folium

CXXIX

Suppositorum de radice panis porcini mirabili litera aperit emorroydas ut hebeme c dicit in cæpitulo proprio. Idè dicit rafis qu per totâ nocte3 teneat donec sanguis epeat.

## Et si quis emorroidaſ

habuerit multum et vehementer calidas et mul
tum tumidas tumore apoftemoſo; cum dolore
pulsatuo vheementiffimo succedendo ad que-
relam statim dictam necessarie tançp ad munorez
lapſum pzeimſis quibufdaın remediſe iam po-
fitis ſuper illa pulſatione et inflatione dolozofa-
aliquali fiat emplaſtrum istud. R. flozum camo
mille, flozum meliloti. an. m. vnum. ſeminis lini.
ſeminis ſenugreci. ſeminis malueuſi conquaſ
ſatozum. an. in. ſ. decoquantur vsq. ad consum-
ptuem et piftentur, et addatur vitellum vnus
oui affati. croci. z. vnam. opij. z. vnam. conspergā-
tur et diffoluantur cum o'eo camomille. et fiat em
plaſtrum cujus vna pars ano applicetur ſero et
alia mane. Tel fiat istud quod eſt maxime dolo-
ris ſedatiuom. R. cepe album elixaturn, optime
teratur et cum butyro cocto vaccino miſcentur et
molle fiat et tepidum per modum emplaſtri ano
apoftemoato ſuperponatur, nam dolozem ſedat
vehementer.

## Et si quis emorroidaſ

eminentes in círculo ani habuerit affigenæ
tes patientem cum dolore ſedendo [t] equima-
do p[ro]pter ſu duriciem maxime vericales. con-
ſequenter ſuales. quia magis dure et aspere. mo-
rales autem minus quia magis molles. In istis
emorroydibus ſeu excreſcentijs duros in círculo
ami poſſumus intendere dupliciter. Ano modo
ad remediandum illam duriciem dolozofam cuz
mollitiujs. Alio modo ad curam perfectam. qua
tales excreſcentie auferentur vt equalis ſemane
at ſuperſcicies am. Aerucales et ſuales quia ma-
gis dure poſſunt remolliri ibyeme cum ſolo olo-
vioL Tel sic R. medulle vituli. vel de offiſi vacce
3. duas. butyri ſi ne ſale. 3. vnam. muſcillaginis ſe
mmis malueuſi et ſeminis ſenugreci. an. 2. tres
olei violacei ſi eſtas fuerit vel amigdalarum dul
cium ſi hyems fuerit quart. vnun. cere modicuz
fiat vnguentum liquidum. imungantur in moza-
libus quia magis molles aliter agimus quia ap-
plicamus exccatiuua ſine mo[zi]catione. R. foli-
ozum tapſi barbati et plantaginis exccatozum et
pulueri zatozum. ana. 3. duas, olei roſacei in eſta-

te vel olei camomille i hyeme. 3. quattuor, cerufe
lore. 3. tres. cere modicum fiat vnguentum liqui
dum. ſuperponatur cum panno raro lineo vel cuz
modico bombacis. Tel auſerantur q[ui] ligentur
in radice cum filo de ſerico vel de pilo et stringan
tur moderate q[ui] poſſint tollerare abſq. dolore ſ
ui brieuter abſcindentur. Aliqui faciunt cum ra
ſorio vel cauterio.

## Et si quis emorroidaſ

epterius eminentes ſuperecaſfactas ratione tem
poris vel labors inſuſieti peditando vel alias:
t er hoc dolozofas habuerit. abluatur cuz aqua
decoctioſis ſeminis cucurbite. vel cucumeris:
vel melonum vel foliozum lactuce vel foliozum
poſtulace. vel foliozum plantaginis. Tel unm-
gatur cum oleo violaceo et albumine bene ſimul
agitatis. vel cum vnguento populeon recenti ſa-
tis. Tel fiat ſibi istud vnguentum. R. olei vie la
cci quart. vnun. muſcillaginis ſeminis p[er]ſij. 3.
duas. incorpo[er]centur ſimul per modum vnguen-
ti. Tel fiat istud. R. olei violacei. 3. tres. cerufe
lore. 3. vi. cere albe quod ſuſſicit. ſiat vnguenti cù
quo fiat inunctio.

## Et si quis emorroidaſ

eminentes habuerit dolozofas in egerendo et
emittendo egestiones duras dumta[rat] ex oppreſ-
sione illarum in exitu. p[ro]pter quod dolent et af-
ſtigunt et cruciatum magnum in círculo ani ge-
nerant. Precauendum eſt ne feces indurentur
vtendo cibis mollitiujs: vt ſp[ar]nghijs cum bo-
raginibus et ſolijs maluarum et b[ro]dijs simp[li]
cibus pa[n]nis bullitis vel receſtibus vel ficubus
bullitis vel alijſe in principio p[ra]ndij. et per in-
terualla capere. 3. vnam. medulle caſſieſtule
cum b[ro]dio simplici carium. vel cum decoctio-
ne caricarim et vuarum albarum. In actu vero
aſcellandi mungatur anus cum oleoviolaceo te
pido. Tel anus cau[th]a p[la]ſinetur cum aqua tepi-
da decoctioſis foliozum malue bis[ma]lue cù pa-
n[]o lineo ibidem ſubmerſo infra anum intromit
tendo quantu[] poterit intromitti.

## Et ſuper hoc nota q[ui]

patientes emorroydas debent abſtinere a cibis
fangunem groſſum generantibus. vt ſunt len-
tes caro vaccina caro ſalita fabe caſcus. T et
debent vitare ea que adurunt fangunem. vt
ſunt ſpecies fortes. cibi calidi, allia, cepe. mo-

q[ui]mij

ſtardam et ſundiæ. verba ſunt ralis in ſuis diuſi
onibus et in ſuo continente.

Aunc ad curam ragadiaruz
veniamus
vnde ragadie communiter ſunt ſamioſe poſt paus
lulum. propter ſoſdicies ibidem currentes. Sed
iſte ſiſſure ſeu ragadie in ano vel in matrice in
terdum ſunt cum caloſe: quia a materia acuta
ibidem ſluſa quod eſt vt plurimum. Aliquando
ſunt ſine caloſe. quia ſunt a mala compleſione
ſicca cum materia in capite intestin. mungatur
ragadia cum caloſe ſic. K. medulle vaccine. z. i.
t. f. ceruſe lote. z. vnam. olei roſacei. z. quattuor
cere modicum. ſiar vnguentum liquidum. appli
cetur cum bombace ter vel quater in die et nocte
vel ſuper ſpergatur. hucia lota puſueriſata. v. in
ungatur cum vnguento de ceruſa cuz quo incoz
poreur modicum thucie lote. Si autem ralis ſi
ſura ſit ſine caliditate. K. medulle vaccine tibie
ſtoracis liquide. ani. liquefiant ſimul et ano appli
centur cum modico bombacis et abluantur cuz
vino ſuptico tepido cum modico mellis roſacei
t. ericcentur et poſtea inungatur. Artillem oui
aſſi diſtemperatum cum lacte vaccino yaler.

T. Lapitulum. 2. de exim matricis et ani.

Am anus extra egredi
tur apostemate carens et
ita disponetur q. si im-
pellatur ingreditur: ce-
ruſe balauſtie gallarum aluminis
antimonij: omnium partes ſuma
tur equales et redigantur in pulue
rem: et ſuper anum ex oleo roſeo
calefacto inmectuz puluerizentur
et anis intromittatur et stringatur
quod tamen fieri commenit poſt q.
eger a ſella reuerſus fuerit ne euz
cito ſurgere ad ſellam ſit necesse.
Sum antur etiam galle balauſtie
cupule glandum folia mirti et co-
quantur in aqua donec rubea ſiat
et ſcedat in ea et lauetur er ea. Q.
ſi anis qui apostemos ſus est ingre

di minime potest: eger aquam ca-
lidam frequenter ingrediatur et
in ea ſedeat et vngat anum ex cera
et oleo camomillino aut anetino
donec ingrediatur. Lumque intro-
missus fuerit et his que nomina-
uimus curetur. Aulua præterea ſi
egretta fuerit similiter erit medi-
canda. Eſt tamen necesse vt for-
titer ligetur et vt egra semper ſupi
na iaceat et cora ſupervi eleuer.

Exituani et ma

tricis. quia de eoquum causa et cura de
eritui ani. cavitis longaonis. C. No-
ta q. duole est causa talis erit? longaonis. vna
est apostema in capite ipsius longaonis genera
unam. parra grauata ponderosa pendet et erit
nec potest introduci cum digitis ratione tunno-
ris. J[est]a causa rarissime accidit. Alia causa est re
laratio alioqualis per modum paralisis: lacerto
rum clauderium anum a mala complezione fri
gida et humida cum materia imbibita in dictis
lacertis qui ſeu ſum et motum habent a nervo ve
niente ab vltima ſpondili vt patet quarto de in-
terioib? in caplo octano. talis relatio ſeu pa-
ralis is dictorum lacerto rum est duplex interduz
est modica. q. ano aperto in emittendo feces. q.
aliqualiter relapati non vofflunt claudere anum
ſeu caput longaonis. nifi adiunetur q. caput lo-
gaonis cum digitis intromittatur et lacert? clau
dens circulum ani viatur et sic remanet. q. rela
atio est incipiens firmari et nondum est firma
ſeu firmata nec permaneà. Alia est relapatio ma
gna firmata fortis in qua ſi longaon intromitta
tur cum digitis et circulus ani claudetur cum di-
cto lacerto non potest remanere sic clausus. im-
mo ſtatim relapur et anus aperitur in tantum
q. ſtercus erit aliquando inuoluntarie ſi in dicto
intestino fuerit. J[da] fit cum maiori lapſu ipsoſi
necnon medulle in ſpondilibus vltumis ratione
materie dicte vementis ex ſuru vel ex caſu ſeu p
cuffione in doſo et in partibus ills et tunc ſi ve-
mat ſubito iſte lapſus est incurabilis ſicut para-
lis vemen ſubito ex caſu et percuffione. vt eſt
dictum a rafi in capitulo de paraliſi. J[dem dicit]

folium

CXXX

in dimensionibus suis in caplo proprio. Ista cau-
sa rariſſime accidit non vidi meo tempore.

Eritus matricis sit quâdo ligamêta
eius que sunt de natura ppriòz villozum que o-
tum nec motum non habet a cerebro. 2º de com-
plexionibus in caplo quarto. 3º ab eius creatio-
ue relarant per viam paralisis. vêl ptrahûtur seu
plogantur ab humiditati? mollificantib? eos
et relaxatibus ipos vt pluries còtingit multieri-
bus paraliticatis in aliqua pte corporis ad qu-
humiditates coadiuuat câ extrinſeca pinitua.
vt tenere tibias in aqua frigida tempore frigido
vt faciunt lotrices pannoz que cōmuniter incur-
runt iftum caſum in pina ſenectute. Siliter ſede
re ſuper lapide frigido vel ſuper terra frigida in
eccleſia vel alibi. Ael plangant et relaxantur ab
aliqua cauſa pinitua vt a forni ligatura ſub vn-
bilico et faciente ipam deſcedere aut a caſu forti
vel curu ſu clainoze magno. vêl fortiſſima ſternu
tanone vel perſuſione in partibus illis cum pe-
de vêl aliv. vêl ppter partium inſtium. vêl ppter ob
ſterricem inſeptam extrahendo fetum vêl ſecundi
nam. verba ſunt Auicê. 3º caſi. in caplo pprio. et
matry que cadit a loco pprio quandoque egredi-
tur et cadit extra apparet. aliquado non exit 13
descendat et facit trumboſitatem in collo matric
infra labia vulue. Iſtu caſus cum difficultate re-
parant. Et et cauſis tam dictis mulieres aliqu-
fentur ipſam situatâ in loco basso ultra debitu.
Notum est quę exutus longaonis eis paf-
sio ipius lacertorum il-
torum claudentium anum et est moſbus official
in ſitu p[ro]loco et societate cōcomitans feci mo-
bum in compoſitōne quia in figura. et cōmunem
cōſimilem ſi fiat ex apſostemate vel cōcomitado
ſecum moſbum conſimilem quia malaz comple-
ſionem frigidam et humidam. et talis moſb? est
nocumentum regitие naturālis membri mádan
tis. cōſequenter membi recipiètis. puta diſeſt-
uerit expulſiue. 1º de ingemo in caplo ſecundo. Et
illarum partium in emittido feces et in retinèdo
conſequèter est animate motive partiuz colliga
tarum et aliarum regitiuarum naturalium illa-
rum partium.

Eritus matricis est paſſio
matricis p[ro]
colligátam li tamet[or] eius. et est moſbus offici
alis in ſitu p[ro]loco et societate cōcomitās fecim
moſbum conſimilem quia malam complexione
frigidam et humida[que] talis materia ſunt in p[n

cipio vel poſt. et est nocumentum paſſiue regitие
ue naturālis membri ſi fit ex humiditariibus cur
rentibus ibi. Tel est nocumétum paſſiue intelli-
gendo regitие animate quando vent ab aliqua
de cauſis pinitiuis dictis. Et est paſſio ſeu nocu-
mentū actiue motiue aiate quia p[ro]hibet motum
animatum voluntariu[m] in eundo et cocundo et ſi
milibus. conſequèter est nocumétum aliaru[rum] vir
tutum regitiuarum naturalium et animaliu[m] par-
tum vicinarum.

Iſtis clarificatis cura ho
rum eri-
tus tibi pateſcit. P[ro]aus autem q[ui] in cura horum
pcedas ſcire opor[et] cám talis eritus. 2[ro] cura in
hoc dueriſcatur

Equis ergo eritum am habuerit ex apſostemate in capite longa- onis curetur cura apſostematis flobothomando in principio de vena epatis. conſequèter de ſophe ms domesticis inſungendo in principio cum oleo rosaceo. conſequèter addendo modicum olei ca- momille et embrocádo ſepe et ſepr[um] cum aqua te- pida decoctoms malue vel ſedêdo in cadé et ap- plicando medullam p[er]ams bulliti in aqua cum modico olei rosacei et alia facièdo p[ro] cōueniz in cura apſostematum.

Et ſiquis inſans vel p[er]uerit eritum ami
habuerit ex relapatone mo-
dica lacertorum claudenti[rum] circulum ani. quod
pateſcit q[ui] ano aperto in emittendo feces illi la-
ceru[m] ſunt ita relapati[que] non ſuſi[n]t[em] caput lóga-
onis. imo e[xit] ſitum p[ro]prium: nec poſteſt redire ad
ſitum p[ro]prium niſi cum digitis intromit. a[que] c[ir]
culus am claudatur. quo facto ſic remanz in ſitu
pp[ro]io. q[ui] relapatio illa est modica et nen e[xit] in vêl
tumata ſui malicia. Iſta que dicentur ficri conve
nit. Post[que] p[uer] a ſella reuerſus fuerit ne e[ui]m ci
to ſurgere ad ſellam fit necesse immagatur caput
longaonis cum oleo rosaceo tepido et ſupſperga
tur iſte puluis. R[ex] ceruſe balauiſtaru[m] aluminis an
timonij. an[que] 3. b. fiat puluis ſubtilis de quo ſuy er
ſpergatur facta munictone vt dictum e[xit]. U[er] iſte
fiat de quo ſuperspergat. R[ex] karabæ thuris cum
coztice balauiſtaru[m] antimonij acacie aluminis. an[
que] 3. b. fiat puluis ſubtilis cribellat? cum ſindone &
quo caput longaonis cinapiſet. L[og]conſequèter ſe
deat in aqua calida decoctonis horum. R[ex] galla
rum balauiſtarum cupule glandi[rum] folioz[ui] multe
an[que] m. quatuor. fiat decoctio valde longa in aqua
fabz[or]um. Aliqui addunt modicum vini ſuptici
groſſi, et patiés in ea ſedeat bene calida. C[it]di

q uj

verte ᶜ si talis eritus ani durauerit per multos
annos oportet confortare neruum venientez ab
oltuna spondili cum oleis calidis inungatur er-
go in vtilimis spondilibus cum oleo de caſtozeo
vel cum artingia vulpis. Tel fiat istud. R. fecis
olei de lilio. 3. duas. ſtozacis liquide. 3. f. olei bac-
carum lauri quart. vnui. ſerapini opoponatis. an-
3. duas. artingie vulpis vt anatis. 3. f. artingie po-
ci. 3. tres. cere. modicum. fiat vnguentum liqui-
dum. Tel applicetur istud emplaſtri poſt ablu-
tionem in aqua decoctonis dicte. vel ᶜ poſto-
natur illud balneum. R. emplaſtri ceronei. 3. iiij.
arinomaci. 3. vnam. yſopi humide ſeu ſicci. lane
quod sufficit ad incorpozandum. fiat emplaſtri
oblongum quattuor digitizii in latitudine ᶜ ap-
plicetur ab vltuna spondili ſuperius. Aliqui er
modernis curant eritus ani cum ifto ſolo reme
dio dum furgit a ſella puer fomentant ſibi longa
onem cum aliata forti tepida ᶜ clara. Œſequè
ter finapizant dictam longa onem cum puluere
cornu cerui combuſtiz pede combuſte. addito
modicum thuris cum cortice maſticis. an. 3. f. fi
at puluis ſubtilis. cribellek cum ſindonez appli-
cetur. Et dant ɔ puluere cornu cerui ſubtiliffime
puluerizati. dant quoque ᶜ matre cui modico vini
p. emſiſi remedijs dictis ſuffumigatio thuris
cum cortice ᶜ picis naualis positis ſuper carbo
ne valet ſumiliter.

Et siquis eritus ani habuerit ex rela-
tione magna lacertorum
dlaudent. im circulum ani. quod pateſcit q̣ui ipso
int omniſo statim erit. ino feces exerunt muolun
tarie aliquando ᶜ pedes interdum paraliticitur
in tali lapsu. tunc illi lacerti multu ſunt paraliti-
cati. Et est ſignum q̣u neruus vltine ſpondilis ẹ
paraliticatus. hoc fit a materia frigida ᶜ humida
imbibita in medulla ſpondilium per viam catar
ri vel ex concuffione ſeu caſu. tunc fiat proceſſus
dictus in caplo paralis is ex materia ruente per
viam catarri vel ex concuffione cum emplaſtris
t vnguentis valent ſuminiter illa que statim dicta
ſunt in eritus am antiquato.

Cura eritus matricis fiat cum il-
lis que dicta ſunt in
cura eritus ani et quibufdam alijs. quia cauſe ẹ
ſi ſunt eedem. Paus autem ẹ in cura procedas
inueſtiga cauſam primituam talis eritus vt me
lus et artificialus procedas.

Bialiqua mulier caſuz ma-
buerit q̣ extra appareat:

t durauerit per menſes. fugias comittas deo et
nature. qua incurabilis. verum ſi putrefcat raf
vult in ſuo continente q̣ paſs putrida abſcinda
tur. Tidi mulierem que ultra consilium meum
fecit ſcindi, partem matricis apparentez extra ſu-
it mortua in ſepto die. talia comittas deo et natu-
re. C. Si quindecim vel vigiti dies durauerit du-
tat unge eam cum oleo tepido baccarui lau-
ri vel lilij. et spargatur de aliquo puluere dicto in
eritus ani. Et poſtea cum digitis matrona intro-
mitrat ſuperius et cum pessario duro. quod ſtati
dicetur. q̣ ibidem teneatur conſequenter due ve-
tose magne fine ſcarificatione applicentur. vna
ſupra vmbilicui. alia ſubtus de directo. teneat q̣
libet per paſuam ipſas bis ter reiterando et em-
plaſtra que ſtatim dicentur ſint parata que ſup-
ponantur remotis ventſolis. C. Aduerte tamen
de consilio Rāſis in ſuo continente q̣ talis mu-
lier ſemper ſupina iaceat et core ſuperius eleuen
tur matrice eleuata et introiſſa in ſitu p[ro]ſio. vt
ſuperius est dictum. Et impingendo ad ſuperius
cum vola manus ſoſtiter ligetur cum bendis ſu-
per pectine vt matrit ibi remaneat et emplaſtruz
aplicetur ante p[ess]arium: cum quo eleuetur ſic.
R. asſe fetide. myrre. thuris. albi. maſticis. an. q̣
sufficit. malaxentur cum oleo laurino vel de lilio
incorporando. 3. vnam. ſeminis lauendule ſubtr-
liter puluerizati. baccarum lauri puluerizatozum
3. f. ſiant duo p[ess]aria ſatis dura groſſa et oblon-
ga decem digitorum que cooperantur cum velo
de ſerico: teneat vnui de iftis in matrice vt ma-
trix remaneat in ſuo loco. Emplaſtruz fiat ſic. R.
galbani. 3. vnam et 3. myrre. thuris albi. ana. 3. du
as. terebentine. 3. f. ſeminis lauendule. 3. vnam.
muſci finis. 3. f. inco[po]centur ſimul. fiat empla
strum extensum ſupra alutam in forma rotunda
Dupletur recepta. ſiant duo. vnuiu ponatur ſupra
vmbilicum matrice eleuata. Alind ponatur ſu-
p[ra]a in ſpina d[or]ſi iut[ra] renes. Panni linc[]i cauſi
di perfumati cum myrra et thure applicentur ibi
dem. firmata matrice balneet anch[as] ſuas in vi-
no decoctonis lauendule bis[to]te. baccaruz lau
ri et foliozum eius. et in introitu balnei infundas
tur in illo vino decoctonis myrre. thuris cum cor-
tice maſticis ſubniter puluerizatozum. ana. 3. f.

Bialiqua mulier p[ati]atur
caſuz ma-
tricis inno[ze]m q̣ extra non apparet eadem erit
cura in genere. verum ſufficit q̣ impingatur ad
ſuperius cum manu et ligetur vt dictum est cum

folium

CXXXI

bendis, quia reductio eius non est ita difficilis nec fortis. Ista sufficiant.

In capitulum octogesimunterium, de constrictione menstruorum,

Ro superfluís menstru
is constringendis tro-
cisci de karabe per heb-
domadam vnam sunt
dandi. Qui si non contulerint co-
fectio de scoria detur et fiat minu-
tio ex basilica. Clentofe quoque ad
mammillas apponantur: et in co-
meſtione stipticis vtatur cibis. et
hoc medicamen egra ſibi ſubijci-
at, quod. &. olibani balaustie gal-
larum antimonij acacie aluminis
omnium partes equales. Puluis
horum optime tritozum cum pau-
ca lana ſubijciatur. femur vero et
dorfum ex epithimatibus que in
capitulo de fluxu ventris nomina
imus epithimetur et ſedeat in a-
qua de cucirna. Quod ſi ita no
contulerint ex alio pessario acuto
fiat immuſio et maneat in vulua.

