Anno ab incarnatione domini. ccc. marc. antoni. uer. xiii. abangusto regnú cú aurelio comodo fíre suskepit. quos reponit cú eleuther uir tés pontifica tui romane eccle p[re]est. mít it ad eú luci brittaniam rex eplám. obsecan[ur] ut p[er] mandat[us] xpían[us] efficere tur. Et mox effectú pié postulationís elec[ut] est. Suscepta q; fide brittaní ulq; ite pora diocletiani princip[is] immolatá integráq; q[eda] pace seruabant.

Anno ab incarnatione domini. clxxxviii. seuer[us] genera afer t[em]politan[us] ab oppido lepti. xvi. ab augusto i[per]nú adept[us]. xyvii. annis tenuit. Isic natura seuís multí sepp bellís lacellit. fortíllime q[ui] de r[é] publicá s; laboriosíllime rexit. Clic[to] erat civil[us] bello[que] ei gravíssima occurrer[em] in brittaniam. defecta pene omní socios tralít. ubi magní gravíb[us]; plíí[s] sepe gestis. receptá parte infulg[us] a ceterís indomitís gentib[us] muro ut q[ed]a estímant. ſed uallo distingenda putant. Oui[que] eten[i] de lapidib[us] uall[us] úi q[ui] ad repellanda ui hósti. caltra muní un[em]. fit de cespitib[us] q[ui] circu[c]iſi[s] é terra uélut muní rus extruit. altí ſup terrá. ita ut in antea fit fossa de qua leuati sunt cespites. ſup quá ſudef de ligni fortíllimi p[re]ſi. Jtaq; Seuer[us] magná fossam firmíllimíng; uall[us] crebris inſup trib[us] c[um]mi tu a mari ad mare clu[em]. ibi[q] ut apud eboracú op pidú morbo obit. reliq[em] duos filios báſſiam[us] v getam. quos geta hóſt[us] public[em] indicat[ur] interit. Báſſiam[us] antoními cognomine ad ſumpto regno po

Anno incarnationis J[oh]n[ae]ſt. dominice cclxxxvi. diocletian[us]. xxxviii. abangusti impato[re] ab exercitu elec[ut] annis. xx.

fuit. maximianuq; cognomito ereuiju sociu creavit in
perii. Quoξ têpore caraulius dea genere qede infimus.
fed et êfilio v manu prout: cù ad observanda oceani li
tora. que tè franci ex Taxonel infestabant poter plus in
pmiciè qua in pfeetu rei publice ageret. Creptà p
doni pèla nulla ex parte restituendo dominus fed
sibi soli undicando accedens. huic picione qa ipfus qof,
hosţel ad mei sandos fine artifici neglegentia per
mittet. ex quâ obrê a maximiano iust occidi.

pur purà huic fit ac brittaniam occupant. Quib[us] hi
bi vii. annos fortissime indicatis. ac reentis
tandem fraude affecti socii huius interfeet est. Allec
te postea ereptâ caraulio multa p tennu tenunt.
quê a sclepidor pfeet ptorio oprefit. brittaniam, q
post decê annos recepit. Interea chocletian in ori
ente maximani hervit in occidente naltari eccl[es]i
affligi. intificiq. xpianol: decimo post Nekone loco
pcepunt. ex hec psecutio omnib[us] fere ante h[us] factis.

dumturnor atq. immanor fuit. Nà p[x]. annos
incedens ecclesiarii p[er]sionibus innocentum.

caecilib[us] martirù in cella biliter acta ê. Demq; etiam
brittamâ tuâ plurima ch[ie]fessionis cl[aus]iora gl[ia] sub
leqde in ea p[er]sone est se Albán de Y limanu.
quo preſtitur fortunatùs in lande virgini cù
beato[rum] martirù q[ue] de toto ok[que] ad cl[au]m uenirem.
mentionem faceret ait. Al banu ex regni fecunda
brittania p[er]fert. Qui uidelicet Albán pagani ad
huc p[er]fid[us] cù principi mandata aduerſus xpianos
leuient. cl[au]ricù quenelà p[er]secutore flugient[em] homi
cio recepit. Quê cl[au] orationibus c[um]nuil ac uigulò
die noctuq; studere espiceret. ſubito cl[au]sna gl[ia]

VII.

respeſt evēplu fidei ac pietatil illi coepit emulari. ac salutrib ei exhortationib paulati edoctus. reḥ tils idolatē tenebril xpianul integro ex cœle fac et. Cujq; p[ro]ſat cleri]c aliquot die]b apud e]u hoſpitaretur. puemt ad au— re]s neſandi principil ā ſellōre xpi. cui net dui fuerat loc] martyrii deputat penel Albani latere. uncle]tati iullit militel e]u diligenti inqui vere. Oui cui ad tuguriu martyril puemillent. mox ſe ſe] albán phospite ac magistro ſuo ipſi habitu id est caracalla qua uestiebat inchut militib exhibuit. atq; ad iudicem i]ne]t p[ro]chic]t est. Contigit aut iudi ce ta horá qua ac e]u albán elucebat aris alliftere. ac clomonib hoſtial offerre. Cujq; uicillent albaniu. mox ita ſuccentil ſimia: —q[ui]t ſe itle ultro p hoſpi te t[em]e ſubepat militi— b offerre ac duci]rimi da ut prehimpit. lſet. Ad ſimulacta clomonu quibus adſiſtebat e]u iullit pttrahi qa] rebellē inqenſ ac ſa crileg] celare qua] militib reſdere maluisti ut con téptor diuui meritá blaſpivemi]e tue pená liſ.

Que e]uq; illi deſebant] ſuplicia ſoluere habef. ſi a e]u tu ni]e religioni] diſeedere téptal. At ſe] albán] q[ui]t ultro p[ro]ſeutorib fidei. xpianu &c] p[ro]ciderat. ne quaqua] mina] principil metuit. ſed accinet armi] militie ſpiritali] paſa ſe iullil illi] parere nolle p nunciabat. Tu] i]de] cui] inq[ui]t ſamili]e ut generi]ſ. Alban] respondit. Quid ad te p[rin]et qua ſim] ſtrurpe geni]t? ſed ſi uermatě religioni] au dire deſideral. xpianu i]a i]ne &c. xpiamſq; officiis uacare cognos]ee. Ait i]de] No]m tuui quero. q[ui]t ſine mora i]n inſinua. At itle. Albani] inq[ui]t a p[arentib uoc]o] & d[um] u]e]p]ui ac u]uiu] q[ui]nui]er y]ſa

civitati adoro et colo. Tum iudex repletur acucunda diu. Si uti phennil iure felicitate frui, et iis magnis sacrificate ne differant. Albatrrespondit. Sacrifieta hec que a uob redduntur demonib? nec auxiliarium iub ichti posset, nec sicut cantium hibis defideret ut uota plere quinimo qucui; hibis simul acris obrule rit sacrifieta etna! inferni penal pmercede reciperet. Huiis auditur iudex. nimio furore corromus. cecchi seim eti effensor! a tortorib pcepit. autunans se uerberib qua uerbil ni poterant. cordis et emolire estantia. Qui eui tormentis afficeret acerrimus. pacienter hec p dano imo gaudent ferebat. At ubi iudex illi supari uel a cultu xpiane religionis reuocari ni posse psenlit capite eui plecti inbet. Cuiq; ad morte duceretur: puent ad flumen ac muro arerna ubi feriend erat meatu rapidissimo diuicdebat. Vicit q; ibi ni paruà hominum multi tudinè utriq; securi condicionis diuerse etatil que sive clubio diuimitatis instinctu. ac obsequi bea tissimi effensor! ac martyris uocabat. & ita fluminis ipsi occupabat pomè. ut intra uespàuxix tranxi re posset. Deniq; pene cunetis egressi: iudex hi ne obsequio in cuitate subiiterat. Igitur albatr cui ardens merat deuotio mentis ad martyrii oenuis puenire. accensit ad torrentem. & clirgens ad celu ocuлоs. Ilico siccato alueo. uicit undam suil censisse. ac uia cedisse uestigiis. Qet eui inter alios et iã ipse carnifer quin peussur erat uidiis: festinavit ei ubi ad locum destinatù morti uene rat ocurrere. diuino nimirù admonti instinçé tu. pieetoq; enſe quę stricti tenuerat. pedib

A

et aduoluitur, multus eledisserant, ut cùm martyre quę
peutere uidebat, ipse pociu mereret, pecti. Dum
ergo nihil expletur utinque facta esset collega ueritatis et si
eleu, ac lacente ferro erat intre carnifices iusti cunta
tio. monte cù turbis reueruntur, et cœfflox al
ceunt. oportune lecitu gis de centissima quingentis
fere pallibab harena, litè, uariis herbari floribus
clepiat. Imo uisq. quiaq; uestit in quod nichil repente ar-
dit, nichil pœpit; nichil abruptus, quę lateribon
ge lateq; deductus in mochli eorum natura cœplanat.
dignu identicer ei, contra sibi specie uenustatis, à
olis reddens, quibus martyris cuore dicatest. In huius
guertice sæ albanis, dari sibi a choro aqua rogavit. Statim
q; incluso meatu, ante pedes ei, fons phennis exorti
est; ut omnino agnoscerent, etiam torrentem martyri obse
qui cletulisse. Neq; eni fieri poterat, ut in archio
montis caeumine. martyra aqua, quæ in fluoio n
reliquerat petere. Si hoc oportunum eum nuderet.
Qui identicer fluius ministerio p[ro]soluto, clauotio
ne cœpeta officii testimonium, relinquent, reuerens
et ad naturam. Decollat, itaq; martyr, fortis, ibi
clem, acceperit coronam, ute quæ reprimis, d[ur]i diligem
tib[us]. S; ille quod p[er]iis ceruntur, inpiis manibus, intulit,
gaudere sup[er] mortuorum est, p[er]miſse. N[am] oculi ei in
ter unacum beati martyris capite decideret. Decoll
lati, et etià ibi tunc miles ille, ante a ſhipnonutu
corruptus. Sem cl[au]ſſore ferre recusavit. De quo
nimur, estat, qua et si fonte, babilinatus, ablut
n[am] est. ſui tam ſanguinis, etiam acro miundam ac reg
ni celestis digni faci[re] ingreſſu. Tum judex tanta

miraculoz celestiui noutate pculful ce lari mora
psecutione pcepit honore referre incipiens eechi
leoz p quia eos opinabat pul a.xpiane fidei posse de
uotione celare. Pallb e hic chie decimo kalendarii
lulari beat. Albinuxa cunitate uerolamjui. que
nec a gente anglox nerlama cester siue uelta litiga
caster apella. ubi posita reclunte tepoz xpianoz
sereuitate eccl[esi]a e mirandi opis atq; ei martirio
ccligna exstructa. In q[ui] videlicet loco usq; ac hanc
die cunio infirmoy. e frequentiui opatio iurii
tui celebri iu definit. Palli hunc ea repesstate ad iu-
x. Julijs. legionu urbis cnesi alii q; utijs; levit di-
ueriis in locis p plures. Qui chueriis eruciatib[us] to-
ti. e maudita mebroz chierupatione lacerati. am-
mal ac supine cunatisi gaudia p[er]fecto agone miſes;

A
tubi turbo p[er]secutionis q[ui]ent. Agresti in publi
cui fideles xi. q[ui] se t[em]pore chierimini. H[uius]i
ac cleseris abbatis uel specuncis oculerant.
Renouant eccl[es]ia ac soli usq; destruictas: baliis
cal[is] le[o]x martirii h[uius]cunt. eStruunt p[er]ficiunt.
ac ueluti victoria signa pallim ppalant. chiel
festos celebrant. h[uius] mundo corde. atq; ore con
ficiunt. Manhitq; h[uius] in eccl[es]i xi. que erant
im brittania par usq; ac t[em]pora arriab[us] ueſame
que corrupto orbe toro. h[uius] etià inſiila. exira
orb[em] t[em] longe a traxi. remota ueleni ſui inſecur
h[uius] erroris. Et h[uius] quaſi iui p[er]ſtilentie tranſ
oceanu. pate facti non in mora o[m]iſ ch[ie]s here
ſeol cu[mi]q; inſiue nouin lemp alijq audite gau
denti. e mi[n]li cepti firmi[que] obtinenti in ſui

VIII

cito. Isidore têporiburgens, Constantius, quatuorline diocleciano-gallia Hyspaniâque regelburgi, unum sime manumetudinum cives, cives in britannia morte obiit. Hic Constantinus filius ex e cubina Cléna creatus, impatorem galliarum reliquid. Scetibat hoc l'utropis, quod e sstantibus in britannia creatis ipatoc; pat in regnum successit. Cum têporibus arrianae herebus exhoritaque in Nihena finoelo detecta, atque dánata, nichilominus exciabatur, fiducia suse uxor sit, solus orbis totius, et insularium ecclesias aliplit.

Anno ab incarnatione domini. ccc. lx. vii. gratiam quadragesimam ab augusto post mortem valentium, sex annis imperii tenuit, quatuor annis el固tum amea eum patruo ualente. & c turne valentiniano regna ret. Qui eum afflictum & pene collapsum rei publice statum uideret, theodosium Hyspanum uirum restituendo rei publice necessitate apud Syrmum puro pura iuda orientalis; & thraeie simul p[ro]fectis in perio. Qua t[em]peſtate, uir quod estrennus & plumbum; atque augusto dignum? nifi & via ſacramентi fide Tyranni de emerſſet in britanniam. In uite p[er]ſpex modum ab exercitu impatorum creat in gallia tranſiit. ibi; gratianum augultum ſubita incurſione p[er]tritum atque in Italia tranſire meditare. Dolis circumventum int fecit. Fran[ce]que eum valentinianum augultum Italia expulit. Valentinianum orientem refugiens. a theo dotio paterna p[ietate] ſubſcept. mox etiam impo restitut est. Clauſo videlicet intra muris ad lege. capto atque, eccleſi ab eis maximo tyranno.

Anno ab incarnatione domini. cee. xc. iii. Archä

§
VIII

x.

apud arelatę ciuitateę eum clausit. cœpit. occidit. estan
tęq; filium et quem ex monacho cesare fecerat. gerontis
comet. suus apud viennam inſecut. Fracta est autem
roma a gotibus anno millesimo c. xii. suæ edictijs
era tempore romani in brittania regnare cœſtarunt.
Post annoſ. quadringentos. lxx. ex quo gatui juliij. cefarj
eandem inſulam adiit. Habitationem autem intra uallum quod
ſeverum tranſiſuta feciſſe commemoraviſt. ad plagam
meridionalam. quod ciuitatis faroſpontis et strate ibi
eleſt facte ulq; hodie testantur. Cetæs ulterioreſ par-
tes brittanie iuſe eſt etiam que ultra brittaniam
ſunt inſulatij. iur domini domiſt debant.

Et brittania in parte bretoni omni anno armato
milite militarii copiis univerſis tota floride
inuentiſ alacritate ſpoliata que tyrannos teme-
ritate abducta. nulquæ ultra domum redit. pnde tamen
ipatut ut pote omniſ bellici uilis ignara. Demq; ſu-
bito dualibet tranſmarinil uehemiter ſeuil ſcor-
toxacircio. pietoz abaqrone multoſ ſtupet. gemit
q; pannos. Tranſmarinas autem dicim haf gentes
næ quod extra brittaniam eſſent poſite. ſed qua a parte
brettoni erant remore cluob ſinib maril int iacen
tib quos un aborientali mari alit ab occidentali
brettanie tras longe lateq; inrumpit. quæuif ad
ſe imuicê ptingere n poſſint. Orientaliſ habet in
metlio ſui urbem guicli. occidentaliſ hipſe ad dix-
teram ſui urbem alcyrih. quod lingua eorum petra
cluit. est enim iuxta filium. nominiſ illi? Ob
haru g infestationem genti brontones
legatos romam cu epiſtolis

xii.

mittente, lacrimose, pœbæ auribus flammabat. Iubitionemque; etimia, eli modo hostil imminens. Longi arcere, parrerebat. Quid morio legio destinatum? armaq; ubi insula adueceta est, egnella est, cui hostibæ magnæ eorum multitudinem Sternens. ceteros locos finibus expulit. eoq; interi a durissima depressio ne liberatos. hortata est instruere inter duo marum. trans insula murum, qarendis hostibus posset esse, p[ro]ficio. licet; domnus cum tumento magno revenuebat. At insulanæ murum quæ nulli fuerant. Ita lapi, diu quæ cespitibus instruentes. ut pote nullus tanti opes artifices habentes, ad nichil utile statuunt. fecerim autem inter duo freta uel sinde quibus, p[er]miha passum plurima. ut ubi aquarum municio dederat. ibi p[ro]ficio ualli fines suos ab hostriis irruptione defenderent. Cui opes ibide facti est et ualli latissimi et abissimi usq; hodie certi, ma uestigia cernere licet. Incipit aut duo, ferme milles spacio, monasterio Ayberncirne ad occidentem in loco, q[ui] semone p[ie]ctos pecanfabel. Lingua aut anglox pegnetur unjaplellat[ur] & tendens, etra occidem, et minat, nux urbe altelyt. Verum, p[or]tet inimicis, ut romanum, militem abille espexerant. moru aduerbi nautibus. inrumpunt terminos, cedunt q[ui], omnia, & quæ maturam segetem obtinuam quodnetunt calcant transeunt. Unde rursum mittunt romam legati, flebili uoces auxiliis implorantes, ne p[er]uenire misera p[er]ata deleret. ne nomina romane p[er]nuncie rei publicæ, quod apud eos tâ diu clareerant, exteræ. Et antequam cœpit in gentium inpenitate obrutum.

V

ui le feceret. Rursum mittit legio. que in opinato te
port autumini aduenient. magnas hostium stragel cedat.
eoq; qui emerere potant. omn transimaria fugavit.
q. p[ro]s annuere lati il pede[] transimaria millo obliten
te cogere solebant. T[em] komant denuntiare bret
tonib[us] n[unc]a ulta obex cedentione ta laboriosit ex
pedicionib[us] posse fatigari. ipsoq; poti monent
arma corripere. ac cernendi cu hostib[us] studiui sub
ive. q[ui] alia obcauſa. qua li iſpi ineritia ſoluerent
e[rum] poſſent eſt fortioreſ. quin etiā qua & hoc ſociiſ q[ui]
dere linquiere cogebant aliq[ui] cōmodi al latu[rum] putabant.
mur[u] a mari ad mare. recto trimite in ſurb[us]. que
ibidē ob métu[rum] facte fuerant. ubi & Sever q[ui]
D[am] uallui fecerat. firmente lapide locarunt. Quem
u ielelicet mur[u] acten[em] formosu atq; elpiciu[n] ſup
tu publico p[ro]atoq; adnunc[ta] ſecu brettonu ma
nu eſtruebant. octo pede[] lati. exxii. altu. recta
ab oriente in occalu[rum] linea q[ui] uſq; hodie intuentib[
clar[u] e[rum]. Quo mor conſidito clant foxta regn pp[to]
monita p[ro]bent. instituendos ex[plaria] armex.
ſed & in litore oceani ad meridiē. q[ui] naut[em] eoq ha
bebant quā & inde barbaro[rum] irruptio timebatur.
Turſel poſt intualla ad p[er]ſecta maruſ collocant.
u ualedicunt ſociiſ. tāqua ulta ſu reuerſuri.
Qib[us] ad ſua remeantib[us] cognitā ſeoti piq. diq;
reſdit. de negatione re. deu[m] eſſi. ipſi & naſt
ſolito eſt. ſidentioreſ fac[ui] aliq[ui]t. omnē aſſōnē ex
trémāq; inſu[le] partē p[er] indigeniſ
ad mur[u] uſq; capellunt. Sta. et ſu.
tuit ad hec in edito arcuſ acieſ. d[um] eiq; p[al]ta

legiſi. ubi trenti corde ſtupida chie noſtros;
mariebant. At eſtra ſi nectant uncinata hoſtum
teda. ignatui ppugnatores miſerime de mu
ris tracti. ſolo allidebant. Qel plura. rehetis ei
uitatib ac murib ſuqiunt. dilpgunt. inſequt
hoſtib adeſlerant. ſtrages. cuncti crucieliorei
porib. ſi eſi agni a ſeuſ. ita miſeri civeſ chil
cerpunt ab hoſtib. unde a manionib ac poſſe
ſiunculis ſuis cibi inminenſiibi ſamſi pericul
latrocino ac rapacitate mutua ſeperabant. au
gentel exiſtend domesticiis moſtib cladeſ. clonet oſ
regio toti cibi ſultentaculo excepto uenandi ſola.

ANO DOMNICE INCARNATI
TIO UACUARETINE
ONIS. EECCEXXIII. THEOLOVI JUNIOR POST HONORE
U.XL. QUIN ab auſtro regni ſuſſcripti. XXVII.
ANNIS TENUIT. CUI anno inperii octano palling
AC SCOTAIS IN XPII CREDENTES. A PONTIFICE ROMAN
CELESTINO. P[.]N[.]I] MITTETE[P]E[P]C. ANNO AUT regni
eſ. XX.
IUI. XTIUS UIRI ILLIUSTRI. Q[P]A[P]ATCI FUIT. TERTIUI
SITIM
CHO GELLIT Č[S]ULATURI. AD HUVE BRETONI PAUPECULE
RELI.
Q[.E]E MITTUNT EP[P]AM. CUI HOC PRINCIPIU EST. XTHO
T[.E]S
Č[S]ULI GEMNI BRITANOV. ET IMPEELLI EP[P]E ITA LI
AL CALAMITATES EXPLICANT. REPELLUNT BARBARI AD
MARE. REPELLIT MARE AD BARBAROS. INT HEC ORIUNT
DUO = GENERA FURIERURI. AUT INGULAM. AUT MER
GIMIN.
Nec tamen hec a gentes. I[.]C]E[.]QUA[.]ABILLO ALI
I[.].II] INPETRARE QUI VILIUM. UERT. UTPOTER GRA
UILLIMIS eo TEPONE BEI
LIL CUI BLEDDA A ATILA REGIB
HNOX EPAT OCCUPAT. E[.]QUA[.]

pa

I P[.E]BRUS
Nantin comet in

xiii.

uiſ anno ante hunc primobled. la atile fratil ſui ſit
intêpſ inſidie. Attila adoo ipſe intolerabilil ſer
publice remanſit hoſtis. ut tota pene europă exci
ſil inuaſiſ; eȗitatiſ atq; caſſellis c̑roderet. Quin
æ eviſe têporib famel c̑stantmopoli inuaſit. nec
mora peſtis ſecuta est. S; et plurime etſes urbiſ
cui. Iviij. turib corruer. Multis q; quæ; eȗitatiſeol
lapiſ famiſ æ aeru peſtifer odox. plurima hominu
milia iuſtorq; delenit.

I nterea bretonel famel ſua p[ro]ſata magiſ magiſq; ad
ſicenel ac fama ſue militie posteril diuſnà reſinqueſ
multoſeox coegit uicteſ infestil p[er]donib dare manuſ.
alioſ u[n] n[ui]qua[] quin poti[]c]ſidentel in diuinu ubi
 humanu ceſſabat auxiliu[]. de ipſil montib] ſpelunciſ
ac ſalib] c[it]nuo rebellabant. æ t[ui] p[er]mu[m]miciſ qui
p[er]multoſ annoſ p[er]dal interia agebant. ſtrageſ dare
eepit. Reuertunt] g] imprudentel graſſatoreſ hibnui
domoſ poſt ſu longu] t[em]p[er] reuerſuri. P[ie]ti in extre
ma parte inſule t[em] p[er]mu[m] ac demepeſ q[ue]uer[em] p[er]dal ta[m
n[ui]qua[] exinde. et c[it]tritionel de bretonu[] gente a
gere non ceſſarunt. Ceſſante au[er] ualtatione hoſtili
tantil firugu] copiſ infla[]. quaſa[n] nulla re[ter] etas
meminu] affluere coepit. cui æ luxuria crescere
æ bane c[it]nuo omu[m] lueſ] ſceleru[] comitari ad
celeratut. Crudelit[s p[er]ci] p[er] p[ue] æ ochu[m]
ueritatil amoq; mendacii. T[em] ut ſi q[ui]
eox miſio[]. æ ueritati aliquaten] p[er]q[ui] uicderet.
in hunc ąſi brittan[em] ſubuerſore. omu[m] ocha
telaq; ſine reſpectu conſo]guereſ. Et n[ui] ſol[u] hec
ſeculareſ u[er]i. ſ; eti[am] ipſe grex diu[m] ei[q]; palto

xiii

rel. egerunt. eborat. litigio. muchia cœtisq; hujusmodi facioribilia colla abiebat. leui iugo xi. libelorum. interea subito corrupte mittil homines acerba pestil. corrupit. que in brevi tamam multitudinem. estiam. ut ne sepehendil quod mortuus iuri sif. fiererem. S; nec mori quod suos nec timore mortuus hi quid hiperant. a morte animae qua peccando ster nebant revocari poterant. Unde in multo post aeris gentem peccat. ultio diu seeleril secuta est. Ineit eit nàq; e sili quod agendit. ubi querendi esset p[ro]vidi. ad eundem partem repellenda. ta. feral taq; creberrima gentium aqlonalium irruptionem. placuit ut q; omnibus unacu[m] rege suo vurtigerno. ut saxonum gentem cle transmarim partib in auxiliu uocarent. Q[ui]c[que] chri[n]ti nitu dispositu et se est ut ueneret etra impobis malum sicut cuaevit rerum exit. p[ro]bavit.

ANO incarnationis chri[n]ti. cecce xl. viii. o[]marcianus c[um] valentiniano. xl. vii. abaugiusto. regni adept. vii. annis tenuit. T[em] anglox sive saxonum geni inut. tata a rege p[ro]fito. britanni. t[em] longis nauib[us] adue h[uius] et in orientali parte insule iubente eodem rege loci manendi. aliis ppata pugnaturi. re aui iuera hanc expugnaturi. sulc[ep]it. Inno[que] certamine c[um] hostib[us] qui ab aq[ui]lo. — ne ad aciem uenerant. uic[que] toriâ siu[i]p[er]ere s[ax]o. nes. Q[ui] ubi domi nunciatu. eit. limul[us] insule fertilis. et segnitia brettoni. mittit. — c[um] festi illo classis plivio armato. feren[man]i fortiore. quæ p[ro]mulle ad iune[m]ta cohosti. inuincibile fecit exeritui. Sulcepunt et quod aduene s[ant] donantib[us] britannis. loci habitationis in e[os]

et a editione, ut in pate pace et salutem etra aduer
sarios militarent, illi militantibus debita stipendia
cer tiorib. id est saxonib angli iutis, de iotarum ori
gine sunt cantus, et iustuari hoc est genis et que uec
tuari, etiam incula, et ea que usq; hocie in pucncia
occidentaliij saxonii iutarii natio nominatur poli
ta etra ipsa incula uecta de saxonib id est ea regio
ne quenam quos saxonii cognominat uenerere ori
entalel saxonel meridiam saxonel occidui saxonel
porro de angli hoc est de illa pata que angulus dix
et abeo têpore usq; hocie manere clebert, int pum
cial iutarii et saxonii phibet. Orientalel angli
mediantur angli merciota nordaui mbroix pge
nec id est illux gentii, quæ albora hymbri flum
nul in habitant, cetiq; anglox pplus sunt orti, du
cel plus phnbeniz eou pmi duo fris beingst. et hoc
sa. cib horla postea occil et i bello, ad retombiz hacte
n in orientalis cantie partib monuimentu habet huo
nomme inigne, crant filii uictgilli, cui pat in
ta, cui pat uecta, cui pat uoden de cui stirpe mul
tarui puinciarii regii gen originē dux. Non mo
ta g effluentib certati incula gentii memora
tarui caatinl, grandes eiere pplus coepit, ad uenarui, ita
ut ipsi q; et eos aduocauerant indigenul eent trori.
Tui subito in ito ad tep federe cù pictil q; s longi
ià bellando ppulerant, in sociis arma uertere inci
punt. et pmi q; ete annonas libi eos affluenti mi
nistrare cogunt, querentelq; occasionē divortii
prestant, nisi, pfusior sibi aliiatox copia daper

se cuneta inſule loca rupto ſedere ualtaturus. neq; aliquanto ſegni minaſ effectuſ p[rae]ſecutua. Si quidem ut breuit dicta. accenſ manu pagano[] igni. inſa[ſ] de ſceleri[]b[us] p[pe]tis di uſtioneſ expert. ſi illi? impar q[ui]nela a caledeuſ ſuccent hierofolym moema ſmo edificia ch[ar]ſiſt. Sic eni æque agen te ip[ro] vieta[re] imodip[onente] uſto judice. p[er] maſq[ui]s; ciuitat[em] agr[ia]s; de populaſt. aborien tali mari. uſa[]s; ad occidentale. nulloplumbente ſuiu etinuit incendiui. totaq[ue] p[ro]pe inſule p[ere] until ſup[er] ſicie obtex. Ruebant aer[ificia] publica ſimul æ puata. paſſi[ne] ſac[dot]es in[tr] altaria truer dabant. p[er]ſuleſ c[ui] p[pe]tis. fine uſto reſpectu honu ris. ſerro p[ar]tis & ſtam[is] abſumebant. nec e[rat] q[ui] crudelit inſtempeſ ſepulture t[ra]deteret. Iraq; ſi nulli de miſeranduſ reliqu[is] in montib[us] e[pre]hen ſi. aceruati? iugulabant. Alii fame effecti p[er]ce denteſ maui hostib[us] dabant. p[er] accipiench[us] alim[que] ſubſidiis etinu[que] ſi bituri ſerutuiu. ſi tanti non etinuo trucidarent. Alii tranſmarinaſ regio neſ dolenteſ p[etebant] alii p[re]tameſ in p[ata] trepidi. in montib[us] ſiluis. ut rupib[us] arduis. ſuis p[er]ta ſep[itu]c[ie] age b[us] a N[ut].

At ubi hostibus exercit[em] intin[nu]matiſ ch[ar]ſiſi[que] in ſule indigent domu reuerſuſ & coepunt villi paulati iureſ animoſq[ue] ſelumere. emergent de latibus. q[ui]b[us] abdiuſ fuerant. & unanimo ſenen[ui] auxiliuſ celeſte flagitabant. ne uſa[que] ad internetio n[en] uſa[que] clelereuſt. Uſtebant eo tempore du[em] ce Ambroſio aureliano. uiro modellato q[ui] ſolus

xvi

forte romane gentil p[ro]fide repes[taie]re l[ui]p fuerat. de
ciliis inea[d]e parentibus regi[m] non et m[i]ligne seren
tibus. Hoc et inducet u[n]tibus capellum brittonem et i[n]cto
rel. puocantes ac p[lu]ni victoria i[pli] eo d[omi]no fauente
fulcpiunt. et ec[]ec[]t rep[re] nec c[ui]es. nec hostes u[m]m
cebant u[hi]; ac annu[m] obfession[is] badanaci montis
quando n[on] minimal e[se]de hostib[us] trage[s] clabant qua
drage[imo] ciret et quia[]nno anno aduen[nt] ex in brit-
tania ſeed hec poſt modu[m]

Ante paucos ſane aduen[te] ex annu[m] heres[il] p[ela]
Agiana p[ra]agriculat[ia] inlata[m] inlata[m] ſeveriam e[pi] pe-
lagiam fili[m] fide[le] brittano[x] foeda p[et]te c[]macula
uerant. Veri[m] brittanim c[ui] neq[]s. fulcipe docma p[
ueri[m] gr[ain] x[pi] ullateni[m] blaſphemando uellent.
neq[]; uenſutia n[ef]an[ie] p[hu]aliom[al] reſutare uerbi[
] cer t[an]cio ſuſſicerent u[m]en[u]m[]t. ſalubre c[]li[m]
[ui] ut a gallicam[] antistib[us] auxiliu[m] bell[ui] ſp[ri]tual[il]
mo[rant]. Qua[m] obcaulat[ia] collecta magna ſinocdo-
querebat[ur] in com[]une q[ui] ille ac[]d ſuiccurrent[u]
fide[m] mitti c[le]berent. atq[]; omni[m] n[ie]ch[io] e[le[d]
ti ſe[m] ap[ol]toli[m] ſac[]clotes german[m] antifiocloren[il]
& lupu[m] treaſene c[ru]itati[m] e[pi]. q[ui] ad c[]firmandam
fide[le] g[re]e c[ee]leſtib[us] britanniam[] uenirem[]. Qui c[ui]
pp[ra] elevotione p[ee]ſ. & i[m]ſa ſee e[cc]le ſuſſe p[ill]ent-
imrant ocean[u[m] & u[li]q; ac mediu[m] itin[er] quo a gal-
licano ſin[m] brittaniam[] u[li]q; tendit ſe[m]n[di]ſi[m]na
bul n[am]i[m] tuta u[na]bat. T[ui] ſubito occurrere p[
]gemib[us] inu[mica u[li] c[]domon[u[m] q[ui]amo t[ale]ſq[u]
rot ad recuperand[ia] tendere p[pl]or[us] ſalut[e] ſim[]
d[er]ent. c[en]ante[m] pe[ſ]ell[us] c[eh]ni d[ie]q; m[ib]ui u[no]t[et]

xvii.

subdueunt uentos furores, ueta non sultinentem, ce-
debant ministeria, uicet a nantarii ferebat, nasci-
giui oratione, non uribis, & calsi dux ipse ut pontific
traebat, corpore lallitudine, ac sopore solutus est.
Tui, u qui repugnatore cœllante, terepit, exer-
ta cœnaluit. & ià navidiui sup. fuit fluit, fluit, et me-
gebant. Tui beat, lupi omnis, turbati exerant,
seniorè elementis furentibus opponendis. Qui perue-
lis immanitate, cœstantibus, xpim. muocat. & adlim-
innomine sicut tinitur, levi aque spargine, fluit,
seuienter oppimit, collège, cœmonet. Hoc uti
ueris, oratio uno ore, & clamore perfundit. Ad est,
diutinam, fugant minimi, tranquillitas serena,
subscet, uenti et dictario act itineris ministeria
rueruntur, decurris, brevi spatii lituris, obvi-
pelagi quære utuntur. Ibi cœmentis ex duperis
partibus multitudo, excepit. Saëdorel quos uen-
turos, etià uaturinatio acuerla, peditur. Num
tiabant eni similis spirituæ, qæt. timelant. quæ imperio
saëdorù clu de oblessis corporibus detruendum, & tè
pesteril ordine, & pericula que imulerant, fatebat
f. ieris, etos, se eos meritis, & imperio non negabant.
Interea brittamur, inflita a postolicis, saëdotel rap-
ti opinione, pedicatione, urbitatibus, ipsis erunt,
diutis, peos sermo coccidie non soli in ecclesiis ue-
ruetis, ptina prina, predicabatur, ita ut passi, &
fideles ecclesiæ firmarent, & depreavit uià cor-
rectionis agnoscerent. Crat illis apud instar
& scilicet auëtoribus, p. porentià, & docetimam per-
literas, urbites, ex meritis. Iteq; regionis.

["universitatis in eorum sententia p[ro]p[ro]eta tranibierat. latebant abditi similitre ph[ra]siationis auctores. et more maligni spiritu[m] gemebant per e[m] p[ro]p[ro]s libi euadentes. ad ex- triéma diu[n]ina meditatione c[ee]pta p[ro]sumunt inj[ur] re[que] fluctuandi. P[ro]cedunt c[ur]spicii diu[n]ii[s] ut e[m] fulgen te[m] circu[n]dati ad sentatione multo[x]. ch[er]isinque, certa minis[] subire maluerunt. qu[ia] in p[ro]p[ro] que subuerterant. p[ud]orē tacentur nitat[is] in e[m]rere widerent. se ip[s] filentio cl[an]anill[es]. illius plane minis[]a multitud[em] et am e[m] c[ur]ingib[us] ac liberi[s]. excita c[ur]venerat. aderat, p[ro]p[ro] expe[ct]ato[m] futuris? et i[n]DEX: ad stabant partes d[omi] par[ati] c[ur]tione dissimilis. S[in]ce diuina fide[s]. inde humana p[ro]h[u]p[ro]to. h[uius] p[ietal]s. inde l[up]bia. inde ve lagi[n]auctus. h[uius] p[ro]s. Primo in l[ó]co beatissim[]y sac[]c[]lot[es] p[ro]b[]uerunt aduerſariis c[ó]p[ra] disputandi. Q[ue] ſola meditat[ate] uerbo[x] diu inanit. s[ar]u[n]e[]r] occupantur et ſp[ora]. Deinde amabiliter venerandi. torrēmēs elop[er] ſui. e[m] ap[ost]olicus. s[in]nuangelicus imbric[ato]r] p[ro]ſu[n] den[ur] Miscebatur. ſermo p[ro]p[ro]s c[ur] diuino. s[in] ſentio[n] nes[] model[]liſimal[] le[ction]i testimo[n]ia ke[m] bannit.", "Communerunt uant[s] p[ro]ficia c[ur]futuris. ita in- ad singulas uerbo[x] objectiones. errare se diu. re[ſ]pondere nequeunt. fatet[ur] p[ro]p[ro] arbiter. uir man[.] c[ur]tinet. iudicium clamore testat[ur]. C[it]o s[í]v[ite]o q[ui]da h[um]ce potestatis", "c[it]o s[í]v[ite]o q[ui]da h[um]ce potestatis\nC[it]o s[í]v[ite]o q[ui]da h[

climatos animo aduerfarios intuentes. orationem breuit hindeunt. ac eademdem Germani pleti. ipse Ico. muocat tinitate. nec mora adhерentem lateri. luo capiit eum fecerit. collo auilis manibb con p[]bendit. e[]aq; in e[]spectu omnium. puelle applicant oculis. quod stati et uacuatot tenebris. lumine uertunt impleunt. Exultant parentes. miracul[i]b[] p[]p[]l[]f[]t ictre milerit. Post quod d[]ie ita examinil omniu inqua h[]ua lio deleta e[]. ut lac[]dotu doc[]tina sitientib[] defide riif fecerent. Conprella itaq; p[]uerlitate d[]anabilib[] e[]q; au[]ctorib[] c[]futatib[] atq; animil omniu fidei pu[]ritate c[]p[]ofitib[] lac[]dotes beatu albani martyre ac turi clo p[]ip[]tui gr[]al petier. C[]bi germani omnium ap[]to[]s chuerlozq; martyru fecu reliq[]al habent. facta oratione nullit reuelli lepulchru. pcioſa ibi munera c[]ditui? arbitran[] oportum. ut mebra fec[]u evd[]i uerſil regionib[] collecteda. quod p[]a[]r[]ef merrits recepit celu. lepulchru qq; uni tenet et h[]o[]piciu. Q[]b[] depo ſitil honorifice atq; ſociatib[] de loco ip[]to ubi beati mar[]t[]yris e[]ſu[]l erat ſanguis. mall[]a pulueril fecu por[]ta t[]in[?] abſtulit in qua apparebat cruore ſeru. to rubuiffe martyris. c[]c[]le. p[]lecutore palen. Quib[]ta g[]e[]ſi[]l. innumera hominu e[]c. die ad d[]um turba c[]uerſa e[]ſ t.

In de ch[]u redeunt. infidators inimic[] caſua liu. bu[]s lac[]quei[] p[]p[]aratib[] Germani pede lap[]ſu[]t e[]nuit. ignorant merita illi ſic. j[]os beati ſimi. afflu[]tione corpori[] ſpaganda. V ch[]u aliquad[]iu uno loco infirmar[] necessitate teneret. in mei na qua manebat caſula. exarſit incendio.

xviii.

xviii.

q[ui]d[am] eſt p[ro]ſtis domib[us] que illie p[er]lustrali barundine-
tegetantur. habitoque in quo id est iacebat. flabris fiti-
mulantur ferebat. Concurrit omnium ad antillitatem eum-
lauit. ut elat? manib[us] p[er]culi quod inmunebat eum
cleret. Q[ui]b[us] merepatiis mouere fit fidei p[ro]p[ro]tione n[ut]
pallicet. Act multitudo omnis desperatione p[er]trita-
obu[n]a e[rr]uit incendio. Sed ut e[st] potentiaria mani-
festior fieret. q[ui]c[um] q[ui]d[em] custodire t[em]ptuuerat turba con-
ſumit. q[ui]d[em] ut iacens? infirmi defenderat referuit.
I[nt]oſpiciunt ſeu iuri expeuſent[ur] tranſiliuit. ultra-
etra q[ui] deſeuient. 3 int[ut] globos flamantur incenſi[ii].
incolome tabernpaculi q[ui] habitoq[ui] incluti ſerua-
bat emicuit. Exultat turba miraculo. et u[n]t[at]
ſe chuius iuri tutiib[us] gratulatori. Exubat elib[us] ac-
nocitiib[us] ante tug[ur]ui paupiſ u[mb]us ſi ne numero.
bi animas curare bi cupi ent[ur] corpora referre a
nequeunt q[ui] ex [u]p[er] opabatur in famulo. q[ui] iuri t[ut]
ſaciebat infirmi. 3 cu[n] debilitati ſue nichil reme-
diui p[er]aſt[er]t adhiberit. quaqua noſte candentem ni-
ueſi u[est]ib[us] uidit ſibi ad e[m] p[er]ſonam. que manu ex-
tenſa iacentem u[n]deret ad tollere euq[ui]; chiltere
firmi u[est]igiis impabat. Poli[que] horam ita ſui
gat[us] dolorib[us] recepit p[er]ſimam ſanitate. ut die
reddito timerit ſabore ſubiret itrepidem. xx.

Intera ſaxonel p[ie]tig[ui]; bellu aduerſi bret-
onel iunetil u[mb]i ſulcepunt. quod eadem emi
necesſital in caltra e[tr]axerat. 4 cu[n] trepici p[er]
tel ſi al pene imparel iudicarent. ſe[qu] po[n]tificu-
auxiliu[m] p[et]e[ri]. q[ui]p[er]miſi mutante[ur] aduernt
tamui pauienib[us] fiducie contuleri. ut accesseſſe

maximis cre�ere et exereat. Itaq; apostolus ducibus
expere militabat in castris. Aderant etiam quadragesi
me uenerabiles dies. qui religiosiores reddant bat p
sentia laicorur. intantu ut cor tidianus p[re]dicatio
nib[us] instituti. certati p[pli] ad gr[am] b[ab]t[il]maris
色uarenti. N[am] maxima multitudine exereat unda
lauacri salutari[is] expectit & eccl[esi]a ad ch[ie] refurret
tionis diuice frontibus extexta e[ponit]. atq; in expe
ditione c[ape]stri. instar c[ui]nitatis aptatur. maci[da]
babt[il]mate p[ced]nit exereat fidelis f[er]uet in p[pl]o &
[et]rito armo[que] p[li]sio diuinitatis expectatur" aui
liu[m]. institutio ut forma castratis. h[ol]tib[us] nuncia
et. Qu[ia] victoria q[ui] de inermi exerebitu p[plu]m[que]
alacritate festinant. quo[que] tam aduentur explo
ratione cognoscent. Q[ui]c[um] em[ula] soli]enitate p[al]cha
li recentis de lauacro par[is] mai[que] exerebit[us] arma ea
pe. & bellu[m] parare t[em]p[aret]. germani ducibus le
p[lii] p[fi]terur. el[egit] expeditus. c[ir]cui]ecta p[er]us
rit. & e regione qua h[ol]tii p[al]bat aduentur ualliu[m]
circu]datu[m] mediis montibus intuetur. Quo i loco no
u[m] e[ponit] exerebitu ip[s]e dux agminis. Et iam
aderat fer[or] h[ol]tiiu[m] multitudine qua] ad[pp]in
quare intuebat in infidelibus e[stituti]. T[um] sib[uno]
Germani lignifer universis admonet & p[re]dicat. ut
uocibus lue clamore uno respondeant securis q[ui]
h[ol]tibus q[ui] se inoperato[s] ad e[m]e e[fer]erent alleluia
t[em]io s[ac]clotus repetit exclaimabant. Seqitur una
quod omni[u[m] et alio[m] clamore re[c]pucullo a[ere]. mon
tiu[m] e[clu]sa multiplicant. h[ol]tile agri[que] t[rore] p[er]ter
n[ut]que s[ip] se in solu[m] p[er]u[s] c[ir]cui]data[s]. h[is] etiam ip[s] c[el]i

machina êtremiscunt. Trepidationiq; iniecte iux
sufficere pedu pnictal credebat. palli fugiunt. arma
picunt. gaudentes ut nuda corpora eripuiffe diserim
ni. Pluref etià timore p[re]ipiteſ. fluiu q[ui]el tranſerant
deuorant. ultionê ſua innocens exercit intuet. æuié
tome êccelle otioſul ſpectato[rum] efficit. ſpòlia colliguntur
expoffita. 3 eeleſtil palme gaudia miles religioſul àplee[
]tutur. Triu[phant] pontific[es] hoſtib ſuſil. fine ſanguine
tu[phant] uietoria. fide obtenta non uirib. Conpoſita
itaq; inſià ſecuritate multiplici. ſupatilq; hoſtib ut
uiſibiliu ut carne ſpiciu[ſ. redit]u mojuuntur pontifi
cel. 3 tranq[ula] navigationê. 3 merita p[pa] 3 inſtittio
beati martyr[is] Albani parauer[que]t. q[ui]etofq; eos ſnox deſi
deruſ felix carina restitutt.

xxi. xxii.

Nec multo inſpolito t[em]pore. nunciat ex eate inſila
pelagianà p[er]ſtitate iterato paucif au[ctor]ib dilata
ri. Kurſul q; ad beatiu uiru p[er]ceſ t[ac]dotu omiui de
ſerunt. ut cauſa ch quâ p[er]ſ obtinuerat tutaret
quox petitioni ſeſtin obſtêpat. N[aw]q; adhuc toſi
bi seuero. toti ſeitatiu uiro. q[ui]erat el[isc]ipuſuſ
beatillu lúp[is] trecaſenox epi 3 t[em] treueru
ordinat epi gentib p[er]me germame uerbui p
el[ic]abat. mare ſcendit. æc ſentientib elementis.

N.

tranq[ulo] naui[gio brittania[] petit. Interea ſim[us]
tri ſpiritu puolanteſ totà inſiui. Germanuui uem
re minciabant. intantu ut Clábiuſ q[ui]da regiom
illu p[er]mi in occurſi 3 fine ulla manifesti min
eii relatione p[parer]. exibent ſecu filju qu[em] in
ip[lo] flore adoleſcentie elebi ita[ſ] dolenda cl[an]a
uerat. Crat eni areſcentib ſeruſ 3 c[tra]cto pob

lite cui p[ro]siccitatē curabit, uelit, g[ui]s negabat. Isunde elabitur, p[ro]scia tota sublēcti. Venumt saechore de currit inſcia multitudo. Œſtī benedictus et ſermonis diuini doctrina p[er]ſundit. recognoſcunt po plin in ea qua reliquerant crechulitate duramē. intellegunt culpā e[rum] paucōz. inſiunt auſtores, inuentiſq. c[lea]nant. T[um] ſubito elabit pedibus advo]l uit saechotu offerens filiu, cui necessitatē ip[er] debi litas etiam fine p[er]b[us] adlegabat. Fit comiim ſi omīnum dolor p[er]cipe saechotu. q[ui] c[et]eptā miſceliā ad diuinae c[lea]nitā c[it]ulei. Statiſq. beat germani aelophoſentē ſedere c[ap]ulit. adiret at poſtiter inſirimitate cur uatū et p[ro]tota inſirimitatī ſpatia medicabilis devtera p[er]currit. Salubriq; tae]tū ſanitas festina sublēquit. Architas ſicui neri officia recepunt. Et me[n]ſpeci]tu omu filio incolomita[ pat] fili restitutur. implent pp[er]t] Stupore miraculi. et in p[er]ſoribus ō nu[mi] ſiede]ſ catholica meu]leata firmat; p[er]dicatio. Dej de ad pleb[em] de p[er]uariationi emdatione c[er]uit. Omīnq; lententia pravitatis auſtores c[ap]uſſi ab inſula saechotib abducunt. ad medi tranea deferendi. ut et regio ablutione. et illi emdatione fruerent. Faetūq; ut in illi] ſloci. multo ex eo t[em]pore ſiede]ſ intemerata p[er]duraret. Irag; c[ap]oſtibus ibi] beati saechore de qua uenevant p[er]ſionate recheſ. Porto germani p[er]hec ad rauennam. p[er]pace armorica ne genti] ſuplicatur? aduerunt. ibi]q; à valentiniano et placidia matre ip[er] hi]ma ueneratione ſuſepeſt migrauit ad xpm. Cui p[er]corp[us] honori]ſco agmine comitantib[us] ut]tutu op[er]bi ſi]a de]ſert ad u[per]b[em].

Nec multo post valentimani ab actiij quæ occiderat satel.
litibb intimitur anno imperii omarkiani sermo cù quo simul
heisperiù cclicht regnù

xxii

Inter brittannie cestatù quid est parupp ab externil.
Et s. ña civilib bellis. Mânebant evitminia cimitatù
ab hoste cimitarù ac desertarù pugnabantq; et ita in
uicê. qu hoste euaservant cieſ. At tam recente adhuc
memoria calamitaril scleil inflicte: ſeruabant ut
cuiq; regel et ſacclotes. puati. obtinates ſui quid
ordinè. At illis discedentib cù ſuccesſill; aetas têpeſ
tatil illi neſcia. ex p[rae]ſentil ſolù ſerenitatiſt atatu ex
ta. ita ueritatiſ ac iuſticie cuneta moderamina c
eulla ac ſubuerſa ſunt. ut e[ra]z ñ dicà ueſtigiù. ſed
ne memoria quid p[er] ſi in paucil y ualde raril appare
ret. Q[ui]t alia innumerabilib ſeelerù facta quæ
h[ist]orie e[ux] gildas flèbili ſermonedescribit. et hoc
ad debant. ut nù quâ genti anglox ſecù brittanuà
incolenti. uerbù fidei p[e]dicando còminterent. 5;
ù tam diuina p[ie]taſ plebè ſuà quâ p[rae]cuit deſeru
it. q[ui]n multo dignioreſ genti memorate p[re]cones
ueritatiſ p[er] quos crederet deſtinant.

xxii

S
iqtè anno ab incarnatione d[omi]. d. lxxxv. o[rau]
rie ab augto. l. iii. imperii ſuſcipiens. xx. y
uno annis tenuit. Cui anno regni. x. Gregori ur
doctrina ex actione p[re]cipuil: pontificatù romane
ex ap[ar]tice ſeclib. ſortit. revit annol. xiii. m[ar]ſi[ur]
ex duelx. L' divino intinctu admonit anno. xiiij.
ete[pr]cipis. aduent. û anglox inbrittanuà an
no cireit. c. 1. miſit ſeruì cl auguſtimù valio
pluſeſ cù eo monachos timentes dn[im]. p[re]chicare

xii

xxiii

uerbù dì gentib angloz. Qu cù iustit pontificalib
obtèperallent. memoratù op'agredi coeperit. Ià
q; aliquantù itineril èferillent. penuli timore
inerti redire domù poti qua barbarà fera irente
idułaq; gente cui nec lingui quæ nollent adire
coġita bant. et hoc è toti omnì chilio clecernel. Nec
mora augultinù què eil epe'm ordinandù li
ab angli fl susciperit dispoſierat. domù remittit.
q; à benato ckevorio humili fluplicatu obtineret
ne tà periculosa; tâq; laborosa; z tà incertam
pegulationè adire deberent. Qub ille exhortato
rial mittent litis in op'ed nerbi dimino e furpl aux
lio. p[.fi]cisci suader. quæ uide licet litarù ista è
forma. Gregori ſeruil ſeruoz dì ſeruil dìu nri.
Q[.a] meli est bona in incipe. quæ ab ill que cepta ſt
cognitione retrorſu redire. ſùmo studio dilecti
ſimi filii oportet. ut op'bonù. q[.c]d auxiliante chno
coepiſtil impleatil. nec labor uol longi itineril nec
maledicoz hominù lingue deterreant. ſed omi in
instantia. omi q; ſeruore. que inchoatil do aueto
re pagite. ſcientel q[.c]d laborè magni. maio et
ne reſtitionil gla ſequet. Remeanti aut augultino
p[.p]oſituo u[.r]o. qu[.e]rabbatè uob eſtituim. in omnibum
lit obedite. ſcientel hoc animab uris pomia p[.p]utu
rù. q[.c]d a uobil fuerit in e[.r] admonitione e[.p]pletùm.
Omip[.l]c ſi ſua uol gla. p[.t]egat. z uri labori ſrut
tu. in etna me patria uide re e[.cc]edat. quateni et li
uobeu laborare nequeo. ſimul in gaudie reſtutio
nil inueniar. q[.a] laborare ſcilicet uolo. Os uol in
colomeſ cultodiat almi filii. Data die x. klùn aug

taru, impante dno uo oauricio puſſimo augto. anno
xiii poſt čſulatú eide dnu anno.xiii induſtione.xiii.

