DECIMVM.

28

ci adiuuāt: preſertim fi cum eius proprietate
conueniāt. na amaritudo & acredo ad dige-
ſtione, acrimonia vero ad expreſſione, & ace-
toſa facultas ad inciſione, quę ad lubriciū red-
dendiū præparat. Nec debent ſimul coniungi
cum copreſſiuis quæ lubricent æquis portio-
nibus, ita vt eorum vires inter ſe equales ſint.
immo aliud alio tardius operari debet, ita vt,
gratia exépli, illud medicamé agat ſua opera-
tioem ante q expreſſiuum, mox expreſſiuum
ſuperueniat & purget quod lenitiuū leniuit.
& ſeruata hac ratione in reliquis idem fiat.

Caput decimum fen quartæ: Quidnam hac de
re alibi quærendum fit.

N cōmentario noſtro de medicamé-
torum cōpoſitiōe, quem Acrabadin
inſcripſimus, quærēda ſunt medica-
menta tum purgatiua tū etiam leni-
tiua, ſiue epota, ſiue inuncta, & id genus alia,
ac illorū ætates. In traſtatione vero de ſim-
plicium medicaminū materia, quærenda eſt
correctio cuiuſlibet ſimplicis medicaméti, &
quo pacto eius defectui ſuccurrendum ſit, ac
qualiter potui exhibendū ſit. Catapotia quo-
que anteq lapidis duritiem ſiccitate contra-
hant, deuorari debent Neque ea dum recétia
molliáque ſunt ita vt hæreant & lentore ſuo
d iiij conglu-

CAPUT

cōglutinentur, deglutire licet: sed cum defic-
cari incipient, & digitis cedunt.

Caput vndecimum fen quartæ: De vomitu.

Vi propter suam naturam minus ad vomitum duci debent, sunt quidem omnes qui anguſtum thoracem, vi-tioſamъ reſpirationem habent, ſan-guineoъ ſcreatui parati, & quicunque collum obtinent gracile, & quorum guttur abſeſſi-bus facile corripitur, ventriculúmque imbe-cillum habent, atque admodũ obedi: his enim alui purgatio debetur. Macilétis vero vomi-tus magis conuenit ob eorum bilioſam na-turam. Qui vero ob conſuetudinem vomi-tum euitare debent, ſunt quotquot vomitum moleſte ferunt, vel inſueti, nam ſi validis vo-mitiuis medicamentis ij euomuerint, ocyſſi-me venæ membrorum reſpirationis ſcinden-tur, & in phtisim corruét. At ſi reſ fuerit am-bigua, ſi at periculum leuibus vomitiuis, & ſi facile fert, poterit deinceps fortioribus vtis: velut veratro & id genus aliis. Verum ſi ali-quis, cui vomitъ planè prohibetur, ipſum eui-tare non poſſit, is præparandus, & ad con-ſuetudinem ducendus eſt. alimenta lenia at-que pinguia & fluida ei exhibenda ſunt, & à deambulationibъ quiescere debet, & poſtea vo-mitus

V N D E C I M V M . 29

mitus fiat: pinguiaq ac oleaginoſa cum vino
bibat: & ante vomitum optima edulia come-
dat, præfertim fi cum difficultate euomat, nã
fortaſſe no euomet, natura id recuſante, quod
quidem melius eſt bono quàm malo cibo ad-
hibito, cumq poſt cibum quem pro vomitu
futuro aſſumpſit euomuerit, comedere diſfe-
rat, donec fames increuerit, ſitimq mitiget,
velut cum ſyrupo de pomis fine aqua, & abſ-
que iulep & ſyrupo acetoſo: hæc enim naueſa
incitant. Cibus quoq qui ei debetur, eſt pul-
lus gallinaceus præparat? cum iuſculo, quod
arabes adrabagi nominat, & poſtea bibat tres
cyathos. Quicunq autem acida præter con-
fuetudiné euomuerit, in pulſu quoq aliquid
ſebris apparuerit, differre debet cibum vſque
ad meridiem: antea tamen aquam roſaceam
calidam bibat. Qui vero atrà bilé euomue-
rit, ſpongia aceto calido madefacta, ventricu
lo ſuperponenda eſt. Cibus præterea eius qui
vomitum facere decreuit, debet eſſe varius,
quonia ſi vnicus tantum fuerit cibus, fortaſſe
ventriculus eu amplectetur, & recuſabit red-
dere, poſt vomitum adhuc humectatiuum ſa
tius erit comedere auiculas, & columborum
pullos volantium: non tamen offa extremorù
eorum, grauia enim ſunt, ac tarde ea vêtricu-
lus concoquit. Ad balneas quoq ſe trâsferre
debet.

CAPVT

debent Cumъ vomitiuum medicamentum
biberint, currere ac deambulare, laborarève
debent: mox euomant, idъ in meridie. Ante
vero vomitum debet oculos linamentis adhi-
bitis ligare, vētremъ valde leniter fācia ob-
uoluere. Et quæ ad vomitū parant, funt eru-
ca, radicula quæ eſtur, & edulium ex paſta cō-
fectum, quod itria vocatur, & origanum mon
tanum recens, & cepa, & porrum, & aqua or-
dei cum ſuo ſedimento & melle, & edulium
ex faba confracta confectum, vinumъ dulce,
amigdalæ quoque ex melle, & id genus alia, &
repletio ex pane azimo oleo preparato, & me-
lones, & cucumeres, eorumъ ſemina, aut ali-
quid ex eorum radicibus aqua maceratis cō-
tuſis, & ſuo modo dulcoratis: itidem & her-
modaſtylus. Ille autem qui vinum vt euo-
mat biberit, non debet poſt paucam eius qua-
titatem, ſed poſt multam id facere. Zythus
quoque, quod phoca Arabes vocāt, ſi ex mel-
le poſt balnea bibatur, vomitum atque aluū
mouebit. Ad hæc vomiturus non debet ante
vomitum fortiter mandere quæ comedit. Cę
terum qui validum medicamentum vomiti-
uum bibere cupit, vt veratrum, illud ieiunus
bibat, niſi aliquid obſtet, tranſactis duabus ho
ris diei, reddito prius alui excremento. quod
ſi penna vomuerit, bene eſt, ſi vero aliquātis-
per

VNDECIMVM.

30

per labores, & si id satis non fit, balneu ingrediatur, & penna qua vomitū irritat debet oleo cyperi, Arabes alcānam dicunt, perungi. & si exagitatio atq目 moleſtia inferatur, bibat aquā calidam, & oleum oliuarum, ſiue ſoluat, ſiue non. Ad id quoq conducit calefacere ventriculum, & extremas partes, nauſeam enim inducit. Cumq目 vomitiuum medicamentu iuſto citi9 operari cœperit, qui euomit quiescere debet, optimaq目 odoramēta olfacere, extremaq目 madefacere, & aliquid aceti bibere, & maſla atq目 citonia cu pauco maſtiche ſumat. Nec te lateat motum magis, quietem vero minus vomitum inducere. Eſtas præterea ad vomitum tempus eſt maxime accoſmodatum, proinde si quis corporis naturalē habitum, ad vomitum minime propenſum, habeat, eo tamen indiget, æſtate tutius ei conceditur. Remoti- or quoq termin9 à quo vomitus fit, quoad pri mam expurgationē, eſt ventriculus, etiā ſine inteſtinis. Sed quoad ſecunda purgationē, fit â capite & reliquis partib9 corporis. Attractio vero & exquiſita eradicatio, ab inferis fit partibus. V tilem autem vomitum ab inutili diſcernes, si eum alleuatio excipiat, & optima appetentia, atque reſpiratio, pulſus optimus, itidem & aliæ virtutes reſpondeant, & quod à naueſa initium ſumpſit. Solet autē magis vo mitus

CAPVT

mitus offendere, quem ventriculi morfus ve-
hemens comitatur, & exuſtio, ſi medicamen-
tum fuerit validum, vt veratrū. quod cum ſu
mitur, incipit primo effluere ſaliua, deinde
ſubſequetur eam vomitus, multæ pituitæ &
excretiones, poſtea vomitus fluens vt ſputu.
morfus autem atque dolor manent, neque in
alios caſus permutantur, præter ipſam nau-
ſeam & eius moleſtiam. fortaffe tamen ven-
ter ſoluetur. mox hora quarta incipiet qui-
ſcere, & ad requiem vergere. Vitioſum autem
illud eſt, vbi vomitus non paret, moleſtiáque
augeatur: tétio quoque ac oculorum promi-
nentia, & eorum vehemens rubor, ſudor exu-
peras, vox intercepta. nam ſi quis his afficia-
tur & non ſuccurratur ei, ad interitū deueni-
et. Corrigitur autem id clyſtere & potu aque
mulfæ, atque tepidæ aquæ, & oleorū antidoti
vim obtinentium, vt eſt oleum de lilio. & co-
netur vt vomitus prouocetur: quoniā ſi euo-
muerit, no ſuffocabitur. ad clyſterem autem
apud te præparatum conuerti debes. Porrò
vomitus maximè valet in diuturnis morbis,
vt eſt aqua intercus, & morbus comitialis, &
atra bilis, & lepra, & podagra, & coxeſdix. At
licet vomitus multa adferat iuuaméta, mor-
bos tamen nonunquā pârere ſolet, vt auditus
grauitatem. Nec venæ ſectio vomitui coniū-
genda

DVODECIMVM.

31

genda est, sed in tertium diem differéda, præfertim si in ore ventriculi humor affuerit. Multotiens præterea vomitus redditur difficilis, ob humoris tenuitatem, quo fit vt crasfior reddendus fit, fumendo farinam granolú mali punici tosti. Scire adhuc debes quòd si poft vomitum excernatur per aluum corruptum excrementum, significatur nauSEAtiuam fatietatem expulSAM fuisse deorfum. Vomitus autem poft alui deiectionem, significat ex alui accidentibus id fieri. & commo dius tempus ad vomitú est eftas, propter eius raritatem. Valet præterea vomitus ad membrorum foporem: nocet tamen oculis. Prægnante quoque mulierem ad vomitú ne ducas, ná excreméta corporis ipfius non expellútur per eum, vomitus auté ac labor éa in perturbationé ducunt: ideo fiftatur. Quibuscúque vero alijs vomitus acciderit, opitulandú est.

Caput duodecimum fen quartæ: Quid à vomitu agendum.

VM vomitum quis peregerit, faciè, ac os aceto aqua temperato abluere debet, vt grauedo que forte capiti ilslata est remoueatur, & de maſtiche aliquid deuoret ex vino malorum, & cibú ac aquæ potum euitet, quiescerecç perſeueret, & partes

CAPUT XIII.

partes præcordiorū inūgat, balneū quoque ingre
diaſt, ac cito ſe lauet, & egrediaſt ab eo. Quod
ſi à cibo abſtinere nō poſſit, comedat aliquid
delectabile, bone ſubſtātieg, facilis cōcoctionis.

Caput decimumtertium fen quartæ: De vo-
mitus iuuamentis.

Vbet Hip. ſingulo quoque menſe vo-
mitum fieri, duobus diebus cōtinuis,
vt ſecuſdo die ſuppleatur id quod pri
ma deficit, aut diſſicile ſuit, & vt id,
quod ad ventriculum tractu ſuit, egrediatur.
pollicetur enim Hip. hac ratione ſanitate cō-
ſeruari. Sed malu eſt eum crebrius repetere.
Huiusmodi præterea vomitus pituitā ac fla-
ua bilē euacuat, ventriculūc expurgat. nihil
enī aliud vêtriculū natura purgat: vt fit inte-
ſtinis, quę quidē à ſlaua bile ad ea effuſa pur-
gatur. remouet c grauedinē capiti euenientē,
vifumc acuit, naufeatiuā ſatietatē pellit, & il
li in cuius ventriculū bilis, quę cibu corrum-
pit, effunditur, opitulatur. na præcedente vo-
mitu, cibus repurgatum ſtomachum reperit.
prohibebit c ventriculū ab abominatione rei
pinguis, verec appetentię deiectionē tollet, &
ne acuta & acida atq acria deſideret. & cōfert
laſſitudini corporis, ac vlceribus renu & veſi-
cæ. Eſt quoque preſentaneum remedium mor-
bo

CAPUT XIII.

32

bo elephanti, & vitiofo colori, morboſco comi-
tiali à ventriculo prouenièti, morbové regio,
ac orthopneæ tremori, ac reſolutiòi, eſto re-
mediũ efficaciflimũ illis qui impetigine labo
rant. Debet autè ſemel aut bis in menſe poſt
repletionem minifrari, no obſeruato aliquo
ſtatuto circuitu, neque numero dierum certa-
rum. Vomitus deniſo magis ei còuenit qui na
tiuo téperamento bilioſus ac macilentus eſt.

Caput decimumquartum fen quartæ: De noci-
mentis vomitus qui modum excedit.

I vomitus modum excedat, procul-
dubio nocebit vêtriculo, eúmque de-
bilitabit, atq. diloluet. & vt materiæ
ad eum tendat propenſiorem reddet.
thoraci quoq, ac viſui, détibus, doloribus ca-
pitis diuturnis, niſi per ventriculi comunica-
tionem id fiat, ſatis officiet. Sed & morbo co-
mitiali, qui ex capite fit, nocet, & non propter
inferna membra. Immodicus quoque vomi-
tus epar, pulmoné, viſumq. lædit, & forte ali-
quas ſcindet venas, ſunt tamen nonnulli qui
cito repleri cupiunt, & cum non poſſunt id
ferre, ad vomitum ſe conuertunt, quod quidē
negocium in peſſimas egritudines diuturnas
eos ducet. Debent igitur repletionem cauere,
eibúmque ac potum equare.

Caput

CAPUT XV.

Caput decimumquintu fen quartæ: Quonam pacto prouidendum fit calibus qui vometi accidero solent.

Væ vomitum prohibent, abunde a
nobis dicta sunt, tentioni vero ac
dolori sub præcordijs euenientibus
satis confert calefacere ea fomentis
aquæ calidæ madidis adhibitis, oleis clem-
tib9, cucurbitulis cypocr. ignitis. Morsum vero va-
lidum qui in ventriculo relictus est, tollit po-
tus iuris pinguis facilis concoctionis, locucyp
oleo violaceo inungere admixto oleo ex vio-
lis luteis, seu albis, quæ cheiri ab Arabib9 nù-
cupatur, cœfecto ex pauca cera. Sed si singul-
tus accidat, & perfeueret, sternutatione ac ca-
lida aqua sencim hauita mitigatur. De san-
guinis vero vomitu, ià in fermone nocumen-
torum vomitus egimus. Tétioni vero (quam
tetanum vocant) ac morbis frigidis, ac fopo-
ri, vociç interceptæ, quæ vomitum sub sequi
folet, succurritur extremorum deuinctiœ, at-
quæ forti fricctione, ventriculique calefactio-
ne ex oleo oliuarum, in quo decocta sint ruta
& cucumeres siluestres, qui elateriù dicitur,
& potu aquæ mulfæ ex aqua calida. quo re-
medio vtatur ille qui fopore correptus est, in
eiusque aures immittatur.

Caput

CAPUT XVI.

33

Caput decimumsextum fen quartæ: quid age-
dum vbi vomitus modum excefferit.

