa aduerſiarium ueſter diabolus tanq[ue] leo rugiens circuit quærens quem de uoret.Paulus & ſyllæas in cuſtodia publica circa mediú noſtis orantes hymnú audientibus uinc[us]tis dixiſſe memoranſ.Vbi repente terræmotu concuſſus carceris ſfundamentis & ianuæ ſpont apræ.& oium uincula ſunt soluta.Idem btús apoſtolus a troade p[er]ſecturus ſermoné ducebat uſq[ae] ad mediá noſtem accenſis lanter nis q[ui]pluribus in ccenaculo.Ex qua euthycus adoleſſens ſomno op[er]ſius disputante paulo p[li]uxius a ſeneltra deductus cecidit de tertio teſto,& ſublatus & mortuus eſt,quo ſtatim reddito uitæ uſq[ae] ad lucé ſermocinatus deo gubernante p[er]ſectus eſt,q[ui]plene idem q[ui]q[ue] copioſe ſup[er]exercendis uigiliis adhortatus theſſalonicenſi-bus ſcribens aíſ,ltaq[ae] non dormiamus ſicut cæteri,ſed uigilemus & ſobrii limus,Nam qui dormiunt noſte dormiunt,& qui inebrianſ noſte ebrii ſunt.Nos autem qui dei ſumus,ſobrii limus,mire concludi ſiue uigilemus ſiue dormiamus ſimul cum illo uiuamus.Ad corinthios autem,Vigilate ſtatim in ſide,confortami ni uiſtiliter agite,Sic & ad ephefeos ſcribit orantes in omni tpe in ſpiritu & in ipſo uigilantis quoq[ae] exempli ponens in cathalogu uiſtutum ſuaq[ae] ſunctum ſe uigiliis multis apud corinthios gloriatur.Hæc ſuſſiciat de antiquitate & auctoritate uigiliæq[ae]Supeſt in ſecundum p[er]miſſum ordinem de eag[ue] utilitate aliquid confera mus.q[ui]q[ue] ſentiri magis p[er]ſcit p[er] exercitium ipſa utilitas.q[ui] loquentis ſermo narrare,Guſtandum enim uidetur quia ſuauis eſt dominus ſicut ſcriptum eſt.Qui ergo guſtaut intellig,& ſent quantum pondus p[ec]toris uigilando deponiſ,quantus mentis iſtopor excutiſ,quanta lux animá uigilantis & orantes iſluſſrat g[ra]uæ,quæ uiſitatio membra uniuera læſtificat,Vigilando timor omnis excludiſ,tiducia nacſiſ,caro maceratur,uita tabeſcunt,charitas roboraſ,recedit ſtultitia,accedit prudentia,mens acutentia,error obtúditur,criminum ca put diabolus gladio p[u]ſus uulneraſ.Quid h[ac] utilitate magis neceſſariuſ?Quid iſtis lucris c[om]modus? Quid h[ac] dilectione ſuauius?Quid h[ac] ſoſelicitate beatius?Teſte autem p[er]pheta qui in principio p[er]ſmoge ſu[rum] beatu uig[ue] deſcribens ſummá beatitudinem eius in hoc uerifugo collocauit,Si in lege domini meditaſt die ac noſte,Bona eſt quidem diuturna meditatio,ſed efficacion eſt noſturna,quia p[er]diem neceſſitudines uariæ obſtrepunt,occupationes diſtrahút mentem ſenſum duplex cura diſpergit,Nox q[eta]nox ſecreta opportu- nam ſe p[er]bet of[or]onibus,aptiſſimá uigilantibus dum carnalibus occupationibus expeditum collectu ſenſum in tantum hoijem diuis conſp[er]tibus ſiſt.Inde diabolus diuinaq[ae] ſemper reſe callidus æmulator ſicut ieu- nia & uirgitatem uana bap[ti]ſmata & inania ſuis cultoribus dedit,ita & hoc ſanctum æmulus officium no [ſt]urna & uigiliis ſuis cum miſerat[ibus]ibus addidit.Vnde iam noſtri ſi de ſuq[ae] iſtitutione non excitanſ ad ha- bendas uigilias ſacras uel in aduerſa uarietatis uſurpatione cernètes alienas ad dei rebus n[ò]e ſatefatur qua n[ifi] æmularetur iniquus ad deceptöem,nifi deo placitas eſſe cognosceret ad celebrantium benediciòem.Ta- men chariſſimi fratres q[ae] uigilat oculis uigilet & corde,q[ue] orat p[er]ſirit oret & p[er]mente,qa ualde utile eſt oculis uigilare animo dormiente,Cum econtrario ex p[er]ſona eccleſiæ ſcriptura teſtaſ,Ego iqu[it] dormio.& cor me- um uigilat.Cutáduſ eſt etiá ne nimietate cibi uel potus uigilaturi p[er]ſectus onereſ,ne creditates eructantes & erapulam n[ò]o ſol[ui] ipſi nobis iſuaues ſimus,ſed g[ra]ſu p[u]ſus idigni iudicemur.Quidá n[ò]aſ,ui inter paſtores exi- mius ſicut ſumus inſt ſugat apes,ſic idigeſta traſtatio auertit & abiſcit p[u]ſus ſci chríſmata.Ergo tanq[ue] diuio ſuncturi miſterio ante nos per abſtínétiam parare debemus,ut igrauati expeditius uigilare p[er]ſimus,Cog- tatio quoq[ae] mala p[ella]ſ,ne male uigilantis óro ſiat ſicut legitur i peccatitur,Sút.n[ex] maligno uigiliæ ſicut i p[uer]biis legitur,quare ablatum eſt ſomnus ab oculis eog[que],N[ò]en enim dormiut inſt n[ifi] male ſecerit. Abſint fratres,abſint ab hoc conuentu tales uigiliæ,Sit potius uigilantium clauſum diabolo.apertú chríſt[ut]ut qué labiis ſonamus,corde teneamus.Tunc acceptabiles noſtrae uigiliæ,tunc pernoſtatio falutaris erit,ſi compe tenti diligencia & deuotione ſincæra minifterium noſtrum & diuinis obtutibus offeruntur.H[ac] de uig- liarum auctoritate antiquitate.necnon utilitate dicta ſuſcient gratia domini noſtri iſeu chríſt[ui] cum omni- bus nobis amen.

1. Epiftola beati Hieronymi p[er]byteri de uita monachi captiui.

Q

Vi nauali p[er]lio dimicaturi ſunt,ante i portu & i tranq[ul]lo mari fleetunt gubernacula,remos tra-
hunt.ferreas manus & uncos p[ra]parát,diſpoſitúq[ae] per tabulata milité,pendéte gradu & labente
ueſtigio ſtare firmiter coſuſeſcút,ut quod i simulacro pugnæ didicert,ut uero certamie n[ò]o pho-
refcant,lta & ego q[ue] diu tacui(lilere q[que] me ſecit mens,cui ſermo ſuppliciú eſt)p[ri]sior exercen cu-
p[io] i paruo opere,& ueluti qu[à]dam rubiginem liguæ abſtergere,ut uenire p[os]ſim ad latiorem h[ifo]toriá.Scri
bere ení diſpoſui,fi tamé uitam domíus dederit & ſi uituperatores mei falté fugientem me & clauſum per-
ſeq[ui] deſierit ab aduétu ſaluatoris uſq[ae] ad noſtrá ætatei,ab apoſtolis uſq[ae] ad noſtri p[is] ſaſé,quoq[ae] & per quos
xpi eccleſia nata ſit,& adulta p[er]ſecutóibus creuerit,martyribus coronata ſit.Et p[os]tq[ae] ad xp[ianos] p[ri]cipes
uenerit potétia quéadmodum diuitiis maior,ſed uirtutibus minor ſaſt ſit.Vex h[ac] alias.Núc q[ui] iminet
explicemus,Maronias,xxx,ferme milibus ab antiochia urbe ſyriæ haud grandis ad oriétem diſtat uiculus,
Hic p[os]t multos uel domíos uel patronos,dum ego adoleſcétulus morarer i ſyria,ad papæ euagrii neceſſa-
rii mei p[os]ſſionem deuolutus eſt,quem iccirco n[ú]c noiaui,ut oftenderem unde noſsem,q[ui] ſcripturus ſi,
Erat illic q[da] fenex noie malchus,qué nos latie regem p[er]ſumus dicere,ſyrus nat[oe] & liguæ,& re uera euſ-
dem loci idigena,Anus quoq[ae] i eius c[ò]tubernio ualde decrepita,& iam morti,pxia uidebat,tá p[er]ſtioſe ábo

religioſi & ſic eccleſiæ limè terentes,ut zachariam & heliabeth de euangelio crederes.niſi ᶜ ioannes in me
dio non erat,De his cù curioſe ab accolis ᶜerem quæ nam eſſet eogē copula, mîrmonii,fanguinis an ſpùs
omnes voce confona ſanctos & deo placitos,& mira neſcio qua reſpondebant cupiditate illeſtos. Adorſus
ſum hominé,& curiosius ſcifcitans regъ sidem,hoc ab eo accepi,Ego inquit mi nate maroniaci agelli colo-
nus,ſed ſolus parentibus ſui, qui cù me qafi ſtirpè generis ſui,& hæredem familiæ ſuæ ad nuptias cogerét,
monachum potius uelle eſſe reſpondi. Quantis pater minis,quantis mater blanditis p[ecuti] ſunt,ut pudici
tiam p[ederem].Hæc res ſola indicio eſt, q[ui] domu & parentes ſugi,Et quia ad orienté ire nò poteram p[pt]uer
tiam in p[ederem].& romanog[em] militum cultodiam,ad occidentem uerti pedes,pauxillulum neſcioquid por-
tans uiatici,quod me ab inopia deſenſaret,Quid multa?Perueni uicinam tâdem ad heremû calchidos,quæ
inter imas & eſſam magis ad auſtъ ſita eſt,ibi reptis monachis.eog[em] me magiſterio tradidi,manuŭ labore ui
ſtum ᶜritans,laſciuiáq[ui] carnis reſrenans ieiunſis,Poſt multos incidit mihi cogitatio,ut ad p[riam] p[ge]reem,&
dum adhuc viuueret mater iam enim p[em] mortuŭ audieram)ſolarer uiduitatem eius,& exinde uenundata
poſſeſiuncula,partem erogarem paupibus,& ex parte monaſterium conſtruerem.Quid erubefco confiteri
inſidelitatem mea? Et partem in ſumptu meog[em] ſolatia referuarem,clamare occepit abbas meus diaboli eſſe
tentationé,& ſub honeltæ rei occafione latere antiqui hoſtis inſidias,hoc eſſe iete[que] reuerti cané ad uomitu
ſuŭ.Sic multos monachoſ[us] eſſe deceptos,nufq[ui] diabolum apta frôte ſe, p[ere]dere,Proponebat mihi exempla de
ſcripturis plurima,iter quæ illud ab initio q[ui] adam quocq[ui] & euam ſpe diuinitatis ſupplantauerit. & cum p[
]uadere non poſſet,puolutus genſbus obſecrabat,ne ſe defererem,ne me p[ederem].nec aratrum tenens poſt
tergum reſpicerem.Ve miſero mihi,uiici monitorem p[ef]ſima uiectoria, reputans illum non meam uolupta-
tem ſed ſuum ſolatium q[ui]rere,Proſecutus ergo me de monaſterio quaſi funus eſſerret,& ad extremu uale di-
cens uideo ait te ſili ſathanæ cauterio notatum,Non quaeru caufas,excufationes non recipio, Quis quæ de
ouilibus egreditur,lupi ſtatim morſibus patet,De beria ad eſſam p[ge]ntibus uicina eſt publico itineri ſolitu
do,per quam faraceni in certis ſedibus huc atq[ui] illuc ſemp[ur] uagantur,quæ ſuſp[it]io ſrequentiam in illis locis
uiatoq[ui] congregat,ut imminens periculum auxilio mutuo declinetur,Erant in comitatu meo uiri,ſœmia-
fenes,iuuenes,paruuli numero circiter,lxx. & ecce ſubito equoq[ui] camelorumq[ui] ceſſores iſmaſelitæ irruunt,
crinitis uittatib[us] capitibus ac ſeminudo corpore,pallia & latas caligulas trahentes, p[ende]bant de humero
pharetræ,laxos arcus uibrantes,haſtilia longa portabant,Non enim ad p[ug]nandum uenerant,rapimur,diſ-
rapimur,in diuerſa trahimur.Ego enim longo poſſiminio h[æ]reditarius poſſeſſor,& ſero mei confiſi po-
nitens cum altera multiſcula in unius heri ſeruitutem fortitius uenio,ducimur immo portamur ſublimes
in camelis. & p[u]aſtam heremû ſemp[ur]inuam timètes,hæremus potius q[ui] ſedemus,Carnes ſemicrudæ cibus,
& lac camelog[em] potus erat,Tandem grandi amne tranſmiſto peruenimus ad iteriorem ſolitudinem,ubi do-
minus liberaſi q[ui]e in moretis adorare iuſſi,cerućes fleſtimus.Hoc quaſi clauſus carcere mutato habitu,
ideſt nudus ambulare diſco,nam aeris quocq[ui] intemperies nihil aliud p[er]tuda uelari patiebatur.Tradú
tur mihi p[al]ſcendæ oues,& in malog[em] comparatione hoc fruor ſolatio,q[ui] dominos meos & conferuos rarius
uideo,Videbar mihi aliquid habere ſancti iacob,Recordabar moyſi, qui & ipſi in heremo quondam ſuere
paſtores,ueſcebar recenti caſeo & laſte,orabam iugiter.Canebam p[al]mos,quos in monaſterio dediceram.
Delectabat me captiuitas mea,Agebam dei iudicio gratias,q[ui] monachum qué in patria fueram perditurus i
heremo inueneram,O nihil unq[ui] tutum apud diabolum,O multiplices & ineſtabiles eius inſidiæ. Sic quocq[
]ate
latentem me inuenit inuidia,Dominus uidens gregem ſuum c[re]ſcere,nihilq[ui] in me dephendens fraudulen-
tiæ(ciebam enim apoſtolum p[ec]piffe,dominis ſic quaſi deo ſideliter ſeruiendum)& uolens me remuneraſ,
quo fidum ſibi magis faceret,tradidit mihi illam conferuam meam aliquando captiuarum.Et cum ego reſu-
tarem & dicerem me chriſtianum,nec licere mihi uxorem uiuentis accipe. Siquidem captus nobiſcum uir
eius ab alio domino fuerat adductus,herus ille implacabilis in furorem euaginato me cœpit petere gladio,
Et niſi c[on]ſeſtum brachium terere mulier p[oc]occupaſſet,ilico eſſuſſet fanguinem,lam uenerat tenebroſior
ſolitudo,& mihi niinium matura nox,duco in p[el]uncam ſemirutam nouam coniugem,& p[nu]bante nobis
trifiſtia uterq[ui] deteſtamur alteq[ui] nec fatemur.Tunc uere ſenſi captiuitatem meam: p[er]tratulq[ui] humi mona-
chum c[oe]p[ia] plangere,quem perdebam dicens,Huccine miſer ſeruatus ſum' Ad hoc me mea ſcelera perdu-
xerunt,ut incanecſente iam capite uirgo maritus ſierem.Quid mihi p[deſt] parentes,patriam,rem familiare
contempiſſe pro domino,ſi hoc facio,quod ne facerem illa c[ô]tempſi.niſi q[ui] forte p[pt]terea h[ae]c ſuſtineo,qa
tur ſum p[riam] deſiderauí? Quid agimus anima? Perimus an uincímus? Expectamus manus domini,an pro
p[ri]o mucrone confodimur?Verte in te gladium,tua magis mors timenda eſt, q[ui] corporis. Habet & ſeruata
pudicitia ſu[m] martyríu,laceat inſepultus x[pi] teſtis in heremo,ipſe mihi ero p[ec]utor & martyr.Sic fatus du-
xi in tenebris quocq[ui] micantem gladium,& acumine contra me uerſo,uale inq[ui] inſo[el]ix mulier. habeto me
martyrem potius q[ui] maritum,Tunc illa pedibus meis puoluta,pc[or] te i[qu]it p[ie]ſum x[pi]m,& per huius oræ
nec effeſitatem rogo,ne effundas ſanguinem tuu[em] in ſanguinem meu[em],uel ſi mori placet,in me primu[u]e te mu
cronem,ſic nobis potius coniungamur,etiam ſi uit meus ad me rediret,ſeruarem caſtitaté,quá me captiui-
tas docuit,uel interiré potius q[ui] p[de]rée. Cur moreris ne mihi iungaris?Ego morerer,ſi mihi iungi uelles. Ha-
beto me coniugem pudicitiæ & magis animæ copulá amato,q[ui] corporis,Sperent domini maritú, x[pi]s noue-
rit ſtratré,facile ſuadebimus nuptias,cú nos uiderint ſic amare,Fateor,ſtupui,& admiratus viututé ſœminæ
coniugæ plus amaui.Nunq[ui] tamé illius nudu[m] corpus intuitus ſum,& nunq[ui] eius carné tetigi,timens in pace
p[de]re quæ in p[li]o ſeruauera, Tranſeút i tali m[í]ſimonio dies plurimi,amabiliores nos domis ſecerát nuptiæ.
Nulla fugæ ſuſp[it]io,iterdum,& menſe toto aberá fidus g[reg]is p[ast]or p[]olitudiné,Poſt grande interuallum

314

["dum solus in heremo ledeo,& p[er]ter cælù terræq nihil uideo, cœpi mecù tacitus uoluere, & iter multa quod contubernia monachog recordari, maximeq uultum p[er]s mei, q[ui] me erudierat, tenuerat, p[der]iderat q[ui] Sicq[ui] cogitans asp[icio] formicaq gregem anguſto calle ferueret ferre onera maiora q[ui] corpora. Aliæ herbaq quædam ſemina forcipe oris trahebat; alieæ egerebant humu de ſouels: & aquaq meatus aggeribus excludebat. Illæ uenturæ hyemis memores, ne madefacta humus in herbam horrea uerteret; illata ſemina p[cide]bant. Hæ luctu celebri corpora deſuncta deportabant. Quodq[ui] magis miq effet in tanto agmine egrediens non obſtabat ítranti. Quin potius ſi quam uidiffent ſub ſaſce & onere concidiffie; ſupp[ut]itis humeris adiuuabat. Quid multa? Mihi ſpectaculum dies illa p[er]buit. Vnde recordatus falomonis ad formicaq ſolertia nos mitentis, & p[igras] mentes a tali exemploſu ſuſcitantis cœpi tædere captiuitatis, & m[o]afterii cellulas q[ere] ac for[mi]caq illag[ie] ſimilitudinem deſiderat; ubi laborat in medium, cum nihil cuiusq[ui] p[pr]prium ſit, o[ia] o[ium] ſunt. Regreffo ad cubile, occurrit mulier, trifſtiam animi diffimulare non potui. Rogat cur ita exanimatus ſim, audit cauſas, h[ora]tæ ſugam, non effrenaq; non aspernaq. Peto ſilentium, ſidem tribuit, q[ui]n iug[ui] ſuſurro iter ſp[em] & metum medii ſlu[ct]uamus. Erant mihi i grege duo h[ir]ci miræ magnitudis; i[qu]bus occilis utres faci[or]or[u]q[ui] carnes uiaticu[que] p[ar]o, & primo ueſperi putanibus nos dominis ſecreto cubitare ſuadimus iter, utres & partes carniu[m] portantes. Cuncq[ui] p[uen]iſſemus ad fluuiu[m] (nam decem milibus aberat) inflatis aſcenſiſq[ui] utribus aq[us] nos credimus, paulatim pedibus ſubremigantes, ut deor[um] nos flumine deferente; & multo lógius q[ui] conſcenderamus in alteram nos exponente ripam, ueſtigium ſequentes p[der]ent. Sed íter h[ac] madeſa c[ta] carnes, & ex parte lap[ſæ] uix tridui cibum polliebantur, bibimus uſq[ui] ad facietatem, futuræ nos ſiti p[er]parantes. Currimus poſt tergum ſemp[er] asp[ic]imus, & magis noctibus p[ro]mouimus, uel p[er]t eriſiās lataq[ui] uag[ia]tium faracenog[ui]e, uel p[er]t erdorem ſolis nimium. Pauſco m[ei]t etiá referens, & ſi tota mente ſecurus, toro tamen corpe ph[or]refco. Poſt diem uero tertium dubio aspeſtu, p[cul]a ſpicimus duos camelis ſedentes uenif[ic] concite. Stariq[ui] mens mali p[er]ſaga, putare cœpit dominum, meditari mortem, ſolem cernere nigrefcet. Dúg[ui] timemus, & ueſtigiis noſ p[editos] per arenas intelligimus, offertur ad dexteram ſpecus, longe ſub terram p[er]netrans, Igiq[ui] timentes uenenata animalia (nam ſolét uiperæ reguli, & ſcorpiones, cæteraq[ui] h[uius]cemodi, ſer uorem ſolis declinantia, umbras petere) intrajuimus, quidem ſpeluncam. Sed ſtatim in ip[lo] introitu ſinſitrae. Quid moramini? Exite. Dominus uocat, patienter expectat. Adhuc loquebatur, & ecce per tenbras asp[ic]imus lea[n]nam inuaſſiſte hominem, & gutture luffocatum cruentum intra trahere, leſu bone, quid tunc terroris nobis, quid gaudiu[que] ſuit? Speſtabamus, domino neſciente, hoſtem noſtrum perire. Qui cum uide- [ret] illum moras facere, ſuſpicatus eſt duos un[us] reſſiteret, ſed iram differre non ualens, ſicut tenebat gladium ad ſpeluncam uenit, & ſurore rabido ſerui increpans ſocordiam, prius ſo[ra]cium, p[er]ſotum, ad tunc terroris nobis, quid gaudiu[que] ſuit? Speſtabamus, domino neſciente, hoſtem noſtrum perire. Qui cum uide- [ret] illum moras facere, ſuſpicatus eſt duos un[us] reſſiteret, ſed iram differre non ualens, ſicut tenebat gladium ad ſpeluncam uenit, & ſurore rabido ſerui increpans ſocordiam, prius ſo[ra]cium, p[er]ſotum, ad tunc terroris nobis, quid gaudiu[que] ſuit? Speſtabamus, domino neſciente, hoſtem noſtrum perire. Qui cum uide- [ret] illum moras facere, ſuſpicatus eſt duos un[us] reſſiteret, ſed iram differre non ualens, ſicut tenebat gladium ad ſpeluncam uenit, & ſurore rabido ſerui increpans ſocordiam, prius ſo[ra]cium, p[er]ſotum, ad tunc terroris nobis, quid gaudiu[que] ſuit? Speſtabamus, domino neſciente, hoſtem noſtrum perire. Qui cum uide- [ret] illum moras facere, ſuſpicatus eſt duos un[us] reſſiteret, ſed iram differre non ualens, ſicut tenebat gladium ad ſpeluncam uenit, & ſurore rabido ſerui increpans ſocordiam, prius ſo[ra]cium, p[er]ſotum, ad tunc terroris nobis, quid gaudiu[que] ſuit? Speſtabamus, domino neſciente, hoſtem noſtrum perire. Qui cum uide- [ret] illum moras facere, ſuſpicatus eſt duos un[us] reſſiteret, ſed iram differre non ualens, ſicut tenebat gladium ad ſpeluncam uenit, & ſurore rabido ſerui increpans ſocordiam, prius ſo[ra]cium, p[er]ſotum, ad tunc terroris nobis, quid gaudiu[que] ſuit? Speſtabamus, domino neſciente, hoſtem noſtrum perire. Qui cum uide- [ret] illum moras facere, ſuſpicatus eſt duos un[us] reſſiteret, ſed iram differre non ualens, ſicut tenebat gladium ad ſpeluncam uenit, & ſurore rabido ſerui increpans ſocordiam, prius ſo[ra]cium, p[er]ſotum, ad tunc terroris nobis, quid gaudiu[que] ſuit? Speſtabamus, domino neſciente, hoſtem noſtrum perire. Qui cum uide- [ret] illum moras facere, ſuſpicatus eſt duos un[us] reſſiteret, ſed iram differre non ualens, ſicut tenebat gladium ad ſpeluncam uenit, & ſurore rabido ſerui increpans ſocordiam, prius ſo[ra]cium, p[er]ſotum, ad tunc terroris nobis, quid gaudiu[que] ſuit? Speſtabamus, domino neſciente, hoſtem noſtrum perire. Qui cum uide- [ret] illum moras facere, ſuſpicatus eſt duos un[us] reſſiteret, ſed iram differre non ualens, ſicut tenebat gladium ad ſpeluncam uenit, & ſurore rabido ſerui increpans ſocordiam, prius ſo[ra]cium, p[er]ſotum, ad tunc terroris nobis, quid gaudiu[que] ſuit? Speſtabamus, domino neſciente, hoſtem noſtrum perire. Qui cum uide- [ret] illum moras facere, ſuſpicatus eſt duos un[us] reſſiteret, ſed iram differre non ualens, ſicut tenebat gladium ad ſpeluncam uenit, & ſurore rabido ſerui increpans ſocordiam, prius ſo[ra]cium, p[er]ſotum, ad tunc terroris nobis, quid gaudiu[que] ſuit? Speſtabamus, domino neſciente, hoſtem noſtrum perire. Qui cum uide- [ret] illum moras facere, ſuſpicatus eſt duos un[us] reſſiteret, ſed iram differre non ualens, ſicut tenebat gladium ad ſpeluncam uenit, & ſurore rabido ſerui increpans ſocordiam, prius ſo[ra]cium, p[er]ſotum, ad tunc terroris nobis, quid gaudiu[que] ſuit? Speſtabamus, domino neſciente, hoſtem noſtrum perire. Qui cum uide- [ret] illum moras facere, ſuſpicatus eſt duos un[us] reſſiteret, ſed iram differre non ualens, ſicut tenebat gladium ad ſpeluncam uenit, & ſurore rabido ſerui increpans ſocordiam, prius ſo[ra]cium, p[er]ſotum, ad tunc terroris nobis, quid gaudiu[que] ſuit? Speſtabamus, domino neſciente, hoſtem noſtrum perire. Qui cum uide- [ret] illum moras facere, ſuſpicatus eſt duos un[us] reſſiteret, ſed iram differre non ualens, ſicut tenebat gladium ad ſpeluncam uenit, & ſurore rabido ſerui increpans ſocordiam, prius ſo[ra]cium, p[er]ſotum, ad tunc terroris nobis, quid gaudiu[que] ſuit? Speſtabamus, domino neſciente, hoſtem noſtrum perire. Qui cum uide- [ret] illum moras facere, ſuſpicatus eſt duos un[us] reſſiteret, ſed iram differre non ualens, ſicut tenebat gladium ad ſpeluncam uenit, & ſurore rabido ſerui increpans ſocordiam, prius ſo[ra]cium, p[er]ſotum, ad tunc terroris nobis, quid gaudiu[que] ſuit? Speſtabamus, domino neſciente, hoſtem noſtrum perire. Qui cum uide- [ret] illum moras facere, ſuſpicatus eſt duos un[us] reſſiteret, ſed iram differre non ualens, ſicut tenebat gladium ad ſpeluncam uenit, & ſurore rabido ſerui increpans ſocordiam, prius ſo[ra]cium, p[er]ſotum, ad tunc terroris nobis, quid gaudiu[que] ſuit? Speſtabamus, domino neſciente, hoſtem noſtrum perire. Qui cum uide- [ret] illum moras facere, ſuſpicatus eſt duos un[us] reſſiteret, ſed iram differre non ualens, ſicut tenebat gladium ad ſpeluncam uenit, & ſurore rabido ſerui increpans ſocordiam, prius ſo[ra]cium, p[er]ſotum, ad tunc terroris nobis, quid gaudiu[que] ſuit? Speſtabamus, domino neſciente, hoſtem noſtrum perire. Qui cum uide- [ret] illum moras facere, ſuſpicatus eſt duos un[us] reſſiteret, ſed iram differre non ualens, ſicut tenebat gladium ad ſpeluncam uenit, & ſurore rabido ſerui increpans ſocordiam, prius ſo[ra]cium, p[er]ſotum, ad tunc terroris nobis, quid gaudiu[que] ſuit? Speſtabamus, domino neſciente, hoſtem noſtrum perire. Qui cum uide- [ret] illum moras facere, ſuſpicatus eſt duos un[us] reſſiteret, ſed iram differre non ualens, ſicut tenebat gladium ad ſpeluncam uenit, & ſurore rabido ſerui increpans ſocordiam, prius ſo[ra]cium, p[er]ſotum, ad tunc terroris nobis, quid gaudiu[que] ſuit? Speſtabamus, domino neſciente, hoſtem noſtrum perire. Qui cum uide- [ret] illum moras facere, ſuſpicatus eſt duos un[us] reſſiteret, ſed iram differre non ualens, ſicut tenebat gladium ad ſpeluncam uenit, & ſurore rabido ſerui increpans ſocordiam, prius ſo[ra]cium, p[er]ſotum, ad tunc terroris nobis, quid gaudiu[que] ſuit? Speſtabamus, domino neſciente, hoſtem noſtrum perire. Qui cum uide- [ret] illum moras facere, ſuſpicatus eſt duos un[us] reſſiteret, ſed iram differre non ualens, ſicut tenebat gladium ad ſpeluncam uenit, & ſurore rabido ſerui increpans ſocordiam, prius ſo[ra]cium, p[er]ſotum, ad tunc terroris nobis, quid gaudiu[que] ſuit? Speſtabamus, domino neſciente, hoſtem noſtrum perire. Qui cum uide- [ret] illum moras facere, ſuſpicatus eſt duos un[us] reſſiteret, ſed iram differre non ualens, ſicut tenebat gladium ad ſpeluncam uenit, & ſurore rabido ſerui increpans ſocordiam, prius ſo[ra]cium, p[er]ſotum, ad tunc terroris nobis, quid gaudiu[que] ſuit? Speſtabamus, domino neſciente, hoſtem noſtrum perire. Qui cum uide- [ret] illum moras facere, ſuſpicatus eſt duos un[us] reſſiteret, ſed iram differre non ualens, ſicut tenebat gladium ad ſpeluncam uenit, & ſurore rabido ſerui increpans ſocordiam, prius ſo[ra]cium, p[er]ſotum, ad tunc terroris nobis, quid gaudiu[que] ſuit? Speſtabamus, domino neſciente, hoſtem noſtrum perire. Qui cum uide- [ret] illum moras facere, ſuſpicatus eſt duos un[us] reſſiteret, ſed iram differre non ualens, ſicut tenebat gladium ad ſpeluncam uenit, & ſurore rabido ſerui increpans ſocordiam, prius ſo[ra]cium, p[er]ſotum, ad tunc terroris nobis, quid gaudiu[que] ſuit? Speſtabamus, domino neſciente, hoſtem noſtrum perire. Qui cum uide- [ret] illum moras facere, ſuſpicatus eſt duos un[us] reſſiteret, ſed iram differre non ualens, ſicut tenebat gladium ad ſpeluncam uenit, & ſurore rabido ſerui increpans ſocordiam, prius ſo[ra]cium, p[er]ſotum, ad tunc terroris nobis, quid gaudiu[que] ſuit? Speſtabamus, domino neſciente, hoſtem noſtrum perire. Qui cum uide- [ret] illum moras facere, ſuſpicatus eſt duos un[us] reſſiteret, ſed iram differre non ualens, ſicut tenebat gladium ad ſpeluncam uenit, & ſurore rabido ſerui increpans ſocordiam, prius ſo[ra]cium, p[er]ſotum, ad tunc terroris nobis, quid gaudiu[que] ſuit? Speſtabamus, domino neſciente, hoſtem noſtrum perire. Qui cum uide- [ret] illum moras facere, ſuſpicatus eſt duos un[us] reſſiteret, ſed iram differre non ualens, ſicut tenebat gladium ad ſpeluncam uenit, & ſurore rabido ſerui increpans ſocordiam, prius ſo[ra]cium, p[er]ſotum, ad tunc terroris nobis, quid gaudiu[que] ſuit? Speſtabamus, domino neſciente, hoſtem noſtrum perire. Qui cum uide- [ret] illum moras facere, ſuſpicatus eſt duos un[us] reſſiteret, ſed iram differre non ualens, ſicut tenebat gladium ad ſpeluncam uenit, & ſurore rabido ſerui increpans ſocordiam, prius ſo[ra]cium, p[er]ſotum, ad tunc terroris nobis, quid gaudiu[que] ſuit? Speſtabamus, domino neſciente, hoſtem noſtrum perire. Qui cum uide- [ret] illum moras facere, ſuſpicatus eſt duos un[us] reſſiteret, ſed iram differre non ualens, ſicut tenebat gladium ad ſpeluncam uenit, & ſurore rabido ſerui increpans ſocordiam, prius ſo[ra]cium, p[er]ſotum, ad tunc terroris nobis, quid gaudiu[que] ſuit? Speſtabamus, domino neſciente, hoſtem noſtrum perire. Qui cum uide- [ret] illum moras facere, ſuſpicatus eſt duos un[us] reſſiteret, ſed iram differre non ualens, ſicut tenebat gladium ad ſpeluncam uenit, & ſurore rabido ſerui increpans ſocordiam, prius ſo[ra]cium, p[er]ſotum, ad tunc terroris nobis, quid gaudiu[que] ſuit? Speſtabamus, domino neſciente, hoſtem noſtrum perire. Qui cum uide- [ret] illum moras facere, ſuſpicatus eſt duos un[us] reſſiteret, ſed iram differre non ualens, ſicut tenebat gladium ad ſpeluncam uenit, & ſurore rabido ſerui increpans ſocordiam, prius ſo[ra]cium, p[er]ſotum, ad tunc terroris nobis, quid gaudiu[que] ſuit? Speſtabamus, domino neſciente, hoſtem noſtrum perire. Qui cum uide- [ret] illum moras facere, ſuſpicatus eſt duos un[us] reſſiteret, ſed iram differre non ualens, ſicut tenebat gladium ad ſpeluncam uenit, & ſurore rabido ſerui increpans ſocordiam, prius ſo[ra]cium, p[er]ſotum, ad tunc terroris nobis, quid gaudiu[que]

intolerabilis langor pénatis ut aiunt pedibus, certa charitate & uoto te salutauerit, & etiam complexus sim. Gratulor ita? cibi: & naſcentem amiciciá ut dominus conſoederare digneſ p[er]cor. Et qa frater Ruffinus, qui cù fan[cta] Melania ab ægypto hierofolymâ ueniffé narraſ, idiuidua mihi germanitatis charitate cōnexus e, quæſo ut epiftolam mea huic epiftolæ tuæ copulatá, ei reddere nò graueris. Noli nos eius æſtimare virtutibus. In illo conſpícies expeſſa ſanctitatis iſignia, & ego cisin & uiliffima pars luti, etiá ſauilla, dum uertor, ſatis habeo, ſi ſplendoré moſſi illius iſecillitas oculoſ, moſſe ferre ſuſtineat, ille modo ſe lauit, & mundus eſt. & tanq[ui] nix dealbatus ego cuſtis peccatoſe ſordibus inq[ui]natus, diebus an noctibus opperior cù tremor[em] reddere nouiſſimú quadranté. Sed tamé quia dominus ſoluit compeditos, & ſup humilem & trementé uerba ſua regeſcit, ſorſitan & mihi in ſepulchro ſceleg[em] iacenti dicat. Hieronyme ueni foras. Sanctus p[er]byter Euagrius plurimú te salutat, & martinianú ſtratrem iu[n]eſto salutamus obſequio, quem ego uidere deſiderans, cathena langoris inneſtor.

Beati Hieronymi p[er]byteri ad florentium de uiciffitudine littera[que] inuitans, & libros quoſdam transferi-
bi & ſibi mitti depoſcens.

Ine mihi parte heremi cōmoranti, quæ iuxta ſyriam faraceni iungitur, dilectionis tuæ ſcripра
plata ſunt. q[ui]bus lectis: ita reaccensus eſt alius hierofolymá p[er]ſicſcendi, ut pene nocuerit, p[er]ſito,
quod p[er]fuerit charitati, Nunc igitur quomodo ualeo, p[er]me tibi l[as] reſpento, & ſi corpo[rum] abſens
ſum, amore tamé & ſpiritu uenio, ip[endio] expoſcens, ne naſcentes amicicias, quæ xpi glutino co-
hæſerunt, aut t[em]poris aut loco[ſe] magnitudo diuellat, q[ui]n potius ſoederemus eas reciprocis ep[ift]olis. Illæ iſter
nos currant, illæ ſe obuient, illæ nobiſc[ui] loquan[que]. Non multu p[er]dita erit charitas: ſi tali ſecu fermōe ſabu-
letur. Ruffinus a[ut] frater ut ſcribis, necdum uenit, & ſi uenerit, non multum p[er]diter deſiderio meo, cum e[u]
tam uſurus non ſim. Ita enim & ille longo i[ter]uallo ſeparatus eſt, ut huc non poſſuit currende, & ego arreptæ
plulitudinis terminis arceor, ut cœperit iam mihi nò licere quod uolui, ob hoc & ego obſecro, & ut tu p[er]etas
plurimú quæro: ut tibi beati rhetitii auguſtudunenſis epi cōmentarios ad ſcribendú largiatur, in q[ui]bus can-
ticum cantico[ſe] ſublimi ore differuit. Scripſit mihi & q[da]d[em] de p[ia] ſupradicti fratris ruffini paulus ienex ter-
tulliani ſui codicem apud eum effe[que]m ueheméter reposc[it], & ex hoc quæſo, ut eos libros quos me non
Cui habere breuis ſubſutus edocbit, librarii manu in charta ſcribi iubeas. Interp[ra]tato[em] quo[ſe] p[al]ſmo[ſe] d[au]iti
co[ſe] & p[li]xum ualde librum de ſynodis ſancti hilarii, quem ei apud treuiros manu mea ip[er]e descriptera; ut
mihi tranſeras peto. Noſti hoc eſſe aſiæ p[ab]ulum, ſi i[le]ge domini meditetur die ac nocte, Cæteros hoſp[ito]io
recipis, folatolio foues, ſumptibus iuuaſ, mihi ſi rogata p[ra]ſtiteris: multa largitus eſs, & quoniam tribuente do
mino multis ſacræ bibliothecæ codicibus abundamus. Impera uiciffim quodc[ui]s uis mittam, nec putes mi
hi graue eſſe ſi iubeas. Habeo enim al[ui]nos, qui me antiquæ artis eru diu[nt], Nec[ui] uero beneficium, pro eo q[ui]
poltulo, pollicector. Heliodorus frater mihi indicauſte multa de ſcripturis quærere, nec ſic iuuenire, aut ſi o[ui]a
habes iſciſp[iet] ſibi charitas uendicare, plus petere. Magiſtru a[ut] p[uer]i tui, de quo dignatus eſ ſcribere, qu[é] pla
giatorem eius eſſe nò dubium eſt. ſape euagrius p[er]byter dum adhuc antiochiæ eſſem me p[er]ſente corripiut.
Cui ille reſp[od]it, Ego nihil timeo, d[ic]it ſe a dom[io] ſuo ſuiffi dimiſſum; & ſi uobis placet eſſe h[ic] eſt, d[im]iti-
tite quod uultis. In hoc arbitror me nò peccare; ſi hoijem uagum nò ſiná logius fugere. Quapropter qa ego in
hac ſolitudine coſſitutus nò poſſum agere quod iuſſuti: rogaui chariſſimú mihi euagrium, ut tam tui, q[ui] mei
caufa inſtanter negociú p[er]ſequatur.

Beati Hieronymi p[er]byteri ad marcellam de muneribus acceptis, quæ myſtice i[ter]p[ra]ſt, ubi de ceraſis ue
rec[u]cúdia rubétibus ſibi tráſmiſſis loſtur, iſinuans q[ui]s id genus pomi romá primus iuexerit.

P[er]fetus eſt dies, & natalis beati petri ſeſtius eſt folito concinendus, ita tamen ut ſcriptura[que] cardinem iocula-
ris ſermo non fugiat, nec a præſcripto palæſtræ noſtræ longius euagemur. Armillis i[ez]echiele armatur h[ie]
rufalem, Baruth epiftolam ſuſcep[it] ab hieremia in columbæ ſpecie p[ui]s ſanctus allabitur. Ita[que] ut te aliqd &
piperis mordeat, & priftini libelli etiam nunc recorderis, caue ne operis ornam[é]ta dimittas, quæ ueræ armil
læ ſunt brachio[ſe], ne epiftolam p[ector]is tui ſcindas, quam a baruth tradiam nouacula rex p[han]usmi i[cid]it.
ne ad ſimilitudinem effrem per oſſe audias, ſacta eſ minip[ien]s ut columba. Niminium reſpondeb[is] auſtere. &
quod ſeſto non conueniet diei. Talibus puocaſt[ui] dum dulcibus amara ſociata ſunt, & a nobis paria recipies.
laudem amaritudo comitabitur. Verum ne uidear dona minuiffe: accepimus & caniftrum ceraſis reſertum
talibus, & tam uirginali uerecundia rubentibus, ut ea nunc a lucullo delata exiſtimarem. Siquidem hoc ge-
nus pomi, ponto & armenia ſubiugatis, de ceraſunto primus romam pertulit, unde & de patria arbor nomé
accepti, l[igit]ur qa in ſcripturis caniftrum ficis plenú legimus. Ceraſa uero non iuenimus, in eo quod allatum
eſt, quod non allatum eſt prædicamus. Optamuſſq[ui]e de illis pomis fieri, quæ contra templum dei ſunt, &
de q[ui]bus deus d[ic]it, qa bona, bona ualde. Nihil q[ue]p[er] saluator medium amat, & ſicuti frigidum non reſugiés
calidis delectatur, ita tepidos i[ap]ocalypſi euomere ſe loſtur. Vnde nobis ſollicitus prouidendú eſt, ut ſolé-
nem dié nò tam cibo[ſe] abúdantia: p[ui]s exultatoſe celebremus, qa ualde abſurdú eſt nimia ſaturitate hono
rare uelle martyrem, quem ſias deo placuiffe i[eu]niuſs. ita tibi ſemper comedendum eſt: ut cibum & ora-
tio ſequatur & lectio. Quod ſi aliquibus diſplicet, apoſtoli uerba cantato, ſi adhuc hominibus placerem,
chrifi ancilla non eſſem.

Q. beati Hieronymi p[layter]i ad marcellam de muneribus gratias agens; quæ ad laudem dantis mylicie in
terpretatur.

V. T. absentiam corporæ p[sp]us confabulatiœ solemur, facit unuſq[]e quod præualet. Vos dona trá[]mittitis; nos epiſtolas remittimus græ[], ita tamen ut qa[]ui uelatæ, uirginu[]i munus eſt, aliqua i[]p[]ris munuſculis eſſe myſteria demonſtremus. Saccus or[]onis ſignu[]i atq[]e i[]eium u[]ſt. Sella ut foras pedes uirgo n[]o moueat, Cerei ut accenſo lumie ſponſi expect[]eſt aduentus. Calices mortifici[]oem cæn[]nis oftendunt; & ſemp[]ium ad martyrium p[paratum]. Calix q[]ppe domini inebrians q[]p[]ræclarus eſt. Quod aut & matronis offertis muſcaria paruis alialibus uentilandis, elegans ſignificatio eſt, debere luxuriam cito reſtringere; qa[]muſcæ morituræ oleum ſuauitatis exterminant. Hic typus ſit uirginu[]i. h[]æc figura matronarum. In puerſum non licet munera u[]ſa conueniant. Sedere aptum eſt ocioſis in facco iacere p[]œnitentibus. Calicem h[]re licet potantibus, licet & p[]pter nocturnos metus, & a[]ios ſemp[]malu conſcientiæ formidantes. Cereos accendiſſe quoq[]e ſit gratum.

Q. Beati Hieronymi preſbyteri ad iulianu[]i diaconum ſe exculſans de ſilentio litteræ[]: pollicens præteritam
negligentiam futura frequentia compenſare.

A. Ntiquus ſermo eſt, mendaces faciut, ut nec uera dicentibus credat. Quod mihi a te ego obiurga tus de ſilentio litteræ[], accidisse uideo. Dicam, Sæpe ſcripſi; ſed negligentia baiulog[]e ſuit. R[]elp[]o, debis; oium non ſcribétium uetus iſta exculſatio eſt. Dicà, Non repperi qui epiſtolas ferret, dices, hinc illinc iſſe q[]ui plurimos. Contédam: me etiam his dediſſe. At illi qa[]u[n]o reddiderunt: negab[]u[]t, & erit inter abſentes incerta cognitio. Quid igitur faciát? Sine culpa ueniam poſtulabo rectius arbitrans pa[]cem loco motus petere; q[]æquo gradu certamia cócitare, q[]ui ita me iugis tam corporis ægrotatio q[]ui animæ ægritudo conſumplerit, ut morte iminente nec mei pene memor fuerim. Quod ne falſum putes; oratorio more poſt argumenta teſtes uocabo. Sanctus frater heliodorus hic affuit; q[]ui cum mec[]u heremu[]i uellet incole re; meis ſceleribus fugatus abſeſſit. V[]eg[]o o[]em culpam p[]ſens uerbofitas exculſabit. Nam ut ait flaccus in ſatyra, Omnibus hoc uitiu[]i eſt cantoribus, inter amicos. Rogati ut nun[]q[]uamtéct iniuſſi, nun[]q[]udefiſtant. Ita te dei ceps ſalcibus obruam ſi[]ræ[]; ut e[]ntrario incipias rogare: ne ſcribam. Sororem filiam in x[]p[]o tuâ gaudeo re primu[]i nuciante, in eo p[]manere quod cœperat. Hic enim ubi n[]u[]c ſum, n[]o ſolum q[]uod agatur i p[]rîa, ſed an i[]p[]a p[]rîa p[]ſtet ignoro. Et licet me ſiníſtro hiberia ex cetræ[]; ore dilaniet; n[]o timebo hoium iu[]diciu[], habiturus in dicem meu[], iu[]xta illud, quod q[]dam ait. Si fractus illibat[]or, orbis: impauidu[]i ſerient ruinæ. Quapropter quoſo, ut apoſtolici memor p[]cepti, quo docet opus n[]im p[]manere debere, & tibi a domino p[]miu[]i in illius ſalute pa[]res, & me de c[]oi in x[]p[]o gloria crebris reddas ſermonibus lætiorem.

Q. Beati Hieronymi p[]lbyteri ad niciâ hypodiaco[n]u aglegiæ de uiciffiſtudie ſi[]ræ[]; conq[]uerens illag[]; itermi[]ſio ne ſcindí amiciciâ. V[]bi docet unde tabellarii & librarii nom[]e ſumpſit origin[]e.

T. Vrpilius comicus traſtās de uiciffiſtudie ſi[]ræ[], ſola inſt res eſt, quæ hoies abſentes p[]ſentes faci[], Nec ſalfam dedit; q[]ui in re n[]o uera ſniam. Q[]uid, n[]e ſut ita dicà, tam p[]ſens iter abſentes, q[]ui epiſto las & alloq[], & audire quos diligas? N[]a & rudes illi i[]taliæ hoies, quos c[]afcos ennius appellat; q[]i fibi ut in rhetorics cicero ait. Ritu ferino uiu[]t re[]q[]rebât; ante chartæ & mébranæ ſu[]lum; aut in de dolatis e ligno codicillis, aut i corticibus arbo[]; mutuo epiſtolæ[], allog[]a miſſitabat. Vnde & portitores eu[]rú tabellarios, & ſcriptores a libris arbo[]; librarios uocauere. Quát[]o igni[]t nos expolito iam artibus mundo, id n[]o debemus omittere, q[]d illi fibi p[]ſtiterút, apud quos erat cruda ruſticitas. & q[]ui humanitate quodāmodo neſciebant? Ecce btu[]s chromatiuſs c[]u ſc[]o euſebio n[]o plus natura q[]ui moq[]e fibi æqualitate germano: litterario me, puocauit officio. Tu modo a nobis abiens recente amiciciâ ſc[]idís potius, q[]ui diffuſis, q[]d prudenter apud ci c[]eroné l[]ælius uetat; niſi forte ita tibi exſus eſt ori[]es, ut ſras quoq[]; tuas huc uenire formides. Expgiſceſ: expgiſceſ, euigila de ſono, p[]ſta una chartæ ſchedulam charitati, iter deliutas p[]riæ & c[]oſes quas habuimus p[]ere- grinationes aliquado ſuſpira. Si amas, reſcribe obſecranti, ſi iraſceris, iratus licet ſcribe. Magnu[] & hoc deſide- rii ſolamé habebo, ſi amici ſras uel indignátis accipiam.

Q. Beati Hieronymi p[]lbyteri ad Chromatiu[]i louianinu[]i & euſebiu[]i de epiſtola accepta c[]o gratulans; de cui breuitate conqueri[]; ubi docet qua[]do pg[]amenog[]; uſus ac nom[]e i[]cœperit. Bono[]ſum quali[]m iam p[]ſectu eſſet ſe quaſi iacenté deprimit.

N. On debet charta diuidere, quos amor mutuus copulauit, nec p[]ingulos officia mei ſunt partien da ſermonis; c[]u ſic iuicem uos ametis; ut n[]o minus tres charitas i[]u[]gat, q[]ui duos natura fociauſt; q[]n potius ſi rei códitiu[] patereſ, ſub uno litterula[]; apice noia i[]diuſa cócludere; uſis quoq[]; ita me l[]iſs p[]uocantibus; ut & in uno tres, & tres in uno, & i tribus un[]u putarem. N[]a poſt q[]ui ſc[]o euagrio trá[]mittente, in ea ad me heremi parte delatæ ſunt, quæ inter ſyros ac faracenos uafu[]t limité ducit, ſic gauilut ſum, ut illum dié romanæ ſc[]elicitatis, quo primu[]i marcelli apud nolam p[]lio poſt canenfem p[]ugna h[]anibalis agmina cóciderint, ego uicerim. Et licet ſupradiſtus frater ſæpe me uifitet; atq[]e me ita ut ſua in x[]p[]o uifera foueat, tamé longo a me p[]fatio ſeuu[]tus, n[]o minus mihi dereliquit abe[]u[]do defideri[], q[]ui atulerat ueniendo l[]æticiam. N[]uc cum ueſtris l[]iſs fabulor, illas amplexor, illæ mec[]u loquu[]tur, illæ hic tant[]u]i l[]atinæ ſc[]iunt. H[]e enim aut barbarus ſemifermo dic[]édus eſt, aut tac[]édu[], Quotienſc[]uq[]; chariſſimos mihi uultus notæ manus referút imp[]ſſa ueſtigia, toti[]es aut ego hic n[]o ſum, aut uos h[]e eſtis. Credite amor[]i uera dic[]éti, & cum has ſeri berem uos uidebam, Quibus hoc primu[]i q[]ror, cur tot interiacentibus p[]ſatiuſ maris atq[]e terræ[]; tá paruá epiſtolá miſeritis, niſi q[]; ita merui, q[]uobis ut ſcribitis ante n[]o ſcripſi. Charta deſuifſe n[]o p[]uto ægypto miſtráte commercia. Et ſi alicui p[]tolemæus maria clauſiſſet; tamen rex attalus membranas a pergamo miſerat; ut po[]

núria chartæ pellíbus penfaretur, unde pergamenæ, nomé ad hanc ufç diem tradentæ sibi inuicem poſte
ritate feruatum eſt. Quid igitur arbitrer baulum ſelfinſaſse, ûgus lógæ epiſtolæ una nox ſufficit. An uos alí
qua occupatione detentos. Nulla neſſitas maior eſt charitate. Reſtant duo:ut aut uos piguerit:aut ego
non meruerim. In quibus magis uolo uos inſeffere tarditatis, ûg me condemnare non meritum. Facilius
enim negligentia emendari poteſt; ûg amor nafci. Bonoſus ut ſcribitis:quaſi filius {x}uuo{} i. p[ro]ſcis aquofa
petit: nos pristina contagione fordentes, quaſi reguli & ſcorpiones arentia quaæq ſeſtamur. Ille iam poſt
iam calcat ſuper colubri caput: nos ſerpenti terram ex diuina ſententia comedenti adhuc cibus ſumus. Ille
fummum graduum p[al]fumum ſcandere:nobis adhuc in primo aſcenſu fluentibus, neſcio an dicere aliquan-
do contingat. Leuauí oculos meos in montes, unde ueniet auxilium mihi. Ille inter minaces ſæculi fluſus
in tuto inſulae hoc eſt eccleſiæ gremio ſedens ad exemplum ioannis librum forte iam deuorat:ego in ſcele-
rum meoge ſepulchro iacens, & peccatoq uinculis colligatus, dominicum de euágelio expeſto clamorem.
Hieronyme ueni foras, Bonoſus inq[ui]a ſecundum p[he]peta[m] omnis diaboli uirtus in lombo eſt: trans eu-
phratem tulit lombare ſuum;ubi illud in foramine petræ abſcōdens; & poſtea ſciffum reperiens cecinit:do-
mine tu poſſediſti renes meos, Dirupiſti uincula mea:tiibi ſacrificabo hoſtiam laudis. Me uero nabuchodo-
nofor ab babylonem, i. conſuſioné mentis meæ cathenatú duxit,ibi mihi captiuitatis iugú impoſuit:ibi fer
ri circulum ineſtens, de canticis ſyon cantare ſcept[ut]. Cui ego dixi. Dominus ſoluit compeditos, dominus il-
luminat cæcos. Vt breuiter cœptam diffimiliumudinem ſiniam:ego ueniam deſcor, ille expeſtat coroná. So-
ror mea ſancti iuliani in xpo fructus eſt, Ille plantauit:uos rigate, dominus incrementum dabit. Hanc mihi
ieſus pro eo uulnere: quod diabolus inſlixerat, p[er]ſtitit, uiuá reddédo, p[er] mortua. Huic ego ut at gentilis poeta
oia etiam tuta timeo. C[ris]itis iſpi lubricú adoleſcentiæ iter, in quo & ego laplus ſum: & uos n[ò] fine timore tra-
ſtis. Hoc illa cú maxíme ingreditur: oium eſt ſulcienda p[er]ceptis, o[ui]um eſt ſuſtentanda ſolatiis, i. crebris uſa-
ſanctitudinis epiſtolis roboranda. Et qa[que] charitas omnia ſluſinet; obſcro ut etiam a papa ualeriano ad eam
confortandá litteras exiguis. Noſtis puellares aíos his rebus p[er]lúrúq solidari:ſi ſe intelligi curæ eſſe ma-
ioribus. In mea enim p[ra]ſia ſuſticitas uernacula:deus uenter eſt, & de die in diem uiuitur, & ſanctior eſt: ille:q
ditor eſt. Acceſſit huic patellæ iuxta tritum populi ſermoné p[er]uèrbi[um], dignú operculum, lupicinus ſacer-
dos. Secundú ſi illud quoq[ue] de quo ſemel in uita crassum ait ſirifíne lucilius ſimilem habét labra lectuca, aſino
carduos comedente: uideſicet ut p[er]ſoratam naué deſbilis gubernator regat, & cæcus cæcos ducat in foueam.
talíſq[ui] ſit rector, quæſi illi q[ui] reguntur. Matrè c[oe]m: quæ cum uobis ſanctitate ſocietur: in eo uos p[en]uit:qa
tales genuit: cuius uere uenter aures p[ot] dici, eo ſalutamus honore, quo noſtis, unaquaæq ſuſcipiendas
c[as] forores: quæ ſexum uicere cum ſæculo, quæ oleo ad lampadas largiter p[ar]pato, i[po]ſi operiuntur adue-
tum, O btá domus: in qua morantur anna uidua, uirgines p[he]petaſſæ, geminus famuel nutritus in templo, O
ſecta ſœlicita: i[que] bus cerminus machabæoq martý & coronis cinclá martýrè matrè. Ná licet quotidie x[am]
cóſiteaminí d[ui] eius p[er]cepta ſeruatis: tamé ad priuata gloriá publica hæc acceſſit uobis & apta cóſeffio: q[ui] per
uos ab urbe uſa arriani quondá dogmatis uirus exclufum eſt. Et miramíní forſitá, q[ui] fine iam epiſtolæ tur
ſus exorſus ſim, q[ui]d ſaciam: Voúe p[ec]tori negare n[ò] valeo: epiſtolæ breuitas compellit tacer: idſideriú uſetri
cogit loq[ut] p[er]properus ſermo. Conſuła turba: oratio: amor ordinem neſcit.

Q. Beati Hieronymi p[er]byteri ad chryſogonú monachú aquilegiæ: quæren[s] in ipſo ortu amiciciæ conſue-
tudinem ſilentio ſſarum neſlegctam.

Q. Vi circa te affectus meus fit: chariſſimus ambobus heliodorus tibi potuit fideliter nunciare, qui
n[ò] minore te diligit amor, q[ui] ego diligo, ut ego ſemp[ent] in ore meo nomé tuum ſoné: ut ad primá
quaæq confabulat[em] iocud[ati]i mihi c[ó]ſorti recorder; & humilitatem admirer, uirtutem eſſe
ram, p[od]icem charitatem. Vex[que] tu quod natura lynces inſitum habent, ne poſt tergum reſpicien-
tes meminerent prióq[ue]: & mens p[er]dat quod oculi uidere deſiderát, ita noſtræ neceſſitudinis penitus oblitus,
tillam epiſtolá, quam in corde p[x]ianoq[ue] ſcriptá apſolus refert, non parua litura: ſed imis aut aiunt c[æ]ris era
ſiſt[ui]. Et ille q[ui]dem quas diximus ſeræ ſub frondente captantes arboris ramo fugaces caſpas: aut timidum cer
uos aſal comphendunt, currentecq[que] fruſtra p[er]dám: dum hoſtem ſu[mi] ſecum uehit: rapido deluper ore dilaniát.
& tádiu meminere p[er]dandi: q[ui]diu uenter uacuus ſiccú fame guttur exaſperat, ubi uero ſanguine paſta ſeritas
uifera diſſenta compleuerit, cum faturitate ſuccedit obliuio: & tádiu neſcitur a quid capiat: donec memo-
riam reuocauerit eſuries. Tu nec dum fatiatus et nobis, cur finem iungis exordio? Cur amittis ante q[ui] teneas?
Níſi forte negligentia ſemp[ent] excufatione ſocia: aſſeras te non habuiffe quod ſcriberes, c[ui] hoc ip[mi] debueris
ſcribere, aliud n[ò] habuiffe quod ſcriberes.

C. Beati Hieronymi p[er]byteri ad antonium monachú, illi ſupbiæ crimé impingens, q[ui] decem interpellatus epiſtolis non reſponderit.

D. Ominus noſter humilitatis magiſter diſceſtantibus de dignitate diſcipulis: un[ui] app[h]endit e par
uulis dicens: i[c]cúq ueſtrum non fuerit conuerſus ſicut infans: non p[ote]ſt itroire in regnú c[æ]lo-
rum. Quod ne tantú docere: nec ſac[er]ſe uideretur, impleuit exéplo, d[ù] ad diſcipuloge pedes lauat,
d[ù]m traditoré oſculo excipit: d[ù] loqtur c[ui] ſamaritana d[ù] ad pedes ſibi ſedéte maria: de c[æ]loge
d[is]putat regno dum ab iſeris ſurgens primú mulierculí[s] appareſcit, Sathanas aui[te] ex archangelico ſaſtigio
n[ò] aliam ob c[am] níſi c[ò]trariam humilitati ſupbiam ruit. & iudaicus populus primas ſub cathedras & faluta
t[œ]s in foro uendicans: deputato antea in ſtillam ſitulæ gentium populo ſuccedente deletus eſt. C[ó]tra ſophi
ſlas quoq[ue] ſæculi & ſapiétes mundi petrus & iacobus p[il]catores mittútur, C[ui]us rei cauſa ſcriptura ait. Sup-
bis deus reſſit, humilibus dat gratiam. Vides frater quale malú ſit: quod aduerſariú habet deu[que], ob q[ui] euá

gelio & pharifæus arrogans spernitur & humilis publicanus auditur.Decem iam nifi fallore epiſolas plenas
tam officii q̃ p[er]cui miſi, cum ne motum q[dem] facere dignaris:& domino loquente cum feruſ,frater cum
fratre non loqueris?Nimis inquiæ contumelioſe,Crede mihi, Nifi ſtili uerecundia prohiberet, tanta læſus
ingererem; ut inciperes mihi reſcribere uel iratus.Sed quoniam & iraſci hominis eſt;& iniuriam non facere
xpiāni. Ad antiqui morem reuertens;rurſus p[cor]ut & diligentè te diligas,& conferuo ſermoné conferus
impartias. Vale in domino.

Beati Hieronymi p[ſbyteri] ad theodòſium & cæteros anachoritas ſuffragiō orōnō iplorāt[ur] ex ſæculi tenebris liberetur.

Q
Vam uellem núc u[ro] intereſſe conuentui:& admirandum confortium, licet iſti oculi n[ō]merei
tur aſpicere: tota c[u] exultatione c[ō]plecti. Speſtarem deſertum omni amœnius ciuiterat; u[er]idem
defolata ab accolis loca: qualiſi ad quoddam paradifi inſtar ſancto[;]q[] c[œ]tibus obſideri. Ve[ge] quia
h[oc] mea facere delecta: ne confortio beato[;]q[] iſereretur obſſeſum omni crimin[ie] capit. I[ec]circo ob-
ſecro: quia uos imperare poſſe non ambigo; ut me ex iſtui tenebris ſæculi u[el]ſtro liberetis oratu. Et ante di-
xeram p[ſens]; & nunc per I[ras] uotum indicare non ceſſo: q[] mens mea omni ad id ſtudium cupiditate rapia[;]
Nunc u[ef]trum eſt; ut uoluntatem ſequatur effe[ct]us. Meum eſt ut u[el]im, obſecrationum u[ef]tra[;]q[] eſt; ut u[el]
& poſſim. Ego ita ſum: qualiſi a c[un]eſto grege morbida aberrans ouſis. Quod nifi me bonus paſtor ad ſua ſla-
bula humeris impoſtum reportarit; lababunt greſſus & in ip[ſo] conamine u[ef]tigia concidét affuſgétis. Ego
ſum ille p[di]gus fili[us]; q[] omni quam mihi pater crediderat; porione p[ſu]fa: necdum me ad genitoris genua
ſubmiſi: necdum c[œ]pioris a me luxuriæ blandimenta depellere. Et qa[] paululum non tam deſui a uitiſi
q[] c[œ]p[ui]e uelle deſinere, nunc me nouis diabolus ligat retibus, nunc noua impedimèta p[pon]ens, maria undiq
circuDAT, & undiq[;]b[] pontu[;]. Núc in medio conſtitutus eleméto, nec regredi uoloin[ec] p[eg]redi poſſum. Supe[re]
ut oratu u[ro] ſancti p[ſu]s aura me p[ue]hat: & ad portu[] optati littoris p[ſequatur].

1. Beati Hieronymi preſbyteri ad aſſellam de f[ict]is amicis, qui coram blandiebantur, & poſt tergum detrahebant; ſanctarum paulæ & melaniæ illi confortium imputantes, quam e naui hierofolymam pergens conſcripſit.

S
I tibi putem g[ra]s a me referri poſſe: non ſapiam. Potens eſt deus ſuper p[ſona] mea ſanctæ: animæ
tuæ reſtituere quod meretur. Ego enim idignus nec ætiamare unq[] potu[n]i nec oparet; ut mihi ta-
tum in x[p]o largieris affectum. Et licet me ſcelerat q[u]d putant, & omnibus flagitiis obru[t]
& pro peccatis meis etiam h[ae]c parua ſint: tamen tu benefacis: q[] ex tua méte etiam malos bonos
putas. Periculofum q[que] eſt de feruo alterius iudicare: & non facilis uenia: praua dixiſſe de reſtis. Venet illa
dies: in qua & mec[ui] dolebis ardore non pauco. Ego p[bro]ſus ego u[er]ſipellis & lubricus: ego médax & fathæ
nære arte decipiens. Q[uid] enim eſt tutius. h[ae]c uel credidiffe. uel finxiſſe de inſontibus. & an etiam de noxis
credere noluiffe: O[cul]abantur mihi manus q[u]d: & ore vipe[ro] detrahebant. Dolebant labijs: corde gau-
debant. Videbat dominus: & ſub fanabat illos: & miſe[]q[] me feru[]ſi. ſuum eſt futuro cum eis iudicio referuabat.
Alius inſeſſum meu calu[n]iabatur & rifum, ille vultui detrahebat. h[ic] in ſ simplicitate aliud ſuſpicaba[;]. Pene
certe triénium cum eis uixi. Multa me u[ir]ginum crebro turba circu[de]dit, diuinos libros ut potu[n], n[ō]nullis
ſæpe deſſerui. Le[ct]io aſſiduitatem, aſſiduitas familiaritatem; familiaritas fiduciام e[go] ſecerat. Dicat. Q[uid] unq[]
in me alter ſenſerint. q[] x[pi]anum decebat? P[ec]uniam cuiuſq[] accepi? Munera uel parua, uel magna n[ō] ſpreu[]
In manu mea æs alicuius inſonuit: Obliquus ſermo, oculus perulās ſuit: Nihil mihi obiicif: niſi f[ux]us meuſ:
& hoc nunq[] obiicitur: niſi cum hierofolym[ā] Paula p[ſic]icſitur. I[ſt]i crediderunt mentientes, cur non credunt
neganti. Idem eſt homo ip[le]q[] fuera, Fatetur inſontem, qui dudum noxium loquebatur. Et certe u[er]itare
magis exprim[u]t tormenta: q[] r[if]us, niſi q[] facilius creditur. Quod aut ſiſtum libenter auditur, aut non fiſct[]
ut ſingatur impellitur. Ante q[] domu[] ſanctæ Paula noſſem, totius in me urbis ſtudia confonabant: omniu[]
pene iudicio dignus ſummo ſacerdotio decernebar. Beateæ memoriæ, damafus meus ſermo erat. Dicebar ſa-
ctus, dicebar humilis & diſertus. Nunquid domu[] aliciuius laſciuioris ingreſſus ſum. Nunquid me u[el]ſes ſeri
ca[;]nitentes g[em]æ, pi[ct]a facies, auri rapuit ambitio. Nulla ſuit aliqua romæ matrona[;]q[] qua me[] poſſet edo
mare mentem: niſi lugens atq[] ieuinans, ſqualleſ[]ns ſordibus, ſſletibus pene caecata: quam continuus noſtibus
domi[n]i miſericordiam deſcantem ſol ſæpe deſhendit, cuius canticum, p[ſal]mi ſunt, ſermo euangelium, deli-
tiæ, continentia, uita, ieuinium. Nulla me potuit aliqua delectare: niſi illa quam mandu[n]cantem nunq[]ui uidi.
Sed poſt q[] eam pro ſua[] merito caſt]ratis: uenerari, colere, ſuſcipere c[œ]p[;] omnes me ilico deferuere uiriſtes.
O inuیدia primu[] mordax tui, O ſathanæ calliditas ſemp ſanctæ perſequens. Nullæ al[]iæ romanæ urbi fabula[
[pr]buerunt: niſi Paula & Melani[q]uæ contemptis facultatibus, p[ign]oribuſq[] deſertis.ocrucem domini, qualiſi
quoddam p[iet]atis leuauere uexillum. Si balneas p[eter]ent, unguenta eligerét, diuities & uiduitatem haberét,
materies luxuriæ, libertatis domi[n]æ uocarentur & ſanctæ. Nunc in facco & cinere formoſe uolunt uideri.
& in gehennam ignis cum ieu[n]iis & ſetore deſcendere: u[er]idelicet non licet eis applaudente populo perire c[ui]
turbis. Si gentiles h[anc] uitam carperent, fi u[id]æ haberent ſolatium non placendi eis, q[ui]ibus diſplicet x[ps]
Nunc u[er]o proh n[ef]as: nomine chr[ist]ianæ, p[ter]miſa domo ſu[be]q[] cura, & pprii oculi trabe negle[ct]a: in alie-
no oculo ſeſtucam qu[er]unt. Lacerant ſanctum, p[po]ſtitum: & remedium po[n]æ ſua[] arbitrantur. Si nemo ſi
ſanctus, fi omnibus detrahatur, fi turba ſit p[ere]untium, multitudo peccantium. Tibi placet lauare quotidie,
alius has mundities ſordes putat. Tu attagenem ru[ct]as, & de comeſto accipenſere gloriari: e[go] ſaba uenire
impleo. Te delectant c[ach]inantium g[reg]es. me Paula Melani[q]a plangentes. Tu al[]iena deſideras illa: conte-
nunt ſua[], Te delibuta melle uina delectant, illæ potant aquam frigidam ſuauiorem. Tu te perdere exilimas

gequid in præfenti nō habueris, comederis deuoraueris. Illæ futura defiderāt, & credunt uera eſſe, quæ ſcrippta ſunt. Eſto inepte & inaniter qibus refurrectio corpora perfuſat, qd ad te? Nobis ecōtrario tua uita diſplicet. Bono tuo craſſus fiſ, me macies delectāt & pallor tu tales miſeros arbitraris, nos te miſerabiliorem puta mus. Par pari refertur ſinia, & iuicem nobis uidemur inſanire. Hæc mi domia Aſella cum iam nauem conſenderem raptim flens dolenſq conſcripſi. Et gias ago deo meo, q dignus ſim quem mundus oderit. Ora aút ut de babylone hierofolyma regrediar ne mihi domitur nabuchodonofor, ſed iefus filius iſoſedech. Ve niat eſdras, q iterpraſta adiutor, & reducat me in p[ra]niam meam, Stultus ego q uolebam cantare cáticum de mini i terra aliena, & deſerto monte ſyana ægypti auxiliu flagitabam. Non recordabar euangeliſtæ, qa qui de hieruſalem egreditur ſtatim idcidit in latrones, ſpoliatur, uulneraſ, occiditur. Sed licet facerdos deſpiciat atq[que] leuites. Samaritanus ille miſericors eſt, cui cum diceretur, ſamaritanus es, & daemoniu hebes, daemonium re nuens. ſamaritem ſe nō negait, qa quem nos cuſtodem hebræi ſamaritem uocant. Maleſicu qdam me garriunt, titulum fidei ſeruus agnolco. Magu uocant, & iudæi dominu meu, Seductu & apſolus dictus eſt. Tentatio me non appræhendit, niſi humana. Quotam partem anguſtiaq perpeſſus ſum, q cruci milit? Inſamiam falſi criminis iportarút, ſed ſcio p bonam & malam fama pueniri ad regna cælog. Saluta Paulam & euſtochium, ueliſt nolit mundus in chriſto meas, Saluta matrem Albinam, foror[que] Marcella, Marcellinam quog & ſancto Faſelicitate, & dic eis: Ante tribunal xpi ſimul ſtabimus, ibi parebit, qua méte gs uixerit. Mémeto mei exemplu patiètiae & uirgítatis ilſigne, fluctuq maris tuis p[er]cibus mitiga.

C Beati Hieronymi p[er]byteri ad uirgíes hemonéſes, quaq ſcripta p[ra]caſe licet ſe fateaſ indignu, ubi & conſtra liuorem hoium de occultis indicantium loquitur.

C Hartæ exiguitas idicium ſolitudis eſt, & iccirco longu ſermonem breui ſpatio coartaui, qa & uo bicaſu uolebam prolixus loq, & anguſtia ſcedulæ cogebat tacere. Núc igitur igenio eſt uicta pauperies. Minutæ qdem ſiæ, ſed confabulatio lōga eſt. Et tamè in hoc neceſſatatis articulo aiaduerite charitatem, cum nec penuria ſcriptionis uait, phibere, ne ſcriberem. Vos aút ignoſcite obſerro dolenti, Dico, n. læſus, dico lachrymans, ne unu qdem apicem totiens uobis tribuèti officiu p[er]ſtitiftis. ſcio qa nulla coio luci & tenebris eſt, nulla cum ancillis dei, & peccatore sociatio, Attamè & meretrix domi no pedes lachrymis lauſt; & de dominoq micis canes edunt; & ipſe ſaluator non uenit iuſtos uocare ſed p[er]catores. Non enim egent ſani medico. Et magis uult pniam peccatoris q mortem; & errætem ouiculam ſuis humeris refert, & p[er]digum filium reuertentem excipit lætus pater. Qui porius apſolus t[em] ait. Nolite iudicaſt e[que] tépus, Tu, n. qs es, q alienum ſeru[i] iudices? Suo domio ſtat, aut cadit. Et qui ſtat uideat ne cadat. Et iui cem onera ueſtra portate. Aliter ſorores chariſſimæ hoium liuor, aliter xps iudicat. Non eam eſt ſinia tribu[n]alis eius ſedis, & angulis ſuſurronu. Multæ hoibus uiae uidenſt iuſtæ, quæ poſtea reperientur praeu. Et in teſtaceis uafculis theſaurus ſæpe recéditur, Petr[ur] ter negátem amaræ i ſuui locum reſſituere lachrymæ. Cui plus dimittitur, plus amat. De toto grege ſileſt, & ob unius morbidæ pecudis ſalutem angeli lætanſ in cælo Quod ſicui uidetur indignu, audiat a domino. Amice, ſi ego bonus, quare oculus tuus nequa eſt?

C Beati Hieronymi p[er]byteri ad marcella[] de onaſo, ubi inuehit cōtra detraſtores, & eos q omne quod h[ier]onymus rephendebat in uitiis, cōtra ſe dictu putabant.

M Edici quos uocát chirurgicos, crudeles putátur, & miſeri ſunt. An nō eſt miſeria alienis nō doleſt vulneribus, & mortuas carnes inclæméti ſecare ferro, nō horrere curætem, quod horret ipſe qui patitur, & inimicu putariſt laſta se natura habet, ut amara ſit ueritas, bláda uitia exſimétur. Esaias in exemplu captiuitatis futuræ, nudus nō erubecit icedere. Hieremias de media hieruſalem ad euphratem fluiuſ meſopotamie mittiſt, ut inter inimicas gentes, ubi eſt aſilyrius & caſtra ſunt chaldæorum ponat t[re]pi ſo, α, α, i, lúbare corrúpendum. Ezechiel ſtercore primu humano, deinde bubulo, panem de omni ſeméte consperſum edere uibeſt. & uxoris interitui ſiccis oculis uidet. Amos de famaria p[ell]itur. Cur quæſo? Nempe ideo p[ell]itur, quia chirurgici ſpiritaſles ſecantes uitia peccatoq ad pniam coartantur paulus ap[ſol]us inimicus inquit uobis factus ſum, ueq, dicens. Et qa ſaluatoris dura uidebátur eloqa, plurimi diſcipu loq, retrorſum abierunt. Vnde non miſe eſt ſi & nos ipſi uitiis detrahentes offendimus, plurimos. Diſpouiu nalum ſecare ſet[er]tem, tem[]at qui ſtrumofus eſt. Volo corniculae detrahere garrienti, rácidulam ſe intelligat cornix. Núquid unus in urbe romana eſt, qui habeat trúcas ihoneſto uulnere nares? Núquid onaſus ſeſeſta nus cauſa uerba & in modum ueſicaq tumentia buccis trucinatur inflatis? Dico quofdam, ſcelere, periurio, fallitate, ad dignitatem neſcioqua perueniſſe. Quid ad te, qui te intelligis inócetem? Rideo aduocatum qui patrono egeat, quadrante indignam eloquentiam nare ſubſano. Quid ad te, qui diſertus es? uolo in núma[n]rios inuehi ſacerdotes. Tu qui diues es quid iraſceris? Clauſum cupio ſuis ignibus ardere uulcanu, Nunquid hoſpes eius es aut uicinus, q a delubris idoli niteris incendia ſubmouere? Placet mihi de laruis, de bubone, de noſtua, de niliacis ridere portentis quicq[da] dictu fuerit, i te dictu putaſ, In quodcuiq uitium ſtili mei mu crro contorquetur, te clamitas deſignari, Conſerta manu in ius uocas, & ſatyricu ſcriptorem in p[er]ſulte arguis. An ideo tib[us] bellus uideris, quia fauſto uocaris nomie? Quali nō & lucus ideo dicatur q mínite luceat, & parceq nequaqua parcant, & eumenides ſuriæ q nō ſint benignæ, & uulgo æthiopes uocantur: argétei. Quod ſi in deſcriptione ſcedoq semper iraſceris, iam tib[us] cum perſio cantabo, Formoſum te optent genere reſ & regina, puellæ Te rapiant, quicquid calcaueris hoc roſa fiat. Dabo tamè consſilium, quibus abſcòditis poſſis pulchrior apparere, naſſus non uideatur in facie, ſermo nō ſonet ad loqu[ed]um, atq[ui]ta & formoſus & diſertus uideri poteris.

Q Beati Hieronymi p[er]byteri ad marcella[] contra detraſtores, qui e[ui] temeritatis accuſabát p[er]ter emenda[].
V

tionem euangelioæ, scribeuræ, & quæ virgini cum maribus confortia reprehenderat.

P
Oft priorem epistolam, in qua de hebræis uerbis pauca perfrinxeram, ad me repente platum est quodam homúculos mihi studiole detrahere, cur aduerfum auctoritatem ueteræ & totius mû di opinioné aliqua in euangeliis emédare tentauerí. Quos ego cum posſem meo iure contéñere (afino quippe lyra ſupſlue canit) tamé ne nos ſuperbiae (ut facere ſolent) arguant, ita reſpòlum habent, nò adeo me habetis ſuſſe cordis. & tam crassæ rulcitanitatis, quam illi ſolam pro ſanctitate habent, píſcatogé ſe diſcipulos aſſerentes, quali iccirco iuſtí ſint, ſi nihil ſcierint, ut aligd de dominicis uerbis aut corri gendum putauerimus, aut nò diuinitus inſpiratuí, ſed latinogé, codicu liutioſitatem, quæ ex diuerſitate libro rù oium còprobaf, ad græcam originem, unde & ipſi tranſlata nò denegant uoluiffie reuocare. Quibus ſi di ſplicet fontis unda puriſimi, coenofos riuulos bibant, & diligentiam, q. auium faliuas & conchage gurgites norunt, in ſcripturis legendis abiſiát. Sintq. in hac re tantú simplices, & xpi uerba exiſtimért rulticana, in q. bus p tanta iam ſæcula tátogé ingenia ſudauerunt ut rónem uerbi uniuſcuiuſq. magis opinati ſint q. exſpilé rint. Apostolum arguant iperitiæ, q. ob multas Iſas ſanire dicatur. Scio te cum ita legeris, rugare frontem & libertate animi rurſum ſeminariuí timere rixagé, ac meum ſi fieri poteſt, os digito uelle còprimere, ne au- deam dicere, quæ alii facere nò erubefcút, Rogo, qd a nobis libere dictum eſt. Nungd in lancibus idola cæ lata deſcripſi. Nungd inter epulas xpianas uirginalibus oculis bacchage ſatyrorum, complexus innexui, aut unq aliqué amarior fermo pulſauit. Nungd ex mendicis diuites fieri uolimus. Nùquid rephendi hæredi tarias ſepulturas, Vnú miſer locutus, q. uirgines ſæpius deberent cù mulieribus eſſe, q. cù maſculis. Totus oculos urbis offendi, cùctogé digitis notor. Multiplicati ſunt ſup capillos capitis mei, q. oderùt me gratis, & ſanctus ſum eis i parabolam. & tu putaſ aligd me deicęps locutugé. Vex ne ſlaccus de nobis rideat, amphora cœpit inſtitui currente rota. Cur urceus exit. Reuertimur ad noſtros bipedes aſſellos, & illoæ aure bucci na magis q. cythara concrepamus. Illi legant, ſpe gaudentes, tempori ſeruientes, nos legamus, ſpe gaudentes, domino ſeruientes. Illi aduerſus píſbyteræ accufatem oino non putent recipièdam, nos legamus, aduerſus píſbyteræ accufationem ne receperis, niſi ſub duobus aut tribus teſtibus peccátes autem coram oibus argue, Illis placeat humanus ſermo & oí acceptione dignus, nos cum græcis i. cù apóstolo, q. græce locutus eſt, er remus, fidelis ſermo & oí acceptione dignus. Ad extremú illi gaudeát gallicis cauteriis, nos ſolutis uiculis & í ſaluatoris myſteriuí p[ar]paratis, zachariæ aſellus ille delectet, q. poſt domio terga p[er]buit, cœpit eſaia cónonaf uaticinio. Beatus q. ſeminat fecus oém aqua, ubi bos & afusinus calcat.

Beati Hieronymi p[er]ſbyteri ad caſtrutiù, ubi còſolaſ eum de cæcitate, quæ ei còtigerat, docés ægritudines aliquado nò poæna peccati, ſed p[er]bationis cauſa obuenire,

S
Anctus filius meus heraclitus diaconus mihi retulit & cupiditate noſtrí ædiſſam uſq. ueniffes, & homo pánonius, i. terrenuí aíal nò timueri, maris adhritaci maris aſſtus & a[gr]æzi atq. ioniu[que] ſubire deſcrimina. Et niſi te prius fratrú retinuiffet affectus, uolúratem ope compleuiffes. Habeo itaq. gra tias: & í acceptum refero. In amicis, n. non res quæritur, ſed uolúras, qa. alteq ab inimicis ſaſpe betur, alteq ſola charitas tribuit. Simulq. obſcro, ne imbecillitatem corporis quam ſuſlines, de peccato vii. bi æſtimes euemiffe. Quod qdem & apóstoli ſuſpicantes de eo, q. natus erat cæcus ex utero, iterrogatque do minú ſaluatorem, íſte peccauit an parentes eius, ut cæcus fic nafceretur, audiunt. Necq. hic peccavit, nec párſe tes eius, ſed ut manifeſtatur opa dei. Quantos enim cernimus ethnicos atq. iudæos, hæreticos atq. diuerſo- rum dogmatum homíes uolutati in hoc coeno libidinú, madere ſanguine, ſeritate lupos, rapacitate milios uincere, & nihilominus flagellum nò appropinquare tabernaculis eoq, nec eos cum homibus uerberam, & iccirco ſupfbire contra deum, & tranſire uſq. ad cælum os eoq, cum ſanctos econtrario uíros Icfiamus ægto rationibus, miſeriis, & egeſtate torqueri, q. forſitan dicut, ego ſruſtra ſicíſcuiiam amam meam, & laui íter inocen tes manus mea. Et ſtatim rephendéres aiunt. Si narrauero ſic, ecce natóem filioq tuóq reprobaui. Si cæci tatis cám putaſ esſe peccatú, & íd dei íſſerre íram quod crebro medici remedianc, íſimulabis íſaacui in tâ tum lucis iſtius exps ſuit, ut etiam cui nollet deceptus errore benediceret. Referes crimé in iacob, cuius cali gauerat acies, & cum íterioribus oculis & ſpiritu[que] p[er]phetalí longe poſt ſutura p[er]piceret. & xpm caneret de ſir pe regia eſſe uentuge. Eſſtraí & manaſſlem uidere non poterat. Quid íter reges iſiota ſanctus, Et tamen ægyptio mucrone interſectus eſt. Quid petro, q[ui]d paulo ſublimius. Neronianum gladium cruentauerunt. Et ut de hoibus taceam, dei filius ſuſtinuit ignominiam crucis, & tu putaſ beatos qui ſoſcitate iſtius ſæculi & delitiis p[er]ſuítur. Magna ira eſt, quando peccantibus non iraſciſt deus. Vnde & in ezechiele ad hierualem. iam inquit non iraſcar tibi, zelus meus receſſit a te. Quem enim diligit dominus corripiſt, & caſtigat oém ſi lium, quem recipit. Non erudit p[er]niſi quem amat. Non corripiſt magiſter diſcipulum, niſi eum quem arden tioris cernit ingenii. Medicus ſi ceſſauerit curare, deſpat. Quod ſi reſponderis, quomodo Lazarus reçepit, ma la in uita ſua, libenter nunc tormenta patiar, ut ſutura mihi gloria referuetur. Non enim iudicabit domi- nus bis in idipſum. Iob uir ſanctus & ímaculatus & iuſtus in generatione ſua cur tanta perpeſſus ſit, iſpíus uolumine contineſt. Et ne ueteres replicando hiftorias, longam faciam, & excedam meníuram epitoſa, bre uem tibi fabulam referam, quæ infantiæ mea ſtibus accidit. Beatus antonius cum a ſancto athanáſio ale xandriæ eſp[er]ppter conſutationem hæreticogé in urbem eſt accitus, & íſſer ad eum didymus uir eruditiſt, mus, captus oculis, inter cæteras ſermocinationes quas de ſcripturis ſanctis habebant: cum eius admiraſt ingenium & acumen animi collaudaret. ſcificans ait. Num triftis es, q[ui]d oculis carnis careas. Cum ille pudor reticeret, ſecundo terțiog[ia] interrogans, t[em]dem elicit, ut m[œ]torem animi ſimpliciter fateret. Cui antonius, miror ait prudentem uig[em] eius rei dolere dáno, quam formicæ & muſcæ & culices habent, & nò látari illius

posſſione, quam ſancti foli & apoftoli meruerut, Ex quo uides q multo melius ſit ſpü uidere q carne, & il
los oculos posſidere, in quos peccati ſeſtuca non poſſit icidere. Ad nos licet hoc áno nò ueneris, tamen non
dempamus aduſtum tuu. Quod ſi ſanctus diaconus portitor ſiſa tuis amplexibus fuerit irretitus, & illo co
mutante huc ueneris, libenter ſuſcipiam diſpenſationis moram magnitudine ſoenoris duplicatam.

**Beati Hieronymi pſbyteri ad Marcellam de ægrotatione Bleſſillæ quam p flagellum ægritudinis mulie**
brem ſuc, ac æſcularia contemſſiſe.

A
Braham tentaſ in filio, & fidelior inueniſ, Iſoph in ægypto uendif, ut p[re]m p[af]cat, & f[re]s. Eze-
chias uicina morte terreſ, & ſuſus in lachrymas quindecim ánog, ſpatio, p[et]elaſ ad uitam. Petrus
apoſtolus domini p[af]ſiſe ôcutiſ, & amariter fl[es] audit, p[af]ce oues meas. Paulus lupus rapax, &
beniami adolesc[ef]tior i extaſi cæcaſ ut uideat, & repentio tenebræ, horrore circuſatus dominu
uocat, quem dud[ut] ho[iem] p[ef]queb[ac], Ita & n[uc] mi Marcella, Bleſſill[am] ſnam uidimus ardore ſebriu p[xxx].
ferme dies iugiter aſtuſſe, ut ſeireſ reiſiendas delicias corpis, q[ad] pauloſto uermibus exar[á]du ſit, uen[ſ]t &
ad hanc dominus iſeus, tetigiteq[] manu eius, & ecce ſurgens miſtrat ei. Redolebat aliquid negligentia, & di-
uitiæ p[af]ſci colligata, in ſæculi iacebat ſepulchro. Sed iſremuit iſeus, & conturbatus in ſp[u] clamauit dicés.
Bleſſilla exi foras, q[uæ] uocata ſurrexit cum domio, & egreſſa u[ef]ciſ, ludæi minenſ & tumeant, quaerat occi-
dere ſuſcitatam, foli apoſtoli gloriſen. Scit ſe uitam ſuam ei debere, qui reddidit. Scit ſe eius amplexari pedes
cuius paulo ante iudicium p[ime]ſebat, Corpus pene iacebat exaie, & anhelos artus mors uicina quatiebat.
Vbi t[uc] erant auxtlia, p[pi]nquinog, Vbi uerba inaniora fumo. Nihil tibi debet o ingrata cognatio, q[uæ] mun-
do piit, & x[p]o reuixit. Qui xp[ianus] eſt gaudeat, q[u] ira[ſ]ciſ, non ſe eſſe idicat xp[ianum]. Vidua q[uæ] soluta eſt
uinculo maritali, nihil necesse habet niſi p[le]uerare, at ſcandalizat quépiam u[ef]tis ſuſcior, ſcandalizat io[an]e,
quo inter natos niſi p[le] major nullus ſuit, q[u] angelus diſtus ip[m] quoq dominu bap[ti]zaui, qa[me] calemoq ue
ſlitus tegmine zona pellicea cingebat. Cibi diſplicent uiliores. Nihil uilius eſt locutis. I[ll]æ xp[ianos] ſcanda-
lizent potius, q[uæ] purpuriſſo & quibuſdam fucis ora oculoſoq depingunt. Quare facies g[yp]reæ & nimio c[à]
dore deforms idola mentiuntur. Quibus ſi forte iſp[ro]vidis lachrymag[æ] ſtilla erupit, ſulco deſuſt, quas nec
numerus ánog p[ore]ſt docere q[u] u[et]ulæ ſint, q[uæ] capillis alienis u[ert]icem ſtruſt, & p[er]titam iuuentutem in
rugis annilibus poliunt, q[uæ] deniq[] ante nepotum gregem tremétes uirg[ú]cule componunſ. Erubec[at] mu
ter xp[iana], ſi natura cogit decore, ſi carnis curam facit ad concupiſcétiam, in qua ſiunt ſecundum apo
ſtolum x[po] placere n[ò] poſſunt. Vidua noſtra ante monilibus ornabatur, & die tota quid ſibi deſeſſet quere-
bat ad ſpeculum. Nunc loqut confidenter. Nos a[ut] omnes reuelata facie gloriam domini ſpeculátes in eá-
dem imaginé tranſformar a gloria in gloriam quaſi a domini ſp[iritu]. Tunc crines ancilluæ diſponebát,
& u[ite]tius cr[isp]anibus u[ert]ex artabatur innoxius, n[uc] negleſtum caput ſibi ſcit tantum ſuſſicere, q[u] u[et]ul.
Illo tempore plurimaq[] quoq dura mollicies uidebatur, & in extructis thoris iacere u[ix] poterat. Nunc ad
orandum ſeſtina conſurgit; & hymnula uoce cæteris alleluia p[ri]piens, prior i[cp]it laudare dominum ſuum.
ſe[fl]eſtúr genua ſuper nudam humu, & crebris lachrymis facies ceruſſa ante ſordidata purgatur. Poſt oratio
nem p[almi] concrepant, & laxa ceruſc poplites uacillantes, in ſonuq[] uergentes oculi, nimio mentis ardore
uix impetrant, ut q[ef]c[ant] Pulla eſt tunica, minus cum humi iacuerit foridatur. Soccus eſt uilior, auratoru
p[c]ium calceoq egentibus largitur. Cingulum non auro g[em]iſq[] diſtinetum eſt, ſed laneu & tota simplicita-
te purſiſimu, & q[u] poſſit magis aſtringere u[ef]timenta q[u] ſcindere. Si huic p[po]ſito inuidet ſcorpiu, & ſermo-
ne blando de u[et]ita rurſum arbore comedere p[lu]aetad[ill]idatur ei pro ſolea anathema, & in ſuo moriéti pul-
uere dicatur. Vade retro ſathana q[u]d interp[atur] aduerſe. Aduerſarius quippe x[pi] e antixp[s], cui p[cepta] diſpli
cent x[pi]. Ora e q[u] tale unq[] quale apoſtoli ſecimus, ut merito ſcandalizentur. Patr[é] ſen[é] c[ù] nauciula & reti
dimitunt, Publicanus a th[el]oneo ſurgit, & ſequitur ſaluator[é] u[ol]es diſcipulus reuerti domu, & ſuis ante n[ú]n
ciare, magiſtri uoce, p[hi]betur. Sepultura n[ò] datur p[ri], & p[iet]atis genus eſt impium eſſe pro domino. Nos qa[
ferica u[ef]te non utimur, monachi iudicamur, qua[] ebriu non ſumus, nec cachino ora diſſoluimus, continu-
tes uocamur & tristes. Si tunica n[ò] cáduerit, ſtatim illud e triuio impoſtor & gr[æ]cus eſt. Cauillétur u[af]ri ora
licet, & pingui a[que]aliculo farſos circuſerát ho[ies]. Bleſſilla noſtra ridebit, nec dignabitur loquaciuq ranag[] au-
dire c[ó]uitia, c[ù] dominus eius diſtus ſit belzebub.

C Beati Hieronymi p[ſ]byteri ad marcellam in aduerſis p[bat]am, inſtituens ad tolerantiam p[aff]ionum, illas oſtendens n[ò] eſſe c[ò]dignas ad futuram gloriam.

M
Agnam humilitati noſtræ fiduciam ſcribèdi ad uenerationem tuæ x[pi] charitas dedit. quæ te ſe-
cit humilè corde p[ict]atis, & diuitem opibus benedictiōis. Talis, n[ò] de ſanctis ſidei tuæ diuitiis ſa-
ma p[ce]ſuit, ut ad nos quoq in l[ó]ginquo poſitos penetrauerit, & auditu gr[æ] dei t[á]q oleo l[æ]ticiæ
impinguauerit oſſa noſtra. Notu enim ſactu eſt nobis bonum tuum, quoniam illuminavit deus
vultum ſu[n]u ſuper te. Segreguit a[te] ex utero cognatiōis & terræ tuæ, n[ò] regione ſed ſp[irit]u bonæ voluntatis
ut de terrenis opibus ſidelem ſibi c[ò]ſtituat in c[æ]leſtibus e[as]q participem, de quibus ſcriptu eſt. Mulieres ſa-
pientes æ[di]ſicuerut ſibi domos. Hæc autem audiétes de tua ſclicitate c[æ]leſt, eſſudimus coram deo corda
noſtra, & in uoce exultatiōis epulantis diximus. Dominus mortificat, dominus uiuſcat, deducit ad iſeros,
& reducit. Dominus diuities paupes facit, humiles exaltat, qa[] calix i manu domini eſt. Quod ſi & ad omne
myſterium regni pertinere uidetur attamen & ad tuam p[ſ]aliter gr[æ]m referri p[ote]ſt, quæ magno domini mi
ſeratis conſilio exaltata eſt, ut humilieris, & humiliata ut exalteris. N[ò] enim ignoramus uenerabilis foror, &
benedicta filia tuam p[er]teritā in hoc ſæculo gloriam. Nam etiam uidimus te in t[é]pore illo, quo domu tuam
regalis affinitas ambiébat eminétem in his honóribus qui deſtruſtur, qua[] i p[li]s, quoq a domino altiſſu

Vii

mo tribuūtur,qa omnis potestas a domino deo eſt,attamè caduci & fragiles funt.qub hoc mundo agunſe cuius figura ut umbra pſterit.Vnde impenſius admiramur giam,qua tibi data e,& magnificamus in te dominu,q te in laboribus hoium poſuit.& salutifero pŕnæ pietatis uerbere uſitauit,ut in paucis uexatam, in multis bene diſponeret,teſte apoſtolo.In hoc mūdo corripimur,ne cu hoc mūdo dānemur.Vnde & dauid ait.Corripiet me uſtus cum miſericordia,& increpabit me,oulem aŭt peccatoris non impíguet caput meu, Ita & in falomone ſcriptum eſſe fine dubio in ſtudiis ſpiritalibus poſita didicilſi.Quoniam dominus quem di ligit,corripit.& flagellat.Caſtigat aŭt oſem filium,quem recipere dignaſſ diſponendum ad uitam aeternā.De eo & apoſtolus nō cōſunditur,nec atteritur,ſed magis gloriatur,& potens ſit in iſirmitatibus ſuis, q,ut nos fuo confortet exemploſo,fateſ & p[odicat]iſiibipſi,cui etiam uſc] in tertiu c[ælum patuerat alſenſus, & qu[ue] neq] ignea illa rumphea ab auditu paradifi potuerat excludere,ubi etiam inſeffabili omni lingua[es] auderat arcanu ſed tamè ne extollereſ p[pter] excellentiam reuelationum,ita ſe iſiues a quo i tantu glorificabaſ c[ord]ini mo deramine gubernatum reſert,ut apſoſito angelo ſathanæ in ſtimulu carniſ ſuæ ideſt in tribulatione corpo rea deprimeretur falubriter,ne inflaretur inaniter.P[ro]pter quod inquit ter dominum rogaui,ut recederet a me,& dixit mihi,Sufficit tibi g[ia] mea.Nam uirtus in iſirmitate p[ſ]citur, Quam ob rem cum tali magiſto & auſtore iſtruſta ad uirtutem patientiæ & ſpem gloriæ aeternæ c[ōſ]idens,Es]to filia ſicut eſſe c[oe]pilſi & glo riare in p[er]titeris paſſionibus tuis,recolens & illa & euſdem doſtoris eloqua,Fideliter enim ut conſcius arcanoq c[æ]eſtium c[ō]ſteſtatur,non eſſe c[ō]dignas paſſiones huius temporis ad futuram gloriam qua[re] reuclabiſt in nobis,Tribulatio inq[ut] patientiam opatur,patiëtia aŭt p[ab]at[em]p[ab]tio uero ſpem. Spes autem non con fundit,qa charitas deſt diſuſa eſt in cordibus noſtris.In qua charitate radicati oia ſuſtinemus, P[ro]pterea & dauid ait,Diligam te domine uirtus mea.Dilectio enim domini uirtus falutis eſt,qa deus dilectio eſt, & qui manet in dilectione, in deo manet,Sciens aŭt & p[ph]eta,qa momentaneum tribulationis in hoc ſæculo imenſum p[en]ſis gloriæ,ut apoſtolus ait,pondus opatur.S[an]ctus ille rex i p[al]mo ut dignus habeatur igni[rit]entationu examie dicit.Proba me domie,& tent me.Vnde & i[te]g[em] idem p[al]mographus noſter quali p[er]nitens m[ú]di huius gloriæ c[oe]ſitetur,c[u] dicit,Prius q[ui] humiliorer ego deliq,& qa humiliat[oe] curatus fit,ati dicit,P[ro]pterea eloquium tuu cuſtodiui,Ob hoc rurſus p[ph]eta,da nobis ait auxilium de tribulatione,& u[na] na falus hois eſt.Eſt enim uana falus hoium,qua[re] putatur in hac tátum uita mortali eſſe,de qua homini di citur,homo ſicut ſœnum dies eius.Et q[dem] tu ica filia etiam docum[et]is edocta es,p[ar]be ſi[n]am.qa ois caro ſœnu,& o[is] gloria eius quali flos ſœni.Aruit ſœnu,& flos decidit,uerb[ui] autem domini,& q ſecit illud ma[n]et in aeternum,Ob hoc uere dict[ui] eſt uana falus homis,qa oia uana ſub ca[el]o,Vnde & i p[al]mis habes,uni uerſa uanitas ois homo uiuens.S[ed] de quo genere hoium iſta dicat,i c[ō]ſequ[it]ibus docet,de eis ſcilicet qui uane c[ō]turbátur amore diuitiag[us] ſuaq[us],in quas ſicut bæluæ c[æ]cæ inhiant ſine fine cupi[d]e,& c[ō]gerédi the ſaurizantes in terra,& ignorat[es] cui c[ō]gregent eas.Reliq[u]en inq[ut] aliens diuitias ſuas,& p[of]q[ui] in unitate deſecerint dies eoq[us],rapi in iſeru[n]o[es] n[ò] domini,ſed ſerui diuitiag[us] ſuaq[us],nihil illic iuèni[et] i manibus ſuis, qa nihil p[mi]ſeru[t],nifi aeternag[us] merita p[œ]naq[us],lila aŭt n[ò] eſt uana falus hois,de qua d[í]r.[Domini] eſt ſalus,& ſuper popu[l] tuu benedictio tua,Et i[te]g[em] Salus aŭt iuſtoq[us] a domio eſt,Ideo & ſpes in deo poſita n[ò] confun det,ſicut falus uana n[ò] eſt,qua[re] p[er]atur i x[po],& c[ō]ſertur a x[po].Ergo qa c[oe]pilſi auxiliu de tribulat[io],ne c[ō]cupiſceres humaná diem,& uana ſalute hois gauderes,gloriare i domi,& benedic eum,q tibi tribuit in- tellec[tu]m,ne in uia peccatoq[us] ſtare p[er]ſiſteres,neq[ui] i filiis generat[oi]s iſtus p[an]neres,qbus n[ò] eſt ſalus, qua p[u]aleſc[ut] i uanitates ſuas,ueritatis i[me]mores.qa dum confid[ut] i multitudie diuitiag[us] ſuaq[us] n[ò] ponunt dei adiutorem ſu[u].Tibi aŭt ſacta eſt fors i h[æ]reditate iacob,& illumati ſunt oculi tui i agnitioem ueritatis,ut iſtelligeres,quia melius eſt mo d[ic]u iuſto ſup[er] diuitiag[us] peccatoq[us] multas,Ideo.n.mifericors & miſerator domi n[us].qa talibus ſuis p[ar]arat ad iuent[io]es ſuas ad uitam hoium p[ag]andam.P[er]miſit te iſtus ſæculi fluicibus u[et]iſiq[us] iac[ta]ri,ut expta naufragium de c[æ]tero ſimli[er] piticari caueres,Itacq[us] c[u]cta qua[re] paſſa eſt,ſicut i[te]bilo g[is] uſnua q[em] corp[is] tui,ſed & ai[re]emedia fueru[t].In circuſione cordis opa tua,ut gloria tua n[ò] eſſet ex homibus,ſed ex deo,q deponi p[ot]etes de ſede,& exultauit humiles,& eſu]rentes i[ple]uit bonis,& diuites dimittit inanes;Deus ſciag[us] domi[n]us,uide qua[t]a gloriam tuam rep[é]ſat[oe] mutauit,q te maluit participé rege c[æ]eſtium fieri,q ad fin[é] terreſtri[u] permanere,ut ab humana dignitate tranſires i regn[u] dei.Et q[em] mul tis hoibus huius ſæculi uanitate captiuis ſimilia deus auxilia p[ci]piendæ i aeternum falutis offerre dignatur, ſed p[la]riq[us] ſuperatibus ſana c[ō]ſilia ſolicitudibus diuitiag[us] ac delectat[oi]ibus corpog[us],nol[ut] iſtelligere ut bene agant,& malu[t] lata uia p[di]tois p[ati]ari cu multis,q anguſtam ſemita[] iueneire cu paucis.Vnde & tu b[it]ſima cui donatu eſt n[ò] i[du]rari p[ia] caſtigat[oe],ſed corrigi,necq[us] gloriari i diuitiis,ſed ſpem & rem i deo ponere,& a ſorte diuittu peccatoq[us] diuidi,quoq[us] cor ut c[œ]n[u] eſt.qa & cor ſicut theſauq[us] ſu[u] i terra demergu[t], tranſi ad beatoq[us] paupexq[us] fortem,quoq[us] formá x[ps] accepit,& ſactus eſt refugi[u] pauperi.Necq[us] diuities ſed paupes bea[ti] quoq[us] eſſe p[nu]ciat regn[u] c[æ]log[us].Tu[u] eſt ergo n[u]c i magna g[ra]ſa[q] ac[to]e confiteri,& p[al]lere domio,q ita ut audiuimus,hitu & corde humilitatis honora[t]a es,ut l[í]gues & menti tuæ d[au]itica uerba c[ou]eniant.Bonu mihi eſt,q humiliaſti me,ut diſcerem mádata tua,Adiicere etiá quod ſat[ia] ſeg[ur]t uere poteris,Bonu mihi é lex oris tui, ſup[er] milia aurí & argéti,Elegiſti eni theſauros tuos ponere i p[er]ceptis altiſſimi.Dicimus & nos c[ō] gratulátes tibi i uerbis p[ph]etaæ,Gaud[ie] filia ſi[ó]lætare filia hieruſalem,& obliuſcere malog[us],qua[re] tibi de h[ui]us ſæculi bonis orta ſunt,qua[re] elegiſti tibi boná p[ar]té,qua[re] n[ò] auſereſ tibi,Nemo.n.p[ot] auſerre theſauros repositos i ſinu x[pi],neq[us] euertere domu[i] i ip[so] angulari lapide fundat[io],N[ò],n.ligno putribili neq[us] p[it]ipula fra gili aut ſceno areſcěte iſirmu[] ſup[er] arená a[di]ſiciu[m] collocaſt[i] imobilis fundaméti q[u]d eſt x[ps],p[er] q[ui] aliu[di]n fun damé[t]u nemo p[ot] ponere i c[ò]ſu[m]andu,[Argéto & auro & lapidibus p[ci]oſis extruere c[oe]pilſi i x[po],& qa p[iv]

quis hoc ædificiûv(dei.n.ædificatio eft)ille fapiens architectus iftitit opí tuo,ut docet at peccrere curulum bo-
num obliuſci quæ retro ſunt,& extédi ad brauîu ſupnæ uocatòis,ut apphendas í quo apphensa es., & acci-
pies coronam iuſticiae,& diadema glorieæ de man domini. Cúq magna dies illa í igne cœpit reuelari, non
œcremef opus tuu ſapientis ignis examie,led pbef.nec extiguatur lumen tuu,led iter ſtellas clariores emi-
cer,iter illos qul fulgebüt ficut fol í regno dei,& licut luna í aëternu pfeeta,quos iam p diem fol non uret,neq
luna p nocte.Erunt.n.í hierualem urbe illa cæleſti pmanétes,cú ipfe domíus ut ſcriptú eſt,erit & nomé &
lumen. Vidétes ergo & puidentes í ſpú reuelatòis magnam tibi gaudioæ meſſem florescere,exultamus í do
mio,& gaudétes fructibus tuis í uoce exultatòis palfmi canimus. Magna opa domini,exqſita iter omnes uo
lútates eius,qa multum abúdauit bonitas eius, ſupabúdare tribulatòibus tuis,quandoqdem te í eoq forte
uocuit peréni leticia,& hæreditate cæleſti,& í honore regali & í conceſſu ſupiudiciali. Tolerandæ ſunt in
hoc ſæculo humilitates paſſiòis:quæ tibi a deo recompenlabútur. Et tu benedicta ſimiliter iter hæc ureda
conſolare ut & ueteq dolog obliuſcaris,& í ſpenti ppoſito quo ad opera salutaria eleuaiti manus tuas cor
de pſecto firmata,ſiducialiter futuroq bonoq tibi ppetuam ſoelicitate ſeſtua meditatòe pmittas,teq píſa
áium geftanté í cælum pcurtes,ut dum corpe moraris í terra,iam ad xpm mente puenias,duq xpm conaris
imitari,& ueſtigio eius affigeris depofitís oneribus & ipedmétus atq compedibus, qbus ſacculi huius diu-
tes attinenc, ſedentes in tenebris & in umbra mortis tuam liberata expedita comiteris dominu maietſatis
crucifixú, cuius imaginem nô pôt portare.níliq in hoc ſæculo núdum ſe reddit & mortuú,ut ſecundú ipfú
dominu dicat. Venit.n. priceps müdi huius,& in me nihil iuenit. Vel ſecúdum ppphetam dauid, pæſtus ſum
inter iuuentes quali mortuus,ut ſic iter mortuos libera poffis iuxta apoftolú dicere. Viuo aút iam nô ego,
uiuit aút in me xps. Qua facta es ſicut glorioſa iudith iter iuirtutes pudicitæ meritis uiduitatis ícorruptæ
potéſ, ſicut, & anna uenerabilis in ieuniog caſtimonia ofoni inſtan nocte ac die.