E mestrvis ſuper

fluis constringendis. Quia puationes
per habitus cognoscuntur in erroribus
de anima. Nota quæ mulieres habent fluxum
menstruorum naturalem ex intento nature gene-
ratue que est in membris generatiis earu. pu-
ta in matrice et partibus colligatis. nam matric
naturaliter péti filios p[ro]creare. ſepto de interio
ribus in capitulo penultimo. Et expulſiua vena
rum matricis coadiuta et directa a virtute gene-
ratua dicta et ab orbe. quia opus nature est op-
intelligentie, quia gubernatur ab orbe, tertio de

creticis, propter finem generationis aperit ve-
nas matricis et expellit sanguinei certis tempo-
ribus et peryodis ex intento. Ideo dicit Haliens
ſeito de morbo in capitulo penultimo flutus
sanguinis menſtrui ſemp. est naturalis nifi qua-
titatem excedat ratione virtutis expulſiue natu-
ralis ipsis matricis intendentis ad hoc et ratio
ne sanguinis menſtrui execuntis qui est ſuperflu-
itas naturalis venarum matricis et partum vici
natum dumtaxat ſequin quæ egestio naturalis ſui
per flutus naturalis intelectuorum. Aerum tem
poze quietis menſtrui regitие naturales princi-
palium, p[uta] co[di]sis epatis venarum et arteria-
rum d. ſpergunt humores per membra cauſa nu-
tritionis, et ad matricem cauſa nutritionis et ge-
nerationis, quia necessarium est in generatione
vt poſt actus coitus ſuat ſanguis in cellula ma-
tricis uſſu dei vt fermentetur et dealbetur a ſper-
matibus, quia materna ſpernatu[m] non ſufficit
ad generationem membzorum ſpermaticezum,
vt clari? diceſ in caplo ſequenti.

Ulterius

nota quæ mulieres habent
istum fluxum ſanguinis.
naturalem ſemel in triginta diebus quinque ſer-
ebus v[el] circa in quantitate. H[uius]que ſi mu-
lier temperate complexijs et ſana fuerit. Sive
ro ſanguinea fuerit vel in etate ſanguinis habet
plus. Si flegmatica vel melancolica fuerint hab-
bent minus tribus vel quattuor diebus medijs
fatis forfiter alijs diebus debiliter. Talia no pos-
funt punctualiter ſciri ſufficit ſciantur exrima
tione p[ro]pincua veritati. hec ſufficit medico. Et
habent a decimoquarto anno v[s]c[u] ad quadrag[ue]
ſimum cōmunter vel circa. quandoque tam e[pi]
dunt ſe v[s]c[u] ad quinquageſimū annu. dicit auē-
terio ca[n]. in capitulo p[pi]sio. Idem vult rafis et
tunc ſanatiue ſunt caſſe habiles ad p[ro]ſiſiād[u]
et e[co]tra. p[pter] quod abſciffis m[estr]uis compes-
tit eis magis flobothomia quæ tempore menſtruo
rum, nam materia retena in venis matricis ca-
leſcit per modum aliquatis putrefacto[s]is qua de
cauſa magis virum appetunt et in senectute nu-
bunt. Sic patet recte ſpeculanti in opere quæ m[ec]
ſtruum erit ſuperfluum ſi quantitatem dicta me-
diocrem excedat. vel ſi v[el]tra. vi. dies vel circa in
quantitate notabili ſuat. et erit in[od]inat[u] men-
ſtruum ſi periodum dictum anticipuerit. cum
qua mo[d]dinatic[ne] de poſſibuli eiuſ ſuperflut[s]
concomitatur. que omnia ſunt per rectum ar[is]
tificem co[ring]enda et curſum debi[tu]z et natura

q uin

Iem reducenda. Aduerte sanguis erit ab aliis quo membro, qua vene eius aperiuntur, ut dicit Salve, tertio de mo:bo, in caplo quinto. Et vene matricis aperiuntur dupliciter, aut aperiuntur in menstruo naturali debito, aut aperiuntur in superfluo menstruo. Primo modo aperiuntur a virtute fori naturali expulsiua venaruz matricis directa a virtute generatua matricis et partium colligatarum, et ab orbe qua opus nature est o:pus intelligie qua gubernata ab orbe, tertio de creticis. Hasta talia sunt propter finem genera- tionis et intento nature. Aperitur autem in me: struo superfluo innaturali quattuor de caufis in genere, ut recte colligitur et dictis gal: sertio de mo:bo in caplo penultimo circa principium et sinem capituli. Jdeim habet et dictis rasis in. i.º, alianſons et in duſionib: ſuis, quarum vna se tenet principaliter ex parte virtutis expulſiue venarum totius coſpis. Alia se tenet ex parte ſan: gumis mutati in ſui natura. Alia se tenet ex parte ſubstantievenarù matricis quando mutantur in earum natura ſeu compositone naturali ipſarum. Alia se tenet ex parte ſubſtârie matricis, q: liber harum ſubdiuviditur in ſuas species specia- liffimas, ut statim declarabitur.

### Prima cau.
in genere apertonis in debite venarum matri cas et menstrui superflui est expulsiua venarui to:tius corporis foriter expellens, ſo:diiciem ſagui nis et humorum coruptorum ad venas matricis in cura aliumus diſcrafie vel neutralitatis vel ca:chochi. Tu dices ergo non erit menstruum ſu:perfluum nec in artem constringendum, dato q: fit in quantitate excedenti menstruum natura le exquo fit a virtute expulſiua forni et in cura ali: cumus diſcrafie in cuius curatone multa materia necessario debet expelli. Dicendum ad hoc q: re ſert dicere expulſiuar fortem venarum to:ti corporis et reſert dicere expulſiuar foriter expellés tem. qua expulſiua venarum foriter expellens per venas matricis non debet dici fortis, q: ut tunc expelleret tales humores coruptos per partes ordinatas a natura puta per intestina veſicá po:roſitates in ſudo:em et non expelleret per venas matricis, qua tunc marré effet larrina aliorum membro:orum quod est falso:um, immo est me:nbrù nobile pio conferuatone ſpeciei et non recipit ſu: perfluitates corporis ſin naturam ſed ſcum ve:natum ſuarum et partium vicinarum, ideo dolét dumtarat in anchis in paroxismo menstru. Et hoc fit a natura regitua: ipſus directa a virtute

generatua ipſus ab orbe vt est dictum. S: quâ do malia materia horribilis est in venis de possi: bili quam membra non poſtuerollerare p[ro]ſui malicia, dicit viaticus in caplo, pp:rio incitat cu: violentia expulſiuar venarum corporis ut expel: lat. ideo festinat expellere et expellit, put potest et expellit per venas matricis, q: cum minora labo:re q: ut forfan expulſiua matricis incipit aperire il:las de possibili, et tunc expulſiua venarum mittit et magis aperit et expellit. Etiam ſi talis expulſiua venarum effet bene forris expelleret per par:tes ordinatas per naturas puta per intestina vel alia membra dicta, no ergo debet dici forris lic:z foriter expellat, qua expellit violenta et incitata put potest, nec cura talis est perfecta nec artifici alia vt statim declarabitur, ſic patet tib:ia p[ina] ca: in genere menstrui declarata. Hasta talis cauſa in genere ſubdiuvidit in ſuas species specialiffi:mas que ſunt due q: talis virtus expulſiua venarum corporis foriter expellés menstruum aur ex:pellit c:ui permicie et mo:tere aut ſine permicie et mo:te, p[ro] modo expellit in ſebze putrida in principio vel in augimetro, q: quibus contingit euacuatio forris cretica ante ſigna diſges homis complete il:li mo:ziuntur, tertio de crisi. Secunda species est quando expellit in statu ſebzis vel in neutralita:te vel in cachochiua, tunc expellit ſine permicie et mo:tere quan:que non ſit debita expulſio vt est ſu:perius dictum, p[ro]pter quod concludo q: due ſunt ſpecies talis caule in genere menstrui ſuperflui vna est morialis et pernicioſa, alta et ſalubris vt est bene declaratum recte ſpeculanti.

### Secunda
cauſa apertonis indebite ve:narum matricis et menstrui ſuperflui est ſanguis venarum matricis mutat? in ſui natura. Hasta cauſa ſubdiuvidit in duas ſpe:ctes specialiffimas, aut q: mutatur in quantitate excedentia naturales et ſic dilatat ipſas venas ma:tricis et apenit orificia: ipfarum v[el] mutatur in ſui qualitate naturali, et ſit p[ell]ime qualitatis acut? ultra debitum ex ſe, vel ratione humoris p[ell]imi ſemiputridi in naturalis ratione cuius aperit on: ficia p[ungendo] ipſa, et ſic erit me:stru: ſup[er]flu:uz

### Tertia
cauſa in genere apertiom: indebute venarum matricis et men:strui ſuperflui est mutatio venarum matricis in earum natura, et ita ſubdiuviditur in ſuas speci:es specialiffimas, ſunt tres, qua aut ſunt nimis tenere ſeu molles ratione humiditatis exceden:ts fluctis in matrice, vel ſunt tales a generatone vel ſunt nimis dure propter num:am ſiccitatem.

folii

CXXXII

Telunt subtiler et tenues in earp apone eri pni
tate nutrimentis omnia pitt venire a creatoel vla tpe
6.de morbo in.c penulno in pnº ca¹.nam tenere
nec multu dure nequeat bhi eptendi in receptnoe
sanguis tpe quere mensurit qn de facili ora ipaz
apiant. dato q multu non excedat h videmus in
qbusdam flant quatuorbus et siccis mulai, na de
facili hent mensurii supfluui et iordamatu. vene at
subtiler tenues in earp apone er hoc sitt apium
tur de facili et a ca extertiona frigoret caloeret mo
tu aliquarit excederit, ut dicit B in illo c. vel. Uide
muf multas mulieres multu delicatas q de facili
a ca dicta extrunseca hent mestrui. Et ex cais dictis
hent mestrui ex debili stentia ipaz venar mriq.

## Quarta
causa in gne aptonis indebita venar mestrui supflui est paº matrici in sui subita 3lla ca in gne subdudavit in su as spes q sunt tres: aut sunt ragadie aut vices ra et corisiones aut fuit emorroyde.nam cum ipis apcomitat aptio ipaz venar in capitibus io sunt ca eritus mestrui supfluui et inordinati debilitado stentia ipaz venar matrid. nam a modica cau sa erit sanguis, ut in scubituvinli. Litteres raga die sunt in matrice aki ex se rone aponis sicce in collo matrici, vel ex materia acuta ibide flura. vel ex pru incepto fit extersio colli matrici et soluº fessura vlicera et corisiones sunt ex maº acuta acurrente te cum sanº. Linoroyd ex maº sordida in vens mlº ta delegata ab epate ad venas matrid potissime colli dilatante easyltra debiti faciendo aliis ex crescentias in capitib ear sicut in ano est declar. t. tu. Patet g iibi q quioz sunt caufe in gne me strui supflui. Et decem sunt caufe in specie ipius ad qns no bene aduertit moderni practici

## Notum est
recte speculantur mensurii supflui est paº pn capafr venar matrid ponit. me colli. qu menstrui sunt naturaliter p illas. 6.de inter. in capiº vltis po rissime i penuli, na mi aprent no est mestrui, io IP pnciº est intereðu. Et est p colligatia venit qvenire no doz him jam mestrui in se no est morbus h accens oden crieris mutatis ex q est supfluui et in naturale q de nali alii dices in cº fecundi. deseri pate tis est morbi in receptaclo puta venar matris q sunt receptacla talis sanguis q vutra debitis ut dilatant in capitib ear apcomitado morbi consimile. ex malá hu. vel siccá in ipis vallis si sunt morles edure. si sunt subtiler in apone puta in quti tate debita. Sihi alii apcomitat morbi in recepta culo invenis torius corpori qn minis replec illo sordido. Et est nocumentu p ipo fluru diuer saru

virtutu fim diuer sitatc caufap dictar in gne.nam venies a pina causa in gne est nocumentu pnciº expulsiue venar totius corporis si fiat a causa 2a. in gne. si sanguis peccat fui qritate mui tuc est no cumetu pnciº stetiere venar matrid: q stentua gravat a qto. et meitat venire in malá actione. 6.de inter. in.c. pº. 7.6.de morbo in.c. penulno. Si aŭt sanguis peccet fui qilitate tuc p ipo fluru est novi. erpulsiue venar matrid. q erpulsiua incita t expellere aliquali. ut dicit Baº in loci stati ducens sicut stetua a qto. Si aŭt tale mestrui fuerit, pter pafliones dictas matriq tuc est nocomuè tui principal stetue venar sitt.naz ex illo zavena rui ipaz matric aperiunt, pter qo no pitt stinere sanguine. Et menstrui supfluui est paº regituarum naturali et animali totius corporis offices debili tan ex tali menstruo supflovo.

## Is this clarificatis cura

mestrui supflui tibi patecit. Prius aŭt q in cura pcedas sciret, q siderare optet cám in gnez i spæ talis mestrui supflui quâ est difficile cognoscere quia in hoc cura diuferificatur.

## Bique
mulier g mestrui supfluui habue r ut ex pina caufam gne dicta q er pulsiua venar corporis form erpetill forudidu cor ruptum sanguinis et humor venar totius corporis pyenas matrid. qo patecit quia erit multum fetidu cum maiou pte alterius materie a sanguine nideo est dumezo coloº cum grantate corpori tuc pui q sidera sup tali causa mestrui. puta sup vinture erpulsiua venar totius corpori foriter ex pellere: et cum quadam victèria. An fit in pina spæ q est pnitiosa et mortalis erperpet in pnº vel in augimeto. febris aŭt fit in 2a. q no est p pnitiosa sic puta er perpet in statu febris putridæ vel in neu tralitate decideticæ vel in cachobiº si tali causa fit in pina spæ mozuriti lignis, pnoftiæ, süt donit tendi motus caniº. Diduna sibi dictas et appli centur ventose magne in radice mamilloz. et da sibi caffliak simplicë ut materia diutatur in aliis regulec a naturavt expellaç per partes debutaº et ordinatas a natura q p intesina sunt domestica. Si in secunda specie fuerit, puta in statu sebris, quia in fine status vel in neutralitate vel i cachochiº talem materiæ cum maiou diligëns diuertal euacuando per intesina. ideo applica prius vē tosas magnas vel duo vura in radicibus mamillar quam teneat per paufam ipas renovado. Et da sibi in ortu folio. 3.1. et 5.1. et 5.2. medulle cafficiæ bene inundate in decoctione cauham ruß. vel pul

le vel caricarum pinguïn et vuaruz passarum bîn
molliuz in procesu suphæ temperate non calide
multum facte cum aqua bulliente cù aqua deco-
ctionis camomille satisvalent sibi dando de rifi
de auriculis tostis, de perdicibus si fit subûda da
sibi de iulep ro. vel de ribes. Et quia expulsiua ve
narum incitatur cumviolètia a mala materia cor-
rupra in venis que non seruat formas sanguins
fed humorù diuerſorum corruptorù Atatur sero
tmane uto mellicrat o tepido fine alia mirione.
in quátita e medijvitri. K. enò. scolopédie ca
pilli ve. ſummitatu tupuli ſumiterre ſcabioſe. an.
m. i. mek albi deſpumati quarterium. i. aceni. 3. ß.
ſſiat mellicratu bene clarificatum ad. R. ij. reno
uetur de quattuo in quattuo diebus. Conſequ
reiteretur caſſaſ dicta. vel de dyacatholicon. 3. i.
De 2 filio ypo. 5. ampho. cañ. illo. Mulieri men-
ſtraua fine colore. p.º i oitu ſolis et ſuphæ modica.
t balneum aque tepide in p[ro]cesſu talis meſtrui
ſuperſui. Et ſi venoſa fuerit non dubites eà flo
bothomare. nam floia remouet ſoſidum vena-
rum regulat virtutes naturales eà in actionib
earum.

Et ſi aliqua mulier meſtrûu ſupſtuu er feci
da cà in genere puta ex mutatioſe ſang.
vena[rum] mrid in ſui ſna. Lòſidera i qua ſpecie fit ta
liſ cauſa ſi ſanguis ſit mutatus in ſui ſna in ētì
cel. in eius qualitate: quia cura in ſ diuſificat.
Ch in meſtruo g ſupſkuo rœ nume ētita[rum] ſang.
q2 ſan. abundat invenis matriq dilatâs ei venaſ
t per ſonis aperiés eius orſicia. qd p3:q2 è mker
ſanguinea ſatis corpulèta plect³ et venoſa et est
in[est]ate ſanguinea. q2 circa. rr. vel. rv. annùt me-
ſtrûu est cù rubo[re] fine malo odore. vt pt3 ex rela
tu mulierù affitentnùu. de 2 filio ypo. 5. ampho. cañ.
illo. Mulieri ſi vis meſtrua tè. apponas yetoſas
ſatis magnas in radice màiillar[us] q[ui] ibi teneat:
vloq ſupſkuitates meſtruoſe cſſent. et ſumat d10
miſtillo[rum] de ribes vel citonio[rum] cù aqua ſumach.
t ponat de ſe. ſumach q[ui] carnes decoquan[que] vt
atur fructibus ſkiptid coctan[is] p[er]ris nespul[que] ſuis
ceratis poti¹c acerbis. Et p[ar]m linei ſubtilis in
fundan[que] in aqua tepida diſsolutòis alumin[que] im
penan[que] infra in collo matrid: q[ui] in meſtruo ſuper
ſluo[rum] naturah ille vene aperiutur. 6. de inte. in. c.
penultiº. C K. aluminis rupe. 3. iiij. aque fontis.
R. ß. ſint duo gobelli plen[que] ſiat ebullitiovnica i in
undatione deponatur ab igne t p[ar]m dicti ibid
inromittantur tepidi. Si vis forius restringere
addas aluminis Jamen. 3. ij. C Aduerte t[em]e
q[ui] ultra debitum non claudas illas venas. q[ui] per

deret for[que]n menſtruï. ideo ſufficit p[ar]nos l[í]ne-
os infundere in aqua decoctionis aluminis ru-
pe. Et quia talis mulier flobothometur de vena
cepatis ſatis in bona quátitate bis in anno vii ter
erit melius conſiluï. quia ſuper fluitas ſang. et
humoris debet per rectum artificem corragi ſeu
euacuari. et talis ſuperfluitas ſang. in quato non
poteſt melius corragi q[ui] per flobothomiam. K[ar]
ſis vult. q[ui] talis mulier vtatur tro. de karabæ cuz
aqua ſumach ſero t mane. ſaliqui moderni loco
imperſationis p[ar]no[rum] lineo[rum] inſuſo[rum] in aqua
decoctionis aluminis iam dicte unponut de pul-
uere sequenti cum lana in collo matricis. R. olis
boni thuris cum cortice gallaruz antimonij acæ
cie ana. 3. ij. ſiat puluis ſubtilis de quo imponat
cum pauca lana.

Et ſialqua mulier menſtruï ſuper
ſtuum habuerit ex mu-
tatione ſan. in ſui natura, puta in acuitatem ma-
gnam in ſe q[ui] ſit factus acutus colericus v[er]atio
ne commixtionis multe colere vel flegmatis. q[ui]
p[ate]t ex habitudine colerica muliens. t q[ui] men-
ſtruum ſentitur calidum in ſuo exitu. t non mul-
tum rubicundum rubo[re] saltim obſcuro t eſt ſiti
bunda mulier t ira[que] cibilis t in iuueniute. vel cir
cuſta bene t magis indiget potibus. t ſirupis
dictis ſtatim. Ideo vtatur ſirupo de ribes vii ir
tillozum vel cito mo[rum]. t in prandio locovini cù
vno cocleari facies mediam taceam aque. Noco
ho[rum] ſumat ſero t mane de aqua endiune l[í]po-
tulace vel plantaginis. t vtatur fructibus ſkiptid
frigidis dictis ſtatim t lactucis crudis t coctis
lentibus malis gr[an]natis t aceto[rum] ſumat. 3. i. ß.
boni reubarbari inſusi per noctu in aqua o[de]i t
cuz aqua o[d] quod ſufficit de mane diſsolutatur
fiat potus hoc ſit de conſilio ypo. t Ba. 5º. am-
pho. cañ. illo. Mulieri menſtrua fine colo[re] tè.
Succus arnagloſſe potatus facta residentia nò
habet par dicunt aliqui vel impoſtus c[ui]z p[ar]nis
lineis ibide inſuſis in collo matricis vel ipa arna
gloſſa p[ar]kata ibide posita b[ri]nvz. J[es] faciut radi-
ces acetoſe p[ar]kata ipoſite. P[ar]m inſusi in aq[ui] deco-
ctòis alu[n]is iamen: vt è ſupius d[em] b[ri]nvz. Tel q[
]iponat c[ui] lana de puluere gallar[us] b[ri]n ſubtili. l[í]ſe
K. gallaruz. 3. ij. antimonij acacie coralli ru. an
3. i. ſiat puluis bene ſubtilis potes addere in pul-
uere cap[ho]re. 3. i. ſubn[que] puluerizate acetoſitas ci-
tin ſi p[ote]t[er] ſero t m[ae]c b[ri]vz. S[il]k epithiare epar
t a[ch]as retrot an c[ui] aq[s] fr[is]vbi ſit po[ntio] mag-
aceni b[ri]vz. habeas aqua end[em] vel plantagis c[ui]
4[am] parte aceti t p[ar]m ibidem inſusi paru[que]

Folium

CXXXIII

p[ro]essi applicent[ur] an et retro et sepe innoeatur per
modum epistola[rum], trocisci de karabze et elec[]m d[ur]co
ria ferri posita supr[um] i fluju emor[io], b[us] valent c[um]
aqua funnach.

Et si aliquid mulier mestru[i]n sup[er]fluui h[uius]t ex e[ccia]
c[um]s in gne dicta puta ex mutat[oe] venat[ur]
matrici in natura sua (s)idera in q[ui] specie fit talis
c[um]s si sunt mutate in natura ex sunt m[ut]tus tenere et
molles[que] sicce vt tenuesc subtriles p[er]t p[er]uato[que]
nurrimeti ea[que] q[ui]n in h[us]a cura diu[i]sificatur.

B[ique] mulier & mestru[i]n sup[er]fluui h[uius]t ex e[ccia]
veneit? sunt mutate in i[am]a ea[que] q[ui]n
ninis tenere seu molles[ro]e tenent[ar]a ea[que] acq[ite]
ex sup[er]fluibilitatibus h[uius]tis fluetib[us] ad matric[em] ac
de possibili facit natura ea[que] ad h[us] a g[ina]tiose q[ui]s
a creare o[n]nis humide, r[one]a cui[n]o p[ro]n[it] b[us] ex[ten
di recapi[do] s[anguine]e dato ex multo non excedat
qui] statim aptant[ur], q[ui] patet q[ui] mulier fleg[que] h[uius]
officii ad h[us] q[ui] lotus p[annos] vel vadit nuda pe/
dibus in terra humida, et s[emp] h[uius] humiditates
sup[er]fluas in collo matrici, vt h[abetur] ex relatione
carum, et magis h[abet] menstru[i]n sup[er]fluui tali
tempore humido, puta tempore hyemali: s[ic]it et
veniali imponatur cum lana de puluere o[libani]
seu th[ur]is c[um] costice bene subtriles solus, vel c[us]
aliqua portione gallarum, R[os]olibani, i.iii. gallaz
z. i. fiat puluis subtriles, de quo cum modico lane
subf[isciat]ur in collo matricis applicando ventos
fas in radice m[amillar]us licet paru[m] valeant et h[ab]
caufa, veri[m] in aliquo diuer[s]it.
T[he]l addatur
porio ftercoris capar[us] z[us], vel A[que], cum o[libano]
modo similis dicto. T[he]lonchile marine potus[que]
que portantur de h[ys]p[ania] de sancto Jacobo p[
]romipetas si subtilissime puluerizetur et puluis c
lana subf[isciat]ur mului val[et] in ista caufa. T[he]
m[uli]ter si de illo puluere modic[i]n fumat per aliq[i]
dies cum vitello ou[m] vel cum modico vim b[us] ya[
]let in caufa ista T[he]simi kacabre datus in isto
modo vel f[ec]oria ferri fit subtilissime pulueriza[que].
T[he]s[i]r corru[m] cerui vit[i]n et puluerizatu datum il
lo m[or]b[ale]n sulphuris mul[i]tus val[et] in hoc cau
vel stuphare se et recipere fum[i]n per embot[i]n cal
cis viue dum exs[ing]uitur c[um] aqua infra matric[em]
bene val[et], vel recipere fum[i]n lapidi[um] fluentialium
candent[i]n superas per[so] vino albo, s[il]f[i]r v[us] in il[la]
q[ui] venem in collo matricis c[um] talib[us] exf[ic]catur t[pe]
ca[lo]. T[he]s[i]r p[anni] linei infusi in aq[ui] al[i]nis iposs
ti infra collui matrici b[us] val[et], vt ex dictu sup[i]us,
imitre ea[que] ad balnea sulphurea q[ui]lla aq[ui] subitrat
p[er] collui matrici et exf[iccat] illas venas mul[i]tus h[ui]
das tenedo regimem exf[iccat]ini et cal[que], potet vim[i]n

rubc[ui] groſſum, vtatur carnibus toſtis cum ſalſa
mento aliquiter calido.