S dormire debet, omníque industria
somnus cōciliandus eſt, extremáque
deuincienda ſunt, vt in aluo ſiſtenda
facimus, vétriculo quoq remedio eſt
admouere emplaſtra, vim adſtringendi habé-
tia, cōfortātia. At ſi vomitus immodicus fue
rit, & adeo expulerit vt ſāguis euacuetur, tūc
potu lactis ex vino mixti, quatuor cotylarū
quantitate (ſeu ſextariorū) id prohibeatur, nā
hoc leſioné medicamenti vomitorij hebetat,
ſanguinéq prohibet, ac aluū mollit. Quod ſi
pręterea partes thoracis & vétriculi à ſangui
ne expurgare cupieris ne coaguletur, ſyrupū
acetosum niue infrigidatum ſenſim ei propi-
nabis. Et aliquando ad id valet potus ſucci
portulacæ ex gleba armena. At ſi medicamé,
quod excremēta ventriculi per vomitū euα-
cuauit, modū exceſſe metuis, alio loco pe-
tenda ſunt remedia. Vomitoria vero medica-
menta, iúxta ſuos ordines, & quo pacto quod-
libet eorum propinari debeat, & præſertim
helleborus, ex commétarijs de compositione
medicamentorum, ac de materia simplicium
medicaminum petendum eſt.

Caput decimūseptimū fen quartæ: De clyſtere.

e Clyſter

CAPUT XVII.

Lyſter quidem eſt præſtantiffimum
remedium pro excrementis euocādis
ab ipſis inteſtinis, ac ad mitigandos
dolores renu,& veſicæ,eorumq apo-
ſtemata,& ad ægritudines inteſtini coli,ac ad
trahenda excrementa à membris principibus
ſupremis. Verum acres clyſteres epar debili-
tant, ſebrimq pariunt. Valent præterea cly-
ſteres, ad diſcutiendas reliquias, quæ poſt eua
cuationes relinquuntur. Forma vero clyſte-
ris,& quo pacto fieri debeat, iam in tractatio-
ne de dolore colico nobis explicatū eſt. Me-
lior autem fitus, quo vti poſſit qui clyſterem
recipit, eſt, vt ſupinus iaceat, deinde ſupra par
tem doloris accubet. Temp9 vero cōmodius
eſt, quādo aër frigidior exiſtit, videlicet, ante-
quam grauedo, moſeſtia, perturbatio, ac ani-
mi deliquium inualeſcat. Balnei autem natu-
ra eſt, humores excitare, eosq diſſipare. Cly-
ſteris vero, eos trahere qui retenti ſunt, idcir-
co, vt plurimum, non iuuat preponere balne-
um clyſteri. Et ſi quis inteſtina habuerit vul
nerata, indigeat tamen clyſtere, ſiue propter
febrem, ſiue ob aliam ægritudinem, & timeat
ne clyſter retineatur, is proculdubio debet ſe-
dem ac vmbilicum aliasq partes circunſtā-
tes milio calido calefacere.

Caput decimum octauum, De linimentis.

Inter

CAPVT XVIII. & XIX.

34

Nter remedia quæ effentiam morbi
attingunt, eſt linimentum, quandoq
autem medicamentum ipſum gemi-
nas obtinet vires, tenuem videlicet
ac craſſam: verum quæ tenuis eſt, magis deſi-
deratur quam craſſa. Quòd ſi craſſicies eius
tenuitati e̐quetur cum fiet emplaſtrum, pars
quidem eius tenuis penetrabit, craſſa vero re-
tinebitur, acquiritur autem iuuamentum per
id quod penetrat, veluti folet efficere corian-
drum, cum fit ex eo & polenta emplaſtrum ad
ſtrumas, ſcrophulas dicunt. Emplaſtra tamen
linimétis ſimilia ſunt: verum emplaſtra ſunt
craſſa, tenacia, linimenta vero fluida. Multo-
tiens quoq linimenta admouentur ex fruſtis
pāni. Cũ igitur membris nobilibus, velut io-
cinori & cordi imponuntur, ſi huiusmodi pā-
nus ex cruda aloë ſuffitus fuerit, ſummopere
iuuabit, viribus linimentorum odoratã vim
præſtabit, prout res expofcet.

Caput decimumnonū ſen quartæ : De embro-
chis ſeu irrigationibus.

Mbroche quidé præſtantiffima præ-
ſidia ſunt, vbi deſideratur vt à capite
& alijs particulis aliquid diffolua-
tur, ac vbi neceſſarium eſt tempera-
turã aliquã permutare. Quod ſi aliqua mébra
poſtulãt irrigationé calidã & frigidã, ſi eó nô
e ij con-

CAPUT

confluant excrementa, primo quidè calidam
irrigationem, mox aquam frigidâ admoue-
bis, vt robur illis inferat. Quod si contra res
se habeat, tunc ab aqua frigida incipiendû eft.

Caput vigefimû fen quartæ:de venæ sectione.

Enę lectio eſt euacuatio vniuerſalis,
que plenitudiné euacuat. & ipfa ple-
nitudo eſt humorû generatio in ve-
nis, maior q sua mediocritas expo-
ſcat. Vena autê incidi debet duorû alteri:nê-
pe vel illi qui ægritudinibus obnoxius eſt, in
quas corruet ſi eius ſanguis multiplicetur: vel
qui in eas iâ incidit, horûq vtriq vel pre ſan
guinis exuperantia, vel præ eius malitia, aut
propter vtrûq vena ſecatur. Egritudines ve-
ro quas ille paratus eſt incurrere, ſunt coxen-
dix & podagra, ſi ſanguineę eiufcemodi ęgri-
tudines fuerint, dolorq articularis qui à ſan-
guine eſt, & ſanguinis ſcreatus cum accidit
alicui, propterea quòd in ei9 pulmone aliqua
venula rupta fuerit, parû admodû còglutina-
ta, quę quidè ſcindetur ſi ſanguinis vel mini-
mû augeatur. Ad hæc q parati ſût incurrere
morbû comitialé, & attonitû( qué apoplexiâ
nûcupât) ac atrâ bilé ex ſanguinis redûdâtia,
& genera anginæ viſcerûq abſceſſ9, atq cali-
das lippitudines, quas ophthalmias dicût. Is
etiâ cui ſanguis hemorroidarû, qui confueuit
effluere,

VIGESIMVM.

35

effluere, suppresſus eſt, ac mulieres quib[us] me
ſes reſtricti ſunt venе ſectione indiget. Horu
tamen duor[u] color n[oe] indicat neceſſariã eſſe
venæ ſectione, ob eor[u] ſqualid[u], obſcur[u], co-
lorem, alb[u]a atq[us] citrin[u]. Porro qui mebra
intrinſecus imbecillia ex calida temperatura
obtinét, his p[er]ſecto ſatius eſt t[em]pore veris ſan-
guiné detrahere, etſi n[oe]d[u] in huiuſmodi mor
bos inciderint. It[e] percuſſis, vel alto delap[ſis]
ſanguis demédus eſt ad p[re]cautioné, ne in eis
apoſtema oriatur. Adhuc aliquo apoſtemate
laboranti, de quo, ne ante maturationé r[u]pat,
vereatur, ſanguis detrahédus eſt, etſi venе ſe-
ctione n[oe] indigeat, neq[us] vlla adſit red[u]dátia.
Scire quoq[us] debes, quòd ſi in huiuſcemodi mor
bos nond[u] quis inciderit, timeat tamen ne eis
corripiatur, tutius ei c[oe]cedi venæ ſectionem.
Sed ſi in eos i[u] lap[ſus] fuerit, t[u] in eor[u] prin-
cipio penit[us] abnegáda eſt. attenuat enim ex-
crementa, per corpus[us] ea permanare facit, &
ſaguini integro ea quoq[us] admifcet, immo ni-
hil forte opportuni euacuabit, coget[us] venæ
ſectioné n[oe] fine noxa repetere. vbi vero c[oe]co
ctio apparuerit, & principi[u] atq[us] vigor i[u] tra-
fierit, tunc ſi ven[u] ſecare eſt neceſſari[u], & ni-
hil prohibeat, ſecetur. At[qui] nec venæ inci-
ſio nec euacuatio eſt facièda in die mot[us] mor
bi. eſt enim dies qua t[u] requies t[u] ſomnus in-

e iij duci

CAPVT

duci debét,in eaç ipse affectus incitat. Cúç
ęgritudo habuerit iudicia,que crifes appellá-
tur, ac lōgi fuerit spaciij, haud quaç debet mul
ta quantitas sanguinis euacuari.immo si fieri
poteft quieſcat:lin min⁹, parce fiat ſanguinis
detractio:& ſanguis qui per venę ſectioné de-
tract⁹ eſt, ſuppleat corpori,si poteris, roburç
viriū cuſtodias in iudicioru pugná.Et si quis
ià diu nō eſt vſus venæ ſectione, & in hieme
laſtitudine corporis moleſteſ, ei pſecto vena
incidéa eſt,& ſanguis ad virtute roborandá
reſtituendus. Cęteru venę ſectio, trahendo ad
contrariu, aluũ valde aſtringit. Porrò cum ex
copioſa ſanguinis miſſione vires imbecillio-
res redduntur, multi humores vitioſi inde gi-
gnunt. Animi aũt deliquiũ, quod ſyncope vo
catur, accidit quidé initio venæ ſectiōis: quia
quod inſuetu eſt obuiat: præcedente tamé vo-
mitu id prohibeſ. Itidem efficit vomit⁹ fact⁹
dũ accidit ſyncope. Nec te lateat venę ſectio-
nem perturbationé excitare, donec quieſcat.
Dolor adhuc colic⁹ raro cum ſanguinis miſ-
fione cōplicari poteſt. Grauidis prèterea ac q-
bus méſtrua reddunt, nō cōcedit venæ ſectio,
nifi magna emergête neceſſitate: veluti si ne-
ceſſariu ſit magnu ſaguinis excreat ſiftere, si
vires cōſentiát. Scire adhuc debes, nō requiri
ſemper venæ ſectioné vbi adsint ſigna reple-
tionis

VIGESIMVM.

36

tionis predicte, immo fortasse erit repletio ex crudis humorib9. & tunc sanguinis detractio valde nocebit. Quoniam si vena secueris, non fit et cœcoctio, & verendu est ne æger pereat. Ille præterea in quo atra bilis superat, nihil offendet si vena ei scindat, & poftea purgatiœ euacuetur. Sed ipfum colore inſpicere debes, ſub cœditiœ quam dicem9, tentionem animaduertere, na si tentio per corpus expandat, ipfa cœiectura docebit venefactione eſſe necelſariam. Sed si ſanguis ei9 optimus pauc9 fuerit, & in corpore multos humores vitiosos ha buerit, tuc ſanguinis miſſio bonu tollet, & vitioſum relinquet. Sed si quis paucu & malum obtinet ſaguine, & ad aliquod mébru ſe cœuer terit, ita vt illud valde offendat, nec à venefactione excufari poſſit, tu exigua quâtitas ſanguinis detrahiſt, mox optimo alimento refici debet. Deinde têporis ſpacio iteru alia vice ſa guis mittat, vt vitioſo ſublato optimus restituaſt. Quod si ei9 vitioſi humores fuerint bilioſi, oï ingenio vti oportet, vt primo ſolutiœ alui, aut vomitu euacuent, & quieſcat, omniſtudio requies atqueociu egro inducant. Sed si crassi fuerint humores, atiqui iuſſerut balneo vti, & aluus ſubducere. Nonunquam præterea ante ſaguinis miſſioné & poſtea an repetitione ex hibebuſt ſyrupu acetoſu, vim attenuandi obti-

e iij nentem

CAPVT

nenté, cû decocto hisopi & satureię. At si co-
garis venâ incidere, virtute exiftéte debili ob
tebres aut vitiosos humores, tûc fâguinis de-
tractionem in plures vices partiri, vt proba-
uimus, ſatius erit. Porro anguifta venæ ſectio
virtuti vtilior eſt, verû forte ſanguis tenuis &
clarus ex ea fluet, crassus interim ac turbulé-
tus retinebitur. Latior vero citius animi de-
liquiûn infert, & ad purgationé magis facit, ad
coglutinationé vero tardior eſt: comodior au
tem eſt illi cui vt mundificetur vena ſecatur,
atq pinguibus. itidem tempore hiemis latior
comodior eſt, ob fâguinis coagulationé: æſta-
te vero anguſtior, ſi ea indiguerit. Cûq vena
inciditur, iaceat ſupinus, huiuſcemodi enim
ſitus eſt ad virtutem cuſtodiendâ aptior, nec
animi defectû incurret. In febrib⁹ auté vehe-
mentis inflamationis, non eſt venæ ſectio ad-
mittéda: nec initio cuiuſuis febris nô acutæ,
neq in dieb⁹ circuitus. vbi præterea in febri-
bus couuſio affociatur, raro debet cõcedi ve-
ne ſectio, quâuis videatur eſſe neceſſaria: quia
couuſio vigiliâ atq fudoré affert, viresq de-
ijciet. idcirco relinqui debet ſanguis, qui ſit
pro tempore neceſſitatis paratus. Itidé in fe-
brib⁹ nô putridis, ſi ſanguis mittatur, ſit exi-
guus, vt p febriu resolutione ſanguis prom-
ptus dimittatur. Quod ſi febris nô fuerit ma-
gni.

VIGESIMVM.

37

gni eſtus, fuerit tamen putrida, tūc decem il-
las conditiones prædictas inſpicere oportet,
mox venā inſpicias, quæ ſi crassā fuerit, ad ru
borē declinās, & pulſus magnus, & figura tu-
mida, & febris in motu ſuo non fuerit velox,
tūc venā incide vacuo ventriculo. At ſi vri-
na tenuis vel ignea fuerit, figura[que] ab initio
morbi extenuata, caue ne venā ſeces. Quod ſi
febris illa interpellata fuerit, ac in verā quie-
tem deſierit, in illis ſanguis mittatur. Rīgorē
quoque contéplari debes, ſi fuerit vehemens,
caue ne venam aperias. inſpicere debes co-
lorem ſanguinis qui egreditur: quoniam ſi fuer-
rit tenuis, ad albedinē attinēs, illico eū retine.
Et in vnuerſum cauere debes, ne egroto duo-
rum alterum afferas, vel humorū bilioſiorum
proritationē, vel frigidorū cruditatē. Cum[que]
in febre cogimur venā ſecare, nō animaduer-
tas dicta illius, qui dicit eam poſt quartam diē
non habere locu. immo vrgēte neceſſitate po-
teſt admitti etiam poſt quadragesimū. & hec eſt
ſententia Galeni, quanuis apparentibus veris
indicationibus, ſatius erit ea qua citiſſime anti-
cipare. Quod ſi id quod cōueniebat neglexe-
ris, tunc quocunque têpore poteris vti venæ ſe-
ctione, dūmodo conueniat vtere ea, cōſidera-
tis tamē prius illis decē conditionibus iam di-
ctis. Nōnunqua[que] pręterea fit venę apertio & ſi nō
in-

CAPVT

indigeas ea,in ipfis febrib9, vt diminuta ma-
teria eā natura fuperare valeat,ipfa tamē ha-
bitudine,ētate,viribusq vnà cū reliquis, con-
fentientib9. In febre vero ex fanguine pendē-
te,nō poteft euitari fāguinis detractio,que in
principio nō exuberās tempore tamen cōco-
ctionis copiofa fiat . Sæpiflime enim recedit
ipfa febris poft fanguinis detractioné.In ha-
bentib9 autem temperaturā immodice frigi-
dā,& in regionibus valde frigidis,& dū dolor
eſt validus,& poſt balneu vires diffoluens,at-
que poſt veneris vſum,in ētate quoq minore
quatuordecim annorū,euitāda eſt venē ſectio,
quoad fieri poterit.in ētate ſenij quoq,quant-
tū fieri poterit,caue ne ſanguinē è vena mit-
tas:nifi forte in corporis habitu,ac muſculo-
rū dēſitate,venarū amplitudine,earū plenitu
dine,ac coloris rubore cōfidamus,his ení hor
tantib9 tam ſeniorib9 q pueris poteft cōcedi.
Iuniores vero parca ſanguinis ſubductioe pau
latim ad id duci debét. At quicuq ſupramo-
dū ſunt obefi,vel maciléti,aut carnis raritatē
obtinétes. & pituitofi tumidiores, & pueruli,
qui ſunt fāguinis expertes, his venā incidere,
quantū poſſibile eſt, caue. & qui diu ægrota-
uerint,nō fine maximo discrimine ſanguinē
detrahere licet:nifi forte in his ſanguinis cor-
ruptio id hortareſt . tunc enim poteft ſanguis
mitti.

