KORMAKS SAGA

SIVE

KORMAKI OEGMUNDI

FILII

VITA.

EX MANUSCRIPTIS LEGATI MAGNÆANI

CUM

INTERPRETATIONE LATINA, DISPERSIS KORMAKI CARMINIBUS AD CALCEM ADJECTIS ET INDICIBUS PERSONARUM, LOCORUM AC VOCUM RARIORUM.

HAFNÆ.

SUMTIBUS LEGATI MAGNÆANI EX TYPOGRAPHEO
H. H. THIELE.

MDCCCXXXII.

850

850

Prefatio.

Libellus, qvem hic e prelo emittimus, con tinet vitam poetæ Islandi seculo decimo flo rentis. Plura jam columina similis argu menti in lucem prodierunt. Ad eandem enim historiarum classem pertinent Egils Saga, Sagan af Gunnlaugi Ormstíngu et Fóstbrædrasaga, ut illas taceamus vitas poetarum v. c. Pátr Hallfredar Vandræda skálds, Sneglu-Halla, Stúfs Skálds, co luminibus de rebus gestis regum Norvegico rum insertas.

Neque mirum est Islandos pro sua in scribendo sollertia studiosiores fuisse in iis, qvæ poetis gentis suæ eximiis sive bona sive mala contigerint, enarrandis. Qvicunque enim inter Islandos carminum svacitate

(*)

KORMAKI SAGA

850

II

PRÆFATIO.

poetæ classici (Höfutskáld) olim existimati sunt, üdem qvoqve strenuissimi pugiles (hinir mestu kappar) plerumqve habiti. Vividiores scilicet animi sensus, qvibus incaluerunt, eosdem et ad jurgia et ad amores reddiderunt procliviores; idemqve ingenii fervor, qvi eos duxit ad carmina ore fundenda, manus qvoqve ad arma capienda reddidit promtiores. Accessit mentibus ingenuis magna laudis cupido et acerrimum honorem vindicandi studium. Multa igitur contigerunt poetis Islandis, qvæ non solum attentionem æqvaarium excitaverunt, sed etiam tenaci postero-rum memoria fuerunt servata.

Ita qvoqve sese habet vita Kormaki nostri, qvæ non tantum carminibus, sed etiam duellis præliisqve referta est. Hoc autem titulo præ cæteris, qvas nominavimus poetarum historiis descriptio vitæ, qvam hic damus, est insignis, qvod in ea carmina

PRÆFATIO.

III

non modo data occasione narrationi inserantur, sed qvod major narrationis pars carminibus allatis superstruatur. Hoc qvidem ab una parte fidem facit rebus ita traditis, ab altera vero parte arguit narratiorem, qvalem nunc habemus, non a viva traditione fuisse acceptam, sed seniori ætati et qvidem litteratæ deberi.

Nostrum jam erit argumentis tam externis quam internis probare historiam non fictam sed veram lectoribus hic exhiberi. Librum qvidem in aliis Islandorum monumentis nusquam citatum invenimus, sed nonminatur Kormakus cum matre et avo materno in libro originum Islandiæ (p. 62 Ed. Joh. Finnæi). In historia regum Norvegicorum (Ed. Havn. col. I p. 140 Saga Hákonar Goda cap. 16) legimus genus ejus paternum, citatur enim fragmentum carminis in honorem Sigurdi Jarli Hladensis a

(*2)

850

IV

PRÆFATIO.

Kormako Ögmundi filio confecti. Sæpius
occurrit nomen Kormaki in parte Eddæ
Snorronianæ, qvæ Skálda dicitur, inter poe-
tas classicos, qvorum exemplis illustribus
autor formulas loqvendi poeticas docet. Hæc
carminum Kormaki specimina, qvæ Skalda
exhibet, et in appendice hujus historiæ col-
lecta et illustrata leguntur, præsertim ex
carminibus majoribus ad laudem heroum
compositis desumta sunt, qvo factum est,
ut nulla horum carminum fragmenta in ex-
positione vitæ Kormaki occurrant. Præ-
terea affertur in Skalda sub nomine Kor-
maki tanqvam exemplum epenttheseos ver-
siculus ex carmine amatorio, ubi Porketill
ponitur pro Porkell, addita mentione amicæ
cum poeta sermocinantis. Jam vero non
modo pater Steingerdæ, qvam deperiit Kor-
makus, nominatur Porkell, verum etiam si-
mili epenthesi, qvæ alias raro occurrit, in

PRÆFATIO.

V

libro nostro p. 170 idem Porkell appellatur
Porketill.

Probant hæ citationes carmina Kor-
maki seculo decimo tertio et cognita et
magno in pretio fuisse habita. Inde seqvi-
tur ad finem usqve seculi decimi tertii far-
raginem versuum sub nomine Kormaki dif-
ficulter potuisse fingi, cum scilicet plura
superessent eximii vatis carmina genuina,
qvibuscum supposititia facile potuissent com-
parari. Seniori autem ævo, qvo forte car-
mina ipsius Kormaki oblivioni omnino tra-
dita fuissent, vitam ejus consarcinatam sta-
tuere prohibet membrana exemplar libri no-
stri continens, cujus ætas ad initium seculi
decimi qvarti adscendit, atqve libro Skaldæ
non nisi paucis decenniis junior est.

Habemus qvidem duo exempla versicu-
lorum, qvi ab autore nostro tribuuntur Kor-
mako, ab aliis vero autoribus aliis; unus

85

VI

PRÆFATIO.

enim in Skalda adscribitur Biornoni cui-
dam (vid. infra p. 277), alter Gunlaugo
Vermilingvi (vid. infra p. 17). Hoc autem
fidem in authentiam reliqvorum versuum
neutiqvam minuit; nam nostra qvoqve ætate
fieri potest, ut sit in ambiguo, utri poetarum
nuper defunctorum singularis qvædam stro-
pha sit adscribenda, qvamvis integra utri-
usqve poetæ volumina manibus terantur.

Gladius Sköfnúngr, qvem ceu ensem
præstantissimum et magica qvadam vi præ-
ditum Kormakus, certamen singulare cum
Bersio initurus, a Skeggio Midfjordensi
svadente matre mutuo acceperat, in aliis
qvoqve Islandorum historiis memoratur.
Narratur scilicet de Skeggio (in libro origi-
num Islandiæ p. 18¼ et in historia Thordi
Hredæ in collectione Marcussonii cap. 3)
cum ad littus Sialandiæ appulsum effregisse
tumulum Rolvonis, atqve inde gladium

PRÆFATIO.

VII

Sköfrung dictum et securim Hjaltonis cum
multis aliis cimeliis abstulisse. Ulteriorem
gladii historiam exhibet historia Laxdalen-
sium. Hac teste Eidus, filius Skeggii, cum
ipse ætate provectus ultionem de nece filii
sumere haud valeret, gladium tradidit Thor-
kello Eyolfsonio. Ille nonnullis annis in-
terjectis nave in sinu Breidafjordo subversa
periit. Gladius vero Sköfrungus, qvem se-
cum habuerat et costis naviculæ affixerat,
ad littus insulæ ejectus fuit, qvæ nomen
Sköfrings-ey inde nacta est. Thorkelli filius
Geller gladium hæreditate accepit, et Ro-
mam profectus secum asportavit. Ex hoc
itinere rediens Roskildiæ mortaus et sepul-
tus est. Gladio autem nemo deinceps po-
titus est. (Laxdælas. p. 251, 327, 335).
Varia deniqve superstitiosa de gladio Sköf-
nungo narrantur in eadem historia, qvæ
cum narratione autoris nostri optime conspi-

850

VIII

PRÆFATIO.

rant his verbis (ibid p. 251): Talis gladii natura est: capuli globulus a radiis solis conservandus est; non stringi debet gladius in conspectu mulierum. Si qvis ab eodem vulnus acceperit, non potest illud sanari, nisi applicato vitali illo lapide, qvi gladium seqvitur.

Qvi secundas in historia nostra partes sustinet, Bersius, prior Steingerdæ maritus, in historia Laxdalensium appellatur Hólmgaungu-Bersi, qvod qvidem nomen apprime convenit cum illis duellis (Hólmgaungum), qvæ ab eo hic leguntur suscepta. Consentit præterea Laxdælasaga cum nostro autore in eo, qvod Bersius, Saurbæi habitans, Olavo Pavoni, viro præpotenti, se tantqvam educatorem filii Haldoris obtulerit; et verbis fere üsdem (p. 108) affert versiculum, qvo Bersius hic (p. 152-154) senium coram alumno deplorasse legitur. Occasio qvidem

PRÆFATIO.

IX

versiculi sistitur diversa, sed ita ut in historia Laxdalensium levi de causa videatur prolata, in nostra autem tam arcte cum facinore qvodam jungatur, ut inde appareat, cur traditione fuerit servata.

Ex cæteris viris foeminisve, qvi in historia nostra occurrentes ab aliis qvoqve nominantur autoribus, in medium proferre sufficit primum: Thordum Arndisæ filium et Tintein posteriorem Steingerdæ mari-tum. Utriusqve mentionem facit Land-námabók, hujus nempe l. c. p. 206 illius p. 129, 171; deinde Thordisam hariolam (Spákona) in Skagastranda habitantem, cujus qvoqve et historiola de Thorvaldo Vídförlio (cap. 2 ad calcem Hungurvakæ p. 256) et historia Vatnsdalensium memi-nerant (pag. 186).

Si ad internam narrationis indolem at-tendimus, mores hominum et instituta rei-

856

X

PRÆFATIO.

publicæ islandicæ ita invenimus descripta,
ut vivam priscæ ætatis imaginem veris colo-
ribus depictam exhibere videantur. Modus,
qvo duellum inter Kormakum et Bersium
fuit peractum, ita sistitur, ut inde appareat,
autorem qvidem ætate, qva res gestæ fuer-
rint vixisse seriorem, sed nihilo tamen se-
cius ævi antiqvioris consvetudines apprime
calluisse. Superstitiosa nonnulla narrationi
hic illic immixta fidem autoris potius au-
gentqvam minuunt, dum opiniones et judi-
cia, qvæ ea ætate viguerunt, fideliter ex-
hibent. Ex his, qvæ de dotibus gladii
Sköfrungi narrantur, qvædam vera esse
possunt. Erat forte gladius veneno tinc-
tus, cujus antidoton erat ille lapis vitalis,
qvem possessor gladii gestavit collo suspen-
sum. Vermiculus autem ille qvi porrecto
gladio ex capulo repere, et deinde retracto
gladio retro serpere visus est (p. 82) eodem

PRÆFATIO.

XI

modo describitur in Vilkinasaga (p. 101)
addita explicatione, unde patet sermonem
esse de qvadam serpentis imagine, haud du-
bie effecta per lineolas arcuatim in lamina
ensis sinuatas (qvoqve in ensibus nostræ
ætatis interdum conspicuas) qvæ pro ra-
tione, qva gladius porrigeretur, formam
serpentis nunc adscendentis nunc descenden-
tis exhiberet.

Qvod deniqve rerum gestarum ordinem
attinet, historia nostra in duas discedit par-
tes, qvarum una res in Islandia gestas
sistit, altera Kormaki inter exteros fata
describit. Harum prior nil continet, qvod
fidem narrationis minuere posset. Provo-
caret forte aliqvis ad incantationes, qvibus
teste autore effectum fuerit, ut Kormakus
nuptias cum Steingerda, qvam diu deperiis-
set, celebrandas negligere sustinuerit. Sed
nentiqvam inauditum est, adolescentem

85

XII

PRÆFATIO.

amorem appetisse vetitum, licitumque fastidisse, et talem inconstantiam philtris incantationibusque olim fuisse attributam. Posterior autem narrationis pars nulla qvidem portenta, nullas superstitiones continet; sed talem rerum exhibet concursum, qvi suspicionem moveat, hunc ingenio narrato-ris fuisse effictum vel saltem exornatum. Primum qvidem satis mirum est Steinger-dam cum eo, cui post Bersium nupserat, marito præter morem foeminarum islandi-carum istius ævi peregrinationes suscepisse. Deinde fato plane singulari accidit, Stein-gerdam cum marito non semel sed bis a manibus piratarum per Kormakum ceu Deum ex machina fuisse ereptam. Suspi-cionem porro movent et mulcta a rege pro osculis Kormako indicta, qvæ modo repetitio videtur rei in Islandia semel gestæ, et ulti-mus Kormaki cum gigante Scotico conflic-

PRÆFATIO.

XIII

tus, qvo ille manibus gigantis male tractatus vitam finivit.

In ipsa narratione nulla notantur tempora, sed duæ tamen constituntur epochæ, unde annos Kormaki computare licet. Ógmundus, pater Kormaki, sub initiis regni Erici Blodöxe Islandiam petiit, ibiQE uxo-rem duxit. Kormakus igitur non ante an-num 938 lucem adspexit. Anno autem 962 ad Norvegiam navigavit; nam hyemem apud regem Haconem Bonum transegit, et autunno seqventi cum ab expeditione pira-tica redux littora peteret Norvegiæ, audi-vit Haconem esse mortuum, et Haraldum Gråfeld illi successisse. Annus Kormaki emortualis plane est incertus.

Unam ad editionem præsentem ador-nandam habuimus membranam in Bibliotheca Arnæ-Magnæana No. 132 in fol., et qvidem bonæ notæ seculo decimo quarto

XIV

PRÆFATIO.

exaratam, qvæ plures continet historias Is-
landicas ex legato Arnæ-Magnæano jam
editas. Laudatur pretium hujus codicis in
prolegomenis ad vitas Viga-Glumi, Egilli
Scallagrimii, Finbogi Robusti, historiam
Laxdalensium et ad versionem latinam
vitæ Niali p. XXII, ubi vero codex mani-
festo errore typographi dicitur haud anti-
qvior fine seculi XVII, pro XIV. Scrip-
turæ specimen ære incisum jam exhibet vitæ
Egilli editio ex legato Arnæ-Magnæano
facta Tab. I. Textum hujus membranæ
exhibet editio nostra paucis modo locis ex-
ceptis, ubi svadente contextu autoritatem
cæterorum codicum admisimus, et lectionem
membranæ sub nota A infra apposuimus.

Præter membranam ad manus fuerunt
plures codices chartacei, scilicet.

1-3) tres codices in 4to ex bibliotheca
Arnæ-Magnæana.

85

PRÆFATIO.

XV

No. 505 insignitus littera B.

No. 554 F insignitus littera C.

No. 554 G insignitus littera D.

4) unus codex ex bibliotheca regia Stok-
holmiæ No. 33 in fol. insignitus lit-
teris St.

5-6) duo codices qvos unus e collegio
nostro Raskius in itinere suo Islan-
dico sibi comparavit. Horum me-
lior indicatur litera R, alter litteris
Th.

7) Codex in Islandia scriptus, qvem al-
ter e collegio nostro Finn Magnusen
ex bibliotheca sua nobis commoda-
vit. Citatur sub littera M.

Tres codices chartaceos ultimo loco
memoratos, duumviri e nostris, Magnu-
senius et Raskius contulerunt cum mem-
brana. Cæterorum codicum collationes di-
ligenter instituit stipendiarius Arnæ-Mag-

850

XVI

PRÆFATIO.

næanus Thorgeir Gudmundsen, ad ædem militiæ navalis catecheta, idemqve versionem latinam et indices sollerter elaboravit.

Ad enodationem carminum egregium habuimus præsidium in notis uberioribus ad collegium nostrum dudum transmissum a Gunnaro Pauli filio, Hjardarholtensi in Islandia olim Pastore et Dalensis Toparchiæ Præposito, cujus laudes præfationes ad duo priora volumina Eddæ Sæmundinæ jam continent. Hujus viri peritissimi annotatio-nibus suas subjunxit Magnusenius noster, idemqve in appendice fragmenta carminum Kormaki in Skalda et Heimskringla ser-vata edidit cum versione notisqve uberio-ribus.

Scribebamus Hafniæ die XV Maji MDCCCXXXII.

MONRAD. SCHLEGEL. WERLAUF. MÜLLER.
FINN MAGNUSEN. RASK. RAFN.

KORMAKS SAGA.

(1)

Kormaks Saga.

I. KAP.·

Haraldr konúngr hinn hárfagri rèð fyrir
Noregi, þá er saga sjá gerðist. Í þann tíma
var sá höfðingi í ríkinuª), er Kormakr hèt,
víkverskr at ætt, ríkr ok kynstórr; hann
var hinn mesti garpr, ok hafði verit með
Haraldi konúngi í mörgum orrostum. Hann
átti son, er Ögmundr hèt, hann var hinn
efniligsti maðr, snemma mikill ok sterkr;
þegar er hann hafði aldr ok þroska, lagð-
ist hann í víkíng á sumrum, en var með
konúngi á vetrum; hann aflaði sèr góðs
orðs ok mikils fjár. Eitt sumar lagðist
hann í vestrvíking, þar var fyrir sá maðr,
er Asmundr hèt, hann var hinn mesti
garpr, hann hafði sigrat marga víkínga ok
hermenn; spyrr nú hvârr til annars ok

a) Víkinni, *Vikia*, St.

Vita Kormaki.

CAP. I.

Haraldus rex Pulchricomus regni Norvegici
sceptra tenebat, cum in historia isthac me-
moranda gererentur. Erat in regno eo tem-
pore magnas, nomine Kormakus, e Vikia
oriundus, dives atqve generosus, item vir
fortissimus, qui unacum Haraldo rege variis
pugnis interfuerat. Filium habuit Ögmun-
dum, optimæ spei juvenem, mature jam mag-
num fortemqve. Mox ubi per ætatem et vi-
res licuit, æstate quavis piraticæ vacavit,
hyemibus apud regem commoratus. Bonam
famam ingentesqve opes sibi conciliavit. Æs-
tate quadam (Ögmundus) occidentem versus
piraticam suscepit, obviumque habuit Asmun-
dum, virum fortissimum, qui multos piratas
et milites superaverat. Horum unus de al-
tero per nuntios certior factus, conveniunt, lo-

(1")

85

4 KORMAKS SAGA, I. Kap.

fara orð í milli þeirra, fundust þeir sjálfir,
ok lögðu sér orrostostað ok börðust. As-
mundr hafði fleira lið, ok lagði eigi öllu
til orrosto. Þeir börðust IV daga; fæll mjök
lið Asmundar, en hann flýði sjálfr, en
Ögmundr hafði sigr, ok kom heim með fè
ok frama. Kormakr kvað Ögmund eigi
mundu meira frama fá í hernaði: ok mun
ek fá b) þèr konu, Helgu, dóttur Fróða
jarls. Þat vil ek, segir Ögmundr. Eptir
þat gera þeir ferð sína til Fróða jarls. Tók
hann vel við þeim. Þeir bera upp erendi
sín. Jarl tók því vel, ok kallaði pó á liggja
ótta nokkurn um skipti þeirra c) Ásmundar;
en þó tókust þessi ráð, fóru þeir heim, ok
var við veizlu búizt, ok kom til þeirrar
veizlu fjölmenni mikit. Helga, dóttir Fróða
jarls, átti sér fóstru framsýna, ok fór hûn
með henni. Þetta spyrr Ásmundr víkíngr,
ok fer til fundar við Ögmund, ok býðr
honom hólmgaungu. Ögmundr játar því.
Fóstra Helgu var því, at þreifa um
menn, áðr enn til vígs færi; hûn gerir svá
við Ögmund, áðr hann fór heiman; hûn

b) biðja, poscam, R.

c) Ögmundar ok, add. R.

VITA KORMAKI, Cap. I.

5

coqve pugnæ constituto congrediuntur. As-
mundus plures habuit copias, at non om-
nes ad pugnam adhibuit. Ubi per qua-
tuor dies pugnaverant, Asmundus sociis suis
cæsis fugam cepit, Ögmundus vero vic-
tor, præda et laude onustus domum re-
diit. Kormakus Ögmundum haud majorem
laudem e militia reportaturum asseruit, unde,
addidit, uxorem, Helgam dynastæ Frodii
filiam, tibi conciliabo. Ögmundus: id, in-
quit, ambio. Iter exinde ad dynastam Fro-
dium suscipiunt, et ab eo benigne excepti
negotium suum exponunt. Annuit dynasta,
etsi gesta ejus cum Asmundo ex parte ti-
menda esse moneret; nuptiæ tamen ad effectum
venere; cum domum reversi essent, convivium
paratum ingens hominum multitudo frequenta-
vit. Helga Frodii dynastæ filia nutricem ha-
buit sagacem, quæ eam comitabatur. His au-
ditis Asmundus pirata Ögmundum convenit, ip-
sumque ad duellum provocat. Ögmundus an-
nuit. Nutrix Helgæ homines, antequam
dimicaturi se sisterent, leviter manibus con-
trectare solebat, ita etiam Ögmundum, an-
tequam domo iret, contrectat, nullibi, aiens,

85

6

KORMAKS SAGA, II. Kap.

kvað hvergi stórum við hnýta. Þeir fóro
síðan báðir til hólms ok börðust. Víkíngr-
inn færði við síðuna, ok beit ekki á; þá
brá Ögmundr upp sverðinu skjótt d), ok
skipti síðan í hönðunum, ok hjó undan
Ásmundi fótinn, ok tók III merkr gulls í
hólmlausn.

## II. KAP.

Í þann tíma andaðist Haraldr konúngr
hárfagri, ok tók ríki Eiríkr blóðex. En
Ögmundr vingaðist eigi við þau Eirík ok
Gunnhildi; býr hann því skip sitt til Ís-
lands. Ögmundr ok Helga áttu son, er
Fróði hét. Þá er skip var mjök búit, tók
Helga sótt ok andaðist, ok Fróði son þeirra.
Eptir þat lètu þeir í haf; þá kastar Ög-
mundr út öndvegissúlum sínum; þeir komu
utan at Miðfirði, þar voru áðr komnar
öndvegissúlur hans, köstuðu þar akkerum;
en í þann tíma rèð þar fyrir Miðfjarðar-
Skeggi, hann rèri til þeirra, ok bauð þeim
inn í fjörðinn, [ok svá landskosti e); þat þá

d) hljótt, taciturne, R. e) v. í R; ok sjá lands-
kosti, ut terræ bonæ aspðerent, Th. G.

VITA KORMAKI, Cap. II.

7

magna tuberculæ esse.*) Ambo exinde ad
destinatum duello locum profecti confligunt.
Pirata (Asmundus) sub ictum obliquat latus,
quod sauciari nequit; Ögmundus hinc gladio
celeriter elato altera, qua non prius tenebat
manu, crus Asmundo amputat, tres marcas
auri pro discedendi venia insuper reportans.

## CAP. II.

Mortuo hoc tempore Haraldo Pulchri-
como in regnum successit Ericus Blodöx.
Ögmundus autem Erici et Gunnhildæ ami-
citiam non consecutus, navem, qua in Is-
landiam veheretur, instruit. Ögmundo et
Helgæ filius erat Frodius. Nave magna ex
parte instructa, Helga et filius Frodius morbo
correpti obierunt. Post hæc alto se com-
miserunt; Ögmundus dein columnas domus
primarias in mare proficit, quæ in Midffor-
dum, antequam eò venirent, delatæ erant;
anchoras ibi demittunt. Præerat eo tempore
tractui Skeggius Midfjördensis, qui ad eos
remigavit, et, ut sinum ingrederentur sedem-

*) Þat hnýtir við, scabrum est, adhibetur de qua-
vis scabritia imprimis tamen de ossibus frac-
tis, quæ dum in statum pristinum restituuntur
et quasi connectuntur et connodantur, nodum sive
tuberculum relinquunt. Th. G.

85

8

KORMAKS SAGA, III. Kap.

Ögmundr; hann mælti grundvöll undir
hús. Þat var þeirra átrúnaðr, ef málit
gengi saman, þá er optarr væri reynt, at
þess manns ráð mundi saman gánga, ef
málvöndrinn þyrri, en þróast, ef hann
vissi til mikilleiks; gekk nú málit saman,
ok var þrem sinnum reynt. Síðan lèt Ög-
mundr gera hús þar á melnum, ok bjó
þar síðan. Hann fékk Döllu, dóttur Ön-
undar sjóna; þeirra synir voru þeir Þorgils
ok Kormakr, hann var svartr á hár ok
sveipr í hárinu, hörundsljóss ok nokkut
líkr móður sinni, mikill ok sterkr, áhlaupa-
maðr í skapi. Þorgils var hljóðlyndr ok
hægr. Þá er þeir bræðr voru fulltíða,
andaðist Ögmundr, varðveitti Dalla búit
með sonum sínum; annaðist Þorgils um bú
við umsjá Miðfjarðar-Skeggja.

### III. KAP.

Þorkell hèt maðr, er bjó í Túngu,
hann var kvângaðr, ok áttu þau dóttur,

*) Bauð þeim landskosti, proprie: ut bonis terræ
uterentur invitavit; nam landskostir sunt dotes

VITA KORMAKI, Cap. III.

9

que ibi figerent *), invitavit. Qvo accepto
Ögmundus fundum domus determinat. Cre-
debant, si mensura, sæpius experta, sibi
ipsi responderet, rem hominis, si pertica de-
ficeret, comminutum iri, sin magnitudinem
promitteret, incrementa capturam; mensura
vero ter experta constringebatur. Ögmun-
dus exinde ædem in loco arenoso exstrui
curans, ibi in posterum habitavit. Dallam
Önundi Sjonii filiam uxorem duxit, ex qua
duos suscepit filios, Thorgilsem et Kormakum,
cui crines nigri, nonnullique capilli in orbem
crispati, cutis vero albida; matri quoque ex
parte similis erat, statura et robore conspicuus,
et perquam animosus. Thorgils taciturnus
erat et modestus. Maturis fratribus Ögmun-
dus obiit, Dalla vero villam cum filiis suis
inhabitavit; Thorgils ad nutum Skeggii Mid-
fjördensis villicationis curam gessit.

### CAP. III.

Thorkell nomen erat viro, qui Tungæ
habitavit; susceperat ex uxore sua filiam

terræ naturales, sive bona in usum vertenda;
strictiori sensu sumitur h. v. de feracitate, cfr.

8

10

KORMAKS SAGA, III. Kap.

er Steingerðr hèt, hûn var í Gnúpsdal at
fóstri. Þat var eitt haust at hvalr kom
út á Vaznes, ok áttu þeir bræðr Döllu-
synir. Þorgils bauð Kormaki, hvárt hann
vildi heldr fara á fjall eðr til hvals. Hann
kaus at fara á fjall með húskörlum. Maðr
hèt Tosti, hann var verkstjóri, ok skyldi
skipa til um sauðaferðir, ok fóro þeir
Kormakr báðir saman, þartil er þeir komu
í Gnúpsdal, ok voro þar um nóttina; þar
var mikill skáli, ok eldar gervir fyrir mönn-
um. Um kveldit gekk Steingerðr fra dýngju
sinni ok ambátt með henni; þær heyrðu
inn í skálann til ókunnra manna. Ambáttin
mælti: Steingerðr mín! sjáu f) við gestina.
Hûn kvað þess enga þörf, ok gekk þó at
hurðunni, ok stè uppá þreskjöldinn g), ok
sá fyrir ofan hlaðann. Rúm var milli
hlaðans h) ok þreskjaldarins, þar komu
f) sjáum, C, D. g) þrepskjöldinn, R. h) hleðaus, A.

indic. ad Landn. Varia lectio: at sjá landskosti,
«ut terræ bona oculis lustrarent» melioris est
notæ et juxta contextum meliorem dat senten-
tiam, his enim verbis Skeggius Midfjördensis
modeste iis obtulit, ut tractum inhabitare terra-

VITA KORMAKI, Cap. III.

11

Steingerdam, quæ Gnupsdali enutriebatur.
Autumno quodam balæna in Vatnsnesum
ejecta est, quam fratres, Dallæ filii, possi-
debant. Thorgils Kormako utrum in mon-
tana *) an ad balænam **) ire mallet, opti-
onem dedit. In montem cum domesticis ire
prætulit. Quærerentur oves ad nutum do-
mestici, nomine Tostii, cui operarum cura;
hunc Kormakus, donec Garpsdalum veni-
rent, comitabatur; hic pernoctantur. Erat
ibi cubiculum (hypocautum) ingens, in quo
foci ad homines calefaciendos succendeban-
tur. Vesperi Steingerda a gynæceo suo una-
cum ancilla discedentes, homines ignotos
intus in hypocausto audiunt. Videamus,
Steingerda! ait ancilla, advenas. Steingerda
regerit: neutiquam opus est; accedit tamen
ad ostium, limenque ascensa supra struem
speculabatur; in interstitio inter struem

que frui possint, si ejus situs et feracitas iis
placuerint. Th. G.

*) Sc. ad pecora montivaga qværenda et colligenda;
nam locutio að fara á fjall hæc etiamnum hodie
involvit. Th. G.

**) Sc. secandam (pro prædæ portione adqvirenda).

12 KORMAKS SAGA, III. Kap.

fram fætr hennar. Kórmakr sá þat ok kvað vísu:

Nú varð mèr í mínu
men-reið Jötuns leiði
rèttumst i) risti snótar
ramma ást fyrir skömmu;
þeir munu fætr k) at fári
fallgerðar l) mèr verða,
(alls ekki veit ek ella)
optarr enn nú svarra. l)

Nú finnr Steingerðr at hûn er sèn, snýr í skotiðm), ok sèr undir skègg Hagbarði. Nú berr ljós í annlit henni; þá mælti Tosti: Kórmakr! sèr þú augun utar hjá Hagbarðs höfðinu? Kórmakr kvað vísu:

Brunnu beggja kinna
björt ljós á mik drósar

i) rèttomst, C, R; rèttvins, D, St; rættumst, G. k)
fáir, D, St., *prave*.
l) faldgerðar, G. m) þar var hlaði fyrir dyrum ok Hagbarðr á vegg, þat var líkn-eski Hagbarðs, ibi strues ante fores erat, *Hagbardus-qve* in pariete, sc. *effigies* Hagbardi, add. St.

l) Menreið appellatio fæminæ, á men, monile, ornamentum aureum v. argenteum et reið, rheda, sedes. Th. G. Jötunsleiði quid sit, tantum conjicere licet, sepultum fuisse sc. aliquando gigantem aliquem in loco quodam animo aut cordi cognomini,

VITA KORMAKI, Cap. III.

13

limenque pedes ipsius cernebantur, quod animadvertens Kormakus cecinit:

Nunc puella meæ
menti includebatur;
Porrecta virginis planta mihi attulit
fortem (acerbum) amorem nuper.
Illi erunt pedes periculo
lapsus mihi [pepligeræ]
(alioquin plane nihil scio)
sæpius quam nunc mulieris.

Comperit nunc Steingerda se visam esse, in angulum se recipit, ut sub Hagbardi barba inspiceret. Lumine vero in faciem ejus refulgente, quærit Tostius: videsne, Kormake! oculos exterius ad caput Hagbardi. Kormakus cecinit:

Arserunt utriusque genæ
lucidæ faces in [adversus] me mulieris

atque adeo cor, pectus, animum œnigmatice dici

Jötunsleiði v: gigantis tumulum. G. P. Gunnarus

Pauli primas lineas ita verterat:

Nunc erat mihi (egregia) in meo
Moniliproma corde
irradicavi mihi viraginis etc.

Prætulit ita lectionem rættumz, at vocem risti minime tetigit. Errat cæterum vir doctissimus illud leiði pro sepulchro sumens; est enim synonymum

8

8

14

KORMAKS SAGA, III. Kap.

(oss hlægir n) þat eigi)
eldhúss of við feldan;
en til ökla svanna
ítrvaxins gat ek líta
(þrá o) muna p) oss um æfi
eldast) hjá þrepskeldi. 2)

Ok enn kvað hann :

Brámáni skein brúna
brims und ljósum himni
Hristar hörvi glæstrar
hauk-frán á mik lauka;
en sá geisli sýslir
síðan gullhríngs Fríðar
hvarmatúngls ok hrínga
Hlínar óþurft q) mína. 3)

n) hægir, commodat, G. o) þik, te, D. p) þeir muno, R. q) óþarft. St.

cum voce byrr, ventus secundus, aura prospera;
at gigantis aura vetustis poëtis mensem vel ani-
mum sæpissime significavit (ut jötuns byr, gríðar-
vindr etc.) F. M. Fallngèrðr v. faldgèrðr, est fæ-
mina apicigerula v. pepligera. G. P.

2) Björt ljós kinna, lucida lumina genarum, oculi. Viðr, gen. viðar, acc. við, viðinn, materies, ligna. Itrvaxins, præstantis formæ v. staturæ, gen. ab ítrvaxinn, qv. ab ítr eximius, præstans, et vaxinn partic. a verb., ek vex, cresco. Þrá desiderium a. v. ek þrái v. ek þreyi desidero. Th. G.

3) Ordo prioris partis est: Haukfrán brámáni hörvi

VITA KORMAKI, Cap. III.

15

(nobis id non risum movet)
juxta culinæ stratam silvam.

Ast talos feminæ
pulchræ staturæ mihi contigit cernere
(desiderium nobis non per ætatem
senescet) apud limen (v. in limine).

Et præterea cecinit:

Ciliorum luna fulsit
sub lucido cælo superciliorum fontium (fronte)
fæminæ lino ornatæ
acutus adversus me, ut accipitris.
Ille vero radius efficit
deinceps mulieris
oculi
illius et meum incommodum.

glæstrar lauka Hristar skein á mik und ljósum
brúna brims himni: *Accipitrini instar lucidus mu-
lieris lino ornatæ oculus affulsit mihi (lucem in
me conjecit) sub lucida fronte. Posterioris: En
sá gullhríngs Fríðar hvarmatúngls geisli sýslir síðan
óþurft hrínga-Hlínar ok mína (G. P.): ille vero mu-
lieris aureo annulo ornatæ superciliorum lunæ
(oculi) radius efficit exinde incommodum monilium
gestatricis (mulieris) et meum. Brá-máni ex brá,
cilium, palpebra, et máni, oculus; poetice quasi luna
palpebrarum. Th. G. Brims genit. του brim, æqvor
(p. p.) (non, ut voluit G. P. vocis ignotæ brim, ignis
n., alioquin brími m.); hic brúna brim (superciliorum
æqvor) innuit oculos, limpidis fontibus assimilatos;
ljós brúna brims himin, lucidum cælum fontes super-

8

16

KORMAKS SAGA, III. Kap.

Tosti mælti: starsýn gerist hûn á þik.
Kórmakr kvað:

Hóf-at lind, nè ek leynda
líðr hyrjar'), því stríði,
bands man ek beiða Rindi,
baugsæm⁵) af mèr augu;
þá húm¹) knarrar hjarra
happ þægi bil") krappra x')
helsis sæm á hálsi
Hagbarðs á mik starði ⁴).

r) byrjar, R. s) baugsæn, G.; baugsærr, R. t) ita
G; hún, cæteri. u) til, R. x) krapta, C, D, R, St.

ciliorum tegens vel superans, frontem serenam in-
dicat. F. M. Hrist, nom. propr. pocillatricis Odī-
nis, adhibetur poetice h. l. de Steingerda, quæ hic
nominatur lauka-Hrist, pr. alliorum foemina, quod
olera v. cibaria tractet vel promat. Th. G. De
tw glæstrar hæc modo non abs re forte fuerit monere:
ek gljái et glói, splendeo; confer. gljárr et glærr adj.
lucidus, splendens; gler (Dan. Glar), glas, glessum,
vitrum, res vitri instar, aut vitrefactum qvid; gly-
s. glis (utrumqve invenitur) splendens res sive polita;
glisligr et glossaligr, glæsiligr adj.; inde glisgjarn,
pulchrarum rerum appetens; Glæsir et Glasir, ar-
bor aurea fronde; Glæsisvellir; ek glæsi, polio,
exorno, unde partic. glæstr; gló, gljá, politura;
glóbjartr, cui albus capillus; glýr risus; glýaðr,
hilaris; cfr. glæra, glóra, eldglæringar, glæruskin,
þat glórir i, glyrnur. G. P. Haukfránn, accipitrís
instar acutis oculis instructus, ex haukr, accipi-
ter, et fránn, fráinn, politus, nitens; in Jomsvi-

VITA KORMAKI, Cap. III.

17

Ad hæc Tostius: oculos in te figit. Kor-
makus cecinit:

Non divertit mulier, nec celavi,
ignem, sentiens, illum dolorem,
(rogaturus sum illam)
annulis ornata a me oculos;
cum fæmina, commodam sortem adepta
ab arctis ædis cardinibus,
collari decorata in collo
Hagbardi me intuebatur.

kingas. occurrunt ormfrán angu serpentis oculi
renitentes. Sýslir, ab v. ek sýsli, operor, ef-
ficio. Fríð est una e novem Mengladæ nymphis,
cfr. Fjölsv. M. 39 (appellatio fœminæ frequens)
adhibetur h. l. de Steingerda, epitheto gullhrings ad-
jecto, itaque fœmina annulo aureo ornata. Hvarma-
túngl superciliorum lunæ, poet. oculi. Hlín Deæ
nomen, adhibetur h. l. de foemina, epith. hringa
adjecto, foemina annulis ornata. Cæterum in-
tegra ista Stropha invenitur in Gunnlaugs Orms-
túngu saga pag. 164 cum nonnullis variis lec-
tionibus et locupletibus annotationibus adornata,
ad qvas lectores ablegamus; ibi tribuitur ista
stropha Gunnlaugo, hic vero Kormako, sed, ut
ibi bene observatum est, omnis apparens contra-
dictio evanescit, cum observetur, verbum kvað
duplici uti notione sc. pangere et canere, Gunn-
laugum itaque hoc carmen, cujus auctor Kor-
makus reverà est, in suum usum convertisse. Th.G.

4) Lind, tilia, arbor f. g. semiplena appellatio.
Hyr ignis, gen. hyrjar; Hyrjar líðr, qui ignem

(2)

22

KORMAKS SAGA, III. Kap.

ok samir þat eigi vel. Þetta heyrir Kormakr ok kvað vísu:

Svört augu ber ek, Sága,
snyrtigrund til fundar,
þiki erma ilmi<sup>d)</sup>
allfölr<sup>e)</sup> [ek lág<sup>f)</sup> sölva<sup>g)</sup>;
þó hefi ek mér hjá meyjum
mengrund komit stundum
hríngs við [havrn at mánga<sup>h)</sup>]
hagr sem drengr enn fagri<sup>6)</sup>.

d) ilna, G.; eikjú, Th. e) allfölu, R. f) ita ex conject. G.; er lá cæteri. g) hinn snjalli, Th. h) haumar mángi, D., St.; hörvar mángi, Th.; Hlökk at mánga, R.

Priorem strophæ partem ita legendam censeo:
Eitt ita lýti, ok þó lítið, kveðst allhvít eldbekks
eir, of aptan-skærur, þikkja á mér. Ita simpliciter genit. pl. a two ítar, viri. Eldbekks eir,
mulier scamnum foco propinqvum occupans vel
adamans. Aptan-skærur, vespertinæ disputationes,
vel etiam: vespertinæ (eroticæ) lites; skærur
(vox fere vulgaris) lites, disputationes. F. M.
6) Sága snyrti grund, repetitio pleonastica, nisi forte
prius legendum Ságu et referendum ad two fundar,
vel Sága! snyrtigrundar til fundar o: ad conventum mulierculæ.
Snyrtimaðr et snertimaðr conjuguntur in Skalda cum ofláti,
glæsimaðr, prýðimaðr, ornatus, ornatui deditus, cultus;
et snyrti-ligr de rebus et hominibus, pulcher, elegans,
ek snerti, tango; quod enim pulchrum est, liben-

VITA KORMAKI, Cap. III.

23

non decorum. His auditis Kormakus versum
fudit:

Nigros oculos gesto, fæmella!
elegans fæmella, ad conventum,
si videar illi,
illi, inquam, admodum pallidus;
attamen ego apud virgines,
o fæmella! acceptus interdum fui,
ad colloquendum cum muliere
dexter, haud secus ac vir pulcher.

ter attingimus: vel per metath. ex snotr, elegans.
G. P. [Sága vel Saga alioqvin una Dearum septentrionalium; inde adhibetur poeticæ de fœminæ, variis epithetis adjectis e. gr. Ὁλ-sága pocillatrix.
Th. G.] Armr, m. g. brachium; ermi, f. g. manica;
sed et forte ermr, f. g. id. quod armr, tam v. ermi
quam ermr habet gen. plur. erma. Ilm v. ilmr,
gen. ilmar, dat. ilmi, potest dici mulier, a. v.
at ilma, bene olere; atque adeo hic ermar ilm,
brachiis bene olentibus, vel in ulnis viri bene
olens. Ermar ilna, alterius lect. est brachii calc factrix.
Convenit autem ilmr, odor, fragrantia,
et verbum, at ilma (act. et abs.) cum verbo
lat. oleo, quo et referri potest Lat. odor, et
Græc. ζω et σωμ v. δωμ. Grettis S. d'yrit hafði
veðr (odorem) af manninum, et viðra um kring
eðr þefa, odorem captare. G. P. [Ilmr, vocatur,
in Edda juniore Asyniarum una, odori verisimiliter præfecta. F. M.] Mánga, blaterare,
adhibetur usitatissime de vendentibus et ementi-

24 KORMAKS SAGA, III. Kap.

Þar voro þeir um nóttina. Um morgin-
inn er Kormakr reis upp, gekk hann til
vatnkakka i), ok þó sér; síðan gekk hann
til stofu, ok sá þar engan mann, ok heyrði
manna mál í innri stofu, ok snýr hann
þagat; þar var Steingerðr ok konur hjá
henni. Ambáttin mælti til Steingerðar :
hèr ferr nú hinn væni maðr, Steingerðr !
Hún svarar: víst er hann vaskligr maðr.
Steingerðr kembdi sér. Kormakr mælti :
viltu ljá mèr? Steingerðr rètti til hans.
Hún var hærð kvenna bezt. Ambáttin
mælti: Þó mundir þú miklu kaupa, at
kona þín hefði slíkt hár sem Steingerðr,
eða slík augu? Kormakr kvað vísu:

Avl-Ságu k) met l) ek auga
annat beðjar m) Navnnu,

i) vatnsbakka, R, St. k) avls augu, D. l) mer, C, D, St. m) beðja, R.

bus, sensu non nimis honesto; hic etenim mul-
tis sæpe, nec nimis veris aut fidis verbis opus;
unde et in Spec. Reg. mángari, mercator fallax
et iniquus, re, non minus quam nomine, olim
exosa, utcunque se res hodie vulgo habeat. —
Allfölr lág sölva, emendatio, quam hic qvæsivi,
mihi visa cum vera, tum necessaria; est vero

VITA KORMAKI, Cap. III.

25

Noctem ibi transigunt. Mane sequenti cum
Kormakus surgeret, vas accedit aquaticum
seque lavat; triclinium exinde ingressus, ne-
minem vidit, loquentes vero in æde inte-
riori audit, eoque vergit. Erat ibi cum fæ-
minis Steingerda, quam ancilla alloquitur:
hic, ait, Steingerda! it vir ille venustus.
Steingerda regerit: certe alacritatem præ se
fert. Steingerda se comebat. Kormakus:
visne, inquit, (pecten) mihi commodare?
Illa tradit. Aliarum mulierum ejus capilli
præcellebant. Multum profecto, inquit serva,
impenderes, quo uxor tua tales haberet ca-
pillos vel oculos quales Steingerda? Korma-
kus versum fudit:

Pocillatricis (puellæ) æstimo oculum
alterum mulieris

sölva lág cibi datrix v. proma; lág (ξυλον, lignum) arbor strata, trabs jacens, et söl neutr. pl. alga escaria. G. P. [Allfölr, admodum pallidus Th. G.] Komit a. v. ek kem, venio; trænit. (ut eliam Dan.) pono, colloco; ek kem mèr, me ipsum promoveo, colloco, abscondo etc.; að komast, idem; að koma sèr vel eðr illa, bene v. male se gerere, acæptum v. exosum, suo merito, fieri, per meton. anteced. Hrings hörn, fæmina, vel a lino (hör), vel a cornu (horn). G. P.

26

KORMAKS SAGA, III. Kap.

þat er í ljósu líki
liggr, hundraða þriggja;
þann met ek hadd er n) hodda
hörbeiði Sif greiðir
(dýr verðr fægi o) Freyja)
fimm hundraða snimma ⁷).

Ambáttin mælti: jafnaðarþokki er með ykkr, en þó muntu dýrt meta hana alla.

Kormakr kvað vísu:

Alls met ek auðar þellu r)
Íslands, þá er mér grandar q),
Húnalands ok handan
hugstarkr sem Danmarkar;
verð ek r) Engla jarðar
Eir há-þyrniss s) geira,
sólgunni met ek svinna
sunds ok Íra grundar s).

n) ita, G.; en, cæteri. o) færi, R. p) þollu, St. q) grundar, D. r) er, R.; virð ek, G. P. s) ita G; há-dyrnis, cæt.

7) Öl-Sága appellat. fæminæ poet. ab öl (avl v. aul) cerevisia et Sága Deæ nomen, inde fæminæ pocillatrix, cfr. infra ölstafns lýsigrund. Th. G. Beðjar, genit. a nominat. beðr, m. g. lectus, h. l. sc. serpentis, lectus serpentis est aurum, cfr. Gunnl. Ormst. S. p. 98. Nanna, nom. propr. Nymphæ, mulieris vero appellativum. Hundrað,

VITA KORMAKI, Cap. III.

27

quod in candido corpore
jacet, trium centussium;
Illum æstimo capillum, quem
fæmina pectit
(prætiosa fiet elegans fæmella)
quinque centussium tempestive.

Ancilla dixit: arbitrium vobis æquale, eam tamen integram magni æstimabis. Kormakus cecinit:

Totius æstimo fæminam
Islandiæ mihi nocentem
Hunnorum regionis et ultra (mare sitæ), animo fortis, Daniæ.
Æstimo Anglorum terræ mulierem,
virginem æstimo egregiam etiam Hiberniæ.

de hac voce videri potest Arngrimus in Crymog. et Excurs. in Kristni-Saga. Haddr, coma muliebris. Hodda, gen. pl. annulorum; Sif, nom. propr. Divæ; Hodda - Sif appell. poet. fæminæ. Hör-Sif, idem pleon. nisi forte to hodda ad seqvens semiplenum fægi-Freyja referre placeat, ut hodda fægi-Freyja sit mulier annulos atterens ac poliens, o: iis ornata. G. P.

s) [Þella v. Þöll f. g. arbor, pinus; appellatio fæminæ poetica, nam secundum Skáldam appella-

30

KORMAKS SAGA, III. Kap.

Tosti kvað honum þat mundu þikja skemti-
ligra; ferr hann, en Kormakr sitr at tafli
ok skemtir sèr. Steingerðr kvað honum
betr orð liggja, enn frá var sagt. Sat hann
þar um daginn. Þá kvað hann vísu:

Saurfirðum veit ek svarðar")

sefþeys at mèr freyja

grepps [reiðu man ek z) góða

geirteins y) skarar beina;

þó váru vèr þeirri z)

þavll hyltinga a) vallar b)

(minnumst °) Eir at unna

unn-fýrs) meðal-kunnir. 10)

u) Ita, R, Th; Saurfirðum sverðar, A. x) ræðu trautt,
R, Th. y) gentess, C.; gnýrteins, D, St. z) þeirra, D, St,
R, Th. a) ex conject. G. Pauli; hyllinga, cæteri. b) moll-
ar, Th.; mollu, R. c) minnst at (af) (minnumk, C.)
viðum verðir valfýrs mengdar skjala, R, Th.

puto quibusdam morauðr per o tenue. G. P. Af-
rètt pascua in montibus vel tesqvis eommunia,
remota, ubi pecora cæstivo tempore pascuntur;
hinc locutio: at reka í afrètt, de pecoribus pa-
scuis montanis immittendis. Th. G.

10) ... Saurfirðum svarðar, manifeste deest vox ali-
qua unius aut duarum syllabarum, [veit ek]
quam verisimiliter (mati v. kosti) supplere visum;
Sverðar [svarðar] verbum mihi ignotum, cujus
tamen sensum materia suggerit. G. P. [Saurfirðr,

VITA KORMAKI, Cap. III.

31

Tostius id ipsi, inquit, majoribus fore de-
liciis. (Tostius) discedit, Kormakus vero
remanens aleæ lusu delectatur. Steingerda
effata ejus meliora quam ferebantur asserit.
Ibi diem illam (Kormakus) commoratus ce-
cinit:

Escam immunditie carentem apponit

mihi juncodora mulier

prandium poetæ lautum exhibitum memini
frustatim dissectum cibum.