Q. Beati Hieronymi pſbyteri ad uirginé exulé còſolatoria,oftendés mala p[le]ntia p[er]sem certam eſſe futuro-
rum,& in cunctis pene rebus humanis difficile ſeq læticiá.níſi triftitia ante p[e]ſefferit.

S

I deus ac dominus noſter xps iefus ſecuritatem, p[ac]é tranq[ul]itaté, q[et]em, p[er]ſeritatem, læticiam,
& quæcúq alia ſe iocuſitratum genera p[o]ſunt, ſeruis & cultoribus ſuis, tam in p[le]nti q[ui]n in futu-
ro p[mi]tteret, eſſet nobis non ierimó dolendum atq flendú, ſiqa in p[le]nti uita còtraria patere
mur, eo q[ui] p[er] iter inſperatú dolorem, cuius eo p[er] acerbior uis eſt, quo magis repétinus acciderit
futura quocq[ui]p[mi]ſio eſſet ambigua p[le]ntis p[er]p[oli]atione fruſtrata. At uero cum ecotrario ſollicitudines,
bella, tempelitates, inq[et]udines, miſerias, triftitias, odia, ac alia quæcúq icomodoq, atq erúnaq genera eſſe
credunq in p[le]nti nos p[as]ſuros eſſe p[di]xerit c[ó]tora p[di]ctiæ còm[on]itionis tediu de p[mi]ſſa non erit q[ui]s p[er]ſi-
tate ſecurus. Si uero c[om]otus fueris, in ip[a] c[om]otione habebis folatium, & qu[is] ex p[di]cto malo aduerſæ uait
litudinis q[ui]p[am] acerbiflme pturbetam pturbatc[am]e tamé non abſq[ui] confolatione ſuſeipiet, q[ui]n eo q[ui]p[mi]ſſa
fanitatis ſigna eſſe cognoſcit, pari rōne nos qu[o]q iocúdos eſſe, ac l[æ]tos, dum p[er]i n[r]æ ſigna c[on]ſpicimus, c[ó]
probat[em] eius ſumimus, c[ú] p[er] mala p[le]ntia, futura bona indubitatæ: ſidei manibus iam tenemus, fiq[ui]dem
ut p[ot]eſt eſt, ſalus noſtra in tempore tribulationis, nullam ergo debet generare triftitia, quælucq[ui] illud é,q[ui]
maxim[us] uideq [ſign]ificare læticiam. Eſt enim ille ſupbus ac inuیدs, aut ſaſtidoſus boni, quem eius p[ba]-
tio reddit triftiorem. Dicit.n. in euangelio dominus. Vos lugebitis & ſlebitis, mundus aút gaudebit, uos c[ó]
triftabimini, ſed triftitia uſtra uerteſ in gaudiú. Amplectenda eſt ergo triftitia, quæ gaudiú parit, & n[ò] eius
materia confideranda, quia ſæpe p[er] dulcedinem fruſtus placet, quod horruit in radice. Et iteq ait dominus.
Hæc locutus ſum uobis, ut in me pacem habeatis. In hoc múndo p[il]fúram hébitis. Quid hoc eſt q[ui] d[ic]it, ut í
me p[ac]e habeatis, in hoc múndo p[il]fúram habebitis, níſi ut tanta in nobis fit eius crudelitas polli[ca]tioriòs, ut
cum müdi mala patimur, futuræ p[er]i fiduciá in ſúma pace nos eſſe credamus, tátacq in nobis p[es] ſum[ur]orú
fit, q[ui] oino n[ò] p[le]ntiamus nos ſuſtinere quæ patimur, led ea potius arbitremur iam obtinere quæ credimus?
Siq[ui]dem dicto eſt. Vnde totum nos in futuro habere cognoſcimus, ſæpe falui faci ſumus. Sp[es] aút quæ u[ſ]
detur n[ò] eſt p[es]. Ad hæc ergo tantá in nobis fidei ſtabilitatem dominus eſſe defiderat, ut & certius eſſe q[ui]
credimus, q[ui] quod patimur iudicemus, & uerius habeamus p[er]ſanda q[ui] ſenſibilia, & p[le]ſentes angultias n[ò] ſen
ſi amus, dum in futurá p[er]to animi intentione ptendimur. Ac ſi bellator aliqs dolorem uulneris, aut c[ó]
ténat, aut neſcit dum oibus uiuacitatis ſenſibus folam uideq cogitare uicioriam. Nam & q[ui] tempore hyemis
uadit ad balneas, prius al[per]ſeritatem frigoris nudus patienter excipit, qa eum ſecutura caleſactio conſolaſ. Ita
certa p[es] rem uincit inſtátem, ut illud quodámoque eſſe ícipiat quod futuq eſt, & deſinat eſſe quod p[li]ens é.
Vt in me inq[ui] dominus p[ac]e habeatis. hoc dicere eſt ſirmius, ſit uobis quod in me eſt, q[ui] p[er] ſum, q[ui] q[ui] in
temporali geriſ múdo, qa múdos tranſibit, & malitia quæcúq agiſ in ipſo ſinieſ, Pax uero mea nulla unq
deſectione tp[is] ſolueſ. Et alibi d[ic]it. Mulier c[ú] parit, triftitiam habet, quoniá uenit dies eius. Cum aút p[ep]e-
nit p[ae]ge, n[ò] meminit iam p[il]fúram p[er]ter gaudium, qa natus eſt homo in múdo. Et uos n[unc] q[em]d[em] triftitia ha
betis, led triftitia uſtra uerteſ í gaudiú, iteq aút uidebo uos, & gaudebit cor uelfrú. & gaudiú uelſte, nemo
tollet a uobis, Apterſilu[m] n[á]q ad c[ó]patione tribulationú p[le]ntú & futuroq gaudioq p[gn]átis mulieris idu-
xit exemplú, quæ quáuis cám partus n[ò] abſq[ui] ingenti ſiat dolore tranſire, qa auidentate nimia liberos cupit,
dolores p[er]nit, dum quod fatis diligit c[ó]cupicíte, & ante gaudet e[pl]e q[ui] contriſteſ ex partu, nec recuſat ſœ
conſtitatis exordia, quáuis certa fit ea n[ò] abſq[ui] magnis angoribus euétura, quoniam dum maius gaudiú co-
gitat, triftitiæ cas ampléciq, ſi & in oibus pene rebus humanis difficile p[ôr] eſſe læticia níſi triftitia ante p[e]ſe
ferit, & amaritudo p[é]untis doloris c[om]édat amplius gaudia ſecutura. Sic q[em]d[em] p[é]cioſior ſalubritas eſt, quæ
p[ôr]t langoris recuperaſ inco[m]odum, & a qualibet parte ex maiore ſæpe laboris neceſſitate ad ampliorem

V iii

folet fœlicitatem ueniri, sic q. fræ fciam defiderat habere, fi discendi non fuſcepit tædia, peritiae gaudia adipi
ſci nò poterit. Nec cuiuſlibet eruditionis q. fræ habere poterit gloriam, niſi aí æſtus ante fuerit ppeſſus, Agri-
cola quoq. de ubertate frugú lætari nò poterit, niſi prius terram multo labore cœſecerit, & tato magis pro-
ſperitatis ſpem cœgerit, quato ſe amplius deſudaſſe cognouerit, & de labore impéſo ſperat ubertatis augmè-
tum. Quid quod in creaturis pene oibus ita eſſe cognoſcimus, illici maiorem fructú gigni, ubi onerofac acer
bitatis cauſa pceſſerit? Nam & æſtatis & autúni tpis, quæ tempora miſtra ſunt frugum, ſterilitatem nimiam
nónunq hyemis lenitas intulit, cù ſocëditatem maximá frigoris ſæpe pſtiterit auſteritas. Et qeqd clæmè-
tia ueris reſoluit, ſpem ubertatis amſit, Arbores uero ipſa tanto numerofiore grauam fructu, quanto acer-
bioris frigoris uiolétia reprimunſ, cù pcoces flores opportuna caſtigatio refrenando ad piculum ſelinare
non pati ſutile ipedimétum pruinæ, & quod reprimit nò obſocat, ſed icludit. At uero ſi paulo clamentior
uis extiterit íbrium, quanto luxuriát prius idſiplinata ſelſtione, tanto poſt fructibus deſerunſ, cum futu
ræ uires iportuno tempore confumunſ. Semia quoq. ipſa terræ iaſta atq. comiſſa, quæ glaciali frigore arcé
te tardius ſurgunt í frugem, utili radice, pſciut, ac tanto poſtmodú amplioribus fructibus pgrauata curuan
tur. Nauigantibus quoq ipſis longæ ſerenitatis ſpem pollicef nimis ualida & diuturna tempeſtas. Sic & oí-
um ſere creaturage ſpem, difficile exultatio aliqua, niſi mœrore præeúte ſuccedit. Quæ cum ita ſint: quant
miter ferre conuenit etiam ſi nos tribulationum ac dolos, asperioris hycmis, pcella conſuferit, tanto am-
pliorem æſtatis fructú delaturi, quanto pſenti frigore uitam hre còtigerit acriorem, Digerit enim auſterita-
tem, quam poterat referuare qcquid primo inpetu erupit in exitu. Nec ulla nos ifurgetis pelagi debet ter-
rere tempeſtas, cù uentura nſa ſit etiam nunq finienda tranqillitas. Domini eſt enim uox illa dicentis. Bea-
ti eſtis cù uos maledixerit hoies, & perſecuti uos fuerint, & dicent omne malu aduerſus uos. gaudete & exu-
tate, qa. merces uelſtra copioſa eſt in cælis. Quis q. enim mercedis & beatitudis ſuæ cas non cum igenti gu-
dio ſuſcipit, certum eſt eut aut ifidelitate, aut imperitia laborare, optandú eſt etiá quis ſit amage, quod lucú
parit, & cù læticia maiore ſumédum, qeqd ampliorem generat mercedem. Nec conſegtio laboris uitanda é,
quæ eſt augmétatio cōmodog. Sic nacq. negociatoq, auiditas amplioris quæſtus cauſa, nec maria ptimeſit,
nec terrena diſcrina, quæ íterdum etiam cauſæ ſolent eſſe dánoq. & ppter maioris lucri ſpem navigationis
& peregrinationis icomoda libenter affúmit, qa. quis magnus ſ facile conténif labor, ubi nò tam laboris quæ-
titas, q. eius utilitas cogitaſ, & ſi id fieri pp temporalia & ícerta lucra confpicimus, qd nobis pp aſteræ & fi-
ne ulla ambiguitate uentura, ſit agendú, cogitemus. Nam cum illoq. lucra ílidiæ uel pericula pcedant, ſim-
liter noſtra cōmoda diſpendiſ cumulanſ, & ſub periculo ſœliciora contingunt, quæ cōmoda in tantú tribu
latòem non metuut, ut etiam mors poſſit pp illa conténi. Siqdem pcoioa in conspectu domini mors fanco-
tum eius. Sed ego eſt cur ad tribulatois patientiam humanis aut pſentis uitæ puocare conor exemplis, cum
nullum pene ſciamus ſuiffe ſanctog, q. pcelloſum huius temporis agonem abſq. tribulatois tempelſate tra
ſierit, & tantog odia iſeatoemq ptulerit, q. tos uitæ ſuæ diffimilitudine caſtigarit. Caſtigare enim aliuú ui-
deſ, q. quis ab eius conuerſatione diſſentit. Nône ſeuſ abel, q. in hoc múndo primus inocentiam conferuſſe
repeviq atq. iuſticiam cum illibata deo obtruliſſet munera, mox ut munera, refpectu deo placuit, uſq. ad mor
tis illatòem, humanú, uel quod ſceleratus eſt. fraternu ſtatim iuenif odium inuidiáq, ſenſiſſet. Et fris eius, q
illi & pro germanitatis neceſſudie, & p ſolatii cauſa, qa. ſoli adhuc pter humani generis príipes in unuere
ſo múndo erant, maiorem debebat charitas affectu, ſed iniuria ſolatioe deſtitui, q. iuſticu
iuſpiam societate diffona confoueri, ſi tamé consolatio reſte dicenda eſt, ubi tantú diffidend àus, quantrú ui-
ta diſcordat, O cain miſerande, qd agis? Cur in fini & inoxii fanguis effuſionem crudeli, ſatis odio ſurioloq.
prumpis: Quid tibi ſolitarius cōmeruit frater? Quam iuim intulit? Quá fecit iniuriam? Sed qua. maior iniu-
ſto iniuria eſſe poteſt, q. uita iuſticiae. In hoc tibi tantú diſplicuit ſolitarius fr. q. deo placere geſtuit? ſuſſes
& tu deo placens. Nungd & te ille excluderat. An tam parcam dei charitatem eſſe cognoueras, ut uos ſimul
amare non poſſet. Sed quando hoc amens ſentit inuidia qua. contra bonú ſemp laborat & nò uider. Deniq
quod iuſtú eſt uidendo nò paſſa eſt mouendo magis accepta uileſacit. Erubefce o nimis miſerande, liuore te
ſtaris, meliorem te eſſe, cuicubq te exhibes nocituge. Quæ igit hæc tanta crudelitatis duritia ſuit ut non uel
ſolitudinem tuam recogitares. Quo áo poſtmodum parricidali illi capo reuerſus es. Qualiter poſtea abſq.
unico ſre ſolus in toto múndo uitiſti. Non tam in ſre lucrás hæreditatem, q. q. duo eratis auxilium ſoliudis
perdens. Quid, n. intra cogitationis tuæ secreta uoluebas, quando tecum illú ſolum familiarem, quem ſolú
collegam habere confueueras nò uidebas. non ſanius fuerat ſi ita te furor inuidiæ compulſet, ut ipſe in te
ſceleratas uerteres manus, & arma parricidalia tua q. fris uita ſenſiſſet. Nullus tam crudelis homicida eſt, q.
q. ita erga alteq sœuit, ut non parcat ſibi. Quid q. miſer facinus tuum interroganti deo negas, & dum excu-
fare credis accuſas, ut nulla tibi nec conſessionis, nec médacii poſſit rô ſubuenire. Nam niſi ſciuſſes malum
eſſe parricidium nò negaſſes, ſed hæc conſuetoedo peccantis eſt, ut malum ſemp uelit negando geninare, &
dicere, aut ſe nò feciſſe quod fecit, aut bono operatum eſſe zelo, quod eú conſtat malo geſſiſe liuore. Et pu
tas miſer q. illum facinus latuerit tuum, quem indigni muneris tui cauſa nò latuit. Nò ergo qua. illum qeq
lateat, interrogat, ſed ne tibi ignorantiæ excuſatoem reliquet. nam cum frém negas te ſire quid geſſeris co-
ſiteris, & asperitatem criminis ſuppſſa conſeſſione confirmas. Hoc ideo paulo latius executi fumus, ut tam
inuidiæ malum cuius æſtimari crudelitas non poteſt, q. in pſenti uita conditionem iuſticiae panderemus, q.
ſtatim cum odio ſui cœpit, quæ nec tunc quidem abſq. ultima perſecutione eſſe potuit, cum unum tantum
haberet inimicum. Sed ſi tam graue odium ab uno hoſte perpeſſa eſt, ut uſq. ad uitæ interemptionem ueni
tet, non homo quicubq ſed fr. quid ex ea tunc ſuſtinere poſſe credendum eſt eum, qui hoſtes tot extraneos

["habet. Et nílì per molem auæc prauítatis a multis poteft audire sociorum, q[ui]s iuſticiæ cultog[er]uenite cir-\ncúueniamus iuſtum, quoniam inutilis & contrarius eſt operibus noſtris. Sed dicit aliquis. Quif[us]uis utare\niudiam cupit, timeat pluribus inoteficere uel placere. Eeſe iuſtus abel nullos habuit quibus inotefcerer uel\nplacere, & tamen inuidiæ odium utare non potuit. Errat enim gc[ui]q[ui] aboſq[ui] hoium amicitiis contrab[ui] non\npoſſe opinaſt inuidiam, cum illa non tam humanas amicicias, q[ui] solam dei amiciam perſequaſt. Vnde ne il-\nle q[ui] dem aboſq[ui] inuidiæ inſelatione eſſe potuit, qui uel ſoli deo placere geſtierit. Sufficit, n[am] ad inuidiæ ſtimu-\nlos incitandos, ſi te illi placere cognouerit, ultra quem alius eſſe non poteſt. Sed nec ſanctum noe in p[li]enti\nuita íoncunſſe ſecuritatis q[etem] habuiffe cognouimus, dum iniquis exiſtentibus cunctis ſolus in uniuſero\norbe nititur cultodire iuſticiam dum arcam fabricat reparandi orbis ſemina continentè, dum ſe futuro di-\nluio p[ar]at, & ſidem uenturæ inundationis ſedula cura denúciat, dum tam ſibi q[ui] ſuis q[ui]c[ui] cunctis animan-\ntibus alimenta conqrit, iuſticiæ merito uitam mortis tempore referuaturus, dum poſt tatum hoium nume\nroſitatem, ſolum ſe cum ſuis remanſſe ſupſiitem dolet, & ſolatium non p[di]dit deſolata iuſticia, cui conforti[ui]\ndeus eſt, omni celebitate ſelſiuis, Eeſe & ille rem paſſus exilii, p[empta] hoium frequentia, & ſi non omni ſo\nlatio deſtitutus patris, tamé pene ſolus reſictus, agnouit ſe domino ualde ſeruire. Vnde non magnopere exq\nrebat uamam hoium conſolanti[ui] gram, q[ui] ocundiorem ac pleniorem habebat in deo fiduciá. Sanctus quoq[\n]abraham, quæ uel q[ui]ta perſeſus eſt, dum ſidem ſolus inter cùctos ſeruat incredulos, dum p[ri]am & pp[pi]quos\ndeferit, dum uxor is ſterilitatem dolet, dum pp[ter] uſcæ inopiam modo in ægypto, modo i terra geraris p[ere]-\ngrinationis lentit iniurias, dum mori, pp[ter] uxoris pulchritudinem timet, dum ſibi ereptam m[œ]ret, d[ui] pro\nſerre eam non metuit, q[ui]d æquiſſimi iudicis dei non eſt paſſa iuſticia, dum corpori uulnus iubetur circunci-\nsionis inſerre, dum filium cu[ui] matre eſeicit, dum in íſaac dilecto tentaſt, dum religiſus p[ar]cida eſſe p[ci]pitur.\nSed facile ad o[em] iacturam confentit fidelis, cui magis ac magis, ac maxima ſuccreſſunt. Quá[d]og[em] etiá\ncentuplum receptura p[mi]ttitur, ip[pe] uero íſaac q[ui]b[us] tentationum generibus quatitur, dum eſcæ inopía p[ai]-\ntitur, dum p[eg]rinationis exiſtitur labores, dum pp[ter] uxoris ip[pe] ſi[n] nimiam ip[pe] metuit, qa[] anxietate conficiſt\n& eo[pi]ſo quo oblectabaſt aſſlitig[it], cum illi forma coniugis quæ in ſecuritate placuerat, in formidie diſplice-\nbat, dum regis a[μ]culat[om] pati[ſt], dum eam q[ui]dem poſſidere illi aboſq[ui] inuidia non licet. Sanctus quoq[\n]iacob\nq[ui] multa patitur, Prim[ui] c[ui] fris ſui eſau, pp[ter] collatam ſibi benedict[om]em, mortiferam ſibi inuidiam contra-\nhit, dum eius odium, idignat[om]q[ui] declinans ad labá ſolus p[gi]t, cum pp[ter] uxorem ſeruit, cum dilect[ae] ip[pe]\nſæ foron non amata ſupponitur, c[ui] prioris amoris dáno m[é]míonia illi fraude g[emi]nan[ſt], & rurſum pro non\noptato c[ón]ubio ſepténí ſeruitio ſubiuq[at] cum fraudem patitur de mercede, cum poſt, xx[.]ann[.]o, mercená-\nriam ſeruitutem occulta magis fuga, q[ui] libera p[ſ]icifcendi expeditione diſcedit, dum labá p[er]ſecutioné timet\ncum fris ſui formidat occurjum, dum deluſam filiam fuam dinam ph[or]reſcit, cum dilect[if]ſimæ uxoris ra-\nchel funus deſlet, c[ui] dilect[if]ſimú fili[ui] ioſeph acerbo funere c[ó]ſumptum a b[ef]tiſi dolet fine ſolatio ſepultu-\nræ, dum beniamin etiam c[ó]ſumptú odioſe putabat, in qué contulerat charitatem, & qué non amplius eſſe\nuiſuq[ui] metuebat, deſeſſus iam tam án[is] q[ui] laboribus fenex & p[ate]r iuſtif[im]us ig[em]icif[it], Sanctif[im]us etiam\nioſeph de tentationú generibus conflictaſt, & quatíſt, cui acſi tribulationú ſemia ip[pe] s[uid]en[ſ] ſuſiſſe iuſticiæ.\nNam quotiens aliquid ſande uel pie geſſit, totiens intolerabilium tentationú diſcrimia ſubire, c[ó]p[ul]ſus eſt\niuſticiæ, c[of]entiſiens & ip[pe] confortante p[du]rans, ut laborandú n[ob]is fit, q[ui]d in eo laudando primo debeamus\na[ſ]ſumere, iuſticiæ ſan[ct]itatiq[ui] p[er]ſeuantiá an patientiæ equanimitatis uirtuté. Ná c[ui] frna dilecti[ó]e ſoniu-\nut ſi fr[í]bus indicaret, iuſtia[da] eoq[ui] odiuq[ui] c[ó]traxit, quaſi aut ip[pe] ſe ſóniſſe finxiſſet, aut uifioné illam ad ſub-\nbug[á]doq[ac] terrendoq[ui] idiciu[n] n[ú]ciaſſet. Inde c[ui] ad ip[ſos] cognoſcédæ ſalutis eoq[ui] cauſa ſuſſet a p[re] directus\niniu[n]ctú ſibi iter ſel[ti]nus aggreſſus eſt, q[ui]o cel[er]ius eoq[ui] poſſet odia faturare.", "Q[ui] Beati Hieronymi p[ſ]byteri ad amicú ægrotú conſolatoria, q[ui] docet h[ui]em a deo p[ar] flagella curari, q[ui] inſtar parentis amorem p[ar] diſcipliná impédit, & ad ſimilitudiné medici medelá p[ar] torméta largit.\n\nQ[ui]anq[ui] certiffíme noueri expiertiam tuá alienu conſolam[is] leuamíbus atq[ui] remigiſi non idigere. cum langores eru[n]aq[ui] languidí corpis ſtuporéq[ui] mébroq[ui] rigentiu̇ ōuigentis calétílq[ui] animi ſo[li] citate ip[pe] confoueas, ac medica r[ō]ne cures, atq[ui] componas, tamen inter aduerla præliidium, inter morbos remediu̇, iter curas ſolatium, in fluctuatiu̇ alienæ manus, remigiu̇ ſemp q[ri]turit & optaſt. Pars eſt, n[am] p[ca]culdbio ma[x]imáq[ui] medelaq[ui] fr[í]ni c[ó]ſolaminis fruſtus, & ſomes diq[to]q[ui] mulcedine conſolatio ne leuamé ſeſſus animis itroducit. Et si non corporeis in membris, reſeſſibus a[í] tamen & abditis ſpiritali[us] ſtu dio componit h[ui]em, & iſerit ut medicus ſolpitatem, iuuarq[ui] conamia exhauſtag[ui]riu̇ ſub longa[ge] farcina p[ſ]uráq[ui] maxime c[ui] eſcriptum fit, ſi fr[í]em adiuuans exaltabitur, Ob h[oc] igitur quoniá domicáq[ui] reg[ui] religio ſa necc[it]itas ita me detinet occupatú, ut frequentatu corpalis acceſſus eru[n]as tuas ilustrare non detur facul tas. Placuit ſicuit petiſtí, ut quaſicuq[ui] ſolato iſag[ui] lenírem tam longa tentaméta uirtutis, imo potius ſalutis c[ó]modum u[ſ]iſitarem, & a[í]um x[pi]iana u[ſ]irtute fundatum i robur maximú, p[mo]uéré. Qui regnoq[ui] c[æ]leftium p[ſ]dam cenſumq[ui] muneris ſempiterni contendimus occupare, eſſe non poſtúmus fine aliqua conſtriggione ui etores. Nunq[ui] enim delicata ac ignara certaminis u[ſ]irtus ui[ſ]toriæ palmifeq[ui] culmá eſcendit, aut p[mi]mum de ſubactis aduerſis accipit, q[ui] u[ſ]toria cariorem u[ſ]iſſimá id[ic]at ſui corporis uitam. Nec mortis ením concutíſt metu, cui de morte uita n[af]citur. P[rec]ioſum eſt illi & languinem fundere, ſo[ſ]elicitatis eſt c[ui] inſo[ſ]elicitate pu- gnare. S[ú]mæ ſanitatis eſt acerba u[ſ]nera ſuſtinere, la[ct]uram quoq[ui] ſerre membroq[ui] opinatur maximum lu erum. Et ur quod eſt ultimú dicam, p[é]lrag[ae] eſt illi in ip[ſo] certamie palmiferam creditori a[í]am reuocare. Me- lius ení ſic r[ó]r[em] terminatur, ſi quod naturæ debetur, u[ſ]irtute ſoluatur. Ferenda ſunt fr[ate]r, ſerenda ſunt igitur. Et quodam p[and]er, interpræcutionem, interpræcutionem, interpræcutionem, inter

iam ſumilſis uiribus ferat iſtos iuetabiles caſus,& pnitiſæ calamitatis icurſus, atq. morbos iſeſtos, q. ut iu-
deo iam cù ipſo corpe morituros.HIERO.Cum periculis iam neceſſe eſt cœgrediatur,& certet, què tempe-
ſas inter flucſus inuenit.Et quis nemo libens periculû patiatur aut ferat, tamè ſub pondere periculis cogite-
necſitate duratur,INFIR.Sed alia mihi áxietas accedit, quæ mœroribus duplicatīs meos ſenſus inuoluat
& mordacibus curis inexplicabiles curas imponat. Mouet enim me q. cù talibus tentamètis & cum tam ob
ſinati morbi certamie mihi foli còtigerit dimicare, cum alios mouerim & mitiſoribus plagis eſſe correſtos,
& compendioſo luſtamine exitiſſe uiſtores, Cur mihi dominus nò cù cæteris certamè indixit. Cur me nò
ſicut cæteros caſtigauit.HIERO,Primo.n.non debes in tam arduo certamie constitutus de humilibus co-
gitare.Inferiora ſunt.n. p[]mia iſerioribus pugnis. Vbi deni[]q. fortia fortibus imperan[]c. forti[]e fortior ma-
neris ſequr cenſus. & ideo ignominiam iudicat, fortis cum iſeriore componi, Magnus eſt enim qui uicenit
magna. Deuotōis eſt maximæ, maxima ſuſtinere, ingentis uirtutis eſt. iſentia ſupare, nam[]q. meritis eminen-
tioribus excellit a cæteris accedens apud regem, quem plurimum turbauerit cauma bello[]g. & reddiderint
ſupata uiſtorem, Adſet deni[]q. pda. in ipſo conflictu congruens qualitati certamis merito deſſiata uiſtores,
Número caſtrenſi pondera p. uiribus reges imponunt, medici p. cauſis medelas iſpendunt. Qui curandus eſt,
nò dicit medico qua lege cure[]c, nec miles eligit quo mitta[]c, nec ſeruus quo uerbere caſtigetur. Quod.n.ex
maioris pendet arbitrio, non eſt in potestate ſubiech[]i. Ergo q. ſuperna regimur potestate & inter mundi mi-
ferias mille formes corrigendi uer[]famur, nec noſtrum eſt de potestate domini, aut plagas eligere, aut alia cer-
tamina quæ ſerendo uincamus, ſicut nec ſeruo[]g. eſt eligere de domis genera flagello[]g. Nung enim ex arb-
rio pendentis pendet Inia uerberantis. Potestatis eſt emendare, conditōis eſt ſubiacere, Regis eſt onus impo-
nere, & militis eſt ſuſtinere. Quippe cum & ab ipſo rege nihil gera[]ſ iniuſtum, q. ſuis legionibus p. uiri[]g. qua
litate bellicos ſuſores i[]ponens, fortes mittit ad fortia, inferioribus competentia iubet, ut nec iſerior contra
ppprias uires certamine potenti[]oris arce[]a[]ſ, nec potentior iſerioris certamie degradatis meritis humilicur,
& dum hoc agitur, ut nullus in alieno minoretur, aut certe ſuccumbat, omnes cupit eſſe uiſtores, nec inmi-
cus eſt medicus q. ſerit, uti[]p[]culum tollat. & uulnere uulnus excludat. Nec aduerſatur paternus affectus ſi li-
beros doceat amplexibus flagello[]g. Paterna enim flagella exercitia ſunt inoxiæ pietatis. Ergo quoniam caſi-
gatio corrigentis, amoris eſt cauſa, cum de pietate deſcendat, ama medicum percufforem, cuius plaga mater
eſt medicinæ. Nihil enim impium pietas parit, ut uirtutibus amplexis, fructu[m] pietatis ſpiritaliter curaus
includat. Ego inquit dominus necabo, & uiuere faciam, percutiam & ego ſanabo. INFIR. Sed aſſi. Ergo ſe-
rit pietas? HIE. Ferit uti[]g. ne impietas iudicetur, ſi non corrigat delinquentem. Cum enim non deſſt in ho-
mine. quod curetur, ſerit ut curet, ut ſunt manus medici, quæ multa lædendo conferunt ſanitatem, non ſi-
ne murmure patientis, hoc modo & nos ſub cura i[]ctus medentis inter ipſas mœroris anguſtis, ſic in domi-
num murmuramus, ut in medicum uulnerati, qui curantur & dolent. Aggredere igitur frater, aggredere ſu-
ſtinentia[] remedium tuum, quo aleues grauidam tentationibus farcinam leuigare. & pericula dum pateris
ſuperare, lacentia membra animus rigidus conſoletur & curet. Regnum teneat virtus intra corpus anxieta-
tibus captiuatum, ut anima incluſa periculis uigeat ipiui[]s libertate uirtutis, quæ in conflictu tentationis u-
rae legalibus tubis iam d[]udum uifa eſt præparari, & in ipſo ueſtibulo dominicæ ſeruitutis contra iſeſtas ca-
limitates ar mari. Fili inquit accedens ad ſeruitum dei, ſta in iuſticia & timore. & p[]para anima tuam ad te-
titionem. Ergo cum tentatio noſtris utilitatibus p[]rogetur, non eſt mirandum ſi nobis eius ardor accidat,
ficut beatiſſimus petrus in epiſtola ſua monet, ac d[]icit. Nolite mirari ardorem accidentem uobis, qui ad tem-
tationem ueſtram fit, ne excidatis inter varios ſæculi flucſus. Frequentibus, p[]cellis chriftiana uita quatuor
atq. tentat. & p[]ſſuris innumeris lætatur & creſcit. Quod ſalomon beatiſſimus p[]pheta, & ſatis iuſturi ſeſta-
tur & p[]bat. Coniungere inquit domino. & ſuſtine, ut creſcat in nouiſſimo uita tua. Nauigium uitæ noſtrae
agitationibus gaudet, ſola tranquillitate turbatur. Stupet enim curſus ceſſantibus uentis, p[]citatur. ſi picu-
lis non p[]betur. Incertum eſt enim utrum ad dominu ptineat, quem p[]ſiura mater gloriæ uentilando nò
p[]urgat. p[]mendo non nutrit, caſtigando non p[]bat, cædendo non curat, nam cum uerbera nobis atq. uaria
tentamenta amor diuinus impendat, ac ſicut medicus conferat remedium de contrariis. & torquendo ſuc-
curat, non ſe p[]bat ad amorem pertinere domini, qui plagis medicinalibus non meruit ſubiacere. Sed forti[]a-
dicis. Si meus eſt amator deus, cur me i[]gic[]t amatoris mei flagella graui laceratione moſſeſtificant. & lædendo
conturbant? Si me amplexibus flagello[]g. torquet, q. amat, iam partes odii ſalſus amor exercet, iam malo ode
rit ne torqueat, immo caue ne oderit, roga ut amare digne[]t. Amor enim emendar, odium uero ſupplici[]co
minatur. Amor diſciplinam conſueuit iſpendere, odium uero diſtante ſni a reatum recita[]r. Quod odium na-
tiuitate humani generis ex deo in ho[]iem p[]paga[]r. Et ideo eſt homis q. odit, aut iraſcitur deus. odit dum ob-
fenditur, iraſcitur dum non rogatur offenſus. In odium eni ſui puocat dominu, q. factis odilibus ſe odibi
lem facit, & offenſum roga[]r contemnit. Cæterex amat deus hoiem, ut artifex fabricam, ſed odit mala opa qui
bus fabrica uerge[]t in lap[]ſum, & cogi[]t in lacinam. Et q. mala opa odit, malog[]g. ope[]g. non potest amare facio
rem, ſicut ſalomon ſanctiſſimus p[]tulit. Odium ſunt inq[]t deo ipiui & impietas eius. Ergo melius eſt in hoc
mundo annis uergentibus pituro, cuius ſenectutem p[]mit ac forbet occaſus ex amore domini medicia[]lia ſu-
ſtinere uerbera, q. ex odio expectare inſanabilem plagam & ſub fulmine ſententiæ ducere damnabilem ui-
tam. Melius eſt inter manus medici t[]tansitu[]g. ac modicum ſuſtinere tormentum, q. renunciare medico. &
incurrere ſupplicium aſternis tortoribus uexaturum. Aut ſi adhuc miraris amatoris noſtri medicinam per
flagella conſtare, illud quoq. debes mirari, q. torqueant remedia, quos medicus amat, qui nocendo quod
nocet excludit. Vtioq. qui nocentia qu[]erit excludere, non potest non nocere, & ideo nocendo curat, ut ca-

rior fit sanitas præparata mororibus. Si enim medicina non laceraret fanādum meritum fanitatis ire temporelectaret in uoluntarium uulnus. Si non mordacibus adiumentis nocentium medelarum cura p[ro]ciofa con flaret, curandum cauſa non cogeret in morerorem. Et ideo remediis nocentibus cura p[ro]ficif, ut mororis p[ro]cio re[d]epta sanitas carior habeaf & grata. Ergo q[ui] amandus eſt, quolibet examine non p[ro]oteſt non emédati. Qui corrigendus eſt, non p[ro]oteſt non flagellari amatoris uerbere, qui curandus eſt medentis mordacitate, non p[ro]oteſt non noceri. Quid miraculo [ſ]tupes? De periculis expeſtat auxilium, quem curat ignis & ferrum, multa ſunt enim quæ n[ot]o[n]i p[er]ſuafanact. Multi ſunt quos medici fine ferro curare non p[ro]ſut. Qui fanitatem diuerſa p[ro]torméta rogari c[œ]cedat, amariffima p[oc]ula exigente morbo remedi cauſa non fitiſtibus ſæpe p[pi]nant, quæ non ſine frontis rugoſitate forben[]. Nam ſi uultu bibentis attendas, triftis & anxius bit, ut lætus & iſcolumis uiuat. O rationabilis & i[co]modis c[œ]moda fatis p[uer]ſitas medicieæ. Vergeſ ho bi[b]ere q[de]n non ſitit, cui remedium è aliquando q[de]n ſitit. Na qa iterdum ciboge, abſtinéria p[ci]piunt, i[di]cita ieuu nitate corpus exonerant ut de ipſa laſtitudie reſeſtum atq[ę] fortiſimum reddat. Repentina uulnera quæ caſus i[ca]ſtris aduexit, ſouent, ligant, ſarciu[t], curant, moſtificando l[æ]tificat, fatigando c[œ]ſtort, lædendo me den[er], nam dum patulo uulneri continuata partium cute q[ub]ſudam fibulis inferu[t] fanitatem, ui[ta]m c[œ]ſolan do p[oli]ciffic[que]m curando c[œ]ponunt. Sed leuiora ſunt iſta quæ diximus, apud quos non eſt remedium ſi[ne] ſcalpello demere putredines eneruatas, & amputare de homine uiuo mortuas partes, licet unum mébro r[ui]n non fine ſenſu totius corporis amputef, homo tamen ſuis damnis confentit, ut uiuat. Apud illos aliquo tiens detractis cutibus & ipſa offa radun[que]n, ne totus homo periens eradaſ. Apud ipſos nonn[ut]q[ui] collectio uer minans & ær[tu]ans tumor medicinali ferro fulcaſ. Apud ipſos ignis urit, ut refrigeret, mordet & lacerat puluis, ut fanet. Quid pluræ? Sub medica p[ietate] plurim[u] torqueſ, ut plurimum uiuat, Ecce neceſſarium picu[c]ulum, i[qu]o beneficif è fidele tormétum, P[er]cilitat[ur] pro certo, qu[em] medicus curat, ſed periit & decipif, cui renunciat. Huic en[im] ſub tormento uita p[mi]ttit, alii uiuendi ſpes denegaſ. Ergo ubi neceſſitas exigit, pericli tari melius è q[ui] perire. Incommodis nocere cum fructu c[œ]modius p[uto], q[ui] negatis i[com]modis i[ter]e[n], i[an]tibus remedio ſibi neceri è q[ui] non p[os]ſe curari. Hoc ſecu[m] c[œ]leſt[em] medicu[m] loquor, & curá magis ſer[ro] ſpi tital[em], non illam folá quæ arte moritura mortalibus uerſaſ i[m] membris. Nobis è ergo melius a domio redar gui, caſtigari, & ſub eius ſplaga curari, è ab eius medicina i[cur]abiles remoueri. Arcet en[im] a ſuis ulceribus de[us], quos uidet i[cur]abilis morbi iniq[tate] uexatos, & ſic pu[li]eruem aut paleam ip[etu] turbinis per uita diffi[patos] atq[ę] diſperſos, ſic ut[pe] in ſua uoce loquiſ dicens. Recedát a me inqui, uias enim illorum ſcire nolo. quoniam lucerna eo[q]e, exinſta eſt, & gemitum habebunt in uita ſua. Eurunt enim ſicuti paleæ, quæ a uento uolant, & ſicut puluis, q[ui]a tempeſtātibus tolliſ. Eorum uias non uult ſcire, quia unam omnino nolunt tene re p[ro]dura in ardua ſubſ limitate. Ad un[us] enim domin[u]na uia in x[p]o tenenda eſt, quæ anguſtantibus tenta mentis in p[atio] longa[]s ſecuritatis i[du]cat. Huic ſoli uiu patet palatium c[æ]li, C[æ]teræ uero uolupratum an[ſtra]tibus torruoſa[es] regionem ſlámiferam petunt. De quibus ſalom[ò] ſic propria uoce teſtaſ & dicit. S[ui]t viæ quæ uiden[que] hominibus iuſæ, & in fine illarum triftitia & dolor. Et per h[uius] uias illi p[ra]cipites gradiu[n]q[ui]s curus curſu ininicæ uita blandimentis fallacibus aduſa, quos fallit ſurdum tempus & decipit, recipit i[ter]itus, & includit, quos ſicut in ſcopulos periturá nauem tempeſtās ip[ell]it, ſic iſoelix ſoelicitas in interitum p[er]nos & laudabiles ducit. Et ſicuti aliquem ſecuris inſeſſibus gradientem repentino caſu aut marmoris lenitas aut labina paui[mentis] ſuberá pedum tutela contorsit, ita quos inſoelicitur ducit ſecundarum reum i[ter] i[cer]tum uitaq[que] male iocu[dæ]a neceſſe eſt in irreuocabilem lap[um] ſubitaneus caſus ip[ing]at, ſicuti ſalomon ſa[ſ]tiffimus teſtaſ, & clamat. S[ic]uti inquit qui in paui[mento] cadit, ſic caſus malorum ſeſtina[n]ter uenit. Hi ſut proculdubio qui non m[er]en[que]n alicuius miſeriæ uentilatis flagitionibus agitari, q[ub]us a[ter]na a[gr]itudo nutri tur, nec uerberari cum ſanctis domino caſtigante, cum quo p[os]ſt flagella regneſt, quorum dauid hoc carmice flagitat menti[em]. In cogitationibus hominum non ſunt, & cum hominibus non flagellabun[que], ideo tenuit eos ſuperbia eorum. C[ern]is i[gi]ſ[em] medicinali flagello i[m]eritos deſpici, & meritos amicabiliter caſtigari. Parés enim omnium deus, ut eſt medicus fidelis erga ſuſceptos & genitor circa liberos ſuos, quos amat ſic ſerit ut corrigat non ut occidat, Ergo ſoelix eſt qui uapulat, ubi amoris eſt plaga. Beatus quem ſup[er]n[is] uerberis re[medium] curat, corrigit, emendat atq[ę] componit. Cum dauid beatus propheta & fatis illuſtris ſic concionet & clamiter dicens. Œoelix quem tu emendaueris domine, & de lege tua docueris eum, Ergo quoniam ex i[d]i[u]no permiſſu diuerſæ m[or]dacitatis anguoribus ſubiacemus, ac longa calamitate curandam gerimus uitá, in examen noſtræ viuſtutis prædiætas olim miſerías æquanímirer perferamus. Inſo[ne]ſes autem r[ou]multiplices caſus, anxieties & ſletus, quos incurrimus nati, mentis ſoelicitate portemus. Nec mitam dum eſt enim q[ui] malorum frequentium ſtragibus uarii ſic mortalium uitá populeſt in mundo, in quo nemo n[af]ciſt ridens, i[qu]o nemo lumen uitá niſi cum lachrymis auſpicaſ. Cum nos deniq[ui] maternæ uuluæ tentorium oftende tet mundo, ſlentes didicimus mundum, ut quali malorum primitias in primis lachrymis guſtaremus. Salo mon propheta hac pronunciatio[n]ione teſtaſ. Ego inquit natus accepi communem ætatem, & in ſimiliter fa[ct]a dedici terram, primam uocem ſinilem omnibus emili plorans. In emolumentis nutritus ſum & curis magnis, Nemo enim ex regibus aliud habuit natiuitatis initium. Vnus eſt ergo omnibus introitus ad uitá, & ſimilis exitus. Neceſſe eſt enim ut q[ui] uenerit, tranſeat, ubi uitá gerit p[egr]ina, maxime c[ui] ita ſalomon p[re]ſteſt. Vnus inq[t] introitus ad uitá, & ſimilis exitus. Quid ergo p[er]ſperitatis aut l[æ]titiæ p[ote]ſt nobis occurreſt, ubi p[ri]o d[u]ſhere, & i[te]r ipſa c[un]abula n[af]ceſtis i[ſ]antiæ, & i[p]ſo uitá u[ef]tibulo, nihil aliud mihi de mundo q[ui] fletus occurret. Limina mundi cum ſletu camclus eq[em]dum tranſlituri. O anguſt[ui] & fatis anxiu[m] t[é]pus uitá mortales, ubi c[ui] initio nominaſt & finis, i[n]itiu[m] noſtr[ui] c[ui] fine ſuſcipimus, lá captus è morte q[ui] natus è. Teſtes

sùt mortui, cum non negat se morituri. Ergo quoniam ituri uenimus, pegrinantium more quod acciderit in
tra mûdi hoſpitiu, qui tranſeuntes ferendo mala ipofita. bôa deuotiœ porrata uicamus, Peius eni nocet ma-
lum, ſi male porteſ, lædunt & ipfa bona. ſi male porteſ. Ibi pſecto ſolamè uirtutis opus eſt, ſub contépla-
tione, ſ. ſupnæ mercedis, ubi ſic deſiderat finis & exitus uitæ. ſicut i pelago tutela portuenſis optaſ. Quis, ni
inter anxietates uagientis ſæculi erûnaſc, morbo; lædentium non magis mortem deſideret, q. longam ſa-
tis & languídæ uitæ. Dicente falomone, Melior eſt mors q. uita amara. & requies æterna q. langor perſuerâs.
Et alibi, Melius eſt tibi mori, q. uiuere. Mors enim omni homini dat requiem. Pro certo intra mala graſſan
aia neceſſario exitus ſitienter optaſ. Sed ſicut nec noſtrû fuerat nafcī, ita nec poteſtatis noſtræ eſt mori. Alio
quin ſi in noſtra poteſtate mori conſifteret, eſſet in poteſtate non mori. Ad hoc inter noſtras anguſtias mot
tis requiem flagitamus, qa inter mala de bono ſolamen eſt non tacere nauigantium more quibus refrigéri-
um eſt inter inſeſtos atq. ſollicitos curſus loqui de ſecuritate portuenſi, ad quam eſti non liceat quantù ani
mus cupit celerius peruenire, iuuat tamé, & ſatis pulchru é, meliores partes optare. Sed quoniam nec noſtræ
poteſtatis eſt potiri melioribus, quæ de morte nafcunſ, expeſtantes meliora bonu iteri geramus iter mala
certamen. Bonu autem certamé é, malis nô cedere, ſed mala uirtutis bono portare p quæ i meliora de mor-
te nafcentia morbis atq. morte carentia ſublimati portemur. Sine ducatu eni atq. moru ſu ſoſelicitatis i. triu-
phos imortalis gloriae non pueniſ, qa per diſcrimina coſcici curſus i portu. Primo triumphator non poteſt
dici, niſi cui uiſtoriâ uirtus inuenit, quæ omne qd' timeſ. ſub ſe cernit eliſu, trahitq. iuicta captiuu. Eſt inte
rea ſæculu ut eſt mare ipatiens natura & fine uétis iſlatum, erigens. ſ. in ipfa tranqullitate minaces atq. tetnbi
les flucſus, qd' licet ſeffôres non noceat ſuos, habet tamen aliqd formidinis etiâ inoxia magnitudo, nec naui
gantibus deſut formidies frequenter & iſtus undarum. Nunq deniq. gubernator totos ſinus ſecurus expli-
cuit. & in hoc mundo q fragolu uitæ huius & turbidum qrimus curſum, malorum tagimur nimis frequen
ter & cauſis, maxime quos intra regia caſtra militia cæleſtis ſignatos iſculſ, lam diximus ſæculu pelago co-
parari, in quo rara ſut p[er]sera, denſa ſut turbulenta, expeaſciſ, morbi quoq. non deſunt, ſolus exitus
ſecuritatis eſt portus, h[ic] atq. illic ingruunt calamitatis i[nc]urſus i[ſe]ſtæ, ſed uſq; ad portu, i. ad exitu uirtutis é
tolerare. Inter picula gubernator nauem tueſ & ſeruat. Inter calamitates aius rector animâ gubernat & re-
git. quis alig[us] piculis paululum têperatis nauigium traſcutable ducat, ſed potius illa expeſtaſ, atq. triumphis
maioribus excipiſ nauis, quæ turbido flamie coaſtos i  úerticé flucſus potenter excuſſit. H[ac] accipit p[er]ſúdo
cum gaudio turba portuenſis. H[anc] excipit ſecuritas triu[ph]alis. Specioſus é miles i[ex]ercitu conſtitutus ar-
mog[em]. Squallet uero deſformi uirtute ſegnis & uacuus. q in campo nec ſibi eſt cognitus, nec alteri notus. Ca-
ret eni laudibus, caret & p[mi]iis, & ideo nociuu debet eſſe piculù, ubi nafcic p[mi]u. nec debet miles reuocari,
aut pati formidinem, ubi ſequiſ palma uiſtoriæ. Sua eni ſoſelicitate miſer é, q[ui] cum iſoſelicitatibus, quibus
glo ria gigniſ, nunq meruit habere conſiſtum, nec ſuam uirtutem, didicit, quem calamitas non excuſit. Semp
deniq. inertibus membris ſuarum uirium iacet miles ignoras & ignotus ſibi, qui nunq bellorum calentu-
glorioſis æſtibus anhelauit, nunq ſudoribus triumphos inuenit, nec eum ſequiſ ſoſelicitas præmiog. qui far
cinam geſtare non uult armorum. Et ideo in uſu debet eſſe qd' p[mi]um generat, & optabile quod gloriam
parit. Ergo quoniam cum diu[er]ſis tentationum iaculis dimicandum eſt nobis, ſi quid emerſerit, quod ui-
res examinet, quod mébra coſcotiat, quod animu p[ber]t, quaſi occaſionem muneris arripiamus, amplexu uir-
tutis, ita debet eſſe animi in nobis uirtus atq. mentis iſcòcuſæ robur inuic[um]t, ut eſt petra i. mari, quam in-
ter flucſus natura fundauit, quæ undag[ui] tumentium colliſiœ frequéti uapulat nec moueſ, itaq. ubi homi-
nem aduerſa in prælium prouocant, & in certamen calamitatis urget & cogit, animus ſoſeel i[rr]uitutis clyp[er]
producat amarum, p[rae]ſetq. inter pericula tutum & ſecurum, inter iſoſelicia oftendat ſoſelicem, inter ango
res exhibeat lætum, inter morbidas ægritudines ſanum, efficiatq. ſuſtinentia iaculo uiſta clamitate uiſto-
rem. Superaſ enim morbus i corpore, li diſcat animus ſuſtinere. Et ideo ubi corpus iacet infirmum in reſe
ſibus maior alenda eſt uirtus, parandum q[ui] quod nec laſſitudo decutiat, aut ætas inclinet. Tene iſgiſ ſi, tene
ſidei robur inuic[um]t, tene munimé immobile chriſtianum ſuperni uigoris firmitate fundatum. Inter ſagu-
tia membra ſatiquq, rigentia incolumnu aludumq. gere ſidei animæq. Icutum, & p[ig]rum uiceris morbum
pnitioſumq. langorem, Arietantibus malis obicibus occurre uirtutis, uince dum uapularium. Sic enim potétiæ
chriſtiana aliſ incommodis, malis moueſ aduerſis. Militiæ conuenit chriſtianæ excuti calamitibus & p[
]bari. Ipſius eſt ſub iſoſelicitatibus & anguſtiis ſoſeliciter ampliari, ſub præſiuris adoleſcere, & præſiuras pube
ſcendo calcare. Ipſius eſt exercitationibus crebris proprium nutrire munimé, & cum periculis habere certa
men. Ipſius eſt ad portum p[pe]tuæ ſoſelicatis per furentia mundi diſcrimina nauigare, & ſub iſtibus diſcipli
næ medicinalis potenter ipfa neceſſitate regnare. Noſtrum eſt inq[ui] calamitatis exercitio in gloriae ſaſtigium
ſublimari, & malis præmentibus in bona p[mi]a pmoueri. Apud nos inſirmitas uel quælibet p[er]ſura argumé
tum eſt potentiæ, & mater pro certo palmata uirtutis ſicuti beatiſſimus apoſtolus paulus inter uarios iſtus
diueraſq. uerbera, & ipetus procelloſos in morborum prælio conſtitutus, ut cæleſtis armiger in inſirmitati
bus potens gloriae & dicit, Libentiſſime itaq. magis gloriabor in inſirmitatibus, ut inhabitet in me uirtus
xpi, propter quod libet mihi gloriari in iſirmitatibus, in contumeliis, in neceſſitatibus i p[re]ſutionibus, i an-
guſtiis pp. xpm. Cú eni inſirmor, t[uc]c potéſ ſu. Et iteq. Quotiés inſt iſirmor, t[uc]c uerius p[bor] & p[aceo] mi-
hi in inſirmitatibus meis. Et iteru cum a ſe ſtudium carnis rogaret auferri, didicit in inſirmitate uirtutem
poſſe nutriri. Datus é inſt mihi ſt stimulus carnis angelus ſathanæ, q[ui] me colaphizet, ut nô extollar, pp. qd' ter
dominu rogaui, ut diſcederet a me, & dixit mihi, Sufficienti tibi g[ui]a mea. Nam uirtus i iſirmitate p[er]ſic[ui]
Nugd
igiſ uirtus documentis erudiſ mollioribus. Cú p[er]ierit maximag[ui] exépla uirtutu, nauigiu noſtru agitauiu.

bus gaudet. Cú i turbinibus erigieç, cú ifanis fluctibus uerberat, cú hoc iter aduerfis emergetibus cofragoſú
nó parcit, i affiduú certamé deuotá lacesiendo uirtuté. Secus ení apud dominú haud poſtumus eé ſoelices,
nífi contigerit ifoelicitatibus & terreno ſquallore purgari, llle porro iudicandus é mifer & æger, q voluptati
bus marcidus p illecebras uolutaſ & iacet, llle ſe nouerit ifoeliceç, q uagaſ iter oblectamenta uitioſe enerua-
ta ſoelicitate cofoſſus. Mifer & ifoelix é q nó fuerit i ſoelicitate tétatus. Caret, n. munéis, q caret & certainine.
Qui tela formidauit aduerſi certamis, nunq meruit nomé forſtiri uictoris, pculdubio iacentis é aí formido-
lo la timere, humilis & iertis é tuta ſeſtari, iperſeſtú ac láguedú bonú é i ocíu fine certamie, píecta uirtus, la
cet, n. uigor eneruatus ac debilis, iacet aíus æger, iacet cádor obſcurus, & ió a forſtilímo milite ſep i acie ſta-
di é & qréda occaſio, q uirtus eniteſcat excuſa, Amatori, n. plioſe ornaméta ſút uulnera, Ergo ad cótene-
dos labores, & ad uirtutis notiúa expiméti opus é uſu, eligédaq, f. uiriú nutritó. Solidú, n. corpus é. moſeſq
robuſta mébroſ, qua freqns ufus agitauerit, Agricolis deiq frequéti ope lacertofú ſút uires, tritæ ſút máus
dá iterſetes ac tribulos curuato corpe fudoribus qriſt fructus. Ars nautica, cuius nauiqiú ſæpe pcella còtor
ſit, dá iter picula tédit i portú, didicit fluctus tráſmitteſ & cú tépeſtate pugnare. Ad excutiéda tela laceratus
exercitus ualet & uiectorias iter uulnera qrit, regi, pprio placiturus, Agilia ſút mébra curſoribus, & hos ufus
magiſter docuit, & iſtruxit, Quid pluribus ? Nemo nó acſeſione tétationú pſectores partes aſcendit, & pri-
mú uictor uaſit, Itaq nos duí primú exigua ſuſtinemus, & mediocria, neceſſe é, ut ampliora uel maxima ſer
re p[ic]camus. Noſtræ ení militiæ ſpecimé é lucidú p[ar]dua c[ō]ponere gradú, p dura uectari, & miſerá durá
duris uiribus p[er]ſere cenſurá. Ad cælú nobis p alpa, p anguſta, p duros anſraſtus & loca ſita eſt uia, qua uiam
nó tenuit q tentari noluuit. Ad cælú deus forſtilímu milité uocat, qué comitátibus gloriis p[ú]ſuraſ deducú.
pluiaq uicórét ſuſcipiút regnaturum. Nungú nobis interea alíq ponit abruptú, q[u]d excedat liberati pon-
deris qualitate? Nungú iſgerit q[u]d exſeuſ traſcédat idoneitaté noſtræ uirtutis? Fideſſilímo moderator ſar-
ciná pro uiribus iubet iponi. Hoc paulus p[con]iú ſeſtaſ & p[bat]. Fidelis iqu[it] deus, q non uos patie[]t tentari
ſupra id q[u]d p[oteſtis ſufferí. Ita nos a domio agi, regiq credamus. A p[re]ceptoribus ludóq regun[]ſ diſcipuli, eis
plurimú laboré igerút & iponút, quos uiderint ſollertibus i[g]eniis cæteris eminere, & nos aialibus domino
nó [u]ſubieſtis onus p[er] qualitate uiriú téperamus. Imponímus forſioribus ſortia, & exilibus parua, q[ub]us ule
nutrit orile uirtutis i iuviututis maximú robur erigat & p[mo]ueat uires. Hoc món ſua rudiméta leuibus uer
beran[]t, ut exide grauiuibus ex amore, f. diuíæ uirtutis uſitatas p[ar]tet uires. Qua[er]t quis diuimis reſüdet
pluribus documentis, tamé alíquo & de múdanis utamur ex[]e p[er]te q[u]n ſút. Nungú tu iuíuos ée lacedæmoníis liberos, pprios opinaris? Quoq ídeles & artus teneros adhuc, f. laboris
ignatos exp[ian]ſt, & admotis uerberibus publicis ipfa illos paterna pietas adhortaſt, ut i[ct]us flagelloq forti-
ter ferát, & laceratos & femianimes de]can[]f & rogant, ut p[le]uerét uulnera p[b]ere uulneribus. Quid mirú[]ſi
fe deus & generosos liberos, p[ra]iq famíliá ob nitoré alédæ uirtutis duræ tétari pmittat regna p[pe]tua u[]
ſcoribus collaturus, q[u] sic laboris p[cia] c[ō]tra q[u]c[u]q mala pollicef, & dicit. Qui p[le]uerauerit uſq[u]i finé, hic fal
uus erit. Et iteq, Venite ad me o[es] q laboratis, & onerati eſtis, & ego uobis requié dabo, Exinú téporis peri
turi a[et]ernitatis é m[ici]tus. Deutio tribulationis reddé ſempiternis fructibus ſoecundata, apud nos ſoecunda
captiuitate regnú q[ri]ſ, ſecuritas piculis emi[]f, ſudoribus req[es] c[ō]paraf. Nam uirtus inſt ap[o]ſtolus in iſirmi
tate p[ſci]ſi. Commodius eſt, p[ſe]cto affectibus languidis carnaliter agirari, q[ui] ſanis artibus ſupplicio cæco c[ō]
ſcientiá portare uexatá, p[la]riq ení peccatís a[eg]rotát ex ipfa inanitate membroſq. Dú ení ab iſirmitatibus ua
cát, morbida laxitate fluct neceſſe é corpus, atq lethali morbo ſoluaq, hominéq p[uit]ia ac filuas erroq, ne-
q[er] fanú p[ci]pité ducat. Liberos tu iudicas aut a morbis alienis, quos uoluptates barbaræ deuixerút. Non
habét cathená, ſed eos luxuria mordacitate i úculis tenet, lta íciderút in laqos feraliú uolupratú, ſicut
aues aucupali fraude captiuaq, quæ quo magis conan[]ſ euadere, eo innumeris ſe nexibus illigát, & in profun-
diores finus demergunt. Proſecto illi ſani ſunt, quos morbus iuoluit, atq iactat ifánus. Incolumis uero eſt.
qui hoſpibet uerbere corrigit deus, q[u]e hoſis amató c[af]tigádo teſtaſ. Quos dilgo inquit dominus, redar
guo, & c[af]tigo. Et ideo ſe fanú non iudicet, q[u]t morbis aut ſordibus caret, nec iſirmitatis remedio conſo-
ueſ. Illi uero ſunt miſeri, q[ui] nimiæ ſoelicitatis inerti traquillitate torpeſcút, q[ub]us fucata ſanitas ut fallat & de
cipiat, aduſt, quos uidelicet a[eterna tenuit ægritudo, æterno tortore totú hominé poſtmodú uexatura. His
táte ſút uiaq, qua]tátæ ſuccurrerit uoluptates, his iter é, q[u]d comes libido piculis diſtauerit peritura, Arrepti, n.
anſoribus uitorú trahentiú uario lapſu rotan[]ſ in itéritú miſeri i certiffíma uiá non redditur, i exteriora
tédút animú, more quoq nunq regreſſus é in pprio fonte, Siqde hác uitá cui finis é comes, ut ipſi opinan-
tur, p[ro]ſperis curibus ducút, ſed gradus i ultimis male oíno fini[]ſ, & dure i nouiffímo ſtaſ. Et q[u]d p[er]dit per
difcrimia cucurriffe, ſi poſt curſum contigerit interire? Fruſtra deniq nais p[uf]b[um pelagús & infanum
amicis fluctibus c[ō]moda p[ro]ſperitate cucurrit in portú, ſi naufragio peruëit, & piturá portus accipit. C[ō]
modius igi[]t é cuiuſlibet ducatu p[ú]ſuraſ ad portú nauigio peruenire, q[u] nauigio morbidæ laxitatis pacto cur
ſu in poenas exire, Sæpe itaq potior é paupertas opibus, deſormitas forma, c[ō]tumelia laudibus, ſeruitus po-
testate, i[be]cillitas uiribus, libertate captiuitas, humilitas dignitate, Dauid illuſtris p[h]theta huiuſmodi carmé
exp[u]ſit. Bonú é inquit mihi domíe, qa humiliaſt me ut cognoſam iuſtificationes tuas, Ergo melius é p[uf]
næ diſciplinæ iudicio humiliati, q[u] cú múdo dánari, dicente ap[o]ſtolo, Cú iudicamur a domino corripimur;
ne cú hoc múdo dánemur. Ergo q[u]d ex amore domini níris utilitatibus p[ro]gaf, ſine murmure ſufferamus.
Impédic ut a medico remediu, a domío diſciplia, artis é medicinæ aliquotiés ignibus & ferro curare. Quid
miру ſi domius noſtrarum medicus animarum turbinibus excutiat, morbis examinet, calamitatibus pur
nó exaltó, exultó, infirmó p[er] ſi fortitudinis eſt noſtræ quasi per ignes & flammas uaſorum more purgari, Quod ſcriptura teſtatur &

probat, Vafa iquit figuli pbat fornax, & homines iuſtos tentatio tribulationis. Et alibi iquit. Aurum & aegentum & ferrum & plumbum, & omne quod per ignem tranſierit emundabit. Nunq uafa dicunt figulo, cur nos arbitrio flammarum examinas, & iciendi coquantibus uris & probas? Quæ niſi arbiter ignis iudicio ſuo aptiffima pronunciauerit, i ſuſe eſſe non poſſunt. Nos quoq niſi tentationum purgauerit iudicium uel examé noſtrorum figulo mébrorum inutiles ſuenimur, q nos urit ut curet, tétat ut liberet, uexat ut ſal didatos iſproperio ueniffe i candorem, ferrum, ſitu obductum i antiquam faciem ſplendefcere. Vidimus aurum argentum, diſciplia flammæ purgari, & arbores truncatas cultu lætiffimo reuuiſcere, amenilq uirgultis ornari, Vidius iſœcunditatem ſterilia reuocari, & exhaußo ſtipite exire radicem, & frugem mamam comitari. Itaq in nobis quod forte peccatis p[ro]minentibus æſtuabat q[ui]cuid macula ſqualleſis uetufatis obſtabat, hoc ægritudinis luce excluſum eſt, ideo te ſanum frater medica reddit agritudo membroſo, ſola in te materia carnis indiget uirium ſanitatis, ac ne te forte uexaret, utili modo uexaſ & morbo. Hæc e[rum] quam i omnibus percutit canicula ſeneſtutis, & ſicut ſœnum areſcit florem p[er]prium p[er]ditura, ſicut ſcriptu eſt. Ois caro ſœnum, & omnis claritas eius ut flos ſœni, aruit ſœnù, & cecidit flos, uerbum aŭt domini manet iæternum, Aequanimiter igiſ p[er]ramus, ſi corpus ſicut ſœnum legimus caſuris floribus periturum, lae dentibus malis iaſteſ exhaußtum, cuius ſanitas aſiæ morbum confueuit iſerre, & contra commoda ſp[er]ualia ferales ac barbaras elicere uoluptates. Sæpe deniq caro milites caſtitatis effrenata diſtixit, pro nobis eſt igiſ, ſi longis flagellis & mordacibus caſtigemur, cuius tamen ſanitate ipugnamur. Amamus carné ſtolidi, haud dolemus aſiæ carceré & ſepulturam. Thesauq itaq iſpius carnis fragilitate côteptæ, quod acciderit deuotio nis amplexibus rapiamus. Meticulofum eſt eni xpianum militem uelle lætantium modo i tranqulla confiſte re, Deiectæ mentis eſt turbinem formidare, contrariu uero iter contraria trepidare. Inſœlicitatis eſt aduerſa neſcire. Fœlicitatis eſt cum aduerſis noſſe congredi, & ſcire p[ug]nare. Nam cum omnes iſtus ut iam dixius q[ui]bus quatimur diuino gignan[que] ex munere, exterum ſe nouerit ab amore dei q[ui] neſcit tentationibus uedita, cum legalis tuba multiplici carmiæ auditui noſtro iculcet & dicat. Tétat inſt domius noſter uos, ut ſiat ſi diligitis eum ex toto corde ueſtro, & ex tota anima ueſtra. Et alibi, Fili inſt ne neglexeris diſciplinam deſt & ne deſeceris ab eo correntus. Quem eni diligit deus corripit. Et iterum. Correptionem inſt domini noſi contemnere, Ipe eni dat dolorem, & ipſe refrigera, Percutit, & manus eius ſanitatem p[ro]stant. Sed forſitan diu c[is]. INFIR, Vtinam ut cæteris, ſub p[er]ſe ſanitatis dareq i[nt]erualla tentari. Vtinam ſolp[it]atem i[nt]ercapedinis qualificunq suſſuſus, liceret paululum deguſtare, q[ui]d hoc eſt, ut morbus i membris ita uerſeſ, & degat iuſus, ut excluderit ſanitatem non redituram. Vt pernitiſus comes uſq[ui] ad terminum uitæ conſuſa membra deducat, deducaſ quoq ipe morte cum membris excludendus. Quid eſt hoc, ut ſanitatis cenuſ per omne ſpacium uitæ fruſtrati ſint artus. Inducto frigore uenarum calidus uigor euanuit in algorem. Inſeſſus quos natura dederat, torpor iuſſus excludit. Non deniq ad exercitum tabidi corporis iter, uel paululum deguſtare, Non genua ſolitas fleſtuntur i preces. Digitorum ipar ordo iſtero ſtupore turbatus arcetur ſolita còtrectare. Quid pluribus? Omne ofſicium corporis ſlationibus quondam ſolitum neruorum adſſe ſic alget iuſſum? Proh dolor ſolus ſic debui caſtigari? Solus tam pritiſiōs i[ct]ibus ſubiacere, & diuturnis malis inuolui. H[IERO]. Quæſte frater, ut hæc murmura patientiæ frenis arceas, & filentio q[r]ulofas uoces includas, cum te ſolamen, p[ro]pheticum ſic alloquaſ & dicat. Coniungere inſt deo, & ſuſtine, ut cregcat i nouiſſimo uta tua, Omne quod tibi applicitum fuerit accipe, & i dolore ſuſtine, & i humilitate tua patietiam habet quo[n]iam igne probaſ aurum & argentum. Homines uero receptibiles i camino humiliationis. Cum legalia iu[ta]ra atq carmina recenſeo, p[ro]phetarum, auſtoritatis quoq mundanæ egregias ſententias concipit auditus, niſi fallor, diuinae legis ſurtiuar, quæ neſſe eſt præceptis legalibus iſeran[que]. Non eni nocet alienis uti ea parte qua noſtra ſunt. Hæc prima ſcientia eſt. Aurum inſt probat ignis, & miſeria bonos viros. Et alibi, Miferum inſt te iudico, q[ui] non ſuſi[mi]re, tranſiſt fine aduerſario uitam, nemo ſciet q[ui]d potueris, nec tu q[ui]dem. Opus eſt eni ad notitiæ ſui experimento. Quid q[ui] poſtui, niſi tentatus non didicit. Et aliaq eni eſſe ſœlicim, & fine morbo ai tranſire uitam, ignorare eſt rerum naturæ alteram partem. Ergo miſerias emergentes quibus ignota diſcunq & ſœlicitas neſciſ, iuſtus quoq exculſa purgaſ, ſœlici aſi p[er]ramus, ſuue qa pati nos oportebat, ſiue qa captiui iam detinemur. Auro niſi addiderit flamma fulgorem uilitatem p[ar]tiff purgamentis obſcuq. Itaq q[ui] non fuerit miſeriarum tentamentis exculſus, iacet ptium ſœlicitatis, ac ſuaſ uirtutis ignorus. Merito ſalomon hac uoce teſtaſ. Qui tentatus i alioq noſ eſt, neſcet qualis ſit. Benedic e[rgo] dominum t[he] tribulationis, quem laudaſt t[he] ſanitatis. Vtere carmibus uocis, p[ro]pheticis. Benedicam inſqt dominum i o[mi]t[em] ſemp laus eius i ore meo. Vox illa quoq maximi ſalomonis ex te conſtanti præconio depromatur, qua deſectæ uires ingenti nutrimento laſtan[que], & in nouella talia reparatae confurgunt. Si bo[na] ſuſcepius de mau[li] domini, q[ui]re auté mala noſ ſuſtieamus. Domius dedit, domius recipit, ut domio uilſu e[mi]ta factu eſ, ſit nomé domini benedictu. Aduerſu igiſ latiq còtrariu eſ, p[ar]batiōs t[he] i dominu murmuraſ, q[ui] aut uitæ nſæ p[er]ſuferá laudé eru[n]aq iaſtatiœ uexat, ut liberet, aut iuſticia uéturat, ut cordeſ, ac uexatiœ mebroq aut delictu uapulat, aut iuſticia p[er]baſ ut uicat. Naq ut ad ſolamæ p[er]ſionu tuag, p[ar]batiōs atque palma tu[mi] meritu reuoluamus. Iuſtiffimis utamur exéplis. Qua[n]q notu ſit p[er]ſonag merita l[og]is gradibus diſcrepare, no[n] eſ iniquu[mi], ſi hois x[pi]iani certam[que] uiectricis iuſticiæ c[oe]greſſoibus c[oe]paremus. Mediocri ſui q[ui] deuere i in hoc m[ú]do p[er]ſer, ſi recéſueris q[ui]d iob f[ail]iaris domini querit p[er]mitté domio ſuſtire, Téperaui deuere ut c[oe]grueret atq c[oe]peteret uiribus t[uis]. Pr[io] ne potes q[ui] iparis es iuſticiæ titulus e[ſ] ſuſcedétibus æq[ui]hs. Mi

nus autem uiro iuſto q[er]tis, ſed gravius a c[æ]teris uulneraris. Illius ſut magna, ſed nec minora ſut tua.n[am]q[ui]p[er] magnus es, q[ui] ſeq[ur]is magnu. Vnus hic ſuit iob patriarcha maiestatis cultor iuſtus, æqualitatis cenſibus opu
l[é]tus & diues cuius illuſtrú meritoq[ue] p[ro] extitit dominus, c[ui] inimicæ ſactionis íſtrumenta ſeralia laudis p[ro]conio p[u]niret. Animaſuertiſt p[ue]x meu iob, qa non eſt ei ſimilis quiſq[ui] & terris homo fine q[rela]uerus deſ cultor abſtinens ſe ab omni ope maſo. & permanens i innocentia ſua. & i simplicitate cordis. Igiq[ui] cum ex di uino p[miſſu] hoſtlibus iaculis quatereſt, euq[ui] frequés latronis iſinuatio truculéta pulſaret. emergentes i[ct]us patientiæ clypeo debellauit, maloge[que] iſgruentiú ſiluá ſeralé lagittis atq[que] crucibus plená obicibus iuſticiæ ro buſtus occurrit. Ille inimico turbine ad[é]ptis opibus non ſentit aliquod dán[u]q[ui] q[ui]lucru[que] i damnis iuènit, q[ui] domini p[ec]toris finibus portabat incluſum, llle cum ædificium concuſſis angulis uis repentina torqueret. I lap[um] liberis ſub duſtus orb[ate] & ſide ſtabilis & imobilis p[du]rabat. Cutus & innoxia membra atq[que] domino plena cum beſtiaq[ue] legionibus uerminarent. & plagatú i ſeſtis i[ct]ibus corpus, & uermium globus p[ro]cunicu los conſoſ[us] carnis p[nit]ioſus erraret. intra uulnera iuſtus inſolumis militabat, & quem p[e]ſtilentibus plagis rabies iſeſta carpebat. hoſtiles turbeſs traſſullitate m[ê]tis ut cederent p[re]ſerebat. Iuſtus uapuládo uic[it]e, inimicus c[æ]dendo deſecit. Huic ſuq[ue] n[ot]aſt ſeruïtium famulorum, circa te tui ſungun[que] ſeruilibus ministrorum. Te amici frequenti acceſſu conſolan[que] & dolent, ut i natura p[mi]tteret, hoc onus t[em]us portarent. Vna eſt frater una eſt animi uirtus, qua nos ex huius uita[es] turbinibus quali[que] de pelago eruens i portum tranquillitatis iducaſt. En dies p[nis] lap[ibus] accelerat i occaſum ecce mundus imundus ſordibus ſeneſtibus rotaſt in lap[ſu], ecce nos ſuſragio mortis uiſtores ſuſcipit c[æ]tum. Cun[ct]a nobis euadentibus p[ere]unt. & occaſu iam ſiniti, mo n[ot]u] reeditura forben[que] ſp[er]ut. Apud nos poſt perſitú mundum, poſt corporis mortem ſanata ſunt omnia. Iætabi mur i[col]umitate membrorum, u[bi] uita nullo morbo uexabitur. Ideo in te frater officia corporis i[sp]edita p[ra]ſtantifimus animus illuſtri ducatu ita gubernet & regat, ut h[æ]c calamitas corporis ſit occaſio uotiuia uirtu tis. Non enim eſt arbor ſolida nec robuſta n[isi] qua[ſ]e]ſidui turbinis incurſione i[pi]tibus concuſſis h[uc] atq[que] illuc inclinata tentat[ur], in qua ſæque uentorum turbinum flamen incurratur. I[ps]is enim uexationibus conſtrigutur. p[ra]æmitur. p[ſi]ſi[que] r[ad]icibus citius roboratur. Ira nos m[ord]acibus flagellis malorum frequentium mu nimur extenſi, corrigimur uerberati, conſtringimur c[æ]ſi, caremus ſqualoribus, dum longis caſibus uentila mur. Ergo inter erubſcentes, imanibus miſeriis aſſe[que] artus regnet c[æ]lefti uig[or]ia robuſta atq[que] inſolumis uirtus, qua ferantur contraria, & illa commoda qua uocantur aduerſa. Inter i[ps]as anguſtias ſapiens adminiculo ſolaminis pari l[æ]tatur, & p[ub]eſcit, & ambitioſa ratione ampliatur & uiu[i]t, ignorat deni[que] qua pa titur, qui memor eſt inuiq[ue] u[irt]utis, qui ducatu rationis p[ra]eſoq[que] comperit ſuiffi malis oppreſſos, & malo ſuo magiſtra ratione auſtos atq[que] nutritos. Ergo tibi patent ſolatia rationis, ut iam pro commodis habeatur calamitas corporis, qua[ſe] facet totius corporis maſſa captiva. Sed ueniet te inculumen redditura qua[ſe] to ta in te membra ſunt occupata. Sed lingua in laudes domini quotidiano nutriatur argumento, copiam laudis in regnis c[æ]leftibus narratura. Dominus te medicina c[æ]lefti confoueat, & ſub tali pondere iſſexibili vir tute durare permittatur.

Beati Hieronymi p[er]ſbyteri epiftola h[ort]atoria de p[er]ſendis obprobriis, qua in q[u]b[us]dam exép[lar]ibus ad oceanu iſcrib[que] qua docet teſtimonio i[ſcript]uraq[ue] beatos eſſe q[ui] uarii t[é]tationibus c[ô]pobantur.

Iu[er]forum obprobrii tribulationes multiplices q[u]b[us]dam iſidiantibus te ſuſtineſt cognoui. Cu ius rei cauſa n[ot]u] negat ſi h[æ]c reſellas doleo, quantum gratulor ſi libéter excipias. In hoc eni no bis x[pi] oſtendiſt fides, timor cerniſt, & manifeſtaſt m[ors], ſi obprobriis & tentationibus p[ro] ſuo nos gratanter ſubiugemus nomie. Et hoc nobis non contrariu[que] debeat eſſe, ſed gratú p[ro] uel p[ua] p[pe]tis, q[ui] maiora p[ro] n[ot]tra ſalute p[re]ſiſus eſt, p[re]ſerti cum ſciamus regnum c[æ]loq[ue] non fine uarii t[é]tationibus adipiſt, ut i[ſcript]u eſt. Oportet nos p[ro] multas tribulationes itroire i regnum dei. Si ergo p[ro] multas tribulatio n[es] c[æ]leftis q[u]b[us]dam regni aditus ap[it], iſſis uti[que] claudiſt, q[ui] n[ol]ut ſuſtineſt uel pauca. Oportet ergo nos diu[er]ſa tentationum genera & tribulationum æquo a[ſo] p[re]ti, q[ui] qua nobis c[æ]leftis ianua p[mi]ttit[que] apiri. Beatus apoſtolus iacobus nos h[ar]t[ate] & docet quales i tribulat[i]oibus eſſe debeamus, cum dicit. Omne gaudiu[que] exiſtimate ſres mei, cum i[nt]ationes uarii iſcideritis. Vnde latis p[re]ſterum & contrarium eſt nos i h[uiu]l[mo] modi rebus moſt[er]itania aliqua fatigari, i q[u]b[us] gaudium potius iubemur hab[er]q[ui] lu[ct]um. Et alibi iſde apoſtolius dicit. Beatus uir q[ui] p[ra]manet i[nt]entati[o]ibus, quoniam c[ui] p[b]atus fuerit accipiet corona u[ita], qua] repromi ſit deus diligentibus ſe. Vide ergo qua[t]u[que] h[oi] t[é]tatio p[li]t, p[ro] qua] beatitudiem conſequiſt & corona. Sed illud iſtelligendu[que] c[ui] ita dicit. Quoniam c[ui] p[b]atus fuerit accipiet corona u[ita], qua] repromiſit deus diligentibus ſe, lllos i[n]q[ui] p[b]atos, & ab his deu diſligi, q[ui] noſi eius cauſa i tentatione p[li]titerit. q[bus] merito corona p[ro]mittiſt, illos uero reprobos & nullius u[ita]q[ui] p[ra]mio dignos, quos & p[b]ati æternæ u[ita]q[ui] p[ra]mio coronemur. Hoc eti am iſp[er] domi[u]s i euangelio ſuo declarauit dicens, Beati eſtis cum uos maledicent & p[re]ſquent, & dicent o[ſ]e malum aduerſum uos, pp[ro] iuſticiam, gaudete & exultate, quoniam merces u[ef]tra copioſa eſt i c[æ]lis. Quis er go poſt h[ui]uſmodi uocem tentari ſe non finat? Quis ab hominibus p[re]ſui ſe iuſticiæ cauſa n[ot] optet? Quis non tribulari uellet? Quis ſe non maledici defideret, ut merea[x] p[xi] uoce laudari, & c[æ]lefti copioſa, merce de munerari? Vt[in]am ob domini mei n[omen], atq[que] iuſticiam cun[ct]a iſidelium turba me p[re]ſequa[que] & tribulet. Vt[in]am i[ſ] obprobrium meum ſtolidus hic mundus exurgat tantum, ut ego merear a chríto laudari, & ſua] pollicitationis ſperare mercedem. Grata ita[que] & defideranda tentatio eſt cuius p[ra]emium ſpera[que] a x[po] i c[æ]lo, nec m[ale]diſtio grauis eſt, qua diuia laude muta[que] Suſtineamus ergo nos paululum in hac uita tentari, ut æternam poſtmodu[que] p[o]ſſimus pro temporali capere tentatione mercedem. H[omin]um quoq[que] obprobria de-

traſtioneſ q. patienter, & leuiter toleremus, ut domini laudibus digni eſse poſſimus. Nam ſi humanâ laude
q[rimus] diuina amittimus. Quiq[s]s eni ab hoibus tantû laudâ, culpât a xpo ficit ſcriptû eſt. Ve uobis diu-
tibus qui conſolatione ueſtra habetis. Ve uobis qui faturati eſtis, qa eſurietis. Ve uobis qui ridetis, & loca-
tis nûc, quia lugebitis & flebitis. Ve cù benedixerint uobis oës homines. Vide ergo q[ui] grauis & moleſta ſit
humana laudatio, cui ita dominus comminaſ. Homines enim animales atq[us] terrent, non ſi quæ tempora
lia & terrena ſunt diligunt, & quæ diligut hæc laudare uidenct. De illis ſcriptum eſt, O[en] animal diligit ſimile
ſibi. & ſic omnis homo ſecundum genus ſuum laudat opes, epulas, & diuitias, & eo[s] q[ui] præcioſis & mollibus
glorian[que] i ueſtibus, quæ oia lex ſaneta phibet atq[us] condemnat. E[s]s uero q[ui] dilctione & timore domini co-
gente, abiuciunt hæc omnia, & ſanctos ſecûdum legis ordinem ſe exhibit, irrident atq[us] ſubſannant, inſoſi-
ces atq[us] miſeri ſuorum maloge nimietate cæcati, q[ibus] non ſuſcift q[ui] apria nolut lugere peccata adhuc iſup
eos q[ui] lugere uidenct irrident, & i ſubſanſatione habent, quos debuerat imitari. Sed ueniet tempus, ut eorum
riſus uertat iu leuſt, q[ibus] nûc noſter[que] p[la]c[tu]ſus eſt, riſus, & ut ſe ſuiffe diuites lugeant q[ui] nûc xpi paupibus ipru-
denter iſultant. De q[ibus] ſcriptura dicit. Tunc ſtabunt iuſti i magnæ conſtantia aduerſus eo[s] q[ui] angultia
uerunt, & q[ui] abſtulerunt labores eorum. Videntes turbabunſ timore horribili, & ſubitatione iſperatae lucis
dicent itra ſe p[œ]nitentiam agentes, & præ angultia ſpiritus gementes. Hi ſunt quos aliquando habuimus i
deriſu, & i ſimilitudinem i[pro]perii, Nos iſeſati uitam illorum æſtimabamus iſaniam, & ſinem eo[s] fine ho-
nore. Quom[que] ergo nûc c[om]putati ſut iter filios dei, & iter ſcos fors illorum eſt. Ergo nos errauimus a una ue
ritatis, & iuſticiæ lumen non luxit nobis, & ſol non eſt ortus nobis. Laſſati fumus i iniqtatis uia & p[di]t[i]o[n]s,
& ambulauius i ſolitudies difficiles, uiá autem domini ignorauimus. Q[uid] profuit nobis ſupb[ia]. Aut q[d]i
diuitiarum iactatio c[ôt]ulit nobis. Transfierunt oia iſta tan[que] umbra. O ſi hæc nunc glorioſi & diuities luge-
rent, & qui alios irridet, dum tépus eſt, & iſpi ſe flerent, & non necesse haberet eo tempore gemere, quo nul
lus iá gemitus fleuſt, p[ſic]ſent. Cuius téporis iudiciu beatus apoſtolus iacobus c[ern]ic memorare, dum diu-
tes ut in p[ſenti] ſe lugeant, hortat & c[om]onet dicés. Agite nunc diuities, plorate ululantes i miſeri quæ ad
ueniét uobis. Diuitiæ ueſtra putreſactæ ſut, & ueſtimæ ueſtra a tineis comeſta ſut. Aur[us] & argenti ueltru
eruginauit, & erugo eo[s] i teſtimoniu uobis erit, & manducabit carnes ueſtras ſicut ignis. Epulati eſtis, & i
luxurii nutritys corda ueſtra in die occſionis. Sciebat eni q[ui] q[ui]s ſe i ſp[er]enti tempore ſleſſet, i[f]uturo n[ò]ſe
r[et]. Hoc & iſpe dominus dicit. Beati q[ui] lugeant, quoniam i[pi] ſe conſolabunſ. Qui lugét inſt hoc t[pe]i, i[pi] poſ-
modu ſe conſolabunſ a xpo. R[identibus] uero d[er]. Ve uobis q[ui] ridetis nûc, qa lugebitis. Sed nequis p[ut]e, q[ui]
do minus generaliter oibus ridentibus c[ô]mineſ, c[ui] alibi c[at]ic ſcriptura, Vir autem ſapiens tacitus ridebit. Eſt
ergo fine crimine riſus, & eſt riſus in crimine. Sapientis riſus nihil in ſe criminis habet. Ille uero indignus e[
qui ſanctos, & eo[s] q[ui] ſe deo exhibent irridet, de quo dictum eſſe p[uto]. Qui irridet inopem, ad iracidiam
p[u]o[c]at eu qui fecit illu. Sed quis eſt iſte inops, cuius ſubſanſationi cauſa domi[n]us puo[c]at ad ira[n]i, iſte q[ui]
h[u]manas terrenas[que] opes i[cc]irco contempſit, ut illi placeret pauper, cui difficile opulens placere potuiffet. Me-
r[ito] illi iraſciét dominus, q[ui] propter ſe pauperem ſa[ct]um irrident non metuunt. I[r]ridebant eni ſcríba & pha-
riſæi x[pm], qa diuitias contempſit, ſicut ſcriptum eſt. H[ae]c auidentes ſcribæ & pharifræi, q[ui] erant auati irri-
bant eu. Habemus & nos ſcribas, habemus etiá pharifræos, qui nûc diſcipulos x[pi] ſpernentes diuitias irridet,
ficut illi irrifere dominu ac maſſistrum. Sed dicendum eſt eis. q[ui] t[uc] t[ep]oris dictum eſt. illis. Vos eſtis q[ui] uſtufi-
catis uos coram hoibus, quod enim hominibus altum eſt, abominatio eſt apud deu. Non oportet ergo nos
quorùdam riſu & ſubſanſatione terreri, cum etiam ip[u]m dominum a talibus non ignorem us irriſum, ſed
exultare potius & gaudere debemus, ſi & nos illa oia quæ & dominus noſter ante prutil. p[er]a[rum], recep-
ti etiam pro ip[sa] ſubſanſatione mercedem qa nihil eſt quod nobis pro x[pi] nomie fine prænio irrogeſ. Vide
ergo q[ui] beati ſint atq[us] ſoſelices, quibus etiam incipientiui riſus p[ſic]ſit ad ſaluté, ita eteni dominus diligètes ſe
diligit, ita ſe timètes honorat, ut nec irrideri eos gratuito ſinat, q[ui]bus & pro ſubſanſatione retribuit ultio-
n[é]. H[ae]c i[gi]ſ ph[api]ns ſcaq[ui] aia uide ne inſipientium & iſideliu fabulis terrar[is], quo minus ea, qua ſut legis,
facias. Necq[ui] eni de gehénæ ignibus nos hominum fabulæ poterut liberare uel riſus, ſed x[pi] timor atq[us] iuſt
cia. N[olo] te nec in hac parte c[ô]fundi: ſi tibi pro x[pi] nomie uel opere a perituris & uanis hoibus derogeſ, q[
]bus & interitum ſoſelicitas p[ſ]tat, Sed gaude potius & l[æ]tare. ſciens tibi rep[of]itam etiam pro ip[sa] deſogatione
mercedem. Nam fatis iniquu[que] & i[pi]u[que] eſi tu tibi pro eius nomie nec detrahi patiariis, qui propter te tanta per
p[er]ſus eſt. Quam uero graue eſt pro domino non ſuſtinere oia quæ aduenerint in hac uita, ſiue damnaſiue
derogationes, ſuſpitiones, deſtra[ctiones], uel c[æ]tera, quando ille cum deus & dei filius eſſet, pro taui ſalute ob-
probria hominum iniuriaſt, ſuſtinit? Valde ab eo alienus eſt, qui nec deſtra[ctiones] ſaltem ſuſtinere con-
tentus eſt. Nam quomodo eum amare dicimus, ſi pro eo nihil ſuſtinere parati fumus. Quod ſi in nobis eſt
i[pi]ſius uera dilectio, q[uc]que pro eius nomine quamuis grauia irrogentur, exigua cenſemus, & dicimus. Parua
funt ita, quæ patimur, maiora ille pro uita noſtra pertulit. Nihil nobis dignum pro eius nomie irrogatur.
Quod ſi ſententiæ i[pi]ſius memores fumus, i[te]lligimus. Ait enim. Non eſt diſcipulus ſuper maſſitrum, nec
ſeruus ſuper dominum ſuum. Si patrem familias belzebub uocauerunt, quanto imagis domeſticos eius? Et
nos ergo diſcipuli ſi domeſtici chrifi fumus, debemus obprobria deſtra[ctione]ſ, ap[lect]i, ſuſtinere liberent,
& æquo animo ea omnia ferre, quæ pro nobis & dominus prutit noſter. Qui uero hæc ſuſtinere non uult.
nec diſcipulum eius ſe depromat eſſe, nec ſeruum, nec filium, nec domeſticum, ille enim innocens: inmacula
tus, i[ta]ctus, in quo nulla potuit peccati macula reperiri, de quo propheta prædixerat. Qui peccatum n[ò] ſe
cit, nec dolus iuentus eſ i ore eius pro nobis ſacriſegi & peccatoribus, & a[ter]erno ſupplicio manipulari, tan[que]
atrociffimus reus ab inq[ui]s iudicio ſiſtitur, flagellis c[æ]diſ. I[sp]utaminibus irriſat, & nos pp[er] eu c[ô]ſundimur;

erubescimus, q ppter nos tanta ppeffus ê. Ille eni û salute noſtra dorfum uerberibus, ſputaminibus faciem maxillas palmis non confundif parare,& nos p eo leue etiam confúdimur audire cœuitium.Qua de re gau deamus porius & lætemur, fi pro tam magnis eius,& p noſtra falute paffiòibus, uel parua ſultineamus, Cæ terum quæ ſpes nobis eſt, ut ob eû audire blaſſemiam, aut ſuftinere confúdimur, qui noſtri cauſa de cælis de ſcendit ad terras? Et ut nos exaltaret humiliauit ſe, & cum ſmortalis eſſet, mori còtentus eſt, ut nos de æter no mortis laqo liberaret. Coronus eſt ſpinis, ut nos q ante ſpinei & ifructuosi ſteteramus, fructu bonæ ar boris apportaremus, Felle & aceto poratus eſt, ut i nobis iá nec fellis amaritudo, nec aceti eét alperitas. Filius hōinis factus eſt, ut nos filios dei faceret, Vide ergo ſi pro ilto còſúdi debéus aliqd ſuſtiere. Vere illa eía ſœlix & angelis æquanda, quæ pro nomine & ope xpi tanta, quanta pro nobis ille ſuftinuit, uoluerit ſultine re, Cæterum grande periculum eſt iuſticiae, eius erubeftere exéplo uiuere, qui noſtram iniuïtiam non eru buit ſuſtinere. Deinde ſi æquo aio pſtamus, idipſu quo nobis quis detrahere uideſ iniuſte, laudari nos potius q accufari probamus, Nam qd altud faciunt, cum uera de ſanctis dicunt, niſi ut ea dicant quæ facimus, le iunos, abſiinentes, ſobrios, qui iam delitius non delectamur & epulis, q diuities ſpernimus, & præciſios non gloriamur in ueſtibus, qui auri cupiditate minime captiuamur, q non adipiſcimur, argentum, & q cúcq húa na unitas uideſ amplecti còrenimus. Nullus hic confuſonis eſt locus? Nullus uerecundiae aditus. Illi magis erubeftere debent atq confundi, qui ea quæ ſanctis diſplicit concupiſcunt, Erubſcant igif ebriſi, uo races, iniuſt, raptores, adulteri, & q cúcq ſuis glorianſ in malis, quos gehennæ ignis expeſtat, & quibus ſup plicita pbaranſ æterna, Facientes auem domini uolútate confúdi non debent, i quibus nulla còſuſonis ſut opa. O q iſignum eſt atq ppoſteru, ut iuſti confundanſ í bonis & peccatores gloriens i malis. Videat ergo aia deo deuota, ne iſpienti oſsus eá, aut ſtultorú hóium uanilſimus ſermo confundat, & a ſuo ppoſito re trahat, in quo magis p dies ſingulos pſicere debet i melius, Videat ne gs a timore xpi ſe reuocet, ne quis ab eius diſeſione diuellat, pp què oem ſæculi gloriá, ppoáq còtépſit, cui nihil dignu pnæ còparauit, quem pa rentibus filii, qui liberis p[er]s quæ coniugis pſerunt continentes, Crefcat i nobis quotidie amor xpi, cre ſcat fides, quia magna nos pro dei amore merces expeſtat, tantum ne ab eius cultura, uel ope femel deuota mens ſe retrahet, ne ei dicaſ. Habeo aduerſum te pauca, q charitatem prioré reliqſti. Vnde certú é nô hoibus placere, ſed xpo, nec humanâ laudem q[ui] debere, ſed diuinam. Quid nobis pdeſt, ſi illi nos laudent, qui bus placere peccatuſ é? Quid ue obeſt, ſui uituperent ii quos? non plus uitupatio pdeſt q obeſt laudatio. Au diamus magis quid ille uas electionis doct[or] gentium dicat, & quo nos ne hoibus placere uellemus, hortef exéplo. Si hoibus iſui placere uellé, xpi ſeruus non eſſem, Vnde nulli dubiu eſt eos xpo ſeruire non poffe, q hoibus optant potius q xpo placere. Contenti ergo iterim ſimus hoibus diſplicere tantút, ut xpo placeamus, nec eoq laudibus delectamur, qui non alios q ſibi ſimiles laudant. Nos potius laudent p[he]phtæ & apo ſoli, laudet in euangelio ſuo xps. Tunc erimus uere ſœlices, ſi a talibus laudari digni erimus. Oium eni ho rú uoce laudabimur, ſi q cúcq dominus p apoftolos uel p[he]phtas uideſ pcepiffe ſeruaverimus. Nos igif de trahentibus cuſtis & uitupantibus univerſis ſimus ſobrii, ſancti, humiles, & pudici, & deu ſemper ſideli cor p[he]cemur, ut ipſe ſempo, ne noſtra mète ſit, & lex eius n[os] ſemp i p[ec]tore, ut p[he]pimus p[he]phtica loq uoce eoq ut me diligerét, detrahebant mihi, ego autem orabá pro eis. Et alibi, Humiliau i eiunio aiám meá, & fa ctum é mihi i obprobriú, & p[os]ui uelſtimétú meú ciliciú, & factus ſú illi í parabolá. Et iteg[ia], Genua mea, iſirmata ſú ieuinio, & iſirmata é caro mea p[ter] oleú. Et ego factus ſú obprobriú illis, uiderút me & moue rút capita ſua, Adiuua me domine deus meus, Vides ergo oes p[he]phtas & ſanctos, pp hoc ſemp hoium ſub ſanationes ptuliffe, q deo uellét fideliter ſeruire, Hoc & apoftolus ait. Fidelis ſermo, i hoc eni laboramus & maledicimus, qa p[er]amus i deu iuui, q é faluator oium maxie ſideliú. Quid plura, Nifi ut ſape tá diximus, curſú qué i timore dei cœpimus còlumenus. Simus cæteris í amore dei ſorma cuſtodiètes, ne gs in nobis aliqd ſeurrililitatis rephèdat, aut uaitatis, ſed magis q[u]cuid eſt gravitatis & modеſtiae, qa xpiani uita oibus i p[ec]ulo p[of]ita q. Qui etá ſi q[u]p[ia] tabubauerit iá cecidifí eactaſ, & amplius etiá dicíq uideſ. Simus ergo ſa p[ie]tes, graues, q eti, n[ui]q uanitate, n[un]q opa hominú lígua n[á] loquaſ, ſed fine itermiſſiòe legé dei uſtri me diteſ. Túc fiqs iſteret ſuæ salutis inimicus, q ſub ſafinet & detrahat & derideat, hæc n[ó] ſolú non metuamus. ſed porius gaudeamus, & híc nos aliquatenus conſolemur ſi mereamur odio magis ſæculi uiuere q xpi. Ca ueamus quosq ambulaſt indeceter & iquieſt, ſicut & ſanctus apoftolus monet dicens, Rogo auté uos ut ſub trahatis uos ab oi fratre ambulante iordinate, & n[ó] ſecundú traditiòem qua acceperút a nobis c[ú] hæc a no bis oia oino n[á] uirtute fuerit cuſtodita, q cúcq p[ut]auerit derogádis nobis p[he]phticæ ſimus ſententia[es] me mores, p qua dominus ſui noſs cauſa tribulantes hortaſ dicés. Et tu fili hominis ne timueris eos, neq[us] paue as a facie eoq, quoniá iſanient & cœuenient aduerſus te. In gyro & i medio ſcorpionú tu habitas, uerba eoq ne timueris, & a facie eoq ne paueas, Et alibi dicit. Audite me q noſtis iudiciú populus meus, i quosq corde lex mea é, Nolite timere obprobria hominú, & blaſſiemas eoq ne metuatis, qa ſicut uſeſimentú ita p t[é]pus deficiét, & ut laná comedet eos tinea, iuſticia auté mea i aſternú manet. Salutare uero metú i ſæculum ſæcu li. Seruandú præ omnibus, ne alterius laudem uelimus ſeruare q xpi, ut & nos c[ú] propheta p[he]pimus diceſ, apud te laus mihi in eccleſia magna, Et iterum, Tanq prodigium factus ſum multis, & tu adiutor forſtis, Et iterum. Maledicent illi, & tu benedices. Qui iſurgút in me còfundanſ, ſeruus autem tuus lætabiſ i te. Hæc ad consolationem, i dei timore, deuotis mentibus, prout ingenii tenuitas potuit, p[ro]ſecutus ſum breuiter. Núc ſuſeſt, ut aliqd amplius faciat mens deuota, q n[á] paruitas sufficit admonere, Salutate omnes q dili gút dominú noſtrú iefú chriftú, cui patre omnipotente ſit laus uirtus & gloria c[ú] ſpíritu ſancto & nunc & ſemper & in omnia ſæcula ſæculorum Amen.