VIGESIMVM.

38

mitti. & illū inſpicere debes, qui ſi niger cras-
fusq[ui] fuerit, eū extrahe. ſed ſi eū albū tenuem
videris, claude ſtatim : quoniā maximū peri-
culū afferet. Poſt cibi repletionē quoq[ui] cauē-
dū eſt venā incidere, ne humor incoct[ui] ad ve-
nas trahaſt, loca rei euacuateq[ui] quod quidē ob-
ſeruādū adhuc eſt vētriculo exiſtěte repleto,
ac inſteſtinis excremēto ſicco cōcocto, vel ſerè
cōcocto abundātibus. Sed quod in ipſo vētri-
culo, & ſibi annexis exiſtit, vomitu euacuare
ſtudeat: ab iſteſtinis vero iſeriorib[ui]9, vt fieri po-
terit, etiā ſi clyſtere id fiat. Porrò qui faſtidio
laborat, caucat venā aperire: ſed differat do-
nec ei9 ſatietas cōcoquaſt. Caueas etiā ne ve-
nā incidas ei9 qui acumē ſeſus oris vētriculi
habet, vel iſbecillitatē. & qui generatiōe bilis i
ipſo vētriculo iſeſtari ſolet, is cauere debet, ne
à venę ſectiōe ičurrat periculū: & preſerti dū
eſt ieiun9. Eū aūt qui acumē ſenſ[ui] oris vētri-
culi obtinet, cognoſces, quia à rerū mordican,
tiū deuoratiōe moleſtaſt. Qui vero imbecillū,
ipſū habet. eo q[ui] ipſam quoq[ui] appetētiā habet
iſbecillē, dolorESC[ui] vētriculi patiſt. At cui9 ori-
ficiū vētriculi bilē recipit, vel ſolet ſepiſſime
in eo generari, ex aſſidua naueſa, ac frequētis-
ſimo bilis vomitu, necnō ex eius oris amari-
tudine id dignoſcere poteris, iij inquam ſi ve-
na feriatur, non habita præcautione prius ad

oris

CAPVT

oris ventriculi confortationem, maximū in-
current discrimē,& forte aliqui eorum mortē
subibunt. Quocirca si quis acute ſentit, vel
qui imbecillioris ventriculi eſt, debet ſumere
fruſta panis puriſimi, muſto cocto acetoſo o-
dorato perſuſa. At si ea imbecillitas à frigido
temperamento proueniat, tunc debes ea per-
fundere aqua muſcata( qua ſuch vocant Ara
bes) cȗ aromatibus, aut ſyrupo de méta odo-
rato, in quo muſcus ingreditur, aut miua mu-
ſcata, deinde vena ſecetur. Ille vero in quo bi-
lis generaſ, debet vomitū aqua calida libera-
liffime epota puocare, ex ſyrupo acetoſo. de-\inde aliquid deguſtare, paruſ quieſcere, mox
vena ſecare, oportet autē vti omni diligétia,
vt id quod de optimo ſanguine deperditu eſt,
reſtituaſ, veluti carne ſuper carbōes aſſa, ſi ro-
buſtus fuerit: quāuis ſit is cib9 ſatis grauis, na-
ſi cōcoquatur, in multu ac optimȗ conuerte-
tur alimentȗ. debet tamē eſſe id exiguæ qua-
titatis. quia venę ſectio imbecillē reddit ven-
triculȗ. porrō quaдог incidunt venę, vt pro-
fluuiȗ ſanguinis è narib9, vel vtero, aut ſede,
vel ex thorace prohibeatur, aut ex aliquibus
vulneribus, vt ipſe ſanguis ad oppoſitā retra-
hatur partē. hoc enim eſt præſentaneȗ reme-
diȗ. foramen autē debet eſſe valde anguſtum,
vices[9] debent pluries iterari, nȏ tamen eadē
die,

VIGESIMVM.

39

die, nisi vrgéte necessitate, fed alternis dieb9,
& qualibet vice minor fiat detractio. & vt sù-
matim dicam, pluribus vicibus sanguiné de-
trahere fatius est, 9̇q̇ multiplicare quatitatem.
Ferire præterea venâ, cum nô fuerit necessa-
rium, bilem incitat, ariditatem, linguæ re-
linquit, & alia id genus, cui rei succurrêdum
est aqua ordei ex faccaro. & si quis sanguinis
miffioné repetere voluerit, & ex priori venæ
fectione nullum conuulfionis nocumentû se-
quutum fuerit, vel aliud simile, venâ manus
per lôgum debet incidere, vt motu artus pro-
hibeatur cōglutinatio & dilatetur. Sed si ad-
huc dubitaueris ne celerrime coaleſcat, tunc
pannum oleo, & puſillo ſalis madefactum fu-
perponas, qui ſuperligetur. porrò si quú venâ
aperueris, ſcalpellum perunxeris, velox quidé
cōglutinatio prohibebiſt. dolorċḃ mitior erit,
dùmodo leniter oleo vel alio ſimili ſuperinû-
gatur, aut ipſo oleo madefiat, deinde pâno de-
tergatur. Dormire inſuper inter venæ ſectio-
nem & iterationem, foramé coaleſcere celeri-
ter cogit. Nec obliuioni tradas quod dixim9,
ſolutiuam euacuationem in hieme diem au-
ſtrinâ deſiderare, idem enim expoſtulat ipſa
venæ ſectio, foramen præterea venę ſectę, de-
lirantiû & ſtolidorum, ac eorum quib9 noctu
tempore ſomnij ſanguis mittendus est, debet
eſſe

CAPUT

esse angusti, ne sanguinis profluuiu inducatur. Identidem cui non est necessaria iteratio, fiebat debet. Nec te lateat iterationem esse tardandá iuxta magnitudinem imbecillitatis. Quod si nulla affuerit imbecillitas, ei9 terminus est vna hora. At si per huiusmodi sanguinis multifione intendim9 attractionem facere, tunc eius terminus erit vnus dies. Obliqua aut venefabertio, illi qui eadé die, ea vero que per latitudinem, illi qui statim eá iterare propofuit, cœmenientior est. Sed que per longum fit, magis cœuenit illi, qui non est cœntus vna tantú iteratione: & illi qui per multos dies quotidie vult de suo sanguine aliquid detrahere. & quanto venef abtio maior est intulerit doloré, tanto tar dius coglutinabitur. Porro cu per iterationemyberrima fit euacuatio, affert animi deliquiú, nisi forte corpus ad plethorá declinet, aut ille cui iteratio fit, aliquid præaſſumpſerit. Inter venæ apertione præterea & iterationem, dormire, excrementa cu sanguine expelli prohíbet, cu humores per fomnum ad imá partem corporis retrahátur. Inter cetera autem iuua ſmenta iteratióis, vnú est videlicet, quod vires illius, cui ſanguis mittit, cœſeruantur, ac euacuatio ei cœueniens p[ra]ſicitur. Melior vero iteratio est que duobus aut trib9 differtur dieb9. Ad hæc illico à venef ſectione dormire, laſſitudinem

VIGESIMVM.

40

tudinē membrorū inducit. Balneū quoq an-
te venē sectionē fortasse reddet eā difficilem:
quoniā cutim craffiorem ac leniorem efficit,
eāq lubrico lapfui parat, nifi is craffissimum
habuerit sanguinē. Ille præterea cui vena fe-
catur, no debet vnica vice tantū cibo repleri,
sed senSim cibari, & in primis tenui victu vti.
Neq poſt eam quoq deabulare debet, fed fu-
pinus iacere, nec poſt eam etiā debet vti bal-
neo diffoluente. Et cū ex venæ sectione ma-
nus intumuerit, alteri9 manus vena fecari de-
bet, & quantū vires ferunt sanguinē extrahe-
re. & tumori vnguentū ceruſæ admoueatur,
& partes circuiacentes remedijs vehementer
frigidis liniatur. Si quis præterea abundantiā
humorū habuerit, & ei vena feriatur, ipfa qui-
dem venē fectio erit cauſa irritationis illorum
humorū, velocisq motionis ac mixtionis eo-
rum, indigebitq frequenti venē apertiōe. Ad
hæc ſanguis melacholic9 frequentem defide-
rat venē sectionem, qua ſtatim alleuatio exci-
pit: in senectute tamen aliquas poſtea inducit
ægritudines, vt morbū attonitū, apoplexiam
vocat, porrō, venē fectio ſæpiffime excitat fe
bres: ſepiffime tamē putredinē diffoluit. Cui-
cunque præterea ſano ſanguis detrahiſ, affumē-
dū eſt id qd in tractatiōe de vino predictū eſt.
Nec te lateat, nihil aliud q venas vel arterias
incor-

CAP VT

i corpore aperiri; sed arterias rari9, id&p nō sīne
discrimine, ob sanguinis profluuiū. & raro ge
nerat apoſtema: & id quidē quū ſciffura fuer-
rit valde anguſta. Verū cū non timemus ſan-
guinis profluuiū arteriē, ſummopere iuat in
quibusdā ægritudinib9 particularib9 propter
quas incidit ipſa arteria. pręcipuū autē iua-
mentū, quod ex arteriæ inciſione acquiritur, eſt
vbi in aliquo mébro ei vicino aliquę malignę
ægritudines fuerint, quę à ſanguine tenui ca-
lido depédét: Si igit incidaſ arteria illi vicina
nullo imminéti periculo, tūc ſummopere opi
tulari videſt. In manu autē ſex venę incidunt,
videlicet capitalis, quam vocant cephalicā: &
media, quā nigra appellāt: & iecoraria, quę ba
ſilica nūcupatur: & funis brachij: & quę inter
annularem & minimū digitū intercurrit, quā
vocant Arabes ſceilem: & axillaris, quę eſt ra
mus iecinorinę. Sed inter omnes cephalica eſt
tutior. Et quęlibet illarū triu debet ſupra an-
gulū cubiti brachij incidi, nō infra, neq: è re-
gione ipſius, vt ſanguis poſſit cōmode egredi
quū deſtillat. Nocumētaq: neruorū atq: arte-
riarū tuti9 euitanſ. Itidē de cephalica itelligi
debet. Inciſio tamē earū p lōgū tardius cōglu-
tinaſ: quoniā ſut articuloſe, in nō articulari-
b9 vero res oppoſito modo ſe habet. Sed vena
coxédicis, ac annularis, & reliquæ venæ debet
per

VIGESIMVM.

41

per lōgum incidi. Cephalica autē debet inci-
di infra caput muſculi, in loco molliori, & fo
ramen amplum fieri. Nec foramen foramini
addatur, quoniam apoſtema parit. Et si quid er
roris comittatur in venæ cephalicæ ſectione,
vt plurimū id non comittitur vnica tantum
percuſſione, quatumcunque fuerit magna. Sed
leſio ex iteratis percuſſionibus infertur. Eius
vero ſectio quæ tardius coaleſcit, eſt illa quæ
fit per lōgum. Quod si ſectionē te iterare co
gitas, dilata foramē. & si nō inueniatur, que-
ratur aliquis ramus partis exterioris brachij.
At media vena, ob neruum ſub ea exiftētem
periculū minatur. Nōnunquam tamē inter duos
neruos iacet: & tūc oportet vti omni diligen-
tia, vt per lōgum incidatur, eius quæ ſectio venā
leniter perſtringat. & fortaffe ſuper ipfa ex-
tabit aliquis neruus tenuis inſtar chordæ in-
tentus: quę quidē res dignoſci debet, & caueri
ne percuſſio eum offendat, quoniam diuturna
ſeſus deſtructionē pariet. At qui neruos craſ-
fiores obtinet, is ramus in eo manifeſtior eſt.
in quo si error comittatur, erit maioris nocu
méti. quod si error comittat, & percuſſus fue
rit ille neruus, non agglutines ſectionē venę:
fed admoue ei quod coglutinationē cohibeat,
& cura eā curatione vulnerum neruorum, de
quibus iā in libro quarto fecimus ſermonem.

f Cae

CAPVT

Caue præterea ne quod infrigidet, vt eſt ſuc-
cus ſolani & ſadalū, ei admoueas, ſed ei9 par-
tes totūq corpus calido oleo perungas. Venā
autē funis brachij ſati9 eſt in obliquum ſeca-
re, niſi vtrinq ſubterfugiat: tunc enim in lō-
gū incidatur. Baſilica vero maximo cū diſ-
crimine inciditur, propterea quòd arteria ac
muſculi neruiq ſub ea exiſtunt. animaduerte
igitur in eius inciſiōe: quonia ſi incidaſ arte-
ria, vel nullo modo, vel cū maxima difficul-
tate ſanguis ſiſtetur. ſunt præterea aliqui ha-
bentes vtrinq circum baſilicā duas arterias,
quarū ſi vna deſcribatur, exiſtimatur eſſe in
tuto, cū tamen forte ferieſ altera. Id autē ani-
maduertendum eſt, & cum ligatur apparebit
ibi vt plurimū tumor, vel arterie quâdoq, vel
baſilicæ, ſed vtcunq fuerit, debet ſolui deli-
gatura, tumorq blāditer perungi, deinde ite-
rum ligari. Quod ſi iterum tumor redeat, tu
quoq iterum redi ad idé. & ſi id nō ſufficiat,
nō erit inutile ſi baſilicā dimittas, & ramum,
qui diciſ axillaris, q ad internā parté brachij
iſra exiſtit, icidas, multoties quoq tumor au-
geſ, & multoties ligatura ſedat pulſu arterie,
eaq eleuat & attollit, & p vena reputatur, &
inciditur. cūq aliquā ligaueris venā, & ex hu-
iuſmodi ligatura appareant ſuper ipſa veluti
lēticulæ & cicera, tunc quod de baſilica dixi-
mus

VIGESIMVM.

42

mus idè hic agere debes. Basilica inſupræ qua-
to inferius ad brachiù eà incidas, tanto tuti¹
eſt. Scalpellù autem debet per venã pcedere
verſus opoli parté arteriè. & error qui in ba
filica comitti, nò eſt ratione arteriæ tatu: ſed
quia ſub ea eſt muſcul⁹ & neruus. & eorù cau
ſa error comitti, vt ià pauloante dixim⁹. Iu-
diciù vero quo digno ſcere poſſis erroré ſuſſe
comiſſum in basilica, & ſuſſe percuſſa arte-
rià, eſt, quia ſanguis tenuis egredi, ſluus, &
quodà veluti saltu eiaculat, leni: ac demiſſo
quodam tactu. & tunc debes celeriter aliquid
in foramé intromittere, velut pilos leporis ex
aliqua portiore thuris in puluerem redacti, &
achilleà ſiderité, qua ſuperciliù Veneris, & ſa
guiné draconis vocat, & aliquid aloes, & mir-
rhæ & chalcitidis, & myſi, & aſpgere cujus aqua
frigida, quatuor poteris: locu auté inciſionis ar-
cte liga: qua aſtricta nò ſoluat p[ro]tres dies, poſt
tertiù vero dié adhuc debes obferuare, quatuor
poteris, vt emplaſtra adſtringétia ei parti ad-
hibean[te]. Multi tamen ſunt qui illá arteriá pe-
nitus ſecát, vt vena couella, & carne coope-
riatur, adſtringatur: ſed cōplures ob ſangui
nis p[ro]fluuium perierút. Aliqui etiá ob vehe-
menté dolóre ligaturæ, cuius ſtrictura valida
quëri[te] ad phibendú fluxu ſanguinis arteriè,
ita vt mébrú ad perditioné deučnerit, morté
f. ij. ſubierunt.