Et si aliqua mulier menſtru[i]n sup[er]fluui h[abu]
ment q[ui] venе matricis ſunt mutate i[am] ea[que]
natura ad ſiccitatem exſeſſuā q[ui] est ſumme diſ
ſicule cognoscere am[que] ſit ex acuitate ſan[.]matricis
vt est ſupius dicti, vel ſit ex ſiccitate venari: q[ui]
q[ui] no[que] poſſunt bene ex tendi recipi[do] ſanguinez
ſtatim aperi[tur] ex quo h[abet] meſtru[i]n sup[er]fluui
T[he]ſus rariffi[m]e accidit de poſſibili in cori[git]
mulieribus br[um]is macillentis aduſtis h[ar]pille
tis multis q[ui] no[que] ſunt ſitibunde et h[uius] plus in tem
poſtibus ſiccis, et menſtru[i]n eſt nigri[n]o exceden
tis calita[que]talis m[uli]er vtaſt l[acte] ferrato cocto ſo
et m[ae] i[no]b[ate]q[ui]e in q[ui] ſit modic[i]n pul[.]g[ui]mi ara[b].
et d[ia]gaga[q]e, l[ini] puli[za]tati c[um] l[acte] l[ui] c[ui] b[z]odio
carnui, vtaſt vino ſum[que] b[us] l[ip]hato et balneo aq[ui]
pide t[ep]ato, et t[pe] q[etis] inſug[at] collui m[ui]d[ab] in
tra c[um] medullavituli l[ui] c[ui] dyaltea ſola, vel addita
z[us], aut A[que], p[te] medulla[que] vituli. T[he] final[er] teneat
regimem h[ue]ctatu[n]i iteriis et exteri[que] q[etis] me
ſtrui maſume. Et teneat gláde[s] t[pe] meſtru[i]n et t[ec]
p[ore] ex q[etis] de albumine ouo[que] c[um] ſupp[is] faci
q[ui] glutinat et h[ue]ctát venas i[collo] m[ericis] potes
addere modic[i]ni ol[i]roſ[que] t[mi]m[ie] applicádo[vo]tós
fas i[radicib]us mámiſſa[q]e, et ibi teneat q[ui] t[poter]i
q[ui] diuert[edo] in aliq[i] retmét dicti[m] menſtru[i].

Et si aliqua m[uli]er menſtru[i]n sup[er]fluui h[abue]
rit: q[ui] venе e[i] matrici ſunt mutate i[bo]ſub
ſtantia v[tra] natura q[ui] facte ſunt subtriles tenues
ex p[utate] nutrimeti a[ generat[oe] vel a t[pe], q[ui] p[er]
qua talis mulier eſt macillenta rare conte[n]ture
et debilis, que t[pe] q[etis] a caufa debili extrinſeca
puta a modico motu et frigo[ze], vel calo[ze], vel ira
diffuſuentibus ſanguinem menſtru[i]os in i[i]p[is]
venis contenti[m] h[abet] t[alem] flui[us], q[ui] ſic t[enu]
es et subtriles non poſſunt bene ex[ter]edi ex tali ſan
guine multiplicato in eis ex diſſolutione v[.]alia[s]
in i[i]p[is] q[ui] ſtatim aptantur. Difficile eſt talem la
p[ſuz] nature coz rigere t[uc] nutriatur c[um] l[acte] ca[p]
no[ui]no vel vaccino, ferrato vel bullito et rega[t]
regimine resumptui in cibo et potu balncando
ante[c]enam. et in collo matricis intromittant p[à]
ni linei deliciam et t[epidi] infusi in aqua diſſolut[i]ni
et ebullitionis aluminis rupe. H[us]b[iff]oſſuaf[que] in dua
bus lib[us] aque fab[or]um ſuper carbones et ibi
dem infundatur illi p[anni] et t[epidi] intromittant.
T[he]duerte tamen q[ui] moderate imponas, q[ui] poſ
ſes int[i]m[]claudere illa[ve]nas ex e[]toto ceſſarent
menſtrua, t[pe] me[n]o non vid[ui] menſtru[i]n ex tali cau
ſa[m]i in tribus aut quattu[m] mulieribus,

Et si aliqua mulier menstruï supfluï habuerit et qua causa in gîne puta ex passiomb' ma trid. siderandù est prius anteç viteri' pcedas. quâ passione in specie patik si patik ragadias. vl' vulcera vel emoroyd. quia cura in b diuîsifica.

Biergo

mulier meſtruï ſupfluï huit.

ex eo qz hz ragadias in mîſce qd p3 er dolozë ibide poti"ie in fluru illor i ocaſ bitu virili qæ patik rœ ptus inepti. vl'al RATONE ma' acute ibide flure curet, put dz in cura ragad ani.qz cura è cae.ná si calor pûctio ibi fuerit ce ron de cerusa hivz applicat. Si calor ibide nò fuerit applicet vng"" factu ex adipe anatis et me dulla oſſiavaccino cera et olo"R. arûgic anaq. z.i. et. b.stozad hâde. z. b. medulle vaccine. z. i. et. b. oli yrini vel lih. z. ij. cere quod ſufficit k vng"liqdu" Et si aliqua mulier menſtruï ſuprkuum hâberuit eruvcleribus putridis invulua. quod patet ex exeuïn'ib' ſeudis cù dol'talia o7nitta cyrurgico tîn p[icit cp utiak de plûere isto modo melior p[ij cido l'cù lana. R. aloes cicotrini. z. b. mirre ſan. dz.a. sarcoſolle olibat thuri cù correc. an. z. b. k. pul uis ſubtilis. Sſinak melius est cp o7nitta cirurgi c[ui habent tractare tales curas viles.

Et si aliqua mulier menſtruï ſupfluï huit, ex emoroyd in labijs vulue. qd p3 ex crescentijs ibide et ex fluru talis ſang. nò tenct pye dû recti ymo tardat p meſes poſteavenit in q[uitaxe excedent] flat ſibi ſicut dictu est in cura emoroyd ani kuentium voltra debitum. Et hec ſufficiant.

CLapitulum. DA"m, de prouocatione meſtruoz

Am exreſtentione menſtruorum magna ſequiſ paſſio trocisci ûmirra dê tur Trocisci de mirra R

mirre. 3. iiij. lupinorum optime tri torum. 3. v. foliorum ruhe menta stri pulegii cimini rubee de qua ti gik asse ſerapini oppoponacis an[ni] omnin ana. 3. ii. informentur trocisci ponderantes. 3. iiij. ex quibus detur vius in die cuz aqua in qua ſemen iumperi coctum fuerit. hoc nàq medicamê adeovechemê exi fit in prouocâdis menſtruïs et vt

etiaz fetum executiat si qua eo ſepe vtatur. Antoſe quoq sub cura tura poplicis ſunt ponande et krobothomia ex sophena facienda e istoſtremo quoqventoſe femori ſunt ſuperponende.

Eprouocatione

meſtruoz. Nò cp meſtrua iſunt m[uli]erii p[pe]k fin e[mi]n g[na]toſi avture expulſua ve n[ar]z matrid uita directa' a v[ute g[na]tia matrid et m[è]b[oz] colligatoz ad b. Et uita et directa a regiſtis n[alib]e[ncipali]u m[è]b[oz] poti"ie cordis cereb[iz] e[pa]k vt matrid i[pa] müdeſ a tali ſup fluitate ſanguis ſibi n[li]i. p[pe]k qd ſi tal' retineat v[li]t debiutu nature erit n[oc]m[]pnci ip[ri] expulſue venar ma[tr]d.vt è b[ui] declaratu in exp[oe]c. de mo[sp] ſup ca[sp] penul[ò]. i[pa] aut ſup fluitate meſtruali venar ma[tr] diuſimode t[ui] q[al]p[avi]rile ſe h[zi] r[œ]e ſo[me] i p[li] ſpma mlieb[ze] ſe h[zi] r[œ]e ma[sp] ip[li]. et i[ali]q pot[oe] in r[œ]e ſo[me]. b[di]e ga[mi]l d[sp]matre qd p[bat]. alit in aliq m[è]b[oz] n[af]ilaret ip[ri] m[ri]. n[sh]e c[alſu] put[videm] d[acto]. n[sh]e p[er]e[ri] nihil affilans e[pe]t matris itra[ret] ſubaz fet' c[ui] de factovide[m] q[al] fet] affila[t] m[ri] in ocfis aut n[aso] aut aliq alio m[è]b[oz]. 3[pi]s ſp[matib] e[sp] c[urr]etib[em] in actu g[na]toſis est n[cc]z. i tali g[na]to[d]e c[urſus] ſan. meſtruos[ia] ve m[os] m[ridi]uſſi dei. i[ra] q[al] die[vel] ho[ras] de] ſe[ir] vt tal' ſan. vna c[ui] ſp[matib] fermete[t] e dealbe[t] ceri dieb[em] p[ma] m[è]b[oz] ſp[maticoz] q[al] ſp[mat]a n[fi] ſuſſiceret ad c[et]eſum p[re] ſp[maticoz] p[pter] qd o[clu] de q[al] p[er] ſub a ſem[us] eſt dupler h[ui]du radicale. pu[ta] habitu a [p]ncipijs paternis t[em] maternis. t[ale] h[ui]du è irestaurabile. et e[pi] p[pe] p[prui] p[ab]uli ca lidi inati. et ſim illud dies vite ſunt n[ob] enumerati. vt ip[al]a. N[umer]a[t]i dies t[em]. ſim cp h[oe] dura t[os] ſláme i l[á]pade i. z. oli t[im]n[em] vite n[al]e n[ob] i posit[em]. p[pe]k qd d[ic] Am. p[em]. ca[ni]. ſen. p[em] do[mi] p[er] bus p[re] illa. C[it] y[ru]s iſim[ut]a cp fi nutriu[m] c[er] in k[an]ta adhuc idindu[n]t[mi]are[t]. b[ato] p[ip]oſibl[em] q[al] p[ab]uli p[pe] p[prui] c[al]i mati deſicere[t] p[uta] h[ui]du habitu a ſp[matib] qd n[ò] est reſtaurab[le] b[int]elle[pt] Ba. 2[em]. tegni. ca[ni]. illo. medic vero regio[n]es. y[bi] d[ic]t cp ſper]matica[n] n[ò] p[re] h[ui]ne[ctantur].

Et 20[de] 4. merca

folii

CXXXIII

Taliud est humidī radicale habituī a fang. me
struoſo fluxu in actu g̃natōis p maª meb̃roſ p̃s-
maticoſt statim dictu est. tale ait p. mitritōes re
ſturaſt in cuſ reſtauratōne aliud minus ſumit
q; ſunt mixta vt tu videſ qutte terebētine cō-
miscēſt in emplo reddit ipſ glutiosum tractabſt e-
t extenſible. pter g bonā reſtauratōnez ipſ p̃s-
bona nutritōe aliud ſeruaſt. et p ſiis calor nalis
tvita ſeruaſt et plongaſ bī g cluſum est q me-
ſtruī inſet mulieri naturali a ſtute expulſiuvaves
nau matrid directa vt est dictu pter finē g̃natio
nif. q si no eueniſt erit nocumetu ſeu mala actio
expulſiue venan eius ſiis aliquè moſbū imedia
te.3º. de moſbo caº.3º. t.6.º. de moſbo. c. penultiº
tractando exeūtia reſeta in matrice. C Jſta talis
caufa imediata nocumeni expulſiue venan matri
cis est buſler in gneſt mulitler in ſpè vt recte po-
nit Baº locoſtuno dicto in fine caº. vna e moſbº
ſiſis q; maſa 2º multu fra matrid a tpe vlº a ge-
neratōe.ná 3z expulſiuia memb202 operet p frum
q; p minus calin.6. de moſbo. c. penultiº. no opa
tur p exceſſue fru q; excedes qlitas deſtruit po-
p2ia opatione vtrutis.nam talis fritas ex toto cō-
tradicit apture venan orſiſicæ 2strigêdo. C Alia
ta in gneſt eſ moſbus officialis. et ille e qntupler
in ſpè. vt dicit gaº ibide. Ana eſ turīnes t ſpiti
tudo matrid in eius ſuba tuc expulſuavenan ei?
nó pōt apire orſiſiavenan. p[ut] ſtigit mulieribº
nigris barbar q de cá yó hnt meſtruī de quo ſit
curandú. C Alia cá eſ anguſtia g̃culitas venan-
ruí a ſeneratōe v]a tpe ſuta ex p[inguedic ex apa-
te vel [tozōc eiuſt in p[icipitatōe. C Alia cá eſ
paucitas ſanguis meſtruosi ex dicta ſubtili vel ie-
tuniovel labo]bº magnis v'llogis egritudinibº.
C Alia cá eſ groſſities v[ic]ſoſitas ſanguis opis-
lan]ipas venas t no bìn fluxibilis ita p]ies co-
tingit. C Alia cá eſ qón ſan. huit ad alias portes
vt ed mamillas ed narea ed emoroy. qua ſpecie
moſbi ſituīt ſb declarabī statim in ſequetibº.

Notum est
intelligent[em] meſtruī re
temú è paº p[.]ncaº p moſ
bo deſcriptovenar: matrid potissime orſiſicior ſuó
rum: q; il[] clauiſis retinet q ipſ aptis expellitur
v[n] ſanguis erit a meb[ro] q; veq er apenutq ecós
tra.5.º de moſbo caº.5. Et è talis paº p colligatúa
in ipſis. no vent q]ovenire d3 fin ſam ſuta apn[]
ra orſiſicior venar: a ſanguie murato in q[]tovlº in
q[]li vel virt expulſiuia for[.]t. expellés t apicis ergo
Et è moſbº deſcriptiue lo]ndo interdú ſiſi q[ui è
ibi ma]la 2º fría for[.]t. p[] officialis q[ui] est vt pl[.]in a p[]
ma cá dicta in q[]tiº:q; m[atrix] spilla g[.]ſſa cócomt[us]

tans ſecum morbi in via. q]vene ille no p[.]nt ap[]
riu p[.]p[.]ruritiè t g[.]ſlitie matrid. in 2ª. cá fil[.] è mo[]
bus invia: q] vene ille no p[.]nt dilatan ita ſut coar-
tate in cá dicta. Tertia è mo[ſbº in receptaclo: q[]
inam[.]vtra debitú. in 4ª. cáleft opilano a g[.]ſlovi
ſcoſo in ip[.]s venis. in vlia cá dicta è inanitio ve[]
nar matriq t q; ille vene h[.]nt recipe ſanguinè p[
]p[.]ter finè g[.]natotis: vt eſ sup[.]r dom. io è mo[.]bus
in receptaclo in d[.]ic[.]vis dom ianiunt. v[.]tra debi
tu. t è mo[.]bº rep[.]o[.]ris alia]venar: ad q[.]s kuit r[.]o[.]e
ſubtilita[.] l'mclinatotis p[.]p[.]r disp[.]ones venar in ta
li muliere. ad q[.]d adiuut mala 2º ca]a venar cor[
po[.]s corri[.]pès expulſiuá ſnan[.]è in acto]bº ſuis. q[.]
d3 expellere ad venas matriq t expellit alibi inde
bite in ſe a[.]nt ip[.]m meſtru[.]n retetú est acc[.]ns mo[.]bi
d[.]in exi[.]s clauſum ſeu retetú deberet exire ſe]om
n[.]am. t retineq p[.]p[.]r malá expulſiuávenar matriq
r[.]one alicui? de mo[.]bis dic[.]r, p[.]p[.]r q[.]d tale meſtru[.]
retentú est nocu[.]m] expulſiue ear]venar. n[.]s malá
actuo ſeq[.]r vn[.]s de mo[.]bis dic[.]r ad qua malá actio
n[.]e ſeq[.]ur istud exi[.]s clauſum retentú.ná decla-
ratú est in.3.º. de mo[.]bo in mul[.]d. q[.]p[.]ct io]ſa ſe[
q[.]f mo[.]b[.]u imediate ſic v[.]nba corp[.] immediate ip[.]
ſequu[.]t alia duo g[.]na acci[.]m] ſciens a corpe mura[
]tu. t retentú in corpe, t q[.]litas mutata. p[.]p[.]r q[.]d dic[
]6.º. de mo[.]bo caº. penulnº. q[.]p[.]riens a corpe v[.]l re
tentú in corpe actioni alicui? v[.]trut p[.]tinet b[.]n kma
le. C Mo[.]bi a[.]nt dicti ex q[.]bus vent mala actio
expulſiue ſeu nocu[.]m] digeſtue t expulſiue ma[
]trieq meb[.]ri in q[.]talia fiu[.]nt.nº. de ingeº. c.2.º. Et ta
le meſtru[.]n retetú est paº alia] virtutú regitiuara
n[.]aliu. t aialiu q[.]r illis iſet nocu[.]m] p[.]p[.]r ſo]dudú re
tentum.

H[.]tis clarificat[.]is cura men-
ſtru retenti
tibi pateſcut. P[.]r at] q[.]i cura p[.]cedas ſcire t] 2]ide
rare o[.]cám talis retetòis meſtru in ſpecie: quia
in 2] cura diuſerificatur.

B[.]iqua
m[.]lier meſtru[.]n retetú h[.]uit a ma-
la ap[.]lone fra m[.]rid. q[.]d p[.]z ex rela
t[.]o ip[.]r. q[.]q[.]rit de frio in ptib? h[.]t poti[.]m]e h[.]z in
modica q[.]tiº tpe fro. t hitat. i]o re]matico]t fro
t m[.]lier è hitudis ad h[.]m[.]gat fibi itus t e[.]r p[.]re
illa[.]s fer[.]o mane c[.]balf. amo fi p[.]t h[.]re, v[.]l c[.]u ol[.]o de
lilio v[.]lbaccay lauri. v[.]l c[.]u o[.]l nardio l[.]muſcatelli
no. Et v[.]ta]k magnis tp[.]ib] maiorana basiſicòe at
th[.]emesia ſu]n]tati]b] ſen] coctis c[.]u cannb] t v[.]ta
tur ſe. ſeni]culi ſero t m[.]ae. Et p[.]tinuet stupha]s ſic
cas. vitabit offas t ſedere i terra t] petra. v[.]ta]k ex-
erciti]o for[.]o ſero]t mane a[.]n cabú. ná 1ſtis 2]mu]na]
q[.]bus]dá tp[.]ib] illa mala 2º erit repata matriq t ex

pulsiuvenaz matrid veniet in actum debitū sibi
naturalē. Utaک vino anthosato mirabīl caleſaک
matricēt ſpongie infuse invivo calido decoctoſiſ
ſupradictoſ balneat anchas ſeroz mane pluies
reiterando valde confert in tali diſerſaſ frigida
matrid ita ſtinuando p tpa habebit intentu.

## Et ſi que

mulier menſtruī retentū huit
ex ſpiffitudine et duritie matri
cis:q2: ſic ora venaz nō poſſunt dilatari nec apiri
quod p3:q2: mulier bruna muſcſosa barbata que
nō habuit magna ſunt tpa2 ſi habuit pa2 aut ni
hil.nam piloſitas attesta2 ſup magnā retentōne
menſtruoz.vt in libello d hūana natura.talis ca
ſus eſt male repabilis. ſingas te non poſſe vaca
re.q2: opo2er aliqd dicere balneat achas ſuas ſe
pe in decoctoē malue diſinalue herbe camo.2 ſi
miliun.2 inſugat partes illas cni dyaltea p[re]mit
tendo in modico tpe non poſſet habere intentu3
nec otratum.viuat cum claudic atione ſua.

## Et ſi que

mulier meſtrūi retentum ha
buent ex anguſtia naturali et
galitate ipa2 venaz matrid.qd p3:q2 mulier g̃a2
nōvenoſa subalbida et m[]ica.q2 patiur b a lap[]
su a g̃natōne male poſſet remeduī adh[]iberi quia
materia et instrumentuī deſciuīt in ea veru.in iſt[]uf
duabus cauſis tam dictis confertus ſe decoctoſis
ſauine vel aqua diſtillata ipius cni modico aque
decoctoſis ciceru rub.qua subtiliāt humores.2c
melius penetrabuīt. Sumiſt 2p[]o]ctit cis applicare
ventoſas in radicib'oxa2.2 ſub ſenu ſero2 ma
ne pluies reiterando p octo dies aute eius aduē
tum.2ſi[]r q ante p tres aut quatuor dies qua2 de
beat venire menſtruī aperiatur vna ſophena 2c
ex pat in modica g̃ititate.vt ſang.capiat curſuſ ſu
um.2[]t in crastinu alia ſophena de qualz extraſa
tur vna.3.larga ſufficit.vtatur croco y[]opot cina
momo in iſtis duab'cauſis dictis tain.2 in q[]b[]uſ
dam alijs cauſis dicendu3.vinum album ſubtile
eis competit.adeovtantur eo ante menſtruum et
tempo2 menſtru

## Et ſi

aliqua mulier menſtruī retentū huit
vtra debitū ex gracilitate et coarțatoe
pa2 ven a2 matrid a t[]e]po2e. quod pater: quia eſt
impinguata mulier vel patitur conto2tionē ma2
tricis vel apoſtema in matrice ex q[]bus veue con
ſtringuītur. Raſis dicit in ſuo 2tinente: q[]ui vene
matrid ſunt coarțate a pinguedine matrid q[] illa
que dicta ſunt ſibi p[]ficuīt. melio2 tamen eſt v[]c[]to
ſatio 2c ſcarificano ſuper t[]b[]ia qua2 flōia dicta ſo2
ſophena2.ná p[]pter anguſtia ipa2 venaz non egre
b[]t de ſang.qd optuniu erat. Si a[]u[]t ille vene ſu[]t

coſtricte ex apate matriq curctur a[]pa.2[]t si vene
ſunt 2ſtricte ex conto2toe ipius.q2 eſt in latere in
ungatur latus 2 an2 retro c[]ui dyaltea vel c[]ui me
dulla t[]b[]ia2 vacce.vel q[]ui muſcea2 2fiant illa que
dicentur infra flōie ſophena2 purgatio c[]ui potu
yerapig2e continate ſemel in.15. diebus in q[]tita
te.3.1.2.6. Vel circa diſsolute c[]ui aqua ciceru ru[]b.
vbi ſit liquri.bene valet

## Et ſi

aliq mulier meſtrūi retentū vtra debitū
huit ex paucitate ſang.q2 iecuuaut la2
bo2a2uit magnis labo2ib?2p[]lōgis egritudibus
cu magnis ſudorib? et alijs euacuatōib?2ta2 re-
gunie reſumptiuo lacte ſucco carnivino ſubtili
gel albo balneo aque tepide 2 filibus.