Eramus tamen illi

mulieri

(meminerimus istam diligere
fæminam) mediocriter noti.

immunditie carens, ex saur, stercus, cænum, quæ-
vis immundities et firðr pro firtr orbatus, spo-
liatus ab vi at firra orbare. Th. G.] Sef, Dan.
Siv, juncus. Þeyr, ventus calidus, hic exha-
latio, effluvium; amant autem mulieres suo mundo
herbas odoratas apponere atque involvere; hinc
igitur fæmina sefþeys - Freyja, cultus studiosa,
supra ad v. ilma pag. 23. In Skálda occurrit
hvarm-þeyr, lacrymæ. Reiða id quod promitur;
a. v. ek reiði, libro, veho, vibro quod a. v. ek
rið, vehor, libror. Beini, m. g. idem, mini-
stratio cibi et potus, tum etiam quicquid hospiti
officii præstatur; beinn, rectus, Dan. lige; bein,
os, in specie, tibia, os longum et rectum. Ek

32

KORMAKS SAGA, IV. Kap.

Tosti kemr af fjalli, ok fara þeir heim. Eptir þetta venr Kormakr gaungur sínar í Gnúpsdal at hitta Steingerði, ok bað móður sína gera sér góð klæði, at Steingerði mætti sem bezt á sik lítast. Dalla kvað manna mun mikinn, ok þó eigi víst at til yndiss yrði, ef þetta vissi Þorkell í Túngu.

## IV. KAP.

Þorkell spyrr nú brátt hvat um er at vera, ok þikir sér horfa til úvirðíngar ok dóttur sinni, ef Kormakr vill þetta eigi meirr festa; sendir eptir Steingerði, ok ferr hún heim. Narfi hét maðr, er var með Þorkeli, hann var hávaðamaðr ok skapheimskr, hælinn ok þó lítilmenni. Narfi mælti til Þorkels: ef þær ero úskapþekkar

beini o: gjöri beint, rectum facio, item, expedio, promoveo, adjuvo; at beina leið annars, iter ejus expeditum reddere; et hinc beini ut modo dictum. Geirteinn hic dici videtur digitus v. brachium mulieris, et ejus skör vel skara (a. v. ek sker seco) cultellus, quo cibus secatur.

Hyltingr an serpens dici possit, non definiverrim; certe à stóll nemo fecerit stollúngr, vel ab hæll, hællíngr, sed stólúngr, hælíngr, ex casu obliquo non recto; atque ita ab hóll collis, tumu-

VITA KORMAKI, Cap. IV.

33

Tostius a monte redux, domum cum fratre redit. Post hæc Kormakus Steingerdam conveniendi causa Gnupsdalum frequenter it, matremque suam rogat, ut pretiosas sibi conficiat vestes, quo Steingerdæ perplaceret. Dalla magnum eorum discrimen esse prædycavit, prætereaque incertum, utrum jucundum foret, quando Thorkeli Tungensi innotesceret.

## CAP. IV.

Thorkell cito ea, quæ struebantur, inaudiens, in sui suæque filiæ dedecus spectare censet, si Kormakus hæc ulterius firmare negligat, unde quendam, qui Steingerdam domum reduceret, misit. Narvius nominabatur homo Thorkeli adhærens, garrulus, stultus, gloriosus, attamen vilis. Narvius Thorkelem allocutus est: si tibi displi-

lus, quod hic spectari videtur, rectissime dicertur hælingr, ut Esphælingar in V. Gl. S. Hyltingr autem ab holti (quod aliis est locus incultus et inæqualis, aliis locus lapidosus editionem) optime diceretur serpens, et ejus völlr s. campus, aurum; sic a prædio Holt, appellat Svarfd. S. Hyltinga naust, o: Holtensium navale. Unn, unnr, uðr, oceani filiarum una, poet. mare, lat. unda; ejus fyr (πυρ) s. ignis, aurum, a fjör, vita, vigor; ejus Eir, mulier; cognatum est fura abies. G. P.

(3)

34

KORMAKS SAGA, IV. Kap.

kvâmur Kormaks híngat, þá má ek þar
skjótt atgera. Því játti Þorkell. Úm
haustið annaðist Narfi um slátra-starf. Þat
var eitt sinn, er Kormakr kom í Túngu,
sá hann Steingerði í soðhúsi; Narfi stóð við
ketil, ok er lokit var at sjóða, vá Narfi
upp mörbjúga, ok brá fyrir nasar Kormaki,
ok kvað þetta:

hversu þikja Ketils þær,
Kormakr! ormar?

Hann svarar:

góðr þikir soðinn mör
syni Ögmundar.

Ok um kveldit, er Kormakr bjóst heim,
sá hann Narfa, ok mintist hæðiyrða hans.
Kormakr mælti: Þat hygg ek, Narfi! at
þat muni fyrr framkoma, at ek mun ljósta
þik, enn þú munir ráða ferðum mínum;
ok laust Kormakr hann exar-hamars-högg,
ok kvað:

Hvat skaltu örva Ali
ófróðr d) um mat ræða?

d) ófríðr, deformis, D, St.

VITA KORMAKI, Cap. IV.

35

cet, quod Kormakus huc veniat, sine mora
avere re possum. Acceptat Thorkell. Au-
tumno instanti Narvius mactatus opus cura-
bat. Aliquando cum Kormakus Tungam ve-
niret, Steingerdam in culina consplicit; Nar-
vius aheno adstans, coctione finita, subla-
tum botellum naribus Kormaki raptim admo-
vet, his verbis adjectis:

quomodo tibi, placent aheni,
Kormake! vermes?

Ille respondet:

Bene placet cocta arvina
filio Ögmundi.

Vesperi cum Kormakus reditum domum para-
ret, Narvium conspiciebat, ejusque cavillatio-
nis recordatus, ita eum alloquebatur: Cogito
fore, Narvi! ut prius te percutiam, quam
iter ad nutum tuum instituam. His dictis
Kormakus malleo securis ei ictum dedit ceci-
nitque:

Quid tu, vir
rerum ignore! de cibo loquare?

(3*)

36

KORMAKS SAGA, IV. Kap.

þèr var þeirrar kerski
þörf eingi við mik, Narfi! ¹¹)

Ok enn kvað hann :

Spurði e) frenju-fæðir
frèttinn, hve mèr þætti
(hann sýnist mèr heima
hvarmrauðr) ketil-ormar;
veit ek at hrímugr hlúki, f)
hrókr saurugra flóka,
sá er túnvöllu taddi,
tíkur g) erendi hafði h). ¹²)

e) spurði, D. f) hlukki, D; hlakki, St; hljóti, R. g) tíkar, R. Th. h) líkr, R. Th.

¹¹) Ali s. Áli, Odini nominum unum; örva (sagit-tarum) ali, vir. Ála el, Odini nimbus, prælium, vid. Stiklastaða bardagi. [Ofróðr, iners, imperitus, qui pauca callet. Th. G.] Keski petulantia; keskinn petulans; keskni (inde) petulantia; lit. r hie videtur epenthetica, ut in faurstu (pro faustu) et quibusdam aliis, et hinc forsan ortum, Dan. karsk. Kaskr autem â kavttr (animali vefegeto ac ludibundo) nunc ut ante ductum mihi viredetur per echtl. του t. Þörf opus; ek þarf, egeo, mihi opus est. Vulgo dicitur: opt er Þörf, en nú er nauðsyn; sæpe opus est, nunc autem necesse s. necessitas. G. P.

¹²) Frenja dicitur vacca; ejus fæðir (pastor) bubulcus, G. P. [contumeliose de Narvio dictum. Hvarmrauðr, dicitur is cujus palpebræ vel cilia

VITA KORMAKI, Cap. IV.

37

tibi ea petulantid
nihil opus erga me, Narve!

Porro cecinit:

Interrogavit bubulcus
curiosus, ut mihi placerent [saperent]
(ille videtur mihi domi
rubricilius) ahenarii vermes;

Scio pruinosum [fuliginosum] tenebrionem,
longurionem immundarum lanarum,
qui campos fænarios stercoravit,
caniculæ instar exceptum fuisse.

rubra sunt, ex hvarmr palpebra et rauðr ruber.
Hrímugr, fuligine teter v. pruinosus, ex hrím fuligo, pruina. Th. G.] Hlúki convicium in hominem nihili s. vappam, fungum; alibi an occurrat, aut usquam hodie usurpetur nescio. Varia lectio hlúkki est forsitan vir gibbosus, quod ab hlikkr v. lykkja derivari potest. Hrókr est homo magni corporis s. potius ingentis nec tamen admodum decentis staturæ; conviciolum. Hryki vulgo idem, cfr. Hróm. Greips. S., convenit hroki, fastus, quasi sui ipsius exaltatio. Flóki floccus densior, lana condensata, jam infecta, jam facta ex. gr. pilei materia; de filo, funiculo; flækja nom. et verb. flókit hár, capilli innodati; flókit trè, lignum perplexum. Taddi præt. v. at teðja, stercus emittere (de equis potiss. usurpatur) it. stercorare. Tað, stercus. Tíkur erendi hafði: tik, genet. tíkar v. tíkur, canis fæm.; erindi hafði,

38

KORMAKS SAGA, V. Kap.

V. KAP.

Þorveig hèt kona, hûn var mjök fjöl-
kunnig, hûn bjó á Steinstöðum í Miðfirði;
hûn átti II sonu, hèt hinn ellri Oddr, en
hinn ýngri Guðmundr; þeir voru hávaða-
menn miklir. Oddr venr kvâmur sínar í
Túngu til Þorkels, ok sitr á tali við Stein-
gerði. Þorkell gerir sèr dátt við þá bræðr,
ok eggjar þá at sitja fyrir Kormaki. Oddr
kvað sèr þat ekki ofrefli. Þat var einhvern
dag, er Kormakr kom í Túngu, var Stein-
gerðr í stofu, ok sat á palli. Þorveigar
synir sátu í stofunni, ok voru búnir at
veita Kormaki tilræði, er hann gengi inn;
en Þorkell hafði sett öðrumegin dyra sverð
brugðit, en öðrumegin setti Narfi ljá í láng-
orfi. En þá er Kormakr kom at skála-
dyrum skaraði¹) ofan ljáinn, ok mætti hann
sverðinu, ok brotnaði í mikit skarð. Þá
kom Þorkell at ok kvað Kormak martk) íllt
gera, ok var málóði; snýr inn skyndiliga
i) hann, ille, add. D, St. R. Th. k) mikit, D,
St. idem.

propr. negotium habuit; dicit Kormakus Narvium
caniculæ instar tractatum fuisse; canis autem

VITA KORMAKI, Cap. V.

39

CAP. V.

Thorveiga nomen erat fæminæ, arte ma-
gica insigni, quæ Steinstadis in Midfjördo
habitavit; huic filii duo, Oddus natu major,
Gudmundus natu minor; erant perquam gar-
ruli. Oddus Thorkelem Tungensem frequen-
ter convenit, et cum Steingerda colloquitur.
Thorkell fratres, ut Kormako insidias struant,
blanditiis inducit, cui negotio pares vires
Oddus sibi asserit. Die quodam, cum Kor-
makus Tungam veniret, Steingerda in coe-
naculo versabatur, tabulato insidens. Filii
Thorveigæ in coenaculo sedebant, Kormakum
ingredientem adorturi; Thorkell enim ex al-
tero forium lat. re gladium vibratum, ex al-
tero vero Narvius falcem manubrio longo af-
fixam collocaverat. Verum cum Kormakus
ad hýpocausti fores veniret, falx delapsa of-
fendebat gladium et partem aciei haud exi-
guam effringebat. Accedens tunc Thorkell,
Kormakum multa mala patrare asseruit, fu-
rioseque locutus est; repente ingressus, Stein-

extrarius (ut est in fabulis) si se alicubi ingesse-
rit, fuste abigitur, si quem appetierit, cæditur.

40

KORMAKS SAGA, V. Kap.

ok kveðr Steingerði af stofunni; gánga þau
út um aðrar dyr, ok lykr hann hana í
einu útibúri; kvað þau Kormak aldrí sjást
skulu. Kormakr gengr inn ¹), ok bar hann
skjótara at, enn þá varði, ok varð þeim
bilt. Kormakr litast um, ok sér eigi Stein-
gerði, en sér þá bræðr, er þeir [stukku
upp ok tóku m) vápn sín; snýr í brott skyndi-
liga, ok kvað vísu:

Hneit við Hrúngnis fóta
hallvitindum n) stalli
(inn kom o) ek ilmi p) at finna)
eingi sár of fengin;
vita skal q) hitt ef r) hættir
handviðris mèr grandi
([nè yggs s) fyrir lið leggjum)
lítis meira vítiss. 13)

1) Þángat er þeir bræðr sátu eo ubi fratres sedebant, add. R. m) ita, D, St, Th; stuku, A. n) hallinlind minn, St.; hallin lind um, D. R. Th. o) var, eram, A. p) ítr, St.; ítra, R. Th. q) ek, add. St. r) hann, add. A. Th. s) neygg, ex conj. G. P.

13) Prioris partis ordo est: Eingi fengin sár hneit (pro hnitu sìng. pro plur.) við hallvitindum Hrúngnis fóta stalli.

Hneit, Præt. cfr. supra pag. 7 Ragnars Kv.: Syni mínum hneit snemma slíðrþorn við hjarta;

VITA KORMAKI, Cap. V.

41

gerdam ut exeat jubet; unde cum per alias
fores egressi essent, ipsam in penuario soli-
tario includit, dicitque ut Kormakum abhinc
nunquam conspiceret. Kormakum, spe eo-
rum citius ingressum, cum viderent ob-
stupuere. Kormakus vero circumspiciens,
non Steingerdam, sed fratres exsilire arma-
que capessere videt, confestim discedit ca-
nitque:

Inciderunt in Hrungneri pedum
lapideum nobile solum (o: clypeum)
(intus veni virginem conventurus)
nulla vulnera accepta;

Sciet ille, si mihi intentaverit
prælium

(nos scutum artubus obtendemus)
paulo majorem noxam (o: sibi inferendam).

Præsens oportet esse, ek hnit (ut bít, beit; slít,
sleit). Cognatum videtur at hnota, minutis icti-
bus petere, minutim carpere, quemadmodum fæ-
minæ capita infantum; caniculæ suos catellos
vellicare solent. Cognatum et hnot, nux, avel-
lana; has carpere et his ludere olim jucundum ha-
bitum, et harum quidem, cum mutuo jactu ludere
visum; ictus non graves sed tamen ictus. Hrungne-
rus gigas saxeo capite præditus, ejus fóta-stallr,
clypeus, cfr. Sn. Eddam. Hallvitindum: hæret

42

KORMAKS SAGA, V. Kap.

Kormakr finnr eigi t) Steingerði ok kvað
vísu:

Braut hvarf or sal sæta
sunns erum") hugr á Gunni
hvat-merkir nú herkiſſ
höll þverligar alla x);
renda y) ek allt it iðra
Eirar geirs at þeirri,
Hlíns erumk Havrn z) at finna,
hús brágeislum a), fúsir. 14)

t) deest in, A. u) er nm, D, St.; er mèr, R.
x) valla, R. Th. y) reið, R. Th. z) er mèr hoddir,
R. a) hús brá geislum, D, St.

circa hanc vocem aqua; potest enim duci prior
vocis pars tum ab hallr, lapis; tum a. v. at halla,
inclinare; sæpe quippe ictus scuto oblique excepti
et aversi; hinc a. v. at halda, tenere; et sic vox
vel ad hominem (homines) vel ad clypeum referri,
incerto etiam manente numero singulari v. plurali.
Sed in his tenebris diu palpitare an operce pretium
sit, vix satis scio, aut etiam lectionem solicitare,
cum in mentem venit halltinduðum v. hallvituðum.
Nec fere melius cum posteriore parte agitur. Vita
skal, forte: vætta ɔ: vænta, sperabit; vætta ek
mins vinar; vættir Voli dráttar cet.; hujus enim
verbi casus est genitivus; alteri autem, at vita,
an usquam adjungatur, dubito, nisi mediante
præpos. til, quam et hic per ellipsin omitti, non
plane negaverim. Hættir, periculum facit, in-

VITA KORMAKI, Cap. V.

43

Kormakus Steingerdam non invenit canit-
que:

Disparuit ex domo mulier
mihi cupita
celeriter (acute) jam observans
per aulam transverse totam;
currere feci per totam, inquam, interius
eam quærentes mulierem
(linificam sumus cupidi inveniendi)
domum oculos (ciliorum radios).

tentat, forte heitir o: minatur; quanquam non al-
terum improbo. Hand-viðris grand dici hic potest
tanquam handar-grand Viðris o: Odini; handviðri
alias esset manualis tempestas. Quid si et forte
Hamdviðris, Hamdis veðr eod. sensu? Nè yggs etc.
non intelligo. Alterius autem boni codicis neygg
dictum videtur pro negg, quod tum lapidem (qui
alias naggr), tum cor significat vel elliptice, vel
adjecta nota discretiva, ut þróttar etc. Convenit,
sive potius hinc ortum at hneggja, hinnire, quasi
lapideum quid sonare, simili modo ac avicula pas-
serum generis, cujus vox lapillorum collisorum so-
num œmulatur, dicitur stein-depill. G. P.

14) Sunds Gunnur, fæmina, omisso vocabulo, ignem vel aliquid simile significante. Hvatmerkir adj. a hvatr, celer, et merkr, attentus, a. v. ek merki, noto, observo. Herkis genit. vel a nominat. herkir, ut referatur ad höll, et herkis höll dicatur domus patris Steingerdæ; vel altero nominat. herki n. g. ut intelligatur factum durum; utrumvis ab harka,

44 KORMAKS SAGA, V. Kap.

Eptir þat gekk Kormakr at húsi því er Steingerðr var í, ok braut úpp húsit, ok talaði við Steingerði. Hún mælti: Þú breytir óvarliga, sækir til tals við mik, þvíat Þorveigar synir ero ætlaðir til höfuðs þær. Þá kvað Kormakr:

Sitja sverð ok hvetja
sín andskotar mínir,
eins karls synir inni,
erat þeir banar mínir;
enn (ef) á víðum velli
vega tveir at mèr einum

durities, quod ab harðr durus. Et herkis poste-
riori modo acceptum conjungi potest cum tw hvat-
merkir substantive spectato. Missis igitur his in-
certis, ordo sex posteriorum versuum hic est: nú
renda ek brå-geislum þverliga (3: þvert) (um) alla
höllina eðr húsið hið innra at þeirri geirs-Eiri: (vèr)
erum fúsir at finna (þá) líns-hörn: conjeci trans-
verse per totam aulam s. domum intus oculos, mu-
lierculam (conveniendi cupidus) quærens. Ek renn,
molliter feror v. incedo, de equis (ut Str. 9) et ovi-
bus; de aquis: fluo, sæpe etiam est fugio; hinc
transitivum renni, fluo, fugio, incedo vel ferri
facio. Þeirri, dativ. pronominis, et Eirar, genit.
substantivi convenire non possunt, unde pro Eirar
reponendum Eiri. Hlíns pro líns, propter metrum,

VITA KORMAKI, Cap. V.

45

Kormakus exinde domum, in qua Steingerda
erat, accedens fores effregit et cum ea col-
locatus est. Incaute, ait illa, agis, collo-
quium meum ambiens, filii enim Thorveigæ
neci tuæ destinati sunt. Kormakus versum
fudit:

Sedent et gladios acuunt
suos mei inimici (adversarii)
unius rustici filii intus,
qui (tamen) me non periment.
Qvodsi in lato campo
(illi) duo me armis petant,

et hörn ut supra Str. 6. Forte et hlinr et hlein
(de quibus supra) arbor quædam linifera, lati-
folia, umbrosa, cfr. Eddam de dea Hlín et v. at
hleyna, cum quo convenit at leyna, tegere, occul-
tare; et hlaun dicitur podex, haud dubie, quod
animalia hunc s. posticam partem ac caudam tem-
pestatibus obvertant. Vel etiam hoc modo: hvat
merkis (hvað fyrir hark) merkir nú þverligar alla
höll? quis (s. qualis) strepitus facit jam pertina-
citer totam aulam notabilem? Ek renda brágeisl-
um alt húsit hit innra at þeirri geirs (pro geira)
Eiri; erumk fúsir at finna hlíns hörn. Item: at
þeirri linns (serpentis) geira Eiri, ut linns geiri sit
aurum, et ejus Eir, fæmina, vid. ad Str. 8, et
tum hörn absolute ac sine adject. fæninam sig-
nificat. G.P.

46

KORMAKS SAGA, V. Kap.

þá er sem ær at<sup>b)</sup> úlfi
óræknum fjör sæki. <sup>15)</sup>

Þar sat Kormakr um daginn. Nú sèr
Þorkell at þetta ráð er farit, er hann hafði
stofnat. Nú biðr hann Þorveigar sonu, at
sitja fyrir Kormaki í dal einum fyrir utan
garð sinn, ok mælti: Narfi skal fara með
ykkr, en ek mun vera heima, ok veita
ykkr lið, ef þèr þurfit. Um kveldit ferr
Kormakr í brott, ok þegar er hann kemr
at dalnum, sá hann menn III, ok kvað
vísu:

Sitja menn ok meina
mèr eina gná steina
þeir [hafa víl at vinna <sup>c)</sup>  
er mèr varða gná borða;
því meira <sup>d)</sup> skal ek þeirri,
er þeir ala stærri
öfund um okkar fundi <sup>e)</sup>,
unna sölva-Gunni. <sup>16)</sup>

b) ærit, C. R. c) halda vèla völdum, R. Th. d) meiri, D. St. e) ita, R. Th; vårar göngur, A.

<sup>15)</sup> Hvatr, celer, acutus; inde ek hvet, acuo. Andskoti, adversarius, ab and, contra, et skjóta, joculari; hodie fere de solo Diabolo usurpatur. Ær, agna, ovis; Dat. et Accus. á, cum quo convenit

VITA KORMAKI, Cap. V.

47

tum perinde erit, acsi agna lupum
vitæ prodigum impetat.

Kormakus diem istam ibi transegit; Thorkell vero nunc captum a se consilium incassum fieri animadvertens, filios Thorveigæ ut in valle quadam extra septum Kormako insidia-rentur rogat, addens: Narvius vos sequetur, ego vero domi remanebo, opem, si quæ indigea-tis, vobis laturus. Vesperi Kormakus disce-dit, cum vero ad vallem veniret, tresque homines videret, versum fudit:

Sedent (insidiantur) homines et negant
(invident)
mihi unam mulierem,
(sed) misere laborant (nihil agunt)
qui me illud prohibent.
(Etenim) eo magis ego illam
quo magis illi alunt
invidiam de nostris itineribus,
amabo fæminam

Gr. νιζ et Lat. ovis. Ek ræki, euro, colo; ræk-
inn, qui curat, órækinn contra; frændrækinn, in
propinquos benignus; ekki er fjandinn frændræk-
inn, non curat consangvinitatem hostis; fjörs óræk-
inn, vitæ negligens v. prodigus, suæ vitæ non par-
cens, o: acriter pugnans. G. P.

16) Vil, voluntatem vincendi; non utique male, et

48

KORMAKS SAGA, V. Kap.

Þá hljópu Þorveigarsynir upp, ok sóttu
at Kormaki lengi. Narfi skrjáði um it ytra.
Þorkell sér heiman, at þeim sækist seint,
ok tekr vápn sín. I því bili kemr Stein-
gerðr út, ok sér ætlan föður síns; tekr hún
hann höndum, ok kemst hann eigi til liðs
með þeim bræðrum. Lauk svá því máli,
at Oddr fëll, en Guðmundr varð óvígr, ok
dó þó síðan. Eptir þetta fór Kormakr heim,
en Þorkell sér fyrir þeim bræðrum. Litlu
síðar ferr Kormakr at finna Þorveigu, ok
kveðst ekki vilja bygð hennar þar í firð-
inum: skaltu, segir hann, flytja þik í brott
at ákveðinni stundu, en ek vil allra bóta
varna um sonu þína. Þorveig mælti: Þat
er líkast at því komir þú á leið, at ek
verða hèraðflótta, en synir mínir óbættir,
en því skal ek þèr launa, at þú skalt Stein-

sic dicitur: mèr, Þèr etc. í vil, ad placitum; sed
voluntatem vincendi habent omnes, et de his insi-
diatoribus id certissimum, unde potius legendum
vil sono acuto, quod animi miseriam, desperabun-
das querelas et ætoperiav notat; Hugar vil, talis
animi status dejectus; vilpoki, homo ejusmodi;
at víla fyrir sèr, pusillanimitate absterreri. Et
reddit mox poeta rationem, qvi ita: því meira skal

VITA KORMAKI, Cap. V.

49

Tunc Thorveigæ filii exsilientes Kor-
makum diu petunt. Narvius circa eos va-
gatur. Thorkell domi pugnam haud succe-
dere videns, arma sua capessit. Steingerda
eodem momento egressa, patris consilio per-
specto, manibus eum tenet, quo fratribus auxi-
lium ferre nequiret. Ejus pugnæ is erat even-
tus, ut Oddus caderet, Gudmundus vero
pugnando impar exinde moriretur. Post hæc
Kormakus domum it, Thorkell vero fratribus
prospicit. Kormakus paulopost Thorveigam
conveniens, habitationem ejus ibi in tractu
se recusare asserit: præfinita, inquiens, hora
migrato, ego vero, ne cædes filiorum tuorum
tibi rependatur, omnino prohibebo. Thorveiga
regerit: verisimillimum est te efficere, ut e
tractu fugiam, filiorum vero meorum cædes
omnino non expiatur; eo vero tibi rependam,
ut Steingerda frui nunquam tibi liceat. Ejus,

ek etc. se sc. sua pervicacia eorum invidiam eo ma-
gis inflammaturum etc. Öfund, Dan. Avind, 3:
af- und, af-unan, mis-unan, a. v. ek ann. (J. Ol.
Hypnonens.) Sölva-Gunnr, mulier algiproma, non
equidem male: crediderim tamen facile potius di-
xisse poetam Sörva G. a gemmis collaribus. G. P.

(4)

50 KORMAKS SAGA, VI. Kap.

gerðar aldri njóta. Kormakr segir: því
mantu ekki ráða, en vânda kerlíng!

VI. KAP.

Síðan ferr Kormakr at finna Steingerði
jamt sem áðr; ok eitt sinn er þau tala um
þessa atburði, lætr hún ekki illa yfir. Kor-
makr kvað vísu:

Sitja menn ok meina
mèr ásjánu pína,
þeir hafa laugðis loddu f)
linna fætr at vinna;
þvíat upp skulu allar, g)
avlstafns, áðr ek þèr h) hafna,
lýsi-grund, í landi
linniss i) þjóðar renna. 17)

Mæl þú eigi svâ mikit um, segir Stein-
gerðr, mart má því bregða. Þá kvað Kor-
makr vísu:

f) landdýs lofu, R. g) enn þó skullu (skulo) upp allir, R. Th. h) deest in R. i) linnast, B, C, D; sed R & Th habent: leinis þjóðir reinast.

17) Lögðir, ensis. Lodda, amnis nomen, item, con-
vicium. Þeir hafa etc. vel debiles pedes ipsis ad

VITA KORMAKI, Cap. VI.

51

ait Kormakus, apud te, mala anus! non
erit potestas.

CAP. VI.

Kormakus deinde non secus ac antea
Steingerdam convenit; cum vice quadam de
gestis memoratis conferunt, illa non vitupe-
rat. Kormakus versum facit:

Sedent homines et negant
mihi tuam faciem,
habent illi
molles (serpentinos) pedes ad vincendum;
prius enim excitabuntur omnes,
o pocillatrix! quam te averser,
candida, intra regionem
serpentum gentes.

Ne adeo magna de his loquare, ait
Steingerda, multæ forsitan horum mutationis
causæ existent. Kormakus cecinit:

vincendum, vel cum serpentum multitudine pug-
nandum. Þvíat etc. vel: ante in me insurget,
quicquid est serpentum; vel: ante excitabo (con-
tra illos) quicquid est serpentum, quam te, can-
dida pocillatrix, averser. Linnis, linns, epenth.
metri causa; vel linni n. g. nomen collect. serpen-
tum colluvies. G. P.

(4*)

52

KORMAKS SAGA, VI. Kap.

Hvern mundir þú (heims) grundar k)
Hlín skap-frömuð línu,
líkn sýnir l) mèr lúka,
ljós þèr m) at ver kjósa n)? 18)

Steingerðr segir:

Bráðr o) munda ek p) blindum
bauglestir q) mik festa,
yrði goð sem gerðist
góð mèr ok sköp fróða. 19)

Kormakr segir: nú kaustu sem vera
ætti; opt hefi ek hígat mínar kvâmur lagðar.
Nú biðr Steingerðr Kormak stunda til fóður
síns, ok fá hennar, ok fyrir sakir Stein-
gerðar sæmdi Kormakr Þorkel gjöfum r).

k) hrundar, St.; heims, conjecturâ add. G. P. l) líka
sín er, R. m) því, D, St. n) Sed Th. ita: Hvern
mun þú hindar þorna hlýn skapsfrömut lína, líkri sjónum
leika ljós ok ver þinn kjósa. o) brátt, R. bráð,
Th. p) ei, add. Th. q) bauglesti, Th. r) gódar
gjafir, D, St.

18) Heims; postulat omnino metrum hic literam h et monosyllabam vocem bene admittit, quam non inconcinnam me invenisse reor. Lína pro línu (quod nullum dat sensum) nemo, puto, intelligens hic respuet. Skap, animus, a. v. ek skep, skapa, (creo) indoles; ejus frömuðr, qui honestis studiis atque exercitiis animi dotes colit et auget a. v. at frama, evehere, promovere, quod a fram, porro,

VITA KORMAKI, Cap. VI.

53

Quem tu per orbem terrarum
virum egregium, o linifica!
(favorem ostendis mihi clausum)
candida, tibi maritum eligeres?

Steingerda respondet:

citius cœco
nuberem, o vir!
si existerent dii, qui fierent
benigni mihi, et fata multisciorum.

Kormakus dixit: nunc ea, quæ succe-
dere debuerint, elegisti; sæpe huc veni. Stein-
gerda exinde Kormakum rogat, ut patris stu-
dium suasque nuptias ambiat; hujus igitur svasu
inductus, Thorkeli munera dedit. Post hæc

prorsum. Líkn, malorum levamen; ductum videtur a. v. at lina, mollire, relaxare per metath. et apoc. ex linkun, linkind (vel pot. linkynd, ut vorkynd o: vorkunn s. varkunn a. v. at kunna) quod in usu est a linr, lenis; hinc læknir medicus. Lúka, claudere, finire; ut skuld, debitum etc. a. v. ek lyk, clauto; þat lýkr yfir, impersonal. finis imponitur, ut sc. cadaver terra obruitur (Njála). G. P.

19) Pro bráðr legendum esse videtur bráðar (citius) quod etiam (pro brádt) conjecti Gunnarus Pauli. F. M. Bauglestir (annulorum fractor v. dissector) vocative, ut hic habetur, compellantis; Bauglesti, si haberetur, dative, ad to blindum referendum. G. P.

54

KORMAKS SAGA, VII. Kap:

Eptir þetta eigu margir menn hlut í, ok
þar kom um síðir, at Kormakr bað Stein-
gerðar, ok var hún honum föstnut, ok
ákveðin brullaupsstefna, ok stendr nú kyrt
um hríð. Nú fara orð á milli þeirra, ok
verða í nokkurar greinir um fjárfar, ok svâ
vèk s) við breytiliga, [at síðan þessum ráð-
um var ráðit t), fannst Kormaki fátt um, en
þat var fyrir þá sök, at Þorveig seiddi til,
at þau skyldi eigi njótast mega. Þorkell í
Túngu átti son roskinn, er Þorkell hèt, ok
var kallaðr tanngnjóstr, hann hafði verit
utan um stund; þetta sumar kom hann út,
ok var með föður sínum. Kormakr sækir
eigi brullaupit, eptir því sem ákveðit var,
ok leið fram stundin. Þetta þik frændum
Steingerðar óvirðing, er hann bregðr þess-
um ráðahag, ok leita sèr ráðs.

VII. KAP.

Bersi hèt maðr, er bjó í Saurbæ, auð-
igr maðr ok góðr drengr, mikill fyrir sèr,
vígamaðr ok hólmgaugumaðr. Hann hafði
átt Finnu hinu fögru, ok var þá önduð.

s) veik, D. St.; vesk. R. t) deest in. D, St.

VITA KORMAKI, Cap. VII.

55

multis svadentibus et intercedentibus Korma-
kus Steingerdam tandem sponsam expetit, quæ
ei desponsata est et dies nuptiis celebrandis
præfinita. Ad tempus non ultra. Nuntiis in-
ter eos intercedentibus de bonorum conditione
contenditur, tantamque subit res mutationem,
ut Kormakus, stipulatione matrimonii inita,
subtristis esset, in causa autem erat Thorveigæ
magia, ne nuptiis inter se jungerentur impe-
diens. Thorkell Tungensis filium habuit ma-
turæ ætatis Thorkelem, cognomento Tann-
gnjóstum, quia aliquamdiu peregrinatus, hac æs-
tate in patriam redux apud patrem commora-
tus est. Kormakus præfinito tempore, quo
nuptiæ celebrarentur, non adest, præteritque
igitur idem. Cognati Steingerdæ Kormakum
nuptias negligendo ignominiam sibi attulisse
censent, consiliaque quærunt.

CAP. VII.

Bersius nomen erat viro, qui Saurbæi
habitabat, dives fortisque, magnitudinem præ
se ferens, miles strenuus et ad duellum pro-
nus. Finnam pulchram uxorem habuerat,

56

KORMAKS SAGA, VII. Kap.

Asmundr hèt son þeirra, hann var úngr at
aldri ok bráðgerr; en Helga hèt systir Bersa,
hún var ógefin, vel at sèr ok skörúngr mik-
ill; hún var fyrir búi Bersa eptir andlát;
Finnu. Á þeim bæ, er í Múla heitir, bjó
Þórðr Arndísarson, hann átti Þórdísi, systur
Barkar hins digra; þau áttu 2 sonu, voru
þeir báðir ýngri enn Asmundr Bersason.
Maðr hèt Vali, bær hans hèt á Valastöðum,
sá bær stendr skamt frá Hrútafirði. Þorveig
hin fjölkunniga fór at finna Hólmgaungu-
Bersa, ok sagði honum sín vandræði, kvað
Kormak banna sèr bygð í Miðfirði. Bersi
keypti henni land fyri norðan ) Miðfjörð,
ok bjó hún þar lengi síðan. Eitt sinn er
Þorkell í Túngu ok son hans ræða um brigð-
mæli Kormaks, þótti þeim þat hefnda vert.
Narfi mælti: ek sè ráðit, þat er duga mun;
förum vestr í sveitir með varníng, komum í
Saurbæ til Bersa, hann er kvânlauss, bind-
um hann í málit, hann er oss ærit traust.
Þetta ráð taka þeir, ok fara uns þeir koma
í Saurbæ. Tók Bersi vel við þeim. Um
kveldit verðr þeim tíðrætt um kvennkosti.

u) vestan, R.

VITA KORMAKI, Cap. VII.

57

hoc autem tempore mortuam; horum filius As-
mundus, ætate tener ac præcox; Helga vero
Bersii soror, nuptui non data, honestis artibus
insignis atque virago, rei familiaris Bersianæ
curam, post mortem Finnæ, agebat. Præ-
dium, quod Muli audit, vir, nomine Thordus
Arndisæ filius, incoluit; huic uxor Thordisa,
Börki Crassi soror, ex qua duos suscipiebat
filios, ambo Asmundo Bersii filio natu mino-
res. Valius nomen erat viro, cujus villula
Valastadi, haud procul ab Hrutaffördo sita, no-
mine venit. Thorveiga saga Holmgaungu-Ber-
sium convenit eique difficultates suas exposuit,
dicens Kormakum in Midfjördo moram sibi
prohibuisse. In ejus gratiam Bersius septen-
trionem versus a Midfjördo fundum emit, ubi
diu exinde habitabat. Aliquando cum Thorkell
Tungensis et filius ejus de fallacia Kormaki
confererent, eum vindictam promeruisse cense-
bant. Tum Narvius: consilium, inquit, profu-
turum mihi succurrit: occidentem versus in tri-
bus merces de vehamus, Bersium Saurbæi conve-
niamus, viduus est, causæ eum implicemus, ab
eo magnum adjumentum nobis sperandum est.

58

KORMAKS SAGA, VII. Kap.

Narfi mælti, segir engan jamgóðan kvennkost
sem Steingerði; er þat margra manna mál,
Bersi! at hún sæmdi þèr. Bersi mælti:
svâ spyrst mèr til sem þverbrestr muni á
vera, þóat kostrinn sè góðr. Narfi mælti:
ef menn hræðast Kormak, þurfu þeir þess
eigi, þvíat vandliga er hann horfinn þessu
máli. Ok er Bersi heyrði þetta, vekr
hann málit við Porkel, ok biðr Steingerðar.
Porkell svarar vel, ok fastnar Bersa systur
sína; ríða*) þeir norðr XVIII*) saman ok sækja
brullaupit. Þórðr Arndísarson fór með
Bersa norðr. Maðr hèt Vígi, mikill maðr
ok sterkr ok fjölkunnigr, hann var frændi
Bersa, hann fór með honum; þótti þeim sèr
mikit traust at Víga. Vígi átti bú í Hólmi.
Mjök voru menn valdir til þeirrar ferðar;
ok er þeir komu norðr til Porkels, var þegar
snúit at boði, svâ at þar fór engi frètt af
um hèraðit um þetta mál; þetta var mjök
gert í móti vilja Steingerðar. Vígi enn
hamrammi skynjaði hvers manns hagi, þess
er kom á bæinn, eða á brott færi; hann sat
yztr í stofu, ok hvíldi við skáladyr. Stein-

x) þannig, R.; skulu, A. y) 23, B; 17, D.

VITA KORMAKI, Cap. VII.

59

Consilio hocce capto, pergunt quousque Saur-
bæum veniunt. Bersius eos benigne excepit.
Vesperi multa de fæminis innubis disputant.
Narvius neminem indole Steingerdæ parem asse-
rit, affirmant multi, Bersel eam decere te. Au-
dio, regerit Bersius, sufficiens impedimentum
obfuturum, licet bona sit conditio. Si quis, ait
Narvius, Kormakum timet, non opus est, vix
enim ille has nuptias obtinebit. His auditis Ber-
sius Thorkelem alloquitur, Steingerdamque
uxorem ambit. Annuens Thorkell, sororem
Bersio despondet. Septentrionem versus octode-
cim una eqvitarunt, convivium nuptiale fre-
quentaturi. Thordus Arndisæ filius Bersium
eo comitabatur. Vigius nomen erat viro, forti
ac sagaci, Bersii cognato, qui ipsum seque-
batur, in quo iis auxilii spes; villicatio eidem
Holmi erat. Delecti ad hoc iter cum boream
versus Thorkelem convenissent, nuptiæ mox
celebrantur, ita ut de his nulla in tribum evola-
ret fama, Steingerdæ voluntati admodum con-
trariis. Vigius immanis singulorum, qui in præ-
dium venere vel discessere, statum (v. animum)
perspexit; in triclinio ultimus sedebat, et ad fo-

60

KORMAKS SAGA, VII. Kap.

gerðr lèt kalla Narfa til sín, ok er þau
finnast, þá mælti Steingerðr: þat vilda ek,
frændi! at þú segðir Kormaki þessa ráða-
gerð, er hèr er stofnuð; vilda ek at þú
kæmir þessu erendi til hans. Narfi ferr
nú leyniliga, enn þá er hann er skamt á
leið kominn, þá kemr Vígi eptir honum,
bað hann heimdragast, ok sitja á engum
svikræðum; fara nú báðir saman ok líðr af
nóttin. Um morgininn leitaði Narfi til ok
komst þá skemra enn um kveldit, þvíat Vígi
sætti honum, ok rak hann aprt með engri
vægð. Þá er brullaupi var lokit, búast þeir
á brott. Steingerðr hefir með sèr gull ok
gripi; ríða síðan til Hrútafjarðar, ok heldr
hógliga. Narfi ferr þegar þau ero í brottu,
ok kom á Mel; Kormakr hlóð vegg, ok
barði með hnyðju. Narfi reið við skjöld ok
lèt gildliga, ok hvaðan æfa augun á sem á
hrakdýri; nokkurir menn voru uppi á vegg-
inum með Kormaki, er Narfi kom; hestr
opaði undir Narfa, Narfi var gyrðr sverði.
Kormakr mælti: hvat er tíðinda, Narfi!
eða hvat var manna með yðr í nótt? Narfi
svarar: smá eru tíðendi, en gesti áttu vèr

VITA KORMAKI, Cap. VII.

61

res cubiculi quiescebat. Steingerda Narvium
ad se arcessi jussit, quem, cum veniret, allo-
cuta est: vellem, cognate! ait illa, con-
silium hic institutum Kormako referres et ne-
gotium hoc apud eum perageres. It igitur
clanculum Narvius, verum cum non procul
abesset, Vigius eum insecutus est, jubetque ut
domum facessat, nec ullum struat dolum; hinc
una revertuntur; nox præterit. Mane se-
quenti Narvius elabendi occasionem quærit,
ast non tanto spatio quanto vespere præterito
emenso Vigius eum animadvertit et retrudit.
Finitis nuptiis abitum parant. Steingerda au-
rum resque pretiosas secum aufert; Hrutä-
ffjördum exinde sed lente tamen eqvitant. Nar-
vius statim postqvam discesserant Melum venit.
Kormakus (tunc) parietem construxit tudeque
compressit. Narvius clypeo usus se ostentat,
oculique ejus ut feræ persecutæ undiquaque vo-
lant. Erant aliquot in pariete cum Kormako
viri, cum Narvius veniret; equus, quo Narvius
gladio cinctus vehebatur, retrogressus est.
Quid, quærit Kormakus, Narvi! novi refers?
vel quinam apud vos præcedente nocte erant?
Novitates, respondet Narvius, non magni

62

KORMAKS SAGA, VII. Kap.

ærna. Kormakr mælti: hverir voru gestir?
Narfi segir: þar var Hólmbersi z) með XVIII da
mann ok sat at brullaupi sínu. Kormakr
spyrr: hver var brúðrin? Bersi fèkk Stein-
gerðar Þorkelsdóttur, segir Narfi: sendi
hún mik híngat, þá er þau voru í brottu,
at segja ðèr tíðendin. Kormakr mælti:
jafnan muntu íllt segja. Kormakr leypr at
Narfa ok lýstr á skjöldinn, ok er at honum
berr skjöldinn, skeinist hann á bríngunni a),
ok fèll af baki, en hestrinn hljóp brott með
söðulinn b). Þorgils, bróðir Kormaks, kvað
þetta ofgert. Kormakr kvað nærr hófi. Narfi
rèttir við or rotinu, ok talast þeir við.
Þorgils spyrr: hver var manna skipan at
boðinu? Narfi segir þat. Hvårt vissi Stein-
gerðr þetta fyrir? Narfi segir: eigi fyrr
enu hinn sama aptan, þá er til boðs var
komit. Narfi segir frá skiptum þeirra Víga,
ok kveðr Kormaki munu þikja auðveldra at
blístra í spor Steingerðar, ok gera farar c)

z) Hólmgau ngubersi, St. a) brynjunni, A. b) ita
R. Th; skjöldinn, A. c) farir, St.

VITA KORMAKI, Cap. VII.

63

sunt momenti, multos autem habebamus hos-
pites. Sciscitanti Kormako quinam fuerint
hospites, Narvius dicit, Holm-Bersium cum
asseclis octodecim nuptias suas celebrasse.
Quænam, interrogat Kormakus, sponsa erat?
Steingerda, ait Narvius, Thorkelis filia Ber-
sio nupta est, illa vero me huc misit quo
mox, ubi abirent, nova tibi indicarem.
Ad hæc Kormakus: continuo mala dices.
Kormakus exinde Narvium aggressus cly-
peum ferit, qui cum eum tangeret in pec-
tore leviter sauciatur et ex equo decidit,
equus autem cum ephippio cucurrit. Thor-
gils Kormaki frater plus œquo actum esse
dixit. Prope modum, regessit Kormakus.
Cum Narvius ad se rediret, colloquuntur.
Thorgilsi interroganti quomodo convivæ dis-
positi fuissent, Narvius exponit. An, per-
git Thorgils, Steingerda hoc præscivit? Nar-
vius respondit: non prius quam eodem ves-
pere, quo convivæ aderant. Narvius res,
quæ inter se et Vigium acciderant, narrat,
addens, Kormako facilius visum iri in vesti-
gia Steingerdæ sibilare, suumque iter ma-

64

KORMAKS SAGA, VIII. Kap.

sínar hrakligar d), enn berjast við Bersa.

Þá kvað Kormakr vísu:

Kostaðu hins, at hesti,
haldir fast ok skjaldi,
koma mun ör við eyra
yðr bráðliga e) hnyðja;
segðu aldregi síðan,
þóttú sjö um dag fregnir f),
(kemba skaltu um kúlu) g),
kumlabrjótr, frá sumli. 20)

Þorgils spyrr um máldaga með þeim
Bersa ok Steingerði. Narfi segir, at nú ero
frændr Steingerðar lausir or öllum vanda
um þetta ráð, hversu sem gefst, en þeir
feðgar skyldu ábyrgjast um boðit.

VIII. KAP.

Kormakr tók hest sinn ok vopn ok

d) krikligar, R. e) ok, add. R. f) þótt 7 um
dag fregni, R. seims lund fregn at stundu, Th. g) of
kúlur R. Th.

20) Hnyðja, tudes, a. v. ek hnýð, hnanð, hnjóða, pulso, serio; hnanð við hjarta síðu, Hallfr. vand-ræðask. Cognata sunt hnoða verb. et nomen, hnoð, hnjóðr, et forte nauð, servitus, in qua multa mala

VITA KORMAKI, Cap. VIII.

65

lum reddere quam cum Bersio certare.

Kormakus tunc versum fudit:

In id vires intende, ut equum
retineas firmiter et clypeum;
veniet alacris ad aurem
tibi mox tudes;

Nunquam deinceps referes
quamvis de septem (3: conviviis) uno die audias
(pectes tumorem sc. capitis)
vir cumulifrage! de convivio.

Thorgils de pactis Bersium et Stein-
gerdam inter sciscitatur. Respondet Nar-
vius: cognatos Steingerdæ circa has nuptias
omni obligatione (periculo) solutos esse, quo-
modocunqve in posterum agantur, patrem vero
et filium convivii periculum in se suscepturos.

CAP. VIII.

Kormakus equum, arma et ephippium

expetunt vel maxime verbera. Parietum autem haec cespititiorum per ejusmodi clavas condensatio ac compressio male hodie, ut multa alia veterum, (a plurimis certe) desita. Kuml v. kumbl, cumulus h. l. fæni; horum autem per hiemem gelu induratum tegmen cespititium frangere hominum fere viliorum opus. G. P.

(5)

66 KORMAKS SAGA, VIII. Kap.

söðulreiði. Þorgils spyrr: hvat skaltu nú,
bróðir? Kormakr kvað vísu:

Brott hefir Bersi setta,
(beiðist [hann áreiða h)
valkjósandi i) at vísu
víns, heit-konu mína;
þá er unni k) mér manna
(mist hefi ek [fljóðs hins l) tvista)
þá kysta ek [mey mjóa m)
mest daglengis flestan. 21)

Þorgils mælti: óvarlig för er þetta,
þvíat Bersi man kominn til heimilis, áðr
þèr finnizt, en fara man ek með þèr. Kor-
makr kveðst fara skyldu ok bíða engis
manns, stígr þegar á hest sinn, ok bleypti
allt þat er hann fèkk. Þorgils fær sèr brátt
manna, urðu þeir saman XVIII; þeir koma

h) hennar reiða, Th. i) valkjósand, R. k) menn, St. Th. l) fljóðsins, St.; fljóðs ok hins, A. m) mey miklu, (multa) A; meyu mjófa, Th.; prosodiæ ratio lectionem mjóa possit, F. M.