M. ſi et à, t. iſte uenerand? pontſex ad
M. thereu arelareuſe epm. ut auſtrinu brittannu
pgemè benignè ſubſpet. litaſ. quarú ille è text.
Reuerentillmo 3 ſeillmo pat. etherio eſpo. Gresori
ſeruſ ſeruoz eli. Icet apud ſacdores habentelelo
placiſa karitare. religioli uiri nulli cōmendatione
indigeant. qa. nè têpſe aptu ſeribendi ingeſſit. fra
tinitati ures nra mittere ſcripta curauim. inſui
anteſ latorè p[rae]ſentinu auſtininu ſeruui eli. de cujus
tillim[que] ſtudio cù aluſ ſeruſ eli. illio noſ p[rae]utilitate
animaz auriliante dno clereſſe. Què necesse est
ut ſacclotali ſtudio ſcitaſ uira. adjuuare v ſua ſolatia
p[rae]bere festinet. Cu etià ut p[rae]tiores ad ſuffragandu
poſſitil exſtere. cauſa uob imu[n]im[que] ſubtilè indi
care. ſcientes q[ui] ea cognita tota uol p[rae] d[omi]no
tione ad ſolatiantu[que] reſ exigit cōmodetil. Can
dielu p[rae]terea p[rae]bim cōmune filiu. què ad guberna
tionè pat[mon]iolı eccl[es]i n[am]e tranſiſimi? karitati
u[que] i omib[que] cōndam? 3S te i colome cultodiat re
uerentillime ſi t. Data die.x. k[ar]ax aug[ato]r impan
te d[omi]no oaurieio tibio puſſimo augto. anno.xiii.

p[rae]ſulatú eide d[omi]ni n[or]i. anno.xiii. induſtione.xiii.
R. oborat[que] confirmatione beati pat[ris] gregorii.
auſtinu[que] cù famulif[us] xpi q[ui]erant cù eo reſdi
it in op[er]bi. p[er]uenit q[ui]; britannu[que] Crat eode
tepre rer[que] adiſtiberich in cantia potentiſtini? q[ui]
ad eſimu[que] uſq[ui]; h[ym]bre ſtumini: maximi q[ui]
meridiani 3 ſepten[tonaleſ anglo]z dirimuntvr

xxii.

xxiii.

xxy.

sine inibi retenderat. Et autem ad orientale van
lie plagâ tanatolâ influla non modica, idest magnitu
dinil iuxta chietudinem estimationis angloæ familias
sexcentâ. quâ a cœtimenti târa secerit fluiu? uamth
sumu. qæ latitudinis cirent tâ Stadiœ et cluob? tantu
locis est transmeabilis. utruæ; eni capit, prendit in
mare. In hæg applicuit augtinu? et socii ei uiri ut
ferunt ferme. xl. Accepunt autem recipiente beato
papa Gregorio de gente francæ, int preterea. Exim
tenit ad edilbericû manet aut se uemille de Roma ac
nuncium ferre optimu? quâslibi obtêperantur etna in
celis gaudia æregnû sines fine cù dò iuo y uero su
turû sines dubietate ulla permiteret. Qæ hec auchiens
manere illius in ea quâ adierant influla eris neces
sara ministrari donec uideret quod eis faceret ut
sit. Nã e antea fama ac eum xpianæ religionis puene
rat. ut poteqæ uxorè habebat xpianæ de gente frum
eo reginæ vocabulo berecita. quæ ea ceditione apren
tibæ accepat. ut ritu fidei ac religionis sive cù epe
quæ ei aduitorè fidei dederant nomine luctur
do. in uiolatû seruare licentia haberet. Post dies
sæ uemt admiitâ rex. et residençi sub diuò iullit
augtinu cù locis ad fluu ibideæ aduenire cloquù.
Caverat eni ne aliquâ domu ad se intruerent.
uète uisul augurio ne súpuentu suo liquid male
fice artis habuissent eum súpando decipent. At
illi non demonica. s; diuina ute tute p[ro]cliti ueni
ebant crucè p[re]villo ferebant arrengeream et ima
ginem d[n]i saluatoris in tabula depiceta. letam
asq; canentes. p[er] sua simul et e[que] p[ro]t. et s[an]

uener[que] salutem eterna d[omi]no s[uplic]abant. C[um]que adiuv[ation]em reg[is] residentem, uerb[us] ei iute unacui omnibus aderant, et p[ro]cheant. Respondit ille d[ic]ens: Pulchra st[it] quæ uerb[us] et p[ro]missa que adfert[ur] st[it] quò novas sunt et incerta, h[uius] possit assentu et buere reliev[s] et is que tanto r[é]pito c[um] omni angloæ gente s[er]uau[n]. Verut[que] de longe h[ue] p[er]gunt uemst[ur]t, ut et ego in uideo p[er]est[is]. ea que uol[uera] et optima credebant nob[us]; c[om]unicare desideravit, nolum[que] molet[ur] et uob[us] n[on] pori venigno uol[us] h[os]pitiu[us] recipere et quæ uic[ur]t[ur] st[it] u[rum] necessaria ministrare curam, nec ph[il]bem q[ui]n omn[us] potest[ur] fidei u[er]e religionis p[ro]dicando s[ociet]is. D[ed]ict[que] eis man[ion]em in c[iv]itate domu uernen[em]. quæ impu[n]t toti erat metropolis ei[que], ut p[ro]s[er]at c[um] administratione uic[ur] t[é]poralis licent[ia] q[ui]que, p[ro]l[ican diu]n[ibus] abstulit. Fert autem quia adp[ro]s[quant]em c[ui] tati, more su[u] c[ui] cr[u]ce s[ca] et imagine magni regis d[um] n[or] et h[uius] p[ro]prijs h[anc]e latam[ia] est s[on]a uoce modula[que]. Renest. Oe[pe]ca[n]m te d[omi]ne et omni m[is]edia ut auferatur, furor tuus. Et ira tua a c[iv]itate ista et de domo s[ca] tua quom[ai] peccau[n]tus. Allelui a.

A[t]ub[us] dat[am] libi man[ion]em intraverunt, coepunt ap[os] tolicam p[ro]mitti et eccl[es]iam i[n]stitutam, oratiombus uide licet, affidui u[que] i[mi]l[i]es et ieruni u[que] s[er]uendos, uerb[us] iute, q[ui]b[us] pot[ant] p[ro]dicando cuncta h[uius] mun diu ieluit aliena s[per]uendos, ea t[em]que uic[ur]t[ur] erant necessaria ab eis q[ui]s docebant accipienbos, s[ee]d[em] ea q[ui]es docebant i[n]p[ro]p[er]ia u[n]uen bos, et parati ac pati en diu aduerbat quæq[ui], ut etiam moruendos peo quæ p[ro]di cabant ueritate amm[u] habebant. Q[ui]es moruam.

xvi.

xxvi.

Credidec; nillim Babtis abant. mirant. s. luptat. e. innocent. uit ac dulcedine doctrine eorum celestis. Et autem pe p[ro]spe. ip[s]a cimitat[em] ac orientem ecc[]a in honorem S[]cii. Martini antiqui facta. diu ad huc romam britanniam. incolerent. in qua regina quæ xp[ian]a fuisse p[ro]clu[n]t. orare. chieuerat. In hac g[aud] et ip[s]i p[ro]mo conveneri p[ro]s. lere. orare. mill[s]a facere. p[ro]dicare. s. babtisare c[ep]unt. donec rege ac fide chuerlo. maior[em] p[ro]dicandi pom[na]. et ecc[]a fabricandi ut restaurandi licentià accipent. Atubi etiam iter alios delectat[em] uitamundusima s[]c[]o. & p[ro]mill[us] eorum s[]mauissim[us] que uera e[cc]e miraculoseque multos ostensione firmaner[em] credens babtisarest.

Cepunt plures cotidie ad auctendam uerb[us] et fluere ac relieto gentilitat[em] vitu. unitat[em] se s[]c[]e xp[]i ecc[]a ere denelo sociare. Quæ fides et c[]uer[em] s[]i om ita c[]gratulari et rex phibet. ut nullu[m] tam cogere ad xp[]iam sm[]n. se[]d tantu[m]modo credentes arciori ch[ar]le[ct]ione d[omi] c[]c[]ines libi regni celestis àplecterest. Didicerat enim à doc[tor]ib[us] au[ctor]ib[us]; salutis. seruitu[m] xp[]i volumariu[n]t coactu[m] et debere. Nec ch[ar]istit q[ui]m etiam ip[s]i doc[]to rib[us] su[m] locu[m] s[]edi eorum gradui c[]gru[m] in clorvuernu[m] met[ar]poli sua clonaret. limul[us] necessitas induerunt specieb[us] posset ionem c[]ferret.

Nt[em]t[em]ea uir diu augt[u]n venit ar[er]alis. s. abat[em] e[po] et c[]ui]nitatis etherio. uixta q[ui]d nullam s[]c[]i pat[em] Gregorii acceperant. arch[em] e[pi]s genti anglo[]z or[em]n[u]t. reuerst q[ui]; brittan[ia], milite[t]inuo rom[ae] lauren[t]i[m] p[or]b[em]. s. petr[u] monach[u]. q[ui] beato pontifei. Gregorio gentem anglo[]z fide[x]i sulcus p[il]le. ac se e[pi]n[em] factu et preferent. limul[us] et e[pi]s que necessitate

xxvii

de ban[que] questionibus et čulta flagitan[que]. Nec mora con-
grua queſtui, ſeſponſa recepit. quæ etià huc hystorie
nire comodum clurim indere.

xxviii

Ntrogatio beati augustini epi cantuarioz eccleſiade
epil qualit ōu ſuſeeme il euerſenit, ut de h[uius] que-
fidelium oblationibus acceclunt altario quante debeant
fieri portionel: qu[al]it e[pe]c agere in eccl[esi]a debeat.
Reſpondit s[er]gori papa urbiſ r[ome]. Sacra ſerip
tura testat, qua te bene nolte dubriu ņe. 3 ſpecialit
beati vault ad thimotheu epiſtole. i q[ui]b[us] eu erudire
ſtuchuit. q[al]it in domo di euerſari debuisset. Mos
aut ſed[ui]l apſiſe eſt. ordinatil epiſ p[re]cepta tradere
ut i omni ſtipendio q[ui] accedit. iii. debeant fieri po-
tioneſ una videlicet e[po] 3 ſamili[æ] pp[er] hoſpitalitate
atq. ſuſeptione. alia clero. ſt[ia] paupib[us] quarta eccl[esi]
reparandil. Sed q[ui] tua frat[ialis] monasterii reguliſ
erudita ſeorli fieri ņe debet a cl[eric]iſ ſuiſ in eccl[esi]a an
g[lo]z quæ auſtore clo n[up] ad fid[em] p[er]dueta e[]. h[anc] de-
bent e[uer]ſatione inſtituere. que in miſio naſcentiſ ec-
leſe ſuit patb[us] m[ar]ſi. i q[ui]b[us] null[us] ex h[uius] que poſſide-
bant alijq[ui] ſuiu e[ſ] dicebat. ſi, erant e[ui] omnia comu-
ma. Si q[ui] ſt[em] cl[eric]i extra ſac[dot]eſ instituti q[ui] ſe e[]
tinere ņe poſſunt ſortiri u[mo]reſ. debent. 3 ſt[ipen]
dia ſua ex[ter]i accipe. qa[que] e[ſ]de e[ſ]de patb[us] de q[ui]b[us] p[ra]ſati
ſum[em] nou[m]i ſeriptiui. q[ui] diuidebat ſinguli p[er]cu[n]iq;
op[er]at. De e[ſ]q[ui] 3 ſt[ipendio] rogitan[ch]i atq. p[ro]
dendui e[ſ] 3 ſub ecc[esi]aliſtica regula ſt[em] tenendi. ut boni
morib[us] u[ui]vant. 3 canendil p[ra]ſimi l[u]muſilent. 3 ab
omib[us] inſlicitiſ co[ns] æ lingua 3 corp[us] clo auſtore e[ſ]eruen[em].
Comuni aut uta u[ui]ventib[us] ià de ſaciendil por[ti]omib[us]

xxviii

Nac

berib feriunt. et tam ipsoqvis dolorib affecti sunt habe
re heredel querunt. et que possident ipsi servant. quos
utati in seque identi. Hoc g[ratia]tus in mente tenenda est.
ex ipsa modum correctionis dictat. ita ut mens extra ra-
tionis regula omnino nichil faciat. Additis etiam quomodo
ta que furtu de ecclesibus abstulerint reddere debeant.
si abbat ut ecclesia cum augmento recipiat. qet de timis rebus
uidet amittere. et lucra de uanis querere. H[er]ro. in i.
nit auag[em]. si debeant duo germani fr[ati] singulares sor
res accipere. quod si ab illis longa paginæ generate.
Responsent g[reg]g. Hoc fieri modus omnib[us] licet. Nequa-
quæ eni in sacris eloq[uis] inuenit. q[ui]d huc capitulo
contra dicere videat. v. Int ang[iti]n. V[s]q; ad quo
ta generatione. fideles debent cù p[ro]inde s[ibi] eni
gio copulari. ex novensibus cognatis. si liceat copula
cuiugio. Res[pi]b[us] g[reg]g. Queda t[ren]a lex in romana re-
publica p[ro]mittit. ut s[ine] fr[ati]s. sor[s]. seu duos fratri
germanos. et duas sor[s]. fili[s] et filia mil[]ceanent. sed
experim[onto] didicim[us] ex tali cuiugio s[ob]olet in posse
succeſſere. et ſacra lex phibet cognationis turpitu
dinam revuelare. unu est necesse. ut i[am] tercia ut quar-
ta generat. fidele cum licent s[ibi] ungi debeat. n[am] ſceda
qua p[ro]dicti a se omnino debet abſtinere. Cui nouer
ca aut miſſere grave est. faci[n]t. qua in lege ſcrip
tu est. Turpi tu[n]tich[us] ne pat[is] tu[n] non revuel
bis. Neq[ui], eni pat[is] turpitudinem fili[re] re
p[ro]mittet. si. qua ſcriptu[rum] erunt duo in car[bi]s ne una.
q[ui]t[ur]pitudinem nouerce que una caro c[um] patre furt
revuelare p[ro]ſumerit. p[er]fecto pat[is] q[ur]pitudinem fili[re]
revoluunt. Cui cognata q[ui]q[ui] miſſerit. p[ro]mittit est. quia

p[ro]ſiunctiōnē porē caro frāiſ ſuerat ſacta. p[ro]qua rē etā
Johannel babriſta capite truncat[ur] est 3 martirio ſi[mi]t
est. Cui n[am] est dictu ut x[p]m negaret. 3 p[x]p[er] i[ff]ſſione
occuſuſe[ur]. ſi; qua hiſſe d[n]i i[hi]ſ p[er] cliverat. ego ſu[er]
taſ. qua p[er]uertate lo[ſ]s occuſe[ur]. uideicet. 3 p[x]poſa[n]
guine ſuſit. Q[ia] u[m] ſe multi in anglox gente. qua
d[u] ſabluc in infidelit[ate] eſſent. huic neſando čiugio
dicunt[ur] admixt[ur]. ad fide iuement[es]. admonendi ſe[ur]
ut ſe abſtineant. 3 graue hoc e[e] peccat[ur] cognoſcant.
tremend[us] di udieciu[m] timeant. ne p[ar] carnali elec[tatio]
ne tormenta ętni cruciato[m] incuriam. Non tam p[ha]x
r[e] ſacri corporiſ ac ſanguinſ d[n]i cōmmunione p[u]an
d[ur] ſe ne in eis illa ułoſci uideant[ur] inq[ui]b[us] ſe p[ig]noram
tiā ante lauacr[ur] babriſmatiſ ad ſtineu[n]ant. In hoc
enim t[em]pr[is] ſca eccl[es]ia quæda p[er]miuorē corrigit. quæda p[
]manſuerudinē tolerat. quæda p[er]ſid[er]ationē diffimu
lat. atq[ue] ita portat. 3 diffimulat[ur]. ut ſe pe[m]aliu[que]d
auerſat[ur] portando. 3 diffimulando c[oe]p[es]cat[ur]. Om[n] aut
q[ui] ad fide iuemunt adm[onendi] ſe[ur]. ne tale auideant
aliq[ui]d p[er]petrare. ſi q[ui] aut p[er]petraver[ur] corporiſ 3 ſanguinſ
d[n]i cōmmunione p[u]end[ur] ſe[ur]. Quia ſe[ur] in hiſ t[em]p[ig]no
rantiā fecer[ur] culpa aliquateni tolerancla est. ita in hiſ
fortit[ur] inſequenda q[ui] n[am] metuunt ſciendo p[ec]care.
n[tr]ogatio aug[t]ini. ſi longinq[ui]taſ it[em]eris[ur] vi.
magni, a m[iti]acet ut. epi. 3 n[am] faci[le] ualean[]
čuem uq[ui] re. an[que] beant ſine alio[us] epos[que] p[re]ſentia
ordi[n]i. Responſo gregorii. Q[ui]de in anglox
eccl[es]ia in qua adhuc solb[us] tu epiſ inueniris ordinar[em]
ep[im] n[am] altt[ur] niſi ſine epiſ poter[ur]. N[am] quando de gal
liſ epiſ ueniant. q[ui] in ordinatione testes epiſ ad ſtineant

set fratnитате та ita uolum? epol' ordmare. ut ipfli bi epi longo intuallO minime chliungant. aten? nulla sit neeſſital ut i ordinatione epi paftores q; alii qua? p[entia uale de utiliſ facile debeat cuenre. Cum g auſtore do ita fuerint epiippinq[libi loci] ordina ti. p omnia epo[ ordinatio ſime agregatil ib' ut quatuor epiſ fieri n[]debet. Na in ipſi] reßp[ita]alib[ ut ſapi en[;] mature ch[is]ponantur expe[plu] trahere a rébus etia carnalib[] poſſum? Certe c[] u[] cingia in mundo celebrat. cingati q; q; uocant. ut q[] in uia ia cingii p[] ceſſer; i ſubſequentil q[]q; copule gaudio miſceantur. Cui n[]g i i hae p[]ſituali ordinatione. qua p[]ſacruo miniftilu homo do c[]ningit. taſe[] c[]uenant q[]. in pro ſeſtu ordinati epi gaudeant. ut p[]ei' cultodia omi potenti ch[]no p[]ceſ parit fundam. vii] Int aug[]m. Qualit debem[] c[] galliax atq; brittaniam epiſ agere. Reſponſio g[]reg. In galliax epiſ nullat auſtoritate ebui? qa[] aban[]tiquiſ p[]deceſſorib[] meo[] re[]porib[] palli ii arelatenſi epe[] accepit. que noſ p[]uare auſtoritate p[]cepta minime debem[?]. Si g[]ctingat ut fraternitati tua ad galliax puinci[]a tranſeat. c[]u eode arelaten ſe e[]po debet agere. qualit ſi qua ſe in p[]epiſ u[]eia e[]c rigant. q[] si ſorte in diſiplinſ uigore tepid['] etiſ tat. tue fraternitati zelo accendenc['] est. cui etiam e[]piltolat ſeem[?]. ut c[]u ſeitatis tu[]e p[]lentia in gallis? I ipſe tota mente ſubuemat. ex que ſunt creatores uti iuſſioni c[]traria abep[]o[] morib[] c[]opeſeat. I p[]ſe auſt extra auſtoritate p[]p[]a e[]po[] galliaru inducare n[] potiſ. ſi; ſuadendo. blancliendo. bona q[]q; opa e[]co[] imitationi monſtrando. prauo[]x m[]tels ad ſeitatis

Itudia reforma qua scriptum est in lege. mellem palingu-
tians, falcē mittere n debet. 1; manu spicæ cetero
re. 2 manducare. Falcē eni videlicet mittere n poter-
in ea segete que alii videtur eel comilla. 3; paffectus
boni opus firmīta dīnica. utiox suos paleis evoluta
æ in eccles. corpore mānendo et pfluadendo quæsi mi-
dendo cūerte. Quicq[ui]lum ex auætoritate agendati e.
cui p[er]lieto arelatenle e[po] agat. ne p[er]termittit pollit
hoc q[ui]lum antiq[ui] patrī institutio mu[n]ent. Brittan-
us omnes e[po]s tuæ fraternitati cōmittunt. ut incloset
docean[ti]s. ifirmi p[er]sualione roborens puerli auæto
ritate corrigant[ur]. 4. VIII. In[ut] aut? Si prenians
mulier debeat babtisare. aut postquam genuerit. pol-
quant[us] t[em]p[ro] pollit intrare eccl[es]iam. aut e[mi]nem
ante p[os] occupetur. q[ui]lum genuerit. p[er]q[ui]lum diel[us] hoc liceat la-
cri babtismati sacra[m]na peipe. aut p[er]quant[us] t[em]po
ris. huc uir suus pollit in carnis copulatione con-
ungi. aut si in[stru]a c[oh]uetudine teneat. an eccl[es]iam
ei licet intrare. aut sacre cōmunioni[s] sacra[m]na
acipe. aut uir suæ c[oh]ugi p[er]miets. p[er]suæ c[oh]uæ teneat
aqua si eccl[es]iam pollit intrare. ut etiam ad miſt-
tu cōmunioni[s] sacre accedere. que omnia ruch
anglo[x] genti oportet haberi êpta. Respondit
[con]g. Hoc in àbigo fraternitate tuæ e[que] reçită cui
ià et responſi reddidille me arbitro. 5; hoc q[ui]
ip[s]c[ui] dicere 3 ſentire potuisti. credo quæ mea apte
uolueri[is] responſione firmari. Mulier yen[i] preſ-
nans cur in debeat babtisari cui n[ot] sit antea omi
poteritis cl[ui] ocu[lo]s culpa alia[qua] fecunditas carnis.
N[am] cui p[er]mi parentis n[am] in paraclyso deliquiſſent.

immortalitatem quæ accipant recto dì iudicio p[el]ictej. Quæ billecte omnis de humanu geni p[er]culpa sua fundit extinguere ўoluit. 3 immortalitatem homini p[er]peca to suo abfoluit. 3 tam p[er]bemignitate s[ua] p[ietatis] fecunditate sobolis referua utt. Ad h[uius] naturæ Inuna ne ex omnis d[omi]no seruatu[d]i è. qua racione poterit s[ua] cri babtilinatil s[ua] phibere. In illo q[ui]p[pe] m[ysterio] in q[ui] omnis culpa fundit extingui[t] valde stulti est. si do nui gr[ue] ètra dicere posse iudeat. Cui uero emia s[ua] rit mulier. polſt q[ui] diels debeat eccl[es]iam intrare. teſ tu[n]ti uetis p[er]ceptione d[ic]icist. ut p[er]maſulo dieb[us]. xxx. III. p[er]femina aut dieb[us]. xlvii. debeat abſtinere. Act tam ſciend[ui] è. q[ui]mifterio accipiat. N[am] hora ea e[d]a qua genuerit aetura gr[ia]s intrat eccl[es]iam nullo pec eni pondere gravat. Cl[avi]uptas v eni carnis. non do lo[que] in culpa est. in earnis aut coru[n]tione uoluptat est. n[am] in p[il]ſi p[lat]ione gemit. unde v ip[si] p[ine] ma[t] omui cl[ic]itur. in d[olor]ib[us] paries. Si naq. enixà muli er[em] p[h]mbeni eccl[es]iam intrare. ip[er]a ei poenà ſua in eul p[an]deputam. Babtis are aut v emixà 3 hoc q[est] genue rit si moritis p[ic]ulo urguet. ut ip[er]a hora eademq[ue] qua g[ui]nit. ut hoc q[est] g[ui]nit. eadeque qua nat[ur] è ullom p[h]mbetur. q[ui]a ſei myſteri gr[ia] s[ic]ui uentib[us] atq[que] d[isp]enitib[us] cum magna d[isp]eretione p[u]icendui est. ita inſ[ui] q[ui]b[us] moris inminet. ſine ulla d[ilat]ione offerenda ne d[ui] acb[ue] t[em]pe[que] p[er]p[benchui] myſteriui reedeptioniſ querit. inſuem ente paulului mora. imuenire n[am] ualeat q[ui] reedimatui. Ad euiſ v êcubitui uir ſuiſ accedere non clebet q[ui] aduſq[ue] q[ui] g[ui]nit ablacteſ. Praia aut in čiugato[rum] ibidem čugetudo ſurret. ut mulieres filios q[ui] gig nunt nuire čt[em]nant. eosq[ue] al[i]s mulierib[us] ad nuendui tradant. Act iudeфикer ex ſola i[con]ti.

nentie caula videt inuentu. qua dui le etinere nolus
delspicunt lactire q[ui]s gignunt. De naq[ui] que filio su
ex praua chuetudine aluit ad nutendu traelunt in pur
gationis t[ep] tranhierit. uir is ius n debent admiſceri.
quippe qua ex ſine part[em] caula dui inſueri menſtruus de
tinerur. uir is ius miſceri phibent. na ut morte lec
ſacra feriat. Si q[ui]s uir ad menſtruatã mulier accedat
que tam mulier dui chuetudine m[istrua] pati phibey
eccelam intrare n debet. qua ei nature ſupſtutat in culpá
n uaret reputari. œ phoc get iuita patitur. iuſtui n est. ut
ingressu exelle priuetur. Nouin n[aq]o[que] mulier que ſui
um patiebat ſanguinis poſt ſt[eg]u dui humiliter uementi.
uementi uestimati et fibrá tetigit. atq[ui] abea ſtati ſua inſi
mitat receſſit. Si ʒ in ſanguinis fluxu poſita laudabiliet
portuit uestimtui dui tangere. eur que menſtrua ſangu
nil pati n liceat eſtam dui intrare. Sed dicibili inſi
mitat ɛpulit. hap[uo]ro de q[ui]b[us] lóq[ui]m chuetudo ɛſtringit. Per
pende fr[ate] kariskime. qua ome q[et] in hac mortali carne partim
ex inſirimitate nature est. Digno et iudicio poſt culpam
ordinatui. Chutire n[aq]ui ſitisse. eſtuar[em]. algere. laſſeſere
ex inſirimitate nature est. Et q[ui]e et alit et i[am]em al
ima. etra ſiti potu. conſuas esti. etta friguit est. et
laffitudine reſque que[re]vere. niſi medicantui ɛq[enta] etra egl
tudivel explorare. ſemine itaq[ui]e m[istruus] ſui ſangu-
flu egritudo est. Si ʒ bene p[h]imit que uestimati dui
in languore poſita tetigit. quod uni p[]sone iſirianti
eccl[es]itur. eur n ecedit euncti mulierib[us] que nature ſue
u i[am]io inſiriant. ſœ c[om]munioniſ mysteriui in eſſe di
peipe n debet phiberi. Si aut ex ueneratione magni p
eipe n p[h]imit laudanda e. et si p[er]cepit n inducanda
Bonarii quippe m[iti]u est et ibi alijmoelo culpá agnokere
ubi culpa n e. qua ſepe ſine culpa agit. q[et] uenit ex c[ul]

Unde etiam eum essurint. Sine culpa.cometprimus. quibuscumque culpa. p[ro]mi hominis factu est ut essuriam. multa emendat. est sicutudino mu- lierib. non ah Qua culpa est.誇cet quæ naturaliter accedit. In se tam q[ui]d natura ipse ina uiciatur est. ut etiam sive voluntatis. studio uideat e[que] polluta est culpa. uenit uiciu inque se ipse. aliis p[ro]mi duci facta sit humana natura cognoscat. est homo. qui culpa s[on]t p[ro]petravit. reatui culpe porre inuitus. atq. id est femina e[que] semet ipse. est sibi dederent. est si in menstrua est sicutudine ad sacra m[itu] diu ieci corporis. et sanguinis accede re n[on] p[ro]linant. de sua redita estimatione lauclancte est. Oui u[que] cipiendo ex religiose uite est sicutudine e[onde] miltent. amore vapiunt. repromènde est ut. si e[rum] divinum. Siem eni intesam[to] uenti exteriora opa obseruant. ita intesam[to] nonu. et ta q[ui]d exteri agitur. quæ id q[ui]d interi cognitat. solletia intentione ad tendit. ut subtili sententia pu- niat. Næ eum multa lex uelut inmunda manducare. phi- beat. in euvangio tam diu diæ. Non q[ui]d intrat in or. coinçnat hominem. est. que ex eunt de ore illa est. que co. inçnant hominem. atq. paulo potest. subiret exponens. ex eode ex eunt cogitationes male ubi uberti indicat. est. quæ illud ab ompti deo pollutu in ope est offenditur. q[ui]d ex pollute cogitationis radicem generat. Unde p[ro] Paul. quod. ap[ro] diæ. Omnia mundamundis. coinçnatil aut et infidelib[us] nichil est. mundum. Atq. mor ei de coi- n[ation]is causam admi niat. subi ngit. Coiçnata est eni et mens eodem et s[cientia]. Si e[rum] est immund est et e[rum] cui mens immunda fuerit. et q[ui]d m[ite] mundamulib est. ex natura pati et in imundiciâ reputat. est. Q[ui] aut e[rum] pp[er]a e[rum] dormiens. in lo[rum] aqua intrare eccles. est debet. sed neq. lo[rum] stati intrare debet. Lex autem uenti. populo p[er]cipit. ut mixt utr. mulier. et lauari aqua. debeat. ante solis occasu eccles. est intrare. Q[ui] tam

intellegi spiritualiter potest. quæ mulierum uxor ministrat, quæ inlicere occupiscentie animam in cogitatione p[ro] dilectissimo n[obri] domino. quæ in pulchro ignis occupiscentibus a n[obri] domino de servientur. quæ in e[gregatione] frattu estimate non debet. Quæ granari p[ro]que triâ præuere voluntatis ut det quæ u[er] ut de h[oc] re cluere hominum nationes d[omi]no se sentiant. atq[ue] alia cultu d[omi]ni uideant. Romanorum tamen sepe ab antiquis u[er] uti sunt. post admixture[em] p[ro] se e[guos] et lauacri purificationem querere. et ab ingressu eccles[ie] p[ro] velle reverentem abstinere. Nec hec cluicem se culpam deputat. et e[rum] e[guos] se de iis ip[s]a littera amictio e[guis] s[ine] voluntate carnis fieri n[ob] potest. a sacri loci ingressu ab stinendu est. quæ voluntas ip[s]a et s[ine] culpa nullaten[que] potest. Non en[i] de adultio ut fornicatione. Si de se gitimo e[guio] nat[ur] fuerat. quæ dicebat. Cæce en[i] in me[m]tatib[em] e[cep]er se. et inde licet se peperit me ma[n] mea. Quæ en[i] in iudicatib[em] e[cep]er se nouerat. a elelieto se nat[ur] ge mébat. quæ portat in ramo umor[e] uitii. quæ tran[st]at ex radice. In me[m] tam uerbis n[ob] admixture[m] e[guis] in me[m]tat[e] nominat. Si ip[s]a uide licet voluntate admixture[m]. Sunt eten[i] multa. quæ licita ac legitima. et tam in eo[m] actu aliquaten[em] factam se. sic sepe irascendo culpam in se quod tran[st]illitat[e] in nob animi pturbam. et e[n] rectu sepit ac agitur. n[ob] est tam aelpbabile se[que] in eo[m] am m[or]ptib[em]. Contra uicem quippe delinquenti[u] uti se erat. quæ die cœbat. Turbat p[ro] iro ocul[m]i. Qui en[i] non u[er] let in tran[st]illa n[ob]e in e[re]plationis se luc[e] diffundere in iva su[n] ocul[u]tib[em] elobrat. quæ d[omi] male acta elec[u]t in se est. e[ Fundi atq[ue] bar[i] à su[m]mo[m] e[re]platione e[m]bat. et laudabilis est uta e[tra] uicui[n]. et tam moles[que] qua tib[em] se. aliquem reat[u] incurviss[e] estimabat. Opque tetraq[ue] legitima carnis copulat. ut causam pli[s] non

uoluntatil. e carniſ comiutio creando, liberor sit grã
n sati. fætio iucio. Si q[ui] ſua āuge n cupidinæ uolun
tatis rapt. ſi, solu[n]m creando, liberor grã uti[que] iſte p[ro]ſe
to ſiue de ingreſſu eccleſ ſeu de ſuindo chnici corporiſ
ſanguiniſ; mystio. ſuo est iudicio relinquend. q[ui] a
nob p[er]berr[em] n debet accipe. q[ui] in igne polit neſent arde
re. Cui u[n] n amor ortandi ſoboliſ ſed uolumaſ chnatiu[que]
in ope comiutioniſ habent eiug[er] vià de ſua comiutio
tione q[et]eſt. Noc eni eis ecedit ſea p[re]dicatio. e
tam de ip[er]a eceſſione metu animu[m] ecutat. Nà c[ui] p[er]u
ap[er]ſ diceret. q[ui] ſe e[mi]nere n potest habent u[er]ore ſua. ſta
ti ſubi[n]n[em]. Noc aut[em] ch[eo] ſed[im] indulgentià n ſed[im] i
p[er]u[m]. Non eni indulget q[et]e licet. q[ui] iuſt[u]n] est. Q[et] g[ui]
indulgeri d[ur]i. culpà e[em] demonſtraut. Vigilanti ue
wo mente penſand[ui] est. q[et]e in ſyna monte chn[em] ac p[er]
tum locutus. p[er]u[m] eund[em] p[er]tum abſtinere a mulierib[us]
pecpit. V[er] ſi illuc ubi a chn[em] p[er]creaturà ſub[ed]itam
in omi[b]us. loquebat u[que] nec i tanta p[er]ſione est mun
dicia corporiſ reque i[n] dele[que] ta. ut qui uerb[em] di[mi]
perent. mulierib[us] mi[n]t[em] n effent. quantomag[us]
mulieres que corp[em] chn[em] omni[que] accipiunt. eulſodire
in ſe mundic[em] carniſ debent. ne ip[er]a meſtimabilib[us]
mysteri magnitudine grauent. S[ine] etià ad clauſi
de p[er]e[mi]ſ ſuiſ p[er]a[cre]deſt[em] di[ui] ut ſi a mulierib[us] mun
d[em] effent. p[an]el[us] p[ro]p[ositione]ſ accipent. quos o[m]no n
acci[pe]nt. n p[er]u[m] mund[em] eſ[em] clauſi a mulierib[us] ſa
terent. T[em] aut[em] u[er] q[ui] p[er]ſt amir[ion]e eiug[er] lot[em] aqua
fuerit etià ſacre com[un]ioniſ myste[rum] u[ale]t acci[pe].
cui en iuxta p[er]ſinat[em] ſententià exi[am] ecc[lar]m licuerent in
tiare. viii[us]. Int[ro]gatio auq[us]. Si p[er]ſt inſuſion[e] que
p[er] ſoniu[m] ſolet acciend[ere]. uel corp[em] chn[em] q[ui] ſilibet u[ale]t
acci[pe]. ut ſi ſac[do]ſ ſit ſac[ia] myſſia celebrare.

Responß oſ. Hunc qúdē reſtautūn uetil ſegil ſi in ſi
piori capitulo iā dixim' pollutū chc. & ni lotu aqua
et uſq; ac ueſpā intrare ecclām ſi ecederit, qet tam
alit ppſi ſpitaliſ intellegens. ſub eode intellecu
accipiet quo pſati ſum. q[ui] quali p ſomni inludituy
q[ui] těpnt immundicia uetil imagiſb in cogitatione
inſnat. ſed lauand est aqua. ut culpas cogitationis
lacrimis abluat. 3 ſi pri igni ſtepitationi recedert
reu ſe 4 ſi uſq; ac ueſpā cognoscat. S, est in eade inſuſi
ne uale neceſſaria chedio. que ſubtilit p[en]ſuri deu
at. ex qua re accedat menti dormienti. Aliquando eni
ex crapula aliquando ex nature ſup[er]ſumate ut inſu-
mitate c[u]enit. Omímodo hec inſuſio ſi est tunda q[ui]
hanc animi neſciens prulill[é] ſe. magi ſolendu e, quam
fetisse. Cy u ultra modu appetit gule in ſu[n]uſi alio
til rapit atq; tumóre g[ign]uit. idcirco receptacula gen
uant. Habet e[vin]de animi, aliqu[em] reatū. ſi tam uſq;
act phbitione p[er]cipiendi 10 u. ſei myſterii t miſtaru
ſollěnia celebrandi. c[ui] ſox T ſi ac tasse aut ſest ch[ie] ex
ait ex]mberi myſteriui peo qet laceloſ in loco aliq[us]
de e i p[er]a neceſſitas e]p[ell]it. Na ſi act ſunt alii q[ui] in
re my[n]ſteriui valeant. inſuſio perapula faetha p[er]p-
tione ſac myſterii phib[er] ſi debet. ſi; ab imolatione
ſac myſterii abſtinere ut arbitro[rum] humilit[em] debet. ſi tam
dormientis m[ort]e turpi imagine ſi e]cùſerit. Na k[ie]q-
ta p[er]uq; inſuſio nascerit ut e[que] anju etiā in ſomno
corpori] polit[ie] p[er]ib imagiſb ſi fecerit. Q[ui]a in re unu
ibi oſtendit p[er]a mens rea ſi tam ut ſiu iudicio libera
c[ui] ſe & ſi dormienti corpore nielri meminit uideſſe-
tam in uigiliſ corpori] meminit in igluui] e]cuiſiſſe.
S[ui] ex p[er]p[er]i cogitatione uigilant[is] oritur iluſio dor-
mientis patet anjo ſeat ſuiſ. Clidet eni a qua rach

ce inſnatio illa, pceſſerit, qua qet cogitaut ſciens, hoc p.
tulit ne ſciens. 13. penſanclu è. ipſa cogitatio utruſ ſugeſ
tione, an delectatione. t qet mai è ſt peccati è ſenſu ac
eiclit. Trib emi modiſ inplet omne peccatù uideſi
cer ſuggestione, delectatione. è ſenſu. ſuggestio qippe fit
pdi abolu. delectatio p carne. è ſenſui p ipin. qua v'pimà
culpà ſerpenſ ſuggestit, t'ua uelut caro delectata eſt. Acta
ù uelut ſpiriit è ſenſit. v'neceſſaria eſt magna diſcretio.
ut int ſuggestione acq; delectatione. int delectationem
v'è ſenſu. index ſui animi p[.li]ſeient. Cù eni maligni ſpiriit
peccatù ſinguerit in ſnte. ſine ulla delectatione peccati le-
quat peccatù. omnimodo pp[.pet]ratù non è. Cù ù delecta
14. caro c[.e]pit. tè peccatù incipit nasci. Si aut etià ex
deliberatione è ſentit. tè peccatù cognoscenti p[.fi]ci. In
ſuggestione g peccati. ſi menſe è in delecta, c[.t]ione, fit
nutriintu. in è ſenſu p[.fe]ctio. V lepe con T d tingit
ut hoc qet maligni ſpiriit ſeminat in cognitione caro
in delectatione trahat. nec tam anima eic[.le] delectatio
nì è ſentiat. V cù caro delectari ſine animo nequeat.
ipſe tam animi carniſ uoluptatib[.] reluc[t]ans in delectatio
ne carnali aliq[.]modo ligat imit[.] ut ei ex ratione èt[.]
dicat. ne è ſentiat v tam delectatione ligat fit. ſed
ligatù ſe ue heint in gemm[.e]bat. unde y ille celeſ
tis exerent p[.c]ipuſi[m] miles gemebat c[.ic]enſ. Video
v alià legè in me bril meil repugnante legi int[.]is
mes. v captiui me ducentè in lege peccati. que eſt in
me bril meil. Si aut captiui ſerat minime p[.ug]nabat
13. y p[.ug]nabat qua p[.p]t v captiui ſerat. V p[.ug]nabat
g legi mentil. eni lex que in me bril eſt p[.e]pugnabat.
Si aut p[.ug]nabat. 'captiui n[.] erat. C[.ee] itaq; homo
et ut ita diverit captiui. y li[.b]er. li[.b] ex iusticia
quà diligit captiui ſe delectatione. q[.ui] portat in

uitus. Iuc ulq; responſionel' beati papè Gregorij.
ael eſulta reuerentillimi augtini. antiftitil. eplam ut
quæ ſe arelatenli eſpo feciſſe cōmemorat ael uergilii
herei ſuccessore clederat. cui hec forma est.

Reuerentilfimo. ſeilfimo pat vergilio eoepo. Gregorij
feruif ſeruoy eti. Quant ſit affectus uenienti. pon
te fratb'impendenc. & eo qet pleruq; ſolent karitatis cauſ
imutarit cognosſit. Y ideo ſi cōmunē fratriē augtini epi
act uol uenitc etigerit. ita illu chilectio ura ſic elec
effectuose eluctitq; ſuſcipiat. ut 4 ipſu 4 solationis ſue bo
no refoucat. 4 alioſ qualit fratna karitas colenda ſi-
doceat. Y qum ſepi éuentt. ut hi q longe ſe poſiti paſ
abaliil que ſt emděncla. cognosſant. Si qual fortable
fratnitarit urē ſacdotu ut alioy culpaf intulerit uu
cu eo re. ſic dentes. ſubtili cunta inueſtigatione p[ro]
ite. 4 cta uol in ea que chm offendunt. 4 ael uacum
chia puocant. diſtrictob ac ſollicito[rum] exibete. ut 4 ahay
ehcationē 4 uincheta culpabre feriat. 4 innoemē
ſalla oppimio ſi affigat. Os te incolomē cultochar reue
venillime fi. data chy. x. klru hiliaru. impante chno
nro maurieig. tiberio prillimo augto. anno xviii. pol-
eſularu eicte dini. anno xiii. inſcriptione iii.

Preterea icte papa Gregorij augtino eſpo. 4a fuggiſſe
rat ei. multam qcte ſibi eē meſſe. ſ; opar io pancoſ. mi
ſit p[ra]ſat ſegaril ſui plureſ cooſpatoreſ. ac uerbi minil
tros. in q[ui]b[us] p[ro]mi 4 p[er]ipui erant. o[m]ellte. Inſe. Paulin. Ruſi
nian. 4 peoſ generalit univerſa que act cultu erant
ac ministeriu eccl[es]ie neceſſaria. uſa uideſicet ſacra 4
ueſtimta. altarui ornamta queq; eccl[es]ia ſaccl[oralia]
ut clericalia incluimta. ſeoy etiā apto[rum] ac mari[tr]uo[
reliq[al]. nec ſi 4 cochcels plurimoſ. milit etiā litāl in q[ui]
ſignificat ſe ei palliu di[po]exille. ſimul 4 inſinuaſ qua.

xxviii.

lit epol in brittania established debuill; quarto
liturii ite est text. Renerentissimo scissimo frat
augtino eoepo; gregor? seruus seruox di. Cui certu lit
p omipi eto laborantibus, meffabiia eti regni p[ro]miare
seruari. nobis eis necessitate est. honos beneficia et buere.
ut in spirituall opis studio ex remuneratione ualeant
multiplicat invidare. et qua novi angtoz eccl[es]ia, ad omnis
etiam grati elio largiente. et te laborant peiueta est.
uium et pallii in ea ad soli millia sellenia agenda est
cedim. ita ut p[ro]loca lingua, ecclesi[esis] epol ordines: qu
tie subiaceant chieioni. quaten[que] Londomeni[s] c[oe]nstituis
epl s[an]p in posteru[m] a finodo p[er]a ecclesiarie debeat. atq[ur]
nor is pallii ab h[us] ke[que] aplica eu i eto auetore de servito
secle pepiat. Ad eboracem in ciuitate, te uolum epin
muttere: quod ipse indicabilis ordinare. ita ch[ia] taxat
ut si eade[m] ciuitas cum finitimis locis uerbi ch[ia] resep
it. ipse quoq; xi[i]. epol ordines. 2 metro politans ho
nore p[ro]priatur. quia ei quoq; si una eome[s] fuerit, pal
liui tuere elio fauente ch[ia]spomim. que tam tue
fratritatis uolum ch[ia]spoliciom subiaceare. post obitu
u[m] tu[m] ita epis. quos ordinaverit p[ro]lit. ut lunctorum
tis epi multo modio ch[ia]iom subiaceat. Sit in me lun
donie et eburace ciuitatis epol in postremi honoris
ita ch[ia]stinet ut ipse p[ro]habeatur q[ui] pri fuerit
ordinat. Com[que] aut consilio. et ecordi actione quo
q[ui] et p[ro]xpi vel agenda ch[ia]sponant. unanimit[ate]
seniori: et ea que sen[ior]unt. in h[uius] modi ch[ia]s e p[ro]
p[ro]fiant. Tua in ch[ia]nitatis in solen e[que] epol quos ordina
uerit neq; h[uius] tantum modo q[ui] p[ro]eborace epin fuerint
ordinati. 1. etiam omnis brittanie sacclotes habeat ele
d[omi]no u[er]o ihui x[ui] po auetore subiecto quaten[que] ex lingua
et una tue feriatis. 3 recte credendi. et bene unum

di formā p[er]cipiant. atq; officiū ſuī ſide ac morib[us] ex
ſequentel. ac celeſtia cū d[in]ſ uoluerit regna p[ring]ast.
O[ſ] te incolomē cultuodiat reuerentiffime ſi[mi]l. d[omi]n
die. x. klax Iuliarī. in pante d[omi]no n[ro] maurieio tib[us]
p[u]ſſimo aug[to]. anno x[ij]iii. p[olt] d[omi]lato[rum] eſt deo d[omi]n
anno. inchiſtio iiii.

xxx.

A
beuntib[us] aut p[ra]fatil[us] legitaruſ. miſit p[olt] eſt beaſt
Greg[ui]taſ memoratu ch[ion]aſ in q[ui]b[a]p[te]q; ſi[no]
ſe erga ſaluationē n[ir]e geniſ inuigilauerit. oſtendit
ita ſeribens. O[ſ]ediffiſſimo filio mellito abbari. Gregor[
ſeruſ ſeruoz ch[ius]. P[olt] diſcellu[us] e[gregationu]ſ n[ir]e que
tecu[us] eſt u[al]de ſum[us] ſulpenſi reſclutri. q[ui]a ni[nch]ni[de]p[er]ſi
ſtate u[ri] itineriſ auduſſe n[os] e[ti]giti. C[ui] ergo eſ ſonpiſ
u[os] ad reuerentiffiſtimu[us] u[ri] fr[em] n[ir]m aug[timu[n]
ep[im] p[el]uuerit diſte[n]ite e[mi]. q[ui]d[ui] diu[i]me[n]ciu[us] de cauſa ang[
que] e[co]gi[tan]i traetamui u[ide]licet q[ui]a ſana i[de]olo[
o]que deſtrui in e[ade] minime debo[ant] ſed
ſea[n]que in e[mi]l[us] ſt idola deſtruant[em]. a qua
aut benedicta fiat in e[mi]ſte [fam]i[us].
u[n]de al[pe]gat[em]. al[te]vria e[ſtruant]. reſi[gn]a. d[omi]n
n[om]no[d] ponant[em]. q[ui]a li ſana e[ade] benedicta [con] u[n]de
e[ſtruct]a ſt necelles[que] e[mi]t a cultu de
monu[n] in obedi[no] ueri ch[ius] debeant c[om]mutari. ut duos
gen[is] ip[er]e e[ade] ſana ſua n[ir] uide[re] deſtruiere. de c[oe]de
errore[em] de p[on]at d[omi]n u[er]u[n] cognoscon[em] ac a[do]ra[n]t ad lo
ca q[ui] que e[ſ]ueuit familiari e[con]curiati. q[ui]a boueſ[lo]
lent i[la]c[ef]ic[io] demonu[n] multoſ o[cc]idere. de beſi[er] et
de h[ac] re aliquas ſoll[em]itate i[mut]are. ut die dech[ia]
cationiſ. ut nata[que] l[ic]ii ſe[no]x m[arty]riu[n] qu[us] il[he]
reliq[ue] ponunt[em]. q[ui]a d[omi]n tabnacula ſibi c[rea] e[ade] e[ce]laſ
que ex faniſe c[om]o[mi]tate ſt. de r[am]iſ arbo[us] ſa-
ciant. q[ui] religio d[omi]n u[n]ſi[mi]ſ ſoll[em]itate celeb[pe]nt.

30

nec chabolo iā animalia imolent. Et ac laude in eſu suo animalia occclant. Et donatori omnium de ſacietate ſua grās referant. Ut dui eis aliqua ex ſui gaucia referiant. ac interiora gaucia eſenture faciſt yaleant. Nā chris intibb limul omnia abſcidere imposſible est ni clubbi est t. qa biſ ſumui locu alſendere nitit. gradibb ut paſſibus ni saltibb elevat. Sic iſtabellico ppſo dini in eſipto ſi quod elem innotuit. Si tam ſacieſioz uſuſ que chabolo ſolebat exbibere in cultu p[ro]ſo referuam. Ut eis in ſuo ſacieſio animalia imolare p[er]pet. Aſten cor mutantes aliucl de ſacieſio amitterent. aliucl retinerent. Ut ae h[uius] p[ro]ſa eſſent animalia que offerre eſueuerant. Ueru tam d[omi]nq uel iuſi ſolus imolantes iā ſacieſia p[ro]ſa ni eſſent. I[sc]ec igitur chilecfionē tuā p[ro]cheto ſi neceſſe eſt dicere. ut p[ro]ſa iuſt p[er]ſenti illie p[ro]ſit p[er]pendat aſi omnia debeat chilpen. ſare. Os te iſolome cultodat chilecf illime ſiti. D[omi]nq die xv. k[al] iulij[us]. impame d[omi]n o[n]aurieio tibio p[ro]ſimo aug[est]o. anno viii. p[er] ſcripto. p[ro]ſula t[em] eſt eſt el[ui]c n[on] anno xviii meliſione. mi.

Quo t[em]pore miſit etiā aug[est]mo epiſam ſup miracu
l[ui]ſ que p[er] ſeafa e[em] cognouerat. inqua e[ui] ne
p[il]loz copiā p[ic]ul[i] elationiſ incurret h[uius] uerbis ho
tat. Scio fi[rum] karillime qa omſp[er]t chilecfionē tuā
ingente qua[em] e[legi] uoluit magna miracula oſtench[et].
unde neceſſe eſt. ut de eode dono celeſti. et timndo gau
eſa[mi]l[e] gaudend[us] primeſcali gaudea[mi]l[es]elicet qa an
d[om]e anime p[er] exteriora miracula ac miſiorē grām
p[er]traubuntur primeſcali u[ne] miſigna que ſiunt i
d[ur]mi animi in ſui p[er]ſuptione ſe eleueret.unde for[mi]
in honore tollit inde p[in]anē glām iu[m] caclat. O[m]mi
n[isi]ſe ſeni debem? qa chileipuli eu gaucho a p[er]ch[ea]
tione pedeumet[us]. d[ui] celeſti magiſtro d[ice]p[er]ent. m

plati fuerint bona fue pietatis inpendat. qet in an
gloz. gente factu cognouim. Cui ura gla ideo eit
ppolita ut p bona que uob ecella ft. &ia subiecte uob
genti fupna beneficia prestatem. & ideo glorioſe fili
ea quâ accepsit divimit grâm ſollicita inſte cultochi.
Xpianâ fide in populi tibi ſubditâs extendere festina
zelu rectitudinil tue ieoz chuerſione multiplica idoloz
culte inſequere. ſanox edifica euere. ſubtiltoz mores &
magne u te mundiciâ. exhortando. tî rendo. blandiendo.
corrigendo. & boni opis exéplu monſtrando edifica. ut
illu reſtutorê in celo habeas. cui nom in tia dilatae
ris. Ipsc eteni ure q; gla nom etia posteril glosi? red
det. cui uos honore quertis & ſeruatis in gentib. Sic
etenî Constantin quondâ pittim ipator romanoz re
publica a puerfil idoloz cultib revocans onipii do
chôno nro ihu xpo ſecu ſubelict. ſe q; cù ſubieetil po
pulis tota ad eu mte cuerui. Unde factu e. ut an
tiquoz principu nom uirile. laudib uineret & tan
to inopinione poſtceſſore ſuol quanto & in bono ope ſupa
ret. & ne itaq; ura gla cognitione uni di pati & fili
a ſpe ſei regib ac ppil ſibimet ſubieetil festimet inſunde
re ut antichi gentis ſue regel lauchib ac meritis tranſe
at. & quanto in ſubieetil ſuis &na aliena peccata deſerit
tanto etia de peccatis, ppil ame omipil di tribile ex
am ſecurio fiat. Reueventi ſim fr nro augtinnl
epis. in monafteri regula edoctus ſacre ſcripture
ſcientia replet & bonis auetore do opib; que uos admo
ne acob libent auditre. deuote pagite ſtudioſe in me
moraliu referuate. quia ſi uos eu in eo qd pomipo
tenti do loq, na. t auditis. isde omps ds hunc p
uobis orante bitant. celeruſ ex. audit. ſi hoc qd абſt
uerba euſ pponitis. qndo eu omps ds

poterit audire, quod quę uol neg legi, quod, totumque eum eo uol iisernore fidei stringere, atq; ac nihil illud uti tute quæ uob ibi sunt adjuvare, divinitalis, ut regni suus faciat, ipse eè participes, cui uol fide in regione ura recipi facitis, eulstodit. Preterea seire uram gladium, quæ sic in serpituia facerat ex verbis dicti, omnibus agnos cim p[ro]sentis mundi à t[em]nibus, ut a est, et s[an]co regni uen turu è. quod nullo ubi poterit fine t[em]nari. Ad quante aut eodem munde timino multa iminent, que aut te n[on] fuerunt, uide licet immutationem aeris, trorels, de celo, et extra ordinationem t[em]poru, t[em]pe stares, bella fames, pestilentie, trare mot p[ro]loca que tam n[on] omnia m[or]s chieb[us] uentura ſt. I; post n[or]s chief omnia suibsequent[us]. Vol itaq; si qua exhibeantur in t[em]ra ura cognoseritis, nullo modo urim animum p[ro]bectis, quæ idcirco hec signa de fiu ne se li p[ro]mittunt, ut de animab[us] n[or]s de beam, eè solliciti, de mortis hora suip[er]tis, ut uenturo iudici in bonis actis, ibi inueniam, eè p[ro]parati. Idem n[em] gloriose fili, p[er]scit locutus h[uius] ut eum x[p]piana fides in regno u[er]ro excreuerit, ura queq; apud uol locutio latio excrescat, ut tanto plus loquibus, quanto se in m[orte] ura gaudia de gente ueræ p[er]sceræ, euerfione multiplicant. Parua autem x[em]a trans misu que parua uob n[on] erunt, cui uobis beati viri apud fuerint benedictione suscepit. Omp[er]itaq; etis iuob gr[ui]m suam quæ coepit p[ro]ficiat, atq; uitâ uram et h[uius] p[ro]multorum an[no]s curricula extendat, et post longa t[em]pora in ce left uol pate egregatione recipiat. Incolomè excellentiam uram gr[ui]m x[up]na cultodiat ch[ui]ne fili. Odata quod die, x. klax hi iux[us], ip[ante] ch[ui]no ouareio tib.