CAPVT

subierunt. Nec te lateat, quòd nonnunç fan-
guinis profluuium accidit quoque in venis.
Ad hec scire debes, quòd vena humeralis ex
collo & supra ipfum magis, infra vero, minus
de sâguine euacuat, nec terminu regiois epa-
tis ac parti præcordioru trast, neque de infe-
riorib partib aliqด educit, qd alicui9 fit mo
menti. Media pręterea cōmune habet iudici
inter cephalica & basilica. & ipfa iecinorina
euacuat à partibus thoracis, quæ ad inferiora
vergunt. Et brachialis similat cephalicæ. Ea
vero vena quâ sceilen vocat, dextra quid, vt
aiunt, dolorib epatis, finiftra vero lienis cō-
ferre videtur. & debet apertio ei9 tādiu dimit
ti, donec sanguis sua spote fitat. Manus pre-
terea eius cui vena fecatur, debet calid aque
admoueri, ne sâguis facile retineat, du segni
fluit: vt plurib eorum quibus vena sceilen se-
cau euenire solet. præfatior aut fecitio ipfius
sceilen est, quæ in longum fit. Axillaris vero
id est cu basilica iudici. Atqui arteria, quæ
in manu incidit, est illa quæ fup dor su palme
exiftit, quæ inter indicé & pollicé iacet: & est
præfens remedi epatis ac septi trafueri do-
lorib antiquis. & Galenus refert se vidisse in
fomnio viru dolore epatis laborate, cui præ-
cepit hoc, & ita fecit, vnde fanatus fuit. Secat
adhuc nonnunç alia arteria, quæ magis hac ad
internam

VIGESIMVM.

43

internã parté palmæ declinat, quę quidem si-
mile huic affert iuuamentũ. Si quis præterea
voluerit è vena manus sanguiné emittere, &
nô poteſt, nequaqua violenta inuolutioné, ac
deligationé importune agat, neq[ur] percuſſioné
ſcalpello iteret: ſed ſic p[er] dié vel biduũ dimit-
tat. At ſi cogatur percuſſioné iterare, eã qui-
dem ſupra no infra primã iteret. Violenta au
té ligatura apoſtema affert. Infrigidare quoq
ſaſcia, eamq[ur] ex aqua roſacea vel aqua frigida
humectare, ſatis conuenit, & confert, ligatura
quoq[ur] nô dimoueat cuté à ſuo loco, nec ante,
nec poſt vené ſectioné. Valida præterea deli-
gatio, in corporib[us] macilétis eſt cauſa inani-
tionis venarũ, ac ſanguinis retentionis: ſed in
pinguioribus lenta nô permittit apparere ve-
nas, niſi valida fiat. Quidã quoque eorũ qui
venã incidunt, ſolent vti aftutia, vt dolor nô
percipiatur, ſoporem manui ex forti ligatura
inducendo per hora. Nónulli tamen ſcalpelli
acié oleo perungunt: & hoc, vt paulo ante di-
ximus, doloré mitigat, cōglutinationem[que]
morat. Cũq[ur] predictæ vené in manu non ap-
paruerint, ſed rami earũ: tunc manu premi de-
bent fricádo. Quod ſi ceſſante fricitione cō-
ſeſtim éo fluxerit ſanguis, quod & locus intu
meſcat, tunc incidant: ſin minus, nequaq[ur]. At
cũ abluere voluerit, trahat parũ cutim vt fo-
f[er] iij ramen

CAPVT

ramen claudat:mox fuo loco eā restituat, fa-
scia autem optimè adhèreat. Eſt cōmodior
quę in orbè fit inuolutio, ea cip ſupinuolui de-
bet. Cūc in foraminis orificio pinguedo ap-
paruerit, ſenſim intrò reuocari, nec abſcindi
debet, neq in his eſt adhibèda diligétia, vt fiat
iteratio ſine pcuſſione. Huius tamen negocij
ſententiâ adhuc perficiâ in calce hui9 capitis.
nâ inter loquendû de eo obiter in ſermonè in-
cidim9. Nec te lateat ſanguinis adſtrictionè,
incifionis cip ligationè, habere tépus ſibi ſtatu-
tû, & ſi id diuerſum ſit, nâ aliquis & ſi ſebriès
fuerit, poterit ferre emiſſionè quâdoq quinq
aut ſex librarû ſanguinis: quidâ vero & ſi ſa-
nus, adhuc vni9 libre extractionem ſuſtinere
nequit. Circa hoc tamè tria ſunt cōſiderâda,
Primo leuitas raritas cip ſanguinis. Secûdo co
lor eius: fortaſſe tamen faciet maximû incur
rere errorè, ſi primo tenuis ac albus egrediat.
At ſi signa plethorè ibi appareant, & res ipfa
ſectionè venè expoſtulet, nô decipiaris. Quâ-
doq etiâ ſanguinis color fallit in habentibus
aliqua apoſtemata: quoniam apoſtema trahit
ad ſe ſanguinè. Tertio vero pulſus, què haud-
quaq negligere debes. Cūc ſanguinis impe-
tuofus exit9 lâguere cœperit, aut colot ſâgui
nis, vel pulſus ipſe mutati fuerint, præſertim
ad debilitatè, tūc eû retine, itidè ſi ofcitatiónes
ac pan-

VIGESIMVM.

44

ac pādiculationes nauſeaç̄ acciderint. Qd ſi
cito color aut impetus muteſt, recurre ad pul-
fū, cui adhibéda eſt in hac re fides. Incurrunt
præterea facillime animi deliquiū, qui calidi
ſunt téperaméti, maciléti, & corpore raro: diſ
ficilius vero qui téperaturâ moderatam car-
nisç̄ denſitaté obtinent. Diciſ adhuc, quòd q-
ſecâde venę artem pſiteſ, debet plura habere
ſcalpella, quorum aliqua latioré, aliqua vero
anguſtiore habeât aciem. Quæ latioris ſunt
acuminis, venis qdê fugiétib9 ac declinâtib9
maximè accômodant: vt ſût venę iugulares.
Is adhuc debet habere pillulâ bôbacineâ vel
ſericinâ. Habeat quoç̄ inſtruméta ad vomitû
faciendû idonea, ſiue ex ligno, ſiue ex penna
fuerint. Nec omittat habere apud ſe pilos le-
poris & medicamen aloes & thuris, folliculû
muſci, & electuarium ac trochisfcos de muſco,
ideo vt ſi accidat animi defect9: qui quidê in
ſanguinis miſſione maximè timoré aſſert: im
mo forte morté. ſeſtina igiſ tûc intromittere
glomû in os ipſius ac vomitû puocato, inſtru
mento illi negocio accômodato, eûç̄ follicu-
lû odoret. aliquid quoç̄ electuarij aut trochi-
ſcorû de muſco deuoret vt vires excitentur.
Quod ſi ſanguinis pſluuiû ex arteria pro-
ueniat, ſeſtina replere foramen leporinis pilis
medicamétoç̄ aloes. Et raro accidit ſyncope

f. iiiij. dum

CAPUT

dū sanguis egredit: fed vt plurimū poſtq̤ ſan
guis ſtiterit, accidere ſolet, niſi forte plus iu-\ITO effluxerit. In febribus autē cōtinuis, ac in
initijs attoniti morbi, apoplexiam vocant, in
anginis, magnis[que] abſceſſib[us] interimētib[us], ac
validis dolorib[us] virtute exiſtēti forti, nō per-
terrearis ſi videas ſyncopē accidere. Sed quo-
niā inter loquendū de venis manus incidim[us],
in ampliſſimā orationē de alijs negotijs, adeo
vt & venas pedis alias[que] omiſerimus, ideo iu-
ſtū iudico ad ſermonē vnde digreſſi ſum[us] re-
dire. Dico igiſ inter venas pedis, aliā quidem
eſſe coxēdicis, quę in extrema parte malleoli
inciditur, ſiue ſupra, ſiue infra ipſu: deligan-
da[que] eſt pars ſuprema, videlicet à crure vſque
ad foramen, ſtricte[que] deuoluenda, ſatius quo[que]
eſt eam antea abluere, in longum[que] incidere.
Quod ſi obſcura fuerit, incidatur aliquis ra-
mus eius, qui inter annularem & minimū di-
gitū exiſtit. Incidere autem coxendicem effi
caciſſimū affert præſidiū, & preſertim poda-
græ, varicibus, morbo[que] elephanti: fed iterare
eius inciſionē difficile quidem eſt. Alia vero
eſt ea vena qua[rum] ſaphenā vocant, quę in inter-
na parte malleoli locata eſt, & magis q̤ coxé-
dicis eſt euidens. hæc autem ad euacuandum
ſanguinē à membris, quę infra epar exiſtunt,
eum[que] à ſupernis partibus ad infernas euocā-
dum

VIGESIMVM.

45

dum inciditur, & ideo mēsēs vehemēter citat,
orificiaq marifcarū aperit. Porrō licet ratio
ipfa dictitet ſectionē venæ coxédicis & ſaphe
næ, iuuamentū non abſimile præſtare, expe-
rientia tamen cōprobatum eſt lōge efficacio-
rem eſſe vtilitatem inciſionis venę coxédicis
in dolore coxédicum, & id forte propter eius
rectitudinē prouenit. Venę pręterea ſaphenę
ſectio præſtātior eſt, quæ fit in obliquū ad la-
titudinē vergens. Alia adhuc eſt vena, quę in
angulo genu exiſtit. nec eius pręſidiū eſt mul
tū diſſimile ab eo quod ſaphenæ. Verum ad
menſes ciēdos, & ſedis, hemorroidarūq dolo-
res, præſtātius q ſaphenæ eſt remediū. Itē eſt
alia vena in poſtrema parte calcanei ſita, quæ
eſt veluti ramus ſaphenę, & valet ad ea ad quę
& ipfa ſaphena. Generatim aŭt venarū pedis
inciſio, ad ægritudines, quæ ſiunt ex materijs
caput petentib9, ac ex atra bile ortis valet: ſed
vires magis q ea, quę venarū man9 debilitat.
Ad hęc venę, quę in partib9 capitis incidun-
tur, quas ſatius eſt in obliquū incidere, pręter
iugulares, guidez Arabes vocāt. Inter veno-
ſa pręterea vaſa, quędam ſunt venę, quædam
arteriæ. Venarū aŭt alia eſt vena frontis, quæ
inter duo ſupercilia inſidet: cui9 inciſio cōfert
dolori capitis, & præſertim in occipitio eius,
grauediniq oculorū, atq antiquo capitis do-
lori af-

CAPVT

lori affiduo, cephalæam vocant. Alia vero est
que super caluariâ fedet, quę hemicraniam &
capitis vlcera fecta iuuat. Aliæ adhuc duæ
funt, quæ apud vtraq tempora extant reflexe
vene, ac alie duę in angulis lachrymalib9, cá-
thos vocât, quæ vt plurimum nō se offerunt,
nifi per gutturis suffocatiuâ aftrictionem, in
quibus fcalpellum non debet profundius agi:
quoniâ forte ex offis persecutiœ affectus ille
oriretur, quę aegylonê seu fistulâ lachrymalê
vocât, ex eis tamé exigua quâtitas sanguinis
diftillare folet. Earum autem fectio ad doloré
capitis ac hemicraniâ, lippitudinéç diutur-
nam, quam opthalmiâ vocant, ad lachryma-
rum diftillationê, ad suffufiões, seu cæcitates,
ac ad palpebrarû scabiem, earumç ortum, &
ad nyctilopâ fatis valet. Aliæ quoq funt tres
vene exiguë, quë vbi definit extrema pars au-
ris capillis cœiuncta, exiftunt. earum autê vl-
tima trium euidentior est, quæ in initio suffu
fionis, & vbi caput recipit vapores, à vêtricu-
lo fecatur: & propterea iuuat ad aurium vlce-
ra, & occipitis, & partis poftreme capitis. Ga-
lenus autê negat id quod nōnulli affirmât, vi-
delicet, quòd viri cōtinentes fecât ambas ve-
nas quæ funt poft aures, vt virile semen illinc
abſcindatur. Sût & alie duæ venæ iugulares,
quë in principio leprę & validæ anginæ inci-
duntur,

VIGESIMVM.

46

dunt, & in reſpirādi difficultate, dyſpnœa vo
catur, & in althmate calido, & in voce rauca,
quæ inest patientib9 pulmonariā egritudinē,
quā peripneumoniā appellāt, & in mentagra,
ſeu lichene, quę ex exceſſiuo colore ſanguinis
puenit, ac i lienis affectib9 & preſcordiorū. Et
vt paulo ante dixim9, huiuſmodi inciſio debet
fieri láceola latioris aciei, ligatura auté debet
fieri capite íclinato ad oppoſitā parté ſectiōis,
vt vena tédaſt. Inſpiciédačb eſt ea pars, quę eſt
pcliuior, cui9 quidé pars oppoſita eſt incidē-
da. & obuolutio debet in latū, non in longum
fieri, veluti fit in ſaphena & coxédice: inciſio
tamé debet i lógū cadere. Eſt & alia vena, quę
eſt in extrema parte nasi, quā vocāt leporinā,
& ícidiſt parte extrema nasi bifida, quę digito
preſſa biſulca videt, ibičb perforetur. Ságuis
aút qui de ea fluit exigu9 eſt, cui9 ſectio valet
ad lentigines faciei, obſcuritatečb coloris, ma-
riſcas, exanthemata, ſeu tubercula nasi, ad
eiuſčb pruritū. verū aliquādo inducit diutur-
nā rubedinem faciei, quę ſerpigini ſimilatur,
atčb adeo per faciē expandiſt, vt ei9 nocumen-
tum mai9 ſit iuuamēto. Venæ vero, quæ ſunt
poſt aures ſub offib9 eminentib9 è regione occ-
cipitij, Arabes caſaſa ea offa vocant, ſi inci-
dantur, conferunt lippitudini, quæ ex tenui
ſáguine ortū habet, ac diuturnis capitis dolo-
ribus.

CAPVT

ribus. Aliæ infuper funt venæ quatuor, quæ
fuper labia iacent, binę scilicet fuper singulo
labio:quarū incifio vlceribus oris ac. fauciu,
alcola Arabes vocát, nec non gingiuarum, ea-
rū relaxatiōi, atq. abſceſſib9 & hemorroidib9,
earūq. ſciffuris confert. Sunt & alie venę ſub
lingua intra métum, que ad anginas, apoſte-
mata tonſillarū, ſeu vt vocát duarū amigda-
larū, incidūtur. Reperiūtur adhuc alie venæ
ſub ipſamet lingua,que ad grauediné lingue,
que a ſanguine eſt orta, incidūtur, & per lon-
guī incidi debent. nā ſi per latu incidātur, diſ-
ficile erit ſanguiné ſiftere. Eſt quoq alia vena
in ima parte labij, que ad oris ſœtoré incidi-
tur. Item reperitur alia vena mandibularum,
quæ ad oris ventriculi curationem inciditur.
Arteriaru auté capitis quædā eſt apud tem-
pora, quæ aliquādo more aliaru aperitur: ali-
quādo vero tota diſcindit:nōnunq etiā diſtra
hitur:quādoq. vritur, idq. vt acres ac tenues
deſtillationes ſiftātur fieri folet, vt quu oculq
dilatari incipit. Sūt & alie duę arterię poſt au
res, que ad varia lippitudinis genera, ac prin-
cipiū ſuffuſionis, hebetudinéq. oculorū, & ny
ctilopā, & ad doloré capitis diuturnu incidu-
tur, no tamen fine diſcrimine:earuq. aggluti-
natio tardior eſt. Galenus auté narrat quen-
dā fuiffe vulneratu in gutture, ita vt vulnus
eius arte-

VIGESIMVM.