21) Áreið, adequitatio, visitatio e. gr. ad contem-
plandum locum aliquem, ut lögmanns áreið, ob-
servatio nomophylacis ocularis circa locum aliquem
controversum. Val, electio, optio, item selectum
quid et optimum, ut mannval, vir optimus. Vins

VITA KORMAKI, Cap. VIII.

67

assumit. Quo nunc, frater! interrogat Thor-
gils, profecturus es? Kormakus cecinit:

Amovit Bersius
(poscit ille persecutionem)
optimum eligens certe
vinum, meam pactam,
quæ me præ aliis hominibus dilexit;
amisi fœmellam tristem;
illam osculatus sum teneram virginem
maxime toto die ut plurimum.

Non caute, ait Thorgils, hoc iter sus-
cipis, Bersius enim, antequam eum conse-
quaris, domum attinget; verum te comita-
bor. Kormakus se iturum neminemque ex-
spectaturum asserit, equum exinde ascen-
dens, pro viribus currere urget. Thorgils,
octodecim sociis subito coactis, Kormakum,
qui equum ita concitaverat ut anhelitu dis-
ruptus esset, in colle Hrutaffjördensi inse-
qvuntur. Deflectunt a via prædium Thor-

vil, h. l. metaph. Manna sc. mest. Daglengis ad-
verb. Flestan adject. non equidem absque ano-
malia syntactica, nec tamen ineleganter aut in-
commode, ratione sensus ac vocum magis quam
constructionis habita. G. P.

(5*)

68

KORMAKS SAGA, VIII. Kap.

eptir Kormaki á Hrútafjarðar hálsi, ok hafti Kormakr þa spreingðan hest sinn, snúa þeir frammat bæ Þorveigar; þeir sjá þá at Bersi er kominn á skip Þorveigar. Þorveig mælti til Bersa: ek vil at þú þiggir af mèr litla gjöf, enn hollosta fylgir, þat var targa *) járnrend, kvaðst Þorveig þat ætla at Bersi mundi lítt sár verða, ef hann bæri þessa hlíf, er þetta þó lítilsvert hjá því, er þú komt mèr í þessa staðfestu. Bersi þakkar henni gjöfina, ok skiljast þau síðan. Þorveig fær menn til at meiða öll skip þau, er á landi voru, þvíat hún vissi fyrir kvâmu þeirra Kormaks. Eptir þat koma þeir Kormakr ok beiða Þorveigu skips; hún kveðst þeim engi greiðskap gera mundu kauplaust: hèr er vânt skip í nausti, er ek met hálfri mörk á leigu. Þorgils kvað hóf á, ef væri fyri tvâ aura. Kormakr kvað ekki mega standa at °) um slíkt. Þorgils kveðst fúsari at ríða fyri innan fjörð. Kormakr rèð ok fóru á skipinu; en er þeir voru skamt frá landi komnir, fylldi skipit undir þeim ok komust við nauð til sama lands; vítis ertu

n) tjarga, R. o) fyrir, R.

VITA KORMAKI, Cap. VIII.

69

veigæ appropinquantes, Bersium tunc navem Thorveigæ ascendisse conspiciunt. Thorveiga Bersium allocuta est: vellem, ait illa, ut a me munusculum accipias, quod salutare tibi erit, clypeum scilicet ferro distinetum; spero te non multum sauciatum iri si hoc utaris munimento; hoc tamen neququam ei beneficio, cum mansionem mihi hic conciliaveris, æquiwalet. Bersius pro dono gratiis ei actis discedit. Thorveiga viros quosdam subornat, qui omnibus in littus subductis navibus nocerent, adventum quippe Kormaki cum asseclis præsagiens. Kormakus postea cum suis adveniens, Thorveigam ut navigium iis commodet, rogat. Illa regerit, se nullum auxilium iis, ni retribuant, præstituram; in statione hic collocata est navis mala, quæ si conducatur, semimarcam locarii ergo requiro. Thorgils duas uncias (öras) justo proprius asserit. Kormakus ad talia morari non licere dixit. Thorgils se intra sinum equitare molle profitetur. Prævaluit consilium Kormaki, navemque ascendere, cum haud procul á littore abessent, navigium aquis repletur, ut portum pristinum

70

KORMAKS SAGA, VIII. Kap.

verð enn eigi kaups, en illa kerling! segir Kormakr. Þorveig kvað þetta lítinn prett. Eptir þat greiðir Þorgils henni silfrit. Kormakr kvað vísu:

At [em ek yggjar<sup>p)</sup> gauta
Ullr at Svölnis fulli
um reiði-sif rjóða
runnr sem vífl at brunni;
dýrt verðr döggvar kerti <sup>q)</sup>
draupnis mart<sup>r)</sup> at kaupa
þrimr<sup>s)</sup> aurum skal þetta
Þorveigar skip leiga. <sup>22)</sup>

p) örva, R. Th.; sed mm ek avrvar, St. q) deest in B. r) margt, St. s) Þrem, R.

22) Ek em (er) at Því eðr Því, sum in hoc v. illo opere v. negotio. Gauti, Odinus; Odini autem sagittæ dieð possunt carmina, tum quod verba jactari dican- tur (ávarpa, kasta orðum, kasta fram vísu etc.) tum quod poesin s. mulsum poeticum Odinus partim eje- cerit, partim rejecerit. Svölnis full etiam poesis, variata locutione. Reiði-Sif, fæmina, a pro- mendo cibo et potu. Runnr, ullr, bis quidem idem dictum, et simul utrobique semiplene. Vífl (et qui- dem at brunni) quid aliud sit, quam vífl, Þvotta- vífl kvenna, divinare non possum, et utrumque a. v. at veifa quod est Lat. vibrare. Draupnir et drupnir, annulus eddicus auripluvius; ejus dögg, pluvia (Dan. Dug), aurum, quod cum ob fusionem, tum splendorem cum candela comparatur. Drupnir a.

VITA KORMAKI, Cap. VIII.

71

ægre attingerent. Pænam non autem pre-
tium meruisti, mala vetula! ait Kormakus.
Thorveiga hanc fraudem parvam esse dicit.
Thorgils argentum ei solvit, canente Kormako :
Non cesso Gauti sagittas
ad Svölneri (Odini) poculum
de fæmina (ob fæminam) rubefacere,
tanquam (lotricum) fustem juxta fontem.
Care pluviales candelæ
Draupneri multæ ementur,
(quando) tribus unciis hoc
Thorveigæ navigium est conducendum.

a. v. ek drýp, stillo. Þrim aurum, tribus öris. Atqui dimidia marca, (hålf mörk) de qua hic agstur, quatuor constat öris, unde vix dubitem poetam dixisse: Þrim ok einum, tribus et una o: quatuor, suppresso vocabulo aurum. Adde quod vesteres potius dixerunt Þrim quam Þrimr. Yggjar et Gauta unum idemque sunt, adeoque ut substantivum cum subst. conjungi nequeunt. Potuit autem indifferenter dici Yggjar skeyti et örvar Gauta, ex quo forte depravatio orta, alio aliter recitante. Þetta... leigja habent Ex sez. v. leiga infin. pro leigja; v. legend: Þessa skips leiga, substantive de naulo. Sed nec forte alienum a mente poetæ fuerit legere ab initio: atun v. atim (atem alia scriptione) hodie ötum o: tingamus aut tingimus sagittas, ... de muliere (s. ob mulierem) rubicunda. Ek ata, tingo, oblino, commaculo; madefaciamus (madefaciamus) quemadm. fustem ad fontem. G. P.

72

KORMAKS SAGA, VIII. Kap.

Bersi fær sèr skjótt fararskjóta, ok ríðr heimleiðiss. Kormakr sèr at í sundr man bera með þeim Bersa, ok kvað vísu:

Svâ kveð ek snyrti freyju
(snotri ¹) trúða ek brúði)
gandis ²) vángs [of gengna ³)
[greipar báls ⁴) or skálum ⁵);
at [vegskorðan verði ⁶)
[varr-skíðs naut (.....) ⁷) síðan
(söddum hölds á holdi
hrafna) mèr at tafni ⁸). ²³)

t) Sic R.; in A. haud clare cernitur. u) gendis, R. x) um gaungna, St. y) hals, B. z) greiðr báls or skálsi, St.; grundar báls fyrir stundu, R. Th. a) vegskarðar varði, R. Th. b) vor skíð búið, St; var sk. b., R. Th. c) hrafni mik at tafna, R. Th.

23) Ordo et sensus hic est: Svo kveð ek greipar báls snyrti - Freyju, (snemma trúða ek brúði) gengna gandis vángs (de itinere) úr skálum; vel: gengna úr gandis vángs skálum (de domo); at (ek óska eðr mæli um at) vegskorðan (veglig bauga-skorð) verði varr-skíðs njóti (mèr) (en vèr seddum hrafna á hölds [Bersa] holdi) at nafni, o: til frægðar, vel etiam: nefndist kona mín, ek maðr hennar; vel: tafni, præda l. prædæ, ut supra. Gandis vángr cum quid sit mihi nondum constet, malo illas voces sicco pede præterire, quam prolixe nugari. Vegskorða bene admitti potest sensu prædicto, dictione

VITA KORMAKI, Cap. VIII.

73

Bersius equis cito acquisitis domum equitat. Kormakus longius a se invicem disces suros animadvertens, versum fudit:

Ita valedico eleganti fœminæ
(cito fidem habui puellæ)
egressæ
aurigerulæ domo;
/optando nim.) ut illa fiat
cum navigio non fructus sim
(utinam corvos heri carne
saturemus) mihi prædæ.

simul ornata ac semiplena; quanquam et locum habere potest conjectura, vegskorðan dixisse poetam. Söddum hölds á holdi, pavimus viri carne corvos, indicative, sed quando? aut quid admodum ad rem h. l.? Hinc levi mutatione facere vissum seddum, pasceremus, saturaremus: in animo sc. erat, quod et mox patuit, Bersium interficere et Steingerda frui. Potest etiam retineri söddum, si pro hrafna reponatur hrafní v. hrafnum, saturato corvo v. saturatis corvis. Al. ex. snemmr, non ineleganter sane, sive adjective accipias (ut lupus vel adulter nocturnus, Æneas matutinus) sev adverbialiter, idque in gradu comparativo, prius, citius, sc. quam opportuisset. G. P. [Pro textus naut, regulæ prosodicæ certe repugnante, quam voculam Gunnarus Pauli legendam censet njóti, ego simpliciter nautkat (additis tribus literis) ponendum opinor: Varrskiðs nautkat síðan; i. e. Post-

74 KORMAKS SAGA, VIII. Kap.

Þeir Kormakr tóku hesta sína, ok riðu
fyrir innan fjörð, ok komu til Vala, ok
spurðu at Bersa. Vali sagði at Bersi var
kominn í Múla ok hefir safnat at sér mönn-
um, ok ero þeir fjölmennir. Þess til seinir
ero vèr orðnir, segir Kormakr, [er þeir hafa
mönnum at sér komit d). Þorgils beiddi
Kormak at þeir myndi aptr snúa, taldi
litla virðing í mundu verða. Kormakr
kveðst sjá vilja Steingerði. Vali fór með
þeim, ok komu í Múla, var þar Bersi
fyrir með fjölmenni. Þeir talast við, telr
Kormakr Bersa hafa svikit sik í brott-tóku
Steingerðar; viljum vèr nú konu með oss
hafa, ok bætr fyri svívirðing. Þa sagði
Þórðr Arndísarson: sátt viljum vèr bjóða
Kormaki, en Bersi á vald konunnar. Bersi
mælti: engi vân er þess, at Steingerðr fari
með yðr, en systur mína bíð ek Kormaki til
eiginorðs, tel ek hann sè þá vel kvæntr, ef
hann fær Helgu. Þorgils mælti: þetta er

d) deest in St.

qvam (vel cum) navigio (vel navigii usu, s: qvi
mihi nullo bono fuit,) non fructus sum, saturandi

VITA KORMAKI, Cap. VIII. 75

Kormakus ac sui intra sinum eqvita-
bant, et ad Valium delati de Bersio inter-
rogabant. Valius respondet: Bersium Mulum
jam profectum fuisse, hominumque frequen-
tiam congregasse. Nimis sero venimus, ait
Kormakus, cum homines sibi congregaverint.
Thorgils Kormako svadet ut reverterentur,
iter istud non magno honori futurum asse-
rens. Kormakus dicit se videre velle Stein-
gerdam. Valio comitante Mulum veniunt
offenduntque ibi Bersium cum hominum fre-
quentia. Colloqvuntur; contendit Kormakus
Bersium se abducendo Steingerdam fraudasse;
mulierem, inquit, nobiscum revehere ignomi-
niæque expiationem repetere volumus. Ad
hæc Thordus Arndisæ filius: reconciliationem
Kormako offeremus, uxoris autem apud Ber-
sium est potestas. Bersius exinde: nulla spes
est, inquit, ut Steingerda vobiscum eat, soro-
ris vero meæ Kormako sponsæ do optionem;
quod si Helgam uxorem ducat, bonam con-
ditionem obtinere censeo. Thorgils, con-

sunt corvi heri (opimi coloni) carne (sive cada-
vere). F. M.]

76

KORMAKS SAGA, IX. Kap.

vel boðit, ok lítum hèr á, bróðir! Kormakr varð staðr at.

## IX. KAP.

Kona hèt Þórdís ok illa lynd, hún bjó at Spákonufelli á Skagaströnd, hún vissi fyrir um ferðir Kormaks, hún kom þann dag í Múla ok svarar þessu máli fyrir Kormak, ok segir svâ: bjóðit honum eigi falskonu, þvíat þessi kona er fífl ok engum duganda manni viðsæmanda, ok mun eigi móður hans atgetast forlögum hans svâ illum. Þórðr segir: dragstu í brott, en vânda fordæða! lèt þat sannast mundu, at Helga mun skörúngr reynast. Kormakr segir: því mun mælt, at satt mun vera, man ek því eigi á þetta líta. Þorgils segir: gæfu-fátt mun oss verða, at hlýða orðum fjanda þessa, en þiggja eigi þetta boð. Þá mælti Kormakr: ek býð þèr, Bersi! hólmgaungu á hálfs mánaðar fresti í Leiðhólmi í Miðdölum, (þar er nú kallaðr orrostuhólmr). Bersi kveðst koma munu e); kallar Kormak þat kjósa, er minni sæmd fylgði. Eptir

e) ok add. St.

VITA KORMAKI, Cap. IX.

77

ditio, inquit, hæc bona est; perpendamus hocce, frater! Kormakus ad hæc obticuit.

## CAP. IX.

Mulier nomine Thordisa, perversæ in-dolis, quæ villam Spakonufell in Skagastranda incoluit, itineris Kormaki præscia, eodem die Mulum venit et pro Kormako ita respon-det: ne, ait, fœminam falsatam ei offera-tis, isthæc enim demens est, qua nullus frugi vir contentus esse possit, nec matri ejus fata ipsius adeo sinistra placebunt. Fa-cesse, ait Thordus, mala venefica! asse-ritque id eventurum ut Helga virago ex-perta esset. Profecto, inquit Kormakus, hoc igitur dictum erit, quod verum sit; istam conditionem itaque non acceptabo. Thor-gils dixit: verba inimici (diaboli) hujusce auscultare, quam oblatam conditionem ac-ceptare majori nôbis erit infortunio. Te, inquit postea Kormakus, Berse! elapso se-mimense in Leidholmo Middalorum (nunc Orrustuholmus audit) ad certamen singulare provoco. Bersius se venturum promittit, di-cens Kormakum id eligere quod minor ho-

78

KORMAKS SAGA, IX. Kap.

þetta fer Kormakr at leita Steingerðar um
bæinn, ok finnr hana, telr hana hafa
brugðizt sèr, er hún vildi öðrum manni
giptast. Steingerðr segir: þú ollir fyrr
afbrigðum, Kormakr! en þetta var þó eigi
at mínu ráði gert. Þá kvað Kormakr vísu:

Þú telr ljós of logna
língefn við þik¹) stefnu,
en ek gjörða mjök móðan
minn fák of sök þína;
heldr ek hálfu vilda
hríng-Eirr, at marr sprýngi
(sparða ek ó þanns áttum
all lítt) enn þik grafna²) ²⁴)

Eptir þetta fara þeir Kormakr heim-
leiðis; segir Kormakr mönnum sínum hversu
farit hefir [ok svá móður sinni h). Dalla
segir: lítt verðr oss gæfu auðit um þín for-
lög, þvíat þar hefir þú neitt enum bezta
kosti, en mjök óvænt at berjast við Bersa,
hann er garpr mikill ok hefir góð vápn.

f) mik, R. Th. g) heldr en bauga-Baldr biði úsafn
þik grafna R. Th. h) add. Th.

²⁴) Ó, s: jó, a nom. jór, equus, pulchra nee ad-

VITA KORMAKI, Cap. IX.

79

nos comitaretur. Post hæc Kormakus Stein-
gerdam in ædibus quærens invenit, conten-
ditque eam se fefellisse, cum alii nupserit.
Fallaciæ, regerit Steingerda, prior auctor eras,
Kormake! hæc tamen juxta meum consilium
non acta sunt. Tunc Kormakus versum fudit:

Tu ais, candida, ruptam,
mulier, erga te conventus fidem,
at ego feci valde anhelum
meum equum tuam ob causam;
malebam duplo,
o fœmina! caballum rumpi
(pepercimus equo, quem possidebanus
admodum parum) quam te sepultam

Kormakus exinde cum suis domum re-
dux, sociis matrique suæ refert quæ evenis-
sent. Exiguam, regerit Dalla, fortunam
fata tua nobis adferunt, ibi enim optimas
recusasti nuptias, cum Bersio vero athleta
forti, armisque bonis instructo, confligere pe-
riculum est. Bersio gladius erat Hvitingus,
acutus, cui lapis vitalis adhærebat; hoc ense

modum trita aphæresi, þans, þann es, ut þars,
þar es, þærs, þeirs etc. G. P.

80

KORMAKS SAGA, IX. Kap.

Bersi átti þat sverð, er Hvítingr hèt, bitur
sverð ok fylgði lífsteinn, ok hafði hann þat
sverð borit í mörgum mannhættum. Dalla
mælti: hvert muntu vápn hafa í móti Hvít-
íngi. Kormakr kvaðst munu hafa exi
mikla ok bitrliga i). Dalla telr ráðligt at
finna Miðfjarðar-Skeggja ok biðja Sköfnúngs.
Eptir þetta ferr Kormakr til Reykja, ok
segir Skeggja málavöxt, biðr hann ljá sèr
Sköfnúng. Skeggi kvaðst þess ófús, kvað
þá úskaplíka: Sköfnúngr er tómlátr, en þú
óðlátr ok óðlundaðr. Kormakr reið í brott
ok líkaði illa, kemr heim á Mel, ok segir
móður sinni at Skeggi vill ei ljá sverðit.
Skeggi veitti Davllu umsjá í sínum tillög-
um, ok var vingott með þeim. Dalla
mælti: ljá mun hann sverðit, þóat k) hann
láti eigi fljótt til. Kormakr kvað eigi at
havgum tilskipta, ef hann sparir eigi við
þik sverðit, en l) hann sparir við oss. Dalla
kvað hann forzmann vera. Nokkurum dög-
um síðarr bað Dalla Kormak fara til Reykja;
mun nu Skeggi ljá sverðit. Kormakr hittir
Skeggja ok biðr Skavfnúngs. Vandhæfi mun

i) rammliga, St. k) er, A, prave. l) er, St.

VITA KORMAKI, Cap. IX.

81

in multis usus fuerat periculis. Quemnam,
quærit Dalla, ensem Hvitingo parem adhi-
bebis? Kormakus dixit se securi magna
acutaque usurum. Dalla vero Skeggium
Midfjördensem convenire et Sköfnungum ab
eo expetere bene consultum duxit. Post
hæc Kormakus, Reykjos delatus, Skeggio præ-
sentem litis statum exponit, rogatque ut
Sköfnungum sibi commodet. Skeggius se ad
id non pronum esse dixit, addens, eos dis-
paris esse naturæ; Sköfnungus segnis est,
tu vero animo et factis præceps. Kormakus
nequaquam contentus abequitat, domum Me-
lum venit, matrique suæ dicit Skeggium gla-
dium commodare nolle. Skeggius res Dallæ
curabat atque commendabat, unde amici
erant. Dalla, commodabit inqvit, gladium,
quamvis cito non tradat. Vix rei id erit
consentaneum, ait Kormakus, si gladium tibi
non vero mihi indulgeat. Dalla eum vio-
lenti pectoris esse asserit. Aliquot postea
diebus jubet Dalla, ut Kormakus Reykjos
proficiscatur; nunc, inquit, Skeggius gla-
dium tibi commodabit. Kormakus Skeggium
convenit expetitque Sköfnungum. Skeggius

(6)

82

KORMAKS SAGA, IX. Kap.

þèr á þikja meðferðinni, segir Skeggi; púngr
fylgir, ok skaltu hann kyrran láta, eigi skal
sól skína á it efra hjaltið, eigi skaltu ok
bera þat m), nema þú búist til vígs, en ef
þú kemr á vettfáng, sit einn saman, ok
bregð þar, rètt framm brandinn ok blás á,
þá mun skríða yrmlíngr undan hjaltinu,
halla sverðinu ok ger honum hægt at skríða
undir hjaltið"). Kormakr mælti: mart hafi
þèr við, töfra-menninnir. Skeggi mælti:
þetta mân þó fyrir fullt koma. Eptir þetta
ríðr Kormakr heim, ok segir móður sinni,
hversu farit hefir, telr mikit mega vilja
hennar við Skeggja, sýnir henni sverðit,
ok vill bregða, en þat gengr eigi or slíðr-
unum. Dalla mælti: of-óráðþægr ertu,
frændi! Kormakr setr þá fæturna við hjöltin
ok slítr af púnginn. Sköfnúngr grenjar þá
við, ok gengr eigi úr slíðrunum. Líðr nú
fram at stefnunni, ríðr Kormakr heiman
[með XV menn °); slíkt it sama ríðr Bersi
til hólms við jammarga menn. Kormakr
kemr fyrr; segir Kormakr Þorgilsi at hann

m) bregða því, vibrato, R. St. n) aptr, add. R.
o) við 15da mann, R.

VITA KORMAKI, Cap. IX.

83

inqvit: gladius iste tractatu difficilis tibi videbitur; pera adhæret, quam non tangas, in caput lum superiorem sol non splendeat; non gestato gladium, nisi ad pugnam te accingas; si vero in determinatum duelli locum veneris, solus ibi sede, ensem evagina, laminam deinde gladii porrige et affla, quo facto vermiculus subtus ex capulo repet; inclina denique gladium quo facilius sub manubrium retroserpere queat. Kormakus, multa, inquit, vos fascinatores struitis. Skeggius regessit: hæc tamen sufficient. Post hæc Kormakus domum delatus matri suæ negotii successum narrat, addens, multum apud Skeggium ejus valere voluntatem; gladium ei tum ostendit ast vibraturus, e vaginis educere nequit. Dalla dixit: consilia nimis spernis, cognate! Kormakus exinde, pedibus manubrio oppositis, peram abrumpit, quo facto Sköfnungus ululat et e vagina non egreditur. Die congressionis interim appropinquante, Kormakus cum quindecim sociis domo equitat; Bersius similiter cum totidem ad destinatum duelli locum equitat. Kormakus prius venit,

(6*)

84

KORMAKS SAGA, X. Kap.

vill einnsaman sitja. Kormakr sezt niðr ok
tekr af sèr sverðit, hirti eigi þó at sól skini
á [hjalt honum †), en hann hafði gyrt sik
utan um klæði, ok vill bregða, ok fèkk eigi
fyrr enn hann stè á hjaltið, ok kom yrm-
língrinn ok var eigi með farit sem skyldi,
ok var brugðit heillum sverðsins, en þat
gekk grenjanda úr slíðrum.

X. KAP.

Eptir þat fór Kormakr a fund manna
sinna, voru þeir Bersi þá komnir ok mart
annarra manna at sjá þenna fund. Kor-
makr tók upp törguna<sup>p)</sup> Bersa, ok laust á,
ok rauk úr eldr. Nú er tekinn feldr ok
breiddr undir fætur þeim. Bersi mælti:
þú, Kormakr! skoraðir á mik til hólm-
gaungu, en þar í mót býð ek þèr einvígi,
þú ert maðr úngr ok lítt reyndr, en á hólm-
gaungu er vandhæfi, en alls ekki á einvígi.
[Kormakr mælti<sup>q)</sup>: eigi [mun ek<sup>r)</sup>] betr berjast
í einvígi, vil ek til þess hætta<sup>s)</sup>), ok í öllu
til jafns halda við þik. Þú ræðr nú, segir

†) M om. hjalt honum. p) tjörguna R, ubique. q) omitt., A. r) muntu, A, Th. s) áhætta, A.

VITA KORMAKI, Cap. X.

85

dicitque Thorgilsi se solum sedere velle; sub-
sidens deinde gladium assumtum, quo extra
vestes se cinxerat, haud curans utrum sol
in capulos splenderet, istum vibrare vult, ast
nequit priusquam in capulo plantam figeret,
tum vermiculus exserpsit, verum gladius rite
non tractatus, et fortuna sua sic spoliatus
ululans evaginatur.

CAP. X.

Post hæc Kormakus suos convenit; Ber-
sius tunc cum suis, multisque aliis, certa-
men hoc spectaturis, venerat. Kormakus
clypeum Bersii assumtum feriit, et ex eo-
dem ignem elicuit. Stragulum exinde sub
pedes eorum extenditur. Tu Kormake! ait
Bersius, ad certamen singulare (certis re-
gulis definitum) me provocasti, contra autem
ego tibi monomachiam liberam offero, ju-
venis enim es parumque expertus; duellum
legale difficile est, sed monomachia neuti-
quam. Kormakus respondet: monomachia
non melius mihi succedet, periculum itaque
faciam et tibi in omnibus æqualia præstabo.

86

KORMAKS SAGA, X. Kap.

Bersi. Þat voru hólmgaungu-lög: at feldr skal vera V álna í skaut, ok lykkjur í horn-um, skyldi þar setja niðr hæla þá, er höfuð var á öðrum enda, þat hètu tjösnur. Sá er umbjó, skyldi gánga at¹) tjösnunum, svâ at sæi himin milli fóta sèr, ok hèldi í eyrna-snepla með þeim formála, sem síðan er eptir hafðr í blóti þvi, er kallat er tjösnublót; þrír reitar skulu umhverfis feldinn fets breiðir, út frá reitum skulu vera stengrⁿ) IV²), ok heita þat höslur, þat er völlr haslaðr, er svâ er gert³); maðr skal hafa III skjöldu, en er þeir ero farnir, þá skal gánga á feld, þó áðr hafi afhörvat, þá skal hlífast með vápnum þaðan frá; sá skal fyrr höggva, er skorað er á⁴); ef annarr verðr sárr, svâ at blóð komi á feld, er eigi skylt at berjast lengr; ef maðr stígr öðrum fæti út um höslur, ferr hann á hæl, en rennr, ef báðum

t) á St. u) strengir, funes A, B, C. x) stángir 3, M., Th. y) gjörðr, C. z) er fyrir áskoran varð, Th. St. Það er sá sem boðið var, add. St. A omitt. voces fyrr et er skorað. Er á er skorat legit recte, ut videtur, celeberr. Erichsen. (Arnesen Isl. Rettergang p. 152) sic quoque Codex chartaceus M (posthac usui nostro adhibendus): er fyrr var á skorat; er fyrr skor-aði, R.

VITA KORMAKI, Cap. X.

87

Bersius, hæc tuo, inquit, jam committitur ar-bitrio. Hæ erant leges duelli: sit stragulum quinque ulnas inter extremitates et in angulis fibulæ; in his clavi lignei, altero fine capitibus instructi, figerentur; hi nominabantur Tjös-nur (clavi lignei capitati). Hos qui accom-modavit, ita accederet, ut inter crura, aur-i-culas manibus tenens, coelum videret, iis adhibitis formulis, quæ in voto, Tjösnu-blót dicto, postmodum adhibentur. Tres sint lo-culi (areæ) circum stragulum determinati, plantam pedis lati, extra quos perticæ qua-tuor (erigerentur), qui Höslur (rami cory-lorum) audiunt. Dicto modo pugnæ locus (coryli) perticis determinatur. Tres adhi-beat quivis clypeos, qvibus inutitibus factis, in stragulum retrocedat, licet antea egressus sit; armis exinde se tueatur. Qui provoca-tus est prior cædat. Si alter ita saucia-tur, ut sangvis in stragulum decidat, non par est ut diutius certaretur. Si quis pedem alterum extra perticas efferat, retrocedit, si autem utrumque, fugit. Unus singulum cer-tantium clypeo defendat. Qui magis saucia-tur, se pretio trium marcarum argenti redi-

88

KORMAKS SAGA, X. Kap.

stígr; sinn maðr skal halda skildi fyrir
hvårum þeim, er berjast; sá skal gjalda
hólmlausn er meirr verðr sár, IIIª) merkr
silfrs. Þorgils hèlt skildi fyrir bróður
sínum, en Þórðr Arndísarson fyrir Bersa.
Bersi hjó fyrr, ok klauf skjöld Kormaks;
hann hjó til Bersa með slíkum hætti; hjó
hvårr III b) skjöldu fyrir öðrum til ónýtis.
Þá átti Kormakr at höggva; síðan hjó hann
til Bersa, hann brá við Hvítíngi, tók Sköfn-
úngr af oddinn af Hvítíngi fyrir framan
vettrimina °), ok hraut sverðs oddrinn á
hönd Kormaki, ok skeinðist hann á þumal-
fingri, ok klofnaði köggullinn, ok kom blóð
á feldinn. Eptir þat gengu menn á milli
þeirra, ok vildu eigi at þeir berðist lengr.
Þá mælti Kormakr: Þetta er lítill sigr, er
Bersi d) hefir fengit af slisi mínu, þótt við
skiljumst; en þá er Sköfnúngr reið ofan kom
(hann) á törguna, ok brotnaði skarð í Sköfn-
úng, en eldr hraut úr törgunni Þorveigar
naut. Bersi heimti hólmlausn. Kormakr
kvað honum goldit mundu verða fè, ok
skildust við þá kosti.

a) þat eru 2, M. b) þrisvar, St. c) vetrmána, St. d) vix legibile; al. þú.

VITA KORMAKI, Cap. X.

89

mat. Thorgils clypeo fratrem, Thordus vero
Arndisæ filius Bersium defendebat. Bersius
prior feriit clypeumque Kormaki diffidit, hic
contra Bersium pari effectu petit. Uterque
tres clypeos ictibus inutiles reddidit. Kor-
mako exinde cædendum erat, cum Bersium,
Hvitingum obtendentem, gladio peteret, Sköf-
nungus mucronem Hvitingi ante laminam
abscidit, mucro vero manum Kormaki offen-
det, ut pollice leviter vulnerato, articuloque
diffiso, sanguis in stragulum decideret. As-
tantes viri postea eos diutius dimicare prohi-
bentes intercedebant. Kormakus, hæc vic-
toria, inqvit, quam ex damno meo inopi-
nato nactus est Bersius, hac vice licet dis-
jungamur, exigua satis est. Pars vero aciei
Sköfnungi cum demitteretur clypeumque of-
fenderet fracta est, igne ex clypeo, quem
Thorveiga dederat, emicante. Bersio redem-
tionem a duello poscenti Kormakus pecu-
nias ei solutas fore promisit. In memorato
rerum statu ab invicem discedunt.

90

KORMAKS SAGA, XI. Kap.

XI. KAP.

Steinarr hèt maðr, hann var son Avn-
undar sjóna, bróðir Döllu, móður Kormaks,
hann bjó at Elliða ok var ócirumaðr. Páng-
at reið Kormakr frá hólminum e) at finna
Steinar, frænda sinn. Kormakr segir frá
ferðum sínum. Steinarr lèt illa yfir. Kor-
makr kvaðst ætla af landi í brott, en ek
ætla þèr fègjaldit við Bersa. Steinarr segir :
engi ertu ofrhugi, en gjaldast mun fè, ef
þarf. Kormakr er þar nokkurar nætur,
blès mjök höndina, er með engum var um-
böndum. Eptir þenna fund fór Hólm-
gaungu-Bersi at finna bræðr sína, ok þeir
spyrja Bersa hve tekizt hafði hólmgángan.
Hann segir sem farit hefir. Þeir kváðu þá
tvá ofrhuga höggit hafa í smærra lagi,
kváðu Bersa af slisi Kormaks sigrazt hafa.
Bersi hittir Steingerði. Hún spurði hversu
farit hefði. Hann kvað vísu:

Mèr varð hjálms á hólmi
haldvillr fyrir sik gjalda,
þoll má þann of kalla,

c) hólmgaungunni, R.

VITA KORMAKI, Cap. XI.

91

CAP. XI.

Steinar nomen erat viro, filio Önundi
Sjonii, fratris Dallæ, matris Kormaki; præ-
dium Ellida inhabitavit, vir tumultuosus. Eo
Kormakus cognatum suum conventurus a
duello equitabat, ipsique, quæ in itinere
evenerant, narrabat, Steinare eadem ægre
ferente. Kormakus se peregre iturum indi-
cat, pecuniam vero, inquit, Bersio solven-
dam tibi relinquo. Steinar regerit: tu for-
tissimi neutiquam es animi, pecuniæ vero,
si opus fuerit, solventur. Kormaki, ibidem
aliquot noctes morantis, manus, nullis fas-
ciis obvoluta, intumescit. Hólmgaungu-Ber-
sius post certamen hocce fratres suos con-
venit; iis de successu duelli interrogantibus
is eventum exponit. Illi dixerunt duos for-
tissimi animi viros leniorem in modum pug-
nasse, addentes, Bersium ex infortunio Kor-
maki victoriam reportasse. Bersius Steinger-
dam convenit, quæ de eventu duelli inter-
rogavit. Bersius cecinit:

Mihi coactus fuit in arena, galeam
retinere nescius, pro se solvere,
(virum licet illum vocare,

92

KORMAKS SAGA, XI. Kap.

þrjár merkr, hugum f) sterkann;
skora mun Sköglar dýra
[skjaldvers reginn g) aldri
(vèr bárum hlut hærra)
hríðfimr á mik síðan. ²⁵)

Steinarr ok Kormakr riðu h) brott frá
Elliða, þeir ríða til Saurbæjar; þeir sjá
manna-reið í móti sèr, ferr þar Bersi; hann
kveðr Kormak, ok spyrr hversu sárit hafizt.
Kormakr kvað ei stórra bóta i) ávant. Bersi
mælti: viltu at ek græða þik, þó at af mèr
hafi til hlotizt, ok mun þèr þá skamt mein
at verða. Kormakr neitti því, ok kvaðst
jafnan íllt vildu eiga við hann. Þa kvað
Bersi vísu:

Muna muntu hjaldr þann er hildar
háraddar mik kvaddir,
geng ek at geira þingi,

f) hugun, St.; hug R. g) skjaldvers regni, St. h) A (perperam) reið. i) vant R.

²⁵) Prioris partis ordo est: Hjálms haldvillr (sc. Kormakr) varð at gjalda mèr III merkr fyri sik á hólmi; þann þoll [hálfkent] má kalla hugum sterk-ann. Posterioris: aldrei mun síðan dýrs Sköglar skjaldveðrs regin (dvergi nomen) á mik skora: vèr

93

VITA KORMAKI, Cap. XI.

animis fortem, tres marcas).
Nunquam me deinceps magno stanti
Skogulæ clypeorum tempestati assvetus vir
(nos vicimus)
prælio agilis provocabit.

Steinar et Kormakus, relicto prædio El-
lida, Saurbæum vecti, nonnullos sibi obviam
equitantes conspiciunt, inter quos Bersius
Kormakum salutat, et de statu præsenti vul-
neris ipsum sciscitatur. Kormakus exigua
medela opus esse respondet. Visne, quæ-
rit Bersius, ut te sanem, ego licet infortu-
nii tui auctor sim, tunc enim non diu tibi
nocebit. Kormakus hoc recusans, se hostili-
tates contra eum jugiter exercere velle asse-
rit. Bersius tunc versum fudit:

Meministi (puto) prælium, cum Hildæ
ad sonorum strepitum me provocasti,
aggredior ad hastarum forum

bárum hærra hlut. A nanis et cyclopibus ducta
viri periphrasis minus fere honesta. Sköglar ver,
quid esset, cum minus caperem, substitui veðr;
dicitur quippe prælium passim Odini, parcarum
v. armorum tempestas, alterum insolitum. G. P.

94

KORMAKS SAGA, XI. Kap.

glaðr emk reyndr at öðru k);
randlauki l) klauf ek randa
ravnd Kormaki at höndum,
vildi eigi m) fram af feldi
freyrr n) einvígi heygja. 26)

Skildu þeir at því. Eptir þetta ferr
Kormakr heim á Mel, ok finnr móður sína,
hún græðir hönd hans, verðr ljótt ok grær
um ólíkan. Skarð þat er í var Sköfnúngi
hvöttu þeir, var þat því meira, sem þat var
optarr hvatt. Síðan fór hann til Reykja ok

k) und hvassa naðra, R. (aggredior hilaris) acutos
angves (ɔ: enses aut spicula). l) randlauka, St; rand-
lauk, R. m) ek, B, R. n) freys, R.

26) Hjaldr, observari meretur genus adjectum (þann,
mascul.) raro certe obvium; est a v. at hjala, loqui,
quasi loquacitatem v. vocalitatem dicas. Kvaddir,
ek kveð, sonum edo, hinc appello, compello cum
accus. et inde saluto, cum genit. rei, (ut h. l.)
posco, postulo, omissa præposit. til, quæ sæpe ad-
ditur; kveðja, salutatio; kvöð, petitum, postula-
tum. Þingi, glaðr, possunt etiam hæ voces bene
conjungi sine interstinctione, et post glaðr poni
comma, idque gemino sensu: emk reyndr at öðru
er, vel α) circa alia (etiam) expertus sum; vel β)
non alius expertus sum. Fram af feldi, porro s.
prorsum extra stragulum, v. e stragulo, sc. adver-
sarium pellendo ac persequendo; gloriosius forte

VITA KORMAKI, Cap. XI.

95

hilaris circa alia (etiam) probatus sum.
Fidi gladio
scutum usque ad manus Kormaki,
noluit ultra (extra) stragulum
vir duello indulgere.

Post hæc ab invicem discedunt. Kormakus exinde domum Melum vectus, matrem convenit, quæ manum ejus sanat, nævo tamen, ut alteri dissimilis esset, remanente. Aciem Sköfnungi fractam acuere conabantur, ast vice quavis major reddebatur fractura. Rey-

quam verius. Freyrr, hælfkennt. Heygja pro
heyja; insertum g ob consonantiam alterius in v.
einvígi. Qvodsi v. legeretur framar á feldi, esset
ultra v. amplius (quam ad eruptionem sangvinis)
in stragulo v super stragulum. Et quid si forte:
vilda ek . . . . fress, nolui (volui) (ego) ursus (v.
voluit ursus?) sunt enim: Björn, Bersi, fress sy-
nonyma. Et ex hoc fress facile freyrr, freys,
fregs. Beya, vestigium haud dubie literæ h fu-
gientis s. inferius detritæ v. abruptæ. Feldr dic-
tum videtur a v. ek felli, sterno, cadere facio
(Lat. similiter), pellis ɔ: cadaveris exuvium, quod
naturaliter pilos retinet, donec abrasi vel avulsi
fuerint. [Cfr. German. Fell id. p. p. F. M.] De
fold, fyldr, fyldingr alibi dictum. Fress facile a
v. ek frisa, ore et naribus fremere, ut faciunt
equi, et fumans nasus ursi haud ignotus; hinc
Substant. Fræs in Fafnismál. G. P.

96

KORMAKS SAGA, XI. Kap.

kastaði Sköfnúngi fyrir fætr Skeggja, ok kvað
vísu:

Átt †) hefi ek yðr at færa
eggfallinn hjör, Skeggi!
beit eigi vápn at vísu,
varð þeirra lutr meiri;
varat um gengn °) þann er gengum ®)
geyr þey of mey heyja
saungvar ¶) daða sverða
sennu †) mèr at kenna. ²⁷)

Skeggi mælti: fór sem mik varði. Kor-
makr snýr í brott ok kemr heim á Mel,
Kormakr kvað vísu:

Hefi ek á hólm of gengit
hugðumst þat fyri betra
við s) hýðbyggju holta t)
handar u) skers at berjast;

†) at, A. o) gáng, R. item G. P. gengu. p) ita R. q) saung var dáða, C; saung varð St; saungvarðaðra, R. Th. r) senn ei, St. s) vel, ut al. hýðbyggja, aut, e conjectura G. P. hýð-byggi. t) holla, St; hellra, R. Th. u) haldar, St; hallar, R. Th.

27) [Primam strophæ lineam verterat G. Pauli: Processi in stragulum. F. M.] At v. átt. Poe-sis haud illibenter prætulerit ár, mane, cito. Geyr-þeyr, sverða senna, unum idemque, et ple-nius (si placet) sverða saung-senna, v. saung-senna vardaða sverða; nam vardaða mihi potiss. videtur

VITA KORMAKI, Cap. XI.

97

kjos exinde profectus Sköfnungum ad pedes
Skeggii demisit et cecinit:

Portandum (referendum) tibi habui
acie lapsum (cassum) gladium, Skegge!
non acutum certe erat telum,
fiebat eorum pars potior.

Non erat gressus, quem gressi sumus, infelix
ad pugnandum de virgine;
canora gladiorum
altercatio mihi imputanda.

Evenit, ait Skeggius, quod ominabar.
Kormakus reversus domum Melum venit. Kor-
makus versum fudit:

Descendi in arenam
id mihi melius (utilius) putabam,
contra lustricolam collium (ursum)
annuligerum (securigerum) pugnaturus.

adverb. et var-dáða sverð infirmum gladium deno-
tare. [Saungvarðaðra (sverða) de gladiis canoris vel
sonoris optime dictum censeo. F. M.] Þeyr, ven-
tus, et þá conveniunt, nec aliud forte Lat. tabes,
quam þá, gramen madidum et lubricum, quale et
ob pingvedinem cordum. Þá-fjall, Háfam. Refilþá,
(minus recte refil þrá) tellus interspersa nive varie-
gata. Þeir, ventus tabificus. G. P. [Textus géugn
(o: successus) arctissime cognatum opinor vocibus
satis notis géngi et géngd. F. M.]

(7)

98

KORMAKS SAGA, XI. Kap.

[brast⁵) fyri mèr inn⁷) mæri
mundar vönðr²) í hendi a)
mist hefir margra kosta
morðeggjandi seggja b). ²⁸)

Ok þá er þau fundust Dalla ok Kormakr,
kvað hann vísu:

Færði-a mèr c) at morði
morðvönd (fetils storðar
staðr er í strandar naðri) †)
starr d) eggjaðan Skeggi;
gerði holt fyrir hjalti e)
hvíting í tvav f) bíta,
brotið g) hefi ek skarð í skerði,
Skavfnúngr h), fetils drafnar i). ²⁹)

x) bratt, B. y) manns, B. z) yandi, B, St. a) bönd-
um, R.; röndum, Th. b) Skeggja, R. Th. c) Færða
ek mest, R. Th. †) styrjar nöðru, R. Th. d) star
St. stóreggjandi, R. stóreggjaða, Th. e) hjalta, St. f) stað
bíta, St. R. Th. g) St. R. Th. om. brotið. h) Sköf-
núng, R.; Sköfnúngs, Th. i) dröfnu, R. Th.

²⁸) Hýð et hýði, ursi latibulum. Hýðbyggir s. byggvir, ut faðmbyggir. Handar-sker, aurum; sker, scopulus; fæminæ autem potiss. a lapidibus (pretiosis videl.) perinde ac auro denominantur. Sed et forte handar skass, skars, skers (propter metrum) securis, gigantidum enim nomina his nus-quam non imposita. Mund, manus (NB. conve-nienter), ejus vöndr, gladius; et vöndr a v. ek

VITA KORMAKI, Cap. XI.

99

Dissiliit mihi ille celebris
gladius in manu,
amisit multas virtutes
occisor hominum (gladius).

Cum Dallam conveniret Kormakus, cecinit:

Non obtulit mihi ad necem
* gladium (gladio
inest firmitas)

culmi acie præditum (obtusum) Skeggius.
Evaluit fideliter ante capulum

Hvitingum in duas partes mordere (secare)
(fracta est mihi acies gladii
clypeo damnosi) Sköfnungus.

vind, circumvolvo, quod virga, qua v. cæditur v.
verritur, ligamine firmetur. Morð, cædes. Egg,
acies (adhuc convenienter); ek eggja (inde) acuo,
hortor, concito; unde particip. eggjandi, exhor-
tans, incitans. Mor, n. gen. est pulvis tenuis,
cum siccus, tum palustris s. limus; hinc forte at
myrða, humo, pulvere, limo obruere, occultare,
atque inde tum occidere, tum cædem factam
(quod nefarium olim habitum) occultare; et morð
extra poesin usitatiss. de cæde clancularia; atque
hinc pace aliter sentientium potius duxerim Lat.
mors; et mor deduci potest a v. ek mer et myr,
contundo, contero, comminuo; meyr adject. (Dan.
mör) mollis, solido-mollis, cfr. Hypn. in v. smyr,
Gl. Synt. G. P.

²⁹) Færði a (ɔ: færðia, færði at, færðit); non video,
(7*)

100

KORMAKS SAGA, XI. Kap.

Ok enn kvað bann:

Gerði ok k) minn l) at morði
morðvöndr, er ek hjó randir m),
greipar rann n) at gunni
grannfeingr o) vígtanni p);
illa q) lèt r), þá er, ata s)
ofús varar húsa
sonar fress t), or sínu
slíðr-byðu n) gekk x) hýði. 30)

k) oss, R. l) mín, B; mús, St; mein, R. Th. m)
randar, St. n) runn, R. o) grannfeigr, R. Th.; grannfengr,
St. p) sic recte Th. vígranni, R.; e conjectura G. P.
júgtanni; júgranni B. C. q) illr, R. Th. r) veit, B.
s) átta, St. alla, R. Th. [forsitan optime atta]. t) sic
St; frey, A. fres, G. P. fjörs, R. Th. u) bíða, R. Th.
x) geir, R.

qui præpositio á hic locum habere possit. Mor,
pulvis; morð, humatio; ek myrði, terra obruo.
Fetill, ligamentum, retinaculum, h. l. baltheus.
Fetils storðar-strönd dici videtur vel latus hominis,
vel vagina, cujus naðr, (serpens) est gladius.
Tvö, n. g. duo, sc. stykki; si esset tvo v. tva,
m. g. subintell. hluti. Dröfn, unda, ab asper-
gine (at drífa); dröfnóttr, maculosus, maculis quasi
aspersus. Clypeos varie pingi atque ornari pas-
sim legimus, nec non alligari; unde fetils drafni
hic dici videtur clypeus, et ejus skerðir, imminu-
tor, gladius. G. P.

30) Prioris partis ordo est: Minn morðvöndr, grann-
fengr at júgtanna gunni gjörði, ok, er ek hjó randir,

VITA KORMAKI, Cap. XI.

101

Et adhuc:

Fecit et meus irritam (inutilem; v. læsit)
gladius, cum clypeos secarem,
manum ad pugnam
ægre impetrabilis Bersii;
Male insonuit, cum certaminis
parum cupidus (nuptialis l. hostilis) domus
filii ursi, ex suo
prodiit involucro.

(mitt) greipar rann at morði. Morð, non hic qui-
dem ipsa cædes, sed res cædis instar acerba, præ-
cisa videl. spe amplius pugnandi ac vincendi, ac-
si jam mortua esset manus. Greip (a. v. ek gríp)
digitorum intercapedo; ejus rann (n. g. olim) s.
domus, manus. Grannr, tenuis; grant, tenui-
ter; ek fæ, acquiro, impetro; grannfengr, ob-
tentu difficilis, tenuiter, ex parte modo etc. im-
petrabilis v. exorabilis; et Sköfnungum ægre va-
gina egressum, neque id admodum usui, narrat
hic historia. Júgtanni, ursi appellationum una,
adeoque idem cum vocabulo et nomine Bersii; ex
júgtanni a. necessario faciendum erat júgtanna,
aut ex morðvöndr faciend. morðvandr adjective,
sensu certe nulla ex parte meliore.