324

Quod Epitaphium nepotianí præbyteri ad heliodorum epitcopú editú a beato Hieronymo p[ro]fibero.in quo illius uita, ante, & poſt facerdotium deſcribitur.

G
andes materias ígenia parua non ſufferút,& i ipſo conatu ultra uires auſa ſuccúbút,†túgtoq magis fuerit, quod dicendum eſt, tanto magis obruíq, g magnitudinem rerum non poteſt explicar, nepotianus meus, tuus, noſter, immo xi[pi] & qa[x] xi[pi] i[cc]irco plus noſter, reliquit ſenes, & deſiderii ſui iaculo uulneratos ítollerabili dolore confecit, quem hæredem putauimus ſunus tenemus. Cui iá meú ſudabit ígeniú? Cui litterulæ placere geſtiét? Vbi eſt ille ἐπιλαίοσ·τ[he]s noſter, & cygneo canore uox dulcior? Stupet animus, manus tremit, caligant oculi, & lingua balbutit. Quicquid dixero, qa[le] ille non audit, mutum uideſt, Stilus ipſe quali ſentiens, & cæra ſubſtriftor, uel rubigine uel ſitu obducit. Quotienb cúq; nitor iter uerba prorúpe, & Iup tumulú eius epitaphii huius flores ſpargere, totiens ipſe[que] oculi; & reno uato dolore totus i ſunere ſú. Moris quondam ſuit, ut ſupra caduera defunctorú i hercione pro toſtris lau des liberi dicerent, & íſtar lugubriú carminú ad fletus & gemitus audientium p[ec]tora concitarent. En rerú i nobis ordo mutatus eſt, & in calamitatem noſtram perdidit ſua iura natura. Quod exhibere ſenibus iuue nis debuit, hoc iuueni exhibemus ſenes. Quid igitú faciam; Iúgam tecum lachrymas? Sed apoſtolus p[hu]bet, chriſtianorum mortuos dormientes uocans. Et dominus in euangelio, non eſt inſt mortua puella, ſed dor mit, Lazarus quoq; quia dormierat, ſuſcitatus eſt, læter & gaudea, qa[le] raptus eſt, ne malitia mentem eius mu taret, qa[le] placuerat deo aíi illius, Sed iuinito & repugnanti per genas lachrymæ fluunt, & inter p[re]cepta uirtu tum reſurrectioniſc; p[re]ſe credulam mentem deſiderii frangit affectus. O mors quæ fratres diuidis, & amore sociatos crudelis ac dura diffócias. Adduxit urentem uentum dominus de deſerto aſcendentem, g ſiccaut uenas tuas, & deſolauit fontem tuum. Deuoraſti quidem ionam, ſed & in utero tuo uiuus ſuit, portaſti qua[que] ſi mortuum, ut tempeſtas mundi conquieſceret, & niuie noſtra illius p[er]conio ſaluareſſe. Ille te uicit, ille te iu gulauit, fugitiuus p[he]phta q[ui] reſquit domum ſua, dimiſit hæreditatem ſuam, dedit dilectam animam ſuam in manibus q[rentium] eam, q[ui] p[o]ſee quondam tibi rigidus minabaſt. Ero mors tua o mors, ero morus tuus iſerne, Illius morte tu mortua eſ, illius morte nos uiuimus, deuoraſti, & deuorata eſ. Dúq; aſſumpti corporis follicitaris illecebra, & auidis faucibus p[er]dam putaſ, iteriora tua aduco dente conſoſia ſunt. Gratias tibi p[er] ſaluator tua agimus creatura, q[ui] tam potentem aduerſarium noſtrum, dum occideris, occidifti. Quis ante te miſerior homine, qui æternæ mortis terrore p[er]fratus uiuendi ſenium ad hoc tantum accepat, ut p[ire]t. Re gnauit enim mors ab adam uſq; ad moyſe etiam ſup eos, q[ui] non peccauerunt i ſimilitudinem p[u]aricationis adæ, Si abrahá, ísaac, & íacob in iſerno, gs in cælo, regno. Si amic[i]i tui ſub poſa offendentis adam, & q[ui] non peccauerant alienis peccatis tenebant, obnoxii, q[ui] de his credendum eſt, q[ui] dixerunt in cordibus ſuis, non e[rum] deus? Qui corrupti & abominabiles ſacti ſunt in voluntatibus ſuis, q[ui] declinauerunt simul, iutiles ſacti ſiú, non eſt qui faciat bonum, non eſt uſq; ad unum. Quod ſi lazarus uideſt, in finu abrahæ locoq; refrigerii, q[ui] ſimile iſernus & regna cæloq; Ante x[pi]m abrahæ apud inferos, poſt x[pi]m latro in paradifo, & i[cc]irco in reſur reſctione eius multa dormientiú corpora ſurrexerut, ui[q]aq; ſunt in cæleſt hieruſalem. Tuncq; c[ō]pletum eſt illud elogium, Surge q[ui] dormis, & eleuare, & illuminabit te x[pi]s, Ioannes baptilaſt in heremo p[ion]an. Po[n]iten tiam agite appropiabit enim regnum cæloq; a diebus ioannis baptilaſt regnum cæloq; uim paſſum eſt, & uiolenti diripiunt illud. Flammea illa romphea cuſtos paradifi, & p[er]ſidentia foribus cherubin, x[pi]s reſtifta & referata ſunt languine. Nec mirum hoc nobis in reſurrectione promitti, cú oes q[ui] carne, non ſecundú car nem uiuimus, municipatum habeamus in cælo, & hic adhuc poſitis dicat i terra, Regnum dei intra uos eſt. Adde quod ante reſurrectionem x[pi], notus tantum in iudæa erat deus, in ifrael magnum nomen eius, & ip[er] fi q[ui] guerant eum, tamen ad inferos trahebanct, ubi tunc totius orbis homines ab india uſq; ad britannia, a rigida ſeptétrionis plaga uſq; ad ſeruores atlantici oceani, tam innumerabiles populi, & multarum gentium multitudines. Quam uariæ linguis habitu tam uelſis & armis, P[ic]ficum ritu, & locuſtarum, & uelut mulſæ, & culices c[ô]terebaſt. Abſq; notitia eteni ſui creatoris omnis homo pecus eſt. Nunc uero p[er]ſionem x[pi], & re reſurrectionem eius cunſtarum gentium uoces, & litteræ ſonant, taceo de hebræis græcis, & latinis, quas na[ti]ones fidei ſuæ i crucis titulo dominus dedicauit, Immortalem animam, & poſt diſſolutione corporis ſubſi ſentè & pythagoras ſôniauit, Democritus non credidit. in confolationem dánationis ſluæ ſocrates diſputa uit in carcere. Indus, p[la]ſa, gotthus, ægyptius philofophan[t]. B[es]ſorum feritas, & p[ell]itoq; turba populoq; qui mortuorú quôda iſeris homines imolabát, ítridore ſuú in dulce crucis fregeŕt melos, & totius mundi una uox x[pi]s e[rum] Quid agius aiai? Quo nos uertius, Quid primum aſſumimus. Quid tacēus, Exciderút ne tibi p[er] p[eta] rethog; & occupata luctu op[pi]ſa lachrymis p[pe]dita ſingultibus, dicendi ordinem non tenes. Vbi illud ab iſantia ſtudium litteraq; & anaxagoræ, ac Telamonis ſemper laudata ſentëtia, Sciebam me genuiffie mor talem, Legimus crantorem, cuius uolumen ad ſouendum dolorem ſuum ſecutus eſt. Cicero Platons Dio[genis] Clitomachi Carneadis poſſidonii ad ſedandos luctus opuſcula percurrímus, qui diuerſis ætaturibus diu[er]ſorum lamenta, uel librís, uel epiſtolis minuere ſunt conati, ut etiam ſi noſtrum areret ingenium, de illo[rum] poſſet fontibus irrigari, proponunt innumerabiles uiros, & maxime Periclen & Xenophontem Socra[ticum], quorum alter amillis duobus filiis coronatus in concione differuit. Alter cum ſacrimans filium in bello auſſet occíſum, depoſuiffe coronam diciſt, & ead[em] capiti repoſuiffe. Poſtq; fortiter in acie dimican[tem] repperit concidiffe. Quid memorem romanos duces, quorum uirtutibus quaſi quibufdam ſtelli lati[næ] micant h[ist]oriæ. Puluillus capitiu[m] dedicans mortuum ut nunciabaſt, filium ſubito ſe iuſſit abſente ſe peliri, L. Paulus ſeptem diebus, inter duorum exequias filiorum triúphans urbem ingreſſus eſt. Praeremito[to] Maximos Catones Caios P[il]ones Brutos S[ca]euolas Metellos S[ca]uros Maríos C[ra]ſslos Marcellos, atque

Ausidos, quorum non minor in lucuſ ᾶ in bellis uirtus ſuit, & quorū orbitates in consolatonis libro tulli us explicauit, ne uidear porius aliena ᾶ noſtra ᾶſſiſ, quādo & hæc i figillatione noſtri breuiter dicta ſunt. ſi nō poterſt fides qʻd exhibit ſiſidelitas. Igiſ ad noſtra ueniamus. Non plāgā cum iacob, & dauid filtoſ i lege morientes, ſed cū xpo íuangelio ſuſcipiam ſurgentes. Iudazo, lucuſ xpiano, gladiuſt, ad uſperu de-morabiſt, fletus, & ad matutinu lœticia. Nox pceſſit, dies autem appropriuait. Vnde & Moyſes moriés plágiſ, leſus abſp[er] funere & lachrymis ſi noſte ſepelif. Quicq[da] de ſcripturis ſup lamentationes dici pōt, in eo li bro quo Paula romæ conſolati ſumus. breuiter explicauimus. Núc nobis p[aliá] ſemitá ad eundé locu pue-niedum e, ne uideamur p[er]terita & abolita quondam ueſtigia calcare. Scimus q[dem] nepotianu eſſe cū xpo, & ſanctorum mixtū choris, q[de] hic nobiſcum eminus rimabaſ in terris, & æſtimatione ᾶrebat, ibi uidenté cōminus dicere, ſicut audiuiimus, ſic & uidimus, i ciuitate domini uirtutu, in ciuitate dei noſtri, ſed deſideri um abſentiæ eius ſerre non poſſumus, non illius, ſed noſtram uicem dolentes, quanto ille ſoſicior, tāto am plius nos i dolore, q[al] tali caremus bono, Flebant & forores lazarum, qu[é] reſurrecturum nouerant. Et ut ue rus hois exprimeſt, aſſeſtus, ipſe ſaluator plorauit, qu[é] ſuſcitaturus erat. Apostolus quoq[us] eius q dixit. Cupio diffoliu & eſſe cū xpo. Et alibi mihi uiuere xps eſt, & mori lucrú g[as] agit, q[ap]aphras de morte ſibi uici-nia reſditus ſit, ne haberet trifſtitiam ſuper trifſtitiá, non i[cr]edulitatis motu, ſed deſiderio charitatis, q[ó] ma-gis tu & aućulus, & e[ps] hoc eſt & i carne & in p[u]ſu p[er] doles abeſſe uſcera tua. & q[ui] a te diuifa ſuſpiras? Sed obſcro ut modu adhibeas in dolore. memor illius ſententiæ, ne q[da] nimis, obligatoq[ur] paruper uulnere au-dias laudes eius, cuius ſemper uirtute lœtatus es. Nec doleas q[al] talem amiferis, ſed gaudeas q[al] talem habue-ris. Et ſicut hi q i breui tabella terras, ſitus piguſ, ita i paruo iſto volumine cernas adúbrata non exſp[ita] ſi-gna uirtutu, ſuſcipiáq[ur] a nobis nō uires ſed uoluntatem. Præcepta ſut rhetorum, ut maiores eius, q laudan-dus eſt, & eoq[us] geſta ſegetant, ſicq[ur] ad ipſum p[ra]gradus ſermo p[ueniat], q[ui] uidelicet auitis paterniſq[ur] uirtutibus uſſuſtior fiat, & aut non degeneraſſe a bonis p[er]mediocres ipſe ornaffe uideaſ. Ego carnis bona, q[ui] ſemper & ipſe contépſit, in animæ laudibus non deq[ra], Nec me iactabo de genere, & de aliéis bonis, cū abra-há & iſaec ſancti uiri, iſmaelæ & eſau p[et]óres genuerint, & e regione ieptæ in catalogo iuſtoq[ur] apostoli uoce numeratus, de meretrice ſit natus. Aia inquit quæ peccauerit ipſa morieſ. Ergo & quæ non peccauerit, ipſa uiet. Nec uirtutes, nec uitia parentu liberis imputan[que] ab eo tempore cenſemur ex quo i[xpo] renaſcimur. Paulus per ſecutor eccleſiæ, & mane lupus rapax beniamin, ad uefpera diuidit eſca, ananiæ oui ſubmittés ca-put. Igiſ & nepotianus n[ſ] quali ſiſantulus uagiens, & rudis p[uer] ſubito nobis de iordane n[ſ]aſt[ic]e. Alius forſita[ſ] cibereberet. q[ui] ob ſalut illius, iſtem heremuq[ur] dimiferis, & me chariſſimum sodalem tuu redeundi ip[er]aucta ueris, ut primu ſi fieri poſſet ſororem cum paruulo uiduá, deinde ſi conſiliu illa reſpuerit, ſaltem nepoté dul c[ir]ſimum conferuares. Hic eſt ení ille de quo tibi quondam uaticinatus ſum. Licet paruulus ex collo pende at nepos. Referet inq[ui] aliux, q[ui] in palatii militia ſub clamyme & candenti lino corpus eius cilicio tritum ſit, q[ui] ſans ante ſæculi ptátæ lúrida ieiuniis ora portauerit, q[ui] adhuc ſub alterius i[ſ]dumétis alteri militauerit & ad hoc habuerit cinguli, ut uiduis, pupilliſ, opp[ſ]ſis, miſeris ſubueniret. Mihi non placent dilationes iſta imper ſeſtæ ſeruitudis dei, & centurionem cornelium ut lego iuſtum, ſtatí audio baptizatum. Verutámen uelut i̇n-cunabula q[da]dam n[ſ]aſcentis fidei c[ō]probemus, ut q[ui] ſub alienis ſignis deuotus miles ſuit, donandus laurea ſit, poſtq[ui] ſuo regi c[oe]perit militare. Balteo poſito hituq[ur] mutato, q[ec]q[da] caſtréſis peculii ſuit, i paupes erogauit, legerat ení. Qui uult p[er]ſeſtus eſſe, uendat oíã quæ hét, & det paupibus, & ſequaſ me. Et iterum. Non p[ote]ſis duobus domíni ſeruire, deo & m[à]monæ. Excepta uili tunica, & op[im]eſto pari, quo teſto tantum corpo re frigus excluderet, nihil ſibi amplius referuait. Cultus ipſe prouinciæ m[ore]m ſequens, nec munditiis nec fordibus notabilis erat. Cúq[ur] arderet quotidie aut ad ægypti m[à]ſafteria p[gere], aut meſopotamiæ ſuifere cho tos, uel iſularú dalmatiæ, quæ Altino tantum freto diſtant. Solitudines occupare, aućulum pontificem de-ſerere non audebata, tota i illo cernens exépla uirtutu, domi[que] habés unde diſceret, i uno atq[ur] eodem & imi-tabaq[ur] monachu, & e[pm] uenerabaſ. N[ò] ut plar[er]iſq[ur] accidere folot affiſuitas familiaritatem, familiaritas c[ō]t[é]ptu illius ſecerat, ſed ita eum colebat, quali parétem, ita admirabaſ, quali quotidie nouum cerneret. Quid multa? Fit clericus, & p[ol]itoſtos gradus p[er]byter ordinaq[ur], leſu bone q[ui] gemitus, quiq[ur] eiulatus, quæ ſibi interdi o[mi], quæ fuga ocuoloq[ur] omnium? Tu primu & ſolú aućulo iratus e. Querebat ſe ſerre non poſſe, & iuueni l[é] atætem i[con]gruam ſacerdotu cauſabaſ. Sed q[ui] plus repugnabat, tanto magis i ſe ſtudia o[mi]n concita-bat, & merebat, negando quod eſſe nolebat. Eoq[ur] dignior erat, quo ſe clamabat indignu. Vidimus timothe um n[ſ]i temporis, & canos in ſapientia, elec[tu]q[ur] a moy ſe p[er]byteru, qu[é] ipſe ſiret eſſe p[er]byteru. Igiſ clericatu non honorem iſtelligens ſed onus primam curam habuit, ut humilitate ſuperaret inuidiam. Deinde ut nul-lam curam nobis obſc[en]i en ſe rumoris fabulam daret, ut q mordeban[que] ad atæt[é] eius, ſuperent ad continé tiam, ſubuenire pauperibus, uisiſtare languentes, puocare hoſp[it]io, lenire blanditiis, gaudere cum gaudenti-bus, ſhere cum ſlentibus, c[æ]corum baculus, e[ſ]urientiú cibus, iſpes miſerorú, ſolam[é] lugeentiú ſuit, ita i ſingu-lis uirtutibus eminebat, q[ui] ſi c[æ]teras non haberet. Inter p[er]byteros & coæq[les] primus i ope, extremus i ordie. Quicq[da] boni ſecerat, ad auunculum referebat. Siq[da] forte aliter euenerat q[ui] putarat. Illu[n] neſcire ſe erraſſe di c[ee]bat. In publico uenerabaſ e[pm] domi patrem nouerat, grauitaté moru h[yl]aritate frontis temperabat. gau diu i riuſ, non cachinnu iſtelligeris. Virgines & uiduas xpi honorare ut m[í]res, h[ort]ari ut forores, c[ú] oí caſita te, lam uero poſtq[ui] domu ſe c[ò]tulerat, & reličto foris clerico duritiæ ſe tradiderat monachoru, creber i o[ſ]o-nibus. uigiláſ i p[é]dicando, Lachrymas deo n[ò] hoibus offerebat, leiunia in aurigæ modu pro laſſitudine & ui-ribus corporis moderabaſ, menſe aućuli i tererat, & ſic appoſita quæq[ur] libabat, ut & ſuperſitionem fuge-ret, & continétiá referuaret. Sermo eius & o[é] conuiu[i], de ſcripturis aliq[da] p[on]ere, libéter audire, respo[d]e-x

125

X

re uerecùde, recta fulcipe, praua non acriter còfutare. Disputantem contra se magis docere ęi uicere, & ige
nuo pudore q ornabat ætate q d cuius effet simpliciter confiteri, atq in huc moduì eruditionis gloria m de-
clinando eruditissimus habebat. Illud aiebat Tertulliani, istud Cypriani, hoc Laetantii, illud Hilarii est, sic-
Minutius fœlix, ita Víctorinus, i huc modum est locutus Arnobius. Me quosq ga p sodalitate auućuli dilu-
gebat, interdum perebat in medium, lectione q aflidua & meditatione diuturna, pectus fuum bibliothè-
cam fecerat chrifti Quotiens ille trafmarinis epiftolis deprecatus est, ut aliquid ad se scriberem? Quotiens
filentio magis q lìs denegarem, & pudore reticentis pudorem suffunderem poftu antis, auunculum mini-
opposuit præcatoré, q & liberius p alio peteret, & p reuerentia facerdotii facilius impetraret. Fecit ergo
uoluit, & breui libello amicicias noftras aeternæ memoriae cœscreauí. Quo fuescepto Crœſi opes, & Dani-
niuitas se uiciffé iaetabat, illuì oculis, illuì manibus, illuì ſinu, illum ore retinebat. Cúq in statu frequenter euol-
ueret, ſæpe ſup pectus foporati dulcis pagina decidebat. Si uero pegrinoq, ſi amicog, q piam uenerat, læta
bat sup se nfo teftimonio. Et q cquid minus i opuſculo erat diffiçione moderata, & pronunciationis variata
re penſabat, ut in recitando illò ipſe uel placere quotidie uel difflicere uidereſ. Vnde h c feruor, niſi ex amo-
re dei. Vnde legis xpi ideſſa meditatio, niſi ex defiderio eius q legem dedit? Alii numum addant númo, &
matfupiùuffocantes, mſonarum opes uenenq obſequis, ſint dittores monachi, q fuerant ſæculares. Poffide
ant opes ſub xpo paupere, q s ſub locuſte diabolo non habuerant, & ſupſiret eccleſia eos diuities, quos te-
nuit mundus ante médicos. Nepotianus noſter aug calcans, ſchedulas conſeſtq. Et ſicut ſui in carne conté
ptor eſt, & paupertate incedit ornator, ita totu animæ iueſtigat ornatu, Ad còparationem qdem ſuperoq,
modica ſut quæ dicturi fumus, ſed i paruis idem animus oftendif. Vt eni creatorem non i caelo tantú mi-
ramur & in terra, ſole, oceano, elephantis, camelis, equis, bobus, pardis, urſis, lecoibus. Sed & i minimis quosq
animalibus formica, culice, uermiculis, & iſtufmodi genere, quorum magis ſcinus corpora q nomia, ean-
demq i cunctis ueneramur follertiam, ita mens xpo dedita, æque i maioribus & minoribus intenta eſt, cu-
ens etiam Pro ocioſo uerbo reddédam eſſe rationem. Erat eni ſollicitus, ſi niteret altare, ſi parietes abſq fu-
ligine, ſi pauimenta terſa, ſi anitor creber i porta, uela ſemp in hoſtis, ſi facrarium muſdum, ſi uafa lucenta,
& in omnes cerimionias pia ſollicitudo diſpoſita, nò minus, non maius negligebat officium, ubiſque in
eccleſia q reres iuenires, nobilem iurom. Q. Fabiù miraſ antiqtas, q etiam romanæ ſcriptori hiftoriae ſed
magis ex píctura q ex lìs nomé inuenit, & Befelehel noſtrum plenú ſapientia & ſpú dei ſcriptura teſtare. Hy-
rà quoq ſillum mulieris tyriæ, q alter tabernaculi, alter tempi ſup ſuſſetilem fabricati ſint. Quomodo eni
lætæ ſegetes & uberes agri interdú culmis, anilſtigLuxuriant, ita clàplara iègenia & mens plena iuirtutibus iu-
riag artiù redúdat elegatiam. Vnde & apud græcos philofophus ille laudq omne quo utereſ pufq ad pal-
lù. & annulù manu ſua factúgloriatus eſt. Hoc idem poffumus & de iſto dicere, q batilicas eccleſiæ, & mat-
tyrum conciliabola diuerſis floribus & arbog comis, uitiuq pàpinis adùbrarit, ut qeqd placebat i eccleſia,
tam diſpoſitione q uíſu laborem p[]ſbyteri & ſtudium teſtareſ. Maſte uirtute cuius talia principia erant, q-
lis finis erit: O miſerabilis humana còditio, & ſine xpo vanum omne quod iuivimus. Quid te ſubtrahis, qd
tergiuerfaris oſo? Quaſi enim mortem illius diſſerre poffimus, & uitam facere longiorem, ſic timemus ad
ultimum puenire. Omnis caro ſeònum, & omnis gloria eius quaſi flos ſœni. Vbi nùc decora illa facies? Vbi
totius corporis dignitas, quo ueluti pulchro indumento pulchritudo animæ ueſtiebat. Marceſſebat proh
dolor flante auſtro liliù, & purpurea viola i palloré ſensim migrabat. Cúq æſtuarèt ſebribus, & uenarum ſo-
tes hauriret calor, laſto anhelitu triftem auućulum consolabaſ. Lætus erat uultus, & uniuerscire ciria ploran
tibus ſolus ipſe ridebat. proliicere pallium manus extendere, uidere q d alii non uidebant, & quaſi i occurſi
ſe erigens, falutare uenientes. Intelligeres illum non emori, ſed migrare, & mutare amicos, non relingre, Vol
uunſ per ora lachrymæ. & obſirmato aío non queo dolore diſilimulare, quem patior. Quis crederet i tali
lù tpe níre necessitudinis recordari, & luctante anima ſtudioq ſcire dulcedinem? Apphènfa auunculi máu,
hanc inſt q tunicam quam utebar i miſterio xpi, mitte dilectiſtimo mihi, ætate p[]ri, fratri collegio. Et quieqd
a te nepoti debebat affectus, in illum tranſſer, quem mecum pariter diligebas. Atq in talia uerba defectau
unculum manu, me recordatione contrecſans. Scio q nolueris amorem in te ciuium ſic p[]bate, & affectum
p[]friæ magis q[]ſiſe i p[]ſpis, Sed huiuſcemodi officium i bonis iocundius eſt, in malis gratius. Tota huc ciu-
tas, tota planxit Italia. Corpus terra ſuſcepit, anima xpo reddita é. Tu nepotem q[]rebas, eccleſia facerodem.
Præceſſit te ſucceſſor tuus, quod tu eras, ille poſt te iudicio omniú mærebat. Atq ita ex una domo duplex
pontificatus egreſſa eſt dignitas, dum i altero gratulatio eſt quod tenuerit, i altero mœror qd raptus fit ne
teneret, platonis ſententia eſt omnem ſapientium uitam meditationem eſſe mortis. Laudant hoc philolo-
phi, & in cælum ferunt, ſed multo fortius apoſtolus. Quotidie inſt morior pp gloriam ueſtram. Aliud eſt
ení conari, aliud ageſ, aliud uiueſ morituq, aliud mori uiſtuq, ille mortuus é ex gloria, iſte mortuus ſemp
ad gloriá, Debemus igif & nos aío p[]meditarí, q aliquando futuri fumus, & q uelimus noſimus abeſe Ion
gius nò p[]ot. Ná ſi nonigétos uitæ excederemus ános, ut ante diluuiu iuiebat húanú genus, & mathufale no
bis tépora donarenſ, tamé nihil effet p[]terita lògitudo, quæ eſſe deſſiffer. Eteni i ter euq decé uixit annos, &
eu q mille, poſt q idé finis uitæ aduenerit, & irrecuſabilis mortis necessitas, tranſactu omne tantùdé eſt, niſi
q magis ſenex onuſtus peccatorq falce p[]ſicifcitur.

Optima quæq dies miſeris mortalibus æui
Prima fugit, ſubeunt morbi, tritſiſc ſeneſtus,
Et labor, & duræ rapit inclæmentia mortis.

Neius poeta pati ingt necesse est mortalem multa mala. Vnde & Niobæ quia multæ fleuerit, i lapide & diuerbes beſtias cōmutatam finxit antiquitas, Et Hefiodus natales horuinū plangens, gaudet i funere, prudențe q. ennius Plæbus ait in hoc regi antiftatius loco. Licet lachrymare plæbi, regi honefte non licet. Vt regi, ſic epiſcopo, immo minus regi q. epiſcopo. Ille enim nolentibus peſt, hic uolentibus, Ille terrore ſubiicth, hic ſeruit donat. Ille corpora cuſtitodit ad mortem, hic animas ſeruat ad uitam. In te oculi oium dirigunſ, domus tua & conuerſatio publicæ i ſpeculo constituta, magiſtra é publicæ diſciplinae. Quicqde ſeceris, id ſibi omnes faciendum putant. Caue ne committas, quod aut qui rephendeſ nolunt, digne laceraſſe uideant, aut q. imitari, cogant, delinqueſ. Vincē q. tūm potes, immo plus q. potes molliciè animi tui, & uberti affluentes la chrymas reprimé, ne grandis pietas in nepotem, apud incredules mentes desperatio deputéſ in deum. Deſterandus est tibi quali abſens, non quali mortuus, ut illu expectare, non amiſſe uidearis. Verum quid ago, medens dolori, quem iam reor & tèpore & ratione ſedatum? Ac non potius replico tibi uicinas regum miſerias, & noſtri téporis calamitates, ut non tâ plâgedus ſit, q. ac luce caruerit, q. cōgratulādu ei, q. de tātis ma lis euæerit. Cōſtantius arrianiæ fautor hæreſeos, du cōtra inimicos paraſ, & concitus ſerſ ad pugnā i Moipſi uiculo moriens magno dolore hoſti reliqt iperiū. Iulianus, p[]ditor animæ ſuæ, & x]piani iugulator exercitus, x]p[]m ſenfit in mo[]dia, quem primum i gallia denegarat. Dúq[]b[] Romanos propagare uult fines, p[]d]idit p[]pagatos. Iouinianus guſtatis tantu regalibus bonis, ſetore prunarum ſuffocatus i]teriit, oſtendens omnibus quid ſit h]uana potětia. Valétinianus uſaſtato genitali ſolo & multa i patriā delinquens, uomitu fanguis exti d]us eſt. Huius germanus Valens gotthico bello uiſtus in Thracia e]udem locu & mortis habuit & ſepulchri. Gratianus ab exercitu ſuo, p[]ditus, & ab obuis uribus nō receptus, ludibrio hoſti ſuit: cru]tatæq[] ma nus ueltigia parietes tui lugdune teſtanct. Adoleſcens Valentinianus & pene puer poſt fugá, poſt exilia, poſt recuperatu multo fangutine i]periū; haud procul ab urbe fraternæ mortis confiæ necatus é, & cadauer exa nine ſup[]p[]edio iſamatu, Quid loquar de Procopio Maximo Eugenio, q. uti]q[] du reru potirenct, terrori gen tibus erat? Oes capti i]ſteruſt áte ora ui]ctuſ, & q[]d potétiffimus quóda miſerrimú é, prius ignominia ſerui tuts, q. hoſtili mucreo cōſoſi ſut. Dicat aligs regu talis cōditoit é, ſeri]t]q[] f]umos fulgora montes. Ad priua tas ueniam dignitates, nec de iis loquar, qui bi]eniu] exceduſ, atq[]b[] ut ca]teros p[]termitta, ſufficit nobis trium nuper confulari] duieros exitus ſcribete ab]dátius egés pitimitæ exulat. Ruffini caput pilo conſtantinopolis g[]eſtaſtui eſt, & ab]c]ſi]a manu extera ad dedecus inſatibilis auaritæ, hoſtiaſi ſtipes médicauit. Timaſi us principatus repète de altiffimo dignitatis gradu euafiſe ſe putat, q[] affa]ui]t i]glorius. Nò calamitates miſerorum, ſed fragilem humanæ conditi]o]s ſat]u] narro, horret a]us temporum noſtrorum ruinas p[]ſequi. Viginti & eo amplius anni ſunt q[] inter conſtan]tinopol]i & alpes iulias quotidie romanus f]agus effuditur Scythiæ Thraciam Macedoniam Dardaniam Daciam Thes]ſalonicæ, Achaia] Epiros Dalmatiam c]u]ta]q[] p[]nonias Gotthus Sarmatha] Q]uadus Alanus H]unu Vu]dálidu marcománi uaf]t]t trahut, ap]iu]t. Quot matronæ, quot uirgines de]i, & ingenua nobiliaq[] corpora his bellis fuere ludibrio? Capti e]pi, i]nterſedi p[]ſbyteri, & diu]orum ofſicia clericoq[] ſubuerſæ eccleſiæ ad altaria x]pi] stabulati equi, martyr]u effoſa]t]e reliqæ, Vbi]q[] luctus, ubi]q[] g]emitus; & plurima mortis imago, Romanus orbis ruir, & tamè ceruix noſtra ereſta n[]o] ſe]ſi]tur. Quid putas nunc a] habere corinthios, atheni]ſes, lacedæmones, arcadas, c]u]ta]q[] græciæ, q[]bus i]perát bar]ri? Et certe paucas urbes nominaui, q[]b[]us ol]i fuere regna n[]o] modica, Immunis ab his malis uidebat oriens, & tât]u] núci]s c]oſt]natus. Ecce tibi anno p[]terito ex ultimis caucaſi rupibus imiſſi i nos non i]a] arabieæ, ſed ſe]ſtrionis] lupi tantas breui p[]uincias p[]curreru]t. Quot monaſteri]a capta]q[] Quátæ fluui]o]q[] aquæ h]uano cruore mutatæ ſunt: Obſeſa antiochia, & urbes reliquæ, quas Halis Cydnus O]rontes Euphrate]q[] p[]ter flui]t. Traſi greges captui]o]q[] arabia, phœnix, palæſtina, ægyptus, timore captiuæ.

Non mihi ſi lingua] centum ſint ora]q[] centum.

Omnia poenarum p[]currerere nomina p[]ſi]im.

Neq] eni h[]ſtoriá] p[]p[]u] ſcrib[]eſt, ſed n[]ſa] breuiter fleſ, m[]iſerias, Alioq[]n ad h[]æc merito explicáda, & Thucydides, & faluſtius muti ſut, F[]o]celi nepotianus q[] h[]æc n[]o] u]dit, F[]o]celi q[] h[]æc n[]o] audit. Nos m[]i]eri, qui aut pati mut, aut patiètes ſres noſtros tâta p[]p]icimus, & tamè u]iue u]olumus, e]o]ſq[] qui his carent: ſ]ed]os potius q[] b[]tos putamus, ol]i o]ſe]ſi] ſetimus, nec placamus de]u, Noſtris p[]c]t]is Barbi] fortes ſut, n[]ſis u]iti]s romanus ſup[]eræ exercitus, & quali n[]o] h[]æc ſufficerèt cladibus, plus pene bella ciuilia q[] hoſtilis muco c]ſo]ſu]p[]t. M[]iſeri ita]liætæ ad quo]q[] c]o]parationè nabuchodonos] ſeruus describ[]eſt. Inſo]celices nos q[] tât]u] diſplicemus deo: ut p[]rab]i]e] Barbaroq[] illius i nos ira deſauiat. Ezechias agit p[]o]nit]e]tiá, & c[]étum octogita quin]q[] milia af]yrio rum ab uno angelo una no]cte deleta ſut, l[]o]ſaphat laudes domini c]ôcinebat, & dominus, p[]laudate ſup]abat. Moyſes c]ôtra amalech n[]o] gladio, ſed oratione p[]ugnauit Si erigi u]olumus, p[]ſteramur, Proh p[]udor, & ſ]toli da u]ſq[] ad i]cd]edulatitè m[]e]s fugit romanus exercitus, ui]ctor orbis & dominus. Ab his u]ici]t, hos p[]auet, horu] tereſ al]pectu, q[] i]g]redi n[]o] u]alent, q[] i terræ tetigerit ſe mortuos arbitran[], & n[]o] i]telligimus, p[]phetaq[] uoces. Fugi]et mille uno p[]ſe]q[]nte, nec áputamus c]as morbi, ut morbus pariter aufera]q[] c]ernáus ſagittas pilis, tyaras galeis caballos eqs c]edere, Excessimus c]o]ſoládi modu]t; & d[]u] unius mortem fle]r, phib[]eus, totius orbis mortuos p[]lá]ximus. Xerſes ille rex potétiffimus, q[] ſubuerit montes, maria c]oſtrauit, c]u] de ſublimi loco inſi n[]it]a] hominu] multitudiné, & in]umerabilem uidiffet exercitum fleſſe dic]i]q[] poſt centum annos nullus e]or]um, quos tunc cernebat ſuper]futurus eſſet. O p[]ſo]temus in talem aſcendere ſpeculam, de qua uniuereſam terram ſub noſtris pedibus c]erneremus, iam tibi oſtenderè totius orbis ruinas, gentes gentibus, & regnis re]gnæ colliſa, alios torqueri, alios necari, alios abſorberi fl[]u]ctibus, alios ad feruitem trahi, hic nuptias, ibi p[]l]a]t]um, illos n[]a]ſci, iſtos mori, alios affluere diu]iti]s, alios mendicare, & non xerſis tantum exercitum, ſed tori.

X ii

us mūdi homines qui nunc uiuīt in breui spatio defuturos. Vinciſt fermo rei magnitudine, & minus è omne q'd dicimus. Redeamus igiſ ad nos, & quasi e celo deſcédeſtes pauliſp noſtra uideamus. Sentis ne oblicro te, quando infans, quando puer, quādo iuuenis, quādo robustæ ætatis, quādo ſenex factus lis. Quotidie morimur, quotidie cōmutamur, & tamè aeternos nos eſſe credimus. Hoc ipfum q'd dicto, q'd ſcribif, q'd re lego, q'd emêdo de uita mea trahiſ. Quot pūcta notarii, tot meorū dana ſut têporu, ſcribimus atq. ſenibmus, trāſeunt maria epiſtolæ, & ſcidente ſulcū carina p ſingulos fluctus ætatis noſtrae mométa minuunſ, Solu habemus lucri, q'd xpi nobis amore ſociamus. Charitas patiés eſt, benigna eſt. charitas non zelat, non agit pperā, nō inflaſ. Omnia ſuſtinet, omnia credit, omnia ſperat, omnia patiſ. Charitas nung excidit, hæc ſe per uiuit i pectore. Ob hanc nepotianus noſter absſens pſlens eſt, & p tата terræ ſpatia diuſios utragi, cōplectiſt manu, Habemus mutuæ obſidem charitatis, uīgamur ſpiritu, iſtringamur affectu, & fortitudine mentis quā bruſ papa chromatius oftendit in dormitione germani, nos imitemur in filio, illsu noſtra pagella decanet, illum cuſtæ litteræ ſonent. Quem corpore nō ualemus, recordatione teneamus, & cù quo loqui nō poffumus, de eo loqui nung definamus.

1. Beati Hieronymi preſbyteri ad Paulā conſolatoria ſuper dormitione Bleſſiles filiæ ſue exemplis & auſtoritatibus cōprobans defunctos non eſſe lugédos, nec mouere quenq exempla debere eobq. q i ueteri teſlamento ſuos planxere, quoniam ad inſeros nouerant ante chrifi aduentum deſcéſuros.

Q

Vis dabit capiti meo aquā, & oculis meis fontè lachrymag? Et plorabo nō ut hieremias air uolneratos populi ſui, nec ut iefus miferà hieruſalè, ſed plorabo ſanctitaté, miſericordiā, inocétiam, caſtitatem. Plorabo oés pariter i unius morte deſecſſe uirtutes, non q lugéda ſit illa quæ abit, ſed q nobis ipatiétius ſit dolédum, q talè uidere deſuimus. Quis enim ſiccis oculis recordef, xx. annog, adoſcentula tá ardenti fide leuſſe crucis uexillu, ut magis amilla uirginitate, q mariti dolevet interit? Quis fine ſingultibus tráſeat orádi inſatiá, nitoré linguae, memoræ tenacitatem, cacumé igenti? Si græce auſſides eá loquentem, latine eam neſcire putares. Si in romanu ſonu líga ſe uererat, nihi omnino pegrinus ſermo redolebat, lam uero q'd i origiè miror, quodq. i illo græcia tota miſ, in paucis nō dicam menlibus, ſed diebus ita hæbreae lingua uicerat difficultates, ut i diſcédis canendiq, pſalmis cù matre contéderet. Humilitas uelſiu non ut in plæriq, folet tumétes aios arguebat, ſed cù interiori ſe méte deiecerat, Inter ancillarum uirginu cultu dominac, nihil mediu, nifi q in eo facilius dignoſcebat, q negligétius iedebat, uacillabat ægrotatione ſeſſa, & pallenté ac tremétem faciem uix collu tenue ſuſtinebat, & tamé aut p. pheſt aut euāgeliu ſemper i manibus tenebat. Lachrymis ora cōplenſ ſingultus occupat uocem, & hæren-té liguá uifcera cōmota nō laxát. Cú ſanctu corpuſculú ſebrium ardor excoqret, & ſemianimé i leſtulo ual laret circulus ppiquinoy, hæc i extrema uerba mandabat. Orate dominu iefu ut mihi ignoſcat; quæ i pereu, quæ ueru quæ dicimus. Núq eſt ſera conuerſio. Vox hæc primu dedicata eſt i latrone. Amé dico tibi, hodie mecum eris i paradíſo. Polſtq auit facȋna carnis abiecta ad ſu aia reuoluit auſtoré & i antiquam poſſſionem diu peregrinata cōſcédit, ex moſtantan exequiæ & nobilium ordine peunte aureu ſeretro uelamé obtendif. Videbanq mihi tunc clamare de celo, Nō agnoſco uelſes, amiétis iſte nō meus, hic ornatus alienus eſt. Sed q'd agimus? Matris phibituri lachrymas ipſi plágimus. Cofiteor affectus meos. Totus hic liber ſletibus iſcribif. Fleuit & iefus lazaru, qa amabat illu. Nō eſt optimus cōſolator, qué ppriu uicunt gemitus, cuius uifceribus mollitus ſracta i lachrymis uerba deſudát. Teſtor mi paula iefu, qué Bleſſilla nunc iequiſ, teſtor faſtos angelos, quoye cōfortio ſruif, eadé me doloy, ppeti torméta, quæ pateris, patrem eſſe ipſu, nutritiu chariſte, & interdu dicere. Pereat dies illa, i qua natus ſu, & heu mihi pater, ut q'd genuiſt me uiru, q dicerer dilcrimé omni terra? Et illud, luſtus es domine, uerutamé iudicia loquar ad te. Quid eſt q uiæ peccatoq, pſleranq? Et mei pene moti ſunt peodes, pene eſſu ſunt greſſus mei, qa zelaui in peccatoribus, pacem peccatoru uidés, Et dixi. Quò cognouit deus? Et ſi eſt ſciétia i excelſo? Ecce ipſi peccatores & abuſuates i ſæculo obtinueru diuities. Sed rurſus illud occurrit. Si narrauero sic, ecce grauationé filioq, tuoy puaricatus ſum, Núquid & i mea mentem nō hic pius fluctus illudiq? Quare ſenes ipii ſculi diuitiis pſruunq. Quare adolescentia rudis & fine peccato pueritia imaturo flore metiſ. Quid cauſe eſt, ut ſæpe bimuli trimuliq & ubera mŕna laſcétas a daemonio corripiá, repleá[que] lepra, morbo regio deuoréq. Et ecotrario ipii, adulteri, hōcidicæ, ſacrilegi, uegeti, atq. ſecuri, de ſua ſanitate i deu blassiement, pſlerti cù iniuſticia pŕis non redúdet ad filiu, & aia quæ peccauerit ipſa mo rieſ. Aut ſi manet uetus illa ſnia, peccata patru i filios oportere reſtitui, iniquiu ſit longæui pŕis inumera dehlieta i inócente ifantiam repenſare. Et dixi. Ergo fine cauſa iuſtificaui cor meu, & laui iter inócentes manus meas, & factus ſu flagellatus tota die. Sed cù hæc cogitarem, ſtati didici cum ppheta, & ſuſcepi ut cognofce rem. Hic labor eſt i confpectu meo, donec igtediar ſanctuariu dei, & i itelligá i nouiffima eoq, iudicia enim domini abyſſus multa. Et o pſuſu diuitiay ſapientia & scientiæ dei, q iſcrutabilia ſunt iudicia eius, & iue ſtigabiles uiæ eius. Bonus eſt deus, & oia quæ bonus facit bona ſint neceſſe è, mariti orbitas irroga, p[l]ago quod accidit ſed qa ſic placet domino, æquo animo ſuſtinebo, Vnicus raptus eſt filius duru qdem, ſed tole rabile, qa ſuſulit ille qui dederat. Si cæcus fuero amici me lectio conſolabiſ, Si auditu quoq, ſurdæ aures negauerit, uacabo a uitiis, nihil aliud nifi dominu cogitabo. Imminebit ſuper hoc & dura pauperies, frigus, langor, & nuditas, extremam expeſtabo mortem, & breue putabo malum, quod filius melior ſubſequatur. Conſideremus quid ethicus ille p[]falmus ſonat, luſtus es domine & reſtum iudicium tuum hoc non potest dicere nifi ille q ad uniuersa quæ pati, magnificat dominum, & fuo merito iputans, i aduerſis de eius clamentia gloria, Exultauerunt eni filiæ iudæ in omnibus iudiciis domini, Si iuda confessio iterpretat, conſi

tens aŭt omnis aŭa credentis eſt, neceſſe eſt ut q se credere dicit in xſpo in oibus xpi iudiciis gaudeat. Sanus ſui Gratias ſerefro creatori. Langueo? Et in hoc laudo domini uoluntatê. Quâdo eni infirmor, tunc fortior ſum. Et uirtus ſpûs i carnis ſirmitate p[]ſicif. Patif & apſolus aliquid quod nô uult p[]quo ter dominum depeca[], ſed dicif ei. S[]ufficit tibi g[]a mea, qa uirtus i infirmitate p[]ſicif. Et ad reuolationi humiliandam ſup biam, moneq[]d q[]dem humanæ i[]becillitatis[,&] apponi[]c in ſimiltudine triu[]phantiu quibus in curtu retro co mes adh[]arebat p[], ſingulas acclamations ciuium dicens. Hominê te eſſe memento. Cur autem duru ſit. q[]uandoq[]u patiendum eſt? Et cur dolemus quenq[] mortuus. Ad hoc enim nati ſumus, ut maneamus æterni. Abrahâ Moyſes Eſaias Petrus Iacobus Ioannes Paulus electionis uas, & ſuper omnia filius dei moriſc. & nos indignam aliquê e[]re de corpore, qui ad hoc forſitan raptus eſt, ne malitia imutaret itelleſtû eius. Placi ta eni erat deo aia eius, propter hoc p[]perauit educere eam de media iniquitate, ne longa uita in itineſt deuis obruere anſra[]ctibus. Lugea[]t mortuus, ſed ille qué gehêna ſuſcipit, quem tartarus deuorat, i cuius poe- na aeternus ignis ſiuat. Nos quoq[]e exitu angeloq[]u turba comita[]q. quibus obuiam x[]p[]s occurrit, gravemur magis ſi diutius i tabernaculo iſto mortis hitemus. quia q[]diu hic moramur p[]egrinamur a domino, illa illa nos cupido teneat. Heu mihi quia p[]egrinatio mea p[]lògata e[]a me, h[]itaui cum h[]itantibus c[]edar, multu p[]egrinata e[]t anima mea. Si c[]edar tenebræ ſunt, & mundus ip[]ſæ ſunt tenebræ, quia lux lucet in tenebris, & te nebræ eam non c[]ôprehenderunt, ſaueamus Bleſſuillæ noſtra[]q[]uæ de tenebris migrans ad lucem, iter ſidei i- cipientis ardomem conſumati operis p[]cepit coronam. Re uera ſi ſæculare deſiderium, & q[]d[]eus de uis auer tat, deſlitias uita[]e h[]uius cogitanent mors imatura rapuifet plangenda erat & omni lachrymarum fonte p[]lo randa. Nunc uero cum p[]p[]tio crifto ante quatuor ferme menſes ſecundo quodammodo p[]p[]oſito ſe bap[]tis- mi lauerit, & ita deſiceps uixerit, ut calcato mundo ſemper monaſterium cogitarit, non uereris ne tibi falua- tor dica[]t a[]rſa[]ceris paula quia tua filia mea ſtâ e[]t filia i[]ndignaris de iudicio meo & rebellibus lachrymis ſa cis iu[]nuidam poſſidenti. Scis eni q[]d de te, q[]d de c[]æteris tuis cogitq[]e? Cibum tibi denegas, non ieu[]niorium ſtu dio, ſed doloris, non amo frugalitatem iſtam, leiu[]nia ita aduerſarii mei ſunt, Nullam animam recipio quæ me nolente ſeparat a corpore. Tales ſtulta philosophia habeat martyres. Habeat Zenonom Theombrotû, uel Catonem. Super nullu[]s requeiſcit p[]ſus meus, niſi ſuper humilem, & quietum, & trementem uerba mea. Hoc e[]ſt quod mihi in monaſterio p[]mittebas. q[]h[]itu a m[]ronis c[]æteris ſeparato tibi quaſi religioſior uide- baris? M[]ens ita quæ plangit ſericarum ueſtium e[]ſt. Interciperis & emoreris, & quaſi non in meas manus u[]e tura ſis, crudelem iu[]dicem fugis, Fuge[]rat quondam & ionas a[]ioſus p[]ppheta, ſed i profundo maris merſus ſu it, Si uiu[]etem crederes filium, n[]unq[]u plange, es ad meliora migraſſe. Hoc e[]ſt quod per apſolium meum iu[]ſer- ros, ne p[]dormientibus in ſimilitudinem gentium tristaremini. Erubefce Ethnice, comparatione ſupera n[]is. Melior diaboli ancilla, q[]u mea e[]ſt illa iſidelem maritum tranſatuum ſingit in c[]ælum, tu mecum tuam fili am c[]omorantem, aut non credis, aut non uis. Sed dicis. Qu[]o lugere me p[]hibes, cum & iacob ioſeph in ſac- co ſleuerit, congregatiq[]u ad e p[]ppinq[]s noluit conſolari dicens, deſcenda[]d a filium meum lugens in iſernu[], & dauid abſalò repto capite p[]laxerit repetens, filius meus abſalò q[]s dabit ut moriar p[]te fili mi abſalò Moy ſi quoq[] & aaron c[]æteriſq[]u ſanctorum ſolénis ſit lu[]ctus exhibitus. Perſacilis ad ita reſponſio e[]t, luxiſſe i- co[]b filium quem putabat occifum, ad quem & ip[]ſe erat ad inferos deſc[]efurus dicens, deſcenda[]d a filiui meu[]t lugens in iſfernum, qa necdum paradifi ianuam x[]p[]s effregerat, necdum flammeam illam rôpheâ & vertigi nem p[]ſid[]etium cheru[]bin ſanguis eius extixerat. Vnde & abraham licet in loco refrigerii, tamen apud inſe- ros cum laza[]ro ſcribifc. Et dauid iuſte fleuſſe filium p[]arricidam, q[]alium paruulum poſtq[]u uidit, qa ut uiue- ret ip[]etrare non potuit, qa ſiebat non peccasſe, non fleu[]it. De moyſe uero & aaron q[]e eis ex ueteri more ſit p[]lanctus exhibitus non mi[]randum e[]ſt, cum & i actibus apſololorum iam euangelio coruſcante ſtephano ſecerint h[]ierofolymæ fratres p[]lanctum magnum, & uti[]q[]u p[]lanctus magnus non in plangentium examinati one, ut tu æſtimas, ſed in p[]ôpa funeris, & exequia[]e frequentia i[]telligendus ſit. Deniq[]u de iacob ſcriptura ſic loquiſt. Et aſcendit ioſeph ſepelire patrem ſu[]u, & aſcenderunt c[]u eo omnes p[]ueri pharaonis, & ſeniores do- mus eius, & ſeniores omnis terræ ægypti, & omnis domus ioſeph & fratres eius. Et poſt paululum. Et aſc[]e- derunt cum eo quadrigæ & equites, & ſa[]cta ſunt caſtra grandia nimis, Ac deide. Et planxerunt eum p[]lactu magno & forti nimis p[]lanctus iſte ſolénis n[]ô longas ægyptiis ip[]erat lachrymas, ſed funerem monſtrat orna- t[]u, luxta qué modu[]t aaron quoq[] & moyſem fletos eſſe manifeſt[]u e[]t. Neq[]o fatis ſcripturæ laudare, myſteria & diuinu[]s ſenſu[], i uerbis licet ſimplicibus admirari, q[]d ſibi uelit q[]moyſes plangitq[]u, & iefu[]s naue uir ſanctus ſepultus referc, & tamen f[]letus eſſe non ſcribifc. Neq[]o illud quod in moyſe, i[]deſt i lege ueteri ſub peccato ad[]a omnes teneban[]q[]u elogio, & ad inferos deſcendentes conſequenter lachrymæ p[]ſqueban[]q[]u ſecundum apſo- lum, qui ait. Et regnauit mors ab adam uſq[]u ad moyſe, etiâ ſup eos qui non peccauerunt. In iefu uero, i[]deſt i euangelio, per quem paradifus e[]ſt aptus, mortem gaudia p[]ſequunq[]u, ſlenteq[]u, h[]odie iu[]dæi, & nudatis pedi- bus i c[]inere uolutati, ſacco i[]cubant. Ac ne quid deſit ſuperſtioni ex ritu uaniffimo pharisa[]q[]u, primu[]cib[]u lentis accipiunt, uidelicet oftendentes quali edulio primogenita perdiderint, & merito, qua in reſurrectio- nem domini non credentes, antixp[]i paran[]c aduentui. Nos uero qui x[]p[]m i[]duimus, & ſacti ſumus iu[]xta apo- ſolum genus regium & ſacerdotale, non debemus ſup mortuos contriſtari. Et dixit inquit Moyſes ad Aa- ron & Eleazar & Ithamar filios eius, q[]u reliſci erât. Caput ueſtrum non denudabis[], & ueſtimenta ueſtra n[]ô ſcindet, ne moriamini, & ſuper omnem ſynagogam ueniat ira. Nolite inqui[]t ſcindere ueſtimenta ueſtra, & lu[]ctum exhibere gentilem, ne moriamini. Mors ueſtra peccatum e[]ſt, & quod forſitan crudele alicui uidea[]t, ſed ſidei neceſſatium e[]ſt. In eodem leu[]itico ſcribifc, quomodo ſacerdos magnus ad patrem matrem ſtrat[]e- q[]u e[]l liberos mortuos p[]hibeaf accedere, ne uidelicet anima dei ſacrificiis uacans, & tota in illius miſteriis

X iii

occupata aliquo ipediaff affectu, Nonne aliis uerbis idipfli in euagelio p[]cipit, ut renu[c]ciet domini d[]icipulus,
وت mortuo patri non exhibeat sepulturam. Et de san[]ctis inq[]to n[]o exiet, & non c[]ôtaminab[]it san[]ctificio de
 eius, qa f[]actu oleum un[]ctionis a deo f[]up e[]u e[]ft. Certe poftq credimus in xfpm, & oleo un[]ctionis eius accepto
illu portamus in nobis, n[]o debemus exire de t[]eplo, ideft de p[]p[]olito xpiano, non foras egredi, . incredu[]litiatis
videlicet gentilium c[]omiseeri, fed e[]ſemp intrinſecus, ideſt uoluntati domini miſtrare. H[]æc ic[]reco dici-
mus, ne ignorantia ſcripturarum au[]ctoritatem tibi p[]beret iu luctu, & uidereris rationabiliter errare, & ad-
huc ſic locutus ſum quaſi unam de turbis conuenerim chrifi[]taná. Nunc uero cuſi ſi[]ta te toto renu[]ciasſe m[]
do & abieſtis calcatiſq[] delitiuæ ſæculi, of[]oni, ieuiniuſt, le[]ctioni uacare quotidie, cu[]i ad ex[]eplu abrahá cupiās
exire de terra tua & de cognatione tua, ut & chalda[]is & meſopotamia de reli[]ctis, terrá repremiſſionis itro-
eas, cum omnem ſubſtantiolam aut pauperibus dei largita ſis, aut filiam ante morte mundo mortuam de-
deris, miror te ea facere, qua[ſ]e ſecerint c[]æteræ rephenſione digne uiderent. Redit tibi in memoriam con-
fabulatio eius, blanditiæ, ſermo, conſortium, & q[]u[]s h[]is careas pati non potes, ignoſtimus matris lachryms,
ſed modu[] q[]rimus iu dolo[]r. Si parentem cogito, non rephendo q[]d' plangis, Si chrifi[]tanam & monachá ab his
nomibus mi[]r excludiſt, recens uulnus e[]ſt, & taſtus iſte quo blandior, n[]o t[]a curat q[]u[]s ex[]aſpat. Attamé quod t[]
pore mitigand[]e u[]ſt, cur ratione non uincif[]t. Nam & Noemi ſamá fugiens in terram Moab, & maritum p[]di-
dit, & filios, & cum ſuog[] auxilio eſſet deſtituta, Ruth alienigena ab eius latere non recedit. Vide quanti me
xiti ſit deſertæ p[]ſtitiffe ſolatiu[]i, Ex eius ſemine x[]p[]s or[]it. R[]espice iob quanta ſuſtinuit, & uidebis te n[]inium
delicatam. Illum erectis i c[]ælum oculis iter ruinam domus, p[]cenas ulceris innumeras orbitates, & ad extre-
mum uoris inſidias, inuiſtam tenuiſſe patientiam, Scio q[]u[]s reſpoffura ſis, hoc illi q[]ui iuſto, ad p[]bationé u[]
niſſe. Et tu e duobus elige q[]d' uelis, aut ſan[]cta es, & p[]baris, aut peccatrix & iniuſte q[]rers, mióra ſuſtincens q[]
mereris. Quid uetera ſreplicé? Præſentia ex[]epla ſe[]ſtare. San[]cta melania no[]ſtri t[]pis i[]ter xpíanos uera nobili-
tas: cu[]a qua tibi dominus, mihiq[]ui c[]oſcedat i d iu ea ſua habere parté, H[]æc caléte adhuc mariti corpuſculo, & nec-
dum humato, duos ſimul p[]d[]igit filios. R[]e ſum dicturus ingeribl[]é, ſed teſte x[]po non ſalſam. Quis illam n[]o
putaret more lymphatico i[]parſis crinibus, uſeſt c[]oſciſſa lacertu[]s p[]erſus inuadere lachrymæ gutta non ſuſuit,
Stetit imobilis, & ad pedes aduoluta x[]p[]i, quaſi ip[]ſum teneret arriſit. Expeditius inq[]t tibi ſeruitura ſu[]d[]om,
ne, qua t[]ato me onere liberaſt, Sed forſita ſupera[]t i c[]æteris, q[]nimo qua illos mente contép[]erit, in unico po-
ſtea filio probat, cui omni quam habebat c[]oſſeſſa poſſeſſione, igruente iam hyeme hierofi[]lymá n[]auigaut,
Parce q[]jo tibi, parce filiæ c[]u x[]po iam regnáti parce ſalté Euſtochio tuæ, cuius parua adhuc ætas, & rudis pe
ne infantia te magiſtrante dirigiſt. S[]æuit n[]ue diabolus, & qa uná cernit de tuis liberis triu[]phantem, obrutu
ſe eſſe condolés, qu[]ærit in remanéte ui[]ctoriá, quam i[]p[]eute iu p[]d[]igit. Gr[]ádis in ſuos p[]ietas, ip[]ietas i deu[]i.
Abrahá unicu[] fili[]u lætus iſter ſecit, & tu uná de pluribus q[]rers coronatá. N[]o poſſum fine gemitu eluqui q[]
dicturus ſum. Cum de media p[]ópa funeris te examiné referment, hoc i[]ter ſe populus muſtabat. Nonne il-
lud e[]ſt quod ſæpius dicebamus dolet filiam ieuiniuſt interſe[]tam. q[]u[]s non uel de ſecundo eius matrimonio te
nuerit nepotes? Quouq[]b[] genus deſteſtabile monachor[]u n[]o urbe p[]ellit. Non lapidibus obru[]ſt? Non p[]cipita
ur in flutibus? Matronam miſerabilem ſeduxerunt, qua[ſ]a qu[]ia monacha eſſe noluerit, h[]inc proba[]t q[]u[]n u[]l-
la gentilium ita ſuos unq[]u fleuerit filios. Qual[]e puta[]s ad iſta[]s uoces chrifi[]u habuſſe trifſtiam? Quomodo
exultaſſe lathaná, qui nunc tuá a[]iam eripere ſeſtinas, & pie tibi p[]ponens doloris illecebram, d[]u ante ocu-
los tu[]s filiæ ſemper imago uerſat, cupit matrem ſimul necare ui[]ctricis, & ſolitudinem for[]oris iuadere dere
li[]ctam? Non ut teream loquar, ſed ut mihi teſtis e[]ſt dominus, quaſi ante tribunal e[]ius affiſtens in h[]æc te uer
ba conuenio, Deſteſtand[]e ſunt iſt[]a lachrymæ plenæ ſacrilegio crudeli, qua[ſ]e non habent modu[], qua uſq[]u ad
uiciníá mortis accedunt, V[]lulas & exclamitas, & quaſi quibufdam facibus accéſa, q[]t[]u[]n in te e[]ſt, t[]ui ſemp ho-
micida es. Sed ad talé cl[]æmés i[]gredi[]t i[]eus, & d[]icit. Quid ploras? N[]o e[]ſt mortua puella, ſed dormit. Iriu[]deat
circuſtantes, iſta iſo[]elicitas iudæorum e[]ſt. Te quoq[]b[] ſi ad ſepulchrum filiæ uolueris uoſitare angelus incre-
p[]abit. Quid q[]ris uiu[]t[]é c[]u mortuis? Quod qa maria ſecerat magdalæa, poſtq[]uocem domini ſe clamantis
agnouit, ad eius puoluta pedes audit ne tetigeris me, necd[]u eni aſcedi ad patrem meum, ideſt non mereris
tangere reſurgentem quem mortuum æſtimas in ſepulchro. Quas n[]ue æſtimas Bleſſa[] noſtram pati cru-
ces, qua[]e[]q[] ferre tormenta q[]u tibi chrifi[]tum uideat fubirat[]um? Clamat n[]unc illa uoce lugenti. Si unq[]u me ama
ſti mater, ſi tua ubera ſuxi, ſi tuis inſtituta ſum monitis, ne inuideas gloriæ me[]a, nec hoc agas ut a nobis in
perpetuum ſepatemur. Putas e[]ſe me ſolam? H[]abeo pro te Mariam matré domini. Multas hic uideo, q[]u[]s an
tea neſciebá. O q[]u[] melior e[]ſt iſte comitatus. H[]abeo anná qu[]u[]da in euangelio p[]phetantem, & quo magi[]s gau
deas tantog[]e anno[]g laborem ego i tribus menſibus conſecuta ſum, una[] palmá caſtatis accepimus. Miſere
ris mei, qu[]ia & mundum reliqui, at ego u[]ſtri ſo[]ſtem doleo, quos adhuc ſæculi carcer i[]cludit, quos quoti-
die in acie p[]liantes, n[]unc ira, n[]unc auaritia, n[]ue licence, n[]ue uariog[]e i[]centia uitiorum pertrahunt ad ruiná.
Si uis ut mater mea ſis, cur placere chrifi[]to non uis? Non agnoſco matrem meo domino diſplicentem. Loq-
tur illa & alia multa, qua[]e taceo, & pro te dominum rogat, mihiq[]ui ut de eius méte ſecurus ſum, ueniam im-
petrat peccatoq[], quod monui, q[]d' hortatus ſum, q[]d' iuidiá propinquorum ut falua eſſet excep[], itaq[]u dum
ſp[]uros h[]us artus regit, dum uitæ h[]uius fruimur co[]meatu ſpondeo, promitto, polliceor, illam mea lingua reſo-
nabit, illi mei dedicabunt labores, illi ſudabit ingeniu[]t, Nulla erit pagina qua[]e non Bleſſa[] ſonet. Quoc[]uq[
]fermonis no[]ſtri monumenta peruenerit, illa cum meis opuſculis p[]eregrinabitur, h[]anc mea mente deſſam
legent u[]irgines, uiu[]duæ, monachi, ſacrodotes. Breuis uitæ ſpacium æterna memoria c[]oſpenſabit. Quæ cum
chrifi[]to uuit i c[]ælis, in hominum quoq[]b[] ore ui[]ctura e[]ſt. Tranſeat & præſens ætas, ſequentur ſecula poſt fu-
tura, qua[]e ſine amore, ſine inuidia iu[]dicabunt. Inter Paulæ Euſtochiuq[]b[] n[]omen media ponetur. N[]ung[] in

meis moriturâ eſt libris. Audiet me ſemper loquentem cû forore.cû matre. Amen.

CL. Beati Hieronymi prefbyteri ad tyraſium de obitu filiæ conſolatoria. Vbi docet dominum lazarum p[ă]ſe non mortuſum, ſed ad uitæ huius miferiâ ſuſeitandum.

B Enedicto & dilectissimo parenti Tyraſio Hieronymus. Charitatis tuae ſcripta p[cepi], in quibus animum tuum dolof c[omotum de filiæ dormitione cognoui. Non aliud principaliter admira- tus ſum, chriſtiani p[ectoris] in te ablatam uiututem ſuſiſt, ut animum fleſteres ad doloré. Stu- peo muru ſidei penetrat[ui] uulneribus orbitatis. quem ſepire debuerat ſpes ſeſuſectionis & re- dimus noſtros & plangimus, quid facerem ſi mori tantummodo p[ćiperet] deus? Voluntas eius ſola ſuſi- ceret ad folatium, cui nullum p[ōponere iubemur] affectum. Quod dederat, abſtulit q[ui] creauerat. Quis eſt alij- us q[ui] p[ă]gat, q[ui] ad t[epus] acceperat? Comodauerat, ut haberes q[ui] tocub[us] t[epore] uoluiffet, & c[ui] ueller rurſu au ferret. Nihil abſtulit tuu, q[ui] dignatus é recipere, ppriu. Creditu ſu[ff] recipe decuit creditoré, & nihil aliid decet. ch[ui] creditori ſuo g[ras] agere mutuantem. Sic iob legimus quam ſequamur deuotiffimam uocé dicentis. Do- minus dedit, dominus abſtulit, f[ic]ut domino placuit, ita ſaftum eſt, ſit nomen domini benedictum. Parum ergo non erat h[ae]c conſolatio contra luctum, q[ui] nemo lugere debeat, cum aliq[da] reddiderit alienum, qa fas non erat apud alium retineri quod domino ſuo fuerat neceſſarium. Additur conſolationis alia prouiden- tia, quæ iaculis orbitatis occurrat. Plangere debuimus de ſaſculo recedentes, ſi ſaculi inimicitias contra nos minime ſentiremus, & plangimus domini beneficia, qui nouit inſirmitati noſtræ quid p[ſ]let. Periclitari uo- lebat adhuc qui dolet aliquem dormientem, & inter fluſtus uitæ præſentis uidere cupiebat miſerum labo rate talibus ac tantis tempeſtatibus uitæ, tot impugnatiòsias diaboli, tot corporis bella, tot ſaculi clades euaj- ſit, & lachrymas ſ funds, qua neſciás, quid in teipſo quotidie patiari, Propter quod admonet dominus apo- toſolos ſuos dicens. Si diligeretis me, gauderetis, quia uado ad patré. Plane lazarum fleuit mortuum, ſed non tuas lachrymas ſudit, Reſuſectionis p[miſſor] dolorem docere non poterat, ne ſidem p[ſ]idiam faceret, qua docebat, doluit lazarum non dormientem, ſed potius ſuſurgentem, & ſebat, quem cogebatur propter ſalu- dos alios ſaſculo reuocare. Hanc uitam dans dominus igem[is]cebat, quam tu doles eſſe ſublatam. Contra la chrymas eius pugnant lachrymæ tuae, & amor tuus amoris eius non conuenit. Hic f[letus] non habet p[ietate]. Ille nolebat reddere laboribus, quem dilexerat, & tu amare credebas te, cui laborum uolebas adhuc præſa- tormenta. Cæterum ſi putaſ eum lazarum doluiffe, ante non p[miſſiſet] exire, qui repellere poterat mortem, aut certe non fleret, qui mortuum ſuſcitare poſtmodum habuerat p[oteſtatem]. Vnde apparet ſola eum cau ſa ſuſiſe c[omotum], q[ui] ad hoſtilem uitam chariſſimum reuocare denuo, & propter credulos aliquos, & con- fundendos incredules urgebatur. Deniq[ui] ſic ſub ſecutus eſt dicens. Ergo pater ut credant, quia tu me miſi- ſti ait clara uoce. Lazare prodi foras, & ſaftum eſt. Gaude ergo unde ille conatus eſt flere, ne tu ſaltem uidea eris dormientis felicitare inuide, ab aliena mundi provinciu tranſuuit ad dominum, & de hoſtili patria migrauit ad c[ae]lum. Contra ſic apoftolus c[omemorat] dicens. Quádiu fumus in hoc ſaſculo p[eregrinam]ur a domino. Non ergo nobis luctu debet icutere quiſq[ui] c[ui] a p[eregrinatione] redire meruerit ad propriá regio- nem, maxime cum non inanis & uacuus redire noſcatur, qui chriſtianitatis mercatus eſt lucrum, p[pter] q[ui] descendit ad mundi c[omercium]. Et ego inq[ues] nulla p[ro]miſſionum c[ae]leftium dubitatione conturbor, ſed ſola ſeparatione dormientis æſtuans defolatus folatio p[ii] p[ignoris] iaſtor. Excuſatio eſt h[ae]c benedite fine dubio fragilitatis humanæ, quæ patrocinari n[ò] pot[eſt] diffidentiæ. Si enim defolationes homines ſerre non tualerent, n[un]q[ui] prorfus parentes a ſe ſua p[ignora] dimiſſent, Deſtitutos ſe a morientibus conquerunt, & ui uos filios; aut propter honores, aut propter negocia p[eregrinis] regionibus credunt, & gaudent tota uitæ fi- ne affectibus c[omorari], dummodo capiant, quod cupiunt de f[uis] p[ignoribus] adipiſci, & ut ad palatia pergát p[eregrinantur], ad ſtudia dignitatis nauiigant acquirenda, uel ad cauſas patrimoniі aliquas explicandas cum labore & periculò, proſicentes omnes ip[ellunt], nec ſecum uacare quos diligunt patiuntur. Et ut ad palat- ia c[æ]li, ad ſtudia xpi, ad honorem uitæ, & patrimonium poſſessionis æternæ cum ſecuritate ualeant pueni re, nemo filios ſuos a ſe libenter gratulatur abſcedere. Ad c[ó]paranda peccata gaudent tam parentes a filiis, ch[ui] filiæ a parentibus, prouocante diabolo ſeparari, ad indulgentiam percipiendam, nolunt ab inuicem deo uo- cante diſcerni, ut appareat, non pro noſtra ratione nos dolere quemcunq[ui] uidemur amittere, ſed indicium magis oftendere diffidentiæ. M[ithi] crede ſola in omnibus incredulitas m[œ]ret, & ſicut non pot[eſt] fides noſ- ſe quod doleat, ſic diffidentia ſola doloribus inuenitur ancilla. Nam ſi dormiétés dicimus, dormientes uti- q[ui] credere debemus, & non mortuos, ſed requieſcentes ſecundum uocem domini. Omnis inquit qui c[redit] in me licet moriatur, uiuet. Si tibi medicus hoc promitteret quiſq[ui], nullam fine dubio p[ro]miſſioni eius ne- gare poteras omnino licentiám, nunc quia chriſtus fabricator & reſuſcitor promittit, non timeas eam p[ă]l[are], ut fideliorem chríto pariter, & potentiorem medicum uidearis in p[ro]miſſione iudicare. Sed deſtutu- tam dicis doleo ſeneectutem meam, qui debueram liberos meos potius antecedere, ne in laboribus remane- rem. Quando de ſpiritalibus bonis quodcunq[ui] traſtatur nihil eſt omnino de carnalibus ante oculos propo- nendum. Ego tibi melius profiteor eueniff[es], qui non carnalem, ſed ſpiritalem circa te confidero ſoſicitate, tu te dicis de p[ignoris] tui obitu in ſeneectute conſectum. ego econtra probo ſubleuatum. Senectuti tuæ am putauit dominus magi ſollitudinem, quæ torquebat de uiuæ ſila ne periret, Melius uti[que] nunc mortuam ſaſculo credis eſſe apud deum uiuam, ch[ui] hic uiuam mortuam. Gaude tibi q[ui] filiam chriſtianam, mereberis eſe qui, quam ſecutus in c[æ]l[o] gaudeas. Non te deferuit, ſed p[ć]eſſit. Miſiſt iutrimentia tua xpo, Si luctum hor- tueruis, & te obtuliff[es] p[ignus] deo deputari poteris. Secundum uotum tuum habe poſt abraham, ſi non po-

X iiii

tes primum,ut quod ille non dubitavit offerre, tu saltem uidearis de sublato gaudere. Ab illo dominus po-
ſtulavit, a te tuli, ille iuſſioni paruit, tu uoluntati conſenti. Illum per illicitam legem naturæ probavit ſibi
deuotum, te saltem per licitam conditionem mortalitatis annotet religioſu. In qua parte xpiandum te pote-
ris approbare. Erubecat ica redulitas noſtra, quæ nec cum gentilibus deo uult eſſe ſubieſta. Comunis eſt no-
bis cum illis exitus mortis, & dolores illorum ſuperamus dolorem noſtris. Quid ageremus, ſi pœculaſſi ali-
quid exigereſ a nobis? Quod ad dedecus noſtrum ptinet, gentiles dolores ſæpe conténunt, cum non ad P-
miſſa cæſſtia, ſed ad poenas tartari rapianſt. & nos plangimus euntes ad cœlum, conſidera chriſtanuſ tali
quid merebiſ deinceps, qui nec imitari contédiit exépla ſanctorum, nec contéptum habere getilium? Illi lu-
ctus desperando deſpiciunt, nos & ſperando deſpicere non conamur. Illi ſeruif intrepidaner filios fuos mor-
talibus tradut, & nos deo noſtro ſimul, & fuos liberos, & noſtros liberandos dimittere ſacrilega méte cun-
etamur, quali tutius apud homines iudicemus magis ſtagenes deuicendnari. Aliquem filiorum chriſtia-
ni nolunt uel gratulatione ſua deducere ad bona gentiles tradere non cuſtaneſt ad mala. Poſtremo uel cujus
ſa ſoſlicitate noſtrorum morientium cogamur animum fleſtere, ne deſideriis eorum deſideria noſtra inci-
piant, reſuſtari. Eſto religioſus, uel uoto eius qui euafit, Si non potes exulta, quia placuiffe cognoſeis,ui par-
ticipium ſanguinis chriſto, maxime quod de occafione debeas tolerare, cui non potes contradicere. Et cum
ſit omnibus cōmunis hic caſus, uanus dolor eſt, qui nec primus uidetur eſſe, nec ſolus. Poſtremo uide ſi ali-
quid debeat dolori concedi, ubi fine aliquo remedio poteſt animus fatigari. Sapienter debet dolere qui do-
let, ne perdat fine cauſa quod dolet. Nunc autem conſtra luſtum ſumenda ſunt arma, ut ſpes noſtra poſt
habere uiſtoriam, principaliter quod uoluit deus ſuſcipere gratulemur. Deinde quia hoc nobis in mundo
commune eſt, additur nobis peculiare noſtrum, quod ad requiem deducamur. Sequitur consumatio omni
um gaudiorum, 9 in reſurreſtione inuicem nobis domino reformante reddemur, quod apoſtolus poliſe-
tur. Nolo uos ignorare fratres de dormientibus, ut non contriſtemini, ſicut & cæteri qui ſpem non habent.
Si enim credimus, 9 iefus mortuus eſt, & reſurrexit, ita & deus eos qui dormierunt in chriſto, adducet cum
illo. Hæc tibi benedictc pro charitate communi tranſmiſſi. Cæterum ſcio te ualere alios conſolari. Tunc te
orbitas non inueniet penetrabilem, ſi alios contra illam non ceſſes amare.

L. Beati Hieronymi preſbyteri ad iulianum conſolatoria de filiis & uxore deſunctis, dicens illum in com-
paratione iob umbram quādam & ludum ſuſtinuiffe certaminis.

F. Ilius meus frater tuus Aufonius i ipſo iam proſectione articulo cù mihi p[er]ſentiam ſui tarde de
diſſet, & cito abſtuliffet, atq[ui] in p[unct]o t[é]poris ſalue pariter ualeq[ui] dixiſſet, uacuum ſe redire arbi-
tratus eſt, niſi mearum aligd ad te nugarum tumultuario ſermone portaret, iam dimiſſo lynthe
mate equus publicus ſternebaſt, & nobile iuuenem p[un]icæ idutum tunica balteas ambiebat, &
tamen ille appoſto notario cogebat loqui, quæ uelociter edita, uelox conſequereſt manus, & lingua: celeri
tatem frenderent ſigna uerborum. Itaq[ui] non ſcribentis diligentia, ſed diſtantis temeritate, longu[us] ad te ſilen-
tium r[ú]po, offerens tibi nuda officii uoluntatem. Extemporalis eſt epiſtola, abſiq[ui] ordine ſenſuum, fine leno-
cinto, & compoſitione ſermonu[ut] totu[us] i illa amicum, nihil de oratore reperias. In p[er]ciſtu effuſa p[uteſ]s, & abi-
re cupienti ingeſtum uiaticum. Diuina ſcriptura loquiſt. muſica iu ſuctu intépeſtua narratio. Vnde & nos le
porem artis rhetorica[es] conténětes, & p[uer]ilis atq[ui] p[la]uſibilis eloquii uenuſtat[é]c. ad ſanctarum ſcripturarum
grauitatem confugimus, ubi uera uulnerum medicia eſt, ubi dolorum certa remedia. In quibus recipit uni-
cum filium mater i ſeretro, ubi turbæ dicif[ici] circuſtanti, non eſt mortua p[uella], ſed dormit, ubi & quaſtrudua
nus mortuus ad uocem i[n]clamantis domini ligatus egrediſt. Audio te in breui tempore duas ungúculas ſv-
lias iu[n]ctus p[ene] exculuſſe funeribus, & p[u]diciſſimam ac fideliſſimam coniugem tu[æ] Fauſtinam, immo ſi-
dei calore germanam, in qua ſola poſt amiffios liberos acq[ef]cebas. ſubita tibi dormitione ſubtractam, quaſi
ſi in naufragiis in littore latrones reperiat, & iuxta eloquia prophetarum fugiens urſum incidat in leonem
extendens, manum ad parietem, a colubro mordeatur. Conſecuta rei familiaris damna uſaſtationem toti-
us barbaro hoſte prouinciæ, & in communi depopulatione priuatas poſſſionum tuarum ruinas, abac[os]
armentoq[ui] & pecoq[ui] greges, uiſctus occiſoq[ui] ſeruulos, & in unica filia qua tibi crebræ orbitates fecerat cha-
rior[é], elec[tu]m nobiliffi[m]u generu[que] Ex quo ut oía taceam, plus meroris 9 gaudii ſuſcepifti. Hic e[ſ] catalogus
tentationu[us] tuaq[ui] hæc cù iuliano tyr[ú]culo x[pi] pugna hoſtis an[ti]q[ui] quæ ſi ad te reſpícias, gaudia ſút, ſi ad bel
latorem fortiſſimu[us], ludus & umbræ certaminis. Br[ó] iob poſt maloq[ui] examina uxor p[er]ſima referuata e[ſ], ut
p[é]a diſcérer blaffemaſt, tibi ſublara eſt optima, ut miſeru[q]ia ſolatium p[eder]es. Aliud e[ſ] auté ſuſtineſt quam no
liſ, aliud deſidrare quam diligis. Ille in tot mortibus filioq[ui] domus ſuæ ruinam unum habuit ſepulchrum.
& ſciſſis ſueſtibus, ut parentis monſtraret affectu[us], p[cid]ens in terram adorauit, & dixit. Nudus exiuſ de ute-
ro matris meæ, nudus & redeam, dominus dedit, dominus abſtulit, ſicut domino placuit, ita ſa[ct]um eſt, ſi
nomen domini benedictum. Tu ut parciſſime dicam, inter multorum officia propinquorum, & conſolan-
tes amicos, tuorum exequias p[ro]ſecutus es, perdiſit ille ſimul omnes diu[i]tias, & ſuſcedentibus ſibi malor[u]
nuncijs ad ſingulas plagas ſeriebatur immobilis, cōp[li]ens i ſe illud de ſapiente præconium. Si fractus ilibat[æ]
orbis, ipauidum fierent ruinæ. Tibi maior pars derelicta eſt ſubſtantiæ, & tantum tentaris quantum ſere
potes. Necd[ui] eni ad e[ſ] p[uen]iſt[i] gradu[us], ut totis aduerſu[que] t[c]cuneis dimiceſt. Dives qu[ò]da dominus, & dittor
p[re]e, ſubito orbus & nudus eſt. C[ui]q[ui] i omnibus his quæ c[ó]tigerat ei, n[ò] peccasſet corá domío[n]ec g[ec] locu-
tus e[ſ] ilip[ie]s, exultáſt deus i uiſtoria[] famuli ſui, & illius patiència ſu[u] ducés triu[ph]um dixit ad diabo[lu]. Aniá[da,
uertiſt[i] famulum meum iob, quia non eſt quiſq[ui] e[ſ]i ſimilis ſup terram. Homo innocéſt, uerax, dei cultor, ab-

Stinens se ab omni malo. & adhuc perseuerans in innocentia. Pulchre addidit. Et adhuc perseuerans in inno-
centia. quia difficile est p[er]lam malis innocentiam nō dolere. Et in hoc ipso fide periclitari, q[ui] se uideat ini-
ti[que] s[u]ſtinere quod pati[que]. Ad quæ respondens diabolus domino ait. Corium pro corio, & omnia quæ habue-
rit dabit pro anima ſua. Sed extende manu tuam, & tange oſſa. & carnes eius. niſi in factem benedixerit tibi,
Calidiffimus aduerſarius & iueteratus dieſe malo[que] nout alia eſſe quæ extrīſeca ſint. & a philosophis quoq
mundi a diaphora. hoc eſt in differentia nominentur. in eorùq[que] amiffione, atq[ui] contemptu perſeſtam nō eſ-
ſe iuirtutem. alia quæ inſtrinſcus & defiderata cogant dolere perſidentem. Vnde audacter dei renuit predic-
tionem. & dicit nequaq[que] eum debere laudari, qui nihil de ſe, ſed totum extra ſe dederit, qui pro corio ſuo co-
ria obtulerit filiog[que]. & depofuerit marſupium. & fruac[que] corporis ſanitate. Vnde intelligat prudentia tua uſq[ui]
ad hunc terminum perueniſſe tentationes tuas. & dediſſe te cori[ui] pro corio. p[el]lem pro p[elle]. omnia quæq[ui]
habes, pag[que] eſſe dare pro anima tua. Necdum autem extentam in te manu dei, nec taſtas carnes. nec oſſa.
cofracta. ad quoq[que] dolorem difficile eſt non ingemiſcere, & in faciem dei benedicere pro eo quod eſt maledi-
cere. Vnde & Nabuta in regum libris dicif[que] benedixiſſe deum & regem. & iccirco lapidatur a populo. Sciens
auiſ domius athletu ſu[n] immo uig[que] forſtiffimum, etiam in illo extremo perſeſtoq[ui] certamine poſſu ſuperare.
Ecc[ec]e inquit trado illum tibi, tantum animā illius cuſtodi. Caro uiri ſancti datur i diaboli p[ote]ſtatem. & ani-
mæ finitas referuatur, ne ſi illud percuſſiſſet. in quo ſenſus eſt mentiſq[ui] iudicium. non eſſet culpa peccan-
tis, ſed eius qui ſtatum mentis euererat. Laudent te alii. & tuas contra diabolum uiſtorias panegyricis pro-
ſequantur laudibus. q[ui] laeto uultu mortes tuleris filiag[que] q[ui] in quadrageſimo die dormitionis eag[que] lugubrem
ueſtem mutaueris. & dedicatio offium martyris candida tibi ueſtimenta reddiderit, ut nō ſentires dolorem
orbitatis tuæ. quem ciuitas uniuersa ſentiret, ſed ad triumphum martyris exultares. q[ui] ſanctiffiſſam coniu-
gem tuam non quali mortuam. ſed quali p[ro]ſiſcif[entem] deuxeris. Ego te nequaq[que] adulatione decipiam,
ne lubrica laude ſupplantem. Loquaroq[ui] illud porius quod tibi audire condeſtet. Fili accedens ad ſeruitutem
dei prepara animam tuam ad tentationem: & cum omnia feceris dicito. Seruus inutilis ſum: non feci quod
facere debui. Tulif[i]t liberos; quos ipſe dederas. Recepif[i]t ancillam quam mihi ob breue foliatum commoda
ueras. Non contriſtor q[ui] recepif[i]t: ſed ago gratias q[ui] dediſt. Quod quondam diues adolesſces omnia quæ in
lege præcepta ſunt: ſe impleſſe iaſtabat; ad quem dominus in euangelio. V num inquit tibi deſt: ſi uis perſe
deſt eſſe uade: & uende omnia quæ habes. & da pauperibus: & ueni le quere me. Qui omnia ſe feci dicte-
bat in primo certamine diuities uincere non p[ote]ſt. Vnde & difficile intrant diuities in regna caſelor[ui]: quæ
expeditosi: & alag[que] leuitate ſubnixuos habitatores deſiderant. Vade inquit & uende non partem ſubſtantia[es]
ſed uniuersa quæ poſſides, & da: non amicis: non conſanguineis: non propinquis: non uxori: nō liberi. Plus
aliquid addam: nihil tibi ex omnibus metu inopiæ referabis: ne cu[j] anania damneris: & faphyra: ſed da cun-
ca pauperibus: & ſac[que] amicis de iniquo mamona: qui te recipiāt in a[eterna] tabernaculati: ut me ſequaris
ut dominum. Mundi poſſeſſionem non habeas: ut poſſis canere cum propheta. Pars mea dominus: & ut u[er]
us leuita nihil de terræ h[ar]editate poſſideas. Et hoc h[ortor] ſi uis eſſe perſeſtus: ſi apoſtolicæ dignitatis cul
men: cupis: ſi ſublata c[ru]cija chriftum ſequi: ſi apprehenſo aratro non reſpicere poſt tergum: ſi in ſublimiſſi-
mo teſto poſtus pr[ift]ina ueſtimenta conténis: & ut euadas ægyptiam dominam: ſæculi pallium derelin-
quis. Vnde & helias ad c[æ]lorum regna ſeſtinans: non p[ote]ſt ire cum pallio: ſed mundo immundo ueſtimæ
ta dimittit. Sed hoc ais apoſtolicæ dignitatis eſt: & eius qui uelit eſſe perſeſtus. Cur autem & tu nolis ſe p[
]eſtus: Cur qui in ſæculo primus es. n[ò] in x[pi] familia primus fiſ: An qa u[xe]ro[re] habueris: Habuit & petrus: &
tamè cu[j] reti eam & nauiculā dereliquit. P[ro]videtiffimus dominus: & o[ui]um saluté deſiderat: maléq[ui] pniam
peccatoris q[ui] mortem: abſtulit tibi h[ac] excuſat[em]: ut n[ò] illa te retrahat ad terras: ſed tu eam ſequaris ad pa-
radiſe regna tendétem. Bona liberis paras: qui te ad dominu p[e]ſſerunt: ut partes eag[que] n[ò] in diuities ſororis
p[of]iciat: ſed in redempto[em] animæ tuæ: atq[ui] alimeta miſeroq[ui]. H[ac] monilia filiæ tuæ a te expetut: his gem-
s[mi]ns ornari capita ſua uolut. Quod peritut[que] erat in ferico: in uilibus paupe[que] tunicis referueſ. Repetunt a te
partes ſuas. luſtæ q[ui] ſp[o]ſo uolut uideri paupes & ignobiles: pp[ria] ornameta deſiderat. Nec eſt q[ui] te excufes no-
bilitate & diuitiag[que] p[ò]dere. Reſpice ſanctu iuſq[ui] P[am]achiui: & ſeruettiffimæ fidei Paulinu p[re]b[yte]: q[ui] n[ò] so-
lum diuities: ſed ſeipſos domio obtulerut: qui c[ô]tra diaboli terguier fat[em] nequaq[que] p[el]le: ſed car-
nes & oſſa & aſſis ſuas domino confecrarunt. Qui te & exemplo & eloquio: ideſt & opere & lingua poſſunt
ad maiora perducere. Nobilis es. & illi. Sed in illis chrifto nobiliores. Diues & honoratus. & illi. Immo ex di-
uitibus pauperes & inglorii: & iccirco ditiores & magts inctyli: quia pro chrifto pauperes & in honorati. Et
tu quidem bene facis: q[ui] ſanctorum diceris uſibus minitrare: ſouere monachos: eccleſiis ofſerre q[ui]plurima.
Sed h[ac]e rudimenta ſunt militiæ tuæ, conténis aurum: contemplerunt & multi philosophi. E quibus unus
ut c[æ]teros ſileam: multarum poſſeſſionum præcium proiecit in pelagus: abite dicens in profundum malæ
cupiditates. Ego uos mergāne ipſe mergar a uobis. Philosophus gloriæ animal & popularis auræ uile m[ac]i
p[ium]. totam ſimul farcinam depoſuit. & tu te putaſs in iuirtutum culmine constitutum. ſi partem ex toto of
feras. Teipſum uult dominus hoſtiam uiuam placentem deo. te inſq[ui] n[ò] tua, & ideo uariis tentationibus c[ô]-
monet: quia multis plagis & doloribus eruditur iſrael, & quem diligit dominus corripit. Flagellat auté om-
nem filium: quem recipit. Paupercula uidua duo æra minuta miſt i gazophilium: & quia totum obtulit:
quod habebat: omnes dicitur in oblatione munerum dei ſuperaſſe locupletes: quæ non pondere ſui: ſed of-
ferentium uoluntate penſatur. Cum multis erogaueris cenſum tuum: & quidam tua gaudeant liberalitate:
tamen multo plures ſunt quibus nihil dediſt. Nec enim Darii opes: & C[r]œſi diuitiæ valent explere pau-
peres mundi. Quod ſi teip[li]num domio dederis: & apoſtolica uirtute perſeſtus: ſequi c[œ]pis saluatorem, tunc

intelliges ubi fueris,& in exercitu chrifti quem extremum tenueris locum.Non planxifti filias mortuas, & paternæ in genis lachrymæ xpi timore fliccatæ funt. Quanto maior abraham, qui unicum filium uolunta- te iugulauit? Et quem hæredem mûdi futuæ audierat, non desperat etiam poſt mortem eſſe uiſtuge. lepte obtulit uirginem,& iccirco in enumeratione ſanctog ab apostolo ponitur. Nolo tantum ea offeras domio quæ poteſt fur rapere, hoſtis inuadere, p[er]ſcriptio tollere, quæ & accedere poſſunt, & recedere, & inſtar unda- rum & fluctuum a ſuccedentibus ſibi dominis occupant. Atq[ur] ut uno cuncta fermone comp[hendam], quæ uelis nolis in morte dimiſſurus es, illud offer quod tibi nullus hoſtis poſſit auſerre, nulla eripere tyránis, quod tecum pgat ad inſeros, immo ad regna cælog. & ad paradifi delitias. Extruis monasteria, multis a te per in- fulas dalmatiæ ſanctog numerus ſuſtentaſ. Sed melius faceres, ſi & ipſe ſanctus iter ſanctos uiueres. Sandi eſtote, quoniam ego ſanctus ſum dicit dominus. Apostoli gloriante, q[ui] omnia dimiſerit, & ſecuti ſint ſalua- torem. Et certe p[er]ter retia & nauem nihil legimus eos dimiſſe, & tamen teſtimonio ſuturi iudicis coronan- tur, quia ſe offerentes totum dimiſerant, quod habebant. Hæc loquor non in figillationem opege, tuoge, uel q[ui] extenuem liberalitatem & elemoſynas tuas, ſed quo te nolim inter ſæculares eſſe monachum, & iter mo- nachos ſæcularem. Totuq[ur] a te expetam, cuius audio mentem diuino cultui deditam. Si huic c[oh]ſilio noſtro uel amicus uel aſſecla uel propinquus renititur,& te ad delitias ſplendentis menſæ reuocat, intellige eū nō de tua anima ſed de ſuo uentre excogitare & omnes opes lautaq[ur] conuiua fubita morte finiri. O[e]to & ſex annorum intra, xx, dies duas filias amiliſti, & arbitraris ſen[ti] diu uiuere, cuius ut ætas lòga tendaſ, audi & da uid. Dies uitæ noſtrae, lxxx. àni, ſi autem amplius, lxxx., & quicquid ſupereſt labor & dolor eſt, Fœlix & omni dignus beatitudine, quem ſeneſtus chriſto occupat ſeruientem, quem extrema dies ſaluatori inuenerit mi- litantem, qui non confundetur cum loquetur inimicis ſuis in porta, cui in introitu paradifi dicetur. Recepi ſti mala in uita tua, nunc autem hic lætare, Nec enim ulcifceſ b[is] dominus in eadem re. Diuitem pura- tum gehénæ flamma ſuſcepit, Lazarus pauper & plenus ulceribus, cuius carnes putridas lambebant canes, & uix de micis mêſe locupletis miſeram ſuſtentabat animá, in ſinu abrahæ recipitur, & tanto p[ir]farcha paré te lætaſ. Difficile immo impoſſible eſt, ut & p[er]ſentibus quis & ſuturis fruaſ bonis. Vt & hic uentrem, & ibi mentem impleat. Vt de delitiis tranſeat ad delitias, ut in utroq[ur] ſæculo primus ſit, ut in cælo & in terra appa reat glorioſus. Quod ſi tibi tacita cogitatio ſcrupulum m[ou]erit, cur monitor ipſe non talis ſim, qualem te eſſe delidero. Et nónullos uideris in medio itinere corruſſe, illud breuiter reſpondebo, n[ò] no me eſſe quæ di- co, ſed domini ſaluatoris. Non monere quid ipſe poſſim, ſed quid debeat facere: qui ſeruus ſuturus eſt chri- tii, & athletæ ſuis incitatoribus fortioreſ ſunt, & tam[que] monet debilium, ut p[ug]nent ille; qui fortior eſt. Nolit e[pi] ſpicere iudam negantem: ſed paulum reſpice confitentem, Iacob dititſimi patris filius ſolus & nudus in ba- culo ſuo pergit meſopotamiam, iacet laſſus in itinere; & qui delicatiffime a rebecca matre fuerat educatus lapide ad caput pro puluillo utitur. Vidit ſchalam de terra uſq[ur] ad cælum; & aſcendentes per eam angelos; & deſcendentes, & deſuper initentem dominum ut laſſis manum porrigeret; ut aſcendêſte ſuo ad laborem p[er] uocaret aſpectu, Vnde & uocatur locus ipſe bethel; ideſt domus dei, in qua quotidie aſcenditur & deſendi tur. Et ſancti enim corruunt; ſi fuerint negligentes, & peccatores pr[ia]ſtimum recipiunt gradui; ſi fordes ſleti bus lauerint. Hoc ideo dico; ut non terreant deſcendentes; ſed prouocent aſcendentes. Nunq[ui] exemplum a malis ſumitur; etiam in ſæculi rebus ſemper a meliori parte incitamenta uirtutum ſunt. Oblitus propoſiti: & epiſtolaris breuitatis plura dictare cupiebam. Ad materiæ quippe dignitatem; & ad meritú perſonæ tuae page eſt omne quod diciſ. Et ecce tibi noſter aufonius c[oe]pit ſchedulas flagitare; urgere notarios; & innu[tu] ſeruentis equi ingenioli mei ſeſtinus arguere tarditatem. Meméto igitur noſtri; & cura ut in x[p]o ualeas. At q[ur] ut cætera taceam; domeſtica ſanctæ ueræ ſeſcuta ſp[er] m[oe]grationis moſeſt am ſuſtinet; & ſit tibi tanti dux ſœmina ſacti. Tribuat tibi chriſtus; ut audias; ut taceas; ut intelligas; & ſic loquaris.

† Beati Hieronymi p[er]byteri ad p[á]machium c[oh]ſolatoria de dormitione Paulinæ uxor[is]: ubi eius conver- sationem monachalem erogat[em] elemoſynag[em] generis dignitatem; & Paulæ ac Euſtochii aſſinitatem præ cipuis eſſert præconiis.

S
Anato uulneri; & in cícaticrem ſuperduſtæ cuti; ſi medicina colorem reddere uoluerit; dum pul chritudinem corporis quaerit; plagam dolonis inſtaurat, Ita & ego ſerus conſolator qui importu ne per biennium tacui; uereor ne nunc importunus loquar; & attreſtans uulnus p[ec]toris tui q[ui]d tempore & ratione curatum eſt; commemoratione exulcerem. Quæ enim aures tam dura; quæ de filice excifa præcordia & hyrcanarum tigrium laſte nutrita poſſunt fine lachrymis paulinæ tuæ auſtre nomen? Quis parturientem roſam, & papillatum corymbum, ante q[ui] in calathum fundatur orbis & to- ta rubentium foliorum pandatur ambitione, immaturo demeſſum, equis oculis marceſtere uideat? Fractum eſt præcioſſimum margaritum. Virens ſmaragdi gemma contrita eſt. Quid boni habeat ſanitas; langor oſtendit. Plus ſenſimus quod habuimus; poſtq[ui] habere deſiuimus. In agro terræ bonæ tres fructus legimus. Centefimum; ſexageſimum; & triceſimum. In tribus mulieribus & ſanguine & uirtute coniunctis; tria chriſti præmia recognoſco. Euſtochium uirginitatis flores metit. Paula la- boriosam uiduitatis aream terit. Paulina caſtum matrimonii cubile conferuat. Tali filiarum mater fulta comitatu; totum ſibi in terris uendicat; quod chriſtus promiſit in cælo. Et ut quadrigam do- mus una emitteret ſanctitatis; & ſœminarum uirtutibus reſponderent uiri; additur comes p[am]ma- chius. Verum Ezechieliſ cherubin, frater, cognatus, gener, maritus, immo frater amantiffimus, quia ſan- cæta confortia ſp[u]s, uocabula n[ò] tepent nuptiæ, huic quadrigæ iefus p[er]ſider, De his equis & abacuch canit,

Aſcède ſup equos tuos;& equitatio tua falus. Impari curru; pari alo ad palmâ tendic. Difcolores equi ſed uo
Juntate còrdones unû aurigæ iugû trahunt; non expeſtantes flagelli uerbera; ſed ad uocis hortamenta ſeruè
tes. Dicamus aliquid de philofophis. Quatuor uirtutes deſcribunt ſtoiciita ſibi iuicem nexas;& mutuo co-
tarentes; ut qui unam non habuerit omnibus careat; prudentiam; iuſticiam; fortitudinem; temperantiam.
Has omnes ſic habetis ſinguli; ut tamen emineatis in ſingulis. Prudentia in te; in matre iuſtizia; uirgine for
titudo; in nupta temperantia pêdicaſ. Quid enim eo ſapientius qui contempta mundi ſultitia xpm ſecutus
eſt; dei uirtutem & dei ſapiam? Quid me iuſtius; quæ inter liberos opibus diſtributis docuit diuitiâs conté
nendo; quid filii amare deberent? Quid euſtochio fortius, quæ nobilitatis portas; & arrogantiam generis cò
ſularis uirginali propoſito ſregerit; & in urbe prima primû genus ſubiugauerit pudičitæ? Quid Paulina té-
perantius; quæ legens illud apoftoli honorabiles nuptiæ; & cubile ímaculatum.nec fororis ſœlicitatem, nec
mris continentiam auſa appetere, maluit in humilioribus tuta pergere, q pêduli gradu in ſublimioribus flu
duare; q q illa femel inito mifimonio, nihil aliud diebus ac noëtibus cogitauerit, nifi ut reddito fructu nu-
ptiæ; ſecùdum caſtimoniae gradum arriperet; & tanti dux ſœmina facti, uige, ppoſito ſuo iungeret; non re-
linguens ſaluti ſuæ comité, ſed expeſtans? Dúc crebrius abortiuis; & experta ſœcùditate conceptuum; non
desperat liberos; & ſocus auſidatem; mſiq trilſitiam pôponit imbecillitati ſuæ paſſa eſt aliquid de Rache-
liis exemplo; ac pro filio doloris; ac dexteræ; uige, deſideriis ſui pepit hâredem. Certiſc, auſtoribus didici illà
non primæ ſniæ dei. Crefcite & multiplicamini; & replete terram, nec officio coniugali ſeruere uoluſſe. ſed
ad hoc optaſſe filios; ut xpo uirgîes pareret. Legimus & uxorem ſacerdotis phince auditâ captiutate arcaæ
domini ſubito uteri dolore correptam edidiffe filium hichabod; & inter manus & officia ſœminaæ animá
emſiſſe cum prole. De prima proles beniamin hoc eſt filius uirtutis ac dexteræ. De ſecùda iclytus ſacerdos
dei ex arcaæ cognomine nafcitur. Nobis poſt dormitionem fomnùc Paulinæ pámachium monachum ec-
cleſia peperit poſthumû & patris & coniugis nobilitate patritium, elemofynis diuitem, humilitate ſublimé.
Apoſtolus ſcribit ad corinthios. Videte fratres uocationem ueſtram; quia non multi ſapientes; nò multi no
biles. Hoc nafcentis eccleſiæ rudiméta poſcebant; ut granû finapis paulatim in arborem creſceret; ut ſenſim
euangelii fermétum totam eccleſiæ maſſam altius eleuaret. Noſtris temporibus ſoma poſſidet; quod mun-
dus ante neſciuit. Tunc rati ſapientes; potentes; nobiles; xpiani. Nunc multi monachi ſapientes; potentes; no
biles. Quibus cunçtis Pámachius ſapientior, potentior, nobiliſ. Magnus in magnis; primus in primis; dixi
στρογ. Ινος monachos. Tales Paulina morte ſua nobis liberos dedit; quos uiuens concupiuerat poſſideſ.
Lætare ſterilis; quæ non paris; erumpe & clama quæ nò parturis, quoniam quot romæ ſunt pauperes; tot ſi
lios repente genuiſt. Ardentes gêmæ; quibus antea collû & facies ornabant; egentium uentres faturant. Ve
ſtes ſericæ & auſq in fila lenteſcens in molli lanagæ uſetimenta mutata ſunt; quibus repellatur frígus; nò q-
bus nudetur ambitio. Delitiazæ quondam ſupellectilem uirtus infumit. Ille cæcus extendens manum & ææ
pe ubi nemo eſt; clamans hæres Paulinæ cohæres pammachii eſt. Illum trûcum pedibus; & toto corpore ſe
tahentem teneræ puellæ ſuſentat manus. Fores quæ prius ſalutantium turbas uomebant; nunc a miſeris
obſidentur. Alius tumenti aqualículo morre parturit; alius elinguis & mutus; & ne hoc qdem habens unde
roget; magis rogat dum rogare nò potest. Hic debilitatus a paruo; non ſibi médicat ſtirpem, Ille putrefactus
morbo regio; ſuperuiuit cadaveri fuo.