## Et ſi

aliq mulier menſtruī retentūvtra de
bini huit ex groſſine et viſcoſitate ſang.
q[]d eſt vt p[]in.ná tal[]ſan.opilat ora mat q[]ui venaz
nec de ſe 2b[]i fluxibill.2q2 ex p[]ſone2 ſia ca2
ex modoviuèdi i ocio.2 q[]r vtunt fructib? 2 offis
2 alijs re2b? facièribus ad b[]p[]e quod coſt h[]iit do
lores magnos an[]q̃]vemat eis illud p[]ui meſtrūi
quod h[]iit. T[]ales miſcresvant2 dec[]e2 dieb? 2 pluſ
an2 t[]p[]o meſtrui tro. de mirra c[]ui a[]q̃]e ſeu.2m[]pi2 2 qa
ſunt mali ſap[]or d[]e]tur i ſo[]ma pu[]lari an[]i cená. 5.
v[]l.6. de p[]iſi.2 loco ho2 damus p[]iſ[]as de duab[
]ptib?2mi2re.2 3[]a.2 p[]te ſeſite c[]ui d[]A[]a. cinamomi.
[Et] vta2 loco ſi2 p alijs dies de a[]q[]rubee maior.
vel ſauine. qua2 ſauina multu2 ſubtiliāt h[]u2ores y[]o
eſt y[]tuma in attenuatioē ſan. d[]icit r[]a2 i ſuo c[]ot[]i2.
casſialgnea decoctoē ſi2r v3.2 ab[]ſin.1. a[]q̃]cep[]a2t
an[]ſum a[]q̃] decoctoſis meſtaſtri ſulmi2.2 pullegi
b[]i v3 2tinuè p alijs dies ſero2 mane.v[]l.2 meſi
cratu2 de iſtis vbi ſit 3[]a.2p[]viu albi clari. R[]adiq
acho2i ra2 petro. ra2 rubee.maior. an[]i.m.2 f[]auie
calamèu pullegi2 mo[]tani meſtaſtri coſt an[]. m[].
an[]iſo. ab[]ſin.1. re. an[].m.2 f[]caſſieliğnee. 3.2. iterio2a2
cinamomi. 3.2. ſe. dauc.3.2.2i.2h[]i.2.3.2. meſt albi de
ſp[]nari.3.2.2ii.2 f[]mi2 c[]ratu2 c[]ui 3[]a.2 p[]te v[]im albi bene
clarificati ad. H[]i.2v[]l de[]r iſte por? 2a. poſt flōiam
ſophena2 l[]p[]o2 veto2atōnez t[]b[]ia2. R[]e. pullegi2 re
gal.3.2.2i. caſto2ei pulu2i2ati. 3.2. p[]iſt e[]k 2 muſce2tur
ch[]elle c[]ui modic[]ovi2 albi 2 p[]ot?2v[]l e[]ſte ex int[]
t[]o2e r[]a2 i ſuo 2t[]e. R[]o[]lij mo[]ta2 i.m[].i. cinamomi.
3.2. ſe. paſt[]i2 c[]iſueſtris. 3.2. y[]p[]ic[]o. 3.2. mi2re. 3.2.2i.2 k
deco2 in vino al. claro. q[]d ſuffi2c de q[]ui admiraſſe2 de
mane radic laureole l[]c̃]etauree l[]r ubee t[]ictor2 ſup
po[]ſui2 i m[]rice b[]n[]p[]uc cat meſtruī ſuffiniga2 0 i[]s[]
mi2ric[]e p[]eboru2 c[]ui ſumo colloq[]e c[]ui p[]uocat meſtru
um.2[]t iſt[]o2. R[]e. euſo2bi2. 3.2. iv[]o2a2 c[]ui lana iſra ma
tric[]e p[]ho2a d[]ntaxat q[]i v[]io[]leu2. v[]l iſt[]o2 R[]e. pullegi2
regi2 receſſi meſtaſtri re, an[].q[]d ſuffi2c 2q[]ſſe2 2fiant

folium

CXXXV

peſſaria cùvelo de ſerico raro. Jſta pellaria bîn.p
uocat et aq decoctois eo: put facim? paupib?φ
côtinuèt poru ipi? p dies mlto:s, et φ in pceſſu te
neat ſuppoſito dicta. balnearæ áchra:s i aq vino
decoctois arthemesie: et poſtea eplare pectine cù
dæa herba ca: bîn puocat, si b k qbusda dieb? in
introitu lecti, v.p fiat gládes de mira puliizata e
ſucco arthemesie: et applicent: infra mricê. galba
nù ſuppoſtu ſikr puocat. ſikr pot? yera p. diſſolu
te cùvino al. de mane, qbusda dieb? bis i seſtiana
bîn vz in cqi: e. z. yel. z. yel. 6. Jlla q dæa ſunt in
alijs cauſis reſetòis meſtrui bûvalent ſikr in hæc
càideo in oibus puideas. Dukeres mòtipes
dèſes hnp exptovus trifere magne ſine opio q
libet mane i auroza a: meſtrui p. 8. dies. et têpo:
re meſtrui ſumât in cqi: caſtancee cùvino al. et po
tant de illovino.

## Et ſique

mulier meſtruiu reſetùvli: de
bitu huit, q: san. fluit ad ma-
millas no: e alia cura miſvr p: ponat lactato: pui

Et ſique

mler meſtruiu reſetù huit, qa
ſan. fluit ad nares, et huit fluxi:

ſan.p nares plies i anno. ſcia: q i talib? e ſang,
ſubtil'calid? iò vta: ingſſantib? ſaguiezvrt ſpinar
gijs c lactu: leib? vino gſſo bìn liphato t a: nì me
ſtruiu p. 1. dies vta: vctob i cauſt tibijs corio ſi-
ne ſcarificatòe plies i die. Et faciat floiam de ſo
phena a: n p tres dies t i craftinu de alia t e: ch at
valde modicu: ſuffic: 3. i. large de qlb ad habilitatò
ſlu: ſan.p illas ptes. Et fiat aliq ab ex q dæa ſut
in meſtruo reſetò a gſſo. cyſco ſo ſan. Dico bìn ab
etra non nì capit p os aliqd de iam dicr, q: illa
magis ſubtiliarent ſanguine.

## Et ſi que

in hér meſtruiu reſetù huit p
pter, flu, ù ſan.p emor. reſtrige
cmoroyd ab ex cù l'q dæa ſi ſupi? i. c. p. pò. t. p

noca cù pellarijs t alijs dicr ab ex. Sidure tì ne
in cauſis reſentònis decipiarie: q: difficile est div
ſcernere inter cauſas dictas t: c.

CLapin. 85. de kisſuri q fiut i mricè v'vulua

Necurande ſunt ex medi
catione ragadiarum ani
peſſariuz q ex adipe ana
tis y yopo ceroto et me
dulla' cruris ceruini mi:xtis cum ce
ra diſſoluta i oleo de lilio aut nar-
cilino ſubijtia: ſi neq: febris neq:
acuitas affuerit Q d i illud fuerit

cù ca! orer acuitate olz roſen adhü
beat. Lynguèto q: d ceruſa ſili: fi
at peſſarii, ſi at calor fiat vehemè
tior ſua: ſucc: portulace aut lactu-
ce aut muſcillago: et fiat tabla d plü
bo ſilis marmorì i q terut: colozef
hùs i circuitu labiu puu: t pôa: in
ea aliqd d predictis ſuccis et cù pistel
lo plübeo a do ſi rita moueak döec
d plübo mltu d dicto liquori miſce
ak t îpſſet: ſucc: ex quo fiat pessai
riu poſt q olz ro. ei admixtù fuerit
t ſuppoa: t. Hoc.n. medicamè can
cro vulnerato q est in mricè opti-
mù exiftit et alijs ei ſilibus.

Bloſa illius textus. quere in ca. de ragadijs am
CLapitulü. 86. de apostemate matricis.

Sicui apatib: ilis adeſt
calor: et febris floia ex ba-
silica fiat et pati, ex aq or-
dei nutriak: et linia: renes
et femur et ylia et ſume ex epithiate
apat, cali et ifrie: loc qptu: poſible
e. ſivo poſt q febres et acuitas imà
ſerit et qeuerit ex apate aliqd ex iue
ct õib? liqdis curet et mlier i hmoí
liqdis ſedeat döec moſeſat et ma-
turet. Pessarium molliſicàs dura
apata mricis et ſeret dolo: ibi et
faci: et paulati eos qeſcere faciét. Et
adipis anat: me dulle cruris cerui-
nu kvaccini bdellij moll: crocivitelli
oui aſlati feci ol: d ſe. lini fecas ol:
d lilio omnii ana partes equales
diſſoluātur in vino aut rob: et fiat
ex bis pessarium. Est eni: optime
ad ſedandù dolorè et molliſicàdu

duritiem matricis. Patiens præterea sedeat in aqua in qua cocta sint fenugreci et semen lini et camomil la et mellilotum et caulium extremi tates singulatim aut omnia stimul capitulum. 2. 11. de vleribus que sunt in matrice et in vulg.

Am a vulua fluxerit sas
nies spisła aut vir'tenue
si ex propiquo manat lo
co: neq fuerit ibi pfun-
ditas fetida neq putrida sumèda
sunt aloes et mirra et sâguinis dra
conis et sarcocolla atq. olibanu et
loco superponenda donec consoli
detur. Si autez ex loco manuerit
remoto expeslario quod nomina-
uimus in capitulo de sanguine et
sanie fiat plixiua. Si autem quod
fluxerit est fetidum odorem habes
malum expeslario secundo acuto
fiat iniectio poſtq. locus mundi
ſat? fuerit ex aqua et melle iniectis
per instrumentum ante eaz. Dive
ro cuż hoc quod fluit affuerint pù
tio et dolor et apostema duruz qò
tactu discernitur ſumopere cauen
duz est ne ex aliquo acuto medica
mie tangatur: sed fiat iectio ex co
fricatione plumbi quam diximus
aut ex vngucento de ceruſar flobo-
thometur ex basilica. Et custodia
tur ab omnib qui coleram gignut
nigram et ſemibus et ſpeciebus que
pro condimento admiscetur cibis
Tidet in caº de menstruo ſuperfluis in fine ca'.
Capitulum de precipitatione matricis.

Eprecipitatione

matricis. C. nò: φ situs matrìg inſià
lis est triplex. qdá est inferiº pyiá aliç
lis palíſ. de isto et de eiº cá dám ê iº de exim am
et matríc. Aliud è ſuperi', et de isto dicem' m.c.de
ſuffocatòe matrad. Aliud est ad lat'. ná alí vertit
ſe ſuprvnú inguinare et dolét ibid et i cora et ò isto
est píns ſpecuº Aliq addùt alíu malú motùt ſitù
et dicùt φ clógaſ avulua et trahit šrenes. C. Ul
teri' nò. φ p[ćipitaº matriq vocaſ a qibus[ò zotno
matrid. q[ m[keres]viles tâgères collú vulue cù di
gi[ dicùt ipm eſſe to:tu et strictu. vt Ba'. recitat
6. de inter. caº. penulnº. ppter qò ɔcludit ga. ibid
φ tal' zotno matnd ſeu p[ćipitaº est spafin' m[ri]d
q[ è ɛctio advná ptè q[ ei] ligamèta et venè replè
tur. et p[ níns ingſlanſ et pozdòe méſtrun retèti. et
necio abb[ec]uáſ. ppter qò merito tal' p[ćipitaº] ɔ[]
spafinus matrid in q[ z] viniis còiter videmus are
nulas ſeminigrae ex talib sup[]kuntatib[] ſemiadu
ſtus pyiá coruptròis et putrefactòis maº invenis
aſſitètibº. ipi matrici.

Notum est
φ p[ćipitaº] è paº m[ri]q et
est p[] colligáta nonvemt
qò veire dz fm n[am] q[ mecstru] ſufficiës et è mor
bus official[.]q[] i figura q[;]matr ix h[]z malá ſi[gu]
comitáς feci malá opilatòez[;] mor[;]bi i recepta
culo q[;] venet et] v[]lra debi[;]bi replete. Et è nocu[']m
[di]gtie et expulſiue m[ri]d. ii. 6 igeº. c. 2. 2. et è paº ɔ̈e
neratic y[]trui q[;] n[ú]q plificat et alia[;]z a[;]tay[;]z c[ui]
[cl]an[.]ficat. Lura p[ćipitato]r is m[ri]d tr[;]
b[] pateſcit. P[ri] át q[] i cura p[]cedas
iuel[]iga an ſit mağ zotno. q[ò] p[] ex dol. lateri de
ſcedèr ad corá ex doloz e i cubitu virili.ná virga
vir[;]l subitrás obu[;]s illi zotnoni puocat dol' in
mo[ca] p[ćipitato]r ën è tal' dol[;]z ſi ſit et laſe igumali.

Iſtis
clarificat. Lura p[ćipitato]r is m[ri]d tr[;]
b[] pateſcit. P[ri] át q[] i cura p[]cedas
iuel[]iga an ſit mağ zotno. q[ò] p[] ex dol. lateri de
ſcedèr ad corá ex doloz e i cubitu virili.ná virga
vir[;]l subitrás obu[;]s illi zotnoni puocat dol' in
mo[ca] p[ćipitato]r ën è tal' dol[;]z ſi ſit et laſe igumali.

Híqua
m[ri]d p[ćipitato]r magná m[ri]cís
h[ui]nt q[ò] p[] ex dol', later[;]y ſui igui
na[]q ex dol[;]o core q[è] ex dol'. ɔ[c]ubit c[ui]viro. vel fi
modic[;]h[ui]nt c[ui] q[ò] n[ò] è dol[;]i ptib' d[ic]ri n[si] i laſe
q[è] ex eſiſ cáis ſuiſt ſin plus q[è] min' vna erit cura.
puo c[è]k méſtrua c[ui] ſt' q[è] dicta ſunt in ſanguie ſſ
ſoviſcoſo q[è] m[ú]gatur lat' c[ui] agrippa. C[]t ſi viſ
adde m[odi]ciu ſucci pati] acutí ſup cmeres cali
dos. Et vtaſk mellicrato dicto i puocatòe méſtrui
a cauſa dicta. q[è] in fine da. 3.1. benedicte diſſolute
cu[n]vino albo claro detur in matutinis. ſin fi[]de
tur de sophena oppoſita ſin T[]rasim in ſtinente
ná puocando b[ui] méſtrua ſit cura. k encaſiſina. c
decoctióne arthe c[è] d[è] ſup[;]pius i puocatòe méſtrui
q[è] inſu[]ctiones dicte s[è]

Folium

CXXXVI

ET laplim. 28m. de prefatione matricis.

Am mestrua p loqui tē
poris spaciīn retenta fue
rit aut mulier a comiri
one viri diu abstinuerit licu valde
affectauerit et euenerit gravitas et
dolor in inferiori.i.in pectine pte
suminis et senferit qui ali质d furfuz
trahi a pte suminis. Fortasse pos
ifta supueniet ei sincopis et quasi
mortua cadet ppedi q[ui] vir poterit
q[ui] ipfa attrahat acres vel habeat
pulsum et forfan prefocabi et mori
etur et fortasse sanabik: laborioſe
ti hec itaq[us] paſſio illico vt euene-
rit curāda eſt. Cut curatio eſt vt
pedes fortiter fricent et liget et vé
tofa magna ſumini ſupponat. ob-
ſtericis q[ui] precipiaſt in digitu oleu
bene redolente inungat et in circu
itu oris vulpe du est int bene co-
moueat: narib[us] p[rae]terea ɔdiſi iſuſ
flect et circa aures ip[er] voces clama
do p[er]ferant et nihil q[ui] bene redo
lent olfaciat imo bene ſedolentia
et algalia remoueat. Et pecten et
eius ſupiora er eis epithumenk et
naribus malu reddetia odore ap-
plicek vt ſterc[us] et castoreu et sulfur
Cui aŭt ſanitati restituta fuerit ex
hac medicatiōe curet vt egritudo
redeat. Q[ui] si egritudo hec p[er] me
ſtruor euenerit restricitionē ea de
tur q[ui] mestrua puocat. Et in pedi
bus fiat minutio et vétoſe i eis ap-
ponant. Si aŭt p[er] longa viri dil

fuetudine ɔtingat ex quo etias ſe-
pius accidit incipiat viri ſuetudi
nē habere aut obstetrix iteret illī
ſepe q[ui] predixim in omni pauco
tpe aut medicamia q[ui] minuunt ſper
ma denk que p[re]diximus. Et denk
trocisci de mirrha quos in capitu
lo de mestruis puocādis nomia-
minus.

## E suffocatōma

tricis.i.de matrice suffocāte et auſere
te anhelitū p modu opſſionis cozi
alii p[er]q[ui] antiq[ui] dicerit ſuffocatōem matricis
eſſe ablationē anhelit?, vi. de interio[rb]?, c. penul
timo. vii in ſuffocatiōe matricis ip[er] adunata cu-
mulata eleuak[ui] c[ui] clauſura oris inſious ad ſupe
n[or] ultra ſitu ſibi naturalē ſi n[or] vſo[ſ] ad diaſſa[ſ] n[or]
vſo[ſ] ad cpar vt dicebāt antiq[ui] Jo Ba. improbat
annuſs ſup hoc veru in illa aliq[ui] cleuatiōe op[er]
mūtur quāda p[er]tes colligate c[ui] dyafraſ[ſ] p[er]t q[ui]
impedit mor[er] ip[er] dyafraſinānq[ui] eſt neceſſarius
in anhelim. 4. 7. 5. de int[itu] et. Sumit ad ip[er] cleuari
oneq[ui] matia ho[rn]bilis ſp[er]matica corrupta effumat
ad dyafraſina et ad p[er]tes cordiales rōne ho[rn]ri-
litatis et frigiditatis acq[ui]ſitemā et ſi ſit ſpermati-
ca corrupta acetat et in naturā frigidivenem co[mi]
uertik[ui]. vi. de int[itu] c. penultio. p[er]t q[ui] merito op-
[er]p[er]t dyafraſ[ſ] et p[er]tes vicinas: et ſic ceſſante motu
ip[er] anhelit? auſerit et ſunt ſicut mor[ta] videtur:
q[ui] pluries ɔtingit i[pi]s viduis p[er]t ſp[er]ma reten
ti ultra ſolitū magi. Et aliq[ui]n virgini[ba] aman-
tibus quarī natura inuitat ad coiti[rum] raſis in ſuo
[eri]tinete. Notu est q[ui] ſuffocato matricis e p[er]o
matricis principaliter. Conſequenter eſt paſſio
cozi do p[er]ius colligatiā. Et eſt mo[ſb] officialis:
q[ui] in ſitu p[er] loco et p[er] colligatiā comitās ſecum
morbū in receptaculo: q[ui] matia mala in ip[er] ma-
trice effumās ad p[er]tes co[mi]diales vt ad dyafraſ[ſ] et
p[er]tes vicinas ſum[ui] ho[rn]ibilē frin habēs naturā
venem frigidi. ex q[ui] ſequi k[ui] ſincopis et caſus v[er]tu
in co[de]. Et eſt nocumētu[z] digeſtive et e[pr]pulſive
matricis, ni. de inge[mi], c. 2[mi]. Et eſt p[er]o[mi] ſeu nocui[n]
ti actiue vi[ta]l[ui] v[er]tu diſatāns et ɔſtrige[n] cor t[er]
terias p[er]t q[ui] ceſſat p[er]ſus t[er]helit in ea.

## Jitis

clarificari. Lura ſuffocationis m[iri]q
n[or]i pateſſe, p[er] mi[mi] in cura p[er]ce

r

das cōsidera siē corrupta vidua v'l maritata. vel
si è vgo v'religioſa: q; i B cura duerificata. Si q
mler ſuffocatiosz mrid habuerit qd p3:q; ſubis
to pdir ſensu z moru ſine abelitur: z ſic morua re
manet fricēr pedes forz ligēk tubie forzi z dil-
ſeger cù corò z vētose ponak ſine ſcarificatione
i pectine i inguib eleuado eos p modicu ſpa
ciu z ieru ponedō. Et fetida ponak ad nares v'l
aſſa fetida v'l ſum de pluins v'l de ſotularib', et
odo: ifera ponak iſeri v't muſe' cù modico pano
raro i oſicio vulue ſi vgo fuerit. Et ſi corrupta
fuerit ponak ab itra z matrona iuoluat digitos
in oleo d hilio v'l muſcatellino z itromittat infra
vulua agitādo digitos z ad aures ei aliq s voci
feret clamore mag z i ei narib mſufflet: pluſ
incitās ſternutatioſes v'l p[uius cōdifi. l'elki albi,
v'l euco: bi j v'l staphisagrie v'l p[uiis cum canula
plüe v'l papiri. C Trasacto posuimo 2sidera ſup
cá si è ex retentiōe meſtruo: vt qz tales ſolite erat
tpib p[erit b[ui purgarı mō no b[ui purgat ſt cù p
uocēt meſtrua vt è dictu ſupit. vel ſi ſit vidua vel
vgo amabil ſt cíſta viaک dieta fria pauci ſan ge
neratia. z viaک aceto i ſalſameri z balneo aq te-
pide d 2ci9 ga. vi. d ink. c. penultio: q; le balneu
re ſoluit illas matias m[ícales z geitaliu. y° cō
tinctes religioſi z alij no p[nt melius cōſeruari a
dano ex 2tineta illi coit? p[er ex balneo aq tepid
vt vult ga. i. c. vltis. vi. de int. pp[et cám dicta: q; ſic
resolu[nur ille ſup fluitates zc.

CLapin. do 3". de mola.

Alicerib plerumq acci
dit paſſio ex q p[gnátiu
ſp[ónis ſi[utudinè icur
rùt vèternaq crescit et diſcolorate
ſiùt et retinèt meſtrua moru q è i
hac egritudie nè vt mor ikat im
mo qnqz de ſuo mouer loco cù du
riter tagik. Ad vſtimu vo cù agu-
ſtia z dolore fructu carnis i ſorme
ac ſi pareret emittunt pleruq vo
ſolùmò vètòſitas huo[z m[litudo
emittu[ z deide minuï vent z re
mouer accna. P[ost q ergo tps p-
terierit i quo ſci puez debere mo
ueri ſi adcèt trocſa de mirra dan
di ſut z apozima d ſemib z oleu

S keſim adhibědu p[estarii ex tu-
ta z métaſtro z alia p[estaria p[dcà
i caplò de allenatiòe pè ſut imi-
tèda. Boſes q[ɔ] de pillulis fetidis
frequèter tribuède ſunt cum hoc
eh cito euadent.