47

eius arteriâ attigerit, vnde immodica quâti-
tas sanguinis effluxit: cui ipse Galen⁹ succur
rit medicamine ex thure & aloes & achillee,&
myrrhæ. itaq sanguinem suppreffit, dolorq
diuturn⁹ quæ in coxa habebat, ablatus eft. Ex
venis pręterea quæ in corpore aperiunt, duæ
funt fuper ventré, quarû altera fuper regionê
epatis iacet, altera vero fup lienê. ea aût quæ
in dextra, ad aquâ intercutim, quę vero i fini-
ſtra parte exiftit, ad lienis affect⁹ incidi. Nec
te lateat venę ſectionê habere duo tépora. al-
terû liberû, alterû vero coactû. ex arbitrio qui-
dê eſt, dû calor diei adeſt, pfecta iâ cōcoctiōe.
violétû vero tépus eſt, dû vrget neceffitas ita,
vt differri nô poffit, omnisq cauſa, quę eã p-
hibeat, negligêda eſt. Scias adhuc quòd lâceo-
la nô acuta magnû infert nocumentû. quoniâ
nô ptingêdo fallit, & apoſtema atq dolorê pa
rit. cûq lanceolâ intromittis, nô ipellas eã ma
nu cōprimêdo: fed ſenſim pertrâſeundo eã du
cas, vt eius extrema pars, cauitate venę attin-
gat. nâ fi plurib⁹ vicib⁹, id vi iterare conabe-
ris, ei⁹ extrema acies occulte diſrûpetur: & ſic
vena ſubterfugiet, & nô ſcindeſt. Q uòd fi co
neris venâ incidere, malû addes. Idcirco an-
teq venâ ferias, & quâdo percuſſionê iterare
cupis, debes experiri in tua cute, quo pacto lâ-
ceola ſe habeat, omni præterea induſtria co-
nari debes

CAPVT

nari debes vt vena impleat, sanguineque tume-
scat. Sic enim lubricus lapus ac recellus eius
minus fiet. Quod si vena occulta fuerit, nec
repletio sub digito appareat, tū iteru atque ite-
rū eā solue & liga, atque perunge, & deligatio-
nem modo subfum modo deorfum permuta,
donec se offerat, idque tibi fuccedet, si latitudi-
ne extremitatū duorū digitorū locu vbi scis
venā expādi palpaueris, ita vtndoque altero
digito premas, altero vero sanguinem e vena
eminere facias, ita vt digito, qui permanet fir-
mus, manifeste percipias, & dū eleuat vacue-
tur, & dum remittit obferuet, & inter vltimā
láceolæ extremitatē & manum, aliquatula de-
bet intercipi diffantia, ne ad neru vel arteriā
eum penetrare faciat, tutiusque est vt vena im-
pleat vbi fit tenuior, láceola ifuper debet pol-
lice & medio digito apprehèdi, indexque dimit-
tat ad tentādum, ac in medio lamine apprehè
di debet, & nō supra: quoniam nō effet recta ap-
prehenſio. Cumque vena ad alia partem dimo-
ta fuerit, occurras ei ligatura & apprehenſioe
cōtrarie partis. Quod si vtrimque dimoueatur
indifferenter, caue ne eā per lógu incidas. Sci-
as adhuc quòd deligatio & depressio debet fie-
ri iuxta duriciē, ac cutis crassiciem, & carnis
multitudiné, debetque ipfa deligatio proxima
fieri. At si deligatio venā occultauerit, descri-
be

VIGESIMVMPRIMVM. 48

be eā. & caue ne ipfa descriptio mobilitate ligaturæ recedat à sua rectitudine. & cum hoc adhuc suſpende venæ incifionē. quod ſi vena cū difficultate repleatur & eleuetur, tunc p- fundè incide, præfertim in macilentis corpo- ribus. & vtere vncino. cumq[ui] ligatura & altri- etio fit prope artum, non ſinit venā repleri. & cum locu[rum] lauare cupis, tunc digitis cute[rum] ſuper foramen trahe, vt è regio[e] tega[t]. mox laua, & exicca, faſciolā[q] imponas, & ſinito cutem ad locum ſu[n] reuerti. Nec te lateat e[u] qui pre[n]i mia plethora ſudat, venæ ſectione indigere. nonnun[que] præterea alicui febrienti, ac morbo comitiali laborati, cui pro vt eius affectus ex- poſcit ſaguinis miſſio cōueniret, ſuperueniet naturalis alui ſolutio, & tunc ea n[ō] indigebit.

Caput. XXI. ſen quatæ: De cucurbitularum impoſitione, ac de earum ſcarificatione.

Vcurbitulę magis, quàm venę ſectio partes ſubcutaneas expurgāt, ac ma- gis tenue ḿ crassu[rum] extrahunt. pingui- bus tamen corporib[us], quæ crassi[rum]em ſanguinem obtinent, minus opitulātur: quo- niā n[ō] educunt ſanguinē eor[u] vt deceret, ſed tenuiorē ei[us] portionē, id[q] maxima difficulta- te extrahūt. particulā quo[q] vbi inſigunt im- becilliorē reddūt. Ex precepto adhuc eſt ne cu- curbitulæ

CAPUT

curbitulę admoueanſt in initio mēſis: quoniam
humores nōdū ſunt moti vel excitati:neque in
eius calce,cui ſint diminuti,ſed in medio eius
dū humores excitātur, qui ſuo incremēto in-
ſequunt incremétum,quod in ſubſtātia lunæ
augetur,creſcitque cerebri medulla in caluaria,
aque quoque fluminū fluentiū ac reſfluentiū au-
gent, diei autē hora cōuenientior ad earū de-
ſixionē, eſt ſecunda & tertia,poſt balneu infu
per admoueri nō debét, niſi forte quis crasſu
habuerit ſaguinē, tūc eni debet balneo ablui,
deinde aliquātulū morari, mox cucurbitulas
iponere. Maior aŭt pars hoim recuſant appo
ſitionē cucurbitularū in ſyncipite, quia pwi-
piut & ſenſu & mentē ex eis offendi. ſed ſi in
caua parte occipiti,j adhibeantur,incifiōis ve-
nę medię ſupplét vices. Grauitati quoque ſup-
cilioru auxilium prebét,& palpebras alleuat,
ac oculoru ſcabiei oriscb fœtori opitulant. &
ſi ſup ſcapulas,cahal Arab.vocat,ifigant, in-
cifiōis iecinorinę venæ vicē gerut, doloremque
humeri & gutturis leuat, & ſi ſup alterā duarū
venarū colli poſteriorū imponant, pcephali-
ca valent, & tremore capitis leuat,membrisq
capitis cōferunt:velut ſunt facies,dētes,mādi
bulę,aures,oculi,guttur,nares. Veru,vt iquit
Muhamat,Si cauitati occipiti,j iponant,obli-
uionē inducūt, cum poſterior pars cerebri ſit
locus

VIGESIMVMPRIMVM. 49

locus memoriæ, qué cucurbitulæ imbecillum reddunt. Sed si fup cahel apponant, os ventriculi debilitant. & si fup venas colli pofteriores, quas cadahin Arabes vocat, infigant, for taffe inducent capitis tremore. Idcirco à cauitate occipitij paru descendere, & supra scapulá paru ascendere licet, nifi forte fanguinis suffusioni, vel tuffi succurrere velimus, tunc eni nō debet ascendi, fed in fuo loco dimitti. Apponere auté cucurbitulas fuper cahal, & inter humeros, fūmopere valet ad ægritudines pectoris ex fanguine pendentes, & ad fan guinea cōuulfioné, fanguineućb catarru. Vêrum ftomachu debilitat, ac tremore cordis pa rit. Porrò si cruri ſuperponant, iuuamétum, ſimile adferunt quod ex faphenæ fectione haberi folet, ſanguinéb mundificât, mêſes ciét. Mulieri infup que & albū coloré, ac rarū habitū, tenuéb ſanguiné habet, magis expedit cucurbitularu appofitio ſuper crura, q venæ ſaphenæ incifio. Præterea ſi ſuper verticé ac mediá caluariá infigant, ad deliriu ac vertigi nem, vt à nōnullis traditū eſt, & ad tardá caniciem valét. Sed hæc ſententia nō eſt omni-no certa. nā in aliquibus corporibb, in aliquibus vero nō id effici poteſt: vt plurimum tamen ſolent caniciem accelerare, intellectuQB lædere. Oculoru tamen morbis auxiliar: & g hoc eſt

CAPUT

hoc est remediū præstātius quod ex huius cemo
di infixione cucurbitularū haberi potest, na
cofert & ipfa scabiei palpebrarum, tuberculis
oculorū, egresſioniq[ui] corneæ, vel vucæ mébra-
nule: veru mentem offendit, attonitū morbum,
obliuione, malas cogitationes, morbosq[ui] diu-
turnos parit. officit quoq[ui] his qui ſuffuſioné
oculi patiunt, niſi forte tepus ad id faciendu
comodu ſe offerat. na ſic fortasse no nocebit.
Ad hæc ſi ſub mento imponant, dentib[us] fa-
ciei, gutturiq[ui] p[ro]ſunt: caput ac maxillas mun-
dificat. & ſi ſup[ro] coxendices apponant, ad ab-
ſceſſum femoris, eiúſq[ui] scabiem & tubercula,
podagra, hemorroidas, morbum elepháti, ad
veſicæ ac vteri ventoſitate, dorsi[que] pruritum
ſatis valent. Q[ui] ſi cu[que] igne, & cu[que] ſcarificatioe
apponatur, maiorem vim obtinent, vbi no ſit
flatuofitas: ſed quę ſine cocifione imponitur,
vehementius flatu frigidu diſſoluunt, eumq[ui]
in ea parte, vel vbicunq[ui] exiſtenté, diſcutiut.
Apponere quoq[us] eas ſup[ro] femore in intrinſeca
parte, ſatis p[ro]ſunt ad teſtiu abſceſſ[us] ac femo-
ru tibiaruq[ui] tubercula. Sed quæ in poſteriori
femoru parte imponunt, ad abſceſſ[us] qui in na
tibus orti ſint valent. Et ſi ſub flexura genu
admoueant, cōferunt tremori genu ex acrib[us]
humorib[us] ſuborto, ac vitioſis abſceſſib[us], & ti
biaru, pedúmque putridis vlceribus. Sed quę
ſuper

VIGESIM VMPRIMVM. 50

super talos ponunt, ad menſtruorū retentio-
né,& ad ægritudiné coxédicis,& podagræ va
lent. Sed ſi fine ſcarificatioe apponant, quan-
doq retrahunt materia à parte ſui motus: vt
cu māmis inſigunt, ad ſanguinis menſtruorū
proſluuiu ſiſtendu. nonunq tamen apponu-
tur, vt apoſtema profundu extra euocetur, vt
medicamen perueniat ad ipſu. Aliquado ve-
ro vt apoſtema ad aliquod mébru ignobilius
ſua vicinitate trāsferat. Nónunq adhuc ad-
mouent, vt membrum calefiat, & vt materia
trahatur ad ipſum, eius quoq flatus ventoſi
diſcutiant: & quādoq vt ad ſuu naturalé lo-
cu mébrum redeat, à quo dimotu eſt, vt fit in
eo morbo quo inteaſtina in ſcrotu dilabuntur.
Apponunt quoq, vt dolor mitigeſt, quéadmo
du cu inſigunt vmbilico ad difficilé dolorem
inteſtini coli, ac flat9 ventris ventoſos, vteriq
dolores, qui tpe mot9 menſtruorū accidere ſo
lét, & preſertim adoleſcétulis. Molliori quoq
parti cruris inſigunt, ad coxédicu dolore: co-
xé vero ad luxationé. & inter ambas coxas ſi
admoueatur, valent ad ipſa crura, & femora,
& marifcas, ad herniá patientes, & podagram.
Appoſtio præterea cucurbitularu ſup podi-
cem, trahit ab vniuerſo corpore, & à capite, &
côfert inteſtinis. corruptioné quoq meſtruo-
rum ſanat, & corp9 ab ea leuat, & vt aiut, tria
g ij haben-

CAPVT

habetur ex ea iuuamenta. Primū euacuatio,
que ab ipfomet mébro fit. Secūdū, quòd sub-
tantia ſpiritus ita remanet integra, vt ad ma-
teriæ euacuationē nō ſequat eius euacuatio.
Tertiū vero eſt, quòd nobilia mébra nō eua-
cuat. debet tamē cutis cōcifio, ſfundā eſſe, vt
ex penitiorib9 partib9 attraeſtio fiat. Aliquā-
do inſup intumeſcit locus vbi infixa eſt cu-
curbitula, ita vt diſſicilè auferat. tunc igitur
pannū vel ſpongia aqua tepida madidā, quæ
potius ad caliditatem declinet, accipere debes,
qua circuit9 loci calefiat, hoc eni ſepiſtme e-
uenire ſolet, vbi cucurbitulę ſupra partes mā
mę inſigunt, ad proſluuiū menſtruorū ac ſan
guinis nariū ſiſtendū: & ideo nō debent ſuper
ipſamet māmam firmari. Cūc9 locus vbi inſi
gunt vnctus fuerit, ſtatim apponi debent. nec
tardandū eſt: imo cōſeſtim ſcarificandę ſunt.
prima quoq appoſitio ſit leuis, facilis euul-
fionis, mox gradatim tardet euulſionē ac mo
ram. Cui pręterea cucurbitulę impoſitę fue-
rint, cibus poſt hora dādus eſt. puero autem,
qui iā tertiū egerit annum, cucurbitulæ infi-
gi poſſunt: ſed qui ſexageſimum egerit annū,
nullo modo apponantur. Appoſitio pręterea
cucurbitularum nos tutiores facit, ne mate-
riæ ad partę inferiorem fluant. Sed ſi ille cui
apponuntur fuerit bilioſus, grana malorum
punicorum,

VIGESIMVMSECVNDVM. Si punicorú, eorúφ aquá, & intubú, & faccarú, lactucam, acetúmque poſtea affumere debet. Caput XXII. fen quartę: De hirudinibus.

Apientes Indi dixerunt aliquas esse hirudines natura venenotas, & ideo dánant magna habétes capita, & co lorem antimonij, aut virides, & habentes in dorſo veluti fila coloris cæſij, & eas quę alicui ſerpentú generi affimilant: quoniá his omnib9 inefl vis venenofa, pariuntφ apo ſtemata, vel animi defectú, aut ſaguinis pfluuium, aut ſebré vel laſtitudiné, aut vlcera intractabilia: Ac reijciunt quę i aquis cœnofis, vitioſisφ captæ ſunt: ſed eligi debent quæ in àquis, quib9 lenticulę ſupernaſcunt. Nec acceptes dictú illorú, qui affirmant esse vitioſas eas hirudines quę in aqua, i qua ranę oriunt, genitę fuerint. Sed quod ad colorem earú attinet, præſtātiores quidem ſanguifugæ ſunt, quæ viride in dorſo obtinent colorem, & habent veluti duas lineas extenſas in earú ſupficie, colore auri pigmenti: & quę ſunt flauæ, quę habét corpora rotunda, & quę ſunt coloris epatis, & quæ ſimilatur locuſtis paruis, & caudę muris nō abſimiles, ac tenues, parua ha bentes capita: nec eligatur niſi quę ventré rubeú ac dorſú viride habent, preſertim ſi in aquis fluentib9 inueniatur. Hirudinú prèterea g iij attractio

CAPVT XXII.

attractio maior fit ex intimiorib⁹ partibus ḡ
que per cucurbitulas fiat, per diē quoq adſer
uandę funt, poſtq captę fuerint, anteq admo
ueant, eas quoq in contrariá parte earū ſub-
uertere debes, vt euomāt: & quicquid in vētre
cōtinent ſi poſſibile fuerit, egrediaſt, mox exi-
guo ſanguine agnelli, aut alterius id genus,
reſpergédæ atq alendæ funt anteq adhibeá-
tur, deinde capianſt. & ſpōgia muccore & for-
dib⁹ repurgādæ funt, ea pręterea pars cui ad-
mouédæ funt, debet prius nitro ablui, frictio-
neq rubeſcere, poſtea vero cum eas imponere
volueris, demergātur in aqua dulci & expur-
gétur, deinde deſigant, facit pręterea eas aui-
dius adhěrere, ſi locus primò luto vel ſangui-
ne liniatur. Cumq iam repletę fuerint, & eas
excidere deſideras, tūc ſale aut cinere vel ni-
tro, aut linteolo vſto, aut cremata ſpōgia, vel
lana aſpergatur & excident. Satius autem eſt
poſtq exciderint, cucurbitulis aliquid ſangui
nis illius partis exhaurire, quo nocumentum
ex morſu earū impreſſum extrahatur, ceteru
ſi ſanguis emanare nō deſinat, gallæ cōbuſtæ
ei parti imponant, aut calx, aut cinis, aut mir-
tus tenuifſime cōtrita, aut aliquid aliud id ge
nus quæ ſanguiné ſupprimút: que omnia ha-
beat parata, quādo eas admouet. Cōfert auté
ſanguifugarum appoſtio morbis ſubcuta -
neis vt

CAPVT XXIII.