10 p[ro]ffimo auget anno xiii.

et c[ui]m anno xviii. in ch[ie]tione

A

t[em] Austini ubi in regia c[ui]ta

post et iulatù

iii. ma

tate fecere epis[co]

xcccxxxii

pale ut p[ro]clu[n]im acceprit, recupavit in ea regio fultè amum
culo eccl[ast]am quâ mibi antiquo[] romano[]x fidelium opere
faciă fuille dick terat. & ea in nomine se[]i s[al]uatoris ei
deni n[ir] i[n]u[x]p[er] facuit. atq[ui] ibi[que] habitatione s[ibi]
statuit. & eund[us]i suces[]sorib[us]i fuit. fecit autem monaste-
rii non longe ab ipsis c[ui]itate ad orientem. in q[ui] ei h[or]ta
tu eccle[]beret eccl[ast]am beato[]z apto[]z et tri[us] vavli a f[ui]
dam[que] i[st]h[ui]x ac cluere[]s donis ditavit. in qua s[]i p[er]fui
augtini & omni ep[ox] doru[n]nerenshi[ui]r. h[im]ul & regi can
tie pom corpora possent. Qua t[um] eccl[ast]am n[im] ip[er]e aug[
tur] f[er]s; suces[]sor ei[rum]e[n]ci eccle[]savit. Prim[em] autem e[de] mo
nasterii abbas Petrui p[er]b[us] fuit. q[ui] legat ad galliu multus.
demer[que] est in finu mar[ati]q[ui]ocat amfleat. & ab incolis lo
ci ignobili tradit sepulture. S[an]d[om]p[er]s ut qualif[er]s
ti i[r] fuerit demonfharer. omni nocte f[up]r[em] sepulchrui
et i[r] lux eccle[]tilis aparuit. donec animaduererent uicini
q[ui] uidebant. ſe[m]i f[u]iſſe i[r]ui q[ui] ibi eſſet k[ep]ult[em] in uidebant. ſe[m]i bononia c[ui]itate-
reſ unde uel q[ui] eſſet; abſtuler corp[us] & i[mi] bononia c[ui]itate-
h[ui]xta honore t[am]to uiro e[grui]i eccle[]sa poſuer:

His t[em]poribus regno n[or]con[am]b[ym]bro[us] p[er]fuit rex fortil
ſim[que] cupide[]ſim[que] edictus. q[ui] plus omi[b]o[] anglo[]z p[er]ma
tib[us] g[ent]e uaduait brittonu[m]. ita ut Sauli quondam regi
iſrahatice plebi[que] e[parand]uidebet. excepto diu taxat.
hoc q[ui] diuine erat reh[og]ion[em] ignar? Nemo eni[m] ibu
n[is]. nemo i[reg]ib[us] p[lu]res e[os] ſi[ne]s ex[tingu]mati[que] ut ſubui
gatil i[digeni[que] aut t[em]butar[us] genti anglo[]z. aut habita
bileſ fecit. Cui m[er]ito p[ot]at illud q[ui] beneduciens ſi
liu[m] i[ac]ob p[at]archa in p[er]ſonam ſauli[d] dicebat aptari. Beim
iamin p[er]uapax. mane comelet p[er]c[ia]. s[in] uelpe diui
d[et] ſp[oli]a. Unde mori et p[er]ſectib[us] eadén reru[que]
q[ui] britaniam habitant. uenit et e[m]ui c[ui] im[odo] ac forti ex
e[rit]u[m] f[er]s; c[ui] paucis uide[m] auſu[i]g[it]. Si q[ui]e[n] in loco cele

xxxiiii

xxx. iii.

berrimo q[ui]ctu degensalant. idest degensalapil omnis pene eiectesuis exeruit in qua uta pugna teotibalt si edelberid. c[u] omni illo qu[em] ipse ducebat exerentu p[er]pet est. q[ui]tuidelicet bellu edelfrit anno ab incarnatione diuide. iii. regni autem s[ui]. q[ui]d. xx. iii. annis tenuit anno p[os]t fecit. porto anno focatil. qui tui romant regni apice tenebat. p[os]mo neq; ex eo t[em]pore q[ui]squam regu scotox in brittania aduerfuis gentem anglox u[que]; ad h[oc]e diu i pluio audivenire Expt liber prior. I[ncipium] cap. Scui libri h[ystorie] gentis an[gl]orvo[.]

1

De obitu beati pap[ri] g[reg]g

ad euangelium et alen[i]ui vaulin[que] p[ing]

11 Act augeat bretonu e[pos]

filia et c[ui] alius fidei xp[ime] leonij

p[ri]p[ace] catholica uta c[ele]stis mi
r[ac]ulo coru et facto monuerit

Act p[apa] bonifac[i]e c[um]cete reg[ge] x
miſill; h[ort]arit ad fidei. x 1 xi.

que illius ſpernentes u[le]io fecit.

Act ſemge ei p[er] e[ptam] ſilat[i]illi ſedat

111 Act id est mellitui ac multu e[po]s

agere cura monuerit. xlii xi.

fecerit. qu[em] obitu ip[s]it?

Act et un[i]i puſion[e] q[ui]nd[am] ſibi

1111 Act Laurenti c[ui] e[pi]ſi ſui ſcot

evul[i] oſtenſi miſer ad c[er]edenda p[ro]coat

tos unuat[em] ſee e[cc]ete maxime in
palcha obſeruando ſeq monuerit

Quale c[ui]liti c[ui] p[ra]matib[us] ſui ad p[er]p[ien]ch x
fide x[pi] labuerit. qu[em] pontifer vi ſua

ut m[ell]it[em] ſ uenerit.

Act id est edeuuii c[ui] ſua A p[er]fauuerit

V Defuncto edelbericto regi ſue

gente ſidelis ſit fact. qu[em] ubi vaulin[que] lab

cessitat ei idolat[ia] ſusitarunt. ob
q[ui]t[em] mellit[em] ac mult[em] A brittaniam

Act p[un]cia orientaluii ... t[em]p[er] auuerit

anglox fidei x[pi] tu[que]p[er]t

VI Act correpit ab ap[to] p[er] vi

Act vaulin[que] i p[un]cia alindili p[ad]icane

Lauraldu reg[e] ad x[pi]m cu[re]t
it. q[ui] mellit[em] i multu ac p[oli]cii
di u[que] vaulin[que]

uerit q[ui] de e[gl]itare eduni. xi

Act id est ab honorem p[apa] exhortatorum x

VII Act mellit[em] e[pi] flamas[ar]d

litas acce[pi]. q[ui] etra vaulino p[all]ii miſerit

dentil ſue curarilorando restin[em].

Act honori q[ui] juſto i epiſeopatu

VIII Act bonifac[i]i p[er] ſul[to] ſuccellori ei

nentil ec[ete] ſuccellit ab e[co]te p[apa] honu

palluii q[ui] e[ptam] miſerit.

no palliit q[ui] litas acce[pi]. xviii

VIII[.] De ip[os] regiſ eduni. et q[ui] uenien[em] Act p[os]mo id est honori q[ui] p[os]t loh[i]s litas

genti seffortos, ppalcha limul et ppelagiana heresi miskerit. Qd oc ex edujno rauin camnia reedien, hrotenh's eccle p'sulatū suscepit. exple cap

H
Explicivt capit ta.
I H C I P I T . L I B . S C D S .
I S . T H O P O R I B V S
ideſt anno chnice incarnations. dc. v.
'beat papa gregori post qua ſeſe romane
v aptice eccle xiii. annis. mſeſ ſex. dies
dEVē. glorioſiſme reuit. deſumeſt.

1

atq; ad eTnā regni ſeſe tranſtat. de q. noſ āuenit latiorē
in nī hystoria eccleſiātica facere ſermonē. qm nrām
ideſt anglox gentē de potestate ſatane ad fidē xpī ſua
iſduſtā āuerit. Quē reſe nomme appellare pōſſum?
q debem apſm. qa eum pmū in toto orbe gereret poſſi
ficatū. v eueril ſi ad dudū ad fidē ueritati. eſſet p[ra]t
eccl[esi]ſ. nrām gentē eāten? idoh[us] manepatū. xpī ſec ecc[am].
ita ut apſieu illu de eo liceat p[er]ſe ſermonē. qa v. hi
alui ſeſt apſi. l; tan[us] nob est. Na ſignaeu[n] ap[ost]o[ra]
ei? noſ ſum i d[u]no. E[rat] aut n[atione] r[oman]i. ex patre
gordiano. gen[ia] p[au]iſ n[ōl]u n[obile]. ſ; et religiōſi d[uc]en?
Deniq; felix eide aptice ſed[is] quonc[ia] e[pe]. uir magne
g[ie] in x[po] eccle ei? ſuit attauiſ. ſi ip[le] nobilitatē re
ligions ſi minore qua parentes, v cognati uir tute deo
tionis ſevereunt. nobilitatē u illa qua ad ſel[im] uidebat
habe. tota nanciscenc[ia] ſup[pe] g[le] eligen[ate]. diuina g[ia]
largiente āuerit. Na mutato habitu repente ſel[ar]i
monaliu perut. i[no] q[ui]ta p[re]ſectioni[ſ] g[ia] coep[it] con
uer[ar]. ut ſi ip[le] ſtendo poſtmodu[m] ſolebat attestari.
anmo illi labentia eun[ta] ſub[ter]a[n]. ut rebo[m]ib
que volu[n]t emin[er]et. ut null[us] niſi celeſtia etiā re-
tent[em] corpo[re] ip[la] iā carniſ clauſtra c'teplatione tran-

sive ut morte quoq; que pene cunctis pena est. uidelectet ut ingessu ute & labori sui p[ro]miu amaret. Hec autem ipse de se n[ote] p[ro]fectus iactando virtutis 1; delectando poterit defecti qui referre c[ir]uenit sibi p[ro]e cura pastoralis incurrit se uidebantur. Omiq; t[em]pore quoc[ta] secreto cum chacono suio petro cum utriusque p[ro]seis mox dolendo subiunt: At nec ex occasione c[ir]pito salutis secularium hominu negotia patiit. 2 post t[em] pulchra qui etià fue speciè t[em]nem ac puluere fecerit. c[ir]q; se p[ro] defectione multo exi[oria] spanserit et ià cui interiora appetit. ac hec p[ro]culdbus minor credit. F[ro]pendo itaq; q[et] tolero p[ro]pendo. q[et] amili d[ui]q; illud intueor q[et] predicti. fit hec grav[que] q[et] pot. V[oc]er se[ur] ex magni humilitatis intentione dicebat. S[in] sol credere docet. nichil eni monachie p[re]fectiis p[re]chisse. occafione c[ir]p[ro] pastoralis imo potiorè t[unc] s[up]p[re]chisse. p[re]fecti c[ir]p[ro] labore c[ir]uenit i[mi]l[ibus] multo. qua c[ir]p[ro] quonc[ta] quiete c[ir]que i[mi]l[ibus] habuerat maxima qua c[ir]que pontificals funebrio officio e[m] mu s[ui]a monasterii facere curavit. Actu p[ro]mi de monasterio abbatie et administri altaris. ordinat. atq; c[ir]stanticopolitan apocryfari ab aptici s[ed]e chire est. n[ote] iter veno palmo c[ir]uenit p[ro]positu celestis ute intimitur. N[am] q[ui]c[ta] f[irm] ex monasterio. q[ui]s[] gr[ia] germane karitatis ad regia urbe fecerit. In tutamentu coepit observantiæ regularis habet. uidelectet ut e[os] s[ep] exep[lo] s[ic] ip[s]c[]e scribit. ac orationis p[ro] citu lit[ate]s[]i anchore f[ine] restringeret. C[um] meffabi[s]c[ir] circularium causam impul[s]u fluctuaret c[ir]u[s]amq; s[ic]i ad t[em] n[ite] int e[os] cortiche p[r]studio p[re]fectiis roboraret alio[que] um. V[oc]o g[ui] es[or]tio n[ote] solu a t[em]n[ote] e[m]nunt curabitur. in r[ui] etià ad celestis exeritiam ute mag[is] mag[is]; s[uen]t. N[am] hortati se e[m] ut libri beati s[os] magni inuolitui obsecuritanib[us] m[istica] interpretatione c[ir]uenent. Neq; negare poterit q[et] s[ib]i Fratheit[us] multu utile in futurum.

imponebat. I; eundem librum qumodo iuxta litam intellegendè est, qualitè ad ipse eccleſiæ acceſtabi referendè q[ui] ſenſu unciyq; ſicdem ſi fit aptandè. p. xxx. 3 v. libroſi dispoſitioml miranda racione p[ro] docuit. Q[ui] uidelicet op[er] in regia q[ui]dem urbe apocrifiarus inchoavit. rome autem pontificatus fact[ur] expleuit. Q[ui] c[um] adhuc effet[ur] in regia urbe poſit, nascentem ibi nowa hereſim de ſtatu, n[am]e ſeſuſectionis, c[um] ipſo q[ui] evahora e[m] inſcio. iuuan[te] g[ra] catholicae ueritatis attut[ur]. Si q[ui]dem e[m]itiem e[m]id[em] urbiſ ep[pe] docnat, abbat corp[us] n[am] in illa ſeſuſectionis g[ra] impalpa bile: uentis aeris, ſubtili[que] futuris. Q[ui] ille audiens ſerat tione uernatil[que] exep[lo] diu[n]ce ſeſuſectionis p[ro]baui[ta]t hoc e[c]og[ma] oſtocoxe fidei omninochilis e[m] c[trari]ui. Catholica sen[ti] fidei habet q[ui] corp[us] n[am] in illa immortalitaris g[ra] ſubluma tu[rum] ſubtiler[que] q[ui]dem ſit p[er] effectu[rum] ſp[iritualis] potentiæ. I; palpabile p[er] ueritate[m] nat[ur]e, iuxta exep[lu]i diu[n]ces corporis a mortu[i]rum ſu[er] citato. diem ipſe diſcipul[m] palpate & uidete. qa[que] ſp[er] carnem & offa[n] habet. h[uius] me uidetis habet. In cui[que] fidei aſſertione uenerabiliſt pat[erni]gori[is] in tantum c[um]tra n[ascen]tè hereſim nowa labo re[que] c[ht]endit. tanta h[uius]ma inſtantia iuuan[te] eti[que] puſſimo ip[er]ato re[que] tibio conſtantino c[om]inut[em]. ut null[em] evinced ſit inuent[em]. q[ui]e[rum] ſeſuſcitator eviſtet. Alium q[ui]que; librum conſp[itu]l[em] egreciui q[ui] uocat[ur] p[ast]oralis in q[ui] manifeſta luce p[ate] fecit. quaſe[rum] ad eccleſi[am] regi[m]n adhumi. qualitati ipſi rectoreſ ſuiuere. q[ui] diſſe[ct]io ne ſingula[rum] q[ui]que; audienciui inſtiuere p[er]sonal[em]. & quanta c[ht] deratione app[er] cotricie debeant ſtragitare. p[er]nare. ſed q[ui] omnia[que] evuangeli[m] numero qua[dr]aginta c[om]poſuit. q[ui] ſi duob[que] cochleis equa ſorte diſtinueret. Libroſi eti[que] dialogo[rum] III. fec[er] i[que] rogatu rei diacomi ſui iuſtut[em] ſe[co]x q[ui] in Italia clarioreſ nolſe ut audire potat[ur]. ad exep[lu]i iuuan[ci] p[er]teriſ collegit. & in libriſi e[m] poſitionu[m] ſua[rum] q[ui] ſit iuſtut[em] v[erb] inſiand[u]n edocuit. Ita seni[que] de ſcriptis ſe[co]x miracut

que iurtutè curundè fit clariatil oftenderet. Prinà
q[ui]s, 4 ultimà nehelnehl pphete partè que uidebant
obscurores pomelias. xe. 2 dual. quantù lueſt int la
beant demonſtravit. excep[to] libello reſponſionu piè
ad inirogationeſ ſci augtini p[ini] anglox gentiſ epi ſeru
ſit. 3 ut ſup docu[n]m totu iſp[ui] libell[us] bil inſerentes
h[yst]oriis libello ḕq; h[yn]odico. qu[è] eiu epiſ de neceſſar[us]
italiè eſſe cauſiſ ultimù c[po]ſuit. 3 familiarib[us] ad qua
da lituſ q[de] eo magiſ miru est. tot e[ui] ac tanta ch[ere] uo
lumina poruſſe. q[ui]d omi pene iuuentur ſue tempore
ut uerb[us] iſp[ui] loopar crebriſ uſeru dolorib[us] cruicabat
hor[is] monitiſq; omib[us] ſtraeta ſtomach[us] iurtutè laceſkebat
lentib[us] q[de]. ſi, tam čr timuſ ſebriſ anhelabat ueru int
hec dui ſolliert p[en]ſaret qa[ta] ſcriptura ſteſte. omi[us] fili[q]
recipiſ ſlagellat. q[ui] maliſ p[le]ntib[us] cluri dep[me]bat eo
de etna certi p[lu]ſi[ti]one reſpiraret. hec quidè de mo[
tali ei ch[eta] ingemo. q[de] nec tanto corporiſ potu[n]
dolore reſtringi. Na alii q[de]e pom[iſic]et čstruetuiſ
orandiſq; auro ut argemo eſſuiſ op[ati] dabant. Is
aut tor erga anima[] lucra uacabat. q[de]q[ui] p[ec]unye
ſedul[q] hoc diſp[ere] ac dare paupib[us] curabit. ut iuſticiuſ
maneret i ſelim ſeli. cornu ei exultabit i g[ha]. ita ut illud
Beati 10[an] uerniſter d[ic]ere poſſet. audiſ audiens beatiſa[
bat] me. œ occulus uicu[n]ſ tesſimoniu[m] re[c]debat miehi
quod liberaſſem pauperem uociferantem œ pupillum cui
non eſſet adiut[or]; Benedictio pertturi ſup me uemerabat cor
uicu[n]ſ consolatus ſum. Iuſt[ia] iu徒us ſum œ uestu[m] me ſiuer
ueſtimento œ diademate iudio meo. Oculiſ ſui c[eo] œ p[el]ſa[n]
d[io] p[ate]r et am pauperum. 3 cauſam qu[à] neſeiebi ch[iligen]
tiſſime inueſtigab[ui]. Conterebi molas iniqui. 3 c[le]ntib[
illu] auſerebà p[eta]. 3 paui[lo]poſt. ſi negavi inquid

qet uolebant paupibl? s oculos uidue expectare feci. si comedi
buccella mea sol? s n? comedit pupill? ex ea. qua abifantia cre
uit meciu mileratio av de uto mat mee egessi. ad mecui. Ad
cui pietatis atq; uti?e op?ptinet eti? hoc qet gentem nr?am
p? p[licatore]s q[ui] huc dure?c. cle dentib? anti?i? hostil eripien[
] etne? libertatil fee e?e participet. cui fidei av salut[i] e?gandens
] qu[em] digna laude com?nendans ipse duci in exopolitione beati
ios. C[ec]e lingua brittanie que nichl nouerat aliiud qu[ia]
barbaru frendere. ia? dud?n. Diuini? laudib? hebreu al[ta]
res?nonare coep. C[ec]e q[ui]ncta tumid? ia? subl[tra]t s[co]x p[ed]ibus
[seruit] ocean? ei? q; barbaros mot q[ui] t[reni] p[nc]ipes e[domare]
ferro nequerant. ho[sp]t diuina formidine s[ac]dotu hora si
p[lic]ib? uerbil ligant. av q[ui] ca?tual p[ug]nantiu infidelis ne d[
] qu[am] metuerat. ia? n[ec] fidelis. humilii linguis timet.
Q[ui]a eni p[ce]pris[il] c[ele]stib? uerb clare[s]centib? qq; miraculis uir
] et ei diuine cognitio[n]is infundit. ei[d]e diuimitat[is t[ro]re
] refrenat. ut prae agere metuat ac toti? de[i]sideri? ad ei[
nitatis gr[at]n uenire c[up]leat. Q[ui]b[us] bene uerbil beat gre
gori? hoc qq; declarat. qua se[]t aug[]tin? e[]socii ei? n[ec] sola prech[
catione uerbox si; eti? c[ele]stii ostentione ligno? gentem an
lo? ad agntionem uernat[is p[lu]cebat]. fee int alia beat pa
pa g[reg]ori? ut ecc[]til s[co]x apto? vet s[]auhi s[up] corpora e[]
misse celebrarent. si; e[]t i? ip[la] imill[ax] celebracione ta uer
ba maxime p[fe]ctionis plena s[up] adhecit. Oi[et]q; ni[ro]s in
tua pace di[s]ponas atq; ab e[t]na d[an]atione no[]s erip[e] q[ui]
e[lecto? tu?x ubeal grege numerari. Revit aut ecc[]lam
t[ep]orib? in pato? o[n]auricii e[]focat[il]. sedo aut ei[d]e focati[
] anno transien[]s ex hae uita migravit ad uera que i[] c[el]i?
] et i[ta] Sepult[ui] uero e[] corpore i[] ecc[]la beati vet apti. ante
] secretariu che quarto i[du]ui martiay. quandoq; in ip[s]o eui
] c[et]is fee ecc[]la p[al]torib? resurpeetur i[] gla. S[er]iptuiq; i[] ta
] l[ba]

ipsi epítaphiiuiuiimocli. Suicipe tira tuo corpú de corpore
fiíptu. Redidere qet ualeſ unificante cló. Epe altra perit
loeti. niſ tura nocebunt. Cui uite alſi morí magíſ ipſa viae.
Ponificiſ ſiúmi hoc claudunt mébra ſepulemno. Quin nu
meríſ ſép uiuit ubiq; boníſ. Cluríe clapiſ ſupauit ſi
gora ueſte. Atq; animalí moníſ teχ ab holte ſací. Iuple
bat actu q[ec]el ſermone docebat. Cíſet ut exéplú. myſti
da uerba loquensí. Ad xpm angloſ conuerit pietate
magíſtra. Adqrení fidri agmina gente noua. Isie labor
hoc ſtudii. hec tibi cura. hoc pастo. agebaſ. ut eldno offey
reſ plurima lucra gregíſ. Iſiſq; chí chul fact laetare
túphtí. Nà mercécte opú ià fine fine teneſ Nec filen
tio p[ter]undà opinio que de beato gregorio tradicione ma
iox. ad noſ uſq; plata eſt. qua uidelicet ex cauſa ac monte
tà ſeduta erga saluté mre gentí curà gesserit. Oicunt
qa de qua[da] eú aduènientib nup mercatoribmulta ue
nalia inforú fuíſent collata. multi ac emédu éfluſſent
> iplu gregorú int alioſ aduenille ac uidylle int alioſ pue
10s uenaleſ poſitos candich corporí ac uenuſti uult capil
loy q[ui]; forma egregia. quos cù aſpiceret intirogaunt. ut
anunt de qua regione ut tre eſſent ad lati. chictuq; eſt
qa de brittania inſula cui incole taſeſ eſſent aſpecérur*
V introgaunt utru idem inſulani xpiani an paganiſ ac
huc errorib eſſent implicati. Dicteuq; è qet eſſent pagani.
at ille íntimo ex corde longa trahenſ ſulpiria. heu p[elo]
lor inq[et] q[et] ta lucidi uult homineſ tenebrarú auſto
poſſidet. tantaq; grà fronti ſpecie mre ab intna grà ua
cuà gessat. Rurí introgaunt qet eſſet uocabulú gentí
illi. reſponſi eſt. qa angli uocant. at ille bene iſd. nà
sangelicu habent faciem. æ taſeſ angloſ decet eſſe cœ
redeſ. Act hab nom ipſa p[u]incia. de qua isti ſunt alla

T. reſponſi est 4a deni uocant idem p[r]uincialeſ. At ille
bene i[que] d[eru] idelſt de i[ra] erut[ur]. 3 ad me centiam xpi p[
]uocati. Rev. p[ru]me i[que] illi q[ui]modo ap[pe]la t[ur]. Reſponſi e[
]t 4elli diceret. At ille ad lude n[am] act. Alleluia
lucte d[omi] creatoriſ illi i[mi] partib[us] oportet cantare. Ac
cedent[ur] ad pontific[em] roman[em] 3 apti ce ſed iſ. non d[ui
]en i[mi] evat ip[pe] pontiſex fac[ut]. roga u[tr] ut g[enti] ang[io]
] et i[mi]ttamam alio[rum] ubi ministr[us] p[er] ſad. xp[er]m] c[u]erte
]en i[mi] muteret. ſe ip[pe] paratu[m] eſſe. in hoc op[er] d[no] co
]opante p[ra]ſicenciu[m] h[uius] apti co p[er] hoc ut fieret pla
ceret. Ad d[ui] p[ra]ſicere n[am] posset 4a 3 li pontiſex c[edere]
]illi q[et] p[er]tierat uoluit. n[am] tam c[ui]es romam. ut tam
]longe ab urbe recederet porueri p[er]miſtere. mo[ur] ut ip
]ſe p[ra]ſiſcat. offi e[ro] fune t[ur] e[ra]. p[er] ſe op[er] d[ui] c[le]ſideratu[m] alio[
]ſ q[ui]dem p[ra]charetores m[itt]en[.]; ip[pe] p[ra]chatione ut frue
]tificaret ſui exhortationib[us] ac p[er]ib[us] adjuuan[.]. I[de]c iux
]ta opinione. que ab antiq[ui]s accipim[ur] h[ist]orie n[ir]e eccleſi
]aſtice inſerere oportum d[ux]imus.

Inter est augest ad iutorio u[m] de deliberati regi.
E[u]no caut ad ſi[n] colloqui ep[os] ſine doc]tores p[er]ſi bret-
tonu[m] p[ru]m[ec]i. in loco q[ui] u[s]q; h[oc]ie lingua e[x] Auguſt
nati]ac i[de]ſt robur augest. in c[ef]imo u[er]ioq[us] 3 occidenta
liu[m] ſaxonu[m] ap[pe]la t[ur]. coepit q[ui] e[m] ſratna ad monitiune-
ſu adere. ut pace catholica ſecu[m] habita c[om]mu[n]e eu]uande
lu[n]andi g[ent]ib[us] p[er] d[u]o] ſabor e[m] ſui c[ip]ent. Non eni paſche-
d[ie] d[n]icu[m] ſuo ſepore. l[ui] a. x[ui]u u[s]; ad xx lun[ae] obſerua
bant. que e[putatio]. lxxxiiu annuq[us] c[irc]ulo c[tr]inu[m]. l[ui] a[
]nia plurima e[ccle]ſi aſtice unitati c[tr]aria fac]ebant
q[ui] eni longa diſputatione habita neq; p[er]ib[us] neq; h[ora]m
]ui] neq; increpationib[us] augest i[m] ac ſociuq[us] e[m] ad ſenſu[m]
]p[er] ſbere uoluiſſent. l[ui] ſua[m] poru[m] traditione[m] univerſi]que

porbe libi in xpi e'cordant eccl[esi]us p[er]rent ſe[pt] pat aug
tin hunc laborioli ac longi certaminis fec[]inè ut dice
ret. Obsecrem[]dini q[ui] habitare fac[] unanime[m] in domo pat[is]
sui ut ip[s]e nob[] inſnuare ce leftib[us]i[gnis] digne[]t. qu[em] sequen
da tradi[tio] q[b]b[us] ſit u[i]ſ ad i[gr]eſſu regni illi appandu. Ad
ducat ali[q]ſ eſter. p[er] cui p[ee]ſ fuerit curar[ur] huius ſidel[]s & opa
tio do denota. atq[ui] omib[us] ſequenda ſi nditio. q[ui]c[]d e[ui] aduer
ſarui multi licet cederent. ad lat[em] est q[ui]da de genere
ang[]loy ocul[]o[]z luce p[ui]ar[ur] q[ui]c[]n oblat[ur] brettonu ſac[]clorib[us]
ni curati[om]i[]s ut ſanationi[]s h[ab]i minil[]io pe[]pet. tande
aug[]t in uſta neceſſitate e[p]uſuſ. fle[]ct in ſua ſua ad pa
tre d[ui] ni ihui xpi dep[]cans. ut u[i]ſu c[]ecco qu[em] amuſerat
reſtituerunt. p[er] illuminatione[m] uni homini[m] corporale,
in plurim[]o[]z corde fidei[]hui ſp[er]tuali[]ſ gr[]a[m] luci[]s accen
derunt. Nec mora i[lluminat] e[cc] ac uer[ur] ſui me luci[]s p[eo]
ab omib[us] p[ed]icat aug[]t in. T[u] brettone[s] e[ſi]ent q[ui]dem
intellexiſſe uer[ur] e[cc] u[ra] i[usti]cie qua p[ed]icabat aug[]t in
ſi; non ſe poſſe ab[]ſi; ſu[]o[]z e[ſen]u. ac ſicentia p[le]ſi[]s ab[]di[]eare
morib[us]. Vnde poſſulabant ut ſed[]o ſinod[]p[ur]ib[us] aduem
en[]tib[us] fieret q[et] c[ui] eſſet ſtatut[]u uener[ur] ut p[hi]bent. viu.
brettonu e[pi] v[] plure[s] u[ri] clo[]turi ſimi. maxime de no
bil[]liſmo e[os] monar[]tio q[ui] uocat[ur] lingua ang[]loy banco[]
naburch. cui t[em]pore illo din[]o[]t ab[]ba[]l p[ur]uſſe n[ar]na[]t[ur]
q[ui] ad p[er]fat[ui] itur[ui] e[ſi]liui. uener[ur] p[ro]mo ad queneta u[ri]ui
ſe[m] ac pruclent[em]. q[ui]p[ui]l e[os] anachoritica[] ducre[]ere u[ra]
ſolebat. e[ſu]lente[s] an p[ed]icatione[m] aug[]t in. ſua[]l deſerere t[ra]
ditione[s] deberent. Qi reſpondebat. Si homo ch[ar] est. ſeqni
ni illu[ri]. Duer[ur] v[]unde hoc poſſum p[ar]bare. At ille d[ui]s i
q[ui]t[ur]t. tollite iug[]ui meu[] ſup u[os]. v[]ch[ar]ite a me q[ui]a miti
h[ui]s æ humili[]s corde. Si g[ui] aug[]t in ille miti[]s est. y h[ui]mi[]t
corde. credibile e[cc] q[et] iug[]ui xpi y ip[]ſe portet. y uobis

portaneli offerat. Sin autem inimilis ac supb[us] eis estat. quia n[unc] est deo nec nobis ei sermo curare? Q[ui] rum? aiebant. Et unde ut hoc chinoicere ualem? Procurate iact ut ipse porc eu suus ad locum hinc adueman. 3 uob adquinquantib[us] acti suruerit. Scien tes quia famul[us] xpii est, obtepant illu audire. Sin enim uol[us] spire uerit, nec uob affurgere voluerit, eu sitis numero plures est. ipse spernit a uob. fecerit ut duxerant. Facti[que] est ut uenien tib illis feceret angstin in sella. Q[et] illi uidentes, mori in ura uerit. Si. ene; notantes supb[us] cunctis quod dicebat est dicere laborabant. Dicebat autem eis. Q[ue] i multis quidem nunc suuerudini imo unius salis eccl[es]ie ettraria geritis. et tamen fit habi in obrepaueritis. ut h[uius] pastra t[em]pore celebratis. ut minis h[uius] babtis, andi quando renasciunt. uta more sce romanæ et apostolæ eccl[es]ie c[ong]ratas, ut genti anglox una nobis uerbit et p[ro]lactis. cetera quod agitis quæ uis morib[us] nitiliter ettraria equanimit[em] cuncta toletabim. At illi n[unc] h[uius] se facturos. neq; illu p[ar]ch[ia] epo habituros e[am] respondebant. c[ong]rereset act inuicem. quia si modo nobis affurgere noluerit. quanto magis si ei subdi c[ep]im? h[uius] n[unc] p[ro]mich lo c[ong]net. Q[ui] d[omi]n[us] angstin f[er]t miles p[er]diuſſe. quia si pacem cum frati b[us] accipe nollement. bellu ab hostib[us] forent accepturi. et si nationi anglox noluerint uiu iu[n]t[em] p[er]chare. Q[he]z man[que] ultionem e[em]t morib[us] p[al]huri. Q[ui] iita p[om]nia ut p[et]ixerat ch[ui]no agente iudicio p[ati]tat[i]n[us]. Si[quod]em post hec ipse de quodam rei anglox forti simi edelfrid collected grandi exercitu ad c[iv]itatem legionem que a gente anglox legacieſter a brettomb[us] aut recti ear[ior] legion appellat. maximam gentis ſtrage c[lea]cti. C[ui]q; bellu actur? uideret ſacch[us] et ex quod adclerandu[m] p[er]milite bellu agente. c[u]enerit seorh[ui] intuere loco ch[il]ſte. Seisitabant q[ui] eemt h[ui]b[us] ut

["Actum illo čuemſſent. Trant autem plurimi ex de monastio banco. inſi tam ſeret ſuisse numerum monachorum. ut cù i septrè por tionel ſſentent cù p[ro]p[ro]ſiſi ſibi rectoribus monasticii diuſiù, nulla hari portio minù qua trecentos homines habet. ſi omnes de labore manu i ſua iuiuere ſolebant. Hoc g[rat] plurimi ad memoratam aciè pacto ieruio i[mi]duano. cù alii orandi cauſa čuenerunt habentem deſenſorè brocmeuſiù ſi eos intentos p[er]ciſa a barbariis gladuſ p[re]ſegeret. Quod cauſa aduent[ur] cù intelleſſi; att. Crgo ſi aduerſi noſ ad d[in] ſui clamant. p[er]ſecto i uſi qua uſi armam ſerant ětia noſ p[ug]nant. ſi aduerſi noſ in p[er]cationibus p[er]ſecut[ur]. Itaq. i h[uius] p[ro]m[i]maarma ueri i ubet. ſi ſic cetera neſande iu. litie copiaſi ſi ſine magno exercit[ur] ſui d[omi]no cleuunt. C[ir]tinc[er] toſi i caſe p[ug]na ſeret de h[uius] q[ui] ad orandi ſui uenerant. uioſe curi[m] ſille diu[i]entos i ſolui q[ui]n[am]gint[ur] ſuga lapſo. Broemail ad p[ro]m[i]hoſi ſoliti adjuſt[i]o[n]t. adjuſt[i]o[n]t. eoſ q[ui]s deſendenciuere clebuerat. i termes ac nucl[us] ſerientiù gladuſ reliq[i]t. a[m]ui p[er]ſo aug[iti]no i[u]a ante multu t[em]p[er] ad celeſtia regna ſublato. ut etià temporaliſi interi[ur] ultione ſentirent p[er]ſi q[ui]t[em] óblata ſibi p[er]ſut[i]e ſalut[i]e filia ſpreuerunt.", "A\nN\nO\nV\nI\nE\nN\nC\nE\nN\nS\nI\nF\nI\nL\nE\nN\nC\nE\nN\nS\nI\nF\nI\n

eccl[æm] ſei pauli aſt[ri]. In qua loci ſed[il] episcopaliſ æ iſſe æ ſue cefſor ei haberent. Jultu ǔ in ipſa cantia aug[ti]n[ep]m in ci untare dora breui. qua gens angloæ a p[mi]arro quonc[ta] illi? q[ui] dicebat h[ro]ſroſaet cef[ter] cognominat. Oſtat aut a[ch]o uermi miliſ paſſui ſerme. XXIIi ad occidentem. In qua rei ſchilbericht eccl[æm] beati anth[eg] aſt[ri] ſec[] q[ui] etià ep[ſi] utuſ q[ui] hui[us] ecc[]le dona multa ſic[] æ d[or]nuernen[hi]ſ obtulit. ſed y ſt[ritoria] ac poſſſioneſ in uſu eo[rum] q[ui] erant cu[ju] ep[ſi] adieut. Defunct[em] aut d[omi]n[em] paſt[em] aug[ti]n[em] æ poſit[em] corp[em] fo[rum] multa eccl[æm] beato[rum] ap[to]x p[er]t[em] pauli cui ſup[er] meminum qu[am] nec d[ui] fuerat p[er]ſecta. nec dedicata. mox ǔ ut dedicat a. e. itro in latu[m] æ in porticu[m] illi? aq[ui]n[ali] decent ſe p[ultu[m]] eſt. In qua etià sequem[mi]u[m] arch[ie]p[is] cop[o]x om[mi] ſt[em] corpora tu mulata p[re]t[em] duo[rum] m[i]. id est Teodori æ bericht mi[d]li. quo[rum] in ipſa eccl[æ] poſita ſt[em] eo[que] p[re]ſi[da] portic[em] p[er]miſ ed[em] neq[ui]. Idabet hec i medio pene ſui altare i honore ben[am] pa[pe] g[reg]orui dedicat[ur] in q[ui] p[er] om[em]. ſabbat[ur] a p[er]ro loci illud a. gem[em] eo[rum] soll[enit] celebrant[ur]. ſerip[er]t[em] e[m] in tuba e[re]de aug[ti]n[em] ep[ra]p[ab]ni hui[m]i. Hic reſeſent d[omi]n[em] aug[ti]n[em] d[or]nuernen[hi]ſ arch[ie]p[is] p[er]miſ. q[ui] o[n]t h[ui]c a beato g[reg]orio romane u[m] biſ po[n]tific[em] direc[em] a d[omi]n[em] op[er]tionem miracul[em] ſuſſult. e[st]albi[em] reg[em] ac gem[em] illi[ab] et dol[em] cultu ad p[er]mi fide[re] p[er]du[em]. æ conp[er]t[em] i pace ch[ie]b[em] offi[em] ſui defunct[em] e[m] ſe p[er]mi mo h[ui]n[ui] eo[d]e reg[em] regnante.

Successit aug[it]imo in episcopatu[m] Laurenti qui p[er]ſe id e[m]o ad h[uius] u[m]enſ ordinau[er]at. ne ſe defunct[em] ſtatu[m] eccl[æ] t[am] r[ud]iſ. ut ad horam paſt[or]u[m] c[leſtit]at[ur] uacillare in c[er]pet. In q[ui] æ ev[er]p[er]n[hi] paſtoruſ p[er]miſ eccl[æ] hoc e[m] beati[ſim] ap[to]x p[er]cipuſ p[er]t[em]. q[ui] fundata Rom[ie] eccl[æ] p[er]miſ ſi in ſi[m]e ſibi ad uitorum e[m] angeli u[m]andi ſim[ul] æ ſuccesſore e[m] ſe c[er]raſſe p[er]hibet. Laurenti arch[ie]p[is] e[m] gradu[m] por[u]t[em] ſtrenu[m] illim[em].

1111.

fundamţa eccl[esi]e qu[em] nobilit[ate] iactauntur augmentare atq; ad sp[ac]erent[ur] debiti cultimil[que] crebra uoce ſee exhortationi[rum] ăctumque pie operationi[rum] exép[er]i[que] pueb[ere] curavit. Deniq; ſo[rum] nonque que de angul[er] evat collecta eccl[es]ie cur[am] gerebat. I; ăuetum brittan[ie] sp[ac]imă icolunt populi[rum] p[astoral]e i[spendere] ſollietudin[em] e[rum] bat. Si q[ui]c[que] ubi ſe[que] imp[ra]t ip[s]o[rum] p[at]ia quom[am] ă bretonum in ip[s]a bretonia iut[am] ac p[ra]ſſionem min[que] e[de]leſtasticam in mulct[em] e[rum] cognout. maxime q[ui] p[ra]ſe[que] ſollennitat[em] ſo[rum] ſuor rep[ore] celebra[ment]. I; ut ſup[er] c[loc]ui[m] quarta decima luna uſi[que] ad uice[m] mat[em]n[ice] reſurrectioni[rum] ch[em] obſervand[em] e[rum] putarent. ſerip[er] ſit e[m] coep[il]copil[rum] ſui[rum] exhortatori[am] ad e[de]p[la]m obſe[ra]nt[em] e[de] ăc[er]tans un[am]tat[em] paci[ſ] æcatholice obſervationi[rum] e[m] ea que totu[que] orbe diffuſa e[rum] eccl[es]a xi[mi] tenere[m]. cui[que] uideicet e[pl]e[que] p[ri]cipi[m] hoc est. Dominus karissim[us] frater[s] 2 coep[il]copil[rum] ut abbat[em] p[er] univerſa ſotia. Laurenti. Mellit[em] ă h[uius] p[er]ſerveri[rum] ſeru[n] ut[em]. D[omi]nus ſcedet ap[pli]ica more ſuo ſi[mi] in univerſo or[em] be[trax] i[mi] h[uius] occidenti[m] pati[rum] ad p[ch]eand[em] genti[rum] p[aga]ni[m] ch[ar]igeret. atq; in h[ane] iſi[ta] que britannia min[cupat] ăctigit un[am] ſalle. ante qu[em] cognoscerem credentes q[ui] iut[am] mor[er] univerſat[em] ſah[us] eccl[es]e ingrederent[ur] in magna reverentia ſeitati[rum]. ta[rum] bretonel[que] ſe[que] uenerat[ur] ſum. I; cognosce[n]em bretonel[que] ſe[que] meliore[m] p[ut]a[n]um. ſe[que] u[mi] p[rag]an[em] e[pl]in in h[ane] qu[em] ſup[er] co[n]emorandum iſi[ta] ă colu[b]an[em] abbatem in galli[m] uenerent[em]. nichil diſe[pare] a bretoni[rum] in eo[z]oneſatione ch[ar]i[n]que d[omi]n[que] e[pl] ſad no[m] uenerent[ur] ſo[rum] e[rum] cib[em] noben. I; nee in eccl[es]e h[os]p[it]io q[ui] ueſcebam ſume[m]e uolunt[em]. Mis[it] idem Laurenti e[m] e[pl] ſui[rum] et am bretonu[rum] ſi[mi] cl[on]ati[rum] lita[rum] ſuo gradu[m] ăch[an]naſ. q[ui]e[de] in un[itate] catholica e[pl]ut mare ſatagit. I; p[ri]ante[m] ſee agendop[fe]verent. ad h[uius] p[le]n t[ia] ſe[que] rep[ora] declarant. H[uius] ſe[que] uenerat[em]. Mellit[em] l[u]ndo me e[pl] ſi[mi] ſromam ch[ar] necessarit[em] eccl[es]e anglox e[m] aptico Boneſatio

traeclatim? V. eú idem papa reuerentilfim cogeret finodum
episcopo, tralia de utta monachis & geti ordinatim & ipse
ovellit int ed ad scedit. anno. viii. inpji fecatilis principis indietio
n6. xii. tertio die kly oartax. ut queq; erant regulari
decerat. Sua q; auctoritate sub seribens eſt firmaret. ac britta
mă redienl lecú anglox eccliſ mandancia atq; obſeruanda de
ſerret. una eú epiſ qual idem pontifev eſo dilecto archi eſpo
Laurentio & clero univerſo ſimilit & ſelelberi eſto regi atq;
genti anglox duret. Hic e boneſací quart a beato Gregorio
romane urbiſ epiſ. q ipauit a ſoicate pncipe donari eccle-
xpi trépli rome qet pamtheon uocabar ab antiq. quli ſimula
eru eſtet omniú cleoz. In ipſe elimnata omni ſpurentia ſee
ecelam in honore ſee ch geniteſ. atq; ûm martyrú xpúv
ecluila multitudine demonú. multitudo ibi ſcony memoriá.

ANO ab incarnatione chnica. dixi. q est - v. habet.
ann. xxii. ex q augeti eú ſoens ad p[he]cand[ui] genti anglox
miſſ est. E[le]lbericht rev cantuar[io] poſt regnú t[em]porale
q[ui]d. 1. àin[us] glorioſſime renuerat. etna celeſt regni gau
dia ſubiit. Qu[em]t ei q[ui]dem in regib gentil anglox cumeſt au
ſtrali[us] e[us] ſpuincuſ que h[ui]bre ſtirio & c[it]iguil ei t[em]i
n[us] ſequeſtrau a boreali[us] impauit. ſi, p[ro]om om[i]m cels reg
na eſcendit. Na p[ro]im ipiui but om elli rev a[us]traliui ſaxo
nu. ſeel chel[ui]n rev occidentalui ſawonu. q lingua e[us] ceau
lin uocabar. Tert[em] ut ch[ui]m edelberich rev cantuar[io]
quar[em] reſualt rev orientali[us] anglox. q etiá uuiemt edel
berichto eicte ſue genti ducat[ui] p[be]bat obtinuit. Qu[m]
edu[i]mi rev nordanybro[us] gentil id est ei q[ui]que ad borea[le]
h[ui]bre ſtirui[us] plagá inhabit maiora potentiá cume
ſi q[ui]que brittanía meolunt anglox pari[us] & brettoni[m]
populi[us] p[ru]it p[re] cantuarui tant[em] nec nec i[mi] & me na
ni[mi]s brettoni[m] inſuila[us]. qu[em] int h[ui]bniá & brittaniam.

V

huc ut et angloz subiecto ipo. Septos ualibus & ipse nor
conyembros rev. xpiam illim. huc dem finibus regni tenent.
Septim. fi. ei o. suo acq. lib. pene timens regni n. nullo re po
re coherens pietox q. q; atq. scotox gentes quae septridentale
britannie fines tenent maxima ex parte p. domum ac ibu
tarans fec. l; hoc p. modum. Defund. u. e. rev. & del biect die. xxi.
m. ille februarii. post xx. xi. annu. accepe fidei. atq; i. portio
let. Martini intra eccl. am beatox ap. lox. pet. & vauli lepule.
ubi & certa regina edita est. Qu. iter ceta bona que genti
huc chulendo & e. verebat & i. a. decreta illi iudic询 iurata ex. plu
romanoy e. c. filio sapientii edictuit. que e. c. Scripta. angloz
sermone hacten habent. & obseruanct. ab ea i. q. b. p[ro]m. te. po
qualit. idem dare debet. q. aliquid reru. uel eccl. e. ut. epist. rei
quod ordinu. furto auferret. uolen. scilicet tuitionem et quod e.
quod docetha fuscopat p[stare]. Crat aut idem chilbicht hil
Jrimum. ei. cui pat. octa. cui pat orie. cognomito oise. a. q. rege
santuarie. solent o. linga. s. cognominare. cui pat. engilt. q.
e. c. filio huo ois. munat. a. iu. tigerno brittanica. p[ro]traut
ut sup. intulim. At u. post morte chilbri. e. c. filis et ead.
bald regni gubnacula fuscopillet magno tenerit ibi ad bue
eccl[es]e cremitt. clet imto fuit. Si quod n. solu. fidem xpi rece
pe. nonuerat. l; & fornicatione pollut. e. tali & te nec int.
gentes audita. apti testat. ita ut uor[e] pati habet.
Qu. utq; scelere occasionem cedit ad porre. uomitu reuerunt. tendi
bil. q. sub ipo hui. parentis. ut. fauore ut. innore regio. fidei
& castrimonia iura fuscopant. nec flagella hupne e. listichom
pfido regi. castrigancolo & corrigendo defuere. N[am] crebra int
uefania. & sp[er]t imundi in uatione p[er]mebar. Au. aut p[er]cella
hui. c. modi p[er]bationis et i. mo[]s. sap[er]pici. regi omnia
li. u. saxonii. q. ubi regna phenna. transfiens tres filio. huos
q. pagani p[er]duerant. regni temporal. heredet relig. coepunt.

Na

illi mox idolatè quæ inuenite eva aliquntulù intimilisse inde
bant paſà seruire: ſubqueque, p[ro]ſis idoli colendi libam clare
licentia. Cujus, uidecimam p[ro]ſicem celebrati in eocla multa
ſollènus eucharistia p[ro]ſo clare: dacebant, ut uulgo ſeret ad
eu barbara inſati multa eia. Quare nonnob[us] por[mi]gis panem
nitiuclu, quæ pat n[on] ſabat, ſic n[on]q, eum appedlare eſtque erat,
clabat, æ p[ro]ſo adhuc clare in eocla non eſt [in] ſi. Q[ui]b[us] ille divin.

S. multil. ablu fonte illo ſalutari, quæ pat u[n]t ablu est. po-
testilis erat p[an]i ſei cui ille p[ar]ticipat, e[que] p[ar]ticipes. Sin
aut J[au]acru u[n]t e[tem]itis nullaten[que] u[al]tis panem u[n]t
peipe. At illi iquunt, nolum fonte illu intrare, qa[que] nec opus
illo noſ habet p[ut]am. E[que] tam pane illo reſer uolum. Cujus, chui
gent[que] aepe ab illo amoniti, neſqua ita fieri poſse ut abſq;
purgatione ſacro ſea, q[ui] oblatione ſacro ſee com[mu]nicaret. Ac
ultimam ſuorè com[mo]t amebant, ſi non u[al]t adſentire nob[us] tam
ſacile cauſa qu[ia] p[er]tim. non pot[is] t[am] in n[on]a p[u]nita demorati.
Q[ui] expulerit e[n]t ac de ſuo regno e[n]t ſui abit[ur] null[er]. Q[ui] expul[s]
inde, u[n]ent canti tractatur, e[n]t Laurentio, æ u[al]to, coep[is]
q[ui] d[um] bi[ſ] effet agenclu. De rebus e[que] c[om]muni e[ſi]lio quia ſatuis
effet, ut o[n]ſ pat[ia] redemntel. Liba ibi u[n]t edno c[le]ſeru[n]ent
qu[ia] u[n]t rebelle fidei barbaros ſine fructu reſidentem...
Diseſſere n[on]q; p[ro]m mellit[que] u[al]t n[on]q; ac p[ar]tibus galiare
cenſere ibi reru[n] ſine expeclare ch[ap]onentes. ſi, non multo ze-
pore reges q[ui] p[er]con[ue] a ſe u[er]itatis expuler[em]. demomato[rum] e[n]t
tib[us] impune ſeru amebant. Na[te] egreſſi e[tra] gent[em]sse leuſo
i[pro]eui. o[n]ſ p[ar]it e[n]t ſua militia corner. Nec licet auſ
torib[us] pelitis exu[n]tat[u] ac ſe elera uulg[que] por[u]t recorragi,
n[on]q; ac ſimpliterat e[que] fidei karitatis, quæ est iu[p]o reuocari.

C[um] u[er] Laurenti mellit[u]s iu[n]t[u]s q[ui] ſecutur[em] ac brittaniam
effet rehertur, iuſt[em] ip[s]a ſibi nocte in eocla beato[rum] ap-
[pro]que rei u[al]t e[r]an[em]. de qu[ia] frequent[em] t[am] ch[u]m.

Hoc enim regnante sege beat archi episcopæ laurate regn
fratrum parium. In quæ cùm post multa pees ac laertius ad cim
fusilis ac de cendùm mebra poterit et atque obdor multis aparu
en beatissim a pli petræ multo illi tèporæ setre nocte flæ
geleis artiorib afficiens. seiscabatur apud ea auctoritate, quare
gregè quæ sibi ipse crediderat relinquuerit, ut cui paltore
oues xi in medio lupo posta flugient i pse dimitteret.
An mei in quod oblitus exepii ef. cui d parium xi qut in
indicium sive electione eòmendauerat utineula uerbe
ra. curatione affixionei. ipse postremo morte. morte autem
crucei. Infidelib æ immensi xi ipse xpo coronare pruli.
Suis beati Petri flagellum simile exhortationib animatis
famuli xi laurenti mox mane facto uenit ad regem.
Et refecto uel inno quanti s cœt uerberib lacens ostendit.
Quæ multa mirat. æ majusque sì tanta uivo tale s anke se
set plagal infligere ut audiant. quæ sive cauila salutis epi ab
apto xi tanta esset tormenta plagalq; ppeff. Extimuit
multus atque anathematizabat omni idolatæ cultu abbatia
to conubio n legitimo. Suseperit ficel xi et habebat. eccles
reb quanti ualuit in omnib chilere. ac fave re curavit ex
Orit etiam gallia et renunciat Mellitæ ac justi eosq. ad su
as ecclesie libe instituendæ reedne pcepit. q post annu ex
abienant reuerunt se. Et justi qeam ademittat hrofi cui
pffuerat vechit. Mellitæ u lundoniensæ epi n recipe no
luere. adoratil magis pontificib ſerui gaudenter. Non eni
tantæ erat ei quanta pat ei potestat regni. ut etiam no
lentib at eciam cidentib pagani antistit e sive posset ec
ete reedere. ueru tam ipse cù sua gente exq ad dnum
euerit e. cluimis se studuit mancipare pcepiti. Deniq
æ monasterio beatissimi apux principi ecclesiam seæ di ge
nitiis fecit. que eſeerant archi episcopæ mellitæ.
vii

vii.

nū celefte è seendrit. atq; i eccle æ monastio beni vetrī
nuxta pde teflore ſin augtīnū ſepultè è. die quarto no
narū februariarū. Posit què mellit? qui erat lindome-
epi: ſecte cloruniversiſi eccle ōtì ab augtimo ſuicepit.
Jusit aut ad huc ſuprīſi hrosenſem regebat ecclam q
cù magna ecclam anglox cura ac labore isubnabit.
ſuicepunt scripta exhortatowa a pontificce romane
& aptice eccle Boneſacio. i post dedit eccle p[ro]ſuit.
anno incarnatiſi d[omi]n[ie]. de. xviij. i mo
Crat aut meli
t corporiſi q[uidem] infirmitate id est poclagra gravat.
s. n[unc]t greſſib[us] am[is] a lacrit terrena queq; tranſi lienſ
atq; adeeleſtia ſe[pt] amanda. petenda. & querenda p
uolans. Crat curmiſ origine nobiliſ. l; culmine m[iti]
nobilio. Deniq; ut un[us] iu[n]tutiſ ei unde cēta intelle
gi pollut testimoniu referă. q[ui]da těpore cuitas dor
universiſi p[er]culpă incurie igne correpta. erebrescen.
tib[us] coepit flāmiſe lumi. Q[ui]b[us] c[um]nullo acpru inectu
polſ; alioſt obſiſte. iacq; ciuatiſi e[am] parſ ualtata ſi mi
nma. atq; adepiscopatiu furens flāma dilataret.
ſtidenſ ep[isc]e i duinu. ubi humanu debeat auxilium.
nuſit ſe obuiā ſeuientib[us] huc illucq; uolantib[us] igni
globiſ offeri. Gr[at] aut eo loco ubi flāmay impet maxi
me incuſebat mali[tr]iui beato[que] coronato[rum]. Ibi
ſ[an]t plat[us] obſequentu manib[us] e[pi]c. coepit orando p[ic]ulb[us]
infirmit[us] abigere. q[ui] firmu [fort]ui manu multu laboran
do nequerat. Nec mora uem q[ui] a meridie flanſ urbi
incendia ſparuerat. c[ir]ta meridiē reſſex? p[ro]mo u[m]
huiu[n]i[que] a leſione loco[que] que c[ir]ta erant ablatraxit.
ac mox fundit q[ui]ſcendo flāmiſ partit ſopitil. atq;
ertinetiſ c[er]peſcunt. Q[ui]a u[m] di igne diuine karna
ti: [fort]ui ardebat. q[ui]a potestate aeris a ſua ſuox[q];

le hione crebriſ orati onib ut exhortationib repellere c
ſueuerat. merno uentif ſtāmiſ; mundi alib pualere.
ve ne ſibi ſuiſq; noceremt obtinere poterat. Et heg poſt
qua annis v. reuit ecelam ead baldo regnante migrauot
ad celos ſepultq; e cù paticb ſuſ in ſepe cheto monaſtio e
erela beati ſſimi apſo/ p[ri]cipiſ. Anno ab incar na tione
dni die octano kt maiax.