Non mihi ſi centum lingue ſintoraq centum:

Omnia pœnaq percurrere nomina poſſim.

Hoc exercitu comitatus incedit; in his chriftum confouet; horum fordibus dealbatur. Munerarius paupege
& egentium candidatus ſic feſtinat ad cælum. Cæteri mariti ſuper tumulos coniugum ſpargunt uiolas; ro-
ſas; filia; floreſc; purpureos; & dolorem pectoris his officiis conſolantur. Pammachius noſter ſanctam ſauil-
lam oſſaq ueneranda elemofinæ balfamis rigat. His pigmentis atq odoribus fouet cineres quiſcentes; ſci-
ens ſcriptum; ſicur aqua extinguit ignem; ita elemofyna peccatum. Quantas uires habeat miſericordat; & q
bus donanda ſit præmiis, beatus cyprianus grandi uolumine executus; & danielis conſilium probat; qui re-
gem impiſſimum ſi ſe audire uoluſſe; ſit pauperum ſuſentatione ſaluandum. Gaudet huiuſcemodi filia
& mater hârede; non dolet opes ad alium perueniſſe; quas cernit iſdem quibus ipfa uoluerat erogari. quin
potius gratulatur abſc; labore ſuo ſua uota compleri; non enim ſubſtantiæ diminutio; ſed operarii com-
mutatio eſt. Quis enim hoc crederet; ut conſulum pronepos; & furiani germinis decus inter purpuras ſena-
torum ſuſca tunica pullatus inſederet; & non erubefceret oculos ſodalium; ut deridentes ſe ipſe derideret;
Eſt conſuio; quæ ducit ad mortem. Et eſt conſuio; quæ ducit ad uitam. Prima uirtus eſt monachi conté-
nere hominum iudicia; & ſemper apoftoli recordari dicentis. Si adhuc hominibus placere uellem; chrifti ſer
uus non eſſem. Tale quid & dominus loquitur ad, pphetas; q poſuerit faciem eoq; qualiſ ursb æneam. & la-
pidem adamâtinum. & colûnam ferream; ne pauerent ad iniurias populi; ſed iuudentiam ſubſannátium ſiro
tus rigore còſtereret. Ingenia liberaliter educata facilius uerecúdia; q metus ſuperat. & quos torméta non uí-
cunt; interdum uincit pudor. Non eſt parum uirum nobilem; uirum diſertum; uiruq; locupletem; potentiú
in plateis uitare comiratum; miſcere ſe turbis; adhærere pauperibus; ruſticis copulari; de prícipe uulgum ſie
ri. ſed qto humilior; tanto ſublimior. Lucet margaritum in fordibus; & fulgor gêmæ puriſſimæ etiam in lu
do moræor erteſ; in gaudium. & tranſeunte mundo ſanctorum corona nò tranſiit. Ego & impræſentiæ
video ſanctorum promiſſa compleri. Ante q chrifto tota mente ſeruiret; notus erat in ſenatu; ſed multi alii
habebant inſulas proconſulares. Totus orbis huiuſcemodi honoribus plenus eſt. Primus erat inter primos

Præcedebat alios dignitate: sed & alios seftabæ, quis clarus honor uilescit i turbæ, & apud uitos bonosíndi
gnior fit ipfa dignitas qæ multi indigni posident. Vnde egregie de Cæfare Tullius cum quòdam ait ornare
uoluit, nò illos honestauit: sed ornamèta ipfa turbuit. At nunc omnes xpi eccleſiæ pàmachiù loquuènt. Miriæ
tur urbes pauperem, quæ hucque diuitem neſciebant. Quid consulatu illuſtrius. annuus honor eſt: & poſt
alius ſucceſſerit prior deſinit. Latèt in multitudine laureæ, & triúphi iterdú triúphantiú fordibus polluunt.
Quod ante p. manus pérítias tradebatur, & ſola nobilitas poſſidebat, quo colul Marius uiuor Numidie, &
Teutonum, atq. Cymbro, ob ignobilitatem familiæ putabaſ, indignus, quod Scipio ultra ánus pro utitu-
te meruit, nunc ſola militia poſſidet & agreſtia dudú corpora, fulgens palma circuèdat. Plus ergo accepi
qæ, dedimus, parua dedimus, parua dimíſimus, & gràdia poſſidemus. Céruplicato ſcnore xpi, pmiſa redden
tur. In tali agro & ifaac quòdam ſeuerat, qæ paratus ad morté ante euæliuè, euangelicà portavit cruć. Si uis
inquit p[er]ſeſtus eſſe, uade & uède oíæ quæ habes, & da pauperibus, & ſeque me. Si uis p[er]ſeſtus eſſe, ſemp
grandia in audiétium ponun[que] arbitrio. Et ideo uirgitatem apoſtolus non imperat, qa dominus diſputàs de eu-
nuchis, q[ui]e caſtraſſent, p[er]tus regna cælog[que], ad extremuè intulit, q[ui]e p[os]t capere capiat. Non eſt, u. volentis, neq
currentis, ſed miferétis dei. Si uis p[er]ſeſtus eſſe, nò tibi iponitur neceſſitas, ut uolútas p[mi]uì ſconſequaſ. Si uis
ergo eſſe p[er]ſeſtus, & deſideras eſſe, quod p[er]ſhetæ, q[ui]d apoſtoli, q[ui]d xps eſt, uède non parté ſubſtatïæ, ne timor
penuriaſ infidelitatis occalio ſit, & cù anania & ſaphyra p[er]eas, ſed unueraſ quæ poſſides. Cùq[ui] quidenderis,
da pauperibus, non locuſletibus, nò ſupbis. Da quo neceſſitas ſuſtentet, & non quo augéatur opes. Cùq[ui] le-
geris illud apoſtoli, Boui trituràti os nò alligabis, & dignus eſt oparius mercede ſua. Et q[ui] altario minitrant,
de altario participatur. Meméto quoq huius ſinæ, habéres uietuè & uèſtituè his còtenti ſimus, ubi uideris fu-
mare patinas, & p[ha]ſides auës lentis uaporibus diſcoq, ubi argenti pondus, ſeruentes buricos, mámos coma
tulos pueros, p[ic]oſias uelſtes, p[ie]ta tapetia, ubi ditior eſt largitore, cui largièdum eſt, pars ſacriſegi eſt, r[é] pa-
perum dare non pauperibus, & tamè non eſt fatis p[er]ſo[ti], & consumato uirro, opes conténere, pecuniam diſ-
fipare, & p[ie]cere quod in mométo, & perdi & inueniri p[os]t. Fecit hoc Crates thebanus, fecit Anthiſtenes, ſe-
cerunt plurimi, quos uitiſſimos legimus. Plus debet xpi diſcipulus p[er]tare, q[ui]undi philofophus gloriæ
animal, & popularis auræ, atq. rumoq[ui] uenale mácipium. Tibi non ſuſcito opes conténere, nifi xpm ſequa-
ris. Xp[em] aŭt ſequitur, q[ui]e p[er]ccata dimittit & uirſutum comes eſt. Xp[em] ſcimus ſapiam. Hic theſaurus in agro
ſcripturaq[ui]e n[os]citur, hæc g[é]ma multis emiſt margaritis. Sin aŭt adamaueris captiuam mulierem, iſtendet ſapi-
triam ſecularem, & eius pulchritudine captus fueris, decaula eam, & iſlecebras crinium, atq. ornamenta uo-
borum, cum emortus unguibus ſeca. Læua eam p[er]ſhaleni nitro, & tunc nequeſſens cum illa dicio. Sinſtra
eius ſub capite meo, & dextera illius amplexabitur me. Et multos tibi ſcereus captiua dabit, ac de moabitide
eſſicetur Israelites. Xp[em] ſanctificatio eſt, fine qua nemo uidebit faciè dei. Xp[em] redemptio, iſtendet r[é]dector & p[
]cium. Xp[em] omnia, ut qui omnia, p[er]tus xpm dimiferit, unu iuueniat pro oibus, & p[er]ſuit libere, p[er]clamare, paſ
mea dominus. Sentio te diuinis ardere doctrinis, nec temeritate quorùdam docere, quod neſcias, ſed ante di-
ſcere quod docturus fis. Simplices epiſtolæ tuæ olent prophetas, apoſtolos ſapiunt, non coturnatam affe-
tas eloquentiam, nec more p[er]ueroq[ui] argutas ſentientias in clauſulis ſtruis. Cito turgens ſp[u]ca dilabif[que], &
quis grandis tumor contrarius ſaniti eſt. Scituè eſt illud quoq[ui] catonis. Sat cito, ſit fat bene. Quod nos quò
dam adoleſcentuli cum a perſecto oratore in p[ra]ſatiuncula dicereſt r[is]imus. Meminiffle te p[er]uto erroris mutui
quádo omne atheneu ſcholaſticoq[ui] uocibus confonabat. Sat cito, ſit fat bene. Foelices inſt q[ui] fabius eſſent at-
ates, ſi de illis ſoli artifices iudicarent. Poetam non p[os]t noſſe nifi q[ui]e uerſum potèſt inſtruere. Philofophos non
intelligit, nifi qui ſcit dogmatum uarietates. Manufaſtæ & oculis patentia magis, p[er]bát artifices. Noltra q[ui] du-
ra ſit neceſſitas, hinc potes aiaduertere, q[ui]ulgi ſtandú eſt iudicio, & ille in turba metuendus, iſ què cum uide-
ris ſolus deſpicias. Hoc p[er]tiens tetigi, ut eruditis contentus auribus, non magnopere cures, q[ui] imperitog
de ingenio tuo rumuſculi iaſtitent: ſed p[er]petaq[ui] quotidie medullas bibas xpi myſtes, p[er]iarchag[ui] symmilles
ſiue legas, ſiue ſcribas, ſiue uigiles, ſiue dormias, amos tibi ſemp buccina in auribus ſonet hic lituus exciter
aiam tuam, hoc amore ſubſubundus quære in leſtulo tuo quem deſiderat anima tua. Et loquere còſiderent
ego dormio & cor meum uigilat. Cunq[ui] iuueneris eum, & tenueris non dimittas. Et ſi pauxillum dormitan
ti elapſus fuerit e manibus, noli, p[ot]inus deſperare. Egredere in plateas, adiura filias hieruſalem, reperies eam
cubantem in meridie, laſſum, ebrium, noſtis reore madeſaſtum, inter gregres ſodalium, in aromatum uarieta
tibus, inter poma paradifi, Ibi ei da mâmillas tuas, ſuggat de erudito p[er]ſore, nequeſſat inter medios cleros
pennæ columbæ deargentatæ, & interiora eius in fulgore auri. Pauulus iſte & p[er]uèrqui butyro & melle ſagi
natur, qui inter caſeatos nutritus eſt montes, cito creſcit in iuuenem, uelociter in te hoſtes [p]oliat, mature p[
]ratur declinans; campeſtria eligat, & iuxta pythagora[em] I[ra]m. Y. facilia magis & ſinifra ac peritura ſeſetur.
Tu in arduis & faxoſis cum ſara tibi monumentum para; ut iuxta ſit ciuitas I[ra]rum. Deletifq[ui] gigantibus ſi-
liis enachim; h[ar]reditatem tuam gaudium & r[is]us excipiat. Diues erat abraham auro; argento; p[er]core; p[er]ſoſ
ſione: uelſibus; tantamq[ui] habebat familiam, ut ad fubitos nuncios iuuenibus e[le]ctis armare poſſet exer-
tum; & quatuor reges: quos quinq[ui] reges ſugerent; in dan confecutus occideret & tamen poſt tam cre-
bra hoſpitalitatis officia; dum non refutat homines; ſuſcipere meruit deum. Non ſeruis & ancillulis ip[er]a-

bat, ut minitrarent h[osp]itibus, nec bonu quod exercebat per alios minuit, fed quali reperta p[da] c[ui]a f[ra]ua
humanitati solus incubuit, ip[le] pedes lauit, ip[le] pingu[em] uitulum portaut humeris de armento. Stetit ut fer-
uus peregrinis pr[ad]entibus; & far[æ] manibus co[ctos] cibos leiuaturus app[os]uit. H[æ]c moneo frater chari[ſi]
me pie[rate] qua te diligo ut non fol[ú] pecuniam, fed teip[sum] x[po] offer[as] hoſt[am] uiu[æ], fan[ct]am, placentem
d[eo]r[on]abile obſequi[ui] tuu[æ], & imiteris filium homis, q[ui] non uenit minitrari, fed miſtrare, Et quod p[ri]archa
alienis, hoc diſcipuli & feru[is] magiſter exhibit & dominus, Corium pro corio & o[ia] quæ homo poſſidet,
dare pot[est] pro a[ia] ſua, Sed tange inquit diabolus carnes eius, niſi in faci[è] benedixerit tibi. Scit hoſt[is] anti-
quus maius continentiæ q[ui] núm[que] eſſe certam, [e] facile abi[ci]tur, quod h[æ]ret extrinſecus. Inteſtinu[] bellum
piculofius eſt. Coni[uct]a diſglutinamus, unit[æ] diſſuimus, Zacheus diues erat, ap[oft]oli pauperes. Redd[id]it
ille quadrup[li] quod rapuerat, diu[i]ſit[que] pauperibus medietat eſubſtantiæ ſuæ: quæ remaſerat, ſuſcep[it] x[pm]
h[ol]pitem, falus facta eſt domui eius, & tamè qa paruulus erat, & ap[oft]olice p[cent]ati ſe non potuerat co[ext]e
dere n[ò] ſuit in, x[ii]. numero ap[os]ologæ. Ap[oft]oli a[ut] q[ui]t[um] ad diu[i]tias nihil, q[ui]t[um] ad uol[u]tatem totum mu
[mi] dum pariter reliq[ur]nt. Si offeramus x[po] opes cum a[ia] noſtra, libenter ſuſcipiet. Si a[ut] quæ foris ſunt deo q[
]intus ſunt diabolo demus, non eſt æqua partitio, & dicitur nobis. N[ò]ne ſi recte offer[as], & recte non diu[i]das
peccati[que] Quod pat[rit]ii generis primus inter primos monachos eſſe cœpifi, non tibi fit tumoris, fed hum[
]litatis occatio, ſcienti fili[us] dei factum fili[us] homis. Quatu[que] te deieceris, humilior x[po] n[ò] eris. Eſto ince
]das nudis pedibus, ſuſca tunica ueſtiaris, æqueris pauperibus, in[op]u] cellulas digna[ter] introeas, c[æ]co[que] oc-
lus fis, manus debilium, pes claudog[ie]p[le] aqua portes, ligna c[ò]cidas, foc[ui] extruas, ubi uiucla ſunt. Vbi ala
p[æ]t. Vbi ip[ut]a: Vbi flagellæ? Vbi patibulæ? Vbi mors. Et c[ui] omnia quæ dixi feceris, ab Euf[ochio] tua Pau-
laq[ui] uinceris, ſi non opere at certe ſexu, Ego q[em] dem romæ non erà, & t[uc] me tenebat heremus, Atq[ui] utina[] p-
tenuiſſet, qu[à]do ſocero tuo uiuente Toxotio ſeculo ſeruebant. Sed tamè audio quæ ímunditias platearum
ferre non poterat, quæ eunuchog[ui] manibus portabatur, & inæquale fol[ú] moleſtius tráſcendebant, q[ibus] ſe/
rica ueſt[ui] oneri erat, & ſolis calor inc[é]dium, n[ò]c fordidatæ & lugubres & ſui comparatione formiculæ, uel
lucernas concin[n]ut, uel succend[ut] foc[ui], pauimenta uerrut, mundant legumina, hol[eg] faſcículos in feru[è]tè
ollam deiciu[t], ap[]ponunt menſas, calices porrigunt, eſſu[d]unt cibos, h[uc] illuq[que] diſcurrunt, & certe magnus
ui[rin]u[n]i chorus cum illis habitat, Num huiu[ſ]cemodi minifteria aliu[s], imperare n[ò] poterant. Sed n[ol]t[ui] uinci
]ab his labore corpog[ui], quali ip[ſæ] ſuperant uirtute animi. H[æ]c dico, non quo de ardore mentis tuæ q[ec] du-
bite: ſed q[ui] currentem impellæ, & acriter dimicanti feru[orem] ſeru[ore] augeam. Nos in ita pu[in]cia a[ed]ificato
monaſterio, & diu[or]ſorio, pp[ter]ea extruct[ui], ne forte & modo iſeph cum maria in bethle[h]e ueniens, non in-
eniat h[osp]itium, tantis de toto orbe confluentibus turbis obruimur monachog[ui], ut nec cœpt[ui] opus defe
rere, nec ſupra uires ſerre ualecamus. Vnde qa pene nobis illud de euangelio contigit, ut futuræ turris n[ò] an
te co[put]aremus expenſas, copul[i] fumus fr[em] paulinianum ad patriam mittere, ut ſemirutas uillulas, q[ui]
]bar[og]e, eſſuerunt manus, & parent[ui] c[ò]muniu[n] habent cineres, u[è]deret, ne cœptum fanctog[ui] minifteriui de-
ferentes, r[ui]ſum maledicis & æmuli p[be]amus. In calc[em] ep[ist]olæ recordatus ſum quadrigæ ueſtræ, & ap[os]ito
quintam deſſe Bleſſam pene obliſtus de ea loqui, quæ prima de uobis p[ſe]ſerit ad dominum. Vere n[unc]
]quinq[ui] in tres, ac duas uidemus eſſe diu[i]ſas. Illa cum ſorore Paulina dulci ſono fruitur, tu duag[ui] medius ad
x[pm] leuviu [ſub]uolab[is].

C. Epitaphi[ui] fabio[æ]l ad oceanu[æ] a beato hieronymo edit[ui], ubi de diu[ortio] & repudio prioris uiri, & ſecu[
do] matrimonio illo ſuperſtite purgatur, ac narra[ſ] quali & quâta p[ni]a crimè diluerit, eius deinde conuerſio.
erogatio totius patrimonii.

P
Lures anni ſunt, q[ui] ſup[er] dormiti[œ] Bleſſillæ Paulam uenerabil[è] ſeeminam recenti adhuc uulnere
conſolatus ſui, Quartæ æſtatis circulus uoluiſt, ex quo ad Heliodog[em] e[pm], nepotiani ſcribens epi
taphiui, q[ec]q[od] habere potui uiriui, in illo t[uc] dolore c[ò]sumpſi. Ante hoc ferme bienniui p[à]machio
meo pro ſubita p[eregrinati]oæ Paulinæ breu[è] ep[ist]olam dedi, erubef[ens] ad diſertatiu[m] uiu[æ] plu
ra loq[que] & ei ſua ingerere, ne non t[à] c[ò]solari amicu[] uideret, q[ui] ſtult[ia] iact[à]tia docere p[ſe]ct[ui]. N[ò]c mihi ſili ocea-
ne uolenti, & ultro appet[è]ti debitu[] munus ip[on]is, quod pro nouitate uirtutu[], ueterem materiam nouam fa
ci, in illis, n, u[el] parent[ui] aſſe[ct]us, u[el] m[œ]cor au[ui]culi, u[el] deſideriui mariti temperand[ui] ſui, & pro diuerſita
te p[ſon]a[n], diuerſa de ſcripturis adhibere medicamina, Imp[en]ſentiag[ie] tradis mihi Fabiolam, laud[è] x[pi]nianor[ui],
miracului gentiliui, lu[ct]u pauper[es], folatiu[m] monachog[ui]. Quicq[od] prim[ui] arripuero ſequentiu[m] comparati[u]e ui-
[le]ſeit, leiu[n]ui p[ſ]dicem? Sed p[u]aleſc[ut] elemofinæ. Humiliatem laudem? Sed maior eſt fidei ardor. Dicam ap-
[pe]tita[æ] fordes, & in condè]nationem ueſtiu[m] fericag[ui] plæbeium cultu[], & ſeruilia indum[è]mæ q[ita]ta? Plus eſt ani-
m[ù] depoſuiffe, q[ui] cultum. Difficilius arrogantia q[ui] auro caremus & g[é]mis. His enim abieſtis interd[ù] glorio-
ſis tumemus ſordibus, & uendibilem paupertatem populari aure offerimus. Cælara uirtus, & c[ò]ſcientiæ fo-
ta ſecreto, deu[li] ſol[ui] iudicem reſp[icit]. Vnde nouis mihi eſt eſſerenda p[ſ]coniis, & ordie rhetog[em] p[ſter]miſſo, tota
de conuerſationis ac pn[ia]e ſcunabilis aſſum[é]da, Alius forſita[] ſcholæ memor. Qu[M], Vn[ui] qui nobis c[ù]ctá-
do reſt[uit]it rem. Et totam fabiorum gentem p[ſ]ferret in medium, diceret p[ug]nas, deſcriberet p[ro]clæa, & per
tante nobilitatis gradus fabiolam ueniffe iaſtaret, ut q[ui] in uirga non poterat, in radicibus demoni[]traret.
Ego diu[er]ſorii bethleemitici, & p[ſ]lepis domini amator, in quo uirgo p[uer]pera deum ſudit infantem ancil-
]lam chrifi[ti], non de nobilitate ueteris hiſtoria[æ], ſed de eccleſiæ humilitate producam. Et quia ſtatim in prin-
cipio quali ſcopulus q[uid]am, & p[cc]ella mihi obtreſtato[ge] eius oppo[n]iſt, q[ui] ſecundum fortita matrimonium
]prius reſliquerit, non laudabo conuerſam, niſi prius ream abſoluero, tanta prior maritus uitia habuiffe nar-
]ra[ſ]ut ne ſcortum q[em] dem & uile mácipium ea luſtine[n] poſſet. Quæ ſi uoluero diceſ[er] p[da] uirtutè femiæ, quæ

maluit culpam subire diffidii. & corpis sui infamare tem. & maculas eius de議gere, Hoc solu. pseram. q. u. recuſdæ matronæ, & xpianæ ſatis eſt. Præcepit dominus uxorem nò debere dimitti, excepa cauſa fornicatio- nis, & ſi dimiſſa fuerit manere inuptam. q. c. q. d. uiris iubeſ. hoc conſe quenter redúdat in ſœminas. Neq. enim adultera uxor dimittenda eſt, & uir moecchus tenébus. Siq. metretici iungit ſu. ſo corpus facit. Ergo & quæ ſcortatori, ipuroq. ſociaſ. unu cum eo corpus efficiat. Aliæ ſunt leges Cæfaris, aliax. xpi. aliud Papianus, aliud Paulus noſter p[er]cipit. Apud illos in uiris pudicitiaæ frena laxant. & ſolo ſtupro, atq. adulterio condéna- to, paſſim p[u]lupanaria & ancillulas libido pmittiſ. quaſi culpam dignitas faciat. nò voluntas. apud nos. quod non licet ſœminis, æque nò licet uiris, & eadem ſeruit p[ar]conditione cenſetur. Dimiſit ergo (ut au[n]t)ui tioſum; dimiſit illius & illius crimis noxiuſ; dimiſit p[ene] dixi q[ui] clamáte uicinia: uxor ſola nò p[id]idit. Sin aŭt redarguitur: quare repudiato marito nò inupta p[an]merit: ſacile culpá ſatebor; d[u] tamé referá neſſitatem melius eſt inq[ui]t apoſtolus nubere q[ui] uiri. Adoleſcétula erat; uiduitate ſuam ſeruare nò poterat. Videbat aliam legem i mébris ſuis repugnátem legi méſtis ſuæ: & ſe uiectá & captiua d[ac]oitú trahi, melius arbitratá eſt ap[te] confiteri i[bec]illitata ſuá; & umbrá quandá miſerabilis ſubit c[ui]ugii; q[ui] ſub gloria unius uiri opa exercere me- retricú. Idem apoſtolus uult uiduas adoleſcétulas nubere: filios p[re]creare; nullá dare occafioné, aduerſario ma ledicti g[ra]. Et p[ti]nus cur hoc uelit exponit, lam. n. q[ui]dam abierút retro poſt ſathaná, Igiſ & Fabiola: qa p[lu]a- ſerat ſibi: & putabat a ſe uig[ui]re dimiſſum: nee euagelii uigóre nouerat; in quo nubédi unuierſa cauſatio ui uétibus uiris: ſœmis amputaſ: dum multa diaboli uitat uulnera: unu incauta uulnus accepit. Sed q[ui] ego in abolitis & antiq[us] moror, q[ren]s excuſare culpá, cuius pniam ip[la] c[ô]ſeffa eſt? Quis hoc crederet ut poſt mo- tem ſecúdi uiri in ſemetiplam reuerſa. quo t[em] ſolét uiduæ negligétes, iugo ſeruutits excuſio, agere ſe libe- rius, adire balneas, uolitare p[er]plateas, uultus circúſte meretricios, accuſ iduerit, ut erroré publice ſateré, & tota urbe ſpectáte romana ante dié p[al]chæ in basílica qu[ò]dam laterani. q[ui] cæfariano truncatus eſt gladio. ſtaret in ordine p[ni]tentiú, e[po]. p[li]byteris, & omni populo collachry matibus. p[ar]ſum crin[é]ora lurida, & q[li] lidas manus, fordida colla ſub]mitteret? Quæ peccata fleſt iſte nò purget? Quas iueteratas maculas hæc la- méta non abluát? Petrus triná negat[ò]em trina c[ô]ſessione delectuit. Aaron facrilegiú & conſratum ex auro ui- tuli caput: frnæ correcxero p[ces]. Dauit ſci & manuſetíſimi uiri homicidiú pariter & adulteriú, vii d[ie]rum emédauit fames, iacebat in terra: uolutabaſ: in c[ine]re; & oblitus regiæ ptátiis lumé q[re]bat in tenebris. Illuſq[ui] tantú respiciés; qu[ie] ofſenderat; lachrymabilis uoce dicebat. Tibi foli peccaui: & malu coram ſeci, & redde mihi læticia ſalut. s t[ui]t; & ſpiritu p[ri]cipali c[ô]ſirma me. Atq[ui] ita factum eſt: ut q[ui] m[ey] prius docuerat virtuti- bus ſuis qu[uo] ſtans non c[ader]et: doceret p[er]pniam qu[uo] cadés rülurget. Q[uid] tam ip[er]ium legimus i[er] regeſ, q[ui] achab, de quo ſcriptura d[ic]it, non ſuit alius talis ut achab q[ui] uenúdatus eſt, ut faceret malu in c[ô]ſpectu domi- ni? Hic c[ui] p[per]ter ſanguiné nabuthæ correptus ſuiffet ab Helia: & auſſet irá domini p[er]p[he]tam: occidití: & influp poſſedifti: & ecce ego iducam ſup te malu; & demæ p[o]ſeriora tua & reſiliqua: ſcidit ueliméta ſua; & operiut cilicio earnem ſua: ieuinabatq[ui] in facco; & ambulabat demiſſo capite. Túc factus eſt ſermo dei ad heliam theſbitá dicens. Nonne uidifti achab humiliatum corá me? Quia ergo humiliatius eſt timoris mei cauſa: non inducá malum in diébus eius. O c[œ]lix p[ni]a, qu[ae] ad ſe dei trahit ocuſos; quæ ſurétem ſniam dei confesso errore mutauit. Hoc idem & Manasſen in paralipomenon; & Ninié fecſſe legimus in p[he]p[ha], Pu- blicanu qu[uo]q[ui] in euangelio. E quibus primus non ſolum indulgentiam: ſed & regnum recipere meruit. Ali- us impendentem dei fregit iram, Tertius p[ec]tus uerberans p[ug]n[is]que ocuſos non leuabat ad cælum. Et multo iuſtificatione receſſit publicanus humili confessione uitioq[ui] pharifeus ſuperba iaſcatione uirtutum. Non eſt loci huius ut penitentiam p[di]c[em]: & quaſi contra Montanú Nouatúq[ui] ſcribés dicam illam hoſtiam do- mino eſſe placabilem; & facrificiú deo ſp[um] contribulatum, & malo pniam peccatoris q[ui] mortem, & exurge exurge hieruſalem, & multa alia: quæ p[he]p[ha]tæ, clangunt tubæ. Hoc unum loquar: quod & legentibus utile ſit; & p[ſ]enti cauſæ conueniat. Non eſt confuſa domiún in terris: & ille eam non confundet in c[æ]lo. Aperuit cunctis uulnus ſuí; & decolorem in corpore: cicatricé flens roma conſp[ex]it. Difluta habuit latera: nudiú ca- put clauſum os. Non eſt ingreſſa eccleſiam domini: ſed extra caſtra cuin maria forore moyſi ſeparata confe- d[ut] qu[at] facerdos eieerat; ip[er]ſe reuocaret. Deſcédit de folio delitiq[ui] ſuaq[ui], accepit molam; ſecit farinam; & diſcalciatis pedibus tranſuuit ſluenta lachrymaq[ui] Sedit ſuper carbones ignis. Hui ei fuere in adiutorium. Fa- ciem per quam ſecundo uiro placuerat; uerberat, oderat g[é]mas: linteamina uidere non poterat; ornamenta fugiebat. Sic dolebat quaſi adulterium c[ô]miſſet & multis impendiis medicaminum unum uulnus ſanare cupiebat. Diu morati ſumus in penitentia, in qua uelut in uadofis locis reſedimus; ut maior nobis & abq[ui] ullo impeditimento ſe laudum eius campus aperirét. Recepta ſub oculis omnis eccleſiæ communione, quid ſecit ? Scilicet in die bona malorum non oblitá eſt, & poſt naufragium rurſum tentare noluit pericula na- uigandi: qu[in] potius poſt omnem cenſum quem habere poterat (erat autem ampliſſimus: & reſpondens generi eius) dilapidauit: ac uendidit; & in pecuniam congregatum uſibus pauperum præparauit: & primo omnium NO[O]OK[aw]iov ideſt languentium uillam inſtituit. In quo ægrotantes colligeret de plateis; & con- ſumpta languoribus: atq[ui] inedia miſerorum membra refoueret. Deſcribam ego nunc diuerſas miſero- rum hominum calamitates, truncas nares, eſſos oculos, ſemiuſtos pedes, luridas manus, tumentes al- uos, exile ſœmur, crura turgentia, & de exelſis ac putridis carnibus uermiculos bullientes. Quotiens mor- bo regio & ſetore conſectos humeris ſuis ip[la] portauit? Quotiens lauit purulétiam uulnerum ſaniem: qua] alius alpicere non audebait? Præbebat cibos propria manu; & ſpirans cadauer forbitiunculis irrigabat. Scio multos diuities & religioſos ob ſtomachi anguſtiam exercere huiuſcemi exercciam miſericordiam: per aliena mini ſteria; & clemétes eſſe pecunia: n[ò] manu: quos equid[em] non reprobo; & teneritudiné animi nequaqua] íterptor

infidelitatem, fed sicut imbecillitati Romachiu eniam tribuo, fic pseſtæ mëtis ardorem, cælum laudibus ferro. Magna fides ita non cōtemnit, Scit quid in lazaro diues purpuratus aliquando nō fecerit, quali ſuperba mens retributione dînata fit, ille quem despicimus, quem uidere nō poſſumus, ad cuius intuitum nobis uo mitus erumpit, noſtrī ſimilis eſt. De eodem nobificu formatus eſt luto, iiffem cōpactus eſt elementis. Quicquid pati, & nos pati poſſumus. Vulnera eius æſtimemus ppria, & ois animi in altege duritia clæmenti in noſmetipſos cogitatione franget.

Non mihi ſi linguae centum ſint, ora: centum. Omnia morbo: percurrere nomina poſſum.

Ferrea uox.

Quæ Fabiola in tanta miſeròz refrigera commutauit, ut multi pauro: ſani languentibus iuiderent, ęq ila ſimili liberalitate erga clericos & monachos ac uirgines fuerit. Quod monaſterium nō illius opibus ſultè tatum eſt? Quæ nudum & paralyticum, & clunicu nō Fabiolæ uelſiméta texerunt. In quo ſe indigentiu nō effudit pceps & ſestina largitio? Anguſta miſericordiæ eius roma ſuit. Peragrabat ergo iſulas, & totu Ethruſcum mare uolſcoru: puiuicam, & reconditos curuor: littòs ſinus, in quibus monachòz confiſtunt cho ti, uel, pprio corpe, uel tranſmiſſa p uiros ſanctos ac fideles munificentia circuibat. Vnde repente & contra opinioné oium hieroſolymá nauigauit, ubi multo: excepta cōcursu nō parump uſa eſt hoſpitio, cuius ſo cietatis recordans uideor mihi adhuc uidere quâ uidi, leſu bone, quo illa ſeruere, quo ſtudio ſrenta erat diuini uolumini bus, & ueluti quandá famè ſatiare defiderans, p pphetas, euâgelia, palfmoſc: currebat, quaſtio nes pponés, & ſolutas recondés in ſcrinioſo pectoris ſui. Nec uero fatiabat audiédi cupidine, ſed addés ſcié tiam, addebat doloré, & quali oleu flammæ adiuciés maioris ardoris ſometa capiebat. Quadam die cù i ma nibus moyſi numeros teneremus, & me uerecunde rogaret quid fibi uellet noium tanta cògeries, cur ſinguæ tribus in aliis atq alii locis uarie iügerétur, quomodo Bîlaam ariolus fic futura xpi myſteria pphetaret ut nullus, ppe modú pphetae tam apte de eo uaticinatus fit. Respondi ut potui, & uilus ſum iterrogationi eius ſatifiacere. Euoluus ergo lib: puenit ad eum locu ubi catalogus deſcribif oium manſionu, p quas de ægypto egrediés populus puenit uf: ad ſluenta iordanis, Cu: qu: q: rerer & rônes ſingulò: in q. q: hæſi taut, in aliis in offenſo cucutri pede, in p[ra]lif: p[ra]ſi: simpliciter ignorátiam conſeſſus ſum. Tunc uero magis cœpit urgere, & quæ non mihi liceret nſcire quod neſcio poſtulare, ac ſe indigná tâtis myſteriis dicere. Quid plura: Extoſor fit mihi negádi uerecúdiam, ut, ppriu ei opus huiuſc: eemi diſputatiućulæ polliſerer, quod uf: in p[ra]ſens tépus & nunc itelligo domini uolitátate dilatú, reddeſ memoriæ illius, ut ſacerdotalibus prioris ad ſe uoluminis inſuta uelſibus, p mûdi huius ſolitudiné gaudeat ſe ad terra reſpomillionis aliquando ueniffi. Veb: quod cœpimus, p[re]quamur. Quærentibus nobis dignu: tantæ ſoeminæ habitaculú, cum illa ita ſollitudinem cuperet, ut diuerſorio manæ: carere nollet, ecce ſubito diſcurrentibus nûciis, oriés totus ítremuit, ab ultima Mæotide, inter glatialem Tanain, & Meflagetage imanes populos, ubi Caucali rupibus feras gen tes alexandri clauſtra cohibét, erupisse Húno: examia, quæ pnicibus equis, huc illec: uolitáti cædis pariter ac terroris cùſta complerent. Aberat tuc romanus exercitus, & bellis ciuilibus in Italia tenebat. Hac gê tem Herodotus reſt ſub Dario rege Maſdo: uiginti annis orientem tenuiſſe captiu: & ab ægyptiis atq: ethiopibus ánuum exegiſſe uet: igal. Auertat iefus ab orbe romano tales ultra beſtias. Inſpati ubi: aderat, & famá celeritate uincentes, nô religioni, non dignitatiibus, nô ætati, nô uagientis milereban: infantie. Cogebatur mori, q viuere nòdum coeperát, & neſcientes monu ſu: inter hoſtium manus ac tela ridebant. Coſonus iter omnes rumor petere eos hieroſolymá, & ob nimiam auri cupiditatem ad hanc urbe curreſ, negle cta pacis i curia ſartiebatur antiochia. Tyrus ſe uolens a terra abrúpere, iſulam q: rebat átiqua. Tunc & nos cò pulſi fumus parare naues, eſſe in littore, aduentu hoſtium p[ca]uere, & ſauiétibus uentis magis barbaros meſtuere q naufragium, nò tam, ppriæ ſaluti q virgini: caſtimoniæ p[u]uidétes. Erat in illo tempore quædam inter nos diſſenſio, & barbaro: pugna doméſtica belluabant. Nos in oriéte iam tenuit fixa fides, & iueterat loco: ſancto: deſiderium, illa quæ tota in habitinæ erat, & in omni urbe peregrina, reuerſa eſt ad parati, ut ibi pauper uioueret, ubi diues fuerat, mané: in alieno, quæ multos prius hoſpites habuit. Et ne ſermonem longius trahá, in cōſpectu romanæ urbis pauperibus erogaret, quod illa teſte uendiderat. Nos hoc tatum delemus, p p[ci]oſſimú, in ſanctis locis monile p[di]dimus. Recepit roma, quod amiferat, ac, p[ca]x & ma ledica lingua gêtilium oculo: teſtimonio confutata eſt. Laudent cæteri miſericordiam eius, humilitatem ſidem, ego ardoré plus ai laudabo. Librú quo Heliodo: quòdam iuuené ad heremú cohortatus ſum, tenebat memoriter, & romana cernés mœnia, incluſam ſe eſſe p[la]gebat. Oblita ſui fexus, fragilitatis imemor, ac ſolitudis tátum cupida, ibi erat, ubi aio morabat. Nò poterat teneri cōſiliis amicog, ita ex urbe quali de uiulis geftiebat erumpere. Diſpenfatòem pecuniæ & cautam diſtributòem, genus infidelitatis uocabat. Nam aliis diſtributòem elemofynag: tribuere, & suis pariter eſuſi ip[la] pro xpo: stipes optabat accipéſ. Sic ſeſtia-bat, fic impatiens erat morarum, ut illam crederes, p[fe]cturam, ita: dum ſemper paratur, mors eam inuenire non potuit in paratam. Inter laudes ſoemíæ ſubito mihi pámachius meus exoritur, paulíia dormit, ut iſte uiglet, præcedit maritum, ut chríto ſamulum derelinquat, hic hæres uxor: & h[æ]reditatis alii poſſeffores. Certabant uir & ſo: mina quis in portu abrahæ tabernaculum figeret, & erat hæc inter utrum: q contentio, quis humanitate ſuperaret, Vicit uterq, & uterq: ſuperatus eſt. Ambo ſe uic: tos & uiétores fatétur, dum qd alter cupiebat, uterq: perſecit, lungunt opes, fociant uoluntates ut quod æmulatio diſſipatura erat, concordia creſceret. Necdum dictum, iam factum, Emitur hoſpitium, & ad hoſpitium turba concurret. Non eſt enim labor in iacob, nec dolor in israel. Adducunt maria, quos in gremio ſuo terra ſuſcipiat. Mittit roma nauigantes, quos nauigaturos littus molle confouet.

330

erga unum apostolum, Et ne contradictioni locum tribuam, in una naui, hæc iſt & frequenter faciut, & in plures, nec hoc ſolu inopum neceſſas ſuſtentat, ſed pna in omnibus munificentia aliquid & habebatibus, uidet, xenodotiū in portu romano ſitum totus pariter mundus audiuit, ſub una æſtate didicit británia, qd ægyptus & parthus nouerant uere, Quod ſcriptum eſt timentibus dominu oia cooperanſ in bonu, in obi tu tantæ ſœminæ uidimus comprobatu, Quodam p[]lagio futuroſ ad multos ſcripberat monachos, ut ue nirent, & ſe graui onere laborantem abſoluerét, faceretq[]s fibi de iniquo mámona amicos, qui eam reciperét in aëterna tabernacula, uenerunt, amici faci ſunt, dormiuit illa, quod uoluit, & deputa tandem farcina leu or noluit ad ca[]lum, Quantu[]h[]et iuientis, Fabiolus roma[]nacibus, in mortua demonſtrauit. Necundu ſp[]um exhalauerat, necdu debitam x[]p[]o reddiderat aiam, Et i[]a fama uolás tanti p[]núcia luétus. Totius urbis populu ad exequias congregabat, Sonabant p[]almi, & aurata ſecta templo[]g, roboans in ſublime quatiebat alleluia, Hic iuuenum chorus, illic ſenum, qui carmine laudes ſœmineas & ſacta ferant. Non ſic Fulu[]lius de gallis, non Papyrius de Samnitibus, n[]o Scipio de Numantia, n[]o Pompeius de Ponti gentibus triumphauit, illi corpora uicerant, hæc ſpiritales nequitias ſubiugauit, Audeo, p[]cedentium turmas, & cateruati in exegis eius multitudinem fluéntuamet, N[]o plateæ, non porticus, n[]o imminétia deſuper ſecta capere poterant, p[]ſpectantes, Tunc ſuos in unum populos roma c[]oſpexit, Fauebant fibi omnes in gloria p[]oenitétis. Nec miſ ſi de eius ſalute hoies exultarét, de cuius c[]o[u]ſerione angeli lætabatur in ca[]elo. Hoc tibi Fabiola ȋgenii mei ſe nile munus, has officiog, iſerias dedi, Laudauimus ſæpe uirgies, uiduas ac maritatas, qua[]g, ſup[]ſuere cádida ueſtiméta, qua[]ſequunſ agnum quocu[]q[]s uadit. F[]œlix p[]conium, quod nulla totius uita[]s forde maculat. Pro cul liuor, ſacelat inuidia, Si p[]ſamilias bonus eſt, quare oculus noſter malus eſt. Quæ inciderat in latrones, x[]p[]i humeris reportata eſt, Multæ máſiones ſunt apud p[]rem. Vbi ab[u]dauit peccatum, ſup[]ab[]u[d]auit g[]ra, Cui plus dimittitur, plus amat.

Beati Hieronymi p[]lbyteri ad Marcella de exitu lea, cuius ſanctam c[]o[u]ſerationé deſcribit, & ip[]ſius tranſitum purpurati conſuſ, pxime ante deſuncti ſuneri p[]ſert.

V[]m hora ferme tertia hodiernæ diei, lxxii, p[]lalmu, iſideſt tertii libri p[]rincipium legere c[]œpiffemus & docere cogeremur, tituli ip[]ſius partem ad finem ſecu[]di libri, partem ad p[]rincipium tertii libri p[]tinere, q[]c[]s ſcilicet & deſecerut hymni dauid filii iefſe finis eſſet prioris, p[]lalmus uero aſph princi[]pium ſquentis, & u[]ſ[]q[]s ad eum locum p[]ueniffemus, in quo iuſtus loqui[], dicebam, ſi narrabo ſic ecce generato[]em filio[], tuo[], p[]uaricatus ſum, quod in latinis codicibus n[]o i[]ta habemus ex[]p[]ſum, repente nobis núciatum eſt, ſanctiffima lea exſiſse de corpore, i[]biq[]s i[]ta te p[]alluifſe conſpexi, ut ſere aut p[]aucæ, aut nul la ſit anima, qua[]ſtraſco uſa ſteſtaceo n[]o trilſtis erumpat. Et tu q[]dem n[]o q[]s futuri i[]certa eſſes dolebas, ſed q[]s trilſte ſuneri obſequum n[]o dediſſes. Deniq[]s in mediis fabulis rur[]ſum didicimus religas eius iam hoſtiam ſui[]ſe delatas. Quæras quo p[]tineat illa replicatio? Reſp[]o[d]e bo tibi uerbis apoſtoli, multum p[]o[m] modum. P[]r[]vum q[]s uniuſto[], gaudiis, p[]requenda ſit, qua[]ſ calcato diabolo, coronam iam ſecuritatis accepit, ſecu[d]o ut eius uita breuiter expliceſ, tertio ut deſignatum conſulem de ſuis ſæculis detrahentem eſſe doceamus in tar[]taro. Et quidem conuſerationem Leæ noſtra[], q[]s poſſit digno eleuare p[]conio[], i[]ta eam totam ad dominum ſuiſſe conuerſam, ut monaſterii princeps, mater uirginum ſieret, poſt molliſdem ueſtium facco membra triuifſe, Inſ[]ones o[]r[]onibus duxiſſe noctes, & comites ſuas plus exemplo p[]ducuiſſe q[]s uerbis. Humilitatis ſuit tan[]tæ, t[]a[]q[]s ſubiectæ, ut quondam domina plurimog[], ancilla ho[]ſis pu[]tareſ, niſi q[]s eo x[]p[]i magis eſſet ancilla, d[]u doma[] hoium non pu[]ta[]ſ, Inculta ueſtis, uilis cibus, negleſtum caput i[]ta tamen, ut cum oia faceret, oſentationem fugeret ſingulog[], ne reciperet in p[]ſenti ſæculo mercedem ſuam, Nunc i[]giq[]o breui labore a[]terna beatitudine fruiq[], excipiſ angeloq[], choris, abrahæ ſinibus confouetur, & cum paupere quondam lazaro diuitem purpuratum, & n[]o palmatum conſulem, ſed atratum ſtillam digiti minoris cernit inquireo. O regæ q[]ta mutatio. Ille quem ante paucos dies dignitatum o[]ium culmina p[]cinebant, qui qua[]ſi de ſubiectis hoſtibus triumpharet, capitolinas aſcendit arces, quem plaſu quodam & tripudio populus romanus except[]it, ad cuius iterum urbs uniuſerá commota eſt, n[]uſc[]e ſolatus eſt nudus, n[]o in laſteo ca[]li palatio, ut ip[]ſius uxor c[]ommentatur inſe[]li, ſed in fordentibus tenebris contietur. Hæc uero quam unius cubiculi ſecreta uallabat qua[]ſa pauper uideba[]ſ & tenuis, cuius uita p[]utaba[]ſ, excipiſ, angeloq[], choris, abrahæ ſinibus confouetur, & cum paupere quondam lazaro diuitem purpuratum, & n[]o palmatum conſulem, ſed atratum ſtillam digiti minoris cernit inquireo. O regæ q[]ta mutatio. Ille quem ante paucos dies dignitatum o[]ium culmina p[]cinebant, qui qua[]ſi de ſubiectis hoſtibus triumpharet, capitolinas aſcendit arces, quem plaſu quodam & tripudio populus romanus except[]it, ad cuius iterum urbs uniuſerá commota eſt, n[]uſc[]e ſolatus eſt nudus, n[]o in laſteo ca[]li palatio, ut ip[]ſius uxor c[]ommentatur inſe[]li, ſed in fordentibus tenebris contietur. Hæc uero quam unius cubiculi ſecreta uallabat

Beati Hieronymi p[]lbyteri ad theodora uiduá h[]iſpaná de morte lucinii, quem ex m[]üdi erúna gloria[]ſ ad pacem requi[]e[]q[]b[] tranſiſſe.

V[]gubri núcio conſternatus ſuper ſancti & uenerabilis mihi dormitione lucinii uix breuem epiſtolam dictare potui, n[]o quo eius uicem dolem, quem ſcio ad meliora tranſiſſe, dicente moyſe, transiens uidebo uilſionem hanc magnam, ſed quo torquear deſiderio, non meruiſſe me eius uiri uidere faciem, quem in breui tempore huc eſſe uentug[], credebam. Vex[]e eſt illud ſuper neceſſi tate mortis, p[]phetale uaticinium, q[]s fres diuidat & chariſſima inter ſe nomina crudéſis & dura diffiſociet, ſed habemus conſolationem, quia domini uoce iugulat, per quem ad eam d[]icif[]. Ero mors tua o m[]ors, ero m[]or ſus tuus inferne. Et in conſequentibus, Adducet uredem, uentu[] dominus de deſerto aſcendétem, q[]s ſicca[]bit

omnes uenas eius, & defolabit fontem illius. Exiuit enim uirga de radice ieſſe, & flos de uirgiali fruticæ pul
Julauit qui loqueretur in cantico canticorum. Ego flos campi; & lilium conuallium. Elos noſter mortis in-
teritus: ideoq. & mortuus eſt; ut mors illius morte morerunt. Quod autem de deſerto dicitur adducendus
uirginalis uterus demonſtratur; qui abſcoitu & ſemine uiri deum nobis ſudit infantem; qui calore ſpiri-
tus ſancti exiccaret fontes libidinum; & caneret in pſalmo in terra deſerta & inuia & inaquoſaſic in ſancto
apparui tibi. Aduer ſum mortis ergo duritiam & crudeliffimam neceſſitatem hoc folatio erigimur; reuſu
xi ſumus eos quos dolemus abſentes. Nec enim mors: ſed dormitio & ſomnus appellatur. Vnde & beatus
apoſtolus paulus uetat de dormientibus contriſtari, ut quos dormire nouimus: ſuſcitari poſſe credamus: &
poſt digeſtum ſoporem uigilare Gloria in excelfis deo; & in terra pax ho
minibus bonæ ſoluntatis. In caſe ubi non eſt peccatum; gloria eſt; & perpetua laus; & in deſessa p[]conia. In
terra autem ubi ſeditio & bella atq. diſcordiæ p[]ax i]præcanda eſt; & p[]ax non in omnibus: ſed in his qui bo-
næ ſoluntatis ſunt: & ſalutationem audiut apoſtolicam. Gratia uobis & p[]ax a deo patre & domo iefu chri-
ſto multiplicetur: ut in pace fit locus eius; & habitatio eius in ſyon: iſeſt in ſpelunca: in ſublimitate dogma-
tum atq. uirutum: in anima credentis: cuius quotidie angelus uidet faciem dei; & reuelato uultu gloriam
dei contemplatur. Vnde obſcro te: quam currentem (ut aiunt) impello; ut lucinium tuum deſideres quid[]e
ut fratrem: ſed gaudeas regnare cum chriſto, quia raptus eſt: ne malitia immutaret mentem eius. placita eni
erat deo anima illius; & in breui ſpatio tempora multa compleuit. Nos dolendi magis ſumus: qui quotidie
ſumus in p[]liio; & uitiis peccatorum ſordidamur. Accipimus uulnera; & de ocioſo uerbo reddituri ſumus ra-
tionem. Ille iam ſecurus & uictor te conſpicit de excelfo; & ſauet laboranti; & iuxta ſe locum p[]parat eodem
amore & eadem charitate: q[]ui officii oblitus ciuanielis in terra quoq. fororem te habere cœperat: immo fra-
trem: quia caſta coniunctio ſexum non habet nuptalem. Et i] adhuc in carne p[]oſiti & renati in chriſto: non
fumus græcus & barbarus, ſeruus & liber, maſculus & ſœmina, ſed omnes in eo unum ſumus, q[]to magis: c[]u
corruptuum hoc induerit incorruptionem, & mortale hoc induerit immortalitatem, non nubent. neq[]b[]u
bentur, ſed erunt ſicut angeli in c[]ælis: Quando dicit n[]o nubent: neq[]b[]u nubentur: ſed erunt ſicut angeli in c[]æ
liſon: non natura & ſubſtantia corporum tollitur; ſed gloriæ magnitudo monſtratur. Nec enim ſcriptum eſt:
erunt angeli: ſed ſicut angeli, ubi ſimilitudo promittitur: ueritas non denegatur. eruſt inſt ſicut angeli: iſeſt
ſimiles angelorum. Ergo homines eſſe non deſinfent, inclyti quidem & angelico ſplendore decorati, ſed ta-
men homines: ut & apoſtolus apoſtolus ſit; & m[]aria maria, & confundant hæreſes: iquæ ideo incerta & ma-
gna promittunt: ut, quæ certa & moderata ſunt auferant. Et quia hæreſos ſemel ſecimus mentionem, q[]ui lu-
cinius noſter digna tuba eloquentia p[]dicari poterſt: Qui ſpurciffima per h[]iſpanias b[]aſtilidis h[]a]reſi ſauente
& inſtar peſtis & morbi totas inter pyrenæum & oceanum uſaſtante prouincias ſidei eccleſiaſtæ tenuit pu-
ritatem: nequaq[]uæ ſuſcapiens temporum; & p[]apiæ auditoris euangeliſtæ ioannis diſcipulus: epiſcopus; eccleſiæ
lugdunenſis: Marcus quidam de B[]aſtilidis Gnoſtici ſirpe deſcendens primu ad Gallias uenerit & eas par-
tes per quas Rhodanus & Caronna fluunt: ſua doctrina maculauerit: maximeq[]b[]u[n]iles ſœminas. quædam
in occulto myſteria repromicientes, hoc errore ſeduxerit magicis artibus & ſecreta corpore: uoluptate amo-
rem ſui concilians. Inde pyrenæum transiens h[]iſpanias occuparit, & hoc ſtudii habuerit, ut diuittum domus
& in ipſis ſœminas maxime ſibi appeteret: quæ ducuntur uarii deſideriis ſemper diſcentes, & nunq[]uæ ad ſei-
tiam ueritatis peruenientes, H[]oc ille ſcripſit ante annos circiter trecentos; & ſcripſit in his libris: quos auuer
ſus omnes hæreſes deſtiffimo & eloquentiffimo ſermone compoſuit. Ex quo perpendat prudentia tua: q[]
licinius noſter laude ſit dignus, qui clauſit aurem: ne audiret judicium ſanguinis; & omnem ſubſtantiá ſua
diſperſit; & dedit pauperibus, ut iuſticia eius maneret in a[]ternum, nec patriæ ſuæ largitate contentus: miſi
capitulari & a]lexandriam tantum aurí: q[]tum multorum poſſit inopiæ ſubuenire. Quod cum multi mi-
rentur: & p[]d[]icent, ego in illo magis laudabo ſeruorem & ſtudium ſcripturarum: quo ille deſiderio opuſcula
noſtra flagituit; & miſſis ſex notariis (quia in hac provincia latini ſermonis ſcriptorúq[]b[] penuria eſt) deſcri-
bi fecit quæc[]uæ: ab adoleſcentia uſq[]b[] in p[]ſens tempus dictaumimus. Non nos honorant: qui paruuli & mini-
mi chriſtianorum hominum ſumus; & ob conſcientiam peccatorum bethleemitici ruris ſaxa ícolimus; ſed
xpm q[]u honorat in ſeruis ſuis; & apoſtolis repromittit dicens. Qui uos recipiunt: me recipiunt; & q[]u me reci
piút: recipiut e[]ui; qui miſi me, Itaq[]b[] chariſſima filia hanc epiſtolam amoris mei i] illum habeto epitaphium:
& quicquid poſſe me ſcieris in opere ſpiritali auſacter in pera: ut ſciant ſæcula poſt futura eum qui dicit in
elaia. Poſuit me ut ſagittam e[]lectam, in pharetra ſua abſcondit me: duos uiros tantis maris atq[]b[] terrarum in-
ter ſe p[]atius ſeparatos ſuo acumine uulneraſſe; & cum mutuo in carne ſe neſciant: amore ſpiritus copulen-
tur. Subſcriptio, Sanctam te corpore & ſpiritu ſeruet ille ſamaritanus, iſeſt ſaluator & cuſtos, de quo in p[]al
mo e[]cribitur. Non dormitabit, neq[]b[]u dormiet qui cuſtodit israel, ut israel qui interſtatur uigil qui deſcendit
ad daniel, ad te quoq[]b[]e ueniat, & poſſis dicere, ego dormio, & cor meum uigilat.

q[] Beati Hieronymi ad Heuſtochium uirgïnem epitaphium: ſeu conſolatoria epiſola de uita, & dormitio ne admirabilis ſœminæ. Sanctæ Paulæ matris eius, cuius generis dignitatem, & poſt uiri obitum, monaſtiam couerſationem, deſertionem patriæ, proſectionem hierofolime magnis eſſert p[]coniis, cunctamq[]b[]e eius p[]eregrinationem per loca ſancta deſcribens.

Y

S I cuncta mei corporis membra uerterentem in lingtiis, & omnes artus humana uoeta referunt: nihil dignus fanctæ ac uenerabilis paulæ uirtutibus dicerem. Nobilis genere: fed multo nobilior fanctitate, Potens quondam diuitiis, fed nunc xpi paupertate infignior. Græcorum ſtirps, ſoboles ſcipionu, pauli hæres: cuius uocabulü trahit, Matiæ papyriæ nunc afficiu, uera & germana pgenies. Romæ p[er]litul bethleë: & auro teucta fulgentia, informis luti uilitate mutauit. Nò meremus q[ui] talem amſimus, fed g[er]as agimus quod habimus: immo habemus, Deo enim uiuut oia, & quicquid reuertiſt ad dominu in familiæ numero computat, g[er] amilio illius cæleftis domus habitatio ſit. Quæ q[ui]diu in corpore ſu[n]e p[ere]grinata eſt a domino, & uoeta ſemp ſlebi li q[re]batur dicés. Heu mihi qa p[ere]grinatio mea p[long]ata e[mi] habitaui cum habitatibus c[edar]multum per egrinata eſt anima mea. Nec miſq[ui] ſi planxerit ſe uerſari in tenebris (hoc enim c[edar] inter p[atur] cum munus in maligno p[oli]ſus ſit, & ſicut tenebræ illius ita & lumè eius: luxuq[em] in tenebris luceati: & tenebræ e[non] non com[ph]enderunt, Vnde & illud crebrius inferebat, Aduena ſum & p[ere]grina f[icut] omnes p[res] mei. Et i[tege], Cupio diſſolui & eſſe cum xpo, Quotiens autem inſirmitate corpuſculi, quam incredibili abſtinentia, & du p[lic]atis con[tr]axerat ieiuniis uexabatur: hoc in ore uoluebat, Subiicio corpus meu & in ſeruitem rediget ne aliis p[ic]dans, ipfa reproba inueniar. Et bonum eſt uinum nò bibere, & carnem nò máducare, Et humilia ui in ieiunio aiám meam, & totum lectu meum uerſaſti in ſirmitate mea, & uerſata ſum in miſeritatum mihi configitur ſpina. Atq[ui] inter doloris aculeos, quos mira patientia ſuſtinebat: quali aptos ſibi cælos alpice reſt loqbatur. Quis dabit mihi p[é]nas ſicut colubæ, & uolabo & reqefcam? Tector iefum & ſanctos angelos eius, ip[ul]umq[ui] p[ri]rium angelum, qui cuſtos ſuit & comes admirabilis ſoemina: me nihil in g[er]am, nihil more blandietium loqui. Sed quicquid dicturus ſum pro teſtimonio dicere, & minus eius eſſe meritis iſtú quó totus orbis canit. Sacerdotes miratur, uirginum chori deſiderant: monachos & paupeq[ui] turbæ deplangunt. Vult lector eius breuiter ſire uirtutes? Omnes ſuos pauperes pauperior ipfa dimiſit. Nec miſq[ui] de p[ax]imus & familiola, quam in utroq[ui] ſexu de ſeruis & ancillis in frès foro reſc[ui] mutaverat ita p[er]ſerre: cum euſtochium uirgi nem, & deuotam xpo filiam, in cuius conſolatione libellus hic c[udit]ur, p[cul]a n[obili] genere, ſola ſide & grà diuitem dereliq[uit], Carpamus iſi[mi]t narrandi ordinem. Alii altius repetant, & a c[un]abulis eius. ip[ul]q[ui] ut ita dicam) crepúdiis matrem bleſſam, & rogatum p[er]ferant p[er]em, quoq[ui] altera ſcipionu; gracchoruq[ui] p[er]genies al[ter] p[om]nes ſere græcias uq[ui] hodie & iſtematibus; & diuitiis, ac nobilitate agaménonis ſertur [à]guinem tra here, q[ui] dicénali troiam obſidione delectuit. Nos nihil laudabimus, niſi quod p[ri]rium eſt, & de puriſſimo fanctæ mentis fonte p[er]ſertur, g[er] dominus atq[ui] ſaluator in eugeliaco doceat apoftolos eſcifitates quid ſibi redicurus ſit, quoniam ſua p[er]nomine eius dimiſerút, c[et]ruplum imp[er]ſentia, q[ui] recep[t]uros, & in futuro uita a[ten]nam. Ex quo iſtelligimus nò laudis eſſe poſſidere diuittas, ſed pro xpo eſs c[as] toſténere, non tumeure ad honores ſed pro xpo eſs paruipendere. Vere quod pollicitus eſt ſeruis fuis & ancillis: ſaluator reddit in p[er]ſenti. Nam quæ unius urbis c[ô]tempſit gloriam: totius orbis opiniòse celebrat. Quá romæ habitantem nullus extra roſmà nouerat: latenté in bethleem & barbara & romana terra mirat. Cuius enim gentis hoſes ad ſancta loca nò ueniunt? Quis aſt in ſanctis locis p[er]ter paulam quod plus inter hoſes mirareſ, iuuenit? Et ſicut inter multas g[é]mas p[er]ſoſſima g[é]ma micat, & iubar ſolis paruos igniculos p[er]ſtella, q[ui] obruit, & obſcurat: uita c[u]ctuq[ui] uirtutes & potentiæ ſua humilitate ſuperauut, minimaq[ui] ſuit inter o[es], ut oium maior eſſet, & g[er] to plus ſe deuiciebat: c[ato]t magis a xpo fubleuabat. Latebat, & nò latebat, fugièdo glorià, gloriam meberebat: iquæ uirtutes q[ui] ſi umbra ſequiſt, & appetitores ſui deſerens, appetit contépore[s]. Sed quid ago n[ar]ádi ordiné p[er]termittens? Dum iſingulis teneor: nò ſeruo p[er]cepta dicédi. Tali igitur ſtirpe generata iuctaq[ui] uiro toxotio, q[ui] aenea & iu lioge alſtifiſmus ſanguiné trahit. Vnde etiam filia eius xpi uirgo Euſtochiu lultia n[uc]upatur. Et ip[er]e luluus a magno demiſſum nomé iulo. Et hæc dicimus. nò quo habětibus grádia ſint: ſed quo c[ô]ténentibus mirabili. Sæculi hoſes ſupiciuti eos, q[ui] his pollent priuilegius. Nos laudamus, q[ui] pro ſaluatore ita deſpexerint; & mi rum in moduq[ui] quos habétes paruip[è]dimus, ſi habere noluerit, p[er]dicamus. His inq[ui] orta majoribus, & ſcediitate ac p[u]dicitia, p[ab]eta, primu uiro, deinde p[pi]nq[ui]s, & totius urbis teſtimòio, cum q[ui] liberos edidifſet. E[le] fillà ſup cuius morte eam romæ c[ô]ſolatus ſum. Paulinam, quæ ſanctu & admirabilem uig[ui], & p[oo]ſuti & ſua rum rege p[am]achiu reliquit h[æ]redem, ad qué ſup obitu eius paruolu libellu edidimus. Euſtochiu, quæ n[unc] in ſanctis locis uirginitatis & eccleſiæ monile p[er]ſi[um] eſt. R[uff]iná, quæ imaturo funere p[ium] matris alium c[ô]ſternauit, & Toxotium, p[o]ſt qu[er] parere deſuitt; ut iſtelligeres eam nò diu ſeruere uoluiffie ofſicio coniugali, ſed mariti deſiderio, q[ui] mares optabat liberos edidifſe. P[o]ſtq[ui] uir mortuus eſt, ita e[ui] planxit, ut p[er] ipfa mo rereſ. Ita ſe c[ô]uertit ad domini ſeruituè: ut eius morte videreſ optaſſe. Q[ui]d ergo refera amplæ & nobilis domus & quòdam opu[le]tifiſimæ, omnes pene diuittas in pauperes erogatas? Q[uid] in c[u]ctos clæmèuſiſſum alium & bonitare etià in eos quos n[unc] uiderat euagátem? Quis inopu moriens n[unc] illius uſtimentis obuolutus eſt? Quis clinicog[ui] nò eius facultatibus ſuſtétatus eſt? Quos curioſiſſime tota urbe p[ui]irens dànú pu tabat: ſi quif[ui] debilis & eſuriens c[ibo] ſuſtentareſ alterius. Expoliabat filios, & inter obiurgáes p[pi]nquios, maioté ſe eis h[æ]reditatem: xpi miſericordiam, dimittere loqbatur. Nec diu potuit excelſi apud ſacuili gene rris & nobiliffiſimæ familiæ uſitationes & frequentiam ſuſtinere. M[œ]rebat hono[rum] ſuo: & ora laudatium de clinare ac fugere ſeſtinabat, C[ui]q[ui] orientis & occidétis e[pi]os ob quaſdam eccleſiæ, diſſen[i]ſiòes romæ impiales iſræ c[ô]traxiſſent: uidit admirabiles uíros, xpiq[ui] p[of]tifices: paulinu antiochenæ urbis e[pi]m, & e[pi]phaniu ſa lamine c[ypri] quæ n[unc] c[ô]ſtantiana dicitur: quog[ui] e[pi]phaniu etiam hoſpít[em] habuit, paulinu in alia manențe domo quaſi p[ri]p[ri]um humanitate poſſedit. Quog[ui] accenſa uirtutibus: p[er] momenta p[ri]am deferéſ cogitabat. Non domus, n[ò] liberog[ui], n[ò] familiæ, n[ò] poſſſionum, n[ò] alicuius rei, q[ui]æ ad ſæculum p[ti]netem memor: ita

si dici potest & icomitata ad heremū antonio; atq. paulo; pgere geſtiebat. Tandéq exacta hyeme, aperto mari, redeuntibus ad eccleſias ſuas epiſipfa uoto cum eis & defiderio nauigabat. Quid ultra differe? Defcſe dit ad portu fratre, cognatis, affinibus, & quod (his magis eſt) liberis, pſequetibus & clæmétissimā mīſem pie tate uincere cupiētibus, lam carbaſa tendebant: & remoſe ductu nauis i altum ptrahebaf. Paruus toxotius ſupplices manus tendebat in littore. Ruffina iam nubilis, ut ſuas expeſtaret nuptias; tacens fletibus obſecra bat. Et tamé illa liccos tédebat ad cælum oculos; ipietatè in filios pietate in deu ſuperans. Neſcietab ſe matrem; ut xpi ſe pbaret, acillá. Torquebanſt uſicera; & quaſi a ſuis mébris diſtraherenſ, cum dolore pugnabat. In eo cuſtis admirabilior:q magná uinceret pietatem. Inter hoſtium manus & captiuitatis durá neceſtitatè nihil crudelius eſt q̃ parentes a liberis ſepari. Hoc contra iura naturæ plena fides patiebat, imo gaudens animus appetitebat. & amorem filioſa maiore in deu amore cōténens; in ſola euſtochio, quaſ & ppoſiti & nauigationis eius comes erat, qeſcemat. Sulcabat iterim nauis mare, & cuſtis q cum ea uehebatur littora reſpicientibus, illa auerſos tenebat oculos; ne uideret quod fine torméto uidere non poterat. Fateor nulla ſic amauit filios, qbus ante q̃ pſicificereſt, cuſta largita eſt: exhæredáſe ſe in terra, ut hæreditatem iueniret in cælo. Delata ad iſulas pótias quas clariffimæ quòdam ſoſminas ſub domitiano prícipe, p confessione nominis xpi ſla uiæ domicillæ nobilitauit exilium, uidéſq. cellulas, in qbus illa lògum martyrium duxerat ſumptis alis hieſoſolymá & ſaneta loca uidere cupiebat. Tardi erant ueti; & omnis pigra uelocitas, Inter ſcyllam & carybdí hadriatico ſe credens pelago, quaſi p ſtagnú uenit metoné, lbiq. ſocillato paululú corpuſculo.

Et ſale tabentes artus in littore ponens.

Per maleas: & cytheram; iparſa; pæquor
Cycladas; & crebris freta concita terris.

Poſt rhodum & lycium, tandem uidit cyprú, ubi ſancti & uenerabilis epiphanii pedibus, puoluta, decem ab eo diebus retéta eſt: nō in reſeſtoem, ut ille arbitrabat. ſed in opus dei, ut rebus, pbatú eſt. Nam omnia illius regionis luftrás monaſteria: put habef poterat refrigera ſumptuú ſribus derelicti; quos amor ſancti uiri de toto illuc orbe conduxerat. Inde breui curſu tranſſretauit ſeleuicam de qua aſcendens antiochia: ſancti con ſefforis Paulini modicum charitate detenta media hyeme; calente ardore fidei: ſoſmina nobilis: quæ prius eunuchog̃ manibus portabaſt aſſelo ſedens, pſecta eſt. Omitto fyriæ coeles & phœniciis iſter. Necb.n. odeporicum eius diſpoſui (cribire; ea tantú loca noiabo quæ facris uolumibus continenſ. Beryto romana colo nia, & antiqua urbe ſidone derelicta, & fareptæ littore, heliæ eſt ingreſſa turriculam: in qua adorato domio faluatorc, p arenas tyri, in qbus genua paulus fixit, puenit ad choum quæ nunc ptolemais dicif: & p campos magedo iſiæ necis conficios, itrauit terrá philiſtiim. Mirata ruinas dor urbis quondam potéſtissima: & uerſa uice ſtratonis turrim ab herode rege iudææ, i honorem caſaris auguſti caſeaream núcupatam, in qua corbelii domú xpi uidit eccleſiam & philippi ædiculas, & cubicula quatuor uirginú, ppphetag, deinde antipatriada ſemirutum oppidú; quod ex patris nomie herodes uocauerat: & lydá uerſam in diolpolin dorcadis: atq. anæa ſreſſione ac ſanitate inclyt: Haud pcul ab ea arimathiá uiculum ioſeph, q. dominú ſepelivit: & nobe urbe qondam ſacerdotú, núc tumulum occifog & ioppen fugientis portum ionæ. Et ut aliqd pſtrigam de fabulis poetae religatæ ad faxú andromadæ deſpectatricem, repetitoq, itinere nicopoli, quæ prius emmaus uocabat; apud quam in fraſtione panis cognitus dominus cleophæ domú in eccleſiam dedicuit, atq. inde, pſicſens aſcendit bethoron iſeriorem & ſupiorem urbes a ſalomone conditas, & uaria poſtea tè peltate deletas belloſ: ad dexteram aſpiciens haylon & gabaonitas ſub dolos & inſidias ſoſderis impetrati, in aquarios lignarioſq. dá nauit. In gabaa urbe uſq ad folú diruta paululum ſubſtitut recordata peccati eius: & cōcubinæ in fruſtra diuſæ, & tribus beniamin, in trecentos uiros, ppter paulum apoſtolum referuatos. Quid diu moror? Ad leuam maufoleo helenæ derelicto; quæ adiabenog regina in fame populum fruméto iuuerat; ingreſſa eſt hierofolymá urbem trinomia, iebus, falem, hieruſalé, quæ ab helio poſtea hadriano de ruinis & cineribus ciuitatis, in heliam ſuſcitata eſt. Cúq, pcoſul palæſtinæ, qui familiam eius optime nouerat, p[]miffis apparitoribus iuſ ſiſtet parari p[]toriú; elegit humilem cellulá, & cuſta loca tanto ardore ac ſtudio circuiuít; ut nifi ad reliqua ſe ſtinaſt, a primis non poſſet abduci, p[]strataq ante crucem quaſi pendentem dominú cerneret adorabat. Ingreſſa ſepulchrum ſreſſionis: oſculabatur lapidem, quem ab oſtio ſepulchri amouerat angelus. Et ipm corporis locú, i quo dominus iacuerat, quaſi ſitiens defideratas aquas: ſidei ore lambebat. Quid ibi lachrymag, q[]tum gemituú, quid doloris effuderit, teſtis eſt cuncta hierofolyma, teſtis eſt ipſe dominus, quem rogabat. Vnde egrediens aſcendit ſyon: quæ in arcé uel ſpelúcam uertitur. Hanc urbem quòdam expugnauit & ædificauit dauid. Vnde de expugnata ſcribitur. Ve tibi ciuitas ariel, ideſt leo dei, & quondam firmiffima: quam expugnauit dauid. Et de ea quæ ædificata eſ ſcribitur. Fundaméta eius in montibus ſanctis diligit dominus portas ſyon: ſuper omnia tabernacula iacob. Non eas portas quas hodie cernimus in fauillá & cinerem diffolutas: ſed portas quibus non p[]ualet infernus, & per quas credentiú ad xpm ingreditur multitudo. Oſtendebatur illi colúna eccleſiæ porticú ſuſtinens infecta cruore domini ad quam uincus dicitur & flagellatus. Monſtrabatur locus ubi ſuper centum uiginti credentium animas ſpiritus ſanctus descendit; ut iohelis uaticinium compleretur. Deinde pro facultatula ſua pauperibus atq. conferuis pecunia diſtributa, pertrexit bethleem: & in dextera parte itineris ſſtetit ad ſepulchrum rachel, in quo beniamin nō ut mater uo cauerat moriens benoni hoc eſt filius doloris meiſed ut pater, p[]pphetaitur, in ſpiritu filium dexteræ procreavit. Atq. inde in ſpecum ſaluatoris introiens: poſt q[]uid uidit facrú uirginis diuerſorium & ſtabulú, in quo agno ut bos poſſorem ſuum, & aſinus p[]ſepe domini ſui, ut illud impleretur, quod in eodem propheta ſcriptú

Y ii

eſt, beatus qui ſeminat ſuper aquas ubi bos & aſinus calcant:me audiente iurabat cernere ſe oculis ſidei in
ſantem pānis inuolutum, uagientem in pſepe dominum, magos adorantes. ſtellam ſulgentem deſup. matiē
uirginem, nudiſtiti ſed ſulum paſtores noſte uenientes (ut uideſt ſerbum quod factum erat. & iam tunc eu-
geliſt: ioannis principium dedicarent. in principio erat uerbū & ſerbum caro factum eſt paruulos interſ-
etos: hærodem ſeuientem. ioſeph & maria fugientes in ægyptum. miſtixi: gaudio lachrymis loquebatur.
Salue bethleem, domus panis, i qua natus eſt ille panis, qui de cælo deſcêdit. Salue eſſrata regio uberia atq.
καρποφορα: cuius ſterilitas deus eſt. De te quondam michæs uaticinatus eſt. Et tu bethleem domus eſſa-
ta non ne minima es in milibus iuda? Ex te mihi egredietur, qui fit princeps in iſrael: & egreſſus eius ab ini-
tio a diebus æternitatis, Propter ea dabis eos uſq: ad tempus i in quo parturiis pariet: & reliquiæ fratrum eius
conuertentur ad filios iſrael. In te enim natus eſt princeps qui ante lucifeg genitus eſt, cuius de patre natiui
tas oem excedit ætatem, & tam diu i in te dautici generis origo permàſt. donec uirgo pareret. & reliquiæ po-
puli credentis in xpm conuerteren: ad filios iſrael & libere p[]dicarent. Vobis oportebat primu loqui uerbū
dei, ſed quoniam repuliftis illud. & indignos uos iudicaſtæ æternæ uitæ: ecce conduertur ad gentes. Dix-
rat enim dominus. Non ueni niſi ad oues perſitas domus iſrael. Et eo tempore iacob ſup euo ureda comple-
ta ſunt. Non deſciſet princeps ex iuda, & dux de femoribus eius. donec ueniat cui repoſtú eſt: & ipſe erit ex-
pectatio gentium. Bene dauid iurabat: bene uota faciebat. dicēs. Si introiero in tabernaculum domus mea,
ſi aſcendero in lectú ſtrati mei, ſi dedero ſonum oculis meis, & palpebris meis dormitationem, & requiem
temporibus meis: donec inueniam locum domino, tabernaculum deo iacob. Et ſtatim quid deſideraret ex-
poſuit, atq: oculis p[]ppetalibus: quem nos ueniffe iam credimus: ille uentuge eſſe cernebat. Ecce audiimus
eum in eſſrata: inuenimus eum in campis filuæ. Zob quippe fermo hebraicus, ut te docente didici. non ma-
riam miſem domini hoc eſt aftin: ſed i[]p[]m ideſt afton ſignificat. Vnde loquitur confidenter. Introibimus i in
bernaculum eius: adorabimus in loco, ubi ſteterunt pedes eius. Et ego miſera atq: peccatrix digna ſum iudi
cata depoſtulare p[]ſepe. in quo dominus paruulus uagiit, orare in ſpelúca in qua uirgo puerpera dominu ſu-
dit infantem. Hæc requies mea: quia domini mei p[]r]ia eſt. Hic habitabo: quoniam saluitor elegit eam. Para-
ui lucernam xpo meo. Anima mea illi uiuet: & ſem[]e meum ſeruiet ipſi. Haud pc[]ul inde deſcédit ad turrem
ader: ideſt gregis, iuxta quam iacob p[]auit greges fuos. & paſtores noſte uigilantes audire meruerunt. gloria
in excelſis deo & ſuper terram p[]ax homibus bona uoluntatis: d[]úq[]s ſeruant oues, inuenunt agnum dei pu-
ro & mundiſſimo uellere, quod in ariditate totius terræ cælefti rore completum eſt: & cuius ſanguis tullit
peccata mundi. & exterminatorem ægypti litus fugauit in poſtibus. Statimq[] concio gradu ceepit per ui-
am ueterem pg[]ere, quæ ducit gazam ad potentiam uel diuittias dei: & tacita ſecum uoluere, quomodo cuno
chus ethiops gentium populos p[]figurans mutauerit p[]ell[]e ſuam. & dum uetus relegit inſtrumentum, fonte
repperit euangelii. Atq: inde ad dexteram tranſiens a bethſur uenit eſchol: quæ in botrum uertitur. Vnde i
teſtimonium terræ fertilif[]imæ, & in typum eius qui dicit, torcular calcaui folus & de gentibus non ſuit uit
mecú: exploratores botrú miræ magnitudinis portauerunt. Nec poſt longum ſpatium intrauit faræ cellulæ
uidens incunabula iſaac. & ueſtigia g[]rcus abrahá. ſub qua uidit diem xpi. & l[]ætatus eſt. Atq: inde conſurget
aſcendit ebron, hoc eſt cariatharbæ. ideſt oppidú uirog: quatuor abraham iſaac iacob. & adam magni qu[]e
ibi conditum iuxta ſib[]rum iſeu naue hebraei autumant. licet p[]læriq[]s caleph quartum putent: cuius ex later
memoria demonſtaſ. Noluit p[]argere ad cariath[]epher. ideſt uinculum ſiarum. quia conténens occidétem
i[]fam: reppererat ſp[]um uiuificantem. Magiſq[]s mirabatur ſuperiores & inferiores aquas. quas othonih fil-
us i[]ephonecenez pro auſtrali terra & arida poſſſione ſuſceperat, & qua[]ge duſt[]a ficcos prioris inſtrumenti
agros faciebat irriguos: ut redéptionem u[]er[]teq[] peccatoq[] in aquis baptiſmi reperirent. Altera die orto iam
ſole ſtetit in ſupercilio caphar baruchæ ideſt ull[]a benedictiōn[]is: ad quem locum abrahá dominú proſecu-
tus eſt. Vnde latam deſpiciens ſolitudinem, & terram quondam ſodoma, & gomorræ adamæ & ſeboim: co-
templata eſt balfami uineas in engaddi. & ſegor uitulam conſternantem: quæ prius balæ uocabat. & in zoa-
ram ideſt paruulam ſyro ſermone transſlata eſt. Recordabaſ p[]ſpelúca loth: & uerſa in lachrymas uirgines fo-
cias admonebat cauendum eſſe uinú, in quo eſt luxuria: cuius opus moabitæ ſunt & ammòtis. Diu hæro
in meridie. ubi ſponſa cubantem repperit ſponſum: & ioſeph inebriatus eſt cum fratribus fuis. Reuertar h[]e
roſolymá. & per theuca[]m, atq: amos, ut rutilantem montis oliueti lucem aſpiciam. de quo ſaluator aſcendit
ad p[]r]em: in quo per annos ſingulos ucca ruſſa in holocauſtum domino cremabat. & cuius cinis expiabat
populum iſrael, in quo iuxta ezechielem cherubin de templo tráſmigrantes. eccleſiam domini fundauerú.
Ingreſſa ſepulch[]ræ lazari. mariæ & martæ uidit h[]oſpitiú, & bethſage uillam ſacerdotalium. & maxillag[]s. &
locum in quo pullus laſciuiens g[]étium domini frena ſuſcepit. apoſtolorúq[]s ſtratus uſeſtibus mollia terga p[]
buit ad ſedendú. Reſtoq[] itinere deſcendebat hierico: cogitans illum de evangeliu uulneratum. ac ſacerdoti
bus & leuitis mentis ſeritate p[]tereuntibus clæmentiam ſamaritæ ideſt cuſtodis, qui ſemiuiu[]t fuo iumento
impoſitum, ad ſtabulum eccleſiæ reportauit, & locum adomin quod interp[]taſ fanguinum: quia multus in
eo ſanguis: crebris latronum fundebat. incurſibus, & arbor eſt ſycomog[]æ zachæi. i, bona pníæ opera, qui[]bus
cruenta dudum, & noxia rapinis peccata calcabat. excelſumq[] dominú de excelſo uirtutum intuebaf. & iux-
ta uiam cæcog[] loca: qui receptis luminibus utriuſq[]s populi credentis in dominú sacrament[]a p[]miſerant.
Ingreſſa hierico u[]idit urbem quam fundauit h[]aiel in abiran primogenito fuo: & cuius portas poſuit in ſe-
gub nouiſtimo filioſo. Intuita eſt caſtra galgalæ, & aceruú p[]putioq[]æ, & ſecundæ circunciſiòs myſterium, &
duodecim lapides, qui de iordanis illuc tranſlati aluo[]e duodecim apoſtoloq[] fundam[]etia firmauerant. & fon
tem qu[]òdam legis amariffi[m]ú, & ſterilem: quem uerus heliſæs ſua cundiuit ſapiëtia, & in dulcorem ube-

tatemq conuertit. Vix nox tranſierat; ſeruertiſſimo æſtu uenit ad iordanem. ſtetit i ripa fluminis. & orto ſo-
le. folis juſticiae recordata eſt quomodo in medio iordanis alueo ſicca ſacerdotes pofuerit uſtigia. & ad he-
liæ & heliſæi imperium, ſtibusus ex utraq pte aquis, iter unda p[]buerit; pollutafq diluioio aquas. & totius
humani generis interſectione maculatas, ſuo dominus mandauerit bapſiſmate. Longum eſt ſi uelim de val-
le achor dicere, ided tumultus atq turbay in qua ſurtum & auaritia condênata eſt. & de bethel domo dei-
in qua ſup nudam humu, nudus & paup dormiuſ iacob. & poſito ſub caput lapide, qui in zacharia ſeptem
oculos h[]re describif. & in eſaia lapis diciſ angularis. Vidit ſchalam uſq ad cælum tendentem, in qua domi-
nus deſup inſnitebaſ aſcendentibus porrigens manum: & negligentes de ſublimi p[]cipitans. Sepulchra quoq
in monte eſſraim iſu filii naue, & heleazari filii aaron ſacerdotis, e regione uenerata eſt; quorum alter con-
ditus eſt in t[]nathn[]ſare: a ſept[]trionali parte montis gaas, alter in gabaq filii ſui finees; ſatifq mirata eſt. q di-
ſtributor poſſeſſionum fibi montana & aſpa delegiſſet. Quid narrem filo. In quo altare diſruptum. hodieq
monſtraſ. & raptum ſabinag a romulo, tribus beniamitica p[]cucurrit? Tranſuuit ſiché (non ut p[]lariq erran
tes legunt) ſichar, quæ nunc neapolis appellat: & ex latere montis garizim eſtruſtam circa puteum iacob
intrauit eccleſiam, ſup quo refidens dominus: ſiſienq & eſuriens ſamaritanæ ſide ſatiatus eſt; quæ quinq
mofaicoq voluminum uiris, ſextoq quem ſe habere iactabat, errore doſithei dereliſto, ueq meſſiæ, & ueq
reppit ſaluatorem. Atq inde diuertens uidit. xii. p[]riarchay ſepulchra; & ſebaſten, ided ſamariam, quæ in ho
norem auguſtib ab herode græco ſermc auguſta eſt nomiata, Ibi ſiti ſunt heliſæus & abdiſs p[]phetae; & quo
maior inter natos mulieg non fuit ioannes bapſita, ubi multis intremuit mirabilibus. Namq cernebat ua
riis dæmones ruſi[] cruciatibus. & ante ſepulchra ſanctoq ululat homines more lupoq, uocibus latraſ ca-
num, ſtremef leonum, ſibilare serpentum, muſi[]g tauroq: alios rotaſ caput, & poſt tergum terram uertice ta-
gere; ſuſpenſiſe p[]ede ſœminis, ueſtes non deſſueru in faciem. Miferebaſ oium. & pro ſingulis effuſis lachry-
mis xpi clementiæ deſcabaſ. Et ſicut erat inualida, aſcendit pedibus montem: in quibus duabus ſpelucis p[\]ecutionis & famis tempoq abdiſs p[]pheta centum, p[]phetas aluit pane & aqua. Inde cito itinere p[]cucurrit na
zareth nutriciual domini, chanaan & capharnaum, ſignoq eius familiares; lacum tyberiadis nauigante do
mino ſanctificatum. & ſolitudinem, in qua multa populoq milia paucis ſaturata funp []aibus. & de reliqui-
us uſeentium repleſt iuſt cophini, xii. tribuum ifrael. Aſcendebat montem thabor: in quo tranſſiguratus eſ-
dominus. Aſp[]iciebat, p[]cul montes hermon & hermonu: & campos latiſſimos galilææ: in qbus ſiſara & om-
nis exercitus eius barach uincente p[]ſtratus eſt. Torrens cſion qui mediam planiciem diuidebat: & oppidum
iuxta naim, in quo uiduæ ſuſcitatus eſt filius monſtrabaſ. Dies me q ſermo deficiet: ſi uolueru cuncta p[]cur-
ere, quæ paula uenerabilis ſide credibili puagata eſt. Tranſibo ad ægyptum. & iter fochoth, atq apud tem
ſamp[]on, quem de molari maxillæ dente p[]duxit; ſubſiſtam parump. & arentia ora colluam; ut ſefocilla
tus uideam moraſtib ſepulchre quondam micheæ, p[]phetae. & nunc eccleſiam, & ex latere derelinq chorres
& Getheos Marea Idumæam & Lachis, & per arenas molliſſimas p[]gentium uſtigia ſubtrahètes; latag he-
remi uſaſtitatem. Veniam ad ægypti fluuiu fior. q interp[]tatur turbidus: & quinq ægypti tranſam ciuitates,
quæ loquunq lingua chananitida. & terram geſſen. & campos taneos, in quibus fecit deus mirabilia & urbe
noo, quæ poſtea uerſa eſt in alexandriam. & oppidu domini nitriam, in quo puriſſimo uirtutum nitro for-
des lauanq quotidie plurimog. Quod cum uidiffet, occurrente fibi ſancto & uenerabili epiſcopo ilidoro co
ſeffore & turbis innumerabilibus monachorum, ex quibus multis ſacerdotalis & leuiticus ſublimabat gra-
dus, laetabaſ quidem ad gloria domini: ſed ſe indignam t[]ato honore fatebatur. Quid ego narrem Macha
tios Arſetas Serapionas. & reliqua colunay xpi nomina? Cuius non intrauſ cellulam: Quoq non pedibus
aduoluta eſt. Et p[]lingulos ſanctos xpm ſe uidere credebat: & quicquid in illos contulerat in dominum co-
tuſilæ laetabaſ. Mirus ardor: & uix in ſœmina credibilis fortitudo: Oblita fexus & fragilitatis corporeæ: in-
ter tot milia monachog cum puellis fuis habitare cupiebat. Et forſitā cunctis eam ſuſcientibus impetraf
ſetimi maius ſanctoq locoq traxiſſet deſiderium. Atq p[]pter feruentiſſimos æſtus de peluſo maionam na
uigatione p[]ueniens: tanta uelocitate reuerſa eſt, ut autem p[]utares. Nec multo poſt in ſancta bethleem man-
fura p[]petuo, anguſto p[]triennium manſit h[]op[]ſitio, donec extrueret cellulas ac monaſteria, & diuerſoq per-
egingn[]o iuxta uiam conderet & manſiones: in qua maria & ioſeph h[]op[]ſitium non inuenerat. Hucuſq iter
eius deſcriptum ſit; quod multis uirginibus & filia peragrauit, Nunc uirtus latius deſcribatur quæ iſpius, p[\]p-
ptia eſt, & in qua exponenda deo iudice ac teſte p[]ſiteor me nihil addere, nihil in maius extollere more lau-
dantium; ſed ne reſe excedat fidem, multa retrahere & ne apud detraſtores & genuino me ſemp dente rodé
tes fingere puter & cornicé eſopi alienis coloribus adornare. Quæ prima x[]p[]ianog uirtus eſt, tanta ſe humi
litate diecict, ut qui eam uidiffet, & pro celebritate nominis uidere geſtiffet; ip[]fam eſſe non crederet, ſed an-
villag ultimæ. Et cum frequentibus choris uirginu[] mingeret: & ueſte, & uoce, & habitu, & inſeſſu minima
oium erat. Nunq poſt uiri mortem uſq ad diem dormitionis fuæ cum ullo comedit uiro: quis eum ſanctu
& in pontiſicali ſciret culmine constitutum. Balneas nifi periclitans n[]o adiit. Mollia etiam in grauiliſma ſe-
bre lectuli ſtrata non habuit, ſed ſup duriſſimá humum ſtratis ciliciolis quiſeſbat: ſi tamen illa quies dicen
da eſt quæ iugibus pene ofonibus dies nocteſq iungebat, illud implens de p[]ſalterio. Lauabo p[]lingulas no-
tes lectum meum, lachrymis meis ſtratum meu[] rigabo: in qua fontes crederes lachrymag. Ita leuia peccat
a p[]langebat: ut illam grauiliſmoq criminu[] mcrederes ream. Cúq a nobis crebrius monereſt ut parceret ocu-
lisi: & eos ſeruaret euangelicæ leſioni aiebat. Turpanda eſt faciesquam contra dei p[]cceptum purpuriſto &
ceruſſa & ſtibio ſape depinxi. Affligendum corpus quod multis uacauit delitiuſ. Longus rilus perpeti com-
penlandus eſt f[]letu. Mollia linteamia & ſerica p[]cioſiſſima aſperitate cilicii comutanda. Quæ uiro & faculo

Y iii

placui:nunc xpo placere delídero.Si inter tales tantafq virtutes caſtitatem in illa uolueru pdcare; ſupſiſus
uidear.In qua etiam cum ſæcularis effetioium romæ matrona: exemplum ſuit,quæ ita ſe gefſit;ut nunc
de illa etiam maledico: auderet quicq fama confingere,Nihil aio eius clæmentius:nihil erga humiles blá
dius ſuit.Non appetebat potentes:nec tamé ſupbos & gloriolam q[rentes] faſtidio despiciebat.Si pauperem
uiderat ſuſtentabat:ſi diuitem,ad benefaciendum cohortabaf. Liberalitas ſola excedebat modum,& uſuras
tribuens,uerſuram quoq ſæpe faciebat;ut nulli ſtipes rogantium denegaret.Fateor errorem meum, cum i
largiendo eſſet p[fulior] arguebam,illud p[ferens] de apoftolo,non ut aliis refrigerium,nobis autem tribula-
tio, ſed ex æqualitate in hoc tempore,ut uſtra abundantia ſit ad illoq inipiam & hoc de euangelio ſalua-
toris,qui]habet duas tunicas det alteram non habenti,& p[uidendum] eſſe,ne quod libenter faceret, ſemp fa-
cere non poſſet,multaq huiuſcemodi,quæ illa mira uerecúdia,& ſermone parcíſimo diffoluebat,teſtem i
uocans deum ſe pro illius nomine cuneta facere,& hoc habere uoti;ut mendicans ipſa moreref,ut unu nú-
mum filiæ non dimitteret,& in ſunere ſuo alieno ſindone inuolueref. Ad extremu inferebat,Ego ſi petiero
multos inueniam:qui mihi tribuant,Mendicans ſi a me non acceperit,quæ ei poſſum etià de alieno tribue-
re,& mortuus fuerit: quo eius anima requireretur?Ego cautior in re familiari eſſe cupiebam; ſed illa arden
tiori fide,toto saluatori animo iungebat:& pauperem dominu, paup ſp[ritu]m ſeqbatur;reddens ei quod acce
perat,paup pro ipſo eſſecta.Deniq[] conſecuta eſt quod optabat;& in grandi ære alieno filiam dereſiquitq[]
hucuq debens;non ſuis uitibus; ſed xpi ſe fidit miſericordia reddituram,Solent plaræq matrona: bucc
natoribus ſuis dona c[on]ſerre. & in paucos largitate, p[ſu]ſa. manus a c[æ]teris retrahereiquo illa omnino care-
bat uitio,Ita enim ſingulis ſuam pecuniam diuidebat,ut ſingulis neceſſarium erat:non ad luxuriam, ſed ad
neceſſitatem,Nemo ab ea paupeg uacuus reuerſus eſt.Quod obtainebat;non diuitaq magnitudie ſed pu-
dentia diſpenſandi, illud ſæpe replicans, Beati miſericordes: quoniam ipſi miſericordiam conſequentur. Et
ſicut aqua extinguit ignem: ita elemofyna extinguit peccatum.Et facite uobis amicos de iniquo mámona:
qui uos recipient in æterna tabernacula, Et date elemofynam;& eſſe omnia múda ſunt uobis, Et uerba da
nielis regem nabuchodonoſor monentis; ut elemofynis redímeret peccata ſua. Nolebat in his lapidibus pe-
cuniam effundere, quæ cum terra & ſæculo tranſituri ſunt; ſed in uius lapidibus qui uoluuntur ſuper terræ
de quibus in apocalypſi ioannis ciuitas magni regis extruitur, quos in ſapphig[ie, & ímaragdum, & iſpidem.
& cæteras gemmas eſſe uertendos ſcriptura c[ō]memorat. Verq hæc poſſunt eſſe coia cum paucis;& ſcit dia-
bolus non in ſumu uirtutum culmine poſita. Vnde loquitur ad dominum, poſt amíſſam iob ſubſtantiam,
poſt euerlam domu; poſt liberos interſectos. Corium p[corio;& omnia] quæ habuerit homo dabit pro ani-
ma ſua. Sed extende manu tuam,& tange ofſa eius & carnes:nifi í faciem benedixerit tibi. Scímus plarolq
deſſiſe elemofynam, ſed de pprio corpore nihil deſſiſe: porreſſiſe egentibus manu; ſed carnis uoluptate ſu-
peratos, dealbſſe ea quæ foris erant,& intus plenos ſuifſe ofſibus mortuog. At non paula talis, qua tante
continentiæ ſuit; ut p[pe] menſuram excederet,& debilitatem corporis nimii ieiuniis ac labore c[ō]taheret.
Quæ exceptis diebus ſeſtis uix oleum in cibo caperet, ut ex hoc uno æſtimetur quid de uino & liquamine,
& p[ſicibus & lacte,& melle,& ouis & reliquis, quæ g[u]ſtu ſuauiu ſunt, iudicarit; in quibus ſumendis quidam
ſe abſtinentiſimos putant,& ſi his uentrem ingurgitauerint, tutam pudicitiam ſulpican[]. Semper quidem
uirtutes ſequitur inuidia: ſeriantq[] ſumos fulgura montes. Nec miſe ſi hoc de homibus loquat, cum etiam
dominus noſter pharifæq zelo ſit cruciſux,& omnes ſancti ámulos habuerint; in paradíſo quoq ſerpés
fuerit; cuius inuidia mor[]s introiuit in orbem terrag[]. Suſcitauerat ei dominus adab idumæum, qui eam co-
laphizaret, ne ſe extolleret. & quaſi quodam ſtulo carnis ſæpius ámonebat, ne magnitudine uirtutum
altius ſaperet; & aliaq uitiis ſœminag[; ſe in excelſo crederet constitutam. Ego aiebam liuori eſſe c[ed]edum,
& dandum inſaniæ locum, quod feciſſet iacob in fratre ſuo elau, & dauid in pertinacíſimo inimicoq[] ſault
quoq alter meſopotamia] ſugerit, alter ſe allophyllis tradiderit; malens hoſtibus q[ui] inuidis ſubiacere. At illa
r[es]pondebat, luſte hæc diceres, ſi diabolus contra ſerulos dei & ancillas nò ubiq p[ug]naret, & ad omnia loca
ſugientes non p[č]cederet; ſi non ſanctog locog[] amore retinerer. & bethleem meam in alia reperire poſſem
parte terrag[]. Cur enim non patientia liuorem ſuperem? Cur non humilitate frangam ſuperbiam, & percu-
sienti maxillam alteram offeram; dicente apoftolo paulo, Vincite in bono malum: Nòne apofoli glorabá-
tur quando pro domino ſunt paſſi c[ô]tumeliam: Nonne ipſe saluator humiliauit ſe, forma ſerui acpiens; &
ſactus obediens p[ri] uſq[] ad mortem, & mortem crucis, ut nos ſua paſſione ſaluaret; lob nifi certaſſet & uciſi
ſet in p[lio]; non accepiſſet coronam iuſticiæ, nec auſſet a domino. Putas me aliter locutum tibi, q[ui] ut appa-
reſers iuſtus; Beati dicuntur in euangelio: qui perſecut[]oem patiuntur, p[pter] iuſticiam. Secura ſit confi[]cianția
q[ui] nò p[pter] peccata patiamur; & afflítio in ſæculo materia p[mi]og[; eſt. Síquado p[catior] ſuſſet inimicus, &
uſq[] ad uerbog[] iurgta p[li]ſiſſet; illud p[ſalterii] decantabat. Cum conſisteret aduerſum me p[ec]cator obmutui
& lilui a bonis. Et rurſum. Ego aŭt quali ſurdus nò auſdiebami; & quali mutus non aperiſs os ſuſ. Et ſaſtus
ſum ſicut homo nò audiens; & non habens in ore ſuo redargutiones. In tentationibus deuteronomii uerba
uoluebat. Tentat uos dominus deus uſter; ut ſciat, ut diligatis dominu deum uſetrum de toto corde uelto,
& de tota aia u[ra]. In tribulat[]oibus & in anguſtis eſſa] replicabat eloqa. Qui ablactati eſtis a lacte, q[ui] abſtra-
cti ab urbe, tribulat[]oem ſup tribulat[]oem expeſtate, p[ſe] ſup p[ſe]c[; adhuc pu[li]niu[]p[ter] malitiá labiog[; p[ter] li
guá maligná. Et ſcripturæ teſtimoniu i c[ó]ſolat[]oem ſua diſſerebat, Ablactatoq[; eſſe] og[; ſelicet q[ad] uitúl[]
ætate p[u]eniffent, tribulat[]oem ſup tribulat[]oem ſuſtinere, ut p[ſem] ſup p[ſem] mererer[;] accep[;] fi[ci]etes quonuá
tribulatio patiétiam opatur, patiétia p[bat]oem p[bat]io p[ſe]c[;]pes aŭt nò c[of]fundit, & q[d] ſi is q[] foris eſt noſter
homo corrumpa[ſ;]ille q[ui] t[us] eſt inouet, & imple[n]tiq[;] mométaneu leue & tribulat[]iòis nſq[;]æ a[ter]næ]glotia