Emola
mrid. Nota q. mola
mrid è dupl[.]f. car-
nofa z huoza[c]u vètòſitate carnoſa
3: qz caro trùbosa z enomis i m[ri]ce
gn[at] ex ſp[imate] m[li]er cù ſangue méſtruoſo ibi
de ſiuro abſente ſp[imate] viri vt dic Auić. 3°. cau-
z tal[.]rùbōſitas carnoſa crescit p[]eptá nutrib[]oſe
z ſi v[]lra án[]u durauerit c[]oit n[]o curat[]. Laueas g
a mag p[im]ſiſſe. Jnt[.]du i tal[.]rùbōſitate carnoſa
itroduciſt ſo[ra] enomis a[]i q[]ò layci appellát ar
pa qz h[.]3 arpa[]s z roſtru acutu ſic mus. Et d[]r in
ytalia ſra[.]fù l[.]bardo[.]z: q[]i eo[.]z terra m[.]l[.]u g[.]n]antur
c[]a multiplici: q[]le ille m[.]lieres ab[.]u dát in ſp[.]mate p
p[]zio z c[.]oedùt fruct[.]z herbas coctas in patella:
tales m[.]lieres i currentes B h[.]nt mor[.]i inaiatos do-
lo[.]zè vèt[.]ris p[.]p[.]c]n]tio[.]em illi a[]ia[]. Alarè m[.]ola
m[.]rid h[.]uoza[.]k cù vètòſitate modica: n[]a ſeculenta
h[.]uoza[.]k méſtruoſa collig[.]i m[.]riſe p[.]p[.]t debilè ex
pulſiuá io tumeſcit vèt[.]r z i[.]ſat cù q[]da molli[.]e z ru
gitu z vètòſitate groſſa aliq[.]li 2comitátu c[]oit ve-
nut ad y[.]drop. al[.]c: itè de fria. n[.]a e[.]p[.]r p[.]p[.]t vicini
tatè h[.]uec[.]ta v[]lra debutu z p[.]n[.]s iſriuſak eb[]
tádo calo[.]zè ei[.] na[.]kalè cor[.]u p[.]cèdo ei[.]2° n[.]e na[.]kalè
P[rio] nota q[.] m[.]ola m[.]rid è pa[.]m[.]rid z è p[.] collig[.]a
ti[.]a q[]i venit ad ei[.]2[.]cau[.]u q[]ò venire n[.]o d[]z de h[.]uo[
re v[.]l vètòſitate: è pa[.]o official[.]k m[.]d[.]u i numero ſi
ſut caroſa: q[] suppo[.]m[.]n[.]erale è acq[.]fitu m[.]d[.]u i fi[.]
t è nocumèntu regitii n[.]l] digeſtie ex p[.]p[.]liue m[.]t
m[.]eb[.]z]u mádátu: z è pa[.]o g[.]natiem[.]rid ſi ſit i etate
debita z ſenſitie z marie aniate m[.]eb[.]z]u vicin[.]o[.]
clarifica[.]r. Lura mole m[.]rid tibi pa-
t[.]ſeſit. P[.]z[.]z át q[.]i cura p[.]ceedas ſcure
z 2siderare o[.]z qua m[.]ola pat[.]i q[.]i in B cura diu[.]ſi-
fica[.]t. Si q[.]i m[.]lier molaz m[.]rid habuerit q[.]d p[.]z: qa
h[.]z vètre i[.]ſat[.]u m[.]t[.]u z duru c[]u l[.]oga re[.]tetióne mé-
ſtruo[.]z: z n[.]o h[.]z moru ſic èb[.]zio: q[.]z ſolùmò mouer
z cadit ad p[.]te decubit[.]r z h[.]z guita[.]te m[.]eb[.]z]u p[.]pi
q[.]z c[.]u extenuato[.]e roti[.]q[.]c]p[.]s è defectu appetit[.]
z i[.]ſlatiòe mámi[.]llaru ſi án[.]uab[.]i fuerit z v[.]lra n[.]o
curat[]. Alia át curat[.] c[]u molliſcatis z puocanti
b[.] abo[.]ſuz. v[.]n i pu[.]erpio l[.]i abo[.]ſu matr[.]n ka[.]ali
ter dilata[.]r potiſſine in ei[.] collo[.]z fer[.]t p[.]etit ap[.]utu
faciès ad B io ſine adiut[.]io medici m[.]ch[.]r z cit[.]r

Aſtis
clarifica[.]r. Lura mole m[.]rid tibi pa-
t[.]ſeſit. P[.]z[.]z át q[.]i cura p[.]ceedas ſcure
z 2siderare o[.]z qua m[.]ola pat[.]i q[.]i in B cura diu[.]ſi-
fica[.]t. Si q[.]i m[.]lier molaz m[.]rid habuerit q[.]d p[.]z: qa
h[.]z vètre i[.]ſat[.]u m[.]t[.]u z duru c[]u l[.]oga re[.]tetióne mé-
ſtruo[.]z: z n[.]o h[.]z moru ſic èb[.]zio: q[.]z ſolùmò mouer
z cadit ad p[.]te decubit[.]r z h[.]z guita[.]te m[.]eb[.]z]u p[.]pi
q[.]z c[.]u extenuato[.]e roti[.]q[.]c]p[.]s è defectu appetit[.]
z i[.]ſlatiòe mámi[.]llaru ſi án[.]uab[.]i fuerit z v[.]lra n[.]o
curat[]. Alia át curat[.] c[]u molliſcatis z puocanti
b[.] abo[.]ſuz. v[.]n i pu[.]erpio l[.]i abo[.]ſu matr[.]n ka[.]ali
ter dilata[.]r potiſſine in ei[.] collo[.]z fer[.]t p[.]etit ap[.]utu
faciès ad B io ſine adiut[.]io medici m[.]ch[.]r z cit[.]r

folii

CXXXVII

expellit ʻmola carnoſa cū adiutoʻmedici meli?
2 citiʻ expellit ʻmola carnoſa ʻc adiuʻ.q.r in eiʻ
exitu nō cōcūrrit illa. i.o si maſſe fuerit i ănuabili
ent i curabi ʻinungaf de die vēter an ̄ ret ̄ cū vn
gueto de altea. Uſ sic. R.vng¹ dyaltea. R.i.me
dulle cerui v'l vituli v'l vacce. 3.ij. arūgic anatis
arūgic pozci receſt, an 3.ij. ſeq olei de lilio. 3.ij. in
cozpoſeſ ſil i modūn vngueti de ſero i itroitu lecti.
balneet ăchas ſuaſ i aq decoctoſ is ſtiʻ R's. folioz
malue bisinalue artheſie. aij.m.vi. pulegij oſi
gam. aij.m.ij. ſeis. fenug¹ c̄qſſati. m.ij. k. deco-
cio maſſ ad c̄ſuſtioem 2 c̄p in q̄ balneet ăchas
ſua ſenoueſ ita decocº de trib' i trib' dieb' vl
de duob' i duob' ſi tps ca, fuerit. Lōnr dū intra
bit lectu iungaf cū vngueto dicto an ̄ retro. vel
èpſeſ cū modico iſt' empk. R's. folioz bisinalue.
m.ij. caricarū citirinarū bīn molli. R.i. decoquāt
ſoſt iimłp dié ̄ cōqſlen medulle vituli. vl'vac
e. R. f. arūgic anaſ arūgic pozci recent, an 3.ij.
butin ſine ſale. 3.ij. farine fenug¹. 3.ij. k. olei am-
gdał. dul. vl'olei maluemsci. 3.1. ſeq olei d lilio. 3.ij.
mſceæt ̄ icozpenſ i modūn epli: cu nna ps pōat
de ſero renouado iſim p[er]ſime. Yſta ʻtinnuèt ʻq̄
busſa dieb' donec mola deſcèdat bīn iſeri? ̄ ma
niſſeſte cadat ad lat' decubit'. ̄ tuc è tps vt. p[]
ceſ ad exitu p modū pt' ſeu aboſus ʻtinnuando
ſup[ar]diacta ſumat. ir. v[.]a. p[.]l[.]as in introitu lecti
maſſe ſeqn[.]i. R. mirre. 3. f. 1to[.]a calaite. 3.ij. ca
ſto[.]3.3. cinaino[.]faune. aij. 3.ij. ſ. ʻſiſicat ̄ mel
le k. maſſa de ʻq̄ fiat p[.]l[.]e ʻq̄ dečt de ſero vt dictu ̄ e
b facièdo ſumat de mae potu ſeqintes. R. capilli
ve. re. 3. i. tera: ſoſt: diſtepeſ cū ſyrº roß. vl' cum
modico olei amigd. dulcui vl' cois k. por' deč de
mane. Yſta duo fiat q[.]tuo: autq[.]nq dieb' ſero ̄
mane vt è dictu: ̄ tisła ʻtinnuado ſumat modicum
aq ̄ vii al. decoctoſis boto: marie p' vefpaſ an
 cenā p vná hoża. R. radiq boto: marien. 3.1. con-
 q[.]ſet ̄ decoq[.]t i vino albo claro cū 3ª p[.]te aq ſa-
 uie diſtillate vl'aq decoctioſis i[.]p' k. por': ſumat
 mediūn vitru ſenoue q[.]liber die: vl' salti d duob' i
 duob' dieb'. Lōtinnuado iſt[.]u potu ſic dictu ̄ e fu-
 pen' itſa ʻtinnuado teneat iſra collu m[.]rid ſupp[.]
 ra d boto: marien vl' vnū de iſtis. R. galbani. 3.
 ij. eſt al. 3.ij. icozpen: ſil fiat ſuppoª ad modum
gland cū filo i meº exeq[.]ndo oia itſa. puocet ̄ ſter
 nutatio bis aut ter i die cū pul. ſeqn[.]i. R. ſe. ita
 p[.]hisa grie ſe. niſgelle. aij. 3. f. eſt al. 3. f. 33¹. al. 3. i.
 k. puluis ſubtil[.]de q[.]ſuſſet iſra nares. vl' odoz[.]er
 ra d. yreos puluer[.]na q[.]busſa p[.]ori ſuffic[.]m ſter
 nutatioſe. Yſta oia fiat q[.]busſa dieb' ̄ niſi expel[.]
 la p modū aboſus iſra q[.]tuo: vl' q[.]nq dies bo-
nū e ceſſare ab iſtis ̄ recurrere ad illa q̄ dicent

i cura extractioſis fet?, moſtui: q; illa ſut vltia in B
casu. Yſta tibi ſufficiant p cura mole matric car-
nose. etc. C[]t ſi q[.]mier molá m[.]rid h[.]uóalé c̄ vē
toſitate h[.]abuerit groſſa aliq[.]li q[.]d p[.]z ex tuóre vē-
tris cū molli c̄ rugitu aliq[.]li. C[]ura h[.]b' non ſit
cū puocatib' aboſuz ſ cū caleſacitib' m[.]rič ̄
q[.]ſumetib' vētoſitate c[.]oit tal' mola ieſt m[.]lierb'
q naſa l[.]r p dideruſ méſtra. i[.]o puoca méſtrau-
rū n[.]o h[.]z locu i talib' niſi accide¹ méſtrua p[.]dide
rit q[.]d ran me c̄tigit. vtaſ q[.]ta l[.]mier diam[.]so dy-
trio p[.]pco ſe. ſeu' decoq[.]t filu c̄to ̄ pulegu[.]c̄ ci
mino ̄ ibi balneet ăchas ſuas iungar p[.]teſ illa c̄
cū agrippa l[.]cū oleo b[.]ndicto l[.]cū olo muſcatelli
no vl' rute vl' d[.]l lilio. Utaſ p[.]c̄e c[.]i paſta c[.]omí
ſceaſ ſe. ſen' ̄ aliq[.]s caleſaciat ſibi panem ad p[.]u
nas d[.]u erit i méſa. vitádo offas ̄ toves fruct' dem
p[.]ſicub' nuicb' ̄ auelanis toſi l[.]t iſtua[.]t yatur
bono vino áthofato. vtaſ p[.]cèb' p[.]ſa l[.] cinamomo
vtaſ e[.]perei c[.]oſt i p[.]ſa l[.]n c[.]ibuz łuphe ſicce eis
c[.]opecutur 1to ̄ iem[.]o: ̄ heaſ ſiltu ſeu filu cruduz in
q[.]nt aliq' decoq[.]t i aq cū c[.]inerib' p[.]ut facuſt m[.]li
eres ruſtice ̄ toru calin c[.]oſt[.]u ſup[.]ra. m[.] apſice
tur i itroitu lecti. n[.]a iſt[.]b n[.]v 3. i. p[.]polito ſirupádo
cū orielle ſq[.]lluico purgádo c[.]u. 3.1. turbih albi. ̄
g[.]umosi p[.]luenſati c[.]i. 3. f. 33¹. vl' p[.]rgeſe ſepe c̄ de
coctoſ ita: R. vua[.]n paſk. imud. ab an[.]k. 3. ij. th[.]
epit[.]1 polipodij. q[.]rt. an. 3. f. aga c[.]. 3. ij. ̄ R[.]bit[.]
3. 1. 33¹. an[.]mi. an. 3. 1. k. decocº i q[.]difſoluak méduſ-
le caſliek. 3. 1. k. por'. Et itſa tibi ſufficiant p cura mole matricis h[.]uóalis.

O Œterilitate ̄ de cauſ ipe
dictib' ne mu
lier ̄cipiat. N[.]o p[.]ſte cae in[.]du ̄ v[.]p[.]l
ſe tenét ex p[.]te m[.]lier al[.]nu l[.]z raro ſe tenét ex p[.]te
viri p[.]p[.]t q[.]d i[.]s[.]p[.]ter p[.]oq[.]mur. L[.]ae ſe tenetes
ex p[.]te m[.]lier q[.]da ſe tenét p[.]n' ex p[.]te m[.]rid q[.]da ex
p[.]te p[.]ncipalui mébroz ̄ totu c[.]oq[.]p[.]is p[.]nci'. Et qa
p[.]uatioſes p[.]h[.]r 2 q[.]ſen k[.]i e r[.]roub' de aia vt: tales
cae Œsterilitat ex p[.]te m[.]lier 2 q[.]ſcaſt'. N[.]o p[.]c̄e p[.]ori
ſime ̄ p[.]ncipales c[.]ceptiōs q[.] ſe tenét ex p[.]te m[.]lie
riſ ſut due i g[.]ne. vna è reténo ſp[.]ma[.]n viri c[.]ui ſuis
ān[.]exi: p[.]uta c[.]p[.]mate m[.]lier i t ſa. meſtrui ſup[.]ue
miétex p[.]h[.]r h[.]os n[.]p[.]ma a d[.]nt c[.]urrere i g[.]na c[.]etuis
vt d[.]icraß i ſuo c[.]nt c[.]de g[.]a. i libel[.]d p[.]ſma c[.] q[.]a l[.]
i aliq[.]n aſſilareſ i[.]p[.]mi. ex q[.]nhił aſſil[.]ans ex p[.]te
i[.]p[.]r 2 ſbit[.]arct ſb[.]a3 fer'. l[.]falti i n[.]cùrrerer: c[.]p[.]m
videm: q[.]n al[.]ni aſſila[.]k i naſo l[.]i ocuſ. l[.]i aº mébro
i[.]p[.]mi l[.]alicu d ſuis p[.]hilofophátes d[.]ict t[.]le p[.]
i n[.]cùrrit n[.]ccio. B[.]n[.]i ſp[.]mat aliq[.]m[.]lieres dicen-
tes ex c[.]p[.]ice aliq[.]n ſine aliq[.]p[.]ma[.]n emiſſi[.]e: q[.]r l[.]
ne delicia n[.]bili, i t[.]c p[.]bi i medici ſut c[.]ordes
q[.]r medici h[.]dicuſ ̄ aſſeruſt ad facilem c[.]ceptiōs

Alí nát e de possíbili pr fieri 9cep9 fine 3curfu ta
lis sp matíptímlkerí.Ságus át menstru9 nccio
2currit p9 3curfuz sp matúp horas q5 soli deo im
nórefcútná níufanpúra vems ipírmírq ánr
occurreret spímacá mèbánó habérét maam suffi-
ciété sfe gñatónis vt e spúr9 declaratú.CScda
cá potimá 7 principál9cep9 se tenés ex pte mlie-
ni é 2feruatio ipíspmar retétine prét naturam
conúpatbínsg cludit recte speculáti q5 cáe ma
le ei9 retétiónis vl'cáe ei9mmakalcoruptiónis fut
cáe potimé 7 principales ipediétés 2ceptiòem ex
pте ipímlkerí.Láe át male retétiónis spmaríma
trice sunt qtuóí2 gne,vna è mag cois è telenítas
mrid scu ei9 lubrizítas 7 largítas ppímalá com
plecioné ei9 húidás fine matía ppt qó idigét ap-
positióne calidósppticoz í fora suppositóin Al
vinguéti cí lana.vl'ímodú effusiónis vt magííi se
quetib9 explainedum9ná matrix dz cè nañak'cú
aliqíl aspitate vt sené nake retineat ppt istá cas
magi 2cipiùtí fine mésuóíq supfuntatib9 ex
pulſis matrícremanet cí aliqíl aspitate fibí na-
turali 7 collúmrid est magícalm.Traíſi uo 2tìc
CAlia cá male retétiónis spmaríimrice è debili
tas ipírmrid a gñatóné vl'a tpeíí se vl'p colliga-
tiá villoz 7 lacertóítrifecóz faciétú ad ei9 clau
ſioné:vt iest qbusfdá mlkerib9 a gñatióné q2 fut re
te 2debí19texture.CSikr iest a tpe qbusfdá mu
lierb9 defloratání etaté pfectá potimé a víro co-
pleto ppíocuſiòes violétas mrid ánchvemant
ad dictá etaté debilitaí se fic ocul9 2cuffus i se
debilitaí q5 nò pt retinere lacrimas. Alia cá ma
le retétiónis spmaríimrice è durines lat 107 intrí-
ſecórmrid;ná ipís iduratnóptibn vniri nec p
2n5s matrix bín claudi p'actú cor7:7 sic remanet
qdámó apta ná dz claudi q5 vir acumé ac9 poſ-
ſit tráſure vt díc.gá.vómo7.Íde rabí uo 2tineé
ná tlia labia itrísceo d facili idurát a frío extri90
penetráte 7 ſubitráte ſedèdo ſupra lapidé.vl'sup
terá vla mag frigoze pedú cópatí matrix vl'in
durát a balneo aq paru calevt 2tingit qbusſad
mlkerib9 ipó puerpio tpe caló.Íntedú idurát ró
ne difficiíptí 7 violét.Íntedú idurát filra 2cuffi
one violéta í oraficio.m.itriseco vtí deſloratióne.i
ſeqnít2cuffiſe oñ étaté pfectá.Traíb pòit itſum
catuſz male retétiónis spmaríi toto 2tìc ppter qó
docet vti cí lana armoq6 cí qbusſad ab itra alijó
Aa cá male retétiónis spmaríimrice è mal9 fitus
mrid vt í declinat yfus lat? ſupívl'íſen7vtí ca
ſu mridq.vl'fi elongat a vulua q5 trahat ſupra re-
nes vt fit de posíbili ab eſidé cauſí gne pcpita
tiónis,vl'q5 mktu elógaí a coytuó ygines q5 ma-

ritátv ultra.rruíí,vk.rriijánú cóitnó cipiùtò fa
culi.vl'fi elóget a marito p lóga tpa q2 plures
ános:ná ſtátib9 2ſtis 2tétia.m.defící fundo. Fó
nó retinek spíma imrice níufalde p modicú spá-
cuí.Alte cáe extríſece pnt ſupuenre q5 ſunt cauſe
male retétiónis spmaríimrice vt coit? ſup coituz
Takq5 violét desſcédit de lecto p9 coituz.vl violen
ticedit p domú afcédèdo v'ldeſcédèdo. Al'qá
ihoneſte cozeat saltádo mò virili. CP3gribi q7
nec q5 ſint cáe male retétiónis spmaríimrice q5 ſut
cáe qre mlker nò cipit.CLáe yo coruptónis
spmaríimrice se tenés ex pte mlierí ſut due im
gne.vna è mala 2° mktu excedés ca. fritu. Sic
simpler vl'cópoſita cí maría.vk fine.lz vt plim
ſint cí maí a ei9 2cauo v l'vems aſſiſtétib9 ppí
mestrúíí pte retétú.ná ex b ípsa matriz caleſcit
cóterí. Z3 aliqí refrigerek 7 hüeckeſt vlaſtra debi-
tú ppq qó pl'es ex ipís magí appétút q2 bato q5
maé ſint in pte ſrie:q2 caleſcút pter naturá eleua
tur ſum calid? facíés ad Blicp excesſuum men
ſtrúí refrigeraí 7 et ſiccaí 7 p2n5 min? appe-
tút rabí in ſuo 2tìc. Aerú fortoí: cá t magí occur
rés coruptiónis ipíí è mala cóplo húida simpler
vl'cópoſita ſuffocás ipin:ſic videm in terre na-
ſcétib9 q5 ſuffocat ab excedèn hüیدitate vt decela
rat gá.v.apho. ſup dictíypoqí plibí loq. Mala
aút 2° cala v'l mktú ſicca ipíí mridc pt e címplici
ter cá coruptónis spmarút vt ſit í multiere colerica
mktú ruffa vl'mig. Et maie qí mulier 2currit in
lapſu cí viro má si spína excedat í caloze vl'sic-
tate citi corripét imrice mktú calá.Íde erit di-
cédú ſi 2currát í alio lapſu,ppq qó qí mrimoni
um è facimétuó diuó de? ordinat q5 colicus nubat
cí flática 7 ecótra.turpis cí pulcè 7 ecótra aqúi
lin? cí ſima 7 ecótra. ná 3rétas í cóplo ne 7 có
positióne ſacf ad facilé 2ceptiòez 7 ad maio7é dile
ctièn e ppq obediétia:7 sic veniút í vnifoamitatè
mò:qúia mlker pa. 7 mir,mitigat yracúdiá cole
rici 7 ecótra. to magí mutuo se diligút. Aerú ad
talé coruptiónem spmaríi.m.kaé filr mala 2° fria
7 hüida cerebrá. aliqí 7 alúí pncipatú 7 toti'cor-
poríó díc rabí uo 2tìc q5 mlker cí glaudí 7 sub-
albíó ocul'nó è apta ad cóciprédú ſic ſunt mulí-
eres cí nígní ocul'i qb9 è maió7t melio7 calidi
tas í corpe í i mébás. ſubdit q5 ex b cbroíſe non
ſunt apte ad 2cipièduò d facili. Silr mala 2° fris
gida 7 ſicca pncipammb207 7 toti'corpís imlie
re ſacf ad talé corruptioné spmaríi imrice q5 ma-
trix nó è forí ýtuí nec tales hínt spíma ýtuosúſ k
debile cí paui spnritib9ná ſic ín teſticul'bni com
plexionaí est ýr9 gñatua boni 7 tytnoſi spmatus

folii

CXXXVIII

ita i spmaº boº e vtoso e vt? gñatia fer? e vtute
gñatia ipi? mnd Et si ita deficiunt spª de facili cor
rúpiç,ppi qoº d.raf.i suo otº c mkrvtés acetos l
fuert iateº calaítaç e tristie no ¤cipiet. Scda
ca i gne corruptiºs spmaí i mriçe est mala còpó
ipi? mriq i sua suba:puta qr e denfa e spilla e pi
guis ultra sui natura e cii veni! puul:ná cii tali
mala còpoe san.nô pt ibide fluere devenis ipius
mriq p' actu coit? q: fum strite n' fecûdina po
terit ibide colligari. y.ápb. comento illi? q: cunq
frigidas e denfas t:vn flur? fan.a venis dictis
ad ipaz mriçe p' actu coit? e de nccite 2ceptiòis
q: alt spmatica mehª nô haberet matiaz suffici
entê fue gñatiòis vt e fupi? dicti. Et sic sik sfer
mata nô poterut fermetan naikal' put debet: p
pter qoº nccio corúpenf. iô dic ypo. e ga.v. ápb.
q sup tali ca dubiofa q mulier suffumigeç cum
aromatib? cii emboto pánis bñ iuoluto ne fu-
m' exteri effundaç ad os t nares: cii bñ iuolu
ta pánis odor t sapo: trasierit ad os t nares fi-
gnú e q ibi nô e illa ca isteritai: e còtra vt infe
n' dicet. Tu dices iste cae corruptiòis spmañ
coincidunt in idê cii cauf male retentiòis sper-
maí i mriçe: q: si spª corúpaç: n' retinebi? mriçe
q: 2etia definet ipm abire v' expulsiua expeller:
t sic icidet i cauf male retentiòis spmañ. Dicêdu
q nô coincidit in idê: qr i cauf dic: male retentiòis
spmañ 2retëtia mriq peccat i actoe sua t errat: qa
nô retinet matiaz talê p gñatîoë fer? k stantib?
cauf corruptiòis spmañ iam dictis tûc si in die-
bus aliqb? e hours corúpaç: nô errabit 2retiua
si definat ipm abire: q: guata rône eius q: titatis
nec expulsiua errabit in actiòe sullud corruptuz
expellat incitata a qlitate corpis corrupti acqrit
coiter malá qlitatê vt 2clufuz e dicit qa. 6. d. inf.
caº. p. q 2retiua guaç e incitaç venire in actu
rône qn sicut expulsiua rône qlis. t sic p3 tibi q
stâtib? cauf corruptiòis mag detineq: q: coru-
pit i tpe onr expellik. L'ac e vo se tenètes ex pte
viri ne mker 2cipiat fumt. e vt ultra vt pont raf i
suo otº c. Queda se tenet ex pte genitaliù pn': vt
q: testiculi multu pu: t frigidi e sicci a gñatione
v'l a tpe ex appratiatiœ inius vel exteri? opíi v'l
caphore e sili. v'l q: fuit sibi testicul? maior inci
fus i cura rupture. vel ei' dindim' fuit in magna
pfe 2sumpt' cii cau:io i et? cura. vel fuit incius i.
pitoneon p cura laprò:ná I3 qde illo: aliql:r eri-
gat nô sufficieter nec debite spmatisant: quia va
sa spmañ in pte fuert lesa e debilitata salti in pti
bus colligari vt dic: raf i suo otº c, ppq qo: steri-
lisat. Tel q: caput veretri e numis curuii ppq ei?