VII.

C
vi stati ſuccesſit i pontificatu ſuſ; q[ui] evat broſen
ſiſ eſſe epiſ. illi aut eſſe Romanu p[er] eſecrauot epiſ.
Data ſibi ordinandi eſoſ auëtoritate a pontific[ia] po
neſacio qu[em] ſuccessore ſuſſe deet ſup[er] meninum.
cui auëtoritat[is] ills[ est] forma. Dilecti ſi mo ſi i nſto
bonetqi[ui]a deuote quaq; et à iugilant p[er]p[er] iuan
gtio elaborauern. u[er]a fr[iti]nital n[ot] ſol[ui] epiſ. a u[bo]ſe di
recte tenor. immo induita deſup op[er] u[er]o p[er]ſectio ȋdeau
Nec eni omniſ d[omi]ns. aut ſuii minis lae[mi]tui. aut u[er]i fru[bi]
tu laboriſ deſeruot. d[omi]n iſe p[re]di catorib euangtui. fi[de]li
T[em]p[er]miſit. eſſe ego u[ob]eu ſui omiſ chieb uſq; ad conſu
matione mundi. q[ui] ſpeciali[em] mun[et]o min[it]io e[mi]le
mi]tia demonstrauot ap[ien]iſ corda gentui ad ſulepien
d[omi]n p[re]di cationiſ u[er]e ſingulare miſtui magno i[mi]p[er]mo
ueſtigio[xy] u[er]o[xy] delectabil[em] euiſu bonitat[il] ſue ſuffra
guis inlustrauot. d[omi]n credito[xy] u[ob] talento[xy] fi[de]li ſi
negotiationiſ offices ubem fructu independent[em] q[ui]
lignare polletiſ multiplicatiſ generib p[ar]auiot. hocq
etna illa u[ob] re penſatione collatu[em] e[mi] qua mun[et]o m
niſtio iugiti p[re]ſteme[ſ] laudabil[em] poten[ia] redec[tione]
gentib illi expeſtatis ſe u[er]iſ ut p[er]ſicereuot merriseq
e saluatio p[er]miata. ch[ic]ente d[omi]n q[ui] p[re]ſuerauerit uſq;
i]ſin]e he ſaluuſ erit. Saluati g[ui] esti p[er] p[at]ienti]
æ tolle] p[ar]tie u[ir]tute. ut i[ſ]fidelu[em] corda nat[al]i ac

VIII

supſtre iſoſ morbo purgata ſui. èſquenti mſeſtã ſalua
torſi. Suſcepris nãq; apiciſ fili ni Adaluualeſi regie.
reſpim quanta ſac eloqi eruditionis ei animu aduere è
uerſationis & idubietate fidei creelultate fratuntas
ura pelluerit. qua ex re elementis ſonganimitate. celeſ'
tis certa adſumet fiduciã. ñ ſolu ſubpoſitaru gemiu
plenilſimã ſalutè. immo q[ui]q[ui] uicimaru u[re] p[ד]ication[im]
minilſio credim ſubſequenctã. q[ui]t[ui] ſic ſcriptu è. èſu
mati opſi. uob merceſ a reſbutore omu bonu ex [ui]no è
buat. Et uere poſſe èra exſſe ſonu e[ui]o[x]. è i fine[ar]b
tre ſiba e[ui]o[x]. Vnueri talis gentiui èſſio ſuſcepto x[pi]a
ne ſaceranto fidei p[re]ſtat[ur]. Palliu p[re]terea p[ra]torem
p[re]ſentiui fraternitati tu[que] beni[gnitati]ſ ſtudio muſta
ti ch[ui]eim, q[ui]uidelicet tantu[i] i ſacra[ci]ſ celebrandi[
my]t[ui] mi[n]endi licentia ip[am]i: concedenteſ eriã ordi
natione p[re]ſkopox exijgeme cauſa celebrare: ita ut
x[pi] euang[ui]m plurim[os] annuntiati]one i omuib[us] gen
tib[us] que nee ch[ui] èuer[se] ſe ch[ui]lareſt. Studeat q[ui] tua ſita
tin[al] hoc q[ui]t[ui] ſed[ui] ap[li]ca humanitate p[re]ſepit. in
intememata ni[n]tili ſincer]nate ſeruare: intende[n]i cui
re[mi] ſimilatudinè ta p[re]cipui in]du[n]tui humeris tu[que]
baiblanctu ſuſcepris: ta[le]q[ui] te ch[ui] i[plorata] elementia ex
hibendui ſtude: ut idulti muneris p[re]mi: ñ ch[ui] reat[ui]
tudine. ſi: eni com[od]iſ an]ym[os] ante ibunal ſi[mi] ex uen
tui iudicis reſp[ent]ei. Os te i[co]lomè cultoediat dilect
quod t[em]pore èra geni no[mi]. A t[ill]ime ſtr.
dan ymbrov. hoc è ea natio anglox que ad a[ql]ona
l[ex] h[ui]b[re] flumini plag[ă] habitation[em]. eu rege ſuo ſ[ui]d
u mo uerb[ui] fidei p[re]dicante paulino: cui[que] ſu p[re]mi
nim[que] ſuſceprit. Cui uiceliſet regi i auſpiciu[m] ſuſe[pi]
ende fidei æ regni celeſt[is]. potestat[em] èrui tre[ni] cre
uerat

VIIII.

inpu. ita ut q[ui]t nemo anglox ante e[ui] om[nis] britann[ie] fine[s]
qua ut ip[s]lox uel bretonu, puincie habitatione subdiçãone
accept[ur]. q[ui]n e[m]enariar[is] influt[ur]. lie e[l]ip[que] docui[n] ip[s]ub
uigau[n]t anglox. q[r]ui por que ad austru e[]. e[s]itu alp[ia]
e[]frugu[que] p[ro]entu atq; ubtate felicior nongent[ia] exagun
ta familiar[is] m[ur]a n[ux]ta estimatione anglox. ſeda tre
centax e[]ultra ſpati[n] tenet. Iuic autem genti occalio
fuit p[er]cipiende fidei q[ui]t p[ra]ſat rex ei[] cognatione unel[]
e[]regib[que] cantuar[io]z accepta i[con]uiget edilberge filu edil
vericti regi[que] alio nomine tarae uocabat. Huius fortu[n]
cui p[ro]mo ip[s]e mil[li]nuncu[n]a ſi[nt]re ei[]e[nd]baldo. q[ui]t e[]regno
cantuar[io]z p[er]at p[er]eret. i[es]p[on]ſu e[]. n[hi] e[]e lietu[n] xp[ian]am
u[rig]ne] pagano i[]e]nugiu[que] clari. ne fidei e[] ſac[n]ta celeſt[ur]e
in e[]ſortio p[ſa]narent[ur] regi[s]. q[ui]ueri di[] culture e[]et ignar[us].
Que c[ui] e[]duino uerba numt[i]i referrent. p[er]miſt e[] ni[l] om[
mo[d]i] e[tr]ariu[n] xp[ian]e fidei. que uirgo colebat e[]e] ſaſt[ur]ui.
q[ui]n poti[] p[er]miſi[n]u ut fide]e cultu[r]q; ſi[a]e]e] re[l]igioniſ c[ui] om[bi]
q[ui] ſecu[n] uemſſent uir[is] ſiue ſemmiſ. ſac[]dotib[que] ſeu mi[n]iſt[ur]mo
re[] xp[ia]no] ſeruiret. neq; a bnegaui[t] e[] e[n] uand[]e] ſubitiu
e[]e[] re[l]igione. ſi tam exa[n]nata a prudentib[que] ſei[]o ac do[]g
mor polli; muenri. Itaq; p[er]miſi[ur] uirgo. atq; ſe[n]ino
miſt[ur]. e[] n[ux]ta q[ui]t di[]poſitiu fuerat e[pe] ordinat. un[] di[
]e[]ct p[auli[n]. c[ui] illa uemiret. e[n]q; e[] comitei[] ne pagano
pollent ſociate pollui. c[ot]tidiana e[] exhortatione e[]e
mi[n]to[r] e[]eleſt[ur] celebratione e[]n]maret. Orelinat[e] autem
p[auli[n] e[pe] a iuſto archi e[pe] sub die x[n]i kl[que] aug[ur]. Anno
ab ſe[]culatione d[n]i. ſeru[n]gentef[il]imo[xxv]. lie c[ui] p[ra]ſata u[n]
gine ad reg[e] e[]duinu[n] quali] comeſ carnaliſ copule adue
ntr. ſ. ip[s]e p[oci]t[or] anmo i[]tendens ut gem[e] qua]d
i[]bat. ad a[]g[na]tione uemitat[ur] aduocan[is]. n[ux]ta uoee] a[pi]
uni ueroſponſo u[rig]ne] caſt[a] exhibere x[pe]. Cuq; ip[]

unecumque uenill; laboraverit multum, ut et consilium fecerat, ne in hanc delecterent dito adniviante, et tineret, ut aliqui sit, ut etiam a paganiimo ad hanc grans pedicando cesseret, ut sic apte ait, quia unumque tibi illolaborante, ut sibi in me occaecant, ut etiam in hinc rebus, ne eis fulgeret illumina, tio euangit, gladium pietri. Anno autem sequenti venit, istum eum quod sic carit, vocabulo eum erant, et huiusmodi eumque Spani se reges ediminu, regno simul e unitate pietarum, quod habebat, licia bicipite toxicat, ut si ferri ule minime ad mortem regis in suum suffiret, peste inimicar, uenem. Puerit autem ad regem pietum die pascendi, nunc oppidum derenuentur, ubi tis erat villarum regalis, inter quos, quod nuncum eum suus referens. Et eum simulata legatione ore astulo uolueret, exsultat, repente, et euaginata subueste licia ipotisi fecerit in regem. Quid eum nideret, lilla ministris regis amicissimis, ut habent, se tuu ad manum, quod regem a nece defenderet, mox interposuere corpos suum ante iestu pungentur, ut tamen vii holti ferrum, ut occidi corpos militis, et iis reges uulneraret. Quidam mox undiq, gladium ipeteret, et ipso tumultu erat, aliter de militibus, eum nonnunquam sicca nefanda perepit. Acte autem notum sacerdote diocesi pascendi regina filia regi eum eandem. Cum, idem rex pereat, paulino eundo grans diu sanguis, pianta fibi filia ageret, et eorumque coepit agere, dito xpo regem, altiuere quod ipse pebilem suum apud illu obrimuerit, ut regina solvere, et abque, do lores grans, sobole papearet. Cum uerbitis delectis, rex pater sit, se abrenuntiatus idolis, xpo regem, se iuravit, si unita libi et iudiciora eonaret, pugnandi aduerunt, reges a hominibus illu et eum nulluererant, nullatenus. Et quin pignus amassentur, splendere eandem filiam suam, xpo elegerant.

Et dæ

Paulino epo adsignavit. Quæ babitiata est die seò pentreòs tef. pma de gente nordammbroç. cùx i. alis de familia et. Lo têpore curat. imilnere sibi pèce infucto rex collet to exercitu. uenit aduerst. gente occidentali saxonu ac bello nitto unniusò quò in necè suâ et spirituè didicereat aut occident. aut i dedicionè recepit. sicq; ui dœa in patà reuerunt. ñ stati. et inèsulte sacreta fidei xpiang pepe no luit. quæ uis nec idolis ultro servuit. ex quâ se. xpo servit turu et pmisit. Ueru pmo diligens ex têpore et ab ipso uenerabili uiro paulino racionè fidei edilicere. huc cù suis pmarib quæ lapientiores nouerat. curavit efferre. quod de in l'agendu arbitrarent. S. ipse cù esset uir natu ra sagacissim sepe chiu sol reolidens. ore qdem tacito led intimis cordis multa feci colloquens. qd sibi esset faciendu. que religio servanda tractabat.

Quo têpore exhortatorias ad fidei litas a pontificie se chil aptice bone facio acceptat. quæ ita est forma. Tiro glorioso eduino regi anglox bone faci et sibi servit. servit diu. Licet dimittat. hime poterimà humanè locutionis officiis explanare n ual eat. quippe que sibi mag ntitudine. ita multilibili arq. inustigabili cœrmitateè listit. ut hoc nulla tigeni sagacis quæ fit eprehende re chillerere q; sufficiat. qa tam humannas ad ilimano nè sibi referat. cordis ianuìs que de kemeripha pferre se creta humanis multib inspiratione clemter infundit. et admundiandà uob plentitudine fidei xpiane saedona le curanim sollietudinem progare. ut pinde xpi enan gliu qet la luaror nìr omnib pcepit gentib pèdicare. ut il quæ. senlib inerentel salutis ute remedia pinnem. Supne igitur pietatis clemnia que cuncta solo uerbo pceptionis sue edidit et creavit. caelu nidelicet.

est trā mare & omnia quę in eī ſt. Dilpolitis ordinib[que] ſubſtiterent coe[tni] uerbi ſui & filio & ſci & pl[ato] un[itate] ch[ari] penſans. hominē ad imaginē & similitudinē ſi[na] ex li[mi] mo tr[ē] p[ro]ſinatūr & ſtitut[ur] eiq; tantūr [p]m[ui] p[ro]gati uā induſit. ut eui cun[ect]i p[poner]w. atq; ſeruato t[em]i no p[re]ceptioniſ e[tnitati]l ſubſtientia p[munire]t. Hinc g[ui] dom patre ſilu[n] & p[er]p[er]mi ſem q[ui] est indui[dua] t[ut]aſ ab ortu ſolit ad occaſu[m] humanu[que] ſappe ut creatorē omi[n] atq; factorē ſui[n] ſalutifera eſſione fidei ue- neri[que] colit. Cui e[ra] ſu[m]itati[er] i[p]n[ui] reru[n]q; potestat[em] ſubmiſſe[que] ſt. qua e[re]te ch[ar]politi[one] omi[n] p[latio] reg nox e[cederer]tur et g[ui] bonnati[er] mi[ſedia] toti[rum] creature ſue dilatand[em] ſubdi[re]a in ex[fer]mitate tre[m] poſitarum genti[m] corda frigida ſei[n] p[er] ſeruore. in ſui [q]q; agni tione mirabilit[em] e[dignata] ſuſcendere. Quę e[n]i in glo mi[n] ſi[mi] ſili mi[n]i audubaldi regi[n] gentib[que], ei p[er]poſiti[rum] illustratione clem[enc]ia redeprōt[ur] ſuerit opat[ur] plenit[ur] exuicinitate loco[que] uram [que] tam conicem[que] cognouille. Cui[que] mirabile donu[n] & inu[n]b[us] certa p[ie] ce[le]ſt[ati] longani mitate e[ſidere] clebem[que] ſeru[n] Cui[n] p[er]ſectu gloriām [que] uram[que] que uſi[n] corporiſ pa[r]ſe[que] ch[ar]noſen[t]. e[tnitati]l p[mi]o p[er]ſac[b]tus ſmatiſ regenerati[on]e in[llumina]t[ā] agnou[m]. U[n] de p[le]nti [ſi]lo glori[o]ſol[u]s ad h[or]tando[s] c[ui] omi[n]a affectu ſt[em]e karitati[rum] e[n]t[em] abh[omina]tati[rum] idolo[que] e[q]q; cultu p[er]ſetriſq; ſan[que] fatuitati[que] e[a]auguriar[u] de ceprabili[que] blandu[n]ti[rum] credati[rum] i[de]m patre omi[p]em e[q]q; ſiliu[n] ih[u[n] p[er]p[er]mi ſem. ut credent[er] à ch[ar]i]bolic[e] captu[i]tatibus nevi[que] ſce[n] & indui[du]que t[ut]ati[rum] coopante potenti[a] abſoluti[rum] et[em] uite poſiti[rum] e[ſe] p[ar]ticipet[s]. Quanta au[n] reatitudin[u]r[um] culpa teneant[em] obſt[u]t[u] hi[n] & idolate[que] p[n]ci[o]ſi[lima] ſup[er]ſtitio n[em] colente[s] à p[le]ctunt[em] e[q]q colunt exep[ia] p[he]ch[ionis] inſi. In u[n]ant.

Vide de eis. plalmistâ dix. Omnes diu gentium demonia, dunt
aut eis lof fecerit. Et itum. Oculos habent. Et nunc iudicem habent
ex nunc audivunt etea. Similes autem efficiuntur. Hocque sive
sue cesserunt ponunt et eis. Quomodo eni ruandi quod iuberunt
posuunt habes utrurit in quod ex corruptibili matia in feriox.
Et iis subpositis quod et manubrium estruunt. Quid uide
licet artificium humanum accommodare eis in animarum meboz.
Similitu -dine etulisti. Qui in a te motem fuerint. Abulare
nec poterunt. Si, tâqua lapis in uno loco polita, ita in consignu
ta mohnq; intelleguntur habemus. Ipsaq; et senilitate obruta.
nullâ ledendi. neq; ruandi facultate adepta fect. Quid mihi decepione eos deos quod uos ipsi imaginem
corporis tradidistis colemei seqmini. Jucieio dissereto
reperi nunc posuere. Unde oportet uos suieepsto ligno fœc
crucis per humanum genere reclinat est. exeritate habes
lices uterque subplantationem. qui diuine bonitatis
opibus inuidem emulси estat. a cordibus uiris abicere, inueni
suis; manibus huc quod eateni matie conspage uob deos fabricam
Hs. et fringendos deminueratque; susempe, pecurare. Ipsa
enim eoc chillicutio. corruptio; que nunc quia uide meam spem
habuit, nec senilitate a suus factores porunt quolibet
modo suieipe. uob patent inlimaret quia nichil erat quod eate
nec colebat. Dux papeatu meliorest uos ut spem uideat a dno
peepilatis eoc est trucationi nichilominus existatis. Quippe quod
est omnis ex pini hominis quæ plamnitur cognatione de
dueteris pletâ innumerabilibuscognizibus pullulare consilietur.
Accedite aut agitionem eis. quod creavit. Quid uob uere inluffuerit
spem quod uera reclinione fidei suum unigenitú militer. ut uos ab originali peccato eripet
et erepros de potestate nedietie diabolice prænitur. Celes
est uti p[ro]mi[s]ui munera petet. Suicilite uera ba p[ro]dicatox

a evangeliſtæ ch qet uob annuntiant, quatenque credentes
lié ſepti chctu è in dìm patre omnipin. et in ibm xpìm filiu ei.
et ſpìm ſeim. et iſeparabilet initate. fugatil demomox ſenſib.
expulſaq; a uob ſollietudine uenenoli ſerpentil ædecepra
bilis hoſtis paquâ et ſpìm ſeim renati ei cui crediderint
in ſplendore glè ſepitne cohabitaret ei opitulatione
munire ualeatil. Preterea benedictione ptectoril uiri
beati et apto[que] p[re]cipiſ uob chrexit. id est camilla cù
ornatura in auro una. et lena ancillarya una. qet perim'
ut eo bemgnitaril animo gla ura ſulciplat. q[ui] a nob noſ

Ad euingè quod; illi edel Cuius destinatù
beringa hui modi lìtals idem pontifex Boneſaci mi
ſit Domine glóſe filie chilberge regine. Boneſaci
ſeruì ſeruox ch. Redéptoril mì bemgnital huma
no generi qet pciosi ſanguiſ ſui effusione a umculiſ
chabolée captivitaril eripuit multe p[re]idemtig quib
ſaluaretur p[pre]inavit remedia. quatenque ſui nominiſ
agitione chuerlo mocho gentib innoſtens creato
re ſui ſulcepto xpiane fidei agnosceant ſaemento qet
eqde in uere glè ſenſib celeſti collatù munere myſt
ca regeneratiòs uere p[re]gatio patent immut. mag
no ch lairitatil chime beneficio menſ m[ar] gaudio ex
ultavit qet ſentille ortodove religioniſ in u[er]ndig
nat è chuerſatione succendere. Ex qua re n[am] ſolù glorio
ſe euingi uere immo toti gentil ſubpoſite nob intellegen
tià in amort ſui facili inflamaret. Oicim n[am]q; reſſe
rentib[us] q[ui] ad noſ glorioſi fili n[on] audubalch regis
laudabilet chuerſionè munciantel puenerunt. qet àrà
ura gla xpiane fidei ſulcepto mirabili ſaemento p[re]
æ do p[re]acidi ſigit opib[us] eniteſcat. Abidolox eità cul
tu ſeu fanox auguriox q; illecebris ſe diligenter

abstineat. et ita in amore recte proril fui in multilata de
uocione plistens mungilet. ut ad dilatandæ xpianæ fidæ
incellabilitè n defficit opæ cœmclare. Cui; de glorioſo cito
ge ujo patna karitas ſollecite p[ro]ſiſſ; cognouim quod
eaten abominandil icoliſ ſeruens. ad ſi epiſendæ uocem
p[ro]chatox ſuà diſtulerat obediencit exibere. Qua exre
n mochlea nob amarituo[lo e]gecta est. ab eo qet par[is] corpo
ris uti abognitione ſi me i inducque inſtitutis reman
ſit extranea. Unde patniſ officiul ur[em] glorie xpianatis
n[am]e cœmunione n diſtulim[em] eſerenda. ad hortantes quateni
duine i[mb]purationi ibita ſubſidiil. importune & oportu
ne agendu n chfferat. ut et ipſe ſaluatori ſui clui diu[x]pi
coo]pante potentia xpiano[x] numeri copule[ur]. et p[ro]inde ute
merato societati ſedere. iura teneat maritatiſ ſon[i]t.

*Scriptu n[am]q; e*. Crunt ch[ui]o i earne una. Q[ui]modo g
unitas uob e[m]nctioniſ meſſe ch[ui] pot[er]. ſi fidei ſplen
dore impoſitil deſtabilis erroril tenebril ille reman
ſerit alien? Unde oratiom e[m]tine inflitens. a longa
nimitate celeſtil clem[ie] illuminationiſ ipſi ven[em]
ficia impenare n deſinaſ ut wudelicet quos copulatio carnalis
affect[ur] un[us] quod un[us]o corpuſ exbuſſe monſtatur. h[uius]o
quoq unitas fidei etià p[ro]ſt huiù ute tranſui in]p[er]tua locie
tate eſeruet. Inſiſte g[lo]riosa filha et ſi miſ conatibus du
vicià cordiſ ipſus religioſa diuino[x] p[re]cepto[x] inſinuatione
mollire ſummope de matura infundens ſenſibus euiſ quanti
ſut p[re]claru quod credo ſuſcepiti myſteriù quantum eſ ſit ad
mirabile quod renata p[ro]miu[que] ſonſeq metuſti frigiditatem
cordiſ ipſus ſer[em] fps ad nuntiatione succende quatinus amo
to topore p[re]ciuſſimi cult. duine fidei calor ei intelle
gentia tuarù adortacioniù frequematione ſuccendat

ut perfectu sive scriptura testimonium p[ro]te expletum indubium
tant[em] p[ro]sireat. salutabitur unum infidelium. p[ro]muherem fidele[m]. ad
hoc eni misera[m] diu[n]e[que] p[ietatis] esecuta est. in fructu fi
dei crepit quod; tibi beneficio[m] redemptorum tuo multiplicem
resignare[m]. quod e[m]p[ro]cule[m] suffragante p[er]fidio benignitatis ip[s]t[ur]
ut ex p[er]l[e]re uale[m] affidui[n] ut defini[tur] p[er]ci[b] poſtulare. Is[ur]
& p[er]miſi[m] paternem uob dilectionis exhibentes officia. h[or]ta
mur ut nos repta portitorum occasione de h[or]t[que] puo[m]s
ſupina potencia mirabilit[em] in e[m]uerſatione e[m]nigi[m] uti sub
miſſe[m]; uob genti[m] dignat[ur] fuerit opar[n]. p[er]miſi[m] quan[tor]i
numen[i]t[ur] reueleti[m]. quaten[em] ſollicitudo n[or]a que de uti uel
to[m]q; om[i]n[u]m anime salute obrabilia deſiderant[ur] expe[d]
tat. uob nuncianti[m] reuelet[ur]. illustrationem q; diu[m]e ppici
ationi[m] in uob diffuſi[n]. opulenti[m] agnolcentem bilari con
ſessioni largitorum om[i]n[u] bono[m] do[rum] æ beato p[er] t[ro] apto[m]
principi ubei[re]t[m] merito gr[at]a[que] exſoluam? Preſea bene
diſtionem p[re]co[n]tori[m] uti[rum] beati p[er] apto[m] principi[m] uob direxi
mi[n]t[ur] ſpeculi[m] argente[m]. ex p[er]ſi[n]e eburne[m] in aura
ti[m]. q[ui]t p[er]tim[que] ut eo benignitatis animo gla[m] ura ſuſei
piat. quo a nob noſt[ur] destinat[i].

xii.

H[or]c[que]dem memorat papa Boneſaci[m] de salutem regis
du[n]i ac genti[m] ip[s]t[ur] litiſ agebat. I; æ oracul[i]næ e[eleſ]
te. q[ui]t illi quonc[ur]a exculanti apud Reduald[i]um regem anglo[m]
pieta[m] diuina reuelpare dignata est. ut minim[u] ac h[or]ſei
pienda ut intellegent[ia] docti[m]ne monita salut[i]r. ſenſi[n]
uuat illi? Cui ergo uideret rauli[n] difficult[em] poſſe
ſubſoluitate[m] animi regali[m] ad humilitate[m] u[m] salut[i]
ris[que] ſuſcipienda[m] myſteri[u] unuſi[ce] cruciſ inclinat.
ae p[er]salute illi[m] ſimul æ genti[m] cui p[er]at. æ uerbo
exhortationi[m] apud hominem æ apud diuinæ p[ietate]

uerbo p[ro]dictionis ageret, tand[em] ut ueri h[im]ile uideat
didierit m[pl]u[que] et[que] esset oracul[i] regi quondam
cel[it] ostens[i] nec exinde distulit, quin c[it]inuo reg[em] amo
neret explere uot[i] q[et] in oraculo s[ibi] exh[abit]o se factu
rui, pm[isor]at, si t[em]por[i] illi eru[m]i ex[e]p[er]t ad regni fastigia
pueniret. Crat aut oracul[i] hui[m] modi. Cui p[re]sequerit
li[ui] edelfrido q[ui]ante eui regnauit, p[er]uier[se] ocult[em] lo
da. t regna uagaret, tand[em] uenit ad reducta lecta ible
erant ut uita su[m] a tanti p[se]cutori[m] infidel[m] titanoelo
s[er]uaret. Q[ui] libent ei excipiens, pm[isor]t se qu[em] p[et]ie
rat factur[i]. At postquam edelfrid inhae eui p[u]inceia aparui[m]
se. v apud regem illi familiarit[i] eui loci[rum] habitare cognouit,
m[isor]t nunc[i]s qui reducto pecuni[i] multa p[re]nec[e] ei
offerent. Neq; aliquid p[re]sest. m[isor]t secundo. m[isor]t te[no]
& copiosiora argenti dona offerens. & bell[i] illi m[pl]ui[que] con
tenerent indicens. Q[ui] uel m[isor]t fract[em] & corrupt[em] munerib[em]
cessit depe[n]anti. & s[ic]ue oceidere se educt[i]n. seu legatur[em] tra
dere m[isor]t. Q[act] ubi fid[i]llim[em] q[ui]t[a] amicus illi animaduer
tit. intrauit cubicul[i] quo dormire disponebat. Crat
eni[m] p[ro]ma hora nocti[m]. v euocat[i] forti[m] quid erga eui agere
pm[isor]set rex edoeuit. & m[pl]ui[que] adhecit. Si g[ui] uis h[ac] i[s]p[a]
hora educat[em] te de h[ac] p[u]incea. v ea in loca introducunt
ubi ni[n]quam te reductam t[em] edelfrid m[uenire] ualeant.
Qui aut. Gratiam quidem ago bonem voluntati tuem.
n[em] tam pos[i]t[i] hoc quod s[uger]is. ut p[act]em quoque cum
tanto rege in[i] ip[s]e primi[m] irritum faciam. cum
ille michi nichil mali fecerit. nil adhuc inimiciar[u]
intulerit. quin p[oc]ui[m] si moritur[i] s[ui]. ille me
magi[m] quam ignobilior qui[s]; morti tradat. Quo
enim fugiam nunc. qui p[ro]omnes brittan[i]e tot
annor[u] temporum[q]; curriculi[m] uagabund[i]us h[oc]t[u]

um utabam infidelis. Abrunte igitur amico remansit
calumni solus foris relictensq; meatus ante palatii. mul
til coepit cogitationem estib'affici quid ageret quo ue pe
de uerteret nescius. Cum; diu tacitus mentis angorib'
ecceo carpereet igni. uidit subito intepesta nocte filentio
adppinquantem sibi hominem multus habitusq; incogniti.
quem uidenit ut ignotus in opinatu non paru expaust.
at ille accedens salutauat eum in introguit quare illa
hora ceteris quiescentib' alio sopore preffis. solus ipse
mestus in lapide puigil lecteret. At ille uicilim scisenta
but quid ad eum pertineret utriu ipse intu an foris noe
te transigeret. Qui respondit dicens. Ne me estimeb tue
mestiee in informacionem & informisce ac solitare sessionis
caula nesere. Scio enim certissime qui et utque mereb
qui uentura tibi in pximo mala formida. sed di
cito michi quid mercedis dare uelis ei sibi bis te me-
rorib'absoluat & redudayo huadeat. ut nec ipse tibi
aliquid mali faciat. nec tuis te hostib' perimendu tra
dat qui eum se omnia que posset huic tali p mercede
beneficu daturu eee responderet. adheerit ille. Act
s deri regi te futuru extirpiti hostib in ueritate permitt
tat. ita ut non solum omnes tuos, pgenitores. nec om
nel qui ante te reges in gente anglorum fuerant po
testate trancendat. At eduniu constantior interro
gando factus non dubitaunt promittere. quin ei
qui tanta sibi beneficia donaret dignis ipse grav
tiarum actionibus responderet. Tum ipse tercio.
hi autem his qui tibi tanta taliaq; dona veraitter
aduentura prelitterit etiam consilium tibi tuæ
g; genti salutis ac utte melius atq; utilius quam
aliquis de tuis parentibus aut cognatis umquam

audant aut ostendere potuerit. num obtemperare et
monita eius salutaria suscipere consenti. Nec distulit
ecculunus quin continuo polliceretur in omnibus se fecerit
rum doctrinam illius cui se tot ac tantis calamitatibus
ereptum ad regni apicem proucheret. Quo accepto rei
ponso confestim ins qui loquebatur cum eo impolit dexteri
fuam capit eius dicens. Cum hoc ergo tibi signum aduene
ist. memento huius temporis ac loqueque nire. et ea quae nunc
sunt adimplere ne differerat. Et ins chievis ut ferunt re
pente disparuit ut non intelligeret hominem esse qui
sibi aparuisset sed spiritum. Et cum regius nuTEM solus
act huc ibidemederet gauis quidem de collata sibi con
solatione sed multum sollicitus ac meme sechila cognizans
quis esset ille ut unde veniret qui hoc sibi loqueretur. uenit
ad eum prefatus eius amicus. Ierog. uultus salutat
eum.urge inquit mita et sopit is ac religiis curarum anre
tatibus quieti membra stimul et animu compone quia mu
tatum est cor regis. nec sibi aliquit mali facere. sed fidem
potius pollicetam seruare disponit. Post quæ eni cogniz
onem suam de qua tibi ante dixi regime in secreto reue
lant. reuocavit eum illa ab intentione. àmonens quia
nulla racione conveniat amicum suum optimum tan
to regi. in necessitate politum auro uendere. inimicis
sua quæ omnibus ornamentis preciophor est amore pecu
me auro uendere. Quid plura. necnon fecit re ut chievis
est nec solus exulem nuncuis hostilibet tradidit. sed etiam
eu ut in regni perueniret aduuit. Nam mori rede
untibus domum nuncis exerebitum ad elebellandum
Edelfridum colligit copiosum euog; sibi occurrentem
cum exeritui multu impari. non eni dederat illi sva
tium quo totum congregaret atq; adunaret evec

estum, occidit in finibus gentis merciorum ad orientalem
plagam amnibus qui uocatur Idله. In quo certamine ætatis
reduales iocabulo reihere occisus est. ac sic edino iux-
ta oraculum quod acceperat non tantum regis sibi justus
ti utaui inchoat. uerum etiam fidem pempto in regni
gloriam successit. Cum igitur prechicante Paulino uerbum
qui rex credere differret, æ per aliquot tempus ut dixi
mus horis conpetentibus solitariis sederet. quid agendus
sibi esset, quæ religio sequenda ledulus secu ipse scrutari
tuere uerunt, ingrechemus ad eum quæciam die iux eti. impoli
ut dexteræ capit ei. an hoc signum agnosceret necessitas.
Qui cum tremens ad pedes ei procedere uellet, leua-
uit euam, æ quali familiarium uoce affatuit, ecce inquit
hocnum manum quæ timuisti dano donante eualisti. eo
ce regnum quod defiderat, ipso largiente perceperit, et
memento ut tertius get promisisti facere non differens
suispiendo fidei ei. æ precepta servando, qui tempora
libus aduerisque eripiens, temporalis regni honore tib
limauit. Et si deinceps voluntati ei quæ per me ti
bi pœdicat, obsecundare uoluerit, etiam a perpetuis ma
loz tormentis te libans eimi secu i, cum faciat eam par-
Qvibus audax ille rex, huc scipe quodem xii. Laticipè,
fidei quæ docerat, æ uelle et debere respondebat.
uerim adhuc cum amicis principibus, æ confiliarium suus
sè se de hoc collaturi eam dicebat, ut si æ illi eundem
cum eo sentire uellent, omnes parit in fonte ute xpo
consecrarent. & annuente Paulino fecit ut duerat.
Isabito enim eum sapientibus consilio sciret abatur singil
lati ab omnibus qualibet sibi doctrina, eatenus inaudi
ta, æ nouis dimittat, cultus qui predicta patur...
Cui primus pontificium ipsi consi con

tinuo respondit. Tu uide rex quale sit quod nobil mo
do precatur, ego aut tibi uerillime quod certu didici
profiteor: quia nihil ommno ututur habet, nihil
utilitatis religio illa quâ huc ulq; tenuimus: null
enim tuorum studioli quâ ego culture deorù nroq
se subdecti, & nichilomin multi sunt qui ampliora
a te beneficia quâ ego & maiores accipunt dign
rates: magis, prosperant in omnibus quæ agenda
vel adquirenda disponunt. Si aut dui aliquid ua
lerent me pociu uuare uellent, qui illis impenst
seruie curam. Unde restit ut hæa quæ nunc no
ua p[ro]dicatur meliora êc & fortiora. habita examna
tione per spexeris, abq; ullo cunctamine h[ui]s cipe il
la festinemus. Cui h[ui]sioni uerbis; prudentib
aliis optimatu tribuens assensum. continuo subch
dit Talis inquiens michi videtur rex utta homi
num presens in terris ad comparationem euj quod no
bis incertum est temporis, quale cum re residente ad
cenam cum dueibus ac ministriis tu[rum] temp[er] bruma
li. accenso quidem foco in medio. & calido effecto cen
culo. furentibus autem foris p[er] omnia turbinibus h[er]ma
liu pluularu ut niuum. adueniens unu[rum] palleru,
domu citillime puolauat, qui cum punu h[ui]stui ingre
dien[em] mox p[er] aliu[em] exierit ipso quidem temp[er] qu[od] intus est h[ui]emi[que] tempestate non tangitur. Sed tamen
paruillmo temp[er] serenitatis ad momentum exeujs
mor de h[er]me in h[ui]mè regredi. à tu[rum] ocui[rum] elabi
tur. H[uius] hec hominu uita ad mo[d]icum aparet, quod
aut sequat, quid ne preceſſerit prorsu[n] ignoramus.
Unde h[uius] h[er]a doctrina certi[rum] aliquid adtulit,
merito êc sequenda videtur. H[uius] ſimilia ceteri

maior est natu, ac regis consiliarium diuinitus admoniti
p[ro]squebantur. Adiecit autem coifi quia uellet ipsum
paulinum diligens audivre, de quo quę p[ro]dicabat uer
b[us] faciente. Q[ui]c[um] ubente rege faceret, exclaima[n]
audax et sermo[n]ibus dicens. J[am] olim intellixeră, nichil
e[rum] q[ui]q[ui]e colebam? quia uide licet quanto studi[o]s in eo
cultu ueritatè querebam, tanto min[u]nuemebam.
Nunc autem apud p[ro]ficerum quia in hac p[ro]dicatione ueri
tatil claret illa quę nob[us] uti salutis. & beatitudis
aeternæ dona ualet habere. Ynde suggero rex ut
templu[n] et altaria quę s[ui]ne fructu utilitas sacra[ui]
m[ori]us anathematus. Et igni etradam? Q[ui]d plura[
fre]bunt p[ro]ală ad se[n]n[u] evangeli[s]anti beato p[ro]culmo.
rex et abrenuntiata idolata, fide se x[pi] s[ui]leipere
essent est. Cui[que] a p[ro]fato pontifice sacra[us] suos quę
reret, quis arat et p[ro]fana idolos et sepris et p[er]scindet et
s[ui]que data p[er]mi[n]tare deberet, ille respondit ego.
Q[ui]c[um] en[i] ea quę per multiciâ colui, n[ec] ad exemplu[m] om[i]
[u] apud quę ip[s]se p[ro]fientiâ michi a quo uero donată
destruam. Statimq[ui] abjecta fup[ro]sticione uamitatis,
rogavit s[ibi] regem arma dare et equum emittariu[n]
quę ascendentem ad idola destruenda ueniret. Non en[i]
lieuerat pontific[em] facio[u] ut arma ferre, ut p[er]tej
in equa equitare. Aecind[us] gladio acceperit lanceam
in manu[n]. Et ascendentem emittariu[n] regis p[er]gebat ad y[do]
la. Q[ui]c[um] a[spiciens] u[m]que estimabat eum insanire.
Nec chistulit, mori adpp[ro]priavit ad fanu[m] p[ro]fanare
illud. Et in iecta in eo lancea quę tenebat, multu[m]
q[uod] gauit de agnitione ueri diu cultu[n]. iussit loci,
destruere ac succendere fanu[m]. & mi[n]que septi[n]s. Osten
dict[us] autem loque ille quondam y[dolo]zu[n]. n[ec] longe ab ebojaco.

ad orientem ultra ánem deruentionem. & uocat hocie gad
mundingahã. ubi pontifex ipse inspirante clo uero pollut
& destruunt eas quas ipse sacrauerat araſ.

xuii

GIT VR accepit rex eduin cù cunctil genitil ſue no
bilib ac plebe plurima fide & lauacru ſe regenerat yo
nil. anco regni ſui. xi. qui est ann dince incarnation
ſexingentilim. xx. vi. ab aduentu uero anglox in brit
tania. ann circiter centiſim octogesim. Babtisat est
aut eboraci ch eſo paſche. pridie iduì aplii. in eccl
ſci petri apli qua ibidem ipſe ch ligno cù catechitare
atq; ad percipiendu babtisina inbueret citato ope con
ſtruxit. In qua etià ciuitate ipſi doctori atq; antifti
ſuo Paulino ſecte episkopat donavit. Mox aut ut bab
tisina čecut est. curauit docente eode paulino marore
ipſo in loco y angustiorě de lapide fabricare basilica.
in cui medio ipſi ſd priu ſecerat oratoriù include
retur. Preparatil g fundamentil in gyro prioril ora
tori p quadrii. coepit edificare basilica. ſ. pui ſu al
titudo pariens e čſumata. rex ipſe inſpia nece occifis,
op ica ſem ſuccellori ſuo os salvo pſticiendu reliquid.
Paulin aut ex eo tempr lex annos continuol idel est ad
ſině uſq; imperii regi illi uer bù eti annuente ac ſa
uente ipſo in ea puiencia p[]dicabar. credebantq; & bab
tis abantur quot q[]t erant p[]ordinati ad uta eternā.
In q[]b[]erant offrid et eadfrid fili regi eduni. qui à
bo ei exuli natu ſi de cornbur[]ga filia regi merci
Babtisati ſunt tempore ſequenti. & alii liberi erus
de Edelberga regina p[]gemini edelbun & edelfind fi
liq & alt fili vulſrea quos p[]mi abbates. adhuc
rapti ſunt ex hac uta. & eboraci in eccl[]ea ſepulti ſi
Babtisat & ills fili offridi. ſ; & alii nobiles ac regii

xuiii

miri non pauci. Tantæ autem fertur tunc fullè ferro, ac fidei ac defiderint lauacri. Salutariſi genti nordamym broz. ut quodam tempore vaulin? uenienſ cù rege æ regina in villâ regiâ quæ uocabatur adgefrin. xxxvi dieb ibide cù eis cathezandi æ babrisan di' officio dedit moraretur. Qib dieb à mane ulg; ad uespà me[n] aliuod ageret. quâ eſtuentem eo de cunètis uiculis ac locis plebè xp[ri] uerbo salutis in fituere. adq; instruètă in flujo gleni qui p[]xum erat lauacro remissionis abluere. Hee villa tempr frequentiù regi deferta. & alia p[]illa è facta in loco qui uocatur melmín. Hee quidè in puincia benicioy. Í, & in p[]rountia deiroz. ubi ſepi mane re cù rege is solebat. babtizabat in fluo ſualua. & uicui cataractà p[]terifluit. Non d[ui] eni oratoria. I. & a. babtilteria in ip[]so evo[]dio nascens[]t ibi feci è che d[ie] poterant edificari. ad tam in capodonia ubi tunc erat regia villâ. fecit balilicâ. qu[ui] postmodum p[ugani] a qib eduiu occuliſ est. cù tota cadem villâ succenden[ur]. p[]p[]ro quæ regel[] poſteriores fecere ſi bi uillam in regione quæ uocatur loicil[ur]. Cuaſit autem ignem altare quia lapideu erat. & ſeruatur adhuc in mo naliterio reueremillim[]i abbatiſ & p[]bri[ur] triduli fi q[]d.

Tantù aut deuotionis

x. L[ui] filua elmæy.

eduiu erga cultu uernat[ur] habuit. ut etià regi orientali anglox Carpi[]virdo filio redualdi p[]suaderet reluciſi ydolox hup[]ſticionib. Fidem & ſacra menta xp[]tiane fidei cù ſua puincia ſuſcipe. C[]t[]yd[]e pat[em] e[]t reduald ià d[]ueld[]i in cancia ſacram[]tis e[]v[]de fidei mbuſt[em]. ſi, fruſtra. Na redienſ domu ab uxo re ſua. & qui[]b[]da p[]ueſſis docto[]r ib[] seduèt est atq;

xv

ab sinceritate fidei deprauret habuit posteriora
peiora priorib. ita ut immore antiquo samarita
noru. expo seruere uideret & diis. quibstante seru-
uebat. atq. in eode fano & altare haberet ad sacri
ficiu xpi et arulá ad uicilias demonioz. Quid
delicet fanu rex eide pucnscie alt vilf qui nra
estate fuit uisq. ad sua tempora pchurasse & se mpu
ericia uidille testabat. Crat autem pfat rex reevald
natu nobilis. quàlibet actu ignobilis. fili tittli. cuj
pat uufa. a quo regel orientali anglox uufinga
appellant. Ueru eorpuald non multu post quâ fide
accipit tempv oceifis est a uiro gentili nomine rich
berieto. & evinde trib annu pucncia in eriore ues
fata est. donec accepit regnui frat eide eorpual
di Sichbert uir p omia xpianifim ac doobilim.
qui uiuente adhuc statre cui exilarer in
"gallia fidei sacramentil inbut est. Cui fidei ora
participem mox ubi regnare coepit tota pua
puincià facere curavit. Cui Studiis glorioffime
faut felix epi. qui de burgundioru partib oriunt
& ordinatus. cui uemifset ad honori areni eipm
eiq. indecaff. defideriui ſui. miſit cui ad pchcan
du uerbu une pfat e nationi anglox. Nee uota
tpft in caſſu occidere: quin poe fructu in ea
multiplicé credentiu pniloz. piu in ea agri
ſpitalis cultor inuenit. Siquidem tota illam
puincià iuxta ſui nommiſ facrauntum a longa
miquitate atq. infelicitate libatá ad fide & opa
iusticie ad ppetue felicitatis dona pduxit
accepitq. fedem epiſcopat in civitate domno.
& cui septr e decé annu eide pucnscie ponti

cali regimine p[ro]esset ibidem in pace uti]t[ur] fini]t[ur].

Predicabat autem Paulini uerb[us] etiam p[ro]mecere lindis
qui est p[ro]ma ad meridianam umbre fluminis et
p[ro]tingens uisq[ur]; ad mare. Prefectus q[ui]; lindo coline
ciutatis cui non erat blecc[ae] p[ro]m[u]ui cum domo sua
conuerit ad d[um]m. In qua videlicet ciutatis, etc.
etiam op[er]it egregiis de lapide fecit cui t[ecto] uel lon
ga incuria uel hostili manu delecto parietis
acta? utare uidentur, etc. omnibus annis aliqua fami
tat[us] miracula in eodem loco solent ad utilitatem
eo[rum] qui fidelit[em] qu[er]unt ostendit. In qua eccl[esi]a p[ro]
lit[ur] trans[em]ite ad Christum justi honorium, etc. eo[rum] et eccl[esi]a
uit ep[ro]. ut insequerib[us] f[u]io loco dicemur. De huiu
fideliter narrantur me[n] si p[ro]b[us] et abbas quid[que] uir
ueteracillim[que] monasterio pe[ar]taneiui vocabulo
v[est]er retulisse s[ibi] quend[am] semor[em] habes, at[que] se fu
ille diu media a paulmo e[po] p[ro]sente rege edunno
et multa turb[ae] p[pli]i in fluviu treenta iuxta
ciuitatemque lingua e[que] tioulingacester uocat[ur]
qui etiam effigiem e[am] de paulini et ferre est soli? quod
effet longe statur[em] paululi incurvus; nigro ca
p[illo]. facie macilenta, na[s]o adunco p[ro]temi, uenem
rabili[que] limus et terribili[que] aspectus, habuit autem se
cui in ministerio et iacob[u]i chaconi uiru uti?; indus
trui ac nobilis in e[po] in eccl[esi]. qui ad n[am]a tepo
ra uisq[ur]; p[ro]uenit. Tanta autem p[ro]e eo temp[ur] in brit
tam quac[um] ueruui imperii regi[alis] eduni perue
nerat, fuisse p[ro]b[us]. ut h[is]e uisq[ur]; hodie in p[ro]uerbio diu
etiam h[uius] mulier[em] una cum recent[em] nato paruulo uellet
totam inflata, a mari ad mare p[ro]bulare, nullo se le-
dente ualeret. Tant[us] idem rei utilitatis f[us]e gen

Liti

xxi.

xvi.

conculuit. ut plerlsq; in locis ubi fontes lucidoſ iuxta pub
lios viarù tranſit conspexit. ibi ob refrigerem viantum
eſeetis ſtupnib aereos cautos suspendi iberet. neq; hos
quiſq; nifi ad uſi neceſſarum contingere p[ra]magnitutd
ne uel timore ei anderet. uel amore ueller. Tantù u
in regno excellentie habuit. ut non ſolù in pugna an
te illù uexilla gefarent. ſi;ær t[em]pore paciſ eſtamè int
cuiſateſ ſive villas: aut p[ri]ncial[is] ſuaſ cù ministril ſep an
te cedere ſignifer chuerſet. nec nonær meedclente illo ubi
libet p[er] plateaſ illud gen[itus] uexilli q[ui]t] romani tuſam angli
apellant thuuf ante eu ferri ſolebat.

Quo t[em]pore p[ra]ſularum ſedis ap[li]ce Honorius Boneſacii
ſuccessorum labelat. q[ui] ubi gent[em] nordanymbroy cum
ſuo reg[em] ad fi[de] conſessionem, xpi paulino evangelsan
te c[ui]uerſam e[em] didicit. miſt ei[de] vaulino palli[ni]. miſt e[em]
regi edufno literal[em] exhortatorial[em] paterna illu carnate re
cendens. ut i[mi] ſide uernatil[em] epi]a accepat p[ra]ſitere ſemp
ac p[ra]ſicere curaret. Qua]z littera]n uſte est ordo. D[omi]no ex
cellemiſtimo atq[ui] p[ra]cellentil[imo] filio E[du]ino regi
anglox Honor[em] e[pi] ſeruox ſeruuiſt ei] ſalutem. I[nt]a xpi]
annatil[em] u[em] integritat[em] circa ſui editori] cultu] fidei
[em] ardore ſuccent[em] ut longe lateq[ui]; reſplendeat. e[mi]
omi] mundo admi]nitiata] ſuri] op[er]s multipliciter
referat fructu. Sic eni uſo] reg[em] e[em] cognoskit[em]. d[omi]
reg[em] æ cr[es]ato]re uri]n ortodoxa p[ra]dicatione e[do]cti
d[omi] uenerando creditil[em] ei[q]t; q[ui]t] humana ualer edictio
mentil[em] u[em] ſincera deuotione ſolutil[em]. Q[ui]d eni d[omi] n[om]
aliud offerte ualebim[em]. nifi ut i[mi] boni] actib[em] p[ra]ſten
t[em] i[mi]pluq[ui]; au[mi]tore] Inu]mi goneril[em] e[ſi]t reme] e[mi] colere
ei[q]; uota m[ui]a reddere ſelteme]？ Video excellenti] me fili] paterna uſo] carnate. qua c[ui]enit exhorta

N

14

enì

in, ut hoc qct uol diuina misclia ad suâ grâm uocare
dignata est. Sollicita intentione 5 allicujl orationilibi feruare omnimodil festimet. ut q uol in p[le]menti sclo ex omni
errore absolutol ad agnitione sui nominis est dignat
pelucere. & cacelesti p[atae uob p[parat manlione. Predi
dicatoril igitur uric dumini mei aptice memorye G[re-
gorii] frequent lectione occupati p[oculil affecti doc
trine ipsi qd p[ro]estih animab[us] libent exercuit. ha
betove. quateni ei orationilibi v regni urin pp[ling]; au
gent. & uol omip[ri] do in rephenlibilel rep[sentet. Ca uero
que a uob p[re]estiril fa[edotib] ordinanda sp[erab]til. hoc p
fidei uris lincerrate qu[em] nob multimoda relatione p
[ple]menti portnores laudabilit[em] inlinuata est. gratui
to ammo adtribuere ulla fine d[ilat]ione p[u]idemi. &
duo pallia utroxq; metropolitanoq. id est honorio &
paulino. direxim? ut d[ui] q[ui]s eo[]x de hoc sclo ad aukto
re fini fuerit accerfit. in loco ipsi alteri. ep[im] ex h[ac]
auctorate n[am] debeat subrogare. Qu[em] q[uidem] tam
p[re]u[re] karnati[ll] affectu. qu[ia] tantarui p[u]ncliarui sp[atia
qui uti nos & uol ee noscunt h[uius] imuitati ccedere ut
in omilib[us] devotioni uris n[um] ecursi. & iuxta uris de
fideria p[berem]. Incolom[em] excellentiâ ut[em] gr[ia] sup[na]
custodiat. H[oc] igitur interi h[uius] arch ep[is] ad c[ele]stia
regna sublat[us] qu[ia] to idui nouëbruui die. & honori
p[il]lo est in p[lu]latiui elec[t]. Qu[em] ordinand[us] uenit ad
paulini 5 occurrente s[ibi] illo in lindocolino q[ui]
tus ab ang[it]ino. doruernenfil eccle[]esi[crat] e am[ur]
tel. Cui etiâ p[rae] p[apa] honori mil[it] pallui & lit
as in q[ui]b[us] decern hoc ip[s]ui qct in epistola ad echui
n[ui] reg[em] mil[it] derreuerat. scilicet ut d[ui] doruui
nenfil ut eburacenfil antistel. de h[ac] uita tranſie
L[rit]

bil qui fup è consorl e're de gràd habent potestatè al
terü ordmandi in loco ei qui transfierit sacdotem-
ne lit necesse ad romà uſq; enuitate p[ro]ti, pli[x]a tr[ex]
æ maril spatia, p[or]tindanda arch epil ſemp fati
gari quay érri textu litarù in n[or]a hac hystora
ponere comodù duxim. Oilectillmo fr[ati] honorio[
]sonori int[em] plurima que redeptoril n[or]i muſcedi-
ſui famulil dignat bono[x]numera p[ro]gare illud
érri elemter collata ſue p[ier]atil munificem[ia tri-
butt. quorienl p[ra]tnos affect unammâ dilectio
n[em] quada étemplatione al[tem]l alpeclib rep[len]t[ur].
Pro quib[us] maiestati ei gr[at]s indefinem[em] exſolumil-
eusq; uotil ſubplicib exoram? ut uram dilection[
]i p[ed]icatione euangelu elaborant[em] e firu[te]ſi[ca]nt[em].
ſecrant[em]q; magiſtri e capitil ſui gregorui regula
]ppeti ſtabilitate confirmet. ad aug[ment]i eccleſi
ſue potiora p[ro]uol ſulcitet increm[ita]. ut fide a[po]
]m timore ei] karitate ur[ra] ad quod cecell[io] deccell[io]q;
]ur[or]q ue p[er]diu gregorui exordia pullulat[em]a
]leſat. u] àp[li] extendat[em]. ut ip[la] uol diuici eloqi
]p[mi]lla in futuro respiciant. uolq; uor ip[la] ad
]e[tn]a festinat[em] euocet. Venite ad me o[m]l qui
]laboratil e honerati eſtil. ego reficiam uol. V
]teru. Cuge ſerue bone e fidelit[em] qua ſup pauc[ia] fu-
]ſti fidelit[em] e ceta. V noſ equid[em] fr[ati] karillim[us] hec
]uob p[at]na karitate exhortationil uerba p[mi]t-
tent[em]. q[ui] ruiſu que eccl[ar]ui ur[ra] priuilegiu[c]m
]gruere posse ch[ar]icim? n[im] deſiſtim inſpiru. v ta[n]ix
]ta uram petitionem qua filio[rum] ur[or]q regui. uob p[er]ſi-
t[em] n[em] p[re]ceptionem uice beati Petri ap[ro]x prim
]epi[s] auéctoritate t[em]im? ut quando un[em] ex uob

dumna ad se mitterit grã euocari. In qui supostel fue
rit altum in loco defuncti debeat epím ordinare. S[eb]
qua etiá re lingula urre dilectiom pallia p[ro]eodem
ordinatione celebranda direxim? ut p[ro] níre p[ro]ceptio
auctoritate politis[que] placida[que] ordinatione effice
re. (Que ut uob ecederem? longa trarú mari[que] in
terualla que int uol[que] uol[que] oblitum. ad hoc uol[que]
defendere coegerit. ut nulla polit ecclaru iac
tura peui[que] libet occasionis obtentú quo quo modo
puemre. T[em] poti[que] cōmílli uob p[ro]p[ro]li deuotione ple
m[em]ppagari. Os te incolumne cultochat dilectilli
me fir[que] Data die uui[que] iuní[que] impantib[que] domini
n[em]b[que]augustis[que] eraclio. anno xxiii. poli[que] eſulatù
eſi[que] annoxxiii atq; constantino filio ipſi. anno
xxiii. & eſulat[que] ei. S[eb]que eraclio felicillmo celare idem
filio ei. anno iiii. in die tione. vii. anno d[omi]nico incar-
nationis ſercentefimo tricelfimo iiii.

xii.