III. Y

pôdus opatur in nobis:nô afpiciêtibus quæ uidêrur, fed quæ nô uidêrur. Quæ enim uidentur, tpalia funt:q
aút nô uidêrur æterna. Nec lògum fore tempus, etiam si humanæ ipatiètia tardù uideaf; qui dei ſtatim ſeq
tur auxilium dicentis. Tépore opportuno exaudiui te: & i de salutis auxiliatus ſum tui: Nec dolofa labia &
líguas inimicoq; eſse metuendas, cù domio adiutore lætemur, & ípsum debeamus audire monêtem. Per patiè
tias ueftras poſſide bitis aías ueftras. Et nô ſunt còdignæ paſſiòes huius tpis ad futurâ gloriâ: quæ reuelabif
in nobis. Et alibi, Vt patièter agamus in omnibus: quæ accidút nobis. Patiés enim uir multus prudêtia: qui
aút puſillanimis eſt. uehemêter íſpiens, In lâgoribus & crebra íſirmitate dicebat. Quádo infirmor: tunc for-
tior ſum. Et hêmus theſaugu: iltum in ualis ſictilibus, donec mortale hoc íduat imortalitatê: & corruptiúu
hoc ueſtaſ: iſcorruptiòe, Et iteq. Sicut ſupabûdat paſſiòes xpi i nobis: ita & p xpm abundaut & conſolatio,
Ac deide Vt ſocii paſſionu: eſtis: ſic eritis & còſolatiòis. In mœroſ cantabat. Quare triftis es aíia mea, & qûre
còturbas me: ſpera in deo: quoniá adhuc còſitebor illi salutare uultus mei, & deus meus. In pículis loqbaſ.
Qui uult ueni: poſt me: abneget ſemetipſum, & tollat crucè ſuá: & ſequat me. Et iteq. Qui uult aíam ſuá
ſaluam facere: pèdet eam. Et q pòderit aíam ſuam ppter me: ſaluá faciet eam. Quádo dispendia rei familiaris
& euerio totius pŕimonii nùciabat: iebat. Quid enim pdeſt hoí, si totú mûdum lucriſecerit. & aíam ſuam
dáni habuerit? Aut qua dabit homo còmutatòemp aíia ſua: Et nudus exiui de uètire mŕis mea: nudus & re-
deam. Sicut domio placuit: ita factù eſt. Sit nomè domini benedictu, Et illud. Nolite diligere mûdu, neq; ea
quæ ſunt in mûdo: quoniam omne quod in mûdo eſt, defideriú carnis eſt. & còcupiſcétia oculoq, & ſupbia
uitæ huius, quæ nô ex patre, ſed de mûdo eſt. Et mûdus tráſiet: & còcupiſcétia eius. Scio ei ſcriptas íſirmita-
tes grauillimas liberog: & maxie toxotii ſui, qué diligebat plurimú. Cuq illud uirtute côpleuiffet turbata
bata & nô ſum locuta: in hæ uerba prupit. Qui amat filut aut filiá plus q me: nô eſt me dignus. Et orans ad
dominú loqbatur. Poſſide filios mortificatoq; q pro te quotidie mortificat corpora ſua. Nouì ſufurronem
quédam, quod genus hoium pnitioſſimù eſt: quí beniuolú nunciaſe, q pro nimio ſeruore uirtutú qubfdá
uidetur inſana, & cerebrú ipiúus dicerét còſouédum. Cui illa respòdit. Theatrú facti ſumus mûdo: & ange
lis & hoibus. Nos ſulti, ppter xpm: ſed ſtultú dei ſapientius eſt homibus. Vnde & ſaluator loqtur ad pŕem.
Tu fecis íſipientiá mea. Qué in euâgeloì, & ppinqui quali mŕets ipoté ligare cupiebant: & aduerſarit fugilla-
bant dicéres. Dæmoniu habet & famitaranus eſt: & i belzebub prície dæmoniog eicit dæmonia. Sed nos
audiamus apoſtolú cohortanté. Hæc eſt gloria noſtra, teſtimoniú conſciæ níra: quoniam in ſanctitate & ſin
ceritate, & i gra dei còuerſati ſumus i mûdo. Et dominú dicére ad apoſtolos, lô mûdus odit uos: quoniam nô
eſtis de mûdo, Si, n. effitis hæ mûdo, amaret utiú mûdus, qd ſuú erat. Et ad i psum dominú uerba uertebat. Tu
nolti cordis abſcòdita: & hæc óia uenerút ſup nos, & nô lumus obligati tui, nec iniq egimus in teſtamentú
tuú, nec auerſu eſt retrorſu cor noſtru, & ppter te mortificati ſumus tota die, reputati ſumus ut oues occi-
ſiòs. Sed domius audiverat meus nô timebo qd faciat mihi homo. Legi ení, Fili honora dominú, & còforta
beris: & extra dominú nullú timueris. His & talibus teſtimoniis, quaſi armatura dei xpi: & aduerſus óia qui
dem uitia: ſed p[]cipue inſtruerat ſe còtra inuidiam ſeuiènté, & patiendo iniurias ſuforem rabidi p[]ectoris mi
tigabat. Deniq ad diem mortis, & huius patiètia, & alioq zelus oíbus patuit. Qui ſuú rodit auſtoré, &
dum aúmul ſlæde nititur, in ſemetipſum, pprio ſufore bacchatur. Dicam & de ordine monaſterii: quomo
do ſanctoq continentiam in ſuú uerterit lucrú. Seminabat carnalia: ut meteret ſpiritalia. Dabat terrena: ut
cæleſtia tolleret. Breuia concebat: ut pro h[]is æterna mutuaret. Poſt uiroq monaſterium, quod uiris tradi
derat gubernadú, plures uirgines ex diuerſis, puincii cògregarat, tam nobiles q medii, & infimi generis, in
tres turmas moaſteriaq, diuſit: ita dūtaxat, ut in ope, & in cibo ſeparatæ, p[]salmis & o[]ronibus iügeren[]q. Poſt
alleluia cantatu: quo ſigno uocabátur ad collectam, nullu reſlidere licitum erat, ſed prima uel iter primas ve-
niens, cæterag, operiebatur aduétum, pudore & exéplo ad laborem eas puocans nô terrore. Mane hora ter-
tia, ſexta, nona, uefpe, n[]oſtis medio: p ordiné p[]salteriu cantabát. Nec licebat cuiq forog: ignorare p[]salmos: &
nô de ſcripturis ſanctis quotidie aliqd diſcere. Die tâtum dominico ad ecclesiam p[]cedebat ex cuius habita-
bant latere: & unú quodq agmen m[]rem, ppriam ſequebat, atq inde pariter reuertentes inſtabát operi diſtri
do, & uel ſibi, uel cæris indumèta ſiebat. Siqua erat nobilis, n[]o p[]mittebat de domo ſua habere comi-
tem: ne ueteq, adctuú memor, & laſciuientis infantia, errorem replicaret antiquú: & crebra confabulatione
renouaret. Vnus o[]ium habitus Linteamie ad tergendas ſolú manus utebanq. A uiris tâta ſeparatio, ut a ſpa-
donibus quoq: eas ſeuigeret, ne ullam daret occalque linguæ maledicæ: quæ ſanctos carpere solita eſt in ſo
latium delinquendi. Siqua uel tardior ueniebat ad p[]salmos & opere p[]igrior: uariis eam modis aggrediebat.
Si erat iracúda: ibladiiis. Si patiens correctione: illud apoſtoli imitás. Quid uultis, in uirga ueniam ad uos,
an in ſpiritu lenitatis & manſuetudinis: Excepto uiectu, & ueſtitu, nullam habere quid patiebat: dicente pau
lo, Habentes uiectú & ueſtitú his contenti ſimus, ne còſuetudine plus habendi p[]beret locum auaritæ, quæ
nullis expletur opibus: & qto amplius habuerit, plus requirit, & neq copia, neq inopia minuitur, Iurgantes
inter ſe fermone leniffimo ſeederabat. Laſciuientem adolescentulaq carnem crebris & duplicatis frangebat
ieuniis: malens eas ſtomachum dolere q mentem. Si idiffet aliquam comptiorem contraſione frontis &
uultus triftitia arguebat errantem, dicens munditiam corporis atq ueſtitus animæ eſſe imunditiam: & tur-
pe, uerbum atq laſciuum n[]uq de ore uirgineo proſerendum, quibus ſignis libidinofus animus ofſtenditur,
& per exteriorem hominé, interioris hominis uitia demonſtrantur. Quá linguòam, garrulam, ac p[]cacem,
trixiq p[]erspexerat delectari, & ſæpius còmonitam nolle conduerti, inter ultimas & extra conuentum forogu
a fores triclinii orare ac ſeferatim cibum capere: ut quam obiurgium non correxerat, emendaret
pudor. Furtum quaſi ſacriſlegium deſetabatur: & qnod inter ſæculi homines, uel leue putatur, uel nihil, hoc

Y iiii

in monasteriis gravissimù dicebat esse delictum. Quid memorem clæmentiam & fedulitatem in ægrotantes, quas miris obsequiis & minifteriis confouebat? Cùc aliis large pberet oia, & elum quoq exhiberet carniù, si quando ipfa ægrotafset, fibi nò idulgebat, & in eo inæqualis uidebatur; q in aliis clæmæ tiam in se duritiam còmutabat. Nulla iuuenù puellagè, fano & uegero corpore, tantæ se dederat còtinëtiæq ipfa fracto & senli, debilitatoq corpúculo. Fateor in hac re ptinutione futut fibi non parceret, & nulli cèderet admonéti. Referam quod exptus fum, Menfe julio feruètissimæ aſtibus incidit in ardorem febris, & poſt desparationem, cum dei miſericordia reſpiraſſet, & medici pſuaderet ob reſectione corporis uino opus esse tenui & paruo, ne aquam bibens in hydropè uerteretur, & ego clam beatum papam epiphanium rogarem, ut eam moneret immo compelleret uinum bibere, illa ut erat prudens & ſolertis ingenù, ſtatim ſenit infidias; & ſubridens meù esse quod ille diceret intimauit. Quid plura? Cum beatus pontifex poſt multa or tamenta exiſſet foras; grenti mihi quid egiſſet respondit. Tantum pſeci: ut ſeni homini pene perſuaſerim, ne uinum bibam. Hæc refero, non q inſconſideranter & ultra uires ſumpta onera, pbe, monente ſcriptura, ſupre onus ne leuaueris; ſed q mentis eius ardorem & deſiderium fidelis animæ ex hac quoq pbare uelim pfeuerantia dicentis. Sitiuit in te aia mea; q multipliciter tibi & caro mea. Dificille eſt modum tenere in omnibus, & uere iuxta philofophogè ſniam æσοτοη, αρετη κακια; οπερβολη πέλεται: reputatur: quod nos una & breui ſnia exprimere poſtumus, ne quid nimis. Quæ in contemptu ciboge tantâ habebat pertinaciâ. In luctu mitis erat, & ſuogz mortibus frangebatur, maxime liberogz. Nà & in uiri & filiogz dormitione ſem per perſcritata eſt. Et cum os ſtomachuqz ſignaret, & matris dolorem, crucis niteretur impoſſione lenire; ſupperabatur affectu, & credulam mentem parentis uſcera conſternabant, aiumq uincens fragilitate corporis uincebatur. Quam ſemel langor arripiens longo tempore poſſidebat; ut nobis inquietudinem, & fibi dſcrimina offerret. In quo illa lætabatur: per momenta commemorans. Miſer ego homo, quis me liberabit de corpore mortis huius? Dicat prudens lector pro laudibus me uituperatòem ſcribere, Teflor iſum cui ilia ſeruuit, & ego ſeruire cupio, me in utraqz parte nihil fingere, ſed quali píanum de xpliana quæ ſunt uera pferrendesſt historiam ſcriber, nò panegyricum, & illius uitia alioq esse uirtutes. Vitia loquor ſecùdù aium meù & oium forogz ac fratrum deſiderium; q illam diligimus, & abſentem qrimus. Caſteq illa impleuit cur ſum ſuù, ſidegq ſeruavit, & nunc fruitur corona iuſticiæ; ſegurqz agnum quocuqz uadit, ſaturaq quæ eſuriuit; & læta decantat. Sicut audiviuimus, ita & uidimus in ciuitate domini uirtutù in ciuitate dei noſtri. O bea ta req comutatio, Fleuut ut ſemp rideret. Delspexit lacus còtritos; ut ſotem dominù reperiret. Veaſtula cilicio eſt; ut nunc albis uelſtimentis utereſt, & diceret. ſiciduti ſacſù meù, & induiſt me laetitia. Cinerè ſicut panè mà ducabat; & potionem ſua cù fletu miſcebat dicés. Fuerùt mihi lachrymæ meæ panes die ac noſtet ut in aſter num pane angelogz uſcereſt, & caneret. Guſtate & uidete quoniam ſuauis eſt dominus. Et eruduit cor meù uerbù bonù; dico ego opa mea regi. Et elaiæ imo domini p elaiæ in ſe cerneret ureda compleri. Eeque q ſeruiùt mihi màducabunt; uos aùt eſurietis. Eeque q ſeruiùt mihi bibent; uos aùt ſitietis. Eeque q ſeruiùt mihi lætabunſ; uos aùt còſudemini. Eeque q ſeruiùt mihi exultabùt; uos aùt clamabitis ob dolorem cordis, & ppeter còtritionem ſpùs ululabitis. Dixeram lacus eà fugiſſe ſemp contritos; ut ſonc domini repiret, ut poſſet læta cátare. Sicut ceruus deſiderat ad fontes aquaſ; ita deſiderat aia mea ad te deus. Quâdo uenià & apparebo ante faciem dei? Tangâ ergo breuiter quâ hâreticogæ cœnoios deuitaueret lacus; & eos iſtar habuerit ethniæq. Quidâ ueterator callidus, atqz ut fibi uidebaſ cœtus & ſciolus; me neſciète cœpit ei, pponere qónes, & dicere. Quid peccavit infans, ut a dænone corripiaq; in qua ætate reſurrecturi fumus? Si in ipfa quæ morimur; ergo nutricibus poſt reſurrectionem opus erit. Sin aliter nequaqz erit reſurrectio mortuogz; ſed traſſor matio in alios. Diuerſitas quoq fexus maris ac fœminæ erit, aut non erit? Si erit ſequentur & nuptiæ & con cubitus; ſed & generatio, Si non erit ſublata diuerſitate fexus; eadem corpora nò ſefulgent. (Aggrauat enim terrena inhabitio ſenſum multa cogitantè) ſed tenua & ſpitalita dicente apoſtolo. Seminàf corpus anima le; reſurget corpus ſpiritale. Ex qibus omnibus, pbare cupiebat, rónales creaturas ob qdam uitia & antiq pecata in corpore esse delaplas, & pro diuerſitate & meritis peccatorum tali uel tali conditione generari, ut ſeu corpogz ſanitate gauderent, & parentum diuitiis ac nobilitate, uel in morbidis canes & domus inopum uenientes pœnas pristinogz luerent delectorum; & pſenti ſæculo atqz corporibus quali carceri clauderentur. Quod cum auſſiſſet, & ad me retuſiſſet indicans hoïem mihiq; icubuſiſſet neſſiitas nequiſſimæ uiperæ ac mortiferæ beſtiæ reſiſtendi (de quibus pſalmiſta còmemorat dicens, Ne tradas beſtiis animas conſitentium tibi, Et increpa domine beſtias calami, qui ſcribentes iniquitatem loquutur contra dominum médacù, & eleuant in excelſum os ſuù). Conueni hoïiem; & ofonibus eius, quam decipere nitebatur, breui interrogatio ne concluſi, utruì crederet futuram reſurrectionem an non. Qui cum ſe credere reſpondiſſet; intuli. Eadem reſurgét corpora an altera? Cum dixiſſet eadem: ſciſcitatus ſum, In eodem ſexu an in altero? Ad interrogata reticenti, & iſtar colubri huc atqz illuc tranſſerenti caput ne feriret; iqa inq taces, ego mihi pro te reſpondebo, & conſequentia inferam. Si nò reſurget mulier ut mulier, neq maſculus ut maſculus, non erit reſurrectio mortuogz; quæ ſexus mébra habet; mébra aùt totum corpus efficiunt, Si aùt ſexus & mébra non fuerit ubi erit reſurrectio mortuogz, quæ ſine ſexu non conſtat & mébris? Porro ſi corpogz non fuerit reſurrectio nequaqz erit reſurrectio mortuogz. Sed & illud quod de nuptiis obiſcis, ſi eadem mébra fuerit: ſequi nuptias a ſaluatore diſſoluitur. Erratis neſcientes ſcripturas; neq uirtutem dei, In reſurrectione enim mortuogz nò nubent neq nubentur; ſed erunt ſimiles angelorum. Vi bi dicitur non nubent neq nubentur; ſexuum diuerſitas demonſtratur. Nemo enim de lapide & ligno dicit non nubent neq nubentur; quæ naturam nubendi non habent, ſed de his quæ poſſunt nubere; & gira xpi ac uirtute non nubat. Quod ſi oppoſueris quomodo

ergo erimus similes angeloge, cù inter angelos non fit mafculus & fœmina, breuiter aufculta, Non subfliatia nobis angeloge, fed conuerlationem & beatitudinem repromittit, quomodo & ioánes baptilſa anteq decol lareſ angulus appellatus eſt, & omnes ſancti ac uirgines dei, etiá iſto ſæculo uitam i ſe exprimunt angeloge. Quádo eni diciſ. Eritis similes angeloge, ſimilitudo pmittif, non natura mutaſ. Simulq, reſponde, quò il- lud iſerpreteris: qd' thomas domini ſurgentis palpauerit manus; & uiderit lancea latus pforatum, & pe- trus in littore ſtanté còſpexerit dominum, & ſauſ mellis, ac parté pícis affi comedenté. Qui ſtaba t: pſecto habebat pedes. Qui monſtrauit latus uulneratum: utiq & uentré & pectus habuit, ſine quibus non ſut late ra uentri & pectori coharentia. Qui locutus eſt lingua; & palato ac détibus, loquebaf, Sicut eni pleſtrú cor dis: ita lingua illidif détibus, & uocalé reddit ſonu. Cuius palpatæ ſut manus: conſequéter & brachia habu- it. Cú igif oia mébra habuiffe dicaſ, necceſſe eſt ut totú corpus habuerit, qd' côſicif ex mébris: nò utiq ſœ- mineu, led uirile, ideſt eiudſdem ſexus, i quo mortuus eſt. Quod ſi obtéderis, ergo & nos poſt ſurrectioné comedemus: & quomodo clausi ingreſſus eſt ianuis, contra naturam pinguiu, & ſolidog corporu; audies. Noli ppter cibum ſurrectionis ſidé i calunáı trahere, Nam & archifynagogi filiæ ſuſcitatæ iuſſit cibu davi; & lazarus qtriduanus mortuus cù ipſo ſcribif inſſe cōuiuiu, ne ſurrectio eoq fantafma putareſ. Sin át clausi ingreſſus eſt ianuis, & íccirco ſpiritale & ethereu corpus niteris approbaté, ergo & ante q patereſ, qa côtra natura grauiorum corporum ſuper mare ambulait ſpiritale corpus habuit. Et apoſtolus petrus: qui & ipſe ſup aſpas pendul quæſtio ſeptuā gradu ſpiritale corpus habuiffe credendus eſt, cum potentia magis & uir- tus oſtendif dei, quádo ſit aligd côtra natura. Et ut ſcias in fignorú magnitudie nò naturæ mutationé, ſed dei omnípotentiam demòſtari, qui ambulabat ſide, cœpit idſelitate mergi nifi eú manus domini ſubleuaf ſet dicétis. Modicæ ſide quar debitaſtí Miror aút ſe obdurare fronte: loquente domino. Inſer digitú ruu huc, & tange manus meas, & porige manum tuam & mitte in latus meu; & noli eé ićredulus, ſed ſidelis. Et alibi, Videte maus meas, & pedes: qa ego ipſe ſu, Palpate & uidete, qa spúſ carné & offa nò habet, ſicut me ui detis habere. Et cù hoc dixiſſet oſtédit eis manus & pedes. Vitá audis & carné, & pedes & manus, & globos mihi ſtoicoq, atqæ aera qdá deliraméta confingis? Porro ſi qris, cur ínſans dæmone corripiq, q peccata nò, habuit, aut in qua ætate ſeturrecturi ſumus, cum diuerſa ætate moriamur, ingratus ſuſcipiens, Iudicia dei abyſſus multa. Et o altitudo diuitiay, ſapíæ & ſciæ dei: q ſیرutabilia ſut iudicia eius & in ſueſtigables uiæ eius. Quis eni cognouit ſelum domini, aut quis confiliarius eius ſuit? Etatum aút diuerſitas non mutat cor porum uarieté, Cú eni corpora quotidie noſtra fluant; & creſcant, aut decreſcat, ergo tot erimus homines quot quotidie comutamur. Aut alius ſui cù decé annoq effe: alius cù trigita, alius cum qnquagita, alius cù iam toto cano capite ſum, Igiq iuxta eccleſiarum traditiones & apoſtolum paulum, illud eſt ríspondendú q i uig, pſectum & in menſuram ætatis plenitudinis xpi ſeturrecturi ſumus, in qua & adá iudæi conditú au- tumant & dominú ſqualiorem legimus ſurrexſiſe, & multa alia quæ de utroq, teſtamento in ſuffocatione hæretici ptuli. Ex quo die ita cœpit hominem detestari, & omnes qui eiudſe dogmatis erat: ut eos uoce pu- blica hoſtes domini, pclamaret, Et hoc dixi nò ut breuiter hæreſim confutareſ (cui multis uolumibus reſpo- dendu' eſt) ſed ſide tantæ ſceminæ oſtédere, quæ malut inimicítias hoium ſubire ppetuas q dei offenſa amicii noxiis puocare. Dicá ergo, ut cœpera: nihi ilénio eius docilius ſuit, Tarda erat ad loquédú, uelox ad audiéduí memor illius pſcepti. Audi írael: & tace Scripturas ſanctas tenebat memoriter; & cum amaret híſtoriá, & illud ueritatis diceret fundamétum, magis ſequebaf itelligentiam ſpiritalé; & hoc culmine ædi ſicationé aíæ ptegebat. Deniq còpulit me: ut uetus & nouum teſtamentum cù filia me differente plegeret. Quod ppter uerecúdiam negas propter affiditatié & crebras poſtulationes eius pſtiti, ut docerem qd' di- dicerá, non a me metípo idſt a p[]luſionis p[]eſſimo præceptore, ſed ab illuſtribus eccleſiæ uiris. Sicubi hæſi tabam: & neſcire me ingenue confitebar: nequaq mihi uoluit acquieftere, ſed iugi interrogatione cogebat; ut ex multis ualidiq, quí quæ mihi uideré, p[]babiliores indicé. Loquar & aliud: qd' forſitá æmulis ui- deaf' incredulum. Hæbream linguam (quam ego ab adoleſcentia multo labore ac ſudore ex parte didici, & inſatigabili meditatione non deſero, ne ipſe ab ea deferá) diſcere uoluit, & confecuta eſt: ita ut p[]falmos he- braice caneret, & fermonem abſq, ulla latinæ linguæ, p[]prietarye ſeſonaret. Quod qdem uſq, hodie in ſancta filia eius euſtochio cernimus, quæ ita ſemper adhæſt matri, & eius obediuit ípiiis, ut nunq abſq, ea cuba reſ, nunq procederet, nunq cibum caperet, ne unum quidé nummú haberet ptáſis ſuæ: ſed & p[]ríná & m[]ríná ſubſtantiolam a matre diſtribui pauperibus lætareſ, & p[]ietatem in parentem hæreditatem maximam & di uitias crederet. Non debeo filentio præterire, q[]to exultauit gaudio, q paulam neptem ſuam létá & toxo- tio genitam, immo uoto & futuræ uirginitatis repromiffione conceptam audierat in cunis & crepitaculis balbutiente lingua alleluia cantaret: auiaq, & amittæ nomina dimidiatis uerbis frágere, In hoc ſolo patriæ deſiderium habuit, ut filium, nurum, neptem renunciaſſe ſæculo, & chríſto ſeruire cognofceret, quod ipe- trauit ex p[]te. Nam neptis xpi flámeo referuaf, Nutus æternæ ſe tradéſ p[]udicitiæ, ſocus opa ſide & elemo- lynis ſeg: & ſomæ conaſ exprimeſt, qd' hierofo lymis illa còpleuit, Quid agimus aíæ? Cur ad morté eius ue nire formidas; l[]adudú plixior liber reddiſ, d[]ú timemus ad ultía puéire; q[]ſi tacétibus nobis, & í laudibus illi us occupatis diſſerri poſſit occubitus. Hucuſq, p[]ſperis naviguaimus uétis; & críſpátia maris æquora labés catina sulcauit, Núc í ſcopulos ícurrit óro, & tuméſtibus fluctuú m[]ótibus p[]ſens utriuſq, m[]oſtri itéra: nau- fragiúita ut cogamur dicere, Præceptor ſaluos nos fac: p[]imus. Et illud. Exurge, ut quid obdormis domine? Quis, n, poſſit ficcis oculis paulá narraſ morienté? Incidit in grauiffimá ualitudiné; imo qd' optabat iuuenit ut nos defereret; & p[]leíus domío iugereſ. In quo laguó euſtochii filiæ p[]bata ſemp í m[]ſe p[]ietas; & magis ab oibus còprobata eſt. Ip[]sa affidere lectulo, ſlabellú tenere, ſuſtentaſ caput, puluillum ſuppòere, ſricare pedes,

535

manus, ſtomachuſ; confouere, mollia ſtrata cōponere, aqua calida téperare, mappulam apponere, oium an-
cillage, ſpuenire officiæ, & gcquid alia feciſſer, de ſua mercede putare ſubtractu, ſhibus illa peibus, qibus la-
mentis & gemitu inter iacentem matrem & ſpecum domini diſcurrebat; ne priuareſ tanto contubernio, ne
illa abſente uiueret, ut eodem feretro portareſ. Sed o mortalium fragilitas, & caduca natura, & niſi xpi, fides
nos extollat ad cælum, & æternitas alæ, pittatque beſtis ac iumentis corpore, effet una conditio. Idem con-
cubitus iuſto & ipio, bono & malo, mundo ac imundo, ſacrificanti & no ſacrificatī, ſicut bonus, ita & q, p[ro]
cat, ſicut q[ui]urat, ita & is qui iuramenta, metuit ſimiliter & homines & iumenta in ſauillam & cinerem diſ
ſoluunt, Quid diu diſſero; & dolorem meum in aliis imorando facio longiorem? Sentiebat prudenti, ſi-
ma ſœminarum adeſſe mortem, & frigente alia parte corporis, atq[ue] měbrorum, ſolum aíæ temporē in lan-
cto & ſacro pectore palpitare, & nihilominus quali ad ſuos p[er]geret, alieno, ſp[er]cere, illos uerſiculos ſuſur
rabat. Domine dilexi decorem domus tuæ, & locum h[ita]tionis gloriæ tuæ. Et qua diſeſta tabernacula tua
domine uiuittutum, concupiſcit & deſcit aia mea in attria domini. Et elegi abieſta effe in domo dei mei, ma
gis q[ui] h[ita]re i tabernaculis peccatoſe, Cúq[ue] a me it[er]rogareſ cur taceret, cur nollet reſpondere, an doleret alio
g[di]græco ſermone reſpondit, niſiſl[em] habere moſtizæ, ſed oíá quieta & tráquilla reſpicere, Poſt h[æc] obmu-
tuit, & clauſis oculis q[ui] mortalia deſpiceret, uſq[ue] ad expirationé aíæ eſſdem reſpetebat uerſiculos, ut uix au
re appoſita, quod dicebat audire poſſmus, diſtutus, ab os tenens, crucis ſignum p[ig]ebat i labiſs. Deſecerat
ſp[u]ſ, & anhelabat in mortem, aliaq[ue] eru[pe]re geſtiens i[mi]n ſtridore, quo mortalium uita finiſ, i laudes domi-
ni conuertebat. Aderát hierofolymoſ & aliaq[ue] urbi domi, epi, & ſacerdotum iſerioris gradus: ac leuitar[ui]n-
numerabilis multitudo, O[e] monaſterium uirginuſ & monachoſe chori repleuerant. Statieq[ue] ut auſtuit, ſpon
fum uocanté, ſurge ueni, p[ix]ima mea, ſpecioſa mea, colomba mea, quoniam ecce hyems tranſit, pluua abi-
it, ſibi læta reſpondit, Flores uiti ſunt ut i terra, t[em]ps ſectionis aduenit, & credo uidere bona domini in terra ui-
uentium, Exhinc non ululatus, non planctus, ut iter ſæculi hoies fieri ſolet, ſed p[al]moq[ue] l[ig]uis diuereſ exa
mia cōcrepabat, tranſlataq[ue] e[por]um manibus & ceruicem ſereturo ſubſcientibus, cum alii pontifices lápa-
das c[æ]retoq[ue] preſerret, alii choros p[al]ſentium ducerent, i media eccleſia, i ſpelunca ſaluatoris eſt poſita. To-
ta ad funus eius palæſtinarum urbi turba cōuenit. Qué monachoſe latentium i heremo cellula ſua te-
nuit: Qua uirginuſ cubiculog[ue] ſecreta tenuerunt? ſacrilegium putabat, qui non tali ſœmiæ ultimum reddi
diffet ofſicium. Viduæ & paupes i exéplú d[or]cadis uſeſt ab ea p[ib]itas oſtédebant. Ois inopum multitudo
matrem & nutritiæ ſe p[di]diſſe clamabant. Quodq[ue] miſ, ſic, niſi pallor mutauerat facié, ſed ita dignitas q[
]da
dam & grauitas ora cōpleuerat; ut eam putares non mortua, ſed dormienté, Græco, latino, ſyrioq[ue] ſermone
p[al]ſmi i ordine p[al]ſonabant, non ſolum triduo, & donec ſubter eccleſiam; i juxta ſpecum domini condereſ,
ſed per omnem heb[om]odam cunctis qui uenerant, funus ſu[mi], & p[ri]prias credétibus lachrymas. Venetabilis
uirgo filia eius euſtochium, qualiſi ablactata ſup[er] m[er]ſam ſua abſtrahi a parente no poterat, deoſculari oculos,
h[æ]rere uultui, totum corpus amplæ xari, & ſe c[ui] matre uelle ſpeliri, Teſtis eſt iefus, ne unum q[de]nummú
ab ea filiæ dereliectu, ſed ut ante iam dixi, dereliectu magnu, aſſe elienu, & q[de]t his difficiliſus eſt, ſratrum & ſo
roru i menſa multitudine, quos ſuſtentare arduum, & abiicere i piu[ui] eſt. Quid hac uirtute mirabilius, ſœmi
ná nobiliffimæ familiae, magnis quondá opibus, tanta ſide omnia dilargitá, ut ad egeſtaté pene ultimá p[ue]
niret? laſtent alii pecunias, & i n corboná dei æra c[œ]gesta, ſunabulifq[ue] aureis dona pendentia. Nemo plus de-
dit pauperibus, q[ui]e quæ ſibi nihil dereliqt, N[unc] illa diuitiis ſruif, & his bonis quæ nec oculus ididit, nec auris
audiuit, nec i cor hois aſſederunt. N[ram] uicem dolebimus, & iuidere potius gloriæ eius uidebimur, ſi uo-
luerimus diutius flere regnanent. Secura eſto euſtochium, magna h[æ]reditate ditata es. Pars tua dominus,
& quo magis gaudeas, mater tua longo martyrio coronata eſt. Non ſolú effuſio ſaguís i confessione reputa
tur, ſed deuotæ quoc[que] m[é]tis ſeruitus quotidianu[m] martiriuſ eſt, illa coroná de roſis & u[oli]sis, texi, iſta de lili-
is. Vnde & i c[antico] ſcribif canticorum, Fratruelis meus candidus & rubicúdus: & i pace & i bello eade[
]p[mi]a uincentibus tribuens, M[er] inq[ui] tua audiuit c[ui] abraham, exi de terra tua, & de cognatione tua, & ueni i
terrá qua oſtendam tibi. Et per hieremiam dominum p[ci]cientem, Fugite de terra babylonis, & ſaluate ani-
mas u[ras]. Et uſq[ue] ad dié mortis ſuæ n[ò]e reuerſa i chaldeá nec ollas ægypti, & uirulentias carniuſ deſidera-
uit, ſed choris comitata uirgineis ciuis eſt ſaluatoris effeſta, & de paruula bethleé c[æ]leſtia regna c[of]cédés di-
cit ad ueram noemi. Populus tuus, populus meus, & deus tuus, deus meus. Hunc tibi librum ad duas lucu-
bratiúculas, eodé qué tu ſuſtines dolore diſtaui, Ná quotienſcúq[ue] ſtilú figere uolui, & opus exarare, p[mi]ſiú,
totiés obrigerunt digiti, c[ec]idit manus, ſenſus eláquit. Vnde & i c[ulta] o[ro], uotu[que] ſcribétis, abſq[ue] ulla elegan
tia, & uerborum lepore teſtaſc, Vale o paula, & culturis tui ultimam ſeneſtutem ofonibus iuua. Fides & o[ro]
tua x[po] te ſociát. Præſens ſacilius quod poſtulas ipetrabis. Exeget monumentum are perénius, q[ui]d[em] nulla de
ſtruere poſſit uetuſtas. Incidi eulogium ſepulchro tuo, q[ui]d[em] huic uolumini ſubditi, ut quocúq[ue] noſter ſermo
puenerit, te laudatam, te in bethleé conditá lector agnoſcat.

O. Titulus ſepulchri.

Scipio quam genuit: pauli ſudere parentes.

Gracchorum ſoboles; agaménonis inclyta proles

Hoc iacet in tumulo (paulam dixere priores)

Euſtochii genitrix, romani prima ſenatus

Pauperiem chriſti & bethleemitica rura ſecuta

In foribus ſpeluncæ:

Reſpicis anguſtum; præcisa rupe ſepulchrum.

Molspitium paulæ eſt. cæleftia regna tenentis.

Matrem. cognatos. romam. patriam q. relinquens.

Diutias. fobolem. bethleemiti conditur antro.

Hic præſepe tuum chrifte, atq. hic mystica magi

Munera portantes. homini q. de oq. dedere.

Dormiuit ſanctæ & beata Paula ſeptimo calendas februarii tertia sabbati. poſt ſolis occu bitu. Sepulta eſt qn
to calen. earuadem Honorio Auguſto & areſtino conſulibus. Vixit in ſancto ppoſito Romæ annos quinq.
Bethleem annos uiginti. Omne uitæ tempus impleuit annis quinquaginta ſex. menſibus octo. diebus ui-
ginti & uno.

Incipiant capitula de uita ſancti Hilarionis.

M prologo materiæ magnitudo ad laudem geſtoæ præſcribitur.

De Ortu beati uri ſituq. genitalis loci & prima indole mirandoge?

Cap.i.

Cap.ii.

Qualiter ſancto antonio iuſtus habitum mutauerit. p[er]ſpectoq. eius uitæ tenore ad patriam rediens diſpar
tita of ſubſtantia ilico ad heremum cœuolauerit.

Cap.iii.

Cap.iii.

Cap.v.

Cap.vi.

Cap.vii.

Cap.viii.

Cap.ix.

Cap.x.

Cap.xi.

Cap.xii.

Cap.xiii.

Cap.xiii.

Cap.xv.

Cap.xvi.

Cap.xvii.

Cap.xviii.

Cap.xix.

Cap.xx.

Cap.xxi.

Cap.xxii.

Cap.xxiii.

Cap.xxiii.

Cap.xv.

Cap.xxvi.

Cap.xxvii.

Cap.xxviii.

Cap.xxix.

Cap.xxx.

Cap.xxxi.

Cap.xxxii.

Cap.xxxiii.

Cap.xxxiii.

Cap.xxxv.

Cap.xxxvi.

Cap.xxxvii.

Cap.xxxviii.

Cap.xxxix.

Cap.xxxv.

Cap. xxxxi.

Cap.i.

De Admirabili abſtinentiæ eius principio.

De Primis aduerſus eum dæmonum ludibriis.

De Variis diaboli præſtigiis eo orante oftenſis.

De Breuiffima habitationis eius cellula.

De Totius uitæ eius abſtinentia ſtupenda.

De Latronibus ad terrendu eum uenientibus.

De Muliere eleutheropolitana qua[rum] prima illum pro ſterilitate ſua iterceſſit.

De Ariftenete helpii præſedi coniuge pro tribus filiis inſirmatibus depræcante.

De muliere cæca uirtate eius illuminata.

De Auriga gazenſi & merſica & iuene a dæmonio liberatis.

De Orione a peſſimo dæmone liberato.

De gazano a paralyſi ſubleuato.

De italico circensſe equos nutriente.

De Virgine dei quam iuuenis adamauerat. & diſſoluto maleſicio.

De Candidato conſantii imperatoris a dæmone ſaluato.

De Bactro camelo enormis magnitudinis a dæmone pleno.

De Honore illi a ſancto antonio delato.

De Studio ipſius. qui erga oium curam ſollicitus erat.

De Auari fratris diminutione. & largi iterum augmentatione.

De Virentis ſaſce ciceris. in cuius ſetorem fratris qui miferat auaritiam deſetatus eſt.

De Fletu uri dei q. ſe mirabiliter lamétaba. & beati Antonii núciaro deceſſu.

Quò ob frequéraſtii multitudiné monaſterii locu deferés ad ſolitudines cœuolauit.

Deſcriptio habitationis beati Antonii. & de miraculo in eius ortu ſaſto.

De Pluutis præcibus beati Hilarionis ipſetratis. & multitudine ſerpentu depulſa.

Quod inde etiam honores fugiens deceſſit. & de præuifo aduentu gazenſium.

De Hadriano eius diſcipulo. & còtumacia eius iuſte punita.

De Hauderti filio a dæmone curato dum nauiaret ſicilium.

Quò ad mediterranea loca fugerit ſub penuria & ſcutario quodá a dæmone liberato.

De Quodá a morbo intercutis curato. & heſitio diſcipulo ipſum quærente.

De Dracone magnitudinis miræ apud epidauru dalmatiæ oppidu igne crematú.

De Impetu maris ab eo compreſſo.

De piratis quos dum fugaret obuios habuit.

De Immundis ſpiritibus hincinde cum inter cicladas nauiaret cœclamantibus.

De Hortulo cypri. ubi quinque annis ante obitu hituait. & paralytico ibidé curato.

De Teſtamento breui. quod ipſe manu propria ſcripſit heſitio.

De Vtimis ipſis ad iam[em] ſermonibus & ſepultura eius.

De Heſitio qui corpus eius cum maximo diſcrimine ſuratus eſt.

De Conſtantia deuota muliere. quæ corpus eius ſuratum audiens expirauit.

S Prologus in ſvitam ſancti Hilarionis a ſancto Hieronymo ſoſliciffime editá. Cap.i.
Cripturus uitá beati Hilarionis. habitatorem eius inuoco ſpiritum ſanctum. ut qui illi uirtutes
largitus eſt. mihi ad narrandas eas ſermonem tribuat. ut ſaſta dictis exæquentur. Eorum enim
qui ſecere uirtutes. ut ait crispus. tanta habetur auſtoritas. quantum eam uerbis potuere extolle
te preclara ingenia. Alexander magnus macedo. quem uel arietem uel pardum uel hircum capra
tu daniel uocat. du ad achillis tumulú pueniſſet. ſoſlicé te ait iuuenis. q magno ſueris p[re]cone meritorum.
Homeq. uidelicer ſignificás. Porro mihi tanti ac talis uri conuerſatio uitag. dicéda e[que] homerus quoq. ſi
adſſet uel uideret materiæ. uel ſuccumberet. Quanq enim ſcúſ epiphanius Salamiæ Cypri e[ps]. q cù Hila-
tione plurimú uerſatus eſt. laudem eius breui epiſtola ſcripſerit. quæ uulgo legiſt. tamé aliud eſt locis com-
munibus laudare deſunctum. aliud deſuncti oppias narrare uirtutes. Vnde & nos ſauore magis illius q[ui] in-

furia cœptum ab eo opus aggrediétes, maledico, uoces conténimus, qui olim detrahentes paulo meo, nunc forte detrahent & Hilarion, illum solitudinis calumniari, huc obiciantes frequentiam, ut qui semper latu it non fuisse, q a multis uibus eſt, uilis æſtima, ſecere hoc & maiores eo, quondam pharifaei, qibus nec ian- nis heremus ac ieuniu, nec domini saluatoris turbæ, cibi, potuſc placuerut, Veru deſtinato operi impona manu, & ſcyleos canes obturata aure tranſibo.

De natiuitate & uita beatiffimi hilarionis heremitæ ſanctiffimi,

Cap. ii.

H
Ilion ortus uico Thabatha, qui circiter quinque milia a gaza urbe palæſtinae ad auſtrù ſitus eſt, cum haberet parentes idolis deditos, roſa (ut dicit) de ſinis floruit. A quibus miſſus alexandria, grammatico traditus eſt. Ibi, quantum patiebat illa æras magna igeni & morum documenta p[ro]buit, in breui carus omnibus & loquendi arte gnarus. Quod his maius eſt omnibus, credes i dominum iefum, non cyrci furoribus, non arenæ ſanguine, non theatri luxuria delectabat, ſed tota illu iuſtas i eccleſiæ erat congregatione.

Cap. iii.

A
V diés auté tunc celebre nomé antonii q[ui] p[ro]eægypti populos ſerebat, incéſus, uifedi eius ſuo dio perrexit ad heremú, & ſtati, ut eú vidit, mutato pristio habitu duobus ſere meſſus iuxta eú málit, cōtěplás ordiné uitæ eius, moruq[ui] gravitate, q[ui] cre ber in oſone, q[ui] humilis i ſuſcipiédis fra tribus, ſeuerus in corripiendis, alacer i exhortádis eſſet & ut continéntiæ cibiq[ui] eius aſpitaté nulla unq[ui] íſirmitas frágeret. Porro frequentiá eo, q[ui] ad eú ob uarias paſſiones, aut iſpetus daemonú cōcurrebat, ultra n[unc] ſerés, nec cōgruú e[que] dicens, pati i heremo populos ciuitatú, Sicq[ui] ſibi magis iſciendu effe, ut cœpiffet atónius, illu quasi uige forté uietoræ arma accipe, ſe necdú mil taf cœpiffe, reuerſus e[que] c[ui] ybſada mo nachis ad patria, & parentibus iá deſunctis, p[tem] ſubſtantiæ fratribus, p[tem] paupibus largitus eſt, nihil ſibi oíó ſeruás, timés illud de actibus apoſtoloq[iae] ananiæ & ſaphyræ uel expeſu l[ui] ſupſpliciú, maximeq[ui] domini cæ ſentétiæ memor dicétis. Qui n[unc] renúciauerit oibus quæ habet, n[unc] p[ot] meus eſſe diſcipulus. Erat autem annog, xv, ſic nudus & armatus i xpo, ſolitudiné quæ i ſeſtimio miliario a Maionia gaza emporio p[ro] l[ittus] eútibus ægyptu ad lauá flectiæ, igreſſus e[que] Cúq[ui] e[que]n crueta latrociini loca & p[ro]p[in]ui amiciq[ui] eius imines piculú denúciaret, cōtép[it] morte, ut morte euaderet. Miraban[que] œſe animu, miraban[que] ætate, niſi q[ui] ſlana q[ui] d[omi]ná p[er] c[or]toris & ſcintilla fidei i oculis relucēbat. Lene erant genæ, delicatú corpus & tenue, & ad omne iniu- riam ipatiés, q[ui] leui uel frigore uel æſtu poſſet affligi.

Cap. iii.

I
Gie[que] facio tantú mébra coopertus, & pellicéu habés ependiten, qué illi beatus antonius p[ro]ſicíſe ti dederat, ſagum, ruſticu inter mare & paludes uata & terribili ſolitudine fruebat, quindecim tátú caricas poſt ſolis occaſu comédés. Et qa[que] regio latrociini ſifamis erat, n[unc] in eode loco m[à] ſitás. Quid faceret diabolus? Quo ſe uerteret? Qui gloriabat ante dicens, in c[æ]l[u] afcendam, ſu- per ſydera c[æ]li ponam thronum meu & e[ro] ſimilis altiffimo, cernebat ſe uinci a puero, & prius ab eo calca- tum ſuiffe, quam p[er] ætatem peccare potuiffet. Titillabat itac[que] ſenſus eius & pubefcendi corpori, ſolita volu- ptatú incédia fuggerebat, Cogebat tyrunculus xpi cogitare, q[ui] neſciebat, & eius rei a[po] uoluere, cuius expiméta non nouerat, Iratus itac[que] ſibi, & p[er] c[œ]tus p[ugnus] uerberans, quaſi cogitationes c[ef]liſione manus poſ- fet excludere, ego te i[mi]quit afelle faciá ut n[unc] calcitres, nec te hordeo alam, ſed paleis, fame te c[of]ſiá & ſi[ti], graui onerabo p[ô]dere, p[er] æſtu idagabo & frigora, ut cib[ui] potius q[ui] la c[af]ciuá cogites. Herbag[que] ergo ſucco & p[au]- cis caricis, poſt triduú uel quatriduum deſcienté animá ſuſtentabat orans frequenter, & p[al]lens, & rafto- humú ſodiés, ut ieniorum laborem labor opis duplicaret, ſimulq[ui] p[er]ſcellas iuco texés, æmulabaſc ægyptio rú monacho, diſcipliná, & apoſtoli ſententiam dicétis. Qui auté n[unc] opatur, non manducet. Sic atteuatus, & i tantú exefo corpore, ut oſſibus uix h[ær]eret.

Cap. v.

Q
Vadá nocte cœpit ífatú audire uagitus, balatus pecoq[ui] mugitus boú, p[la]ctus q[ui] mulieq[ui], leonú rugitus, murmur exercitus, & rúrhus uariáq[ui] portéta uocu, ut ante ſonitu q[ui] alpeſtu territus cede et, Intellexit daemonú ludibria, & puolus genibus xpi, crucé ſignavit i fronte, taliq[ui] armatus caſſide, & lorica fidei circu'datus iacés fortius p[li]baſc, quodam ſu idere deſiderás quos horrebat audif, & ſollicitis oculis huc illucq[ui] c[irc]u[pi]cíés, Cú iteri ex iproſi, p[li]deſte Luna, c[ern]it rhédá ſeruétibus eqs ſup[er] ſe iuſree, Cúq[ui] íclamaſſet iefú, áte oculos eius repétio terræ hiatu p[ô]pa oíis abſorpta e[que], Tunc ille ait Equú & aſc[é]ſoré p[ie]cit i maí, Et hi i curribus, & hi i eqs, nos át i noie dei n[ir] magnificabimur.

Cap. vi.

M
Vlt[em]e ſut t[é]tatióes eius, & die noctuq[ui] uariae daemonú ifidíæ, q[ui]s ſi œſe narrare uelim modum ex c[ed]a uolumís, Quotués illi nudæ mulieres cubáti, quotiés eſuriéti largiſſimæ apparuere d[ap]es Interdum orát[em]e lúpus ullulá, & uulpecula gániés tráſiliuít, p[al]létiq[ui] gladiatoq[ui] p[ugna] p[es]clacu lú p[bu]it, & unus q[ui] interſectus & ante pedes eius corrués, ſepultura rogavit. Ora[bat] ſemel ſixo i terrá capite, & ut natura ſert hominu abducta ab oſone mens neſcio q[ui] aliud cogitabat. Inſiſtuit d[or]ſo eius ſelſius gladiator & latera calcibus, ceruicé flagello uerberás. Eia inſt cur dormitas? Cachínacq[ui] deſup[er]i de- ſeciffet, an hordeu uellet accipe ſc[if]citaſbat.

Cap. vii.

I
Igitur a ſextodecimo uſc[ui] ad uiceſimum ſuæ ætatis annum æſtus & pluuias breui tuguriuncu- lo declinauit, quod iuco & carice texerat. Extructa deinceps breui cellula, quæ uſc[ui] hodie p[er] manet, latitudine pedum quatuor, altitudine pedum quinq[ui]e, hoc eſt ſtatura ſua humiliore por- ro longitudine paulo ampliore, q[ui] eius corpusculum patiebat, ut ſepulchrum potius q[ui] do- mum crederes. Capillum ſemel in anno die p[al]chæ totondit. Super nudam humum ſtratumq[ui] iuſce- um, uſc[ui] ad mortem cubitauit. Saccum quoq[ui] ſemel fuerat indutus n[un]g, lauans & ſuperfluum eſſe di- cens, mundicias in cilicio quærere. Nec mutauit alteram tunicam, niſi cum prior penitus ſc[if]ſa eſſet.

Scripturas quoc[ur] fan[ctas] memoriter ten[es].poſt orationes & p[al]mos quaſi deo p[er]ſente recitabat,& quia Ion gum eſt p[iu]dueri t[ra]p[ra] carpi[ta]ſcenſum eius edicere, c[ó]prehendá breuiter,ante le[ctoris] oculos uitam eius pa-riter exponens,& deiceps ad narrandi ordinem regdiar.

Cap.viii.

V Icesimoprio anno uſc[ap] ad triceſimum meſtimum,tribus annis dimidium lentis ſextarium ma-ſedactum aqua frigida comedit,& altis tribus panem aridum cum ſale & aqua.Porro a uiceſimo ſeſtimo uſc[ap] ad triceſimum herbis agreſtibus,& uirgultoſe quorúdá radicibus crudis ſuſſétatus eſt.A triceſimo autem primo uſc[ap] ad triceſimumquintum ſex uncias hordeacei panis & coſtum modice holus,abſc[ap] oleo in cibo habuit.Sentiens autem caligare oculos ſuſ,& totum corpus in petigine, &p[um]icea quadá [ic]abredine contrahi,ad ſuperiorem uiſtum adiecit oleum & uſc[ap] ad ſexageſimútterium uiſtæ ſuæ annuum hoc c[ó]tremintæ cucurrit gradu,nihil extríſcus aut pomog[em],aut leguminibus,aut cuiuſbet rei guſtáns,Inde c[ui] ſe uideret corpore deſatigatum,& pp[í]quá putaret imineſ morte,[a] ſexageſimoquarto anno uſc[ap] ad octog[ef]imú pane abſtinuit,icredibili ſeruó[re]métis,ut eo tpe [q]ſi nouus accederet ad ſeruitué domini,quo c[æ]teri ſolét remiſtius uiueſ.Fiebat autem ei de farina & c[ó]minuto holeſ forbitiúculæ.cibo & potu uix quin[que] uncias app[é]détibus,ſic[ap] c[ó]plés ordíné uitæ.nun[que] ante ſolis occaſú[nec in diebus ſeſtis.nec i GRAUßIUM ſualitudine ſolult ieiuniuſ.Sed iá [t]ep[us] eſ ut ad ordiné reuertamur.

Cap.ix.

C Vm habitaret adhuc in tuguriunculo annos natus decem & octo,latrones ad eum nocte uene- runt,uel æſtimantes habef[ur] aliquid quod tollerent,uel in contemptum ſui reputantes fieri,ſi pu-er ſolitarius eoq[ui]p[et]us non pertimeſcerat,Itaq[ui] inter mare & paludem a ueſpe uſc[ap] ad ſolis or- t[u] diſcurrentes,nun[que] locum cubiculi eius inuenire potuerunt.Porro clara luce repto puero [q]ſi p[io]cum,quid inquiut faceres,ſi latrones ad te uenirent?Quibus ille reſp[ò]dit.Nudus latrones non timet. Et illi certe auunt occidi p[ote]s,poſſum inquit poſſum,& ideo latrones non timeo,quia mori paratus ſum. Tunc admirati conſtantiam eius & fidem,conſeſſi ſunt noctis errorem cæcatos[que] oculos,correptionem de- inceps uitam pollicentes.

Cap.x.

V Iginti & duos iá i[mi] ſolitudie habebat annos.Fama tantú notus omnibus,& p[er] totas palæſtinæ uul gatus urbes Cur interi mulier [q]dá eleutheropolitana cernes deſpectui ſel haberi a uiro ob ſterili taté(iam ení p[er] annos quindeci nullos coniugii fructus dederat)prima irrumpe auſa e[ſ] ad beatú hilarionem,& nihil tale ſuſpicanſt,repente genibus eius aduoluta ignoſſe inſt audatíæ,ignoſſe neceſſitati meæ.Quid auertis oculos?Quid rogan[te] fugis?Noli me mulierem alpiceſ[er]ed miferá.Hic ſexus genſit ſaluatorem,Nó habét ſani opus medico,led q[ui] mali habét.Táde ſubſtitit,& poſt tantú t[é]pus uſa[mi] mu liere iſterrogauit caſú aduerſus eius ac flétuſ,& poſtq[ui] didicit,leuatis ad caſú oculis recedere iuſſit, eunțeq[ui] lachrymys p[ec]utus,exacto anno uidit c[ui] ſilio.

Cap.xi.

H Oc ſignoq[ui]e eius pricipiú ſuit.Aliud mag[is] ſignú e[ui] nobilitauit Ariftene Helpidii. q[ui] poſtea p[er]ſe- c[u]tus p[or]tio ſuit uxor ualde nobilis iter ſuſ,& inter chrítianos nobilior,reuertens c[ui] marito & tribus liberis a beato antonio.gaze p[er]t eoq[ui] firmitaté remorat e[ſ],Ibi ení ſiue ob corruptum aeré,ſiue ut poſtea claruit,p[er]tuer gloriá hilarionis ſerui dei hemetriteo pariter arrepti o[ſ]s a medi c[ui]s deſperat ſut,lacebat ulluſá mater,& [q]ſi iter tria filioſe diſcurrés cadauera,qué prius plágeret,neſciebat. Agnito auté q[ui]d[é]ſet q[ui]dá monachus in uicina ſolitudine,oblita matronalis p[ó]p[æ]quia ſe matré nouerat,ua dit comitata ancillulis & eunuchis,uiſc[ap] a uiro ſuaſum e[ſ],ut aſſelo ſedé p[er]geret.Ad qué c[ui] p[uen]iſſet. p[er] ego te ait iefú clæmétiſſimú deu noſtrú obteſtor,p[er]crucé eius & ſanguiné,ut reddas mihi tres filios,& gloriſeſ c[ui] in urbe gentiliu[m] nomé domini ſaluatoris,& igrediaſ ſeruus eius gazá & marnas corruat.Renuéte illo & di- cente nun[que] ſe egreſſu de cella.nec habere c[ó]ſuetudiné,ut n[ó] tátúmo ciuitaté,ſed ne uulluſá q[ui]d[é] igredereſ. p[er]trauit ſe humi crebro clamitáſ,Hilarion ſerue x[pi]redde mihi filios meos quos antonius tenuit i[æ]gypto a te ſeruen[ſ] in ſyria.Fiebat c[ui]cti q[ui] aderát,ſed & ip[er]e negá ſlebat.Quid multa[]Non prius mulier receſſit. q[ui] ille polliſtus e[ſ] poſt ſolis occaſú gazá ítroitug[em].Quo poſtq[ui] u[e]it,lingulog[em] lectulos & ardétia mébra c[ó]li- derás iuocauit iefú.Et o mira uirtus,[q]ſi de tribus ſotibus ſudor pariter erupit.Eadé hora acceperút cibos, lugéteq[ui] matré cognoſcétés & benedicétés deu,fancti manus oſculati ſut.Quod poſtq[ui] auditú e[ſ].& lóge la- teq[ui] p[re]cruitt,certatí ad eum de ſyria & ægypto c[ó]ſluebat,ita ut multi crederent in chríſtú,& ſe monachos p[ite]riteren[ſ].Nec d[ui] ení t[ui]c monaſteria erát i[mi] palæſtina.nec q[ui] [q]f[em]oachos ante ſáctú hilarioné i[mi] ſyria nouerat. Ille ſudator & eruditor huius c[ó]ſueratióis & ſtudii i[mi] hac pu[ic]ia ſuit.Habebat dominus iefus i[æ]gypto ſené antoniú,habebat in palæſtina hilarioné iuniorem.

Cap.xii.

A Acidia uicus eſt Rincoruræ urbis ægypti.de hoc decem iam annis cæca mulier abduc[ea] eſt ad beatum hilarionem oblatáq[ui] ei a fratibus(iam enim multi monachi cum eo erant) omnem ſe ſubſtantiam expendiſſe ait in medicos,Cui reſpondit,Si quæ in medicis perdidifti,dediſſes pau peribus,curaſſet te uerus medicis iefus.Clamante autem illa,& miſericordiam depracáte,expu it in oculos eius,ſtatíq[ui] ſaluatoris exéplo uirtus eadé p[ec]uta e[ſ].

Cap.xiii.

A Vriga quoc[ui]e gazéſis in curru pcuſus a dæmone totus obríguit,ita ut manú agítare, nec cerui- c[em] c[ui]m poſſet reſſttere.Velatus ergo in lecto,cum folam linguam moueret ad p[ces],audiuit non prius poſſe ſanari.[q] crederet in iefú,& ſponderet ſe arti príſtinæ renunciaturum.Creditid,ſp[o] pondit,ſaluatus eſt.Magíſc[ui] de animæ [q] de corporis ſalute exultauit.P[ra]terea forſtíſimus iu- uenís nomine Eſycas de territorio Hierofolymæ tantum ſibi applaudebat in uiribus ut,xv,frumenti modi os diu longeq[ui] portaret,& hanc haberet palmam fortitudinis ſuæ.[ſi] afínos uinceret.Hic afflíctus peſſimo dæmone non cathénas,non c[ó]pedes,non clauſtra oſtioſe integra patiebat,multoq[ui] nafú & aures mordens

amputauerat. Hoc pedes, illoξ gulæ fregerat. Tātūg terrorē oibus icuſserat ut oneratus cathenis & ſubbus in diuerſa nitentiu q[ui] ferociſſimus thaurus ad monaſteriui p[ra]thareſt. qué poſtq[ui] fratres uidere p[ter]teri[rat]en enim miræ magnitudiſn]n]uiaciauerūt patri. Ille ſicur ſedebat iuſtui e[ui ad le p[trahi] & dimitti. Solutoq[ui] inclinait caput & ueni. Tremere ille, & ceruic[é] fleſtere, nec alſpicere cōtra auſus, o[ſi]q[ui] ſerocitate depoſita. pedes ſedétis l[ā]bære. Adiuratus itaq[ui] dæmō, & extortus q[ui] uuené poſſederat. ſeſtima die egreſſus e[ſt. Cap. viii.

S
Ed nec illud tacédu ê. q[ui] Orion uir primarius & duriſſimus Ailæ urbis quæ mari rubro iminet a legioe poſſeſſus daemonu, ad e[ui] adductus e[ſt]. Manus, ceruix, latera, pedes ferro oneratae crant, ſurorilq[ui] ſauiitiá torui oculi min[ab]anç. Cúq[ui] deábarat ſcus c[ui] ſuribus, & de ſcrip[ur]is neſcio q[ui] iterptare[er]. erupit ille de manibus ſe tenétiu, & amplexus e[ui] poſt tergú iu ſubſime eleuait. Clamor ortus ab oibus, timebát eni ne cōſecta ieiuniſs mébra collideret. Et ſcus artides, ſinite inquit, & mihi meu palæſtrita dimittite, ac ſic reflexa ſup humeros manu caput e[ui] tetigit. app[he]ſoq[ui] crine ante pedes ad- duxit. Iſtringés e[ra] regione ambas manus eius, & plantas utroq[ui] calcás pede, ſimulq[ui] igemínás, torq[re] daemonú turba. Cúq[ui] ille euilaret, & reflexa ceruice terrá uertice tâgeret, domie iqt iefu iuolue miſeg[ui] ſolue captiú, ut un[ui] ita & plures uince[er] tu[ui] é. Ré loquor inaudit[ia] ex uno hominis ore diuerſæ uoces, & quaſi conſuſus populi clamor audiebat. Curatus itaq[ui] & hic non poſt multum têporis c[ui] uxore & liberis uenit ad monaſſerium, plu[ri]ma quaſi gratiam redditurus dona aſſerens. Cui ſcus, non legiſt ai q[ui]d giezi q[ui] d[ion] paſſi ſut, quoq[ui] alter accepit p[ci]u, alter obtulit, ut ille uederet gratiá ſp[ſus] ſancti, hic mercareſt. Cúq[ui] orion ſiens dice, ret accipe & da paupibus, reſpondit. Tu melius potes tua diſtribuere, q[ui] p[ur]bes ambulas, & noſti pauperes. Ego q[ui] mea reliq. cur aliena appetá? Multis nomé paupeq[ui] occaſio auaritiae e[ſt], miſericordia uero artem n[ò] habet. Nemo melius erogat, q[ui] q[ui] ſibi nihil referuat. Trifti auté & i[mi] terra acéti, noli iqu[ui] cōnſtritari ſili, q[ui]d 'fa c[io], p[er] me & p[er] te facio, ſi eni hæc accepo, q[ui] ego offendam deu, & ad te legio reuerte[er]. Cap. xv.

Q
Vis uero poſſit filétio p[ter]terire, q[ui] gazanus maramites haud lóge a moſa[ter]io eius lapides ad a[edi] ficádu de ora maris cudés, totus paralyſi diſſolutus, & ab operis ſocii delio ſanctu, ſtatim ad opus reuerſus e[ſt]. Eteni littus q[ui] palæſtinæ ægyptoq[ui] p[re]diſt, p[er] naturá molle arenis in ſaxa du reſcétibus alpera[que], paulatiq[ui] coha[re]ſcés ſibi glarea p[di]t t[ac]t[ui], c[ui] n[ò] p[da]t aspeſt[ui]. Cap. vii.

S
Ed & italicus eiusde oppidi municeps chriſtianus aduerſu gazéſe duq[ui] uig[ui] marnæ idolo dedi t[ui] circéſes equos nutriebat. Hoc ſiq[ui] de i[mi] romanis uribus ia exide ſerua[que] a romulo, ut p[er]ter ſoe licé s[abi]nag[ui] rapt[ui] ab ip[ſo] q[ui] c[ô]ſiliog[ui] deo quadriq[æ] ſept[é]ro c[urr]at, c[urr]cuit, & equos partis aduerſæ ſregiſſe uiſoria ſit. Hic itaq[ui] æmulo ſuo habéte maleſicu[que] q[ui] dæmoniacis q[ui] buſda im[pa]tionibus & huius ip[ed]iret equos, & illius incitaret ad curſu, uenit ad beatu hilarioné, & n[ò] ſta aduerſaru l[æ] di q[ui] ſe defédi obſecrauit. Ineptu uſi[que] uenerado ſeni iu huiuſcemodi nugis p[edere], C[ui] q[ui] ſubrideret, & diceret cur eni n[ò] magis equoq[ui] p[ci]u ſalute a[ia]xæ tuæ paupibus erogas. Ile reſp[ò]dit. F[u]ctioné eſſe publica, & hoc n[ò] ſa te uelle q[ui] cogi, nec poſſe hominé chriſtianu uti magicus artibus, ſed a ſeruo potius x[pi] auxilu[ri] petere, maxime cōtra gazéſes aduerſarios dei, & n[ò] ſa t[ibi]c eccleſiæ x[pi] iſultáteſ. Rogatus auté a ſatribus q[ui] aderat, ſcyphu fiſtiſé quo bibere eſoſueuerat, aqua iuſſit ip[ler]t[ui], e[ci]q[ui] tradi, quem c[ui] acceptiſet italicus, & ſtabulum & equos & aurigas ſuos carceruq[ui] repagula alperſit. Mira uulgi expe[ſt]atio. Ná & aduerſarius hoc ip[ſu] irridens diffamauerat, & fautores italici ſibi uiſoria pollicéſes exultabat. Igi[que] dato ſigno hi aduolat, i[mi] p[ed]iunſt. Sub h[oc]e curru rotæ ſeruèt, illi p[ter]uolátiui terga uix cernút. Clamor ſit uulgi nimius, ita ut ethnici quoq[ui] ip[ſi] concreparent. Marnas uiſtus a x[po] e[ſt]. Porro furentes aduerſarii hilarionem maleſicu chriſtianorum ad ſupplicium poſcunt. Indubitata ergo uiſoria & illis & multis retro circenſibus, plu[ri]mis ſidei occaſio fuit. Cap. xvii.

D
E eod[em] gazéſis emporii oppido uirginé dei uicinus iuuenis depiebat. Qui c[ui] frequéter t[ac]tui, io- cis, nutibus, ſibilis, & c[æ]teris huiuſm[oi] quæ solét morituræ virginitatis eſſe principia, nihi p[er] c[iff]et, prexit méphi, ut confesso uuln[er] ſuo magicus artibus rediret armatus ad uirginé, Igi[que] poſt annu ductus ab eſculapii uatibus n[ò] remediátis aſſas, ſed p[ed]entis, uenit p[ſu]ptu a[io] ſup[ge]t, g[el]tibés, & ſubter limen domus puellæ qué torméta uerboq[ui] & portentofas figuras ſculptas i[mi] æris cypri lamia delo dit, llico infanire virgo, & amicu pati[qu]s abieſto rotare criné. Iſtridere dentibus, iclamare nomen adolescen tis. Magnitudo q[que] amoris ſe i[mi] ſuroré uererat. Perductus ergo a parétibus ad monaſteriui ſeni tradi[ti], ululá te ſtatim & c[ô]ſitěte dæmone, uim ſuſtinui, iuitus abductus ſu, q[ui] bene méphis ſoníi hoíes deludebá. O cru ces, o torméta quæ patior, exire me cogis, & ligatus ſubter limé t[ene]or. N[ò] exeo, ni[mi] me adoleſſes q[ui] tenet, dimiferit. T[uc] ſenex grádis a[it] fortitudo tua, qui licio & lamia iſtrictus teneris. Dic q[ui] a[ufus] es i[g]redi p[uel]lá dei. Vt ſeruare inſt uirginé. T[u] ſeruares p[EDITOR] caſtitiatis cur n[ò] potius i[ui] q[ui] te mittebat igreſſus e[ſt]. Vt q[ui] d[el] reſp[ò]dit intraré i[ui], q[ui] habebat collegá meu amoris dæmoné. N[olu]it auté ſcus anteq[ui] purgare t[ui] uirgïem uel adoleſcété, ſigna iubere p[quir]i, ne aut ſolutis i[ca]tationibus reſeſſe daemon uidere, aut ip[ſe] ſermoni eius accômodaſſe fidé, aſſerés fallaces eſſe dæmones, & ad ſimuládu eſſe callidos & magis reddita ſanitate vcrepuit uirginé, cur feciſet talia, p[er] quæ dem[ò] ítrare potuifſet. Cap. xviii.

N
On ſolum autem in palæſtina & in uicinus uribus ægypti uel ſyriæ, ſed etiam in longinquis. P[er] uinciis ſama eius p[re]cruerat. Namq[ui] cádidatus conſtantii imperatoris rutilus coma, & cádore corporis ídicás p[u]ciá. Inter faxones q[que] ſappe & allemanos g[é]s eius n[ò] ſa t[ata] l[ata] q[ui] valida apud h[ift]ori-tos germania, n[unc] uere frácia uoca[ſ], antíquo hoc e[ſ] ab íſtia poſſeſſus a dæm[ò]e q[ui] noctibus e[ſum] ululare, igemefcere, fremere détibus c[ô]pellebat. ſecreto ab impatore euctioné p[eti]t, cauſá e[ſ] simpliciter id cas. Et acceptis ad conſularem quoq[ui] palæſtinæ l[é]ris, cum ingenti honore & comitatu gazam deducius e[ſt].

Qui cùm a decurionibus loci illius quefflet, ubi habitaret hilarion monachus, territi gazenſes, & pūtātes
eu ab iperatore miſiū, ad monaſteriū perreuerunt, ut & honorem cōmédato exhiberét, & ſiqd ex pſteritis i-
juris in hilarionem effet offenſæ, nouo officio deleref. Deambulabat tunc ſenex in arenis molibus, & fecu
de pálmis neſcio quid submurmurabat. Videns ſo tantam turbam uenientem ſubſtitut, & refalutatis oibus,
manu quoq eis benedicens, poſt hora cæteros abire pcepit, illu uero cu ſeruis ſuis & apparitoribus remane
re, ex oculis eni eius & uultu, cut ueniffet agnouit. Statim ergo ad interrogationem ſuſpenſus homo, uix ter
ram pedibus tâgens, & imane rugiens, ſyro quo iterrogatus fuerat fermone, respondit. Vidères de ore barba
ro, & q francâ tatum, & latinam lingua nouerat. Syra ad purum uerba refonare, ut non stridor, non aspira-
tio, nò idioma aliquod palatini deefſet eloquiu. Conſeſſus eff itaq quo in eu intraſſet ordine. Et ut inter
p[er]ſus eius itelligeret, qui græcam tantum & latinâ lingua nouerât, græce quoq eu iterrogavit, quo ſimiliter
& uerba eadè respòdete, multaq incantationis occasiones, & neceſſitates magicarum artium obtédete, nò
curo ait qu[ui]o intraueris, ſed ut exeas in nomine domini niſi iefu chriſti ipero. Cúq curatus effet, simplicitate
ruſtica decem auri libras eſſerens, hordeaceum ab eo acceptip panem, audiens q[ui]o tali cibò alerentur aurû
pro luto ducerent.

P
Arù eſt de hominibus loqui, Bruta quoq animalia quotidie ad eu ſurentia ptrahebanç, in qibus
baſtrù camelum enormis magnitudinis, qui ſa multos obtriuerat. xxx., & eo amplius utri dilten-
tù ſolidiffiſmis ſunbus cu clamore abduxerunt. Ságuinei erat oculi, ſpumabat os, uolubilis ſíga
urgebat, & ſup oëm terroré rugitus p[ſon]abat imanis, luffit igiſ eu dimitti ſenex. Statim uero &
qui abduxerat, & qui cum ſene erant uſq ad unum omnes deſugere. Porro ille ſolus prexit obuiam, & ſer-
mone ſyro non me inquit terres diabole tanta mole corporis, & in uulpecula, & in camelo unus atq idem
es, Et íterim porrebat rafab manu. Ad quem dum ſurens, & quaſi deuoratura eum belua pueniſſet, ſtatim
corruit, ſubmiſſumq caput terræ coæquait, mirantibus cùſtis q aderant, poſt tantâ ferociam tantam ſubi
to manſuetudinem. Docebat auté ſenex hominum cauſa diabolum etiam iumenta corripe, & tanto eoq ar
dere odio, ut non ſolam ipſos, ſed & ea quæ ipſorù eſſent, cupet íterire. Huiuſq rei p[pr]onebat exemplum, q
ante q[ui] beatù iob tentare p[mi]ttereref, omnem ſubſtantiam eius interfecerit. Nec mouere quépiá debere q do
mini iuſſione duo milia porcoq a dæmonibus iterſecta ſút. Sigdem eos qui uiderát, non potuſſe aliter cre
dere eſſi de homine tantam dæmonum multitudinem, niſi grandis porcorum numerus, & quaſi a multis
actus pariter corruiffet.

T
Empus me deficiet, ſi uolueru uniuersa ſigna, quæ ab eo perpetrata ſunt dicere. In tantam enim
a domino eleuatus fuerit gloriam, ut beatus quoq antonius audiens conuerſationem eius ſi-
beret ei, libêterq[ui]e eius epiſtolam ſumeret, ac ſiquando de ſyriæ partibus ad ſe languètes prèexiſ
ſent, diceret eis. Quare uos tam londe uexare uoluſtis cu habeatis ibi filium meum hilarionem-
Exemplo auté eius p totam palæſtinam innumerabilia monaſteria eſſe cœperunt, & omnes ad eum mona-
chi certatim currere, quod ille cernens laudabat domini gratiam, & ad perſectum animæ ſingulos cohorta
bat, dicç p[er]terire figurà huius mûdi, & illà eſſe uerà uità, quæ p[er]ſentis uità emeret ícòmodo. Cap. xx.

V
Olés auté exéplú eis dare & humilitatis & officii, ſtacutis diebus ante uindemiá luſt rabat cellulá
monachorù, q[ui]d poſtq[ui]o cognitú é a fratribus, oës ad eu côfluebát, & comitati tali duce circuibát
m[o]afteria, habétes viatici ſuú, qa iterdú uſq duo milia hominú cògregabáſ. Sed & p[re]cedéte té-
pore, unaquaq[es] uillula uicinis monachis ad ſuſceptionem lanctoq gaudés cibos ofſerebat. Quá
tù auté fuerit in eo ſtudii, nullu fratré quáuis humilem q[ui]e pauperem p[er]terire, uel illud indicio e.q uadés in
defertù cades, ad unu de diſcipulis ſuis uſedum, cu íſinito agmie monachorum p[uen]it peluſiú, eo forte die
quo anniuersaria ſolénitas òcem oppidi populi ú t éplú ueneris cògregauerat. Colút auté illúb od luciferú, cu-
ius cultui faracenog natio debita e. Sed & ipfú oppidú ex magna pte ſemibarbaq é p[er] loci ſitu, lgif audito
g p[er]ſus hilarion p[er]terire (multos eni faracenog arreptos a dæmone frequéter curauerat) gregatim ei cum
uxoribus & liberis obuiam, p[re]ſeffere, ſubmittéres colla, & uoce ſyra Barach, i. benedic, inclamátes. Quos ille
bláde humiliterq[ui]e ſuſcipíes obſecrabat, ut deu magis g lapides colerét. Simulq[ui]o uberrime flebat, ad cælum
ſpectáis & pollicés, ſi chriſto crederét, ad eos ſe crebro e[que] uéturú. Mira domini g[ra]f, nò prius abire p[ar]ſi ſút,
g ſuturæ eccleſiæ lineá mitteret, & ſacerdos eog[ui]t coronatus chriſti ſigno denotaret.

A
Liquo quoq anno cu exiturus effet ad uſceda m[o]afteria, & digereret in ſchedula, apud quos ma
nere deberet, ſcientes monachi quédam de fratribus parciorem, ſimulq[ui]o cupientes uitio eius me
deri, rogabant ut apud eum maneret. Et ille quid inquit uultis & uobis iniuriam, & fratrí uexa-
tióne ſacereſ Quod poſtq[ui] frater ille parcus audivit, & annitétibus cùſtis, uix ab iuito iperuit, ut
ſui quoq monaſteriú, i m[á]ſioné poneret. Poſt dié ergo, x, uenerút ad eu, cuſtodibus ía i uinea, q[ui]e uillæ cu-
ſos effet depofitis ab eo, q[ui]o cù lapidibus & glebaq iaču fúdæq uertigie accedétes dete, rerét, line eſu uuæ
mane, oës p[re]ſedi ſuti, uidéte ſene, & diffimuláte ſcire, q[ui]d euenerat. Porro ſuſcepti ab alio monacho, cui sabas
uocabulú e. Debemus q[ue] parci tacere uocabulú, largi dicere, qa dominica erat dies, inuitabanſc ab eo uni-
uerſi i uineam, ut ante hora cibi uuage paſtu, laboré uia ſubleuaret. Et ſanctus, m[ale]dictus ait, q[ui] prius reſe-
ctioné corporis g[ui]a íqierit, Oremus, p[al]lamus, reddamus domino officiú, & ſic ad uinea p[er]terabitis. Co-
pleto itaq[ui]o miſterio, i ſubſimi flans benedixit uinea, & ſuas ad p[as]cédu dimiſit oues. Erát aut q[ui] uſeſbanſ
nò minus tribus milibus, Cúq[ui]o cétú lagenas æſtimata ſuſiſet integra adhuc uinea, poſt dies uiginti trecétas
fecit. Porro ille parcus frater multo minus ſolito colligés, etiá id q[ui]d habuerat, uerſú i acerú ſero doluit, hoc
multis ſtatribus ſenex ante futurum dixerat.

D
Eteſtabaſ autem præcipue monachos, qui infidelitate quadam in futurum ſeruareſt ſua, & dilige
tiam haberent, uel ſumptum uel uelitium, aut alii cuius rei earu quæ cù ſæculo træſeunt. Deni-
q. unu de fratribus i qnto ſere a ſe miliario manéie, qa comperiebat hortuli ſui nimis cautum
timiduq. cuſtode, & pauxillu habereſ nummoq. abiecerat, qui uolens ſibi reconciliari ſene, ſregue
ter ueniebat ad fratres, & maxime ad heſitium, quo ille uehementiſſime delectabaſ. Quadam igiſ die cice-
ris ſaſſe uirentis ſicut in herbis erat, detulit, quem cum heſitius poſuiffet i menſa ad uelperum, exclamauit
ſenex ſe putorem eius ſerre non poſſe, ſimulq. unde eſſet, interrogauit. Respondente autem heſitio, q. ſtater
quidam primitias agelli ſui fratribus detuliffet, no ſentis iquid putorem deterrimum, & in cicere ſetere aua
ritiam? Mitte bobus, mitte brutis animalibus, & uide an comedant. Quod cum ille iuxta præceptum in p.
ſepe poſuiffet, exterriti boues, & plus ſolito mugientes, ruptis uinculis in diuerſa fugerunt. Habebat enim
hanc gratiam, ut ex odore corporum uelitium, q. & earum rerum quas quis tetigerat, iciret cui dæmoni, uel
cui uitio ſubiaceret.

Cap. xxiii.

I
Gitur ſexageſimotertio uitæ ſuæ anno cernens grande monaſterium & multitudinem fratrum
ſecum habitantium, turbafaq. eorum, qui diuerſis languoribus & imundis ſpiritibus occupatos
ad ſe deducebant, ita ut omni genere hominum ſolitudo per circuitum replereſ, Flebat quoti-
die, & icredibili defiderio conuerſationis antiquæ recordabaſ. Interrogatus a fratribus, q. quid
re ſat, cur ſe conficeret, ait rurſum ad ſæculum redii, & recepi mercedem meam in uitæ mea. En homines pa-
læſtinæ & uicinæ, puiunciæ æſtimant me aliciuus eſſe momenti, & ego ſub p[ro]textu monaſterii ad diſpenſa-
onem fratrum, uilem ſupelleſtilem habeo. Seruabaſ autem a fratribus, maxime ab heſitio, qui miro amo-
re uenerationi ſenis deditus erat, Cumq. ita uixiſſet, lugéſ biennium, arifenete illa, cuius ſupra ſecimus mé-
tionem, præſeſti tunc uxor, ſed nil de habitu p[re]ſenti habens uenit ad eum, uolens etiam ad átonium p[re]
gere. Cui ille ſlens, uellem ait ipſe quoq. ire, fi non carcere huius monaſterii clauſus tenerer, & ſi eundi fructus eſ-
ſet, biduum enim hodie eſt, q. totus mundus tali parente orbatus eſt. Credigit illa, & ſtitit, & poſt paucos di-
es ueniente nuncio antonii dormitionem audivit.

Cap. xxv.

M
Ireſtur alii ſigna, quæ fecit. Mirentur incredibilem abſtinentiam, ſcientiam, humilitatem. Ego ni
hil ita ſtupeo, q. gloriam illâ & honorem calcare potuiffe. Concurrembar epiſcopi, p[ro]byteri, dlen
corum & monachorum greges, matronarum quoq. chriſtianorum grandis tentatio, & hinc &
inde ex uribus & agris uulgus ignobile, ſed & potentes uiri, & iudices ut benedictum ab eo pa
nem uel oleum acciperent. Et ille nihil aliuſ niſi ſolitudinem meditatubem in tantum ut quadam die p[re]
ciſci ſtaturerit, & adducto aſfello (nimis quippe exefus ieuinitis) uix egredi poterat, ut iter arripere conaretur,
quod cum p[re]bereuiffet, & quaſi uaititas & iuſtitium palæſtinæ idicereſ, plus q. decem milia hominum diuer
ſæ ætatis, & ſexus ad retinendum eum congregata ſunt, Immobilis ille ad p[re]ces, & baculo arenas diſcutiſs lo
quebaſ, fallacem dominum meum non faciam, non poſſum uidere ſubuerſas eccleſias, calcata xpi altaria,
ſiliorum ſanguinem. V niuerſi autem qui aderant, itelligebant reuelatum ei quiddam eſſe ſecreſti, quod no-
let confiteri, & nihilominus cuſtodiebant eum, ut profiſicereſt. Decrevit ergo publica omnes uoce conte-
ſtans, non cibi ſe, non potus quicq. ſumere, niſi dimittereſt. Et poſt ſeptem dies inediae tandem relaxatus, ac
uale dicens plurimis, cum infinito agmine uenit betilium, ubi ſuafis turbis, ut reuerentur, elegit quadra-
ginta monachos, q. haberent uiaticu, & poſſent ieuiantes ingredi, i, poſt ſolis occafum cibum ſumere. Qui
to igiſ die uenit peluſium, uitiſatifs, fratribus, q. in uicina heremo erant, & i loco qui dicitur Lichnos mora
bantur, prexit triduo ad caſtrum theubaton, ut uideret dracontium epiſcopum & confessorem, qui ibi exu
labat, quo incredibiliter conſolato tanti uiri præſentia, poſt aliuſ triduum multo babylonem labore pue-
nit, ut uideret philonæ epiſcopum & ipſum cōſefforem.

Cap. xxvi.

C
Onſtantius autem rex arrianorum fauës hæreſi, utrunq; in ea loca déportauerat. Inde egrediens
poſt triduum, uenit ad oppidum aphroditon, ubi conuenuo diacono baifane qui locatis camelis
& dromedis, ob aquæ in heremo penuriam, conſueuerat euntes ad antonium ducere, conſeſſus
eſt fratribus inſtare diem dormitionis beati antonii, & peruigilem noſtem in ipſo quo deſuſtus
fuerat loco, a ſe ei debere celebrari. Tribus igiſ diebus puſaftam & horribilem ſolitudinem, tandem ad mon
tem altiſſimum puenerunt, repts ibi duo bus monachis, iſaac & peluſiano, quorum iſaac iterpres antōii fue
Et quia ſe p[re]bet occaſio, & ad id loci uenimus, dignum uidetur breui fermōe habitaculum tanti uiri de-
scribere. Saxeus & ſublimis mons per mille circiter paſſus ad radices ſuas aquas exprimit, quarum alias are
næ ebibunt, aliaæ ad inferiora delapſæ, paulatim riuum efficiunt, ſuper quem ex utraq. ripa palmæ innume-
rabiles, multum loco & amœnitatis & commodi tribuunt. Videres ſene huc atq. illuc cum diſcipulis beati
antonii diſcurrere, Hic aiebat p[ra]ſallere, hic orare, hic operari, hic ſeſſus reſidere ſolitus erat, has uites, has ar-
bufculas ipſe plantauit, illam areolam manibus ſuis ipſe compoſuit, hanc p[re]ſicinam ad irrigandum hortu-
lum multo ſufore fabricatus eſt. Iſtum ſarculum ad ſociendam terram pluribus annis habuit, iacebat i ſtra
tu eius; & quaſi calens adhuc cubile deoſculabaſ. Erat autem cellula non plus méſuræ cellulæ per quadrú
tenens, q. homo dormiens extendi poterat. Praeterea in ſublimi montis uertice, quaſi per cochleam alcendé
tibus, & arduæ ualde, duæ menſuræ cellulæ uidebantur, in quibus uenientium frequentiam, & diſcipulo-
rum ſuorum contubernium fugiens moratus eſt. Verum hæ in uiuo exciſæ saxo oftia tantum addita habe
bant. Poſt q[ui]a autem ad hortulum uenerant, uidetis inquit iſaac hic pomarium arbufculis conſitum, & holeri
bus uirens, ante hoc ferme triennium cum onagororum grex uaitaret, unum e ductoribus eorum ſtare iuſ-
ſit, baculoq. tondens latera, quare inquit comeditis quod no ſeuiftis? Et exinde acceptis aquis, ad quas mu-

li eius oſtenderent. Qui cum ſeorſu eū abduxiffent; utrū ne monſtrauerint; ignoraſ, cauſam occultandi iux
ta cpeſtū antonii ſuſſe referens; ne pergamius; q in illis loci ditiffimus erat; ſublato ad uillam ſuam ſancti
corpore martyrium fabricaretur.

¶ Cap. xxvii.

I Gif reuerſus ad aphroditō; duobus ſecu tātū retētis fratribus; in uicina heremo moratus eſt, tāta abſtinentia & filentio, ut tūc primu ſe cœpiffie xpo ſeruire diceret. Porro iam triennium erat; q clauſum cælum illas terras areſecerat; ut ulgo dicerét antonii mortem etiam elementa luge re. Non latuit ſama hilationis incolas quoq illius loci;& certatim uitilis ac muliebris ſexus luge Iuridit; & attenuati fame; pluuias a ſeruo xpi.i, a beati antonii ſuccefiore deprecabanſ. Quos ille cernés mire doluit; eleuatiſq i cælum oculis; & ultraq in ſublime erigés palmas ſtati ipetrauit qd rogauerant. Etce auſte ſitiens arenola regio; poſtq pluuiis irrigata ē; tāta ſerpétu & uenenatoru animalium ex iprouiſo ebulliuit multitudine; ut pculſi innumerabiles; nifi ad hilarioné cœcurriſſet; ſtatim interirét. Benedicto itaq oleo univerſi agricolæ atq paſtores tangentes uulnera certam ſalutem ſumebant.

¶ Cap. xxviii.

V Idens etiam ſe ibi miris honoribus effici; perrexit alexandriam, inde ad interiorem oſa herenum tranſiturus. Et qa nunq ex quo cœperat eſſe monachus in uribus manferat; diuertit ad quoſdam fratres notos ſibi in brutio; haud pcul ab alexandria; qui cum miro gaudio ſucceſſent ſe nè; & iá uicina nox eſſet; repente, audiuit diſcipulos eius afinu ſternere; illuq pare ſpiciſi. Ita q aduoluti pedibus rogabant; ne hoc facerent; & ante limé pſtrati citius ſe mori q tanto carere hoſpite teſtabant; Quibus ille reſpondit. Iccirco abire ſeſtino; ne uobis moleſtia generem. Certe ex poſterioribus cognoſcetis; non fine cauſa ne ſubito ambulaffe. Igif altera die gazenſes cum liſtoribus pſeſt(i)nam pridie eū uenife cognuerant; intrantes monaſterium cum illum minime inueniſſent; inuicem loquebanſ. Nòne ſe ra ſunt. quæ auſiuimus? magus eſt; & futura cognoſcit. Vrbis autem gaza poſtq pſeſto de palæſtina hilarione iulianus in iperium ſucceſſerat; deſtruco monaſterio eius; p[]cibus ad iperatorem datis & hilarionis & heſitii morte; ipetrauerat; amboq ut q[]rerenſ; toro orbe ſcriptum erat. Egreſſus ergo de Brutio, p inuia foli tudiné iſtrauit oſa. i[]biq anno plus minus exaſto; quia illuc quoq ſua ſama puenerat; quaſi iá i oriente latere non poſſet; ubi multi illum & opinione & uultu nouerant; & ad folas nauigare inſulas cogitabat; ut qué ter ra uulgauerat; ſaltem maria caſelarent.

¶ Cap. xxix.

E Odem ſerme têpore hadrianus diſcipulus eius de palæſtina ſupuenit. dicés iulianu occuſi; chriſtianum iperatorem regnare cœpiffie reuerti eum debere ad monaſterii ſui reliquias; q ille au-diens deſtectus eſt; & conduco camelo p uſaſtum ſolitudinem puenit ad maritimá urbé libyae paretonium; ubi hadrianus iſſelix uolens palæſtinam reuerti; & prſtitnam ſub nomine magiſtri q[]rens gloram; multas ei ſecit iniurias, ad extremu conuaſtatis quæ a fratribus ei miſſa detulerat neſciète ilo p[]ſeſto eſt. Super hoc qua alter locus referendi non e; hoc tātū dixerimí terrorem eoq q magiſtros de p[]ſpiciunt; q poſt aliquátulú têporis cōputruerit morbo regio.

¶ Cap. xxx.

H Abés igif ſenex zananu ſecu aſcédit clasſe; quæ ſiciliam nauigabat. c[]uq uenúdato euageliog co dice; quédé manu ſua adoleſſens ſcripſerat; dare naulú diſponeret; hadriae naucleri filius areptus a dæmone; clamare cept & dicere. Hilarion ſerue dei, cur nobis per te & in pelago tutos e[]c n[]o li[c]et. Da mihi ſpatium donec ad terrá ueniá; nec h[]ic eieſtus p[]cipiter in abyſtos. Cui ille, Si deus deus meus ait tibi cœcedit; ut maneas; imane. Sin aŭt ille te eiicit, qd mih[]ui iuidiá facis huomini peccatori atq médico? Hoc auté dicebat; neautæ aut negociatores iq in naui erant ſecu ad terrá pueniſſenti; p[]derét. Nec multo poſt purgatus é p[]uer; patre fidé dante & c[]æteris q aderát; nulli ſe ſup nomé eius locuturos. Ingreſſus auté pachynu p[]montoriu ſiciliæ: obtulit nauclero euagelium pro ſubuectione ſua & zanani. Qui nolens accipe; maxie c[]u uideret illos; excepto illo codice & his q[]bus ueliti[]er at[]r amplius nihil habere ad extremu furat ſe n[]o accepturú. Sed & ſenex aſſenſus eſt fiduciá pauperis conſcientiæ; & i eo magis l[]ætabaſ. q nihil ha beret ſaculi; & ab accollis illius loci médicus putareſt.

¶ Cap. xxxi.

P
Orró recogitás ne negociatores de oriéte ueniétes ſe notu facerét; ad mediterranea fugit loca.i,
i uiceſimo a mari miliario. Ibiq in quodá deſerto agello ligno; quotidie faſſem alliégas iponebat
dorso diſcipuli quo i. pxia uilla uenúdato; & ſibi alimonia; & his qui forte ad eos ueniebat; pa-
xillulú panis emebát. Sed uere iuxta qd ſcriptú é, n[]o p[]ot ciuitas latere ſup monté poſita. Scutari-
us q[]dá c[]u i. báſlica beati petri romæ torquareſ clamauit i eo imundus ſp[]uſante paucos dies ſiciliam igref
ſus hilation ſeruus xpi. & nemo e[]u nouit. & putat ſe eſſe ſecretú, e[]uo uadá. & prodam illum. Statimq[]u c[]u ſer
uulis ſuis aſcenfa in portu naue appuſtus é p[]achynum. & deducente ſe dæmone: ubi ante conſpectum ſe-
nis ſe p[]trauited; ilico curatus eſt.

¶ Cap. xxxii.

H
Oc inſitium lignog eius in ſicilia. innumerabilem ad e[]u deiceps ægrotantium. ſed & religioſorú
hominu adduxit multitudinem, in tantú; ut de primoribus uiris tumés q[]dam morbo itercutis,
eadé die qua ad e[]u uenerat, curatus eſt. Qui poſtea offerés ei inſinita munera, audiuuit dictú fal-
uatoris ad diſcipulos, gratis accepiſtis, gratis date. Dú hæc ita gerun[]i in ſicilia, heſitius diſcipulus
eius toto ſené orbe q[]rebat. Lufttrans littora; deſerta penetrans, & hanc tantum habens fiduciá, qa ubicung
eſſet, diu latere n[]o poſſet. Transacto igif iá triénio audiuuit mothonæ a quodá iudæo ulia populis ſcuta u[]e-
dete p[]phetam x[]pianorum apparuiffe in ſicilia, tanta miracula & ſigna facientem, ut de ueteribus ſanctis de
putareſt. Interrogatus itaq habitú eius, iceſſum & l[]iguam, maximeq ætatem dicere nihil potuit, l[]le eni q re
h[]erebat, famá ad ſe tantú uenife hominis teſtabaſ. Ingreſſus ergo adriam, p[]spero curſu uenit p[]achynum &
reſentum, & h[]elum ad ſe tantú uenife hominis teſtabaſ. Ingreſſus ergo adriam, p[]spero curſu uenit p[]achynum &
reſentum, & h[]elum ad ſe tantú uenife hominis teſtabaſ. Ingreſſus ergo adriam, p[]spero curſu uenit p[]achynum &
reſentum, & h[]elum ad ſe tantú uenife hominis teſtabaſ. Ingreſſus ergo adriam, p[]spero curſu uenit p[]achynum &
reſentum, & h[]elum ad ſe tantú uenife hominis teſtabaſ. Ingreſſus ergo adriam, p[]spero curſu uenit p[]achynum &
in quadam curuii littoris uillula famam ſenis ſufcitans, c[]óſona omnium uoce cognouit ubi eſſet, quid age-

2

ret.nihil in eo ita cunctis admirátibus, quæ poſt tanta ſigna atque miracula nec fragmenqdem panis a quoquæ illis locis acceſſet. Et ne lògum faciam, ſanctus ur heſitius ad magiſtri genua prouolutus plàtaſque eius lachrymis rigans, tandem ab eo ſubleuatus poſt bidui truiqæ ſermonè audit a zanano, non poſſe ſenem ià illis habitare regionibus, ſed uelle ad barbaras quaſdam pergere nationes, ubi & nomen & rumorius ſuſico-ignitus fieret.

D

Vxit itaqæ illu ad epidaurû dalmatiæ oppidù, ubipaucis diebus in uincio agello máſtans nò po tuit abſcòdi. Siquidè draco miræ magnitudinis quos gentili ſermone boas uocant, ab eo tam grandes ſint, ut boues glutire ſoleant, omnem late uaſtabat prouinciam. & non ſolum armenta & pecuæ, ſed agricolas quoq & paſtores traſtos ad ſe ui ſpiritus abſorbebat. Cui cù pyra iuſſet ſet pàparari & oratione ad xpm miſſa euocato pècepſet ſtruè lignorù ſcàdere, ignè ſuppoſuit. Tum itaqæ cù età expeſtante plæde imànè beſtia còcremauit. Vnde æſtuans qd faceret, quo ſe uerteret, alia parabat ſugâ, & ſolitarias terras mente pluſtrans merebat. ♃ tacête de ſe líqua miracula loquebatur.

E

A tépeſtate terræmotu totius orbis, q poſt iuliani mortè accidit, maria egreſſa ſut terminos ſuos, & quasi rurſus deus diluuumi minarec, uel i antiquù chaos redirent oïa, naues ad pàrpta de latere montium pependerunt. Quod cum uiderèt epidauritani frementes flucſus & undage, mo les; & montes gurgitum littoribus iſerunt: uerentes quod tam eueniſſe cernebant: ne oppidù ſuididitus ſubuerteret, igreſſa ſut ad ſenè, & quasi ad plìium pſſicifcentes poſuerunt eum in littore. Qui cum tria crucis ſigna pinxiflet in fabulo, manuqæ contra tenderet, incrediſble dictù ſe i quantà altitudinem intume ſcens mare ante eù ſteterit, ac diu fremens, & quasi ad obicè idignans, paulatim i ſemeripſu relapſum è. Hoc Epidaurus & ois illa regio uſq; hodie pèdicat. Matreſſo docèt liberos ſuos ad memoriá i poſteros traſimitè dà. Vere illud qd ad apoſtolos dictum è: si crediteritis, dicetis huic mòti tráſi i mare, & ſiet, etiam iuxta litfera ipleri pòt. Si tamè q[ui] habuerit apoſtoloq, ſidè, & talè qualiſ illis habéda dominus iſperauit. Quid, i.n. iter eſt utrù mòs deſcedat i[que] mare: an imèſi undage, mòtes repète obriguèr et, & ante ſenis tantù pedes laxeit ex alia pre molliſter fluxerint.

M

Irabat ois ciuitas, & magnitudo ſigni falonis quoq; pcrebruerat, qd itelligès ſenex i breui lébo clà noſte fugit; & iuèta poſt biduoneraria naui prexit cyprù. Cùq; iter maleas & cytherà, pyratæ derelicta clasſe in littore quæ non antèna ſed còto regit, duobus aut puis myoparonibus occurrifent; & denuo hincinde flucſus occurrerent remiges oës q i naue erat trepidare, ſhere, diſcurzere, pàparare còtos, & q[ui] non ſufficeret unus núcius, certati ſeni pyratas adſeſi dicebát. Quos ille p[er]tuens, ſubrifiſt, & còuerſus ad diſcipulos, dixit, Modicæ inſt ſidei, q[ui]e trepidatis? Nungd plures ſut i, q[ui] pharao nis exercitus? Tamè oës deo uoléte ſubmerſi ſut. Loquebaf hic, & nihilominus p[um]aſtibus roſtis hoſtiles cariæ iminebát iactu tatu] rapidis medio, Stetit ergo i ora nauis, & porrecta còtra ueniètes manu hucq[ui]a ueniffle ſufficiat. O mira reſ; ſides, ſtatì ſefuìereu nauciulæ, & iſpèlitibus còtra remis: ad puppini ipetus redit. Mirabaf pyratæ poſt tergù ſe redire uolétes, totocq corporis nixu: ut ad naui giuì puenirèt, uelocius mul to, q[uæ] uenerat, ad littus ſerebanſ.

P

Rætermitto cætera, ne uidear i narratiòe ſigno, uolumè extèdere, hoc ſolù dicà i[ter] cycladas nauigás hincinde clamatiù de urbibus & viſic & ad littora còcurrentiù imùdoq, ſpirituù uoces audiebat. Ingreſſus ergo p[ap]hù urbe cypri nobilè carminibus poetaq, quæ frequèter terræmo-tu lap[æ], nùc ruinag, tatu] uſteſgiis qd oli fuerit oſtedit. In ſecùdo ab urbe miliario hitabat ignobilis gaudéſq; pa[u]aucis diebus gete uiuereſt. Verum non plus uiginti tranſliere dies, cum p[o]œm illa] iuſula q[c]ùc imundos habebat ſpùs, clamare cœperù, ueniffle hilarionè ſeruù xpi, & ad eù ſe debere p[er]perare. Hoc falamia, hoc cyrru, hoc lapytha, & urbes reliquæ còclamabát plaſiſq; afterentibus ſicre ſe q[uè] hélio hilarionè, & uere illum eſſe famulum dei, ſed ubi eſſer ignorare, Intra triginta igitur nec multo amplius dies, ducenti ſerme, tam uiri q[ui] mulieres ad eù cògregati ſunt. Quos cù uidiſſet, dolès q[ui] ſe non paterèc g[el]ſere, & quodamo do i ultiouè ſui fæuiès, tата eos inſtantia flagellauit, ut q[am]dam ſtatì, alii poſt biduù, triduumue, omnes ueroi-tra una hebdomadà curarentur.

M

Anès itaqæ ibi biénio & ſemper de fuga cogitars, heſitiuì ad ſe ueris: t[é]pore reuerſuq, Palaſtina]n ad salutationè fratrum, & monaſterii ſui cineres uiſendos miſſat. Qui cù reuertiſſet, cupienti rurſu ad ægyptu] nauigare hoc è ad ea loca, quæ uocanq Bucolia, eo q[ui] nullus ibi xpianoq eſſet, ſed bar bara & ferox natio, ſualit ut i ipſa magis iſula ad ſecretiorem locù còcederet. Quæ cù diu luſtràs oïa reppiſet, p[du]xit eù, xii, milibus a mari, p[cu]l iter ſecretos, a[po]ſtoq, montes, & quo uix repta]do manibus genibuſq; poſſet aſcédi, q[it]rogreſſus, còtéplatus q[de]c è, terribilè ualde & remotu] locu, arboribuſq; hincinde circu]datu, habéte etià aq[ds] de l[u]p]cilio collis irriguas, & hortulù pamœnù, & pomaria plurima, quoq; fruſtù nunq i cibo ſupſit ſed antiquiſſimi iuxta tépli ruinà, ex quo ut ipſe referebat, & eius diſcipuli t[el]tabanq, tam innumerabiliù p[no]ſtem & dié dæmonum uoces reſonabant, ut exercitù crederes. Quo ille ualde delectatus q[ui]s, ſtantos agoniflas haberet i p[xi]o, hitauit ibi p[an]nos, v, & ſæpe iuſente ſe heſitio i hoc extremo ià uitæ ſuæ tempore reſocillatus è, q[ui] pp al[ſ]pitatem; diſticultatemq[ui] loci & umbraq; ut ſerebaſ ulgo multitudine, aut nullus; aut rarus ad ſe uel poſſet uel auferet aſcendere. Quadà autè die egreſſus hortulum uidit hojem toto corpe paralyticù iacétè áte flores. Interrogauitq; heſitiuì, q[in]am eſſet, uel quò ſuiffet adduètus, q[ui] reſpo-dens ait, p[oc]uratorè ſe ſuiffte uilluſæ, ad cuius confinia hortulus quoq, i q[ui]o ipſu erant, pt[in]tineret. Et ille cù la-chrymis t[é]dés ad iacétè manù, tibi inſt dico. In noie domini ſi] iefu] xpi ſurge, & ábula. Mira velocitas. Ad-huc uerba i ore loquétis uoluebanq, & ià mébra ſolidata ad ſtádu] hojem ſurragebat, Quod poſſet, auditum

eitiam difficultatæ loci. & iter iaiu plurimogæ uicit necessitas.nihil p cireuitu cùctis uillis obferuátibus q ne quomò laberet (diffeminauerat.n.hoc de eo rumor diu eu in eodè loco manerè non poſſe)quod ille non leuitate quadà aut puerili ſenſu uictus faciebat.fed honorem fugiés.& iportunitaté, Semp eni filentium & utam ignobilem defiderabat.

¶ Cap. xxxviii.

Gie oſtogeſimo ætatis ſuæ ano cu abſes eet heſitius, quli i teſtaméti uice breuè mauippria ſcripſit epiſtolá.oës diuittias ſuas ei dereliqués.Euageliu, & tucá facceá:cucullam:& palliolu.Nà miniſter eius ante paucos dies obierat. Venerunt itaq ad ægrotáté de papho multi religioli uiri, ma-xime q eu dixiſſe audierátá ſe ad dominu migratuge,& de corporis uinculis liberadú.Sed & cò ſtantia qda faciæ ſoemia.cuius geneg & filiá de morte liberauerat unctiòſe olei,quoës oës adiurabut:ut ne pù ſto qdem horæ poſt morte referuareſ, ſed ſtatim eu i eodè hortulo terra operirent ſicut uſtitus erat uti tuli ca licinæ & cuculla, & fago ruſtico;

¶ Cap. xxxix.

Amg modicus calor tepebat i corpo.nec pter ſenſu qeç uiui hois ſuperat & tamé aptis oculis loquebat.Egredet qd times;Egredet aia mea,qd dubitas; Septuagita ppe annis ſeruisti xpo & morte times.In hæc uerba exhalauit spùm.Statimog terra obrutu áte urbi ſepultu; mortuum nunciauerunt.

¶ Cap. xli.

Vod poſtq palæſtia sæctus uir audivit heſitius, prexit ad cypru,& simulás ſe uelle habitaſ i eodè hortulo,ut diligèti cuſtodia ſupſitionè oculis tolleret,cú igenti uitæ ſuæ piculo, poſt decè ſere méés corpus eius ſuratus è, qd i aſina deferet, totis mōachog & oppidog turbis p[re]ſequibus,i antiquo mōafterio cōdидit illæa tūica cuculla & palliolo;& toto corpo. quli adhuc uueret ite-

gro,tatilg flagrate odoribus;ut delibutu unguétis putareſ.

¶ Cap. xlii.

On mihi uidec i calce libri tacenda cōſtantiæ illius ſanctiſſimæ mulieris deuotio: quæ plato ad ſe nuncio; q[or]pufculum hilarionis palæſtinae eſſet; ſtatim exanimata eſt; ueram i ſeruui dei dile c[tion]e etiam i morte còprobás.Erat eni ſolita puigiles in ſepulchro eius noctes ducere, & q[ui]s cù p[re]ſente ad adiuuádas ofones ſuas ſermocinari. Cernas uſq hodie mirá iſter palæſtinos & cyprios c[œ]tôténiæ. His corpus hilarionis: illius ſp[rit]itu ſe habere certátibus, & tamé in utriq locis magna quotidie ſi- gna ſunt: ſed magis in hortulo cypris ſorſitan quia plus illu locu dulexerit. Auxiliante domino iefu chrísto; quuit iuit & regnat in ſæcula ſæculorum.

¶ Beati Hieronymi prefbrì ad ruſticum, qué poſt p[er]miſſa cù còiuge continentiam lapſum ad cohortatur. uaria ex ſcripturis de fructu p[er]o[ſ]nitentiæ teſtimonia & exépla decerpés,cundè ad loca ſanctæ & monaſticá conuerſationem inuitans.