Posterioris partis ordo: Illa lèt (Sköfnúngr) þá
er (hann) ófús fress sonar varar húsa ata gekk úr
sínú slíðr-byðu hýði. Ejus hýði (ab húð, cutis
quod idem est vocabulum) vagina; Fress sonr,
ursi filius, ursus, Bersius; at, pugna, certamen,
ut cum committuntur equi, canes, galli gallina-

102

KORMAKS SAGA, XI. Kap.

Ok enn kvað hann :

Göngu var ek ofgenginn,
gefn! til vissrar stefnu,
nú em ek hör-þellu y) hylli
hornúngr tvâ morna;
gerjumst z) hins, at heima,
hörfit, munak a) sitja

y) er hörþollar, R. z) gerumst, B.; gerjuns, St.;
gremjumst, Th. gremlunds, R. a) munat, B, mun-
uð, St.

cei etc. (Egils Höfuðlausn); fress sonar húsa at,
Bersii pugna domestica s. ob domum aut domestí-
cum quid commissa. Vararhús, ut supra, sive
quod adversarius ab adversario sibi caveat (varast)
s. a data mutuo fide matrimoniali, quæ stipulatio
dicitur varar (Sn. et Sæm. Edda), et hic res ita.
Fús, cupidus, appetens; ófús, contra. Slíðr-
bydt hýði, induvium vaginam offerens, ad intus
manendum invitans, a. v. ek býð, invito. Non
omnino negaverim, posteriorem hanc partem (ex-
cepto forte Sköfnungi fremitu) etiam ad Bersium
referri posse, pro sonar reponendo sonr; sed an
commodius vix scio, certe non verius. Sköfnungus
pugnam detreciavit, non (quod meminerim) Ber-
sius, Str. 28. Ata, Áta, observari potest. G. P.
[Lectiones variantes, jam collectas, ita compo-
nere mallem:

Gerði oss mein at morði
Morðvöndr er ek hjó randir
greipar rann at gunni

VITA KORMAKI, Cap. XI.

103

Porro:

Gressus fueram gressum
o virago! ad certum (condictum) conventum
nunc sum amore fæminæ
exclusus duobus matutinis temporibus.
Ad id me compono, ut domi,
o mulier! sedeam

grannféngr vigtanni;
illa lét þá er ata, [o: atta]
ófús varar -húsa
sonar fress; or sínu
sliðrbyðo géck hýði

o: Noxá nos, in pugnâ, affecit
ensis, cum clypeos secarem;
ad certamen manuarium gladius
ægre impetrabilis cucurrit [processit];
male insonuit, cum (eum) propellerem
parum cupidus nuptialem domum
urselli (Bersii) visendi; (tunc) e suo
infausta portendente prodiit involucro.

Morðvöndr (virga lethalis v. pugnatoria) ensis;
greipar -gunnur, certamen manuarium; rann, im-
perfect. ind. act. verbi renna currere etc.; vigtanni
(in bello mordens) gladius (Skaldæ ined. ursus); ata
pro (vel) atta, perf. ind. act. verbi etja, (ek) et pro-
pello, incito etc. Slíðrbyðr, infausto portendens
(a boða portendere vel etiam bjóða offerre); de
priore vocis parte vide Gloss. Edd. ant. T. II pag.
788, ad vocem sliþrar (sliðrar vel sliðrar) et se-
quentes, ac loca textus et commentarii, ibidem a
nobis citata. F. M.]

104 KORMAKS SAGA, XI. Kap.

(mèr er um erma ilmi<sup>b)</sup>
iðjusamt) inn<sup>c)</sup> þriðja. <sup>31)</sup>

Eptir þetta fer Kormakr til Reykja einn dag, ok talast þeir Skeggi við; kallar Skeggi lítilmannliga orðna hólmgaunguna. Þá kvað Kormakr visu:

Firmattu<sup>d)</sup> mik, þó fjörnis
freyr væra ek þèr<sup>e)</sup> dreyra
(mærð ber ek fyrir þik mína)<sup>f)</sup>
mæri seinn<sup>g)</sup> at færa;
þvíat<sup>h)</sup> und heiðiss<sup>i)</sup> hliði
hregg miðjúnga, Skeggi!
verit hefir í þrym þremja<sup>k)</sup>
þinn hjör, sköpum<sup>l)</sup> vinna<sup>m)</sup> <sup>32)</sup>.

b) itun, St.; ilmi orma, R. Th. c) hit, R. Th.
d) Firnu áttu, R. e) væri ek við, R. Th. f) meiri,
R. Th. g) mærar seim, R.; mærar seinn, Th. h) óð
ek (progressus sum), R. Th. i) heiðis, R. Th. k) þeima,
R. Th. l) sköp um, St. m) minni, R. Th.

(³¹) Hornúngr, vir angularis, anguli cujusdam domus incola. Fara í horn, vera í horni, dicuntur parentes, cum in liberorum familiam migrant; efr. Njála pag. 140 et O. Tr. S. Erma ilmi, vid. ad Str. 6. G. P.

³²) Poster. p. ordo: Þvíat Þinn hjör, Skeggi! hefir verit und heiðis hliði í Þremja Þröm hreggmiðjunga; sköp um vinna. Firnattu, noli aversari, vel etiam,

VITA KORMAKI, Cap. XI.

105

(ego de illa
laboro) tertio.

Post hæc Kormakus die quodam Reyk-
jos profectus cum Skeggio colloquitur, qui
duellum ignobile evassisse dicit. Kormakus
tunc cecinit:

Ne me averseris, [mireris] quamvis
ego essem tibi sangvinis
 poema tibi apporto meum)
fusorem tardus ad ferendum.
Quoniam sub clypei fissura,
pugnatorum, o Skeggi!
fuit in prælio
tuus gladius; vincunt fata (sunt efficacia).

ne mireris. De fjarr, fyrir, fjarri, fjærri, firnari,
videri possunt nostratium glossaria. Quæ alias
undr et bysn, etiam firn v. fyrni dicuntur n. pl.
c: res miræ, paradoxæ; hinc fyrna djarfr, mire
audax; mik fyrnar, impers. miror; et hæc, ni
fallor, a forn, priscus, quod veterum permulta
talia vel sint vel habeantur. A fjarr est v. ek
firri, privo, separo, sejungo; firrist, disjungor,
separor; fírar et firðar, o: remotores (landvarnar-
menn) finium defensores, hostium submotores. Sed
firna v. firnast, ut firnari a fjarr alibi me legere
non memini; et nescio annon dixerit poeta: Firn-
attu mjök, noli multum mirari, nam mjök et mik
in scriptions parum differunt. Dreyra mærir, m.

106 KORMAKS SAGA, XI. Kap.

Ok enn kvað hann:
Framit n) þóttumst ek flótta
freyr mínum o), granni p)! dreyra
Gauts, at gatna móti,
galdras, blóðfrekum halda q);
né glymranar r) gína
gátt [hliðs innit s) máttið t)
(minn leikr hugr á henni)
hlunn-sól, við ban- u) munni x). 33)

n) Frömut, R. Th. o) mýgja, R. Th. p) gram, C, St.; í dyn, R. Th. q) gjalda, R.; valda, Th. r) glim ránar, R. Th. s) duga mátti, R. Th. t) hliðs... máttið, B.; hliðs init mattið, C.; hliðis mitt máttuð, St. u) ban, B, C. x) hlunnbarðs er snart munur, R. Th.

g. gladius, o: sangvinis auctor, a meiri, major, mærr adj. magnus, celebris, egregius; ek mæri, magnifico, auguo, laudo (Höfuðl. Egils). Heiðis, gen. ab heiðr, clypeus, per epenth. nisi etiam, quod facile fieri potest, nominativus statuatur heiðir, quod gladii est vocabulum, utrumque a splendore; ejus hlið, fissura, apertura (qualis, ex. gr. muri v. aggeris cujusvis) de qua in historia. Hregg, procella, videl. Odini, Parcarum, armorum, pugna; ejus miðjúngar, homines, quí et absol. dicuntur. Þrym, h. l. f. g. idem quod Þruma, tonitru. Þrem v. Þreni, n. g. Þremja gen. pl. crepido sc. clypeorum. Possunt etiam verba hoc modo conjungi: sköpin vinna (um re-

VITA KORMAKI, Cap. XI. 107

Et adhuc:
Firmiter mihi sidebar fugatorem
meum, vicine! sangvinis,
vir in compito
largiter vulnificum tenere;
non potuit contra hiare
porta aperta ædiculæ
(meus illam ambit animus)
sol tutans, ore prohibente (letali).

dundat) í hreggmiðjúnga Þremja Þrym, vincunt in virorum conflictu fata; et tum cætera cohærent h. m. Þvíat Þinn hjör, Skeggi! hefir verit und heiðis hliði. Vel tandem: Þvíat sköp um vinna hreggmiðjúnga, vicunt homines fata. G. P.

33) Prioris partis ordo est: ek Gauts galdras Freyr Þóttumst, granni (minn!) framit (o: framt, framar-liga) halda mínum blóðfrekum dreyra flótta (mínu sverði) at gatnamóti o: leiðarhólmi. Gautr est Odi-nus; ejus galdr, prælium, ejus Freyr, vir. Flótti fuga, sed h. l. qui fugat per meton. effecti. Po-sterioris: Né mátt (v. máttið) glymrunar gátthliðs innið (nefniliga) hlunn-sólin, gína við ban-munni. Sensum autem esse puto: non potuit, quantumvis gravi ictu, clypeus Bersii (vi magica munitus) dissilire. Ek glym, clamo, sonitum edo; glym-ran, sonitus, strepitus. Gátt, ostium, magis v. minus apertum. Hlið, n. g. porta. Gátt-hlið, porta aperta. Inni, n. g. ædicula, domuncula. Skjöldr s. clypeus dicitur þrúnginn salr, tectum fir-miter compactum, vel etiam gravibus ictibus peti-

108

KORMAKS SAGA.

## XII. KAP.

Um vetrinn ¹) voro leikar ²) í Saurbæ, ok voro þar hvârirtveggju, Ásmundr Bersason ok þeir synir Þórðar Arndísarsonar, þeir voro ýngri ok óknárri. Ásmundr stillti illa afli sínu, komu synir Þórðar opt bláir ok blóðgir heim. Þetta líkar Þordísi móður þeirra illa, biðr Þórð vekja til við Bersa, föður Ásmundar, at hann vilì bæta fyrir hann. Þórðr kvaðst þess ófús. Hún segir þá: Börk mun ek þá finna bróðr minn, ok mun þá eigi minna íllt afhljótast. Þórðr bað hana þat eigi gera, vil ek heldr umtala við Bersa; ok fyrir bæn hennar hittir hann Bersa, ok vekr til um bætur. Bersi mælti: of fègjarn ertu nú, ok horfir þat lítt til sæmdar at fara með slíkt, er a) eigi ráðit hvârt þú verðr öreigi, ef mik þrotar [eigi] b).

y) eptir, proximá (hyeme), add., Th. M. z) uppteknir add., R. Th. M. a) enn, R. b) M. (recte, ut videtur) omitt. eigi.

tum. Hlunnsól, idem, per epexegesin; ek hleyni, hlyni, parco, protego; hlumur, phalanga, fulcrum, tutamen; hlunninði, commoda; orbiculavis autem figura, ut et splendor, clypeis convenit.

VITA KORMAKI.

109

## CAP. XII.

Hyeme instanti ludi Saurbæi instituebantur, qvibus, præter Asmundum Bersii filium, filii Thordi Arndisæ filii natu et viribus minores intererant. Asmundus robore suo maligne utebatur, filii enim Thordi lividi et sanguine aspersi domum sæpe rediere. Displicet hoc matri eorum Thordisæ, rogatque ipsa Thordum ut Bersum, patrem Asmundi, ad reparandum pro filio inducat. Thordus se ad id non pronum asserit. Tunc illa: conveniam igitur, inquit, Börkum fratem meum, unde non minus malum emanabit. Thordus ne id agat rogat, malo, addens, cum Bersio colloqui; unde precibus ejus inductus convenit Bersium et reparationem poscit. Bersius regerit: nimis avarus jam pecuniæ es, ad honorem non spectat

Ek gín (Gr. Χαλυω) hio: gín við því eðr því, ore hiante excipio; munni, ablat. instrum. Bann-munnr, os prohibens v. prohibitum; ban-munnr, os lethale, v. etiam morti s. interitui proximum. Si nostros os gladio tribuisse invenirem, ad eum hic non illibenter referrem in dandi easu ban-munni; securi quidem os tribuit Gretterus Asm. fil., sed ut gigantidi. G. P.

110 KORMAKS SAGA, XII. Kap.

Ferr Þórðr heim, ok er fátt með þeim um
vetrinn; liðr á vorit fram til Þórsnes c)
þíngs, þikist Bersi nú skilja at Þórdís hefir
valdit því ákalli, er Þórðr veitti honum;
búast menn nú til þíngs; var þat vandi
Þórðar ok Bersa at ríða báðir saman til
þíngs. Bersi ríðr heiman ok kemr í Múla.
Þórðr var í brottu. Bersi mælti: brugðit
hefir Þórðr nú vanda, er hann beið mín
eigi. Þá svarar Þórdís: þú ollir afbrigð-
um, en þetta er lítil hefnd, ef eigi kemr
meiri. Þau urðu andorða, ok segir Bersi,
at af hennar ráðum muni íllt hljótast. Ríða
þeir í brott d). Bersi mælti: snúum framm
at firðinum, ok fám oss skip, lángt er
at ríða it innra. Þar fengu þeir e) skip,
er Þórðr átti, fara nú leiðar sinnar, koma
til þíngs, þá er flestir voro áðr komnir,
gánga til búðar Ólafs pá or Hjarðarholti;
Bersi var hans þíngmaðr, fjölment var f
búðinni, ok fekkst Bersa f) ekki rúm, hann
var vanr at sitja hjá Þórði, þat rúm var

c) Þórness, R. Th. d) R. add. síðan (deinde).

e) Þeir fengu sér, R. f) féck Bersi, R.

VITA KORMAKI, Cap. XII.

111

talia tractare, nec certum an in paupertatem redigeris, si opes mihi desint. Thorhus domum redit; et difficulter inter eos hac hyeme convenit. Vere ad diem foro Thornesensi præstitutum vergente, Bersius intelligere sibi videtur Thordisam in causa fuisse, quod Thordus eum posceret. Parantur ad conventum, in quem Thordus et Bersius und equitare solebant. Cum vero Bersius domo vectus Mulum venisset, Thordus aberat. Unde, quærit Bersius, morem solitum mutavit Thordus, cum me non exspectaverit? Thordisa respondet: est apud te mutationis causa; hæc autem parva est vindicta, si major non subsequatur. Contendebant hac de re invicem dissentientes, Bersio vero consilia Thordisæ mali causam fore asserente, abequitant. Bersius, declinemus, inquit, ad sinum, navemque acquiramus, nam intra (maris brachium) longum est equitare. Naue ibi acquisita, quam Thordus possidebat, iter suum pergunt, et in conventum, postquam plurimi prævenerant, delati, tabernaculum Olavi Pa de Hjardarholto accedunt; nam Bersius ejus curialis erat; erat intus

112 KORMAKS SAGA, XII. Kap.

skipat, þar sat maðr mikill ok sterkligr í
bjarnskinns olpu, ok gríma fyrir andliti;
Bersi stóð fyrir honum ok gafst eigi rúmit.
Bersi spyrr þenna mann at nafni; honum
er sagt, at hann heitir ýmist Glúmr eða
Skúma g). Bersi kvað vísu:

Hver er án h) bjarnar barði i')
á bekk kominn rekka,
(Ulf hafa várir niðjar) k')
ægiligr und bægi;
glíkan hefir ofgervann l'),
Glúmr er nefndr eða Skúma m')
(förum til n) móts at o) morni)
mann Steinari p') þenna. 34)

g) Skúmr, M.; Skúmi, Th. h) á, St.; at, R. Th.
i) borði, R. Th. k) úlfs hefr ærin bjálfa, R. Th.
amplam gestat lupinæ pellis pallam. l) leit ek of
gjúka, R. Th. m) Skúmr, M. R. Th. n) fyrnar, R. Th.
o) á, C, St. p) men ok Steinar, R. Th.

34) Barði, clypeus; barða, securis, et a tali gesta-
mine hic vir denominatus; vel etiam a barba, quæ
barð dicitur. Án, sine, potest quidem conjungi
cum tw bjarnar, acsi diceret poeta: sine me o: meo
consensu aut venia, tam n. björn quam bersi ur-
sum significat. Sed ad bjarnar potius referendum
videtur quod mox sequitur und bægi o: sub armo,
et intellig. vel armorum tegmen, pellis, vel hu-

VITA KORMAKI, Cap. XII. 113

hominum multitudo, unde Bersio locus, in
quo sederet, non dabatur; Thordo assidere
solebat, in quo loco nunc vir magnus for-
titudinemque promittens, et peplum ingens
e pelle ursina confectum indutus, tegmine
ante faciem obtenso, constitutus erat. Ber-
sio coram eo stanti locus non dabatur. Ber-
sius hunc de nomine interrogat. Responde-
tur eum jam Glumum jam Skumam nomi-
nari. Bersius versum fudit:

Qvisnam hominum est vir armiger
in scamno sedens,
(lupum apud se habent nostri cognati)
terribilis sub pelle ursina?
Similem fecit (natura),
Glumus nominatur aut Skuma,
(conveniamus invicem cras),
virum hunc Steinaro.

meri robur ursinum præ se ferentes, quo modo ver-
borum ordo hic fuerit: hvör rekka er barði á bekk
kominn, ægiligr und bjarnar bægi? Ubi vero non-
nulli pro cæterorum án habent ann, intellig. vide-
tur hann ut inn, alterum pronomen pro sinn etc.
hinn Gr. κεινός per prosthes. εἰεινός inn, Lat. ille.
Neque tamen alterum sensum prorsus negaverim,
et tum proverbialiter diceretur: orir niðjar hafa úlf

(8)

114 KORMAKS SAGA, XII. Kap.

— Ok er þèr eigi at leyna nafni þínu,
bjarnólpumaðr! segir Bersi. Svâ er ok,
segir hann: Steinarr [heiti ek q), ok á ek
fè at gjalda þèr fyrir Kormak, ef þarf; en
fyrri skora ek þèr r') á hólm, kann vera at
þú fáir þá tvennar s') merkr, eða látir ella
báðar; þá kvað Bersi:

Boðit er brodda hríðar
beiðendr við styr kendir
(þykkir oss þat ekki
ángr) á hólm at gánga;
gamall em ek geira vimarr t')
gunnþeysandi at leysa
uggi ek hvergi † at hyggja u')
Hlakkar veðr um x') blakka. 35)

q) add., M. R. St. Th. r) þik, M. R. s) sic, Th.
A. — *originitus forsitan*: tvennar þrjár. t) vimr, St.
R.; unnarr eða unnurr, B. †) hugi, *lectio e con-
ject. G. P.; hvergi, cæt. u) hyggjo, St.; hvergi, R.
Th. x) við, B.

und bægi, occultant lupum sub armo. Niðr, pri-
mario haud dubie filium vel nepotem significat,
sive quemlibet descendentium a niðr, deorsum; inde
latius quemlibet cognatorum, ut nánasti niðr; al-
gilda man ek aldar iðju vorra niðja; Hallfr. v. sk.
et tandem hinc amicorum aut familiarium quem-
libet ut h. l. et verð ek neyddr frá Njarðar niðjum
Krist at biðja, Hallfr. G. P.

VITA KORMAKI, Cap. XII.

115

— *Bersius: non est, inquit, cur tu, cla-
mydem ursinam indute! nomen tuum celes.
Ita etiam res se habet, ait ille, Steinarus
nominor, et pro Kormako pecunias tibi sol-
vere debeo, modo opus sit; ast ad duellum
te prius provoco, fieri enim potest ut tunc
duas marcas reportes, sin minus utramque
perdas. Tunc Bersius versum fudit:*

Provocatis vos, prælii
expetitores, pugnis celebres
(id nobis non est
tristitiæ) (nos) in arenam (ad duellum).
Senex sum ad sangvinem
bellicum fundendum (solvendum);
nunquam vereor meditari
Hlakkæ (bellonæ) perobscuram tempestatem.

35) Vimr, amnis eddicus; geir, hasta: hastæ ergo amnis est sangvis, et solvitur aqua fluvialis, rupto aggere objecto. At þeysa (þusa, þysja) est cum impetu sive festinanter ferri, et potest hic participium vel transitive sumi de poeta, v. intrans. de amne. Hugi pro hvergi posui fide exemplaris Thingörensis optimæ notæ. Blakkr, eqvus, qui hic haud dubie bellonæ (ɔ: lupus) intelligitur. G.P. [Vir hic doctissimus ultimas lineas ita verterat: Diffido animis ad meditandum, præliarem tempestatem per lupos.

(8*)

116 KORMAKS SAGA, XII. Kap.

En auðsætt er þat, at þèrъ) frændr ætlit
mèr at fyrirkoma, er ok vel at þú vitir
hvårt nokkut er undir mínum þokka, ok
mætti setjast ofmetnaðr þinn. Steinarr
segir: ekki vinnum vèr þèr bana, en vel
þætti oss at þú kynnir at meta þik. Bersi
játar hólmgaungunni ok gengr í abbúð z)
ok var þar. Einn dag var kallat at menn
skyldi á sund. Steinarr mælti við Bersa:
viltu reyna sund við mik, Bersi! Hann
segir: niðr hefi ek lagt sund, en til mun
ek fara. Bersi ferr örðigr ok leggst hart,
hann hafði lífstein á hálsi. Steinarr leggst
at honum, ok slítr af honum steininn með
púnginum ok kastar á sundit, ok kvað vísu:

Lifða ek lengi,
lèt ek ráða goð,
hafða ek aldri
hosu mosrauða a);
batt ek aldri mèr
belg at hálsi

y) þið, R. M. z) afbúð, St. a) mórauða, St. R. Th.

Prætuli egomet membranacei et cæterorum nostro-
rum codicum hvergi (nunquam, nusquam) pro il-

VITA KORMAKI, Cap. XII.

117

Cæterum manifestum est, vos cognatos
me interficere velle, te quoque juvat scire,
numquid valeat favor meus, quo fastus tuus
sedaretur. Tunc Steinarus: non te, inquit,
occidemus, id autem nobis placeret, si rite te
ipsum æstimare possis. Bersius se duellum
commissurum promittens, conclave ingreditur
ibique manet. Die quodam natando certa-
retur. Steinarus quærit Bersium, an secum
natando certare velit? Ille respondet: natare
omisi, attamen veniam (experiar). Bersius,
lapidem vitalem in collo gestans, strenue forti-
terque natat. Steinarus ei adnatans, lapi-
dem unacum pera abruptum in fretum pro-
jicit, versumque fudit:

Vixi diu
numinum curæ res (meas) commisi,
gestavi nunquam
sacculum subruffum;
alligavi nunquam mihi
folliculum circa collum

lius hugi. Um hic idem ac of, nimis, perqvam;
blakka n. v. blakkr obscurus, ater. F. M.]

118 KORMAKS SAGA, XII. Kap.

vitafullan<sup>b)</sup>),
þó ek enn lifi. <sup>36)</sup>

Eptir þetta leggjast þeir til lands. Þat
bragð er Steinarr hafði við Bersa var af
ráðum Þórðar, at Bersa skyldi verr gánga
hólmgángan. Þórðr gekk hjá firðinum, er
fjarði<sup>c)</sup>, ok fann lífsteininn ok hirði. Stein-
arr átti sverð þat, er Skrýmir<sup>d)</sup> hèt, þat
var aldri saurugt, fylgði því ok engi vand-
æfi<sup>e)</sup>. Þann dag er ákveðit var, gengu út
or búð Þórðr ok Steinarr, kom Kormakr
þá<sup>f)</sup> á þíngit. Ólafr pái fær Bersa lið til
hólms. Var Þórðr Arndísarson vanr at
halda skildi fyrir Bersa, en nú varð þat
ekki, gengr Bersi þó til hólms, ok er eigi
nefndr skjaldsveinn hans. Kormakr skal
halda skildi fyrir Steinari. Bersi hafði

b) urtafullann, *herbis plenum*, B. Th. c) fjaraði, C.; flæddi, Th. M.; fjaraði eðr flæddi, R. (*refluente vel af-fluente muri*). d) Skrymnir, St. e) vandhæfi, Th. M. vandkvæði, R. f) þar.

³⁶) *Lectionem vítafullann adoptaverat G. Pauli, vocabulum ita vertens: criminibus (ɔ: malis) plenum. Præfero aliam: vitafullann ɔ: fascinamentis plenum, a tw vit (n. g. nom. pl.) fascinamenta (voce jam obsoleta), non ab illa magis nota viti, crimen, poena, malum. Ast illud fascinum in textu*

VITA KORMAKI, Cap. XII.

119

fascinamentis plenum
et tamen adhuc vivo.

Post hæc ad littus natant. Dolus Stei-
nari contra Bersium e consiliis fluebat Thordi,
ut duellum Bersio secius succederet. Thor-
dus, refluente mari, apud sinum ambulans, la-
pidem vitalem inveniebat atque servabat. Stei-
naro gladius erat Skrymir, cui, nunquam ma-
culato, nulla adhæsit difficultas. Die præ-
destinato e tabernaculo Thordus et Steinarus
egrediebantur, Kormako tunc in comitium ve-
niente. Olavus Pavo ad duellum auxiliares
(virorum copiam) Bersio subministrat. Thor-
dus Arndisæ filius Bersium clypeo tueri con-
sueverat, ast hac vice id omisit; locum tamen
duelli adit Bersius, assecla vero ejus, qui cly-
peum teneret, non nominatur. Kormakus Stei-
narum defendet. Bersius parmam Thorveigæ

vocatur lífsteinn, ɔ: lapis vitalis, qvem plebeja
Islandorum et aliorum superstitio vitam hominis,
talem gestantis, miraculose conservare antiquitus
credidit. Huc spectat superstitio in Heiðarviga-
saga relata, circa collare e lapidibus confectum,
quod nutrix Bardii homicidæ ipsi dedit, ut gesta-
tum in prælio appropinqvante eum ab interitu li-
beraret. Pro vitali lapide plures recentiores Is-
landi aetiem acceperunt. F. M.

120 KORMAKS SAGA, XII. Kap.

törguna Þorveigar g) naut; þrjá skjöldu hafði
hvárr; þá hjó Bersi tvâ skjöldu, en Kormakr hèlt á enum þriðja. Bersi hjó til
Steinars, en Hvíting festi í járnrendingunni h) á skildi Steinars. Kormakr brá upp
skildinum, í því hjó Steinarr til Bersa ok
kom á skjaldar röndina, ok ljóp af skildinum ok á þjónappa Bersa, ok rendi ofan eptir
lærunum í knèsbætur, svâ at sverðit stóð
í beini ok fèll Bersi. Steinarr mælti þá:
nú er goldit fèit fyrir Kormak. Bersi spratt
þá upp ok hjó til Steinars ok klauf skjöldinn, ok kom sverðs oddrinn í bríngu Steinari. Þórðr hljóp at ok hratt Steinari undan.
Þórðr mælti: nú galt ek þèr sona meiðing.
Eptir þat var Bersi borinn til búðar ok
bundin sár hans. Þórðr fór heim til búða;
en þá er Bersi sá hann, kvað hann vísu:

Fylgðut oss at Óðins
endr or þessi hendi
hlakkar njörðr á hurðir
hurð úlfr gunn i) þurði;

g) Þorvarar, prave, A, St. h) járnrendinni, M.
járnröndinni, R. Th. i) Sic e lect. G. P.; gininn, A.;
gin enn, St.; gunnum, nonn., ginninn, B. R.

VITA KORMAKI, Cap. XII. 121

donum habebat; uterque tribus clypeis in-
structus erat; Bersius duos clypeos diffiderat
cum Kormakus tertium teneret. Bersius Stei-
narum ictu petiit, ast Hvitingo extremitati
clypei Steinari ferreæ infixo, Kormakus cly-
peum repente elevavit, simul autem Steina-
rus extremitatem scuti Bersii feriit gladio,
qui per femora in poplites Bersii descendit,
ut in os intraret caderetque Bersius. Nunc,
ait Steinarus, pecunia pro Kormako soluta
est. Bersius tunc exsiliens Steinarum fe-
riit diffiditque clypeum, ut mucro gladii pec-
tus ejus offenderet. Accurrens Thordus Stei-
narum cito amovet, his verbis adjectis: fili-
orum læsionis vindictam ab te jam sumsi.
Bersii postea in tabernam deportati vulnera
fasciis obvoluta sunt. Thordus domum ad
tabernam ambulat, quem cum Bersius vide-
ret, cecinit:

Adfuerunt nobis usque ad pugnæ
olim, ista dirigente manu,
vir, clypei
scutiger invide, finem.

122 KORMAKS SAGA, XII. Kap.

nú ferr enn svâ at ekja k)
Jálks skýja vill l) týju,
myrði freyrr, at morði
marglyndr m) ertu, tavrgu n). 37)

Ok enn kvað hann:

Pótta ek þá er o) atti
(ársagt p) er þat) várum q)
hæfr í hlakkar drífu
hyrtunnum r) vel gunnar;
nú vilja mik mínir
(minst dyljum þess) hylja

k) ekkja, B. l) við, R.; vil, Th. m) marglundr,
R. Th. n) stundum, R. Th. o) ek, add., St. p) or-
sagt, St. q) ita conjecit G. P.; váru, cæteri. r) hýrt
unnum, St.

37) Vel ita verti potest: Adfuerunt nobis olim us-
que ad pugnæ finem clypei etc. Item: Nunc (vero)
solitarium illud clypei momentum errat. Ipsa vero
poetæ verba et sensum hoc modo atque ordine con-
cipio: Þú Njörðr (hálfkent) þeirri (v. þessi, þinni)
hendi (ablat. instrum.) fylgðu oss endr Hlakkar
hurðir, (alt) at Oðins gunnþurði; (en nú ertu orð-
inn) hurðúlfr o: skjalðúlfr (a me aversus); fieri
etiam potest hurðálfr. Fylgðu, quam fylgðut, con-
venientius hic mihi videtur, et or et ă abesse quam
adesse commodius. Gunnþurði denique habet co-
dex, sed alter gumnum þurði. Furiæ autem s. bel-
lonæ Eddicæ (valkyrjur), Gunnr, Hlökk etc. erant

VITA KORMAKI, Cap. XII.

123

Nunc solitarium illud momentum
in prælio decies errat,
vir occisor, in prælio (inquam)
vario animo es, clypei.

Et adhuc:

Habebar ego, cum prætruderem
(olim id dictum) nostros
aptus ad pugnam
clypeos;
nunc volunt me mei
(minime id celo) obtegere

Odini ministræ, et una cum illo bellorum aucto-
res, ut recte dici potuerit Oðins gunnþurðr, finis
pugnæ. Oppositio autem omnino esse videtur in-
ter partes Strophæ (priorem ac posteriorem) mu-
tandarum lectionum necessitatem imponens, alii-
que interpretationi hæc v. illa vox obesse. Tavrgu
ekja (a. v. at aka) clypei momentum, est clypeus
mobilis s. qui movetur. Sjá tavrgu ekja fer vill
tíu Jálks skýja. Villr, adj. errans, constr. cum
genit. ut villr vega. Jálkr v. Jálcr, Odinus, ejus
ský (ut èl s. nimbus) prælium. Vill tíu skýja,
errans circa decem nubes. Peperisse autem vide-
tur prava acceptio vocis vill (pro vult) particulam
at, et pro sú v. seá (pron. demonstrat.) svâ (ita),
et pro ein, sola, enn (adhuc) substituisse. Tíu
quidem (per í) scribi solet denarii isthæ nota; hic
vero per þ propter consonantiam metricam. Præ-
terea videsis Hypn. Gl. Synt. in vocab. togr et
tutтуgu. G. P.

124 KORMAKS SAGA, XII. Kap.

(þat hefik s) sótt í slèttan
Saurbæ) frændr auri. 38)

Þórðr mælti: eigi þik dauðan, en úvirð-
íngar unnu vèr þèr í t) þessu sinni. Þá
kvað Bersi vísu:

Mèr hafa frændr at fundi
(fersk vân<sup>n</sup>) gleði)<sup>x)</sup> þessum
(ræði ek heldr fyrir<sup>y</sup>) höldum
hugat<sup>z)</sup> mál) í þat brugðist<sup>a)</sup>;
torogætir ro<sup>b)</sup> (teitan
tók hrafn á ná<sup>c)</sup> jafnan)
(ek em við ógnar rekka
óhryggr) vinir tryggir. 39)

s) hefsk, B. t) at, R. u) ita ex conj. G. P; fersk-
van gleði, cæt. x) ferskun gleði, R. Th. y) at, St. R. Th.
z) huggat, St. R. Th. a) bruggist, St. R. Th. b) vo,
St. c) ána, nonn.

38) Ordo sic satis perspicuus talis est: Ek þótta vel hæfr í Hlakkar drífu, (þa) er (ek) atti vorum gunnar hyr-tunnum; en nú vilja mínir frændr hylja mik auri. Pro varu, quod omnes habent libri, sed sine ullo mihi obvio sensu, posui vârum. Adverbium vel, bene, utrum ad adject. hæfr an verbum atti, referas, perinde erit. Atti, præt. indic. a v. ek et, protrudo, propello, alteri oppono atque objicio; Þorlákr etr fram skallann, Thorlakus objicit calvitium ictibus, Jómvík. S. Hyr, ignis; tunna, dolium (vid. Njálu pag. 133); hyrtunna igitur ig-

VITA KORMAKI, Cap. XII.

125

(id lucratus sum in plano
Saurbæo) cognati pulveræ.

Thordus: Non tibi, inqvit, mortem sed igno-
miniam hac vice attulimus. Tunc Bersius
versum fudit.

Mihi (contra me) cognati in conventu
(spe gaudii excido) hoc
(proloquor omnino coram viris
rem, qua animus afficitur) in id conspirarunt.
Ægre sunt impetrabiles (lætus
semper tetigit corvus cadaver)
(ego territantibus me viris
non contristor) amici fideles.

neum dolium, clypei a. levigati, auroque splen-
dentes, simulque vasis instar convexi concavique,
et ad Valkyrjas in poesi nusquam non relati. De
tractu sive valle Saurbæensi et villa cognomine
videri potest Landnáma; figurate s. ænigmatice
Saur-bær podicem notat. G. P. [Aur poët. terra,
pulvis; hylja auri pulveræ obtegere h. l. sepelire
(i. e. interficere.). Hunc phraseos sensum verba
prosæ proxime seqventia satis aperte monstrant.
Cfr. supra p. 116. F. M.]

39) Ordo vel potius hoc modo: Frændr (mínir) hafa af þessum fundi í þat brugðist (at unna mèr óvirðíngar, antec.) mèr fersk (o: ferst) vangleði; heldr ræði ek fyrir höldum hugat mál. Torgætir ro tryggir vinir; en hvenær sem verða vill eðr ek dey, skal hrafn eigi finna mik öðruvís enn teitan dáinn;

128 KORMAKS SAGA, XII. Kap.

frá Kormaki ok Steinari; þat mund er Bersi
var til búðar borinn mælti Steinarr við Kor-
mak: d)

Fólksýrar e) lèt ek fjóra f)
(fráttuð þat) g) ok átta
skyggs fyrir skrýmiss h) eggjum
skerðendr hliða i) verða;
nú hefir bavðforsa k) Bersa
blestu niðf á lesti
sár geitúnga sveita l')
sann Celdinga feldan. 40)

d) ok kvað vísu, ada. St. e) fólksyrjar, C. f) fjórar, St. R. Th. g) þess, St.; frátt af þessu, R. h) skrýmnis, St. i) hlýða, B.; hljóða, St. k) bandforsa, B., C.-l) snerta, B.

40) Ordo verborum: Ek lèt (hefi látit) fjóra ok átta fólksýrar skerðendr verða (at) hliða fyrir skyggs Skrýmis eggju.

Fólksýrar skerðendr dicuntur viri, quacunque demum ratione; svíra (pro quo sýra facile et recte scribi potuit) skerðendr cervicum imminutores sonat, quæ hominum s. virorum vere poetica est periphrasis; fólk, populus; quo assumto sensu lit. r in exilium ablegatur. Seyra (status sordidus a saur) cum fame conjungitur, cum dici-tur sultr ok seyra; hinc genitiv. non ingrate ano-malus formari potest seyrar pro seyru, fólkseyrar skerðir vere dici vir famis publicæ depulsor. Est etiam flóki corvi vocabulum, cujus famem viri militares passim sedare dicuntur, et pro flók-

VITA KORMAKI, Cap. XII.

129

naro et Kormako referendum. Cum Bersius
ad tabernaculum deportaretur, Steinarus Kor-
makum allocutus est:

Viri feci quatuor
(id accepistis) et octo
politi (præ) Skrymeri acie
ut cedere cogerentur.

Nunc sangvine manantem Bersium
vulnerato in podice
sparsor sangvinis caprigeni pecoris
heluonum (vere talium) stravit.

sýrar (seyrar, syrjar) fólksýrar (per incuriam etc.)
facilis substitutio. Sýr etiam est sus, de qua
hic non videtur esse ineptiendi locus. Fráttut
pro frèttut, vel ex sing. þú frátt, utrumvis bene.
Skyggs, skyggr, skygðr a skuggi umbra; ek
skyggi, obumbro, umbram induco; skygni, um-
braculum, in specie quod oculis prodest; ek
skygni, polio, levigo, skygðr hjálmr, sverð cet.
skuggsjá, speculum, a politura sic dictum. Hliða:
hlið, porta; ek hliða (til við einn), cedo, con-
cedo; porta apta est vacuum quid, et talis spec-
tatur locus relictus hominis occisi; vel homines
occisi tanquam ad latera recedentes et locum dan-
tes transeundi (insultatio, gloriatio). Bavðfors,
catarrhacta prælians; banðfors, sangvis vulneris
obligati vel obligandi. Ordo a. verborum hic
est: nú hefir geitúnga sveita sanneldinga sáir feldan
Bersa bavð- (band) forsa á blestu niðs lesti. Bavð-
forsa dicitur quemadmodum örmagna, frávita, af-

(9)

130 KORMAKS SAGA, XIII. Kap.

Steinarr mælti: ek vil at þú eigir ní
Skrými m'), Kormakr! þvíat ek ætla mè
þessa hólmgaungu síðasta. Eptir þetta skild
ust þeir vinir, fór Steinarr heim, en Kor
makr [fór á Mel n').

XIII. KAP.

Nú er at segja frá Bersa, sár hans
grèru seint. Þat var eitt sinn, at margir
menn komu til, at rætt var um fundinn
hvernig tekizt hefði, þa kvað Bersi vísu :

Mèr hèlt yggr °) und eggjar
allstyrkr góins p) vallar

m) Skrymni, St. n) add., M. St.; deest in cœt. o) ita,
G. P., St.; hyggr, A. B; hyggz, C. p) sic emendatur
Codicis A góis; geys, C, St.; geirs, R. Th.

huga et multa alia, adjectivorum more monop-
totorum, quæ revera genitivi videntur esse num.
plur. modum aliquem rei designantes. Geitúngar
bene dici possunt caprarum filii, formatione pa-
tronymica; eorum sveiti, sangvis; ejus sanneld-
ingr, qui eo alitur, a. v. ek el, alo, et inde
eldi, n. g. alitura; alitur vero caprino ovillo-
que pécore libenter ursus, sangvinemque bibit
(Finmb. ramma S.) et ursi vocabulum est Bersi;
sann-eldingr, verus potator, qui vere alitur, po-
scente adjectionem metro. Nið, n. g. dici potest
quicquid deorsum spectat vel inferiorem locum ob-
tinet, a niðr deorsum et niðri idem in loco; hic

VITA KORMAKI, Cap. XIII.

131

Steinarus dixit: volo, Kormake! Skrymerum
possideas, nam duellum hocce mihi ultimum
fore auspicor. Amici exinde ab invicem dis-
cessi, Steinarus domum Kormakus vero Melum
proficiscuntur.

CAP. XIII.

Nunc de Bersio referendum, vulnera
ejus sero sanari. Aliquando cum multi con-
venirent, de duello, quomodo successisset,
conserebant. Tunc Bersius cecinit:

Me aciei (gladii) subjecisti,
vir fortis!

anus s. postica hominis pars denotatur. Blestr
adject. v. flatilem s. perflatilem notare potest,
v. læsum vulneratum (Dan. blesseret), nam bles-
óttr hestr dicitur et blesi, eqvus anteriore capi-
tis parte, a fronte ad nares, alba, qualis et
fuit certo modo Kvillanus, s. Ögmundr flóki post
defædatam turpi vulnere ante satis fædam fron-
tem blesi dictus; ek blasi við, aspectui pateo,
sed tectum an adspectui patens sit vulnus vel
cicatrix hic non curatur. Blestr etiam dicitur
homo vitio oris laborans, flatulentum quid so-
nante, cum quo convenit Lat. blæsus, a. v. ek
blæs; applicatio facilis est a ludibrlo et insul-
tatione non aliena. Lesti n. g. h. l. ablat. frac-
tio, perditio; Grettirus Asm. f. de Snækollo: hest
gaf hann mèr at lesti; fláráð túnga varð honum

(9*)

132 KORMAKS SAGA, XIII. Kap.

(nauðr hagar nú til fræða)
naðs q) en hlífðir r) öðrum;
svâ fara ráð en reiðast
róglinnz sumir minna,
nú læt ek þar þrjóti,
Þóroðr s), vinon t) ora u). 41).

Eptir þetta fór Þórðr at rúminu til Bersa,
ok færði honum lífsteininn. Síðan græddi
Þórðr Bersa ok tókst þá þeirra vinátta x), ok
hèldu y) vel síðan. Við þessa atburði lagði
Steingerðr leiðindi á við Bersa, ok vill skilja
við hann; ok er hún er búin til brottfarar,
gengr hún at Bersa ok mælti: fyrst vartu
kallaðr Eyglu - Bersi z), þá Hólmgaungu-

q) nauðhagar, R; nauð hagar, Th.; naðrs, G. P.
r) hlífir, St; hlífði, R. Th. s) Þórðr, R. Th. t)
vingan, R. Th. u) orða, R. Th. x) at nýu, add., R.;
aptr, Th. M. y) hèldst, R. z) Eygluggr, M. St.

at fjörlesti, Hávam.; niðs lesti pro lest nið, me-
ton. adject. G. P.

41) Góinsvöllr, aurum; ejus yggr vir. Geirvallar
(sí itá legere placet) est genit. loci, in campo
s. arena, et tum yggr semiplene dictum, neque
n. hominem a campo invenio in periphrasibus
poeticis dictum, quemadmodum a pugna sæpi-
cule. Naðrs v. naðs, o: serpentis, cohæret cum
tw eggjar, gladii appellatio, iterum semiplena.

VITA KORMAKI, Cap. XIII.

133

(exprimit carmen necessitas)
alterum autem protexisti.
Ita eunt consilia, sed irascuntur
minoribus quidam offensis;
jam hinc ajo finem habituram,
Thorde! nostram amicitiam.

Thordus postea lectum Bersii accedens, lapi-
dem vitalem ei tradidit. Thordus exinde Ber-
sium sanavit, unde amicitia eorum iterum in-
valescit, quam in posterum bene servavere.
His gestis Steingerda Bersium fastidiens, ab eo
divortium cupit, et ad abitum parata Bersium
accedit his verbis: Eyglæ-Bersius (palpebras
niger) primum, Holmgaungu-Bersius (duella-

Hèlt o: hèlzt, 2da pers. ut mox hlífðir. Róg-
linns etc. rógr interdum dissidium notat, cum
Gr. οργη conveniens; ejus linni (serpens) gladius;
sed deest insolenter hoc modo aliquid ad plenam
viri appellationem, nisi pro sumir et svinnir
legas vinnir o: viðir satis usitate qua voces et
literas; nec male forte ex róglis feceris rógli,
quod offensam v. factum inimicum notaret, a
nomin. n. g. rógl, quod a. v. rægja, deferre, de-
ducere non illicitum, aut absurdum, ut sagl,
stagl, a verbis saga, stagla etc. irascuntur homi-
nes probi minori offensæ v. noxæ. Þóruðr o,
Þórðr per epenthes. nisi forte contra per syn-
copen. G. P.

134

KORMAKS SAGA, XIV. Kap.

Bersi, en nú máttu at sönnu heita Rassa-
Bersi, ok segir skilit við hann. Steingerðr
ferr norðr til frænda sinna, hittir Þorkel
bróðr a) sinn, biðr hann heimta fè sín at
Bersa, mund ok heimanfylgju, ok kvaðst
eigi vilja eigi Bersa avrkumlaðann. Þorkell
lastar þat eigi, ok heitir för sinni. Líðr
vetrinn ok frestast för Þorkels.

XIV. KAP.

Eptir um vârit fór Þorkell tanngnjóstr
at finna Hólmgaungu-Bersa ok heimta fè
Steingerðar. Bersi kvað sinn hlut mundu
sýnast þúngan, þó at hvârirtveggju kendu
nokkurs af, ok man eigi fèit greiðast. Þor-
kell mælti: ek býð þèr hólmgaungu í Orr-
istohólmi við Tjaldanes. Bersi segir: þat
mun þèr nú þikja til lítils, slíkr garpr sem
þú ert, en þó [heiti b) ek þèr at koma. Þeir
komu til hólms ok tókst hólmgángan, hèlt
Þórðr Arndísarson skildi fyrir Bersa, en
Vali fyrir Þorkeli, ok þá er tveir skildir

a) frænda, St. b) add. M.

VITA KORMAKI, Cap. XIV.

135

tor) exinde vocatus fuisti, nunc autem merito
Rassa-Bersius (clunatus) cognominari potes;
illa divortium declarat. Steingerda septen-
trionem versus ad cognatos profecta, Thor-
kelem fratrem suum convenit rogatque ut Ber-
sium opes suas, munus sponsalitium dotem-
que poscat, cum matrimonium cum Bersio
saucio fastidiret. Thorkell istud non cul-
pans, se iturum promittit. Labitur interea
hyems, iter vero Thorkelis procrastinatur.

CAP. XIV.

Vere sequenti Thorkell Tanngnjóstur
Holmgaungu-Bersium convenit, poscitque opes
Steingerdæ. Bersius rem suam gravem vi-
sam, quamvis utrosque quodam modo pre-
meret, nec pecuniam solutam fore asserit.
Thorkell, te ad duellum, inquit, in Orrustu-
holmo apud Tjaldanes habendum provoco.
Tunc Bersius: id tu, athleta tantus, parvi
pendebis, promitto tamen me venturum. In
locum præstitutum profecti, oongrediuntur,
Thordo Arndisæ filio Bersium, Valio autem
Thorkelem clypeo tutantibus; cum vero duo
clypei diffissi essent, Bersius Thorkeli ut ter-

136 KORMAKS SAGA, XIV. Kap.

vâru farnir, bauð Bersi Þorkeli at taka
hinn þriðja. Þorkell vildi þat eigi. Bersi
hafði skjöld ok sverð lángt ok biturt. Þor-
kell mælti: Þat sverð er þú hefir, Bersi! er
lengra enn lög liggja til c). Þat skal eigi
vera, segir Bersi, tekr upp Hvíting ok tví-
hendir d), höggr Þorkel banahögg. Þá
kvað Bersi:

Nú hefik, en tel e) tanna f),
tanngnjóst vegit manna,
(þau beri menn s) frá morði
mín orð) tigar fjórða;
komat man ullr h), þótt elli i)
optar mara þóptu
(litar k) blóði svan sveita)
setrs í heim at l) betra. 42)

c) (lög) eyfa, R. d) deest in St. e) tal, St. Th. f) tenna, R. g) mér, C.; mik, R. h) allr, R. i) olli, St. R. Th. k) litað, R. l) et, Th.

42) Ordo: Nú hef ek vegit Tanngnjóst (ins) fjórða tigar manna; ei (at) mun þóttu setrs mara ullr optar koma í heim at betra, þótt elli.