M[it]ut idem papa honori literal etiá genti
ſortox quos in obſervatione ſee p[er]ſeh[que] erat
ſe c[o]pererat. muta q[u]d ſupra docuim[que] ſollérer ex
ſ ne pacientiá ſiá in extremiſ finib[que] terre
eſtitutá ſapientiōre antiq[ui] ſiue moderniſ que per
orb[em] errant. xpi[que] ecc[ți]uſ estmarent. ne ue e[tra] pal
čaleſ computeſ æ decreta ſinodalium toti[que] orbil[que] pon
tificiú alud p[er]ſcha celebrarent. S[eb] ioh[que] qui ſue
ceſſori euſide honorii ſeverino ſuccellit e[ui] aedne
e[et] electuſ in pontificatu[que] p[ro]eodem errore corriſen
do literal e[ui] magna auctoritate atq; eruditione
plená[que] direxit. euſident altrueni[que] quia d[omi]nus pal
che ch[ia]a quinque decima luna uſq; ad xxi. q[ui]
in nicheno ſynod[olo], p[ro]bat[ui] est oporteret inqui[ri]

nec non exppelagiana hereſi que apud eos reuuiſt
cere didicerat cauenda ac repellanda in eode il
loſ epra admonere curavit. Cui epte principatu
Dilectissimò ſeil tomiano. colubano cromano.
diamart 3 baſthano epil cromano erianoq; laſtra
no ſcellano & ſegeno prbo. ſerano ceterisq; doctorib
ſeu abbarib ſcotti: hilaruſ aſni prbt & ſeruanſ locu
ſee ſedil aptieſ & iohel diacon & in di nomine eſeet.
Jtè iohel p[mi]ceri & ſeruanſ locu ſe ſedil aptieſ & io
heſ ſeruui & i[li]filiari eſt[em]e aptieſ ſedil: Scripta que
platoreſ ad ſe[memorie] ſeverim[us] papà adduxerim.
eo de hæc luce migrante: reſpèa reſponſa que poſtula
ta fuerim filuerim. Qi[que] referatis ne dui tante
quelſiomiſ caligo indiſeuſa remaneròt repperim[us]
quod[et]a p[u]necie urè etra ortodoxa ſicte nous ex ue
teri hereſim renoyare conant[es]. paſcha ni[mi]n in quo
immolat eſt xpe nebulat[que] caligine refutant[es]. Vui
luna eu hebreiſ celebrare nitent[es]. Qu[em] epte ex[ep]lo
manifeſte declarat[ur]. & nuprime t[em]porib illi[que] hæc a
paid eos hereſim exhortà et ñ totà ex[ge]ntè. I; quo
dà in eſi bae ſuſſe implicaſtos. Cepolita aut ratione
paſchalt obſervuant[ie]. Ira de pelagianis in eade[m] ſub
dum. V hoc q[ui] cognonim q[ui]r pelagiane he
reſeſ apud uol denuo reuuiſeſt: q[ui]t omnimo h[ora]m
ut a uti[que] mentib hui[m]mo[d]i ueneni[que] ſup[pi]ſtioni[
ſacui] auſerat[ur]. Na[quali]t ip[er]a quoq; exereranda he
reſiſ d[am]ata eſt latere uol ñ debet: quia ñ ſol[u]
p[er] isto d[u]cent[us] annol aboliſta eſt. I; cotridæ a nob
anathemate ſepultra clamat[ur]. V h[ora]m ne quoq
arma conbuita ſunt: apud uol e[ine]reſ ſuſcirent[ur].
Na[que] si non ex[er]eſ ſup[bi]u eos conamen & inpiu

dicentiui posse line peccato hominè existerè. & ppa
uoluntate. & n grã di. Et primu quidè blaffemie
multiloquii est dicere eè hominè line peccato.
qet omnino n potest nsi un mediator di hominu
homo xpe ihi. qui line peccato êcept æ part. Nã ceti
homine cù peccato origmali hæceme. testimonium
pnanicationis adè. viã fine actuali peccato existen
tel portare noscunt. p ppheta dicente. Cce enim
in miqiatib êcept ſui. & relig.

xx

A tuero eduin cùx. y vii. annis genti angloz
simul æ bretonni gloriosissime pesset. e quibæ ree
ætã ipse ut eum xpi regno militant. rebellant
aduerit eur caedualda rer bretonni auxiliu pente
illu pendá uiro strenuissimo de regio genere mer
ciox qæ ipso têpř genti euſte regno anni. xx. æ duo
buaria ſorte pſuit. æ eſerto gravi plio in capo qui
uocat hethflæh. occi è eduin die quarto idui ocio
briu anno diuæ incarnationis. DEXXIII. eu eet
annos. xl. æ septe etq; tot uel intempt uel diſpſus
est exerent. in quo ætã bello ante illu un fili offrid
innens bellicos cecit. alit eadfrid necessitate cogen
te ad penda regi tranſugit. æ ab eo postmodum regnan
te Osvualdo êtra fide iuris iurandi pempt est. Quo
tepore maxima est facta ſtrageſ in ecclæ nel gente
nordamymbrox maxime qet un ev dueib ecclæ est
pugna mă alit pagan. alit erat barbar pagano ſi quæ
tenus penda cù omni mereioz gente idolis dect
æ ipiani erat nominis ignar. At uero caedualla
quam uil nomi poffionè haberet xpiani ab eo tam
erat animo ae morib barbar ut ne lexui qide mu
luebr. & innoque parnuloz etati parceret. quin

universus atrocatate ferina morti p tormenta extra
devet multo tempur totalibus debachando puinebal
p uagat. ac totu gen anglox britannorum finibus era
sui se eel deliberans. s; nec religioni xpianeque
apuie eel exorta erat aliquid honoris impendebat.
quippe eui ulis hocie moris sit bretonum fide religio
nec quod anglox nichilo habere neg; in aliquis magis
cōmunicare qua pagani. Adlatu est aut capud
equi mi regis eburacu & inlatu poſt ea in eectam bea
ti apti per tuam quæ ipsecepit. s; sucesſor ei usualement
pfeccit ut ſup elocuum? politu est in porticu tei pa
pe oregonii. a cui ipse dilectipulis verbis uite ſuſco
pat. Turbati ſaq; reßordanymboz huius articu
lo clausi cum alieubi p[rae]ſidii.niſi in ſuga underet.
raulinaclipta feci regina edilberga quæ p[re]ſe ad
duxerat. reedit canti navigio. atq; ab honorio archi
eponē rege eadebalo multu honorifice ſuſkept est.
Venit autillue duce balla militem regis eorum for
tillimo habens feci canſtacti filiā. y uſeſtrean filiui eſu
ini. nec non et ſi filiui offridi filiis et quos poſt ea ma[n]
metu eadebali y usualementi regi miſit in galliā nu
ſendos regi deſberto q[ui] erat amie illi? ibiq; abōm
iſancla deſimeti y iuxta honore ut regiis p[er]u[n]ſ
ut innocentibus c[ir]gurum in eſcela ſe p[ul]ti ſt. Act
tulit q[ui]; feci uala p[rae]ſiſa eorum regis p[er] ſubra. in
q[ui]b[us] c[ir]guræ magnæ aureæ. auiu[m]que calice eſſerat
ad ministerium altaris. que acte[n] in eſcela cantiæ
eſeruata monſtrant. Juo in tempur brokenliſe eſc
eta p[ast]ore minime habebat. eo q[ui]t[em] Romanus p[er]ſu
ad honorium illi p[ap]a inſto archi e[po] legatari miſ
abſorpt fuerat a p[er]ſtib[us] italici maris. ac p[er]uo cura

T. INTERFECTO. EDVINO.
A. Im pugna. suscepit spillo regnú dèirox de
qua pumcia ille generil spapiá w pmó dia
regni habuerit fili patrui ei aelfrici uoca
bulo oſire. qui adplicationé paulini fidei erat
ſeramentil inbit. Porro regnú berniciox ná in haſdu
alpumcial nordanymbrox antiquit cluila erat susce
pit fili edelfridi qui de illa pumcia generil e regni
origine duxerat nomine eanfrid. Siqde tempí toto
quo regnaut echiinſilu pſati regil edelfridi. qui ante
illú regnauerat cù magna nobiliu iuuentite apud
ſortol ſiue eculabat pietos. ibiq; addoctriná ſcottorú
catechizati w babtilinat grá ſunt recreti. Qui ut
mortuo rege immico patá ſunt redire pmiili: accepi
primi eox que chum eanfrid regnú berniciox. Qui
interq; rex ut terreni regni inſilas ſorit est. ſacra
menta regni cèleftil qyb inicat erat anathemati
wando pdcit. ac se priscil idolaté ſordib polluendú
plendúq; reſtituit. Nec mora utrúq; rei bretioni
cendialle impia manu. ſed iusta ultione pemit
V primo quicte prima estate oſricu chú ſe in oſpo
do municipio rememorie obſedisset. erupens ſubito eu
ſin omnib. eu toto exerentu delect. Deinde eu anno
integro pumcial nordanymbrox non ut rexe iestor
poſſideret. ſed quali tyrann ſeuens chispderet ac
tragta cedè: lacemret. tantú eanfridú inefilte
ad se eu xii. ſeclif militib poſtulande paeil grá ue
mente ſimili ſorte dànaunt. Inſauf pille annus e oib
boni exoſiil uſq. hodie pmanet. ta ppit apostaliá re
gú angloz quia fidei ſeramentil exuerant. qua ppit
neſanía bretonie jegil — tyrannicá. Unde

cunetil placuit regu têpora computantib ut ablament de medio regu p[ro]fido, memoria idem annu lepserat. regis idest OSVialvi uniri eto dilecti regno adiugarent. Juo post occasionem fratriis eamfridi supeam ente e[ui] paruo exereitu l; fide xpi munito. inaneu brêtonu dyx e[ui] immensil illus copiu q[ui]b[us] nihil restitere posse iactabat intempt est in loco qui lingua anglox denihaes brunna. idest ruus deni uocat

O stendit aut us; hodie ex magnam venerato ne habet loco ille ubi uentur ad hoc bellu osit alio lignu seque cruelis erexit. ac flexis gemb d[um] depecat est ut in tama reru necessitate suus cultoribus cœlestis hucurreret auxilio. Omiq; fert quia facta crasso ope cruce. ac fouea p[pr]arata in qua statu deberet, ipse fide feruen[sc] hanc arripuerit. ac fouea impoſue rit. atq; utaq; manu erest a temuerit. donec adge[st]o a militis puluere tere figeret. ex hoc fæto ela ta multu uoc[em] cuneto exereutui p[cl]amauerit. flex[ur] tam o[m]n[is] genua ad d[um] omnpem unum ac ueru et in commune depecent. ut nos ab hoste sup[er]bo ac fero ee ſua miseratione defendat. Scit eni ipse quia uis ta p[er]salute gentis n[on] bellu ſu[pe]epum. Fecerunt omni ut iuſerat. ex ſi incipiente diluculo i hoste p[re]gret ſi iu[n]ta me[n]tis ſue fidei victoria poterit ſint. In orationis loco innumere iu[n]tutes ſanitatu[n]o e[n]t et patrate ad indeiui uideuuerit ac memoriam fidei regis. N[am] ex uis; hodie multi de ipso ligno ſa cro ſee cruelis altulae exidere ſolent. quia e[ui] maſt miserint eis; languentes homines ac peccodes porauerint ſiue alip[er]int. mox ſanitati restitu unit. Voca[t] loe ille lingua e[ux] heſenfeld. q[ui] di

11

cito potest latine celestis cæp? quid certo uti? p[ro]tagio fi
turo? antiq? nom acceperit significans nimiru? quid ibidē
celeste erigendu? tropheu? celestis inchoanda uietoria
celestia ulq; hodie forent miracula celebranda. Est
aut loc? uixta muri? illu ad ad[lonem] quo romani qu[em]
dà ob arcendos barbaros impet tota a mari ad mare
p[er]mverit brittaniam ut supra docuim? In quo uideli
eet loco confuetudinemultox temp[ur] fecerant. fra
tres hagustaldenhilis eccl[es]e qu[em] non longe abest adueni
entes omni anno p[ro]die qua postea icht[ur] rex osvuald occi
s[ui] est. uigilia[rum] p[ro]salute anime ei facere plurima[s];
p[ro]almoy laude celebrata. uietimam[que] mane sacre[que] ob
lationis offerre. Jui etiam crescente bona e[ff]uetudine
nup ibidē ecclesia construc[ta] s[ac]eratiorem e[cc]n cunctis hono
rabiliorē omnibus locu? facere. Nec in merito qua mul
lu? ut c[om]p[iti]n fidei xpiam[es] signu? nulla ecclesia nullu?
altare in tota bermicio[rum] gente eredtu? est pri qu[am]
hoc sacre[que] cru[i]c[u]s uexillu? nouu[rum] militie d[u]ctor di[ce]tan
te fidei devotione extra hoste in manili[m]um p[ug]naturu?
statueret. Nec ab re est unu? e pluribus qu[em] ad hanc
cruce patrata se utiutui[m] miraculi[m] narrare. q[ui]da
de fratribus e[cc]te hagustaldenhilis eccl[es]e nomini boedelm
q[ui]n e[ss]p[ro]s; supe[s]t. ante paucos annos d[ui] incantu? for
te noctu[m] in glacie incederet. repente corruen[ur] bra
chui etriutriac Grauillima fracture[em] ip[s] coepit
molestia farigari. ita ut ne ad o[li]s quidem adducere bra
d[ui]s ulteri? dolore arcentem ualeret. Qui c[ui]s die qua
d[ui] mane audiret unu? de fratri[m] ad locu? eui[s]dem se[cr] cru
c[ui]s ascendere di[s]po[n]sille. rogavit ut aliquam libi par
tem de illo ligno uenerabili rechien[s] afferret. crede
re se dicent[em] qua p[ro] hoc donante d[ui]o salutem posset e[sc]et;

FECI ILLE UT ROGAVERAT. Œ REUERET. AD UEFPA SEDENTIBA AD MEN
SAM FRATB OBTLIT EI ALIQUIT DE UETI MULTO QUO SUPERIEE HIG
NI ERAT OBBLTA. JUI CUI SEDENT AD M SAM N HABERET AD MA
NUI UBI OBLATU LIBI MUN REponERET. MIFIT HOE IN LINU
HUIU. V DUI URETI CUBITU. OBBLT HOC ALICUBI DEPONERE PMI
FIT SUO IN LINU PMANERE. AT MEDIO NOCTIL SILENTIO CUI
EUGILARET SENFIT NEFIO QDE FRIGIDI SUO LATI ADIACERE. AD
MOTAQ; MANU REQUERET EID ET ETITA SANU BRACHNI MANU
Q; REPPERIT. AC SI MCHIL UMQUA TANTI Languor habuſſ
VEM ERO OSHUALD MOX UBI REGNU SUSCEPT
DESIDERAU TATA CUI PEE COEPAT GENTEN FIDEI XPIANE
GIA INBUI. CUI EXPIMNTA P MAXIMA IN EXPUGNANDIS
BARBARU IÀ COEPAT. MIFIT AD MAIOREſ NATU SCORROX MNT
QI EXULANT IPLE BABRILMATI SACRAINTA CUI BIS QI SECU ERANT
MILITIB D fecut est. PETENT UT LIBI MUTERET ANTITEL
CUI DOCTRINA AC MINISTERO GENI QUÆ REGEBAT ANGTOX
DNICE FIDEI Y DONA DISCERET. Œ SUSCIPET SACRAINTA. NEQ;
ALIQUANTO TARDI QDE PETIT IMPETRAUIT. ACCEPIT
NAG; PONTIFICÆ ADIDANU SLIME MANFUELTUDIMI. AC PICTAT
AC MODERAMINIS UIRU. HABENTEG; SELU DI QUÆ UIL NON
PLENE SCEDIM SCIENTIA. NAG; CUI SEPI MENTIONE FECIM I
QUARTADECIMA LUNA USQ; AD UICETIMÀ OBSERUARE PASCHA
SOLEBAT. HOC ETENI ORDINE ORIEMALEI SEPTENTONALEI
SCORROX PUINTA. Œ OMIS NATIO PICTOY ILLO ADHUC TE
PORE PASCHA DICICU CELEBRATAT ESTIMANS TE IN OBSERUAN
TIA SEI LAUDEY; DIGNI PATI ANATHOLII SCRIPTA SECURU
QDE AN UERU SIT PERIT QISQ; FACILLIME AGNOSEIT. PORRO
GENTES SORROX QUE IN AUSTRALIB HYNIE INFULE PARTIB
MORALANT IÀ CLUDUI AC ADMONITIONE APLIEE SEDIL ANTIL
TITIS CANONICÆ RITU OBSERUARE DIDICERT. VENIENTI IGIT
AD SE EPO NEX LOEU SEDIL EPISCOPALIT IN MULIA LINDILF

VEM ergo OFNUALD MOX UBI REGNUS SUSCEPT
DESIDERAU TATA CUI PEE COEPAT GENTEN FIDEI XPIANE
gia inbui. cui expimnta p maxima in expugnandis
barbaril ià coepat. mifit ad maiores natu scottox mt
qI exculanI iple babtilmati sacrainta cù bis qI fecu erant
militib d fecut est. petenI ut libi muteret antitel
 cui doctrina ac ministerio genI qua regebat angtox
dnice fidei y dona disceret. æ suscipet sacrainta. neq.
aliquanto tardi qde peruit impetrauit. accepit
nag; pontificê adidanu slime manfuetudinis. ac pietati
ac moderaminitur. habenteg; selu di quâ uil non
plene scedim scientia. Nâq; cui lepI mentionê fecimI a
quartadecima luna usq; ad uicefimâ observare pascha
solebat. Hoc etenI ordine orientaleI septentrionalis
scottox puinta. æ omis natio pietoX illo adhuc te
pore pascha chuncu celebrabat estimans te in obseruan
tia seI laudey; digni pati anatholii scripta feceru
qde an ueru sIt perit qisq; facillime agnoscit. Porro
gentes sotox que in australib hy bne infule partib
moralant ià cludui ad admonitionem aplice sedil antil
titis canonica ritu observare didicert. Venienti igitur
ad se epo n ex locu sedil episcopalis in mula lindifaw

nem� ubi ipse petebat ibuit. Jui uidelicet loe accedemè
reumate bil cottaie instar influe. maris circui ludit undi?
bil renudato litore êtigu reddit. atq; et admonition
bhumilè ac libent in ombis auscultans. eccl[esi]am xi pi
in regno suo multu diligem edificare ac dilatare eu
tant. Vbi pulcherrimo lepe spectaculo êtigit. ut
euangelium, antistite qui anglox lingua pseste n
nonerat. ipse rex suil ducib ac ministeri in prei uer
bi estiteret eclestis. qui mimiri ta longo exilu sui te
pore lingua scotox iâ plene dicicerat. Exin coepunt
plurel p dies de scotox genevè uenire brittamâ. atq;
ill[us] anglox pumeil qu[em] regnaut suuald magna deuo
tione uerbû fidei p[re]dicare et credentib gratiâ babrisi
qui qu; l['ac]dorali erant gradu p[re]cliti ministrare. Construe
bant g eccl[es]e p loca. ch[re]tuebant ad audiendu uerbû pp[li]
gaudemè. donabant munere regio posse tionel reteri
toria ad estruenda monaftia. mbuebant p[re]ceptorib
scotil paruuli anglox una cui majorib. studiil ob
seruatione ch[il]iscipline regularis. D[um] monachin maxime
erant, qui ad p[re]dicandu uenerant. monachil ipse epi
edan ut p[ote] de inflila que uocat imideftinat. cui mo
nasteri in cuncti pene septenationali scotox et oim
p[ie]tox monaftiil n paruo temp[ur] accè tenebat. regen
disq; eoz pp[li]s p[er]at. Jue uidelicet inflila ad ius quid
brittanie ptunet. n magno ab eo dikreta freto. l; dona
tione p[ie]tox qui illas brittanie plagal incolum iâ du
du monachil scotox tradita. eo quod illi p[re]dicantib fide
scio vem anno incarna. Ixi p[er] ceepint.

Sиянин днице quingentem. sexagetimo v. quo re
pore guibnacuja romani inui post iustitiam iustin
minor accepit. uenit de ybernia pr[ob]t abbas habi

III c

1111

tu æ una monachæ in Signum domine Columbæ britannïæ,
p[ד]icatur uerbû diu p[u]nctu in lep[er]tionaliui pi[et]o[; hoc
eſt eis quod arduiſ atq; horrentib[] montiui nig[]il ab aul[]tis
lib[]e[;]o[;]z ſiut regionib[] lequeſtiate. N[]à ip[li]a aul[]traleſ pi[et]
ti qui intra eol[]de monteſ habent ſedeſ multo ame te
pore ut p[hi]bent. relieto errore idolat[]e fide ueritatiu
accepant. p[di]cieante eis uerbû nym[]a e[po] reuerent[;]iſſimo
& ſe[；]iſſimo uiro de natione brettoniui. q[]ui erat rome re
gulari[;]t fideæ & m[ysteriæ] ueritati[;]t edoct[;]e. eu[;]t ſe[;]cte[;]e p[er]
copat[;] ki[;] martiui e[pi] nomini & eccl[]es[;]i inſign[;]e. ubi
ip[le] eti[;]a corpore una eu[;]t plurib[;]t ſe[;]i requeſent. i[;]a nunc
anglo[;]z geni[;]s obtinet. Jui lo[;]d[;] ad p[u]nctuã bermic[;]o[;]
priment[;] uilgo uocat[;] ad candida eis[;]am. eo q[]d[;]e ibi ee
c[;]lam de lapide inſoli[;]do brettonib[;]o[;]m[;]o fecerit. Ve
nit aut brittan[;]i col[;]u[;]ba. regnante pi[et]iſ bridio
filio melochon rege potentiſſimo. nono anno regni e[pi]
gent[;]e[;]; ill[;]a uerbo & exemplo ad fid[;]e x[;]p[;]i eu[;]erit.
Vnde & p[le]ſatã inſula ab eis in posſſion[;]e monasteriui
ſciendi accepit. Neq; eni magnæ eſt. f[;]i, quali familiæ
r[;]u q[;]ng[;]; juxta eſtimationeſ anglo[;]z qu[;]a ſuccesſore
e[pi] u[;]ſq[;]; hodie tenent. ubi & ip[le] ſepult[;]e eſt eu[;]t el[;]ct
ann[;]o[;]z LXXvi. poſt annoſ cirei[;]t. XXX[;]æ iii. ex quo
ip[le] brittan[;]i p[di]icatur adiut. Fecerat aut p[u]iſ qu[;]a
brittan[;]i ueniret monasteriui nobile inſubnia q[;]d
a copia robo[;]z de armagh lingua ſcorro[;]z hoc eſt c[;]ap[;]
robo[;]z cognominat[;]. ex quo utroq[;]; monasterio p[li]
rima exinde monasteriæ p[di]ſipulof[;] ei[;]æ in brittan
nia & in hibn[;]ia p[pa]gata ſt[;]. in q[;]b[;] om[;]ib[;] idem mo
nasteriui inſulan[;]i. in quo ip[le] requeſeit corpore p[ri]
cip[;]i tenet. Habere aut ſolet ip[la] influla reſcor[;]e
ſemp[;]abbat[;]e p[ri]b[;]m. eu[;]t iur[;]i & om[;]ni[;]t p[u]nctuæ & ip[li]

accepto gradu episcopat. Quo tempër eide monasterio
legene abba[rum] p[ro]fuit. Vnde æ int alia unuendi docu[n]ta
laluberrim[us] abbatem[ie] ut ætinentie clergie[s] exempli
relig’d. Cui[que] doctrină id maxime cōmendabat omnia[]
q[ui]d n[unc] alit quă unuebat c[um] s[in]u[m] ip[s]le docerebat. N[il] e[m]m
hui[m] modi querere. n[il] amare curabat. Cum[eta] que
libi á regib[us] d[u]nitib[us] f[el]i donabunt[us] mor paupib[us]
occurrerem erogare gaudebat. Discurrere p[er]cum[eta]
æ urbane[us] r[um]stica loca n[unc] equos d[ur]io[s]. s[in] pedi[m] m[ecell]
uec[que] n[unc] maior for[te] necessitas c[or]pulull[us] solebat. Quaten
ubicu[n]q[us] aliquos ut d[u]nitel[us] paupel[m] m[eed]el[m] alpe[r]
ill[us]. c[or]feti ad h[us] d[u]nerten[s]. t[ur] ad fidei filippiende lac[i]
t[us] s[in] m[fidele[s] e[m]ent] mutarem. atq[us] ad elemosin[m] op
u[n]q[us] bonos executorial[es] u[er]bilis excitare t[ur] factis.
Intant[us] aut[em] ill[us] ad n[unc] t[em]poril legnatia diuhabat. ut
omnis q[ui] c[um] eo meedebult. s[in]ue adtoni[m]. s[eu] laiei meditat
deberent. idest aut legendi[rum] scripturil[us] aut palme[rum]
diskendil[us] pp[er] dare. I[oc] erat c[or]tidiani[m] op[er] ill[us] æ o[n]
um q[ui] c[um] eo erant. ubicu[n]q[us] loco[s] deuemillent. æ s[in] f[ox]
te euemill; q[ui]d tam r[ar]o euem[em]. ut ad regel[es] e[m]nu[m]
uocare[t]. intrabat. c[um] uno clerg[io] aut duob[us]. æ ubi
paulul[i]u refieebant[us] acceleravit occi[em] ad legend[i] c[um]
s[in]u[m] s[in]ue ad orand[i] egredi. Cui[que] ex[pe]plil[us] informari t[ur]
p[ore] illo religi[o[s] q[ui]g; u[n]i ac femine[m] c[or]uetudin[e]
fecerunt p[er] totu[m] annu[m] excepta remissione q[ui]nquage[t]
tim[em] pa[s]chalil[us] quarta æ sexta s[abb]ati. ien[i]mi[m] ad n[or]
n[unc] u[s]q[us]; hor[i] ptelare. N[u]quam d[u]nitib[us] honoril[s] s[in]
timoril[us] gr[i]a. s[in] qua deliq[u]ll; reticebat. s[in] alpe[i] illos m[u]et
tione corrigebat. null[i]a potenti[b] f[el]i pecunia[m] except
ta sol[u] e[s]ca. s[in] q[ui] s[in] h[osp]itio sukeepill; n[u]quam dare solebat.
s[in] ei port[em] que libi á d[u]nitib[us] donaria pecunia[m] largi

uocavit ad se iurii. & diligenti ab eo rem. ut unde nosset inſtre
bat. Jui ait. Nup occupat noctu uigiliis & psalmis. udi aſtan
te in quendam meconiti mult? Cui p[ro]ſentia cui e[ſ]im t[in]t? dixit
in me timerē. & quasi familiari voce me alloquens. bene facie
ſa[pt]& q[ui] t[em]p[er] isto nocturne q[ui]et[ur]. n[ut] ſomno indulgere ſi; uigiliis
[or]ationibus inſilte maluisti. At ego noui in[ſ]t multu michi
&c. neceſſe uigiliis ſalutariſo inſilte. & p[er]miſ erratib[us] ſedulo
dum depeſari. Jui adiciem ueru in[ſ]t diuſ. qua & tibi & multis
opuſ est peccata ſua boniſ opib[us] redimere. & cui ceſſant à labori bys
veri ſe[po]raliu[n]. te p[er]appetiti - et innoz. bonoz. liberi? laborare.
ſed hoc tam paucif[us] faciunt. Si q[ui]de modo hoc toru[n] monaleſte
trui ex ordine p[lu]ſtrans. ſinguloz. caſaſ ac lectus inſpexi. & ne
mi[n]ne ex omiſ p[er]ter te et[ia] ſanitate ati[n]me ſue occupati[us] reſi.
ſa[mi] ſon[mi] p[er]ſa[mi] & uti [mi] ſemini. aut ſono torpem. inerti. aut
ad peccata uigilant. N[am] & domuncule[que] ad orandi[ui] ut le
gendu[n] ſacte fueram. ne in [e]mſationu[n] potationu[n] fabulatio
nu[n] & ceteri[n] ſunt illecebray cubilia c[ui]uerſe. uirgines q[ui] do
dicare & c[ui]pta reuerentia ſue p[re]ſſionis. quoſtienſ cui[us] uacant
tevendis ſubtiliorib[us] indu[n]tis opam clant. q[ui]b[us] aut ſe ipſaſ ad
uiu[n] ſponſa[n] in pericul[u[n] ſui ſtat[ur] adornent. aut ex[tr]noz ſibi
uiro[n] amiciu[n] c[ui]parent. Cinde merito loco huiu[n]. & habnato
rib[us] ei gravuſ de celo uindicta ſt[ar]miſ ſeuientib[us] p[er]parata est.
Dix aut abbatiſſa[n] & ſquare n[ut] et[er]i hoc e[pt]u[n] in reuelare uo
lui[n]tis. Œui respondit. Timui p[er]t[ur] reuerentia tu[u[n] ne ſuſte
nimui & turbareris. Et tam hanc [e]ſolatione habeas. q[ui] in die
b[us] tu[n] hec plaga[n] n[ut] ſupueniet. J[ua] diu[i]lgata uſione: alii
quantu[n] loci accole paucis dieb[us] timere. & ſe ipſoſ in
termiſſi[n] facioniroib[us] caſtigare ce[n]punt. Veru[n] poſt obit[u[n] ipſi[
]abbatisse. redier[t] ad p[re]ſtina[] ſordiſ immo ſe[le]rati[ora] fecerunt.
& c[ui] c[ui] dicerent p[er] & ſecurita[]s ex timplo p[er]ſate ulti[n]uſ ſunt
pena multati. Œue in c[ui]nța ſic e[ſ]e ſacta reuerentillimus

meus épreß but edgils reßerebat qui tě in illo monasterio de
gebat. Postea aut descendentib inde ob de lationé plurim
incolarit. in nro monasterio plurimo těpi éuer lit ibideç q,
defundit est. Isec ideo ný historie interenda credidim ut
admonerem leetoré opum dňi qua terribilis in čiliis sib
filios hominu. He forte nos těpore alia carnis illecebrís keý
uientes minq di iudicu formidames. repentina ei ira corripi
at. e' ut těporali danis iuste semens affugat. ut ad ppetuá
perditioné distrikt examinans tollat.

xxviii.

Anno p[ro]h[ic]o incarnationis de. 2xxx. m[ori] egstrud re[xit] noz
damymbro[rum] mil[lo] hyberniam ou exerctu duce bereto.
ualtaut milere gent[em] innoviá. y n[ati]on[em] anglo[rum] tempami
ciſſimá. ita ut ne eceſſiis q[ui]dem aut monasteriis manu par
ceret hostiſi. At inſulam a quantu ualuere arniſ[ur]ma
reſpellebant. a muocantes diuine auxiliu p[iet]at[is]. celi[que] uin
dicar[um] c[it]miuſ diu p[er]cib[que] im[pe]cationi[on]ib postu labant. Et
quiuis maledici regni di posſidere non poſſint. crediui est ut
m[ur] q[ui]b[us] qui merito im[pe]tatis ſiue maledicebant. ocuiſ ch[ui]
undice penas ſui reat luerent. Siquid[em] anno post Junep[ui]
mo idem cu[j] temere exerctu ad ualstandi p[iet]oz p[u]niemá d[ur]
ſſet. multu p[hi]bentib amicis. a maxime beate memorie cu[j]
bereto q[ui] nup fuerat ordinat e[pi]s i[n]troduc[er]t est. ſimulantib
ſugá hostib in anguliam in acceſſo[rum] montu. a cu[j] maxima pu[
te] copiarit quaſ ſecu adduverat. extinet. anno etatis ſiue.
undecimo regni aut q[ui]ta decima die. xiii. kl[au]x iuniarum.
Yquid[em] ut dixi p[hi]buerit amici ne hoc bellu mirer. ſed
q[ui]m anno p[re]cedenti noluerat audire reuerentis[im]ui
patre et q[ui]b[us] ne ſcoriá nil ſe lelenté impugnaret. da
tu est illi ex pena peccati illi ne n[ec] eos q[ui] e[ui] ab interiu
reuocare cupiebant auditer. Ex quo t[em]p[er] ſpeſ ce[pi]t a ut
regni anglo[rum] ſtueret. ac retro ſublapſa referri. Já

H

P

ov piecti terrâ possessionis fuge, quâ tenuerit angli. et scoti q
era in britannia erant. brintonu quoque parl non nulla liber
tatè recepunt. quâ hacten habent p annos XLvi. ubi inter
plurima gentes anglox ut intempt gladio ut servicio
adlect est. ut de tria pictoy fuga lapibus etiâ reuerens
sim uri di triuvmi. qui eos episcopatu accepat. reclusit
cui suus qui erant in monasterio ebbercurnig. polito quod
in regione anglox sed in hittinâ freti qet anglox trae
pictozq disterminar. vosq ubicuq potat anneis p monas
teria emendans. ipse in sepe dicto famuloy famulazq di
monasterio. get uocati est reans hule. loci manionis
elegit. ibiq eui paucis suos in monachica districione uj
ta non sibi solumodo sed et multis utilè plurimo annoz te
pore duunt. Ubi etiâ defunet in eecta veti apti iuxta
honoré y unce & gré ei edignu editus est. Preerat quod
te eid monasterio regia urgo aelbtfled una cu matre
cantfede. quatuque fecim mentioné. h. aduenaente il
lue epo maximu regendi auxiliu simul y fuge unte
solatiu do deuota doctrx inuenit. Succeslit aut egrit
do in regniu albid in scripturis uir doctissim. qui frat
ei. & fili ofnu regis e dicebat. destruextq regni statu
quâ uis intra fines angustios nobilit recupavit. Jo
uudelicet anno q est ab incarnatione dina de. 2 xxxv.
hlotheri cantuario rex cui post egberetui fratre suu
q noué annis regnauerat. ipse. xii. annis regnastet mo
tuus erat. viii. id februariis. Vulnerat náq e in pug
na australiu saxonu qui flétra eui edric. anno uno ac dimi
dio regnauit. Quo defuncto. regnú illud aliquot te
poris patiui regel dubii ut externi dispididerit. donec
legitim rex uietred id est fili eggeret. esforat in
regno religione simul & industria gente suâ ab extra
b. fili egbit. addegarat. y iter medendu defunet. ac post
cui id edric.

næa inuasione libera ne e t.

xxv i

Ipsos etiam anno quod finem uite acceptit, rex egrafid episcopum ut dixit, fecerat ordinari. Lindisfarnen siu ecclesie viri scilicet uene rabilis cudberiti. Huius infula p[ro]modica, quæ appellat farne, et ab eadeo eccle[si]a nouæ ferme milites passiui in oceano p[er]cill abest. Uitâ solitariâ p[er]annos plures in magna corporis œmtil est, nientia duxerat. Quæde est p[er]ma estate p[er]uenie. Studio relevantes, ute sepe articlebat s[an]. ab meunte statekentia monachici, et non men adsumit, et habitu. Intrauit autem p[er]monasterium mailros. quod in r[um]pa fluminis politiis, etc. abbat eccle[si]a uru omium, manu etillimis ac simplicissimis regebar. qui posset epi[st] hagustalden h[uius] s[ui]e lindisfarnen siu eccle[si]a facta est ut s[up]memoraui. Cui t[em] p[er] illo p[er]p[os]it, bovis, magnas urbitutu. et ph[e]p[h]etici s[pi]stacædos fuit. Huius discipulatui c[ud]beret humilitat[ur] subdit. et scientiam ab eo scripturis bonos opus s[im]p[os]it exep[la]. Q[ui] posse quæ magni ut ad cl[uni]m c[ut]beret et d[omi]n[us] monasterio factus p[er]p[os]it, plures et au[tr]onate magis. et exep[lo] s[ui]e actionis regularis instituebat ad unam. Nec soli ipsi monasterio regularis utem monita simul et exep[la] p[re]bebant. S[ic] et uillig[ui] circuip[os]itui longe lateq[ui]. ut una uti ute estuerudinis ad c[ele]stium gaudien comest se amor est. Næ[mi] multi fid[es] quæ habebant inquis p[er]fanabant opib[us]. et alij[us] etià t[em]p[er] mortalitati, neglec[ti]s fidei sacramentis quod erant inbu[ti]. ad errationem idolatæ concurrebant. Q[ui] millià à clo[cho] plagiá p[er] in cantatione, ut syllecta, ut alia quilibet demonice artis ar[bit]eram. Chana cohibere nalerent. Ad utrorumq[ui] error est corrigendum. Crebro ipse de monasterio egessi, aliquotiens equo sedens, sed sepius pedibus incedens, circuip[os]itas uemebat ad villas. et una ueritatis p[er]ducabatur, errant. Q[ui]d[ie] ipsi etiam bovis s[uo] t[em]pre facere solebat. Crat quod mori eo t[em]p[er] genti angeli, ut uemeneque i uillam cl[er]ico ut probo cuncti ad eis inperii uerbii, audituri, et fluerent. libent ea quæ dicebant audivent. Liben

t[he] que audire & intellegere poterant, opando sequerent. Porro
citberto tanta earre dicendi pertia, tant amoz p[ro]fiadendi,
que cepat tale mult angeli, ut null p[ro]sentium latebras ei
sui cordis celare p[ro]sumeret, omni pal[que] gellerant, effrendo
p[ro]suerent, qu[he]a nimur h[ec] eade[m] illu latere ullomodo pu
tabant. qu[he]s[se]la digni[ut] ut impabat poenitentie fructib[us] alter
gerent. Solebat aut maxime illa[] partes pagiare, illis p[ro]dicta
re in uiculi[is] qui in arduis a[pi]s[ty] montib[us] p[ro]cul positi, alii[s]
horrore erant ad uisendi[m] qu[ae] paupertate parit ac r[u]sticitate su-
a[que] docento[rum] arcebant acce[s]i. Juos t[en]t ille p[io]libent mancipa
t[ur] labori, tant[ur] eloctime sollertis excolebat industr[ia], ut
e[que] monasterio egresi[que] sepe e[domad]ex integr[ia], aliquando
duab[us] ut t[em] n[im] qu[am] eti[ate] m[ie] pleno domi[n] n[im] rediret. I[que]
demorant in montani[is] plebe[que] r[ustica] uerbo p[ro]dicationi[s] su-
mul qu[ae] ope iuritutis, ad celestia uocaret. Cui igitur uenerabili[
qui] famili[m] multos in ma[ol]ronensi monasterio degen[is] annos
magni[s] iuritut[i]i signi[s] effulgeret, transtulit e[m] reueren-
tillim[que] abbas ipsi[que] eata, ad inflata lindisfarnensi[que], ut ibi q[ui]
frat[us] cultodi[ta] ch[ri]scipline regulari[s], qu[ae] au[ctor]itare p[ro]positi
intimar[que]. qu[ae] p[er]a actione p[ro]monistar[ur]. Ha[que] ipsi[que] loci t[en]
idem reuerentillim[que] pat[re] abbat[i]s iure regebat. Si q[ui]que
porib[us] ibide[m] antiq[ui]s, qu[ae] epi[s] cui clero, qu[ae] abbas solebat manere cui
monachis. Fui tam qu[ae] ipsi ad cur[i]a epi[s] familiarit[i] pertinent.
[he]a nimur a[iva]n, qu[ae] p[ro]mi[n]que loci epi[s] fuit, cui monachis il
luc qu[ae] ip[s] monachis adveniens, monachica[m] in eo ch[ri]ueratio
n[em] instituit. qu[em] qu[ia] p[ro]s beat p[at] augustin[em] in cantia re
cesse cle[ritur]. I[sc]ribente ei reuerentillimo p[apa] gregorio, qu[em]
qu[em] p[ro]s iuris? S[in] [he]a tua fraternitati[m] inq[ui]t monasterii regni
li[s] erudita, seorli[us] fieri n[im] debet á cl[eric]is, fi[s], i[que] ecclesia
qu[he] nup[er] au[et]ore d[om]o ad fideli[m] p[ro]cl[ea] est. hanc debet con-
uerlatione debet instruere, qu[em] initio nascerunt e[ccle]s[i] fuit.

patB nrit. Inqbb null evy que pos fidebat. aliquit su
et dicebat. I, erant illis omnia cōmunia.

XXVI.

Et in cùbuerit crecentib meritis religiose intentionibus. ad ana
choritice, &c. exreptionibus que dixim filentia secreta puent.

Veri qua de iita illi & nirtutib ante annos plurimos suffici
ent. & uerib heroicis. & sìplici oratione &scriptum? Ioc tori
inſenti commemorare ſatib ſit. qd aditur inſulâ preſar est
dicens. Si michi diuina grâ in illo loco donaverit. ut de ope
manu maw uiere quea. liben ibi morabor. Sin alia. ad
uos citiffime to uolente reuvertar. Crat aut loc & aque pri
& frugis & arboris in op. I, & ſpirituu maligno frequentia
humane habitationi min accômod. I, ad uorri uiri di habi
tabilis p omia fac est. Siqde ad aduentu et ſpiritu reſſſere
maligni. Cui aut ipse ſibi ibide expulſis hostib manifomi
angusta circuiu. lante ageret. & dom in ea neceflarins iuuan
te fratriu manu id est oratoriu. & habitaculû comune con
Hynſet. iuſtit fratreſ in eide habitationi pauiuio foueam
facere. Crat aut teLLu duriffima & laxa. cui nulla omo
ſpe uene fontane uideret me. Ic dui facerent ad fide &
ſces famuli di alio die aqua plena inuenta est. que uis
adhanc die sufficient cunctis illo aduenientib gry ſue ce
leſt copia ministrat. Sed & ferramţa ruitalia cui fru
adferi rogaui. Ic dui pparata terra têpore égruo ſemi
naret. ni! omo non dico ſpicari. sed ne het be qdem ex eo
fermiar. uis ad eſtatis têpora étigit. Unde uſitantib
ſe ex more frab' ordeu iuſtit adferi. ſi forte ut natura ſoli
ill. ut uolumta ſipni eet largitoris. ut illi frugis ibi po
ti ſegel orret. Qc dui ſibi allati utra omne têp ſerendi
ultra omne ſpe fructificandi eode in agro ſeret. mox copio
ſa ſegel exorta. defiderat &pri laboris uiro di reſectione
pbebat. Cui 5 multib ibide do ſolitar! annis ſeruere tanta

aut erat altitudo aggeriſ: qua maſſio ei erat uallata
ut eſu tandem ex ea cui intronu ſitie bat apſicere posset.
etigit ut eſregata hynodo ſi parua ſub p[rae]ſentia regis
eſtridi uixta fluiuui alne in loco qui d[ur] adtruſhdi q[ui]
ſignificat ad apſlex uadu[n]. cui beate memo re Theodoru
archiep[ſi]ſtidebat uno animo omni[us]enſu a d[ep]ſcopatu
lindiſtarnenſiſ ecc[æ] eligeret. Jui cu[m] multiſ legataturis
ac ſitil[us] ad ſe premiſiſ: nequaqua[da] ſuo monasterio posset
erup tandem rex ipſe p[rae]fat unacu[m] ſeiffimo antiftate tru
uine nec non ex aliis religiſiſ ac potenti[ba] uris infu
ſi.noc ipſu multij[us]b. genu flectunt omni[us] adunant p
监. lacrimat fundunt obſerant. donec ipſu q[ui] lac[mi]ſ
plenu[m] d[ul]icib[us]. extirpunt latebris. atq[ui] ad hynodu[rum] p[ra]tiau[n].
Quo d[ui] p[uen]i[re]: quatu[m] multu[rum] rennuenſ: unanima cunc
t[ur]u volun[ta]tate ſipar[ur]. atq[ui] ad ſulcipe[n]du[m] epiſcopatu[m] offi
ciu[m] collu[m] ſubmiſtere e[pi]cl[itu]t[ur]. eo maxime ſipar[ur] ſermonu.
q[ui] famuli[mi] boſi[li] cu[m] ei m[ite] ap[ph]etica: cuneta qu[em] euq
e[m]nt ſupuen[tu]ra pateſe[er]it. antiftit[em] qu[em] eu[m] ſuturui
e[m] p[er]ſiverit. Nec tam ordinatio[sti] decreta ſi p[acta] hieme
que immebat. in ipſa ſollem[n]tate paſchali: e[pi]pleta est ebo
t[ati] ſub p[rae]ſentia p[ra]ſati regis eſtridi. čuenientib[us] ad e[pi]ſcrat
tione ſept[em] e[pi]ſi. in q[ui]b[us] beate memorie Theodor[us] p[ra]matu
teni[bat]. C[le]ct[us] e[m] aut p[ro]mo in epiſcopatu[m] agustaldenſi
e[pi]c[æ] p[ro] t[un]eber[to]. q[ui] ab e[pi]ſi[rum] fuerat depoſit? ſi q[ui] ipſe
plu[m] lindiſtarnenſi ecc[æ] in qua čuer[ar] fuerat d[ul]icent
p[ra]ſei. placuit ut e[pi]c[æ] reuerſo ad ſed[em] ecc[æ] agustaldenſi?
cui regende p[ro]mo fuerat ordinat? c[ut]bere[ſ] ecc[æ] lindiſtarn
enſi[rum] gubnaecula ſulcipe[t]. Jui ſulcipe[t]u[m] epiſcopat[ur]a
d[ui] ad imitatione beato[rum] apto[rum]. u[rr]tutu[m] ornabat opib[us].
Commilla[ri]bi n[am] p[le]b[em] y orationib[us] p[re]gebat allidui

ammonitionibus salutem, berrimis ad eccl[esi]iam vocabat.

q[ui] ac maxime doct[us] oris nuane solet, ea que agenda do
cebat. ipse pri[us] agen do p[er]monstrabat. C[ir]at q[ui]ppe ante ota
diuine karitatis igne feruit? patientie uritute mo
dest? orationu[m] devotioni sollertissime intent[ur]. affabili[
s] omnibus qui ad se exsolationis gr[ia] veniebant. Hoc ip[s]ii q[ui]
loco orationis ducens, si infirmis frat[res] op[er]t, s[ui] exhortatio
nis t[em]ueret. scien[ts] qua qui dixit diligens d[um]n[us] d[um] tu[m],
dixit. 3 diligens pr[em]ium. C[ir]at abstinent[em] castigatione in
signis. erat gr[ia] c[p]unctionis sem[pe] ad celestia f[lu]pensis.
Deniq[us] c[ui] sacrificiui e[m] uietime salutarii offerret. non
elevata i altu[m] uoce. si; profusis ex imo pactore lacri
mis. d[omi]no sua uota emendabat.

D[omi]nus autem annis in episcopatu p[er]actis repeti[unt] infila
d[ac] monasteriui su[m] diuino admoni[unt] oraculo. qua dies
sibi mortis ut uti[que] magis illi que s[ola] uita dicenda est,
iam apppiaret intri[que] s[ic] ip[s] quoq[ui] t[em]pi[que] eod[et] n[ut] nullis
sed uerbis obscurioribus. que tam postmodi[m] manifeste in
tellegerent. s[ola]tia sibi simplicitate pandebat. q[ui]b[us] aut
hoc idem eti[que] manifeste revelabat. C[ir]at eni pr[b]t
uite uenerabilis nomine ereberet. iam d[omi]n[u]ro di[
s]pitalis amicicie federe copulari. q[ui] in inflila stagni
illi p[er] grandis de quo cloruentionis fluuii p[er]mordia
eru[p]unt. uti[m] d[ucens] solitari[m]. annis singulis e[m] uisita
re. et monita ab eo p[er]petu[q]e salutis audire solebat. Isic
e[m] audiu[m] e[m] ad ciuitate legubali[m] deueni[er]. venit
ex more cupiens salutariis et exhortationibus ad f[lu]pna
d[es]fideria. magis magis acceplendi. Q[ui] d[um] alteru[m]trui
se se celestis uiet[em] poculis debi[rant]. Oxit int[em] alia an
tist[es]. men[m]to fit heribere[et]. ut modo q[ui] q[ui]d op[er] habet
me interroges me[m] q[ui] loquar[is]. Post qu[am] eni abnuic[em]

xxvii

digessi fuerim. non ultra nos in hoc seco carnis obui
tib. muicě aspiciem. Cert ſu.naq. qct ſepp mee resolui
tionis instat. ex velox est depositio tabernaculi mei.
Qc hoc audiens. puolut est ei. uestigiis. ſuſiſt cù ge
mitu lacrimiſt obſetro inſt p dnum ne me deſtans. ſeru
tui memc. ſi. fidilſimi ſodalif. rogesq. ſupna pietatc
ut cui ſimul in tris ſerujum? ad ei. uidend. grām ſi
mul tranſeam. ad celos. Nosti eni. qa. ad tui oris inpiu
ſep unuere ſtudui. ſoq. Ignorantia ul. fragilitate de liq
que ad tue uoluntat. is examen mox emendare cura
ui. Incubuit p[er]cib. antistes. statiq. eccl[es]a ſp[u]. inpe
traſſe ſe qct p[er]ebat à d[omi]. Surge inſt fi. mi. ex no
li plorare. ſi. gaudio gaude. qa. q[ui] rotaui. ſupna nob
pietas donavit. Cui p[er]miſi. ſy p[er]pheſe ueritare ſepu[n]
verit aſtruxit euem. qa. ſy digreſſentes ab muicě. non
ſe ultra corporali. uideſt. ſy uno eodeq. die. hoc est. vii.
کلای a[pliu] egreſſentes é. corpo[re] ſpiri[em] e[ui] mox ſea
ta muicě uſione eiuneti ſunt. atq. angelico min[ati]
ſerio pari[ta] ad regni[rum] celeſte tranſati. ſi. heribert
diutina p[er]ſu infirmitate decoqui. Illa ut credi[re] di
penſatione diuine p[ietati]. ut ſiquid min[ui] habere
meriti à beato curber[ato] ſubpleret hoc castigan[ato]
ge egritudiniſt doloz. quatin[em] equat. grā ſuo intereſ
ſori. ſi. uno eodeq. ſepp. cù eo de corpo[re] egr[edi]. ita
etia una atq. indiſſimili ſede p[er]petue beatitudiniſt me
ruſſe recipi. Obiit aut pat. reuerentiſſim. in infla
farne depe[cat]q. è ſi[mi]. ut ibi ḫq. ſepeliret. ubi ni. par
uo ſepp[ur] p. d[omi]o milnarat. Attam tand[em] e[ui] p[er]cib. uić
et alenſi. dectit. ut ad infla[li]a lindillarienti. delati.
in eccl[es]a deponeret. Is[am] c[ui] facti. ſuſiſt. epiſeopati. eccleſ
illi. anno uno ſeriabat venerabilis antistes vilſuov

donee eligere, quæ curberet àntibus ordinari deberet. Ordinat est aut post hec eadberet. uir. diuinay scriptu raz. Similis v preceptoy celestii obseruantia. ac maxime ele mofinay opatone inflignis. ita ut uita legè omnibus anni decimâ. non soli quadrupedi. ueru etiâ frugu omium atq pomoz. nec in uestimemoz partè paupib dary.