Q
Vod ignotus ad ignotum audeo ſcribere:ſaſtæ ácillæ xpi hedibæ & filiæ meæ còiugis tuae
artemæ:imo ſororis ex coniuge atq còſeruæ ſecit deſcatio,Quæ nequaq[ur]pria ſalute con
tenta:tuá & ante q[ui]uit i přia,& nunc in ſaſtis locis q[rit]ut saluté,Imitari cupiès andreae & phi-
lippi apoſtoloq beniuolétia,quo[que] uterq iuentus a xpo;ſrem ſimoné & amicu nathanahel
iuenire deſiderat,ut alter eog mereaf audiſ. Tu es ſimon filius ioannis:tu uocaberis cephas
q[da] interp[ata]c petrus. Alter donum dei(hoc eni lingua ſra fonat nathanahel)xpi ad ſe loqué-
tis teſtimonio ſubleueſ.Ecce uere israelita:i quo dolus no è,Optauerat eni quondá & loth cu filiis ſaluare
còiugé ſua: & de incendio ſodomæ & Gomorræ pene ſemiuſtus erùpens educere ea[que] p[ri]ſtinis uitiis te-
nebat aſtricta, ſed & deſperatio trepida reſpiciéſ poſt tergúia: eterno iſidelitatis titulo condénat.Et ardens
fides pro una multire p[od]ita, totá ſegor liberat ciuutatem.Deniq poſtq ſodomiticas ualles ac tenebras dere-
linquens ad montana c[ò]ſe[dit], ortus eſt ei fol in ſegor; quæ interpretaſ paruula,ut parua fides loth: quia ma-
tora nò poterat, ſaltem mióra ſeruaret.Negq eni gomorræ quondam & erroris hitator, ſtatim ad meridiem
poterat p[u]nirent:i qua abrahá amicus domini cu angelis ſuſcepit deum,& ioſeph fr[es] p[er]ſcit i ægypto. ſpon-
ſuq audita ſponſa,ubi cubas,ubi p[er]ſcis in meridie:Samuel quòda p[l]agebat faul.qa ſupbiæ uulnera p[œ]nité
tæ medicamie nò curabat.Et paulus lugebat corithios: qui fornicatiòis maculas lachrymis delere nolebat.
Vnde & ezechiel librum deuorat ſcriptum ictus & foris: carminé; planctu: & de carmié ſup laude iuſtoq, plá
etu ſup[er]o[ſ]nitétibus. Ve ſup his de q[us]bus ſcriptu é, cu uenerit ipius i p[u]ſdù malog c[ò]tenit. Quos oſtédit
eſaías dicés, Vocabit dnus ſabaoth i die illa fletu; & p[la]ſtú: & decaſulationé, & acci[ct]ioné, cilicioq. Ipi aút ſe-
cerut læticiá & exultationé: maſtantes uitulos: & occidentes oues,ut comederent carnes: dicétes manduce
mus; & bibamus, cras eni moriemur. De q[us]bus & ezechiel loquiſ. Et tu fili hois dic domui israel ſic locuti
eſtis dicétes. Errores níſ & iniqtates níſæ ſup nos erút, & i ip[er]ſis contabeſcimus, & quò falui eſſe poterimus?
dic eis. Viuo ego dicit dominus.nolo mortem ipii, ſed ut couertaſ a uita ſua. Et itegq. Reuertimini receden
tes a uia uíra: Quare moriemini domus israel? Nihil tá offendit deu; q[ui] deſperatio: & deſpatiòe meliog hære
de prioribus. licet ip[er]a deſpato[ic]redulitatis idíciu ſit. Qui eni deſperat saluté, nò futug, putat e[que] iudiciu, q[ui]
fi metueret; utiſq bonis opibus iudici ſe p[ar]araret. Audiamus p[er] hieremiá loquente deu. Conuerte pedé tuu a
uiia tua ap[pa] & guttur tuu a ſiti. Et itegq. Nung[que]d qui cadit non reſurget, aut qui auerſus eſt non reuerteſ? Et
peſaíá quádo conuerſus igemueris, t[uc]u ſaluus eris. & ſcies ubi fueris. ſcire non poſſumus ægrotationis ma-
la.nílii, cù fuerit ſanitas conſecuta. Et q[ui]tú boni uirthus habeat, uitiá demoſtrát: Clariuq[ui] ſit lumé còparatiòe
tenebræ. Ezechiel quoq iſde uerbis: qa eodè & sp[ú] ſconuertimini iqu[it]: & recedite ab iniqtatibus u[ri]ſs do-
mus israel: & nò erút uobis i tormétu ipietates. Proiicite oës iniqtates u[ri]ſas: q[us]bus ip[er] egiftis aduerſu me. Et
facite uobis cor nouu: & ſp[er]itá nouu. & quare moriemini domus israel? Nolo eni morte p[et]o[ris] dicit do-
minus. Vnde & in conſequentibus loquiſ. Viuo ego dicit dominus. Nolo enim mortem peccatoris: niſi ut

Z ii

reuer taet a uia fua. Ne mens incredula de bonogre promissione desperet, & femel pitioni animus deslin-
tus, non adhibeat curationem uulneri: qd nequaq aetimat posse curare. Iccirco iurare se dicit ut si non cre-
dimus pmittenti deo, credamus faltem p nostra salute iuranti. Quam ob caufam iustus precaef, & dicit. Co-
uerte nos deus salutaris nofter, & auerte furorem tuum a nobis. Et itege. Domine in uoluntate tua pfluiti-
decori meo fortitudinem. Auertili faciem tuam a me, & factus fum conturbatus. Poftg. n. feceditatem del-
ctoge meoge uirtutum decore mutaui: ifirmitatem meam tua gira roboraft. Ecce audio pollicitem. Pe-
fequar inimicos meos; & comprehendá illos; & non conuertar: donec deficient, ut q te ante fugiebam. & in-
micus eram, tua comprehendar manu. Neceffes a pefquendo, donec deficient a uia mea pellimai; & reuer-
art ad uirum meum priftinum, qui mihi dabit linteamina mea; & oleum & similá, & cibabit me pinguilinis ci-
bis qui iccirco obſlepit; atq pfluit ut iias meas pellimas, ut eam iuenerit uiam: quæ dicit i anguelio. Ego ſü-
via ueritas; & uita. Audi pphetam loquentem. Qui feminant in lachrymis in gaudio metem. Euntes ibant
& flebant portantes femina fua. Venientes autem uenient í exultatione portantes manipulos fuos. Et loq-
re cum eo: Lauabo p ſingulas noſtes leſtum meum, i lachrymis ſtratum meum rigabo. Et itege: ſic ut deſide
rat ceruus ad fontes aquageita defiderat anima mea ad te deus. Sitiuit aia mea ad te deum foteſtem uiuú. Qua-
do ueniam & apparebo ante faciem dei: Faſtæ ſunt mihi lachrymæ meæ panes p diem noſtem. Et i alio lo-
co, Deus deus meus ad te de luce uigilo. Sitiuit aia mea ad te. q multipliciter tibi caro mea. In terra deſerta
& iuia & inaquofa ſic i ſancto apparui tibi. Quanq ení ſitierit te aia mea. tamen multo te plus carnis meæ
labore qiuii, & tibi in ſancto apparere non potui: nifi prius in terra deſerta a uitiis. & iuia aduerſaris ptaſ-
bus; & abſc; humore & rheumate ullius libidis commorarer. Fleuit & dominus fup ciuitatem hieruſalei-
quia non egifſent pniam. & petrus trinam negationem amaritudine abluit lachrymag. Impleuitq; illud p-
pheticum. Exitus aquarum deduxerunt oculi mei. Plangit & hieremias populum pniam non agentem di-
cens. Quis dabit capiti meo aquam. & oculis meis fontem lachrymarum; & plorabo populum fitum per di-
em & noſtem. Cur autem plangat & defleat, ſequendi fermone demonſtrat. Nolite fleſ mortuú neq plāgaris
eum. Flete planctu qui egrediſ, qa non reuerteſ ultra. Nequaq igit gentilis plangendus éatq iudaus qui i
ecclſia non fuerunt & lemel mortui ſunt. de quibus ſaluator dicit. Mortuos dimitte, ut ſepeliant mortuos
fuos. Sed eos plange. q p ſcelera atq peccata egrediſt: of nolunt ultra reueri ad eá dnáioe viito
rum. Vnde & ad uiros eccleſiaſticos, qui muri & turres eccleſiæ nuncupanſ, loquiſ fermo ppheticus dicens.
Muri fyó pſerte lachrymas ſplentes illud apoſtoli. Gaudere cû gaudentibus. Flere cû flentibus, ut dura cor
da peccantium ufis lachrymis puocetis ad fletum, ne pfeuerantes in malicia audiant. Ego płaſtai te uineam
frugiferá, oé femé ueg. ſerui. quomodo conuerſa es in amaritudinem uitis alienæ? Et iterú. Ligno dixerunt,
pater meus es tu, & lapidi, tu genuiſt me, & uerterunt ad me dorſa, & non facies fuas. Et eſ ſenſus. Nolu-
ritur ad me conduerti: ut agerent pniam. ſed p cordis duritiam ſua mea terga uerterunt. Qua ob
rê & dominus loquiſ ad hieremiá. Vidisti quæ fecerunt mihi hitatio iſrael. Abierut fup omnem montem
excellú; & ſubter oé lignú frondolú. & fornicati ſut ibi, & dixi. Poftg fornicata eſ hæc oia: ad me reuerere
& nô eſt reuerſa. O clæmentia dei. O nostra duritia: dum & poſt tanta ſcelera nos puocat ad falutem. Et ne
ſic quidem uolumus ad meliora conduerti. Si reliqrit iſquit uxor uig ſuú, & alii nupferit & noluerit poſſea re
uerti ad eú. nunqnd ſuſcipiet eá & nô deſteſabiſ? Pro quo ſcriptú eſt: iuxta hebraica ueritareqd i græcis & la
tinis codicibus nô habeſ. & tu dereliqti me. Coüertere; & ſuſcipiá te, dicit dominus. Eſtaias quoq in eúdem
ſenſú iſde pene loquiſ ſermonibus. Conuertimini qui p ſ fundú cōſoliu cogitatis, & iniqui ſ filii iſrael. Reuer-
tere ad me; & redimá te. Ego dominus, & non eſ alius pter me iuſtus; & non é ſaluator abſc; me. Reuertimi
ni ad me; & ſalui eritis: qui eſtis in extremis terra. Recordamini hoz. & igemifcite, & agite pniam qui eſta-
tis. Coüertimini corde, & mementote priogæ a ſæculo, quoniá ego ſü deus & nô eſt alius deus abſc; me. ſer-
bit & iohel. Conuertimini ad me i toto corde uro. i eiunio; & lachrymis. & płaſtu, & ſcindite corda ufa. &
nô uelſtiméta ſua. miſericors, n. & miſerator é domius; & agés pniam ſup malitiis. qæ aút ſit miſericordiz:
& qtæ(ut ita loquar(nimiæi eſſabiliſq clæmëtiae: oſee ppheta nos doceat: p qué loquiſ deus. Quid tibi fa-
ciat effraim? Quó te ptegá iſrael? Quid tibi inſ faciá? Sicut adama poná te; & ſicut fe boim. Conuerſú é cor
meú i me. & cōturbata eſ pœnitudo mea. Nequaq faciá tibi ſecundú íra ſuroris mei. Vnde & dauid loquiſ
i pſalmo. Non eſt i morte q memor ſit tui. i íferno aút qs confitebiſ tibi; & i alio loco. Peccatum meum no
tú feci, & iniqteme meá non abſcondi. Dixi pnunciabo contra me iniqteme meá domio; & tu dimiſihi
pſetatem peccati mei. Pro hac orabit ad te ois ſanctus i tpe oportuno. Verütamen i diluiouo aquage multa-
ad eum non approximabunt. Vide qta magnitudo ſit fletuú: ut aquarum diluiouo cōparet. quoq s habuerent,
& dixerit cum hieremia non ſileat pupilla oculi mei: ſtatí i illo cōplebiſ. Miſericordia & veritas obuaueuſt
ſibi: iuſticia & pax deoſculatæ ſunt, ut lit iuſticia & veritas quæ ſeruaueuſt. miſericordia & pax quæ puocet
ad falutem. Totam pniam pétoris oſtendit pſalmus qui quageſimus: quando igrefiſs eſt dauid ad berabee
uxorem uriæ cethei; & nathan pphetante correptus, reſpondit dicens. Peccauí, Statiq. meruit audire. Et do
miúus a te abſtulit pétum. Adulterio, n. iunxerat homicidium; & tamen cōuerſus ad lachrymas. Miferere at
mei deus ſecundum magnam miſericordiam tuam, & ſecudú multitudiem miſerationum tuarum dele ini-
qtatem meam. Magnum ení peccatum magna idigebat miſericordia. Vnde iúgit & dicit. Multum lau me
ab iniqtate mea; & a pét meo munda me. Quoniam iniqteme meam ego cognoſco, & delictum meú con
tra me eſt ſemper. Tibi foli peccauí (rex ení erat, & alium, non timebat) & malum coram te feci, ut iuſtifice-
ris i ſermonibus tuis; & úicas cú iudicaris. Coſuerit ení deus oía ſub peccato, ut omnibus miſereá, tatumq
pſecit ut dudum pétor & pœnitens tranſierit i magistrum, & dicat. Docebo iniquos uiuas: & ipii ad te

conuerit. Conſſcio eni & pùlchritudo coram eo:ut q ſua conſſus fuerit peccata. & dixerit. Putruerut & corruptæ ſunt cicatrices meæ a facie iſpientiæ meæ:ſo ditatê uulnerû in fanitatis decorê cõmuteret. Qui eni ab ſcondit iniquitatê ſua:non p[er]ſperabif. Achab rex i[p]rufimus uineã nabuthæ cruore poſſedit;& cù h[ie]zabel non tâ coniugio ſibi q crudelicate coniuncta:heliæ i[cre]patione corripiſ. Hæc dicit dominus, Occidiſtii: & poſſediſt. Et itege, In loco quo lixerut canes ſaguiné nabuthæ,ibi lingent ſanguiné tuu,& h[ie]zabel ca[n]nes comendat ante muros iſrael. Quod cum auditſſet achab, ſcidit uſtimenta ſua, & poſuit faccum ſup car[n]em ſuam: i[eu]nauitъ & dormiuit in cilicio. Faſtusъ eſt ſermo domini ad heliam dicens. Quoniam reueruſus eſt achab ad humilitatê mei cauſa:nò iducá malu i diebus eius. ſed filii ſui, qa licet peccasset ſunu ſcelus achab & h[ie]zabel & h[ie]zabel canent conuſi achab ad pniam poena diſſer[t] i poſteros, & h[ie]zabel i ſcelere p[er]ſeuerás p[er]ſenti iudicio condènaſ. Loquiſt domius i euvangelio. Viri niniuitæ ſurgent i uici diu cù generatione hac, & condènabunt eà:qa egerunt pniam ad p[er]dicationem ionæ. Et itege, Non ueni uocare iuſtos, ſed p[et]oſores ad pniam. Dragma perit;& tamè iuenit i ſtercore. Nonagintanouem oues relinquuſ in ſolitudine, & una ouis quæ aberruerat; paſtoris humeris reportaſ. Vnde & l[æ]ticia angelorum eſt ſup uno p[et]oſore agente pniam. Quanta ſoſcitas, ut de ſalute n[ro] exultêt celætia:de quibus diciſ. P[ri]niam agite, appropinquadit enim re[n]gnum cæloſe. Nullum i[mi] medio ſpacium, Mors & uita ſibi contraria ſui: & tamè p[ri]niam copulan[ct]. Luxuriosus filius tota p[er]degerat ſubſtantiam. & pc[ul]c a p[re] uix porcoq[] cibis i ediá ſuſtentabat. Reuertiſt ad parentem, i[m]ola[ſ] ei utiulus ſaginatus. I[t]olá accipit & annulum, ut x[pi] recipiat fundamentu, quod dudum polluerat, & audire meſt. Candida ſint ſemper uſtimenta tua. Receptoq[]s i[gnaculo] dei, p[cl]amet ad dominu. P[er] peccatu[i] in cælum, & coram te, & reconciliatus ofulo dicat ad eum. Signatum eſt ſuper nos lumen uultus tui domine, iuſticia iuſti non liberabit eum i quacuq[]b[] die peccauerit, & iniquitas iniqui non nocebit ei quacunque die conuerſus fuerit. Vnum qu[e]c[]b[] iuſticat deus, ſic ut iuenerit, nec p[er]terita confiderat, ſed p[er]ſientia, ſi tamen p[er]terita crimina nouella conuerſione muten[ſ]e. Septies cadit iuſtus: & ſurſigit. Si cadit, quomodo iuſtus? Si iuſtus quomodo cadit? Sed iuſti uocabulum non amittit, qui p[er] pniam ſemp ſurſigit. Et n[ò] ſolum ſepties, ſed ſeptuagies ſepties delinquenti, ſi conuerta[ſ] ad pniam: peccata donan[ſ]. Cui plus dimittit: plus diligit. Mere[trix] lachrymis pedes ſaluatoris lauat, & crine detergit, & in typu eccleſiæ de gentibus cõgregatae meſre au[de]r, Dimittunt tibi peccata tua. Pharif[æ]i iuſticia pit ſupbia, & publicani humilitas conſeſſione ſaluaſ. Per hieremiá teſta[ſ] deus, ad ſumam loquar contra gentem & regnum; & eradicem & deſtruam & diſperdam il[]ud. Si pniam egerit gens illa a malo ſuo quod locutus ſum aduerſu eam, agá & ego pniam ſuper malo : q[ui] cogitau[i]t ſuper facerem ei. Et ad ſummá ſub quod ſuper g[et]em & regnú: ut aſdifici: & ut planté illud. Si ſecerit ma[l]um in conspectu meo:ut non audiat uocé meam; pniam agá ſup bono quod locutus ſum ut facerem ei. Sta timq[]s infert. Ecce ego ſingo contra uos malumi: & cogito contra uos cogitationem. Reuerta[ſ] unuqiſt[]b[]a iua ſua mala, & dirigite uas uſeſiās & ſtudia uſeſtra: qui dixerunt. Deſperauimus: poſt cogitationes enim noſtras ibimus. & unuqiſt[]b[] poſt prauitatem cordis ſui malum faciemus. Symeon iuſtus in euangelio loquiſt. Ecce hic politus eſt i in ruinam & in r[ef]uſectionem multoq[]n. In ruinam uidelicet peccatorum, & in r[ef]uſatione eoq[]n agunt pniam. Apoſtolus ſcrib[]it ad corinthios. Audit[] inter uos fornicatio, qualis ne inter gen[tes] quidem, ita ut uxorem p[er]ſis aliquis habeat, & uos iſlati eſtis, & non magis luſtum habuſtis ut tolla[ſ] de medio uſeſtum, qui hoc opus ſecit. Et in ſecunda ad eſdem epiftola ne abundantiori trifſitia p[ere]at, q eius modi eſt. reuocat eum & obſecrat; ut confirmet ſuper illum charitatem. Et qui inſeſtu pierat: p[ri]niam conferuſ. Nullus quidem mundus a peccato:ne ſi unius quidem diei fuerit uita eius. Quato minus m[ú]di numerabiles erunt anni uitæ illius? Aſtra quoq[]b[] ip[la] n[ò] ſunt munda in conspectu eius. & aduerſum angelos ſuos p[uer]ſum quid excogitauſt. Si i cælo peccatum, q[to] magis in terra. Si deliciu[m] in his q carent t[é]tatione corporea, q[to] magis in nobis, qui fragili carne circu[du]nam, ut cum apoſtolo dicamus, miſer ego, quis me liberabit de corpo[] mortis huius. N[ò], n. hitat i carne n[ro] ſonu nec agimus q[ui] volumus; ſed q[ui] n[ò]lumus ut aliud anima delſideret; aliud caro facere cogaſ. Quod ſi quidá iuſti appellan[ſ] in ſcripturis, & non ſolum iuſtis, ſed iuſti in conspectu dei: iuſta illam iuſticiam appellan[ſ] iuſtii, iuxta quam ſupra dictum eſt. Septies cadit iuſtus, & r[ef]urget. Et iuxta quod iniquitas iniqui non nocebit ei in quacuq[]b[] die conuerſus fuerit, cui deſperan[]dum eſt. Demi[q]b[] & zacharias pater ioannis qui ſcribiſ iuſtus peccaut in eo q[ui] non credidit: & ſtatim filentio condènaſ. Et iob ii uſtus & i[ma]culatus ac fine q[r]tela i pr[í]cipto uoluminis ſui ſcribiſ. poſtea & dei ſermo[n]; & conſeſſione ſui, p[et]oſor arguſt. Si abrahá, iſaac & iacob propheta[]e quoq[]b[] & apoſtoli, nequaq[] caruere p[ec]cato, ſi puriſſimum triticum habuit mixtas paleas, quid de nobis dici poſteſt, de q[ub]us illud ſcriptu eſt. Q[uid] de paleis ad frumentu dicit domius, & tamen paleæ futuro referuan[ſ] incendio, & zizania hoc tempore mixta ſunt ſegetibus frumentorum: donec ueniat q habet uentilabrum i manu ſua; & purgabit areá, ut congreget triticum i horrea; & q[gl]fiq[]las gehennæ igne cõburat. En h[æ]c omnia quaſi pulcherrima ſcripturarum pra ta diſcurrés i unum locum uolui congregare, & de ſpecioſiſſimis floribus coronam t[ib]i texere pn[ia]æ, quam ip[on]as capit[i] tuo:ut affu[m]as pennas columbæ, & uoles & requieſcas; & cl[æ]mentiſſimo reconciliens p[ri]ſi. Narrauit mihi uxor quondam tua, nunc foror atq[]b[] conferua, q[ui] iuxta p[er]ſcriptum apoſtoli ex c[of]ſenſu abſtinue nitis uos ab ope nuptiæ, ut uacaretis orationi, t[ui]uxq[]b[] rurſu uetigia quaſi i falo poſita fluctuaf[]ſe, i mo[u]t apti us loquar eſſe p[la]p[ſa]. Illam auſſiſe a domino cù moyſe: tu uero h[ic] ita mecum, & dixiſſe de domino. Statuit ſupra petram pedes meos, tuam domum, quæ fundamenta fidei ſolida non habebat. poſtea diaboli turbine concidiſſe, porro illius p[ſ]tare i domio, & ſuum t[ib]i h[of]p[it]ium n[ò] negare: ut cui prius coniunctus fueras cor p[ote]n, n[ú]c ſp[ú] copuleris. Qui eni adh[are]t domio, unus ſp[ú]us eſt. C[ú]q[]b[] uos rabies barbarorum & i[mi]nens ca[pi]tuītus ſeparet, iub iuſiurandi teſtificatione pollicitus eſ, ut ad ſancta tranſeuntem loca, uel ſtatim uel po[ſ]

341

ſtea ſequeris,& ſeruares aniſm tuâ,quam uſiſ eras negligentia p[di]diffe,Rede igiſ quod præſente domio
ſp[op]ondiſti,Incerta eſt uita mortalium,ne ante rapiaris,q tuam ip[]eas ſponſionem,Imitare eam; quam do-
cere debuerat,Proh pudor,fragiior ſexus uincit ſæculum,& robuſtior ſupaſ a ſæculo,Tanti dux ſœmia fa-
cti eſt,& non ſequeris eam,i cuiſ ſalute candidus es fidei,Quod ſi te rei familiaris tenent religæ,ut ſili-
cet mortes amicoq, & ciu[]um uideas,& ruinas urbag,atq[]uiſag,altem iter captiuitatis mala, & ſeroes
hoſtium uultus,& puic[]æ tuæ iſinita naufragia teneto tabulam pn[]iæ,& memento conferuæ tue:qua tuâ
quotidie ſuſpirat ſalutem,Tu uagaris i p[]r]ia:imo non patria,qa patriam perdiſiſt,iſta pro te i locis uenera-
bilibus reſurre[]tionis & crucis,& i[]cunabulor[]u domini ſaluſoris,i q[]bus paru[]lus uagi[]tui nois recordat,
teq[] ad ſe orationibus trahit,ut ſi non tuo merito;ſalt[]e huius ſalueris ſide,lacebat quond[]a paralyticus i le-
ctulo;& ſic erat cunct[]is artubus diſſolutus;ut nec pedes ad i[]grediend[]u[nec manus mouere poſſet ad p[]can-
du[]i;& tamen proſter ab aliis;& reſtitiu[]c pr[]iſtini[]m ſanitiat[]i,ut portaret leſt[]ulum;q[]dudum portabaſ a lectu-
lo,Et te igiſ abſentem corpore;ſp[]entem ſide offert conferua tua domino ſaluatori,Et dicit cum chananeat
Filia mea malu exuat a dæmonio,Reſte igiſ appellabo anima tuam: filia aia eiu[]s:qua ſexus neſcit diuerſi
tat[]eqa te quaſi paru[]lui;atq[]ui lac[]enté;& necdu[]i valent[]e ſumere ſolidos cibos;inuitat ad lac[]i nſan[]tiæ:& nu-
tricis tibi alimenta demoniſtrat;ut poſſis dicere cum p[]pheta,Erraui ſic[]ut ouis p[]dita;q[]re ſeruum tuu[]ſiquen-
am mandata tua non ſum oblitus.

Obiurgatio beati Hieronymi preſbyteri acerrima in ſuſannam uirginem a diacono corruptam,& in
ſornicationem ſacri[]legium;pro]laf[]am;ubi enumerat quantum bonum aniſerit, & in quantum malum
inciderit.

P
ro leuſis ſſſe crimen ubi homo peccatum ſuſ confiteſ, q[]ui celans mala inuitus deſteg[]iſ,& no
lens publicaſ. Q[]uid agis ſuſa[n]a; Q[]uid cogitationibus aſt[]uans? Q[]uid n[]o eru[]pis in uocem, & m[]e
tis tuæ exponis ardorem, ut al[]iq[]d i[]olatu[]i capiars? H[]oc plane hoc erit quaſi remedium quoddam
ægritudis tuæ: i[]p[]to ore concep[]tū digeras ſe[]lus. Nam & ulcus cum fuerit tumultu[m], q[]uis ſu[]p-
p[]uratum; eu[]aporans p[]ſtat refrigerium paſſioni, Audite n[]uc qui p[]pe eſt[]s, & q[] longe, qui timetis deum, & ec-
cleſiæ eius gaudio c[]o]gaudetis & tr[]iſtitiæ collugetis ſic[]ut ſcriptum eſt, G[]audere cum g[]auden[]tubus; ſi[]ſere cum
ſlentibus. V[]os inq[]i appello, qui cicatricem x[]p[]i ueriſſimam reniſteti & non ſup[]p[]riq[]tate g[]audetis; ſed potius
i[]gem[]iſcitis, Aduertite potius uerba oris mei, & an iniuſto ex dolore p[]cedant iudicate; & deſte[]t[]i ſceleris qua
litat[]e mecum pariter ph[]orrete. Virgo nobilis & dicata x[]p[]o, ſapiens, eruditaruit in ſoue[]t aur[]t p[] Turpitudis: c[]o]c[]e[]pit
dolorem, & pep[]it iniquitat[]e. H[]ic ois aia x[]p[]iana graue uulnus ac[]p[]it, qa[] dat[]u eſt canibus ſanctu[m]; & m[]arga
ritæ miſſæ ſunt ante porcos. A fallis eni ho[]ibus lacerat[]u eſt n[]omen ſanctitatiſ; & ab i[]m[]undis & l[]uteis, p[]po
ſit[]um caſt[]itatis. H[]ic aſt[]us aia mea, H[]ic i[]nſanabilis eſ dolor, quia unum malum bona plurima ſe[]cum, tra-
hit & unius nubecula peccatricis totam lucem pene obſcurauit eccleſiæ. Audite me omnes popu[]li[m] & uide-
te dolorem meu[], Virgines mea[] & iuuenes mei abieru[]n in captiuitatem, V[]ere h[]æc eſt captiuitas, ubi aia p[]ec
caſtorum captiua[]e ducun[]c. Aſſu[]mam ergo ſermonem p[]pheticum; & ſe[]bileſiter dicam, Ad te n[]unc mihi mea-
t[]us ſermo ſi[]t, q[]uæ caput ho[]g[]e & cau[]l a malorum es: qua[]e m[]ulti[]pliciter miſeta cum gloria uirgítatis nomé eti
am p[]diſiſt. N[]efas enim eſ ſuſann[]a uocari non caſta. Non licet nominari; q[]d[]o non eſt. V[]nde i[]c[]piam[] Q[]uid
primum, q[]d ultimum dicam: Bona c[]omemoré qua[]e p[]diſiſt, an mala deſlea, qua[]e iuueniſt[]i. Eras u[]rigo i pa-
radifo de[]niuq[]t; inter eccleſiæ eras [p]ſon[]a x[]p[]i, Eras temp[]ulum domini, eras habitac[]ulum p[]ſiritus ſancti, & c[]u
[]dico totiens eras, neceſſe eſt, ut totiens i[]gem[]iſcas, qa[] n[]o eſ q[]d[]o ſu[]ſi[]n. Incedebas in eccleſia tan[]q[] columba illat
de qua ſcriptu[]e eſt, P[]énæ c[]olmbæ deargentatae; & poſteriora dor[]ſi eius in ſpecie aur[]i. Splendebas ut argen-
tum, ſulgebas ut auq[]; ſincerá conſciam p[]ſerebas. Eras tan[]q[] ſtella in manu domini, nullum uentum, nullas
nebulas p[]tir[]meſcens. Quæ eſ ita ſubita conuerſio? Quæ eſ ita repentina mutatio? De dei uirgine fa[]tæ es
corruptio ſa[]thanæ, de [p]on[]a x[]p[]i fa[]tæ es ſcort[]u execrabile, de temp[]lo domini ſan[]u imunditiæ de habitrulo
p[]siritus ſancti tugur[]i diaboli. Quæ i[]cedebas cum fiduciæ de ſic[]u ut c[]olamba n[]uc lates i tenebris ut ſellio. Quæ
ſulgebas ut auq[]; pp[] uirgítatis decoré, n[]unc uillior fa[]tæ es tan[]q[] luter platea[], ut etiá indigno[]; pedibus con
culceris. Quæ fueras ſtella radians in manu domini; ueluti de alto ruens ca[]elo conuerſa[]es in carboné n[]igri,
V[]e tibi mi[]teræ, & iterum ue[]; qua[]e tanta bona parua tp[]is luxuria p[]diſiſt. Q[]uá tibi ſp[]em apud x[]p[]m domini
reliq[]ſt, cuius mébra toll[]ſes ſe[]ciſt i[]mbera m[]eretricis? Q[]uis te ſp[]us ſe[]tus uilita[]b[]it, c[]u eu[]p[]erudaueris q[]e a
cogitationibus quoq[]; ſordiſis l[]öge fac[]it? Sed uen[]iáus ad h[]uana; ut illa diu[]ia cogno[]ſcan[]c. Alp[]ice q[] ſancto[];
quæ ſanctarum tibi approximare non horrent? Aperi oculos ſi potes, erige frontem, ſi audes aliquem fa[]ct[]
rum fiducialiter intuere, Nonne tuam faciem conſciæ commiſa tan[]q[] plumbu[] inclinant & p[]munt[]; Nonne
tenebræ ante oculos ut dura caligo uerlan[]f. N[]one timor & tremor animam tuam & membra tua quaſſat[
Si ergo homines i carne conſtitutos & alicuius forſitan delecti obno[]xi os non potes intuere, graui uti[]; con-
fuſi[]o ſepulta, quid facies coram helia & daniele & tantorum exercitu p[]sphetarum. Q[]uid facies corá maria,
Q[]uid facies corá io[]ane & tecla & agnete, & imaculato thoro puritatis. Q[]uid déiq[]; facies corá ágelis fa[]ctis,
Nonne ſplendore & claritate immaculatorum quaſi ſulminibus percuſſa[] combureris. Sed dictura es forſi-
tan, non potui ſuſtinere, quia carnem fragi[]lem circunſerebam. Reſpondebit tibi beata tecla: cum ſuis innu-
merabilibus ſociabus, & nos eadem carne amiſtæ ſuimus, nec tamen plenum propoſitum caſtitiſis noſtra
fragilíta[]s carnis potuit mutilare; aut ſæua ara tyránorum p[]uaria tormenta deicicre. Re uera non poſte[]; ca-
tro corru[]p; i[]niſi mens fuerit ante corrupta. Remanebit ergo in crimine anima: qua[]e carnem præcedit in cri-
mine. Sed dicis, N[]olui hoc malum; paſſa[] ſum uiolentiam, Reſpondebit tibi illa forſtíſima ſuſanna, cuius tu
nomen fallaciter baiulas, Ego iter duos preſbyteros poſita, inter duos uti[]; iudices populi; ſola inter ſilu[]as

paradisi consitituta uinci non potui, quia nec uolui. Tu ab uno iuuene ineptissimo adolescente in media ci-
uitate, quomodo uim potuisti perſerre, niſi qa ultro uiolari uoluifti. Quis deniſtuas uoces audiuit. Quis
colluſationes ſentit. Vt autem hæc omittà, poſt illatà uiolentiam detegere ſcelusi: non aliis uel parentibus
uel tuis fororibus debuisti. Eſſet eni excuſatio iſœlicitatis; eſſet conſciæ plena purgatio: ſi hoſtem pudici-
tiæ deduxiſſes in publicum. Sed erubuisti ne forſitan te uiolatam multi cognoferent. Et ut quid timuisti,
ubi non erat timor, niſi ut tacendo crimen cum adultero ſæpius te ſociares. Quis te autem pudor prohibited
conſiteri. Quid de ſecunda commixtione dicis. quid de tertia. Quid de frequèti commercio ſceditatis. Cef-
ſat ceſſat iam uiolentiæ figmentum: ceſſat ruboris argumentum: ubi totiens membra dicata chrifto ſceſtiſt
medici tui uſceribus polluenda præbuisti. Horret hoter animus, més hebecti: cum ad imum ſceleris pue
mi. Nam & medicus: quis fortis fit animi: tamen cum altius ſecabit: ulnus: puto ex parte aliqua ſuſtinebit
horremor. Heu pitta, iam ne intelligis omnes tibi uias excufationis penitus clauſas, iam ne ſentis quantum
tibi mali, & in carne & in anima nefariaḥ libido conitulerit. Non istam de te confuſionem tuus expeſtauerat
pater, qui te ſibi ſingularem gloriam computabat. Nò huc luctu & has lachrymas ex te ſibi crediderat tua
naſci mater: quæ partus ſui gemitus per tuam uirginitatem ſolabaſ. Non ſfratres tui: non ſorores, hoc ex te
dedecus expeſtabant: quos omnes uno gladio tui ſceleris grauiter ſauciaſt. Si ſuiffes comuni forte deſuſt
ſleſſent te ad modicum parentes: ſed exultaſſent gaudentes. quia ſmaculatà præmiferat uirginem hoſtiam
uiuam domino propiciatricem ſuorum uidelicet delictorum, Nunc plangunt mortuam & non mortuam:
plangunt uiuam & non uiuam. Mortuam utiſt gloria uirginitatis: uiuam dedecore turpitudinis. Ingratus
eſt pater ſuis uſceribus: de quibus ſeminata es. Maledicit mater ſuo utero: ex quo in hanc lucem iſœliciter
proceſſisti. Nec tamen modum ſuo dolori reperiunt: niſi hoc plane ſolum uidenſi ſibi habere ſolatium: quia
nec te pater cœpult: nec mater coegit ut uirginitatem profitereris. quam ultro & propria ſolectate. P[er]ſaſt
es. Nam ſcio cum multas difficultates tua genitrix proponeret: cum arduum eſſet iter ſeruanda: uirginita-
tis integræ: te non ſoln ptinaciter reſtituſſe: ſed etiam reuelationes tibi datas dixiſſe terribles. In q[ui]tum er-
go mercedem ſibi p[er]abant: ex quo non tuo propoſito reſliſterent: in tantum tibi miſera intellige p[ò]dus iu-
dicii c[re]ſcere, quia non ſeruſa quod ultro promiſisti. Quibus te ſpinis ſerpens ille nequifimus obligauiſt
Quibus te uenenis iſecit ille qui euà deceptit: ut tanta te c[ae]citate p[cu]teret, ut tanta animæ tuæ faceret obli-
ionem: Non es memorata diem ſanctum: diem dominicæ r[ef]urrectionis: in quo diuino altari te uſultiſt
uelandam. In tanto n[am]c[]a: ſolemn[]i conuenteu eccleſiæ dei: inter limina neophitorum, inter candidatos regni
cæſtis quali regina regi ruptura p[er]ſeſteras. Non es memorata: qualis ad te die illo eſt ſacta allocutio. A[pi]
ſte filia: intuere uirgo: quantus ad ſponſi tui & domini gloriam conuenerit populus: ſeruare te oportet ſide:
quam ſub tantis teſtibus polliceris. Semper cogita cui uirginitatem p[o]ponderis tuam. Facilius te oportet
ſanguinem cum ſpiritu fundere, q[ui] perdere caſtitatem. Quantis in illo die conſecrationis tuae dictis, & mul-
tis ſuper caſtitatem p[o]coniſs ſacro uelamine teſta: eſt. Vb[ia] omnis populus dotem tuam non attramento: ſed
ſpiritu pariter clamauſt. Amen. V[in]cor lachrymis: cu: hæc recordor, c[ó]pungor ſtimulis: cum ad hæc huma-
nam exempla confidendo. Nam ſi trædeſtim teſtibus p[on]ſalibus c[ó]ſumatis: quæ uis ſoemina uiro coniſtuit mor-
tali: non ſine magno periculo p[pe]trat adulterium. Q[uid] putaſe fore cum inter innumerabiles teſtes eccleſiæ
coram angelicis exercitibus c[æ]li. ſacta copula ſpiritalis per adulterium ſoluſt. Neſcio ſi poſſit eſſe condigna
mors ac p[œ]na cogitari. D[ic]it aliq[s], Melius eſt nubere q[ui] uri. Hoc dictum ad non pollicita p[ri]nctet: ad nond[]u-
uelatam. Cæterum quæ ſe p[o]ſop[ò]dit x[p]o: & ſanctum uelamen accepit: iam nupſit. Nam immortali iuunta è
u[ir]o: & iam ſi uoluerit communi lege coniungi adulterium perperrat, ac[]illa mortis efficiſt. Si hoc ita eſt, q[de]
de ea dicendum eſt, quæ occulta, ſurtiuaq[ui] turpitudine conſupraſt. & ſingit eſſe quod non eſt. Habitu uir
q[ui]o, ſacto non uirgo. bis adultera, & in aſpectu. & in aſctu. S[cd] ad te iterum redeo, quæ obliuionem tantorù
p[affa] bonorum eſt: & receptaculum tantorum ſacta malorum eſ. Quomodo tibi in aſctu ignominioſo illo
non ueniebant in mentem habitus uirginalis, p[ro]ceſſus ad eccleſiam inter uirgineos choros. Quomodo ocu
los tuos non perſtringebat lux uirginalis, aures tuas non penetrabat hymnorum ſpiritalium cantus, mente
tuam non uentilabat ſectionem c[æ]leſtium uirtus. Hinc uel maxime clamante apoſtolo. Fugite fornicatio-
nem. Quia omne p[ec]eратum quod fecerit homo: extra corpus eſt, qui autem fornicat[.] i corpus ſuum peccat.
Et cum dicit in corpus ſuum: tamen in x[p]o cum peccare demonſtrat: quia ſubiungit. Non eſtis uſtri. Em-
pti enim eſtis præcio magno: gloriſcate & portate dominum in corpore ueſtro. Et iterum dicit. Fornicatio
autè & imunditia nec nomineſt inter uos: ſicut decet ſanctos. ſepoſita omni adulatione ſententiam figit apo
ſtolus. Hoc ſcitote inquit intelligentes: quia omnis fornicator aut imundus non erit hæres in regno x[pi] &
dei. Hæc tanta & tam terribilia non ueniebant in mentem: cum illud opus nefarium tua membra p[eter]entem,
fed mortiſera te obliuio tan[q]i in gurgitem altiſimum demergebat: & quali captuam execrabilis libido du
cebat. Nonne uel illum locum tabulis ſeparatum, in quo in eccleſia ſtabas recordari debuisti, ad qué religio
ſæ & nobiles matronæ certatim currebant, tua oſcula petentes, qualiſi ſanctioris, qualiſi dignioris. Vel illa p[ee]
pta quæ oculis tuis iſp[er] ſcriptus paries ingerebat: recordari debuisti. Diuisa eſt mulier & uirgo. Quæ non è
nupta: ſollicita eſt quæ domini ſunt, quomodo ſit ſancta corpore & ſpiritu. Tu autem in contrarium uerſas
ita agebas: ut nec corpore eſſes ſancta: nec ſpiritu. Corpore quidem fornicando: ſpiritu autem uirginitatem
mentiendo. Proh neſa: ſolet ſama ſub ſequi ſaſtum, tua autem malum ſama præuenit. Nam cum ante trien
nium rumor q[ui]dam & ſuſurratio de te ſuiffist: tu ſinc[æ]ritytem prætendebas: & uindictam de maledicis in
eccleſia publice poſtulabas. Quos aſtus ego ſuſtinui. Quos pater tuos pro tua ſuſtulit opinione labores, re-
quiuentes, ſingulos alſtringes, ut auſtorem infamiæ inueniremus. Graue enim erat nobis & intollerabile
Z iii

342

de dei uirgine uel turpe aliquid dici.nec hoc uerita es:nec ante oculos habuifti:ut uenires inſimicis in gau-
dium:& eos haberes inſenſos. qui p tua opinione laborabat. Multú audax multuq temeraria es. fi te con-
ſcientia non terret,ut simulata uirginitate putares te etiam dominum poſſe fallere qui dixit. Nihil occultu-
quod nô reueleſ. Et uos inquit ſeciflts in occulto,ego auré faciam in manifeito,Ille qui non mérif; furtiúu
ſcelus deduxit in publicum;& in conspectu ſolis huius tenebrarum tuarum opera nudauit. O iquit qui p-
tendit ſermonem. crudeliora ícurrit;& cupiés moderari non ſuenit.Oblita ergo propositum. oblitâ parètes,
oblitâ eccleſiam totá,oblita gloriam uirginitatis,oblita honorem dignitatis etiá p[emem].oblita p[miſſioné
regni,oblita terrible iudicium,amplexata es corruptionem,ptulifti fructum conſuſionis:finem uero mor
tem ſaeuiffimam & interitum ſempiternú. Et certe non habes q de noſtra negligencia cōqueraris, quodcù-
q ení ad ofſſicium ptinuit p[al]toris,& tibi;& oíbus non negatum eſt.dilectio p[]specialis adhibita, c[om]onitio
ſanctá non deſuit, oblitá domú p[ri]ſis. ſicut ſcriptú eſt: Ad monaſterium uirginale tranſiſt,ut inter tot poſita
non ſolum dico tuta eſſe debuifti ſi uoluiffes:ſed etiam de aliis tutelam præſtare debuiffes.Sed fruſtra hæc
talia ſunt p[ui]ſa,fruſtra hymnum uirginitatis expoſuq;q gloriam p[po]ſitam & obſeruantiá pariter decanta-
res.Semiaui ſecus iam: ſemiaui in p[ini]ſis: ſeminaui in p[etro]ſa.Aut ex corde tuo uerbum meum uolucres,
dæmones rapuerunt,aut malis tuis cogitatiōbus ſuffocatum eſt,aut aruit nimio ardore libidinis.Heu met
quia ubi me putabam aurum & argétum lapides p[ci]oſos iueniret inueni ligna,ſcenum;ſtipulam,arſuras ma
terias laboraſſe.Dicam & ego ſecundum prophetam,Heu me:quia factus ſum ſicut qui colligit ſtipulam i
meſſe.Et quidem ſi tibi ſola damnum ſeciffes,erat quidem trifſtia:ſed forſitan tolerabilis.Nunc uero qua-
tas animas hoc tuo ſcelere ſauciaſt? Quantas animas propter te de proposito ſuo p[œ]nitere ſecifl? Quanta
labia etiam fidelium inquinata ſunt iam domini blaffemando? Aperuit in nos gentilitas os ſuum. Aduer-
fus eccleſiam ſanctam ſynagoga iudæorum per tuum dedecus exultauit.Quod ſi is qui unum ſcandaliza-
uerit,mola circu'datus p[ci]pitarit debet in mari,qui de te p[ni]cias,de cuius ſcelere omnis anima ſauciata e,
& nomen domini in gentibus blaffematum? Nonne quotiens dicié uirgo,totiens ibi cumulus iniquitatis
accreſſat? Taces:ecce uulnerata iaces;ecce p[ra]ſtra.Cupio p[de]ſſe,ſubuenire non poſſum, quia totum caput
in dolore;& totú corpus i mœſticia a pedibus uſq; ad caput, ſicut ait eſtias,non eſt malagma iponere; inſir-
mitas tua omne humanæ medicinæ excedit auxilium.Et licet tam boni q[ui] mali iuſta indignatione permo-
ti:te of de populatione decoratam:omni tormentorum genere diſcruciatam iudicent morte mulctáda; aut
ignibus exurendá.Ego tamen q[ui] ſcio grauiora facinoris ſeruari tormenta;& fine fine in ipias animas mane-
re cruciatus,non temporalem utiq; non animam p[di]iturus ego; ſed ſecundum diuiná ſententiam dabo con
filium.Solú ení & unicú tentandum eſt remedium illud;q[ui] diuina uox p[ez]echielem miſeris porrigit.No-
lo morté inſt peccatoris:tantum ut conduerſa; & uiuat. Et iſteq; Poſt hoc inſt dixi. C[ou]uertere ad me.Núgd
refina n[ò] é in gala:aut medicus n[ò] eſt tibi.Quaf[ra] n[ò] alcédit ſanitas filiæ populi mei?Hæc itaq; dicta p[œ]
nitentiam ſapiunt: hæ ſententia dei uocant ad p[œ]nitenientiam:reuoant ab errore.P[œ]nitoſtuo ergo eſt nece-
faria medicaminú.Sed quanta putaſ & qualis neceſſaria,ut aut æquet crimé,ut certe excedat?Vide ergo ſi
ſimplex hoc peccatum adulterii eſt:aut duplex,li p[il]lá necem quæ ſacta dicié in occulto;& ſecundum con
ſcientiæ molé exhibenda eſt p[œ]niteniæ magnitudo.P[œ]nitenitía auté non uerbo agenda eſt, ſed ſacto, Hæc
aút ſic agiſ:li tibi ante oculos p[po]nas. de q[ui]a gloria lapſa fueris.& de quo libro uitæ nomé tuú deletú ſit;&
te iá poſita credas p[pe] ipſas tenebras exteriores,...ubi erit fletus oculoy.& ſtridor détiú fine fine. Cú hæc cer
ta ſide ſicut é,aíó c[oe]ceperis.qa neceſſe eſt peccatricé animá tartareis p[œ]nis.& gehénæ ignibus tradi.nec ali-
ud eſſe remediú c[of]titutú poſt unicú b[ap]tíſma q[ui] p[œ]niteniæ ſolatiú,quátuus laboré & indecoré iræ ſubí
contéde,dúm[ò] ab a[et]ernalibus p[œ]nis libereris.Ergo hæc tecú cogitás:& méte c[ot]raſtás ſacti tui ip[fa] iudex
eſto crudelior.In primis oíis cura uitæ huius ítermittéda é tibi,& q[ui] mortuá te exiſtima ſicut eſ,qu[ò] poſſis
reuiuſere cogita.Deide lugubris tibi accipiéda é ueflis:& m[é]s & mébra ſingula digna caſtigatióe puniéda,
amputen[cr]ines;q[ui] p[an]am gloriam occafioné luxuriæ p[ra]titerUt,Deſluát oculis lachrymæq maſculú non
ſimpliciter apſexerut.P[alle]ſcat facies,quæ quondam irrubuit ipudice.Totú deniq[us] corpus iniuriis & ieniu-
is maceref,cinere ap[ſer]ú & cilicio phorrefcat,qa male ſibi de pulchritudie placuit.Cor uero ſit liq[u]ſés tan-
q[ui] c[era] in ieuuniis ingetás ſeipúſ;& cogitatiōbus u[et]ilás q[re] ſit ab initio ſnbuerúſ.S[é]ſus etiá crucieſ:qa i mé
bra corporis cú h[re]t dominationem malú geſſit ip[eri]ú. Talis actio p[ni]æ ſi fuerit p[fe]uerás.audebit hic p[er]
re ſi n[ò] gloriá; certe p[œ]ne euacuationem.Dicit.n[ò]eus, Conuerti miní ad me; & c[ou]uertar ad uos. Conuerti-
mini in toro corde u[ef]tro.in ieujunio,& f[etu],& lu[ct]u,dirúpite corda u[ef]tra & n[ò] u[ef]timenta: qa deus p[iu]s
& miſericors eſt.Sic conuerſus ille magnus dauid iuſt ſicatus eſt...Sic niníue peccatrix illa ciuitas incubenté
ſibi inuaſit interitú,Peccator ergo ſi ſibi non p[ep]cerit,a deo illi parceſ;& ſi futuras p[œ]nas gehénæ p[pe]tuas
í hoc paruo uitæ p[atio] c[ó]p[é]fauerit. ſeipúſ ab a[et]erno iudicio liberabit.Grandi plangæ alta & p[li]xa opus eſt
medicina,Grande ſcelus grandem habet neceſſariá ſatiffactioné.N[ò] eſt dubiú leuíus eſſe crimé:ubí h[ó] p[ec]
catú fuú ultro confiteſ p[œ]nités. At ubí c[æ]lans mala ſua inuitus detegiſ,& n[ol]és p[ub]licaſ,illud grauíus ſce
lus eſt,q[ut] utiq; tibi p[uen]iſſe negare n[ò] poteris.Et ideo fortius eſt dolendú;qa peccatu eſt fortiſi.Si mente
cernerét hoíes;quale iudiciú emittet deus múdo:ſenſus humanus non diſpargereſ uanitate ſæculi ſi n[ò] inſi
delitate grauaren[ſ]. Quátuuis & qualéuis crucátú ad præſens,libétiffime lufierrét,etiá ſi eſſet longior u[ita]
dúm[ò] illas p[œ]nas æterní ignis n[ò] ícurrerét.Sed tu quæ iá igreſſa es agoné p[ni]æ,infúſe miſera, fortiter ihae
ære.tanq[ui] naufragus tabulæ: p[er]ſas p[ip]ſa te poſſe de p[ſu]do criminú liberari.Inhære p[ni]æ u[ſq;] ad exiſtú u[na]
tuæ.nec tibi p[lu]mas ab humano die ueníi dari;qa decipiet te,q[unc]q[ui] tibi hoc polliceri uoluerit. Quæ ení
pprie i domío peccati:ab illo ſolo qua[re] remedium.

Vertit ilium loquendi ad iuuenem qui ſcelus commiserat.

D
E te autem quid dicam fili ſerpentis, minifter diaboli, uiolator templi dei, qui in uno ſeelere duo
crimina perpetraſt, adulterium uriq & facrilegium. Plane ubi uas chriſto oblatum, domino de-
dicatum, dementiæ temeritate polluifti, Balthafar rex ille perſap: quia i uafis dominicis, quæ de
templo hieruſalem fuerant a patre eius ſublata, bibere cum suis amicis & concubinis uſurpauit,
iſpa nostra angeli manu percuſus, crudeli morte punitus eſt. Quid de te arbittaris perdite pariter & prodi-
qui uas rationabile conſecratum chriſto ſanctificatum ſpiritu, temeritatis impio ſacriſgio polluifti. Et
tui propoſit ſmemor, & iudicii diuini cōntemptor. Melius enim fuerat te ſuiffe nec natum, ut te ſibi gehe-
na prieri ſilium uendicaret. Et licet teipſum confciëtia ſceleris agat per diuerſa p[]cipitem, fugit enim im-
pius nemine perſequente, licet & duræ peccati imagines dormientem quoq perterreant necdum uigilante
tamen cum neq a paſtore etiam oui morbidæ uel morituræ denegatum ſit po[n]nitentia remedium, do co-
ſilium, petas ultro carcerem po[n]nitentia, obruas cathenis uſcera, iam tuu gemitu ieuuniifq diſcrucies, fan-
ctorum petas auxilium, iaceas ſub pedibus eleſtoq, ut non tibi per cor impo[n]enitens theſaurizes iram in die
i[]tæ, & iuſt iudicii, qui reddet ſingulis ſecu[d]um opera iſorum, nec te in eorum numero conſtituas, quos lu
get paulus. Qui ante peccauerunt inquit, & non egerunt po[n]itentiam ſuper ſimundiciam, fornicationem,
& libidinem, qua geſſerunt. Nec tibi de multitudine peccantium ſimilium bládiaris, & dicas. No ſolus hoc
eſi; multos habeo ſocios, ſed recogita: quia multitudo ſociog impunitatem non facit criminu, Nam in So-
doma & Gomorra & in totis quinç ciuitatibus innumerabiles utiq habitarat. Sed ecce omnes pariter qui
libidinoſe corpora ſua traſcauerunt, imbribus ignis conſagrati ſunt. Solus auſt Loth de illo ineuitabili in-
cendio effugit quia ab illa turpitudine ſe p[]ſtiterat alienu. Exclude ergo uel nunc inſoſelix de corde tuo blandi
menta ſerpentis, & ſluct & ſletibus dum in corpore tuo immuſo anima illa tenebroſa uerſatur: remedium
tibi in die neceſſitatis acquire, ſemper ante oculos habens apoftoli ſententiam: quia omnes nos manifeſtari
oportet ante tribunal x[]p[]i ut ſerat unuq[]c[]q, ppria corporis ſui; ſecu[d]um quæ geſſitiſue bonu ſiu malu.

Inſtruit uirginem uerbis quibus utatur.

Vis conſoletur te uirgo filia ſyon. quia magna facta eſt ſicut inare conſtritio tua: Effundere ſicut
aqua coram facie domini, Extolle ad eum manus tuas pro remedio peccatorum tuorum. Accele
igitur lamentum: & primo quidem nullo die quinquageſimus p[]falmus intermittatur, quia in ne
gocio tali cantatur: uſq[]b[]s ad uerſiculum illum: cor conſitum & humiliatum deus non ſpreuit: ge
mitu lachrymifq percurre. Inſuper hanc lamentationem non ſine com[]p[]n[]ctione cordis in coſp[]ectu dei u-
dicis funde. Quis dabit capiti meo aquam, & oculis meis fontem lachrymarum, & deſleam uulnera animæ
mea: Conuerſi ſunt dies ſeſti mei in luctu: cantica mea in lamentationem, receſſit forus hymnoq: & læti
cia p[]falmog[]: & ſuſcettit détium ſtridor: & fletus oculog. Obmutui: & humiliata ſum: & ſilui a bonis: & do-
lor meus per ſingulos dies renouabitur. Concaulit cor meu intra me: & in meditatione mea exardeſcit ignis
Timor & tremor uenerunt ſuper me: & contexerunt me tenebræ. Abyſſus circu[d]edit me: extremo demer-
ſit caput meum in ſciffura inferi. Heu me: quia facta ſum ſicut Sodoma: & combuſta ſicut Gomorra. Quis
miſerebitur cineri meo: Durius offendi q[] Sodoma: quia legem neſciens illa deliquerat. Ego accepta gratia
peccaui. Si hom o peccet in hoſem: erit qui interueniat, ego peccaui in domino, quem ppiciatorem inueniat?
Concepi dolorem: & peperi iniquitatem. Lacum fodi: & incidi in foueam quam operata ſum. Ideo cou[]erſus
eſt dolor in caput meum: & in uertice meo iniquitas mea deſcendit. Immunditia mea ante pedes meos: non
fui memor nouſſimoq: & cecidi miſerabiliter: nee eſt qui coſoletur me. O q[] acerbus fructus luxurie: ama
nior ſelle: crudel: lior gladio. Quomodo facta ſum in deſolationem: Subito deſeci: peri: p[]pter iniquitate: mea,
uelut fomnium ſurgentis, Ideo in ciuitate domini uilificata eſt imago mea: deſletum eſt de libro nomè meu
facta ſum ſicut nocticorax in domicilio: ſicut paſſer unicus in ædificio, nec qui conſoletur me: inuenio, con
fidero a dextris: & uideo: nec eſt qui cognoſcat me. Periti fuga a me: & non eſt qui requirat animam meam.
Facta ſum ſicut uas perditum. Audiuui utuperationem omnium circu[]habitantium. Ve diei illiu: in quo me
inſoſelicem genuit uterus: & lux iſta crudelis accepit, oportuerat me potius ſuiffe no[] natam: q[] ſic in g[]etibus
fabula fierem. Propter me conſuſio & improperium factum eſt famulis domini: & eum digne c[]olentibus.
Lugete me montes & flumina: quia fletus filia ego ſum. Lugete me beſtæ ſiliaq: reptilia terræ: & cæli uolu
cres: & omnes animæ: quæ uita fruiminì. Nunc uos beatæ feræ & uolucres: quibus nullus metus de inferis
eſt: neq poſt modum reddituræ eſt ratione. Nobis manet po[n]ca crudelis tartari: quia habentes ſenſum de-
lingmus. Ideo non eſt p[]ax peccatoribus. Meu peccatum: mea iniquitas no[] ſunt ſimilia offenſis hominu: qua
hornibilis eſt h[]æ ipietas carné polluere uirginem: & caſtitatem p[]ſſam. Mentita ſum in dominu altiſimù
Ideo no[] eſt mihi fiducia iuocandi dominu: altiſimù: qa[] obſtructu eſt os loqu[]tium iniqua. Nam malu: meu
propheta cencti: q[] q[] elongat ſe a domino peribut. Dilperdit omne: fornicantem a ſe. Et ſi abeſt lingua fau-
cibus mei: & i puluerem mortis deducta ſum: uerutamen clamabo ad dominu. Adhuc tempus eſt: dum da
tur pat: u[m]nia in morte no[] erit memoria. In ſierno no[] eſt c[]oſeffio. Domic ne in ira tua arguas me: neq: in
ſurore tuo corripias me. Quoniam lagittæ tuæ ifixæ ſunt mihi: nec eſt sanitas i carne mea. A uultu iræ tuæ
no[] eſt p[]ax oſſibus meis a facie peccatoq: meog. Quoniam iniqtates mea: ſupergreſſæ ſunt caput meum: ſi-
cut onus graue geauatæ ſunt ſuper me. Computruerunt & deteriorauerunt cicatrices mea: a facie inſipien-
tiæ mea. Miſeris affliſta ſum: & curuata i finem: rugiebam a gemitu cordis mei. Cor meum conturbatum
eſt: deſeruit me fortuſt me: & lumen oculorum meorum: iſp[]um non eſt mecum. Deus reppuſiſt me: &
deſtruſiſt me: oſtendiſt mihi dura: po[n]tionasti me uino com[]p[]n[]ctionis. Expulſa ſum ab oculis tuis:

iam non adiicam ut respiciam ad templum sanctum tuum, facta fum in exterminium, quæ utilitas in fan-
guine meo, dum delcendo in corruptoem? Nungd mortuis facies mirabilla: Tuus fermo eft: tuæ, pessilio eft;
nolo mortem peccatoris: sed conuerfionem. Vt poſsim uiuere: ad te deus converſio mea: qa: folus potes no-
uare oia, Tu ab iferis, aias reuocas: & foluis compeditos. Tu deus erigis efifos: cæcos illumias: mortuos ufci-
tas, Erraui ſicut ouis perdita: quære famulam tuam: ne lupus crudelis cruciet me. Multi dicunt aix mea:
nò eſt falus ipſi in deo eius. Sed & tuò cōſilium tecum eſt. Quot ſunt dies famulæ tuæ, quâdo facies de me
iudicium? Sed ne intres in iudicium cù famula tua. Deſecit aia mea in ſalutari tuo: deſecerùt lachrymis ocu
li mei: effuſa eſt in terrâ gloria mea. Quâdo reſpicies ppter inigtatem. Corripuſti hoijem: & tabefcere ſecili
ſicut araneâ aiam meam. Meméto domine q. puluis fum. Vide humilitaté meâ: & laborem meui: & remitte
mihi ut reſrigerer: prius q. abeam: & amplius non ero.

Obiurgatio grauis in ſabinianú diaconu lapſum: q. ſufanná uirginem deo dicatam multis infidus & ille
cebris impegerat ad ruinam, ſuehit acerrime q. nò reueritus ſacra crucis; domiciicq. p[le]ſis ſacaria apud ipfa
ſanctuaria illam de ſacrilegio & ſtupro tentauerat.

S
amuel quòdam lugebat faulé: qa: pœnituerat dominú: q. unxiffet eum regé p[u]ſer ifrael. Et pau-
lus ad corinthios: in q[ibus] audiebaç fornicatio: qualis nec íter gentes, Et q[dem] uoce flebili com-
monebat dicés, ne cum rurſum uenero; humiliet me deus apud uos: & lugeam multos ex his qui
ante peccauerunt: & nò egerunt pníam p[u]ſer imunditias quas geferunt in impudicitia & for-
catione. Si hoc, p[h]eta & ap[o]ſtolus nulla ipſi labe maculati clæméti in cunctos mente faciebant, qu[ato] ma-
gis egoipſe peccator, in te debeo facere peccatore: q[non] uis erigi poſt ruiná: & oculos ad c[æ]lum leuare, &
p[od]ita patris ſubſtantia, porcoq[us] ſiliquis delectaris, & ſubp[bi]æ prúpta confcendens, p[ceps] laberis in p[ſ]undú.
Deum uentrem uis habere pro x[po] ſeruis libidini, gloriar[is] in carne & confuſione tua, & quaſi p[ig]uis hoſſa
in mortem, pp[ri]am ſaginaris; imitar[is]q[us] eoq[us] uitam: qu[o]q[us] torméta non metuis; ignorans quoniam benigni
tas dei ad pníam te hortef. Secúdum autem duritiam tuam & cor impœnctés theſaurizas tibi ira in die ira.
An íccirco iduratur iuxta pharaonem cor tu[us]: qa: nò ſtatim percuteris, & diſarris diu ad p[œ]nam? Et ille di-
latus eſt: & decem plagas: non quaſi ab irato deo: ſed quaſi a patre commonente ſuſtinuit: donec in p[er]ue-
fum acta p[œ]nitentia populum quem dimiferat per deſerta lequeretur: & ígredi auderet maria: per qu[ae]u el
fola doceri potuít; timori habendum eum, cui etiam elementa ſeruunt. Dixerat ille. Non noui dominum:
neq dimitio ifrael: quem tu imitans loqueris. Vifio quam hic uidet: in dies longos eſt: & in tempora longa
íſte p[ro]phetat. Propter quod dicit idem propheta, H[ae]c dicit adonay dominus. Non prolongabuntur am-
plius omnes ſermones mei: quofc[ui]q[us] loquar: quia loquar uerbum & faciam. Sanctus dauid de impiis & de
ſceleftis, qu[o]q[us] tu pars non modica, ſed princeps es, quod ſacculi ſelicitate fruerentur: & dicerent: Quomo-
do cognouit deus. & ſi eſt p[œ]cientia in excelſo. Ecce ipſi peccatores & abundantes in ſæculo obtinuerunt di-
uitias. p[ene] lapſo pede, & fluctuanti uſeſtio caufabatur dicens, Ergo fine cauſa iuſtificau cor meuni: & lau
inter innocentes manus meas. Præmiſerat enim quia ſemulatus ſum ſupra iniqua agentes: pacem peccatoq[us]
uidens: quia non eſt reſpectus morti eoq[us] & ſolida plaga in flagella eorum, in laboribus hoium non ſunt: &
cum hominibus non flagellabuntur. Propterea tenuit eos ſuperbia circuſati ſunt iniquitate & impietate
ſua. Egredietur ſicut ex adipe iniquitas eoq[us]: tranſierunt in affectum cordis. Cogitaverunt & locuti ſunt ma
la: iniquitatem in excelſo locuti ſunt. P[o]ſuerunt in c[æ]lum os ſuum: & lingua eoq[us] p[er]tranſuit p[u]ſer terram.
Nonne tibi uidetur de te omnis p[al]mus eſſe compoſitus? Vegeto quippe es corpore: & nouis antichriſt
apo[ſtol]us: cum in una notus fueris ciuitate: tranſgrederis ad aliam, non indiges ſumptibus: non plaga forti
percuteris, & cum hominibus: qui non ſunt ut tu rationabilia iumenta: corripi non mereris. Propterea elá-
tus es in ſuperbiam: & uſeſimentum tuum ſcedat luxuria: & quaſi ex aruina pingui & quodam adipe eru-
etans uerba moriſera: non te reſpicis eſſe moriturum: nec unq[ui] poſt expletam p[u]ſibinem p[œ]nitentia remo-
deris. Tranſiſt in affectum cordis: & ne tibi folus uidaris erraſſe: ſimulas nefanda de ſeruis dei: neſciens q[
]ui
iniquitatem in altum loquaris: & ponas in c[æ]lum os tuum. Nec mirum ſi a te qualefc[ui]q[us] ſerui dei blaffemé
tur: cum patrem familias belzebub uocauerunt partres tui. Non eſt diſcipulus p[u]ſer magiſtrum: nec ſeruus
p[u]ſer dominum ſuum. Si illi in uiridi ligno tantum fecerunt. tu in me arido ligno quid faſturus eſ? Tale q[
]d
& in malachia p[la]ebs ſcandalizata credentium de ore tuo loquitur. Dixerunt. Vanus eſt: iqu[ui] ſeruit deo. Et
quid plus quia cuſtodiuimus mandata eius, & quoniam iuimus ſupplicantes ante faciem dei oipotentis? Et
nunc nos beatos dicimus alienos. Reædiſicátur omnes: qui faciunt iniqua, Aduerſati ſunt deo: & ſalui ſacti
ſunt. Quibus poſtea diem iudicii dominus c[ò]minatus eſt, & quid íter iuſtum & iniuſtum ſururù ſit; multo
ante p[u]núcians ait. Et conuertimini: & uidebitis quid ſit inter iuſtum: & íter iniuſtum: inter ſeruientem do-
mino: & nò ſeruientem domio. H[ae]c tibi ridicula forte uidétur, qui c[œ]rmediis & lyricis ſcriptoribus mimis
& clientulis delectaris, g[gg] nec ita tibi quidem præ nimia cordis hebetudie itelligenda c[œ]ſeſſerim. Prophe-
tar[ui]r uerba conténis, ſed reſpondebit tibi amos. Et in tribus & in quatuor impietatibus, nonne aduerſa
eum dicit dominus. Quoniam enim Damaſcus Gaza, Tyrus. Idumæa Ammanitæ, & Moabitæ. Iudæi quo-
q[us] & Israel ſæpe ad ſe dei uaticinio delinato, ut agerent aliquando p[œ]nitentiam audire contempererunt,
iræ ſuæ, quam illaturus eſt dominus, cauſas iuſtiffimas profert, dicens. In tribus atq[us] in quatuor impi-
tatibus, nonne aduerſa ſ eos. Sceleratum eſt inquit mala cogitare, conceſſi, nequius eſt mala cogita-
uelle perficere, & hoc pro mea miſericordia benignus indulli, nunquid & opere impendum pecc-
aturum ſuit, & mea p[u]ſerbe calcanda clæmentia, tamen & poſt ſaſtum. quia Malo p[œ]nitentiam p[œ]
catoris q[ui] mortem. Non enim ſani opus habent medico, ſed male habentes, lacenti manum poní-

go,& consperfum in fanguine fuo.ùt proptiis fletibus lauetur.exhortor. Quod fi nec sic pniam uult agere,
& fæto nauiuo tabulam per quam faluari poterat.non retentat.cogor dicere.Super tribus & quatuor im-
pietatibus.nône aduerfabor eum dicit dominus,Aduerfionem dicens eſſe pro poæna.dum ſuæ peccator re-
liquitur uoluntati.Inde eſt q peccat patrum i tertiam & quartam generatòem reſtituit.dum non uult ſta-
tim punire peccantes,ſed ignoſcens primis,poſtrema condènat.Aliqno ſi protinus ſceleq,ultor exiſterit, &
multos'aliis,& certe paulum apoftolum eccleſiæ non haberent,Ezechiël ppheta cuius ſupra fecimus men-
tionem,dei uerbum ad ſe factum referés ait.Aperi os tuu,& manduca,quæ ego dabo tibi,& uidi inſq;& ec
e manus extenſa ad me,& in ipfa uolumè libri,& reuoluit illud in conſpectu meo,& in ipſo ſcriptum erat,
a facie & retrorſum lamètum,& carmè,& ue.Prima ſcriptura ad te pertinet,ſi tamen uolueris agere pniam
poſt delictu. Secunda ad fanctos,q ad dei canticum,puoancf.Non eſt eni pulchra laudatio in ore peccato-
ris.Tertia ad tui ſimiles,q desperantes tradiderunt ſe imunditiae & fornicationi,& uentri,& his quæ ifra ue
ſtrem funt,qui putant oia morte finiti,& nihil eſſe poſt mortem,& dicunt.Tempeſtas ſi tranſierit.nô ueniet
ſuper nos,Liber ille,quem ppheta deuorat.ois ſeries ſcripturae eſt,in qbus & poënitens plangitur,& iuſtus
camf.& maledicif delperanti.Nihil ita repugnat deo,q cor ipoenitens,Solum crimé eſt,quod ueniam con-
ſequi non poteſt.Si.n ei ienofcitur poſt peccatum,q peccare deliſtit,& ille fleſtit iudicem,q rogat,Impœni-
tens aŭt ois ad iracundiam puocat iudicantem,folum desperationis crimé eſt,quod mederi neqat.Porro ut
ſeias deum quotidie peccatores ad pniam prouocare,q ſi rigide perſiterint,de clæmente eum ſeuere & tru-
cem faciunt.Audi eſaie uerba dicentis.Et uocauit inſt dominus fabaoth in die illa ad fletum & planctum
magnu;& decalatoðem;& accinctðem ciliciog,Ipſi uero fecerùt læticiam & exultationem:maſtantes uitu-
los;& i/molantes oues;ut comederent carnes;& biberent uinum dicentes,Manducemus & bibamus;cras;in
moriemus.Poſt quas uoces & pdiræ mentis audaciai ſcriptura cœmemorat dicens.Et reuelata ſunt hæc in
auribus domini fabaoth:non reuertef uobis hoc peccatum:donec moriamini.Si enim peccato mortui fue-
rint:tunc eis remitteſt peccatum.Quod ădiu in peccato uixerint:nô dimitteſt. Parce qlo aiaæ tuæ.Crede dei
futuſe eſſe iudiciu. Recordare a quo eſpo diaconus ordinatus fis:nec miſequiis ſanctu hoſem:tamè in hoie
eligendo potuiffe falli:cui & deu poënitate:q faul in regem unxerit.Et in duodeci apoftolis iudas ſit, pdiſor
reptus;& de quòdam ordis tui hoibus,Nicolaus âtiochenus imunditiae,oiun:& neophitagæ hæreleos au-
dor exiſtitu referat.Nuc tibi illa non replico:q plures urgies uiolafle narreris;q a te nobilu violata miſ-
monia publico caſæ ſint gladio:q p lupanaria ipurus & helluo cucurrifl,Magna qde ifta ſunt pondere ſuo
ſed ſunt eoque quæ illaturus ſum còparatione leuiora.Rogo qtum crimé eſt,ubi ſuprù & adulteriuı pagè eí
Inſoëliciffime mortaliu:tu pelúcam illam:in qua dei ſilius puer natus eſt;& ueritas de terra orta eſt;& terra
dedit fructu ſuui;de ſupro còdiecturus ingrederis.Non times,ne de pſepe iſans uagiat,ne puerpera uirgo te
uideat,ne mater domini còtempleſ:Angeli clamant,paſtores currunt,ſtella deſup rutilat magi adorant,he-
rodes terreſ.Hierofolyma conturbat,& tu cubiculum uirgís,decepturus uirginem irreperis;Pauco o miſer
& tota méte cum corpe perhorrefco;ponere tibi uolens ante oculos tuos opus tuu,Tota eccleſia nocturnis
uigiliis xpm domini pſonabati:& in diuerſaß genti linguis unus in laude dei ſpù còcinebat,Tu itér oftia
quondam pſepis domini:nuc altaris:amatorias epiftolas fulciebas:quas poſtea illa miſerabilis;qſi flexo ado
ratura genu:ueniret & legeret,& ſtabas deiceps in choro pfallentiu;& ipudicis nutibus loqbaris.Proh neſas
to n poſſum ultra pgredi,Prorumpuſ lachrymæ ante q uerba:& indignatione pariter ac dolore in ipo mea
tu faucium ſpùs coartatur,Vbi mare illud eloquentiæ tullianæ?Vbi torrens fluuius demoſthenis:Nunc p-
ſeſo muti eſſetis ambo:& ueſtra lingua torpeſceret.Inuena eſt res:quam nulla eloquentia explicare queat,
Repertum eſt facinus quod nec mimus fingere:nec ſcurre ludere:nec Atellanus poſſit effari, Moris eſt in
ægyptiis;& lyris monaſteriis:ut tam uirgo q uidua:quæ ſe deo uoverint:& ſæculo renúciantes omnes deli
tias ſaculi conculcarint:múdanu criné monaſterioq matribus offerant deſecandum,nô in teſto poſtea cò-
cora apoftoli uoluntatem inſeffuæ capiteſed ligato pariter ac uelato orient.Nec hoc quiſpiam pſter tonden-
tes nouit & tonſas:nifi quia quod ab omnibus ſit:pene noſcitur ab omnibus.Hoc aŭt duplicem ob cauſam
de conſuetudine uerſum eſt in naturam,ne uel quia lauacru non adeunt:uel quia oleum nec capite nec ore
nonut:are paruis aſialum quæ inter cutem & criné gigni ſolenti;& còcretis fordibus opprimátur. Videamus
igitur tu uir bone inter ifta quid feceris futuro matrimonio.In spelúca illa uenerabili:quali quosdam obſi-
des accipis capillos;ſudariola inſoëlicis & cígulum dotale pignus deportas,luras ei te nullam ſimiliter ama-
tugæ.Deinde curris ad paſtoge locum:& angeleq deſuper ſtrepitu còcinente:in eadem uerba teſtaris,Nihil
dico amplius;q in ofcula rueris:q amplexus fis,Totum quidem de te credi poteſt:fed ueneratio pſepis & ca-
pi non me ſinunt plus credere;q te uoluntate tátum & animo corruiſſe,Mifer nône quando in spelunca cù
uirgine itare cœpifi caligauerunt oculi tui,lingua torpuit,conciderunt brachia,pectus intremuit, nutauit
inceſſus;Poſt apoftoli petri basiſicam:in qua chriſtı fláneo conſecrata eſt;poſt crucis & reſurrectiòis & afcè
ſionis dominicæ facraméta:in quibus rurſum ſe in monaſterio uiétur apponderat:audes crinem eius ac-
cipere:ut tecum noctibus dormitugæ:quem xpo meſſuerat in spelúca.Deinde a ueſpere ufq mane ſeneſtrae
illius affides:& quia propter altitudinem:hærere uobis comminus non licebat:per funiculú uel accipis ali-
quid:uel remittis.Vide quanta diligentia domini fuerit: ut nunq domi uirginem nifi in eccleſia uideris:
& cum talem uterq ueſtrum habuerit uoluntatem:nifi per ſeneſtram noſte facultas uobis non fuerit col-
loquendi, Oriebatur tibi:ut poſtea didici: fol inuito, Exanguis: marcidus: pallidus: ut ſuſpitione
omni careres: euangelium chriſt, quaſi diaconus leſtitabas. Nos pallorem eiunii putabamus, exan-
gue os contra inſtitutum ac morem tuum quaſi conſectum uigiliis mirabamur, lam tibi & ſchalæ per

544

quas deponeres miferam parabantur. Jam iter diſpoſitum: decreta nauigia: cōdicta dies: fuga animo ptraſta-
ta, & ecce angelus ille cubiculi mariæ ianitor, cunaſſ, domini cuſtos, & ifantis xiſ gerulus, coram quo tanta
faciebas, ipſe te pdidit. O ſuneftos oculos meos, o diem illam omnit maledictiſe digniſſimâ, in qua epiſtolas
tuas, quas hucuſq, retinemus, cōſternata mente legi. Quæ ibi turpitudies: Quæ blanditiae: Quâta de cōdi-
cto ſtupro exultatio. Hoc ne diaconu decuit, non dicam loq, ſed ſire potuiffe, ubi miſer ita dicitiſt, q in ec
cleſia te nutritum eſſe iaſtabas, niſi q ei iſdem epiſtolis iuras te nuſq pudicu, nuſq ſuſſe diaconu. Si negate
uolueris, manus tua te redarguet, ipſi apices, pclamabunt. Habeas igitur iterim lucrſ ſcelerâ, no poſſum ti-
bi igerere quæ ſcripſiſti, laces itaq, aduolutus genibus meis; & minâ euomens: ut tuis uerbis utar: ſanguinis
deſcaris. Et o te miſeg: neglecło iudicio dei, me tantu quali iudicem times, ignou fateor. Qui enim aliu-
poſſum tibi facere. Chriſtianum hortatus ſum: ut ageres pniam: & in cilicio & in cinere uolutareris, ut foli-
tudinem peters: & ut uiueres i monaſterio: ut dei miſericordiam iugibus lachrymis ipetrareſ. At tu bonæ
ſpei columnæ ſecretis iſtimulis iſlāmatus: factus es mihi in arcum puerſum: & contra me cōuitiſo ſagittas ta-
etas. Inimicus tibi factus ſu uera dicés. No doleo de maledictis. Quis, n. neſcati nihil niſi flagiuſo tuo ore
laudari. Hoc plâgo: q ipſe no plâgis q te no ſentis mortuſu: q ſi gladiator paratus libide i, ppriu ſunus omna
ris: amiciris linteis: digitos anulis oneras: dentes puluere teris: raros in rubéti caluaria digeris. capillos: ſtauria
ceruix thoris adipeis itumeſcens: nee qa ppter libidinem fraſta eſt: iſclinatur. Super hæc ſunguenti fragras
mutas balneas, & contra renaſcentes pilos pugnas, p foq ac plateas nitidus ac politus amator icedes. Facies
meretricis facta eſt tibi, neſcis erubefcere. Conuertere miſer ad dominu, ut ad te deus conduertatur. Age po-
nitentiam, ut & ille agat pniam ſuper omnibus quæ locutus eſt malis, ut faceret tibi. Quid neglecło ulnre-
epprio alios niteris ifamare. Quid me bene tibi & ſedulo confuletè quali morſu laceras? Eſto
ego flagitioſus ſim: ut uulgo iaſtitas: ſaltem mecu age pniam. Criminoſus ut simulas: iimitare lachrymas cri
minoſi. Num mea peccata uirtutes tuæ ſunt? An maloy toog: puta ſolatium, ſi multos tui ſimiles habeas?
Fluent paululù de oculis lachrymæ inter ſericum & tibina: interaſtibus tibi uideris ſuſgidus & formoſus,
Intellige te nudu: conſciſſum: ſordidatu: mendicantem. Nunq é ſera pnia, quis de hierofolyms defcenderis:
& ſis in itinere ulnernatus: inde te ſamaritanus impoſtù iumento: curanducq ad ſtabulum referat. Sed & ſi
mortuus iaces in ſepulchro: tamen & fetéte dominus ſuſcitabit. Imitaſ ſalté cæcos illos; ppter quos ſaluator
dimittens domu ſuam & hæreditatem ſuam: hirico uenit. Sedentibus in tenebris & umbra mortis: lux or-
ta eſt. Qui poſtq pterire dominu cognouiffent: cœperunt clamare. Fili dauid miſerere noſtri. Poteris & tu
uidere: ſi clames: ſi accitus ab eo ſordida uelſimenta p[]iicias. Cum conuerſis ingemuerit: tunc faluus eris: &
tunc ſeies ubi fueris. Tangat modice cicatrices tuas: ptraſtet luminu quondam tuorum ueſtigia. Licet ab
utero ſic genitus ſis: & in delictis conceperit te mater tua: aſperget te hylopo: & mundaberis. lauabit te: &
fuper niuem dealbaberis. Quid in cauernis terræ hæres: & totus in coeno iaces: Illa qua decem & octo ánus
ſathanas uinxerat: poſtq a ſaluatot curata eſt: cælum erecta ſuſpexit. Quod ad eam dictu eſt: tibi dictum pu-
ta. Peccatii: qeſce. Quid longius recedis a facie dei: & habitas in terra naſm: Quid totus in floo ſoluctus, nec
ſtatuis ſupra petra pedem tuum? Caue ne te phinees cum medianita fornicantem ſero haſta conſigat. Quid
plus q rhamar uirginem frater & conſanguineus polluifti, uerſus in abſalon occidere eum cupis qui te rebel
lantem plangit & mortuum. Clamat contra te ſaguis nabuthæ: & uinea ifrael: hoc eſ ſeminis dei: & horus
uoluptatum: quem in laſciuæ holera conduerifti: dignam de te ultiunem repoſcunt. Mitritur tibi helias tor
menta & interitum nuncias. Incuruare: & facce ueſtire pauliſper, de te poterit dicere deus. Vidifti quia reue-
ritus fuerit achab a facie mea. Non ſuperducam malinam in diebus eius. Sed forte blandiris tibig a talieqi
ſeſpo diaconus ordinatus es. Jam ut ſuperius dixi: nec patrem pro filio: nec filium pro patre puniri. Animæ
enim quæ peccauerit: ipſa morietur. Et famuel habuit filios q receſſurunt a timore dei: & abierunt poſt aua
ritiam & iniquitatem. Et heli ſacerdos ſanctus ſuit, ſed habuit filios: qui ut in hebræo: ſolumentibus legi-
bus: fornicabantur cum mulieribus in tabernaculo dei: & in ſimilitudinem tui impudenter ſibi dei minime
rium uendicabant, unde & locus tabernaculi ipſe ſubuerſus eſt: & ppter uitia ſacerdotum dei ſanctuariu
deſtitutum eſt. Quanq & ipſe heli dum eſt nimium lenis in filios offendit: deum, tantumq abeſt ut valeat
te epiſcopi tui iuſticia liberare: ut timendum fit: ne ppter te de ſolio ſuo corruens: pereat ilanabilis. Oziſs le
uites arcam domini: quam portare ipſe debuerat: quali ruentem ſuſtentare uoluit: & percuſſus eſt. Quid de
te futurum puta, qui ſtantem arcam domini præcipitare conatus es. Quanto magis epiſopus qui te ordi-
nauit probabilis eſt: tanto tu amplius deteſtandus: qui talem hominem ſeſellifti. Solemus mala domus no-
ſtrae ſire neuiffimi: ac liberorum & coniugum uitia: uicinis canentibus ignorare. Nouerat te omnis Italia.
Vnueriſt te ſtare ante altare ingemiſcebât. Nec tu tam callidus eras: ut prudèter tua uitia cælares. Sic alia-
bas: ſic ſudantem te & laſciuientem huc atq illuc rapiebat uoluptas, ut quali quofdam triumphos. palmagq
uitiorum ageres de expletis libidinibus. Deniq inter gladios barbari, & barbari mariti, & mariti potentis
excubias, impudicitia ſtamma te rapuit. Non timuiffi in illa domo adulterium facere, in qua fine iudice
leſus uir ſe porerat ulcifci. Duceris ad hortulos, ad ſuburbana pertraheris. tam libere & inflane te agis,
ut abſente marito uxorem te putes habere, no adulteram. Vnde per quofdam cuniculos dum illa tene-
tur erumpis. Romam occultus ingrederis, latitas inter ſantas latrones, & ad primum mariti nunciu-
um, quod nouus tibi ex alpibus hannibal deſcendiffet, nauigio te credis incauto, tanta fuga cælenitas
fuit, ut tempeſtatem terra duceres tutiorem. Veniſti utuncq ſyriam, inde te uelle hierofoly mam tran-
ſcendere, & ſeruiturum domino polliceris. Quis non ſuſciperet eum, qui ſe monachum promitiebat, p[]erli
ignoras tragœdias tuas, epi tui cōmendatitias, ad cæteros ſacerdotes epiſtolas legés. Tu aſt inſœlix tranſiſi.

gurabas te in angelum lucis: & minifrū fathanæ minifrū fulticiæ simulabas. Sub uelſitu ovium latebas id pusi: & poſt adulterium hois: adulter xpi eſse cupiebas. Hæc iccirco retuli: ut totā tibi ſcænam opeſ tuorū quali in breui depigerem tabella: & geſta tua ante oculos tuos ponerem: ne miſericordiam domini nimiāq clæmētiam materiam exiſtimes delictog. Rurſum cruciſgens tibi metipſi filiī dei: & oſtentui habés: & nō legens illud quod ſequitur. Terra enim uenienté ſæpe ſup ſe bibens imbré: & generans herbá opportunam illi a quibus coliff accipit benedictionem a domino. Proferens aŭt ſpinas & tribulos reproba eſt & maledictione pxima:cuius consumatio in combustione eſt.

Beati Hieronymi pſbyteri ad Euagrii pſbytero: arguens q leuitam lapſum, & ob id ab eccleſia eiectu inſ consolatum reliqueri: exemplis docens illi per pniam poſſe iubueniri.

N
umque illius beatissime frater: ne inter ſimulatos amicos iob mihi portio ponere tur: q uidentes pla
gam eius: ueluti qui nō haberent cōſolationē: iugi filentio quieuerut. Prope fuerat: ut ego ſuppo
ſita manu ori: & obdurata lingua ſitula: ianuas labioſ meo: ſ taciturnitate concludere. Sed ab
ſit hoc a fide mea: ut aliquā plagam dicā eſſe quæ nō habeat cōſolatōem: cum mihi ppheta pro
clamet. Núquid medicus non eſt in galaad: aut refina non eſt illici: Quare non aſcendit ſanitas filiæ plæbís
mea: Galaad ení aceruus teſtis iterpaf: & huc aceruú teſtet: rotú canoné diuino: ſ libro: eſſe ſentimus: ubi
indifolubiliú cumulus teſtimoniog: uelut quidam congeſtus eſ t lapidum: in quo tumulo medicus uerus
deus meus ieſus xps: ſi qúſtus fuerit inuenieſ. Refina aŭt quid níſi cōtinentiæ uirtus eſt, quæ diffoluta cōiú
git, & ceſſa conglutinat: Quod nos ſciétes non dubitamus ad cōſolationé plagæ quæ contigit oris ní ſame
ta miſcere. Audiuiimus enim horrendæ cladis excidiú: audiulmus exultantes de ruina xpi milites. Sathan &
ujbiliatio uocis: quá in triúpho ſuo diabolicus dedit exercitus: ad aures noſtras uſco: puenit. Et teſtem deum
iuoco in aiam meam: qa ita cōmota ſunt uilſcera mea: ita contremuerut oſſa mea: ut oém partem corporis
mei ſentirem eadé: plaga torqú. Abſco dāno meo hoc accidiffe dixerí malú: ubi mébra corporis mei diaboli
cá ſagita pcuſſit: cum apoſtolus dicat. Si patitur unú mébrú: compatiunſ omnia mébra, ſed nō admittitur
animus meus in totú lamentationi uacare uel ſletú: qa & aduerſum uos mihi eſt locus iraſcendi. Ecce con-
tra cōmunes inimicos pceſſit uobificú frater in plio: q ſubito pſtratus eſ t caſu. Hunc uos nec ſepulturæ di-
gnym iudicaſtis honore: ſed ſerifiſtis eum feris: & alitibus deuorandum. Vbi eú miſericordia xpianæ religio-
nis, qua magiſter ueſter ſacrificio docuit eſſe meliorem: Ecce iacet frater ab hoſte pcuſſus: adhuc forſitá pal
pitans. Et uos quia fine uulnere ruertimimin: nec consolationem quidem obtuliftis. Nolite eſſe fine formidi
ne beatiſſimi frés: reuſtunt medicus: ut celerior ei poſtmodú: aditus eſſet ad reliquios. Vt quid rogo
ſpernitis uulneratum: aut ſicut putatis & mortuú: Melior illa Reſpha cōcubia faulis: quæ corpora mor-
tuo: quæ dauid pro gabaonitay ultione pcuſferat: eo uſco: accineta facco: hoc eſ t cilicio cuſtodiuit: donec
eis roraret aqua de cælo: ideit donec p uenia eoq: miſericordia cæleftis deſlueret. Melior ille iudas macha/
bæus: qui etiam pro mortuis fratribus ofonem credigit eſſe faciendam: quos ſurata de iama ciuitate idolo-
rum dóna: pſtrauerant. Vt quid rogo medicus noſter inter liberog: ſuog: loculos tot constituit genera pig-
mentorum, ſi nihil eſt ex emplaſſis eius quo poſſit ſanari uulnus. quod infixit inimicus: Ita ne fieret aliqua
plaga, quæ ſcientiam noſtri lateret archiatri, cui nequaqua: artis fue pueritía puideret: Et ſi placet aperiamus
ſcholam medici noſtri: & a principio canonis & uulneg: & medicaminum ſpecies requiramus. Et ece in li-
mine ipſius ſchola: occurrut illi ſeminis carnales auſtores: qui uenenato ſerpentis ore percuſſi non ſtatim p-
petua: poenæ mortis addiſt: ſunt: ſed eiecti de paradifi delitiis: ideſt de eccleſiæ libertate: & ſacri communio-
ne myſterii ideo temporaliter ſub tipo moſtoris tribulationiſ: damnati ſunt: ut malagmatæ pœnientiæ
fanarentur: & uſco eo a ligno uitate: ideſt chrifti participes exules fierent: donec per illum: aut per rompheam
ideſt ignitam martyriu paffionem: aut per cherubin domini qui interprætatur multitudo ſcientiæ remane-
rent. De quibus nunc per ſingula non eſt temporis loqui. Quid uero ille fratricida: cui ob signum mandatú
imponit nec ab aliquo poſſit occidi: Non uult enim mortem peccatoris: ſed ut convertatur: & uiuat. Nec
longe ab his diffat ille princeps patrum: qui primus credigit, & reputatum eſt illi ad ſuſticiam, qui captum
ab hoſtili legione ſillum fratris affumpta uernaculorum turba eripuit, quem poſtmodum de ſodomæ pla-
gaideſt de incendio gehennæ habito cum diuina maiefate colloquio: huc liberatoſis fuæ merito liberauit.
Et tu ergo affüme uernaculog: turba: ideſt pprio opere tuo non alieno & fratri auxilium pſta captuio. Lo-
qre cum domino: hoc ora et ad opus: qui ſuprú fororis in alienigenarum manibus incidentis: non ſolun-
horruerunt: ueſ: etiam uindicauerunt. Regre tamen qui ultores ſuere peccati. Nonne ſymeon atq: leui: Et
tu q ex tribu leui es: q eccleſiaſco ſeruis ofſicio (lymeon aŭt obediés interpétatur) tu ergo qui obaudiés ſui-
ſti, dei iobediétem ajam liberare aut uidicaſ cur ceſſas: Aia enim frís foror tua eſt: qua li paſtus fueris alieni-
genis ſeruire: peccasti. Sed dicis forſitá. Leuita eſt ille: q cecidit: nō pót ei ía remedii medicia cōſeril. Erras fra
ter: erras: recurré ad ſcholam medici. Ecce in ſecundo loco: ideſt exodi libro: ubi totius populi uulnus plagac
ſcribentur: etiam leuitæ peccasse referuntur: qui priores ad correptōem legiſlatoris emédati eſſe phibenc.
Et non tam in eis peccati crimen arguitur: q uelox conuerſio in pœniteniæ celeritate laudaſ. Cuius rei etiá
in ezechiele dominus noſter dicit de leuitis: qui primi a me exierut: cum erraſſet israel. Ipſe quoq: pontifex
ad fuggelſionem populi idolum fabricauit: pro quo orans moyſes fraterno liberatur auxilio. Sed dicis forſi
ad ſubſcriptos patris & martiri. Et in qua ſi eſt domino: & in domino: & in domino: & in domino:
culos damui. Et tanta ſoſtæ: hæc ſeruere: prompſerit p[er]ſcriptis. Et ait infidelia tuta.

345

egrederetur nocte cum populo,& *fanctum paſcha celebrauerit*. Scimus aŭt quia ſine ſacerdote paſcha non poteſt celebrari ſed p[er]termiſſis his iterrogare te uolo.qd erat aaron.cum aduerſus moyſe iuidiæ uitore p[er]ſus.iuſta ſibi maria murmurauit, At ſatſſe dicas, minus eſt iuidia q[ui] forniſatio. Lege ergo beatum apoſtoſum.q[ui] dicit. Neq[ui] forniſicarii, neq[ui] inuidi, neq[ui] maledici, neq[ui] auari, neq[ui] detractores regnum dei conſequenſi. Vides ubi uelut æqualia ſibi ſimilacq[ui] iuſguntur, quæ ad c[æ]log[æ] regna n[ò] ſubeſt, & aduerte cuius p[œ]naſe len t[é]tiam mereaſ iuidia, pro qua p[æ]pheriſſa maria lepræ ſeſitate p[u]ctitur, uel cuius auarit[ia], pro qua giezi he, liſaſi miſter ſimili forte dánatur. Tu ergo q[ui] auacq[ui] n[ò] deteſtaris, qui iuſidum n[ò] ſefugis, forniſicorem fr[em]e, & ad t[é]pus ru[è]tem, a[è]ternæ mortis p[œ]na c[ò]dénas. Nec ideo hoc dicimus, ut peccádi ſrena laxemus. Sed aduerſat q[ui]quis hoc legerit, quia n[ò] uiuétibus loq[um]ur, ſed mortuum c[ò]ſolamur. Deniſq[ui] ſurgat, & uide bis, quia ſtatim eſi trademus p[ſ]almiſtæ uerſum dic[è]tis. Virga tua & baculus tuus ipſa me c[ò]ſolata ſunt. Accipiat ergo uirgam correptionis & baculum quo ſuſtétari poſſit iſirmus. Ita enim i[te]telligimus apoſtoſum, qa neq[ui] iuidi, neq[ui] fornicatores, neq[ui] auari, neq[ui] aliena appetètes regnum dei poſſideb[ùt], i[de]ſt quos i[ò]c uitio tempus reſeſſionis iuenerit, qa alibi dominus dicit. Vn[ù]quéq[ui] in uii ſuis iuicabo. Et ip[er] apoſtolus ait. Quales antea fuerit, nihil mea i[te]reſt. Et in ep[is]tola ſua ſea beatus io[an]es orati m[á]dat pro fratre, qui n[ò] habet peccatum uſq[ui] ad mortem. Credo q[ui] n[ò] uſq[ui] ad extremi ũitæ finem peccatoq[ui] ſuq[ui] maſi ſuerit ſubieſtus. Nam de leuſis, quod ſuperius dixeras n[ò] eos ſuiffiſe ſanctiſicatos, cum peccatis ſuere polluti, quid tibi uidetur illud in beati eſdræ libris, ubi reuerſi de captiuitate babyloniæ, & reſtruſtis nuper templi domini fundam[è]tis, n[ò] ſolum plebs uulgi, ueq[ui] & ſacerdotalis familia, & illius iſeu magni, iueneritur mulieribus alienigenis, hoc eſt ſyris idu[m] mæs moabitis & ammonitis eſſe permixta? Qui tamen omnes peccatis eiufdem acpientes c[ò]ſilium eſdræ & reiſcientes mulieq[ui] alienigenaq[ui] confortia ſande caruerunt. Vnde uides, quia ſiſt peccati contagione ma[cul]am, ita expulſione eius abluimur.

1. Beati Hieronymi preſbyteri ad fanctum auguſtinum epſcopum.

D
Omo uere fancto: & beatiſſimo papæ Auguſtino Hieronymus in x[ho] saluté. Anno p[er]tito per fr[em] noſt[æ] afteri[ui] hypodiaconu[m] dignat[oi] tuæ ep[is]tolá mi[erá], p[er]mpt[ú] reddés salutatois oſſiciu[m], qua tibi arbitror redditá. Núc quoq[ui] p[er] fanctu fr[em] meu[m] præſidium diaconu[m], obſecro p[rim]i[ui] ut mem[eri]s mei, deide ut baiu[l]u[ri]á, habeas c[ò]m[é]dat[ú], & mi[hi] ſcias germaniſſimù, & i[qu] b[u]ſu[c]ug[que] neceſſitas poſtularit ſoueas atq[ui] ſuſtentes, n[ò] quo aliqua te x[ho] tribuente idigeat, ſed quo bonoq[ui] amicities auidiſſime expetat. Et fi i[hi] his c[ò]iungédiſis maximú putet beneficiu[m] c[ò]ſecutú. Cur a[ut] ad occideté nauigae-rit, p[fo] poteris narráte cognoſcere. Nos i[mi] monaſterio c[ò]ſtituti uarii h[í]cinde fluſtibus quatimur, & p[eg]riationis moleſtias ſuſtinemus, ſed credimus i[eh] eo q[ui] dixit. C[ò]ſidite, ego uici mundum, q[ui] ip[er] tribuente, & p[u]le contra hoſtem diabolum uiu[or]tiorá conſeq[ur]im, S[à]ctum & uenerabilem fr[em] noſtr[ui] papá Alipú[i]ut meo ob ſequio salutes obſecro. Sancti fratres q[ui] nobiſcu[m] in monaſterio domino ſeruire ſeſtinant: oppido te salutant, Incolúm[é]te te & memoré mei x[ps] deus noſter tueaſ omnipotés domine uere ſancte & ſuſcipiende p[apa].

1. Beati Hieronymi preſbyteri.

C
e
Vm in urbe leges áteriori t[pe] c[ò]meaſſem: n[im]i[m] ſum c[ò]r[is]tatus: q[ui] te totu[bi] ebíde minime potui reperire, Inueni, n[te] mediú[m], & ut ita dicam parté aiæ tuæ ſeuq[ui] chariſſimú: de quo ex parte gau[ci] ſus ſum, Perſecte, n[ga]uderem: ſi te totu[bi] uenit[é]. Vnde ex parte qua te repperiteram gratulabar: & p[er]pter partem tuá, qua nequaq[ui] cerneba[i]oibus modis contriftabar. Proide dixi aiæ meæ. Quare triftiſt es, & quare c[ò]turbas me? Spera in deo: & faciet p[ſ]entem amicu[m]: qué diligis. Vnde c[ò]ſido in domino: & ſpero q[ui] me faciet de tua uſione gratulari. O fi oculis c[ern]i dilectio p[oſſi]t: p[e]ſecto uideres: quátá apud te no ſtra eſſet dilectio. Aut, n[eq]uiparans dilectioni tuæ: magnú tibi aſſerret gaudiu[m]. Aut fi maior eſſet: magnú tibi aſſerret imitatois ſtudiú[m]. Ergo qa in domi[que] te diligo: dilige, diligente. Et ut c[æ]teri tecu[m] diligant p[er] eccleſia ſticá auſtoritatem hortare. Nam quod petis me I[r]is t[ui]s: ut ego, p[er] te orem[em]: id ſeſte facerem: i[m] ego ip[er] a p[ec]catis liber eſſem: ut pro aliis liceret orare. Et ideo te admoneo: ut of[on]es affiuſas animi t[ui] p[er]ter me eſmit tas ad dominu[m]: & memor p[ef]ſionis: illam ante oculos tuos conſtituas diem: in qua iuſtus ab auditu malo n[ò] timebit. Et ideo iuſtus non timebit: qa non audiſt: uade in igniſt: a[ern]itú[m]: ſed ueni benedict[é] patris mei: p[ci]pe regnum, ad quod nos perducat: qui uiuít & regnat in ſæcula ſæculoq[ui] amen.

1. Beati Hieronymi preſbyteri ad Riparium.

D
Omo uere fancto: atq[ui] oi affeſtione uenerabili Ripario Hieronymus in x[ho] saluté. X[pi] te aduerſum hoſtes catholicæ ſidei bella bellare t[ui]s I[r]is & multoq[ui] relatiſe cognouii: u[et]oq[ui] eſſe c[ò]ſtrarios: & in perſitioné mutuá fautores eſſe p[é]ditiſon: i[q]q[ui] deſenſores ſæculi eſſe deberét: tamé ſci- as in hanc p[u]ciuá[n]i nullis humáis auxiliu[m]: ſed p[er]p[ri] x[pi] ſiá p[er]u[m]i ſent eſſe n[ò] ſolum de urbe: ſed de palæſtinæ quoq[ui] ſinibus catiliná, n[of]q[ui] dolere plurimú q[ui] c[ù] l[è]tulo multi c[ò]iuratois ſociu[m] remaſerunt: q[ui] ioppe remorant. Nobis a[ut] melius u[if]um eſt locu[m] mutate: i[q]q[ui] ſidei ueritaté, ædificiúr[is]q[ui] & máſſionis amoeni t[ate] amittere: q[ui] eoq[ui] c[ò]munione maculari: q[ubus] imp[é]ſentiaq[ui] aut credendú erat: aut certe quotidie n[ò] lìgua ſed gladii dimicádu[m]. Quáta a[ut] paſſi ſimus: & quomodo excelfa manus x[pi] p[er] nobis in hoſte ſauerit: p[uto] te celebri n[ú]cio o[iu]m cognouiffiſe. Quæſo ergo te: ut arreptum opus impleas: nec patiaris te p[é]ſente: non habere x[pi] eccleſiam deſenſorem. Certe i[ci]at unuq[ui]c[ui]q[ui] q[ui] uel tibi ſuſſiciat pro uiri[li] parte: qa n[ò] uiribus c[ò]poris: ſed charitate animi dimicandum: quæ ſuperari nunq[ui] p[oteſt. S[à]cti fratres: qui c[ù] noſtra ſut paruitate: plurimú te salutant. P[uto] a[ut] & fanctu[m] fratré Alentiu[m] diaconu[m] tuæ dignationi c[ù]cta narrare fideliter. Incolu[m]éte te & memoré mei x[ps] dominus noſter tueaſ: oipotés domine uere ſancte & ſuſcipiéde frater.