52

neis vt serpigini, impetigini, & his similibus.
Caput vigesimūtertiūn fen quartę: Quibus nam
remedijs euacuationes astringantur.

Acuatio quidem astringit, vel auer-
tendo materiā citra euacuationē, vel
euacuando cum auersione quoq, vel
adiuuando ipfāmet euacuationē, aut
medicaminibus refrigerātibus, cōstipātibus,
aut glutinātibus, vel vrētib9, vel deligatura.
Astringimus autē euacuationē per reuulsio-
nem fine euacuatione, vt si sanguis ab vtero
pfluxerit, & eū retinere volueris, cucurbitu-
las fuper māmā defiges. Melior tamen diuer
sio est, qua dolor particulæ à qua reuelliit ſe-
datur. ea vero reuulsio quæ fit cū euacuatio-
ne, est quæ per ſectionē venæ iecinorinē fit, &
velut aſtrictio vomitus per alui ſolutionem,
& hæc per vomitum, & vtrunq ipſorum per-
fudorem. Aſtrictio adhuc fit auxiliādo eua-
cuationi, vt cū ventriculū & inteaſtina ex hu-
morib9 glutinofis lubricu lapſum faciētibus,
hiera purgam9, vētriculiq ofculu vomitu ex-
purgare cogimur, vt materia quæ vomitū iā
firmatum efficit, abſcindatur. Medicamenta
quoq frigida id efficiut: quia quod frigidum
eſt, congelant, ofculaq ſtupida faciunt, eaq
anguſtiora reddunt. Medicamēta autē ſtipti-
ca, ideo id faciunt quia materiā cōprimunt,
g iiij mea-

CAPVT

meatus& frpitât: fed glutinatiua medicamina,
ppterea quòd in oſculis obſtructione pariut:
que ſi calida exiccantiáque fuerint, fortius id
efficient. Medicamina vero cruſtâ generâtia,
ideo id efficiunt, quia ea cruſta ſup ipſû mea-
tum velut operculû manet, & claudit, eum&
ſtrictè hêrere facit: verû adfert ſecum pericu-
lum, ne ſcilicet cruſta decidat, & latior reddat
meat⁹. Sunt prêterea aliqua incruſtâtia, quæ
adſtrictiuâ facultatê habent, vt Myſi: aliqua
vero nô, vt calx nô extincta, vbi autê cruſtam
diutius hêrere deſideramus, adſtringentibus
cruſtificis tunc vtimur. Alijs vero, vbi citius
cruſtâ excidere cupimus. Fit adhuc retentio
per ligaturâ, partim claudendo meatum, & vt
omni conatu, ſi opus ſit, claudat: veluti liga-
mus cubitû, vbi medicus per errorê arteriam
pro vena iecoris ſecuerit: partim replêdo ora
vulneris, re viam claudente, qua vacuatio ſit:
vt ſi repleatur oſculum vulneris pilis leporis.
Dicim⁹ igitur quòd ſi ſanguinis proſluuium
ex reclusiœ orificiorû venarum fiat, vti me-
dicamentis adſtringentibus opus eſt, ac oſcu-
la earû cōprimere. At ſi ex eruptione id fiat,
tunc adſtringentibus ſimul & glutinantibus
op⁹ eſt, veluti terra Lemnia. Quod ſi ex ero-
fione proſluuium accidat, his que carr em gi-
gnunt mixtis cû detergétibus mederi debet.

Caput

VIGESIMVMQUARTVM. 53

Caput vigefimumquartum fen quartæ: Quo nam pacto obftructiones curari debeant.

Bſtructiones quidé fiut vel ab humo-
re craffo, vel ex lentis humoribus, aut
multis, quòd si ex multis fiant humo
rib9, nulla alia còcurrente cauſa, tunc
ad auferéda eorù læſionem ſatis erit vel ſan-
guinis miſſione, vel purgatiòe eos educere, at
ſi ex craffis, tunc medicamina diffoluëtia, quæ
abſtergút, adminiftrari oportet. Si vero gluti-
nofi fuerint humores, & precipue tenues, tunc
incidëtia medicamina neceſſaria ſunt, nec te
lateat, quid interſit inter craffum & lentù, diſ-
ferunt enim inter ſefe velut lutù & gluten li-
quidù. Craffum eni diffoluentib9 eget, vt at-
tenuet & facile expellaſ: glutinoſù vero inci-
dentib9: vt inter ipſù, & id cui adhàret, ſepa-
ratio fiat, vt ab eo expurgeſ & ei9 partes inci-
dant, nà glutinoſum ſuo létore, ac ſuarù par-
tiù adhérétia obſtructioné parit. In diffolué-
do preterea craffo, duo còtraria ſút obſeruan
da, alterù ſcilicet ne fiat reſolutio ita ìbecillis,
vt raritate materie, eiusq[ui] molé augeat, citra
reſolutioné, augédo adhuc opilationem. Al-
terum, vero ne valida fiat reſolutio, cuius te-
nuis portio in vapores: craffa vero in lapidem
vertatur. Cui9 valida indigebis diffolutione,
adiuua eam leui mollificatione, quæ fiat me-
dicamine

CAPUT

dicamine non crasso, habente calorem moderatum, vt valeat penitus diffoluere id quod fa cit oppilationem. Inter obstructions prætera, difficilior quidem est quæ in venis fit: deterior autem hac quæ in arterijs: deterior adhuc est quæ in principibus partibus fit. Ad hæc medicaminibus recludetibus fatius quidem est admiscere aliquid vim astrictiuam & attenuatiuam habes, quoniam illud astrictiuum gravitatem attenuantis corrigit.

Caput. XXV. fen quartæ: De cura abscessu.

Potematum quod funt calida, quædam frigida mollia, quedam frigida dura, quę iam à nobis numerata fūt. Eorum autem cauſe vel funt extrinſecæ, vel præcedentes, intelligo autem per præcedentes, veluti plenitudinem: per exteriores vero, vt vuln9, caſum, iactū, ac morſum. Porrò quod ex cauſis exteris fit, vel cū corporis plethora, vel cum humorum moderâcia accidit. Si cum corporis plethora antecedentes & exteriores cauſæ concurrant, profecto vel in vicinis partib9 ipſis principibus mébris, ad quas fit tranſmiffio, id fiet: vel non, quòd si nō, tunc in principio nihil reſoluens eis admoueri debet: ſed membrū impellens, si ad fit, corrigi debet, vel vniuerſum corpus corrigat, si huiuſmodi apoſtema non habuerit ſingulare mè. brum,

VIGESIMVMQVINTVM. 54

brum, admouendo ei quodcunque repellat, &
ad oppofitam partem retrahet & altringat.
Et fortafſe fiet tractio ad oppofitam partem
illius membri locati in parte oppoſita per di-
motionem, aut ſi aliquod graue pondus ferat,
nam ſæpiffime trahitur materia à manu in
qua eſt abſeſſus, ſi altera aliquod graue pon-
dus feratur, per horam[que] illud retineatur. Ea
vero quæ vim aſtrictiuâ habet, in calidis qui-
dem apoſtematibus debent eſſe exquifite fri-
gida: ſed in frigidis mixta his, quæ vim obti-
nét & calidâ & aſtrictiuâ, vt eſt ſchœnnâthos,
& vnguis odorat[que], ſeu cœchula idica, qua bla-
tam biſantiâ vocât. Accedente autem matu-
ratioe, minus aſtrictiuâ applicabis, quib[que] diſ-
ſoluentia admiſcebis, donec peruenerit ad vi-
gorem: tunc enim in equis portionib[que] miſceri
debét. Sed dû inclinat, reſoluétibus & mollié-
tib[que] vti ſat erit. ea vero quæ frigida ac mollia
diſſoluút apoſtemata, vim exiccatiuâ ac ari-
dâ habere debét. [G] quidé vis plus in calidis re-
periri ſolet. At apoſtemata quæ ab exteriori
cauſa ortu habent, nec vlla adeſt humoru re-
pletio, debét oino in principio mollientib[que] &
reſoluétib[que] curari: ſed nò eo modo quo curaſt i
primu genus. Veru ſi illud mébru q[ui]d apoſte-
mate laborat, fuerit veluti excretoriu alicui[que]
principis, vt ſut loca adenoſa colli, & apud aures
ipſius

CAPVT

ipſius quidè cerebri, aſcellę vero cordis, igui-
naq[ur] epatis, t[ur]c nullo pacto debet eis applicari
quod repellat, n[or]o quali h[ec]c n[or]o ſit vera curan-
di ratio eor[ur] apoſtemat[ur] : immo hoc eſt vere
preſens remedi[ur] illor[ur] apoſtemat[ur] : ſed nolu-
m[9] ea apoſtemata ſanare, i[mo] cupimus ea au-
gere, materiāq[ur] ad ea trahere, nec timem[9] ad-
dere læſioné illi particulę c[ui] principi opitu-
lari queram[9], n[or]a ſi materia reuelleremus, n[ui]
q[ui] fine formidine eſſem[9], quin materia ad no-
bile mébr[ur] p[uenire]t, vnde irreparabile ſubſe-
quereſt incōmod[ur], n[or]a nos pre[elig]imus mébr[ur]
l[edi] ignobile, vbi nobili ſuccurreſt. Immo nos
ſtudemus trahere materia ad mébr[ur] ignobi-
le, & vt in eo apoſtema oriaſt, ſiue cucurbitu-
lis, ſiue éplaftris calidis, vim attractiuá habé-
tib[9]. Et c[ui] h[æc] vel alia apoſtemata ſuppurá-
tur, & preſertim quæ ſunt in locis cauis, for-
taſſe ſp[ó]te, vel auxilio maturatiuorum reme-
dior[ur] diſr[ú]pent[er], & fortaſſe maturare ac r[ú]pe-
re ſimul conabimur. Maturatio a[ut]t p[фи]cif his
quæ oppilatiuá ac glutinatiuá habét vim ad-
ditá caleſactorię, quib[9] ipſe calor retineat. At
ſi quis huiuſmodi maturatiuis remedijs vti
voluerit, debet animaduertere, vtr[ur] calor in-
natus ſit i[bec]illus, & mébr[ur] tendat ad corru-
ptioné, t[unc] eni ea quæ vim habét oppilati-
uá & glutinatiuá admouere debet, & vti ape-
ritiuis

["VIGESIMVMQUINTVM. 55", "ritiuis ac pfunda ſcarificatiœ, mox reſoluti-\uis & exiccatiuis, vt adhuc in particularib9 li\nbris ſermo nobis cœplebitur. Sæpe præterea a-\npoſtema eſt profundū, ita vt cogamur trahere\nipſum ad parté cutis etiā cucurbitulis ignitis.\nAt in duris apoſtematibus, quæ terminū vi-\ngoris træſierint, cœueniens remediū ac regula\neſt, vti mollificâtibus remedijs, quandoq his\nquæ parū calefaciāt & exiccét, ne præ nimia\ndiffolutiœ quod craſſius eſt duriciem lapidis\naſſequatur. Immo id totū diffolutiōi paretur,\nmox diffolutio augeatur. Quod si poſtea ve-\nrearis ne ex diffolutiœ quod refiduī eſt, in la\npidé vertatur, reuertere iterū ad mollificâtia.\n& ſic iugiter pcedas donec partim mollificā-\ndo, partim diffoluèdo vniuerſū apoſtema có-\nfumetur. A poſtemata vero tumida, quæ œde-\nmata vocatur, curantur medicaminibus ha-\nbétibus vim calefactoriā cū tenui ſubſtātia,\nvt flatus diffoluātur, meatusq exigui dilaté-\ntur. nā horum apoſtematum tumidorū cauſa\neſt craſſus flatus ac meatuī obſtructio, Opor\ntet adhuc ſtudere, vt amoueatur ea materia,\nquæ vapore gignit flatuofum. Sunt præterea\nnōnulla apoſtemata vlceroſa, vt formica de-\nambulatiua, quæ quidē remedia refrigerātia\nexpoſcunt, eiudem generis ſunt apoſtemata\ninflammata, quæ phlegmonę vocantur, at nō\ndebent"]

CAPUT

debêt humectari, & si ipsi apoſtemati debereſt
humectatio: immo exiccent, quoniam in his ac-
cidens vicit iam cauſam. Eſt autem accidens,
ipſum vlcus, quod affutur ũ timet, vel quod iā
accidit. Vlceri enim cura exiccatiua debetur,
cui nihil noxium magis ipfa humectatiōe. In
intrinfecis vero apoſtematibus, debet materia
minui per venæ ſectionem & purgatiuū me-
dicamen. Debent etiā qui apoſtematibus hi-
fce vexatur, balneu vinum, & motus corpo-
reos ac animales immodicos, vt eſt iracūdia,
& id gen9 alia, euitare. Deinde inter initia de-
bent vti his, quæ fine moleſtia repellere vale-
ant, præſertim ſi id membru fuerit quale eſt
ventriculus, & iecur. têpore aŭt quo diffolué-
tia remedia cōueniunt, nō debent deeſſe tibi
ſtiptica odora, vt in præcedentib9 ſermonib9
iā te admonuimus. & iecur atq ventriculus
inter cetera membra his ſtipticis magis q pul
mo indigent. Ea vero remedia, quib9 vtimur
vt aluum leniāt, debent eſſe medicamina, que
vim maturādi & cum ipſis apoſtematibus cō-
uenientiā obtinent, vt hortenſe ſolanu, & caſ-
fia fiſtula. Valet autem ipſum ſolanu, ex pro-
pria natura, ad diffoluenda calida apoſtemata
intrinſeca. & qui his laborant abſeſſibus, nō
debent vti niſi tenui victu, & duim acceſſio nō
adſit. ſi acceſſionem habuerint, neq inter ini-
tia,

XXV. & XXVI.

56

tia, nisi forte vrgente vehemēti imbecillitate. Et qui apoſtema viſcerum ſimul cū defectu virium patiaſ, is ad interitū accedit, cum vires cibo tātum excitent, nihil autem magis lě dit q̧ cibus. Q̧d si apoſtemata diſſoluātur, be ne eſt. Sed si diſrūpant, tūc quæ detergāt bibi debét, vt aqua mulſa, & aqua ex ſaccaro. mox quę ſenſim maturent, cū his quæ vim exiccādi habent aſſumi debent. Tādem quæ exiccét ſatis erūt. Sed hęc exacte cognoſces ex libro, qui partiales cōtinet morbos. In apoſtemati-bus preterea internis, quæ ſub větre exiſtunt, cōmittiſ error, cū forte nō ſint apoſtemata ſed rupturæ, & tunc eorum apertio erit timoro-ſa, vel forte erit apoſtema internum quod nō eſt in peritoneo, ſed in ipſomet inteiſtino: & tunc apertio eorum non ſine diſcrimine erit.