IV
XVIII

Volens aut lati idem monitiare diuina. XXXI.

Dispensatio. quanta i gla uir dìi curberet post moru tè uqueret. av cui ante moru tita subtilis crebri mira culoy etià patelat indiciù. Transactis sepulture ei anni xi. immilis in corda firm. ut tollerent ossa ei. que moru mortuoy chilpto ia. im puluerè redacto corpore reliquo. sicca inuenienda putabant. atq in nouo recondita loculo in eode quod loco sed fupra pau iuiri digne uenerationis gla locavent. Jc dìi sibi placuisset ut eadberto antiftiti luo referrent. annuit chilio ey. justitij ut die depofitionis ei hoc facere meminiffent. fecerit aut ita. apiente sepul chri. inuenert corp toti quali adhuc integrì. e flexibili v artui chpagib multo dorsiuenti quà mortuo similis. Sed av uestimata omnia quib inmut erat. in soli intemerata ueru cejà p[le]ca novitate y claritudine miranda parebant. Nd ubi uidere fìr. nimio mox pauore pculli festinart referri epo que inuenerant. Jui tuæc in remotiori ab eça loco refluis undiq pelagi fluctuab ciner solitari mane bat. In hockeni temp. xlme. têp agere in hoc. xa ta. ante natâle dnicu dies in magnè ctingentie orationis lacmarum deuotione transagere solebat. In quo etià uenerabilis pre decessor ei cutberet pri quâ infulà farne peteret. aliquam diu secreti dno milnitabat. N. dictulerit aut ei partè in dumtoz que corp lem ambiebant. Que cui ille munera gratant accipet. y miracula libent audito. nä ipfa indu

menta quasi patris adhuc corpori eicundata, miro deoque
laborat affectu, nona inqet indumina corpori, p[ro]eis que tuli
tus circudate. H[uius] reponere in archa qu[am] parastis. Scio autem
certissime qu[ia] n[on] diu naculis remanebit, loe ille q[ui] tanta
miraculi c[elestis] gr[ia] facerat est. C[ito] qu[am] beat[us] est cui in
eo facultate qu[est] scendi d[n]is toti beatitudinis auget or atq[ui]
largito prestare dignabitur. Ideo h[uius] modi plura mul
til b[us] lacrimis. Magna c[琴]pimentione antistes lingua etiā
tremite c[é]pleuit, frerit fr[us] ut uillerat. Et muolito nouo
amictu corp[us] n[am]uaq[ui] in theca reeditur, s[lip] paumetur, sane
tuarii posuerit. Nec mora dilect[us] do antistes eadberet mo
bo corrept[us] est acerbo. ac p[ro]dies crescente, multuq[ui]
ingrauescente ardore languoritur, non multopost id est pri
die nonas maias, etiā ip[s]c[ia] migravit ad d[n]um. Cui[que] corp[us] in
seпуleyro beati patris eubert[us] ponentes, adposuerit de s[lip]
arch[us], in qua incontinua ei[d]e patris mebra locauerit. In
quo etiā loco ligna sanitarum aliquotiens facta, meritis
amboz testimonium ferunt, e q[ui]b[us] aliqua in libro iute
illi oli memorie mandauimus, sed in h[ac]a h[ist]oria quodc[ia]
que nos nup audisse c[it]igit, s[lip] adicere c[om]emorand[us]

E

rat i eodem monasterio

Id quod

xvi

xvii

fr[us] c[it]a nomine badudegnis, t[em]n[us] p[aneo] hospitii
ministerio defermentis, q[ui]n[em] adhuc s[lip] est, testamonium
habens ab universis frat[b]us, cum s[ui]p[u]nientibus hos
p[ri]b[us], q[ui]ur e[et] multe p[ietatis] ac religionis, iusti
toq[ui] s[ibi] officio s[ip]ne tantus, mer-
dit? Sic c[ui] qu[ad]a die lenas s[lu]e, s[aga] in mari
lauallet, rediens domui repenti, na medio itinere
molestia tac[ti] est, ita ut cor- ruens in tr[am]a, et
aliqua[d]ui p[ro]iacens, u[n]x tan- d[em]e resurgeunt.
Resurgent aut sen[s]it dimi- diā corpori s[ui]

parte: a capite ulq; ad pedeſ: paralyſi languore de
preſſu. et maximo cuſ labore baculo inſtituſ elomu puent.
Crekebat morb? pauiat. et nocte ſupueniente gravioz
eſſe est. ita ut die redeunte, uij ipſe pſe exingere aut
incedere ualeret. Juo aſſeet incoſmoelo: concepit utillimu
mente eſiliu: ut ad eccl[esi]am quoquomodo poſſ; pueniens.
intar[are] ad tuba teuerentiffimi pati cutbereti. et biq[ui] genibus
ſlexi: ſuplex ſupna pietate rogar: ut ut abhui: oemodi
languore. ſi hoc ſibi utile eſt liberare? ut ſi ſe talis moles
tia diuti caſtigare diuina puidente gla oportere: paci
ent dolor: ac placida mente ſultimer[ur] illat[us] ſecur[ur] ut
animo dispoſuerat. et inbeilles ar[te] baculo ſuſtenant: inſa
uit eccl[es]i: ac p[ist]ernen: ſe ad corp[ui] di. p[ia] intentione.
pei ayviliu ſibi d[omi]n ppieui fieri p[ecabit]. atq[ui] mi[ſ] p[eces]
ueſut in ſopor[em] uteſtul: ut ipſe poſtea referre ſolit: erat
quar[ui] magni lat[ui]q[ui] mani caput ſibi in ea quia dolebat par
te tetigille. eodeq[ui] tactu tora illa que languore preſſa ſiſe
tat corpori ſui parte: paulat[is] fugiente dolore. ac ſani
ſubſequente: ad pedeſ ulq[ui] p[ra]ſanſſe. Juo facto mox euigilan:
ſaniffim: ſurrexit: ac p[ia] ſua ſanitate d[omi]no gl[ui]s denuo reſe
renſ: qu[ia] erga ſe actu eſt frati[bus] indicaut: cunetilq[ui] egau
dentib: ad ministeriu qu[ae] ſolit: exhibere ſolebat quasi
ſtagello p[ra]bante caſtigatio: rediit. S: et indui[mi]ra q[ui]b[us] do
dicatu[us] corp[ui] cutbereti. ut unu: ante ut poſtea eleſunctu
ueſtierant. eti[que] ipſa a gl[ia] ſanitat[ui] ſi uacarunt: ſicur[ur]
in volumine ui: et u[rit]ut[us] ei: q[ui]b[us] legerit iuem
ec [silenc]io

trennui pre

C[it] aut [ſac]t[ui]

dacore eſtruct[ui] ab
religioſuſ Suibert

ſolur

ptereund[ui] q[ac]t[que]

liq[ui]s ei[que] ſic[que] est.

in monasterio q[ac]t[que] iuxta amn[em]

eo cogniſt accepit. cui te urt

abbatis iu[n]t p[er]ſut. Crat in

eo q[ta] adolescens. cui tumor deformis. palpebrá oculi
fatauerat. Qi cù p[ro]dies crescent[em] oculo interru[unt] minare.
curabant medici hunc adpositis pigmentoy ſonit[ur] emollient
nec ualebant. Jic[ta] abſcidendá e[rum] docebant. alii hoc fieri
metu maioribus periculi uetabant. Cùq[ui] t[em]p[ro] ſi paucos ſi
p[er]ſat t[em]tali inco[modo] laborato[rum]. neq immensus oculo
humana man[us] curare ualet[ur]. q[ui] p[ro]dies augeret. c[ir]gitt
en[im] ſubito diuine p[ietatis] glór[ia]. p[er]ſissimi patris c[ur]beret. reli
al[ibus] ſanari. Há quando f[er]t[ur] ſui corpi ipſi post multos ſe[n]p[ro]
ture annos incorruptus reſeret. t[ut]eret partem de capillis
qua[m]ore reliq[ar]ui rogantib[us] amicis clare. ut ostendere in
ſignu[m] miraculi posſent. Haru partem reliq[ar]ui. eo t[em]p[ro] ha
vebat penes ſe q[ui]ta de pr[ob]it[ur] e[lect] monasterii nomine thru-
uitur. q[ui] n[ec] ipſi monasterii abbas est. Qi c[ui] die qua[da] in
greſſu[m] in eccl[ast]ia apnuiſet theca reliq[ay] ut portionem easy
rogant amico preſar[em]. c[ir]gitt v ipſi adolescente[m] cui oculi
languebat. in c[ade] eccl[ast]a t[em] adesse. Cùq[ui] pr[ob]it[ur] portionem
quantá voluerit amico dediſſet. reſidu[m] delect adolescenti ut
in locu[m] ſu[m] reponer[ur]. At ille salubri admonu[n]t[m]inane
tu. cui accepiſi; capillos ſei capitil[em] adposu[m] palpebro lan
quenti. «aliquádu[m] tumoré illi[m] infestu[rum] h[oc] adpositio
conprimere ac.
ne. molli[re] curabat. Quo facto reliq[as] ut juſſu[m] fuerat
ſua in theca reſididu[m]. credens ſu[m] occul[m] capillis u[m] di
q[ui]b[us] adtraeſt[em] erat ocu[m] e[rum] ſanandi. Neq e[m] ſua fidel[em] ſefellit.
C[ir]at en[m] ut reſeru[m] erat ſolit[ur] t[em] hora curu[m] ſectá dieu.
S; c[ui] alia quep que dies illa exilgebat. cogitar[em] w facer[em].
immemente hora ipſi diet ſexta. repente c[ir]tingent[em] ocul[m]
ita ſan[u[m] cui palpebra inuenit. ac ſi n[im]u[qua] in eo deſformi
tat[is] ac tumoris apparu[n]ſet. Explicit lib[em] K
A
V
A
R
T
V
S.
I
Y
C
I
P
I
V
N
T
C
A
P
I
T
V
L
A
L
I
B
R
I
A
V
:
I
H
T
I.

118

1. Quæ odilnald successus cudbecti
in anaevitica una laborantib
in martire fratebatur, terepit eledue
rit orando. 111

II Q[ui]d[ec]p[er]t loheri mutuæ scabiosiæ bene
dicendo curauerit. III.

III Q[ui]d[ec]p[er]t puellà languemè orando sani
uerit. IIII

IIIII I d[ec]ingè comitis infirmà aqua
benedicta curauerit. V

V Q[ui]d[ec]p[er]t pueri comitis orando a moe
te reuscauerit. VI

VI Q[ui]d[ec]lerieui suus cadendo cœntuæque
reuscauerit orando et benedicendo à mores re

VII Q[ui]d[ec]edualla rei occidentalijs ax
onuæ labrieyand[ur]i romæ uenerit 1,
re successus ei eade[m] beato[rum] apto[rum]
lumina deuor ad ierit. VIII

VIII I d[ec]theodio deffaneto archi epist
copar[ur] graduæ verduald sulcep[ur]
1 et plurimos[que] ordinavit œn[am]
tobiæ iuris docuitursum h[oc]fentis
eccles[ie] episcop[us] fecerit. VII

VIIIQ d[ec]egberti iuris ier ad p[ri]dicand[ui]
1 in germaniâ uenire iuoluerit nec
ualuerit. p[ro]pri[um] iudicib[er]t ad
uenerit quod 1; quæ nec ipse alij
q[ui]t p[rae]cilleri rurthi in h[ib]nam
unde uenerat rediori. X

X Q[ui]d[ec]willibror[ur] in f[ra]stia p[ri]dicand[ui]
multos ad x[p]o[rum] 2 uenererit

Q[ui]n uenerabile[s] S[er]tibert. XLI
m brittannijsi illiborunt rome s[in]
in f[ra]stia ordinat[em] 11.

Q d[ec]q[ui]t in primuma nordanjimb[or]a moe
tuus h[er]citar[que] multa illi uiterque in
derat nantat[em]. XIII

T d[ec]alt ad mores ueneri[que] oblati libi co
dicte suor[em] peccato[rum] iuenerit. XIII.

Q d[ec]t[ur] alt deputati libi ap[er] inferos
loci p[er]nax iuenerit. XV

Q d[ec]clemè c[or]to[rum] terminuæ p[er]chale s[in]
cep[int] docere adanano. 4 q[ui]t ide libri
de loco s[in]t scriptur[em].

I d[ec]naturitare 1 p[er]sione 1 r[et]inueret
tione 1 eode[m]o libro scriptur[em]. XVII
J u[er]tè de loco aconventione 1 s[in]p[er]
chur[us] p[ar]tarchar[us]. XVIII

B e australijsi axonuæ epist. eade[m]beret
1 et callan. 4 de scriptis alde[m]mi. XVIII.

Q d[ec]comrat merci[que] et offa orientalijsi
D[ax]onuæ rei rome 1 monach[es]o habitu
uità finuerint. 4 de obitu wilh[und]i epist.

Q d[ec]religioni abbi hadriano. XX
albijsi vuvilido 1 epist coparijs ae[m] p[er]s[in]
architec[tor]i.

I d[ec]colist[us] abbregi p[er]tio[rum]. XXI
eade[m] timul 1 eptam de carthol[eo] p[er]ch[ar]
ut de totura milerit. XXII

Q d[ec]hensis monach[us] c[ui] subiethiis libi
monasterijs canonicus predicant[em] egberti
to celebrare p[er]cha ceperum. XXIII

Quid fit in presenti statem gen-
tis anglo- Bretannie toci?
Recapitulatio cronica

tenentur

AEGIUNI

TORTUS

TURI OPITIS DE PSONA AUCTORIS

AEPHICIVS
HUGOT
CAPITULA.
INCIPIENS
LIBERTATE
QVIQUATVS.

Expiavit
In慕. Lib.
conscia
sionem

S

SUCCESSIT AVTEOVIRO.
DINI CVTBERCTO IN EXERCENDA
SUITA SOLITARIA. QUÆ IN INFILA FARNE ANTE
EPISCOPATIS TEPRIA GEREbat. UNI UENERABI
LIIS ODILUALIDEM MULTIJANIMIS IN MONASTIO
QDE INHYPUS ACCEPITU
PREBITAT officium edignit
GRADU IPSE ESEERABAT ACTIBUS. CUIUS UTT MERTU UEL UITA CUALI
FUERIT CERTI CLAREKAT. UNU ei NARRO MIRACULUS. QDE IN UN
E FRATRE PPRTQIS AEM QBD PATRATU EST IPSE NARRANT. UIDE
LICAE GURFRIID UENERABILIS XPIS TAMILLO PRIBUS ETIA POST
EA FRATBIS ET EDE ECTE LINDISFARNENILIS IN qua EDIT EST ABBAT
IURE PFTUR. YENI INQET CUI DUOB FRATBIS ALIIS AD INFILA FARNE.
LOQ DEIDERANIM CUI REUERENTILIMO PATRE ODILOUALDO. CUI
ADLOCUTIONE EI REFECTI. Y BENEDES TIONE PETITA DOMU REDI
REMIS ECCE SUBITO POSITIS NOBIS IN MEDIO MARI. IMTRUPTA EST
SERENITAS qua UHEBAMIN. Y TANTA INGRUIT TAQI FERA TEPET
TATIS HIEMPS. UT NEQ UELO NEQ REMIGIO. QDE QUÆ PFICERE
NEQ ALIUD QUÆ MORTE SPARE UALEREM? CUII MULTU DIU CUI
UENTO PELAGO FRUISTRA CERTANTES TANDI POSTERGA RESPI
CEREM. SI FORTE UEL IPSEA DE qua EGRELLI ERAM INFINA. ALIQUO
CONAMINE REPERtere POsKEN. MUTEMUS NOBIS UNDIQI UERI HUO
PARI TEPES TATE PELVIS. NULLAQI SPES NOBIS IN NOBIS RE
STARE SALUTIS. VBI AUT LONGI USIIT LEUAMUS? UIDIM
IN IPSEA INFILA FARNE EGRELLI DE LATIBULIS FUIS AMAN
TILLIMUI DO PATRE ODI ALUALDUIT IM NIM MIMPICERE. IN
DITO YENI FRAGORE POELLAY. AC FERUENTIS OCEANI. EXIETAT

109

uidere quid nobilis acciderat. Cuiq
notis in labore ac despera
tione positos cernere. Flectebat gemia sua ad patre dui
nri ilhi xpi p nra ura "salute precatum?" A eun oratio
nē cplesset stimul tumida espora placauit. aedeo ut ces
sante p omia seutia tēpetat. Icdi nos uenti ad trām
uſa p plana maris tga commarent. Cuiq euadent
ad trā ſoq nauculā nrām ab un chisporiarum. mox
cadē que nri grā modicu filuerat tēpetas reolite. & tota
die illo multu fūrere n ceſſaut. ut palā daretur intelligu
qua modica illa que puenerat utter capedo quietis ad
uri di preces me euasioni grā celtus donatta est. Maner
autē idem uir di ininsula farne duodecim annis ibidem
defunctus est. Sed ininsula lūnduſaroenli. nuxa pre
ſatoz corpora episkopoz in ecclæ beatoz apti et eti se
pult est. Gesta ſi ſt hec tēporib aldfridii regi. q post
fratē ſiui eafridi genti noceamymbroz elecem q
nouē annos p[rae]ſuit.

1.

Cuiq regni principio defuncto eata epoſco. Iohes ur
ſci hagustaldendis eccl[es]i p[ra]ſulat[ur] ſi seepit. de quo
plura uirtutu miracula. q eui familiarit[ur] nouert di
cere ſolent. q maxime uir reuerentillim[que] ac ueraeſſim
bereſun diacon[que] ei? nec aut abbas monasterii q[ui]
uocat inderaunda. idest inſula deroz. eſb[us] aliqua memo
ri[e]t rader comodu dyxim? Est manio quæt[à] ſecrerioz
nemore varo. q ualle eutudata n longe ab halguſtalden
ſi eccl[es]i idest ut unim[iliar]ii q[ui] dimidi[ati] ſpatio interu
eme rinoſamme ſeparata. habens clymiterii ſci onichahe
lil archangeli. i qua uir di lepi ubi oportunit[ur]. ar
ridebat t[em]poris. q[ui] maxime i quadragetima manere
cui paucis atq[ui] orationib[us] lectioni q[ui]etis. op[à] dare eſt
uerat. Cuiq t[em]p[ra] quod[à] incipiente quadragetima ibi

de manerit aduenus. nisl it sult quere re prierit paupè
aliquè maire infirmitate ut inopia gravatù quę
secu habere illis dieb ad faciendæ elymosinæ posse.
Sic eni semp facere solebat. Crat aut in inco non
longe postò quicda adolescens mut epo not. Hæ sepi
ante illi percipiendæ elemosinæ grà venire clueuerat.
Jui um quidem sermoné nuquâ poterit potat. Sei æ ka
biè tama ac furturel habebat in capite. ut nil umquam
capilloz ei in lupiore parte capit is nasci valeræ. toti
in circuitu horridi crinei stare uidebant. Hunc ad
duci nisl it epist ei in cœptis manzionib parui tuguri
u fieri in quo manens cotidianæ ab eis stipè accipet.
Cuiq una quadragessime septimana cœt implera sequen
ti chînea. nisl it ad se iniare paupè. Ingresso lingua pro
ferre ex ore. ac libi ostendere nisl it. w aprehendens euo
mento. sibi sée crueis lingue ei imprestit. quâ signa
ta reuocari in of. y loq illu pœpit. Dieito inquiens ali
quod uerbii. dicto gae. qd est lingua an glay verbum
adfirmandi. y cœntiendi ide est etiam. Quid ille stati
soluto umculo lingue. qet nisl erat. Addidit epist.
nomina litarù. Dicto á. Dix ille á. Dicito. y Dix
ille y hoc. Cuiq singula literas. nomina dicente epo
responderæ addidit v illabas. ac erna illi dicenda
ponere. V cu in omnib cœquent responderet. pœpit
cui sententia longiore dicte. w seet. Heq ultra cœlan
tota die ill. y nocte sequent. quantu uigilare potu
ut ferunt. qui p[]lentem fuere loq aliquid. y archana s[]ne
coqitati onis ac voluntatis. qd nuquâ ante potuit. aliu
ostendere. in similitudine illi claudi diu. qui curat
ab apto petro y ibanne exiliens stetit. y ambulabat
y intrauit cu illis in t[]eplu ambulans y exiliens y lau

dans dīm. gaudens nummīri uti officio pedīi. quo tānto
tēpſi erat deſtitutī. Cui ſanitati egaudens epi preceptu
medico etiā ſanande scabredim capiti eurā adhibere.

Fecit ut nullercat. Et inuante benedictione ac p[ro]ciu[n]s
antiftitil. nata est cū ſanitar curi ſenitata ſpecies
capilloy. Fae[que] est inuens ſipic[us]. multu et loquela
pr[or]p[er]t. capilli pulcherrime oripuſ. qua ante fuerat
deſformuſ. pup et mur. Siq. de p[re]cepta le[ra]t ſolp[ta]
te. offerente et etiā c[oe]t. ut in ſua ſamilia manendi
loci acciper. magi[ſ] domi[ri] tueri ſuſ est.

Narraunt idem berthun et aliu[n] de p[ro]ſato an
tiſtite miraculī. qua c[ui] reuerentiſtim u[n]tulfrid
poſt longi evi[n]i in epiſcopat[i]i e[et] aguſtaldent[i]i e[que]
recept. Et id[em] iban[n]et deſineto bos[ca]. u[n]to multe ſei
tatil y humilitatil e[pe] p[ro]e eboraci ſiſtitut y uenſi
ip[er] t[em]t. quod[am] ad monaſt[ur]i w[ir]ginu[n] in loco q
i[u]ocat y uetact un[] cui t[em] eribure abbatilla prefut.
Vbi e[u] uenſſlem inq[et]. " magno univerſoy gaudio
ſuſcepti e[em] indicant nob[us] abbatilla. qua quæt[am] de
numpero ut[rum] qu[em] erat filia ipſi carnalis gra
uſſimo tanguore teneret. qua flebotomata est nup
u[n] brachio. Et c[ui] e[et] in ſtudio tach[am] eſt inſirmita
te. repentino dolori[ſ]. Quo mo[x] in c[ir]cleṁente. magi[ſ]
grauat[i] est. brach[i]oy illud u[n]lnerat[i]i. ac u[n]eruſi
in tumore. adeo ut u[n]e duab[us] manib[us] e[irc]ui p[le]cti poſ
ſet. Ipsaq iacen[i] in lecto. pre n[im]ietate. dolori[ſ] i[n]
moritura uideret. Rogavit q[ui] e[p]mi ap[ba] t[ill]a u[n] in
tiar[que] ad e[n] et benedicere dignare[tt]ill[i]. qua crederet
e[n] ad benedictione ut tantu[n] illi mo[x] meli[] habiturā
inſu[gan]t aut ille. quando flebotomata e[et] puella. et
ut cognout quia luna quarta dixit. Multu[n] inſi[pi]

A
mi
idest

ent ney in.docite feci. ut in luna quarta flebotomando. He
mini eni beate memorie Theodorii archi epin dicere. Jua
pculosa lit satis illi? têpvis flebotomia quando 5 lum
lune 5 reuma oceanu in creento est. Qod ego poshi pu
elle si moritura est facere. At illa instanti postulanp
filia. quâ oppido diligebat. na 5 abbatissâ ea se facer
dispofuerat. Tandê obtinuit. ut ad languentem intrare.
Intrauit 5 me feci assupto. ad urogine que iacebat mil
multo ut dyi dolore estrieta. 5 brachio in totu gros
sobcente. ut nichil in cubito flexioni habere prors. 5
adstan dixi. oratione hip illa ac benedicens egress est.
Cuiq post hec ora 5petenti 5clederem ad. aduenien
qacta clamavit me foras 5 ant. Postulat que enburg
hoc eni erat non uroginis. ut ocui regredi aris ad ea. Jd
du facerê repperi illa ingrediens multu hildarioe 5 uelut
sobpnuat 5imile. Et du adhiderê illi. dixit. Vis peram bi
bere. at ego. uolo inqua 5 multu delector si potes. Cuiq
oblato poculo biberem ambo. cepit in dicere. qa ex quo
epl oratione p me 5 benedictione 5pleta egressus est. stati
meli habere mecipio 5 si nec du ures pristinas recepi.
dolor tam omis de brachio ubi ardentio inerat. 5
de toto meo corpore uelut ipso ebo foras eu exportante
fundit ablat est. tam 5 si tumoe adhue brachii ma
nere iudet. A beuntib aut nob iude. 5tinuo fugatû
dolorê mébroz. Fuga qoy tumous horrendi secuta est. 5
epepta morti urgo. laudeş dno saluatori. una eu cœtis
q ibi erant seruis illi? referehat.

Alud qoy ni multu huc simile miraculii de p[ra]fato
amistite narrauit. idê abbas dicens. Cilla erat eo
mitis cuieta qo vocabat buch ni longe à monasterio n[ro]
idest du[ri] ferme milui pedu[ri]. cui c[ui]x q[ui]draginta fer[ri]

da

me diebus erat acerbiſſimo languore detenta, ita
ut ibi septimaniſ ſi posſi, de cubiculo in quo iace
bat foraſ eſſerim. Contigit aut eo těpři uiru di
illo ad dedicandam eccl[esi]am ab eodem comite uocari. Cuiq
dedicata est eccl[esi]a rogauit comes eum ad prandencui
in domu ſua ingredi. Rennuit epiſ: dicens ſe ad
monasterii q[ui]p[er]imui erat debere revecti. At
ille obnixi p[ro]ciſ instans: uovit etiā ſe elemosinas
paupib[us] daturiui, dui modo ille dignaret[ur] eo die domu
ſua ingrediens ienimui ſolueret. Rogauit æ ego, una
eu illo p[ro]mittens etiā me elymofinaſ in alimoniā
p[ro]upu dare, dui ille domui committ p[ro]anſur ac be
nedictionē datur intrare. Cuiq hoc tarde ac diſ
ſicult inpetrarent. intrauiu ad reficiendu. Mille
rat aut epiſ mulier qu[ia] infirma iacebat de aqua
benerieta, qua in dedicationē eccl[esi]æ eſſe cruauerat p
unui de statuā mecui uenerant p[er]cipiens ut guis
tandā illi darer et ubi euiq ei maximui dolorem
meque didicill; d[omi]n ipſa aqua eā lanare. J[es] ut fac
tu est. ſurrexit ſtati mulier ſana, et ſi ſolui ſe
infirmate longa carere. Sed æ poſtaiu dudui ut
res recepisse ſentient: obtulit poculi ep[o] ac nob[us]
septuā ministeriui nob[us] omnib[us] p[er] pinandi ulq[us] ad
prandui ſpletui non miſt. imitata ſoeru bea
ti ut et i. qu[ia] eui ſebriui ſuſſi, arclorib[us] fatiga
ta, ad tactu man d[omi]n[que] ſurrexit. Et ſanitate h[uius]s
mul aſſ uirtute recepta ministrabat eis. N[unc]o
liu ne těpři vocat ad dedicandā eccl[esi]am eo
imiti p[er] vocabulo addi. Cui postulat ſpleti, mi
nisteriui. rogat est ab eodem comite interare ad
unui de pueriſ ei. qu[ia] acerrima eſgritudine p[er]mi

A

bat. ita ut deficiente penit omni mébroz officio. ià iàq moritur et uideret. Cui erit locuuerat iàtunc p[er]parat in q[ui] defunet? condì debew. Addidit aut uir etià lacemal p[er]scb[us] diligent obsecrant ut mittarip illo oratur quia multu necessaria sibi eest ita ip s[ui] crederw iu. qua s[ui] ille ei manu imponere atq eui be nedicere voluisset stati meli habew. Intrauit 5 il lo ep[is]. y uidit eui meftis omnib ià mori e[que] p[rimi] positis loculi juxta eui. in quo sepelienb p[oni] clebe w. Ovity oratione y beneduit eui. w egredienb dix. c[um] solantii mo[re] bene uale[s]at. & cito. Cuiq post hec s[ed]erent ad mi[s]. milit puer ad domini su[n]. rogant s[ibi] poculi umi mittere qua situr. Gauisb ille mul tui qua bibere posset milit ei calice vini benedicti ab e[po]. Ju[et] ut b[eb]it s[urre]vit e[tinuo]. w uetno in firmitatibus discusb. induit se uestimtis luis. y egre[b] inde. intrauit et salutavit ep[im] y c[ui]mas dicens. qua ip[s] q[ui] delectaret manducare y bibere eui eui. Ju[et] s[er]t eui s[ed]ere secu ad epula[s] multu gaudentes de solpna[d]ate illi. Residebat uescebat. vibbat-letabat. q[s]ui un[que] de c[ui]ui[s] agebat et multis post hec annis unens. in eade[m]a accepar salutem. Hoc aut miraculi memorat abbas non se p[le]me factu. sed ab h[is] q[ui] p[le]sentis fueri s[ibi] phibet e[que] relatu.

vi.

ep[is] hoc p[r]tereundu. silentio. q[ui] q[ui] famuli x[ui] he
tribat. in se ip[s] ab eo factu s[ol]et narrare mira
culi. qui t[em] q[ui]dem in clero illi c[uer]at? nunc monaste
rio q[ui] est juxta osti[n]i tini p[lu]minis abbat[is] iure p
est. Vit[a] inq[ui] illi quanti homini estimare fas est.
q[ui] p[le]nsobrime cogni[unt] omnia e[po] digna e[que] c[opi].
Sed et cui[que] meriti apud mi[n]n[u] indicem habit[em] lit.

11 in multis aliis. 12ime ipso maxime expertur. Cumque ab ipso ut ita dicta mortis limite revocans ad iuam iute sua oratione ac benedictione reduant. Nã cù pimo euo adolescentie repit in clero illi degeret. legendi canendiq studiis tradit? sed ñ adhuc animuque perfecta in uemilibb cohibens illecebris. etigit die quadam notis et agen tes cù illo deuensse in iuam planam et apسلا. aprisa/ cursum equos. Cepunt quinvenes quid cù illo erant maxime latens postulare epon. ut cursum maior equos suos muicem pereat licerat. Act ille pimo negavit ociosum dicent. est quod defiderabant. S; ad ultimam multo? unanima jmenione deviit? facere ma? si u multis ita tam ut heri bald ab illo se certamine fundit abstineat. Porro ipse diligens obsecrans. ut s in certandi cù illis copia darest. Vel hebar nàq et quo quë m ipse optimu dona uerat. sed nequaquam imperiale potui. Act cù sepi huc atq uilibet spectant me s epos. cecitatim in cursum equi8 reuerterent. 3 ipse laceruo supat animo. ñ me potui cohibe. S; phibente licer illo ludentib me miacui. 3 simul cursum eà etendere eepi. Id dui agerem audiri illu post erga michi cù gemitu dicent. O qua uere facit m huc equitando. V ego audiens. nichilominus ceptis insti ueritis. Hec mora dui feruent equidom ac itineris concaui ualentiore impetu translitiw. lapide decidi. 4 moru velut emorient senbui penitus motuq omne pudi. Crat nàq illo in loco lapis tis egualib obectus cespue tenui. neq alt illius in to ta capi planicie lapis muemri potat. Eaque euement ut potu divina puiſione ad puniendu mobedientie mee culpá. ut hinc capite ac manu quâ capit rueri subposuerá tangeret atq in fracto pollice. capit is quip

vinctura solueret. Et ego ut dixi simillimi mor-
tuo fieré, et qua mouerit, non poterá retenderet ibide pa-
pilioné in qua iaceré. Crat aut hóra diei circiter
septima, à qua ad uespú iust quæ et quasi mortu
pmanens. tè paululú revunilso. feror qu domu à loci
il ac tacit tota nocte pduro. Umebá aut sanguí
nè eo quæ intranea eent vuendo eulisa. At eis
granissime de cau ac interitu meo dolebat. Eò quod
spetiali me diligere affectu nec voluerit nocte il
la iuxta movem cù clerici manere. ierú sol in
oratione ptilens nocte ducebat puigile. p mea ut
reor solpitate. supine pietati fuplicans. & mane
pmo ad me ingressu ac dicta sup me oratione uo
cavit me nomine meo. et quasi de gravi sóno ex
citatá. introguit si nosse qu eest qui loqueretur
mevú. At ego apiens oculos. aio. &tá. tueſanti
tel meus amar poter inſt uire. & ego poti in
qui p orationes uráſ. si eis voluerit. Quin ponens
capti meo mani. cù verbis benedictionis rechit ad
orandi. Et post pufillu ad me reuertens. muente
ſeелenté etiá loqui ualemé coepit q; me interrogare
duino ut mor patuit ad momentus instinctu an me
ſſe baptratii abſq; ſerupilo noſſé. Cui ego abſq, ulla
me hoo dubietate ſcire respondi. 'qua salutari fonte
inremissione peccator. eſſem ablittus. & nom prbi
aquo me baptratii nouerá dixi; at ille. si ab hoc inquit
ſacerdotc baptratuis eſ non eſ p ſecte baptratuis; homi
náq; eum. & qua cùi eſſet prb orclmatus nullatuis
ppt ingeni tardiitate potuit catevízandi nel bapti
zandi ministerii discere. p[pt q[d æ ipſe illu ab huiu
prefumptione ministerii q[da regulariter implere

nequbat omnimodis cessare precopi; Quibuscumque de hóra me catecizare ipse curavit; facti quæ est ut eeset flantee ullo in faciè mea confestum me melius habere sentirem. Vocaunt autem medicii et dissolittam michi emigrandi imicturā componere atque alligare uisset. Tantumque mor accepta ei benedictione cualibet in erastinúi ascendens equi cui ipso iter in aliuæ loci faceret. Yee multo post plene curatus utatur etià in da p[ro]fusus sum. Oansit autem in epiſeopatu annol. xvi. ut et sic eſt leſtia regna conſcendens. Se p[ro]ſutus est in portieu ſci pe tt R I in monasterio ſuo q[ui]d[ur] in ſilua deorùi. 'anno ab incarnatione ch[ri]tica. deo p[ro]ſatione. Hanc c[ui] post maiori ſenectute munis epiſcopatu in amministrando ſuſſice ret. ordinato in epiſeopatu eboracensis eſt eccleſiā ulfrado p[ro]ſuo ſeeſſit ad monasteriùi prefati. ubi; uti àm do digna euerſatione compleut;

in eo autem regni adfridi tertio cedualla rerue c[it]cidentalui s[axon]ui c[ui] gentis ſue duob; annis ſtren muſſe p[ro]eſſet. 'relicto imperio p[ro]t[em]in regni quæ p[ro]tui uent[ur]t Romæ. hoc ſibi glorię ſingulariſc[ie]ſiſiderant adipisci ut ad limina beato[rum] apostoloriù ſon[te] b[apt]iſmatiſ ablueretur. 'in quo ſolo didicerat generi humano patere uti[que] c[ele]ſtus in t[rot]tui. 'ſumul etià ſperans quia mor b[apt]iſtat[is]. Carne ſolit[ur] ad etera gaudia ià mundiſt tranſiret; Quod utrum q[ui]; ut mente diſpoſuerat, ch[ui] uuante completione est, ut e[mi]llo p[ro]uement[em] pontificatiu[m] agente se R G i o b[apt]iſat[us] est die ſco[]ſabbati p[al]caliſ. 'anno ab incarnatione ch[ri]tica. deo p[ro]ſatione. Hanc c[ui] ſo[no] in alioſ ad h[uc] p[ro]ſutus languore correptus est. 'xiij kalendariu[m] m[ai]arii die ſolit[ur] carnis. 'e beato[rum] est regno ſociat[us] in c[ele]ſis; Cui etià tempore

a

baptismatise. papa memoratiuſ petri nomen in posu-
erat, ut beatissimo apocr. principi. ad cuius sacra
tuſtimu. corpus aſinib. terre pio ductus amore
uenerat. etiam nommiſ ipſiſ conſortio ungeretur,
Aui mei quoq; ecclesia seputuſ est. & iubente pon
tifice epiſchaphui in euſ moniſtumento ſcribſtum,
in quo & memoria devotioniſ ipſiſ ſtra p[ra]ſta ma-
neret. & legentel quoq; uel audientel exemplum
facti ad stuidui religioniſ accenderet. Scriptum est
ergo hoc modo. Culmen. opeſ. ſabatei pollentia regna
triumphoſ. exuuaſ. p[er]eſ. moenia caſtra. lareſ. qua q;
patrii iuriſ. & que conſekrat ipſe. & du al armi
potenſ. liuſt amore di. ut petri ſedè q; petri. rex
cerneret h[os]peſ. cui fonte meraſ ſumeret almuſ aſſ;
S[an]dificiï q; uibar radianti earperet auſtui. ex quo
uuſicuſ fulgor ubiq; flutt. percipiens q; alacer redi
uiuè premia utte. Barbarica tabie nomen & me de ſiui
eſt. Conuerſiſ conuerit ouanſ. petrii q; vocari. ſer
guiſ antistes uifit ut ipſe pater. fonte renascentiſ qui
e[x]p[er]i grä p[er]unganſ. p[er]tuiſ albatum uerit in arce poli;
Oura fideſ regiſ. clemencia marima[x]p[er]i. cui[que] consilium
nuiſ adire p[ore]ſ. h[os]peſ eni uenienſ ſupremo ex orbe
britanni. p[er]uarii gentel[es]. p[er]ſtra. p[er]que uiaſ. "urbem
romulea iudit. templi[q]; verendum, aſpect[ur] p[er]tri
m[us]ica dona gerenſ. Candidi[us] inter ouel[x]p[er]i. sociabil[em]
ibit. corpore nä tumulii. mente ſupina tenet. commu
tasse magi[rum] ſcepti[que]. insignia eredat. qu[em] regnui[x]p[er]i pro
meruſke uideſ; h[ic] deposituſ est cedual. qui[que] petruſ
rer ſaxonii. ſub die. xii. Kalendarii maiarui. in dictio[n]e
w.; Aui uoent annuſ plus minus. xxx. imperante cl[on]o
Justiniano puſſimo aug[ue]. anno consulatuſ. iii. ponti

epitaphii

ficante apostolico uiro domno SEROJO papa anno LII,
ab eunte autem romæ cedualla successit in regnuii,
de stirpe regia, Aiu cum triginta septem annis imperii
tenuis est gentis illuis. & ipse relicto regno ac iuie
niorib; commendo. ad limina apostolæ gregorio
pontificatii tenente. perfectus est. cupiens in uicino
scot. loco, ad tempus peregrinari in terris. quo fami
liarit alici recapi mereretur in celis. Quod hujus tempo
rius plures de gente anglorii nobiles. ignobiles. Lasci.
clerici iuri. ac feminæ certatim facere consuerunt.

**A**NDO autem post hunc quo cedualla domn
septentrionalis
defunctus est. primo id est. de
nonam in
carnationis dixte. theodorius beatæ memorie archi
episc. senex & plenius dieru. id est anno. XXXV. iiii. cdefunc
tuis est. quie se numerii annæ. fuisse se habiturii. ipse
iam dudum somnii revelatione ectoctus. fius p[re]dicere so
lebat. Mansit autem in episcopatu annis. & iiv. seputuis;
est ineclesia scij petri in qua omnii episcopoq. domnuer
nenslii sunt corpora de poſita. De quo una cui consor
tib; euisde fui, graduis recte ac ueractiter dici potest. '
qua corpora ipſoq. in pace seputa sunt. & nomen
eoq. unuet in generatione & generatione. Ut enimre
uiter dicta. tantii perfectus spiritualis tempore presidat
illius ecclesia anglo. quantii nüqui à antea potuere
coeperunt; Cuius p[er]sona uta etate & obtit[ur] epithaphii
quoq; monumenti ipſi uerſib. heroici. & iur pat
lam & lucide cunctis illo aduementib; pandit. Quorui
primi sunt hi; huc facer in tumba paufat. cui corpore
presul; quie nume theodorum lingua p[er]laſque uocat.
princeps pontificii. felicem summus q; facer dict; limpidâ
discipulâ. domnata diskerrut;ektum autem hi; Namque

diem nonnæ decimæ septembris habebat, cum carnis claustra
splê egreditur, alma novæ scandens, felis comfortia uttæ,
caub; angelicis, u metus in arce poli; Successit autem theo
doro mepiscopato bereavus; qui erat abbas in monasterio
qctuata hostii aquilonale fluminis genladæ po- siti-
racuwile num cupatur; uræ ipse scientia scripturarum
imbutus. Fec et ecclesiasticus sumul ac monasterialib,
disciplinis summe instructu! tamæ de preffori suo
minime comparandus; qui electus quid est me p[ro]co-
patum anno chnce in carnationis de. ex. se-cundo,
die primo mensis uilii, regnantib; in cantia iuctredo æ
sueb hardo. Ordinatuis autem anno sequente, tercio die
kalendarii uiliarum chnce, agodiiunoe, metropolitana
episcopo galliarum, æ sedat in sede sua pridie kalendarii
septembris domnua. Qui inter multos quos ordinatam
antistes, etià gebmundo rofensis ecclesie p[ro]sule defuncto-
tobià p[ro] illo conscra uat, uiru latina greca, æ. saxonica
lmgua atq, erudttione multipliciter instructii;

E O tempore uenerabilis acu omi honorificentiano
minandus famulud, xpiæ sacerdos ecgberet, quę inhi
berma infula p[er]e grumă ducere uttă p[ad]ip[os]cenda
in cœl[us] patria retuludus. p[ro]posu[n]t animo plurib, p[ro]desse,
id est tinto opere apostolico erteui et aliquib, earuui quę
nondiu audierant gentib, evangeli zando commutere;
Quæ in germania plurima noverat esse natione:
aqub; angli uel saxonel qui nunc britannuæ in column
genus æ origine divelle noscitur; unde acteniui auu
cuna gente brittonu[i] corrupte germani num cupantur.
sint autem fre[]sonei: rugini, danav huiu antiqui saxonu
boructuari, s[ui]n alii p[ro]plures h[is]c[ie] in partib, populi
paganus ad huc rritib, seruientel ad quos venire p[ro]katiu

xpi miles circumnascens britannia disposuit. si quos
forte ex illis erectoris satane ad xpi transfferet. valeret
uel si hoc fieri non posset. romã venire ad iudenda
atq; adoranda beato; apostolo; ac martyrii xpi lumi
na- cognitaut; sed ne alioq. horu pficeret. supina illi
oracula simul & opera restiterunt. si quidem electis locis
strenuissimis & ad predicandum uerbi idoneis ut pote
actione simul & eruditione p[er]claris. preparatis omnib.
que nagantib; esse necessaria uidebantur. venit die
quada mane primo ad eui imus de frìb. disipulatus quon
da in britannia & minister do dulecti sacerdotis bovisi.
cii esset idem bosil p[os]titus me. nasterii mailrosensil
sub abbate eata ut su[n]narratimus. referens ei uisione
que sibi eade[m] nocte apparuisset; cum expletis inquens
hyminis matinalib; in leo d membra posuisset. ac leus
mi sommus obrepuisset. apparuit magister quondam
& nuttitor. amavit imus bosil. interrogavit q; me
an cum cognoscere possem, dio; eti[que] tues eni bosil;
atque. ad hoc inquit veni ut responsum dui salutato
ris ecberto ad feram. q[ui]c[te] tamen referente oportet
ad illiu venire. Die & illi. quia non uulet iter quoque
p[os]tit implere; Di[en]i voluntatibus. est. ut ad colilbe
monasteria magis p[ra]gat docenda. br. autem columba
primus doctor fidei xpiane transmontanus pictis ad aq
lonem. primus q; fundator monasterii q[et] minula mul
tis dui seco; pictoq; populi uenerabile manu. Aliy
uidelicet columba. nume ànonnullis composto acella
& columba nomine colunm celli uocatur; audiens aut
uerba iusionis egret. p[re]oept fratri quiret ulerat ne
cuiuia hec referet alter. ne forte iusionia est ut
sio; ipse aut rei in tactus considerans. ueru e[am] timebat.

Hec tamen apreparando tinere quo ad gentes docendas
uret cesseret uolebat, at post dicit paucos rursum vent
ad eum p[ro]fatus est dicens: quia & ea nocte sibi post ex
pletos matutinos bovis p[ro]istu[m] apparuerit dicens,
Quare tam neglegenter ac tepide diuisti egberto
que tibi dicenda precepit: at nume iade & dic illi
quia velit nolit debet ad monasteria columbe venire,
quia anatra eorum non recte incedunt. O portet aitè
eui ad rectum hec tramitè revocare. Quibuscumque
denuo preceptt fratri ne hec eus pate faceret: ipse il
tam & si certus est factus de uisione nihil hominis temp
tant[us] est dispo[s]tum eui fratribus; memorat[ur] incipere
eumq[ui] iam nui[m] in posuissent: quę tanti tinerat
necessitas possebat. atq[ui] oportunos aliquod dicit uen
tus ex p[er]spectant. facta est nocte quaedam tamen tempes
tal[que] p[ro]dictus nonnilla exparte h[uius]que in nui[m] erant
reb: ip[s]a in litibus iacentè inter undal[em] remaneret.
Salutata sunt tamen omnia quę erant egbertus & s[acri]
orum eius; Tum ipse quatu[m] p[ro]pheticus illuc dicens: quia
pp[er]t me est tempestal[que] hec: subtraxit se illi profe[ti]onem
& remanere domi p[er]fus est, at u[m] nui[m] de s[acri]eis ei uo
cabulo iu[n]bret: c[um] esset & ipse contentum undique ac
doctrine scientia ius[que]n士: n[am] multo[m] annos in h[er]ibernam
p[er]e[gr]ui[s] anachoreticam in magna p[er]fectione iustam
egerat: ascendit n[am]em & fresià p[er]uenens duob[us] annis[con]
tinu[s] genti illi ac regi eius radibolo uerbum salutis pre
dicabat: neq[ui] aliquem tanti labor[em] fructu[m] apud bar[bar]os
inuenit audito[rum]. Tum reuerens ad dilectę locum p[er]e
g[ram]ationem solito[m] insilento uacare diu[i]o cæpit: & q[ui]
ex externis pro desse ad fidem non poterat: h[uius] amplius ex
iustitii exemplis pro delle curabat;

Vit autem indet iur chii egret quia nec ipse ad p[re]dicant
dum gentib, venire per matebatur, recentis ob alia
s[ec] eccle utilitatis de qua oravulo fuerat pre montus.
nec unjebret illa[] cleuenuens in partes quicquam p[ri]
ciebat, temtanut ad huc in opus uerbi mittere uros
kay, in dustrios in quib, eximius wj illibot prefatter
gradu et merito p[ri]fulgebat, Aui eil illa ad venissent
erant autem numero xiv cluertentes ad pipinu induc
francor, gratanter ab illo suscepti sunt, et quia nup[que]
riorem fresiä ex pulso in de rabbo clo rege coepenit.
illo eos ad p[re]dicandia m[itt], 3 p[er] quoq; imperiali auc
tortate uuan[;]s ne qu[ia] predicantib, quicquä moles
tie in ferret. 'multis q; eos qui fid[em] suscipere uellen
beneficu[;]s ad tollens. Unde factu est optu[al]ante gr[ia]
diuna ut multos in breui ab idolatria ad fidem con
uerterent x[pi]; Horu fecit exempla duo quid[am] pres
biteri de natione anglo, qui in hibernia multo tem
pore p[er] eterna patria exilauerunt, uenerunt ad
pu[fi]ciä antiquorum s[axon]i si forte aliquos ibidem
precreando xp[o] ad quinere possent, Erant autem
uniu[;]s ambo s[ic]ut devotionis s[ic] et i[u] vocabuli nam[que];
itter q; eoq, appellabatur eu[al] 'ea tamen distincti
one ut p[er]duer[sa] capillo, specie unu[;]s niger eu[al]
alter albiu[;]s eu[al] diceretur, Quoq, itter q; p[ietate] rei
gionis imburtu[;]s fed niger eu[al] magui s[ac]taru[;]tute
rarum erat scien[ia] institutu[;]s; Aui venientes imp
umeiä in trauerunt h[os]piciu[;]s eu[al] d[am] illuc; p[et]e
runt q; ab eo ut transmaterentur ad satrapam qu[ia]
s[up]er im erat eo quod haberent legationis et canu[que]
utilis q[ui]d[em] deberent ad illu p[er]ferre. Non en[i] habent re
gem idem antiqui saxone[s]: fed satrapas, plurimos su[que]

genti prepositus, qui in gruene belli articulo mittunt
equaliter fortes & quæ cumq; sors ostenderunt, hunc tem
po re belli ducē omnem secuntur huc obtemperant,
pacto autem bello rursum equalis potentie omnem suum
satrape, Suscepit ergo eos ulicibus & ymitens se muttere
eos ad satrapā qui supere erat ut petebant, aliquod dieb;
secuī retinuit. Aliu cum cogniti essent barbaris quod
effent alteruis religionis. nam & plalmus temp. atq;
orationibus uacabant. & cotta die sacris cuius do iactum
salutariis offerebant. habentes secum uascula sacra &
tabulam altariis uice dedicatam suspecti sunt habeti
qua si puerirent ad satrapam & loquerentur cum illo,
auerterent illu adiſſus. & ad nouam xpiam fidei reli-
gionem tranſſerrent. Sic que paulatan omni eo[rum p[ro]
ueterē coqeretur noua mittare cultura; ſtag; rapuerunt
ſubito & interemerunt album quidem c[ui]ualdi u[m]lo ei oc
cisione gladium; nigellum aut longo ſupplici[que] cruciati
& borrenda membro[rum] omnium discerptione; Quid inter
emptos. in reno piecerunt; Aliud c[ui]n satrapa ule quę
uidere uolebant audiverſt. iratiuſ est ualde. quod adſe uenire
uolentes p[ere]grimi n[on] p[er]mutterentur. Et mutens de
cuidit uic[u]anos uſſos omnis iucuiq; in c[œ]nndio consumpſit;
p[ass]i ſunt autem p[ra]ſati ſacerdotes & famuli xpi. & nonarui
octobrum die; nec martirio eo[rum] e[cc]leſiā de ſuere num
cula; nam cum p[er]empta eo[rum] corpora omni ut docimus
apagans effent miecta. contigit ut hec contra im
petum fluiti decurrentis p[er] xl. ſere milia p[ass]i.
ad ea uſq; loca ubi illoq erant ſocii tranſſerentur;
Sed et radii luci p[er]maximus atque ad c[el]ui uſq;
altus omninocte ſupra locum fulgebat illu ubiuiq;
eos p[er]p[u]enisse contingere[re]. & hoc etiā pagani quæ eos

occiderant, mittentur; Sed et unius ex eis in unione non
turna apparuit, cujus de sociis suis, cui nomen erat
almon. Iurò illustri et ad se de quo; nobili qui de
multe factiis erant monachus. in dicunt quod eo loco cor-
pom eor, posset invenire. 'Ubi lucê de celo terris orta
duasse conspiceret; Quod uta completum est, In uentura
namq; eor corpora uta honore martyrib; condigna
recondita sunt. 'Et dicti passionis uel in uentionis eor,
congrua illi in locis ueneneratione celebratur; Deniq;
gloriosissimus dux francorum. Pippin. ubi hoc conperit.
misit et adducta ad se eor corpora condidit eum multa
gta colonie cuittate uta reni; fertur autem quia in loco
quo occuti sunt. Fons ebullient qui in eodem loco ius; hodie
copiose flueant. Si dona p[ro]funeat.