Þópta f. g. transtrum navis, setr, n. g. sedile; Þóptu setr idem quod Þópta; ejus mar (equus) navis; ejus ullr vir. Þópta [þóta] derivari videtur a v. at þæfa, quod est pressare, subigere, pres-

VITA KORMAKI, Cap. XIV. 137

tium assumat optionem dedit. Thorkell vero
noluit. Bersius clypeum gladiumque longum
et acutum habebat. Thorkell dixit: gladius,
quem gestas, Bersi! longior est, quam le-
ges præfiniunt. Bersius regerit: non ita erit,
Hvitingo itaqve assumto, ambabusque mani-
bus arrepto, Thorkeli vulnus letale infligit,
versum fundens:

Nunc ego (dentonem a. connumero)
dentifrendem occidi hominum
(ea ferant homines a pugna
mea verba) decadis quartæ.

Non veniet vir (ille) quamvis senescat
sæpius

(inficit sangvinis cygnum cruore) [corvum]
in mundum meliorem.

sando condensare, ac veluti depsare; hinc þófi,
stragulum laneum compactum, ephippio subster-
nendum, et sæpe illud solum pro ephippio; þilju-
þófi est hnakkþófi, söðulþófi in Rafns s. Sveinb.
s. nam þilja dictum ephippium, quod totum il-
lud sedile interius asserculis esset fultum, cujus-
modi unum mihi visum; Þóptar, homines, pro-
prie nautæ.

Non veniet in mundum meliorem; de nostro
orbe (in quem solum jam semel venerat) intel-
ligendum svadet adverbium optarr s. sæpius, qs.

138 KORMAKS SAGA, XIV. Kap.

Eptir þat bauð Vali Bersa hólmgaungu, en
Bersi kvað vísu:

Boðit hafa brynju m) hríðar
beidendr vid styr kendir
(oss n) gerum at því ekki
ángr) á hólm at gánga;
gaman þikir nú gumnum
gunnstæranda at o) færa
viggum p) hvergi q) at höggva r)
hlakkar veðrs á bakkum s). 43)

Þórðr kom þá er berjast skyldi ok mælti
til þeirra Bersa ok Vala: þat þikir mönnum
mikil vandræði, ef braustir menn skulu

m) brynjum, D; brino, R.; brininn v. brinjun, St.-
n) enn, D, St.; oss þykkir þat ekki, R. o) hríð, Th.-
p) uggi ek, R.; digna ek, Th. q) hugi, conj., G. P.;
hvergi, cœt. r) höggvi, St. s) bakkann, C.; bakka,
St. Th; blakkann, R.

iterum dicere vellet poeta, et eum Nástrandis s.
quibuslibet malorum receptaculis meliorem pro-
nunciare; alium vero quendam orbem Bersium
sentire vult particula at, a: eo, ideo, quod sc.
cecidisset, et hoc modo redundabit to optarr, so-
lius metri caussa positum; utrorumque autem ho-
minum sedes (bonorum et malorum) prodit my-
thologia. Elli verbum certe rarum, quod vel ad
Bersium referri potest v. absolute et naturaliter

VITA KORMAKI, Cap. XIV. 139

Posthæc Valius Bersium ad duellum provoca-
bat, Bersius vero cecinit:

Invitarunt prælii
expetitores pugnis noti (assveti)
(nobis inde non facimus
mærorem) ad monomachiam.
Pro joco jam habent viri
pugnæ instauratorem ducere (offerre)
corvo ictipotenti ad secandum

in marginibus (marginem) prælii, (arenæ).
Cum in eo essent ut congrederentur Thordus
advenit, Bersium et Valium allocutus: magna
censentur pericula, si viri strenui absque ulla

accipi, quemadm. þat rignir, kvöldar, dagar et
multa alia, quo sensu fuerit, quamvis (longum)
tempus prolabatur. G. P.

43) Hvergi, nusquam, cum qua ratione hic locum habere possit, non appareret; sequenda videbatur codicis ihingeyrensis lectio hugi et intelligendus corvus, avis carnivora, cujus appellationum una est hugin, cui substantivo jungendum videbatur adject. viggr, quod (geminat. g metri causa) idem est quod vigr, cædere valens, a verbo ek veg, cædo, quod non semper idem valet ac occidere, ut vega at einum est ictum intentare. G. P. [Penultimam strophæ lineam ita legere et vertere mallem: uggi ek hvergi at höggva o: Nusquam vereor cædere. F. M.]

140

KORMAKS SAGA, XV. Kap.

drepast niðr án nokkurri sök t), ok bjóðumst ek til at gera í millum ykkar. Þeir játtu því. Þórðr mælti: Vali! þat þikir mèr vænligast til sættar, at Bersi fái Þórdísar, systur þinnar, má þèr verða at því sæmd. Því játtar Bersi, ok skal Þórdísi heiman fylgja Brekkuland; ok tekst þessi mægð með þeim. Eptir þetta lætr Bersi gera virki um bæ sinn, ok sat þá marga vetr í kyrðum.

## XV. KAP.

Þórarinn hèt maðr, hann var Álfsson; hann bjó norðr í Þambardal'), sá dalr gengr x) af Bitru. Hann var mikill maðr ok sterkr, ok kallaðr Þórarinn rammi; hann hafði lengi verit í förum, ok svâ farsæll, at hann kaus sèr jafnan höfn, þar er hann vildi. Hann átti III sonu, hèt einn Álfr, annarr Loptr, þriði Skopti y). Þórarinn var úeirðarmaðr mikill; þar eptir

t) nokkurra saka, M.; fyrir utan sök, R. u) þambárdal, R. Th. x) R. add. norðr. y) Skapti, M. (ubigve). R. Th.

VITA KORMAKI, Cap. XV.

141

causa occiderentur, me igitur inter vos arbi-
trum offero. Acceptabant. Tunc Thordus
dixit: ad reconciliationem obtinendam opti-
mum censeo ut Bersius Thordisam sororem
tuam, Vali! uxorem ducat, quod in tuum
honorem spectare possit. Annuit Bersius,
(ea conditione ut) dos Thordisæ sit prædium
Brekka. Hæc inter eos affinitas succedit.
Bersius postea circa domicilium suum castel-
lum extruendum curabat, multasque hyemes
(annos) quietam vitam agebat.

## CAP. XV.

Vir nomine Thorarinus, Alfí flius, sep-
tentrionem versus in Thambardalo, quæ val-
lis a Bitra progreditur, habitavit, magnus for-
tisque, Thorarinus Rammi (robustus) itaque
cognominatus. Navigationibus diu tantaque
fortuna vacaverat, ut portum quemcunque vo-
luit, semper obtineret. Tres habebat filios,
quorum unus Alfus, alter Loptus, tertius
Skoptius nominabatur. Thorarinus vir erat
magnæ petulantiæ; indoles filiorum patris
speciem referebat, erant enim admodum gar-
ruli. Oddus nomen erat viro, Tungæ habi-

142 KORMAKS SAGA, XV. Kap.

voru synir hans skapi farnir, hinir mestu
hávaðamenn. Maðr hèt Oddr, hann bjó í
Túngu, þat er í Bitru; dóttir hans hèt
Steinvör, væn ok vel at sèr, hún var
kölluð mjóbeina. Með Oddi voru fiskimenn
margir. Maðr hèt Glúmr hann var z) til
vers, skapillr ok leiðendr a). Þat var eitt
sinn, er þeir Oddr ok Glúmr ræddu um,
hverir menn mestir væri í hèraði; Glúmr
taldi Þórarinn fyrimann, en Oddr kvað
Hólmgaungu-Bersa at öllu framarr. Glúmr
mælti: hvat færir þú til þess? Oddr mælti:
mun nokkut allíkt b) garpskapr Bersa eða
stuldir c) Þórarins? Þartil ræða þeir um
þetta, er þeir reiddust ok veðjuðu. Þá
ferr Glúmr ok segir Þórarni; hann gerir
reiðann mjök ok heitast við Odd. Síðan
ferr Þórarinn, ok tekr í brott Steinvöru d)
or Túngu án ráði e) Odds föður hennar,
ok kveðr honum eigi óhætt skyldi, ef hann
teldi at, ok þau koma heim í Þambardal.
Fór nú svâ fram um ríð. Eptir þetta ferr

z) þar add., St. a) leiðlyndr, R. b) ólíkt, D. M.
c) stuldr, M. d) R. add. mjóbéinu. e) ráðs, D.;
ráða, M.; vilja, R.

VITA KORMAKI, Cap. XV. 143

tanti; filia ejus erat Steinvara cognomento
Mjóbeina (teneris pedibus, tibiis vel ossibus
conspicua) præstans et honestas artes edocta.
Morabantur multi piscatores apud Oddum.
Vir nomine Glumus, malæ indolis et tædio-
sus, piscaturœ operam dedit. Aliquando cum
Oddus et Glumus de eo, quinam præstantis-
simi essent in tribu viri, confererent, Glu-
mus Thorarinum navigatorem prætulit, Oddus
vero Holmgaungu-Bersium in omnibus præ-
stantiorem contendit. Quid, quærit Glumus,
argumenti adfers? Regerit Oddus: num vir-
tus Bersii furtaque Thorarini comparari po-
terint? Hac de re contendunt donec irati
pignore certarent. Glumus exinde Thorari-
num adit et hæc ei refert, qui ira inflamma-
tus Oddo extrema mala minatur. Thorari-
nus postea Steinvaram e prædio Tunga, abs-
que consensu Oddi patris ejus abducit, dicit-
que ei non tutum fore si se (de hac re) in-
cusaret. Illi Thambardalum domum veniunt.
Ad tempus res sunt in memorato statu. Od-
dus postea Holmgaungu-Bersium conveniens,
quæ acta erant ei exponit, rogatque ut in

144 KORMAKS SAGA, XV. Kap.

Oddr at finna Hólmgaungu-Bersa, ok segir
honom sem farit hefir, ok biðr hann liðs
at sækja Steinvöru, ok reka skammar þess-
arar. Bersi kvað þetta úskylt tal verit
hafa, ok bað Odd heimfara ok sér engu
afskipta, en þó heit ek þèr minni ásjá.
Þegar Oddr er í brottu, býst Bersi heiman,
ríðr við alvæpni ok gyrðr Hvítíngi, ok hefir
III spjót, kemr í Þambardal mjök at áliðn-
um degi, þá er konur gengu or dýngju.
Steinvör sér Bersa ok snýr til móts við
hann, ok segir honum til sinna vandræða.
Búst þú með mèr, segir Bersi, ok hún
gerir svá. Bersi kvaðst eigi erindislaust
fara vilja í Þambardal, saýr at dyrum, er
menn sátu við lángelda, lýstr Bersi á dyr
ok gengr þar út maðr, sá nefndist Þorleifr.
Þórarinn kendi mál Bersa, ok leypr út með
tálgukníf mikinn ok leggr til Bersa. Þetta
sér Bersi ok bregðr Hvítíngi, ok höggr
hann þegar banahögg. Eptir þetta hleypr
Bersi á bak, ok setr Steinvöru í knè sér,
ok tekr spjót sín, er Steinvör hafði varð-
veitt, ríðr í skóg nokkurn, ok í leyni einu
lèt hann hestinn ok Steinvöru, ok bað hana

VITA KORMAKI, Cap. XV. 145

recuperanda iterum Steinvara et ignominia
hac propulsanda se auxilietur. Bersius hoc
colloquium immeritum fuisse asserit, Oddum-
que rogat ut domum, ista haud curans, re-
deat; meam tamen, inquit, tibi polliceor
opem. Ubi Oddus abiisset, Bersius cum uni-
versa armatura paratus et gladio Hvitingo
cinctus, tribus præterea hastis instructus,
domo equitat, Thambardalumque die vespe-
rascente, cum fœminæ gynæceum relinquent,
venit. Steinvara, conspecto Bersio,
obviam procedens ei difficultates suas narrat.
Para te, jubet Bersius, me secutura; illa
se accingit. Bersius se sine negotio Tham-
bardalum ire nolle asserens, ad fores, dum
domestici focis longis assident, convertitur,
easque pulsat, vir vero, qui Thorleifus no-
minabatur, egreditur. Thorarinus, loquela
Bersii agnita, excurrit, cultro ingenti instruc-
tus, quo Bersium petit. Hoc viso Bersius
Hvitingo stricto Thorarino vulnus letale sta-
tim infligit. His gestis Bersius equum cele-
riter ascendens, Steinyara in genua sua col-
locata, suisque hastis, quas Steinvara serva-
vit, assumtis, in sylvam quandam equitat,

(10)

146

KORMAKS SAGA, XVI. Kap.

sín bíða; síðan gekk hann til klifs þess,
er þjóðgata lá yfir ok býst þar fyrir. I
Þambardal var eigi allt f) kyrt; Þorleifr
hleypr ok segir sonum Þórarins at hann
lá dauðr í dyrunum. Þeir spurðu hverr
því vold g). Þorleifr segir. Síðan fóru
þeir h) eptir Bersa ok stefndu it gegnsta til
klifsins, ok ætluðu at komast fyrir Bersa,
en nú er hann fyrir í klifinu, en er þeir
komu nærr at honum, skaut Bersi spjóti
til Álfs ok í gegnum hann; þá skaut Loptr
til Bersa, hann brá við tavrgunni, ok hraut
af; síðan skaut Bersi Lopt til bana, ok
svá Skopta; þá er þetta var gert, komu
heima - menn i) þeirra bræðra, veik þa
Geirr k) aptr móti þeim l), ok fóru heim
allir saman m).

XVI. KAP.

Eptir þetta vitjar Bersi Steinvarar ok
stígr á hest sinn, ok kom n) heim áðr menn

f) valla, D. g) olli, R.; hefir valdið, Th. St.; hafi
valdið, M. h) þeir fara þegar á eptir Bersa, R.
i) heim-menn, D. k) þágeirr, C. l) M. om. veik
þá Geirr a. m. þ. m) ok fóru síðan heim, M. n)
komu, D.; komst heim í Saurbæ, R.

VITA KORMAKI, Cap. XVI.

147

ubi in loco occulto Steingerdam cum equo
relinquit, rogatque ut ibi se maneat; in cli-
vum exinde, per quem via publica porrigi-
tur, profectus ibi se continet. In Thambar-
dalo non omnes quiescebant; Thorleifus eo
festinat, filiisque Thorarini patrem cæsum in
foribus jacere refert. Quærentibus quinam
cædis auctor esset, indicat Thorleifus. In-
seqvuntur exinde Bersium, et via ad clivum
brevissima pergunt, Bersium præversuri, ast
ille in clivo obvius, illis appropinquantibus,
emissa hasta Alfum transfodit, et postquam
ensis, quo Loptus Bersium petiit, ex oppo-
sito celeriter cypeo excidisset, jaculando in-
super Loptum Skoptiumque interficit. His
gestis, fratrum domestici adveniunt, quibus
Geirr obviam it; omnes exinde una domum
revertuntur.

CAP. XVI.

Bersius postea Steinvaram invisit; eqvum
suum ascendens domum venit, antequam do-
mestici surrexerant. Percontantibus iis de
itinere ejus, exponit. Thordus Bersium,
cum convenirent, quomodo conventus eorum

(10*)

148 KORMAKS SAGA, XVI. Kap.

voru upp staðnir. Þeir spyrja um ferðir
Bersa, en hann sagði. Þórðr spyrr Bersa,
er þeir finnast, um fund þeirra, hverneg
farit hafði. Þá kvað Bersi vísu:

Einnar beið úlfa grennir
andrán °) í dal Þambar,
fëll fyrir fræðaspilli §)
framm Þórarinn rammi;
lífspell biðu lýðir
Loptr hnè Alfr ¶) ok Skopti,
þeir hlutu feðgar fjórir
feigð, kom ek einn til þeirra r'). 44)

Eptir þetta ferr Oddr heim, en Steinvör
er s') með Bersa. Þetta líkar Þórdísi illa.
Þá var nokkut á föru t') virkit Bersa, en
nú lèt hann bæta virkit. Svå er sagt at

o) andvan; B.; auðar án, C. p) fræða spillir, D. R.
q) Alfar, B. r) er ek einn þá beygda, Th. s) fór,
D.; fer, M. t) förum, D. St. R. Th.; forum, M.

44) Grennir, a grannr, gracilis, attenuatorem no-
taret, si hic locum ejusmodi notio haberet, quod
non videtur; grennir etiam dici posset a verbo
at grenja, rugire, quæ significatio admittenda,
si ea animalis natura (ut quorundam) ut ad
prædam ululet, qua de re mihi nil constat; unde
grennir synon. vocis granni facere visum, quod

VITA KORMAKI, Cap. XVI. 149

successerit, interrogat. Tunc Bersius car-
men composuit:

Unius fecit luporum vicinus
animæ jacturam in Thambardalo
cecidit auctore viro (me)
pronus Thorarinus Rammi (robustus).
Jacturam vitæ fecerunt viri
cecidit Loptus, Alfus et Skoptius;
illis accidit quatuor, patri cum filiis
mortis propinquitas, ad quos solus veni.
Posthæc Oddus domum revertitur, ast Stein-
vara apud Bersium moratur. Thordisæ hoc
displicet. Castellum Bersii hoc tempore rui-
nam minabatur, ast id nunc reparandum cu-

homo significaretur, v. montibus vicinus, v. mente
lupis propinquus, cfr. Str. 65. Fræða spillir est
doctrinæ memoriarum, carminum violator, quod
s. de homine sic satis recte se gerente, qualis
hic noster, sive de gladio, utut omnia turbante,
quomodo apte satis atque usitate dici possit (cum
hic gladius suum rite facere officium videretur)
non satis liquet; unde fræða pro frænda omnino
hic irrepsisse existimo: cognatorum sive cognatio-
nis verus violator ac vastator hic Bersius. G. P.
[Lectiones codicis Th. originariam ultimi versiculi
structuram conservare videntur: (feigð) er ek einn
þá beygða, o:.... cum solus ego eos inqurvavi (pro-
stravi). F. M.]

150

KORMAKS SAGA, XVI. Kap.

engar yrði bætur eptir menn þessa. Liðu
nú fram stundir. Eitt sinn er þau Þórdís
ok Bersi töluðust við, (mælti) u) Bersi: Þat
ráð hefi ek hugsat at bjóða Ólafi Höskulds-
syni barnfóstr. Hún segir: lítið er mèr
um þat, lízt mèr þat mikill vandi, en
úsýnn sæmdarauki. Þat er ok öruggt traust,
en ek á sökótt, en gerum x) mjök aldri orp-
inn, segir Bersi. Ferr hann til móts við
Ólaf, ok býðr honum barnfóstr. Þetta tekr
Ólafr með þökkum, ok flytr hann Haldór
heim með sèr, oc fær Steinvöru til fóstrs.
Þetta líkar Þordísi illa ok skýtr undan
peníngunum y). Bersi tekr nú mjök at
eldast. Þat var enn einn tíma, at þing-
menn komu til Bersa; hann sat einnsam-
an, ok kom fyrr matr hans enn annarra
manna. Bersi hafði graut, en aðrir menn
ost ok skyr. Þá kvað Bersi vísu:

Bengiða hjó z) ek bráðir a)

bláfiðruðum skára b).

(kendr var ek c) mjök við manna

u) sic, R. Th. A. om. mælti. x) gerist, D. M.
y) peningum, R. z) sic R.; bjó, A. a) bróðir, D.;
bræðra, St. b) sic, D. St.; skála, Th.; skrata, A.
c) ok, D.

VITA KORMAKI, Cap. XVI.

151

ravit. Ferunt istorum virorum cædes non
reparatas fuisse. Tempora labuntur. Ali-
quando cum Thordisa cum Bersio colloque-
retur, dicit Bersius: id consilium animum
meum subiit, Olavo Höskuldi filio educatio-
nem offerre. Illa regerit: hoc mihi non ar-
cidet, videtur mihi propositum istud difficile,
incertumque utrum honor tuus inde augeatur.
Bersius, id firmum, inquit, præsidium est,
multæ vero causæ mihi decrepitæ ætatis seni
incumbunt. Olavum deinde conveniens ei
filii educationem offert. Grato animo ac-
ceptat Olavus. Haldorem deinde secum do-
mum devectum Steinvaræ nutriendum tradit.
Thordisa hoc ægre ferens pecunias subdu-
cit. Bersius interim valde senescit. Ali-
quando cum contribules Bersii ad eum ve-
nirent solus sedebat, cibus ejus priusquam
aliorum, apponebatur, Bersii cibus erat puls,
aliorum autem caseus et oxygalum. Bersius
tunc carmen pepigit:

Paravi gladio prædarum

cærulipenni corvo

(nobilis fui valde virorum

cædibus) decadem semi-quartam;

152

KORMAKS SAGA, XVI. Kap.

morð) hálfan tavg fjórða;
tröll hafi d) líf, ef laufa
litag e) aldrigi bitrann,
beri þá brynju meiðar
brjót í haug sem skjótast. 45)

Haldór mæltí: vega ætlar þú mann enn þá,
fóstri minn! Bersi segir: sè ek manninn
makligan til. Þórdís leyfði Vala bróðr
sínum nytjar í Brekkulandi. Bersi lèt hús-
karla sína vinna heima, ok skipta f) engu
við Vala. Haldóri þótti illa, er Bersi rèð
eigi fè sínu. Eptir þat kvað Bersi vísu:

Liggjum báðir
í bekk saman

d) hafa, D. e) lit ok, D.; lít ek, St. f) skiptir, St.

45) Ben-giði, gladius: ben, vulnus: giði forte avi-culæ cujusdam appellatio; simile est gjóðr, mil-vus; an idem kjói non satis dicere habeo; certe hic etiam avis rapax et pugnax (corvo gracilior, cætera non minor, colore fusco s. subnigro) atque iracunda, unde kjólyndr dicitur homo asper et fa-cile irritabilis; alâ ferire interdum solet pueros et canes, hinc at kunna við kjóa leikinn, hujusmodi certaminibus assvetum esse. Potest etiam hic ben-giða esse dativus: avi sangvibibæ, et bláfiðruðum skrata v. skára ablativ. (instrum.) gladii cœrulei ac politi. Blár cœruleus; bláfiðraðr, cœrulipennis; cognatunt est blær, m. g. aura, et perinde ac vox

VITA KORMAKI, Cap. XVI.

153

abeat in malam rem vita, si gladium
nunquam tingam acutum
tum viri inferant

fractorem (gladiorum) tumulo quam primum.
Hominem igitur, ait Haldor, nutritor mi! ad-
huc occisurus es. Scio, regerit Bersius, vi-
rum, qui meruit. Thordisa fratri suo Valio
usuram fundi Brekkensis concesserat. Ber-
sius domesticos suos absque ulla cum Valio
commerciis domi operari fecit. Haldor ægre
fert, Bersio possessionum suarum potestatem
non esse. Bersius postea carmen composuit:

Decumbamus ambo
in scamno eodem

latina, tam de ventulo quam lævi quadam coloris
resplendescentia dicitur, qualem etiam cœruleum
quid fundentem in corvo videre est, unde et is
Hromundo claudo in Ol. Tr. S. et Landn. bláfsjallaðr
dicitur h. e. cœrule levis, levigatus. Ek fjalla um,
contrecto, manibus tero et adorno, a quo non
longe abeunt Dan. föler et Lat. polio. Slëtt-
fjallaðr, planus, lævis. Ek felli verbum fabrile,
asseres compingo, unum ad alterum, demnis in-
æqualitatibus, adapto; felling, commissura. Skari
v. skári à v. ek sker, seco, sector; ben-skári, avis
vulnerum rimatrix. Skári, sectio, quæ falce fæ-
naria fit; torfskeri, instrumentum cespiti effo-
diendo. Aquilæ appellationum poeticarum una
est undskornir, a vibicibus secandis. G. P.

156

KORMAKS SAGA, XVI. Kap.

mart verðr gegni gautum 4)
geirfitjar 5) nú sitja;
þótt skjaldviðir 6) skáldi
skapi aldr í gröf kaldann,
fyrr ríð 7) ek hjálms á 8) hólmi
hríðvönd 9), enn ek því kvíða 10).
4 7)

Haldór mælti: lítt eldist þú enn í hugin-
um 2), fóstri minn! Pau Steinvör ok Bersi
talast við. Bersi mælti til hennar: ráð skal
setja ok þurfu við þín at a). Hún segir þat
skylt, slíkt er hún mætti at gera. Þú
skalt b) láta þik áskilja við Þórdísi um
mjólkur ketil, ok halda á þar til er þið

q) veit ek of geira gautum, R. r) geirfitjaðir,
R. Th. s) sic recte R. Th.; skyrviðir cæt. t) rýr, D.,
St.; rèð, R.; rauð, Th. u) at, R. x) hríðnámið,
D., St. y) kvíði, B., D. z) hugnum, D. a) því
at leyna, quod occultandum, M. St. Th. b) R. add.
 recte) segir hann; Th.; segir Bersi.

47) Ölva grjót quid sit nescio, unde örvagrjót dixisse
poetam, dubitandum vix videtur v: sagittarum la-
pides, qui esse possunt vel ipsæ sagittæ, lapillo-
rum instar missæ ac volantes; vel arma, harum
ictus perinde ac saxa excipientia ac repellentia.
G. P. [Avlna- vel Ölna-grjót, alni sive lignorum
lapilli i. e. sagittarum vel hastarum cuspides, qvæ
olim revera lapideæ fuerunt. F.M.] At sitja, sedere,

VITA KORMAKI, Cap. XVI.

157

multas ferre injurias
nunc virum cogitur.
Quamvis viri poetæ
ætatem in sepulcro statuant frigidam,
prius rubefaciam in arena
gladium, quam id metuam.

Non multum adhuc, ait Haldor, tuus, nu-
tritor mi! animus senescit. Colloqvuntur
Steinvara et Bersius. Consilium, ait hic,
capiendum, quod ut efficiatur tui auxilii in-
digemus. Debitum, regerit illa, si quid
prodesset. Bersius, cum Thordisa, inquit,
de aheno lacte pleno dissideas, et idem, do-

prisca elegantia, cum dativo personæ et accusat.
rei, ut: Þeim eðr Þeim, þá eðr þá ðhæfu; mox
hic cap. 13: ok er slíkt öngvum manni sitjanda,
ferendum, concoquendum; Arni biskup fèkk 2 brèf
um sumarit, ok sat bæði, (Þorláks S.) Skirviðir, a
skirr, scutum, a v. at skirra, impedire etc. ut
skirra vandræðum, (Laxd. S.); scutum tela retun-
dit. Hjálmr, galeá; ejus hríð (nimbus) prælium;
ejus vöndr (virga) gladius. Kviða, prisca et pul-
chra terminatio 1mæ pers. sing. num. conj. præs.
ut in Skirnis för: áðr ek ríða heim hèðan, et
alias non admodum raro; hodie, nisi quis ex
instituto veteres imitetur, in usu non est, sed i
v. e lene, ut elski, gáangi; in præterito ejusd. modi
etiam (hodie) sæpius, ut hefða, lifða etc. G.P.

158 KORMAKS SAGA, XVI. Kap.

sláit niðr, mun ek þá til koma ok mæla
allt eptir henni; síðan skaltu fara til Vala
ok segja þínar hrakníngar. Þetta fór eptir
því sem Bersi setti ráð til, ok kom hún
til Vala, ok segir sínar c) eigi slèttar, biðr
Vala fylgja sèr um klifit. Hann gerir svâ.
Þá er Vali vill aptrhverfa koma þeir Haldór
ok Bersi í mót honum; Bersi hafði högg-
spjót í hendi ok staf í annarri, en Haldór
Hvítíng; [þegar Vali sèr þá, snýr hann í
mót þeim ok höggr til Bersa. Haldór
komst á bak Vala ok beitir á hásinar d)
honum Hvítíngi e); þá bregðr Vali hart
við ok snýr í mót Haldóri, þá setti Bersi
spjótið í milli herðanna, var þat hans
banasár; síðan setja þeir upp skjöld hans
at fótum honum en sverð at höfði, ok
breiða á hann vararfeld hans, ok eptir
þat stíga þeir á bak ok ríða um V bæi,
ok lýsa víginu á hendr sèr, ok ríða heim
síðan. Fara menn ok búa um Vala, ok
heitir þar síðan Valafall f), er hann var

c) R. Th. add. ferðir. d) hálsinn á, Th. St.; hálsinn
með, M. e) a [deest in, D. f) Valafell, R.

VITA KORMAKI, Cap. XVI. 159

nec lac effunditis, retineas, quo facto ad-
veniam, omniaque ad arbitrium ejus dicam;
conveniens exinde Valium injuriam tibi illa-
tam narato. Hæc juxta consilium Bersii
facta sunt; illa convenit Valium res suas
haud faustas fuisse indicans, rogatque ut
per clivum se comitetur; quod etiam fecit.
Valio redituro Haldor et Bersius obviam ve-
niunt; Bersius altera manu lanceam, altera
baculum tenebat, Haldor vero Hvitingum ge-
stabat. Quos cum videret Valius, obviam it
et Bersium ictu petit. Haldor pone Valium
stans, nervos in poplite Hvitingo scindere
vult. Valio repente ad Haldorem converso,
Bersius mortiferum vulnus inter humeros
hasta sua inflixit; clypeo exinde ad pedes
ejus gladio vero ad caput erectis, pannoque
cadaver superinduto, equos suos ascendunt,
in quinque prædiis se cædis auctores decla-
rant et domum exinde vehuntur. Eunt po-
stea, qui Valium inhumarent; locus ubi cæ-
sus est audit exinde Valafall. Haldor

160 KORMAKS SAGA, XVII. Kap. -

drepinn. Haldór var nú XII vetra gam-
all g) er þessi atburðr gerðist.

XVII. KAP.

Þorvaldr hèt maðr ok var Eysteinsson,
ok var kallaðr tinteinn h); hann var maðr
auðigr ok hagr, skáld ok engi skörúngr í
skaplyndi. Bróðir hans hèt Þorvarðr, er
bjó norðr í Fljótum; þeir voru frændr
margir, ok var sá kynsþátr kallaðr Skíð-
íngar, ok hafði litla mannheill. Þorvaldr
tinteinn i) bað Steingerðar, ok at frænda
ráði var hún honum gefin, ok ekki með
hennar mótmæli; þetta var samsumars ok
Steingerðr gekk frá Bersa. Þessi tíðindi
frèttir Kormakr ok lætr sem hann viti eigi;
litlu áðr hafði Kormakr flutt varnat sinn til
skips ok ætlaði utan, ok báðir þeir bræðr.
Einn morgun snemma ríðr Kormakr frá
skipi k), ferr at finna Steingerði, ok talar
við hana; biðr hana gera sèr skirtu. Hún
kvað enga þörf l) kvâmu hans, kvað Þor-
vald eigi mundu þola hefndalaust, eða
frændr hans. Kormakr kvað vísu:

g) deest in, D. h) tvítemni, D., St., M. i) tin-
tenni, D., St., Th. k) sínu, add., D. l) R. Th. add. á.

VITA KORMAKI, Cap. XVII. 161

duodecim annos natus erat cum hæc gere-
rentur.

CAP. XVII.

Thorvaldus, filius Eysteinis, cognomi-
natus Tinteinn, vir erat dives, faber, poeta,
ast nequaquam animosus. Frater ejus Thor-
vardus septentrionem versus Fljotis habita-
bat. Multi erant cognati; familia (pr. ra-
mus prosapiœ) ista, quæ dicta est Skidingi,
favore aliorum eguit. Thorvaldus Tinteinn
Steingerdæ nuptias ambiit, quæ cognatorum
consilio, ipsa haud repugnante, ei despon-
sata est. Hoc eadem æstate, qua Stein-
gerda Bersium dereliquit, accidebat. Cum
Kormakus hæc nova audiret se nescire si-
mulat. Paulo ante Kormakus merces suas
ad navem vexerat, ad exteros cum fratre
navigaturus. Die quodam mane Kormakus
a nave equo vectus, Steingerdam convenit,
rogatque ut indusium in usum suum confi-
ciat. Regerit illa: adventu ejus neutiquam
opus esse, addens, Thorvaldum cum cogna-
tis suis absque vindicta id non toleraturum.
Kormakus cecinit:

(11)

162 KORMAKS SAGA, XVII. Kap.

Máka ek hitt of hyggja<sup>m)</sup>
hví þú skyldir virða<sup>n)</sup>
gullhlaðs geymi-þella
gefin tindráttar<sup>o)</sup> manni<sup>p)</sup>;
trölla<sup>q)</sup> má ek of teya<sup>r)</sup>.
tanna silki-nanna
sízt þík fastnaði frægja<sup>s)</sup>
faðir þinn blotamanni<sup>t)</sup>. <sup>48)</sup>

Steingerðr mælti: auðheyrðr er fjandskapr í
slíku, ok man ek segja Þorvaldi hróp þitt,
ok er slíkt engum manni sitjanda. Þá
kvað Kormakr:

Þarftaðu<sup>n)</sup> hvít<sup>x)</sup> at hætta
hlín skrautligrar<sup>r)</sup> línu

m) Uggi ek hitt of hyggju, R. Th. n) vildust, Th. o) tvídrátta, D. p) líndráttar svíni, R. Th. q) trölli, R. Th. r) teygja; St. s) fræga, St.; frægi, R. Th. t) blótmanni, D.; blótnaðri, R. Th. u) þarftu á hitt, R.; þarftaðu á hitt, Th. x) hitt, D. St. y) skrautligra, D. St.

48) Traulla, trölla o: trauðla et hoc iterum trauðliga a tranðr tardus, invitus, qui ægre ad aliquid adducitur. Teya v. teja, dictum videtur pro þegja, propter metrum. Tanna, videtur esse pro-nomen demonstr. (að) tarna o: hocce, præterquam in quotidiano sermone, non admodum in usu; tanna a tönn v. tanni, minus commode locum hic

VITA KORMAKI, Cap. XVII. 163

Cogitare (intelligere) id non possum,
cur tu fieres,
o fæmina! (aurei frontalis servatrix)
data viro stanniduco.
Ægre tacere possum
hac de re, o byssigera!
ex quo te despondit celebrem
pater tuus viro (stanni) liquefactori.

Steingerda dixit: in his hostilitas elucet; ca-
lumniam tuam, quam nemo quietus ferre po-
test, Thorvaldo referam. Kormakus tunc
versum fudit:

Non opus est tibi, candida! minari
nympha pulchri lini,

invenire videtur. Síz o: síðan, ex quo, contrac-
tum videtur ex síð et es. Blota-manni: blautr,
mollis; bloti, mollities. Intelligitur vir metal-
lum emolliens, vel etiam animo mollis; et quidni
tinblotamanni, viro stanni emollitori v. liquefac-
tori? Blotamaðr est in Skalda inter convicia,
vix, puto, blótamaðr, cum sacrificia haberentur
legitima, sed ex rationibus prædictis, et forsi-
tan hinc primum ortum. G. P. [Notandum ta-
men h. l. quod sacrificia occulta, ut homicidii,
veneficii vel magiæ illicitæ suspecta, etiam ipso
ethnicismo durante, Islandis prohibita fuerint;
addo quoque Skaldam a viro christiano inter
christianos compositam esse. F. M.]

(11*)

164 KORMAKS SAGA, XVIII. Kap.

(vèr kunnum skil a) skepja)
škíðinga mèr níði b);
naddhríðar skal ek níða
njót svâ at steinar fljóti;
nú hefi ek c) illan enda
Eysteins sonum leystan. 49)

Eptir þetta skilja þau með engri blíðu, ok
fór Kormakr til skips.

XVIII. KAP.

Þá er þeir bræðr lètu úr læginu, kom
upp hjá skipinu hrosshvalr, Kormakr skaut
til hans pálstaf d), ok kom á hvalinn ok
söktist, þóktust menn þar kenna augu Þor-
veigar; þessi hvalr kom eigi upp þaðan í
frá, en til Þorveigar spurðist þat, at hún
lá hætt, ok er þat sögn manna, at hún
hafi af því dáit. Síðan sigldu þeir á haf
ok komu við Noreg. Í þann tíma rèð e)
Hákon aðalsteinsfóstri Noregi; þeir bræðr
fóru skjótt á konúngsfund, tók konúngr
vel við þeim, voru þeir þar um vetrinn,

a) sköp, R. Th. b) skíðingum svâ hlýði, R. Th.

c) bind ek svâ, R. d) stálstaf, M.; R. om. utrumqve.

e) þar fyri, R.; om. poster. Noregi.

VITA KORMAKI, Cap. XVIII. 165

(nos res intelligimus v. rependere novimus)
Skidingorum mihi opprobrium.
Ego virum carmine proscindam
ita ut lapides natent.
Nunc malum finem
Eysteinis filiis solvi (v. rependi).

Posthæc sine blanditiis ab invicem discessis,
Kormakus ad navem redit.

CAP. XVIII.

Cum fratres solverent, apud navem ros-
marus emergebat, quem Kormakus pala ja-
culatur offenditque ut demergat; videbantur
sibi oculos Thorveigæ ibi agnoscere. Balæna
ista exinde non emergebat, rumor autem fe-
rebat Thorveigam morti vicinam decumbere,
atque hoc ei mortem attulisse. Posthæc alto
commissi Norvegiæ oris allabuntur. Haco
Adalsteinis alumnus eo tempore Norvegiæ
præfuit; fratres cito regem conveniunt, qui
benigne eos excipit; hyemem ibi transigunt
magno honore habiti. Æstate sequenti mi-

49) Þarftattu, non opus est tibi, nihil ages mi-
nitando. Hlín-lína, h. e. linigera, linisua, lini-
lava, it. pictrix. G. P.

166 KORMAKS SAGA, XVIII. Kap.

vel virðir. Um sumarit eptir leggjast þeir í hernað, ok vinna mörg stórvirki; sá maðr var í fèlagi með þeim, er Sigurðr hèt, þýðverskr f) maðr ok vel borinn; þeir gerðu víða upprásir. Einn dag er þeir voru á land uppgengnir, komu at þeim bræðrum XI g) menn, ok sóttu at þeim; lauk svá þeirra viðskiptum, at þeir bræðr II sigruðu hina. Eptir þat fóru þeir til skipa, þóttust víkingarnir mundu hafa látið þessa menn, en fagna nú því er þeir komu aptr með sigri ok fè. I þessari ferð fengu þeir bræðr mikla frægð. Leið á sumarit ok var komit at vetri; þeir vildu þá halda til Noregs, fengu veðráttu kalda, lagði hrím í seglit; þeir voru jamnan mjök frammi bræðr. Þa kvað Kórmakr vísu:

Skáka verð ek [við skarði h),
skáld á búð til kalda,
fjöll eru fjarðar kelli
faldin i) hrím á tjaldi;
vilda ek âtræðar valdi k)
væri aungu hæra l),

f) sic D., St., M., R. Th.; þvieskr, A. g) 12,
M. R. Th. h) vegskarði, St.; vèr skarði, C, D. Th.;
skáka verð ek enn skarði, R. i) ok add., R. Th.
k) vildak valtróðu valdr, R. Th. l) í aungu hærri,
R. Th.; v. a. hærra, D. St.

VITA KORMAKI, Cap. XVIII. 167

litiam suscipiunt multa patrantes facinora.
Socius illis erat Sigurdus, natione Germa-
nus et stirpe generosa ortus; a nave præ-
dandi animo passim excurrunt. Die quo-
dam eos in continentem egressos undecim
homines adoriuntur, eum vero finem habuit
certamen ut fratres hostes undecim supera-
rent; quo facto ad naves redeunt; piratæ
hos viros jam perüsse autumabant, unde
nunc ipsis cum victoria et præda redeunti-
bus admodum lætantur. Hoc iter fratribus
laudem magnam paravit. Æstas labitur et
hyems appropinqvat. In Norvegiam tunc
cursum directuros aer frigidus supervenit,
velumque pruina obducitur. Fratres jugiter
inter primos erant; Kormakus tunc ceci-
nit:

Eludere mihi necesse est damnum,
possidet poeta mansionem nimis frigidam,
montes (cacumina) sunt navi
superne tecti (tecta) pruinoso tentorio.
Optarem Tinteinum,
nihilo esse superiorem

168 KORMAKS SAGA, XVIII. Kap.

hann er til latr frá ljóssi m)
lín-beðjar n) gná sinni. 50)

Þorgils mælti: getr þú hennar nú jamnan,
en þá vildir o) ei fá hennar, er buðust
kostir á. Kormakr segir: meirr olli því
vândra vetta p) atkvæði, enn mín mislyndi.
Nú sigldu þeir at hömrum nokkurum,
hlóðu seglum við mikinn háska. Kormakr
mælti: vel mætti Þorvaldr tinteinn q) hèr

m) ljósi, D., St. n) lin beðrar, C. o) þú add.,
D., St., R. Th. p) vætta, D., M., R. Th. q) tví-
tenni, D., St.

50) Skáka, e re lusoria, x: ludo latrunculorum petitum, ubi etiam fit skarð, apertura, hiatus, uno militum interfecto, quod damnum commoda ac provida alicujus militis collocatione vel præcavetur v. resarcitur; at skáka úr horni (ex angulo) et í skjóli dicitur, cum quis aliena fretus fiducia adversus alium proterve agit v. loquitur, quemadmodum de agno lupo convicianti habetur in fabula. Ver factum forte ex ur. Fjöll, montes; videntur intelligi vela, cacuminum instar altius eminentia, neque non hic proprie dictorum montium (ubi etiam cælum undique et undique pontus) mentio ulla. Fjarðar kellir, navis, v. a frigore (kulda, kuli, kælu) v. pro kyllir, concavum quid, ut vas v. saccus, et navis alia saltis curta, dicta trèkyllir, Landn. & Grettla; it. kellir, galea. Hrima, pruinarum. Hrim á minus videtur commodum. Falðinn, adject. quasi

VITA KORMAKI, Cap. XVIII. 169

ille nimis segnis est ad recedendum
a candida sua uxore.

Nunc, ait Thorgils, perpetuo ejus mentio-
nem facis, cum autem occasio affulgeret,
eam uxorem ducere recusasti. Kormakus
regerit: magis in causa erant malorum ge-
niorum effata quam meus dissensus. Ad
præruptos quosdam scopulos deinde navigan-
tes, inter magna pericula vela colligunt.
Kormakus dixit: non abs re esset, Thor-
valdum Tinteinem hic apud nos constitui.

peplatum dicas; hjálmi faldinn, galea tectus, Njála.
Attrædar quid sibi velit, nescio; áttræðr dicitur
senex octogenarius ratione annorum; saxum s.
mons, profundum, lignum, navis, respectu men-
suræ, cujusmodi rerum hic nihil. Videtur a.
hic valdi, dominum notare, et Thorvaldum Stein-
gerdæ muritum designare, ad quam omnino per-
tinere censeo genit. áttræðar quacunque demum de-
pravatione, forte ex ástreiðar v. ástráðar ab amore
exhibendo v. provocando; certe eam, utcunque
se habeat verbum, intelligi, ostendunt, quæ
mox seqvuntur, Thorgilsis verba. Limbeðjar
gná, nympha aurigera, habet autem hanc lec-
tionem cod. Thing. eamque haud dubio h. loco
optimam ac legitimam. Latr, deses, a v. ni fal-
lor, at láta, omittere. G.P. [Nota lectiones codi-
cum R. Th.: vildak valtróðu valdr o: optarem præ-
stantis mulieris possessorem o: Tinteinum. F. M.]

170 KORMAKS SAGA, XIX. Kap.

vera hjá oss. Þorgils svarar brosandi: þat
er líkara at hann uni nú betr') í dag enn
vèr. Eigi er þá sem skyldi, segir Kor-
makr. Litlu síðar tóku þeir Noreg.

XIX. KAP.

⁵) Meðan þeir höfðu brottu verit, var orðit höfðingja skipti. Hákon var látinn en Haraldr gráfeldr í stað kominn; vingast þeir') við konúng. Hann tók þeirra máli vel. Þeir fóru með konúngi til Írlands, ok áttu þar orrostur ¹). Þat var eitt sinn er þeir höfðu uppgengit með konúngi, ok kom mikit lið á móti þeim ²), ok þá er samanlaust liðinu, kvað Kormakr vísu:

Uggi ek lítt þó leggi
landvörðr saman randir
(varat virðar stærri
vellauðigr) mèr dauða;
meðan skerjarðar skarði
skorð man ek fyrir norðan
(hvess ok ángrar sú sessi ³)
sótt Þorketils dóttur ²). ⁵¹)

r) við add., R. Th. s) M., add. I Noregi hafði þat til-
borit at á (In Norvegia acciderat, qvod etc.) t) bræður
add., R. u) orrostu, D. x) sic, R.; konúngi, A. y) sú
hnoss er ángrar sessi, R. Th.; sú hvöss etc., R. z) dóttir, St.

VITA KORMAKI, Cap. XIX. 171

Ad hæc Thorgils subridens: verisimilius est,
inquit, eum hodie magis quam nos conten-
tum esse. Si ita, inconveniens est, regerit
Kormakus. Paulo post Norvegiam delati sunt.

CAP. XIX.

Dum abfuerant, mutatio principum facta
erat, Hakoni nempe mortuo Haraldus Gra-
feldus successerat. Regis amicitiam sibi con-
ciliant, qui benigne eos excipit. Seqvuti
ipsum Hiberniam pugnis ibi interfuere. Ali-
quando ubi cum rege escenderant, magno
exercitu regi obviam veniente, cum utrinque
congrederentur, cecinit Kormakus:

Parum mihi timeo, quamvis conjungat
rex clypeos
(non extitit (alter) honore major
(cimeliis dives) mihi a morte.
dum (ego) maris dirutor
fæminæ in septentrione memini
(acuit, et ægritudinem adfert illa sedenti,
morbum) Thorketilis filiæ.

51) Virðar videtur esse genit. a nominat. virð f.
g. quod idem est ac virdt, virðing o: honor;
potest etiam esse nominat. regem designans ho-
noratum et alios honore ad sufficientem, m. gen. Si

172 KORMAKS SAGA, XIX. Kap.

Þorgils mælti: aldri kemr þú í þá a) mann-raun, at þèr komi eigi jafnan í hug Stein-gerðr. Kormakr segir: allítt b) fyrnist mèr þat enn c). d) Þessi orrosta var mikil, fèkk Haraldr konúngr ágætan sigr; hans menn ráku flótta; þeir bræðr voru staddir báðir saman, snèrust þá í mót þeim IX e) menn; þeir börðust um hríð. Kormakr kvað vísu:

Skjótt munum f) skarði herðnir skulum g) tveir banar þeirra alls annskotum h) hrinda hjördrífr i) níu fjörvi; meðan góð-leiðum k) gáða l),

a) svá í, D. b) *Periodum*: Þorgils-enn om. M. c) altíð, St. d) R. Th. om. enn. e) 11 (XI), M. f) munu, R. g) skulu, D., St., R. Th. h) andskot-um, D. R. Th.; handskotum, St. i) hjördeyfar, R. Th. k) góðlindum, D. l) gæða, R.

legas stæri, oportet id esse dativ. a nomin. stærir, quod esset amplificator, sc. virðar s. honoris; sed tum nihil memoratur, quod illi esse, v. adesse negaret verbum varat; it. varat virðar stærir vellauðigr non erat honoris amplificator dives; alienum satis! adeoque primo v. secundo loco indicatus sensus, proximus vero videtur. Vellauðigr utrum parenthesi includas an extra eam ad antecedens landvörðr referas, vix argueris. Sker, scopulus; ejus jörð, mare; ejus skarði, sulca-

VITA KORMAKI, Cap. XIX. 173

Nunquam, ait Thorgils, in eo constitueris periculo, quin tibi in animum veniat Stein-gerda. Non, regerit Kormakus, mihi adhuc e memoria excidit. Acris hæc erat pugna, rex Haraldus egregiam victoriam reportavit, militesque ejus fugatis institere. Fratribus in loco eodem constitutis novem homines obviam retroeunt. Certant aliquantisper. Kormakus versum fudit:

Cito suo cum damno armis petentur duo illorum occisores erimus, squidem manibus tela mittunt, jaculatores novem vita privandi; dum bonum iter illa attenta

tor, eversor, nauta, classiarius. Skorð f. g. mulier, dictione semiplena. Hvess o: hvessir, acuit. Sessi, dativ. a nom. sess, sedile; sessi, sessor, assessor, consessor, m. g. utrum assumatur, sensus erit, eam desideratam amasio magis quieto, quam occupato et inter pericula constituto incommodare, et eo forte etiam mors dulcior ac minus metuenda. Levavit Ragnar et alii dolorem piratica. Þorketill, nom. viri pro quo invaluit contractum Þorkell quod et de similiter terminatis est observandum, unde Dat. Þorkatli, Hallkatli etc. etiam in prosa obvius. Autor Scaldæ hic epenthesin facit, sed minus bene. Lectio dóttur admittit parenthesin præcedentem, non item dóttir. G. P.