magnú ligametù:ná tûc nô eîc spma de directo
in agro nature:ná ex b: ga viri! ledi: in actione
sua: fi: lingua ledi: inrdú in sua actiòe ex suo li-
gameto vt dic rab in suo otº c vel q: pati: gomo:
reá incipièt vel firmá seu festiná femis emissio-
nê in actu coit? ná q: n: ouent cii multere i emis-
sione spmañ, io: matia illa nô pt tuc e: bñ fermen
tata in testicul ex sua anticipatiòe mker nô coci-
pit:ná emissio spmañ, vir d3 subseq emissionem
spmañ, mker taç: coagulat. raf i suo otº c. mki
iuuenes colici sanguinei labut in b: numio calo
re genitaliù dilatáte vias illas va: so: spmañ, ppq
qo: festinat ei? exi't, vel q: yga ei? e mollificata q
sufficieter nô pt erigi nec exi'ti: ppq qo nô pt ca-
2gnofcere, vel q: vir e eusde còpoma cii mkeri
t: spma caln nô gñabit i mriçe ca'la multu: nec
frigidi in fría: t sic de alij: ras i suo otº c: Ba.
v. ápb. Tel q: e multu coiru? q: tûc spma nô ek
bíi pfecti: nec spmofuz; ppq qo nô est sufficiés
gñatiorimo de facili corúpit. sik e ca: exi? sper-
mañ a mriçe, ppq aptuòem t 2cuffione. v'l q: vit-
ga ei? e numis lôga tâgés mricê in fundo inrduz
tales cae ipede'tes 2ceptiòez se tenet ex pte pn-
cipali meb2oz ei' vt q: fuit vulnerat' in capite
retro aures: e habuit venas tuueniles 2citas: re-
matia spmatica nec spüs aiales nô pt descen-
dere ad testiclos, vel q: cereb: ei? e numis frig-
di: e huidi: tûc spma ei? q: desce'dit, p pte a cere
bzo nô e sufficiés ad gñatiorém. Jo: ebzioi vel se
nes a senio vel poconati cii opio camphoza t si
milib? nô gñant raf in suo otº c. Notu: e recte
speculáti qm in sterilitate mkeris prika patiés e
ipa matr. aliq: n p se. aliq: n p colligáti: q: vent
qo: veire n: d3 fin naturá, vel ab ipoviro mala qli-
tas cii matia, vel mal ei? fir'. vel nô venit qo: ve
nire d3 fin naturá, puta spma naturale bñ còple-
qionati: e 2º bôa a ptib' colligar. Et e paº coit
official in receptaculo vel in fitu. veru: de poslibi
li est paº 2ilis interdú: eft nocumetú pri: ge
neratue mricis talis sterilitas ex se vel vicio ptı
um colligataru, p mo:bo descripto e paº gñatие
matricis quia mo: b' descriptus infort principal
nocumentu tali generatие matricis.

## 2ntis clarificatis

Lura tibi patecit.

Prus aüt q: in cura pcedas seire e: considerare
opozet an talis sterilitas fit ex pte mkeri l' er pte
viri e si sit vicio genitaliù vel principal. Et seire
opozet câm in specie talis sterilat: q: cura in b
diuersificaç. Primo aüt succurrain? caufis male
retentiòis spermatis in mriçe ipediétib? 2ceptu

r iij

onè. Si aliqui mulier ergo non cœpit eo quæ spera
nò retinet ex magna lubricitate et largitate mnris
cis quæ causus plibò singit vt patecit: quæ ex pat poft
vnæ horæ, vel stati vel circa mcedèdo p domù, vt
DESCÈDENDO per gradariù iuo aliis pluries des
ſcèdendo de lecto nò hù os matricis hùidù: de
qù fit cura: nec plenù hùiditaribò put huit i mala
côplone frìa et hùida mnriscis de qù inferius dicè?
in sequèntibò nec hù querelas p[]cipitatiòis n[]c al-
terius malí situs mnriscis et habet méstruù suffici
ens nò plificant alias: nec fuit deſlorata ante
tps. vnæ qù talis lubricitas mnriscis cum largitate
fui oricijci inrinc¹ est ſine maª: eo qùa in talì nò è
maª: nò nò undiget reb? euacuatiibò: k sola p[]mu-
tatiòc et approximatione ca[]lurum ſipticoz ad re
mouèduì illa malà còplonè humidà ſine maria.
vt dicti raf in ſuo 2ntº in fine capli. Suffumigó
tur ſic p tridùn ſero et mane cù cimboto p[]mum
ſdificatiòem et ablutùem de méstruis. R. boli ar
méci rub. 3. f. nucis cipzessi. 3. vi. ſtozacis liquide
qù sufficit ad incozpozádù fiant trociscis p[]odes
rantes. 3. 1. f. Vel cu iſtis. R. baccarù lauri. 3. f.
nucis cipzessi. 3. 1. ſtozacis liqi de. 3. 1. inſſeantur et
addatur meſt. qùd sufficë ad incozpozádù fiat troci
ſci vel p[]lihe p[]oderátes. 3. 1. f. Uel ſic. R. mirre. 3.
9. aloe. 3. 1. baccarù lauri. 3. 1. 1. inſſeant fiat ſiles
trocisc: quo facto fiat p[]ellaria iſta et teneat vnù
renouado ſero et mane p tres vl. 111. dies p[]mum
ſdificationem dictá de méstruis. R. croci sp[]ice. an.
3. 1. inſci. 3. f. aluis nuq cipſli. an. 3. 1. 11. mirre bac
carù lauri. an. 3. 1. 1. ſtozacis liqude galbam. an. 3.
fume diſſoluatur cù vino et inſſeaſt: et ſil incoz
pozat. fiat p[]ellaria cù filo i capite ad ſoſmà glàd
in çqtitate polliq inuoluaſ cù páno lineo rari mo
Hel de ſerico rari mo et ſi nò placet mulieri tener
p[]ellæa quia è comitall vel regal facias in modù
vnguèt de q[]iponat facta ſuphæ cù lana nò ab
luta b[]n in p[]fumdù. R. croci sp[]ice an. 3. f. alumin
is. 3. f. nuq cipzessi. 3. 1. 1. gallarum. 3. f. baccarù
lauri. 3. 1. 1. ſtozac liqudi. 3. 1. incozpenk o[]nìa in mo
dù vnguèt cù modico olei nardini. vel ancer[]q ar
ungie: iſta o[]nìa ſunt de intènoe raf in ſuo còtiè.
P[]am tro. de arſenico bene ſunt ad p[]ſofitù int
alia mihi placet. P[]auptibè mulieribè i q[]bè p[]ſer
ma labi[]r infra paucas horas poſt coitiu poti me
ſi nò habet querelà p[]cipitatiòis vel alteri mali
ſitus matricis: nec h[]int os m[]nriscis h[]uidùs de quo
ſit cura iponum cù melle de pipe lògovlò alijss
vel de cardamoº: 2º nò undiget nifi exiccatiòe cù
aliquali calc factiòe et nò euacuatiòe facimº ſic.
T. alioh. 3. 1. 1. teratur et diſtèperat cù alijss duas

bº, 3. olei ſilamij vel ſambuci vel lilij et addak aq
qùd sufficit ad decoquèdui ſupra p[]unas fiat de
cocº q[]ſa[]d o[]sumpriòem ip[]nus aque: et cù hoc
ſupponat de lana nò abluta in p[]fundum et iu[n]m
gat in p[]ectine cù oleo ſambucino. hoc k. q[]bufdà
dieb? specialiter poſt m[]udificatiòem dictá. na. 3
est mirabile in hoc caſu et in q[]c[]nibus cá male reſe-
tionis ſp[]matis et coruptionis RA[]b in ſuo cont[]
vel illud facimº. R[]x. cardamò. 3. 1. 1. f. gallarù. 3. f.
fiat puluis ſubtil[]pt alcool colar? cù ſindone in-
corpo[]ret cù modico olet ſambuci vel lilij q[]d ſuſ-
ſic k[]p modù ſieſ. vel vnguèt liqi de q[]iponat
tepidù cù lana nò abluta infra matricé p[]fumatí
onib? dictis et alijss p[]cедеtibò vl[]nò p[]cедеtibus
l[]p[]onaſt de hoc. R[]x. meſt. 3. 1. 1. pip[]is longi. 3. 1. 11.
gallarù. 3. f. puluerizek[]n ſubtiliter vt alcohoł: et 3
hoc tepidù p[]onat infra m[]riçe p[]tridùn p[]m[]üdi
ſcationem dictá. C[]onſequent[] an[]g[] coeat iponat
2tinue p[] duas horas ante i matrice iſtud. R[]x. pá
nù lmeu ſubtilſimùm inſundaſt in a[]q in q[]u fit diſ-
solutù et bulin[]i alumen plume: on[]r ſupſpergatur
et inuoluaſ in pu[]l[]ſequent et iſra vuluæ itromitta
R[]x. caperi caſſielignce. an. 3. 1. 1. gallar[]z. 3. 1. 1. k[]. pu[]
luis ſubtilis vt alcohoł et iponat vt dictiè. Que
dà horè bene valent in caſuis alijss male reſeño-
nis ſp[]matis et eus coruptionis vt inferi? dicetur
Aliq loco horè iponut cù lana i m[]riſe i p[]fundù
p[]duos aut tres dies poſt m[]udificationem de mé-
ſtruis et ablutiòem cù vino decoctiòis cardamòi
baccarù lauri. an. p[]. i. de coagulo lepor diffoluto
cù oſo viol[]el ſambuci ſilamini vel lini[]v[]lilij:
q[]r mult[]i p[]foſtat reſetiuà m[]riq. Et dant illis dies
bus et alijss in potu in introitu leci mediciò ras-
fura ebor[] cù modico vin[]ceſt em magnu umamè
ti a tota natura p[]ſe ca. RA[]b in ſuo 2ntº. Et aliqui
dant m[]o ſili in potu vel in p[]liſis de dicto coagu
lo. et alij[] p[]m[]ſc[]er ponut duas p[]tes coaguli lepo-
ris. et tertia parté rasure ebor[] faciut p[]liſas cù vi
no et dant ante cen[]a p[]horas. 3. aut q[]tuo[]: vel cura
c[]a trib? aut q[]tuo[]: dieb? poſt iſtos dies interro-
ga ſi in alij[] ſentit melio[]e retentione p[]ſmaſt: na.
ſi ſentiat et nò p[]ſectá reitera illa que dicta ſunt a[
lijs tribus aut q[]tuo[]: dieb? et poſtea dimittas eà
ex toto cestando ab o[]nì medicamie p[] alias q[]tuo-
or dies: et ſtet cù marito p[]ut le[]t et deus p[]ecipit.
D[]ub? diebus tranſactus ſili modo iterroga eà:
ſi ſentit aliqualè aut nullà reparationem in reſi-
nendo ſperma: 2º ſi nullà ſentit ſcias q[]n n[]o veni
ſti ad cám imp[]edimèti. volue ergo ſolù ſi alij[]lè
ſentit licet n[]o p[]ſectá bon[]u ſignu est. dimittas ve-
nire iter[]i méstrua an[]g[] vlerius agas: qa[] for[]san

folii

CXXXIX

tu ipedires naturā in sui actione:s talis mliertes
neat iterū regnem ſuin vtatur vino rubeo bene
maturo:q; facit ad ipregnatīoem:si vinu subtil-
le et albū ipedit. 1 Rab in ſuo 2nt vitabis carnes
pozinas et arugiosas offas liqdas remollitas
federe ſupra terrá et lapidez. 3 Et si alijq mulier
nó 3cipiat eoq ſpina nó retinet er debilitate ma-
tricis a gñatöe: et 3igit qbufda mulierib? delica
tus et rare et delicate cōteture, vel 3tingit ß ex de
bilitate matriq a tpe in ſe in viſi? ſuis et laceri
intrinsecis faciētb? ad ei' clauſionē poſt actum
coytus vt 3tingit puell defloraſk ante p[ſectá eta
tem:naz ex 3cuffionibus violent, et frequetai an
etaté p[ſectá partes ille debilitant. et sic bene nó
clauditur poſt actú coyt?: qò patet:q parum re-
tinek poſt actú coitus. Et ſitur cp ſuit deflorata
ante perfectam etatem, verú opinaſ a qbufda2
et bene cp pluries 3c曲rat cù itſa debilitate reten
tiue duricies labioz intrinſecor matncis p[pt il
las 3cuffiones violentas p[pt qò illa q dicentur
in articulo ſequeti in cá male retetōis ex duricie
labioz intrinſecor habét loci in itſa cá debilitaſ
matrici in debilitate ergo matriq a gñatíoe in q-
bufda mulierib? a tpe vt 3ngat qbufda mulie-
ribus defloratis ante tps p[ſectú ſuph[pe]c matrici
q[no]q aut ſey dieb? ſero et mane cù ſequitibus. 4
R[] mirre ſtozaq liqde galbani an. 3. i. teranک et mſces
anک fiant trocici p[oderatee] 3. i. 6. ſuffumige] p
pausam. 5hr imponas de oleo balfami cuſ lana
nó abluta infra matrice in p[ſundu]i:oco illi? im
ponas de oleo de hilio tepido et inungaſ in pecti
ne cù oleo ſambucino v'lilij p oleo muſcatellio
loco ho? ponas de ilto ſieſ cù lana. R[] ligm bal-
fami. 3. 11. been muſci. an. 3. 6. blacte bisſancie. 3. i.
pulueri ſenک subtiliter vt alkool et inco:po:er]t cù
oleo balfami. fi no habes cù oleo ſambuci. v'l cù
olo muſcatellio:loco ho? ponas oleu de hilio:et
fiat ſieſ in modu vnfluèti de q imponaſ cù lana
Zoco ho? facta ſuffumgatone iponas cù lana
de felle colùbi triplata quitate olei nardim v'l ofi
ſambucini l'olei muſcatelli. v'l iponas cù lana
de alijq cōrritia et distéperaſ cù oleo ſambucino
coctis vt ſtati dicti] e i debilitate mriq a lubricita
te ei' v'l de coagulo, poſt q[]oc hoc fecer] q[]no]q. v'l.6.
dieb? ceſſa ab oin medicamie: et afflitat marito
ſuo p[]aliu. v'l. vi. dies. 5. an cená p vná v'l duas
ho[as da ſibi modicu de rafura ebor] cù modico
vini boni: vel da ſibi tres v'l q[]ttuo]p[]l[]as factas
de coagu]o lepor] i duab? ptib? et i teria de rafu
ra ebor] 5 unuet p illos. v'l. aut. vi. dies. Et anteq-
coeat ſp iponat p duas ho[as i inſrice pánú line
um ſubtiliſſime inſufum in aq alijq et ſnapaſati]

cù puluere dicto vt eſt dicti]n in reparádo lucti
tates matric in p[]cedénib? poſt illos. v'l. vel. vi. di-
es interoga ipam ſi ſentit maió: reſetión] ſp-
ma:q; ſi ſentit ptinua p[]uſadicta p. vii. vel. viij.
dies ultra nó v[]ſo]q méſtrua iterú transſuerit. Et
nó ſentit in alijq matozé reſetiónem ſperma]t cùn
opandum è cp cá poti¹¹c illi? male retentionis
erit duricies labioz intrinſecor mriq phibétu] clau-
sioné i]i? aná durú cù duro nó pt bn vniri. et via
illa nó pt bhi claudi: et iò nccio exit ſpina de mri-
ce: et tunc eſt reſcurrédu ad remedia q] ſtati dicent:
p illa duricie labioz intrinſecor mriq. Et ſi ali
q] mlier nó cócipit eo q: ſpina nó retinet p[]p du
rici labioz intrinſecor. m.qò p[]q et p[]r p[]uerpi] ſp-
ma nó retinet nec p q[]n]s p[]cepit:imo ſpina ſtatim
exit:q: matriq nó claudik p[]p duricie labioz di-
ctá a frío subitráte forţi i p[]uerpi] et p[]ncedédo
p domú. vel balneádo i balneo nó bhi caló an]q
matric eét bhi q] Solidata. Et nó h[]q]relá p[]cipitati
omis v'l alter] mali mor? mriq. v'l b[]nngit ſine
puerpi] talis durities illoz labioz ill q] fuerút
deflorate an] tps p[]ſectú vt è p[]ut? declarati p[]p
c]uffiòes violétas matriq fiat ſuffumigaº cum
trocic] ſtati dic] p. et v'l. p[]ij. dies ſero et mane. R[]
mire ſtozaq liqde galbani an. 3. 11. terat et diffol
u]k et fiat trocici cù vino p[]oderát. 3. i. 6. facta ſuk
ſumigatóe iponak cù lana nó abluta. de ilto ſieſ
p modu] vnfluèti. R[] arino¹, 3. vii. croci. 3. 11. ſpice
coron. regie. ana. 3. i. folij cardamó. an. 3. i. vitelli
cui cocti. 3. 11. adipis ancer] 3. i. olei nardim. 3. 6.
mſceſt in modu] vnfluèti q] ſupponak cù lana
facta p[]fúatióe p[]q m[]udificatóem et lauati]oem a
méſtruis lauè cù vino decocti]o]s bacca] Lauri
et cardamó. an. m. 6. v'l iponak d] v[]nfluèto cum
lana. R[] ſec] olei de hilio. ſeq] olei d] ſemib? b]delli
an. 3. 6. ſtozaq liqde galbani oppo]o] armoniaci
an. 3. 11. adipis anar] v'l galine re. 3. 11. gúmi cum
pauco vino diffoli]t qbus nó valde molliſca]r
alía admisceſt i mo]tario denee p modu] vnfluè]
fiat deinde coitu vtrak p. v'l. vel. vi. dies. Rab in ſuo
pti:q: 5 q[]diu ſuit cù marito ſumat an] cená p duſa
ho[as de rafura ebor] cù modico bom vini. v'l ſu
mat p[]l[]as eodè tpe. 4. v'l. v[]de duab? ptib? cos
aguli lepor] et 3a p[]te ebor] et ſi videſt tibi anteq
coeat imponat per duas ho[as i matricem pan-
num lineum ſubtiliſſun]z inſufum in aqua diſ-
soluti]nis alumis tamen] ſeu plume ſuperaſper
ſo puluere ſuperius dicto in cura male reſentio
nis ſpermatis ex] lubricitate matricis Et poſt
illos dies interoga ipam ſi ultra ſolium reſi-
necat ſperma cp] ſi ſic bonuz ſignú est et ecóra ma

r. III.