P[ro]nunc. s[an]tæ temporis; adjuvntur eor in presi[]næ mor
ut comperiri. Willi B[rot] dată s[ibi] aprinçipe lien
tam ibidem predicandi. accelearavit venire romæ cujus
sedis apostolice tunc ergu[n] papa pre erat ut cumeu[n]
licentia & benedictione deffatrum euangelitandi gen
tib; opus miret. 'Simul & reliquias beatæ, apostolæ, ac
martyrum & pi ab eo se sperant accipere. 'Ut d[omi]n ingen
te cui predicaret destruens idolus eccles[iar]i institueret.
haberet in p[ro]tui reliquias seque, quas ibi intro duci eret
quib; que ibide[m] depositis consequenter u[n]e, honore quos
effent ille singula quae; loca dechicaret. Sed et alia p[plu]
ra que tanti operi[m] negotii querebat uel ibi diu[cere] uel
unde accipere cupiebat u[n]iquib; omnib; eum s[ia] uotu com
po[si] et effe[ct]us ad predicti diu[m]i rediit. Quo tempore
fratres quierant in presi[]næ uerbi ministerio manipulatu.
elegerint er su[m] numero iurii modestii morib; et u[m]n
sunt ut in corde. u[n]que iuriti qui eis ordinare tur amar}

P

tes quie in britannia destinatii ad peticionem ex. ordi
naut reuerentissimui uulfrid epis qui cum forte pa
tria pulsiu in mercia regionib; evi labat. non eui
eo tempore habebat episcopium cantia, definitio quidem
theodoro. sed nec dum bertualdo successore eui qui
transmare ordinandui erant ad sedem episcopatus su reuer
sho. qui iudelicet iusebert accepto episcopatii de britan
ma regressu. nò multo post ad gentem brunetuarum
secessit ac multos ex, predicando ad iua uernatis p[ro]dicti.
sed ex pugnatis nò longo post tempore brunatuari is
a gente antiquo. saxonum dispii sunt quolibet hi quia
uerbi recoeperant ipse antistes cù quib; dam pippum
peciit. Qui interpellante bruntrude comiuge sua.
dedit ei loci mansionis munula quada rem quę lin
qua ex. uocatur in lattore. in qua ipse constructo mo
nasterio quod actenus heredes possident eius. aliquia cum
continentsimâ gessit utat. ibid, diē clausit ultum,
post quâ iu p. annis aliquot inſtia qui ad venerant do-
cuerunt. misit pipin ſauente omni consensu. uirum
uenerabile. Willib. Roder. Româ. cui ad huc pontif
cattum S. R. et al. habebat. post则 anſt eidem Fresonu
genti archi episcordinaretur. Anod etiam petierat in
pletto est. anno ab incarnatione chri. dc. xc. iij.
Ordinatus est autem in ecclesia feci martiris cecilię die na
talis eius. in postto ſibi apapa memorato nomen ele-
mentis. ac moru remissus ad sedem episcopatus ſui idem
post chief. cuius ex qua in urbe uenerat. Donavit autem
ei pipin loci earthe d[re] episcopatus in castello ſuo illuſ
di. quod antiquo gentium illarum uerbo habebat. idem
oppidiui uulterey. 'Lingua autem gallica trajectii in quo
e dicta ecclesia reueruntur. illius pontifer. longe

late q; uerbu fidei predicans multos q; ab errore reuocans. plures p illaſ regioneſ eccleſiās ſed & monasteria non nulla conſtrixit; Nam non multo poſt alioſ quoq; il lus in regionib; ipſe conſtitut ad teſtificet. 'ex eoq. numero fratrii qui nel ſecum uet poſt ſe illo ad predicandum uenerant. 'ex quib; aliquanti uon dormierunt indiō. Iſpſe autem uulbrord cognomento clementſ ad huc ſup. est: 'longa iā uenerabilis etate ut pote triceſumum & ſeſtii inepiscopatu habens annu. ' poſt multi pli ces multie celeſtis agoneſ ad premia remunerationis ſupne tota mente ſuſpirant;

h
is temporib; miraculi. memorabile & antiquo. ſonile inbritannia facti est; Namq; ad excitatione nè uuentiui de motè amme. 'quid à aliquamdiu moriuiſ ad uta resi rrevit corporiſ. & multa memo rati digna que uicenat narrant. & quib; hie aliqua breviter pſtringenda ee pittuiy. Crat orgo pater fa miliaſ in regione nordanbymbroq. que nocatur meu nenngii religioſa cii domo ſua gerens uta. 'qui inſir mitate corporiſ tacti u. 'b. hae crescente p diſ ad ex- trema p ducti u. primo nocti tempore deſinutusè; ſed diluculo reuocens ac repente ſefidenſ omnes qui corpori ſlentes ad ſederant timore immenſo p eulſo inſugâ converit. Wor tantii que ampliſ amabat. 'quam u. multu tremenſ & pauda reman ſit; quâ ille consolatus: noli iā uinquit timere. 'qua uom uere ſurreu inmorte qua tenebar. 'a apel homu neli ſion iterii uuere pmiſſu; Non ea tamen quo ante consueuerä conversatione. ſed multii diſumdi ex hoc tempore uuendii est; Station q, ſi ſugens abu ad uillule oratoriï & uſe; ac chie in oratione p.

suffens. mor omne quâ possederat substantiâ in
tres duisit portiones. Equib. una commi. alterâ filiis
eradidit. tertia libi retentans. statim pauperib. distri
butt. hæc multo post seti curis absolutius. ad monasterii
modios quod tudi fluminis circuiflex. maxima ex par
te elauditur. puerit acceptit q. tonsura. loci secrete
mansions quâ püiderat abbatis intruitt. & ibi uk; ad
diem mortis unam mentis & corporis confictione
pediturant. ut multa illu que alios laterent. uel horen
da uel desideranda iudisse. &c. filia quæ sibi et alia
loqueretur. hæc autem aut hoc modo quæ iuderat. hucid
mquinens aspectu. clarus erat in dumento qui me du
cebat. in cedebam autem tacentes ut iudebatur in estra
orti solis sol stiâle. Cuiq. ambularem. de uenam ad ual
tem mutte latitudinis ac p[ro]fuditur. infinitate autem
erat longitudinis. quæ ad ienam nobis sita unum latum
flammis ferventib. numui erat terribile. alterum
ferrenti grandine ac frigore numui omnia p[ro]flant
atq. ute n[on] minuïs intolerabile preferebat. S[tr]uiq.
aut erat animab. hominum plenum. quæ incalibunt
inde iudebantur quæ si tempestati ompeui ac tui,
Cum emi num feruoris in meni tolerare non possent.
psiliebant inſere in mediu frigoris inſedi. Et cum
neq. ibi quippiâ reque in uenire ualerent. reſilie
bant ruris uirende in mediu ſtamarii mextingiu
bilii. Cuiq. hæc inſedi uicilludine longe late q;
p[ro]ut aspicere poterit. ſine ulla quietis unter carpide
in numerabilis ſpiii deformi multitudinor quere
tur. cogitare coepi quod h[ic] fortasse e[m]feru[n]t. de cujus
tormentis in tolerabilis narrare ſepiis audiu.
Respondat cogitationu mee ductor qui me p[re]cedebat.

Non hoc inquiens his spicereis, non enim hie infernus e ille
quë putaſ, at eui me hoc spectaculo tæn horrendo preteri
tum paulatim in uteriora p duceret, iudi ſubto ante
obscurari incipere loca, æ tenebris omnia replet, Quas
『iantrarem』 in tantii pauliſp. condenſte ſiut, ut mebli
preter iſſaſ alſpicerè, excep ta diu tarat ſpecie e veste ei
qui me ducebat, et cùp gredere mi ſola ſub nocte p iuonbrai,
ecce ſubto apparent ante nos erebri ſtămarii tetrarrii
globi. ascendentes qualiſ de puteo magno; murſi q. deci
dentes in eunde; Quo eui p. ductus et ſem repente ducor
meuſ diff paruit, ac me ſolui in medio tenebrarii vor
rende uil homiſ reliquiit, at eui idè globi ignui ſine intermiſ
ſione modo alta peterent modo una baratri repeterent,
cerno omia quæ ascendebant fastigiaſ iammartii, plena
elke ſp tab; hominu, quæ instar ſaui ſullarui eui ſumo aleon
dentium, nunc ad ſublimiora picerentur, nunc retrac
tis ignui uaporib; relaberentur in p ſi ſunda; Sed ə fetor
me comparabilis culeſcere uaporib; ebulliens, omia illa
tenebrarui loca replebat, et eui duntui ibi paudus con
ſterè, ut pote incei tis qui d agerè quo uerverè gres
ſion qui me ſinuſ maneret, auclio ſi ibi tii post terga
ſoniti in maniliſimi ſletus ac miſeruni ſumul œ caechnui
erepitantè, qualiſ wilgi in docti captus hoſtib; inſutantur,
Ut autem ſoniti idè clarior redditus ad me uſq; puenit,
considero tur bæ malignæ ſp iui, quæ quinq; animas
homini merentel enilantesq; ipfa multii ex utans œ
chachomans, medias illaſ trahebat in tenebraſ; Equib,
indelicet hominib; ut dinoscere potui, quidam erat
ad tonſus ut clereuſ, quidam laieuſ, quo dæ femma,
Trahentes aut eſ malignu ſpſ. deſcenderim in me
dui baratri illuſ ardentis, facti q; est ut eui lon

gius sub eumrib; eis fletu hominu & rusii demoniorum
clare discernere nequirè: 'Sonii tamen ad huc pmuseui
maurib, habere; Interea ascenderunt quodam spiium
obscuro, de abysso illa flamulioma: 'a ad currentes
circum dederunt me atq; oculis flamantib, & de ore
ac narib; igne putidu efflantes: 'angebant forcipib,
quoq; igneis quos tenebant in manib; mmabantur
me comprehendere: 'nec tamen me illatenus contin
gere tam a & siterre presumebant, Quicui indiq;
uerlii hostib; & cecitate tenebrarii c. onciusul huc illuc q;
oculo: circiferre siforte alumde quid alculi quo kal
uarer aduenret: 'apparuit retro una qua venora
quali subgor stelle mecantis in ten tenebrak; Aiu paui
latum crescent & ad me oculis festmans: 'ubi apppma
unt: disphis sunt. & auſtuerunt omnef qui me forcipib,
rapere querebant: 'ſpl in festi; Ile aut qui adueni
eus eol fugaut: erat ipse qui me ante ducebat, Aiu
mor conversus ad dentera iter quas contra ortium
ſolus brumale me ducreo, coepit, Nec mora exempti
tenebris: in aural me serène lucis edict, Cumq;
me in luce apta duceret. Iudi ame nol murii pma
xumu: 'cuius neq; longitudini hinc uel inde neq; al
titudin illius esse terminus iuderetur, Cepi autem
murari quare accederem cum meo nulli iannu uel
fenestram ut aſcenſum alicubi conspicerè; Cum g
puemſkemus ad murii: 'statim nesero quo ordine ſiu
muſ in ſummitate eius. Et ecce ibi campus erat latiffi
muſ ac leſſimus: 'tanta q; flagnuta vernantium
ſtoſculor, plenus: ut omne mor fetore tenebroſi for
nacis qui me piaſerat: 'effugaret admiringi huius
ſlautus odors. Tama aut lue cuneta ea loca per

fuderat, ut omnes splendore dixi, sive solis meridiani
radiis, uiderentur esse preclarior; brante et, in hoc corpo
in numeram hominum albatrogenicorum conventicula, sedes est;
plurime agminum letantium; cumque, unter choros se
lacui in colorum medius me diceret, cogitare coepi quod
hoc fortasse esset regnui celorum, de quo predicari se
pius erat. Respondat ille cogitatu meo, non in quia
ens. non hoc est regnui celorum, quod ait. etiam; cumque, pce
dentes transfferam. & has beato. mannonel spumum.
aspicio ame nos multo maiorum lumorum grum quia
prout in qua etià vocè cantantium dilectissimam audiens,
Sed & odoris flagrantia miri tanta de loco effudit de
batur. ut erat, quę antea de gustum quali maxi
muni rebar. iam pnodicus michi odor uidebatur. sic
etià iux illa campi florentis eximia in comparatione et
quę nunc apparuit lucis. tenuissima prorsu iidebat &
parua. In cui amentatè loci cum in intraturofperare,
repente ductor substitut, nec mora greffum retorquent.  
ipfame qua iemmis iua redidit. Cumque, versione
p uenirem ad mannonel illius letas spumii candidatæ,
docte mi. Sei que sive iux omnia que vidisti. Respon
di ego; non, & att. Vallis illa qua aspessi flammus
feruentib; & frigorib; horrenda rigidus. ipse locus
in quo eraminande & castigandc sunt anome illorum,
qui differentes confitteri & emendare kelela que feci
tant. in ipso tandem mori s article ad penitentiam
confugunt. & sic de corpore execunt. Qui tam qua
confessione & penitentià uel in morte habuerunt,
omnes in die videlicet ad regnui celorum, puenunt. Mul
to autem preces uidentium & elemosine. & i summa se ma
xone celebratio meffarum, ut etià ante diem videlicet

liberuntur ad illi, ad illius, porro pietatis ille flammus, hominis ac pittoris quæ iudist. ipse est in quo recipientur animæ exs. quæ in bonis quod operib. de corpore exerant, non tamen sunt tante perfectis ut in regnibus, statim mereantur introduci. Qui tamen omnes in die iudicium adiutoriæ xpiæ gaudia regni celestis intrabunt. Næ quicumque, in omni verbo et opere et cogitatione perfecti sunt, mori de corpore egessi ad regnem celeste, puemunt. ad cui uicula ptinet locus illè. ubi soni canonicæ eulæs. eum odore suantatis ac splendore lucis audist; tu autem quanime ad corpus reuerit, & rursum inter homines unire debet. Si actus tuos euriosus dicitur & moret. Sermones q. tuos in rectitudine ac simplicitate seruare studuerit. accipies et ipse post mortem loci manerent. inter hec que cernit aegima, letabunda, spina beatæ. Namq. ego eum ad tempus abkeſſis est. ad hoc feci ut quid de te fieri debuſset agnoscere, hec mihi cum duſset. multum de testatuſ ſim reuerit ad corpus. delectatus nimur in ſuantate ac decore loci illius quæ iustuebar. ſimul et consortio exs. quos in illo iudebam. Hoc tamen aliquid ductore mei rogare audebam. Sed inter hec, neque quo ordine re pente me inter homines unire cerno; hec et alia quæ iudicem idem iur chrii non omnib. paſſim deſidiolus ac utæ ſi in curiosis reſterre uolebat. sed illius soliunodo qui ius tormentos metu perruti, uel ſpe gaudiori, p[er]ennui delecti, perfectum pietatis et eruditi uerbis au

rure uolebant,Denu q; in uicuna celle illuſs habita
bat quidam monachus nomine hemgili presbitera
etia quic boniſ actib; adſqualabat gradu p[ro]minens.
qui ad huc ſup est & inhiberna inſula ſolttaruſ ul
timä utte ſtate pane cibario & frigida aqua ſusten
tat, huc ſepuſ aſtundewirui ingrediens auduut ab eo
repetita interrogatione quæ & qualia eſſent quæ
exutus corpore uiderit p[ro] cui relationè quo q; ad ag
nitionè p[ro]uenire quæ de h[uius] paucæ p[ro]ſtrincurim; h[uius]ra
bat aut[em] uſioneſ ſuas & ià regi uilfrido uiro unde-
cumq; cloſuſimo & tam libenter tamq; ſtudioſe ab
illo auditiu est ut ei rogatu monasterio ſup[ro] memorati
indituis ac monachica ſit tonſura coronatiu atq; ad eui
audiendu ſepuſſione cui illas inpartes de uenuſet decede
ret. Cui uide liſet monasterio tempore illo religioſe.
ac modeste utte abbaſ & presbiter eccl[es]iald p[er]erat qui
nume episcopale undiſkarnenſi eccle[c]atheſtra condigni
gradu actib; ſeruat accepit aut[em] meode monasterio
loci manſionuſ secretiorè ubi liberi uſ continuuſ onati
onib; ſamulatui ſui condit[i]or[u] ſua[aret. Et quia locuſ
ipſe ſup ripam ſluu[n]iſ erat ſituſ. ſolebat obmag
nui castigandi corpori affectui ingredi ac ſepuſ
ineo ſup meantib; undiſ immergi ſic q; ibide qua duſuſ
tinere posse indebat tur p[ro]ſalmi uel precib; inſiſtere ſi
xiuſ q; manere ascendente aqua ſluu[n]iſ uſq; ad liu
bos aliquando uſq; ad collui at que inde egrechien
ad terra numquam ipſa uestimenta uda atq; algida
deponere curabat donec ex ſuo corpore cale fierem
& ſiccaentur. Cumq; tempore hiemali de fluently
circu ei ſemiſtraſtarui eruſi[ſ] glacierui quaſ ipſe alii
quando contruerat quo haberet locii ſtandi ſiue

inmergendi in fluo. dies erent qui iudebant
miriur. hoc enim erat iuro nomen quod
tantã frigorif. aspernitate illa ratione tolerare pre
ualeſ. 'respondebat ille simplicer ac moderare na
ture. erat namq; homo simplicis ingenii, frigitora
ego iudi. Et eunq. dicerent miri qu'dam austeram te
nere continentia velib. 'respondebat, austeriorum
di. Sic q; uſq; ad diem uocationis ſue. ut fatigabili celeſ
tum bonam. deſiderio corpus ſenile inter cotidianam
veniam domabat. 'multisq; & uerbo & conversati
one salutati sunt;

At contra ſunt quidam in proiumia merci. eunq. in
ſioneſ ac uerba non autem & conversatio plurimis ſed
nonsibi met ipſi p[ro]ſunt, ſunt temporib. coenredi. qui
poſt edilremum regnaut. iur in layco habiti atq.
officio militari politiſ; Sed quanti[mi] p[ro]dudtria ex
teriori regi placens. 'tantum p[ro]terna ſin met negle
gentia diſplicens. ad monebat q[ui] illi ſedulo. ut confi
teretur & emendaret ac reiinqueret ſeelera ſua. 'prius
quia ſubito mortis articulo tempus o[n]mè penitendi &
emendu p[ro]deret. Veri[mi] ille frequenter licet admonit.
ſpernebat uerba salutis ſek q; tempore ſequenti pe
nentia[que] actur[i]i ſe le p[ro]mittebat, hec i[n]tant[i]i acuſ
inſurmitate decidit inlecti. atq; acri cœpit dolore
torqueri, ad quę ingressu[rum] rei. diligebat omni eun
multum. 'hortabatur ut iu[n]tune ante qua[n]nare reſt
penitentia[que] ageret commiſſorii, ac ille respondit. non
ſe tume uelle confueri peccata ſua. ſed eun[que] ab i[n]ſir
imitate resi[urget]eret. ne ex p[ro]barent ſub ſodaleſ. quod tume
re mortis faceret. ea que ſolp[er] facere noluerat. for
titer quidem ut ſibi iudebatur locutus. ſed mirabi

liter ut post pateat quoddemonea fraude seducit, Cum q; morbo in qua uolentem demno ad eum iustitandum ac docentur ex inuret, etiam abbat ista tim innumerabilibuscem, Quid ius modo quid huc vendita? Non emi in aliquid utilitatis aut salutis potes utra eonferre, de ille, Hoc inquid ita loqui, Vide ut sami sapient; Non inquid in animo, sed pessima michi seientia certus p[ro]ocuit habeo, Et quid in quid hoc? Paulo ame in quid in eraneur domui hanc duo pulcherrimi uelenes et resederunt eircame, unius ad eapud et unius ad pedeſt, p[ro]tinet q; unius libelli p[ro]pulchrii sed uchemer modicum ac mieli ad legendam dedit. In quo omnia quę unquam bona feceram uti uelenſcripta repperi, hec erant namui parlea et modica reepe ruit eodemque neq; aliquid in dicebant, Tum ſubto ſupuenit everentuf maligno, & horridorum multu ſpirituï domi q; hanc & everus obſedit, & utiſ mauma ex parte residenſ impleunt, Tunc ille qui & obſeuritate tenebroſe faciet & primatuſedima ior esse uidebatur eoq; p[ro]ferens eodem Horrende in ſionu & magnitudinis enor[u]ſ & ponderiſ pene in portabilis, Jus[te]t uideuſatellit; ſi uis michi ad le gendri deferre, quę erim legisſem in uenio omnia ſoelera non koli que apere uel uerbo, ſed etiam quę tenu iſtuma cogitatione peccavi, manu eſt iſtum ueo tetiri eſt eſſe deſcripta letteri, Dicebat q; ad illos qui in die demant iuros albatos & preclaros, Quid huc ſed etiſ ſa entes certiſume quia ni est iſte, Responderi ut, Veri diu[i]tis accipite & incumulati damnations u[er]e duce, Auo dicto ſtatam disparuerunt, Surgentes q; duo nequaqua[m]i ſp[ro] habentes in manub, uomerer p[ro]ſert

- me unus in capite & alius in pede, qui videlicet modo cum magno tormento irri, impunt in unteriora corpo rius, me mori, ut ad se in uicem puerunt moriar. & paratus ad rapiendum me demomb, univerunt claus tra p. trahar; Sic loquebatur miser desperans, & nò multo post definitus, penitus & quia ad velle tempus eui fructu venie facere sibi secur. in eternis etone fructu poenis sub duciis facti, De quo constat, quia sicut beatus papa gregorius de quib, dæ scribit, non p[ro] se ista eunon p[ro]fuere sed p[ro]alii iudicet qui eui intertion cognoscentes differre tempus penitus diu uacat tumerent, ne impuio mortis articulo p[ro]eventi impenitus peruent. Quod aut codie of duer sol, p[ro]bono s[ui]e malol[ii]s sibi iudic offerru, ob id s[ui]p[ro]na dispenſata one factu est, ut memoremus facta & cogitatio n[os] nostras non inueni de ſuere, sed ad eulogium ſi mi udieſi eimeta ſeriaru & ſiue p[ro]americus angelo ſi ſi nobis ostendat ſiue p[ro]hoste[ur]. Quod ut prius ſean didi codicem ptulerimt angeli, cladem atque demo n[os] illi p[ro]parui ſi ut enor me, an unu aduertem diu.

Nou aut ipse fratre quę utinam non nossem, euius
etuâ nomen ſi hoc aliquit, p[ro]desse dicere possem.

positi in monasterio nobili, sed ipsi ignobiliter unentè. Corripiebatur quidem sedulo akratrib, ac majorib, loci atq. ad castigationem utam converti am monebatur. et quam uis eos audire noluisset, tollerat batur tamen ab eis longanimiter ob necessitate ope rum ipsius exterius; frat eni fabrili arte, serviebat autem multii ebrietati et ceteris utem remis, siorum illecebris, magis, in officia sua die noctuam, residere, quâ ad pfallendu atq. orandi in ecclesia audiendu q, cum fratrib; uerbii utem concurrem con iuenerat. Unde accidit illi quod solent dicere quidam, quia qui non mult eote iamam sponte humiliatius ingredi, necessitate habet ianmam inferni non sponte damnatus in troduerit, percuissu eni longuore atq; ad extrema pductu, uocant fratres et multii merens ac damnato simulque pitt narrare quia underet inferos apertos. & satanam di merissim in pfrundis tartari, cauphanq; cum ceteris qui occiderunt quin iuxta eis flammus utreib, contra diu in quo, iuxta in quin heu misero in loci despicio eterne pductius esse preparati, audientes hec first, coepetur, diligenter exhortari, ut uel time posset ad uue incorpore pemptentium faceret. Respondebat ille desperans: non est in modo tempus utam mutandi, eii ipse underni undici mei iam esse completi, talia dicent: sive iuxta eis salutis obit & corpus eius in ultimis est monasterii, et humatii, neq; aliquis p[ro]e uel misera facere uel p[ro]almos cantare uel p[ro]sunt orare presumebat. O quâ grandi diu tantia duusit de uter lucem & tenetram beati p[ro]mar tyr stephanus p[ro]hurus mortem, puertate under celos aper tos, under gloria di & e[th]im stantem ad exsulti di & ubi erant futurus ipse post mortem ibi oculos mentis ante mortem.

quo letior occamberet miſt, at contra ſaber iste tenetro
ſe mentis & actionis, inſimente morte iudet apta tar-
tara, iudet damnationē diaboli & sequacui eui, iudet
etiā ſui inſeloe inter tales careerē qui miſerabiluſ ipſe
del'esperata ſalutte periret, ſed iuuentib, qui hec cogno
iuſſent cauſā ſalutis ſua pœtione roſinqueret, fac
tum e' hoc niip or proviuntia berniciorii ac longe late q;
diſſamatii multos ad agendiu & nō diſſerendā ſeeleru
ſuor, penttudinē p[ro]ocaut; Quod utinā ex hinc
etiā noſtaruī lectione litterarui fiat,

Quo tempore plurima par[is] ſcoto[rum] in hibernia &
nō nulla etiā de brittonib, in brittannia rationa
bile & eecleſiaticiui paſcaliſ obſeruantie temp[er]io
donante ſuſceptt, Si quidem ad amnian preſbiter
& abbas monachorui qui erant vii[n]ſulath[ius] c[ir]n[ig]ea
tioniſ grā miſſus àſua gente iuensſet ad alfridii regē
anglo[rum] & aliquaduinea p[ru]ntia moratui iuſeret
vitiuſ eſſe eſte canonicos, ſed àplurib, qui erant eruditi
ores e[rum] ſollerter ad monttui ne contra unuuerſale
eſſe morē uel in obſeruantia paſchali uel in aliuſ
quib, q, decretiſ c[ui] pauciffimis & in extremo mun
di angulo poſtitiu[m] uuiere preſiueret, Oui[ta]tus m[eme]
est, ita ut ea que iuderat & audiен[ti]t m[ec]eſſiſ an
g[lo]qu[em] ſue ſuor, q, consuetudinu[m] libentiffime p[er]ſerret,
ſtrat enu iu[n] bonus & ſapiens & ſcientia ſcripturaru[i]
nobiliffime in[structui], Qui e[rum] domu[n] reclusſet e[ra]u[n]t
ſuol qu[er]an inhi[i]i qui u[er]e eudem ſubditi erant monaſ
terio, ad e[rum] qui[em] cognouerat qui[q]e ipſe toto ex e[corde
ſuſeeperat ueri[tati] ſalle p[duc]ere nec ualuit; Hauga
uit hibernam & predicans e[rum] ac modesta exhortatio
ne declarans legiti[m]ui paſche temp[er] plurimos e[orum]

apente omnes qui abhinnensuï domino erant libertà ab  
errore auito correctus ad unittate reduens catholica.  
ac legittimii pasche temp' observare per docuit, Qui  
cum celebrato inhibernia canonico pascha ad suâ in  
sulâ reuertisset, suo q; monasterio catholica tempo  
rii pasehali obseruantiâ in stantissime predicaret,  
nee tamen p[ro]ficere q[ui] conabatur posset, contigit ei  
ante expletii anni circuli migrasse de s[]elo, diuinaitiq;  
gratia disponente ut iur unitatis ac p[ae]i studiof[us]nonus  
amet ad uttâ raperetur eternâ, quâ redeunte tempore  
pasehali gravior e[ui]s qu[ia] ei ad vertatè sequi nol[em]  
vant eogeretur habere discordia. Scripte idem iur  
de locis se[ns]i librii legentib multis utillim[us] c[um]is  
auctor erat docendo ac dictando gallarii e[pi] arnul[us].  
quod ec[]sa[]n se[]n, venerat hierosolimâ. & lustrata  
omi terra re[pr]p[er]missionis damascii quoq; constantino  
p[oli]m. alexandriâ multas mar[ts] infulas acuerat,  
patriâ q; naugio reuertens ui tempestat[is] inocciden  
talia brittanie littora delatis est: ac post multa ad  
memorati[us] xpi familiu adamnanu p[ru]emens: ub[]doc  
tus in[ser]p[itu]ris se[]q; locoq, gnar[us] e[en] conp[itu]l[us] est:  
ubemissime est ab illo sus ceptus libentius auditus:  
a[de]o ut que q; ille se... locis se[ns]i memoratu digna  
uusque testabatur: cuncta mori the litteris mandare  
euraut, fecit q; opus ut doi multo modo ille: &  
maveime illis qu[ui]lonsui ab e[ui]s locis in patriarche vel  
apostoli erant secreti, ea tantii de his que lectione dud[em]  
eerunt norunt; porreunt aut[em] librii h[uius] Adamam  
alfrido regu ac p[er]euis est larygionem etiamur; ad  
legendu contradit[i]us; S[er]iptor quoq; ipse ab eo mune  
rib; donatus: patrâ remissus est, De cujus S[er]p[itu]l[us]

alis quia de cæpere ac nüe huc historiæ inserere commodum
fore legentib, reor, Seripſte ę de loeo dnice natuutatis
inbune modi, Bæthleë cuittas daud in dorfos ita est,
angusto & ex omni parte uallib, cireuonato ab occidemc
moriente milte paſſib, longa humili ſine turib, muro
p. v. extrema plani verticis inſtructo; In euaſorientali an
gulo quaſi q. c. naturale ſemi antriz, e. cui exterior
paris natuutatis chuse dicti ſi uſſe loci. Interior p[re]ſpe
chis nominatur, hec ſpelinea tota interuìs preeioſo mar
more tecta ſup. loci ubi chis natuus ſpecialuìs traditur
ſee 01 ARJE grande geſtat eccleſiæ. Semper itc hoc m
de loeo paſſionis ac ſeſurrectionis illuìs. In gressuſ aſep
tentrional parte urbe hierofolum, prum de locis ſeis
p. conditio ne platearui duvertendu e ad eccleſiæ constan
tuam, que martyrii appellatur, hanc constantuìs
imperator eo quod ibi cruca chri ab helena matre repta ſt.
magnifico & regio cultu eonstituerit, De hine ab occafu
golgothana videtur eceſſa. in qua erat rupis apparec
illa que quondam ipfa ad fixo chri corpore cruicè p[ri]tut.
argentei m. p. grande ſuſtineris cruicè pendente magna
de ſup rota c[rea] eui lampadib; In fratuero ipſi loci chuse
erueſ execa in petra eripta est. in qua ſup altare pro
defume t[ur] honoratis ſacriſcuiu solet offerri. poſtque interu
in platea corporib, huiu quoq; ad occafi eccle anaſtatis hoc
est ſeſurrectionis chuse rotunda eceſa trib euita parie
tib. duo decem coluui ſuſtentabatur inter parietes ſin
guloſ lati habens ſpueui uę. que tria altaria in trib
loes parietis medi continet. hoc est auſhali, a qui ſonu
& occidentali, hec bis quatuorſ portal id est introitus
pertres eregione parietes habet, & quib quatuor ad uill
turni & am ad eiuui ſpueant. Huiu in medio monuutii

Inu rotundu petra ereisui est. cui culmen intrinsee stans
homo manu contingere potest. ab oriente habens introittu
 cui lapis ille magni appostet est. quod intrinsee ferramentoy
 uestigia usq; in presentis ostendit. Ha ertrinsee iisq; ad culmi
 nus summittat toti marmore tecti est. summui in culmen au-
 ro ornati. aurei magni gestat cruce. In huius monumenti aqua-
 lonali parte sepulchri ameis depe; exisui. longitudinis yu-
 pedi. trui mensura palmaru. paumento alti eminet. introittu
 habens alatere meridiano ubi nōctuq; xvi lampadef ardent
 uib. intra sepulchri uib. sup in margine electro. lapis qui
 ad hostiin monumenti positus erat. nume fihis est. Cui
 parf minor quadrati altare ante ostui nihil ommis
euisde monumenti stat. maior u morientali plaga
euisde eccle loco quadranguli alud altare sublinte-
ammib ex stat. Color aut euisde monumenti & sepul-
chri albo & rubicundo p mixtus esse uidetur. Be loco
 quoq; chlice ascensionis p[ra]tibus auctor hoc n[om]n refert.
 O n[om]s olivarum altitudini montis hyon pare est. Sed lati
tudine & longitudine prestat. exceptis utiib & olimis-
rare forax S[or]boris. Fronenti quoq; & ordei fertilis.
 Neq; eni brucosa sed herbosa & florda. Soli illuís est
 qualitat. In cui summa vertice. ubi d[omi]n ad e[celo]s asce[n
dit. eccl[es]a rotunda grandis. terna[sp] p[er] circuiti camera
tat habet porticus de sup tectat. Interior namq; domi
 pp[er] ch[ui]a corporis meati camerari & tegi non potuit.
 Altare ad oriente habens angusto culmine p[re]ceptum.
in cuius medio ultima ch[ui]a uestigia e[celo] de sup ac rederen
tib terra tollitur. ndh[ui]omnus manet eadeq; adh[ui] specie
 ueluti impressis signata uestigii servat. hec circa e[rea]
 rota iacet ad cerneē alta. ab occasi habens introiosti pen
dente de sup introv deleis magna lampade tota q; die

A

Et nocte lucente, In occidentali eulde eccle parte
fenestre octo totidemque; eregione lampadef infulibus
pendentes ulis, hierosolimam putrissu fulgent. Quarum
lute corda intuenti cum quada alacritate & compone
tione parie facere dictur. In die ascensionis chlice p.
annos singulos musta p acta validi flamminis peella delir
sum uemre consueunt. & omnes qui eccle ad fuerint
terre, p[er]sternere. De situ etià hebron & monumentis pa
trutta scribit, hebron quondam euitas & metropolitæ reg
ni dand. nuncrumque tantum quid time fuert ostendens.
uno ad orientem stadio spelinca duplicem in valle habet.
ubi se pulchra patri archarum quadrato muro encinndant.
capitib uitis ad a quilonem. Et hec singula singulis tecta
lapidib in star balilice dolatis. Trum patriarcharum candidis.
ada obsequioris & ulioris operis qui hæut longe ab illis
ad e, boreate extremamque, muri illius pariter paufat. trum
quoque, feminarum uliorum & minorel memorie cœnumtum.
O nambre collis mille paufibus ammentis h[us] ad boream herbofus
ualde & floridus campestre habens in ueracem plantiè.
incui a quilonali parte quercus abrabe duos hominum
altitudinis truncus eccle encumdata est, hec de opus
culis excerpta prefati kriptoribus. ad senfum quidem uer
boru illius sed breviorib strictis, comprehensam kermo
nibh nostris ad utilitatem legentium historiis indere placut,
plura voluminis illius si qui seire delectat. Uel implo
illo volumine vel meo quod illo dudum strictum excerp
sumus epitomate requirat.

A DNO chlice in cationibus decem albid ree nordan,
bymbros. defunctus est. anno regni sui XIX, nec dum
pleto; cui succedens in imperium suus filius orret puer
octo cireter anno. regnaut annis XI, huius regn

principio antistetis occidentaliij saxonii
hetau. celestè migraunt ad uttâ. Bomus quippe erat
un ac uistus & episcopale uttâ sive doctrina magis insito
sibi iuritii amore. quâ lectionib in iitittus exerebat,
Vemi, reuerentisim antistes pecthel de hiequequentib
suo loco dicentiu est. Aui cii sueciorè ei adelno multo
tempore adhuc diaconus sive monachus fuit. referre
solttus est. quâ in loco quo defunctus est ob merctii seestat
euf multa sanitatii sunt patrata miracula. homines q. p
untie illius soltam ablatii inde pulueret ppç languentes
maquâ mittere atq. huius gusti sive aspersione multis
sanitatê egrotis & hommib & pecorib conferre. ppç quâ
frequenti ablatione puluerit sacer fotta sit ibide facta no
minima. Quo defuncto episcopati quumque illius. individual
parrochials duusus est. una dата dameli quâ uisq. regit.
attera aldi ebelno eui amis. uui. strenuusime p[ro]futur. & alio
& unreb ecclesiastica & in seientia scripturar ii sufficient
in stricti. Vemi; althelm cum adhuc eê presbiter
& abbas monasterii quâ madulfur be nuncupant.
seripfit ubente h[ro]do sive gentis librii egregium aduer
suf errore brittonii quo vel p[al]scha non huo tempore
celebrant. uel alia p[er]plura ecclesiastice castitati & paci
contraria gerunt. Multos q. e[con] qui occident saxonib
subditi erant brittones. ad catholica diuui p[al]sche cele
bratione huius lectione p[ro]favit. Seripfit & de urgutate
libri erinnui qu[ie] in exemptu seduli germinato apere
& uerifib ex ametit & p[er]complet. Seripfit & alia non nal
la ut p[er]ote un undecimq; docillimus. nam & ferrnone
nitidus & scripturar ii ut d[omi] tam liberalii quâ eccle
h[ar]ticar[ui] erat erudttione mirandus. Quo defuncto
p[ontificati] p[ro]e fide iepit furtheri qui uisq; h[ab]die sup[er]

est iur et ipse interperpetuis seis multi eruditus; quib[que] copatii administrentibus statutis inodiali decreto. it p[ro] iuria australi saxonii quę eatenius ad eutatis ventane euntune dantubel p[er]at parrochiale ptinebat. et ipsa s[edem] epiſcopale ac p[ro]priij haberet epiſcopum; Conſecratij[us]q[ui] est eſi primijs antij[es] ad b[rev]t. qui erat abbas monasterii beate memorie iuſtridi epiſ q[ui] d[ic]entur ſeleſei; Quo deſimeto eolla ſubſept officiij pontificatiij; ipſo ait[que] aliquot annos ex h[ac] luce ſubtracto. epiſcopatij usq[ui] h[od]ie cefſaut;

A. N[ONO] autem imperii obedienciu[m] cujusdam regno merciorum nobileſtium tempore aliquando p[ro]huerat, nobileſus multo regni sceptru[que] reliquij, & am venet romani ibi q[ui] adtonij[us] pontificatiij habente constantino de摩 nachijs factus ad lumina apostolque in pe[amb]erum ierum et elymon usq[ui] addi[eb] p[ro]manit utemui, Succeeden ... te inregni cœlredo filio edulredi qui ante ipſi cœledum idem regni tenebat. Venit autem cum illo et. filijs ſigherij regis orien talij[us] s[axon]ii. euj[us] ſup[er]meminum vocabulo. offa. unij[us] amantij[us]ime etatij[us] et unij[us]tatij[us] tota q[ui] ſue genti ad tenenda kruanda q[ui] regni sceptru[que] e[J]eptatij[us]mijs; Quam par di[J]uctus devotione mentis. reliquit uxorem. agros. cognatos. et patria. pp[er]t xpm et pp[er]t euangelij[us] ut in h[ac] utta centuptij acciperet. et inſelo futuro uta[que] eterni. Et ipſe q[ui] ubi ad loca[que] puenerat at rome. adtonus et inmonachus co uta habentu complenſi. ad uſionem beato[rum] apostolque me[J]elis diu[que] defiderat[ur] peruenſi. Eodem[que] anno quo br####intamniam relet querunt. antij[es] exenij[us] uſu[n]ſt post. XL. et annos acceſſi epiſcopatijs di[J]e clauſit extremi. in p[ro]priata quę uocatur inradalij. corpusq[ui] euſi loculo vi dictum. platii est inmonasterii ipſijs q[ui] d[ic]entur

in ripum. & uata honoré tanto pontifici congrui in eccl[esi]a beati apli petri seputtii, De cui statu utte, ut ad priorum pedantes paues que sunt gesta memorem? Cum e[cc] puer bone in dolus atq; etat[em] morib[us] transiens, ita se modeste a[que] curiis p[er] specte in omnib[us] gereret, ut merito a[m] majorib[us], quasi unus er eis amaretur, ueneraretur, amplecteret. Ubi x[iii]i etatis, contigit annu[m] monastica[rum] seculari uta[que] p[ro]tulit, Quod ubi patris uo[n]o narrant, iam e[n]i mater obierat, libenter e[i]us uotis ac desideriis celestib[us] annuit, e[n]i q; c[oe]pitis in[i]stere salitarib[us] uiffit, Venti[que] ad inſultu linduffarvensi, ibi q; monachæ famulatui se contradens, diligenter ea[que] monastice caſtitatis ac p[iet]atis erant ediscere curabat & agere, & quia acris erat ingenui didict crinitiune p[ra]ſal mos & aliquos codices, hec dum quid[em] ad tonſi[u]i ueru eis que tonſura maiores ſunt iuritutib[us] humilitatis & obediencie non mediocritè o insigni[tus], p[ro]t q[uod] & a[ſem] morib[us] & coetaneus ſi uus uist[us] coledi atque affecti, in quo iudelicet monasterio c[um] aliquot annu[m] do ſeruere, annu[m] aduerſt paulatim ad oleſens annu[m] ſagacis imme p[er]fecta[que] iuritutib[us] uia[que] tradebat a ſe[con]t, p[ro]ſuttq; au[n]no uenire roma[que] qui ad ſectè apostolica[rum] ecclesiastici ſi u[m]e monasteria leſ ſeruere, iudere, Quod cu[j] fr[ib] refereret, laudauert e[i] p[ro]ſtitul e[m]q; id quod mente dispoſuerat p[er]ſicere ſuadebat, ad ille confesti uenien ad regui eanſtè, quia not erat e[i] euſu[q] consilio ac ſuffragiis, p[ra]ſato monasterio fuerat ſociate. Indicavit ei desideriui ſibi in eſſe belluy aptoy l[im]ina uistandi. Que delecta bono adoleſſan[ti]s p[ro]ſit, muſit eu[m] cantia, ad rege erconbertu qui erat filius au[m]culi ſui p[ro]ſutan[em] ut e[m]u honoriſce roma[que] transmitteret. Q[ui]o t[em]pore, ibi gradu archiepi honori, un[em] er diſcipuli beati p[ape] g[reg]orii, ut in reß, eccle[se]

fiantes sublitterat institutus servabat. Vincion aliquadui
demoratus adolescens animi viacis. diligenter hujusmodi
spitebat discendit operâ daret. quipenit illâ alius adoles-
cens nomine bisop. cognomento benedictus de nobilibi anglæ.
cupiens ipse româ venire cuius kip'memini, huiusmodi
com-
tatui ree sociaut uulfridu. itaq; illiu secu româ pederet
uiffit. Qui cii lugdini puentissent uulfrid adelfino epo
euiitatis retento benedictus coepii inter iter româ
uif, compleutt. Delectabatur eui amitufs prudentia uerbat.
uueniskâ uenusta uutus. alacritate actionis & constantia
aematuritate cogitationis. unde omnia quæ necessitas ha-
bebat habundanter ipse & sibi euis quâ diu secii erant
donabat. & in his offerebat. ut sivellet parte galliarum
non minum illi regendâ committeret. ac filiâ fratris
siu uirgine illi conjugê daret. euq; loco ipse adoptum
semp. haberet. atque gratias agens pietati quâ erga eui
eum eê peregrinus habere dignaretur. respondat. ppo-
situm se magis alterus conversationis habere. atq; ideo
patria relicta româ iter agere coepisset. Quib; auditis
antistes. eum minus româ dato duce tineris & cunctus
simul que necessitas poscebat tineris. largiter sub minis-
tratis. obsecrans sedulo. ut cui patriâ reuerteretur. pse
ter facere memnisket. Venienit uî româ & orationibus
ac meditations rerui ecclesiasticarui ut animo posuerat
cottidiana mancipatus instantia puenit adamiticam
urii doctissimi ac seuttissimi bo Nika cii udelicet archi
diaconi qui etiam consiliariuserat apostolici pape cui
magisterio uui evangelicæ libros et ordine didicat.
composti palæ rationabilis & alia multa quæ in patra
nequuerat. ecclesiasticis disciplinis ac commoela eade-
magistro tradente pcepit, & cii mensis aliquot ibi

suidiis occupatus felicibis evesisset, redit ad dalfinii in
galliä. quod armos apud eum commoratiis attonsi est ab
eo. et intanto habitus amore ut heredem sibi illu facere cogi
tasset. Sed ne hoc fieri posset antistet crudeli morte preptus
est. et iuilfrid ad sive potuus hoc est anglæ gentis episcopati
referiatus est. Namq; baldit regina missis multib; epim
uiffit interfici. Quiè ad locii quidè quo de collandi serat
secutus est iuilfrut clericus illuus. defiderans cum eo ta
ve si ipso multii phibente parter occumbere. Sed hinc
ubi peregrini atq; orundiu de natione anglæ. cogno
uere carnifices. 'pepercere illu neq; eù truicidare cum huo
uoluere pontificæ, ac ille britanniæ uemens. conumentus
est amicii alfridi regis. qui catholicæ ecclesiæ regulæ sequi
semp. et amare dederat. Undeque ille quia catholicii eum
eè comperit. mori donavit terræ. x. familiari in loco
dicti. Standorf. et non multii post monasterii. fami
larii. in loco qui uocatur in ripum quæ udelacet loci
dederat pridè ad construendu inbi monasterii his
qui seoros sequebantur. uerii quia illu post modum op-
tione data maluerunt loco cedere. quia pascha cathe
licum ceteros q; ritus anonicos iuxta romane œ apus
tolice ecclæ. consuetudine recipere. dedit hoc illu quæ
metiorib inbitii disciplinæ ac morib vidit. Quo intem-
pore ad uisionem p[rae]fatti regis p[er] e[cc]ordmatiis meodè mo-
nasterio ab egilberto ep[ope] g[er]uiffæ. cui sup[er] memmum
desirante rege ut iurare eruditionis ac religionis sibi
specialiter indunduo. comitatu facer dol e[cc] ac doctor.
quæ non multo post detecta et elimiata uti. et sup[er] docui
muus seotorii secta galliæ mittens. cunn consilio atq;
consensu patris sui omni. episcopii sibi rogavit ordi-
nari. eum e[cc] annæ. cireter. xy. eo[d]e egibito tunc epis

copatii agente parisiaca cuitate cion quod aliis epi
ad dedicationem amissit, consequentem multum honorifice
ministerii impleverunt. Quo ad huc in transi maris
partibus demorante, consecratus est in episcopatii eboraei
ubente rege ofiio oceada. Uir scilicet ut sibi memoratii est
et tribus annis ecclesiis sublimiter regens, De hinc ad mo
nasteriis su quod est in leestingae, cura necessit, accipiente
uulfrido episcopatii totius nordanhymbro, puuntie;
Aui deinde regnante ecgfrido pulsus est episcopatu
& alii pillo consecrati antilibet quod sibi meminuit, domini
cturis & cora apostolico papa cauſa dicturus. Ubi natiē
conſcendit ſiante ſauonio, pulsus est freshiā & honoriſtie
ſusceptus abarbari ſirege illo. Algisso predicabat eis
xpii & multa eo quæ milia uerbo ueritatis instituens
a preccatox. ſua, ſordibā ſonſe ſaluatoris abluit. Et qnd
post mocki uulibrot reuerens ſi xpi pontifex in magna
deuotione complectit. Ipsi primi ibi opus evangelii coepit,
Ibi igitur memē cūnoua di p[lebe] feliciter exigens, ſic domani
uenti titer repetit. Et ubi cauſa ei uentilata est p[er]ſente
agathone papa & plurib[us] episcopis, univerſorui vidicio
absque erimine acciſatus fruſſe & episcopatu e[ſ] dignus
muensit est. Quo intempore idem p[apa] agatho c[um] ſinodu
congregaret rome. cxxv. episcopæ aduerſus eos qui una
in chio ſaluatore uoluntate atq; operatione dogmatiæ
bat. Uocari uilſt & uulfridi atq; inter episcopos confidentes
dicere fide ſua ſimul & puuntie ſiue inſi de qua uenerit,
Cumque, Catholicus fide c[ui]ſuus e[ſ] muensit. Placuit hoc
inter cetera e[ſ] h[uius]modi gefiis inſerri p[er]scripti[em], est hoc
modo. Uulfrit d[omi]nabilis ep[sti] eboraei c[ui]tatis aposto
licam feci de ſua cauſa appellans. & ab hac potestate
de certis in certis, rebus, abſolutis. & c[ui] aliis. cxxv.

episcopis in Synodo in iudicii sede constitutus. Et p. omni à quilo-
nali parte britannie. Et hibernie in sulis que ab anglorii
& brittonii nec non scotoe, & picto. gentibus in coluntur.
uerat & catholica fide consesus est. Et c. cum conscriptione sua
corroboravit, post hec reuerens britannia pumæ autra
lui saxonii ab idolatrici retib. ad epi fidè committit. Vecte
quoq; in sile verbim ministros destruunt & secundo anno
alfridi qui post egfridi regnautt. Sede sua & episcopati
ipso rege in utante receptt. Sed post. v. annos denuo accusa
tus. ab eode ipso rege & plurimis episcopatui pulchrest.
uenens q; romæ cui presentib. accuttorib. acciperet locum
se defendendi consententib. episcopurib. cum apostolico papa
sollit &c. omni iudicio patavi est. accutatores eius non-
nulla inparte contra eui machina se calumniat. Scripti-
q; adffato papa regib. anglox. edulredo & alfrido ut eui
in episcopati suus eo q. ut muste fuerit condemnatus wa
cerent recipi. Huius autem causæ absolutionis eius lectio
synodi memorie beatæ pape agathonis. quæ quondam ipso
presente in urbe atq; in eode concilio inter episcopos resi
dente ut p. docum. acta est. Cum q. causæ exigente synodus
eade coram nobilib. & frequentia populi. habente aposto
lico papa dieb. aliquot legeretur. Uentii est ad locum. ubi
scripti erat multfridus deo amabilis episcopis eboraceo cuncti
apostolica. Sede de causa appellans & ab hac potestate de cer
tis in certis q; reß. absolutus. & cetera quæ sup. possumus;
Quod ubi lectus est stupor adprehendit audientes. Et si-
lente lectore ceperunt alterutrii require re quæcumque
multfridus episcop. Time bonificus consiliarius applici pape
& alii p. plures qui eui temporib. agathonis pape ibi iude
rant. ' dicebant esse ipsi episcop. qui nup. romæ accutatus à
suis atq; ab apostolica sede iudicandus ad uenerit; Qui

iam dudum in qui sunt etque accusatus huc ad uenienl mox
audita ac diuicicata causa & continuersia iuterijs; par-
tis d beate memorie papa agathone, pbatuſ est: &tra fas
alsuo epiſcopatu repulſus: & tanti apud eui habent us est: ut
ipſi in concilio qet congregauerat epiſcopaq. quali iurù
incorrupte fidej & ammi refidere p[]ciperet, Quib[] auditis:
dicebant omnis una cum ipſo pontificce iurù tante auctori
tatij qui p[]ad p[]pe annos epiſcopatu ſingebatur nequaqua-
damnari debere ſeed ad integrui culpis accusationij ab
ſolutij patria cui honore reueri, Qui cui britannij
remeans in galliarum partes de uenijſet. Tactuſ est inſir-
mitate repentina & ea crescente adeo pressi ut neq,
equoluehi posset, ſed manib ministro, portaretur ingratato;
Sic delatus inmaeldu cuittare gallie, iu dieb ac noctib[]
quali mortuus iacebat. haltu tantu p[]tenui qua iu-
ueret demonstrans; Qui cum tta fine cibo & potu. fine
nuoce & auditu quatriduo p[]ſeuernaret. quitta demui
mlucescente die. quali de gravi ex perrectuſ ſomno ex-
ſiugens reſedet, a p[]tis q; oculi ſuidit cirea ſe chorol p[]cal-
lentui. ſimul & flentui fratrii, ac modicui ſuſpizviſ.
interrogauit ubi eſſet. acca p[]br, Qui ſtatim uocatij.
intraut. & indens eui melius habent[]e ac loqui iam
ualent[]e. flexi genib gratias agit c[]lo cui omnib[] qui ad
erante frib[]b. & eui paru conſedllectent ac ſup[]p[]uſ uicuus
tre p[]icli aliqua confabulari eepiſſent. uſſit pontife
ceſeros ad horu egredi. & ad acan p[]bru tta loq[]e voruſiſe.
Visio mi modo tremenda apparuit. quat[]e audire ac
ſuentio tegere uolo donec ſeiä quid de me fieri uellet[]ijs;
Adſtitut eni mi quid[]a candido p[]claruſ habtu. d[]icenſ
ſe michaheſe eſe archangeſu. & ob hoc inquiſt miſſuſ ſui.
ut te amorte revoc[]e. donauit eni tibi diſs utam

p orationes ac laerima! discipulorum, ac fratrii tuorum,
ac p intercessionem beatę suę genti! semper; iuris
on. ar. 5; Qua pp[er] dico tibi: quia modo quidem ab-
infirmitate h[ac] sanabere! sed paratus est quia post
quadrenniu[m] reuertens iusttabo te; paternam p[u]ien-
ens. maxima possessionem tuarum que tibi ablatis sunt
portionem recipies: atq[ui] in pace tranquill[ata] utam[que]
minab[us]; Conualutq[ui] e[p]ro! cunctis gaudentibus ac
do gratias agentibus: coepsoq[ui] tamere britannu[m] venen,
Leuctus autem epistolis quas ab apostolico papa ad uerent-
beruat archi ep[ist]a! edidet quondam rev. tunc autem abbat!
libentissime fauere[n]t. Qui udelicet edidet accitum ad se
comredum quę p[le] rege fecerat. amicu[m] episcopo fieri petu[m]
& impetruu[t]; Sed alfrid nordanhymbro[m] rev. eiu[m] su[m]
pere contempit; nec longo tempore su[m] fuit, Unde fac-
tum est: ut regnante adredo filio eius. mo[que] synodo facta
uxta fluiu[m] mid; post aliquand[um] ietru[m] q[ui]; partis. con
fluctu[m] tandem cunctis fauentibus in presulat[i] est suę
receptus eccle[ſ]iæ q[ui]q[ui]; iur. annu[m] id est u[al]q[ui]; ad diem obitu[m] su[m]
utam[que] duxit in pace; Defunctus e[m] autem in monasterio suo
q[ui] habebat in p[u]p[itu]cia undali[m] sub regimine c輔dali[m]
abbatis. & ministerio fratri[m] p[at]atus in primum su[m] mona[m]
terum q[ui] uocat[em] in ripu[m]. posset e[m] in eccle[ſ]a sei p[et] n[am] apti
u[m]ata altare. ad austru[m] ut sup[er] c[ap]o[u]m. & hoc de illo sup[er]
epistaphui[m] scriptu[m] est; Vifridus h[uius] magnus requiescat
tempore preſul; h[anc]e d[omi]no qui autem d[omi]tus p[ietatis] amar,
ſec[t] & evanuo ſacraut[n] nomina[em] petri. eu[m] clauſe[m] c[ali]
xp[er] d[ed]et & arbiter orbis: atq[ui] auro acturio deuot[em]
ueſtat auro. Quin etiam ſublume cricu[m] radiante me
tallo. h[uius] posu[m]t trop[o]n. nec non & quatuor au-
ro. Scribi euangelii p[ro]coepit in ordine Libros. ac

["thecæ eritilo hùs condignæ concludit aurea, 'paſchalis\nqui etià sollemnia tempora cursuïs.' Catholicij adjuſt\ntum corrent dogma canonis.' Quæ statuere patres\ndubio q, errore remoto.' Certa ſue genti ostendit mo-\nderamina rittuïs.' In quę loci utiſ monachoj, etamina\nerebra.' Colligit ac monttil eaut quę regula patrii.'\nSedulus institut multij q, domij, foruj q; 'Jactatus\nnumui p tempora longa pericuïs.' Quindecij ternoſ\npost qua egit epjs annos.' Transiut gaudens celestia\nregna petiuit.' Dona Ithu ut grer pастorij called sequat,¹", "A\nn\nb\ny\no\np\no\ns\nt\no\nb\nti\np\nf\na\nti\np\na\nt\nr\ni\nſ\np\ne\nm\no\ni\nc\ni\ne\nſt\n- -\n- s\n- o\nf\nr\ne\nd\ni\ns\n- -\n- -\n- -\n- -\

ibi ac nobilissimã biblioteææ seett, yee non & uala seæ & luminary
alia q; huusmodi quæ adornatü dom diptinent studioſſime
parauut; Cantorè quoq; egrecüi vocabulo maban. qua ſue
cessorib discipuloq beati pape gregorii in eantia fuerat eam
tandi ſonof edoctus; adſe ſuofq; instituendos arcensit ac p
comobri tenuut. quatinus & quæ illi nò nouerant earmina
ecclesiastica doceret & ea quæ quondam cognita longoſu ut
neglegentia inueterare coeperunt: huus doctrina priscii
renoriarèn tnatii; Ham & ipse epi acca cantator erat per
tiſſumis; Auomodo etià in letters ſe is doctiſſimi & meatholica
ſidei confessione castiſſumis in ecclesiastice quoq; institutio
nus reguli ſollertimi erititerat. & uſq; diu pima pie deuoti
onis accipiat exſiſtere non deſiſit. ut pote qui à pueritio
inclero kiſtiffimi ac do dilecti boſa eboracensil epi nuttus atq;
eruditus eſt deinde ad iuulſtridii epi m spie melioris ppoſtiti ad
uemens. omne in euis obſequio uſq; ad obſtium illuis expleuit
etatè cii quo etià romã uenienf multa illié quæ in patria
nequuerat eccleſie keè institutis utilia didiet;