174

KORMAKS SAGA, XIX. Kap.

grunnleit, sú er mèr unni,
gengr at glæstum bíngi
gullseim m) njórun n) beima. 52)

Þorgils mælti: þar kemr þú o) optast niðr p). Þeirra orrosto lauk svá, at þeir bræðr fengu sigr, en hinir fèllu IX; þeir tóku þar fyrir mikit lof af konúngi, ok marga sæmd aðra. Þeir bræðr voru með konúngi í herferðum jafnan; þá fann Þorgils q) at Kormakr svaf lítið jafnan, ok spurði hví þat sætti r). Þá kvað Kormakr vísu:

m) gulleim, R. n) njörva, Th.; hjörva, R. o) sìc,
D. R., Th.; þó, A. p) verba: Þorgils-niðr om., M.
q) konúngr, B. D. St. M. r) hvat því olli, R.

52) Quoniam cum lectionibus convenire mihi non potest, cogit v. invitum necessitas ad conjecturas me convertere; hic ergo meus, nescio an etiam poetæ, sensus: Skjótt munu (með) skarði nín hjördrífr hernir fjörvi, alls þeir hrinda handskotum; (við) tveir skulum þeirra banar (verða). Hactenus prior pars. Hernir, adject. nom. plur. m. g. a sing. herinn, quod active notat hominem militiæ deditum, alios impugnantem; passive: impugnatum et adjecto auferendi casu (ut h. l.) re aliqua vi privatum. Hjördrífa, gladorium nimbus f. g. per synthesin masculino junctum, hic per metonymiam autores nimbi notat. Ex andskotum feci handskotum, poscente Lit. h metro et adstipulante sensu. Posterioris partis ordo minus est turbatus; de vocibus ita

VITA KORMAKI, Cap. XIX.

175

facilis quæsitu, quæ mihi favit,
tendit ad ornatam culcitram
auro decora mulier (domi).

Sæpissime, ait Thorgils, idem finis est. Certe-
tamen fratrum victoria finitur, cæsis hosti-
bus novem; laudem ejus causa cum vario
honore a rege reportavere. Fratres regem
militantem jugiter sequebantur. Comperit
interea Thorgils Kormakum parum dormire,
unde, quænam causa sit, interrogat. Kor-
makus tunc cecinit:

sentio: góðleið v. góðleiði, bonum iter v. facile,
expeditum; góðleiðum est ablat. plur. ubi etiam
separatim legi potest um, redundante ut passim,
et cum verbo gengr conjungi; item ejus loco in
v. hin demonstr. Gáða: ek gái (að) attendo;
unde gáðr, sobrius, non iratus, mentis rite com-
pos; ek gái, proprie, eo, incedo; gái að, eo vi-
sum, attendo. Grunnleit, grunnr, non profun-
dus, dicitur de aqua, nive, vase, scrinio etc.
grunnleitr ergo, non in profundo quærendus, in
summo v. prope littus, in vadis inveniendus.
Spectabilis Steingerda inter fæminas. Bíngr v.
býngr, sedes muliebris pulvinis suffulta, alias
dýngja. Gullseim mihi idem est ac gullsæm (me-
tri causa) v. sup. helsissæm. Beima, hominum
s. virorum, quorum njórun s. nympha dici qui-
dem potest forte mulier, minus tamen usitate;
forte dixit poeta heima, quod est domi, voce
njórun, quod interdum fit, solitarie posita. G. P.

176 KORMAKS SAGA, XIX. Kap.

Brim gnýr, brattir hamrar
blálands<sup>s)</sup> Haka strandar<sup>t)</sup>;
allt gjálfr eyja þjálfa
út liðr í stað víðis;
mér [kveð ek<sup>a)</sup> heldr of<sup>x)</sup> hildi
hrannbliks enn þèr miklu
svefnfátt svaurva<sup>y)</sup> gefnar
sakna<sup>z)</sup> mân ek ef ek vakna<sup>a)</sup>. <sup>53)</sup>

Kann ek þat segja þèr, bróðir! at ek lýsi
útferð minni til Íslands<sup>b)</sup>). Þorgils mælti:
miklu er fyrir fætr þèr kastat, bróðir! ok
eigi veit ek nú til hvers dregr. Þegar
konúngr verðr víss<sup>c)</sup> þarfýsi Kormaks, þá
kallar konúngr Kormak til sín, ok segir

s) blásandi, D. S. R. Th. t) strandir, R. u) kveðr, D. St. R. Th. x) af, R. Th. y) sauma, R. Th., snavrva, D. St. z) sic, D. St.; sanna, A. a) sakna ek opt þá vakna, R. Th. b) R. add. í sumar (hac æstate). c) varð var við, R.

53) Haki, rex maritimus s. maricola; ejus cærulea regio et ora, mare; ejus arduæ rupes s. montes, fluctus prægrandes. Þjálfi, nomen viri proprium in Edda, a cujus cognomine aliquo dictæ videri possunt insularum Norvegicarum quædam Þjálfacyjar, quarum tota fretæ, recedente mari, extrorsum fluere dicitur in (consistentem) oceani latitudinem; dicitur enim mare viðir a latitu-

VITA KORMAKI, Cap. XIX. 177

Fremunt fluctus decumani, ardui (aquæ) montes
cæruleæ regionis Hakii oræ,
totum mare insularum Thjalfensium
extrorsum fluit in locum oceani.
Dico mihi magis ob mulierem
quam tibi multo
somnum abesse; foeminani,

si evigilavero, futurum est ut desiderem.
Indico tibi, frater! me in Islandiam rediturum.
Thorgils: magna, inquit, gressus tuos, frater! infortunia circumdant, nescio præterea qvousque nunc fata te trahant.
Rex de Kormaki redeundi desiderio certior factus, eum ad se arcessit dicitque eum im-

dine, et staðr non modo locum notat (quæ tamen significatio neque hic absurda) sed et consistentiam et firmitatem, e. gr. gladii (vid. Svarfdæla) ferramenti alicujus (staðgott, eðr staðr í Því), item animi, ut hann varð staðlaus, animum alþjecit, metu exanimabatur. Potuit etiam poeta locum designans uti vocabulo stöð f. g. pulchro sane, et tam in prosa quam cæmine usitato, nec admodum trito. Steina sörvi, ornamentum collare mulierum; dicitur et steina sverfa in gen. fæm. (vid. Hálfd. Eyst. S.) unde utravis lectio proba agnoscenda. G. P.

(12)

178 KORMAKS SAGA, XIX. Kap.

hann úvitrliga gera, ok letr hann ferðar-
innar, ok tjár þat ekki; rèðst hann til
skips; í útláti fengu þeir veðr hvast ok
áföll stór, ok brotnaði ráin. Þá kvað Kor-
makr vísu:

Era mèr sem Tinteini d')
trauðr er vâs e')-fara kauði
skjart f') er hann við þys þenna
þrjótr myk g')-sleða brjóti h');
(þá er alsnjallir allir
oddregns stafar i) fregni)
í Sólundar k') sundi
sundfaxa rá bundinn. 54)

Þeir láta í haf ok þola harða veðráttu, ok

d) svo tintanni, R.; sem Tintenni, Th. e) vos, D.
St. f) skjark, St. Th.; skark, R. g) mik, D. St.
h) brjóta, D. i) vel stafat; oddregnar stafar, D., St.;
oddregnir, A monstrare videtur. k) Somundar, D.;
Sölmundar sandi, Th.; Sölmundar sandi, R.

54) Ek bind ei saman seglára í Sólundar sundi, líkt sem þræll bryti myki-sleða fyrir Þorvaldi tin-teini; cætera parenthetice incurrunt. Vásför idem quod vosför, ubi multo imbre madendum. Skjarr, fugax, pavidus, aversabundus; skjart adv. inde. Þys, festinatio, item iter facientium globus v.

VITA KORMAKI, Cap. XIX.

179

prudenter agere, iterque dehortatur, ast sine
fructu. Navem ingressi solvunt, tempesta-
temque magnam cum ingentibus injectis fluc-
tibus patiuntur, ita ut antenna frangeretur.
Kormakus tunc versum fudit:

Non mihi perinde est, ac si Tinteino
(ægre se committit itineribus duris bambalio,
aversatur ille hanc trepidationem)
servus traham stercoriam frangat,
(quod claris omnibus
viris sit audiendum)
in freto Solundensi
navis antenna colligata.

Mari se committentes ab adversa tempestate
premuntur; fluctibus ingentibus in navem ali-

turma (Grettla). Þrjótr a v. ek þrýt, deficio;
mik þrýtr þat eðr þat, defit mihi; skulda-þrjótr,
qui ad penuriam redactus nominibus non est sol-
vendis, quales quod sæpe ad fraudes convertan-
tur; þrjótr, inter convicia esse cæpit, et spe-
cialim hominem contumacem (quales sunt servi)
significare. Oddregn, mucronum pluvia; ejus
stafr (baculus) vir; hoc l. est fæm. gen. alias
sæpiss. neutrius; vel potius oddregna gen. plur.
a regn n. g. G.P.

(12*)

180 KORMAKS SAGA, XIX. Kap.

eitt sinn er komit hafði mikit áfall, voru
menn vátir¹). Þá kvað Kormakr vísu : m)
Veit hiun er tin tannar n)
trauðr sæfara inn blauði o)
stundum ilm fyrir yndi
ógerva þèr saurva p);
hvar eldfaldin alda
opt gengr of skör dreingjum,
hann á vífs at vitja q)
varmabauð r) á armi. 55)

Þeir hafa harða útivist ok koma um síðir
utan at Miðfirði; þeir kasta akkerum nær
landi; þeir sjá á land upp hvar kona ríðr.
Kormakr kennir Steingerði, ok lèt skjóta
báti, ok rær til lands, géngr skjótt frá
skipi ok fær sèr hest, ríðr til móts við

1) dasaðir, R. Th.; Þreittir, D., St. m) hanc integram periodum om. M. n) tvitennir, D.; veit ek hann tintenni, Th....; tintanni, R. o) menn blauðir, D. St. p) svörva, D. q) vilja, D. r) varmabands, D.; varmabauðs, St. R. Th.

55) Ordo: Hinn er tannar tin (trauðr sæf. inn blauði) veit stundum ógjörva (o: ógjörla) fyrir þèr, savrva yndi -ilm! hvar eldfaldin alda gengr opt of skör drengjum. Eldfaldin, particulis sc. in tenebris lucentibus; mauru eldr s. maurildi. Statuatur per me quicquid placuerit de ermar ilmi supra

VITA KORMAKI, Cap. XIX. 181

quando injectis homines madefiunt; Kormakus
tunc cecinit:

Parum accurate novit, qui stannum ad-
mordet

ægre mari se committens, ille pusillanimis,
interdum præ te
dulcis fœmina,
ubi ignipepla unda (igneo apice)
sæpe caput supergrediatur virum;
habet ille, quem visitet
calidum fotum in mulieris armo.

Adversis diu ventis jactati extra Midfjordum
prope littus tandem anchoras demittunt. Con-
spiciunt fœminam in terra equitantem. Kor-
makus, Steingerda agnita, scapham demis-
sam ad littus agi curat, exscendens cito

Str. 6; hic certe Ilm s. Ilmr necessario vel dea
erit v. arbor, quorum posterius mihi potissimum
arridet, propter convenientiam vocis álmr, quod
arcum notat, nec non álм v. álmr f. g. álnuſ,
arbor arcubus materiam aptam præbens, ut una
eademque videatur vox; ýmu, de quo nunc mi-
nus arridet, non quod vox non sit proba, sed
quod altera (ilmar v. álmar) omnino præferenda,
cum ob codicum lectiones, tum consonantiam se-
mirythmicam non absolute quidem necessariam, le-
gitimam tamen et libenter servandam. G. P.

182 KORMAKS SAGA, XIX. Kap.

Steingerði, ok þegar er þau finnast, hleypr
Kormakr af baki ok tekr hana ofan, ok
setr niðr hjá sér; hrossin gánga frá þeim,
ok líðr á daginn ok kemr at myrkri. Stein-
gerðr mælti: mál er at leita at hestum vâr-
um. Kormakr kvað lítils mundu viðþurfa,
ok litast hann um, ok sér hvergi hrossin,
en þau höfðu vafizt í einu lækjarfari, skamt
frá því er þau sátu. Nú ferr nótt at hendi,
taka þau á sik gaungu, ok komu til lítils
bæjar, ok var við þeim tekit, ok veittr
beini slíkr sem þau þurftu; um nóttina
hvíldi sínum - megin bríkar hvárt þeirra.
Þa kvað Kormakr vísu:

Hvílum handar bála
hlín, (valda sköp sínu
þat sjám reið at ráði)
rík, tveim megin bríkar;
nærgi s) er oss í eina
ángrlaust sæng gaungum t)
dýr Sköfnúngi drafnar
dyneyjar u) við freyja. 56)

s) nærr, D. t) gaungu, D. u) dyneyja, D.; gánga, R.

56) Ordo prioris partis hic est: Rík handarbála

VITA KORMAKI, Cap. XIX. 183

equo acquisito Steingerdæ obviam equitat;
Kormakus repente equo descendens, eam ex
equo sublatam apud se collocavit. Equi ab-
errant; dies labitur ad tenebras usque. Stein-
gerda dixit: tempus est ut equos nostros
quæramus. Kormakus exigua cura opus fore
regerit; circumspiciens vero nullibi equos vi-
det, verum non procul a loco, in quo se-
debant, in rivuli vestigiis perambulaverant.
Nocte superveniente ambulare incipiunt et ad
villulam veniunt, ubi ea, quibus indigebant,
iis subministrantur. Noctu autem ad suum
quivis asseris latus quiescit. Tunc Korma-
kus versum fudit:

Quiescimus mulier
(faciunt fata, quod suum est;
id videmus parati consilium capiendum)
dives! ad utrumque latus asseris;
satius est nobis ut in unum
citra dolorem lectum congrediamur,
care Sköfnungo constans
nos, fæmina!

Hlín, við hvílum tveim megin bríkar. *Posterioris*: Nærgi er oss, dýr Sköfnúngi, drafnar dyn-

186 KORMAKS SAGA, XIX. Kap.

Steingerðr mælti: liðit er þetta ok get eigi.

Kormakr kvað vísu:

Heitast a) hellur b) fljóta
hvatt c) sem korn á d) vatni
(enn em ek e) auðspaung úngri
óþekkr) en f) bjóð sökkva;
færast [fjöll en g) stóru
fræg í djúpan ægi
áðr jamnfögr tróða h)
alin verði Steingerði. 58)

Steingerðr kvaðst eigi vilja háð hans. Kormakr kvað vísu:

a) heit ást, D., St.
b) ita ex conject., G. P.; heldr cæteri.
c) hnatt, St.
d) ita D. St., (A. hic vix legibilis).
e) ann ek enn, D.
f) um, R.
g) fjöllin, D.
h) eiða, R. Th.

idem, ut in carmine Gunnl. ormst. poculum öl-
stafn dicitur. Cum naye vero regia Gnoð olim
celebri mihi hic nullo modo convenire potest, unde
gnár reponere visum, ut fæmina dicatur hyr-
ketils stafna gná. Hrafnæsæfi, corvi ætas, dici
potest nox, nycticoracis respectu. Litr, m. g.
color; forma nimirum pulcherrimæ Steingerdæ
captum se ait, et de ea cogitasse. Hugsi, sub-
stant. Brandus episcopus in Alexandreide: lá um
þat hugsi. Lags bönd sc. hjónalags, samlags.
Andvana, expers, ut gánga alls andvana, rebus
omnibus carere; sic formantur óðamála, óðfluga,

VITA KORMAKI, Cap. XIX.

187

Hæc, quæ præteriere, ait Steingerda, ne
commemores. Kormakus versum fudit:

Dicentur lapides natare
leviter tanquam grana super aquam
(adhuc sum fæminæ juvenculæ
invisus) tellus vero subsidere;
cedent montes magni
celebres in profundum mare
antequam pulchritudine par fæmina
nascatur Steingerdæ.

Steingerda se cavillationem ejus recusare di-
cit. Kormakus cecinit:

handlama etc. andvana et andvanr, propr. mor-
tuus, sed cum adjectione determinante in gig-
nendi casu ad alia transfertur. G. P. [Poste-
riorem strophæ partem ita construendam opinor,
Ok hverja hrafnæsæfi lá ek, andvana banda, lítt
hugsi á hyrketils stafna gnoð; versionem huc per-
tinentem supra adjeci, cujus loco G. P. hæcce
posuerat: "Hic neqve interpretatio succurrit, ne-
qve emendatio aut conjectura." Andvana alias
poët. expers etc. Vid. Gl. Edd. ant. II, 562.
F. M.]

58) Heldr pro hellur hic irrepsisse vix dubitandum videtur. Bjóð scribi debet bjóð v. bjauð, tellus. Færast fjöllin etc. hæc omnia ante fieri dicentur, quam æque formosa nascatur mulier. G. P.

188 KORMAKS SAGA, XIX. Kap.

Sú i) berr mèr í mína
mengefn k) of þat svefna,
nema fági l) dul drjúga
drengr ofraðar m) lengi;
at [axllimar n) yðrar,
auðfrigg, muni liggja
hrund á heiðis o) landi
hlíðar mèr of síðir. 59)

Steingerðr segir: þat skal eigi verða p), ef ek má ráða, ok skildist þú svâ at eins við þau mál, at þess er þèr engi vân. Nú sofa þau af um nóttina; um morgininn býst Kormakr í brott q), finnr Steingerði, tók af hendi sèr fingrgull ok vill gefa henni. Hún mælti: tröll hafi þik allan ok svâ gull þitt. Kormakr kvað vísu:

i) So, D. R. Th. k) menjöfn, D.; mengefni, Th.
l) fáeg, R. Th. m) ofraða, D.; af raðar, R. Th.
n) axllimir yðrir, R. Th. o) heiðar, R. p) vera,
R. Th. q) R. Th. add., ok.

59) Nema fági: possunt hi duo versus etiam par-
renthesi includi; possunt et nec minus ad ipsum
Kormakum quam alterum referri idque hoc sensu:
nisi ego svavibus opinionibus nimium indulgeo et

VITA KORMAKI, Cap. XIX.

189

Illa mihi offertur in meis
mulier de eo somnis
nisi superbam colat
vir nimis potens diu;
fore ut brachia tua
mulier incumbant
(mulier, inquam) manui
meæ tandem.

Si meo, ait Steingerda, relinquitur arbitrio,
hoc non fiet; eum in modum rem istam mis-
sam fecisti, ut nulla tibi spes supersit. Noc-
tem dormiendo transigunt. Sequenti mane
Kormakus abitum parans, Steingerdam con-
venit, annulum aureum de manu sua detrac-
tum ipsi daturus. Manes (v. furiæ), in-
quit illa, te totum aurumque tuum habeant!
Kormakus cecinit:

tum dul et drjúga separatim scribentur, utpote
adject. et subst. f. g. Ofráða, nimis acute con-
jectans; at ráða drauma, somnia explicare. Limr
m. g. membrum, Dan. Lem, Gr. per metath.
μελοσ; limar fœm. plur. rami arboris; axl-limar,
brachia, armi. Auðfrigg, hrund, pleon. Heiði,
splendor, serenitas; h. l. aurum; heiðis hlíðar
land, manus v. brachium. G. P. [Heiðir poët. ac-
cipiter (manui olim insidere solens). F. M.]

190 KORMAKS SAGA, XX. Kap.

Digla bauð ek við<sup>s)</sup> dregla
dag-tála<sup>t)</sup> því máli
(mèr vara dagr<sup>n)</sup> sá er dugði)
drifgagl af því vífi;
en blíðhuguð bæði
bauðgyls [mara nauðar<sup>x)</sup>]
(mitt villat fè fylla)
fingrgull gefit tröllum. <sup>60)</sup>

Ríðr Kormakr<sup>y)</sup> ok líkar heldr illa við Steingerði, en verr við Tintein<sup>z)</sup>; hann ríðr heim á Mel ok er þar um vetrinn ok vistar kaupmenn nærr skipi.

## XX. KAP.

Þorvaldr tinteinn bjó norðr í Sunnudal, en Þorvarðr bróðir hans í Fljótum <sup>a)</sup>.

s) fit, G. P.; R. Th. om. við, dreglu, R. Th. t) dug tála, D. R. u) var dugr, R. Th. x) maran auðar, B., C., D.; bauð griðsmara auðar, Th. y) nú á brott add., M. Th. z) þó verr við Tintanna, R. Th. a) Eptir þetta fer hon heim í Sunnudal til bónda síns. En nockru síðar ríðr Korm. í Sunnudal, add., R.

<sup>60)</sup> Ordo: Ek bauð dregla fit digla drifgagl, dag-
tála því máli af því vífi; pro vit, quod non in-
tellexi, substitui fit. Dígull o: (deigull) aulula fa-
brilis liquefaciendis metallis; ejus drifgagl, mis-
sile, annulus aureus; quemadmodum bengagl, sa-
gitta, et hram þviti (lapillus manualis) annulus
v. nummus, facile manu projiciendus. Dagtála-
die frustratus; dugtála, virtute (alterius) frustra-

VITA KORMAKI, Cap. XX.

191

Obtuli mulieri aurum
frustratus illo mane
(non erat mihi dies faustus)
ab illa fæmina;
cum hilaris optaret (læto datori)
mulier infortunium
(non vult meam pecuniam augere)
annulum datum gigantibus (malis geniis).
Abequitanti Kormako Steingerda perquam dis-
plicet, Tinteinus vero magis; domum Melum
vectus ibidem hyemat, mercatoribus non pro-
cul a nave mansionem paciscens.

## CAP. XX.

Thorvaldus Tinteinn boream versus Sun-
nudalo, frater vero ejus Thorvardus Fljotis

tus; máli, mál n. g. matutinum v. vespertinum
tempus (a ciborum mensura dictum); því máli,
ablativus temporis, ut einu sinni, góðu dægri etc.
Potest etiam mál hic notare causam, rem, ne-
gotium. Blíðhuguð animo bene affecta, juris po-
tius quam facti, illo certe tempore; forte potius
leg: blíðhuguðum sc. Kormako. Mara nympha.
Er bæði, enallage modi; en bæði quam ut op-
taret, quæ lectio supplementum aliquod requirit.
Bauðgyls, forte bjóði gulls intellig. o: aurì da-
tori, v. bjóði glyss, per metathes. quod eod. re-
cidit; potest etiam to gyls v. glyss æque ad nym-
pham referri, et havði v. bjóði absolute positum
esse. Fylla, sed et forte Fulla o: nympha; item
adject. fulla referendo ad fè. G. P.

192 KORMAKS SAGA, XX. Kap.

Um vetrinn gerir Kormakr ferð sína norðr í Sunnudal at finna Steingerði, ok er hann kom í Sunnudal stígr hann af baki, ok gekk til stufu. Steingerðr sat á palli, ok sezt Kormakr hja henni, en Þorvaldr sitr i bekk ok þar hjá honum Narfi. Þá b) mælti Narfi við Þorvald: skaltu engan lut í eiga um setu Kormaks, ok er slíkt ósitj- anda c). Þorvaldr segir: sæma mun ek við d) slíkt, lízt mèr þetta skammlaust, þótt þau tali. Narfi sagði: illa er þá e). Litlu síðarr finnast þeir bræðr, Þorvaldr ok Þor- varðr; segir Þorvaldr honum kvâmur Kor- maks þángat. Þorvarðr segir: þikki þèr slíkt sitjanda? Hann kvað f) eigi hafa til- sakat þartil, en sagði sèr óskapfelt vera um kvâmur Kormaks. Þá segir Þorvarðr: ek skal bætr áráða, þótt þú þorir eigi, þvíat öllum oss er skömm í. Þat var næst er Þorvarðr kom í Sunnudal, keyptu þeir bræðr ok Narfi at einum gaungusveini, at hann skyldi kveða vísu, svâ at Stein- gerðr heyrði, ok segði at Kormakr hefði

b) ita, D. et pl.; Hann, alii. c) ósæmandi, R. d) um, R. Th. e) slíkt, D. Th. f) kvaðst, M.

VITA KORMAKI, Cap. XX. 193

habitavit. Kormakus hyeme isthac iter in Sunnudalum, Steingerdam conventurus, súscipit, quo delatus, de equo descendit tricliniumque ingreditur. Steingerda in scamno transverso sedebat, Kormakus sedem apud illam occupat; Thorvaldo vero in scamno assidet Narvius, qui eum alloquitur: num prorsus, quærit, sessionem Kormaki neglecturus es, talis non toleranda est. Thorvaldus respondet: talem parvi pendo, dedecus enim non reputo, etsi colloquuntur. Hoc non rite cæstimas, ait Narvius. Non multo post frates Thorvaldus et Thorvardus conveniunt; Thorvaldus Kormaki adventum ei narrat. An videtur tibi, quærit Thorvardus, talis tolerandus? Regerit ille: hoc hucusque non nocuit, ast adventus Kormaki me tædet. Avertam igitur, ait Thorvardus, tu licet non audeas, hoc enim nobis omnibus dedecori est. Cum Thorvaldus proxima vice Sunnudalum veniret, fratres cum Narvio mendiculum quendam donis inducunt, ut carmen, audiente Steingerda, caneret, idemque a Kormako compositum esse assereret, ast id ab-

(13)

194 - KORMAKS SAGA, XX. Kap.

orta, en þat gegnði engu; þeir sögðu at Kormakr hefði kent konu þeirri, er Ey-laug⁶) hèt, frændkona hans; en þessi var vísan:

Vilda ek hitt at veri h)
(vald - eir i) gömul jalda k)
stærilát í stóði,
Steingerðr, en ek reyni;
væra ek þráða þrúði
þeirri er stöðvar geira
gunnörðigra garða
gaupelz á bak hlaupinn. 61)

Steingerðr verðr nú reið mjök, svâ at hún vill eigi Kormak heyra nefndann. Þetta spyrr Kormakr, ok ferr at finna Steingerði; hann leitar lengi orða við hana; þau svör koma upp at lyktum, at henni mislíkar at hann yrkir um hana níð, ok er þat nú borit um allt hèrað. Kormakr kvað þat eigi satt vera. Steingerðr segir:

g) Eylög, D. h) væri, St. i) valdeys, St. k) í alda, D.; tjalda, St.

61) Jalda, equæ nomen, proprium, ut videtur; hinc haud dubie Jölduhlaup nomen loci Hiberniæ, quod Jaldæ saltum notat, vel a desiliendo, quemadm.

VITA KORMAKI, Cap. XX. 195

surdissimum erat; dicebant Kormakum fœ-minam nomine Eylaugam agnatam suam do-cuisse. Carmen vero talis erat tenoris.

Utinam esset
potens fœmina vetus (illa) equa
superba in equorum grege
(nim.) Steingerda, ego vero (eam) experirer;
ego fœminæ (netrici, sutrici)
amicæ caballorum
strenuorum
insiderem.

Steingerda tanta hinc ira inflammatur, ne Kormaki nomen quidem audire toleraret. His auditis Kormakus Steingerdam convenit, col-loquium ejus diu implorans, erumpunt tan-dem ea responsa, displicere ei quod versus spurcos de se componat, de quibus rumor totam pervolat provinciam. Kormakus ve-rum esse negat. Præfracte, ait Steingerda,

Hærings, Grettis, Flosa-hlaup. En ek reyni, forte etiam nomen proprium v. viri vel equi. G. P. [Jalda (jöldo) simpliciter (in poësi prisca borea-lium) eqva; superest alioqvin jälda, eqva, in idiomate Gothlandiæ insulæ incolarum vulgari. F. M.]

(13*)

196 KORMAKS SAGA, XX. Kap.

mjök mundir þú þræta, ef ek hefða eigi
heyrt. Kormakr mælti: hverr kvað svâ at
þú heyrðir? Hún segir hverr kvað: ok
þarftu eigi míns tals at vænta, ef þetta
sannast. Kormakr ríðr í brott, ok leitar
þessa stráks ok finnr, ok nú verðr hann
at segja it sanna. Kormakr verðr reiðr
mjök ok hleypr at Narfa, ok vegr hann.
Slíka för ætlar hann Þorvaldi, [en hann
skauzt í skugga, ok skammaðist sín ¹), ok
komust menn í milli þeirra ok skildu þá.
Kormakr kvað þá vísu: m)

Nú mun") ætvæla (°) ýta
auðmætandinn hæta (¶)
(vèr kunnum skil segja)
Skíðúnga (q) mèr níði;
naddhríðar skal ek níða
njót svâ at steinar fljóti
nú hefik illan enda
Eysteins sonum leystann. 62)

1) [en-sín, om., R. m) deest hæc Stropha in R. et Th.
n) munu, D. o) ita ex conj., G. P.; ætlæla, A. B.
C.; ætla, D. St. p) hætta, B., D. q) Skíðingara, D.

62) Ex ætlæla, quod omnes habent, sed male, ni
fallor, feci ætvæla, eodem modo, ac dicuntur

VITA KORMAKI, Cap. XX. 197

profecto negaveris, si ego non audivissem.
Quis, quærit Kormakus, te audiente ceci-
nit? Indicat illa, addens, illum secum haud
collocuturum, si hoc comprobatur. Korma-
kus, equo vectus, abit, mendiculum quæ-
rens, quem cum invenisset, ut vera sibi
enarret, cogit. Kormakus ira inflammatus
Narvium interficit, cædem talem Thorvaldo
pariter illaturus, ast ille veritus in umbram
se subducit. Interveniunt domestici qui eos
sejungunt. Kormakus tunc carmen composuit:

Nunc cibariorum proma
cui facile occurretur
(nos opprobria probe novimus)
Skidungorum mihi minabitur famosum car-
men.

Ego virum carmike proscindam
ita ut lapides natent;
nunc malum finem
Eysteinis filiis solvi (v. rependi).

matvæli et matvelar, quorum ýta mulier. Auð-
mætandum; Cod. Thing. habet auðmætandin, ex
quibus levi mutatione facere visum est auðmætandi,
addita, ex qua in et um terminationes ortas
existimare licei, partic. explet. um, qui sensus

198 KORMAKS SAGA, XXI. Kap.

Þetta frèttist um hèraðit ok vex at eins
óþokki milli þeirra. Þeir Þorvarðr ok
Þorvaldr bræðr eru stórorðir, en Kormaki
líkar illa.

## XXI. KAP.

Eptir þetta sendir Þorvarðr orð or
Fljótum, at hann vill berjast við Kormak,
kveðr á stað ok stund, [kallast nú hefna
vilja niðsins ok annarra svívirðínga)]. Kor-
makr játtar því; ok er stefnudagr kom,
fór Kormakr í þann stað sem ákveðit var,
ok var eigi Þorvarðr þar kominn ok engi
af hans mönnum]). Kormakr hittir konu
eina þar á bænum, hún heilsar honum
ok spyrjast þau t) tíðinda. Hún mælti:
hvert er þitt erendi eða hvers bíðr þú?
Kormakr kvað vísu:

Seinn þikkir") mèr savkkva
snyrti mótz *) or Fljótum
sá er áttgrennir") unnar")

r) Kallast — svívirðínga, om. R. s) hendi, Th.
t) almæltra add. D, Th. u) A. om. mèr. x) njóts,
D. y) sá ec átt greinir, R.; þá er, Th. z) unna,
D. St.

cum sequentibus optime convenit. Skýja, nihil
hic certe cum nubibus poetæ, sed cum carmine

VITA KORMAKI, Cap. XXI. 199

His per tribum divulgatis, simultas tantum
inter eos coalescit. Thorvardus et Thorval-
dus fratres vehementibus utuntur verbis, Kor-
makus vero ægre fert.

## CAP. XXI.

Thorvardus postea nuntium e Fljotis
mittit se cum Kormako conflicturum, locum
horamque præfinit, dicitque se calumniam
aliamque honoris læsionem ulturum. Kor-
makus acceptans die præstituto in locum it
constitutum, quo Thorvardus nec ullus ejus
asseclarum nondum venerat. Kormakus mu-
lierem quandam in villa convenit, quæ eum
salutat; nova invicem sciscitantur. Quidnam,
quærit illa, est negotium tuum; quemve ex-
spectas? Kormakus carmen pepigit:

Tardus mihi videtur accedere
acer ad conventum ex Fljotis borealibus
undarum (maris) vicinus,

obsceno, probroso, indecoro, a quo nihil sibi me-
tuere se ultro profitetur. G. P.

200 KORMAKS SAGA, XXI. Kap.

orð sendi mèr norðan;
hríngsnyrtir þarf hjarta
hafærr í sik færa
(þó er mengunnar manni
meira vant) a) or leiri. 63)

Kormakr mælti: nú býð ek Þorvarði at nýju
hólmgaungu, verði hann hvers manns níð-
ingar, ef hann kemr eigi, ef hann telst hugar
sins eigandi b); ok þá kvað Kormakr vísu:
Skolut níðingar neyða
(nú emk sóttir um gjöf dóttur
upp geld c) ek gauta gildi
gavgnum) mik til þavgnar d);
þat munu þróttar e) víttir
þregns f) stafir fregna,
byrjag g) frægð, nema fjörvi
fel miðlendr mik vèli h). 64)

a) unt, St.
b) ráðandi, D., St.; ef-egandi om.
R. Th.
c) held, D. St. R.; held ek gaura gildis,
R.; gauti güldis Th.
d) þjóttar, D. St. R.
e) þrófregns, D. St.; þróf-
regns, R.
f) byri ek, D.; byr ok, St.; berat, R. Th.;
g) fielvendur mig vèla, R.; vèlum, Th.

63) Sökkva, quod habent libri, hie vix bene locum inveniet, factum haud dubie ex sækva, quod idem ac sækja, ut byggja et byggva. Snyrti, mihi se

VITA KORMAKI, Cap. XXI. 201

qui ad me nuntium misit;
viro opus est cor
maris fremitu dementato in se inducere
(attamen viro uxorato
plus deest) luteum.

Jam, pergit Kormakus, Thorvardum iterum
ad duellum provoco: cuique vilior fiat, si
non veniat, neque animi sit ajecti (pavidi).
Kormakus tunc cecinit:

Non cogent conviciatores
(nunc de elocatione filiæ impetor;
carmen carmine plene rependo,
ut nihil desit) me ad silentium;
id viribus defecti (multati)
viri audient
me laudabiliter acturum, nisi vita
viri nefarii me per fraudem privent.

perinde habere videtur, habita rerum verborum-
que ratione; adeo ut snyrr pro snarr dictum haud
dubie sit, vèl etiam snyrr subst. snarmenni eod.
sensu. Ti idem est quod til, Germ. zu, olim zi.
Áttgrennir v. ættgrennir, ut supra úlfgrennir Str.
46. Per mengunnar mann, Thorvaldum Thor-
vardi istius fratrem intelligere puto poetam, una-
cum eo aliqua ignominia adficiendum, et nun-
quam non animo occurrente Steingerda. G. P.

64) Gjöf dóttur, de Steingerda intelligendum, ha-

202 KORMAKS SAGA, XXI. Kap.

Þá búa þeir bræðr mál til á hendr Kormaki um níð. Frændr Kormaks halda upp svörum; hann vill engi boð bjóða láta [kvað þá níðs verða en ei sómaʰ), [ok kveðst. Kormakr eigi við þeim vanbúinn, utan þeir svíki hann †). Þorvarðr hafði eigi sótt hólmstefnu, þá er Kormakr bauð honum; segir Kormakr sjálffellt níð á þá [ok þeim makligt at þola slíkt níð i). Líðr nú fram til Húnavatnsleiðar, [fóru hvarirtveggju til leiðar k). Eitt sinn er þeir fundust Þorvarðr ok Kormakr, þa mælti Þorvarðr: mikinn fjandskap eigum vèr þèr at gjalda [margsháttar l), ok fyri þat sama býð ek þèr hólmgaungu hèr á leiðinni. Kormakr segir: muntu nú nokkut betr tilfallinn enn áðr, [ok hefir þú jafnan undan hvikat m). Ei skal at síðr til hætta, segir Þorvarðr:

h) add. D. †) ok — hann om., R. Th. i) deest a [in R.; slíka svívirðing, Th. k) deest in D. l) margsháttar om., R. m) hikat, D.; ok — hvikat om., R.

rum omnium contentionum causa, quæ absolute filia dicitur, ut mavgr, konnr etc. At gjalda upp, totum debitum reddere; sic inna, vinna, eta etc. Halda upp, sustinere, ut svörum, bardaga, minus utique hic apposite. Gögnum ablat. modi,

VITA KORMAKI, Cap. XXI.

203

Fratres exinde Kormakum calumnіæ causa in jus vocant, cognatis Kormaki eum defendentibus. Kormakus autem permittere noluit, ut ulla conditio offeratur, dicens eos convitium non autem honorem meruisse seque ad illos excipiendos, ni dolus interveniat, paratum esse. Thorvardus ad duellum, a Kormako provocatus, non venerat, unde Kormakus sponte calumnіæ culpam in eos fuisse conversam, mererique ipsos eandem perferre contendit. Labitur interim tempus ad conventum Hunavatnensem, quem utrinque frequentant. Aliquando cum Thorvardus et Kormakus convenirent, magnam, inquit ille, hostilitatum variarum vindictam a nobis meritus es, igitur in conventu hocce ad duellum te provoco. Num, quærit Kormakus, aptior es nunc quam antea, perpetuo enim te subduxisti? Thorvardus regerit: nihilo secius

a gagn, commodum, usus fructus. Propregn, þrofregn, prælium, quasi dropregn (propter metrum) pluvia stillans, v. þróregn a þrór gladii appellatio. [Propregn Odini pluvia x: pugna. F. M.] Fel potest notare artes occultas a verbo ek fel, occulto, abscondo, et felmiðlendr, his operam dantes. Ek miðla, exhibeo; est etiam fellir gladii appellatio a prosternendis hominibus. G. P.

204 KORMAKS SAGA, XXII. Kap.

þolo n) vèr eigi lengr skammir slíkar. Kor-
makr kvað sik ekki dvelja, ok ferr heim
[á Mel o).

XXII. KAP.

Maðr hèt Þórólfr, er bjó undir Spá-
konufelli, hann átti Þórdísi spákonu, sem<sup>P</sup>)
fyrr var getið, þau voru þar á leiðinni,
þóttust margir þar traust mikit eiga, er
hún var. Þorvarðr sækir hana at [ráðum<sup>†</sup>),
ok beiðir hana liðs í móti Kormaki, ok
gaf fè til; býr Þórdís hann nú til hólms,
svâ sem henni líkar. Kormakr segir móður
sinni sína fyrirætlan. Hún spyrr <sup>q</sup>) hvârt
hann hyggi gott til? Hví skal eigi svâ
þó? segir Kormakr. Dalla mælti: þèr man
eigi hlýða svâbúit þó, þvíat ófúss mun Þor-
varðr at berjast, nema fjölkýngi [sè við<sup>r</sup>):
þikki mèr hitt ráð, at þú hittir Þórdísi
spákonu, þvíat við svik <sup>s</sup>) mun at berjast.
Kormakr mælti: lítið er mèr um þat. Þò
fór hann ok hitti Þórdísi, [ok bað hana
liðs. Hún mælti: nú komtu til<sup>t</sup>) síð, nú
bíta hann eigi vápn, en eigi vil ek þèr

n) þolum, St. o) milli, D. p) er, R. (semper
pro sem). †) sic, R.; om, A. Th. q) sic D., St., A. s.
r) sèu höfð við, M. s) svikum, D. t) hæc novem verba
in codice A, tanqvam abrasa, jam non legi qveunt.

VITA KORMAKI, Cap. XXII. 205

periculum faciam; calumniam talem non ul-
terius toleramus. Kormakus se non mora-
turum promiItit, domumque Melum vehitur.

CAP. XXII.

Vir nomine Thorolfus prædium juxta
Spakonufellum incoluit, uxor ei erat Thòr-
disa fatidica, ut supra memoratum est. Erant
ibi in conventu. Multi apud illam præsidium
insigne sibi pollicebantur. Thorvardus illam
conveniens, ejus auxilium, pecuniis interpo-
sitis, contra Kormakum implorat. Thordisa
eum pro arbitrio ad duellum instruit. Kor-
makus matri suæ propositum aperit. Illa
interrogat, an bonum ominetur successum;
curni? dicit Kormakus. Tibi attamen, ait
Dalla, præsens rei status non sufficiet, ad
certandum enim, nisi magia adsit, Thorvar-
dus non pronus erit; consultum igitur mihi
videtur ut Thordisam divinatricem convenias,
cum dolo enim certandum erit. Id mihi,
ait Kormakus, non placet. It tamen, con-
venitque Thordisam ejus opem implorans.
Nimis, dicit illa, sero venisti; armis nunc
sauciari nequit, auxilium tamen tibi dene-

204 KORMAKS SAGA, XXII. Kap.

þolo<sup>n)</sup> vèr eigi lengr skammir slíkar. Kormakr kvað sik ekki dvelja, ok ferr heim [á Mel <sup>o)</sup>.

## XXII. KAP.

Maðr hèt Þórólfr, er bjó undir Spá-konufelli, hann átti Þórdísi spákonu, sem<sup>P)</sup> fyrr var getið, þau voru þar á leiðinni, Þóttust margir þar traust mikit eiga, er hún var. Þorvarðr sækir hana at [ráðum<sup>†)</sup>), ok beiðir hana liðs í móti Kormaki, ok gaf fè til; býr Þórdís hann nú til hólms, svâ sem henni líkar. Kormakr segir móður sinni sína fyrirætlan. Hún spyrr<sup>q)</sup> hvârt hann hyggi gott til? Hví skal eigi svâ þó? segir Kormakr. Dalla mælti: þèr man eigi hlýða svâbúit þó, þvíat ófúss mun Þor-varðr at berjast, nema fjölkýngi [sè við<sup>r)</sup>): þikki mèr hitt ráð, at þú hittir Þórdísi spákonu, þvíat við svik<sup>s)</sup> mun at berjast. Kormakr mælti: lítið er mèr um þat. Þó fór hann ok hitti Þórdísi, [ok bað hana liðs. Hún mælti: nú komtu til<sup>t)</sup> síð, nú bíta hann eigi vápn, en eigi vil ek þèr

n) Þolum, St. o) milli, D. p) er, R. (semper pro sem). †) sic, R.; om, A. Th. q) sic D., St., A. s. r) sèu höfð við, M. s) svikum, D. t) hæc novem verba in codice A, tanqvam abrasa, jam non legi qveunt.

VITA KORMAKI, Cap. XXII. 205

periculum faciam; calumniam talem non ul-
terius toleramus. Kormakus se non mora-
turum promittit, domumque Melum vehitur.

## CAP. XXII.

206 KORMAKS SAGA, XXII. Kap.

varna liðveizlu, ok ver hèr í nótt ok ⁽¹⁾ vitja heilla, ok mân ek þá fá svâ gert at þik bíti ok eigi járn. Þar er Kormakr um nóttina. Þá er hann vaknaði, fann hann at þreifat var [undir ábreiðuna ⁽²⁾] at höfði honum. Hann spyrr hverr þar sè; sá snýr í brott ok til útidyra, en Kormakr eptir ok sèr at þar er Þórdís, ok er hún þá kominn í þann stað, sem þeir skyldu berjast, ok hefir gás undir [skickiu sinni]. Kormakr spyrr hvat skyli? Hún lætr heimgásina niðr ok mælti: [hví máttir þú eigi kyrr vera ⁽³⁾? Þá legst Kormakr niðr ok heldr fyrir sèr vöku, ok vill vita tiltekjur Þórdísar; hún vitjar þrisvar, ok forvitnast hann í hvert sinn um athæfi hennar; it þriðja sinn er Kormakr kemr út hefir hún skorit II gæss, ok látið renna saman blóðit í bolla; þá hafði hún tekit hina þriðju gásina ok ætlar at skera. Þa mælti Kormakr: hvat skal [þessu starfi ⁽¹⁾, fóstra! Þórdís mælti: þat mun þó sannast, Kor-

u) at, D. x) deest in D. y) add. (recte) M. Th.; skickju, R. z) hèr mátt þú kyrr vera, M. a) þessi starfi, D. Th. R.

VITA KORMAKI, Cap. XXII. 207

gare nolo; hic pernocta, et fortunam ex-
quire, efficiam etiam ne ferrum te vulnerare
possit. Pernoctatur ibi Kormakus; evigilans
manus comperit, quæ eum sub stragulo apud
caput leviter contrectant; quisnam ibi sit
interrogatus avertitur ad ostium; Kormakus
insequitur videtque Thordisam esse, quæ jam
in eum locum venisset, quo certarent, an-
serem domesticum sub veste gestans. Kor-
makus interrogat quid faciendum sit. Illa
anserem demittit quærens, cur quiete se con-
tinere nequivisset. Tum Kormakus decum-
bit et ab somno se abstinet, Thordisæ in-
cepta exploraturus; ter invisit illa, ipse vero
vice quavis conatum Thordisæ investigat; cum
Kormakus tertia vice egrederetur, duos an-
seres laniaverat, quorum sangvinem in vas-
culum confluere fecerat, tertium (anserem)
tunc assumtum mactatura; quid sibi vult,
quærit Kormakus, hic labor, nutrix? Illa
respondet: experientia docebit, difficile fore
auxilium tibi, Kormake præstare; magiam (fata

208 KORMAKS SAGA, XXII. Kap.

makr! at þèr mun í síðra lagi mega at-
duga, hafða ek nú ætlat at fyrirkoma þeim
ósköpum, er Þorveig hafði álagt ykkr Stein-
gerði, ok mættið nú njótast, ef ek skæra
hina þriðju gásina svâ at engi vissi. Kor-
makr mælti: ekki trúi ek slíku b), ok kvað
vísu:

Aura gaf ek á c) eyri
af skar mær af d) bæri
týr sýndist mèr taura
tveim gángvegum þeima e);
vera [man blóð f) af blóði
(býð g) aldregi þat skáldi
þeim er avlverki h) orkar
ásar) tveggja gása. 65)

Þeir fóru til hólms. Þorvarðr gaf spá-

b) á slíkt, R. Th. c) at, R. d) of, Th. e) þeim á, D. f) mun blæða, R. Th. g) bjóð, R. Th. h) avl-virki, Th.

65). Eyri, nomen loci, vel etiam: ek gaf einn eyri ofaná annann, ad pecuniam datam pecuniam addidi. At skerą af (ut slá af) est occidere, mactare. Bæri, aves fæcundæ vel oviparæ v. fætæ, a v. ek ber, pario. Týr, ita videtur appellare fæminam mactatricem, a v. at tæra, perdere, occidere. Taurą idem verbum, ut modo savkva;

VITA KORMAKI, Cap. XXII.

209

iniqua) qua Thorveiga te et Steingerdam læ-
serat avertere proposueram, ut, si tertium
anserem, nemini sciente, mactavissem, alte-
rum altero frui liceret. Kormakus se tali-
bus confidere negat canitque:

Pecuniam dedi in Eyri
occidit mulier aves (oviparas)
videbatur mihi occidere
duobus itineribus illas.

Erit sangvis ex sangvine [post sangvinem]
(noli unquam id offerre poetæ
qui cerevisiam parare valet
Odini) duorum anserum.

Veniunt in locum duelli. Thorvardus sagæ

taurar gladii vocabulum, indidem. Blóð af blóði,
sangvis post sangvinem effusus, v. sangvis unus
commixtus ex duorum anserum sangvine. Býð
pro bjóð positum videtur. Ásar gen. sing. ab
ás; ása gen. plur. indidem; jam Odini jam Asa-
rum cerevisia dicitur poesis. G. P. [Vocabulum
taura (pro tæra) mihi ignotum sed taurar gladius
in Skalda semel occurrit; taur (m.) certe torqves,
res pretiosa (in plur. taurar); si týr a voce tæra,
præbere, dare et porro quoque perdere, sumtum
facere, dici posset, nostri taura týr permultis ejus
generis fæminarum appellationibus foret adnu-
meranda. F. M.]