terim pcedae inō sili p aliqъ dies lōget in a men
struo t ex cā. Aliq habēt p secreto q in omi ma
la retentiæ sp. matis er aliq trui cārum dictanū su-
māt p. xv. post mēstruā aſſiſtēdo cū marito medi
um coclear matriā lepori exſiccate spacioſe i ſur
no t ſubtiliter pulueriſate cū modico vin odori
feri credo q vz a tota natura ſpeciā in omi cāi
pedictiæ concepniōm pterq in mala ſitu matricis
ipediente accepiſiem multa ſunt remedia dicta i
cauf alijs male retentiōs q valēt aliqъr in b caſu
Et si aliqua mulier nō cipit eo q spma non
retinet ppf malum ſitum matrid: q erota ad
vnū latus t cōiter ad latus ſunſtrū qo demon-
ſhat qrela miſeris t nō retinet p horas ipm ſper
ma t aliqъr plangit vel gūatur in coitu ppf vios-
lentiá qua fecit yga collo matriq cuz toto curet
puf p[acita]o, put eſt ſupr dictu: veri q: cuz tali
cōto:to:ne cōicat dolor m[ic]ris cōiter ſe exſtědems
ad lat? t ad corá t fit a cā fria inungāt vole pe-
dū cū oleo actu cało ſambuci v l nardio v l musca
tellino vel de eufo: b. yel q. z. b. eufo: biij addaک in
qrē. i. olei ſambuci vel lilij: nā p colligiātā caleſit
matriq t gemitalia ſic ex: infrigidio inſtrigdat
matricē rāb in ſuo o:tinēte vel fricēt vole bedum
cu b. R. p[ire]t! z. b. eufo: biij. z. ij. p[oli]eris ſen t ſubtilr
t diſtěpencr cū modico vin: t cū b vole ſeu plan
te pedū ſricen[em] de ſero t ſupponaک cū lana infra
m[ri]cē aliqъn de hoc. R. pulueris ſubtil cardamōi
z. ij. olei ſambuci. z. ij. miſceātur: t de b cū lana iſ
ſia matricē iponaſt: nā caleſa: cit m[ri]cē valde: iſ
citat ad coitū. Id e fac mel ſi ſupponaک cū lana
cu modico 33t aut pipis lōgi vel alſi? incitat coi
tū t caleſacut matricē t ad educēdu illas ſupflu-
irates flāticas de m[ri]cē q facut illam o[to]riōem
ſeu ſpafinu matrid. ſiat iltud ſie q iponaſt cūm
lana infra matricem. R. pulpe colo:quintide. z.
ij. cinamomi. z. i. olei ſambuci. z. ij. miſceātur vel
ſiant p[ell]aria in modum glandis in panno de ſe
rico mułuta quoz vnum teneat p vnū dić natu-
ralē. t k. clīſtere c[ie]ptuz ad b. R. radicis c[ie]p. z. ij.
mire. z. i. k. decoc[]o vſq[]s ad ſumptiōez medicta[
s]tis. deinde addaſt pulpa colo:qntide nō pulueri-
fate. z. ij. coquantur bī t colatur t accipiāt. z. iii.
de decoctioe k. clīſtere i m[ri]cē alia poſtio ſerue
tur: t k. alud clīſtere z. a aut A. die. Et si aliq
mulier nō cipit eo q nō retinet ſpma pp[er] caſu
m[ri]q ad inferi qo demōſtrat qrela ipr? q: q[da]m
res p[imit]ue: q ſuit liqata ſub vmbilico. ſumiliter
q[ui]a nō potest coire miſi p[ius] expellat v inā qua-
do marius vult eam tangere de facto. ita qrela
male p[ot] reparari. ponit une ſi duos vel tres m[re]

ſes tranſuuerit purgetur t ventoſetur ſub vmbili
co vt eſt ſuperius dictu in ca]pprio. Et si aliqua
mulier nō cōcipit quia nō retinet ſperma: q ma
trix trahit ſupra renes qo demōſtrat querela an
charu cū modica dilectatiōe in coitu k. cura put
eſt dictu in cura p[ecip]itatiōis m[ic]ris: ſiat ſieſ de
pulpa colo:qntide ſtatim dictu t clīſteris t tra
hanſ ad parte anteriōz cū ventoſis magms ſb
vmbilico. Aduerte q in omi mala cōpke fria
t hūida M. valet unpō cū lana infra m[ri]cē olei
balsam p ſe vel cū puluere ſupr dicto de ligno
balsam i alijs put eſt ſupus dictu in mala rete-
tione p[em]tatis ex debilitate matricis dictu. Silr i
poſtio ſell colūbi cū oleo nardino vt eſt ſuperi-
us ibidem dictum de oleo lino cū lana. Et inun-
ctio ab extra vt eſt dictu ibide cū z[ui]leis. Et si
aliq mulier nō cōcipit q non retinet eo q habet
coru poſt coitū t ſupra coitū, pp[er] qo ſperma e[]
p[el]liſt filr ſpma tale nō eſt bene p[ec]ſeu nec diſe-
stu. io de facili coru]piſ vt inferi] dictem] pp[er] qo
iuuenes. viij. anno: z[ui]z. vel. xx. tardius p[li]ficat. Jo
cſeſer talis iuuene ne ip[as] tangat miſi de tribus
in tribus diebus e[]pulſus ſup[fluit]atiub. t si ſper
ma nō retinet in m[ri]cē pp[er] violentiá mot? poſt
coituz euītet talia quia quiescere remedium eſt
Et si aliqua mulier nō cōcipit quia ſperma
viri coru]piſt in matrice a mala comp[one]e fris-
gida humida. m. cū matia q[ui]r expell[i]t: qo patet
q[ui]a talis mulier ſentu frigus in matrice. t habet
os matricis. q[ui]r humidu t plen[ui] humidatibus
interdu feciſis: t male p[ur]gat de eius m[est]ruo:
t illud eſt male coloratu] t paru]m delecta] in co-
tu: t e habitudis flātice diſcolozata aliqualiter
t habet vanas flāticas t retinet ſperma per diē
cōnumiter: t v[ini]a: quia per duos aut tres dies
aliquando in quibus dictu ſperma coru]piſt: po-
ſtea exp[ell]itur a y[ut]e exp[ul]ſua e[pi]cita: quia i
eius coru]p[tione] acquirit malas qualitates: p[er]
pter qo nō eirat dicta virtus exp[ul]ſue in actione
ſua: vt eſt ſuperius declaratu]. Iſta mulier tene-
at regimē exſiccatu] vitabit t sp[al]r remollitas
k. uctus frios vt p[oma] p[ira] p[ura] c[era]s. viina ſb
tilia ſz v[at]atur vino rub. groſſo bene maturo mel-
licrato per. xv. dies de mane tepido fine alia mi-
rtura. R. coru]ciis ra]d. fen] p[etro] a[ſ]i] raphani a[
chori. ana. z. ij. radicis c[peri]. z. i. am[li] maratri a[
meos ſenis ſizeleos. ana. z. ij. baccarum lauri. z.
b. abſinthiij pulegiij origam calamēt. i. añ. z. b. mel
lis albi deſpumati quart. i. f. ſiat mellicratum be
ne clarificatum ad. R. ii. renouetur de q[ui]z. in. v.
dicibus: dum ytetur isto mellicrato imponat in.

Solium

CXL

matrice c'n lana nò ablata de yfopo hùido feu ò
succo lane non ablute, vel imponat de oleo sàbu
ci cù modico cardamo¹, q² multù calcàc vukuaz
'R. olei sambuci. z. iii. cardamo¹ subtili me plueriis¹:
vt alcohol. z. i. miſceaſt, loco iſt¹' olei potes pone
re de oleo muscatellino l' de lilio vel de lino, vel i
ponas cù lana de oleo balsam. q² calcàca miſricè
et apit opilatoz. C[æ]epedito melliło p. xy dies,
vel circa: purgat. ſ adute q¹ nò debes eà purga-
re cù fori necvioleta medi¹ nec i alijc lapſo miſiq
purqet g cum. z. 6. bùdicte diffolute cù modi¹ vi
in albi et ſumat i matutis et dormiat si velit aliçn
tuli. L capiſt de agarico electro. z. ij. et f. 33¹ ami.
sñ. z. i. k modica decoctio cum modico mellicrati
ſ potus deſt in auroza. vel demur. z. i. turbth albi
gùmosi cum. D. i. 33¹. cù modico brzodio cauli ru
be. vel cicerù rub. onr vadat ad ſtufam sto ieu¹⁰
C[æ]tveniam ad purgatònes pticulares m ricif
im ponas lanà cù iſto ſieq qò eſt multù laudatù
a rafi in ſuo continente ad purgàdum aquaz de
miſrice ſi iponaſt bìn in p[.]ſfundù m[.]ricis. R. plpè
colloqüitide grosso mò puluerizate. z. ij. interioſt
cymano¹. z. ij. k pulſq¹ incoqpeſt cù vino dulci co-
cito vel cum vernacha vt ſic competeret liquiduz
vel cum oleo sambuci diſtemo[ſ]e illo mò ſuppòs
tur. C[æ]poffes etià facere de iſto puluere popias
cù pano de ſerico rariffimo i grositudie auellse
gſſe cù filo in capite et tenere p' nocte vylk. poſſ
ea innoiare, put videbitur diſacroni tue ſin effec-
tù qua inducet. C[æ]ſtis expedic[.]i matric nò ſu-
it bìn purgata de tallima ma hùida ſoſdida cù iſtis
clisterizet ipa cù decocte pulpe colloqüitide qò
ê de vltimat remedijs in caſu iſto et ſilr in miſice
pingui et ſpilla. de cui cura ſtatim loqimur. R[.]aſ
in ſuo còtninète. C[æ] cip[.]i. z. ij. mirre. z. i. pulpe co
loquint grosso pulueri¹. z. ij. bdellij. z. k. deco-
cuo in. H. i. et f. vſoſ ad H. i. Et de iſta decoctione
ſiat tria clisteria ſic p tres dies de A. z. recipiat p
miſicem et teneat qu[.]u poterit tenere. C[æ]ſtis expe-
di¹ q[.]escas ab omni ope quiq¹ vel ſey dieb¹, onter
fac p[.]ſumigatòes ſup[.]pius dictas d'rocifc fac[.]t de
mira ſtozace liqda et galbano equis ptib¹, onſt
im ponas inſra matrice de iſt¹ q¹ dicta ſut i mala
retètione ſp[.]maſ ex debilitate miſiq¹. de ſelle colu-
bi cù oleo nardino. vel de alijſ centri¹ et toſtis cè
oleo sambuci vel de coagulo vel de oleo balsa¹.
vel de oleo de lino. et ſumat an cenam vel de ma
ne de rasura ebori cù vino vel de coagulo lepori.
pè vel cùvna pte eboris in piſt ante cenàvt ê di
cum i cura male retètòis ſp[.]maſ ex debilita[.]ma
triq. poſt hoc fecerit, vi, vel, viij. dieb¹; ceſſa ab oi

medicamie. Alijs auct. v. diebus et affiſtat marito
fuo iſt diebus et imponat i miſrice p duas hora s
anteç coeat pànù lineu infuſum ſup[.]i dictuſ zì
napiſatù pul[.]dicto in cura debilitat, retètive in a
triq er ei debilitate et lubricitate. P[.]oft iſtos dies
introga ipam ſi ſentit maiòre reſtèroem ſp[.]matis
nec in ſemaiozê repatoem illius fritaſt et humord
i[.]p[.]t miſiq nec ſi os miſiq eſt plenù hùdidatub¹ p[.]
ut ſolebat repaº non videſt tibi opleta k[.]ſtud de
q[.]flio rafi i ſuo q[.]tine¹. R. gallaz mirre cip[.]i caſſi
eligi pipis lòg. ſpice, a[n]. z. b. k pul[.]ſubtil[.]t at allò-
hol fiat popie ad grositudine auellane bìn gſſe c
pàno rari mo de ſerico cù filo in cauda teneat de
noete an[.]ç coeat. loco iſt[.]i pànì dicti ſinapiſant
de puluere ſupradicto, nam iſte popie bìn valent
ad fritatem et hùdidatê et largitate nec no ad ſe-
tòze matricis. R[.]aſi i ſuo q[.]nt.

## Etſialiqua

Mulier n[.]cipit eo qa
ſpina corupiet, et inter
expellit poſt hora s et dies et corupiet a mala cò-
plexione ca[]la m[.]ricis vt p[.]lès ieſt in muliere ruſa
colla: ca[]re et cù dieta infridatina et hùectia et pur
g[.]e cù h[.]ij[.]s q[.]educut corerá. R[.]aſi in ſuo conti-
vt ſint tamarind vitádo res ca[]la s. Ut taſvio b[.]i
lùmphato et reb[.]bulli et ſpinargijs cù lactic po-
tet de mane de aqua en[.]d. alio[.]n inſi[.]gat p[.]tinez
et gentalia cù oleo roſ potiſſime vnſanciº. h[.]c
tinuet p[.]q[.]rtale an[.]i. Repatio iſta ſtat c[.]oſt in iſtis
et ſilibus. Et li ad corruptoem ſp[.]maſ dictam r[.]o
ne male p[.]plonis h[.]uide ſimpliq vel poſite q[.]ò e
v[.]tprim pura frie et h[.]ünde magi facit mala c[.]oſp[.]li
fria et h[.]uida cer¹ et alio[.]z. p[.]ncipalium toti[.]corpijs
i[.]p[.]t mulier a g[.]naº; yt e dictu de m[.]liere cù glauq
et ſubalbidis e c[.]ul[.]vt a t[.]p[.]e vt eſt dictu d'ebzioſa
H[.]ſte caſus male eſt re[.]p[.]abi[.]l¹; ê natural vel h[.]
bituatus, regatur regimie calo et ſicce[.]t et ſup[.]he
tur cum vino rubeo et grosso vitádo h[.]uida vt mi-
m[.]n potu: offas potiſſime remollitas: et fruct[.]i
g[.]idos. et vta[.]t metridato bis vel ter in ſeptumana
de mane cù vino albo in q[.]rntate amigdale, c[.]o-
tinuet hoc p tres aur q[.]ttuo[.]m[.]eſe p[.]tini tempe
frio vel tpato. Si n[.]ò placet ſibi potare: comedat
de mane vel i introiuu lectu. nam v[.]ſus i[.]ſt[.]i metri-
dati corriget iſtos lapsus. Et ſi ad talè corrupti-
enez ſp[.]maſ in muliere faciat mala c[.]oſp[.]li frie et
ſicca p[.]ncipalium et totius corpijs teneat dicta re
ſumptuâ ca[]lam. et ſit in lec[.]tia q[.]uam poterit di-
untras eam viuere in ſut claudicato[.]e: q[.]talis la
p[.]ſus ê naturalis. C[æ]t ſi aliqua mulier non con
cipit: eo q[.]r. ſperma viri corumpit in miſrice, p[.]p[.]
malam complonem matricis, yt q[.]nun[.]ta denſa-

et spiffa et pinguis cum venulis valde strictis pster qoſa. non pōt ibidem fluere poſt actū cor? et p. non sperinata vtriusq. non poterut bene ibi dem ferinctari.nec aliquid de ipis poterit alliga ri cum capitibus venarii ipiis q. in futurum veniat in secundam pster ea? puittate: utvult ga? v. 5. ampho. sup illo ca. Quecunque frias et deſas etc. pster qoſ corруpit etc. quod p3.q2 est mulier fle gnatatica corpulēta et groſſa cum venis corporis valde strictis cū paucis meſtruis. et u5 delecta? multum in coitu et ſuit cum marito q. buſdā anis non cipiendo. et retinet ſpina p diem et ulta. et qdam ha? ſunt cu? glaucis et ſubalbidis oculis paru delicioſe in coitu.q. habet matricē friam et humida: q. glaucedo comunitā attreſtak ſup ſterili tate ipa? . Rasis in ſuo cinete, pster malam coplectione friam et humida principalī et totu? corporis vel pster malā complonem ipiis matriq. q. ſtiter habet denſain: pingué et spiffam merſeze cu? venul'valde stric; vt eſt dictū. ſv't intétio tua ſit certa et no? veniat in dubiu? R. tres grosſos dètes allij: pfora cum acu cu? filo medij palini in lo gitudine et ponat in introitu lecti inſtra matricez bene in p fundu de mane interroga ipam ſi correfpōdet odor nec ſapo? in oze. ſi ſentiat odore? et ſapo?e in oze cipiat bīn: et notabilitā ſcias q. non ſterilizat ex hoc et econtra. Sed iueſtiga alia caſi ſi eſt mala complò fria et humida dūtārat v[]lubiz. citas mrid vel ei debilitas vel groſſicæ labioru? intrinſecor. si non ſentiat p[]fecte odore? in oze de ſero p[]ſumeſt de ſero bīn inuc luta p[]anis: ne ſum? p extra veniat ad os etc nares. ſk embotu per qoſ k suffumigatio ex hoc. R. myrre ſto raq. cala. an. 3. 5. thur al. lig1 aloes an. 3. b. baccarū lauri. 3. 5. musci 3. 5. ſto raq. liqde. 3. 5. k. tro. p[]oderates. 3. 5. 6. p[]oē duos aut tres ſuccesſiue ſup carbones in olla cum emboto. et ſit olla bīn cooperta et mulier ſimiliter pster cām intret lectum caute et uponat i maſtice ſuppo[mi] ad ſo[]mam diu[n]i grosli de iltis. R. mirre ſto racis liquide an. 3. 5. b. baccarū lauri. ſcis ſiſelecos an. 3. 5. f. ſiant duo p[]eſtaria inuoluta in ve lo de ſerico. teneat vn[]u de nocte in crastinu inter roga ipam ſi ſentit bene in oze odore nec ſapo?e ex tranen. Si non ſentiat vel paru ſentiat tunc atreſtak ſup denſitatē et p[]inguediné matricis q. eſt repabiſi ſi aliquiditer ſentiat al[]t non. Si p[]fecte et ſo[]uiter ſentiat tunc ſtat ſup alijſ cauſis unpedimèt: vt ſtatim tibi diqi. nam ſi paru ſentiat: reſtera p[]fumatōnes mure et vtriusq. ſto racis: q[]r il as ſunt apitiua. C. si ergo aliqua mulier no? p[]ci pit q[]r ſperma corруpit ex deſitate matriq: maxi

me quod p3.q2 non ſentit in alij odore? nec ſapo[]rè i oze reſpoſitaru? i trociſd.nō cures talè recipe in cura. ſugias te non poſſe vacare. C. si yo corруpit ſperma in matrice alicui? mulien[]pster alijqlem deſtitatem matriq et aliquid ſtricturave[n]anu eiis et no? in vtilmo q[]o patet.q[]r ſentit i oze aliquiditer et paru ſapo?e illo? trociſco?u? et odo rem tunc impone i matrice cum lana de oleo lilij f. ſambuci c[]u modico ſpice. et vtriusq. ſto raq. et cardamo[]m. R. olei de lilio vel ſambuci vel muſeateſel lini. 3. an. 3. j[]s. t[]oracis liqde ſpice an. 3. j[]s. cardamomi 3. i. pulueriſentur ſubtili[]tvt alcohol vt miſcauſt et de hoc imponat cu? lana inſtra matricē b[]in p[]ſu duin. hoc k p. xv. dies vel. rr. et p[]ſumeſt ſe cu? emboto de duobus in duob[]diebus p[]illos dies i in t[]roitu lecti cu? trociſd ſupiis dic[]t. R. mirre ſto racis liqde galbani an. 3. vná. ſiant trociſci p[]ode[]rantes. 3. 1. et 5. ponat in olla cum prumis et emboto duos aut tres ſuccesſiue, nam p[]ſumaº cu? iſto apit opilones matriq et oza illa? venan. C. 3[]ſtis xv. aut. rr. diebus compleſt cluſterize[]t matrigna die et alia die non p. xij. dies vel circa cum cluſteri de colloq[]ntida dictuz in corrupto[]e p[]ſma[]n in ma[]trice a mala complone fria et humida m[]riq. C. et c[]hoc atinuet de ſi. ſizelecos p[]modu[] dragete: et in puluere: inno v[]3 autountate antiquo[]n in oib[]palli omnibus matriq: p[]ter q[]p. in mala complone calida vt in mulieribus colericis brums vel ruffis.

C. 3[]ſtis expeſi, p[]aliq temp[]a imponat i matriq ce p[]aliquos dies et potiſſime poſt meſtruum de iſto ſieſ. R. p[]sice croci. an. 3. j[]s. maſtido. 3. j[]s. myrre 3. 5. caſto[]ei. 3. i. pulueri[]ſetur ſubtili[]ſime vt alliohol vt incorp[]entur cu? oleo nardiui aut adipe anſeris k p[]modu[] ſieſ aut collri[]ſe q[]u imponatur cu? lana non abluta in martice bene profundum. 3[]ſtis faci: q[]eſcas ab o[]mi medicamne vſſquo veniát meſtrua. et interroga eam ſi retinet ſpina put erat p[]ſueta. vel q[]liter. Et ſi tibi videk fac utem[]rum poſt meſtrua illas p[]fumatōdes et impoſitōez allio[]p. i matrice: vt ſupiis e[] dictum, ad certifican[]tum ſi matriq e[] appata nec deopilata: nec ſivene ſint dilatate. q[]r oia iſta impediebat conceptōem, vt eſt ſupiis dictū. C. ſonsequêter p[]cedas: c[]uram e[] allij[]s v[]ſſquo ſentiat ſapo?e et odore i odo re et ſubſtatiaz matricis ſuerit ſubtili[]tata et apta in ſins poroſitand[]b. et in venis. quia matriq debz tenere mediui in complone ſui et compoſitōne: vt dicit Rasis in ſuo continète. 3[]ſt[]u p[]ceſſu3 tu reſiterabis bis aut ter. q[]r p[]ceſſus recupatōnis tal[]nocumèn eſt longus trum in aut q[]tuo[]r menſum C. aduerte q[]p. app[]ro[]pinqua[]tibus menſtruis p[]