1. Beati Hieronymi preſbyteri ad Apronium.

N. Eſcio qua tentatione diaboli factum ſit: ut tuus labor & ſancti Innocêſtii pſbyteri induſtria & noſtrum defideriū ad pſens nequaq uideaſ habere effectum. Deo grās: q; te ſoſpitiē & ſidei calor ſerentium inter ipfa têtamenta diaboli cognouit. Hoc meum gaudium eſt: quâdo in chrifto audio filios meos dimicare: & ſtum zelum in nos ipſe confirmet; cui credimus: ut pro fide eius ſangui nem voluntarie fundamus. Euerſam nobilem domu funditus doleo. & tamen quid in cauſa ſit: ſcire non poſtui. Neq; enim portitor lāſe: noſſe ſe dixit. Vnde dolere poſſum, p. amicis communibus & xpi: qui ſolus poſtens & dominus eſt: & eius clæmētiam depari: licet ex parte dei mereamur offenſam: qui inimicós domini ſouemus. Optimu autem facies: ſi cunctis rebus omiſſis: orientem & p[]ſipue ſancta loca petas. Hic enim ge; ta ſunt oíá. Et ſic utenem p[]ectoris non amiserint: tamé os impietatis nô audent aperire, ſed ſunt ſicur alp[]des ſurdæ & obturantes aures ſuas. Sanctos fratres ſaluto. Noſtra aŭt domus ſecûdum carnales opes hâreti co; [s]o p[]er ſecutionibus penitus euerſa, xpo [p]pitio: ſpiritalibus diuitiis plena eſt. melius eſt panem manducaſt: q; ſidem perdere.

1. Beati Hieronymi p[]ſbyteri de loci & nominibus hebraicæ: q[]ſtionum.

C. Vm in principiis libro; debeam ſecuturi opis arguméta ponere: cogor prius ſpondere male dicti; terétii q[]ppiam ſuſtinés: qui comœdiæ, p[]logos in defenſionem ſui ſcenas dabat. Vrgebat eum. L. Lanuvinus noſtro Lucio similis, & quaſi publici ærarii poetam ſuré crinabatur. Hoc idé paſſus éb aemulis & mátuanus uates: ut cu; quofdam uerſus homeri tráſuliffet ad uerbú: com[]pilator ueteg; dicereſt. Quibus ille ſpondit: magnæ eſſe uirium clauá herculis extorqre de manu. Sed & tullius: qui in arce eloquentiæ ſſtetit: rex oratog; & latinae linguæ ilſtillator, repetúdag; accufatur a græcis. Nô miſg; ergo ſi corba me paruú homúculum imúda ſues gerúniant: & pedibus margaritá cœculent: cum aduerſus uíros doctifíimos: & qui gloria inuidiam ſupare debuerát liuor exaſerit. Vey; hoc merito illis ac[]cidit: quo; in theatris curia: concione: pro roſtris: eloquentia p[]ſonabat. Semper enim in [p]patulo forſtudo aemulos habet: ſerifuntug; ſúmos ſulgura montes. Me uero, p[]cul ab uribus, foro, litibus, tur[]bis remotum: ſic quo; ut quințianus ait latentem inuenit inuidia. Vnde leſtorem obſecro: liquis tamen hoc quo; captus amore legerit: ut in libris hebraicæ q[]onum: quos in oem ſanctam ſcripturam dispoſui ſeribere: non q[]rat eloquentiæ: nô ſerit: leporé: ſed magis inimícis pro nobis ipſe ſpondeat. nouo opi ueniam concedendum. Vt enim nos humiles pauperculi: nec habemus diuitiás: nec oblatas dignamur accipe: ita & illi nouerint: non poſſe notitiam ſcriptura; & diuitiás xpi cum mûdi pariter habere diuitiis. Studii ergo noſtrí erit, uel eo; qui de libris hebraicis uarios ſupſicant: errores ſerfellere: uel ea qua; í latinis & græcis codicibus ſca ſtere uidentur: auſtoritati fuæ reddere. Etymologias quo; reg; nominu; atq; regionú; quæ noſtro ſermone ſeſonant: uernaculæ linguæ explanare rône. Et quo facilius emédatio cognofcatur: ipfa primú ut apud noſtrí ſunt ſeſtitionia: p[]ponamus: ex collatione eo; qua; ſequunq; liquid aut minus aut plus aut aliter ſit idicta: non quo, lxx, interp[]tum: ut inuidi latrant errores arguamus. Nec enim noſtrú laborem illo; reſphéſionem putamus cum illi p[]tolemæo regi alexandria: myſtica qua; in ſcripturis p[]dere noluerint: & maxie ea qua; xpi auentum polliſce bantur: ni iudæi uiderentur alium deum colere: uel credere: quos ille ſeſtator platonis magni íccirco ſaciebat: quia unum deu colere dicerent[]ſ. Sed & euangeliſtæ dominus quo; & falua tor noſter: necno & paulus ap[]oftolus: multa qua; de ueteri ſteſtaméto p[]ferut: quæ in níſ codicibus nô habent: ſup quibus in fuis locis plenius differemus. Ex quo perſpicuú eſt illa magis uera eſſe exemplaria: quæ cum noui ſteſtaméti auſtoritate cœcordat, Accidit hoc: qa; iofephus q. lxx, interp[]tú ponit h[]iſtioram: q[]nq; ab eis libros moſſi tráſatores ſerſt: quos nos quo; cœſitemur: plus q[]æteros cum hebraicis cœcordare. Sed hi q[]poſte íterptes extiterú: aqlam loquor & ſymmachú & theodotioné lóge aliter habet: q[]nos legimus. Ad extremú quod etiam obſtrectatores níſ placare poſſit: p[]egrinæ merces tatú uolentibus nauigant: b[]alſamú: p[]iperit: & poma palmarium ruſtici nô emát. De origene aŭt fileo, cuius nomé, ſi parua licet cœponere magnis: meo nomie inuidioſius eſt. Quanq[] in homeliis fuis: quas ad uulgum loquiſtur: cœmunem editionem ſequatur in tomis: idet ſputatióe maiorı hebraica ueritate ſuperatur: & ſuog; círcudatur agminibus, interdum lingua p[]etegegnæ q[]rit auxilia. Hoc unú dico. qa; uellem cum inuidia nominís eius ſiám habere etiam ſcriptura; [p]loccipendens imagines. umbra; da monum, quem ruſtici ozellum nominát laruage, qua; natu; za eſſe dicitur terreſe paruulos, & in angulis occurrere tenebroſis.

2. Beati Hieronymi p[]ſbyteri ad Gaudentium de Patucatu puella c[]ôtinentiæ deſtinata.

C. Aufa eſt difficilíus puulæ ſcribere, quæ nô itelligit q[]d loquaris, cuius aíum neſcias, de eius piculo ſe uolutate p[]mittas, ut ſecúdu p[]clari oratoris exordiú, ſpes in ea magis laudáda q[]res ſit. Quid.n. horteris ad c[]ôtinétiam, quæ placentas defiderat, q[] in finu m[]rís garrula uoce balbuti: cui dulcio ra ſunt mella q[] uerba: Audiat p[]funda ap[]oftoli, quæ anilibus magis fabulis delectaſ. Prophetarú enygmata ſentiat, qua; tráſtor gerulæ uultus exagitat: Euageli itelligat maiſſatem, ad cuius ſulgura omnis mortaliú ſenſus hebet[]a, ut parenti ſubſiicat: hortor, quæ manu tènere ridenté uerberat m[]ſem. Ita; Pacatu la n[]fa hoc epiſtolium poſt lectura ſuſcipiat. Interim modo eleméta l[]ſag; cognofcat, lúgat ſyllabas, diſcat no m[]ía, uerba c[]oſociet, atq; ut uoce t[]ínula ita mediteſ. Proponáſ ei cruſtula, mulſa, p[]ma, & q[]cuid guſtu ſua-ue eſt, quod uernat in ſloribus, quod rútilat in g[]émis, quod bládiſtur in puppis acceptura ſeſtinet. Interim & tenero tentet polliſe filia ducere, rumpat fine ſtamina, ut aliquando non rumpat, poſt laborem luſibus geſtiat, de matris p[]endeat collo, rapiat ofcula propinquorum, p[]lamos mercede decantet, amet, quod c[]o-gitur diſcere, ut non exigatur opus, ſed delectatio, non neceſſitas, ſed uoluntas. Solent qua; edam cum fu- turam uirginem [p]ſoponderint, puſſa tunica eam induere, & furuo operire pallio, auferre linteramina, nihil

in collo nihil in capite auri finere, Re uera bono consilio:ne habere difcat in tenero:quod poſtea ponere cœpellaſ, Aliis econtra uideſt. Quod enim amat, ſi ipfa non habuerit habentes alias non uidebit? Nugarum geniés moniliumq; & nitelag; genus ſoſmineum eſt; multaſq; etiam inflignis pudičitæ: quâuis nulli uiroſtagem ſibi ſimus libenter ornari: quin potius habendo ſatietur: & cernat laudari alias: quæ iſta non habent: meliſq; eſt ut ſatiata conténati: quæ non habendo habeſ defideret. Tale quid & israelitico ſecifſe uides domino: populo: ut cupientibus ægyptias carnes uſq; ad naſueam & uomitum pberet examina coturnicum, multoſq; ſæculi repies homines facilius carere expta corporis uoluptate: quæ eos qui a pueritæ libidinem neſciant. Ab aliis enim nota calcari: ab aliis ignota appetit, illos uitare pœnitendo ſuauitatis infidias quas ſuge runt. Hos carnis ille cebris: & dulci titillatione corporis blandientis: dum mella putant: uenena noxia ſuge re. Mel enim diſtillore labia meretricis: quod ad tempus impinguat uſeſcentium ſaues: & poſtea ſelle amaritus inuenitur. Vnde & in domini ſacrificis mel non offerunt: cæracq; contempta: quæ mellis hoſpitium eſt: oleum accenditur in templo deu: quod de amaritudine exprimitur oliuag; Paſcha quoq; cum amaritudini bus comedi: in azimis ſinceritatis & ueritatis iubetur: quæ ſi habuerit i ſæculo pſecutionem ſuſtinebit. Vnde & ppheta myſtice cantat, Sedebam ſolus: quia amaritudine repletus ſum. Quid igitur luxuriandum eſt in adoleſcentia, ut poſtea luxuria fortius conténatur? Aſbit inquiunt. Vnufquiſq; enim in qua uocatioe uocatus eſt: in ea permaneat. Circunciſus quis: iſeſt uirgo uocatus eſt: non adducat pputium: hoc eſt non qrat pellicea tunicas nuptiag; quibus adam eieſtus de paradifo uirginitatis indutus eſt. In pputio quis uocatus eſt: hoc eſt habens uxorem: & mrimonii pelle circundatus: no qrat uirginitatis & aeternæ pudičitæ nudita: tem: quam ſemel habere deſuited utaſe uſuo in ſanctificatione & pudičitio: bibatq; de fontibus ſuis: & no qrat: cisternas lupanarium diffipatas q; puriſſimas aq; pudičitæ cōtineſt: no poſtut. Vnde & idè paulus i eode capitulo de uirginitate & nuptiis dilputas: ſeruos canit uocat i mrimōio cōſtitutos, liberos eos q abſuguo nuptiag; tota domino ſeruiunt libertate. Quod loquutus: non in uniuſerum loquutum: ſed in parte tractamus, nec de omnibus: ſed de quibufdam dicimus: ad utrūq; enim ſexum: non ſolum ad uas inſirnum noſter ſermo dirigitur. Virgo eſ, quid te mulieris delectat ſocietas? Quid fragilem & ſubtiem ratè magnis comittis fluſtibus, & grande periculum nauiſitationis incerta: ſecurus aſcendis. Neſcis quid deſideres: & ta men ſic ei iungeris: quali aut ante deſideraueris: aut ut leuſime dicam: poſtea deſideraturus ſis: ſed ad miniferium iſte ſexus eſt aptior. Elige ergo anum deſormé: elige pbatæ continentia in domino. Quid ad te ado leſcentula, quid pulchra, quid luxurioſa delectat? Vteris balneis, cute nitida. rubicúdis genis icedis, carnibus ueſceris, affluis diuitiis, p[]cioſa ueſte circuſidis: & iuxta ſerpentem mortiſe, ſecure dormire te credis. At noſ habitas in eodem hoſpitio, in noſte dūtaxat, cæteq; totos dies in huiuſmodi confabulatione cōſumis, quaſi ſolus cum ſola & non cum arbitris ſedes, ut cù iſpe non pecces aliis peccare uidearis, ut exemplo ſi inſeris, qui nominis tui auſtoritate delinquant? Tu quoq; uirgo & uیدa cur tam longo ſermone uiri continenſis. Cur cum ſolo reliſta non metuis? Saltem alui te & ueſicæ cogat neceſſitas: ut exeaſ foras: ut deſideres in hære eum: cum quo licentius q; cum germano uerſaris, multo uerecúdius cum marito egifi. Sed de ſcripturis ſanctis aliquid interrogas: interroga publice: audiant pediſequæ: audiant comites tuæ. Omne quod manife ſfatur lux eſt: bonus ſermo ſecreta non qrit: quin potius delectatur laudibus ſuis: & teſtimonio plurimog; Magiſter egregius conténit viros: deſpícit fratres: & in unius mulculeſis ſecreta ſecurus eruditione deſudat. Deſi.nauai parumper de mea disputatione aliog; occasione: & dum infantem pacatulam inſtituo: immo & nutrio multaq; ſubito male pacataq; bella ſuſcepi. Reuertar ad poſtitum. Sexus ſoſmineus ſuo iungatur ſexui: neſciat immo timeat cum pueris ludere, nullum impudicum uerbum foueat, & ſi forte in tumultu familiæ diſcurrentis aliquid audiat: non intelligat, matris nutum p[]uerbis & monitis & pro imperio habeat, amar ut parentem: ſubiiciatur ut dominæ: timeat ut magiſtrum. Cum autem uirgunculam rudem & edentulam ſeptimus ætatis ſuæ annus excepit: & cœperit erubefcere ſicre quid taceat, erubefcet quid dicat, difcat memo riter p[]alterium. & uſq; ad annos pubertatis libros falomonis, euangelia, apoſtolos, & p[]phetas ſui cordis the ſauq; faciat: nec liberius, p[]cedat ad publicum, cum nec ſemp eccleſiag; qrat celebritatem. In cubiculo ſuo to tas deſitias habeat, nunq; iuuenculos: nunq; cincinatos uideat, uocis dulcedines per aurem animas uulnerantes: puella umq; laſciuiæ repellantur, quæ quanto licentius adeunt: tanto difficilius euitantur, & quod didicerunt, ſecreto docent, incluſamq; Danen uulgi ſermonibus uiolat. Sit ei magiſtra comes: p[]ædagoga cultos, non multo uino dedita: non iuxta apoſtolum ocioſa atq; uerboſa: ſed ſobria: grauis: lanifica, & ea tantum lo quens: quæ alium puellarem ad uirtutem inſtituant. Vt enim aqua in areola digitum ſequitur p[]cedentem: ita ætas mollis & tenera in utraq; partem flexibus eſt, & quocuq; duxeris: trahitur. Solent enim laſciui & co matuli iuuenes blandimentis: aſtabilitate; munuſculis aditum ſibi per nutrices aut alunæ q[]rere, & cum clæ menter intrauerint: de ſcintillis incendia concitare: paulatimq; p[]ficere ad impudentiam: & nequaq; poſſe p[]hiberi: allo in ſe uerſiculo comprobato, Aegre rephendis: quod linis conſueſcere, Pudet dicere: & tamen divendum eſt. Nobiles ſoſminæ quæ nobiliores habuere negleſtui p[]cos, uilliſſimæ conditionis hominibus & ſeruulis copulantur, ac ſub nomine religionis & umbra continentia interdum deſerunt viros helenæ, ſequuntur alexandros: nec menelaos pertimeſcunt, uidentur hæc, planguntur & non uidentantur, quia multo tudo peccantium peccati licentiam ſubminiſtrat. Proh neſas: orbis terraq; ruit in nobis: p[]eccata non ruunt. Vrbs inclyta & romani imperii caput uno haſta eſt incendio. Nulla eſt regio: quæ non exules romanos ha beat. In cineres uel ſauillas ſacra: quondam eccleſiæ ceciderunt: & tamen ſtudemus auaritæ. Viuimus quaſialtera die morituri: & ædificamus quali ſemper in hoc ſæculo uiſturi. Auro parietes: auro laquearia: auro fulgent capita colunag; & nudus atq; eſuriés ante forſes noſtras x[]p[]s moritur. Legimus aaron p[]otificem iſte

obuiam furentibus flammist & accēfo thuribulo dei iram cohibuiffe, Stetit iter mortem & uitam facerdos magnus nec ultra ueſtigia eius ignis pcedere auſus eſt. Moyſi loquitur deus, Dimitte me; & delebo populi ſi tum. Quando dicit: dimitte me: oftendit ſe teneri poſſeine faciat quod minatus eſt. Dei enim potentiá ſeru i ces impediebant. Quis putes ille ſuper cælo eſt, q tunc iræ dei poſſet occurrere, qui obuiare flāmis. & cum apoſtolis dicere, Optabam ego anathema eſſe de fratribus meis? Pereunt cù pастoribus greges: quia ſi cut populus, ſic facerdos, Moyſes compaſſionis loqbatur affectu. Si dimittas populo huic, dimitte, ſin autè dele me de libro tuo, Vult perire cum pereuntibus; nec ppria ſalute contentus eſt, gloria quippe regis multitudo populi eſt. His pacatula noſtra orta eſt temporibus. Inter hæc crepúdia primá carpit ætatem, ante la chrymas ſcitura q risum, prius ſetum ſenſura q gaudium, necdú introitus, iam exitus. Talem ſemper putat ſuiffe mundum, neſcit p[er]terita, fugit præſentia, futura defiderat. Hæc ut tumultuario ſermone dictarem, & poſt neces amicorum, luſtúq[ur] perpetuum infanti longo poſtiminio ſcriberem, tua Gaudéti frater impulit charitas, maluic[que] parum, q nihil omnino poſcenti dare, quia in altero uoluntas oppreſſa luſt, in altero ami ciciæ diffimulatio eſt.

Theophili epifcopi ad Epiphaniun papam admo nitoria.

Omnino dilectiffimo ſtriſt & coepifcopo Epiphaniu Theophilus in domino ſalutem. Dominus qui locutus eſt, ad p[he]p[eta]m. Ecce cōſtitui te hodie ſuper gentes; & regna eradicare; & ſuſfordere; & disperdere; & rurſum ædificare; ac plantare ſingulis temporibus; ac ſand[ec]le eccleſiæ largitur gratiá ut integrú corpus p patientiam cōſeruetur; & i nullo h[æ]reticoq[ur] dogmatum uenena pualeat[que] qdem nunc uidemus expletum. Nam eccleſia ſancta chriſtiquæ non habet maculam necq[ui] rugam; aut alioq iltiufmodi: egrediente[s] de cauernis ſuis origenis colubros euangelico enſe trucauit; & ſanctum Nitriæ mo- nachoq agm[æ] a cōtagione p[e]ſiſera liberait. Pauca ex eis; quæ digeſta ſunt a nobis in generali epiftola; quæ ad omnes in cōmune d[omi]xi; p[ut] patiebatur anguſtia temporis comp[h]endi. Dignationis tuæ eſt; quæ in hu iufmodi certaminibus ante nos ſæpe p[ug]naitu; & poſt[i]os in p[li]o confiari; & conuocare totius inſulæ epi- fcopostac ly[no]dicas Iſas tam ad nos q[ui] ad ſanctum cōſtantinopolitanæ urbis epifcopu. Et ſiqui alios puta- ueris mittent; ut conſenſu o[ui]um & ipſe origenes nofatim; & h[æ]refis neſtaria cōdènetur. Didici enim q calú- niatores ueræ ſidei H[æ]monius Eufebius. & Eutimius nouo, p h[æ]refi ſurore bacchantes; cōſtantinopolin nauiuarunt; ut & nos & ſiquos ualuerint decipiant; & ueteribus fuæ impietatis ſociis coniugantur. Curæ i[gi] tur tuæ ſit, ut & cun[ct]eſis epiſ p l[au]riam atq[ue] Pamphylia, & cæterag puinciagæ quæ in uicino ſunt, rei or- dinem pandas; & noſtram, ſi dignu[us] puta[rum] epiſtolam ſubijcas, ut uno omnes ſpiritu c[ò]gregati, c[ui] uirtutu do- mini noſtri iſeu x[pi] tradamus eos ſathanæ in interitú impietatis, quæ poſſidet eos. Et ut celerius noſtra cō- ſtantinopolin ſcripta perferan[ce]n: imitte induſtriú uig[que] aligqu[em] ex clerics; ſicut & nos de ipſis. Nitriæ monaſſte- rijs p[re]ſes monachog cum aliis ſanctis & contin[ut]ibus uiris miſimus; qui poſſint c[ui]tos in p[lenti] docere; q digeſta ſunt; & ſuper o[ia] q[ui]lumus; ut impenſius ad dominú fundas p[re]ces; quo poſſimus in iſto certamine etiam uiectioriam conſequi. N[ò] enim parua læticia; & in Alexandria; & p totam ægyptum populoq[ur] corda peruaſt; ex quo p[au]ct ho[re]s erec[tu] ſut; ut puq[ur] corpus eccleſiæ p[man]eret. Saluta fratres q tecum ſunt, Eteni te p[la]ebs quæ nobiſc[ui] eſt; in domino ſalutat:

Beati Hieronymi preſbyteri ad paulum ſenem concordiæ.

H
Vmanæ uitæ breuitas dánatio delictoq[ur] eſt. Et in ipſo ſæpe lucis exordio: mors ſecuta nafcent[em] habentia quotidie in uitiú ſæcula p[ſ]itetur. Nam c[ui] primú paradifi colonú viperinis nexibus p[er]peditú coluber deduxiſſet ad terras; æternitas mortalitate mutata: i nògentos; & eo amplius an- nos ſecúdam quodámodo imortalitatem maledicti ho[is] diſtulerat elogium. Exinde paſlati: re- truſeſcente peccato totius orbis naufragium gigantú adduxit impietas. Poſt illud; ut ita dixerit; p[ur]gati ba- puſimú mundi in breue tempus hominú uita contracta eſt. Hoc quoq[que] p[at]ium ſceleribus noſtris ſemp[ro] con tra diuina p[ug]nátibus; p[ene] perdidimus. Quotus enim quiſq[ui] aut centenariam tranſgrediſt ætatem, aut n[ò] ad eam ſic p[uen]it, ut p[uen]iſſer p[œ]niteat. ſecùdum quod in libro p[al]moq[que] ſcriptura teſtatur. Dies uitæ no- ftrae. Ixx. anni, ſi a[ut] multi, Ixxx. q[ui]cuid reliquú eſt labor & dolor. Qu[or]ſum ais iſta tam alto repetita prin- cipio. & ita p[cul] p[œ]cpta ut merito q[ui]s oratiano de nobis poſſit ſale ludere. Et gemino bellum troianú or- ditur ab o[uo]s. Videlicet in ſeneſtutem tuá & caput ad x[pi] ſimilitudiné c[á]didum; dignis uocibus p[di]icemus. Ecce iam centenus ætatum ſtatí circulus uoluit; & ſemp[ro] p[œ]cpta domini cuſtodiens; futuræ beatitudiné ui- ta per p[re]ſentia exempla meditaris, Oculi p[ur]o lumie uigent; pedes imprimút certa ueſtigia; auditus penetra- bilis; candides candidi: uox fonora; corpus ſolidiun; & ſucci plenum; cani cum rubore diſcrepant; uires c[ui] æta- te diſſentiunt. Non memoriæ tenacitatem ut in p[la]eriſq[ui] c[er]nimus; antiquior p[er]ſeneq[ui] diſſoluit; n[ò] calidi acu men ingenii frigidus fanguis obtundit; non contractam rug[que] faciem arata frons a[per]sat; n[ò] deniq[ui] tremula manus per curuos c[er]æ tramites errantem ſtilum ducit. Futuræ nobis r[ef]urreſtionis uirorem in te domi- nus oftendit; ut peccati ſciamus eſſe: q cæteri adhuc uiuentes p[or]miu[n]que in carne, luſticia: q tu adoleſcentiá in aliena ætate mentiris. Et q[ui]q[ui] multis iſtam corporis ſanitatem etiam p[e]ccatoribus eueni[que] uideamus; tamé illis hoc diabolus minifrat; ut peccent, t[ri]bi dominus p[ra]ſat; ut gaudeas. Doctiſſimi quiq[que] græcoq[que] de quibus pro Flacco agens luculente Tullius a[it]. Ingenia leuitas, & erudita uanitas, regum ſuorum uel p[ri]cipum lau- des accepta mercede dicebant. Hoc ego nunc faciens: p[ci]tú poſco pro laudibus, & ne p[ut]es modica eſſe quæ de cor: margaritá de eu[au]geli poſtularis. Eloga domini: eloga caſta: argentú igne exatiu[m]; p[bat]ú terræ p[urg]atum p[e]ſtuplum: ſcilenic[em] cōmentarios Fortunatiani. & pp notitia notá p[er]ſecutog[que] Aureliu Victoris hi ſtoriam; p[im]ulq[que] epiftolas Nouatiani, ut dum ſciſmatici ho[is] uenena cognoſcimus; libétius ſancti martyris

AA

cypriani bibamus antidotu, Mifimus interi te tibi:ideſt paulo ſeni pauluſ ſenioru:in quo p[er]titer simpliciores
quoſſa, multu in deiici[ndo] ſermone laborauimus. Sed neſcio quomodo:etiá ſi aqua plena ſic:am eundem
odoré lagena ſeruat:quo du[que] rudis eſſet; ibuta eſt. Si hoc munuſculu placuerit habemus etiam alia c[od]ita: q[ui]
cum plurimis orientalibus mercibus ad te, ſi p[u]ſus ſanctus afflauerit, nauigabunt.

L
Epistola Valerii ad ruffinum ne ducat uxorem diffuſoria.

L
O qui phibeor: & tacere non poſſum. Grues caeli tempeſtates nunciant uarias: ululæ buboneſq[ui]a
ominoſæ aues hyemis grauitate íſtantem luctuosæ pululát. Et tu subſannas, ſu iuenturi diſpendi
uaticinia uera p[en]ſero, ideo loq prohíbeor, ueritatis augur, ueruſtatis. L[u]ſciniá amo & me-
rulam. quæ læticiam auræ lenis c[ō]centu placido p[e]ſequunq. & p[é]cipue philomená, quæ optatæ tè
pus iocu[d]itatis tota delitiá[que] plenitudie cumulat. Ni ſallor dulces gnato[es] & com[o]cedos, q[ui] dulces p[u]ſuſurát
illecebras, & p[é]cipue Circen, quæ tibi ſulpiratæ ſuauiatis aromate gaudia plena perfundat, ut fallaris, ut ius
fias, aut aſinus, tacere n[ò] poſſum, Propinat tibi mellitú toxicu[m] mifter babeli blande ígredit, & delectat, ut i-
petum p[u]ſus tui conducit, & ideo loq prohíbeor, ſcio q[ui] nouifime ſicut coluber mordebit. & u[it]tus ip[er]met
in par omni tyriaca, ideo tacere n[ò] poſſum, Multos habes uoluptatis tuæ perſuafores, in caput tu[us] faci[d]iſſi
mos, me ſol[u] elingue p[con]em ueritatis, quem naueſas, ideo loq prohíbeor. Reprobata eſt ſatui uox aſteris.
Inter cygnos tantú doctos delectare, ea tamé ſenatores docuit ſeruare urbe ab incendio, the[a]uros atapina,
ſeipſos a telis hoſtiu, Forſitá & c[u] ſenatoribus intelliges, quia prudéſ es, q[ui] tibi organizent olores interitú, &
anſer ſalutem ſtrepat, ideo tacere n[ò] poſſum. Deſiderio tuo totus iſiámatus, & ſpecioſi nobilitate capitis ſe-
ductus: chimæram neſcis eſſe mifer: quod petis: uel ſcire deuoues: quod tibi formæ m[ō]ſtrum illud inſignis
uenuſteſ facie leoni: ſolentis maculeſ: uentre capri: anguis inſidieſt cauda uiruléta, q[ui] ſyrenum uoces Circes
pocula nouit uirtutis uinculis ſibi uim ſecit; ut uitaret uoraginem. Ego aút in domino ſperas adiocio q[ui] V[]ly
xis imitator eris n[ò] Empedocliſt q[ui] per ſuam philosophiam: ne dicam melacholiam: ideſt atrá bilem uiculus
etná ſiámaſolum elegit; & parabolá: qua[] audis; ad ueteres attulit: ideo tacere n[ò] poſſum. Tandem ualidi-
or eſt ignis tuus in loco: auńt tibi pars aduerſa q[ui] uereor æſtus ille tuus: quo in me acc[é]deris: ne minor[è] ma-
ior ad ſe trahat; & pp[et]erea loq phibeor. At ſpiritu loquar: quo tuus ſum, Penſent ignes láce qualibet a[que]
uel inæquali. Verſeſ piculum capitis mei: q[ui]c[]d agas: quic[]q[ui]d iudices; iduſlendum eſt mihiq[ui] præ amoris:
patientia tacere n[ò] poſſum. Prima primi uxor adæ: poſt hois creat[em]o primo peccato: primo ſoluit ieuunta:
pp[et]er p[u]aricatum p[e]ceptum domini parétauit iobediétiam: quæ citra m[ú]di terminum n[ò] abſiſtet expugna-
re ſœmiás: quæ ſemp ideſſæ erunt trahere in c[ō]ſequentiam: quod a mé ſua ſtaxerút. Amice c[ō]tumelia ui
ri eſt uxor iſobediens, Caue tibi: ueritas quæ n[ò] p[oteſt] falliáit de beato dauid. Inueni uig, ſec[ú]dum cor méu
Hic tamé ægire p[é]cipitatus eſt amóre mulieris ex adulterio in homicidiu: ne unq ſola ueniát ſcanda[la]. Dues
enim ois eſt iniq[ta]s societate plurima: & quac[]tù domu intrauerit; ſuis tradit inq[ui]nandam conuicuſis. Amice
berſabee ſiluit, & in nullo maligna eſt, & nihilominus tamé ſaſta eſt ſt stimulus ſubuerſionis uiro p[ef]citor: &
mortis aculeus marito inócenti. Nunq[ui]d inócens erit, quæ contendet eloqu[é]tia, ut dalida ſampſonis & for-
ma, ut berſabee, c[u] huius ſola pulchritudo triúphauerit etiam nolens? Si non eſt amplius ſecundum cor do-
mini q[ui] dauid: crede q[ui] & tu p[é]cipitari potes. Sol hominum ſalom[ò] theſaurus delitiá[que] dei: ſapiétuæ ſingulare
domicilium: cràſto tene bráge ſuſcatus atram[é]to: lucé a[que] ſuæ, gloriá domus ſuæ: odorem famæ ſuæ amóre
amifit mulieris. Et poſtremo curuatus coram baalim ex eccleſiáſte domini mutatus eſt in mébrú zabuliáut
adhuć grauiori úidereſ detrudi p[é]cipitio: q[ui] p[h]oebus in cau[ſ] ph[ar]ontis: q[ui] de apolline iouis ſaſtus eſt p[al]for
Admeti. Amice ſi n[ò] eſt ſapiétior ſalomone: quod nemo eſt: n[ò] eſs major[è] q[ui] p[oteſt] faſcini]a r[em] ſœmia oculos
tuos aperi & uide, Optima ſœmia eſt: quæ r[ar]ior eſt ph[o]enice, Amari n[ò] p[oteſt] fine amaritudie metus & ſol
licitudís & frequentis infortunii. Malæ aút qua[] tam copio[ſa] ſunt examina: ut nullus fit expers malignita-
tis eag[em] cum aman[que] amare puni[ſ]t; & affl[ic]tioni uacant u[q]q[ui] ad diuſionem corporis & p[u]ſus. Amice philo-
phicum eſt: uideto cui des, Éthica eſt: uideto cui te des, uexilla pudicitiu[m] tulerut cum Sabinis Lucretia & Pe
nelope: & puriſſimo comitatu trophœa retulerunt. Amice nulla eſt Lucretia: nulla eſt Penelope: nulla eſt Sa-
bina. Time omnes ingreſſæ ſunt acies ad fabinas. Venerút Sylla & Myrrha & Phedra: & ſecutæ ſunt eas tur
bæ multæ o[ui]m uitio[ſ]ex exercitu ſtipatæ: ut gemitus & ſulpiria: & tandem infernum captu[m]uis facerent.
Amice ne p[ó]da fias in medio p[é]donu[n] non dormias eag[em] in tranſitu, lupiter rex terrenus: qui & rex c[æ]log[em]
ctus eſt præ ſingulari ſtrenuitate corporis: & incomparabili méſis eleganta: poſt Europá mugire caoctus é,
amice: ecce qué bonitas ſup c[æ]los extulit: ſœmia brutis c[ō]parauit, Poterit etiam ſœmia te cogere ad muq-
tum: ſi n[ò] eſs maior i[oe]cuiu[m] magnitudini nemo alius par ſuit. Ph[o]ebus q[ui] ſapientiæ radiis totus orbis pri
m[ic]iauít ambitu[m] ut merito ſolis nomine: ſolus illuſtraretur: inſatuatus eſt amóre Leucochoes ſibi ad igno-
miniam. III[]l ad interitum: & ecliptica diu uicif[itu]tudine uarius ſaſtus eſt. Frequenter ſui luminis expers: quo
totus uniuſer faliter egebat mundus. Amice ne lumé quod in te eſt: tenebræ fiant. Leucothœn fugito. Mars
qui deus bellantium dici meruit, triu[m]phog[em] familiari frequentia, in quibus expedit uis animi maxime pr[ó]
pta. nil ſibi metuens a Vulcano ligatus eſt cum Venere, inuſiſibilibus quidem cathenis ſenſilibibus tamen.
Hoc autem ad plauiu[m] fatyrog[em], & ad rif[u]m c[æ]leſtis curiæ. Amice meditare faltem cathenas, quas n[ò] uides
& iam in parte ſentis, & eripe te dum adhuc corruptibiles ſunt, ne claudus ille faber & turpis, quem deus n[ò]
eſt méſa. nec dea eſt dignata cubili ſuæ te ueneri, ſuo more concathenet. & te ſui ſimilem, turp[é] & claudum,
immo quod mag[is] timeo. Lorip[ed]em faciat, & non poſſis quod faluat, ſixam habere ungulam, ſed alligatus
ueneri dolor fias. & irriſio uidentium, dum ſibi applaudant c[æ]teri, A falſo deæq[ui] iudice reprobata eſt Pallas,
quæ non delectare promiſit, ſed prodeſſe. Amice nunquid & tu fic iudicas? Video iam te ſaſtientidin animo.

tota celeritate percurrere quæ legis,& sententias non attendere.fed expectaſr schemata.Fruſtra expectas.do
nec hic turpidus animus effluit,ut hæc ferutentia ſecedens.pura tibi ſluenta irritet. Similes enim oportet
eſſe ſui fontis riuulos.aut turbidos,aut clatos,fic imperitiam cordis mei uitium ofonis exprimit,& ſtrumo
ſa dictionum imperitiam delicatissit offendit animum.Huius imbecilicitatis mihi cœcius,diuertiſſem me ad
diſuadendum libenter,ſed qui tacere non potui,locutus ſum ut potui.Quod ſi mihi eſſet tanta ſtui ertius
quantus eſſet ſcribendi animus.tam elegantia tibi uerba tranſmitterem,& tam nobili maritata coniugio,ut
ſingula ſeorſum,& omnia ſimul ſuum uiderenſ auſtorem benedicere.Sed quia mihi oia debes quæcunque ad-
huc nudus amor,& inſoecundus,ne dicam ſterilis,mereri poteſt ex omnibus,mihi pbe interi patienter auré
dum euolam quod implicui,& a me non requirat purpuriſſum oratoris,aut ceruſiam,quam me neſcire fa
teor,& fleo,ſed ſcribétis uotum,& paginæ ueritatem accepta,Julius caſtar cuius amplitudini obſtrictus ſuit
orbis, die qua nobilem filium ſuü auta eſt occare ſæua nimis Atropos,tue illos humilem qdem,ſed diuinos
ſilos, pdcendi aurem,humiliter inclinait in ualuis Capitolii,Quod ſi & aium poenas eis dediſſet, qibus
ipſe. Tu ero ſtiloge tuoge mihi prænúcio aurem ſclinas,ut aſpis ueneficiis,adhibes aium ut aper latratibus
placaris ut Dypſas,cui ſol icanduit a cancro.Tibi conſulis,ut ſpreta Medea,Tibi miſereris,ut æquor nauſra
gis, quod manu continues,reucrentia regiæ pacis eſt.Amice,ſe humiliauit,licet citra pſeſtum,domitor orbis
ſideli ſuo,& pene pedem retulit,qa ipſe paruit,& pene succubuit,quia obediuit,& non penitus,mihil ei mul
tahumilitas, pſuit,qa non plena, Quid tibi confert tua tam ſerina inhumanitas;& rigor inſlexus;& horror
ſuperciliæ qui ſuilo irruis in latronum ſíſidias inermis;humilia te cede, ſed ad modú humilitatis eius q totu
ſibi mundum humiliauit.Et audi amicu tuum.Et ſi cæſarem erraſſe credis q Túgillo non credidit; exauſa
& attende quid & aliis contigerit;ut tibi, pſit eoq laſio,Indénis eſt enim caſtigatio quam pſuadent exempla
ria.Necio quo refugio tutus es;aut quo torpeſcis auxilio.Cæſar in miſericorde perſidos repperit; & nò eſt
reuerus.Tu ſi unq tale gymnaliu m eauiſt;pios impios iuenti,Phoroneus rex:q legum theſauros popu-
lis publicare non iuidit;et his primus græcoſtudia deaurauit;die qua iam univerſitatis ſgreſſus eſt; ait
Leontio ſtrati ſuo,Ad ſiμan foelicitatem mihil mihi deefiſſet;it uxor mihi ſemp deuſiſſet,Cui leontius.Et
quomodo uxor obſtat?At ille,Mariti omnes ſciunt,Vi nam tu ſemel maritus fueris,& non ſcis ut ſcias qd
foelicitatem impediat,Valentinus imperator octogenarius adhuc uirgo;cum audiret die fati ſui tríuphoge
pconia recoliquræ ſtreuſiſtimus adreſſat una ſe tantum gloriari uitoria.Et reſuſitis qua Reſpondit: q
inimicoge nequiflimu deuci carnem meam,Amice,hic ignorius migraſſet a ſculo:nifi ei fortiter reſtitiſſet
cum qua tu aſſenſum familiaritatis pepegiſt.Cicero poſt repudium,Terentiæ:uxorari noluſt;dicens ſe pari
ter uori & philosophiæ operam dare non poſſe.Amice utinam tibi hoc auius tuus reſpondeat;uel tua lenſa
mihinut loquendo ſaltem eloquëtiæ prieipem digneris imitari;& mihi ſpem facias uel unam,Cánius a Ga
dibus Herculens poeta facuſtæ lenis & iocüde reſhenſus eſt a Liuiopeno:graui & uxorato hiftoriographo:
q multaſſa gauderet amoribus;his uerbis, Noſtram philosophiam participare non poteris;du m a tot parti-
ciparis,Non enim eo iecore lunonem amat,Tityusq multi uultures multum diuellut.Cui Cánius ſiquan
do labor ſ-refurgo cautius;ſi paululum opprimor:alacrius ſerumo aerem:uices noſtium dies reddunt lenio-
res.Sed tenebrage ppetuitas inſtar inferni eſt,Sic lilia primæua,uerni ſolis delicata temporibus,uarietare tû
uri, tum nothi, tum zephiri laëticia effuſiore ſaſciuuiunt;quibus uno ſpiritu ſulminans libys ſcumbens occa
ſum poſt.Sic Mars tritis ſticulis in menſa caſlefti recùſt couua ſupege,a qua uxorius mulciber ſuo ſune
longe religatur,Sic leuius ligant multa fila:q ſola cathena,Sic mihi ſit a philofophia tibi ſolatiu,Amice utri
uſq erna, pbo,uitam neuſtrius.Minus tamen multi morbi leàdut ſalutis uiciſtudie interpellatiq; langor
unusq; a laboribus irremediatis non ceſſat affligere,Pacuuius ſiens ait Ario uicino ſuo.Amice arborem ha
beo in horto meo ifœlicem:de qua prima uxor mea ſe ſupendit;poſtmodu ſecuða:iam núc tertia.Cui Ari-
us,Miror te in tot ſuccefſibus lachrymas iueniſſe.Et iteg;Dii boni:quot tibi diſpendia arbor illa ſupendit
Et tertio.Amice:de de mihi de arboſ illa ſurcuſos;quos ſeram,Amice;timeo ne & te oporteat arboris illius
ſurculos mendicare:cum iam iueniri non poterunt.Senſit Sulpitius ubi ipſum calcus ſuus pmebat; qui ab
uxore nobili & caſta aduerit, Amice caue tibi ne præmatr calcęsi:qui auelli non poſſit,Ait Cato uticen
ſis.Si abſq foemina poſſet eſſe mundus,conuerſatio noſtra non eſſet abſq diis, Amice, Cato non nifi ue
ra & cognita loqbatur nec quiſq foemiarum execratur ludibr:i:nifi ſufus & expertus & cœcius poenæ,His
igitur ſidem habere decet;q cum omni ueritate loquutur,li ſciunt ut placeat delectatio;& pungit delectu,
li norunt q flos ueneris roſa eſt:quia ſub eius purpura multi latent aculei,Metellus Mario reſpondit, cum
eius filiam dote diuitem,forma nobilem,genere claram,fama foelice:ducere noluſt,Malo meus eſſe q ſuus,
Cui Marius,Immo ipſa tua erit,At ille,Immo uirum oportet uxor is eſſe,Logicum eſt enim talia erunt ſub-
ſeſta:qualia permiferit p[]dicata.Sic faceta uerbi metelli diuertit ab oneribus dorſum eius,Amice:ſi uxorari
oportet;non expedit qdem,Verutamen ſit amor in cauſa;non cenſus.Et faciem uxor is eligas non ueſtem,
& aium non aug;& tibi nubat uxor,non dos.Ergo ſiquo modo fieri poteſt;ipdicari poteris; ut liuorem nò
ducas a ſubieſto,Lais Corithia p[]rogatiau pulchritudinis inſignis tantúmodo regum & principum digna-
batur amplexus.Conata eſt tamen Demoftheni philofopho participare;ut noto caſtiratis eius miraculo fo-
luto;uideretur ſpecies ſua lapides mouſſe:ut Amphionis cithara;traſc[]tum blanditus traſcaut ſua uiter.
Cung:am Demofthenes emolli[]retur ad thalamum;petiuit ab eo Lais centum talenta pro conſenſu,At ille
luſpiciens in cælum ait.Non emo tanti pœnitere,Amice;utinam in cælum & tu acumen mentis dirigas;ut
id effugias quod pœnitentia eſt redimi. Liua uirum ſum interfecit quem nimis odit. Lucillia ſuum; qué
nimis amaui,illa ſponte miſcuit aconitum;hæc decepta ſurorem propinauit pro amoris poculo,Amice:co

AA ii

trariis contenderunt uotis iftæ, neutra tamen defraudata est fine fraudis ſœmینæ proprio; ſcilicet malo;
Variis & diverſis incedunt ſemitis ſœmina: quibus anſtraſtibus errent; quibufc[us] deuinctæ ſint; i[ui]ris unus
est exitus. Vna oium uiarum ſuarum meta, Vnicum capit; & cōuentus omnium diuerſitatum ſuarum ma-
litia. Exemplo harum: experimentum cape, q[ui] audax est ad omnia quæ amat, uel odit ſœmina, & artificiole
cum nocere uult, quod ſemper est, & frequenter, cum iuuare parat obefl. Vnde fit, ut frequenter noceat no-
lens. In fornace politus es. Si aurum exhibes purior. Deianira Tyrinthium ueſtuit interula. & monſtorum
malleum monſtri ſanguine ulta est. Sibi[que] proſeſit ad lachrymas, quod ad læticiam machinata est. Amice
traeſtum telo herculis ſciuit, & uidit Neſum ifta, nihilominus tamen Neſo credigit in herculé, & quali[n]o
ſponte, quem debuit ueſtire interula. ueſtuit iteritu. Inſani capitis, & præcipitis est ſœmia ideliberata ſemp
uoluntate; ſcipiuum arbitraſc; quod uult; & quod n[ot] expedit; & ut præ oibus placere cupit; ut placit; ſuum
omnibus ſperre consulta est; duodeci inhumanos labores c[os] ſumauit Alcides. A tertiodecimo qui omnem
ihumanltatem exſeſit; exuperatus est. Sic fortiffimus ho[ui]um æque dolendus est; ut gemebundus occubuit
qui c[æ]li arcem fine gemítu ſuſtineruat humeris. Tandem quæ ung[us] inter tot milia milium ſedulum ſolliſi-
tus; ſcatorem perpetua conſtritauit repulſa, uel quæ conſtanter p[er]cidit uerba petentis. Fauorem ſapit eius
reſponſio; & q[ui]t[u]cunq[us] dura fuerit; ſemper in alioqu uerbi ſui angulo habebis aliquem petitionis tuæ ſomi-
tem implicitum. Quælibet negat; nulla pernegat. Irrumpit au[que] in propugnacula turris Acrifi; ualloq[us] mul
tiplici ſignatam Danes pudicitiam ſoluit. Amice, ſicut uirgini quæ terram triumphauerat, de c[æ]lo pluit in-
ceſtus; ſic qua[n] nun[que] fallit humilis, uicit ſublimis. Sic arborem quam nun[que] mouit Fauonius ueuertit aglo. Ly-
cia uirgo; uergens in ſenium, & ſama priuilegiata conſtanter; tandem oppſa apollinis ſantafmate concepit
peperitq[us] Platonem. Amice, quam illibatam ſeruauerunt uigiliæ; deſflorauit illuſio per ſonium; ut ſemp om-
ne roſarium aliquo turbine ſua purpura ſpolietur. Sed bene; q[ui] patriffauit patri plato i[mi] lapientia; & q[ui] ſimilis
ſactus est nomis; & nummis ſcipui. Amice minaris, an indignaris magis q[ui] in parabolis tibi ſignificem gen-
tiles eſſe imitandos, chriſtiano idolatras, agno canes, deni bono malos. Volo ſis api argumentoſa: ſimilis; q[ui]
mel elicit ex urtica; ut ſumas mel de petra; oleumq[us] de faxo duriffimo; gentilium noui ſuperſtituem. Sed ois
creatura dei aliquod habet exemplar dei honeſti. Vnde ipſe tum aries; tum leo; tum uermis dicitur; ſed pla-
tima peruerſa agant i[cre]duli. Aliqua tamen quæ cum ipſis interierrent; in nobis fructum abundare fecerit.
Quod ſi illi zonas habuerut; p[ell]iceas cauſa munditiæ fine ſpeſine ſideſine p[er]dicameto; fine charitate; p[ro]
ſecto ſi nos fuerimus afini; & ſues; aut aliqua ihumaitate brutog[us] ſimiles; quo ſidei; quo ſpei; quo charitatis
merito digni reperiemur; cum uides, p[he]phetas; & p[er]cipue illum mundi cordis; q[ui] ſoli cernere poſſunt ocu-
li. Illi au[que] ſtudio ſua[ge] artium ſe multis conatibus afflixerunt; nullo ſuturæ ſo[c]licitatis intuitu, ſed tantú[que]
aías haberent ignorantes, quid nobis erit, neglec[t]a diuina pagina cuius ueritas est & illuminatio lucerna pe-
dibus, & lumen ſemitis ad uitam æternam? Vtinam hanc eligas; utinam hanc legas; utinam hanc i[nt]roducas
in cubitulum tuu[que] ut i[nt]roducat te rex in ſuum. Hanc dudum floribus tuis ueris ſubarraſti. Nec i[mi] ſaſtate tua
expectat ut facias uuam. In huius iniuriam non ducas aliam; n[am]e faciens in tempore uindemiæ labrufca ineu
nariis. Nolo te ſponſum ueneris fieri; ſed Palladis. H[ae]c ſponſa te induct monilibus p[er]cioſis; & ornabit. H[ae]
te i[nd]ucet ueſte nuptiali. H[ae]nuptiæ gloriamuntur apolline paranympho; haq[us] ſefcennina decebit cedros li
bani. Stilbon uxoratus ſp[em] huius tam deſideratæ ſolénitatis deuote concepi. Sed in timore; cauſa huius to-
ta h[ae]c le[ctio] ſacta est, ad hunc ſinem luculenta tota h[ae]c p[er]peto o[to]. H[ie]c rigor huius diffuſa[i]ſiòs; h[ie]c totus
armatur; cuius multo chalybe p[er]duratos ſentis aculeos. Dura est manus coniugii, ſed ſanans. Durus est h[ie]
ſermo; ſed ſanus, ſed utinam tam utilis q[ui] deuotus. Amice artá tibi ut ais infligo uiuèdi regulam eſto. Eſto, n[am]
arta uia quæ ducit ad uitam; nec est ſemita plena; qua itur ad gaudia plena; imo etiam ad mediocria per ſale
bras euadimus. Audiuit laſon q[ui] per mare adhuc itaſtum; nec ullis de uirgitatum ratibus; aut remisi; & per
tauros & sulphureos ignes; & per toxiaci ſerpentis uigilias uiandum eſſet ad uellus aureum & fano conſilio
licet non ſuaui uſus abiit; & rediit; & optabilem thea[que] retulit. Sic abſlinthium ueritatis acceptat moroſa:
mentis humilitas; ſo[c]cundat officioſa ſedulitas; in fructum perducit perſeuerantiæ utilitas. Sic ſementem ſe
rit; p[er]cerna pluuiag[us] auſter, c[os]ſolidat ſcopa uiag[us] aglo. In ubertatem, p[om]ouet florum, p[re] creator zephyrus. Sic
dura principia dulci fine munerant. Sic arctus callis ad ampla palatia perducit. Sic anguſtus trames ad terram
ducit uiuentiunm. Sed ne longo te diſpendio ſuſpendam ut maiori teſtimonio mihi fides adhibeatur. Lege
Aureolum Theopraſti; & Medeam laſonis; & uix paucá iuenies i[po]ſſilibia mulieri. Amice det tibi deus o[]
potens ſœminæ fallacia non falli; & illuminet cor tuum; ne p[er]tigiatis oculis tendas quo ego timeo. Sed ne
Oreſtem ſcripſiſe uidear. Vale.

Beati Hieronymi p[er]byteri de celebratione p[er]ſchæ.

Etis iſris tuis ubi me c[om]mouſi; ut debitum redderem de refiduis enodandis q[ui]tionibus; quas i[n]
longe ante q[ui]ueras; i[gr]atiffimum mihi atq[us] chariſſimú[m] deſiderium ſtudiui tui amplius tolerare n[ot]
potui. Et quis in mediis aceruis occupationum m[ear]um h[anc] feci p[er]cipuam; ut ad ea quæ me i[n]
terrogat; i[tib]i reſponderem. Diutius autem de tua epiſola diſputare nolone; hoc i[p]ſum me i[n]
p[edi]tat; i[m] tandem redhibere quod debeo. Quæris quæ cauſa ſit, cur anniuerſarius dies celebrandæ domi-
nicæ p[aff]ionis; non ad eundem redeat anni diem, ſicut dies quo tradatur natus. Et deide fubungiſis; u[rg]e hoc
ſit propter fabbatum & lunam, quid ſibi uelit in fauore obferuatio fabbati & lunæ. H[ie]c primum oportet ut
noueris diem natalem domini; non in sacramento celebrari; ſed tantum in memoriam reuocari; q[ui] n[ot]us ſit
ac per hoc nihil opus erit; niſi reuolutum diem anni; quo ipſa res acta est ſelta deuotiune p[er]ſnari. Sacramen-
tum est autem in alia celebrat[oe]; cum rei geſtæ rememoratio ſit, ut aliquid etiam ſignificari i[telligatur; q[ui]

ſande accipiumendum eſt.Eo ita modo agimus paſcha.ut non id ſolum quod factum eſt i memoriam reuo: cemus,ideſt qa mortuus aſt xps,& ſurreſcit,ſed etiam ut cætera quæ euangelium atteſtatur,ad ſacratam ſi gniſcatem ſo omittamus.Quia eni ſicut dicit apſtolus.mortuus eſt propter delicta noſtra, & ſurreſcitur propter iuſtificatem ſom tranſam. Tranſitus qdem de morte ad uitam,illa paſſione domini & ſetruſſione ſa cratus eſt.Nam etiam uocabulum ipſum quod paſcha dí,non gtæcum ſicut ulgo uideri folet,ſed hebraeú eſſe dicunt,q liguam utranq, nouerunt, Nec eni a paſſione, quoniam TROSEIVI græce, latine dí pati, ſed ab eo q tranſitur,ut dixi de morte ad uitam hebrao uerbo res appellata eſt.In quo eloquio paſcha tranſitus, ſicut perhibent q hoc ſciunt, quod uoluit & ipſe dominus tangere, cum ait.Qui credit i me, tranſit a morte i uitam.Et maxime idem euangeliſtia hoc itelligit exprimere uoluiffe, cum de celebraturo domino paſcha censibus, ubi coenem is myſticam dedit. Cum uidiffet iquit iefus qa uenit hora ut tranſireſt de moriſſeu de hoc mundo ad patrem. Tranſitus ergo de hac uita mortali in aliām uitam imortalem, hoc eſt eni de morte ad uitam.In paſſione & ſetruſſione domini commendatur. Hic tranſitus a nobis modo agitur per ſidem quæ nobis eſt in remiſſionem peccatoge in ſpe uitæ aſternæ diligentibus deum & p[]ximum qa fi des per diſe[]toem operatur,& iuſtus ex ſide uiuit. Spes autem quæ uidetur nò eſp[.]es. Quod enim uidet q[]s quid ſperat? Si aŭt quod non uidemus ſperamus; per patientiam expeſtamus; ſecùdum hanc ſidem & ſpem & diſe[]toem qua cœpimus eſſe ſub g[]ra:iam comortui ſumus cum xpo: & conſpulti illi per baptiſmu: ſicut dicit apſtolus.Quia & uerus homo noſter ſimul confixus eſt cruci cum illo;& ſurreſtimus cum illo: qa & ſimul nos excitaui: & ſimul ſedere ſecit i caſeſtibus. Vnde eſt & illa exhortatio. Si autem ſetruſeſtis cù xpo: quæ ſurſum ſunt quærite: ubi xps eſt ad dexteram dei ſedens, quæ ſurſum ſunt ſapite: non quæ ſup ter ram, ſed quod ſegtur & dicit. Mortui eni eſtis: & uita uſtra abſcondita eſt in xpo. Cum autem ille appa-ruerunt: tunc & uos cum illo appatebitis in gloria. Satis indicat quid uelit intelligi: qa nunc tranſitus uideſt de morte ad uitam: qui ſit per ſidem: in ſpe pagitur futuræ in fine ſetruſectionis & gloriae. Cum corruptibile hoc id eſt caro iſta: in qua gemimus induet incorruptoem: & mortale hoc iduet imortalitatem. Non etiam ià q[]dem habemus per ſidem primitias ſp[]uſ: ſed adhuc in nobiſmetipſis igemifcimus adoptoem expeſtantes redemptionem corporis noſtri. Spe enim ſalui ſacti ſumus. In hæc ſpe cum ſumus: corpus q[]dem mortuum e p[]pter peccatum. Sp[]uſ autem uita eſt propter iuſticiam. Sed uide quod ſegtur. Si autem ſp[]uſ eius inquiſt qui ſucitaui xpm iefu a mortuis iuuiſcauit: & mortalia corpora uſtra per inhabitatem ſp[]uſ eius i uobis. Hoc igitur eccleſia uniuera q[] in pegrinatione mortalitatis iuenta eſt: expeſtat in fine ſæculi: quod in domi ni noſter iefu xpi corpore demonſtratum eſt: q[]s eſt primogenitus a mortuis: qa corpus eius: cuius caput eipſe: non niſi eccleſia eſt, non nulli etiam attendentes uera quæ continue dicit apſtolus, quia & mortui ſumus cum xpo: & ſurreſtimus cum eo. Nec intelligentes quatenus dicantur: arbitrati ſunt iam ſactam eſſe ſetruſationem: nec ullam ulterius in fine tempoge eſſe ſperandam. Ex q[]bus eſt inquit Hymeneus & Philētuſ: q[]ui circa ueritatem aberrauerunt: dicentes ſetruſtoem iam ſactam eſſe: & ſidem quorundam ſubuerte-runt. Idem apſtolus eos arguens deteſtatur: q[]tamen dicit nos ſetruſeſſe cum xpo. Vnde niſi qua hoc p[]s eſt & ſpem & diſe[]toem ſaſtum eſſe dicit in nobis: ſecùdum primitias ſp[]uſ, ſed qua ſpes quæ uideſt non eſp[.]es. Et ideo ſi quod non uidemus ſperamus: reſtat uti[]q[]redemptio corporis noſtrí: quam expeſtantes in nobiſmetipſis igemifcimus. Vnde illud. Spe gaudentes: in tribulat[]oë patiètes. Hæc igitur inouatio uita[]q[] no-ſtra: & q[]dam tranſitus a morte ad uitam: qui ſit primo per ſidem: ut in ſpe gaudeamus: & in tribulat[]ioë pa- tientes ſimus: dum adhuc exterior noſter homo corruſpitur: ſed iterior renouatur de die in diem propter ipſum ituitum nouæ uitæ: p[]pter nouum ho[]tem quem iubemur iduere: & exuere ueterem: & expurgantes uetus fermentum: ut ſimus noua conſperſio: quoniam paſcha noſtrum imolatus eſt xps. Propter ergo nouitatem primus menſis in anni menſibus celebrationi attributus eſt. Nam ipſe dí & menſis nouog[.]a, quia uero in toto tempore ſæculi nunc tertium tempus apparuit: ideo ſetruſctio domini triduana eſt. Primum enim tempus eſt ante legem, ſecùdum ſub lege, tertium ſub gratia. Vbi iam maniſeſtatio eſt ſacramenti pri-ſus occulti in prophetico enigmate. Hoc ergo & in lunari numero g[]nificatur, quia enim ſeptenarius nume rus folet in ſcripturis ad quandam perſectionem myſticus apparere, tertia hebdomada lunæ paſcha celebræ tur: id eſt qui dies occurrit a quartadecima in uigefim[]a prima. Eſt illic & aliud ſacramentum: quod ſi tibi obſucug[] fuerit: quia in talibus inquiſitoibus minus eruditus es: non contriſteris. Nec ideo me putes eſſe me- liorem: quia in ſtudiis hæc p[]uerilibus didici. Qui enim gloriatur: in eo glorieſ: inquit ſcire & intelligere: qa ego ſum dominus. Nonnulli ergo ſtudioſi talium reſ: q[]lierunt multum de motibus & numeris ſyde[.]e. Et qui ſubtilius ſcrutati ſunt iſta incrementa & decrementa lumiaria ex conversione globi eius coniecerunt: non q[]aliquid ſubſtantiæ accedat ei, cum augetur uel decedat: iumque in ſolenni domum ſacramentum imperiti manichæi opinantes: repleri eam dixerunt ſicut repletur nauis ex fugitiua diei parte quam comixtam prin-cipibus tenebræg[]: & horum ſordibus inquinatam: corde & ore ſacrilego: & credere & loqui non dubitant. Hinc ergo impleri lunam dicunt: cum magna pars diei magnis laboribus ab inquinamento purgata: de to-mundo uf[]q[] illud ab oſibus glaucis fugiens redditur deo lugendi: dum redeat repleri uerbo per menſem aut cur a dimidio menſe incipiat minui, & non ad refundédum plena perueniat. Illi ergo qui hæc certis nu-meris idaguarit, ita ut defectus ſolis & lunæ: non ſolú cur fieret, ſed etiá quâdo futuri eſſent longe ante p[]dicerent. & eos determiſtatis iteruallis tempoge canonica ſupputat[]ioe p[]figerent, Iſiſq[]uá mádarent, quas modo q[]legút atq[]uá intelligút, nihilominus eos p[]dicút, nec aliter ut alias accidút q[]p[]dicút. Tales ergo q[]bus non eſt.

AA iii

ignoſcendú, ſicut ſcriptura ſancta dicit. Quia cú tantú ualerét, ut poſſent æſtimare ſecuſú eius que ſupliſt
pietate poſſent facilius nô iuenerút ex ipſis cornibus lunæ, quaæ a ſole auerſa ſunt, ſiu creſcentis, ſiu decre-
ſcentis, coniecerút eá uel a ſole illuſtrari, & qto magis ab eo recederet, tátó magis ab ea parte quaë terris ap-
paret & radios eius excipere, qto aút ed auë magis poſt dimidiú méſem ex alio ſemicirculo, ppinquaret, tanto
magis a ſupiori parte illuſtrata ab ea pte quaë terris auerteret, nô poſſe excipe radios, & pperea uideri deſre-
ſcere, uel ſi haberet in una parte in hemiſperio quaë parte cú recedés a ſole paulati terris oſtédерет ęſi augmè
ta moſtrare, dú nô addaſ quod deerat, ſed pbaſ quod inerat, ac rurſum paulati abſcôdeſ qd patebat, & ideo
uideri decreſcere. Sed quodlibet hoz duoq ſit, illud certe manifeſtú eſt, & cuius aduerſtèti facile cognituo,
luna nô augeaſ ad oculos nños, nifi a ſole recedédo, necq minuaſ, nifi ad ſol ex parte alia appropiŋuando.
Attende núc quod in puerbiſs legimus, Sapiens ſicut ſol pmanet, ſtultus auté ſicut luna mutaſ. Et gs eſ ta-
piens q pmanet, nifi ſol ille iuſticiæ? De quo dicicf, Ortus eſ mihí ſol iuſtitiæ, & quem ſibi nô ſuiffe ortum i
die nouiffima, plágentes ipii dicturi ſunt, & iuſtitiæ lumè nô luxit nobis, & ſol nô eſt ortus nobis. Nam iſtú
carnis oculis uſiſibilé ſolé facit oriri ſup bonos & malos deus, qui etiá puit ſup iuſtos & iniuſtos. Ducuntur
aút ſemp ex rebus uſiſibilius cōgruæ ſimilitudines, Quis ergo eſ ille ſtultus, qui tanq luna mutaſ, nifi adá
in quo oës peccauerút? Aía quippe humana recedés a ſole iuſtitiæ, ab illa ſcilicer iterna contéplatioè icomu
tabilis ueritatis, oës uires ſuas in terrena cōuertit, & eo magis: magiſq obscuræ in interioribus ac ſupriori
bus ſuis. Sed cú rediſ coepit ad illá incomutabilé ſapiétia, qto magis ei ppinquat affectu pietatur, tátó magis
exterior homo corrúpit, ſed íterior renouaſ de die in diem: oíſq lux illa iſgenii: quaë ad iferiora uergebat
ad ſupiora conuertit; ut a terrenis quodámodo aueraſ ut magis magiſq huic ſæculo morat: & uita eius
abſcôdaſ cú xpo in deo, Mutaſ ergo íi deterioris ad exteriores pfrediens: & in uita ſua piciés ítima ſua: & hoc
terra: ideſt eis qui terrena ſapiút; deterioris uideſ. Vnde illi impii poſtremá ífructuóſam agétes pniam: etiá
hoc ſunt íter multa dicturi. Hi ſunt quos aliquádo habuimus in ríu: & in ſimilitudiné iſ properii. Nos ínſen
fatí uitam eoq æſtimabamus infanía, Ac p hoc ipſus ſanctus de uſiſibilia ad uſiſibilia: de corpalibus ad ſpi
ritalia ſacfa ſimilitudinú ducens tranſitú; illú de alia uita in aliam uitá quod paſcha uocafa: a quartadecima
luna uoluit obſueruari: ut nô ſolú ppter tempus terciú: quod ſupra memoraui: qa eade in incoepit hebdomada
tertia: led etiá ppter ipam cōuersetionem ab exterioribus ad íteriora lunæ ſimilitudo affumereſ, uſq ad uice
ſimá uero & primá ppter ipm numeſq seſtenarium: quo cotinéí uníuérſitas. Ideo ioánes apoſtolus in apoca
lypſi ad ſepté ſcribit eccleſias. Eccleſia uero adhuc in ita mortalitate carnis cōſtituta, ppter ipam mutabi-
litatem lunæ nouæ appellatione in ſcripturis ſignificat. Vnde eſt illud, Parauerút ſagittas in pharetra: ut fa-
gittarent in obſcura luna rectos corde. Prius, n.q fiat illud quod dicit apoſtolus. Cú xps apparuerit uita ufa
túc & uos cú illo apparebitis in gloria. Obſcurabí eccleſia in tempore pegrinatoíis ſuæ inter multas iníqta
tesi: & túc ſunt timendæ inſiſiæ fallaciú ſeduqoq iquas noie ſagittæ intelligi uoluit. Vnde alio loco pro-
pter núcios ſideliffimos ueritatis: quos ubi: q parit eccleſia dír luna: teſtis ſidelis in cælo. Et cú de regno do-
mini pſalmus caneret. Orieſ inquit in diebus illis iuſtitia & abúdantia pacis: quouq interficieí luna: ideſt
abúdantia pacis in tátum creſcit: donec oëm mutabilitatem mortalitatis affumat, Tunc nouiffima inimica
deſtrueſ: mors: & quicquid nobis reſiftit ex ífirmitate carnis. Vnde nobis pſecta pax nôdum eſ: cōſumí oí-
no dum corruptibile hoc iúdet ícorruptoem: & mortale hoc induet imortalitatem. Vnde & illius ciuitatis
muri: quæ hierico appellat: quod in hebræo eloquio luna interpáti dí: ſeptimo circunaſta teſtaméti arcá
corruerút. Quod, n.núc aliud agit ánunciatio regni cælog, qua círcuáctio arcæ significauit, nifi ut oíá mu-
niméta mortalis uitæ, ideſt oíis ipſes huius ſæculi, quæ reſiftit ſpei futuri ſæculi, in dono ſeptenario ipſus ſan-
di p libeg: arbitriuſ deſtrauq: Ob hoc, n. circúente arcá non ipſulu violento illi muriſed ſponte ceciderút.
Sút & alia teſtmonia ſcripturaq: quæ nobis ígerunt p comemoratoem lunæ eccleſiæ ſignificatöem: quaë í
ita mortalitate ab illa hieruſalem: cuius cíues ſunt angeli ſancti in erūnis & laboribus pegrinaſ. Non tamé
enim putare debent ſtulti: qui uolút in melius cōmutari: adoráda eſſe lumaúria: quia ducí ex eis aliquá-
do ſimilitudo ad diuina myſteria figuráda, ex oí enim creatura ducitur. Nec ideo in ínía dánaſis debemus
irruere: quæ ore apoſtolico de quibudá pferatur: qui coluerút & feruierút creaturaq potiúq creatori: qui
eſt benedictus in ſæcula. Sicut ení non adoramus pecora: quæ dictus ſit xps & agnus: & utulitus: nec ferá: ga
dictus eſt leo de tribu iuda, nec lapides: quia petra erat xps, nec mòtem ſyon: quia in ipſo figuratur eccleſia,
nec ſolé & luná: quis ex ea cælefti creatura ſicut ex multa terreftri facorú ſiguræ ad íformationes myſticas
fumútur. Quapropter mathematicoq deliraméta cú detetatòe ridenda ſunt, quibus cú obiiceremus uana
commenta: unde hoies in errorem p[]cipitant: nos prius p[]cipitati: ſicut garruli ſibi uidemur: cú dicunt nobis
Cur & uos ex folis & lunæ c[]pulatione paſcha celebratis? Quafi nos ordines ſydeg: & uicuſtitudines tépo-
rum a ſúmo atq: optimo deo conditas arguamus: & non eoq peruerſitatem: quæ rebus ſapienſtíme con-
ditis: ad ſtultitíæ ſuæ uaniffimos opiniones abutitur. Nam & fi mathematicus nobis contradictúrus eſt de
ſyderibus & luminaribus cæli: ad sacramenta myſtice figuranda: ſimilitudines ducere contradicant & augu-
res: ne dicatur nobis. Eſtote ſimplices ſicut colúbæ. Contradicant & marſine dicaſ nobis. Aſtuti ut ſepen-
pes. Contradicant híſtriones: ne in p[]salmis citharam nominemus. At quid ex his rebus ad myſteria uerboq
dei ſimilitudinú ſigna fumuné? Dicam fi placet uel auſpicia uos captare: uel uenena conficere: uel theatricas
aſſectare luxurias: quod demétiffimú eſt dicere. Non igitur nos de ſole & luna annuis menſtruís ue tempo-
ribus actionum noſtrag: commenta coniicimus: ne in uitæ humanæ periculoſſimis tempeſtibus: tanq
in ſcopulis miſeræ feruitutis illíſi a libero arbitrio naufragemus, ſed ad rem ſacratæ ſignificandam ſimilitu-
dines adhíbitas religioſſima deuotiöe ſuſcipimus: ſicut de cætera creatura: de uctis: de mari: de terra: de uo

latibus:de p[ro]ſeibus:de pe[con]ibus:de ar[bor]ibus:de hom]inibus. Ad ſermonem quidem multipliciter. Ad ce
lebrationem u[er]o ſacram[et]or[u]m iam xp[ian]a libertate par[ci]ſime:ſic[ut de aqua:de frumêto:de uino:de oleo.
In ſeruitate aut[em] u[er]e u[er]tis populi multa etiá celebrari ip[er]ata ſut; quæ nobis tant[um]ôm intelligenda tradutur.
Non uti[que] dies obſeruabimus:& menſesi;& annos;& tempora,ne audiamus ab apoſtolo timeo uos ne ſorte
ſine cauſa laboraueri in uos. Eos enim inculpat[ur]i dicut[em]. N[ò] no[ſi]c[ic]ſcar: quia poſterus dies eſt: aut quia lu-
ni: ſic ſertur: uel p[ro]ſiſicar ut proſpere cedat: quia ita ſe habet p[ro]ſitio ſy[der]um. n[ò]o ago hoc menſe c[om]er-
uit: quia illa ſtella mihi facit menſem. N[ò] plantem hoc anno uineá quia b[is]ſtexus eſt. N[ò] aut quiſq[ui]a ſapiens
arbitretur obſeruatores temporum rephendendos: qui dicunt. N[ò] p[ro]ſiſicar hodie: quia tempeſtas exorta
eſt. Aut n[ò] nauiſg[ia]ta adhuc ſunt hybernæ reliquiæ. Aut tempus ſeminandi eſt: q[ui]d imm[ribus] aut[un]alibus
terra ſatiata eſt. Vel ſibi ſorte ali[que] naturales effectus circa motus aeris & humoris ad uariandas temporum
qualitates, in ſy[der]um ordinatiffima conuerſione notati ſunt: de quibus dictum eſt, d[u]i conderentur: & ſut
in ſignis: & in temporibus: & in diebus: & in annis. S[iqu]æ aut ſturæ ſimilitudinum non tantum de ca[elo] &
ſy[der]ibus: ſed etiam de creatura inferiore dicutur ad diſpenſationem ſacram[et]og[que]. E[loquent]ia q[da]dam eſt do-
etrinæ ſaluato[ris] mouendo affectui dicentu[que] acc[om]odata: auiſilibus ad inuiſibilia: corporalibus ad ſpi-
ritalia: a temporalibus: ad æterna. Nec quiſq[ui]a u[ef]tru[er] attendat: q[ui]o temp[oo]r ho[que] paſcha celebramus. ſol i[ar]ie
te eſt: p[ro]ſut illi appellát q[ui]ndam ſy[de]g[que] locum: ubi re uera menſe nouog[que] inuenitur ſol. ſed ſiue illi a[ri]etem: fi-
ue aliquid aliud eandem partem ca[li] uocare uoluerint. Nos de ſcripturis ſancti hoc didicimus: q[ui] omnia ſy-
dera deus condidit: & loci c[æ]eſtibus q[ibus] uoluit ordinauit: quæ ſtelli diſtincta & ordinata in quotlibet
partes diuidant: quib[us]ſub[ilibet] uocabulis uocent: ubi[c]uq[que] ſol eſſet menſe nouog[que] illici eſſe reperietur hæc cele-
bratio: p[ro]pter ſimilitudinem ſacramenti renouandæ uitæ: de qua fatis ſupra diſſeruimus. Quod ſi etiam lo-
cus ille ſy[de]g[que] ariſis p[ro]ſit uocari: p[ro]pter aliqua[que] ſignuat: e[ne]q[ui]o huiusmodi timeret ſermo diuinus
ſacram[et]ri ſimilitudinem dicere: p[ro]ſut & de aliis: non ſolum c[æ]eſtibus: ſed etiam terreſtribus creaturis: p[ro]ſut
de Orione P[li]adibus: p[ro]ſut de monte Syna: de monte Syon: p[ro]ſut de fluminibus quæ uocatur Geon: Ph[ifon]
T[igr]is: E[uphrates]: p[ro]ſut de ip[so] totiens in ſanctis myſteriis nobilitato fluuio Iordane reg[que] ſigurate inſinua-
dag[que] myſticas ſimilitudines adduxit. Sed quantum interſit inter obſeruationes ſy[de]g[que] ad a[er]eas qualitates
accom[odatas]: p[ro]ſut agricolæ: aut nautæ obſeruant: aut ad notandas partes mundi: rur[um]q[ui]o aliquo & aliun-
de dirigendum quod gubernatores n[au]ſu[que] faciunt: & ii qui p[ro]ſoludies arenoſas in interiora auſtria nulla cer
ta ſemita gradiuntur: aut ad aliquid in doctrina utili ſigurate ſignificandum ſit: n[ò]nullog[que] ſy[der]um aliqua
com[em]oratio. Quan[tu]m ergo i[ter]ſit inter has utilitates & uanitates hominu[que] hoc obſeruantium ſy[de]ra:
ut nec aeris qualitates: nec regionu[que] u[ias]: nec ſolos temp[oo]g[que] numeros: nec p[ir]italium ſimilitudinem: ſed q[ui]o
fatality reg[que] eventa perquirant, quis non intelligat: ſed iam deinceps uideatur: cur etiam id obſeruerut: cum
paſcha celebrat: ut fabbatum occurrat. H[oc] enim p[er]pium x[pi]o[aut] religionis eſt. Nam iudæi tat[um]modo mé-
ſem nouog[que]: & lunam obſeruant etiam ip[li]a quartadecima u[ſi]q[ui]o ad uiceſimá primam. Sed quia illud e[que]
paſcha quo paſſus eſt dominus: ita occurrit: ut iter mortem eius: & reſurre[ctionem] medius eſſet fabbati dies.
Addendum p[res] noſtr[em] cenſuerut, ut noſtra ſel[ti]uitas a iudæog[que] ſel[ti]uitate diſtinguereſt: & quod non fruſtra
faſt[ui]o: eſſe credendu[que] eſt: ab illo q[ui]o eſt ante tempora: & p[ro] quem ſacta ſunt tempora: & q[ui]en it[em] in plenitudine té-
poſe: & q[ui]o habet p[oteſ]tatem ponendi a[iam] & it[em]g[que] recipiendi eam. Et ideo non fatalem: ſed opportunum ſa-
cramento: quod tum emendare inſtituerat: hora expe[ct]abat: cum diceret. N[ond]u[que] uenit hora mea[que] ánueri
fatia paſſationis eius celebratione a poſteris ſeruaretur. Quod enim n[ui]c: ut ſuperius dixi: ſide: iac ſpe agimus:
ut ad id p[uen]iamus: dilectione fatagimus. Req[es] q[da]dam ab omni labore o[mi]num moleſtia: ſancta atq[que] per-
tua eſt. In eam nobis ex ſac u[ita] ſit tranſitus; quem dominus noſter iefus x[ps] ſua p[aff]ione dem[of]trare & c[ó]
ſectare dignatus eſt. Ineſt aut[em] in illa requie non deſidioſa ſegnitia: ſed q[da]dam ineſſabilis tranquillitas actionis
ocioſæ. Sic enim ab h[uius] u[itæ] operibus i[ne] fine reſe[ſ]citiur: ut in alterius u[itæ] actione gaudeat. Sed quia talis
actio in dei laude agitur: fine labore mébrog[que]: fine langore curag[que] n[ò] ad eam ſic tranſitur per getem: ut ip[li]
q[eti]e ſuccedat: ide[ſt]on ſic ſic eſſe i[ci]p[ia]t actio, ut eſſe definat quies. Neq[ui]o, n[er]ditur ad curas & labores. ſed per-
manet in actione. Et quod ad quietem ptinet, nec in opere laborare, nec in cogitatione fluo[ta]u[que]. Quia ergo
per reque[m] ad prima u[itam] reeditur, unde a[ia] lapſa eſt i[pe]ccatum. P[ro]terea ſabbato req[es] ſignificatur. Illa aut
prima u[itæ], quæ a p[ere]grinatione redeuntibus eſt, per prima ſtolam. quem diem dominicu[que] dicimus ſignurat.
Quære ſeptem dies genefis legens. inuenies ſeptimu[que] fine u[es]pera, qa[que] requiem fine ſignificat. Prima ergo
uita non ſuit ſempiterna requires peccanti, req[es] autem ultima ſempiterna eſt. ac per hoc & o[ct]auus ſempi-
ternam beatitudinem habebit, quia requires illa quæ requires ſempiterna eſt excipitur ab o[ct]auo non extin-
guitur. Neq[ui]o enim eſſet aliter ſempiterna. Ita ergo erit o[ct]auus, qui primus, ut prima u[ita], ſed æterna reddat.
Sabbatum tamen c[om]endat[us] eſt com[uni] populo initio corporali temporaliter celebr[ad]um, ut figura eſſet
ſanctificationis in requiem ſpiritus ſancti. Nuſq[ui]o enim legimus in geneli ſanctificationem per omnes ſup[io]
res dies. ſed de ſolo fabbato dictum eſt. & ſanctificait dominus diem ſeptimum. Amát enim requiem. ſiue
pie, ſiue inique, ſed qua p[ro]animant ad i[quod] amant, plurimæ neſciunt, nec aliquid aliud appetunt etiam
ip[ſa] corpora ponderibus ſuis, niſi quieſcere a motibus ſuis. Nam ſic[ut] corpus tam diu nititur pondere, ſiue
deorfum uerſus, done[et] ad locum quo nititur ueniens conquic[ſcat]. P[ò]dus quippe olei ſi mittatur in a[ere]de
orſum, ſi autem ſub a[quis], ſur[um] nititur. Sic animæ ad ea quæ amant, propter ea nituntur ut perueniendo
requieſcant. Et multa quidem per corpus delectant, ſed non eſt in eis æterna req[ui]es. nec ſaltem diuturna.
Et propter ea magis ſordine animam, & aggrauant potius, ut ſincerum eius pondus, quo i[ne] ſuperna ſertur
impediant. Cum u[ero] anima ſeiſpa delectatur, nondum re incommutabili delectatur. & ideo adhuc ſup[ba]

AA iiiii

350

est, quia se pro furmō habet, & cum ſuperior ſit deus nec in tali peccato impunita, relinquitur, quia deus ſuperbis reſſit; humilibus autem dat gratiam, Cum autem deo delectatur; ibi ueram certam æternam inuenit requiè; quam in aliis qrebat; nec inueniebat. Proinde æmonetur in palmo. Delectare in domino; & da bit tibi petitionem cordis, quia ergo charitas dei diffusa est i[que] cordibus noſtris per ſpum ſanctum qui datus est nobis;ideo ſanctificio in ſeptimo die cœm Memoriam eſt; ubi requires commendatur. Quia uero nec bene opari poſſumus; niſi dono eius adiutus; ſicut apostolus dicit. Deus enim ê qui operaſt in nobis; & uelle & opera; pro bona uolūtate nec agere nec requeiſcere poterimus poſt o[rum]a bona opera noſtra; quæ in hac uita gerimus; niſi eius dono ad æternitatem ſanctificati atq[ue] per ſeſtati. Propterea de ipſo deo dicit, Cú ſeciffet omnia bona opa ualde; ſeptimo die requeiut ab omnibus operibus fuis; quæ fecit. Futuram enim requiè ſignifica; bat; quam poſt bona opera daturus erat nobis hoibus, Sicuti enim c[um]e bene opamur ipſe dicitur opari in noſbis; cuius munere bene opamur; ita cum requeiſcimus ipſe requeiſcere dicitur; quo donante requeiſimus, Hinc est q[ui] etiam in tribus primis p[er]ceptis decalogi; quæ ad deum ptinent (c]æteræ enim ſeptem ad p[er]ximum ptinent & ad ho[mi]em)qa in duobus p[er]ceptis tota lex pendet; tertium ibi de obſeruatione sabbati poſt ſut in primo p[er]cepto patrem itelligamus; ubi p[er]hibet coli aliqua in ſignétis hominum dei ſimilitudo, n[ot]a quia non habet imaginem deus; ſed quia nulla imago ei collibebat; niſi illa quæ hoc eſset; quod ipſe; nec ipſa pro illo; ſed cum illo. Et quia creatura est mutabilis; ac p[er]pterea dicitur, omnis creatura uanitati ſubieſtæ c[ui]o[n]iam natura uniuſt etiam in parte demonſtratur; ne quif[us] filium dei uerbum; per quod facta ſunt omnia; ideo putaret eſſe creatura. Seqtur aliud p[er]ceptum. Non accipias in uanu[n] nomen domini dei tui. Sp[ui]s a[ut] fanctus; in quo nobis requies illa tribuitur; qua ubi amamus; ſed niſi deum amando n[ot]a uenimus; cum chari tas eius diffunditur in cordibus noſtris per ſp[ui]m ſanctum qui datus est nobis. Quia ergo ſanctificavit deus diem ſeptimu[n]; in quo requeiut; tertio p[er]cepto legis inſinuatur; quod ſcriptum est de obſeruatione sabbati non ut iam in ita uita nos requeiſcere exiſtimemus; ſed ut omnia quæ bene operamur non habeant inten[tionem] niſi in inſinitam requei[m]em ſempiternam. Memento enim maxime quod iam ſupra c[œ]memorau[n]; q[ui] ſpe falui factæ f[umus], Sp[ei]s autem quæ uidetur non est ſpes. Ad ip[er]sum autem ignem amoris nutriu[n]dum quodamodo; quo tanq[ui] pondere ſurſum uel introrfum referamur; ad requei[m] omnia ita ptinent; quæ ſiguret nobis in ſinjuantur, plus enim mouét & accendut amorem q[ui] ſi nuda; & ſine ullis ſacramentos, ſimilitudinbus p[oner]entur. Cuius rei cauſam difficile est dicere. Sed tamè ita se habet; ut aliquid per allegoricam ſignificat[em] iti[matum]; plus moueat; plus delectet; plus honoretur; q[ui] ſi uerbis propriis apertif[ime] dicereſt. Cre do q[ui] ſp[ei]e animi motus q[ui]diu adhuc rebus terrenis implica[tur]; p[ig]rius inflamatur, ſi uero ſeratur ad ſimilitudines corporales; & inde ſeratur ad ſpiritalia; quæ nullis ſimilitudibus figurantur; ipſo quaſi tranſitu ſegetatur; & tanq[ui] in facula ignis agitatus accenditur; & in ardětiore delectatione rapitur ad requei[m], Ideoq; inter omnia illa decem p[er]cepta; ſolum ibi quod de fabbato poſtum est; ſiguret obſeruandum p[er]cipitur; qua ſp[ui]ram nos intelligendam; n[ot]a etiam p[oc]ium corporale celebr[u]dum ſuſeepimus. Cum enim fabbato ſignifica[] ſpiritalis requei[m], Et in palmo, Vacate & uideq; quoniam ego ſum domiu[n]; & qua uocan[que] homines ab ip[ſo] domino dicente. Venite ad me omnes qui laboratis & onerati eſtis; & ego uos reſiciam. Tollite iugum me[n]i ſuper uos; & diſcite a me, quoniam mitis ſum & humilis corde; & inuenietis requei[m] animibus u[er]ſtis. C[æ]tera tamen ibi p[er]cepta proprie ſicur p[er]cepta ſunt; fine ulla figurata ſignificatione obſeruamus. Nam & idola non colere maniſeſt didicimus; & non accipere in uanu[n] domé[n]i deu[n]i; & honorare patrem & matrem; & n[ot]a m[œ]cchari; non occidere; non ſurari; n[ot]a ſalſum teſtimonium dicere non concupiſcere ullam[que] p[xi]mi. Non enim ſiguret aliud p[er]tendunt; & myſtice aliud ſignificat, ſed ſic obſeruantur; ut ſonat. Ob ſeruare tamen diem fabbati n[ot]a iubemur ad ſi[am]; ſecu[d]um oc[i]m ab opere corporali; ſicut obſeruát iudæi. Et ip[ſa] e[ge]s obſeruatio, qua ita p[er]cepta est niſi aliam quandam ſpiritalem requei[m] ſignificet, ridenda iudicaſt. Vnde nos c[œ]uenienter intelligimus ad amorem exci[t]adum requeiſtis, ad quam requei[m] t[é]dimus, ualere o[ia] quæ ſiguret in ſcripturis dicuntur, quádoq[em] dem ſol[que] ſolum ſiguret in decalogo p[er]cipitur, ubi requei[m] com mé[d]atur, quæ ubi amatur, ſed in ſolo deo ſanctæ & certa inuenitur. Dies tamé dominicus; non iudæi, ſed x[pi]anis reſurrec[tione] domini declaratus est, & ex illo habere c[oe]p[it] ſeſtuiu[tatem] ſuam. Animæ quippe ſanctos, o[mi]um ante reſurrec[t]o[m]em corporis ſunt quidem in requei[m], ſed i[ne] a n[ot]a ſunt agnitione qua corpora u[e]e tantur. Talem q[ue]p[er] actionem ſignificat dies o[ct]auus, q[ui] est primus qui ante ſerat illam requei[m], ſed gloriſcat. Non enim cum corpore, diſſicultas ex corpore; quia nec corruptio, Oportet enim hoc corruptibile i[u]di in corruptione, & mortale hoc i[u]di in[or]mortalitatem. Quapropter ante dominic[æ] reſurrec[t]ioné, q[ui]s ſanctos pa[tres] plenos p[he]p[itico] ſpiritu o[ct]aui ſacramétum nequaq[ui] lateret, quo ſignificatur reſurrec[t]io. N[am] & pro o[ct]a u[ra] p[al]mus inſcribitur, & o[ct]auo die circu[c]idebantur in ſantes, & in eccleſiæ ad duog[em] teſtamentos, lignificat[em] dicitur; illis ſeptem, & illis o[ct]o referuatum est, tamé illis est occultatum, & ſol[u] celebrandum ſabbatum tradit[u] est, quia erat antea requei[m] mori u[er]ſoq[em], reſurrec[t]io autem nullius erat qui reſurgens a mortuis iam n[ot]a moriretur, & mors illi non dominaretur. Sed poſt q[ui]a facta est talis reſurrec[t]io in corpore domico, ut p[iret] in capite eccleſiæ, quod corpus eccleſiæ ſperaret in fine, lam etiam dies dominicus, ideſt o[ct]auus, q[ui] & primus inciperet celebrari, ip[la] etiam cauſa intelligitur, cur obſeruandum paſcha ubi agnum occideré & eſde re iubentur, quod maniſeſtiflme domini præfigurat p[ass]ionem. Non eis ita p[er]ceptum est, ut atterendent oc[urr]ere fabbatum, & cum menſe nouorum, & tertiæ i[u]næ hebdomadæ concurrem, Vt e[undem] quoq[em] die dominus potius ſua p[ass]ione ſignaret, qui etiam dominic[u], ideſt o[ct]auum, qui est primus declaraturus adue nerat. Atti[è]de igitur ſacratifi[m]u triduum, cruciſi, ſepulti, ſuſcitat[ur]. H[oc] trium opere quid ſignificatur in præſenti agimus uita. Quid autem ſignificat ſepultura, ſide; ac ſp[ei]e gerimus, Nam dicitur homini, Tolle

crucem tuam: & ſequere me.Cruciatur autem caro: qua mortificantur mébra noſtra: quæ ſunt ſuper terram 351
ſonicatio: imunditia: luxuria: auaritia: & huiuſmodi. de quibus idem dicit. Si.n. ſecundú carnem uiteritis:
moriemini. Si autem ſpiritu ſaſtæ carnis mortiſicaueritis: uiuetis. Hic etiam de ſeipſo dicit. Mundus mihi
cruſiſuxus eſt: & ego múdo. Et í alio loco. ſciéttes inſi: quia uetus noſter homo ſimul confiſux é cruci cum
íllo: ut euacuetur corpus peccati: & ultra non ſeruiamus peccato. & quid ergo id agút opera noſtra: ideſt cor-
pus peccati: & quid iuìn exterior homo corruſpitur: ut íterior renouetur de die. i diem tépus eſt crucis. Hæc
ſunt etiam bona opera quidem: tamen adhuc laborioſa: quorum merces eſt requies: ſed ideo dici: ſpe gau
dentes: ut cogitantes requiem futuram cum hilaritate in laboribus operemur. Hanc hilaritatem ſignificat
crucis latitudo: in tranſuerſo ligno: ubi figuntur manus. per manus enim opera intelligimus. per latitudiné
hilaritatem operantem. quia triflittinga facit anguſtias. per altitudinem autem cui caput adiugitur; expeſtatio
retributionis de ſublimi iuſticia dei: qui reddet unicuiſq. fecundum opera ſua. In his quidem qui fecundum
tolerantiam boni perſis gloriam & honorem & ícorruptionem qnentibus uitam æternam. Ita: etiam longi
tudo qua totum corpus extenditur: ipſam tolerantiam ſignificat. Vnde longanimes dicuntur qui tolerant.
Profundum autem quæ terræ inſixum eſt ſecretum ſacramentum præfigurat. Recordaris ení ni ſallor quæ
uerba apſolica in ita deſignatione crucis expediam: ubi ait. In charitate radicati atq. fundati: ut poſtitis
comphendere cum omnibus ſanctis quæ ſit longitudo: latitudo: & profundum. Ea uero quæ nòdum uide-
mus. & nòdum tenemus. ſed fide & ſpe gerimus. in alio biduo figurata ſunt. Hæc enim quæ nunc aguntur
tanç clauí præceptorum in dei timore coſiſi ſunt. Scriptú eſt ení. Conſige clausí a timore tuo carnes meas
in neceſſariis deputané. non in eis quæ p ſeipſa appetenda & concupiſcenda ſunt. Vnde illud qd: eſt optimú
ſe dicit concupiſcere diffiſoli & eſſe cum xpo. Manere aút in carne neceſſarium inquit: appr uos. Quod er
go inquit diffiſoli & eſſe cum xpo. inde incipit requies. quæ non interrumpiſt: ſeffureſſione. ſed gloriſcatur
quæ tamé nunc fide retinetur. quia iuſtus ex fide uiuit. An ignoratis inquit. quoniam quicunque baptizati ſu
mus in xpo iefu. in morte baptízati fumus. Cofepulti ergo illi fumus p baptíſum in mortem. Vnde
nifi ſide: Neq: n. iam in nobis perſectum eſt: adhuc in nobiſmetipſis ingemiſcentibus adoptionem. expeſtá
tibus redemptione corporis noſtri. ſpe enim ſalui ſacti fumus. ſpes aút q uidetur non eſ ſpes. Quod ení
uidet quis, quid ſperat: Si autem quod nò uidemus. Iſperamus. p patientiá expeſtamus. Quod memento qua
ſape cónmemoret. ne iam nunc in ita uita nos beatos ſteri debere arbitremur. & ab oibus difficultatibus li-
beros. ac ſi in anguſtias reſe temporalium aduerſus dominú ore facrilego murmuremus. quaſi nò exhibeat
quod: pmiſit quidem etiá huic uitæ neceſſaria. ſed alia ſed foliatia miſerog. alia gaudia beatog. Domine in
quit ſecundum multitudinem dolorum meog: in corde meo exhortationes tux: iocundauerút animá meá.
Non ergo murmuremus in difficultatibus. ne pdamus latitudiné hilaritatis. de qua dici: ſpe gaudentes. qa
ſequitur in tribulatione patientes. Noua ergo uita in ſide nunc inchoaſt. & ſpe geritur. Ná tunc erit cú exur-
bebit mors in uiſtoriam. Cú illa nouiffima inimica deſtrue: mors. cú mutati fuerimus. & æquales angelis
ſacti. Omnes ení inquit ſurgemus. ſed non oés imutabimur. Et dominus, erunt iquit æquales angelis dei.
Appreſhení enim fumus modo in timore p ſidem. tunc autem apprehendemus in charitate per ſpem. Quá
diu enim fumus in corpore peregrinamur a domino. Per ſidem enim ambulamus. non per ſpem. Iſpe itaq:
apoftolus qui dicit. ut apprehendas. ſicut & apprehenſus es. aperte ſe non apprehendiſse confitetur. fratres
in quit: ego non arbitror apprehendiſſe. Sed tamen quia ipſa ſpes ex promiſione ueritatis certa nobis eſt. cum
diceret. Conſepulti ergo fumus illi per baptíſum in mortem. ſubiunxit & ait. ut quæadmodum ſurrexit
chriftus a mortuis per gloriam patris. ita & nos in nouitate uitæ ambulemus. Ambulemus ergo in re: labo-
tis. ſed in ſpe quietis. In carne uetuſtatis. ſed in ſide nouitatis. Dicit enim corpus quidem mortuum eſt pro-
pter peccatum. ſpiritus uita eſt propter iuſticiam. Si autem ſpiritus eius qui ſuſcituit iefum. chríſtu a mor-
tuis. habitat in uobis. Hoc ex auſtoritate diuinarum ſcripturarum. & uniuersæ eccleſiæ. quæ toto orbe dif
funditur conſſione: per annuſeriarum paſcha celebratur. in magno uti: q sicut iam intelligis ſacremento,
ut in ſcriptura. His quibus ueteribus ad agendum paſcha non eſt præceptum tempus. nifi ex menſe nouorú
luna quartadecima uſq. ad uiceſimam primam. Et ex euangelio tamen quia maniſſeum eſt. quo etiam die
dominus cruciſux fit: & in ſepultura ſuit. & ſeffurrexit. Adiunctum etiam eſt ipſorum dierum obferuatiá
per patrum confilia. & orbi uniuero chriſtiano perfuſam eſt. eo modo paſcha celebrari oportere. Quadra
gelíma ſane ieiuniorum habet auſtoritatem & in ueteribus libris ex ieiunio moyſi & heliæ. & ex euangelio
quia totidem diebus dominus ieiunauit. In perſona moyſi & heliæ hæc accipiuntur. Inter quos & in mon-
teglorious ſ apparatus, ut euidentius emineret qd: de illo dicit apoſtolus. Teſtimonium habens a lege & pro-
phetis. In qua ergo parte anni congruentius obſeruatio quadrageſimæ conſtitueretur nifi confinis atq. con
tigua dominicæ paſſioni. quæ in ea ſignificatur hæc uita laborioſa. cui opus eſt cóntentia: Et ab ipſius mú
di amicicia eiiciuntur. quæ uti: q fallaciter blandiri. & illecebrarum fucos circunſpergere atq. iactare nò cef
fat. Numero autem quadragenario uitam iſtam propterea figurari arbitror. quia denarius in quo eſt per-
ſectio beatitudinis noſtra: ſicut in octonario. quia redit ad primum. Ita mihi hoc uidetur exprimi. qa. crea-
tura quæ ſeptenario figatur adhæreſt creatori. In quo declaratur unitas trinitatis per uniuſerum múdum
temporaliter annumeratus eſt. qa mundus ex quatuor uétis delimaſt. & quatuor elementis erigif. & qtuor
anni tépo: uicibus uariaſt. Decé aút qter q draginta cōſumaſt. Quadragenarius aút partibus fuis computa-
tus addit ipſu denatiu: & fiút qnqginta: tanq merces laboris & cóntentia. Neq: n. fruſtra p e dominus & q
dragita dies poſt ſeffurreſſoné i hac terra cú diſcipulis fuis cōuerſatus é: & poſt q afécédit i cælú decé diebus
interpoſitis. pmiſſú miſit ſpiritu ſanctú. completo die pentecostes. q dies qnquagenarius habet alterum fa-

cramentum. Quod septies septem quadraginta nouem funt; & cum rediſ ad initium: quod eſ oſtatus: q & primus dies quiquaginta cōplenſ; qui celebranſ: poſt domini ſefuſ correctionem: iā in frigura non labori: ſed quietis & læticiæ, ppter hoc & ieiunia relaxanſ. Et ſtantes oramus: quod eſ ſignum ſefuſ correctionis. Vnde etiam diebus omnibus dominicis ad altare obſeruaſ; & alleluia caniſ: quod ſignificat actionem noſtram ſu turam non eſſe, niſi laudare deum: ſicut ſcriptum eſt. Beati qui habitant in domo tuai: ſæcula ſacuſorū lau dabunt te, ſed dies quinquageſimus ex ſcripturis commendanſ: non tantum i euangelio: qa tunc ſpiritus ſanctus aduenit: ſed etiam in ueteribus libris, Nam & ibi poſtea q paſcha occiſo agno celebrauerunt: quinquadinta dies numeranſ: uſq ad dié: quo lex data eſt in monte ſyna: ſamulo dei moſſi: diſgoito de ſcripta i libris euangelii apſiſime declaranſ: diſitu dei ſignificare ſpiritus ſanctum. Cum eni unus evangeliſa dixiſſet. In diſgoito dei eiicio dæmona, Alius hoc idem ita dixit. In ſpü dei eiicio dæmonia. Quis hanc læticiam diuino- rum ſacramentorum, cum ſane doctrinae luce clareſcunt, non præſerat univerſis mundi huius iſ perſis, etiam inuſitata ſoſelicitate placatis? Nōne tanq duo ſeraphin clamant adjuicem ſonſcia laudis altiſſimi. Sanctus Sāctus ſanctus dominus deus ſabaoth ita duo teſtamenta ſideliter concordātia ſacratam concernunt ueritaem. Occidiſt ouis: celebranſ: paſcha: & iſterpoſtis quadragita diebus daſ ad charitaté ſpiritus ſanctusq eſ di gitus dei contrarius hoibus ſua quærentibus. Et ideo iuguſ aſperu, & farcinā graué portantibus: nec inueni entibus requiem animabus ſuis: quia charitas non qrit quæ ſua funt. Ideo animoſitas hæreticorum ſemper inquieta eſt. quos magos pharaonis habere conatum declarat apoſtolus dicens, Sicut enim lamnes & Mâbres reſtiterunt moyli: ſic & iſti reliſtūt ueritati. Homines mente corrupti: reprobi circa ſidem; ſed ultra nō pſicient. Dementia eni eoq maniſeta erit omnibus: ſicut & illorum ſuit. quia eni per ipſa corruptione mé tis inquietiſſimi fuerunt; i ſigno tertio ſefecerunt: ſatentes ſibi aduerſum eſſe ſpiritus ſanctum: qui erat in moyſe, Nam deſicientes dixerunt. Digitus dei eſt hoc. Sicut autem conciliatus & placatus ſpiritus ſanctus re quié præſat mitibus & humilibus corde, ita contrarius & aduerſus iſmites ac ſupbos iquietudine exagitat: qua inquietudinem muſcæ illae breuiſimæ ſignificauerunt; iub qubus magi pharaonis ſefecerunt: dicentes. Digitus dei eſt hoc. Exodum lege; & uide ubi paſcha celebrarunt: poſt quos dies data ſit lex. Loqur deus ad moyſe i heremo. In die tertii menſis. Nota ergo unum diem ex igreſſu ipſius tertii menſis. Et uide diſcat inter cætera. Deſcende inquit teſtare populo, & purifica illos hodie & cras, & lauèt uetimēta ſua: & ſint parati in diem tertium. Tertia enim die deſcendit dominus in monte Syna coram omni populo, tunc data eſt lex tertii, ſcilicet die tertii méſis. Numera itacq a quartadecima primi menſis: quo factum eſ paſcha: uſq ad diem tertii menſis: iuenies decem & ſeptem primi menſis: triginta ſecundi, tres tertii: quæ ſunt qnua gita. Lex in arca eſt: ſanctificatio i corpore domini: p cuius ſefuſectionem nobis reqes futura primiti: ad quam percipiendam ſancto ſpiritu charitas inſpiratur. Spiritus autem nondum erat datus cum iefus nondi erat clarificatus. Vnde prophetia illa cantata eſt. Exurge domine i requiem tuam tu: & arca ſanctificationis tuæ. Vbi requies: ibi ſanctificatio. Vnde nunc ut amemus & deſideremus: pignus accepinus. Vocan auté ad requiem alterius uitæ: quo ab iſta tranſi, quod paſcha ſignificat: omnes i nomine p[er]ſi & fili] & ſpiritus ſancti. Propterea quinquagenarius numerus ter multiplicatus: addito ad eminentiam ſacramenti ipſo termario: i illis magnis p[il]cibus iuenit: quos dominus iam poſt ſefuſectionem nouā uita demōſtrà a dextera pat te leuari iperauit: nec retia disfrupta ſut: qa tunc hæreticoq, iquietudo non erit. Tunc homo p[er]ſectus & quiétus purgaſ i aia & i corpore p[elo]quia domini caſta, argentum igne examinatum terræ, purgatum p[er]ſuplùt accipiat mercedem denarium, & ſint decem & ſeptem. Nam & i hoc numero ſicut i alii multiplices figuras exhibentibus: ſacramentum mirabiliter reperiſ. Nec iſerito etiā p[al]mus. xvii. i regnorum libris ſolus iſter loquiſt: quia regnum illud ſignificabat: iubi aduerſarium non h[é]bimus. Titulus eni eius i die q[ui]erit eu dominus: de manu omniu[m] inimicoq, eius, & de manu faul. Quis eni ſignificat: i dauid, niſi ille qui uenit ſe cùdù carné ex ſemie dauid? Qui utiq i corpore ſuo: hoc é eccleſia: adhuc pati[que] inimicos. Vnde illi p[er]ſuto-ri qué uoce maſtauit; & i ſuſ corpus traiicies quodamō máducauſit, ſonuit de cælo. Saule: ſaule, quid me p[er]q[ui]s? Quâdo át erueſ hoc corpus de manu oium inimicoq, eius, niſi cù illa inimica deſtrueſ mors? Ad hoc tps p[in]tet numerus ille centum quiqgitanum p[il]cium. Nam & i p[er] numerus. xvii. ſurgés i trigonu[cent]um quiqgatriu[i] ſummà cōplet. Ab uno itacq uſq ad decé & ſepté adde duo. Sút itacq tria, adde tria ſunt ſex ad de q[u]tuor ſunt decem: adde quiq[us] ſunt quideciadde ſex ſunt uigitiunum. Adde itacq caeteros & ipſum ſepti-mum decimum ſiút centu[m] quiquagitatrium. Ad h[ae]c de ſcripturis firmiſſime tenentur. Ideſt paſcha & p[é]te coſté. Ná ut q[ui]draginta illi dies ante paſcha obſeruenſ, eccleſiæ conſenſio roborauit. Dicit etiā ut oſto dies neophitoq diſtinguante[] cæteris: ideſt ut oſtatus primo cōcinat. Vt autem alleluia p[illos] ſolos dies quinquadinta i eccleſia canteſ: n[ò] uſq[ua]q obſeruaſ. Ná & alii diebus uarie canta[]q alibi: ipſis tamen diebus ubi[que]. Vt auté ſtantes & illis diebus & omnibus dominicis oremus, utrum ubi[que] ſerueſ ignoro, tamen i eo ut ſeruat eccleſia dixi ut potui, & arbitror eſſe maniſeſtum. De lauandiſ uero pedibus, cum hoc do minus propter humilitatis formam quam docendam uenerat commendauſ. ſicut ipſe conſequenter exp[o]ſuit, quæſtum eſt, quoniam tempore paſſionis res t[ant]a etiam ſacto docereſ & illud tempus occurreret, quo ipſa cōmendatio religioſius inhæreret. Sed ne ad ipſum b[apt]iſmi ſacraméto p[rt]inere uidereſ, multi hoc in cōſuetudiné recipe noluerút, n[ò]nulli etiá de conſuetudie auferre dubitauerút. Aliqui autem ut hoc & ſa cratiore tépore cōmendarent, & b[apt]iſmi ſacraméto diſtiguerent, uel dié tertiu[m] oſtatu[u]r, quia tertiarnu[n] merus i multis ſacramétis maxie excellit, uel etiam ipſum oſtatu[u] ut hoc facerent elegerút. Miror ſane quid ita uolueris, ut de h[is] quæ uarie p[er] diuerſa loca obſeruanſ, tibi aliqua ſcribere[], cum & n[ò] ſit neceſſarum, & una in h[is] ſaluberrima regula retinéda ſit, ut quæ n[ò] ſunt cōtra ſidé, neq[ui] bonos mores & habet aliquid ad

exhortationem uitæ melioris.VBicungc igitutui uidemus uel instituta cognofcimus,non folum iprobemus. 352
fed etiam laudando & imitando fectemur,fi aliquorum ifirmitas non ita impedit.ut amplius detrimentum
sit. Si enim eo modo ipdiet ut maiora studiog, lucra sperada sint, q calumniatog, detrimeta metuéda, fine
dubitatione faciendum eft, maxime id quod etiam de scripturis defendi poteft, sicut de hymnis & pfalmis
canendiscum ipfius domini & apostololog, habeamus exempla & pcepta de hac re tam utilia ad mouendu
pie alium, & accidendum diuinæ lectionis affectum uaria confuetudo eft, & plæragq in africa eccleſæ mébra
pigrigora funt,ita ut donatidet, nos reprehédant: ut cofis oſo uoce diaconi indicif. Aliis uero particulis tempogd
melius aggregatis xpianis fiat; qd fanctus oino non video. Quod autem constituit pter confuetudiem, ut
quafi obferuatio sacramentis ita approbare non poſsum etiam ſi multa huiusmodi ppter nōnullarum uel
ſacarum uel turbulentarum pſonarum ſcädala deuitanda liberius iprobare non audeo, Sed hoc nimis do
leo,qa multa quæ i diuinis libris faluberrime pcepta ſut, minus curanf, & tam multis pflutionibus ſic pleá
funt oiaut grauius corripiaq poctauas ſuas terra nudo pede tetigerit, q q mété uiolentia ſepeliuerit. Oia
itaq talia, quæ neq fanctarum ſcripturarum auctoribus continenf, nec conciliis epifcoporum ſtatuta iue-
niunf, neq conſuetudie uniuersæ eccleſiæ roborata funt; fed, diuerſorum motibus innumerabiliter uarianſ,
ita ut uix aut omnino nunq iueniri poſſint cauſæ, quas i eis iſtituendis homines ſecut i funt; ubi facultas tri
buiſ, fine ulla dubitatione reſcanda exiſtimo. Quamuis eni neq hoc iueniri poſſit quô côtra ſidem ſunt.
Ipsa tamé religionem: quam pauciflimis & manifeſtiflimis celebratiorum sacramentis miſericordia dei eſſe
libera voluit, ſeruilibus oneribus pment: ut tolerabilior ſit conditio iudæog, q etiam tépus libertatis nô
agnouerit, Legalibus tamen farcinis: non humanis pflutionibus ſubiciuifc, fed ecclesia dei iter multam pal
lea, multaq zizania constituta multa tolerat, & tamen quæ ſunt contra ſidem uel bonam uità non appro-
bat, nec tacet, nec facit. Itaq illud q d ſcripſi: quodam frés ita tempare a carnibus edendis: ut iunderos q co
mederit arbitrenf, aptiſſime contra ſidé, ſanagq doctrinâ é. Sed hic ego li diutius disputare uoluero poteris
putare, ante i illis obſcuri aliqd hinc apoſtolu pceptife: q etiam iter multa, quæ de hac re dixit, teſtatus é hæ
ereticorum ipia opinioné ut diceret, Spus aſt manifeſte dicit, qa i nouiſtifimis tpbibus recedent qda ſide, atté-
dès ſpiritibus ſeducloribus, & doctrinis dæmoniog: i hypocrifim médacilogog, cauteriata habentes cò-
ſciam fuá, phibentes nubere, abſtinere a cibis, quos deus creauit ad pcpiendu cû gragæ actione fidelibus, &
hi qui cognoverut ueritaté, qa oïs creatura dei bòa é; & nihil abbiédu é; qd cû gragæ actione pcpifc. ſctifi-
cat eni puerbum dei & ofonem, Et alio loco de his rebus loqtur, & iquit oia munda mundis. Immundis
auté & iſidelibus nihil eſt mundu, ſed polluta ſunt eoq més & còſcia, Tu ipſe lege cætera, & recita qbus po-
tes, ne i ſe irritá faciét, gfram dei: qa i libertate uocati ſut, tantum ne libertatem i occacionem carnis affumát.
Et ideo tamen eos reſenádae carnalis concupiſcentia cauſa, q a qbuſlibet cibis téperare: qua nô eis hoc pmit
tic ſupſtitioſatq d iſideliter facere. His uero q de paginis euangelicis fortes legunt: etſi optandum eſt ut hoc
potius faciant: q ut ad dæmonia conſulenda concurrant, tamen etiam mihi ita difplicet confuetudo, ad ne-
gocia ſacularia, & ad uitæ huius uanitatem propter aliam uità loquëria, oracula diuia uelle cœuertere. Hæc
fatísse ede ea quæ ſcripſiſt, ſi reputaueris, nimis: nimis ignoras & uires & occupationes meas. Tantum eni
abſú ab eo, quod putaſti, nihil me latere, ut nihil i epitoſta tua legeri triftius, ya & aptiſſime falſum é. Et mi
tor qa hoc te latețt: q nô ſolú i alii innumerabilibus rebus multa me latent, ſed etiam i ipſis ſanctis ſcriptu
ris, multo nefciá plura q ſciam, Sed ideo ſpem i nomie xpi non fructuofa qro, qa nô ſolú credidi deo meo i
illis duobus pceptis tota legem, pphetaq, pendere, ſed etiam exptus ſum, expior quotidie, quâdo qdem nul
lum mihi sacramentum aut aliqis fermo àmon obſcurior de facris ſris apſi. ubi non eadem pcepta reperiá.
Finis eni eſcepti eſt charitas. Itaq & tu chariſſime ſiuſa ſiue alia ſic lege, ſic difce: ut memineris ueriſſime
dictum, ſcia inſat, charitas ædificat. Charitas autem non æmulatur, non inſatur. Sic itaq adhibetur ſicien
tia tanq machina quædam, per quam ſtructura charitatis aſſurgat: quæ maneat in æternum. Et iam cum
ſcia deſtrué, q de ad ſidem charitatis adhibita multum eſt utilis. Per ſeipfa autem fine tali fine, non modo
ſuperaflua, ſed etiam pnitioſa probata eſt. ſcio autem quæ te ſaneta cogitatio cuſtodiat ſub umbraculo alia-
zu domini dei ní. Et ideo hæc, & ſi breuiter mòui, quoniá noui eade ipſa charitaté tuá, quæ nô æmulatur,
hæ epitoſa multis daturá atq leſturam.