Caput vigefimumſextum ſen quartę: De Apoſtematum apertione.

I quis aliquem abſceſſum aperire vo
luerit, debet ſciffura rugas illius mé-
bri imitari, niſi id membrum fuerit
frons, vel aliud ſimile. Nam ſi in eo
ſciffura ſecundum rugas fieret, incideret mu
ſculos frontis, & ſupercilium caderet. Verum
in membris in quibus rugæ contra ordinem
villorum muſculi procedunt, cōtrarium fiat.
Debet igiſ qui incidit, ſcire artem ſecādi ner-
uos,

uos,

CAPUT

uos, ac venas & arterias, ne oberret, & aliquid
horu̯ incidat, & medicamēta fanguinem ad-
ſtringētia apud ſe parata habere, ac emplaſtra
dolore mitigantia, & inſtrumēta ad id idonea.
habeatQB ſecu̯ aliqua, vt ſunt medicamina Ga
leni, & velut pilos leporis, & telas ſeu ſtamina
aranei, & albū oui, & vrētia. omnia enim hæc
phibent ſāguinis fluxu̯, ſi accidat, ſiue ex er-
rore, ſiue vi ad id inductus quis fuerit, & ha-
beat penes ſe medicamina molliētia. Et cum
aperitur abſceſſus, & extrahiſt id quod intus
erat, non debet admoueri ei oleum, neq[ui]a,
neq[ui] linimentu̯ in quo ſit oleum, vel ſeuum a-
bundans, vt eſt vnguentu̯ basiſicon: ſed debet
apponi velut linimētum ex chalcitide, quod
fiat cu̇ eo indigebit: & ſupra ipſum imponat
ſpongiam madefactam ex vino auſtero.

Caput vigefimumſeptimum fen quartæ: De
membri corrupti curatione, eiuſq[ui] ſectione.

Vm aliquod membrū corrūpitur ob
aliquā malā téperaturā in eo exifté-
té, cu̇ materia vel fine materia, & nō
ſuffecerit ſcarificare, aut linire his
que ipſu̯ corrigāt, de quib[9] facta eſt mentio in
libris particularib[9], tūc caro corrupta quæ in
eo eſt oino auferatur. & fati[9] eſt id fine ferro
fieri, quatenus daf[te] quoniā ferru̯ ſi fortafſe te-
tigerit muſculorū fibras & arterias, leſdet eas.

Sed ſi

VIGESIMVMSEPTIMVM. 57

Sed si id nō sufficiat, & corruptio iā deuenerit
ad carné, tunc necesse est ipſam ſecare, & locu
ſectiōis oleo feruēte vrere. Sic eni à vehemen
tia malitię ei⁹ nos tutiores reddit, fluxus ᵃ ab-
ſcindeſt, ac ſuper locu ſciffum caro & cutis ad-
uētitia diſſimilis, ſimillima tamé, ſua duricie
ipſi carni oriet. Et cū deueneris ad inciſionē,
debes intromittere ſtylū, quo fit tentamentū,
& in circuitu offis ipſum circuſducere dū in-
uenias ſanā vnionē. nā vbi dolor auget ex ſty
li ductu, inibi quidē ſanitas terminat : fed li
locus ille relax⁹ fuerit, & eius vnio imbecillis,
tūc illud ſecari debet. Quandoſ pręterea p-
forabis id qd circundat os, quod ſecare cupis,
ita vt terebellis circundeſt, & rūpatur, ſecetur-
ve. Quādoq[us] vero ſerra ferrabis. At cū id ef-
ficere volueris, fac vt intermediet aliquid in-
ter inſtrumentu quo incidit, terebellúmve, &
ipſam carné, ne dolorē adferat. Et si ſuper os
quod ſecare intēdis fuerint veluti arteriæ p-
minētes, nō hārētes inter ſe, nec ſpereſt eas in
recta habitudinē reduci poſſe, immo timeas,
ne id quod in eius circuitu est, corrūpatur, tūc
caro debet ab eo remoueri, vel ſciffiōe, vel de-
ligatura, aut extēſione, ducēdo ad oppoſitam
parte, vel aliqua alia induſtria, ad qua ipſe vi-
fus te diriget. & si ibi aliquod mēbrum nobile
adfuerit, tūc inter ipſu & illud os aliquid in-
h[oc]tercipi

CAPUT

tercipi curabis, velut septis, ex fruſtis panno-
rum, vt his ab eo diſtet, deinde ſeca. At ſi hu-
iuſcemodi os fuerit, velut os coxę, & magnu,
muſculis, arterijs, venis¢ proximù, eius quo-
que corruptio immodica, tunc medicus debet
ab eo negocio ſe abſtinere.

Caput vigefimūoctauum fen quartæ: De cura-
tione ſolutionis vnionis, ac vlcerum generum.

Ontinuitatis ſolutio magnorū qde
mébrorū, equatióe, & cōueniēti deli-
gatióe, que i arte ligádarú fractionú
dicta ſunt, & adhuc ſuo loco tibi diceſt, curat.
Mox quiete, victuæ glutinatiuo, ex quo callú
ſeu porú carnoſú gigni ſperabis. & vtræb par-
te fracture maxia hétíóe vnire facias, & ſup-
ponas bracteas, quas ſup vnioné partiú valis
ærei fabri ærarij ſolent apponere. labiaæ fra-
cture vi aſtringas, atæ ipleas. ná falſú eſt poſ-
ſe coaleſcere os, preſertim in étate adulta, niſi
hac ratióe: qm no pót vlle pacto cōglutinari.
De curatióe tń fracture, adhuc faciem9 cōple
tú ſermoné in ſingularib9 tractatióib9. Cura-
tio vero ſolutiōis cōtinui, ¤ in mollib9 cōtin-
git mébris, tres cōplecti itétióes, ſi cauſa fue
rit fortis. Prima eſt, abſcindere id qd pfluit,
ſiſtere, materiá ei9 ſi ſeſtinet vt noceat. Se-
cuda eſt, ſciffioné vnire medicaminib9, ac ci-
bis cōgruis. Tertia vero eſt, putrediné phibe-

re quo

VIGESIMVMOCTAVVM. 58

re quoad fieri pōt. Qd si his trib9 vnū desit,
ispice reliqua duo. Quot aūt modis sīftat id
qd pfluit, iā noſti. Vnio vero fit cogēdo i vnū
labra vlceris, si in vnū duci poſſint, exiccāti-
busq, ac glutinantiū aſſūptiōe. Nec te lateat
intétione curatiuā vlcerū eſſe ipſa exiccatio-
né. Qd si vlcus fuerit purū, exicceſ tīn: ſed si
putridū, adhibeant medicamēta acria corro-
dentia, vt ex chalcitide, & myſi, & arſenico, &
calce: & ſi nō valeat, tunc neceſſe eſt deuenire
ad igné. Medicamétū aūt qd ex flore æris, &
cēra, & oleo cōſcifi, moderatū eſt i hoc nego-
cio. flore eni æris mūdificaſ: oleo vero & cēra
mordicatio imodica tolli. Dico adhuc, quòd
omne vlc9 neceſſario eſt, vel ſolū & ipſū p ſe,
aut cōpoſitū. Solū autē ſi exiguum fuerit, ni-
hilq i ei9 medio erofū fuerit, tūc labra debét
vniri, ipſūq faſcia inuolui, cū maxia tī ani-
maduerſiōe, ne aliqd olei inter ipſa labra in-
tercipiat, aut pulueris inſpergaſ: hæc eni p-
hibét ipa vniri. Idétidé fieri couenit i magno
vlcere, cui9 ſubſtātiæ nihil desit, & pars altera
alteri cōiūgi poſſit. At vlc9 magnū, qd nō pōt:
vniri, ſiue id fuerit ſciffura, aut capacitas ple-
na ſanie ex q aliqd ſubſtātiæ ipſi9 mébri de-
perditū fuerit, ei9 quidé curatio eſt exiccatio.
Sed si id deperditū cutis fuerit ſola, tūc quod
cuté obducat expoſcit, & id quidé vel per ſe,
h ij & tunc

CAPVT

& tūc aſtringētibus, aut per accidēs, & tūc ca-
lidis vti oportet, paru tamé, ſitq id vſtum ex-
myſi, & chalcitide. Hæc eni magis faciut ad
exiccationē, & magis cruſtā gignunt. quod ſi
imodica hæc eſſent, corroderet, vlcusq auge-
ret. At ſi quod deperditu eſt, fuerit caro ſola,
vt in vlcerib9 pſfundis, no ſeſtines cicatricem
obducere. Immo prio debes i generāda carne
ſtudere. Gignunt aŭt carné, quæ primu ordi-
né exiccādi no multu träſgrediunt. ſed circa
hoc quědā cōtéplari prius oportet. primu té-
peramentu radicale ipſius particulæ, tépera-
mentuq vlceris. Nā ſi illud měbru fuerit tem
peraturæ valde humidę, vlc9 vero no, tūc exi-
gua exiccatio in primo videlicet ordine ſat e-
rit. quoniā morbus ipſe no multu diſtat à na-
tura mébri. Sed ſi měbru fuerit ſiccu, & vlcus
vehemēter humidu, tūc quæ in ſecudo & ter-
tio ordine exiccát, ſunt neceſſaria, vt ſuę tem
perature reſtituat. In téperatis vero téperata
ſunt opportuna. Ad hęc & vniuerſi corporis
téperamentu iſpicere oportet. Quoniā ſi cor-
pus immodice ſiccu fuerit, & illud měbru qd
eſt auctu in humiditate, fuerit téperatę humi-
ditatis in cōparatiōe ad corpus téperatu, tunc
debet equaliter exiccari. itidę ſi corpus fuerit
in humido auctu, & měbru declinet ad ſiccita
té. Sed ſi ſimul i exceſſu egrediātur, vel egref-
ſio fiet

VIGESIMVMOCTAVVVM 59

fio fiet ad humiditaté,túc maior exiccatio cōuenit:& fi ad ficcitaté,minor exiccatio eſt neceflaria.Porrò ipſi⁹ medicaminis exiccatiui facultaté contéplari oportet.nā licet exiccan tia medicaméta,quę generát carnem,nō adhibeant,vt exiccatione ita validā efficiāt,qua phibeatur materia effuſa,quę eſt apta carné in mébro generare,vt ea quę ad generandā carné nō ſunt adinuāta,ſed ad obducédā cuté,defiderātur tamé vt magis detergát & abluant, quę exiccát, & quę quidé vt figillét & cōglutinét,admouétur, & oia medicamina quæ cistrà mordicationé exiccát,inter carné pducen tia aſcribūtur,quonía omne vlcus in loco nō carnoſo,nō eſt aptū cito ſanari,Itidé neqú orbiculare.In medicaminibus pręterea exiccan tibus & aſtringétibus,quę ad curationé vlce-rū internorū adminiftratur, debét admisceri quę detergát,vt mel,ac ea quę ppriá respiciut particulá,velut quę vriná ciét,vbi inſtrumen torū vrinę accońmodatorū vlcera curare téta-mus.ſed cúcicatricé ducere cupimus,túc medicaminib⁹ vtimur, quę cū ſua aſtrictióe habeāt adhuc exiccare & cōglutinare:vt eſt terra Lemnia,quā figillatā vocát.Scias adhuc φmulta ſunt quę vlc⁹ ſanari phibét, vt eſt mé bri intéperies: idcirco oportet eius correctiói ſtudere.Mala quoq fanguinis téperatura qui h iij ad

CAPVT

ad ipfū vadit, idē phibet. Quare his qui opti
mū humore gignut corrigi debet. Multitudo
adhuc ſaguinis qui ad illud fluit, ipſum č hu
mectat, id quoq efficit: cui ſucurrédū eſt euα-
cuatione, & vict⁹ attenuatiōe, deabulatione č,
ſi fieri pōt. Ad hæc offis ei ſubiacentis corru
ptio idē facit, emittedo ſanié, qd quidē vitiū
nullū habet remediū, niſi rectificatione illius
offis, eius č abraſiōe, ſi fieri pōt, vt abraſio cor
ruptionē tollat, ablatiōe č, at č ſectiōe. ſepiſ-
fime præterea cogit qui vlcera ſanat, vt ferat
apud ſe emplaſtra trahētia offis fragmēta, ha
beat č inſtrumēta quib⁹ ea educat. aliâs enim
vlc⁹ ſanari impediret. porrò vlcera cibo indi-
gēt, vt opitulet eis: ſed ei⁹ minutiōe, ad abſci-
dendā materia ſaniei. Verū he duę neceſſita-
tes inter ſe differēt: qm ſanies vires debilitat,
ppterea roboratiōe idigēt. at vbi multiplica-
tur, iedia indiget. quo circa medic⁹ debet eſſe
hui⁹ negoci rector. Cūč vlc⁹ fuerit in prici-
pio, & incremēto, nō debet balneū ígredi, nec
aqua calidā tagere: qm traheret ad ipſū qd a-
poſtema augeret. at ſi iā vlc⁹ qeuerit, & ſanies
genita fuerit, tū forte id licebit. Omne pterea
vlcus qd citi⁹ iuſto claudit, dū in ſupma parte
cōſolidat, eſt in via ad cácrenā. Inſpicere igiſ
oportet ſemp ſaniei labrorūč vlceris colorē.
č ſi ſanies multiplicet, nō multiplicato cibo,
illud

VIGESIMVMOCTAVVM. 60

illud est ipa maturatio. Nunc vero de curatiœ
rupture differam⁹, & dicam⁹ φ cui ruptura sit
solutio cōtinuitatis pfunda sub cute, idcirco
valétiora medicameta requirit, ḓ quæ i ſumo
corpore exiftit, ſed qm ſanguis vberrime cō-
fluit ad ea, idcirco diffoluëti indiget medica-
mine, qd quidem no debet imodice ſiccari, ne
tenue diffoluat, & craſſu in lapide cōuertat.
facto aūt officio ipsi⁹ diffoluëtis, glutinatorij
vſus neceſſarius est, ne ſordes mediæ vlceris
coitū ipediāt, & i lapide cōuertant, mox qua-
libet leui de cauſa putreſcāt, vL euellant, & ſo
lutio cōtinuitatis redeat. At si ruptura pfun
dior fuerit, debet particula ipſa ſcarificari, vt
medicamè magis penetret. Ruptiōi pterea cui
leui fractiōe fortasse venę, ſectio p cura ſatis
erit. At si ruptio cōtufioni adiūcta fuerit, tunc
cōtusio debet curari medicaminib⁹ cōtufioni
idoneis, & si cōtusio fuerit magna, curet exic-
cātib⁹, & si exígua, velut pūctura ac⁹, tunc eāna
turæ cōmittem⁹, niſi fuerit venefica iterimés,
vL magno cruciatu dolorè afferés, aut tetige-
rit neruū, vnde apoſtema & pulſu oriri verea
mur. In fractura vero offiū ſufficit leuis deli
gatura, nō doloroſa, & ſupponere medicameta
ad fracturas ppria. In caſu vero vL ictu, vL alijs
id gen⁹, neceſſaria est venę aptio i cōtraria pte
facta, victusq[ula] tenuitas, carniuō euitatio, & id

h iiij genus

CAPUT XXIX.

gen9 alia, linimétis quoq ac potionib9 ad id,
ia in particularib9 comentarijs inſcriptis, vti
par eit. De ſoluta auté cōtinuitate, quę mem-
bris nerueis ac oſſibus accidit, poſtea tiet ſer-
mo vbi de particularibus rebus tractabitur.