(14)

210 KORMAKS SAGA, XXII. Kap.

konu meira fè ok þá hann blótið. Kormakr kvað vísu:

Mjök hafa tröll oftróna i)
[trúir k) maðr l) konu annars
eld m)-reið at[a] foldar
[omissila þessa n);
[vetti hins o) at valdi p)
er at vángroði q) gengum r)
(hvat ofkennum s) þat t) henni)
hás völva því bölvi u). 66)

212 KORMAKS SAGA, XXII. Kap.

Hefir á hólm ofgengit
haldeir of †) [þik favldu
(hvat megi z) okkrum a) ástum
annat sinn of renna b)
ok vígsakir vaktar c)
[vár [hefk e) of d) þik báru,
e) því f) skal mèr enn Tinteini,
tvær g), unnastan nærri h)]. 67)

Síðan börðust þeir; sverð Kormaks beit
ekki; þeir áttust lengi höggva viðskipti
við, ok beit hvárki sverðit. At lyktum
hjó Kormakr á síðu Þorvarði, [varð þat
mikit högg, svá at lúðist undir, ok brotn-
uðu rifin í Þorvarði i) ok varð hann úvígr,
ok skildu við þetta. Kormakr sá hvar naut

†) [med skrautfaldi. z) veitstu. a) okkar, St.
b) ranna, St.; umkynnist, R. Th. c) vöktu, R. Th.
*) heftiz, om. of, R. Th. d) vor heft af, D.; vor
hept of, St. e) enn skal mèr Tintanna, R. Th. f) þá,
D. g) tærð. h) færða. i) deest in D.

67) Hefir forte hefik. Hald-eir földu, mulieris pe-
riphrasis; falda h. l. fæm. g. idem videtur esse,
quod faldr masc. nunc et olim usitatum. Renna:
et renn curro; renni fugo, currere facio. Var,

VITA KORMAKI, Cap. XXII.

213

Singulare certamen inii
de te mulier
(quid possit nostris amoribus
iterum obesse);
et causas pugnæ excitavi binas
de te, mulier!
ideo erit mihi quam Tinteino
amica propior.

Certant exinde. Kormaki gladius obtusus
erat; ictus diu mutuo dant, neutro gladio vul-
nerante. Kormakus tandem Thorvardi latus
tanto ictu feriit ut contereretur et costæ
frangerentur; Thorvardo hinc imbelli facto,
duello finis erat. Kormakus cum bovem ad-

dea eddica. Bára, fluctus, subintelligitur (quod metrum admittere non potest) ljós, ut ab auro petita sit denominatio; vel horn, ut a cerevi-sia; nisi forte bara v. bára aliquid fuerit mundi muliebris. Nærri comparat. (non adverb. h. l.) a positivo nærr, quemadm. formantur hárr, hærri, smárr, smærri (Njála pag. 237). Ná in compo-sitione propinquitatem notat, unde Germ. nach per paragogen, qua sine etiam in libris quibus-dam vetustis invenitur; unde et Nachbar, nábúi. Proprie ergo et originarie illud nach fuit mox futurum et localiter arcte a tergo. G. P.

214 KORMAKS SAGA, XXII. Kap.

stóð ok hjó þat, honum var orðit varmt, ok
tók hann af höfði sér hjálminn, ok kvað vísu:

Hefi ek á hólm ofgengit
handar skers at berjast
þú skalt at mèr þella
þriðja sinn of kveðja k);
[ryðk eigi l') ek m') rauða
[reyr á n') þessi dreyra
mitt kveð ek slètt í sveita
sverð fordæðan o) gerði. 68)

Hann þerrir af sèr sveita á möttulskauti p)

Steingerðar. Kormakr kvað vísu:

Ek varð q) opt, [þvíat þikjum r)
orróltr †), af mèr þerra
(gulls hlykk s) af þèr t) þella
þraut) á möttul-skauti;

k) kviðja, R. Th. l) ryðka, D.; rydka eg ei nè
rauða, Th.; rauðka, R. m) at, B. n) reyra, R. Th.
o) fordæðo, R. p) lafi, R. q) verð C. St. r) þó
þykjumst, R. Th. †) sic D, orrotr A; orrottur, R. Th.
s) hlýtk, G. P.; gullhlökk, R.; gullshíck, Th. t) mèr,
D.; þeck, Th.

68) At kveðja einn, salutare it. valedicere; kveðja einn, valere jubere v. exesse; forte et kviðja h. l. arcere, prohibere. Handarskers vid. supra; ergo: handarskers þella, v. handarsker refertur ad hólm, ubi armis locus, et þella ab-

VITA KORMAKI, Cap. XXII.

215

stare conspiceret, illum cædit; jam incaluerat, unde galea caput nudat canitque:

In arenam descendi
ad pugnandum,
tu me, mulier!
tertia vice non repelles;
non rubefacio
gladium hoc tempore (loco) cruore,
meum dico hebetem in sangvine
gladium veneficam fecisse.

Sudorem lacinia tunicæ Steingerdæ abstergit

Kormakus et versum simul fudit:

Cogor ego sæpe, quia videor
pugnax, mihi abstergere (sudorem)
(a te, mulier! mihi creatur
malum) togæ lacinia.

solute dictum; imo handar sker est skar, fungus
ardens et id pro face, quæ est ignis particula:
aurum. Rauði, ferri massa incocta. Reyr,
arundo, calamus, hinc rauðareyr gladius ex
ferro factus. Dreyra ablat. a dreyri, sangvis.
á þessi, subint. videtur stundu v. stefnu; þessi
ablat. f. g. ut in Skalda non semel. Slètt, slætt,
sljótt indiff. ut paulo ante vetti, vætti etc. For-
dæða, venefica, Saga, a for, quod sæpe negat,
ut forbjóða et dáð virtus; fordæðuskapr, venefi-
cium, necromantia. G. P.

216 · KORMAKS SAGA, XXII. Kap.

því láttu <sup>u)</sup> í set snauta
saurreiði <sup>x)</sup>, bragar greiði <sup>y)</sup>
(mèr hefir steypt í stúru <sup>z)</sup>)
Steingerðr) bana verðan <sup>a))</sup>. 69)

Kormakr bað Steingerði með sèr fara. Hún
kveðst [munu skipa <sup>b)</sup> um menn, ok skiljast
þau, ok unir hvårtveggja illa við. Þor-
varðr er þagat færðr, ok bindr hún um
meizl <sup>c)</sup> hans. Kormakr hittir nú jamnan
Steingerði. Þorvarði batnar seint, ok þegar
er hann má á fætr færast, ferr hann at
hitta Þórdísi, ok frèttir hana, hvat honum
væri helzt til heilsu bótar. Hún sagði :
hóll einn er hèðan skamt í brott, er álfar
búa í; graðúng þann, er Kormakr drap,
skaltu fá ok rjóða [blóð graðúngsins <sup>d)</sup>] á

u) lát þá, R.; þú, Th. x) saureiði, R. Th.
y) greiðann, R. Th. z) stóru, D. a) herðan, R.;
hærðar, Th. b) ei mundi skipta. c) sár, D. d) blóð-
inu, D.

69) Opt, sæpe, potest æque cum antecedd. et sequ.
conjungi; orróttr certe nihil est nec aliud esse
debet, quam errattr o: pugnax, contentiosus; of-
fjarri stendr errinn; errilig snerra etc. ek erti v.
erti irrito, ερεθιζω; eróttr ut sköllóttr, brögð-

VITA KORMAKI, Cap. XXII. 217

Fac igitur sedem occupare
(virum) sordipromum, poetam
(me in moerorem præcipitavit
Steingerda) nece dignum.

Kormakus Steingerdam ut se sequatur rogat,
quæ se domesticis opera indicturam asserit;
discedunt ab invicem, ambo ægre ferentes.
Steingerda Thorvardi eo devecti latus læsum
fasciis obvolvit. Kormakus exinde eam jugi-
ter convenit. Thorvardus sero sanatur, ve-
rum ubi in pedes erigi potest, Thordisam
convenit, ab illa quærens, quidnam opti-
mum ei esset medicamen. Colliculus, re-
spondet illa, non procul hinc situs est, quem
genii incolunt; taurum, quem Kormakus cæ-
debat, acquirito, ejusque sangvinem colliculi

óttr etc.; Kormakus irritatus et irritans. Hlykk
quod habent libri, nihil certe aliud est quam
hlýtk o: hlýt ek. Ek snauta, eo, abeo, it. in-
terdum cespito; verbum non admodum honestum
s. honorificum; canis nomen est snati. Saur, m.
g. lutum, stercus, cum quo convenit Lat. sor-
des; cognatum est sorp, purgamenta domus, cum
quo iterum convenit Græc. ἀνπος factum ex ὑπ-
πος per metathes. et sibilo in aspirationem verso.
Stúru, accus. pl. m. g. a stúr, mæror, v. sing.
a stúra f. g. idem. G. P.

218 KORMAKS SAGA, XXII. Kap.

hólinn utan, en gera álfum veizlu af slátr-
inu, ok mun þèr batna. Eptir þetta senda
þeir Kormaki orð, at þeir vilja kaupa grað-
únginn. Hann kveðst eigi vilja varna þeim
kaups, en hafa fyrir baug þann, er Stein-
gerðr átti. Þeir vitja graðúngsins, en selja
Kormaki bauginn, ok fara með sem Þórdís
sagði fyrir. Kormakr kvað vísu:

Hins mun havrgefn spyrja,
er ið e) heimkomit báðir,
með blótroðinn f) beiði
benhlunns, sú er mèr unni;
[hvar er nú baugr g) enn brendi
bavl ólítit h) hefir i)
hann nú k) sveinninn svarti
sonr l) Ögmundar m) skáldit. 70)

Þetta ferr sem Kormakr gat til, at Stein-
gerdi líkar illa, er þeir höfðu baugnum
logat.

e) er at, R. Th. f) blóðroðin, R.; blóðtroðin, Th.
g) á hend er nábaugr brendi, R. h) oflítið, R. i) favl-
var, R. Th. k) addunt D., St.; hanu á nú, R. Th.
l) son haldinn, R.; staldi, Th. m) Ögmunds, R. Th.

70) Ið o: Þið aphær. sic er pro þèr. Ben vibex.

VITA KORMAKI, Cap. XXII. 219

superficiem illinito, genios vero carne epula-
tor, quo facto sanitatem profecto reparabis.
Kormako postea nuntium mittunt se taurum
emere velle. Ille se emtioni obstare nolle
asserit, pretium vero poscit annulum, quem
Steingerda possederat, aureum. Taurum,
annulo Kormako tradito, adducunt, et pro
ut Thordisa jusserat, tractant. Kormakus
carmen composuit:

De eo quæret fæmina
cum veneritis uterque,
cum sacrifice cruentato
tauro, quæ me (olim) dilexit;
ubi nunc est annulus adustus? (igne pur-
gatus)
ærumnam magnam habet
jam vir ille niger,
filius Ögmundi poeta.

Evenit juxta præsagium Kormaki, ut Stein-
gerdæ, quod annulum abalienaverant, dis-
pliceat.

hlunnr palanga: benhlunnr gladius; ejus beiðir,
taurus, nimirum ictum exspectans; hinc dictum
at bíða sem boli höggs, aliquid exspectare; tan-
quam taurus ictum. G. P.

220

KORMAKS SAGA.

## XXIII. KAP.

Eptir þetta batnar Þorvarði skjótt; þá
er hann þóttist aptrbati ríðr hann á Mel,
ok býðr Kormaki hólmgaungu. Kormakr
mælti: seint leiðist þèr, en [játti ek °).
Nú fara þeir til hólms, finnr Þórðís Þor-
varð nú sem fyrr. Kormakr sækir eigi
hennar traust. Hún deyfði fyrir Kormaki
sverðit, svá at eigi beit, en þó hjó Kor-
makr svá mikit högg á öxl Þorvarði, at
axlar-beinit brotnaði, ok varð höndin þegar
únýt, varð hann af þessum lemstrum úvígr,
ok hlaut at gjalda annann baug í hólm-
lausn; þa hljóp at Þórólfr undan Spákonu-
felli ok hjó til Kormaks. Hann bar af sèr
höggit, ok kvað þá vísu:

Rjóðandi lèt randa p)
ryð skálm of q) mèr fálma,
fægir fjölnis veigar r),
fnasi s) hann t) vesalstr manna;
ok þrumskúrar u) þeirrar
þat x) varð y) hlaup at z) skaupi

o) koma mun ek, R. p) rauða, D. St. R. Th.
q) at, R. Th. r) veigir, D. s) flasi, Th. t) þat,
B. u) þraumskýrar, St. x) þar, R. Th. y) þorvarð,
D. z) af, R. Th.

VITA KORMAKI.

221

## CAP. XXIII.

Post hæc brevi Thorvardus sanitati re-
stituitur; cum sanatus sibi videretur, Melum
equo vectus, Kormakum ad duellum provo-
cat. Sero, ait Kormakus, te tædet; cæte-
rum ego promitto. Eunt ad locum duelli.
Thorvardus Thordisam, ut antea solitus est,
convenit. Kormakus ejus opem non implo-
rat. Illa Kormaki gladium adeo mollem red-
didit, ut vulnerare nequiret, nihilotamen mi-
nus Kormakus tantum ictum humero Thor-
vardi inflixit ut scapulæ frangerentur, ma-
nusque statim inutilis redderetur; hujus ic-
tus causa imbellis evasit, alterumque annu-
lum pro liberatione pendere coactus est. A,
currit exinde Thorolfus de Spakonufello Ko-
makum cæsurus, qui ictum avertit canitque

Fecit rubefactor clypeorum
ferrugineam frameam me petere
ille poeta,
furat is hominum miserrimus;
et prælii illius
is assultus fuit irrisioni;

222 KORMAKS SAGA, XXIV. Kap.

víst hafðir a) mér b) várðir
verr c) spákonu ferri.

Kormakr hjó blóðnaut d) eptir siðvenju ok
mælti: illa erum vèr viðkomnir at þola
ágáng e) yðvarn, en fjölkýngi Þórdísar, ok
kvað vísu:

Deyfði eldi f) öldu
Örg vettur fyrir mér tavrgu g),
læt ek niðr h) á bak bíta
[blaðs und i) at hjörfundi;
[dugðir k) hjörr þá er hugðag l)
hjálmrækjanda m) at sækja;
havgg hlaut huglaus dugga
helzti n) stinn at minni o). 71)

Eptir þat fara hvårir til síns heima, ok
líkar hvârigum vel.

## XXIV. KAP.

Skip þeirra bræðra stóð uppi í Hrúta-
firði um vetrinn; um vârit halda kaupmenn

a) háðir, R.; hefðir, Th.
b) mjök, R.
c) ver,
St.
d) blótnaut, M.
e) gáng, D.; geig, St.
f) í
add., St.
g) tjörgu, D., St.
h) nið, Th.
i) blað
sund, St.
k) dugir, St.
l) heptig dygð er ek hugða,
R. Th.; hrigðag, St.
m) hjálmrækvarði, St.; hjálm-
rækja, R.; hjálmrækju, Th.
n) helzt í, D., St.
o) minnast, R.

VITA KORMAKI, Cap. XXIV. 223

certe habuisti me tegmina,
fatidicæ mulieris marite! pauciora.

Kormakus, cæso pro more immolationis ergo
tauro, dixit: in magno discrimine versamur,
cum nos impetum vestrum Thordisæque ma-
giam tolerare coacti simus et versum fudit:

Hebetavit mihi gladium
strix fædissima
facio deorsum tergum (tauri) secare
ensem in pugna.

Non valuit gladius, cum vellem
virum militarem petere (feriendo)
ictus accepit meticulousa vappa
plus satis graves, eo minores (non secantes).
Postea ambo æGRE ferentes ad proprios re-
deunt lares.

## CAP. XXIV.

Navis fratrum hyeme ista in Hrutaffjordo
in statione collocata erat; hanc mercatores

71) Targa, scutum; ejus eldr gladius, eum habetavit malum animal; í öldu, aliquando s. hoc tempore (quondam, ποτα). Blaðs-und, vulnus acie s. ferro gladii factum. Helzti ex helzt potissimum, et tí o: til, nimis; scribitur et hölzti. Dugga, convicium, Skálda. G. P. Pro textus dugðir legendum opinor: dugðit o: dugði at non valuit (secuit). F. M.

224 KORMAKS SAGA, XXIV. Kap.

til skips, þeir bræðr ætla ok at fylgja skipi
sínu. Þá er þeir voru búnir ferr Kormakr
at finna Steingerði, ok áðrenn þau skilja,
kyssir Kormakr Steingerði tvâ kossa heldr
óhrapalliga<sup>p)</sup>. Tinteinn vill eigi svâ gurt<sup>q)</sup>
hafa. Nú eiga lut í vinir hvârratveggju,
at Kormakr skyli bæta. Kormakr spyrr
hvers þeir beiðist. Þorvaldr segir: bauga
þeirra II, er ek hefi mist fyrri. Þá kvað
Kormakr vísu:

Baugi<sup>r)</sup> varð ek at bæta
brúnleggs<sup>s)</sup> hvaðran tveggja
guldut<sup>t)</sup> fè [fyrir bjartrar<sup>n)</sup>[
hálsfáng<sup>x)</sup> mýils spángar<sup>y)</sup>;
gátuð gjallar mæta
gulls laufguðum þolli
(tál hefik teiti mála)
tveir kossar fèmeiri.<sup>72)</sup>

p) óhrapaliga, M.; lánga, R. q) ei sva búit hafa,
R. Th. r) bauga, St. s) brimleggs, St., R. t) goldit,
R. Th. u) mér faldar, R. Th. x) fángháls, R. Th.
y) hálsfaung miels saungar, St.

72) Brunnleg o: brunnlog, aurum. Hvaðrantveggja o: hvertveggja, acc. sing. epenth. hvaðartveggi habet Skálda. Fáng háls pro halsfáng reposui, postulante lege poetica. Posterioris partis ordo hic est: Ei gátu tveir fèmeiri kossar mæta laufg-

VITA KORMAKI, Cap. XXIV. 225

vere sequenti adeunt, fratres eadem peregre
profecturi; cum parati essent, Kormakus
Steingerdam convenit, eamque, priusquam ab
ea discederet, bis fideliter (haud præcipi-
tanter) osculatur. Hæc Tinteino displicent.
Amici utriusque svadent ut Kormakus mul-
tam solvat (satisfaciat). Kormakus quærit,
quid poscant? Annulos, respondet Thor-
vardus, quorum prius jacturam feci. Kor-
makus versum fudit:

Annulo rependere cogebar
aureo utrumque (osculum)
expensam (erogatam) pecuniam candidœ
collarem amplexum mulieris.
Non potuerunt occurrere
(ulli) viro
(fefellerunt me jocosi sermones)
duo oscula carius emta.

uðum gjallar gulls þolli. Þollr, arbor; laufg-
aðr, frondens; gulls þollr, vir; gjallargull, quod
pons amnis Eddici gjöll totus stratus esset auro
lucente; golls pro gulls posui, ob meliorem (utut
non semper servatam) consonantiam metricam,
poetarum frequenti exemplo. Ek get mæta, ut
get at lita, passim. Mýill v. mýll, gemma; ejus
spaung, mulier. G. P.

(15)

226 KORMAKS SAGA, XXIV. Kap.

Ok er Kormakr var til skips farinn, þá kvað hann vísu:

Vísu mun ek of vinnaᵃ),
áðr vèr til skips [gángimᵇ),
ᶜ) senda savrva rindi
til Svínadals mína;
koma skulu öll til eyrna
orð mín skavgul borða,
betr ann ek silki ᵈ)-ságu,
enn sjálfum mèr hálfu. ⁷³)

ᶜ) Nú ferr Kormakr utan ok með honum Þorgils bróðir hans, ok komu til hirðar konúngs, var þar við þeim vel tekit. Þess er getið, at Steingerðr biðr Þorvald tintein ᵈ) at þau skyldi utan ᵉ). Hann kvað þat ei ráðligt, [en má þó eigi synja henni; ráðast þau til ferðar ok komu um haf ᵉ), ok settu víkíngar at þeim, ok vildu ræna þau ok taka í brott Steingerði; þess verðr Kormakr viss ᵈ), ok ferr til ok veitir þeim lið, svá at þau hèldu öllu fè sínu; komu

a) um inna, R.; um v. Th.
b) gaungum, C.,
D. St.; of ráðum, R.; vèr r., Th.
c) R. Th. add.
ok.
d) sigli, C.
e) add, R.; Kormakr bætti aungvu.
f) bónda sinn, R.
g) fara add., D., St., R.
h) de-
est in D.
i) vís, R. Th.

VITA KORMAKI, Cap. XXIV. 227

Kormakus ad navem delatus cecinit:

Carmen pangere libet
antequam navim petamus
mittendum mulieri
Svinadalum meum (sc. carmen).
Attingent omnia aures
mea verba fæmellæ
plus diligo illam,
quam me ipsum duplo.

Kormakus et frater ejus Thorgils peregre
vecti, satellitium regis adeunt, ubi benigne
excipiebantur. Ferunt Steingerdam Thorval-
dum Tintein, ut peregre navigarent, rogasse,
quod etsi ille inconsultum dixit, ipsi tamen
denegare noluit. Iter igitur suscipiunt mare
trajecturi, piratæ autem eos adoriebantur,
qui eos spoliare et Steingerdam auferre stu-
derent. Kormakus de hoc certior factus iis
subvenit, ut omnes res suas retinerent; in
satellitium regis exinde deferuntur. Die quo-

73) Borða skögul, tapetum nympha ɔ: pictrix.
G. P.

(15*)

228 KORMAKS SAGA, XXIV. Kap.

þau síðan til konúngs hirðar; ok einn dag
var þat, er Kormakr gekk um stræti, sá
hann Steingerði sitja í skemmu einni ok
gekk þagat, ok sat hjá henni ok talaði við
hana, ok kysti hana IV kossa k). Þorvaldr
varð varr við þat ok brá sverði; síðan hljópu
konur í milli, ok síðan var sendt eptir
Haraldi konúngi; hann kvað vant mundi
til at gæta með þeim, en gera mun ek
sætt með ykkr. Þeir játtu því. Konúngr
mælti: einn koss skal vera fyrir þat, er
Kormakr l) veitti þèr lið í landtöku, en
fyrir annann þat, er Kormakr sótti Stein-
gerði, en fyrir tvâ kossa tvâ aura gulls.
Kormakr kvað sömu vísu, sem fyrr er ritin:
Baugi varð ek at bæta.

Einn dag er Kormakr gekk at stræti, sá
hann Steingerði, víkr til hennar, ok biðr
hana gánga með sèr. Hún neitar því; þá
kippir Kormakr henni at sèr; hún kallar
til liðs sèr; konúngr var nærr staddr, ok
gengr til ok þótti undarlig þessi för, ok
tók hana af honum, ok mælti til hans
stuttliga. Konúngr gerði sik reiðan, en
k) nockrum sinnum, Th. l) sic, Th. R.; hann, A.

VITA KORMAKI, Cap. XXIV.

229

dam Kormakus per plateas ambulans Stein-
gerdam in domuncula (gynæceo) quadam se-
dentem conspexit; quo se convertit et ad latus
ejus considet et inter colloquium quatuor ei
dat oscula. Thorvaldus, his compertis, gla-
dium vibrat. Intercurrunt igitur fæminæ;
rex Haraldus exinde arcessitur, qui, ne
discordia inter eos oriretur, prohibere diffi-
cile fore asserit, cæterum, ait, vos recon-
ciliabo. Illi acceptant. Rex fatus est:
unum osculum auxilio, quod tibi (Thor-
valdo) in appulsu ferebat, æquivaleat; al-
terum vero ei quod Kormakus Steingerdam
advexit, ast pro duobus osculis duas uncias
auri solvat. Kormakus idem carmen, quoc
supra allatum est, cecinit:

Annulo rependere cogebar etc.
Die quodam Kormakus in plateas exspatia-
tus, Steingerda conspecta, eam accedit ro-
gatque ut se comitetur; excusantem exinde
arripit. Quæ cum auxilium imploraret, rex,
qui haud procul aberat, accedit, hoc mira-
tus, ab ipso illam distrahit et indignanter
eum alloquitur. Rex iram minatus est, Kor-

230 KORMAKS SAGA, XXV. Kap.

Kormakr er þó með hirð, ok kemst brátt
í vináttu við konúng; ok var kyrt um
vetrinn.

## XXV. KAP.

Eptir um vârit byrjar Haraldr kon-
úngr ferð sína til Bjarmalands með miklu
liði. Kormakr var skipstjórnarmaðr í þeirri
ferð, ok á öðru skipi var Þorvaldr m), [eigi
eru fleiri nefndir skipstjórnarmenn n); ok
er þeir sigldust nærr í sundi einu, laust
Kormakr hjálmvelinum o) við eyra Þor-
valdi, ok fëll hann frá stýrinu í rot; skip
Kormaks rendi við, er þat misti hjálm-
valar p). Steingerðr sat áðr hjá Þorvaldi,
ok tók til stýriss, ok stýrði á flatt skip
Kormaks, þat sá Kormakr, ok kvað vísu:

Fèkk sá er fögru vífi
fór nærr enn [vèr stórum q),
högg af hjálmarskíði
í háttarstall miðjan;
Eysteins hratar arfi
á elliða stafni r);

m) skipstjórnarmaðr add., D. n) deest in D.
o) hjálmstjórnvelinum, St. p) hjálmstjórnvalar, St.
q) við stóðum, Th. R. r) fjalli, Th.; fjelli, R.

VITA KORMAKI, Cap. XXV. 231

makus tamen inter satellites versatur brevi-
que in amicitiam regis recipitur. Per hye-
mem omnia quieta.

## CAP. XXV.

Vere sequenti rex expeditionem in
Bjarmalandiam cum ingenti exercitu susci-
pit; in hac expeditione Kormakus rectorem
navis agebat, itemque Thorvaldus; plures
non nominantur naucleri. Cum propinqui
in freto quodam navigarent, Kormakus gu-
bernaculi manubrio aurem Thorvaldi ita fe-
riit, ut a gubernaculo, animo derelinquente,
decideret. Navis Kormaki, cum gubernacu-
lum non retineret, a recto fluebat cursu.
Steingerda Thorvaldum assidens, clavo ar-
repto in latus navis Kormaki dirigit. Hoc
Kormakus conspiciens cecinit:

Accipit, qui pulchram fæminam
propius accessit quam nos multo,
ictum a lignea ansa
in medio capite;
Eysteini cadit hæres (filius)
in navis puppi

232 KORMAKS SAGA, XXV. Kap.

stýrðu eigi á mik, Steingerðr!
[þóttú steigrliga látir <sup>s)</sup>. <sup>74)</sup>

1) Skipinu hvelfir undir Kormaki, ok hans mönnum varð skjótt borgit, er margt var manna við. Þorvaldr rètti við ok snúa áleiðis ferðinni; býðr konúngr sína gerð á málinu, ok því játtu þeir báðir; konúngr lèt jamt högg Þorvalds ok hrakníng Kormaks. Þeir komu um kveldit við land, sat konúngr ok hans menn í snæðíngu <sup>u)</sup>; Kormakr sat utar við dyrr í tjaldinu ok drakk tvímenníng á Steingerði, ok meðan hann gerði þetta, stal maðr frá Kormaki dálki til spots, er hann hafði lagt af sèr feldinn, ok er hann skyldi tiltaka, var or dálkrinn. Kormakr spratt upp ok hljóp eptir manninum með spjót þat, er hann kallaði Vígr ok skaut eptir honum ok misti <sup>x)</sup>, ok kvað vísu:

Drengr úngr <sup>y)</sup> stal mik dálki,

s) stórlega kát þó látir, R. Th. t) Sva þegar horfði upp kjölurinn, R. u) vel snæðingi; sic D., St. M.; at snæðingi, R. x) R. Th. add. hans. y) R. Th. om. úngr.

74) Hjálmar gcn. sing. a hjálmr, galea, ut paúlo ante ásar; hic notatur summitas gubernaculi.

VITA KORMAKI, Cap. XXV. 233

ne in me dirigas navem, Steingerda!
quamvis te strenue geras.

Navis Kormaki subvertitur, nautæ vero ejus repente a hominum multitudine, quæ frequens aderat, vitæ discrimine expediuntur. Thorvaldus ad se rediens ac sui navigationis cursum recta dirigunt. Rex se causæ arbitrum, si velint, offert; uterque acceptat. Æquale censet rex ictum Thorvaldi Kormakique molestiam. Vesperi naves ad littora appellant, cum rex unacum suis cænaret. Kormakus ad fores sedebat, et Steingerdæ propinabat, quod dum faceret, vir aliquis fibulam pallii, quod Kormakus exuerat, ludiibrii causa ei surripit; qua desiderata Kormakus exsilit, et auferentem currendo insequitur, hastaque, quam Vigur appellabat, eum petit, sed non offendit. Kormakus tunc versum fudit:

Surripuit mihi juvenis fibulam

Skíði, asserculus 3: gubernaculi ansa, hjálmvölr et hjálmunvölr dicta; völr, lignum teres, spec. bacculus. Steigrliga: Har. Sig. hist. sub finem: stóð steigrliga í stigreipunum; alibi occurere non mini, ubi nec cognatio vel origo se offert. G. P.

234 KORMAKS SAGA, XXVI. Kap.

þá er drakk á mey rakka,
við skulum dálkinn deila,
sem drengir tveir y) úngir;
vel hefir z) Vígr ofskefta a),
verð b) ek í grjót at skjóta,
víst er at ek mannsins mista,
mosinn varð c) upp at losna. 75)


Eptir þat fóru þeir til Bjarmalands ok aptr
þaðan, ok komu heim í land.

## XXVI. KAP.

Þorvaldr tinteinn býr skip sitt til Dan-
merkr ok Steingerðr með honum; litlu síð-
arr fara þeir bræðr ina sömu leið, ok komu
við Brenneyar síð um kveld, þar sá þeir
fljóta fyrir skip Þorvalds, var hann þar
sjálfr ok nokkurir menn með honum, þeir
voru ræntir fè öllu, en Steingerðr brott-
tekin af víkíngum. Þar var fyrir af d)
víkíngum Þorsteinn, son Ásmundar eski-
síðu, er barðist við Ögmund, föður Kor-
maks ok Þorgils. Nú finnast þeir Kormakr
ok Þorvaldr; þa spyrr Kormakr hvårt eigi

y) ei, D. z) heftir, R. a) ofskeptu, D., St., R.
b) varð, R. c) sic D., St., var, A. d) deest in C., D.,
R. Th.

VITA KORMAKI, Cap. XXVI.

235

cum mulieri alacri propinarem;
nos spinam partiemur
tanquam juvenes duo.

Bene manubrium addidit (faber) hastæ,
quam in lapides torsi;
certe mihi elapsus est, quem petii,
eruebatur autem muscus.

Pergunt exinde in Bjarmalandiam, indeque
reversi domum in Norvegiam redeunt.

## CAP. XXVI.

Thorvaldus Tinteinn cum Steingerda na-
vem suam in Daniam parat; fratres paulo
post eodem tendunt, ad Brenneyas sero ves-
peri allabuntur; ibi navem Thorvaldi natare
conspiciunt, ipse ibi aderat cum aliquot ho-
minibus, omnibus rebus spoliatus, Stein-
gerda vero a piratis ablata. Thorsteinn
filius Ögmundi Eskisidæ ibi obvius erat, qui
cum Ögmundo patre Kormaki et Thorgilsis
conflixerat. Kormakus Thorvaldum convenit,
interrogans numne malum habuerit finem?

75) Stal mik dálki ut áss er stolinn hamri. Mey, virgo, sed et interdum quævis fæmina. Dálkinn deila, forte et dálk um deila, de spina litigabimus. G. P.

236 KORMAKS SAGA, XXVI. Kap.

hefði tekizt slètt. Hann segir: nú hefir
víst eigi tekizt sem bezt. Kormakr spyrr:
hvat er at orðit, er Steingerðr í bróttu?
Þorvaldr segir: brottu er Steingerðr ok fè
vårt allt. Kormakr mælti: hví sæki þèr
ei eptir? Þorvaldr segir: eigi höfum vèr
afla til. Kormakr segir: segir þú ómátt
þinn á. Þorvaldr segir: eigi höfum vèr
þrek til at berjast við Þorstein, en ef þú
hefir afla til, sæk þú þèr til handa. Kor-
makr segir: fara skal þá. Um nóttina
gengu þeir bræðr á bát ok rèru til víkínga
skips, gíngu uppá skip Þorsteins; Stein-
gerðr var í lyptíngu ok gipt manni, en
flest lið var á landi við bakstur-elda. Kor-
makr heimti sögur af matsveinum, ok
sögðu þeir honum allt þat er þeir vildu
bræðr; þeir gengu á skip at skutbryggju;
Þorgils kipti brúðguma á borð út, en Kor-
makr drap hann við borðinu e). Þorgils
hljóp á kaf með Steingerði ok svam til
lands; þá er Kormakr var nærr landi,
lögðust at honum álar yfir hendr honum

e) borðit, D.

VITA KORMAKI, Cap. XXVI. 237

hac vice non optimum, respondet ille. Quid,
quærit Kormakus, mali accidit, an Stein-
gerda ablata est? Thorvaldus regerit: cum
tota nostra pecunia Steingerda ablata est.
Quærenti Kormako, curni recuperare cona-
rentur, respondet Thorvaldus iis vires deesse.
Kormakus interrogat: an vires tibi desunt?
Thorvaldus cum Thorsteine dimicando sibi
vires haud pares esse asserit, quæ si tibi
sunt, in tui ipsius emolumentum repete.
Ibimus igitur, ait Kormakus. Nocte se-
quenti fratres scapha ad navem piratarum
veniunt et Thorsteinis navem ascendunt.
Steingerda in camera navis versabatur viro
cuidam nupta, maxima vero piratarum pars
in continente ad ignes fotorios sedebat. Kor-
makus, coquis (pueris a mensis) interrogatis,
de omnibus, quæ fratres scire cupiunt, cer-
tior redditur. Tabulatum puppis adeunt;
Thorgils sponsum in latus navis distrahit,
Kormakus autem eum ibi cædit. Thorgils
Steingerdam manibus tenens in mare se pro
jicit natatque ad littus. Kormaki manu
cruraque, cum littus appropinquaret, angville

238 KORMAKS SAGA, XXVI. Kap.

ok fætr svâ at hann dregr niðr. Kormakr
kvað vísu:

Runnu f) randarlinna g),
rógendr at mèr gnógir,
þá er vèr of h) fen i) fórum
flokkum dýkis bokkar;
Gauts mundi þá gáttar,
gunnsvells k), ef ek þar fèllag l),
lundr kom ek m) litlu n) sprundi
laungum muns or aungum. 76)

Kormakr leggst til lands ok færir Þorvaldi
Steingerði. Þorvaldr bað Steingerði nú fara
með Kormaki, sagði hann drengiliga hafa
eptirsótt. Kormakr kvað þat vilja sinn °).
Steingerðr kveðst ekki skyldi kaupa um
knífa p). Kormakr kvað ok eigi mundu

f) runnum, D., R. g) sic R.; linnar, Th.; lina, A.
h) af, B., C., D., R. Th. i) fjöl, R. Th. k) gunnsvell,
R. Th. l) fælli, R. Th. m) ek om. R. Th. n) ljósu,
R. Th. o) deest in D. p) knefa, R.

76) Rönd, tellus; ejus lindi (cingulum) mare; randar linda rógendr, hostes maris incolæ. [Rönd lacus; ejus angvis angvilla. F. M.] Fen, n. g. palus, uligo h. l. mare. Bokki, vir magnus, potens, minus tractabilis; stórbokki magnas imperiosus, cedere nescius; hann er ekki allra bokki, non omnibus dormit, duræ cervicis. Gauts...

VITA KORMAKI, Cap. XXVI. 239

cingunt, ut in aquam demergatur. Kormakus versum fudit:

Accurrerunt lacustres anguls
ad me hostiles sat multi
cum per paludem iremus
catervatim lacustres insultatores.
Tum ego Odini aulæ essem incola
ensiger, si ibi cecidissem;
ego vir exiguam fœmellam (mulierculam)
ex longis animi angustiis eripui.

Kormakus terram adnatat, Steingerdamque
ad Thorvaldum deducit, qui eam, ut Kor-
makum nunc sequatur, jubet, nam strenue,
inquit, eam liberavisti. Kormakus se id
velle asserit. Steingerda affirmat se sor-
tem suam non mutaturam. Kormakus, nec

gunnsvells; hic sensum aliquem venari necesse erat,
dum melior se offerret. Míns, muns, munns ...
pro his diversis ego meum mans posui: et est
man n. g. tum serva, tum amica l. concubina
et utrumque hic vere Steingerda. G. P. [Hac
conjecturali emendatione non opus est, cum muns
indubie sit accipiendum pro genit. v. munr (alias
et magis usitate muni) mens, animus. (cfr. Gl.
Edd. ant. II, 732). Pro versione G. Pauli:
"ex longa servitute" restitui igitur: "ex longis
animi angustiis." F. M.]

240 KORMAKS SAGA, XXVI. Kap.

þess auðit verða, kvað illar vettir q) því
snemma stýrt r) hafa eðr óskavp. Kormakr
kvað vísu:

Hirðs)-attu handar girðis
hlín (sof hjá ver t) þínum,
fátt kantu í mun manni).
minna frama at vinna;
þó skaltu, fornrar foldu
frigg, [heldr enn mèr u) liggja
(drykk hefik yðr of aukit)
aureks x) nærri y) gauri.

Kormakr bað Steingerði fara með bónda
sínum.

q) eður úsköp, R. Th. r) ita, D., S.; skirt, B.,
C.; hnekkt, R. s) hirðir attu, D., St., R. Th.
t) deest in B. u) hjá mèr, R. Th. x) aurreks, Th.
y) sic R. Th., nærr A.

77) Handar girði, manuum cingula, qualia dolio-
rum etc. aurum s. aurei annuli; ejus (girðis,
nam collectivum est). Hlín s. nympha, mulier.
Fölðu a nom. falda, de quo, supra; ejus Frigg,
fæmina. Aureks: aur-ekr v. aur-akr, dici po-
test camporum stercorator; sá sem ekr auri, vir
fimitraha; sá er túnvöllu taddi, supra; myk-
sleði, al. loco. Gaur est convicium, homo sto-
lidus, ineptus, insulsus; aureks gaur o: gaur

VITA KORMAKI, Cap. XXVI. 241

hoc, inquit, successurum, mali enim genii
vel res diræ id mature impediverunt. Kor-
makus versum fudit:

Noli curare, mulier!
(accuba tuo marito,
pauca potes ad viri placitum)
mihi honorifica præstare; (meis honoribus
velificari)

Tamen fæmina
potius quam mihi
(potum vobis auxi)
propinqua jacebis tenebrioni.

Kormakus Steingerdam ut maritum suum comitetur jubet.

aurekr, versa in regimen appositione. Potuit
etiam patri Thorvaldi cognomen esse, aurekr.
Prioris partis verba hoc quam alio modo com-
modius ad se invicem referri ac distingvi mihi
visa: Hirðatta vinna mína frama, potius quam
minna (quod consonantia svasit), cum to fátt alio
spectet, ad illam enim propositionem respicit
mox partic. adversat. Þó; nec tamen hic litem
ullam moveo, aut aliquid præscribo. Frama,
fram et framm, porro, prorsum; ek frem, pro-
moveo et inde patro, committo; frami, honor,
gloria, cum quo mire convenit βασιλεία et præ-
mium. G. P.

(16)

242

KORMAKS SAGA.

XXVII. KAP.

Síðan snèru þeir aptr bræðr ok til
Noregs, en Þorvaldr tinteinn a) fór til Is-
lands, [en þeir bræðr b) herjuðu um Ír-
land, Bretland, England ok Skotland c), ok
þóttu hinir ágæztu menn. Þeir settu fyrst
virki þat, er heitir Skarðaborg. Þeir runnu
uppá Skotland ok unnu mörg stórvirki ok
höfðu mikit lið; í þeim her var engi slíkr
sem Kormakr um afl ok áræði. Eitt sinn
er þeir höfðu herjat rak Kormakr flótta,
en liðit var til skips farit, þá kom at Kor-
maki, or skógi, blótrisi Skota d), ok tókst
þar atgángr harðr. Kormakr var ústerkari,
enn risinn tröllauknari; Kormakr leit til
sverðs síns ok var rent or slíðrum, Kor-
makr seildist til ok hjó risann banahögg;
risinn lagði þó svá fast hendr at síðum
Kormaki, at rifin brotnuðu ok fëll Kor-
makr, ok risinn dauðr e) ofan á hann, ok
komst Kormakr eigi upp; í annann stað fara
menn at leita hans ok finna, ok fluttu hann
til skipa. Þá kvað Kormakr vísu:

a) ok Steingerður add. R.
b) Hèreptir lögdust þeir
bræður í víking ok R.
c) ok víðar add., R.
d) Skotta, St., R.
e) deest in D.

VITA KORMAKI.

243

CAP. XXVII.

Fratres exinde Norvegiam revertuntur,
sed Thorvaldus Tinteinn Islandiam petit.
In Hibernia, Cambria, Anglia, Scotia fra-
tres arma circumferebant et viri præstantis-
simi habebantur; castellum, quod Skardaborg
audit, primi condidere. In Scotiam excur-
rentes, res magnas, ingenti cincti exercitu,
gerebant, in quo exercitu nemo robore et au-
dacia Kormako par erat. Post pugnam quan-
dam Kormako fugatis instanti, exercitu navem
reverso, gigas Scotorum sacrificiis cultus ex
saltu obviam venit; fortiiter congrediuntur.
Erat Kormakus viribus inferior, gigas vero fu-
rore (brutalitate) immanior. Kormakus in
gladium suum, qui e vagina exierat, oculos
convertit, et manu porrecta giganti lethale
vulnus infert; gigas Kormaki latera adeo mani-
bus suis premit ut costæ frangerentur, caderet-
que Kormakus gigasque super illum mortuus,
quare Kormakus surgere non potuit; quidam
eum interim quærentes inveniunt et in naves
devehunt. Kormakus tunc versum fudit:

(16*)

244 KORMAKS SAGA, XXVII. Kap.

Vara sem fljóð í faðmi
þá er fángremmi f) mætast
við streingmar a stýri
Steingerði mèr hefðag g);
myndag öl at Óðins
í öndvegi drekka
(skjótt segi ek til þess skötnum)
ef mèr Skrýmir h) lið veitti i). 78)
Þá var athugat sárum Kormaks, ok voru

f) fángrennu, D.; reyndi ek lánga, R. Th. g) mik herðek, R. Th. h) skrýmnir, R. Th. i) veitir, R. Th.

78) Fángremmi neutr. pl. fáng sinus, antica hominis pars; ramr, rammr, robustus; fángremmi h. l. duo robora v. homines robusti, per meton. adj. it. fángremmi, si placet, fœm. sing. hic ablativis casus, omissis nominativo sibi mutuo occurrens; fáng per meton. sæpe lucta. Fángrenna], f. g. mutuus occurrentium amplexus, hic fángrennu ablativus modi, quem etiam sensum menti poetæ propiorem crediderim, suppresso etiam hic nominativo verbi facile intelligendo. Verbum mætast, præs. temp. id spectat quod communiter fit, et fángrennu habent quæ mihi adsunt Exemplaria. Strengr, rudens, linea anchoralis; mar, equus; hinc strengmar, navis. Strengmara gen. plur. Strengmar á (separatim) esset juxta nавim in gubernaculo, inepte! altera lectio spectat locum in puppi honoratiorem, lypting, quo et Steingerda ducta paullo ante. Myndag etc.

VITA KORMAKÍ, Cap. XXVII. 245

Non erat tanquam fœminam in sinu
cum amplexu sibi invicem occurrunt
ad navium (navis) gubernaculum
Steingerdam meo haberem.
Biberem (v. bibissem) cerevisiam apud
Odinum
in loco honoratiore
(cito id viris dico)
si mihi Scrymer (gladius) subvenisset.
Kormaki vulneribus observatis, costæ utrius-

sensu incommodo, hoc enim modo minus s. non
fuisset bibiturus, si Scrymeri auxilio evasisset;
scribendum igitur, ni fallor, erat: myndatag
s: non biberem (non jam morerer) si Scrymerus,
justo sc. tempore, nec tandem nimis sero, mihi
adfuisset. Öndvegi, sedes primaria, ingressui
caenaculi obvia, ab and, contra et vegr, via;
önd veterum, non utique, ut hodie, locus inte-
rior, sed exterior et subdialis (ab anda, libero
aere), Dan. Gaard; huc refero Græc. ανλη et
Lat. atrium sc. ut sit önd ανλη et and-dyri
atrium, et and-dyri dictum puto fuisse ostium
aulæ sive exterius illud in publicum patens, et
ab illo ostio etiam tota aula sive önd interdum
dicta anddyri. Hinc nostri την ανλη partim
fordyri reddiderunt (ut Luc. II, 21) partim and-
dyri; hujusmodi önd facile crediderim fuisse illam
Schalholtensem, cujus in continuatione Húngur-
vöku fit mentio, tam celebri loco et liberiori
pugnæ convenientem. G. P.

246 KORMAKS SAGA, XXVII. Kap.

brotin rifin í hvârritveggju síðunni. Kor-
makr kvað eigi þurfa at græða sik; lá hann
í sárum um hríð; hörmuðu menn þat, er
hann skyldi svâ úvarliga farit hafa. Kor-
makr kvað vísu:

Réð ek ei k) þess af reiði
rund l) morð-gavfugr forðum
sunds at sóttar grandi
sverð skyldi mèr verða;
forðumst vættr m), þvíat n) verða °),
vígnaðrs stafar p) aðrir
snertum q) í höfuð við hjarta
[helnauð ok kavr r) dauða. 79)

k) R. Th. om. ei. l) rand, R. Th. m) vættir, R. Th. n) því, R. Th. o) varða, Th. p) stafir, D. St., R. Th. q) snertu, C. r) helnauðar kör, St.; helnauð nè kör, D.; helnauð or kör, C.; helnauðir kör, R.

79) Hic rund et sunds omitto, quid sibi velint non perspiciens. Cetera hoc modo ordinanda viden-tur: ek rèð eigi, af reiði, þat morð at sverð skyldi verða mèr (at) sóttar grandi: non putavi (celeber olim) illam necem etc. Grandi, absente particula at, hic masculine dicitur, idem quod grand neut. gen. Quodsi particula illa subin-telligatur, erit grandi ablat. neut. gen. Poste-rioris partis, quem posui, sensus, vix forte dici

VITA KORMAKI, Cap. XXVII. 247

que lateris fractæ deprehenduntur. Kormakus dicit sanatione non opus esse; e vulnerribus aliquamdiu cubat; lugebant eum adeo incaute progressum esse. Kormakus carmen composuit:

Non putaram præ ira
celebris olim
fore morbi instar noxæ
mihi gladium.
vitemus malos genios, fiunt enim
viri alii
tacto capite et (vel) corde
lethales per decubitionem mortiferam.

meretur conjectura, sed meliorem invenire non li-
cebat. Vígnaðrs stafar aðrir tam vocative s. com
pellative quam nominative accipi potest. Ré'
eg ræð impero, potestatem habeo; cum gen
hann fèkk þess ei ráðið, fjár síns ráðanði e
Rund al. Hrund o: Rönd vel Rindur Odino ad
mata. Sunds a sund fretum, vix puto hic e
str. 16 cogitandum nisi exempla adsint eji
modi ellipseos. Sund mihi potius est regi
Síndica, unde haud dubie sericum notum
allatum, et inde Sund sericum dictum, atque
illius hrund et gunnur fæmina. Quod si durum
cuiquam videatur, observet, quæso, an mollius
meliusve elephas vel elephantus pro ebore dica-
tur, vel Troja pro ludo eqvestri. Sic bombyx,
ostrum, purpura, spadix. Et si id libereit aut

250 KORMAKS SAGA, XXVII. Kap.

Ok nú tók at líða at Kormaki, þá kvað
hann vísu:

Dundi djúpra benja
dögg or mækiss<sup>b)</sup> höggi<sup>c)</sup>
bar ek með drengjum dýrum
dreyrugt sverð á eyri;
bera knáttu þá breiðan
blóð-vavnd hjarar þundar
þó mun ek, greipa<sup>d)</sup> glóðar
gerðr<sup>e)</sup>, strá-dauða verða. <sup>81)</sup>

Kormakr kveðst Þorgilsi, bróðr sínum, gefa
vilja fèit ok liðit; kveðst honum unna bezt
at njóta. Síðan andaðist Kormakr, en Þor-
gils rèð fyrir liði<sup>f)</sup>, ok var lengi í víkíngu.
Ok lýkr þar sögu þessi<sup>g)</sup>.

b) mætiss, C.; mæks, D. c) höggum, R. d) greipi,
St. e) gerð, C. f) liðinu, D. g) þessari, D.

trefjur enim fæm. pl. quæ lacera sunt, ut ve-
stimenta, panni, lintea. Aquilæ peculiariter tri-
buitur ad hlakka ɔ: langere. G. P.