O tempore naton rer pictor qui septentrionalis bri
tannie plagal in habitant. ad montus ecclesiasticarum
frequenti meditatione kripturarii. ab renuntiavit er
tor. quo eatenus in obſeruatione paſche eii ſua gente te
nebatur. & ſe ſuofq; omnis ad catholicum chriſtice returro-
tionis temp? celebrandu pdivit. Quod ut faciilus & ma
wor auctoretate pſiceret. quehuit auilui de gente an-
gloz. quos cludii adevemplii ſee romanæ & apſive eccle
ſua religionè instituiffe cognout. ſi quod miſt legata
rios. ad iurii vienerabile cœſrid abbate monasterii beato
apfel. petri & pavli. qet est ad ostui uro annis & ſi uta
ammetinã in loco qui uocatur ingirui. cui ipse post be-
nedictii de quo ſup doximus gloriosiſtine pſi ut postu

lant ut er hortatorials sibi litteras mutteret, quib poten
tuis confittare posset eos. qui pascha non suotempore ob-
seruare p[ro]sumerent; Simul æ de tonsure modo, uel rati-
one qua clere eos in signuri deceret, excepto quod etiæ
ipse uithis n[on] parua ex parte e[cc] imbitus. sed æ architec tos
sibimitti pecut, Qui uta morè romanæ ecclesiæ de la-
pude ingente ipsius faceret, pmittens h[ane] in honorem
beati ap[ro]æ, principis dedicanda. se quoq; ipsi[que] c[um] sius
omnib[us] morè se[que] romane & ap[ro]tice ecc[es]æ s[em]p[er] imitaturu[m].
in quanti[bus] diu taxat tam longe a[rom]anoæ, lo quela æ -
natione se gregati h[ane] ediscere potuissent, cu[m] religi-
osus uotis de p[er]ib[us], favens reuerentissim[que] abbat[us] ceolfrid[us] must
architectos quos petebatur, must illi & litteras scrip-
tas in h[uius] modum,

D

1003 H[uius] ex excellentissimo & glorio[ss]imo regina n[ast]ano,
ceolfrid abbat[us] in diu[no]salitè, Catholicæ se[i]i pasche observan
ta[que] ánob[us] re[x] do deuote religio[so] studio qu[es]i[s]i[te] prom-
tissime se libentissime tuo desiderio uta[x]a q[ui]c[] ap[os]tolica
sede didicim[que] parte facere satagimus. Seimus nam[que], c[oe]tè
se[que] ecc[es]æ donati[bus] quotiens ip[s]i reru[m] ch[i]n[que] discende, docende,
custodiende, uertat[i] oper[u] impendit[u]nt; H[uius] e[u] reuere
omnino d[ur]it qui d[am]a seculari[u] scripto[rum], qu[ia] felicissime
mundus statur ageretur, si uel reges philosopharentur,
uel regnarent philosophi, Quod si de philosophia h[uius]
mundi, quantum imagi[s] e[u]ui[b] patre celestis in h[oe] mundo
p[eregr]inantib[us] optand[us] est, qu[ia] toti[s] animi iurib[us] suppli
e[u]nd[us] ut quo plus in mundo qu[ui]que valent. eo[m]
plus ei[s] qui sup[er] omnia est, videlicet mandatis au[s]cultare
contendant, atq[ue]; ad hec observanda secci[on] eos quoq; qui
sib[us] commissione exemplis simul & auctori tate instituant.
Tres sunt q[ui] regule laeris in dicta[em] litteris: quib[us] pasche

celebrandi tempus nobis prefiniti nullas profficit humana
uocet aut toritate mittari, et quib due in lege moysi duu
nitus statutice, tertia in evangeliio p[ro] effectu iiii
terius, et resurrectionis ad uncta est, preceptt enim lev ut pa[se]cha
primomense anni, et tertia eiusdem mensis septimana,
idem a[x]em usq, ad eam fieri debet, ad dictu est p[ro]vocatiu-
onem ap[licam] ex evangeliio, ut in ip[sa] tertia septimana d[omi]
espectare, atque, in ea temporis pa[se]halis initi tenere debet
amuis, Quam uide licet regula transforme, quisquisque eis
todierit, quinquam in adnotatione festi pa[se]halis erubet,
Veruside h[uius] singulis enucleatu[m] ac latui[m] audire deside
ras, scripti est in exodo, ubi liberandus de eg[y]pto populi
isit, primu[m] pa[se]cha facere uibetur, quia dixerit, d[um]mo-
y[s]en ae. iarum, Oen[i]s[i] iste uob principu[m] mensi[li], pr[om]us
ert in mensi[m] anni, Loquummi ad unu[m]er[s] coedi u[m]i[m]que,
isit et dicte est, D[omi]na die mensis humis, tollat iui[u]que,
agri[m] p[ro]fam[i]i[m] ae. domus su[m], et pa[lu]o post, Et kerua
vitis ei[m] usq, ad iux[u] mensis hui[m], immolabit q; ei[m]nu[u]
sa multitudo fili[m]que, isit, ad uespera, Q[ui]b[u]tis manifi-
tissime constat, quod etta in obseru[atione] pa[se]chali fit, die[s]
tamen
xiii[m] ut nonn[ote] mi[ps]a die quarta decima pa[se]cha fieri,
pepiatur, sed aduente[m] tandem uespere die[s] quarta decime,
idem x[i]i, lima que initi[ur] tertie septimane faciat me[m] faci[e]
p[de]cintem, agri[m] immolari uibetur, et q[uod] ip[s]a ste nov
x[i]i, l[u]ne in qua peu[m]i[s] eg[i]p[i]tus d[ur]t est a[longa] seru[i]tutate
redeemptus, Sept[em]t in qui[m] die[m], ar[ma] commedat, Q[uib]
ete verbis tota tertia septimana eiusdem primu[m] mensi[
decernitur] solemnis e[m] debere, Sed ne p[itt]aremus e[m]ske
sui di[m], ax[i]ui[m] usq, ad eam, e[m] conspittandam, continuo
subiecti, In die primo non est fermenti[m] in domibus
uris, qui[u]que, commedem fermenti[m] peribet anima

ula de ist. 4 die primo usq; ad die septimii. & cetera usq;
dum att. in eade emi ipfa die edue& everettii urim de terra
egypti, primii 5 die& arimox, appellat eu& in quo everettii ex
ec eductur us de egypto; Constat eu& qua die in
cui ueespera agnus est immolatus. & quę pprie paſcha ſiue
phase dictur. Sed & ſunt educti ex egypto ſicunt inilibro
numere, aptissime ſeripbitur, pſecti 9 de ramas & die
mensil pruni. altera die phase filii 3t in manu exceſi ſe-
cerunt. Septe 5 dies azimox in quarù prima eductuſest
populus dui ex egypto. ab initio ut diam tertiæ septimane.
noe est & die mensil pruni usq; ad aut. euſtè menſi diem
completà computari oportet, porro dies aut. extra huiæ
numeri in ſeparatim ſub pascbe titulo p[]notatut. ſicunt
exodi ſequentia patenter edocent. Vbi eui dictii ec in eade
emi ipfa die edue& everettii urim de terra egypti. ptinus
aduomotii est. & custo dietis diei isti in generatione ſuris
ritu p[]petuo; primo menſi vii. die menſi comadetis ab ima-
usq; ad die& vii euſtè menſi ad ueſpera, Septe dieb ſerm
tatii non muemetur in domib uris. Quaſ eni noniudeat.
dixiui usq; ad aut. non vii ſoliummodo ſed octo potiusec
dies. ſiæ ipfa xuui. annumeretur. Sin aut ut diligens
explorata ſcripturè ueritas docet auſpera die. xii. usq;
ad uespera. xx. computauerim. uidebun[que] p[]ſecto q[]d[]ita die
xuui. ueſpera ſua inſesti paſchali ſinitii progat ut non
amplius tota ſacra ſollenmétal. quâ vit. ſoliummodo noctes
cui to dem dieb comprehendat. Unde & uera ec p[]batur
n[ar]a diſinitio. qua tempus paſchale primo menſe anni &
tertia eius eb domada celebrundiu ec domuſ. Veracter
eni tertia agitur eb domada. q[]d[]a ueſpera xuui die in-
cipet. & in ueſpera xx. completur, post quâ 3i paſcha ſurim
immolatus est xp[]ſi. die quę nobil ch[]nica quę ap[]d antiquos

una vel prima sabbati siveabbatorii uocatur, 'gaudio sive
resurrectionis fecit eè sollempnè; istahanc aptica tradetto
festis palchalib; inseruit ut nul omnimodis de tempore
paſche legalis pre occupandis. nul munendis eè decerneret,
Quin potius. 'Statut ut expectaretur uixta p[re]ceptum
legis idem primus annu mensis expectaretur. xiii. diſs illius,
expectaretur iespera eiusdem, et eum hec dies in sabbati forte
incident. tolleret uniusquisq; agrii p[re]familias & domus suas
& immolaret eui ad iesperã idest p[re]pararent omnis ecete porbe,
que una catholicæ facunt panem & unii in mysteriis carnis
& sanguinis agni immaculati. qui abſtulit peccata mundi,
& precedente congrua lectioni orationu[er]moniarum paſ-
chalu[m] sollemnitate. offerent hec d[omi]n[us]p[re]ſp[er]tu[m] ſi
redemptionis; 3 p[rae]s e[mi]n[em] eade[m] nox in qua de egypto p[re]ſanguis
nem agni ſi[mi]tæ ple[mi] erepta est; 3 p[rae]s in qua p[re]resurrectionem p[re]
liberatijs est. am morte ſterna populi de[m]mijs. O[li]ane autem in-
lueſcente die ch[ri]n[ea] 'primæ paſchalis festa diē celebrarent.
3 p[rae]s e[mi]n[em] diſs in qua resi]rrectionis ſiue gloriá. d[omi]n[us] multa-
rio pie. reuelationis gaudio discipidi p[re]ſt; 3 p[rae]s prima
dies azimam de qua multii diſtincte in leutico[scripti]em
menſe primo. xui[em] die mensis ad iesperã phaſe d[ri]u[em] ſiudie[m]
azima comede[m]; D[ie]ſ pru[m]iſ. 'erit eeleberrim ſes[que]; Si g[rae]ſi
potuſſet ut ſemp[er] in diē. xs. pru[m] mensis id[em] lunæ xs.
d[ri]n[ea] diſs incurreret. 'uno ſemp[er] eade[m] q; tempore c[um] antiquo
et papulo qua[que] ſacmentem, generatuereto ſic ut una eade[m];
fide paſcha celebrare posſeu[m]; Qua[mi]l[us] diſe]p[timane] non
équali e[ui]lina tramite p[re]curreret, decreut ap[li]ca traditio
que p[re]beati[us] petr[i]i rome predicata p[re]marci[us] euangelis ſtam
& interpretet ip[s]uis alexandriæ confirmata est. 'ut aduenen
te primo menſe in eo iespera die[rum] xui[m] expectetur etiá diſs
an[ti]ca. áx. uſq; ad ax. diē eiusdem mensis; In quacumque;

enim barum inuenta fuere, merito inea pascha celebrabatur. quanmuribuscque ad numerum p[er]tinet illarum. Quod dierum quib[us] azuma celebram iubetur, ita q[ui] fit ut niquand[ia] pascha n[on]n a septimana mensis primi tercia inutrauis parte declinet. Sed vel tota eam id est omnis. Ubi legalium azimox. dies. Uel certe aliquos de illis teneat. Nam et sifaltum unii ex eis hoc ipsius septimui adprehenderit. qui tam ex cellent[er] scriptura commendat. dies autem in quib[us] septimui erit celebrior. Et keiq[ui] nulli, s[er]uile opus fiet in eo, nullus nos arguere poteret. Acta non recte chieci pasche die qui de evangeliio s[ui]seepunt. Mupsa quia le[ra] statut[em] tertia pruni mensis ebdomada celebremus. Cui observantia catholica ratione pate facta, patet econtrario error inrationabilis exq[ui] p[er]fixus in lege termini. Nos nulla cogente necessitate vel antecipare vel transpendere presumunt. Nam q[ui] s[ine] ratione necessitat[is] aliciuius antecipant illi tempus in lege prescripti. eu chieci pasche die à xuii mensis primi usq[ui], ad uicefimam putant lima e[am] s[er]vandum. Cum enim auespera diez vuiuque s[ee] non tis celebrare incipunt claret quod illa in ordino s[ui] paſche die statuunt. euq[ui] nulla omnino mentione in decreto legi inuenunt. Etiam exq[ui] die mensis paſeha chieci celebrare refugunt. Patet p[er]fecto quod illa p[er] omnia die à sua follemnitate se cernunt quia lex maiore p[er]ceteris festuuitate memorabile sepe numero commendat. Sic q[ui] die paſche ordine p[er]uero aliquando in secunda ebdomada tota compleant. Et numquam in ebdomade tertie die septimæ ponant. Ruſiij, quia x vii. die mensis sepe dicti usq[ui], adax et paſche celebrand[us] magis autemant. No minore uti, q[ui] errore tam à altero latere à recto vertat[is] tramite chuitat[em]. Et velut in aufragia scille fugiunt. In earybeli uoraginæ sub mergendi decidunt. Ham e[ui] à lima x vii. primi mensis

oriente, id est diespera diey. x. paterna incipit et eludocet. nuncium constat. qua xiii. die mensis eiusdem, quia licet primitus et p[ro]prijs commendat, à suis p[ro]suis solenniitate se cludunt, ita ut et alia in qua populi s[di]ci ab egyp[ta] servitute redemptus est. & in qua ch[ni]s suo mundis am[g]ume apeccato, tenebris liberant, in qua etiam seputt[ur] ip[er]nob[us] post mortem beate quietis tribuit, u[m]e u[est]eram tangant, id est q[ui] poenam erroribus in se metu ip[s]us recipi ent[ur]. cum in actis, die mensis p[ate]che ch[ie] statim in diu[i]n. legitimo[que] uti q[ui] terminis p[ate]che apta transg[ive]sione u[m]olant, ut p[ote] qui ab illis diey diespera p[ate]cha incipit, in qua hoc licet confirmari & p[rf]ici debere deereat, quia in p[ate]cha die ad s[ignent] primam, cui in lege mentio nulla u[s]quam reperitur, id est quarte prima sepe timant. Qui uterque, non solu in finittione & completu limari s[er]tatis, sed in mensis primi non n[ui]quam inuenione fallunt. Quem disputatio maior est, quia epistola h[ab]e u[m]e u[m]eat, comprehendi u[m]e debeat, tantum hoc diei, q[ui]e p[er]completui u[m]er n[ale] s[emp]t in remitterent, possit m[uen]tui p[ro]. Qui mensis u[ot]a compotu liu[m]e pru[n]tis armis, debeat e[m] ultimis. Equinoctui act u[m]e in sententia omnium orientali, & maxime eg[y]pti[q]. qui p[re]ceteris doctoribus calculandis, p[ro]minu[n]t tenent xii. kl. aprilii die p[re]uenire consueunt, ut etiam ip[s]i horologica inspectione p[ro]ambus, quod i[n]una ante equinoctui plena e[m] v[i]tui indelicet u[m]et alio[rum] ex isten[s] h[oe] ad p[re]cedentis anni novissimui p[ro]tinet, mensis ideo q[ui] p[ate]che celebrando habilis n[ot] est, Quem u[m]e post equinoctui u[m]e in ip[s]o equinoctio su[m]i pleru limui habet, in h[ab]e absque illa dubietate qua pru[n]tis mensis est, & antiquis p[ate]cha celebrare soli t[us], & nos u[m]i diu[i]noa dies a diu[n]erent celebrare debere no[vo]ndii est, Quod ita siem oportere illa n[im]urii

tatio cogit, quia ingens i scripti est, quod fecit duolum-
naria magna litimare maus, ut et preffet diez, et lit
minare minus ut p[ro]e nocti. Vel sicut alia edicto dicta, lu-
minare maus ininchoatione diez, alum are minus
inehoatione noctis. Sicut g[rat]uius sola medio p[ro]cedens or-
entis, equinoctii uernale fuo p[ro]fuit erorti. Unde lima
sole ad uesperii occidente, et ipsa plena almedio fecuta
est orientis. Tta omnib, annis id[em] primus lume mensis eode
necessè est ordine seruari, ut non ante equinoctii sed
uol ipso equinoctii die sicut in principio facti est uol eo
transcenso pleni lumui habere debeat, et si uno fatale die
plenulumui temp[or] equinoctii p[ro]esserit, non hanc primo
mensi anni incipientis, sed uttamo potuus p[ro]terti lima e[rum]
ad seribenda, et ideo festis p[as]chaliu in habite memorata
ratio p[ro]bat. Quod si mystica quoq, uol inhi tatione autu-
delectat, primo mente anni qui etià mensis noue, dictus
est, p[as]cha facere uibem, quia renouato ad amoré ce-
lestii p[ro]umentis n[on] lacramenta duci[re] resurreccionis
& ereptionis n[on] celebrare debuus; tertia eiusdem mensis
septumana facere p[ro]capim, quia ante legè s[ub] lege
p[ro]missus, tertio tempore feli cui grã venit ipse, qui p[as]cha
n[on] immolatus est, x[er]p[ro]. Quia tertia post immolatione
sue passionis die resurgens, amorti[us] hanc ch[ui]nca uocur-
& mea uol annuatim p[as]chalia eiusdem resurreccionis
uoluit festa celebrare. Quia nos quoq, tta solu ueraciter
ei sollemnia celebram, si p[ro]fide sp[er]m & caruité p[as]cha
uolè, & transfiti, de hoc mundo ad patrè cui uillo facere
circaus. Post equinoctii ueris plenilumui mensis
precipim, obfervare p[as]chali: ut inelicet primo sol
longiorè nocte faciat die, deinde lima plen[u]s f[us]
lieis ortè mundo p[ro]sentet, quia primo quidem sol uistioſ

in cui permi est sanitas, idem dixi uti p. resi rrectionis sue,
triumphum cunei talis tenebras mortis superauet, ac sic
ascendens in eelos maſso de sup spii eectam ſua quę ſepe lune
uocabulo de signatur interne grę luce repleuit, quę
uidelicet ordinem nre salutis: pphletan - contemplat
ielat, elevatus est sol. et luna ſtetit in ordine ſuo. Qui
ſe plentudinę lume paſchales amę eſpumoctui pue
nure posse contenderit talis in mysteriori celebraſione
maximo, aſeiru quide ſcripturarui doctrina diſeordat,
Concordat autem cui eis, qui ſune p[]uemente grą xpi ſe ſal
uari posse confidunt. Quia et ſi uera luv. tenebras mor-
tis innoendo ae resi rigendo numquam uelſket, p[]erſecta
le habere posse uſticiā dogmatizare p[]sionimt; ſtaq; post
equinocutate ſoluerorunt, post plenilimii primum menſis,
hunc erordine ſubſequens, idem post completă diē eiudem
menſis. quę euneta ex lege observanda accepimus,
er spectamus ad huc monente euamoangelio in ipſa eldoma
da certa tempul diej. diuice. Et sic demu iuotua paſche
nri festa celebramus, ut indicem nos non eui antiquus ex
eressi egypti ſeruututis uigii veneram, ſed redemptione
totus mindi quę inartiqui di populi ſiberatione p[]ri
gurta. marpi autem resi rrectione completa est deuota
ſide ae diſectione colere, atq; resi rrectionis etiā nre
qui eade die chitca futurā credimus. ſpo nos certissimo
gaudere ſignemis, ite autem quę iub ſequendi monſtrum
completis paſche decennu en ali eyeulo continetur, qua
duci quide hoc est ipſi tempori b apostolus. Iam
ſeruari inecleſiā coepit. maxime rome & egypti ut ſup
iam dormus, ſed p[]induſtria & vſe bl. qui ab eato mar-
tire p[]amphilo eognomen habet, diſinictus inordinē
completus est, ut qui eateri p[]aleat am diu pontifici ſingulat

annis p. omnium ecclesiæ mandari consueverat, iamdeinde
congesta in ordinem særie lune. xiii. facillime posset ab
omnibus seiri, Cuius compotii paſchalis theophilus alexandrie
presul in centuæ annor. tempus theodolio imperatori com
posset. Item successor ejus cyprii særie. xc. & y. annor. in-
quinque, decem novalibæ circulis comprehendit, post quæ
dionisius exiguus totidem alios ex ordine parisoemathe sub
necunt. qui ad nnn. usq. tempora p[ro]tingebat. Quib[us] termino
ad p[er]quinque tabula hodie calculato[rum] ex ubevit copia.
Ut etiis in n[ir]s p[er] britanniam. ecclesiis plures sunt in quodlibet
spacia temporii paſchales, p[re]tendere circulos. etiam si ad quin-
gentos usq. & xxx. duos voluerint annos, Quib[us] expletis.
omia quæ ad solis & lunæ mensis & septimane consequentia
spectant. eadeque quo prout ordine recurritur, Ideo autem
culos eosdem temporii instantia uob mettere sup[er] sedimus.
quia de ratione tantum temporis paſchalis inania que
quererentur ip[s]os uob cireulos paſchis catholicos habent dare
p[er]bassus. Veri[que] h[uius] de paſſa sæba ſuicidem et petiſis ſtrictimq.
commemorati[rum] tonſuræ quoq; de qua pariter uob lit-
tera[rum] fieri uolueri ſt. h[ortor] ut eccleſiastica & vpiatque fidez
congruæ habere curetis. Et quidem ſeruus quanæq;
ap[er]t omni timo eadeque q; ſunt. igni[us] modo ad tonſi[mi]neq; nunc
ecc[lesia] catholica ſiuerit & ina fide ſp[er] & carnate in diu-
conſent. ita etiam ina atq; in diuſinuli totii p[er] orbe ton-
sare forma ſibi congruisset, Deniq; ut ſuperiora idem pa-
triar charu[m] temporæ respiciamur. uob exemplar po-
tiuerim. dum in gruente tribulationi articulo. capud
totondet p[er]b[us] uti q; 'quia tempore ſeli[ti]tatis capilla[d]
nutrire consueverat, ut i[oh]seph caſtitat[is] & ip[s]e. humilatatis
pietatis. ceterarii q; uti uti ex executione ac doctor evinuus.
ei[que] ſeruio absoluendus. ad tonſus e[am] legiti[m]i. p[er] et p[er]ſo-
to.

qua tempore seruttutis in tonsis in careere crinibus,
manere solebant, fecerint, iuris diuerecim ab altero
multus habuit, foris p[ro]monstravit, quæ tamen uti[que] con
scientia impor liturgetur, sibilla concordabat, veri est,
p[ro]fessinus liber est, quia tonsura disterunt nonnoceat
qui in e[m]m fide s pura et caritatis in primu[m] sincera est: ma-
tune cum num quæ patribus catholicauf sciret de p[er]sche
vel fidej duerantate conflictus: ita de tonsura differensia
legatur aliquas iusti contra uersia: inter omnes tamen quas
vel in ecclesia vel unum ier so hominu[m] genere peperonu[m]
tonsurali: nullam magis sequenda inno amputentanda quære
diverim ea: quæ incaput e[m]no gestabat ille cui se confidenti
acti[que] sunt, t[em]s petrus & filiphanæ petra[em] edificabo ecclesiam
me[m] & portè inferi[n]o prevalebunt ad uerfus eam: &
tibi dabo clouet regni celæ, t[em]ullam magis abominanda
detestanda q[ui] merito cume[n]s fide lib[er]; erudiderim: ea quæ
habebat ille cui gr[at]s [fi]s sei comparere uolent[ur] diu[que]
p[ro]tus; p[ro]cuma tua tecum sit in p[er]ditione: q[ui]n domu[n]
evistumasta p[er] pecunia possiderim: non est tabi par[que] for[es]
m[er]sermone hoc; heq; u[m] ob id tantu[m] incoronà ad t[em]ndum
qua petrus ita ad ton sius est: sed quia petrus in memo
riâ dnixc passionis t[ia] est ut ad ton sius est: id eurec nos
p[er] eande ueru[m] filu[m] deq[ui]tunge, num paflionem solutam
desideramus: ipplus paflionis signu[m] cui ullo inuertue
fiamma videlicet corporis n[ost] parte gestam us. Sicut enu[m]
om[s] ecclesia quia facta est signu[m] feceru[s] ei in fronte
portare consueuit ut crebro ueru[m] hui[m] numine
amalig[ui]næ, sp[er]tui[em] defendatur in cur[bi]næ crebi hui[m] ad
monitione doceatur: se quoq[ui]tarnè suâ cui ueru[s] e[m]
conpi[s]cenciis crucifigere debere: ita etiâ oportet eos
qu[ia] vel monachi uotu[m] vel gradu[m] clericatus habentes.

artiorum se necessitas habent p. ino continentem, fremit altrum
gere. formam quoque; corone quæ ipse in passione spinae porta
ut in apete. ut spinal actribulol peccator. inno, portaret
idem exportaret et auferet anob. suo quemlibet me capit per
tonsuram p[er]ferret. ut se etiam irrationes et objektiva, p[ro] illibetem ac p[er]te omnia sufferre. ip[s]a etiam in fronte specie docentur. ut coronà utem eternè quæ reprimis et diligenter se. se lempre espectare, p[er]bui perceptione et aduerfamundi. et. p[er]spera contemnere de lignent ceteri tonfura et quam in magi ferunt habitus Symonem. Quis rogo fidelium non statim cui ip[s]omagia primo detestetur. et merito ex sufflet aspectu quod in fronte quidem ſupſicere corone in集ur ſpeciè p[er]ferre. Sed ubi ad cœrae considerando p[er]uenire de curata eam quæ te videre p[ittabas] inuenire corona, ut merito talem ſymonicam. et non exponer habiti convenire cognoscat. Aliu inſpenti uta quidem ad ceptis hominibus p[er]tabantur. et digni p[er]petue gla corone. sed mea quæ hanc le quit Cur iutam. non soli omniſpe corone priuati. sed eterna in ſup[er] ſimit pena dammati. Heq; ume hec uta p[er]ſecurii estimes. quæque s[ic] hanc tonsuram habent condemnatos. unitæ. ſi fide et operib unitate catholica ſauerint. immo confidenter p[rae]ſteor. plurimos eves ke[ſ] ac do dignos evittilke. ex quib[us] est ad amnan abbis et ſacerdos c[olum]bines. ut e[q]ui. Cum ei legatus ſi e gentis ad alfridu regem miſſus. in quod monasteri videre voluerint miri. et in morib. ac uerbis prudentia humilitate religionem offerentur. dure illi inter alia conloquens. Obsecroves. fr[oe] qui ad coronà te utem que termini noſcat te tenore credit. quid eſt interio
tie fidej habitu terminata in capitè corone. ut imaginem portal. Et ſibæti p[er]t. R[ic]onſorti quod. cur ei p[er]cethe anathematizate tonsuræ imaginem unitarib. et non

potus eis eui quo inecterni beatius cupris unire, etià nume
habitii te quanti potes diligere monstras. Respondit ille,
Sedias peero dilecte frì quia & simonìs tonfiuà ex consue
tudine purra habea: Symoniaca tam fidia tota
destestor & respuo; Beatissimi aut apostolos, principis
quanti mea paruitas sufficit uestigia sequi desidero;
Et ego, credo inquam uere quid ita sit. Sed tamen indicio sit
quod ea que apostoli petri sunt in abbatio cordis amplec
tunni. Si quę eis esse nostis in facie tenetis, quidam, pruden-
tià tuâ facillime dundicare rorb quæ aptus multo sit.
eus quę corde toto ab hominari. etiàq; horrendam
faciè indere refugis. Habitii unitti. Acto multu dö
ià dicato se parare & econtra eis quę apd dim habere
patroni queris. Siè facta vel monta cupis sequi. Siè
etià morè habuit; se imittari condeceat. Hæc time eui
adamanno diu qui quidem conspectis ecclesiarii nunc
statutis. p. quanti fecisset, p. baut. c. reuerens ad seotià
mutat poterat gentes eis de turbat, ad catholica tem
pond palchali obseruantia sua p[ro]dicatione correcct.
tâ & s[an]eol qui inhiß incula morabantur monachos quib[que],
speciali roctori uire p[er]rat nec diu ad iuam statutu. meli
oris reducere valebat. tonfitâ quoq; sitantii sibi aut
toritatibus sub e[rum] emendare memnusset. Sed quod tuâ nume
prudentià rer admoneo, ut ea quę imittati catholice
& apostolice eccle[esis] concionant. una eui gente euiere rer
regi & diu[i]s diu[que] p[er]fect moniòs seruare comendas,
si eui fit, ut post acceptâ temporalis potentià. ipse
beatissimi ap[ro]s. princeps celestis quoq; regni tibitius,
cui ceteris electi libens pandant intertii, gr[è]te te regis
eterni longiori tempore regnante. ad iuendum omnium
pacè custodiat in columnem dilectissime mat p[ro]fili, h[oc] opta

cui presente rege nattono: multo q; uirſ doctiombi
eet lecta ac diligenter ab hif qui intellegere pote
rant inlinguâ ei ppriâ interpítata: multu
de ei evhortatione gauſiuf eê phibetur: ttaut
exurgens de medio optumati ſuæ, cœſſu genia
ſcacteret in terra: do grâſ agens: qet tale munuſ
culu de terra angloæ, mereretur accipere, et quide
ante ea noui inqui: quia hec erat uera paſche
celebratio: ſed uttantu modo ratione huiu tempotuſ
obseruandi cognoſco: ut paru m: omnimoduſ uclear
de hif antea intellerville, ſinde pala pſitior uolib,
qui adſidetuſ p[rae]ſentib p[re]ſtor: quia hoc obseruare
tempuſ paſche abu[nuer]a mea gente p[re]petuo uolo;
hanc accipere tonsurâ debere qua[ba] plenâ eê rationuſ
audu[n]i: omuſ qui immeo regno ſunt clericoſ decerno.
Hee mora que cloerat regia auſtortate p[re]ſeet, ſtati
namq; uirſu publico muttebantur ad transcribendu
discendu obseruandu. p[re]uuerſa[ſ pictu]a p[re]nttiaſ
eureu paſche decê noualeſ: ob letteratuſ p[re]omia er-
roneu: Lxxx. X. u[bi] annu[que] circuſiſ; ad tondebant
omuſ oncoru[n]a minuſtri attaruſ: v. monachi: v. quali
nouo ſé diſeipulatu[rum] beatuſtum a[plur]a: p[re]inpuſ p[re]ſt. Ky.
ſub dittâ euuſq; tittand[à] patroemio gen[te]correcta
gauſebat:

Nec multo illi quoq; qui inſula huiu incolebant
monachi ſeotice nattonuſeui h[uius]que ſibi erant ſub
ditta monasteriſ adrituſ paſche ac tonsure canonicu
chiop curante p[re]duci ſunt. Si quidem anno ab tunc
natione actu. deo. et quo obredo oceſio conredet
gubernacula regni norarhymbro, ſukep[er]t cum
ad eos do deh[ui]beru[n]a amabiluſ. v. eui omu[h]onuſiſicem

nominandus pater de laeerdos egret. cujus superius
memorã sepuil fecund honorifice ab eis et multo
cui gaudio suis ceptus est, qui et qum doctor suavit
sinus a eo quæ agenda docebat erat exsecutor
cleutissimi. Libenter audax ab unum seſi inmi-
tavit p[ro]ſi ac ſedi d[ur]i ex horationibus in ueterata
illa traditione parenti eam de quib[us] apostolica[m]m
ultimæ et p[er]ſer ſermonem quæ emulatione habet
bant ſed non fecundu[m] ſcientiã. catholico q[ui] illus atq[ui]
ap[ro]ſico morè celebratiónem ut d[ur]i p[er]ſup[er] ſollem
nitat[ur]. ſub figura corone p[er]ſi agere p[er] docunt.
Quod mura chutne eonſat facti[rum] dispensatione
pietatis ut q[ui] ſens illa quæ non erat ſcientia
duine cogniti oni ſ. Libenter ac[ce] fine inudia p[er]ſi
anglo[rum] communique curavit. Ipsa quoq[ui] post modi
p[er] gentem anglo[rum] me[n] que munis habuerat ad p[er]ſe
tam utiendi normam p[er]niret ſi ut e[ contra]
britons[em] qui nol ebant angli[s] ea quæ habebant
ſidej[us] noti[rum] ex p[er]ſiane pandere credentibus tam p[er]ſi
anglo[rum] ex inregula ſidej[us] catholica[rum] p[er] omnia instruc
ti[rum]. Ipsi ad h[uius] mueterati ex claudicantes al[io]mi
ti[rum] ſi. & capta fine corona p[er]tendunt. & ſolle
n[am] ex p[er]ſi fine eccle[si]a p[er]ſi sociate uenerantur. ſi p[er]
ceperunt aut h[uius] monachi docente egberto
rattus utiendi catholico[rum]. ſub abbate burchardo
post annos ciret[tor]er. &c. ex quo ad predicatiónem
gentis anglo[rum] addanu[m] miſerant antistite. Olanſt
aut iur diu[m] egret annos. ex u[m] in p[er]ſata inſula
quæ ip[s]e t[u]elitut[em] noua qua[d]a reſuicente gr[ui]
eccl[es]iastice ſociatatis ex p[er]ſi p[er]o conſecrare
rat. anno q[ui] ch[ui]e in carnationibus ac[ce] ſi

quo paſcha d[omi]n[i]o octavo kl. malarui die celebratatur. ei miſſarui ſollemnia in memoriâ euf[em]i d[omi]n[que] ſeſim[que] tionis celebrat[ur]t. & ipſe migraunt ad dn[m]n[que] gaudii ſi[mi]ne ſeſuittat[ur]t q[ui] c[ui] ſi[mi]t[ur]b, q[ui]s adiſtatt[ur]t gr[ati]m converterat in eboaut c[ui] d[omi]n[que] aptis. ceteris q[ui] c[el]ti eub[ant]; com pleuit u[m]mo udip[ati]i celebrare ſi[n]me ſi[n]ne non deſi[n]t; Oui[que] aut divin[que] diſpenſatio p[er]ſionis erat. 'qui uene rabil[em] u[m] nonſoliu[m] paſcha trauiſuit de hoc mun[do] ad patr[em]. ueri[m] etiá c[ui]eo die poſcha celebraretur quo numqua[que] priuſ in e[m]s loci[ſ] celebrari ſolebat. Gaudebant q[ui] ſi[mi]ne de agnitione certa. & catholica tempor[is] paſchul[is]. letabantur de patrocinio p[er] gentis ad dn[m]n patr[is]. p[er]q[ui] fuerant correcta. gratulabatur ille q[ui] eatenus in[ear]ne ſeruatt[ur]t est. donec illu[m] paſcha di[em] ſuos au[n]tore[m]q[ui] ſemp[ate]a utabant. ſi[mi]cipere. ac ſec[ui] agere uidebat. Sic q[ui] certus de ullo[que] correctione reverent[iss]im p[ater] exultat[ur] ut uideret di[em] dn[m]n uidebat. & gauſi[us] est.

A
NNO d[omi]n[que] in carnationis deo. N. Y. qui erat ſeptim[i] osſicii regi[n]nordan[b]hymb[ro[m]] qui eon[rado] ſuſſesserat. Webret filuſ egberti rex eantuarior[m]i deſuitt[ur]t[em]. nono die kl. malarui. & regni q[ui] p[er] u[m] ſemi[mi] anno te[nebat. filioſ tres edibert[m] adelb[t]ii al[re]u[m] reliqui[er]ed[em]. anno post q[ui] primo. tobias roſen[i]ſ eccleſi[ae] preſi[ul] deſuitt[ur]t[em]. ut ut ſup[er] me[m]mum doctiſſim[us]. 'erat en[i] deſipu[l]us beate memorie magi[stro[m]] teodori archiep[odi]que h[add]rad[i] abbatiſ. 'imde ut dicti[m] est c[ui] eruditi[one] letteri[m] uel eccleſiasticarui uel generali[m]ta grec[i] quoq[ui]; c[ui] latina didient linguiá ut tannotaſ ac familiareſ ſib[ica]ſ quam natuittat[ur]t ſui[que] loqui uel à haberet. Seputt[ur]t[ur] ut est in portien ſej p[auli] apti[m]. 'qua[n]tro eccl[es]iam ſej à N. VRE[que] ſibi[pi]ſte in loci[ſ]e p[uleth]ri ſecerat; post q[ui] epiſcopatiſ alu[i]diſ vernaldo

archiepiscopo consecrante suscepit, anno ducibus in Carnationibus
sane et unum apparuerunt cometenque due cuna sole multum
intuentibus terrorem meutientes; ma quippe sole pectebat,
mane ormentem altera vel pere sequebat occidentem, quali
orientis sonet & occidenti due e ad il p[ro]sage. vel certa die,
altera notis p[re]currebat exortis ut utroq; tempore
mala mortalib[us] tinnere re signarent, portabant aut
faciè ignorat contra aquilonem quali ad accendendi ad
cinem. apparebant q; menſe Ianuario & duab[us] ſerme
septamand[us] p[re]manebant. Quo tempore graviffima ſarra
ceno[rum] lueſ galiſ misera clade uastabat. & ipſi non multo
post meade p[re]umea digna ſue p[re]ſidie penat[us] uebant.
Quo anno iu[n]n[u]egbret ut ſup[er] commemo autem ipſo die
mugraut ad diu[n]n[us] & mov p[re]cto p[re]ſeha hoc est. Vīi iduii
maiaru[m] die ofric reu nordanb[us]ymbroq. urta decellit, cui
ipſe regni q[ui]d[m]n, amnoſ gubnabat ſuccesor[u]e ſore w[il]kardu
decreuſet ſtremuli ſu quante ſe regnauerat conradi
reguſ. cui regni p[re]principia & p[re]ceſſu[m] tot actant[us] redum
dauere rerui aduerſantui motu[m] ut quid de h[is] ſeruere
debeat que uè habueru a ſunt ſingula nec diu ſeu ualeat,
anno d[omi]n[us] in Carnationibus dec. x[er]i. beru[n]ial archiep[si]
longa conſi[mi]p[tu[m] etate deſu[m]e tu[m] est. die iduiu[n]iam
marui qui ſedit anno[x]e un mensuſ ſex dieſen[ny], p[re]q[ui]
eode anno ſactu[m] est archiep[si] uocabul o tatium de pro
u[n]cia merci[x]o[m]. cui uſſet p[re]b[it] in monasterio q[ui]no
catur bruic[ui]m conſe[ctu[m] est aut in domuierni cuiu[m]
auiu[m] ſuenerabilib[us]; danuele uentamo p[re]ingualdo luda
mene[m]. & aldu[n]no l[ut]taſe[li] denſi p[re]adu[m]ſo roſenſi a[n]taſtib[
]us decima uniu[m] menſi[m]. diu[m]ca u[n]r regione p[re]pruden
tia inſigni[m]. ſaceri[que], litteri[m] nobili[er] instructu[m].
ſtaq; in p[re]ſenti eccleſi[m] continuariu[m]. catu[m] p[re]aldu[n]ſ

["epi p[ro]sint, porro p[ro]p[ro]p[ro]p[ro]p

Studii quorum 'quemlibet habitatione finem posterior est, uidebitur, hinc in presentiuarum univer士 status britannie anno aduentus anglo, in britannia eorumque ducibus telemo octogesimo quinto, ducibus autem incarnationibus anno decimo vii in cuius regno p[ro]pe[ctuo] et uti]que terram e. congratulante in fide ejus britannia, le centurion in side multus et consiteantem memorie scitatur eis. Et expliciter

LIB. V. HISTORIA GEHTIS ANGLO-BY.
Recapitulatio HISTORIOGRAPHI

xlvii

V
ERVO) ea quę temporu distinctione latius
digesta sive 'ob memoriä consuetudinä brevem
recapitulari placut, anno g[ui]ante incarnatione diuæ
sexagesimo gauis iuduis c[ess]ar pr[im] Romanæ britannæ
bello pulsaunt & occut, nec tam potut ut regnum
optimæ, anno ab incarnatione diuæ. clau suus &
Romanæ britannæ adiut. plurimä in silvè parte inde
ditionem recept & orbadæ quoque, in silvæ Romæ adiacet
imperio, anno ab incarnatione diuæ. cl. xiij[ui] eleuther
romæ p[ro] factis. annis ecc[esis] gloriosissime rerer
enim litteras rer britannie ueius mattens ut espianus
efficeretur, 'pecut & impetraunt, anno ab incar ni diu
e. etc. vini seueris imperator factis. x vii anni regniui,
qui britannia uallo amari usq; ad more precumet,
anno. eee. etc. i. maximus in britannia creatus impe
rator in galliâ transiit & gratiamui interfeet, anno
ecca vii romæ aegotis fracta ex quo tempore domui
in britannia regnare essarunt, anno ecca. vii palladiis
ad scoto[rum] in r[um]p[er] credentes a celestium p[ap]p[er]nus inter
titur e[rum]s, anno ecca. x. vii marcellis c[ui]valentur domui
imperii suscipient. vii anni tenut. quoque tempore angli
abritonib[us] atque in britannia adierunt, anno d[ur]mvi

eclipsis facta est. xiii. klr. maiarii, ab hora p[ra]ma us[qu]p. ad tereia solis. Anno. d. xi. eclip[s]is soli[ facta est]. xi. kt. iulii. & apparuerunt stelle, pen[se] hora diu[dia] ab hora diei tereia. Anno. d. xlvii. id regnare ceperit. a quo regalis nordanhymbro[], ps[]apia origine tenet. & xi[ui] anni in regno p[ra]mansit. Anno d. Ixu. columbia pr[ab]t de scotia venit britannii ad docend[us] pictos. & mun[ula] h[uius] monasterii fecit.

Anno dxevi. gregorius p[apa] musit britanni[i]a augufatu[m]ev. monish[que] uerb[us] di. genti anglo[], evuangelizarent. Anno dxevii uenere britanni[i]a p[ra]fat[que] docet[re]. q[ui] fut[que] anni plus mun[que] annos. et aduentur anglo[], in britanni[i]a anno de i. musit p[apa] gregorius p[al]tui britanni[i]a augufino iui n[am] facto e[po] & plures uerb[us] ministri o[mi]n quib[que] & paulin[i]i anno de iui p[ug]nrat[i]ii ad deo f[al]stane; anno de iui orientale[s] s[ax]ones fide xi[que] p[er]iputunt. s[ub] rege faber[ato] annu[n]t[e] melito, anno de s. gregorius obitt. Anno de xvii edilber[que] rer. eanta arior[que] defunctus est. Anno de xv. v. paulinus iusti[que] areni[que] e[po] ordinat[em] gentis nordanhymbro[], antistef. anno de iux. eand[et] filia eduni regi[s] bapte[]tata e[que] misab[ato] pentecostes. Anno de. vir. vii eduni rer. bap[te]xtat[i]us e[que] sua gente impul[s]er. Anno de. iux. eduni rege p[er] d[omi]no paulinus canti[am] redit. Anno de xi. eadbalt rer. canti[arior[que]] obitt. anno de iij. os[]nial rer. occufus. Anno de xi. iui paulinus quond[am] eboraci[que] ed time rofent[i]us annu[s] tefemittat[i]us migravit ad ann, anno del i. os[]nial rer. occufus. & aidan e[pi]s. de iux. tufus ett. annu[que] de iui middilangeli s[ui]f. prime[i]pe per[u]da fid[em] multe r[i]s s[ui]funt imbuti, Anno de li. p[enda] per[i]ut & mercif[i]unt facti xpi[u]nt, Anno de li. iui eclip[s]is

facta eareombret rer cantuariar, defunctus & colmat
 cui scotis ad suos reuerens est & pestilentia venit & ce
 adda ac iulfrid nordanbymbr, ordinatur epi,
 anno de le unu theodorus ordinatur epi, anno de
 lx. olim rev nordanbymbr, obuit, & synodus facta
 est ab herudorda p[re]ante agfrido rege, p[re]idente archi
 e p[re]theodoro utillama, capitulæ, anno de le. u.
 iulferi rev merciæ, post quæ xyii annos regnuerat
 defuncti, & dilredo fratri reliquii imperii, anno
de le. vii edilred uallautt cantia, anno de luv.
 cometa apparuit, iulfrid epi, a sede sua pulsi, &
 ab egfrido rege, & peobola etata, & eadhet cons
 etiam antistites, anno de lor. yu. elium occisus,
 anno de lor. synodus facta in campo hetfetta de
 fide catholica, p[re]idente archi e p[re]theodoro in quo
 ad futur io[li] abba romanus, quo anno h[in]t abbatilla
 instrenuas h[ale] obuit, anno de lor. v. egfriel rer
 nordanbymbr, occis, anno eade lotharii rer
cantuariar, obuit, anno de lor. viiit, cedual rer
 occidentaliu s[an]onu &omă de britannia p[ro]gitt, anno
de re theodorus archi epi, obuit, anno de re. vii.
ostrui, reg[em] a scius idem merciæ, primatib interempta,
anno de iu. unu berthel d[ur] regius nordanbym
br, a p[re]otis interfectus, anno dec. iui edilred
post quæ iui, annos merciæ, genti p[re]fuit monachi
factus coenreda regnii d[itu], anno dec. v. alfrid
rev nordanbymbr, defuncti, anno dec. yu.
coenred rer merciæ, post quæ v. annos regnabit
româ p[ro]gitt, anno dec. xi. berfrid p[re]fectus c[um]piens
p[re]gnaut, anno dec. vii. oſred rer nordanbymbr,
interfectus, a rer merciæ, ceolred defuncti est.

ex quod dixi egrett hyenest monachol ad catholicii paterna
et ecclesiasticu correcit tonsurã, dino dec. Christo
unirã rex contario, oblit. Anno dec. Christo
comete apparuerint, se egrett transit, ut ier mori
tur, dino dec. Christi benedict archiepiscop. Anno
dec. eterna gratiæ consecratus archiep. Christi d.
universis eccle. edilbaldo rege mercior. Anno agente
annuum per annuat. ex post recapitulatio.

LIBROV. IT EM RECEHSTO. AVICTORI.

Hoc de hystoria ecclesiatica britanniarum et
maxime gentis anglo, pitt uel litteris anti
quo. ueler traditione mai. ueler mea cognitione
ipse seire potui dno aduaniante digessi beda famulus
xpi. & p. p. monasterii beato. ap. p. petri & pauli q. &
dum remuidera & ingirui. quatinus interittoro euiske
monasterii cui e. ann. vii. eura p. p. datissim. edu
candus reverentissim. abbati benedicto ae. deme coefrido.
Cinneti q. ex eo temp. utque meus i. monasterii habitatione
p. agent. omni. meditand. scripturis oper. ded. at q. inter
obseruantia discipline regulari & canandi cœtidianam
eccl. curi semp. aut. discere aut. docere aut. scribere dulce
habui. Nono decimo aut. utque meq. anno diaconati. tri
cesimo. gradu. pre. pre. pre. pre. grad. pre. pre. pre.
tessimo. Johannis episcop. uibente ceo. olfrido. sub. epi.
Ex quo tempore accepti pre. pre. pre. utq. ad ann. et at. meq.
us. u. banc. scriptura. sc. meq. meq. necesse fit. et opus
cui. uenerabilii patri. brev. ad notare sive etiam
ad formam. sensus & int. p. & int. p. & int. p. & int. p.
in. principii genesi. utq. ad notit. utt. isaac. & sectione
vitalibus. libris. De tabernulo & u. & u. & u. est. ut
lacer. doti. libris. ut. In prim. parte. famula. id est:

ad mortem sæculi, libris unius et edificatione tepli allegorice exppro
stre sicut ac cetera libris. Item in regni libri. xxx. questionem
in puerbia salomoni libris. In eantica canticoxy libros. viii.
In islam damete. xvi. ppheta & parte ieremis distinctiones ca-
pitulo, extructi beati Ieronii ecepta in eza et neemia.
libris. In eant. abacy libri. In libri beati patris tobi expla-
nationi allegorice de exp[onec]ia libris. In te capitula lectio-
nu in pentatevę. omoſt iusque iudicem. In libris reg[io] et utherabie-
ri. In libro beati patris. iob. in parabolæ ecclesiastem & eantem
cantem. In ipso iux ppheta eam quoque, & neemiam. In
euangelium marcilibros. In euangelio luce libros. vii.
Omniarum euangelium libris. In apostolæ quæcumque
opusculorum sepius augufimi exposita inuenm eimeta p[or]ordore
transcribere eurair. In actus aptæ. libri. In eplas. vii. ea
tholicæ libros singulos. In apo calypso sepius iuſi libris. Item
capitula lectemui in totum novam restamuntur excepto etiam
gelio. H[uius] libri eplarum ad iueros. quatuor de sev.
sepii una etiam de manibus filiis, ibi una de eo quod h[uius] tibi
& eisdem amicis ibi in careerem & post dies multos iustitium
tur de ratione bissentium de equinoctio uotam ana
totum una, utem de hystoriis seque, librisque & passiosepii
felicis confessorum. demetrico paddingi opere in plam
transiti. libri ute & passiomis sepii anastasi male de
greco tranſiati & prius à quodam in peritio emenda
tur, p[ut] poterim ad seniorem correci. Vitæ sepi patris monachi
ſumid & antifanſeudori & prius heroico metro & post
modi plam ſermone de ſeraphi. Historia abbatem h[uius]mo
nasterit in quo ſuprem p[ietati]s deferuntur gaudebene
dicti coram diuina & berthi in libellis diuob. H[uius]to
riō ecclesiastica n[ostre] mag[ist]e ac gentis in libris. V. Olav
turologii de natalibus seque. Martirii dieb. in quo

omnis quos potur inuenire non sibi qua
die ueritietä
quo genere certamuit uel sib quo inducet munimen iuie
runt diligenter ad notare studii, libri
hymno,
diuſo metro ſue richmo. libri epigrammatii. heroico
metro ſue elegiaco. De natura rerui & de temporibus libroſ
ſegetiloſ: 'tè de temporibus. libri i. maiorè libri de or.
tographia, alkabeti ordine distincti: 'tè libri de
metrica arte & huius adiecti alii de ſe ematib, ſiue
tropis libelli hoc est de figuris modis q; locitronim
qui, ſentitura ſea conterà e: te que de p[re]cor bone iu[n]
ut cui ppicius donasti uerba tue ſcientie duelleit hau
tire, 'doneſ etià benignus aliquando achiè ſonte omil
ſapiemie puemre & parere ſemp ante faciè tuà, ad
omnis

B

**Explic RECEPSIO LIBRO RVN.**

**INCIPIVNT VICTA ISIDORI.**

**EATIL hyſidoruſ de consinguimitate ſie loquiſt.**
**CUI ſeret ſe gradib, dirimeret ur hoc modo.**
**FILUIſ FILIA UNEPUIſ NEPTIſ.**
**IUI ab nepuſ & ab nepuſ.**
**V trinepoſo trinepit.**
**VI TRA NEPTIſ FILUIſ.**
**VII trinepo, orib filia.**
**HEE consinguimitas**
**DIU SE PAULATIM PPAGIMII ORDINIB, DIRIMENI USI, AD**
**UTAMUNI GRADI SE SE SUB TRAET.**
**E P[PIN]QUITAS EE DESIERT**
**EAT.**
**RURUſ LEX MATRIMONII UINCILO REPETIT.**
**E QUIDAM**
**REUOCAT FRIGIEME, J[DEO] AUT AD SEVCTU GENERIſ GRADI**
**E CONGÚMITAL ESTITTA EST.**
**UT ſIÈ ſEX ETATIB, MUNDI**
**GENERATI & HONIMI STATUIS FINTUR.**
**ITA P[PIN]QUITAS**
**GENERIſ TOR GRADIB, TERMINARET.**
**Explicivnt.**

S DECRETA PATRVM.

Siquis preſbitera dicerit uorè anathema ſie
Siquis monacham uel do ſacratè qua dei aneuita appel
lant diocerit in consanguïi anathema ſit

Si quidem matre spiritale dixerit ienigii anathema,
Si quidem fratriis in ore dixerit ienigii anathema sit,
Si quidem neptia menigii dixerit anathema sit,
Si quidem noveret aut nunc dixerit menigii anathema sit.
Si quidem cœbremã sinit in menigii dixerit anathemi sit,
Si quidem de ppria cognatione et quia cognatis habunt
dixerit ienigii anathemi sit.

Et quidem otium in alia decreti. quod si nequeant
sicut solet ecclesiastica constitutione p. neglegentiam
nisi temporis facerit cito in quartuor in quinque et non sertis
gradu cognationis. id est consanguineitis. cœniis
copilatis. telerint. nec separentur sed tamen ista et non legunt
mas et nematunt. cœsси eam notentur. sed etiam cito etiam
e pruiscis hoc omnino p. nemat. interio et ius keundo
qet absit gradu si continguntur talis copilia reperi
oportet. videte facti earis timi quod non mecumque
pericillu sit acce minus. absit ut inim filentium inim
fata exit in N.;

Et si dixi, huiusmodi etiam de omnibus, etc.

Et est eam meamque fratri

2