Caput vigefimūnonu ſen quartæ, De vſtione.

Stio, qua cauteriū vocat, eſt efficacif-
limū remediū, qd valet ad phibédam
expafioné corruptiois, & pticulā cui9
interperie corrigere cupim9, roborādā,
materiasq corruptas mēbro iſixas diffoluédas
ſaguinisq pfluuiū ſupprimédū. Inter metalli
ca aut inſtrumēta ignita, qb9 aduſtio fit, præ-
ſtātius eſt aurū. loc9 aūt vbi cauteriū fieri de-
bet, vel ſeſib9 dephédit, ita vt vſtio manifeſte
appareat vbi nā fiat. vel locus id pſūdus erit,
intra imā parté alicui9 mēbri ſit9, vt eſt naſ9,
& os, & podex, & id gen9 alia, vbi oportebit a-
liqua formula veluti vagina vti, ſupra qua i-
clineſt, vt eſt illud genus terre ſamiæ, q After
vocaſt, ab Arabibus talk, & vt gen9 illud chi-
moleq terre, q rubrica eſt, vulgo ſinopis, & ab
Arabib9 magra dí: hęc igitur debet aceto p-
fundi, mox pano inuolui, & aqua roſacea aut
aliquibus ſuccis infrigidari. illaq formula in
illu meatum introducaſt, ita vt locum vrendu
ambiat, deinde ferramentu ignitum intromit
tatur, vt locu pertingat, & no ledat quod i cir

cuitu

CAPUT TRIGESIMVM. 61

cuitu ei9 exiftit, præfertim fi ferramétū illud
vrens tenuius fuerit cauitate formulæ, ne ei9
formulæ latera interna cōtingat. caueat pre-
terea qui vrit, ne ferraméto illo ignito, vſcb ad
neruos, & tédines ac copulas ptraſeat. Quod
fi vſtio ad ſanguiné ſiftendū fiat, tunc validi-
or eſſe debet, vt cruſta quæ gigniſt pſfundior
ac craſſior ſit, ne cito decidat. na vbi ſanguis
proſluat, ſi cruſta ceciderit, mai9 inferet nocu
métū q prius. At ſi ad tollendā carne corru-
ptam vſtionem feceris, & terminum incolu-
mem depreſhendere velis, ſcias eū eſſe vbi ad-
eſt dolor. & fortalſe cogeris vna cū carne os,
quod ſub carne exiſtit, vrere, & vſtionem infi-
gere, donec tota eius corruptio tollatur. Si ve
ro id quod vritur, fuerit vt caluaria, tunc ca-
ue ne cerebrum ferueat, & ne membranæ ipſe
cōuellant, aliás vero nō verearis itegre vrere.

Caput trigesimū ſen quartæ: De dolorum mi-
tigatione.

Aufas dolorū ſub duplici genere cō-
tineri, videlicet ſubita temperaturæ
mutatioe, ſolutionecb cōtinuitatis, ia
noſti.nec te latet has diuifiões tandē
deduci vel ad malā téperaturā calidā, vel fri-
gidam, vel ſicca, ſine materia aut cū materia
humorosa, aut flatuoſo ſpū, aut apoſtemate.
mitigaſt igiſt dolor his q cōtraria ſut illis cau
ſis, quo

CAPVT

fis. quo aŭt pacto fiat contrarietas, cuiq[ui]b[us] earū, etiā noſti, didicifti pręterea ḫliter curet mala tpatura ac apoſtema. Ois adhuc dolor q[ui] validior fit, iterſicit q[d]e, ac p[io]o corpori frigiditatě rigoreq[ui]b[us] adfert, mox minor reddiſt pulſ[us], deide penit[ut]9 amittit, poſtremo tāde moriſt æger. Porrò q[c]cqd dolorè mitigat, vel tpaturā iſmutat, vel materiā diſſoluit, aut ſel[ui] ſtupid[ui] reddit. ea vero q[ui] molliut iter facile dolorè ſol uétia locan[ti], vt anethū, & l[ini] ſemè, & ſertula cāpanica, melilot[us] vocat[us], & anthemis, cha memelo vocat[us], & apij ſemè, amigdaleq[ui]b[us] ama-rè, & q[c]cūq[us] p[ri]o ordine ſunt calida, & p[er]ſertim aliquā glutinat[iu]ā vim h[n]t, velut g[ui]mi q[d]e arbor prunor[u] refuſat, & amyl[ui], & g[n]na ceru ſe, & croc[ui], & ladan[u], althea, amom[u], & braſſica, rap[u] eor[u]q[us] decoct[u], adipes, & œſlippi ce-rat[u] ac olca q[ui] i[mi]b[us] c[ó]pón[u] medicamin[u] tra-dita nobis ſut, ac ſolutiua & purgatiua medi-camina q[c]cūq[us] fuerit, hui[us] ſut g[n]nis. porrò ea q[ui] mollificat, debět poſt euacuatioes adminiſtra-ri, ſi euacuatio couenerit, itidě & q[ui] apoſtema-ta maturat vel apiut. Inter vehemèter ſopo-ratiua prim[u] eſt ſucc[us] papaueris, ſeu meconio, q[d]opi[u] vocat[us], & mandragora, radic[u]q[us] ipſius cortices, & papauer, hyoſcyam[us], & cicuta, & ſo lan[u] ſonifer[u], lactuca, & ex hor[u] ſuma eſt nix, & aq[ui] frigida. S[ep]iſſime p[er]terea comittit error in dolo-

TRIGESIMVM.

62

in dolorib9 q ab extrinsecis caufāt, vt à calore,
vel frigiditate, aut eminétia puluinariū, aut i-
cōmodo de cubitu, aut caſu, dū ebri9 eſt, & alio
ſimili, q̣rū cauſa ítrinſec9 ġriſt, & ſic delinquit.
q̣propter oportet id nō ignorare, nec latere, v-
trū adſit plethora, nec ne, & ſciatur vtrūadſint
cauſę ipſi9 plethorę iā notę. Et fortaſſe cauſa
extrinſecus pueniet, & iā intrinſecus ípreſſe-
rit, velut qui aquā biberit frigidā, vnde vche-
més oriet dolor in ptib9 větriculi atq iecino-
ris. Et multoties eſt neceſſaria aliqua magna
euacuatio, vel aliquod magnū præſidiū, qńq
tamé ſufficit balneatio & magnus ſonus, vt ſi
quis aſſūpſerit aliquod calidū vnde dolore ve
heméti caput cruciet, cui tñ potio aque frigi-
diſtimé ſufficiés remediū erit, fortaſſe tamen
id quo certam9 doloré remouere, tarde impri-
mit ſua actionem, ita vt æger non poſſit dolo-
rem ferre vſq ad illud těpus, vt eſt euacuatio
materiæ retétæ in villis inteſtinorū, efficiétis
doloré inteſtini colit aut erit velocis ípreſſio-
nis, ſed maxime ledés, vt eſt ſoporatio illata i
particulā dolore colico affectā, medicaminib9
id faciétib9, ita vt medicus de hoc negocio ma-
xime erit perplex9. Idcirco efficaciffima cōie-
ctura præditus eſſe debet, vt cognoſcat quod-
nā horū duorū téporū diuti9 perdurare poſſit,
vtrum viriū, vel doloris conſtantia: ac vter nā
horum

CAPVT

horū affectuū magis lædet, vtrū dolor ne, an
nocumétū, qd ex foporificatiōe oriri suſpica-
mur, vt qd cōuenienti⁹ eſt præponat, forte eni
ſi dolor remāſerit, interimet ſuo vigore & ma-
gnitudine. Sed ſtupor fortaffe nō iterſiciet, q-
uis aliās lědat. Immo fortaffe poteris ei⁹ nocu
mentū corrigere, & iterū medicamine cōdecē-
ti poterit curari. Verū cōſtitutionē foporifici
medicaminis eiusq[ui] qualitatē inſpicere opor-
tet, vt leuiori vtamur, illudq[ui] cū ſuo correctiuo
remedio, qd antidotū vocāt, cōponem⁹, niſi af-
fectus ita eſset vehemés, vt maxia idigeret ſtu
piditate, vel forte particula illa adfecta nihil ti
mebit ſtupeſactionē, ſi in ea adminiſtreſt, quia
nō inferet inde maximū nocumétū, vt ſtupe-
factiuū medicamé admoueat, vel forte erit tu-
ta potio medicaminis ſtupeſactiui, vt fit in do
lore oculi:nā min⁹ hěc lědit oculū, q[ui] linire ip-
ſū. Et forte poterit facile corrigi nocumentū
pueniens ex potatiōe illi⁹, in alijs mébris. At
in dolore coli iſteſtini creſcit lěſio:q[ui]m materia
augebit frigiditate,& cōgelationé, ac duricié.
Medicamina præterea ſtupeſaciētia q[n]n[ui] mi-
tigāt doloré, ppterea q[ui] dormire faciut:nā ſō-
nus iter cauſas doloris mitigatiuas reſerſt: prę-
ſertim ſi ſecū inedia affociet i dolore materia-
li. Stupeſactiua vero cōpoſita, quorū vis medi-
caminib[ui] correctiuis refringiſt, tutiora ſunt, vt
eſt

TRIGESIMVM.

63

est medicamen philoniī,& trochifci noiatide
trib9 cōpoſitio vocata diatrion.verū min9 ſtu
peſaciunt,& recētiora eorū vehementi9, anti-
quiora vero nihil,media vero mediocriter ſtu
peſaciūt.Dolorū pterea aliq ſunt validiſſimi,
qui tñ facillime curant in quibusdā tpibus,vt
ſunt qui ex ſpiritu flatuoſo ortū hīnt. Immo
qńq mitigant,ac eis ſat est irrigationē aque ca
lidæ ſuperfudiffe-verū illud remediū vnū mi-
nat periculū, videlicet ne ſi forte cauſa dolo-
ris fuerit apoſtema,& exiſtimat eſſe ventoſus
flatus,cui li,i initio preſertim, ſuperfundaſ a-
qua calida,augebi nocumétū. Immo fortaſſe
nocebit etiā in flatuoſo, cū nequiuerit flatum
diſſoluere,& expāſio qtitatis e19 inde augebi.
Fomentatióes etiā quę calefaciunt, vétoſitate
curat:& iter hmōi medicamina præſtātius est
qδ exiccat,vt miliū : niſi forte illud mébrū id
nō ſuſtinuerit,vt ocul9,qui quidē impoſitione
pannorū calidorū calefit. ſiunt adhuc fométa
oleo calefacto. Validi9 pręterea fomentū est, ſi
farina erui ex aceto coquat & exicceſt, deinde
fiat ex ea fométū. Ad id vero inferi9 remediū
est furfuris decoctū.vapor pręterea ſalis mor-
det.miliij quidē eo preſtātior, verum debilior
est.qńq adhuc fit fométū ex aqua p veſiculā,
qδ quidē & tuti9 & lenius est. Verū niſi ani-
maduertat, efficeret qδ paulo ante dictū fuit.

Ad hæc

CAPUT

Ad hec cucurbitulę ignitę sūt huius generis
maximecß dolorē fedant flatuofum, & si iterū
sepetātur tollet penitus dolor, verū ex huius-
cemodi remedio pōt accidere quod supra di-
ctū eſt, ſedat pręterea dolor leui deambulatio-
ne ac diuturna, ppterea quòd mollit. Itidē &
tenues adipes ſatis noti, oleacß iā nobis enar-
rata, porrò ſuauis melodia muſicalis, preſerti
quæ ſomnū induxerit, ac his quę letitia affe-
runt vacare, validiffimum mitigat dolorem.

Caput trigelimumprimum, ſen quartæ.

I duo ſimul cōcurrāt morbi, ab eo in-
cipiendū eſt qui habet vnū triu horu
pprioru, primu eſt, vbi nō poſſit ſe-
cūdus morbus curari niſi curet ipſe-
met: vt apoſtema & vlcus ſi cōiugatur, primo
eni apoſtema curabim,9, donec mala intepera-
tura, quę illi cōiuncta eſt, auferaſ, qua exiftē-
te nō poterit vlcus curari: mox vlcus ipſu cu-
rabitur, ſecundu, vbi alter alterius adſect9 fue
rit cauſa, vt cū opilatio & ſebris coeāt, prius e-
nim opilatione, ſecudo ſebrē curabim,9, nec ſe-
brē timebimus, vbi opilationē his quę caleſa-
ciūt apire velimus. Phthisim vero exiccātib9
curabimus: ſebriscβ in nulla erit cōſideratioē,
qm impoſſibile eſt ſebri tollere, eius cauſa ad-
huc relicta, cui9 cauſe curatio eſt ipſa exicca-
tio, quę quidē ſebri officit. Tertiu vero, vbi al-
ter altero

TRIGESIMVM.

64

ter altero affectu periculofior fuerit, vt si febris
côtinés, quę synoch⁹ nominaț, cōiungaț refo-
lutioni, qua paralyſim vocāt, tūc eni lynochū'
extinguentib⁹ remedijs, ac venę ſectioe cura-
bimus, paralyſim ḿ deſpiciemus. At vbi mor-
bus cū accidēti coierit, tūc morbū curare inci-
piemus, niſi accidēs morbo preualuerit, tūc e-
nim accidēti curā adhibebim⁹, morbū vero nō
coſiderabimus, vt i vehemétiffimo ac difficili
inteſtini coli dolore, vbi quidē ppinamus quę
ſtupefaciūt, ḿ quis per ſe colo noceat. Itide qńq
poſtponimus ſaguinis emiſſionē, ḿ quis eſſet cō
ueniſs, ppterea qa adeſt ibecillitas vētriculi,
aut pceſſerit alui deiectio, vſ nauſea preſēs fuerit: & forte nō tardabim⁹, ímo venā ſecabim⁹:
ſed cauſam ipſam totā omnino nō abſcinde-
mus, quéadmodū in morbo cōuulſionis nolu-
mus totū humore diſcutere, ímo de eo aliquid
relinquim⁹, vt à cōuulſiuo motu diſſoluāt, ma
nēte interi natiuo humido nō diſſoluto. Hæc
igiſ ſuma breuiū ſermonū noſtrorū artis Me-
dicinē, de vniuerſalib⁹ regulis ſatis ſit, nūc ve
ro ad eā ptē opis noſtri, quę de ſimplicib⁹ me-
dicamentis tractat, nos deo duce accingemus.

FINIS.

Parisijs in officina Claudij Cheuallonijs.

Anno 1532

4. **AVICENNA (ibn Sina).**- Avicennae Arabis Medicorum ob succinctam brevitatis copia, facile principis Quarta fen, primi de universalitatione medendi (ex Hebr.) Interprete JACOB MANTINO medico Hebreo. Parisiis, in officina Claudii Chevalloni, 1532. 8°. old boards. (LXIV lvs.). ... Hfl. 675.-

EXTREMELY SCARCE.- cf. Hirsch I, 356-9; unknown. Friedenwald, p.107, this ed unknown; Wininger, Jüd.Nat.Biogr.,IV-259; Jüd.Lex.III, 1369; cf. Steinschn.Cat.Bodl.4486, sub 2 and his ample note; this ed unknown and no.5575, ample note reg.J.Mantino : this ed also unknown. Unknown to: Brunet and Graesse. The translator of the book. Jakob b.Samuel Mantino (1490-1549) was court-physician to Pope Paul III. By translating medical and metaphysical work from Arab and Hebrew into Latin he gave an important contribution to deeping of medical science. He wrote important medical works as well. With fine printer's device on titlepage.