81) Dundi præt. a v. ek dyn et þat dynr, de so-
nitu gravi, hic ad amnium fluxum respicitur.
Mækir, machæra, manifesta vocum identitate.
Höggi, ictu, hic vestigio. Blóðvöndr, virga
sangvinaria, gladius. Hjarar, gen. sing. a hjör
gladius; ejus Þundr (Odini nomen) vir; greip
(genit. sing. greipar, pl. greipa) a v. ek gríp pre-
hendo, digitorum intervallum; greipa glóð (pruna,
ignis lucens) aurum; ejus Gerðr s. nympha, mu-

VITA KORMAKI, Cap. XXVII. 251

Kormakus jam morti vicinus versum fudit:
Largiter effundebatur profundorum vulnerum
pluvia ex machæræ vestigio;
tuli (vibravi) cum viris egrediis
sangvinolentum gladium in ora;
ferre tum potuerunt latum
ensem viri,
attamen ego, mulier!
culmi instar cadam (emoriar).

Kormakus fratri suo Thorgilsi, quippe optime
merito qui fruatur, opes ac exercitum se da-
turum declarat. Kormakus exinde obiit,
Thorgils vero dux exercitus piraticæ diu va-
cavit. Hic historiæ finis.

lier; alloquitur enim hic et in Str. anteced. ab-
sentissimam Steingerdam, tanquam præsentem
moribundus Kormakus. Strádauða, ut afsinna,
örmagna, non equidem graminis instar secti, sed
vi hiemis s. cæli injuria cadentis; erat quidem
mors Kormaki violenta, sed sine sangvine; cfr.
Suhm, om de Nord. Folks Oprindelse Tom. 2,
pag. 37. 95. Dolet igitur suam sortem poeta,
quod cum pugnis gravibus interfuisset, seque stre-
nue gessisset, in justa tamen acie cadere non
licuisset, et per plurima vota vitam finire; hinc
forte Str. 81 myndak öl at Oðins í öndvegi
drekka ... ef ej mèr Skrýmir lið veitti ɔ: veitt
hefði: biberem ... nisi Scrymeri auxilio evasis-
sem; et skjótt referri potest ad myndak, mox
biberem. G. P.

*Annotationes chorographicæ,
auctore Gunnare Pauli.*

Saurbær, non unius villæ nomen, ut passim,
sed vallis satis frequenter habitatæ, in occiden-
tali Dalensium toparchia sitæ, et sinum Gils-
fjörð caurum versus spectantis, in superiore s.
interiore parte bifidæ, sive in binas valles ab-
euntis, Hvols-dal et Staðarhóls-dal, qvæ eadem
sunt duarum parochiarum nomina.

Valafall, forte et olim Volafall, unde hodie
Bolafall, in suprema vallis Hvolensis parte, ad
occident. vallis Svinadal ostium, inter Bessatungam
(olim forte Bessastadas) et Breckam (hodie duæ
sunt ejusdem nominis villæ) modico intervallo si-
tum, sed obliqe satis, et qvodammodo e regione,
triangulariter se habente horum locorum situ et
respectu.

Leiðhólmr s. Leiðarhólmr í Miðdölum, o: in
australi prædictæ toparchiæ parte, a Saurlæ
diurno fere itinere (þingmannaleið) dissita; a Mid-
fjördo Hunavatnensi tractu, ubi Kormaki habi-
taculum, tertia circiter parte longiore via; locus
publicus (insula amnis Miðá) juri dicundo publi-
cisqve conventibus dicatus; cfr. Arnesens islandske
Rettergang.

Valastaðir, ad sinum Hrutafiörd sita villa,
hodie non exstat, nisi forte sit, qvæ hodie dici-
tur Fallandastaðir, in latere orientali, ubi (ɔ: in
qvo) omnino cum sua Thorveiga Valium habitasse,
historiæ narratio postulat.

Fragmenta carminum
Kormaki Oegmundi filii,

gentilis Islandi, seculo X florentis,
in opere vetusto, Skálda dicto, nobis servata.

Accedit unica ejusdem auctoris ex Heimskringla
Snorronis Sturlæi descripta stropha.

Opus celebre medii ævi Islandicum, qvod
Skálda (sive Poëtice) vulgo appellatur, pro
parte secunda (et recentiore qvidem) sive con-
tinuatione Eddæ prosaicæ, vulgo Snorronianæ
vel junioris dictæ, rite habendum est, et ita
qvidem a Raskio nostro Holmiæ 1818 editum,
sub titulo hocce: Snorra-Edda ásamt Skáldu
ok Þarmeð fylgjandi ritgjörðum, 8. Id no-
bis conservavit, inter multa carmina, a ve-
tustatis Scandinavicæ poëtis composita, septem
fragmenta, alibi non obvia, nostro Kormako
indubie adtribuenda, licet auctor nullam de
eo vel ejus origine aut conditione relationem
lectori communicet, his voculis exceptis:
Kormakr kvað (Cormacus cecinit). Hinc
cæterum nostri inter Islandos ejus ævi in-
signem celebritatem, qvæ nulla uberiore il-
lustratione egere censebatur, bene probari
opinamur. Sunt autem ista fragmenta ad
tres potissimum classes referenda, has vide-
licet:

256

FRAGMENTA CARMINUM.

A. I & II, veterem Borealium mythologiam solummodo tractantia.

B. III-VI, ex odis encomiasticis, Sigurdo, Hladensi Norvegorum comiti et ejus filio Haconi dicatis. Accedit integra stropha, similis argumenti, ex Heimskringla transcripta.

C. VII, e carmine amatorio, Steingerdam Thorkelis filiam celebrante.

Media illorum classis novam lucem nostri Kormaki biographiæ adfert, cum inde ipsum laudatos Comites talibus poematibus celebrasse discamus. Principes isti semper fuerunt numinum ethnicorum strenui cultores; non igitur mirum qvod Cormacus suis ad illos odis horum laudes intermiscuerit. Unum vel alterum illorum poëmatum vocatur a Snorrone Sturlæo, in Historia Regum Norvegiæ, Sigurðar-drápa, qvod heroicum carmen celebrerimus auctor Kormacum Oegmundi filium de Sigurdo, Hladensi Comite, composuisse adserit. Una ejusdem stropha, qvam ipse lectori communicavit, his a nobis annectetur.

Fragmentum septimum et ultimum probat Kormakum de Steingerda sua plures composuisse cantilenas, qvam eas, qvas præsens ejus vita nobis servavit.

FRAGMENTA CARMINUM.

257

Præterea tractatus grammatico-poëticus, qvi Skaldæ vulgo annectitur, sed parum dubie (ut Raskius jamdudum observavit) a diverso auctore compositus est, exhibet ultimum quadrantem strophæ octonariæ unius, qvæ in poëtæ biographia legitur, sed alteri viro adtributum, qvod autem soli memoriæ lapsui esse adtribuendum infra demonstrare tentabimus.

Descripsimus hæcce fragmenta ex ipso Eddæ junioris Codice Regio, qvem tamen cunctis hisce locis cum Raskiana editione consonum reperimus. Addidimus porro (præter metaphrasin prosaicam et latinam nostram versionem) lectiones variantes, tam secundum Raskii notas (e Codice Upsaliense, Wormiano et pluribus) qvam diversos alios chartaceos libros et fragmenta, (notata B, C, D; Hypnones. α et β, vel collectioni Arnamagnæanæ, vel nostro Werlauffio et mihi ipsi propria, qvæ ego prolixius describere hic pro superfluo duxi. Stropha carminis Sigurðar-drápa, supra memorata, a me ex magnâ Heimskringlæ Havniensi editione (qvæ qvoad textus criticam revisionem et latinam translationem magnas meretur laudes) est descripta. Revisio illa et carminum (repetita) versio e

(17)

258

FRAGMENTA CARMINUM.

maximd parte debetur Johanni Olavio, Hyp-
nonisiensi, viro sui ævi doctissimo, cujus in-
tegras in hoc fragmentum curas his inserere
minime hæsitavimus, paucillis nostris ad ipsa
contenta adnotationibus auctas.

Finn Magnusen.

Fragmentum I.

(Skálda, ed. Rask. pag. 96 et iterum 176).

A, ad appellationes Odini, et B, in nu-
minum denominationibus (pro probatione no-
minis Díar ɔ: Dii, Divi).

T e x t u s.

Eykr með ennidúki
jarðlútr 1) Día-fjarðar
breyti-hún 2), sa er beinan 3)
bindr seið Yggr 4) til Rindar.

Lectiones variantes.

1) Sic recte Cod. Wormianus, at Regius,
priore loco, jarð-hlutr (pars sive portio
terræ); posteriore loco hic vocem eandem
abbreviate videtur exprimere jardhlerr
(hlýrr, hlærr) i. e. tellurem fovens, vel
erga eam calidum aut placidum se gerens,
qvod revera veritati magis congruum foret.

2) beitihún (navalem petasum) C.

(17*)

260 FRAGMENTA CARMINUM.

3) Sic recte omnes priori loco, at Codex
Regius perperam posteriore beipan et W.
beinna.

4) Worm. posteriore loco ver (verr) i. e. vir,
maritus, sensum idoneum ita satis per-
spicue innuens.

### Metaphrasis prosaica.

Yggr, sá er bindr beinan seið til Rinðar,
eykr jarðlútr breytihún [vel beitihún] með
Día-fjarðar ennidúki.

### Versio.

Yggus (Odinus) qvi directum ignem (vel
amorem) ad Rindam (Tellurem) alligat (aut
applicat) Terræ se inclinans, cumulat navalem
petasum Deorum pelagi frontali velo.

### Notæ.

Yggr, (ɔ: metuendus vel meditabundus)
unum Odini nominum.

Rindur, Odini amasia sive concubina,
qvam alibi Tellurem denotare monstravimus
(Lex. myth. bor. p. 401, 526; E. a. III,
673, 798).

Eykr proprie auget, adauget (præs. ind.
verbi ek eyk, auka) hic: cumulat, tegit,
involvit.

FRAGMENTA CARMINUM.

261

Enni-dúkr frontale velum.

Día-fjavrdr, Deorum pelagus. Diar, Dii,
numina; eorum fjavrdr pelagus vel marinus
sinus revera est aër sive atmosphæra nostra
terrestris. Primario sensu fjavrdr (a fjarr,
fjær, procul) significat distantiam, vel potius
interstitium aliqvid, eandem efficiens, ut si-
num maris, qvi viatores impedit et ab oppo-
sito, at optato, littore secernit. Sic aër, in-
ter homines (terrestres) et Deos (cœlestes) si-
tus, priscis Día>fjörðr rite sonare potuit. Hu-
jus (vel cœli) frontale velum nebula hic vo-
catur a gentile nostro poëta. Rinda sæpis-
sime Tellus hiberna; Odinus, cœli Deus,
verno tempore, igne aërio vel elementali ip-
sam visitans, nebulæ se induit, ac ea qvo-
qe (ut mox dicitur) navalem petasum obvol-
vit. Unum Odini nominum alias audit Enni-
bratr, frontem arduam sive altam gestans,
at Thori, ejus filii, (atmosphæræ proprii nu-
minis) aliud Ennilángr ipsum longa fronte
præditum esse innuit. Sic cœli vel aëris alta
concameratio variis modis symbolice cum hu-
mana (divina vel gigantea) fronte compara-
tur; at cœlum alioqvin antiqvitatis poëtis vulgo
audiit Ýmis hauss, Ymeris (protoplasti cosmo-
goniæ gigantis) caput sive calva p. p. Hinc

262

FRAGMENTA CARMINUM.

nebula apte nominari potuit ennidúkr día
fjardar o: cœli sive aëris frontale velum.
Alioqvin terra vetustatis poetis audiit anima-
lium et hominum mare (sær dýra ok manna);
eadem ratione aër sive cœlum Deorum vel
numinum pelagus appellari potuit.

Jarðlútr, Telluri se inclinans, a javrð
terra et lútr, cernuus, pronus.

Breytihúnn vel Beitihúnn, e variis lec-
tionibus, petasus navalis (mali). Húnn pro-
prie est summitas vel petasus mali; breyti-
húnn variabilis petasus vel apex, optime de
tritone sive ventilogio, illi adaptato, dicen-
dum, a verbo breyta, mutare, variare (unde
breytinn varius, p. p.) — at beiti-húnn na-
valis petasus sive apex (a beit navis, navi-
gium).

Seiðr vel Seyðr ignis; veneficium igneum
aut ignis magicus. Vates noster proprie de-
scribit ignem, ab Odino sive Cælo ad Rin-
dam vel Tellurem (é densa nebuld) alliga-
tum aut missum, sed revera physicos illorum
amores (e veterum sententiá) simul innuere
videtur, ut in illo celeberrimo Virgilii:

Tum pater omnipotens fæcundis imbribus Aether
Conjugis in gremium lætæ descendit et omnes
Magnus alit magno commistus corpore foetus.

FRAGMENTA CARMINUM.

263

Tales ideas et imagines cunctis, nobis no-
tis, gentibus olim communes fuisse, alibi mul-
tis demonstrasse tentavimus, qvæ jam in me-
dio linqvenda. Hic tantummodo monere vo-
luimus præsentis strophæ hanc probabiliter
fuisse occasionem et objectum: Kormakus
noster, in mari versans, e nebuld densa,
super pelagi superficiem paululum elevatá,
fulgura demitti observans, hoc naturæ phæ-
nomenon, versus pangens, descripsit ut præ-
sentiam Odini sive Cœli, qvi suam Rindam,
Tellurem hibernam aut (jam primum) vernam
igneo (et amatorio simul) impetu per nubi-
lum aërem ambire dignaretur.

Fragmentum II.

(l. c. pag. 98).

Ad denominationes Odini.

T e x t u s.

Algildan ¹) bið ek aldar
allvald of mèr halda
yss ²) bifvángi Ýngva;
úngr fór Hroptr með Gúngni.

Lectiones variantes.

1) Almildan A.

2) Sic Cod. Upsal. Yggs A. ys, Worm.

264 FRAGMENTA CARMINUM.

ysu (sed non satis distincte); revera forsitan
yss Cod. Reg.

### Metaphrasis prosaica.

Ek bið aldar algildan Allvald at halda
Ýngva yss bifvángi of mèr. Hroptr fór
úngr með Gúngni.

### Versio.

Precor præstantem ac summum populi
(vel seculi) moderatorem elato scuto me pro-
tegere. Instructus Gungnere processit juve-
nis Hroptus.

### Notæ.

Odinus hic rite vocatur aldar allvaldr
populi (vel seculi) summus moderator. Ejus
tutelam Kormakus his deposcit.

Ýngvi vel Íngvi nominabantur plures
summæ antiqvitatis Reges bellatores;

Ýngva yss (turba vel tumultus Ingvii)
denotat pugnam; hujus bifvángr, mobilis
vel vibrabilis campus, scutum priscis poëtis
audiit.

Hroptr unum fuit Odini nominum;

Gúngnir hujus Dei hasta vel lancea no-
minabatur. De his uberius suis locis in no-
stro borealis Mythologiæ lexico disqvisiümus.

FRAGMENTA CARMINUM.

265

## Fragmentum III.

(l. c. pag. 158).

### Ad virorum poëticas denominationes.

#### Textus.

Meiðr er mörgum æðri ¹)
morðreins í dyn fleina ²),
hjörr fær hildibörrum ³)
hjarl Sigurði jarli.

### Lectiones variantes.

1) Sic Cod. Worm. Upsal. et Hypnones. β.
eyðri (prave) Cod. Reg.

2) steina Hypnon. β.

3) Sic Cod. Worm. et Hypnones. hildum
baurrum (perperam) Reg.

### Metaphrasis prosaica.

Meiðr morðreins er mörgum hildibörr-
um æðri í fleina dyn. Hjörr fær Sigurði
jarli hjarl.

### Versio.

Bellator (iste) multis militibus, in spi-
culorum strepitu, est superior (vel præstan-
tior). Comiti Sigurdo ensis terram (regnum)
comparat.

### Notæ.

Meiðr morðreins de viro bellatore sic di-
citur, licet genitivi morðreins nominativus

266 FRAGMENTA CARMINUM.

mihi penitus lateat; morðrein certe locus
pugnæ, at hujus vocis singularis genitivus
scribi deberet morðreinar, non morðreins.
Eapropter hanc scriptionem corruptam esse
censeo, at morðteins primitus audiisse. In
membranis nostris medii ævi r pro t (et vice
versa) a librariis minus doctis accipi facillime
potuit. Morðteinn (cædis bacillus vel fer-
reus stimulus) tunc hoc loco denotaret gla-
dium aut hastam vel aliud spiculum, ut morð-
vöndr Kormako ipsi ensem sæpius in canti-
lenis, ejus præsenti vitæ insertis. Alioquin
ensis pars Scandinavis qvondam audiit egg-
teinn (in pl. eggteinar); mistilteinn nomen
fuit gladii famosi (ut olim surculi vel bacilli,
Baldero lethalis). Cætera pro satis perspi-
cuis habemus.

Fragmentum hocce e carmine panegy-
rico, Sigurdum Hladensem comitem celebrante,
desumtum esse videtur. Vita Kormaki nec
ullam ejus cum Comite jam nominato conver-
sationem, nec nostri de eo compositum elo-
gium memorat, at nihilominus hoc auctori
Skaldæ ut prius ipsi Snorroni notum fuisse
discimus. Hinc simul confirmatur biographi
testimonium de peregrinatione Kormaki in
Norvegiam, Haconis boni (et Sigurdi Hladen-

FRAGMENTA CARMINUM.

267

sis Comitis) ultimis vitæ ac regiminis annis
institutù.

Fragmentum IV.

(l. c. pag. 162).

Ad appellationes gladii.

T e x t u s.

Svall, þá ¹) er gèkk með gjallan
Gauts eld hinn er styr belldi;
Glað fæðandi ²) Gríðar
Gunnr; komst [Urðr at ³) brunni.

Lectiones variantes.

1) Cod. Worm. om. þá; Cod. Upsal. ha-
bet sá.

2) bræðanða id. væðandi C.

3) Uðr úr Cod. Reg. ruðr or Upsal. Urðs af Hypnones. β. Urðs at D. Urðar at alii.

Metaphrasis prosaica.

Þá er hinn, er styr belldi, gèkk með
gjallan Gauts eld, fæðandi Gríðar glað, svall
Gunnur. Urður komst at brunni.

Versio.

Cum ille, qvi bellum commovit, proces-
sit, candentem Gauti ignem gestans et eqvum
Gridæ pascens, intumuit pugna; Urda (suum)
fontem revisit.

268

FRAGMENTA CARMINUM.

Notæ.

Præfatur ita huic fragmini Skaldæ compositor: Sverð er Óðins eldr, sem Kormakr kvað a: Gladius est (vocatur, a poëtis) Odini ignis ut Kormakus cecinit. Gautr certe unum audiit permultorum illius Dei nominum. Gjallr gautseldr: candens (aut splendidus) — vel etiam sonorus, qvæ notio hic vix admittenda, — Gauti (Odini) ignis (sive flamma) pro gladio est accipiendus. Odinus Ægerum, maris Deum, convivio excipiens, autam Valhallam splendentibus ensibus, candelarum loco, illuminasse fertur. Vide de hacce fabulá Lex. myth. bor. p. 510 (E. a. III, 782). Gríður (Grida) fuit Oreadum sive gigantearum mulierum una at Glaðr (Gladus), nomen variis eqvis, in Edda celebratis, impositum; Hirrokina et plures Oreades lupo (pro eqvo) vectæ sunt; sic Gríðar glaðr, lamiæ eqvus, lupum vati denotat. Gunnur (sive Guður) Valkyriarum vel Bellonarum una, pro ipsa pugna hic sumitur.

Urður (Urda) Nornarum sive Parcarum primaria, fonti celeberrimo (qvi Urðarbrunnr dicitur) præfuisse fertur; hunc, e poetæ sententia, jam revisit, ut gravia heroum vel bellatorum fata decerneret. Librarius, co-

FRAGMENTA CARMINUM.

269

dicem regium Eddæ junioris literis mandans, Idunnam (qvæ interdum vocatur Ið-uðr vel Ið-unnr, vulgo Ið-unn) respexisse videtur, cum ipsius cœleste domicilium Brunnakur (fontanus vel fontis ager) in vetustis poëmaticibus appellatum inveniatur.

Si rite legendum: Gunnur komst Urðar at brunni sensus talis eveniet: Gunna (Bellona) ad Urdæ fontem pervenit (stragem vel lethum ibi efficere aut inde mittere cupiens).

Fragmentum V.

(l. c. p. 173).

Ad Comitum et procerum appellationes
(p. p.)

Textus.

Heyri sonr á Syrar ¹)
sannreynis fentanna
(avr greppa ²) lætr ³) uppi)
jastrín ⁴) Haralds mína.

Lectiones variantes.

1) Syrjar Hypnones. β.

2) greipa Upsal.

3) lætk Worm.; lèt ek Upsal.

4) ástrín (amatum vel gratum fluentum) Upsal.

270

FRAGMENTA CARMINUM.

Metaphrasis prosaica.

Heyri sonr Syrar, sannreynis Haralds,
(avr lætr [hann] greppa uppi) á mína fen-
tanna jastrín.

Versio.

Audiat filius Syri [Sigurdi] Haraldi (Re-
gis) fidissimi amici, (is largus vates promo-
vet), meum (jam) carmen!

Notæ.

Auctor Skaldæ huic fragmento ita præ-
fatus est: Sva skal mann kenna við ætt —
(vel: Einninn má etc.) — sem Kormakr
kvað: Sic homines de genere (vel: stemmate)
suo sunt denominandi [vel etiam .... deno-
minare licet] ut cecinit Kormakus. At idem
posterius hæc addit: Hann kallaði jarlinn
sannreyni konúngsins, en Hákon jarl son
Sigurðar jarls 3: "Is vocavit Comitem verum
exploratorem (vel tentatorem) Regis, sed
Haconem Comitem filium Sigurdi Comitis."
Sic priscus commentator vocem Syrar, pro
genitivo nominis satis noti Sigurðar positum
esse putavit; idem proprium viri nomen hodie
qvoqve vulgo Norvegico audit Sjur Færoensi
Sjurur. Sannreynir vi vocis verus vel fidus
explorator i. e. fidissimus aut intimus ami-

FRAGMENTA CARMINUM.

271

cus, cui nulla latent fautoris consilia vel
meditationes. Vox fentanna hic gravi la-
borat obscuritate vel ambiguitate. At tamen
ita (me sentiente) his modis verti vel intelligi
potest:

a) Fentanna, gen. sing. vocis Fentanni
m., qvæ gigas appellari videretur (cum
talis alioqvin audiat Fenrir, sed mu-
lier gigantea Grottintanna, p. p.)

b) Fentanna, gen. pl. vocis Fentaynn
(dens paludis, oceani sive abyssi) i. e.
lapis, petra, saxum (ad modum lagar-
tavnn, in gen. pl. lagartanna etc.)
at lapides et saxa ossa vel dentes
terræ a vetustatis poetis vocabantur.

Jast-rin, fermentans vel fermentatum flu-
men aut fluentum (hic liqvor) a jast sive
jastr spuma, mucor vel fermenti genus, va-
riorum liqvorum (ut vini, cerevisiæ, seri lac-
tis et pl.) superficiei adhærere vel insidere
solens — et rin fluentum, flumen, amnis (in
specie tamen Germanorum Rhenus). Hic
insuper notandum qvod verbum renna (fluere,
profluere) freqventer de voce sive sermone
aut poëmate usitetur (e. gr. in phrasibus: Þat
rennr upp úr honum; hann kann Þat reip-

272

FRAGMENTA CARMINUM.

rennandi et pl.); cfr. Lex. myth. bor. pag. 401 (Edd. ant. III, 673).

Sic fentanna jastrín aut denotat α) gigan-
tis aut etiam; β) saxorum fermentatum
liqvorem sive potum i. e. mulsum illud per-
celebre poëtarum (ipsam poësin) qvod a Gi-
gante Suttungo (vel Suptungo) in ejus rupe
sive saxea spelunca reconditum fuisse fertur.
Loqvitur autem poëta noster de proprio suo
carmine.

Cæterum conjicere liceat mendum grave,
sed unius tantum literæ, prius horum duo-
rum vocabulorum corrupisse, cum nimirum
fenranna mutatum fuerit in fentanna. At
certe Sýrar Fenranna jastrín iterum poësin
significare posset. Sýr enim notum nomen
Deæ Freyæ, cujus domicilium Fensalir ea-
dem notione Fenrann vel Fenravnn dici po-
test, a Rann (recentioribus rannr) domus,
aula, at illa Dea fertur cantiones vel car-
mina amasse, unde poësin vel odam ei tali
modo adscribere fas esse opinamur.

Secundum Skaldæ expositionem istam
odam Kormakus Haconi, Comiti Hladensi,
Sigurdi filio dedicasse videtur. Haraldus
(Rex), in ea nominatus, aut fuit celeber-
rimus ille Pulchricomus (primus Norvegiæ

FRAGMENTA CARMINUM.

273

monarcha), revera Sigurdi, ipsius comitis vel
satrapæ, insignis fautor, aut Haraldus Gra-
feldus, qvi brevi tantum temporis spatio se
erga illum benevolum gessit. Si de Grafeldo
hic sermo est, odam hancce anno 963 vel
964 compositam esse censemus.

Fragmentum VI.

(l. c. pag. 174).

Ad denominationes poëseos.

T e x t u s.

Hróð 1) geri ek of mavg. mæran
meirr Sigröðar 2) fleira
hapt sænis 3) galt ek hænum
heið sitr Þórr í reiðu 4).

Lectiones variantes.

1) Sic Cod. Reg. — Hróður (ut alioqvin
magis usitate) *Worm*.

2) Sigurðr [Sigurðar] Upsal. Hákonar C.

3) sænis Upsal. B. fönis *Worm*. sæmis C.

4) reiðum Reg.

Metaphrasis prosaica.

Ek gjöri meirr fleira hróðr of mæran
Sigröða rmavg. Honum galt ek sænis hapt.
Þórr sitr í heið-reiðu.

(18)

274

FRAGMENTA CARMINUM.

Versio.

Carmen porro prolixius de claro Sigurdi
filio pango. Ipsi poëma dicavi. Thor (Deus)
in ætherea (coelesti) rheda sedet.

Notæ.

Sigröðr idem nomen est ac Sigurðr (ce-
lebris ille Hladarum comes); ejus filius Ha-
con, potens sive dives (hinn ríki) vulgo dic-
tus; qvi sic his celebratur. At si retinenda
lectio: mavgr Hákonar (Haconis filius) de
patre revera sermo foret.

Sœni vel Sæni vox certe inusitata et ob-
scura; opinamur autem eam (eodem modo ac
læna a lón) derivandam a tw Són, vas unum,
inter plura, qvæ poeseos mulsum continuisse
feruntur (sonum forsitan allegorice denotans)
— et sic ipsam poësin significare; tunc sænis
hapt poeseos vinculum sive funis, i. e. oda,
poëma, ut mærðar þatr etc. nostratium;
cfr. Latinorum carmen, carminare
p. p.).

Heið-reið, ætherea sive coelestis rheda,
hic vocatur Thori fulminatoris vehiculum.
Versiculus iste pro intercalari habendus esse
videlur; verisimiliter ob eam causam, qvod
oda ipsa in majore qvodam Thori festo pri-
mum fuerit solenniter recitata.

FRAGMENTA CARMINUM.

275

Fragmentum VII.

(I. c. pag. 320-321).

Epentheoseos exemplum.

T extus.

Þvíat mál-vinu minnar
mildr Þorketill ¹) vildi ²).

Lectiones variantes.

1) Sic recte Wormianus; at transscripta, qvi-
bus Raskius Holmiæ usus est, mendose:
Þortekill, qvod ipse rite correxit.

2) Vildir (voluisti).

Metaphrasis prosaica.

Því at mildr Þorketill vildi málvinu
minnar....

Versio.

Nam clemens Thorketillus voluit amicæ
mecum sermocinantis....

Notæ.

Addit ipsius grammatico-prosodici trac-
tatus auctor: Hèr er Þorketill settr fyri
Þorkell ok aukit tveim stöfum nafnit, en
einni samstöfu til þess at kveðandi haldiz.
I. e. "Hic Þorketill ponitur pro Þorkell, et
hoc modo nomen istud duabus literis adauc-

(18*)

276

FRAGMENTA CARMINUM.

tum, seu una syllabā, ut scilicet mensura
metri observetur.” Nihilominus prior illa no-
minis forma posteriore et jam qvoqve Islan-
dis usitatā (qvorum multi Porkell nominari so-
lent) fuit longe correctior et antiquior. Pór-
ketill rite vertendum: lebes Thori (sacriſ-
cialis vel sanctus), Cimbrorum illum, qvon-
dam celeberrimum, in mentem revocans, at
contractum Porkell (unde Danorum et Nor-
vegorum recentius Thorkel, Torkel, Terkel)
nullam admittit significativam sententiam vel
explicationem. Kormakum præterea, in aliā
cantilena, præsenti ejus vitæ insertā, Stein-
gerdam vocare cernimus Porketils dóttur ɔ:
Thorketilli, non Thorkelis, filiam (vid. supra
pag. 170).

Alioqvin hic, sine dubio, Kormako sermo
fuit de Thorkelo Tungense, Steingerdæ patre,
et simul de hac ejus amasiā, qvæ diu, summo
jure, ejus málvina appellari merebat. Cfr.
ipsius biographiæ Cap. III et IV (pag. 8, 32
et alibi).

Continet postremo tractatus ille gramma-
tico-poëticus (Ed. Rask. pag. 321) quadran-
tem ejus Kormaki strophæ, qvæ supra Cap.
XIII pag. 130-132 continetur, at auctor eun-

FRAGMENTA CARMINUM.

277

dem non nostro, sed Bjoernoni cuidam ad-
scribit, his nimirum verbis: "Bietesis (Worm.
Dietesis, e Raskii emendatione Diere-
sis) gjörir tvær samstöfur af einni, sem
Björn kvað:

Nu læt ek at þèr 1) þrióti
Þórröðr vinum ora 2).

Hèr eru tvær samstöfur gjörfar af einni,
Þórðr, til þess at kveðandi haldiz"

1) þar C.

2) Þórrauðr vini orfa C.

ɔ: "Diæresis unam syllabam in duas distrahit,
ut Bjoerno cecinit:

Jam statuo ibi (hic, nunc) deficere

Thorrode! amicis nostram (vel nostros)”...
Hic una syllaba in nomine Pórdr distracta
est in duas, ut mensura metri conservetur.”

Vidimus vitam Kormaki fragmen hocce
revera magis fide reddidisse. Suspicamur cæ-
terum auctorem illum istud, memoriæ lapsu,
adtribuisse Bjoernoni ɔ: Hitdalensium athletæ
vel heroi, cui primum magna erat amicitia
cum Thordo Kolbeinis filio contracta, qvæ
posterius in odium gravissimum transiit; —
at hi versiculi in eo Bjoernonis (adhuc in-
editæ) vitæ exemplare, qvod ad manus ha-
beo, nullibi inveniuntur. Floruit revera Kor-

278 FRAGMENTA CARMINUM.

makus diu ante laudatum Bjoernonem, qvi igitur facile potuit verba, ab illo prolata, mu- tuo suo et Thordi Kolbeinidis commercio ad- aptasse. Alioqvin de hac grammatica diæ- resi idem, ac de priore epenthesi monere li- ceat, cum forma nominis proprii Pórrödr recentiore et contractæ Pórðr longe correc- tior et antiquior fuerit. Denotat illud Pór- rodr virum (bellatorem) qvi Thori gratiá vel robore instructus hostes aut hostiles machina- tiones exstirpare sive vastare posset aut de- beret. E contrario magis usitatum Pórðr (ut multi hodierni ævi Islandi nominantur) omni significatione et sensu est destitutum. Hinc Raskii sententiam de illius tractatus auctore: qvod vetustioris Scandinavorum lingvæ et poë- sëos minus gnarus fuerit, et eapropter a Skaldæ compositore diversus — summam pro- babilitatem acqvirere censemus.

Fragmentum VIII,

e carmine, dicto Sigurdardrápa, descriptum e magna Heimskringlæ Havniensi editione T. I. pag. 140, Saga Hakonar góða o: vita Regis Haconis boni, alias dicti Adalsteinis nutritii, Cap. 19 — et Johannis Olavii Hypnonesien-

FRAGMENTA CARMINUM.

279

sis poëtico commentario, in ejusdem operis T. VI. pag. 24.

Textus.

[Hafit maðr ask nè eski ¹)
afspríng með sèr þingat ²)
fè færanda ³) at færa
fæst ⁴) vèltu ⁵) goð þjassa.
Hverr mani ⁶) vess við ⁷) valdi ⁸)
vægja kind of ⁹) bægja ¹⁰)?
því at fun ¹¹) rögni ¹²) fagnar
feus, vá gramr ¹³) til menja ¹⁴).

Lectiones variantes,
e variis codicibus desumtæ.

1) C. Hafi maðr er eskils D. hafi maðr nè eskils E. eskis.

2) C. D. þángat.

3) E. færandi B. særanda.

4) E. fæz, ceteri fetz. [Cfr. meas notas seqventes. F. M.]

5) B. vetti. C. D. veizlo. E. velltu.

6) A. B. moni C. muni. [Suspicor origi- nitus, pro prosodica nostratium assonan- tia, eodem sensu dictum esse skyldi pro mani. F. M.]

7) B. fyri.

8) C. D. valda.

282

FRAGMENTA CARMINUM.

ejus Bacon. Vice Regis, convivia circa sa-
crificiorum solennia ordinandis, ibi per Thron-
densium provinciam præerat Sigurdus. Erat
veterum more receptum, ut cum sacrificia
erant celebranda, ad templi locum freqven-
tes convenirent cives omnes, ferentes secum
singuli victum et commeatum, qvo per sacri-
ficiorum solennia uterentur, singuli etiam ce-
revisiam, qvæ isto in convivio adhiberetur.
Mactata sunt etiam, hunc in usum, omnis
generis pecora, nec non eqvi. Erat caro, in
communem comessationem, coqvenda. Medio
in templi pavimento ignes ardebant accensi,
super qvos penduli essent lebetes, poculaqve
transmittenda. Convivii structor Princeps po-
cula debebat consecrare, cibumqve, qvi ad sa-
crificia adhibebatur, omnem. Primum Othino
exhauriendum erat poculum, pro victoriâ Regi
impetrandâ, regnique felicitate; post hoc al-
terum Njordi Freyiqve in honorem, pro fe-
lici annonâ atque pace; qvo facto, multis
usu erat receptum, poculum libare, Braga-
full dictum. Præterea pocula exhaurieban-
tur in memoriam defunctorum morte propin-
qvorum, qvi præclari olim nominis fuerant,
dictaqve sunt illa minni. Erat Sigurdus
Jarl vir omnium liberalissimus; fecit sua mu-

FRAGMENTA CARMINUM.

283

nificentia, qvod ore vulgi latissime est cele-
bratum, structum opipare in Hladis, festo
qvodam sacrificiorum, convivium, cujus om-
nes ille solus tulit sumtus; id qvod memorat
Kormakus Oegmundi filius in carmine dicto
Sigurðardrápa.” Hic e maxima parte Schoe-
ningii latinam versionem secutus sum, pau-
cis tantummodo, qvas necessarias duxi, mu-
tationibus adhibitis; omisi ita hæc verba, vo-
cem Bragafull explicantia: “in memoriam
Heroum atque principum, in bello cæsorum,”
cum nullum eorum revera in ipso textu oc-
currat, licet alia, ejusdem sententiæ, in Da-
nica versione legantur. Poculum illud (in
Bragii, poeseos et eloqventiæ Dei honorem)
jolensis festi principali vespere ebibi solebat,
cum convivæ ad idem, manus sacro sive pia-
culari verri imponentes, vota solennia vove-
rent. Conferantur porro de hac re Ýnglinga-
Saga Cap. 40 et Edda antiqvior II, 591, III,
207 (vel Lex. myth. bor. p. 35). Ad vo-
cem minni id notandum qvod originitus ea-
dem fere vox sit ac Græcorum µνηα q. d.
memoriale ɔ: memoriale poculum. Cfr. Dan.
Minde (Mindebæger), Svec. Minne p. p.

Qvoad mentionem Kormaki nostri et ip-
sius carminis Sigurðardrápa, a Snorrone

284 FRAGMENTA CARMINUM.

Sturlæo factam, id animadvertere liceat, qvod hinc optime confirmari videatur conjectura cl. P. E. Mülleri (Saga-Bibliothek I, 144) qvà Kormaki vitam seculo 12mo literis mandatam innuit. Est enim manifeste opere Snorronis antiqvior, cum alioqvin sui herois cum Hladensibus Comitibus conversationem et ejus in illorum laudes compositum poëma, certe non reticuerit. Qvod Kormaki historia in parte boreali Islandiæ scripta sit, pro verisimillimo est habendum, cum e contrario Snorro, in meridionali educatus, inter permulta vetustatis carmina, qvæ Oddæ et alibi collectaverat, in illud qvoqve inciderit, licet ipsi Kormaki biographo ignotum. At tamen proh dotor! hujus illa unica stropha tantummodo nobis est servata. Pro ejusdem illustratione hæc seqventia addere liceat:

Sigurdus Comes, a Kormako decantatus, ab eo vocatur afspríngr Þjassa (progenies Thiassii), hac nimirum ratione: Antiqvissimæ septentrionis traditiones (qvamvis partim, ut videtur, a poëtis, proceres fautores adulantibus, flectæ) Regum et principum origines ab Odino (ut Græcorum mythi a Jove) deducere soluerunt. Sic Hladenses Comites, adqvisit magna (ut tandem revera

regid) inter Norvegos potestate, genus suum retulerunt ad Semingum, Odini filium, qvem hunc Deum cum Skadea, (Thiassii filia) a Njordo, priore marito, separata, sed Odino posterius nupta, genuisse ferebant poëtæ (e. gr. celeberrimus Eyvindus Skaldaspiller in carmine Háleygjatal o: Halogicorum principum genealogico recensu). Vid. Ýnglínga-Saga Cap. 9 (Hkr. l. c. I, 13-14, VI, 1). Hos conjuges in Mannheimis (o: humanis vel hominum regionibus) vates iste habitasse dicit; at prologus Eddæ junioris (ipsa certe recentior et minus authenticus) Skadeæ deæ nullam facit mentionem, sed hæc de Odino refert (Ed. Rask. p. 15 prol.): Eptir þat fór hann norðr þar til er sjár tók við honum, sá er þeir hugðu at lægi um öll lönd, ok setti þar son sinn til ríkis, er nú heitir Noregr, ok telja þar Noregs konúngar sínar ættir til hans, ok sva jarlar, ok sva ríkismenn, sva sem segir í Háleygjatali o: "Postea ad septentriones [e Sveciá] propius pergit, donec eum exciperet oceanus, qvem omnes terras cingere putabant; is ibi filio suo, Semingo, regnum destinabat, ubi nunc Norvegia vocatur. Ab hoc Semingo genus suum numerant Reges Norvegici, ut et Comites ac alii

FRAGMENTA CARMINUM. 285

286

FRAGMENTA CARMINUM.

Magnates, qvod etiam in Halogianorum re-
censu monstratur.” At nihilo minus utraqve
Edda illud Skadeæ cum Odino matrimonium
et talem Norvegiæ principum ex eodem pro-
generdtionem penitus ignorat, unde dictam
traditionem antiqvissimæ nostratium mytholo-
giæ vix propriam fuisse credimus. Cfr. porro
Lex. myth. bor. p. 426-27 (Edd. ant. III,
698-99); at de Thiassii a Diis patrata de-
ceptione. p. 199 (III, 471).

Suspicamur alioquin primæ voculæ illius
strophæ versus quarti unam literam corrup-
tione qvadam ita immutatam evassisse, qvod
fast pro fæst (vel fæz) poetæ ipsi olim so-
nuerit. Sic certe

fast veltu [væltu] góð Þjassa
assonantiæ poeticæ regulis melius conveniret
qvam fæst. Tunc hic eveniret dimidiæ ac
prioris strophæ partis prosaicus ordo: Hafit
etc. (ut supra) at færa fè-færanda; fast etc.;
at sensus hicce: Non opus est etc. ad pe-
cuniæ oblatorem (vel dispensatorem), proge-
niem illam Thiasii, qvem Dii graviter de-
cepere.

Vocem skyldi pro mani in textu veri-
similiter restituendam esse, supra ad varian-
tes lectiones innuimus.

FRAGMENTA CARMINUM.

287

Ve sanctuarium; sacrum ignis numen
p. p. nostro ipsum templum.

Vægja pro veggja hic satis inusitate dic-
tum audimus, at eodem modo veteres poetæ
dicebant tvægja vel tveigja pro tveggja.

Fens-fur, paludis (maris vel abyssi) ig-
nis aurum vatibus audiit; ejus rögni vel do-
minus (freqventius rögnir): princeps liberalis.

308

INDEX VOCUM RARIORUM.

foeminam rogaturus sum, (ɔ: ut connubium mecum ineat v. me nubat), 16. Th. ek bind, vincio.

Bannmunnr, os prohibens v. prohibitum, qvod tangere non licet, 106. Th. at banna interdicere et munnr os; altera lectio ban-munnr os letale, ex bani mors et munnr, os v. munni os securis, qvasi os mortis v. mortiferum, dici potest de ore securis letale vulnus efficiente, ut soμα μαχαιρας Luc. 21; cfr. notam p. 109.

Bára, unda maris, fluctus; appellatio foeminæ semi-plena, p. 212, ubi aliqvid subintelligendum; cfr. notam p. 213.

Barði, clypeus; barða securis, et a tali gestamine de-nominatio viri sumta est, 112.

Bavðgyls forte bjóðr gulls, auri dator v. aurum offerens, præbens o: Kormakus, v. bjóðr glyss per metathes. qvod eodem redit, 190. Th.bauð imperfect. ex v. at bjóða offerre, præbere et gyls v. glyss res speciosæ ad ornatum muliebrem pertinentes. [Bavðgils verbotenus (idem ac bavðgisl) verti posset: aut a) pugnæ radius, aut etiam b) bellicus obses, F. M.]

Bauglestir, annulorum fractor v. dissector, appellatio viri poetica, 52. Th. baugr, annulus et (at) lesta frangere.

Baugsæm, annulis ornata; baugsæm lind mulier annulis decorata, 16. Th. baugr annulus et sæmr, decorus, honestus; qvod iterum ab v. at sæma decorare, ornare, honorare.

Beðjar genit. sing. a nom. beðr m. g. lectus, 24.

Beiðendr, expetitores, rogatores; broddahríðar beiðendr,

INDEX VOCUM RARIORUM.

309

prælii v. pugnæ expetitores, 114. brynjuhríðar beiðendr, idem, 128. Th. at beiðast v. at beiða rogare, postulare.

Beiðir, qvi rogat v. exspectat; benhlunns beiðir, qvi gladium vel ictum exspectat, o: taurus immolandus, 218. brynju beiðir, vir loricatus, 152. eod. Th.

Beiði-Rindr, foemina expetenda v. foemina cujus nup-tias viri ambiunt, 18. Th. at beiða v. beiðast et Rindr qvod vide.

Beima, gen. pl. ex beimar, viri, milites, 174.

Beini, m. g. id qvod promitur, ministratio cibi et potus, tum etiam qvicqvid hospiti officii præstatur, 30. 182. Th. ek beini a) rectum facio; b) expedio, promoveo, adjuvo.

*Beitihúnn navalis apex vel petasus, 259, 262. Cfr. Breytihúnn.

Belgr, folliculus, 116. Th. at belgja, inflare.

Bengiði, forsan avis sangvibiba, appellatio gladii, 150. 152. Th. Ben vulnus (recentioribus vibex) et giði aviculæ cujusdam appellatio; simile est gjóðr, milvus.

Benhlunnr, gladius, 118. Th. ben, vulnus et hlunnr, phalanga.

Benjadögg, vulnerum pluvia (sangvis), 250. Th. voces notæ ben et dögg.

Benjalinn, gladius, 154. Th. ben et linn v. linnr, ser-pens.

Benskári, avis vulnerum rimatrix, 153. Th. ben et ek sker, seco.

Bjarnólpumaðr, vir clamyde, e pelle ursina confecta,

316 INDEX VOCUM RARIORUM.

Firmattu ne mireris ex v. at firna v. firnast; mig firnar
miror, ita firn res miræ; cfr. p. 104. 105.

Fjarðarkellir, navis appellatio; Th. fjörðr sinus, reces-
sus maris et kellir galea v. kyllir navigium, 168.

Fjarðarleg vi vocis sinus situs; Th. fjörðr et leg q. ab
v. ek ligg, pono; de alt. lect. fjarðar leggs v. logs;
cfr. p. 185.

Fjöll, montes, poet. vela navis cacuminum instar altius
eminentia; hrímfaldin fjöll, vela pruina obducta
166-68.

Fjör, vita, vigor, animus alacris; fjörs órækinn dici-
tur vir qvi vitam suam non curat, v. qvi vitæ suæ
prodigus est, 47. hinc fjörvi pro fjöri abl. nema
fjörvi mik véli ni vita me privent, 200.

Flóka gen. pl. ex flóki lana condensata, perplexa;
hrókr saurugra flóka longurio immundarum lanarum,
conviciolum, 37.

Fólksýrar G. P. derivare vult v. ex fólk populus λαος
et sýra pro svíra gen. pl. ex svíri, cervix; fólksýrar-
skerðendr itaqve cervicum i. e. virorum imminuato-
res, 128; v. ex fólk et seira gen. seyrar pro seyru
status sordidus, et tum denotat fólksýrarskerðendr
viri famis publicæ depulsores, cfr. p. 128-129.

Fordæða, venefica, Saga; Th. for præp. negat. v. pri-
vat. et dáð virtus = virtute carens, virtutis expers;
hinc fordæðuskapr veneficium, 214.

Forzmann v. forzmaðr, vir præcipitans, furens; Th. fors æstus animi, et maðr, 80.

Frami, honor, gloria; Th. ek frem, promoveo, 220.
unit pro framt neutr. ex framr firmus, firmiter, 106.

INDEX VOCUM RARIORUM.

317

Fráttut pro fréttut sec. pers. pl. ind. v. ek frètti, fama
accipio, 128.

Frenjufæðir bubulcus; Th. frenja vacca et fæðir pa-
stor, 36.

Fress, Ursus ab (ek) frísa ore et naribus fremo, 95;
Fress sonr, ita appellatur Bersius, 100.

Frëttinn, curiosus, novarum rerum cupidus, 36.

Freyja nom. propr. Divæ, hinc appellatio foeminæ fre-
quens uno v. altero vocabulo adjecto ut hodda Freyja
annulorum mulier s. mulier annulis ornata, 27; sef-
þeysfreyja mulier herbas odorosas amans v. cultus
studiosa, 31; snyrti-Freyja mulier elegans, pulchra,
72; drafnar dúneyjar-Freyja circumscr. poet. mulie-
ris, 182; horn þeyjar-Freyja mulier cerevisiam pro-
mens v. exhibens, 185.

Freyr appell. viri, ut fjörnis freyr, 104; myrðifreyr,
122.

Frið, una e novem Mengladæ nymphis, appell. foem., 17.

Fylla a. v. ek fylli impleo, augeo; at fylla fè pecu-
niam augere, 190. hinc full plenitudo, poculum vini
plenum, metaph. carmen.

Fýr (πωρ) ignis; unn-fýr undarum ignis, aurum, 33.

Galdr, veneficium, poet. prælium; Gauts galdr Odini ve-
neficium, pugna, 106.

Garpr vir fortis et strenuus, 2. 78. 134; hinc garp-
skapr strenuitas, 142.

Gátt ostium, 106. gátthlið porta aperta; glymranar gátt-
hlið de janua portæ strepitum edente, 106. Gauts
gátt Odini aula, ut pars pro toto, 238.

Gauti, Odini nomen, 70. 238. hinc gautar viri, 156.