O Beati Hieronymi prefbiteri de duobus filiis frugi & luxurioſo.

O Mnium quidem de ſcripturis qſtionum abſolutio, illi ſoli ita ut eſt, nota eſt: q dixit. Ego ſum ue
ritas. Nos autem oportet pia uoluntate accedere, & ſpeciali ſenſu ad iquifitionem diuinarum ſeri
pturarum, Scientes q fi aliqd uere iuenerimus bonum defiderium mentis attentæ deo, inter ſi-
nes beatitudinis eius erimus: de qua dicit. Beatus uir qui ipleuit defiderium ſuum. Qualis auté
ſit huius concupiſcentia ſpecies adieſto beatitudinis facile declarat audire uolentibus: ideſt prudenter au-
dientibus. Quod ſi non potuerimus ad plenam ueritatis ipſius intelligentiam puenire, nec tamen ſic longe
erimus ab illa beatitudine: quam capiunt qui iplent defiderium ſuum, neq enim ſi non ceperimus id mu-
nus: cuius præſandi ptás in alterius manu poſita eſt: reprehenſionem ſuſtinebimus. Sed ſi in his quæ agere
de tempus occatis, utque utemur, etiam, qui semper erat, etiam, qui semper erat, etiam, qui semper erat,
ne ſi nò ſiruſi, ſed & pflurimæ utilitatis eſſe ſcrutari diuias ſcripturas. Difquiramus illá euágelii parabolá, quæ é
de patre & duobus filiis, Nà unius rei cauſa & de oue & de muliere còparatione nobis còtexto ordine ſupra

recitata sunt, Quæri[ic] ergo quis ille senior fit fr. qui ex dimidio datam fibi paternæ subſtantiæ portionem eu
ſtodiuit, & iſeparabilem cum patre ſuo uità agere dilexit. Quis uero iunior q accepta ſimiliter ex patre ſub
ſtantia p[er]ſeſtus eſt i l[og]iquam regionem, & p[er]ſligatis illic oibus partis ſua[rum] facultatibus ad iopiam ſedac[bus]
porcos alienos paſſere coactus eſt. Sed & qualitatem pnæ eius non omittamus, & l[æ]tificari p[er]ſumptam
remissionem, mod[est]am q p[iet]atem q reuertenti filio diſſeſſionis p[er]terit leuitatem, & diſſip[at]æ ſubſtantiæ
flagitia non exprobrat, ſed uenientem clæmenter ſuſcipit, & occurrens salutat & gratulans ofculaſ; i[cum]
bens reſeſcit i eo, & uitulum illum ſaginatum pro l[æ]ticia ſuſcepti filii epulandum imolat. In quo c[ō]p[ú]tus
fenior ſi d[ic]it p[ri], & cet, Hæc quæ per partes digeſta ſunt, exſp[ol]it u[ris] ſenſibus i[tm]abit. Necſſariorium enim
eſt ante omnia pcunctari cauſam, pro qua & q[ui]d uolens de propoſitis ſaluator oftendere, huiuſmodi parabo
las iudæas aptauerit. Si eni uobis cauſa talium c[ō]parationum patuerit, tunc ea quæ de ip[is] ſentimus an
[ra]tionabiliter congruant ueritati facile dignoſeſt. Sunt ita duqa d[ic]unt de duobus filiis iſtis ſeniorem angeloſ eſ
ſe & archangelos: uel omnem cæli militiá. Minor[é] uero ponunt homin[é]q i long[í]qua p[egr]inatione abiſt.
quádo ad terrá de cælis & paradíſo c[ec]idit; & aptant quali ſciéti respiciens ad caſum uel ſtatú adæ. Sed h[ic]
fenſus pius q[em] uideſ. N[ec]cio tam[é] ſi uerus ſit. D[ic]it aliq[us] quare; quia minor filius & iunior ad pniam u[er]
nit ſua [ſ]ponte recordatus p[er]teritæ abundantiæ p[er]ſui, ſic[ut] habet ſeries lectionis. Dominus autem ueniens
ad pniam uocauit humanú genus cum ſua [ſ]ponte regredi unde c[ec]iderat non cogitaret. Deide ſenior fili[
]us ſi chorus eſt c[æ]eſtium angelorum, ut p[é]di[ct]um eſt, qu[ó] i reditu & ſalute fratris ſui, & i uituli imolatione
tristat; i[cum] i eodem euágelio dicat dominus, l[æ]ticiá eſſe i c[æ]lo apud angelos ſup[er] uno peccatore pniam ag[é]
te. Diſcutientes ergo huius parabolæ r[ō]n[é]t ut n[ò] illú alium itellectú uitupemus; ſed magis ut cum ſenſu [l]
lo id q[ó]s ſétimus; u[ris] diuicandum arbitriis c[ō]ſetrices, lam eni cauſam exponimus; q[u]a & domini ſer
mo ſubiungit, de ſuperiore cauſa h[ac] parabolá i[tr]oducés, ſic[ut] p[af]tati ſumus; ſingula[ge] i his parabolis p[ō]na[
]rum memoriam ſacientes. Murmurabát iudær; & ureban[é] iuidiæ; q a domio n[ò] iefu [x]p[ó] peccatores ſuſci[
]pi; ſimul etiam conuiuari & publicanos libenter doctrinæ ſaluatoris iendere uiderat. Ad hanc ergo iſo[le]
tiam iudæo[æ] ſapiciens dominus; qa rephendebaſ ab eis, i[ci]p[it] primam de paſtore illam parabolam; u[bi]n[ò]
nagita & noué ouibus dereſliétis ad una quæ aberrauerat; requirendá abiſt. Et ſubneſt[ic] huic aliam parabo
lam de dragma decima, q perditá itra domú ſua accenſa lucerna mulier iuèit. Deide h[ac] de filiis duobus pa[
rabola ſubſequi[] ſecundum diſpenſationem; & p[u]identiæ diuina[em] ordiné ha[ge] c[ō]parationem textú faciens,
Ná quia ip[er]e p[ri]ceps & auct[or] falutis n[æ]ſt. ſeductú homin[é] & dolo diaboli p[di]tu ſaluare i[ci]piens; & p[le]
[ct]ioni reſtituere; hoc eſt numero centef[imo] reddere; i qu[ò] p[re]ſectionis plenitudo numerat. Hinc i[mi]nu[em] c[ō]pa-
rationis facit. Subiungit auté & mulieris p[ō]na[que] arguens iudæos, docens a[ut] eccleſiam; & hominem q[ui] ſtra
ticam oué diligens paſt[or] i[qu]irit, quem hominem & dragmam nominat, p[pter] monetæ regalis ſimilitud[í]
né. Figuraliter i dragma quæ pecuniæ genus eſt, q ili tang númo imago & iſcríptio Regis c[æ]leſtis i[cul]p[ta]
ſit. Quærit ergo iá dragma mulier accenſa lucerna. & mundata domo, iuenit; hoc eſt homo illuminatus uer
bo & miſericordia dei gloriá naturæ ſuæ; i qua ad imaginé creatoris ſui ſaſtus eſt; quam obſcurata peccatis
domo cordis; i tenebris cordis amiserat; em[éd]atis ſefibus repperit, & gaudio gaudet, q omnié imunditiam i
terioris aula[em] ſtudiis diſciplinæ ſpecialis abſterſerit. & c[ó]traſcas aíæ de rebus & curis ſacularibus fordes o[ro]
nibus & i[cre]pationibus expurgatas excuſerit. Secúdú p[di]ctú c[ō]ſequenter annect[it] parabolam: de duobus
filiis collationem ut mihi uideor facere. Non de iudæis transſgreſſoribus, nec de gentilibus perditis, ſed po[
puli eius; qui per patientiam reddi[ſ] ſaluti, quem iunior[em] ſihum nominat. Seth. Enos & his iuniores qui ab
Eua u[ſ]c[]q ad ſaluatoris humanum aduentum, ſecundum iuſticiam legis uiuentes iuſtí uidebantur. Ergo q[
a]t iunior[em] & ſeniorem non in ordine temporis, ſed in ulupultuatque ſignificata ſunt ad hanc exſp[ol]itionem. Di
cit ſcriptura diuidere p[er]em ex æquo filiis duobus ſubſtantiam ſuam. Et quam ſubſtantiam h[ic] euangelicus
p[er] diuſit filio ſp[rit]alí, níſi ſap[ie] itellect[um], ſi[am] boni & mali, quæ ueræ & p[ep]tuæ ſunt opes animæ bene
uiuenti? Dat auté h[ic] p[er] diuítias ſuas ex æquo. N[ò] enim q[ui]q[ui] aut iuſtus aut p[ct]or n[af]ci[ſ]. ſed quæ ex deo eſt.
In prima natiuitate hominis portio ſubſtantiæ r[ō]nalis æqualiter cunctis nafcentibus d[af]. De ſubſequente
autem conuerſatione, unuq[ui]ſq[ui] plus aut minus huius ſubſtantiæ poſſidere inuenitur, dum in ſemetip[is] p[
di]ſimilitudinem uoluntatum negligentes deferunt, diligentes autem cuſtodiunt ut naturalia bona, alius at
memorat i[te]lli[g]es domini creatoris ea quæ a deo p[re] ſump[er]ſerit, ita ut ſui ea p[er]ſe eſſe credens, quaſi p[í]na cu
ſtodiat. Alius auté ſua ex ſe ſibi eſſe æſtimás, ſic[ut] p[pr]priæ poſſeſſionis licentia diſſip[and]is abuti[ſ]. & c[ito] p[ſi]
gata facultate p[ri]uabi[ſ]. Describi[ſ] auté i in ilſt[em] & euidéter oftendi[ſ] libertas arbitrii, qua[rum] animæ r[ō]nali ſpecia
liter addidit creator deus. Vide ergo p[er] iſte, qu[ó] nec illú nolenté diſcederí retineat, nec liberi arbitrii auferat
ptát[é], nec q[ui] alíu manere cupienté cogat abſcedere, ne forte ſequentiú malog[que], quæ poſtea h[is] ſuo u[it]io accide
r[ét], ip[er]e potius au[ct]or eſſe uidea[ſ], i illis libertatem p[pr]priæ uolútatis abſciderit, l[ta]q[ui] & p[et]éti dat; quia ex no
bis non a deo i[opiæ] & offenſionis ní[æ] cauſa p[ſic]icíſt. Accipiens a[ut] parté ſua iunior, p[ere]gre i[qu]it abiſt l[ó]
ge, q[ui] ait longe, n[ò] loco[ge] i[ter]capedinem, ſed declinationé m[ét]is exſp[li]t. Qui enim obliuionem dei c[oe]perit,
h[ic] uere p[eg]rinari a deo d[ic]i[ſ]. Sicut e contra c[ō]uèr[atio] ſacularis, n[ò] ſolú p[ere]g[rin]u, ſed alienú domio faci[.

Et breviter dicam pegrinantes a ſæculo:praſentamur ad dominum,ſic etiam permanentes i rebus terrenis 5 5 3
a cæleſtibus exulamus.Deniſ: Cain exiit a facie domini,& longe efficif.nô ga & locus aligſ foris eſſet a cœ
ſpectu dei,ſed q sua mente diuſus eſſet a domini ſelpectu,ptter homicidiu ſeparatus a deo.Hac ergo pere
grinatione per magnam ignorantiam peregrinatos ſuiffi nos ſciens beatiſſimus paulus dicit.Vos q aliquan
do longe ſuſtis nunc autem ſaſt eſtis prope,Huiuſmodi ergo preeſectus peregrinationem iunior ille filius
aſſumit & deuorat p[ra]diſtæ portionis ſuae de paterna hæreditate ſubſtantia,utiq[uo]ſpiritalibus deſtitutus op[
bus,ideſt prouidentia in i]tellectum,cum porcis paſſere cogiſ,hoc eſt ſordidas & immundas i aia ſua co
gitationes nutrire,ut ederet eſcas irrationabiles prauæ conuerſationis,dulces quidem egenti bonorum qa
ſuae p[er]uerſis uideſ omne opus carneæ uoluptatis:q[ui] ſedu[ctio] deſiderii & corruptio uitæ eſt:quæ virtutè
& fortitudinem aiae non modo nullâ p[ra]ſat:ſed tota penitus eneruat & pimit, Huiuſmodi cibos quaſi por[
cinos & male dulces prout ſunt dilectio carnium illecebrae: ſiliquarum nomine ſcriptura deſignat:itac[ui]q
 digreſſus a p[er]e,& i longi[que] p[er]geſtationem p[er]ſectus i terra aliena:conſumptis ſacultatibus:quæ ſupra di
ſtæ fun[ti]oia digna p[er]uerſis;& poſtea malorum ſuorum neceſſitate conſtrictus:hoc eſt & fame & egeſtate poe
nitet erroris ſui;& ſentit q[ui]p[er]e ſibi nocuerit:q[ui] non de iudicio ſuoluntatis ſuae:ſed de p[er]e ad alienos:de do[
mo ad exilium;de opibus ad elemoſynam:de abundantia ad fam[é] tranſierit:ioc loco ſeruitutis & miſeræ
reminiſcens:icipit cogitare de reditu:& ſecum ipſe reputans dicit. Dicam patri meo,Peccau i cælum:& i cœ
ſpectu tuo:puſcipe me ſicut unum de mercennariis tuis,oftendit ſcriptura hæc patre:non hominem itelli
gi debere:ſed deum,quandoquidem non ſolum cælum noiat i conſeſſione peccatorum po[n]enitens ſupplex:
ſed dicit i conſpectu tuo,Deus eni eſt i conſpectu peccatorum oium ſolus,a quo nec i corde meditata pec[
cata abſcondi p[er]ſo[n]t:ſcrutans i[mi]quit corda & renes deus. Verum nobis hoc eſt loco cælum i[te]litiſig[em]
nus noſter iefus x[ep]s:ad quem ii gentiles q[ui] tenebris iſidelitatis iuientes blafiſſeuaerunt iam conuerſi ad fi
dem conſitentes ſeritatem dei i p[er]na erroris ſui uſte dicunt,peccau i cælum & i te.Qui eni i cælum p[er]
cat:quod & ſi ſupnum ſit,tamen uſibile & lunaticum eſt.ipſe eſt q peccat i hominem:quem ſuſeepit filius
dei pro ſedile noſtra,Proide i patrem deum oia ſpeculant[em] peccat. His iſi[g] cogitatis reſipicentem:& p con[
ſeſſionis humilitatem ex regione logi[que] remeant[em] filium ad ſe uidsen pat [l]ætatus occurrit:amplectiſt &
ofculaſ.Apert[em] hic charitas in homines diuia deſcrib[em]. Quid eni aliud eſt quod occurrit.niſi qa[n] nos pecc[
tis iſpedientibus noſtra virtute ad deum p[u]enire non poteramus!ipſe autem potens ad iualidos p[u]enire de[
ſe[ſendit].Sicut & zachæo opibus ipſis ſignificantibus exprimiſt; q[ui] cum deſideraſſet uidere dominum, & ob
hoc i arborem conſcendifl[ite]n pu[n]iente domio conſp[ici]t & uocat;& i lico dominus i domum eius ad con[
viuandum ipſe declinaturum ſe eſſe p[mi]ttit.Vide quomodo credituri ſidem p[ui]dens x[ep]s latentem i arbo
re[quali]ſi i peccatorum tenebris obu[bratum] ſollicite ut ouem p[di]tam requirit alpeſtu;& u[n]eire cuſt[antem]
uocat:& u[n]eientem tan[que] humeris ſuis ſuſeepit;& non audentis iuiare domi[um].deſiderantis tamen ſalut[
iferam benedictionem:peccatoris domu[]nigrediſt. Conuiuiuq[ui] participato,oftendens uſibili g[ra] uſibil[em] ſi[mi]
ſi[ca]ſationem,qa[n] deus ſap[ia] familiariter credentis iſrediſt. Credentec[ui] participat ſacram[é]to:ergo occurrens p[er]
filio reuertenti ſup[ſu]ſi[de] collo eius.& i eo lachrymans requeſcit,Oſculaſ autem os eius:p[er] q[ui] emiſſa de cor[
de conſeſſio po[n]enitentis exierat:quem p[er] l[æ]tus excep[rit].Deſide mox iubet & ſto[la] primam proſerri. ideſt pri
ſtinam glori[am].quam ex ſedu[ctio]ne diaboli nudatus am[eri]ſat,reddi,ſimul & annulum dari,ſue ſignacul[ui]
ſalutatis ſymbols,ſeu magis deſp[on]fationis iſigne, & nuptiarum p[ignus] illarum quibus x[ep]s eccleſiæ ſuam
[ſ]ponfat.cum ois aia reſipicſes per annulum ſidei iungiſt[x]po[M]adat & calciamenta pedibus ap[on]i aut pp
comuni[da] u[ef]tigia ad corrigenda uiam:ut per lubricu m[ü]di iſtius iter fixus i[ced]at,aut ut excluſo i euageli
tis calciamentis carneæ contagionis ſuto:mundos pedes imaculata conuerſatione conſeruet & dirigat, aut
propter mortificationem membrorum.Vitæ eni noſtræ curſus i ſcripturis pes app[ell]aſt,& mortificationis
ſpecies:calciamentu[]s ap[on]iſt:qa[n] de a[ialium] mortuoq[ue] p[ell]ibus confi[ci]ſt.Addidit & uitul[ui] ſaginat[em] iugu
landum i conuii exhibitione,li ne dubio dominum noſtr[ui] iefu[]x[em] qu[ue] dedit p[er] i ui[ct]im[à] pro ſalute no[
ſtra q[ui] uitul[ui] noiat,pp hoſtræ corporis imaculati, Saginat[ui] a[ut] uere dixit:qa[n] p[iguis] & optimus i tantum
eſt,ut pro totius mundi ſalute ſufficiens ſit odor[em] ſuauiat[is] & nitorem imolationis ad deu[mi] mittere:& p[er]
oi[mi] bus exorare,Propter q[ui] etiam myſtica r[one] dictum é.p[er]em dare aliis imolandum hunc uitul[ui],ip[mi]q[ui] gau[
dere, & ep[ulari] i ui[ct]im[à] u[it]uli ſui.Sic eni dixit p[ater] hunc mundum,ut filium eius unicu p[er] ſalute ſua da[
ret.Non ergo ipſe i[mol]auit, ſed aliis imulandum tradidit.Emittente eni p[er]e conſentiens filius ab homini[
bus paſſus eſt.ipſe autem q[ui] ſide noſtra paſciſt,& filii ſui pro nobis imolatione l[æ]taſ gaudet, & i reditu fili[
fui gaudens creator acq[ſ]itione populi credentis epulat,uides h[ic] l[æ]tiam p[er]ſis ſenior filius contriſtaſ.Hu
ius p[on]a illis c[ò]paranda aſcrib[if] operariis q[ui] ſimiliter i euangelio poſt operationem uineæ ad dominu[]mur
murant,q[ui] illis tota die i opis labore collectis.illos q[ui] ad duodecimam horam uenerant.p[cio] mercedis æqua[li]
ſet,ad quos dicit ipſe conditor omnium.Si ergo ego bonus ſum,q[ui] tu malus? Quod autem ii ſut[que] q[ui] ad duo
decimam uenientes,q[ui] ſent gentibus ſualuabunſt,ioannes aperte clamat. Filioli nouiſſima hora eſt. Nihil au[
tem diſſerre uideſ utrum duodecima,an nouiſſima hora dicaſ.Qui ſunt autem ii q[ui] murmurant, q[ui] labor[é]
& æſtum toto die portauerunt.niſi qui iuſticias legis egerunt,& ſeruitutis, antiquæ penſum reddiderunt?
Vide autem q[ui] apta ſint uerba,quæ a p[er]e dicunſt,ut ab his q[ui] lege uixeruut dicta[ui]eandeſt. Quid eni eſt q[ui]
d[em] agro ueniens dicit.niſi ſignificans de legis opibus uenientem,& i his glori[ant]em,& quaſi diuturnos
labores iputant[em]? Vnde ait.Mandatu[]t tuu[]nunq[ui] p[er]teriu[]i,& n[ò] dediſt hædum p[er]me,ut epularer,hoc eſt nec
p[er]còrem pro noſtra reque deſiſt.Qui eni i[mi]quit fecerit quæ legis ſut[que] uiuert i eis qui non fecerit punieſt ex ip[
f]is.Pro iſto a[ut] q[ui] fornicatus eſt,etiam ſaginatum i[mi]quit illum uitul[ui] deſiſt,ideſt filiui tuu[] dilectu,[u]ſicut ſupra

diximus. Sed quid ei respondet pater. Tu ſemper mecum eſi oporſuit aŭt pro ilto gratulari qui perierat & iuentus eſt. mortuus fuerat. & reuixit oftendens i hoc uerbo manifeſte hominem. qui peccando uita exciderit. & obnoxius mortificatus fuerit: ex reuerſione autem falutari per pœnitentiam i adoptionem filii rediderit. Bonum autem hominem qui maniſerit i ino hæreditatem paternam iugiter poſſidere. ita q[ui] p[er]ceueritis o h[uius] ſeſtina liberádo te, recòciliari deo: ut ex mercede ſudoris & digna p[er]nia recipias q[ui] ex g[ra] donat i bi p[er]didisti. Præſet aŭt deus magi p[er]manètes uos i ſide coha[er]edes e[que] domini n[isi] ielu xi: p[er]qui iſpe e[que] gloria & iuſtus: c[ui]p[os]tare & filio & ſp[er] ſactio: p[er]oia ſæcula ſæculog[que]. Amen.

C Btì Hieronymi preſb[rit]i ſuper epiſtola pauli ad romanos, iſdeſt ſecundum originem preſbyterum ad he raclium ſtratrem.

Olente me paruo ſubueſtum nauiſio oram tranquilli littoris ſtrigere. & minutos de gracorum ſtagnis p[er]ſiculos legere; i altum fretum heracli laxare uela c[oe]p[ellis]. Relict[us] opere, quod i træſerendis homeliis Adamantis ſenis habebam. ſuades & noſtra uoce. xv. eius uolúmia, quibus epiſtolam ad romanos diſſeruit, explicemus. In quibus ille dum ſectatur apoſtoli ſenſumii tam pro fundum pelagus effeſtur, ut metus i[ens] fit illuc e[um] ſequi, ne magnitudine ſenſuum uelut imanitate primatur undarum. Dum deinde nec illud aſp[ici]ſi t[en]uis mihi eſt ſpiritus ad iplendam eius tam magnificam dicendi tubam. Super omnes autem difficulſates eſt: q[ui] iterpoltati ſunt iſpi libri: deſunt enim ſere apud omnium bibliothecas: i[cer]tum ſane quo caſu aliq[uta] ex iſp[olo] corpore uolumina: & h[ae]c adſp[ere] in legítimo opere: & i[te]gram conſequentiam dare: n[os] eſt mei i[ngen]ii: ſed ut tu credis: q[ui] h[ae]c exiſgis: muneris fortaſſe diurni. Addis autem ne quid laboribus meis d[ef]iſt: ut omne hoc. xv. uoluminum corpus: quod græces ſermo: ad quadraginta ſere aut eo amplius milia uerſu[us] p[du]xit: abbreuiem. Et ad media ſi fieri p[oteſſ]t ſp[atia] coartem. Dura ſatis imperia & tanq[ab] eo: qui p[ondus] operis h[uius] ſicre nolit i[poſ]ita. Aggrediar tamen ſi forte of[on]ibus t[uis] quæ mihi tanq[ui] homini impoſſibilia uidenſt: aſpirante domino poſſibilia fiat. Sed iſp[um] iam ſi uideſt originem: qualiter p[raſationem] ſuſcepti operis dirigat audiamus. Quod c[æ]teris apoſtoli pauli epiſtolis difficilior puſtate ad intelligendum h[ae]c: quæ ad romanos ſcripta eſt: duabus mihi uidetur fieri ex cauſis. Vna eſt q[ui] elocutionis interdum conſuſi: & minus explicitis utitur. Alia q[ui] quaſtiones in ea plurimas m[ovi]t: & e[as] p[ra]c[ipue] quibus nitentes h[æ]retici aſtruere ſolent: q[ui] uinuſciuiq[ui] g[ef]ſorum cauſa: non ad propoſitum debeat: ſed & ad naturæ diuſerſatem reſerſi: & ex paucis h[uius] epiſtoſe ſermonibus: totius ſcripturae ſenſum: qui arbitrii libertatem conceſſam a deo docet conan[tur] euertere. Propter deprecantes prius deum: qui docet omnem ſcientiam: & qui dat p[er] ſpiritus uerbum ſapiæ: quiq[ui] illuminat omnem hominem uenient[em] i h[unc] mundum, ut dignos nos facere dignetur intelligere parabolas & obſcuros ſermones: dicta q[ui] ſap[ientium]: & enigmata: ita demum explanationis pauli ad romanos contingimus exordium: i[pr]ermitten tes h[ae]c: quæ a ſtudioſis obſeruari ſolent: q[ui] uidetur apoſtolus in h[ac] epiſtola p[re]ſeſtior ſuſſe: q[ui] in c[æ]teris: et enim cum primam ad cori[n]thios ſcriberet. Erat autem in magnis p[re]ſectibus aliquid tantum de ſæculo ut mirab[ui]dus eloquitur cum d[icit]. Sed macero corpus meus: ſeru[i]tuti autem ſub[i]ſiſcio: ne forte c[ui] aliis p[ra]di cauerim: iſpe reprobus efficiar. Sed & ad philippenſes ſcribens, quiddam in ſe minus adhuc eſſe illius[que]nam poſſea aſſecutus eſt. p[er]ſectionis oftendit: cum d[icit]: conformari ſe morti xi: p[er]ſi quomodo occurrat in ſeru[re] reſctione: quæ eſt a mortuis: non enim d[icer]et ſi quomodo: ſi ei am reſponſio indubitata uideſt: ſed in conſquentibus eiuiſdem epiſtoſe h[ae]c eadem oftendit: cum d[icit]: non quo iam conſecutus ſim: aut iam p[er]ſeſtus ſim: ſe quar autem ut c[ô]prehendam: in quo etiam c[ô]prehendus ſum a x[po]. Eratres ego iſpe nos arbitrot c[ô]prehendiſſe, quod ſiquis putat per humilitatem d[ict]um: etiam uideat i conſequ[út]ibus: quæ magna de p[re]ſectibus ſuis memoret: cum d[icit]. unum autem ea q[em] dem quæ retro ſút obliuſſes: ſec[u]d[us] p[re]ſoſum ſequot ad palmam ſupnæ uocationis dei: i xi[po] iefu, & poſt hoc d[icit]. Quic[ui]q[ui] ergo p[re]ſeſt ſumus: hoc ſentiamus in quo oftendit duplicé eſſe p[re]ſectionem, una quæ eſt in expletionem uirſtum, p[re]ſúdam quam d[icit]: non ſit p[re]ſeſtus. Et aliam c[ui]ta ſqs p[re]ſicit, ut defidere non poſſit. neq[ui] retrorſum aſpicere: ſecundu[que] dicebat. Quic[ui]q[ui] ergo p[re]ſeſt ſumus: hoc ſentiamus, qu[us] ergo docebi: p[re]ſeſtior tam ſec[u]d[us] ad cori[n]thios ſcrip[iliſſe] q[ui] p[ri]mam, ex his fine dubio quæ ſcripta reſer[un]c cum d[icit]. Tribulatione patimur: ſed non anguſtiamur, aponia mur: ſed non exupamur. p[re]ſeutionem patimur. ſed non derelinquimur, deiicimur, ſed n[ò] p[imus] ſemp[ors] iefu i corpore n[ò]tro manifeſtaſ. Qui ergo morte iefu i corpore ſuo circuſerebat, n[un]q[ui] uti: i eo c[ô]cupiſe bat caro aduerſus ſpiritu[ſ]u. ſed erat ei ſubic[ita], utpote mortificata ad ſimilitudinem mortis xi[po] q[ui] ſi dicat alioq[ui] nobis h[ae]c uerſimilia non uideri, q[ui] non multum t[pis] iter primam apoſtolam & ſec[u]dam p[ot]e ex eo eui[dent]ius noſcere: q[ui] i prima epiſtola eiectu e[ui] q[ui] fuerat i c[æ]leſti hieruſalem pollutus & tradi[tu] s[ath]anæ i ierit[ui] carnis, ut p[us] ſaluos fieret; in ſecunda iam reuocat & eccleſiæ membr[u] affociar: q[ui] uti: q[ui] non faceret niſi p[re]ſeſu t[pis] dignos i eo fructus p[ni]æ p[uid]iſſet: & q[ui] iá caro iterit[ui] qu[em] deſignarat apoſtolus, ſuſeepſet, peccato ſcilicet & uitiis mortua, ut ita demu uiueret deo. C[ui] ergo tat[ui] p[ati] fuerit, quo p[œ]tor icaſtus ſaluté p[us] laudabili carnis iteritu recepit, qu[us] n[ò] putádu eſt multo uelocior i curſu apoſtolu[que] p[re]ſeſta ſút aſſecut[ui]. Sed i illis quidem iſte eius fuerit p[re]ſeſtus, q[ui] aſt[u] fuerimor fit & eminétior ad romanos ſcrib[es] ex ip[er]ſius epiſtoſe ſermonibus colligamus, i qua d[icit]. Quis nos ſeparabit a charitate chrifi: Tribulatio an anguſtia an p[er]ſecutio, an ſames, an nuditas, an periculum, an gladium i Sicut ſcriptum eſt. Quia p[er]t[em] te mori eum qui dilexit nos. Certus ſum enim quia, neq[ui] m[ors], neq[ui] uita, neq[ui] anguſtia, neq[ui] principatus, neq[ui] poſtates, neq[ui] p[ra]ſentia, neq[ui] futura, neq[ui] orbis, neq[ui] altitudo, neq[ui] profúdum, neq[ui] ulla alia creatura poterunt nos ſeparare a charitate dei. Quæ eſt in chriſto iefu domino n[ò]ſtro. Veritatem dico in chriſto ulg[ui]

in *spu facto*. Náquid uidebír eadé sublimitate métis dixiffe, macero corpus meú,& feruituti subiicione fort
re cum aliis prædicauerim ipse reprobus iueniar? Qua & hic dicit,qa & í his hominibus superamus,& cer-
tus fum ení qa neq mors, neq uita, neq angustia, neq pricipatus & cætera quæ scripfit, poterunt nos sepa-
rare a charitate dei. His igié nobis *put* potuimus, de senfú eius í hac epistola iam profectione conceptis etiá
illud haud furde admonebimus, *q* uidef hanc epistolam de coritho scribere, & alii qdem plumbus ídicius,
euidentius tamen ex eo *q* dicit, commendo autem uobis feben fororem noſtram miſtram eccleſiæ, quæ est
Cencris, Cencris enim dicí locus corithi uicinus, ímo portus ipfius corinthi. Et ex hoc ergo apparet de
corintho scripta, & ex hoc *q* dicit. Salutat uos Caius hofpes meus, de quo caio scribedens corinthiis comme-
morat dicens. Gras ago deo meo, *q* neminem ueſtrum baptizaui níſi Crispum & caium Simile & deinde
daf ídiciú, ubi dicit. Salutat uos Eraſto arcarius ciuítatis, de quo Eraſto ad timotheum ſecundam ſcribens
dixit. Eraſtus remanſit coritho. Ex quibus oibus colligi certifíma uidentur ídicia, *q* de corintho ſcripta fit,
Illum non parum cedit ad intelligentiæ difficultatem, *q* multa de lege moyſi í hac eadem texunſ epistola: de
uocatio gentium: de israel ſecundum carnem; & de ísrael qui non est ſecundum carnem: de circúcione
carnis & cordis: de lege ſpiritali: & de lege íræde lege carnis & membrorúde lege mentis & lege peccati: de
interiori & exteriori homine; quæ ſingula prædixiſse ſufficiat. In his enim continentia haberi uideſ episto-
la. Nunc iam prout iam nobis dominus apire dignaſ: ad explanationem pperemus. Prima nobis quaſtio
de noie ipſius pauli uideſ exurgere; cur ís qui dictus faulus est í aſtibus apoftolorum: nunc paulus dicaſt.
uenimus í ſcripturis diuiniſ: qufuſdam ueſterum commutata uocabula, ut ex abra uocatus ſit abraham; & ex
ſarai ſara: & ex iacob israel. In euangeliis quoq ex simone petrus: & filii zebedei filii tonitruí nuncupati ſut.
Sed hæc ex pſcepto dei legimus facta, Nufiú uero erga paulum inuenimus tale quid geſtum. De qua re qui-
bufdam uifum eſt: *q* pauli proconſulis quem apud cyprum ſidei *q* píſabiecerat; uocabulum apoftolus ſu-
ſperit, ut ficut reges ſolent deuictis uerbi gratia Parthis parthici. & Gothis gothici nominari: ita & apofto-
lus ſubiugato paulo paulus fuerit appellatus, quod nec nos quidem ufq quæq euacuandum putamus. Ta-
men quia nulla talis in ſcripturis diuiniſ, conſueto dephendit, quæ magis in exemplo noſtros ſunt: abſolu-
tionem qramus. Inuenimus igiſ í ſcripturis aliqtos binis: alios etiam trinis ufos fuſſe nominibus, ut faló-
monem eudemq Hynidida dici. Sedechiá eudemq loachí: Oziá eudemq; & Azariá: alioſq plurimos í re
gnorum uel iudicá libris binis noíbus ſuenies uocitatos. Sed nec euangelia quidem hunc eundem renuít
more. Nam & matthæus ipſe refert de ſe, *q* cum tranſiret iefus ſuenit quendam ſedentem ad theloniú mat-
thæum nomie. Lucas uero de eodem dicit: *q* cù tranſitet iefus uidit publicanum quendam noie leui. & di-
xit ei. Seqúre me. Sed & idé matthæus í catalogo apoftolorum dicit poſt multos matthæus publicanus & ia-
cobus alphei, & Lebbeus & simon chananæus. Marcus uero ita refert. Matthæus publicanus & iacobus al-
pheí, & thadeú: hunc eundé quë matthæus Lebbeum: marcus thadeum poſuit. Lucas uero ita poſuit mat
thæusi: thomas: iacobus; & iudas iacobi. Igiſ eundé. quem matthæus Lebbeú; & marcus thadeú dixit. Lucas
iudam iacobi ſcripfit. Certum est euangeliſtas nò erraſſe í noíbus apoftologæ: ſed qa moris erat binis uel tri-
nis noíbus uti hebræos; í unius eiufdemq, úiri diuerſa ſinguli uocabula poſuere. Secundum ergo hanc
con fuetudiné uideſ nobis: & paulus duplici ufus eſſe uocabulo, & donec quidem genti ppriæ miſrabat; ſau-
lus eſſe uocatus: quod magis appellationi pſæ uernaculum uidebaſ. Paulú aut appellatú eſſe cum græcis
& gentibus leges ac pſcepta cōſeribit. Nam & hoc ipſum quod dicit faulus; qui & paulus euidenter, nò ei tuc
primum nomen pauli oſtédit ipſolút, ſed ueteris appellationis id fuſſe designat. Hæc ab ipſo auſtore opis
omiffa nos qa id deſcriptiòs initiú uidebaſ: expofcere: puto *q* nò íconuenieter p[mi]ſimus. Cætera iá de ex-
planationú corpore: q[ui]bus poterimus cōpédii exequmur.

O. Beati Hieronymi p[er]ſbri í epistolá ad romanos liber primus ad heraclium.

P

Aufus ſeruus iefu xpi uocatus apoftolus. De paulo iam dimimus: regramus nunc cur ſeruus dica tur is, q alibi ſcribit. Nò ení accepiftis ſpiritum ſeruitutís í timore: ſed ſpiritum adoptionis, í quo clamamus abba pater. Et iteq. Quia eſtis filii, miſit deus ſpiritum filii ſui í corda ueſtra, claman té abba p[er]ſa. Itaq[u]a iam nò eſt ſeruus, ſed filius, ipſe ſe ſeruú, p[er]ſiteq, ſiue id ſecundum illa humilitaté dictú putemus, quá dominus docuit dicés. Difcite a me, qa mitis ſum: & humilis corde, nò errabimus. Nq[ui] ení p hoc lædié ueritas libertatis í paulo. Dicit ení & ipſe, ná cù liber ſim ab oibus hoibus me ſeruum feci. Seruit ergo x[ho]n, nò í ſpú ſeruitutis, ſed in ſpú adoptionis, qa oí libertate melior eſt ſeruitutis x[pi]ſiue quaſi imitator eius pronúciet, q dixerat. Ecce ego ſum í medio ueſtru, non ficut diſcúbés, ſed ficut miſtrás, & eius q ſemetipſu exinaniuit formam ſerui accepiens, & ficut his q í lege ſut fit & ipſe ſub lege, & iis qui fine lege ſut, efficiſ & ipſe fine lege, Ita & ipſe pro his q adhuc ſerui ſut, & nondú p ſpiritú adoptionis í libertaté p[du]e i[ti] filiog, ſeruus efficiſ, contrariu non uidebiſ. Ad hoc poteſt etiá illud addi, *q* ad corithiós ſcribens idem apoftolus, & de nuptiis uel caſtitate p[ci]piens, tanq alieno noíe, *q* dam de libertate ac ſeruitute íterferit dicés. ſeruus uocatus es, nihil cures. Sed & fi potes liber fieri magis utere, *Quí*, n, í domío uocatus eſt ſeruus liber tus e domini. Similiter & q liber uocatus é, ſeruus é x[pi]. Precio épiti eſtis, nolite fieri ſerui hominú, *Quæ* uti *q* nónullis cõtra róné uidenſ í ſerta. *Quid*. n. ad nuptiag[ia] uel caſtitatis p[cepta], cōmemoratio ſeruitutis, ac li bertatis affúmiſt. Sed nos ſenfú pauli ita i[te]lligimus, *q* ſeruú dicat eú, qui iugali conditione conſtrictus eſt, qa m[ul]heri n[ò] habet ptátem corporis ſui: ſed uir eius, & uir n[ò] habet ptátem corporis ſui, ſed uxor eius. Propter q[u]d & í in aliis dicit de eis, qa n[ò] ſeruituti ſubiectus eſt frater uel foror in talibus ſcilicet *q* í aliis eos ſeruituti ſciret eſſe ſubiectos. Eſt ergo ſeruus uocatus, qui í cōuiuio politus ſuenit ad chríſtui, cù dicí ſeruus uocatus es nihil ad te attineat, ſed & fi potes liber fieri, magis utere, *q* in coniugibus alterius continen-

tiæ libertas alteri generat periculum caſtitaris. Non enim debet nifi ex conſenſu uacare oratiò ad tempus. Et iterum in idipium eſſe reuertendum:ne eos tentet fathanas pp incontinentiam fuam. Is ergo qui pro ne xu coniugii ſeruus uocatus eſt libertus: eſt domini libertus. neq ex toto liber: neq ex integro ſeruus eſt. Si i cæteris uirtutibus liber fuerit: ſi filii patientiæ miſericordiæ: uſticiæ tenuerit libertatem: libertas domini appellat: utpote: qui pro actione uirtutis liber ſit: & pro coniugali neceſſitate ſit ſeruus. Lìber uero eſt qui ſi ne uxore pp paruitatem continentiæ uenit ad chriſtum: qui tù ſeruus eſticiuſtum ex integro uirtutibus ſer uit. paulus ergo ſicut quidam tradunt: cum uxore uocatus eſt: de qua dicit ad philippenſes ſeribens. Rogo etiam te germane còpar adiuua illas: quæ cum ipſa ſunt ex conſenſu liber effectus eſt. ſeruum ſe nomiſt xi. Si uero ut aliis uideſt: ſine uxore: nihilominus qlibet uocatus è ſeruus xi. pì ideſt autem ſeruum eſſe xi. pì qùe eſt ſeruum eſſe uerbi dei: ſapie: uſticiæ: ueritatis: & omnium omnino uirtutum: quæ xps eſt. Sed & illud in hoc loco: ſi uideſt: addamus: q ſicut ſcia quæ nunc daſ: ſanctis: p ſpeculum daſ: in enigmate & propehria: & cætera dona ſpùs: ſancti: & libertas: quæ nunc ſanctis p ſtat: nondom plena libertas eſt: fed uelut p ſpecu- lum in enigmate: & ideo ſancti ſeruos eſſe ſe dicunt: ad comparationem illius libertatis: quæ facie ad faciem tribuiſt. Quò eteni potest in carne quis poſtus adipiſci integram libertatem, ut in nullo iam ſeruiat carnis. Sicut nec adoptionem filioſque quis in corpore poſtus habere ex ítegro potest. Atq. utinam hoc obtineri fal- tem poſſit in uita mortalium: ut ſeruus qs xi. pì ex ítegro fiat: non carni non ſanguini: non uanæ gloriae: non cupiditati: non iracundiæ: non inuidiæ: led qui ſoli chrìto: ideſt omnibus uirtutibus ſimul ſeruiat. Hæc de eo quod ſcriptum eſt. Paulus ſeruus iefu xi. Vocatus apoſtolus. Nomen hoc: ideſt uocatus: quia ad homi- nes ptinet: qui in xpo credunt generale potest uideri. Sed unuſquifc: ſecundum id: q. eo puidet: & elit de us. aut apoſtolus uocat: aut ppheta: aut magiſter, aut liber ab uxore: aut ſeruus in coniuge. Et pro diuerſita- te gfræ: copleſt illud: quod ſcriptum eſt. Multi uocati: pauci electi. Sciendum tamen eſt: quod poſſibile eſt ali quem uocatum eſſe apoſtolum: aut uocatum prophetam: aut uocatum magiſtrum: & ſi neglexerit uocatio- nis ſui gfram: decidere ex ea. Sicut & iudas, qui apoſtolus apoſtolus: & neglicens uocatioris ſua: gfram: ex apoſtolo effectus eſt proditor. Et ſuit quidem uocatus apoſtolus: fed non ſuit electus apoſtolus: fed & ipſe ppheta: qui in tertio regnorum libro refer: profetaſſe de ieroboá: uocatus propheta ſuit. Si autem electus fuerit ipſe difcufitute, quoniam quidem phibitus panem manducare in ifiæ: , manducauit, & interemptus eſt a leone. Sunt & multi uocati magiſtri, per omnes eccleſias dei: & uocati miſtri, fed neſcio qui in his electi ma gifti ſint, & electi miſtri. Sic & puto quoſdam eſſe uocatos quidem ut putenſt pati pro xpo, no: tamen ele- ctos ideſt uocatos martyres, fed non electos martyres, ut ſunt illi qui pòtea tormentorum agones & carce ru, no: uſcq ad finè i cœſſationis toleràtia pdurarùt. Eſt ergo & uocata uirgo. fed no: electa uirgo q: ſcilicet no: fuerit ſancta corpore & ſpù. Et eſt uocatus paſtor, fed non electus paſtor, qui pèſt quidem gregi, q: laſte eius utiſt. & lanis eius operiſt, fed iſ firmum non regrit. & claudium non collígit. & forſte círcufribit in laboré. Ita è & uocatus abſtinens, fed non electus abſtinens, ſcilicet qui ieiuat triftis, & exterminat faciem fuam, ut ho minibus ieiuans appareat. Sed & per ſingulos gfræ: gradus ſimiliter iuenes multos quidem uocatos, pa- cos autem electos. Segregatus quidem i evangelium dei, in paulo non ſola generalis uocatio ad apoſtolau: deſignat: fed & electio ptinus ſecundu dei p[iciam] ſub ſecuta, p hoc q: fegregatus dicif i evangelium dei. Si cut & alibi ipſe de ſe dicit. Cum aut placuit deo, q me fegregavit ex utero matris meæ, ut reuelaret filiu ſui i me, quod tamen hæretici ad calu[n]iam uocant dicentes eum eſſe fegregatum ab utero m[ir]ſis ſua: ob hoc q i eo naturæ bonitas ihareat. Sicut econtrario de his qui male naturæ ſunt dicif i palmis, qa: fegregati ſunt peccatores ex utero. Nos autem dicimus qa: neq paulus fortuit aut naturali differentia electus eſt. fed ele- ctionis ſua: cauſas in ſemetiplo dedit ei, qui ſcit oia ante q: ſiant, neq: peccatores qui ſeparan: a uentre iud- cii iniquitate ſeparan: De iide ſtatim conſequentibus uide quid de his dicat ſermo dínus. Scriptum eſt eni ſegregati ſunt p[ect]ores ab utero, ertauerunt a uentre, locuti ſunt falſa. Si i[te]lligimus, quomodo ſtatim ut de uenire m[ir]ſis p[ect]ores errauerunt, uel locuti ſunt falſa, pariter intelligimus q: iuſti ſeparan: a uentre. Ergo & paulus q: fegregatus i evangelium dicif. & fegregatus a uentre m[ir]ſis ſua: cauſas i eo & merita q[ub]us i hoc ſe gregari debuerit uidit ille, quem non latet mens. Prævidet eni q: abundantius q: cæteri homines laboratu- rus eſſet i evangelio. q: in fame & ſiti. i frigore & nuditate, piculis latronum, perculis fluminum, piculis ma- ris. p[edic]aturus eſſet evangelium xi. p[ic]iens q: ue ſibi eſſet, ſi no: euangelizaret, & q: maceraturus eſſet corpus fuum, & ſeruituti ſubiecturus: ne forte cum aliis pradicaſſet, ipſe reprobus efficereſt. Hæc ergo & multa alia his ſimilia, in eo de uentre m[ir]ſis p[uid]ens iefus, pro his ſegregavit eum i evangelio. Si eni ut hæretici putant, uel fortis iſerto: uel naturæ melioris p[rog]atiuæ ſuſſet electus nunq utiſt timuſſet: ne ſi minus corporis ſui frena téuifſet, euenire poſſet, ut reprobus fieret. Vel ue ſibi futug[us], ſi euageliare ceſſaſſet. Deniq: & ipſe i: co ſequètibus latius diſterès dixit, qa: quos p[sc]iuuit & p[ſde]ſtiauit còſormes fieri imagis filii ſui, euیدeter oſtédés. q: eos quos p[sc]iuuit deus tales futuros, ut xpo ſe in p[ass]ionibus conformarent, ip[lo]s etiam conformes & ſimi les imaginis eius p[ſde]ſtinauit & gloria: p[ced]it ergo & p[ſc]ía dei, per quam nafcunſ q i ſe labores & virtutes habitur[is] ſunt, & ita p[ſde]ſinatio leqf. Nec tamen rurſus p[ſde]ſtinationis cauſa, putabiſt p[ſc]ía. Quod eni apud hoies cuiuſq: meruitum penſa: ex p[ter]itis geſtis, hoc apud deum iudicaſt ex futuris. Et ualde ipius eſt q i hoc non credit deo: ut q nos i p[ter]itis uidemus, hoc ille uideat i futuris, ponentes. Iucè tenebras: & tenebras lu- cem: dulce amaq, & amaq dulce, & i his ſeducut corda inocentium. Et ideo diligèter oportet ítendere quo p[ſpect]u doceat ille, q: docet, utrum g[ra]am & honorem ab auditoribus q[ren]s, an mercedè a domio pro íſtru- cione & p[ſpect]u diſcentiú p[ſer]ans, Subtiliter ſane paulus idſſretam & facilem romanog: obediencyam no- tat, ea: q aſſerit ubi: q non laudatam, fed p[mul]gatam. Sed ne eos rurſu, ſi p hoc apertius caſtigare, io: bedictiès

efficeret, addidit in uobis autem gaudeo. Sed dices, *Quod* uulgarem eis notat obediensiam, cù dicat se gau-
dere in eis. *Primo* qdem aliud est notare uitium, aliud hoies. Pòt enim fieri, ut gaudeat i his, in quibus mul
ta bona alia dephenderat. Vitiiu autem qd' et diſplicuerat notat ne putetur ei etiam iſpm cum cæteris placu
iſſe, poteſt autem & pro eo diſſiſe apoſtolus gaudere ſe in eis: *q* q inobediés eſt, neq, ad malú nega ad bonú
trahi pòt. *Qui* uero obediés eſt, ſiqdem ad inutilia trahatur, iperitia culpa ſit, Ignorat, n, iutilia eſſe ea qbus
obedientiam ſui p[er]bet. Cú uero didicerit, quæ ſut utilia, habens paratum obediensiæ bonú, continuo per eà
uirtutis iter aſcendit, Gaudet ergo paulus ſuper obedientes certus *q* cum docuerit eos; non uulgari obedié
tia, quá icaute iuſbus p[er]bent; uti eos debere, ſed illa folia: qua obedire oportet deo magis *q* ho[bus]; ut alis eie-
ctis iuſibus: ipfa laudetur. Nam re uera non paruæ diſcretionis eſt; ſed probabilis & exercitatiffiimi iudici ſci
re cu iuero; cui ue operi obediendum ſit; & cui renitendum. Deniçq iſpe dominus in euangelio dicit. Atté-
dite uobis ab his qui uenitú ad uos in uſtimentis ouium; intus autem ſunt lupi rapaces. Et ideo uigilàs ſen
ſus & intenta mens requiritur, quæ p[ar]bare nouerit; uel ouis in propatulo ſimplicitatem; uel lupi latentè ra-
pacitatem. Vnde uide *q* proximi periculis fiant; hi q exerceri in diuís iſis negligunt; ex qbus ſolis huiusmoí
examinationis agnoſcenda diſcretio eſt. Continuo ergo in breui p[of]ſitæ diſtinctionis oſtendit; & dicit quo
niam quidem facilis & indiſcreta eſt uſtra obediensia, accipite qd ſeruare quid cauere debeatis. Volo inſt
uos ſapientes eſſe in bono; & ſimplices in malo. Simile eſt hoc illi dicto: qd' ad corinthis ſcrbit dicens. Ma
lita paruoli eſtote, ſenſibus p[er]ſcti ſitis. Sed & illud qd' dominus ait: qa filii ſæculi huius prudentiores ſut
q fili lucis in generatiõe ſua; huic conuenit dicto. Filii enim ſæculi huius prudentiores ſunt in malitia: pro
eo *q* ſemp[al]iqd profundius inueniant in ea; unde plus noceant; & uehementius l[ad]ant, in bono auté ſulti
ſunt, uix enim inueniunt quid faciunt boni, econtrario uero paulus nos uult ſapientes eſſe in bono. Hoc eſt
ſemp[al]iqul plus uinienire; plus exquirere; & p[er]ſundius cogitate, qd' faciamus boni; ita ut etiá non p[er]dia-
mur p[ali]ciuius malitiam ab opere bono; ſed nos ſapientes ſimus; & cogitemus; ut ſermonem bonum profe-
ramus. *Quod* fi nec hoc licet uotum ſaltè bonum & animum demonſtremus. Sic ergo ſapientes eſſe debe-
mus in bono ſimplices uero in malo, ut ſi pulſemur malitia; pulſemur inuidia, non ſimus callidi uel uerſut
artes & argumenſa q[ue]entes; quibus reddere malum pro malo; & nequitiam pro neqtoa debeamus. Sed in ta
li loco meminiffe debemus illius ſniæ: quæ dicit. Siquis uult ſapiens eſſe apud deum; ſtultus fiat in hoc mu
do. Simus ergo ſulti acpientes iniuriam; & non reddentes, ut ſapientes ſimus apud deum; qui dixit; dà mi
hi uindictam; & ego retribuam. Nam de impiis & hieremias dicit. ſapientes ſunt ad male faciendú; bene aut
facere nefcutú. Ad hoc reſpiciit & illud qd' dominus nos ſimplices dixit eſſe libere. ſicut columbas; & prudè
tes ſicut ſerpentes. *Quod* fi aliquis nobis ex iſidelibus occurrat argute & dicat. *Quo* p[ot] idem & ſapiètes eſ
& ſtultus; *Dicemus* ad eum. Reſpice ad artes iſtas: quæ in uſu hoium habentur; quó illi qui uerbi g[ra] in lit-
teris ſapientiffiimus e grámaticus; in arte fabrili ſi p[eri]tiéſſimus inuenitur. Vel rúſum ſapiéſſimus guber
nator. quó in arte medicinæ inuenitur inſpiens. Sic ergo p[of]ſibile eſt in his quæ ad deum attinent; ſapientè
eſſe. *Contra* uero in his quæ ad ſæculum pertinent; eſſe inſipientem. Sciendum ſane eſt: *q* ubi ut huiusmoí
eni xpo domino non ſeruire; ſed *q* diſcrepantes a ſeruitutis eius regula; rebus iſpi oſtendant fe xpo domino
non ſeruire. Nò enim uidertur ſimul quis & xpo ſeruire p[of]ſe; & uentri: ac uoluptatis pariter amator eſſe &
det: nee deo quis ſimul ſeruire poteſt & mánmonæ. Deus autem pacis conteret fathanam ſub pedibus uſeſtris
uelociter. *Quæritur* i hoc loco; q[ui]e dixerit fathaná; ſub pedes eoge: quibus ſcrbit a deo uelociter c[ó]teren-
dum. Si, n[am] ad unam referatur perſonam; illam ſcilicet de qua dicitur in euangelio, eſſe video fathanam ſicut
fulgur de c[æ]lo cadentem: q[uo]s fathanas humani generis indicat aduerſarius, uidebitur utiçq[ui] ſi uere dicit pau
lus; qui dicit. *q* ſub pedes eorum, quibus tunc c[ri]bebat, uelociter c[ó]teratur, ultra iam non eſſe fathanas. qui
agones & certamina & perſecutiones credentibus aduerſat. fathanas enim in noſtra lingua aduerſarius iter
ptatur. *Quicq[ui]* enim animæ ad deum tendenti reſſitut; & aduerſatur; & quicquid paci eius contrarium eſt;
hoc fathanæ eſſe nominas, Ideo deniçq p[er]ſuit dicens; dominus autem pacis; hoc eſt deus cui p[ax] p[la]cet;
conteret eum, qui eſt contrarius paci, & diſſenſiones opatur. Sic deniçq & in regnorum libris legimus, quia
ſuſcitaut deus ſalomoni fathanam aduerſum eum; hoc eſt ſalomoni, qui erat pacificus, ſuſcitaut fathanam
qui eſt contrarius paci. Sed ſicut ius quoq[ui] docet apoſtolus, ſi agant & tales ſe exhibeát, quales eius ſermo de
ſcrifpit, pro emendatione uitæ promittit ſub pedibus eorum a deo pacis fathanam uelociter conterendum
lta nihilominus deus pacis illi qui pacem eius non in corde puro, conſcia munda ſeruauerit, ſuſcitat fatha-
nam, hoc eſt aduerſarium, ut qui bonum pacis neglexerit, impugnationem amaritudis perſerat. Ito *q* demú
pacis quam temerait dulcedinem, in oppugnatione poſitus recordetur, Ex utroq[ui] igitur aſdificemur. ſcr-
pturæ diuinae loco. *q* ſuſcitare deus fathanam dicitur negligentibus, uel conterere & ſubdere studioſis, ut
illos ad agones concitet, Iſtis de profitro aduerſario palmam uicioriæ tribuat, & uirtutis præmia largiatur
Poſſumus & ſuper ſingulos quoq[ui] agones, ſi legitime certemus, uidere quia deus c[ó]terer ſub pedes noſtros
fathanam uelociter. Verbi cauſa, ſiquis agonem ſuſceperit caſtitatis, ſi uſq[ui] ad finem imaculata conſcia per-
duravit, dici de eo p[oteſt]a quæ c[ó]triuit deus fathanam ſub pedibus eius, i, ſp[irit]u qui erat c[ó]trarius caſtitati.
Similiter & qui agoné fidei ſuſcipit, ſi iſans ante reges, & præſides cum fiducia confiteatur dominum iefú
chriftum & uſq[ui] in finem in conſeffione permaneat, deus contriuit fathaná ſub pedibus eius, cú per ſidem
conſtátem inſidelitatis ſp[irit]u uicit. Sed & qui concordiam perſeueranter colit diſſenſionis dæmonem ſub
pedibus conterit. *Qui* manſuetudinem ſeruat, iracúdiæ fathanam patientiæ uſeſtigiis calcat; hoc eſ nimige
qd' dominus in euangelio dicit. Eſſe dedi uobis pt[ate] calcandi ſuper ſerpentes & iſcorpiones, & ſuper omne
uirtutem inimicis. Gloria domini noſtr[em] iefu xpi uobifcú. Gloria dei, & g[ra] domini n[fi] efu xpi una atq[ui] eade-
BB

355

gratia accipienda eſt. Sicut.n.př quos uult uiuificat.& sicut př in ſe hět uitam,& filio dedit in ſemeriſo hře
uitā,ita & gram qua dat př.hác & filius dat. Sciéduſ ſane eſt. q. oë qd habet hoies a deo gřa eſt. nihiil.n.ex de
bito habět. Quis.n.prior dedit ei,& retribueſ illi? Græ ergo eſt. quicqd hěl ille q non ſuit. & eſt. accipieſ ab
eo q ſemp ſuit & eſt. & erit in aëternu. Salutat uos timotheus adiutor meus, & Lucius & laſon, & Solipater
 cognati mei. Videtur mihi de iſtis quos ſeqſtrauit ab oí catalogo salutantiu: plus aliqd ſenſiſe. Deniq. & ti
motheu adiutoré dicit: & oës ſimul cognatos ſuos. Et qdem de timotheo pléiſſime referſ i actibus apoſto
loge: q. fuerit Derbéſis, cuius filius mulieris uiduæ fidelis ex pře gětili. De quo & ipe paulus dicit, ga ppea
rogauerat eú pmanere epheſi, ut denúiet quibufda: ne aliter docedat: neq: attendát tabulis, & genealogis in
ſinitis. Sed & lucium quidam phibent ipſum eſſe lucam: qui euangeliuſ cripſit, pro eo q. soleant noia inter-
dum ſecuſd přiam declinationé interdu etiá ſecuſd græca romanáq, pferri, laſon uero ille eſt. de quo etiá
in actibus apoſtologe ccribitur: q. theſſalonica pro paulo ſeditioné comouentibus turbis ſemetiſm de derit
ut apoſtolo dicendi faceret libertatem. Solipater quoq: qui his iungiſ, ſulpicor q. ipſe ſit, qui in actibus apo
ſtologe ccribitur. Solipater Pyrrhiberonenſis. Sed qui pauli Iſas curioſius tang xpo in eo loquent: defiderat
mouebitur fine dubio: quò paulus q. ſe Tharſo cilicæ dicit natum proſſum hebræu: ex hebræis; nunc uel
timothei Derbenſis ciuis ex pře gentili cognatus uel confanguineus eſſe dicatur, uel laſonis theſſalonicaſſis
uel Soplipatri pyrrhiberonenſis, q. li pro eo aliqd eſſe dicet. quia etiá qualibet ex parte ex circuſione uenie-
bant, non ergo oportuit de his ſpecialiter dicere, ſed de oibus q. ex iudæis erant: q. eſſent cognati paulo. Núc
uero cu cæteris nequaq hoc nomé indat: his uero & aliis nónullis aſcribat: certu eſt eum aliam quádam co-
gnatiòem noiare: quæ ilti. Soplatrocu Timotheo & Luca altíq paucis hoq ſimilibus coibus habeſt, qua
cognitionem uel confanguinitatem eius ex illo dubio ſociatibi, Græs ago deo: quoniam neminé uíu
baptizau niſi Chríſpú & Gaiuſ. Videtur ergo idicare de eoq: uir fuerit hoſpitalis: quoniam ſo noſol paúlu ac
ſingulos quoq: aduantantes corinθu hoſpitio recipiet: ſed & eccleſiæ uniuſeræ in domo ſua cōuenticum
ipſe pßuerit. Fertur ſane traditione maiog, q. híc Caius eſp euerit theſſalonicenſis eccleſiæ. Salutat uos Era
ſtus Arcarius ciuítatis, & Marcus ſi: ipm puto eſſe Eraftu, qué dixit quia remàſit corítho, q: euidens de-
fignato ciuítatis officio oftenditur. Sed non puto q. ex hoc officio magnope paulus mentioné ſui in epito-
la ſua fecerit, niſi forte in eo aliqd amplius ſenſerit; & arcariu eú, i. diſſeſatorem illius ciuítatis dixerit cuius
eſt artiſex & conditor deus. Et ideo nec nomen eius ciuítatis poſuerit; ſed tantúmmodo eum arcaium noiaue
rit. Vtru ergo tali modo aliquo: an uero ſimpliciter magis videndú ſit, & nihil p[el]uius in pauli Iriis regen
dum: confiderato qui legis. Ei aút qui potens eſt uos confirmare: ſecundum evangeliu mēu: & p[é]dicationé
ieſu xpi: & íſrael q. eſt uſq in ſæcula ſæculog. amé, Caput hoc Martion a quo ſcripturae euangelica: interpo
latæ ſunt, de hac epiftola penitus abſtulit. & nò ſolum hoc: ſed & ab eo loco ubi ſcriptum eſt. oë aút qd: non
eſt ex fide: peccatu eſt: uſq: ad finem cōcta diſſecuit. In aliis uero exépilaribus. i. quæ non ſunt a Martione
temerata, hocipſum caput diuſeré poſtum ſuenímus. In nónullis eteni codicibus poſt eum locum que ſupra
diximus: hoc eſt oë qd: non eſt ex fide peccatu eſſiſati cohaerens habeſ. ei aút qui potens eſt uos confirmare
Alii uero codices in fine, i. ut nunc poſtum é: còtínét: ſed iam ueniamus ad capituli huius explanationem.
Duas mihi cauſas paulus uidetur oftendere, quibus roboranſ hiq ex fide euangelii confirmantur. una qua
eius p[é]dicatio pauli, quæ eſt & xpi p[é]dicatio: inotefcit. & alia qua reuelatur ei ſacrim. qd: óium ſæculoge: tem-
poribus in filentio habitu eſt. Nunc uero hoc eſt in aduentu xpi: & ſiſtient corporali manifeſtum eſt & aper
tum, & q[ui]tum ſpectat non fine idoneis teſtibus, ſed ſcripturis p[é]pheticis aftipulatibus declaratu, lta, n. p[é]ceptu
extitit æterni dei, ut p[é]dicationem quádam euangelii gètes ad obediensiam ſidei uocarentur. Ex reuelatio
ne uero ſacri agnito dei ſapiétia, gloriæ claritas ſoli ſapienti deo reddet: in ſæcula ſæculog. Sed iſte: rcur-
amus & confideremus quò dictu eſt. Ei qui potens eſt uos confirmare ſecuſd euangelium meum & p[é]dica
tioné ieſu xpi, ſecuſd reuelationem ſacri tpiibus ſæculog: filentio hiti: non mihi uidetur q. ad oës p[é]tineat
iſta utriuq generis confirmatio: ſed ad oës qdem ptiner credentes důtaxat euangelio pauli & p[é]dicatiori xpi
Reuelatio uero ſacri tpiibus ſæculog: in filentio hiti: non ad plures ſed ad paucos & eleſtos, q. capaces e[é] poſ
ſunt ſapiæ & ſciæ dei, de q[ui]bus dicitur: Multi uocati, pauci eleſi. Sed & de eo qd'air, ſacri in filentio hiti: reg
rendum eſt, utrù dicat id ita in filentio habitum: ut oíno nullus agnouerit, ne ipſi quidé qui annúciabat, p
phetae: an aliq altior ſilentii intelligenda eſt ro. Mihi qdem ualde absurdum uidetur ut dicamus, p[é]phetas ita
ſcripſiffe de ſacris diuís, ut nò itellexerint ea ipſa, quæ dice bant, cù ſcriptura dicat. Sapiens intelligit qua de
ore pprio procedunt. & in labiis ponit intellectu. Si ergo prophetæ non itellexerunt, q. de ore pprio proſe-
rebant, non erant ſapientes. Veru li ſtultu eſt prophetas confiteri, & negare eos ſapientes ſuiffe, reſtat ut ſapi
entes fuerint: & itellexerint q. ex ore proprio pperebant, & habuerint intellectum in labiis suis. Quæ ergo li
lentii ro? Videamus ne illa ſit qua & ipſe parti ſibi traditá p[er] sacramétoq dispenſationé p[er]cuit, ubi dicit ab
ductu eſ ſeſe i tertiu cælu, & ide i paradifu, & audiffe nò ediceda erna: q. nò licet hoſ loq. In quo uti[que] oſte-
dit, nò q. ipſe ignoret quid audierit, ſed q. p[er]ferre nò liceat, & aliis hoibus p[á]dere, q. ſibi ſunt idicata. Ita ergo
p[ó]t in hoc loco dictu uideri ſacri tpiibus ſæculog: in filétio hítu, qd: ut p[er]ciret quidá p[é]phetae ex ſcripturis
quidé p[é]pheticis manifeſtaſ, ſed homibus, i. uulgo nò manifeſtauerut nec pateſecerut, ſed filétio texerunt eſe
cundu domini p[é]ceptu, uſq: quo tépus adſſerit, ut uerb caro fieret & habitaret in nobis, & manifeſtare: oí-
bus gentibus. Quod uero ait ſoli ſapienti deo ſapientem deu nò ita accipias, q[ui]ſi ſapientia fecerit ſapien-
té, ut iter hoies habeſ. Sapiens, n. iter hoies dicite unuſquiſq: ex participatio ſapiétia: Deus uero nò e[é]quis,
qui ex ſapiétia ſapiéſ cæſus ſit, ſed quia ipſe auſtor ſit, & genitor ſapientæ, ſapiéſ appellaf. Nón, ut diximus
ex ſapia ſapiens eſt deus, ſed ex ſapiéte ſapia procedit. Merito ergo ipſi ſoli ſapiéti deo. Solus eſt ení ita ſapiéſ

deus, ut sapiam ipse magis genuerit. ideo fapia ipse factus fit fapiens. Et reſe ei clariſas per iefum xpm ſeſertur. Qui ita ſapientem eſſe oſtedit ſolú deum, ut ipſe ſapiam genuerit, xpus iefus quem dei uirtus & dei ſapia de clarauit, i ſæcula uero ſæculorum. ait moyles ſcripturæ diuie iméſitatu per hoc tempora, deſignare. Amé autem ad confirmatione ofum quæ ſuperius ſcripta ſunt i fine poſuit. p qd' uernaculo hebræo, fermoet; uera & fidelia eſſe quæ ſunt dicta deſignaret haſtenus nobis in epiſtola ad romanos, prout potuimus: dicta tibus plurimo & labore: & tpe deſudatú fit fateor. Heracli fr amantiffime: dum tuis deſideriis ſatifiacere cupio oblitus ſum pene mandati: quo p[]ćipitur: ionus ſupra vires tuas ne leuaueris. Quâuis nobis: nec in cæteris quæ te íſiſtente, imo potius p[]efum diuini opis exigente: i latinú uertimus: deſuerit plurimú laboris d[]ù ſupplere cupimus eis; ab origene i adiutorio eccleſiæ ex tpe nò tâ explanationis: ideo ædificatiōs i[]t[]eriōse opa ta ſunt: ſicut in homeliis uel oratiuſulis in genefim: i exodu fecimus: & p[]ćipue in his quæ in ſib[]g[]e leuiteri ab illo quidé porandi ſito dictata, A nobis uero explanandi ſpecie tranſlata ſunt: qu[]e laboré ad iſplendú q[]u dee ranti:ICCIRCO ſuſcepimus: ne pulſata: q[]ſtiones & reliſte: q[]d'homeliatico dicendi genere ab illo ſæſe fieri ſolet latino lectori ſaſtidiú genererét. Ná illa q[]i iefú naue & i iudicú: & in. xxxvii, & i. xxxviii, p[]salmú ſcripſimus: ſimpliciter expeſſimus, ut inuenimus. Quâuis ergo & in cæteris quæ ſupra diximus laboratu ſit nobis: i ſupplendis his: quæ omiferat, in hoc tamen ope epiſtolæ ad romanos pro his cauſis: quas in p[]ſatione comphen dimus. imenſus nobis & inextricabilis labor incubuit, ſed delectauit i[]duſſe laboribus ſi modo: non ut in alis expti ſumus: maluioſæ mentis uigiliis noſtris contumelias reddant. Et noſtra ſtudia obtreſationibus & labores remunerentur iſidiis: nouum quidem apud eos culpæ genus ſubimus. Aiunt enim mihi in his q[]u ſcribi quoniam plura in eis tui opis habentur, da titulú auſtoris inquiunt ſæculares: non enim illius qui ex græco tranſlatus eſt: ſed illius qui tranſultat: nomen titulus habet. Hoc autem totú mihi donat: nò amore mei: ſed odio auſtoris: uere: ego qui plus conficæ mea: q[]u noí deſero: etiá ſi aliqua addere uideo: & ſexplere q[]u ſunt: aut breuiare quæ longa ſunt: ſurari tamen titulum eius: qui fundamenta opis iecit, & conſtruendi ædi ſicilii materiam p[]buit: rectum non puto: ſit ſane in arbitrio legentis: ut opus p[]bauerit: opis meritum cui uel ita acribete. Nobis enim propoſum eſt: non plauſum legentiú: ſed fruſtum proficientium q[]reere, pro ſane ſuocat nos opus: q[]d' olim quidé iniu[n]tum eſt. Sed nunc a beato Gaudenti o[]p[]o uehementius purget. Clæmentis ſcilicet romani epi apoſtoloq[]æ comitis: & ſucceſſoq[]æ dare cognitiōem libri ut in latinú uerteret: In quo ope bene noui: q[]u laborem labor multiplicat: ſi fortem p[]ſucipiat. Satiffaciam ſane in eo amicis: meis: dabo título nomen meum: auſtoris: nihi[]lominus uocabulo permanente. Ná Hieronymi ne putamus. Clæmens ſcribetur: q[]u i hoc miſus implore pm[]ifererit: redibimus ad illos: & ad tua deſideria, ut in numeroq[]æ & in Deuteronomii libris alij[]o deo permittente dicamus. Hoc enim folum de nobis: de pentateuco, i, uel de reliquis apoſtoli pauli epiſtolis: quæ poſſumus domino dirigente dictabimus.

1. Beati Hieronymi præbiteri ad abigaum his[]panum cæcum.

Q[]uam mihi multoq[]æ ſim confictus p[]oſtoge: & quotidie i[] orationibus flexis genibus loquar[]i: delicta iuuentus meæ & ignorantias meas ne memineris: tamen ſciens dictum ab apoſtolo: ne inflatus in ſuperbia incidat in iudicium diaboli: & in alio loco ſcriptum eſt: ſuperbis deus reſſit: i[]humi-bus aŭt dat gram, nihil ita a p[]ueritía utare conatus ſumi: q[]t[]umentem alium, & ereſtam ceruicé: dei contra ſe odia prouocantem. Noui ení mag[]im & dominum & deum meum, i carnis humilitate dixiſſe: d[]icite a me, qu[]ia mitis ſum, & humilis corde. Et ante per os dauid ceciniffe. Memento domine dauid, & ois manuſuetudinis eius. Et in alio loco legimus. Ante gloriá humiliatur cor uiri: & ante ruinam eleuatur. Itaq[]æ obſecro te: ne me putes ſumptus I[]ſi tuis ante tacuiſſe: & aliorum uel infidelitatem uel negligentiá in me reſeras. Q[]uid enim cauſæ erat, ut prouocatus ofſicio tacerem, & amicicias tuas meo ſilentio repellerem: qui útto ſoleo bonorum appetere neceſſitudinem, & memet illorum ingerere charitati. qu[]ia meliores ſut duo q[]u unus, & ſi alter cecciderit ab altero ſulcietur. Et ſunculus triplex non rumpitur, & frater fratrem adiuuás exaltabitur. Scribe igitur auſdæter: & abſentiam corporum crebro iunge fermone, nec doleas, ſi hoc non ha beas, q[]d' formiculæ & muſcæ & ſerpentes habent, i[]deſt carnis oculos, ſed illum oculum te habere latet, de quo in cantico canticorูm dicitur. Vulneraſt me foror mea. ſponſa uno de oculis tuis, de quo deus uideſt. de quo ad moy[]ſem dicitur. Transſiens uidebo uſionem hanc magnam. Deniq[]æ quoſam etiam mundi ph[]ilo-ſophos legimus, ut totam cogitationem ad mentis ſuæ cogerent puritatem, ſibi oculos eruiffe. Et a pro- p[]heta dicitur. Intrauit mors per ſeneſtras noſtras. Et apoſtoli audiunt. Qui uiderit mulierem ad concupiſſe dum, i[]am moecchatus eſt am in corde ſuo. Vnde p[]ćipit eis, ut leuent oculos, & uideant candidas ſegetes. q[] paratae ſunt ad metendum. Q[]uod autem præcaris, ut noſtris monitis Nabuchodonaſt & Rap[]aces & Nabuzardam & Olofernes in te occidentur, nunq[]u noſtra auxilia poſtulares, ſi in te uiterent. Sed qu[]ia illi in te mortui ſunt, & cum Z[]orobabel & iefú filio toſedech facerdote magno, c[]ú eſdra quoq[]æ & neemia ruinas h[]e ruſalem ædificare cœpifti, nec mittis mercedem in pertuſum ſacculum, ſed theſauros tibi in cæleftibus paras, i[]ccirco noſtras appetis amicicias, quo xpi famulos arbitraris. Sanctam filiam meam theodoram fororé beatæ memoriæ lucini, per ſe comendatam, meo ſermone commendo, ut inceſt pro inituere non laſſetur, ut ad terram fan[]tam multo per heremum labore perueniat, ut non putet perſectá uirtutem eſſe exiſſe de ægy pto, ſed per innumerabiles iſidias ad montem naboth & ad iordanem fluuium perueniri, ut accipiat ſecunda in galgala circuſionem, ut illi hiericho corruat, facerdotalium tubarum ſubuerſa clangoribus, ut iuguleſt. Adomibezech ut H[]at & A[]ſor pulcherrimæ qu[]òdam decidant ciuitates. Fratres qui nobilſum in monaſterio ſunt, te salutant. Sanctos qui nos diligere conantur, per te oppido salutamus.

BBii

Q. Beati Hieronymi ad pāmachiū & Oceanum exhortatoria.

Vi æthiopê iuitat ad balnea:etli nigredinem nô auferat illi:certe uel pecunii:accipit fibi.Et liceet i
illus candore non gaudeat,certe uel suo in lucro lætatur.Ita fine dubio inobedientem qui diu
nis fermonibus monet.quis refragantis peccata nô tollat:mercedem tamé de miſterio uere cha
ritatis fibi acquirit.fed ideo hoc dico.quia uos ſpno.ideo loqu.quia uos forte non diligo.Re
ſpondeo apoftoli uoce,teſtis eſt deus.¶ facio & faciam:non còtemno.fed doleo infidelitatis i meis argumé
ta apparere:non fidei.quia iudaica in uobis teſtimonia:non xpiana cognoſco.quoniam uidetes nô udetis:et
audientes nô uiltis audire.Ré forſté dicturus ſü:ex utroq còturbor. Timeo auditores offenderet: fed plus ti
meo còemptores p[re]cepto:qui uerbû dei audire diffimulant:peiores idolis habenf. Illa quidé aures habet
fed nô uoluntaté.nô audiunt:nô palpât manibus:nec rapiunt. Vnde in malog hoium còparatione meliora
funſt:quia nec còcupiſeút oculis:nec p còtraria & deo inimica diſcurrunt.Et naturaliter ſurda:reſte melio
ra iobedientibus iudicantur.Dicat propheta,ſi mentior,loquatur dauid. qui huiuſmo: hoies comparandos
eſſe ſerpentibus non negauit.Sicut aſpیدis ait ſurdæ obturantis aures ſuas:ne uoce audiat incantantis.Et ui
deant ſi non reſte ſerpentibus còparantur: qui q[ui] audiant naturæ beneficio:diffimulant calliditatis aftu-
tia. An xpiani dici poſſunt, qui etiam nomé primæ humanitatis amittunt? Ecce hieremias dicit:incircùcitat
aures eoq. qui hoc non poſſunt audire,non quia nô poſſunt: fed ip[os]ibilitatê uolitas naturæ inimica ſup
duxit:diu longo uicioſitatis uſu genuini mores p adueram còſuetudinem corrupti malis opibus ceciderit
Etiam uafa limo plena:liquoré puri elementi recipe & còtinere nô poſſunt. Ager ſpinoſus:nifi ante cultoris
labore fuerit extirpatus:nô nutrit in ſe iacta ſemia:fed ſuffocat.Ita & aíus ſæculariu ſollicitudinu plenus ille
cerbis:uerbû non p[ot] ſuſtinere diuinu:nifi prius ip[as] mundi follicitudines culparumq oium materias eu-
gelica i ſe falce succiderit. Mô q[ui]b[us]dam minus forſitan uideor:deo diffimulante peccare:fed aderit illa dies
qua facta noſtra q[ui] in q[ui]dam tabula depi[ta] monſtranda ſunt. O q[ui]ts in die illa expediffet, ſi i hact uita & m[é]
broq ſenſu. & uiceq[ui] uigore caruiffent? Et q[ui] illic illingues & multi ſeſliciores loquacibus tunc erut. & q[ui]
p[as]tores philosophis, q[ui] ruſtici oratoribus. q[ui] hebetes argutiis p[er]ſendi ſunt ciceronis: Iob ſandus i tenta
tione ad ſuam gloriam deuotus. ſic in dolore ſuo clamabat. Quid, p[ed]eſt in tormento lux? Vt q[ui] de miſu iuda
ſunt genua. Vt q[ui] ubera ſuxi? Cur n[ô] in uëtre mortuus ſü: & mox ut de utero exiui.nô p[ot]inus obli: Sed hoc
dei amicus diſebat in luce. Quid ab inimicis eius dicetur in tenebris? Si ille ingemiſcit, quem ſebris urebat,
q[ui] faciet, q[ui] gehena còſumet? Si ille ſibi dolet genua ſuiffe c[oi]nunceta. cuius pedes ſemp in dei amore cucur
erunt. q[ui] dicturus eſt cuius nunq in ueritate ſteterut? Difplicet illi q[ui] natus ex utero uixerat. qui bene uuit
ga eum uermis moriturus edebat. q[ui] male uiuètes facient. quos ignis aſternus. & uermis nuq moriturus ex
p[er]ſat? Durus eſt hic ſermo. durus hic ſermo eſt. Q[ui]s p[ot] audire eú? Hoc dixerunt illi diſcipuli q[ui] uelit.
gia in euangelio reliq]runt. Et de diuino uerbo ſcandalum paſſi: ſæculu maluerunt amare: q[ui] deu: quouq uen
ter deu: scituru nolunt audire ieiunii. Luxurioſo uerbû caſtitatis offenſio eſt: luct. p[he]phta dicit. Abominatio
eſt uiro iniquo directa: uia. lam antiquitus dictu: eſt ab eſiaq. q[ui]s iſidelibus lapis offenſionis extiterit. Adu
lari non poſſum: ne & ſrem decipi: & me ſermo p[cut]at ſaluatoris. qui ait, uerba adulatoq mollia ſut. Hac
aút ſeriut ſiteriora uetris. Nô eſt fidelis medicus, qui ante digeſtâ putredinem, ſup[duc]it uu[n]eri c[atic]ricem. Non
poſſumus ſemp lac dare, qa nec uos ſemp paruoli eſſe debetis. Dicite mihi. Quot anni ſunt. Ex quo regene
rati ſumus in xpo? Còſideret unuſq[ui]q[ui]tum ex eo tpe: illa cælefti ærate p[ec]fererit. Neſcio q[ui]ter placeant
parentibus illi iſantes q[ibus] ſunt anni q[ui]nq[ui], uel dece: ſi i ea qua nati ſunt modicitate p[du]rut. q[ui] de nobis di
cendu: eſt. quos t[pi]s r[ô]n. non modicos. fed abortiuos iuenit q[ui]bunt de uirtute in uirtuté. de bonis ſcriptum eſt
xp[ianis]. Videamus ſi xpiani ſumus quid i nobis ex quo regenerati ſumus i xpo, uirtutis acceſſerit. Q[uid] hu
militatis i p[er]ſers. q[ui] patient[es] in aduerſis. quid in tribulatione gaudiu. quid ſoſeicitatis in dánis: quid indul
gentiæ in offenſis. quid caſtitatis in occafione luxuriæ. Alii de uirtute quotidie tráſeút ad uirtuté. nos de in
firmitate ad infirmitatem. Alii meliores p momenta ſunt. nos deteriores ſæpe efficimur. q[ui]l[ui] n[ô]eud[ie] iudicé
expectemus. Stulti ſumus ſi unu, p[au]b[ui]mus credentiu ſaluatoré. & non unu iudicé ſore credamus. Vna ſidé
unum baptiſma, unam eccleſiam, unu deum dicit apoftolus. Q[uid] ergo hodie malus, c[ra]ſtina peior. Hodie
auarus. c[ra]ſtina auarior. Ante annu meæ cupiditati una uilla ſuffecerat. iá de hoc anno quinta forte n[ô] ſuſſi
cit. Prius extendeba: aíus, ut dece ſolidos poſſideré. iá nunc c[ét]um parui eſſe cœperunt. Et c[ui] ueri xp[iani]
ueri filii dei, qui uadunt de uirtute in uirtuté, ſi p[ider]ent aliquid, de uirtutis occafione látanq. ego n[í]fi alie
na accepo. ſecurus prádere non poſſum. Q[uid] agis cæca cupiditas? Q[uid] crudelis in paruulo? Q[uid] ſaqua in
alieno filio. Ordiné naturæ, an religionis euertis, lam ſeciſti in pedibus. quod in capite eſſe debuerat. Auge i]
ſenſible. p te r[ô]nibus dominaq. Et quid eſt illud rogo, uel q[ui]le eſt. quod nos auertit a deo. Q[ui]s p[ splendor]. &
q[ui]tus eſt. p[ qu]e mihi p[ splendor] ueri ſolis amittiq. Auge & argentum lutum exq[u]ſitum ex arena: ex meta. & ut
p[he]phta ait, l[ign]uoffenſionis eſt auq. Qui iudicio mentis euerſo p[ au]q[ui] libidini mácapaq. qui eodé auq acq
rit ſolidu, quo aiam p[ad]t, lucratur ip[er]atoris imaginé, & amittit imaginé xpi. Vis noſoq p[ni]cioſus ſit amor
habendi. & amor reqendæ pecunie, per hunc iudas tradidit ſaluatorem, & certe quando auſi, aut quando
legitur tantu ſcelus. abhorremus oeſ. Et q[ui]tum in uerbo eſt i[mp]iu diſculpulum c[ô]dénamus, & p[ ]ignorátiam
n[í]nam n[ô]o mucrone confodimur. Quáti inter nos ludæ aiam dánant. Quanti in ſemetiſps c[ui] p[er]cupiditáte
fuas aías aſternis cruciatibus tradunt, & traditores ſunt pariter & occili. An putamus ſres q[ui] iocado p[ic]diſc
pp[he]ptrae. ridendo loquantur apoftoli. Inutiliter xps iudicium c[ô]minetur. Sed ioci non ſunt, ubi ſupplicat in
tercedunt ſi iocando paſſi ſunt. credantur iocando locuti. Eſtaias ſerra ſecatur. Daniel leonibus deputa: Pau
lus truncá gladio. Petrus in cruce domini exemploſpo suspenditur. Et hoc totu ut nos a peccatis ſua doctrina

["reocarent. Sed tīmeo ne inobedientibus in contrarium diuīa beneficia deputentur; & proficiat ad pœnam in iudicio, q[ui] hic datum fuerat ad salutem. Tīmeo ne fides nostra magis iocalis fit, q[ui] fides & uerba illorum Tīmeo ne nos iocando nō saluemur, & quō per rīsum ítroimus i[que] eccleſiam, ſic rideat ille de nobis, ſic fit ſerum eſt. Qui habitat i[que] cælis irri debit eos. Multa ſunt quæ dicantur, ſed ſaſtido uſtro, quod alpera & ictulat facit oſo, & labori meo finem ponit membranæ cœcluſio. Vnum dico quod cupio, ga[x]piani cælum debent amate, nō terram & uerbo, qua terram æternum magnis timere, q[ui] hoium. Beati Hieronymi præbiteri ad fanctum Augustinum epifopum.", "", "D\nO\nM\nO\nN\nI\nA\nN\nI\nA\nN\nI\nA\nN\n

principibus populi fui hoc eſt cum apoſtolis & prophetis.Ecce quid faciat pœnitentia hois p[et]oſoris:qui d[ui] in ſtercore ſacet c[ui] principibus inuenitur, pœnitentiam hoſi dico qui plangit quia fecit malum,& rogat dominum,ut etiam n[ō] faciat q[u]d admiferat, pœnitentem hoſi dico qui diligit,q[u]d ante neglexit,& quod fecerat obliuſcitur. Adhæreantur in te quæ bona ſunt:& quæ mala ſunt deleantur.Si pœnitentiam n[ō] ege ris,incides in manus domini ſecu[d]um magnitudinem eius.Diuerte a malo & fac bonum,iqui re pacé,& le[guere eam;]ſut scriptum eſt. Omſi bonum,& creavi malum.Fac ergo dignos fruſtus pœnitentia, & ne dixeris non peccaui,& quid acciderit mihi triste,non adiicies peccat[ui] ſuper peccatum,& dices miſeratio domini magna eſt.Scito autem q[ui] p[er]miſericordia & ira ab illo eſt.Reuertere ad dominum,plange dicendo. Tibi ſoli peccaui;& malum coram te feci.Deli[ct]a iuuentutis mea[] & ignorantia mea[] ne memineris domine.Ne auertas faciem tuá a me,& ne declines in ira 'feruo tuo. Adiutor meus es tu domine,ne derelinquas me domine:neq[ui] deſpicias me deus ſalutaris meus,ne proiicias me a facie tua,& ſpiri[t]um ſanct[ui] tuum ne auferas a me.Sana aiam meam:quia peccaui tibi.Libera me de ore leonis,& auerte oculos meos ne uideant uanitat[ē]. Illumina faciem tuá ſuper ſeruú tuú,& ſaluum me fac in tua miſericordia. Adhæſi teſtimoniis tuis domine noli me confundere,ne tradideris me in manus tribulátiu[m] me.Cuſtodi me ſub umbra oculi:ſub umbra ala rum tuag[ui] protege me.Peccatum meum cognitú tibi feci;& iniuſticias meas non abſcondi.Conſitebor tibi domine deus in toto corde meo,Domine exaudi orationé mea[] & clamor meus ad te perueniat.Non auertas faciem tuam a me in quacuq[ui] die tribulor inclina ad me aurem tuam.In quacuq[ui] die inuocauero te uelociter exaudi me.Fac mec[ui] ſignum domine in bonum,ut uideant qui oderunt me & confundatur. Remit te mihi domine;ut refrigerer prius q[ui] abeá[] & amplius non ero.Ecce pœnitentia hois humiliantis ſe quoniá ueniam non habebit: qui taliter non ingemiſcit.Quis non audiat illum & moueatur,quoniá qui ſe exaltat humiliabitur,& qui ſe humiliat exaltabitur? Quid gloriaris in malitia, qui potens es iniquitate[?] Melius eſt te non uouere & reddere;q[ui] uouere & non reddere,Pœnitenté te dicis;& carnis libidine delectaris,pc[it]á tua non definunt ambulare;& tu dicis q[ui] ſedeant, p[et]oſori auté dixit dens.Quare tu enarras iuſticias meas,& affu[m] mis teſtamentum meum ſup os tuum? Tu uero odifi[ci] dissicli[n]amin;& proiecitiſti ſermones meos retrorium. Si uidebas ſurem; currebas cum eo[;]& c[ui] adultero portioné tuá ponebas.Os tuum abundait nequaqua[m]i:li gua tua concinauit dolos.Sedens aduerſus fratrem tuú detrahebas;& aduerſus filiú matris tuá ponebas ſea[] dalum.Hæc feciſti & tacui:exiſtimafi iniquitate[?] q[ui] ero tui ſimilis;arguam te & ſtatuam c[ot]ra faciem tuam Intelligite hæc qui obliuſcimini dominum:nendo[] ratiat[;]& non ſit qui eripiat,Sacriſcum laudis hono[r]iſicabit me;& illici eſt iter quo oſtédá ei salutare meu[m].Ecce qualis c[ō]mutatio in hoſi peccantem.Tu q[ui] cis qui te aſſeris pœniteri;ubi eſt pœnitentia tua[]Excluſa eſt p[er]ſuperbiam & contép[t]u[m]equi deu[m] prætermiſiſti.Audi fili & retraha pedé tuum de ſaculo cui renúciaſti, Pœnitere ergo de oi pompa iniquitatis.Apprehende arma ſidem qua[nt] ante p[di]dérers;ut conſentires diabolo & tenebris;& dominu[m] qui lux eſt p[o]ſt dorſum reliqueras.Memorare fili quid eſt miſericordiam uolo & non ſacriſcum:miſerebitur tibi dominus;ſi hæc cum legeris facias;& per obedienciam pœnitentiam ſequaris.Vex[ui] ſi de toto corde pœnitentia egris ſi domin[m] præ oculis habueris;ſi amiffa uoragine peculii uenenofi calicem ſalutaris acceperis;ſi die ac n[od]e i lege domini meditaueris,ſi oem[] ſollicitudinem tuá ſuper illum miſeris tunc gaudebis;& exultabis in domi no[ui] uicifi[m]t malignum,tunc erit merces tua copiola in c[æ]lúi:qui taliter in opera domini laboraſti, tunc erit dominus adiutor tuus in die iudici[m],tunc ſtabis cum magna fiducia a dextris domini c[ui] ſactis ſuis;& di cet uobis.Venite benedicti patris mei;percipite regnum præparatum,quod præparait uobis pater meus qui eſt in c[æ]l[is].Iniuſtis autem dicetur,lie in ignem æternum;que præparavit pater meus diabolo & angelis eius,ubi ignis non extinguetur,& uermis eorum non morietur.Tunc ibunt iuſt[i] in uitam æternam, Impi autem & peccatores in ignem æternum.

© Beati Euſebii Cremonéſis beatiſſimi Hieronymi præbiteri diſcipuli ad beatum Damafum epifopum portuenſem & Theodonium chriftianiſſimú romanorum ſenatorem de uita & tranſitu ſancti Hieronymi doctoris eximii.

© Capit. primú,

P
etri reuerendiffimo Damaſo portuenſi e[po]: & x[p]íaniffimo Theodonio romanor[u]n ſenatori Eu ſebius olí Hieronymi ſanctiſſimi diſcipulus.nunc uero eodem orbatus lumine; p[ium] dolorem & ſuauiſſimú gaudiú[m].Multifariá multifo[]q[ui] modis olí deus locutus eſt oibus nobis per ſuum dilectiſimú filium ſanctú Hieronymú de ſcripturis ſanctis in uiututibus & prodigius multis;que p[er]illum fecit ipſe dominus in medio noſtri ſicuit uos ſcitis: de quo & teſtes ſumus qui eum iduimus,& oculis noſtris eius ſanctitaré perſpeximus. & manus noſtræ contreſtauerunt de uerbo eius ſcientiæ & doctrinæ q[ui] bus uita maniſestata eſt. Quod ergo uidimus & audiviúmus annunciamus uobis. Eramus ení tanq[ui] ques e[ra]rantes erroribus & ſupſitioſis fabulis non audiéttes ſaná doctriná, led coaceruantes ſibi p[fe]udo prophetas, qui ſurgentes in populo magiſtri mendaces introducebant ſectas uanæ p[di]tio[]s,donec ite illucere et diuſt. Qui tanq[ui] ſol ſeſulgens quinquaginta annis & ſex menibus multis laboribus & eru[n]is in leſionibus & ui gilius,ut nobis frangeret p[an]c[oe] doctrinæ deſudá tenebras e[og]e profugans,& cunctos a p[di]tione liberá[]s eſtul ſit in templo dei.Incipli[eg]o ab oriente uſq[ui] ad occidentem auferé[s] bella hæreticog[ui] e[og]e arc[ui] c[ō]terens arma & ſcuta ſua c[ob]uſſit igni, quoniá in ipſo deus poſuit prodigia ſup terrá[],ut nomé ſu[m] maniſeſtú fieret in na[t]ionibus. Deinde p[ra]ſtíes uſq[ui] ad fines terræ ſanádo oppreſſos ab hæreticog[ui] iaculis, illuminádo métes ho[mi]nú[m].ſcripturá[]g enigmata referando, ſolu[]edo nodos, obſcura diluci[d]ado, dubia exponédo, c[ó]ſutádo, & corigédo falſitates. & ueriffi[m]ma ex linguis q[ui]plurimis adunádo, ut nobis notas faceret uías uita[]; & nos adipter et gaudio, l[æ]ticia & exultatió[e], téplú domini corroborauit, & eius aditú iſtar lucernæ, non ſub modio led