["folii", "CXLI", "tres aut q̣ttoo: dies semper debes celiare ab omni medicamine: ne impedias naturā in sui actō. Et istud consiliuī est in omni cā impedimēti cōcceptiōns.", "Restat loqui de repatōne nocuṁ to: ſon conceptōis que se tenet ex pte viri. Prius autē q̣ in cura pce das: ſcire t: ſiderare optet ſpein illo: nocumen to: impediens: conceptōem. q̣ se tenet ex parte viri. quia q̣dam non recipiunt repara: toem: et q̣dā suscipiunt vt ſtatim dicetur in ſequitibus", "Biergo Mulier non cōcipit q̣i testicu li eius mariti ſunt nimis par: in t muli: frigidi a g̣natione vla tempe vlcom p[le]rio totius corpi: muli: declinat ad frigidi: t: ſicum. iſte caſus eſt male repabilis: niſi forſan 2plexio mulieris laba: notabiliter ad contrariu: t: ſi ſic: vtatur regumine calido: humido bene re ſumptiuo: vt bonis capomibus: lacte vacci: po: nſi: ſime recurrs ad illa q̣ dićemus in ca. ſequeti de iL'quibus augmentatur ſpma: t: faciunt ad e: rectione virge: etc. Et ſi aliqua mulier nō cōcipit q: ſuit mai: testiculus abo: ſus p[] cura rupture: quod p: q: ille qui remanſit e: valde paru: vl'ei: dindimus ſuit in magna p[te] cōſump[er] cauterio i cura rupture. Tel quia ſuit inciſus in peritone: on p[] cura lapidis: in talb: non e: remediu: quia facie ſunt ſteriles a tempe. Et ſi aliqua muli: er non concipit q: caput vereti eſt nimis curu: p[]pter eius ligamētum eſt caſu: ſupius dicta q: patet ad oculu: iu: habeas cyrurgicu: t: ſcidat eius ligamētum cu: flobo: q: put faciu: in mi: mio ligamento lingue: vt eſt dictum ſupius in. c. p[]p: zio de ligamēto lingue. Et ſi aliqua nō cōc: cipit quia marit: ſuus pati: gomor: ream p[]fecta vel incipientē t: ſic non p[]ot concipe cauſis ſupe rius explicatis quod patet ex relato: mulieris t: viri: recurre ad curam in. c. p[]po ſequenti Et ſi aliqua mulier non concipit quia virga mariti e: aliqliter reollita nō potēs bene t: p[]fecte erigi recurre ad curam in ſequeti ca. q: de impotēria co itus ex molificatione yge. Et ſi aliqua mulier non concipit quia vir conuenit in complone cu: muliere: quia ambo ſtagmatici vel colerici t: ſic de alijs: t: ſic non p[]ot concipe cauſis ſupi: erpli: catis p[]muta vn: illo: aliqualiter in complexio: ſua cum dicta t: alijs p[]ut pom: ga: q: teg: Et ſi aliqua mulier non cōcipit. q: vir ſuus e: num: coru: nus ex cauſis ſupius explicar: abſtineat t: ſi tangat ipam niſi de tertio in terriu: vel p[] pl: diſſe", "rat mutando lectu: ſi aliter non poſſet deſiſtere. vel vadat alicubi per tres aut q̣ttoo: dies. Et ſi aliqua mulier non cōcipit quia yga mariti ſui e: num: longa ex cauſa ſupius dicta cōſc: c[]do c: am non appodiet ſe ad vtimum circa gentalia. Alii vn: q: non poterat un[]p[]gna: v[]p[]ze: m: ſua: z donec ſecit de bombace vn: circul: quem tene: bat in radice yge d[]u volebat ipam cognoscere, erat sp[]ſtitudinis mai: i: q: ſit pollex. q: virga erecta non d[]z eſſe niſi octo digito: vel circa i lon gitudine paru: plus aut paru: minus ſin q̣[]titatē homis. Et ſi aliqua mulier non c[]p[]cipit: q: vir ſuus habuit inciſas venas iuueniles q: ſi retro sures ex vulnere vel al: ibi non e: cura. q: cōclus ſum est p[] antiquos t: p[] illas deſc[]edit maſia g[]na: tionis cum magna p[te] c[] ſpiri: tibus ſenſitis ad ip[]os testiculos. Et ſi aliqua mulier nō conci: p[]it q: maritus habet malā complōnem friam et humida: in cerebro t: alijs m[]e: bis vt e: in eb: io: b: t: ſemb: q: q[]bus: dā alijs ex ſe ex p[]otion: b[]teneat dieta: cal: am t: ſicca: t: vta: t: metridato q[]libet die. ſi t[]ps n[]o fuerit nimis cal: n[]el saltum vna die et alia n[]o i: q[]titate amigdale c[]u: vino ſubtili ſero p[]: cen: a: p[] q̣ttoo: hora: de mane ſi p[]o: cionat: fuert c[]i opio vel cá: ph[]ora n[]o recipit curu: n[]e niſi cum magna difficultate. Et ſic terminē cura impedi: menti conceptōnis.", "Lapitulum de ſignis conceptionis.", "Eſignis concep", "nonis. Nota p[]mo ne decipi: t i ma: q[] mulier modico: r: me: stru: o: t: rar: o: e: incōueni: es ad c[]p[]ciendi: . Ra: b in ſuo p[]tinete. q: h[]erit aut ex paucitare ſaguis tot: c[]p[]z: is aut ex d[]e: ſat: o: e: ip: i: m[]rid t: o: z: i: fi: o: p[]vena: q: c[]cau: i t: colli r[]oe ei: sp[]ſtitudis vl'e: p[]inguéd: ma: p[]ie ſui o: fi: q[]: p[]: d[]: n[]: p: b[]: ſu: ſu: ſu: ſu: ſu: ſu: ſu:

sit pua valde vnde si parit pariet cù angustia ra
sis in suo conti. Quarto nota ᶜsigno? ze/
ptonis qdá attestant supra zeptione dūtaxat
t qdá hor? sunt in pina die. qdá in pina septima
qdam in primo mese. quedá in pinnis mensibus
Alia sunt tiğ q attestant sup zeptione masculi
t femelle. Ista appent coiter i vtimis mélîb? a
4º mese inclusiue incipievo vlq ad. 9. Sig? que
attestant? i pina die dūtaxat zeptioni si quæ q
se tenet ex pte dispositionis mīricis. Prinu? e ab
ſtraclio oſſicij ſeu vulue t eus exſiccatio p? ac/
tum coitus. qz nil huiditatis remansit in oſſicio
vulue. qz signu? est ᶜmatrix retinut ſperma viri
cum delicia ſugêdo ſilt měbrū iſius viri. Raſ i
suo ſtinete. Secùdu? signu? est. qz ipo die poſt
coitu? similiter ſenſierit pulſatione cù modico do
loze in vètre t doz: ſo: ſcias ᶜiam còcepit. Raſ i
suo ſtinete. qz signu? e: ᶜaliquaſ ſanguis fluit
ad mřicé d veis affiſtetib? m. pp? gniatoz ſpina
ticoz? t fermétatōnu ſpimatü: vt e ſupi? declaratu?
CEx ilto textu t quodā sequèti a rasi zcludim?
q in die coitus fluit ſan. ad matricem poſt reten
tioné ſpmaſ, ſi fiat zeep? T Zertiū fig" e. ſi ipo
die p' coitu? mker ſentiat horripilatoem cù nigo
re. Raſ in suo cōtinete. nam coiter habent istud
signu? vel alud ſtatim dictu, nam istud ſilt argu
t motum t fluitu? ſan. t huo? i matrice. nam ita
inſunt ex ſumis eleuari. CEx iſtis duobus textu-
bus dicim? ſan. fluit ad matricé ipo die recep
tionis ſpmatis: ſi zeep? fiat. k ifra quot horaz ſol?
de? ſcut. Quartu? signu? e zſtrictio oſſicij inri-
ſeci matrici, nam dz stringi q vir acutem e? poſ-
ſer ingredi. Raſ in suo ſtinete. Idem ga? v. de
morº. Quatu? signu, aſcesus matric aliqualit
ad ſupius: qz qn? coadunat? t astringit ascendit
aliqualit ad ſupius. Raſ in suo ſtinete. Iſta ta/
lia neſcire poſſum? p dictá matrice: ſ spectamus
q muher matrona facit pbam cù diſi?. qz mker
ezpra ſtatim cognocit t ad maiorez tutōnem ex
pectam? qz traſeat tps pīm meſtrui. CSigna q
attestat? supra zeceptōez dūtaxat q appent i pina
septimana ſe tenet ex pte vir: ne. t ita ſut tria ſim
aliq? modernos qz raſ no facit mětionè i suo cō-
tinete, pp? qd? zcludo q no ſut nccie verificatio
ntis ppter qd attèdīn? ad alia ſigna. Prinu? est
q facta virina e citrina declinás ad aliqlem albe
diné, pp? qd dictú q e ſubctrina. Secùdu? fig"
est q virina hz i medio quaſi totuz carpinatum.
Zertiū fig" vina cum pura ſuba t nou cōſuſa
habens ſupius modicam nebulam t habz? gna

ascendèntia et deſcedentia ſi ſtatim aſpiciaſ vel ſi
agiteſ. p[gnans autem de masculo habet magiſ
coloratum modicu cum purior ſuba. CSigna
q attestatur ſup imp: egnatōne dūtaxat q appa-
rent in pino mese ſunt duo grá cluta e vētris cir-
ca vimbelicu et retentio meſtruóz.naz ſi meſtrua
retinetur ſine febres homripilarone et dolore iam
concepit mulier. Raſis in ſuo cōtinete. Mulie-
res bene attendit ad ita tala e.

**Signa**

attestatia ſup imp: egnatōe dūta-
rat duoz aut triu měſtū ſunt viij
vel circa. CPrinu? pōderātia i cora de extra vl? si
nistra qibus dirum? magi ſup nasculo p femella
attestari CSecùdu? naſsea medica incipiens.
T³m. mámille incipiunt inſlari et auginétari cum
aliquali dolore. C4m. qz pān? aln incipit appe
re i facie. C5m. qz colo? cirrnat? et facies modi-
cu. C6m. qz oculi modicu incipiunt concavari.
CSeptimu? qz poſt iſtu pīmu měſem. 2m. et 3m.
incipit appetit? mal? et ab hoiatio maſ̄g cù debili
tate Sto? et dolé capi? cù cù cauitate notabili ocu
loz. C Si adhuc ſtātib? iſtis ſignis i toto vel in
pnte tu dubitas: fac illa q ſequiūtur ex intètòe ypo
cratis t alioz antiquo? vt ſit tibi certu an ſit p[ze
gnans aut nò p[gnás accipe. aiſ. aut. iiiij. dètes al
liij. p[fora cù acu et kilo mediij palini et iponas i ma
trice i introitu lecti: de mane remoueat: et interro-
sa ipam an ſentiat ſapozem vel odoz e allij. nam
ſi uuererunt nòvidetur eſſe p[gnans: qz nò habet
obstaculii ad os et nares et ecótra. Ael fiat hoc i-
tentiòe Jpocraſ, s. amphori. C K. duo coclea
mět crudi diſsoluti cum aqua pluinali q suffid.
fiat potus tepidus ſi tempus frigidus fuerit : po
ter in introitu lecti. si de noctevel de mane ſentu-
at punctònes inventre signu? est q est p[zegnans
qz signu? est opilato[mis illarum ptium rōne fer?
t ecótra et c. CReſtat loqui de ſignis zeceptōms
attestantibus ſup còceptōne masculi vel femel-
le. Iſta ſunt p[plimavt ponit raſis in ſuo cōtm[
C Prinu? ſumita motu iſius fetus put ponunt
plures: qz masculi mouetur poſt tres mensſes: ſe
melle poſt quatuor. in hoc plures cōuenerunt.
t mulieres q fuerut p[zeñates pluries in hoc cō-
uenerut: et firnat p[er p[ientam. C T u dices ra
ſis i ſuo ſtinete: in. c. p[po de zeceptu in p[no capl[
dicit q embzio dz moueri in dupli c[ritate diez
i q[plek fora ei? et egredi? i triplici c[trui c[pi? c[trui
tat, i. q[ps mor? tripla[ta: an[egredia: vt ſi for[
metur in. xxxv. diebus: mouetur in. Io. et pariet i
zio, diebus. quia in septem mensibus. Et si com

folii

CXL II

pleta fuerit forma eius in.4.5. diebus mouebiſt i
90°. et parietur in.2.10. diebus puta in.ix. mensi
bus cōpletis ſic nascet p diem vel dies in.9. me
ſe vel ſit maſculus vel femella. Et ſi cōpleta ſue
rit forma eius in. 5. diebus mouebiſt in. 100. na
ſceſt in.300. q2 cōpletus. x. meſibus ſic naſcetur in
ii°. menſe. Herba ſunt ipijs Rasis in. c. de 2ce-
ptu. Ločluditur ergo ex ipso Raſi q1 ſi duplak'te
pus formaſonis in motu et têpus motus triplaſ
anteey nascaſt. Et oſſi illi qui nascunt in septem
menſib9 formaſi ſunt in.35. diebus ſue ſint maſ
culi vel femelle. Et oſſi illi qui nascunt in.9. me-
sibus formaſi ſunt in.4.5. dieb9 maſculi 4 femel-
le. et illi qui nascunt in.10. meſibus cōplet forma
ti ſut in.5. diebus. Ločludit q1 femelle mouebi
tur poſt tres meſes ſikr. q2 exquo tps motus tri-
platur anteey nascaſt. p ipim rasim: ergo femelle
nascenſt in.12. meſibus compleſt: exquo quattuor
menses triplabunt anteey oſtatur. Jſte obiectio
nes cōcludiſtur 3 ſic loqntes. Cideńduq1 q1 ra-
tiones cōcludiſt in materia: q1 idè eſt temp? fo-
matonis i maſculo et femella ſue nascanſt in. 1°
vel i. 9°. vel in. 10°. ipis compleſt ſic intrât p diem
aliu7 meſem ſequetem. Sed q3 femella è hò occa
ſionat? debil? non pòt ſenſibilr nec forſtik moue-
ri. q1 mulier notabiliter apſhendit eius motum
duplato tpe in quo forma compleſt: 13 aliqualiter
moueak. ideo q2 è forſtificata femella in. 4. menſi
bus. ideo mouet notabiſt poſt quatuor meſet ſed
maſculus mouet poſt tres meſes. vn puer è na-
ture forſtioſi notabiſt in reſpectu q1 ſit femina. 16
ſtat vnitus et cumulat? in vètre vt dicetur statim
C Puella. q2 lara et debil1 magis ſtat in longu
ventris nò pòt ſic vnire ſua mebza ppter q6 mu
lier p[gnans] habès vètrem longu: est ſignum q1
poſtat femell: vt statim diceſt auſte Raſ in ca9
ppò. Illud verbum cōmune facit tota die errare
debeiles in arte. C Alia ſunt ſigna attreſtatiæ ſup
2 ceptòne maſculi et femelle ſpália poſita a Ra
ſui ſuo còminète. ſumpta a diuerſ pribus corpor
ipius mulier. q2 a facie: a mámiſſ: aventre: a ma-
trice: a manibus: et pedib9. Et ſunt dece ſigna vt
circa. C Primi7 è. mulier portans maſculum: è
bene colorata i facie. poſtās femellà eſt male co
lorata viſpilunii. poſtet in ſeſe colorata bì7 ratic ne
boni reginis et econtra. Raſ in ſuo continète.
Jde2 zpo. 5. ampho. ymo poſtās femellà h3 pan
nos in facie cum p[uctis] rubeis aliq[ui]. Raſ ibid
Poſtās maſculi non h3 pannù in facie. et ſi ha-
beat p[uctos] rubeos in facie: hab3 paucos valde
C Secùdu7 ſignù attreſtās ſup hoc. poſtās maſ-

culum eſt ſp fatis leta: poſtās femellà nò ſic im-
mo pluries grauaſ: anguſtiaſ mag[ui] solito hab[ef]
aliquado horripilatoſes et dolores capit. C Zer-
tium ſignuſ atreſtans ſup hoc ſumit a mámiſſ
multipliciter. ideo tale ſignu ſumptu a mámiſſ è
quadrup[er]. Si poſtet maſculi p[ro]mo miſreſcit ſi
bi caput mámiſle dextre p[ter] p[in]a generato[n]e
lactis i ea. cōſequèter caput mámiſle ſimſtre. et ſi
ſedeat mag[ui] appet. et capita mámiſſ. mutatur ad
rub. ſi poſtet maſculi: et ad nigredine ſi poſtet ſe
minà. Et ſi modiciu hab[ea]t de lacte in d[ex]t má-
milla: m[pl]ui i ſinistra: pariet maſcl[3]. et ſi ſit ec[otra]
pariet feminà. Et ſi lac fuerit groſſum: viſcoſum
q1 poſitù ſupra ſpeculù c[og]reget ad modù mar
garite vel arg[è]tiviui pariet filiù. Et ſi ſit liq[]dum
è aquoſum q1 expandik ſup ſpeculù poſtat femi
nà. C Quartù ſignu ſumit a rotùditate vel lon
gitudine vètris mulier poſtās maſculù h3 vètre
mag[rot]ùdum. poſtās femellà h3 vètre sar lòguſ
cui aliquali mollicie. Et li cù tali longitudine vè-
tris hab[ui]t pannos in facie ad punctus ruffi vel
rubei poſtat feminà ſine fallo. C Quintù ſignu
ſumitur a matrice. mulier poſtās maſculi nò de-
ſer[at] in coitu quasi ab[hor]ret ip[im] poſtās femel
lam gaudet in coitu et appetit coitu p[ter] vètosi
tates matrid. C Septù ſignu ſumit a motu pe-
dù.nà ſi erecta fuerit et lenauerit p[ro]mo d[ex]trù ad
p[ced]endù poſtat maſculi. ſi ſimſtru: poſtat femi
nà. Raſ in ſuo còminète in. c. p[po]. Aliq[ui] ex moder
nis nostris add[ut] in p[ſalteri]s ſuis aliqua alia:
que nò vidi multu veridica. dicunt q1 maſculi mo
uentur c[oin]iter in p[te] d[ex]tra: femella in ſinistra.
non è ncc[ie] verificato[n]is: q2 aliq[ui] ſe mouet i pe-
de ſimſtro. et econtra i matrice, nec raſ poſuit. ſi
mi[li]ter dicunt q1 poſtās maſculi h3 oculù d[ex]t:
leuior motus: et velocior et acutior[is] asſpectus.
Silr q1 ſumaſ arſtolog. 3. i. et f. tera[]t è c[of]iciaſ
cù melle in modù vnq[u]eti. ſuppona[]t cù lana in
matrice a mane v[ſo]q ad meridiem ieciuſ ſtoma
cho t[uc]s ſi dulceſ cit ſaliua ei9 2 cepti p[ma]culum. ſi
eſt amara c[ō]cepit feminà. Si non alteratur: non
concepit. C Jſta tibi ſufficiant p[ro] ſignis con-
ceptionis.

C Capitulum de gomorrea.

Egomorria. i. de ſe-
debita ex[spul]ſione ſemis humái ſeu
ſperma[]t in agro nature p[pr]er q6 ſe
rili[za]t. C Nota q1 iſta ex[pu]lſio ſperma[]t indebita
dup[er] est. q[da]daſ eſt i qua ex[pe]lliſ ſemé humanù
ind ebite t in agro ex[tra]neo t ali[co] nature. Jſta

1510

e. expulſio vil'eſt coruſpèc aerè. et qùpò ois ta'l exp'f
ſio ſemis hùam indebita ſutnocu¹¹ ſeu mala ac
ſio ſututia expulſiue gemitaſu eoqu expellit ide
bite et in agro alieno naturèmo eſ t'n nocuſtuz
et p ſeſratone colligàtie diſcretiue nò diſcernè
tis hoc eſſe odiuſo deo et nature. Jſta tal' expul
ſio ſemis indebita habuit ortù et picipatuz i cis
uitate gomo:rea, piopter quod describìt ab illa
de ıſtaleſt p[]ſens speculatio. Alia eſt expulſio ſe
mins hùam in q[]e expellit ſemè hùanu indebite
et ſestune i agro nature.nù p[]oſſibili ex intèto. de
iſta e[]p[]ſens speculaº medicoº. et gaº. 6. de inſº. c.
vlnº. et in. 6. de mo:bo in. c. penulº. et i. 5. de mo:º.
m. c. p[]mo. Jſta tal' expulſio idebita et ſestina p[]ſ
mans ſunt denoiata ab illa cuuitate gomo:rea ra
tione cuuſda filiudims. q[]e eſt indebita et ſestia
erpulſio in agro nature. 8. in alia e[] in agro inde
bito et alieno nature. C[] alterius nota q[]e ita paſ
ſio h[]p. lures gradus in ſin malia¹, q[]daz polluſt
t[]sgèdo mulierè et mainſt et alijſ p[]tibus ſecerè
non h[]ntes e[] ad p[]lactuº. q[]e taſes ſunt multu lap
ſi in gemitaſib et mala c[]ôp[]lone ca[]la dilatàte vi
as illas c[]u materia abuſdati ca[]la. vidi p[]lures iu
ućenes ruffos q[]u hoc paneban[]t. quo[]z quidà erat
monach[]i. Alii ſunt q[]u pollu[n]t venièdo i actum
ſtatum dum mébrù e[]m agrù nature. q[]e non h[]nt
mulieres ad p[]lactuº ſunt uućenes ſanguinei cos
lerici q[]u abu[n]dàt in materia ca[]la:tales nubant in
p[]rjo. Alii ſut de ıſtis q[]u h[]nt mulieres ad p[]lactuſ
p[]uta v[]gorem q[]u exercèdo actu polluſt c[]ôter i. 20
l'citra c[]ôcuffiob. et q[]e i actu cor' matia deſcèdit
ad teſticulos v[]bi ſo[]mà sperma[]n recipit a capite
p[]ma[]tor[]i p[]te c[]u ſp[]intib c[]enſituſis et ab alij[]s p[]
cipalib q[]u ſp[]intib'vitalib et naturalib g[]igni
tuſis oim mébro:z totius corp[]s:aliter lapſus in
vno mébro: non g[]naret lapſum in illo. et in dic[]ri
teſticul fermètatur tal' maſia d[]ù in natur[]a ſp[]
tis c[]o[n]uerit in mora et in t[]pe ſufficièt: aliter ma¹
non eſſet ſufficiès g[]natom. ideo de tali indebita
erp[]ſie ne e[]p[]ſens speculaº ex intètò e[]aliè. 6. d
interi. c. vlnº. et m. 6. de mo:bo in. c. penulº. C[]nò
mag[]i q[]e ita gomo:rea interd[]u ſit a mala actòne
erpulſiue. et ıſtud e[]t p[]lùm[]u. et interd[]u ſit a mala
actòne reſtictiue va[]ſo:z ſp[]matu. hoc vult Ba? i lo
c[]io dic[]ri. nam illa q[]u ſit in uu[]emib et cum erectò
mamſetta p[]ſit ex nocuº ſeu ex mala actòe erp[]
ſiue gemitaſu p[]otifiue va[]ſo:z ſp[]mat. et hoc vult
ga? fi[]l[]m in lo[]g diec. r[]ò eſt q[]e in talibus e[]materia
calà p[]imulàs expulſiua m[]ui c[]u delicia nà expulſi[
]na incita et cogit venire in actu a qualificut c[]
tentua a quato. 6. de inter. c. p[]mo in fine, Siliter

erectio facit ad festinam expulſionè ſp[]ma[]n cauſa dupli[c]. q[]e lacerti latitudinales q[]e t[]esli compati
ment v[]afa ſp[]matis. ſic incita[]t et cogunt expulſi
uà expel[]e. q[]e ip[]a agit c[]u i[]l. 6. de mo:bo. c. penl
timo. J[]deim auic. ſen p[]ma deyutibus. Similiſt
talis erectio t[]editiva ſa ſp[]matis et ſic apit ip[]a q[]
d[]amodo p[]pter quod ip[]a expulſiua c[]u modica ſi
mulatòne et incitatòne venit in actu de facili. D[]
eſt q[]o c[]ocludit Ba? C[]si autè tal' expulſio fue
rit fine erectòe notabili t[]uc e[]nocu[]m ſeu mala ac
tio contènuètunc e[]pit fine notabili delicia quaſi
inuolùtarie: vt e[]ſt in q[]ubuſda humidis natura i q[]
bus coadiuua[]t maſia multa et multu[m] humida
grauàs []tentionuà va[]ſo:z ſp[]matum r[]ône quanti et
n[]o ratòne quali. Et ſic p[]z t[]ibi clauis curu[n]ſi go
moree: exq[]uo ſeitur cu[]n v[]tur, ſit nocu[]m ſeu mala
acto. q[]e illuvitui eſt p[]ncipal[]r intèd[]eum in cura
Et p[]z t[]ibi qualiter moderno[]z locutio in p[]saklijs
ſuis non e[] ſufficiès q[]u dicunt q[]u gomo:rea e[] p[]
matis e[]miliſio inuolùtarie. q[]e tal' non p[]etit oib[
]ten[]i ſub diffimto C[]r p[]dier[] notum eſt b[]n ſpe
culati q[]u gomo:rea ſp[]e e[]paffio p[]ncipal[]r teſticu
lo[]z et va[]ſo:z ſp[]matum. et e[] p[] []olligàt[]ia mébro:z u
ſupio:z. Et e[] mo:bus deſc[]p[]tive loqu[]e do conſiſt
ca[]lidus vel humid[]a []comitàs ſecu c[]am ca[]lidaz
mo:bi: et cum ip[]a mo:bum in via. q[]e dilatationè
v[]iarum et apitionè e[]ap. et e[]nocu[]m v[]turis expulſi[
]cùndo e[] c[]u z[]ectione. Et q[]u e[]ſt fine erectòe: eſt
nocu[]m v[]turis []tentione va[]ſo:z sperma[]n: vt dictuſ
e[]t intètione Ba[]i in loci dic[]ri. l. p[]illo ereunte. ſ
p[]mo:bo deſcripto e[]t nocu[]m p[]ncipal[]r diſeſtive
et expulſiue membro:z mádátu[]t et ip[]o:z gemitaſu
p[]otifiue va[]ſo:z ſp[]mat. et dic[]i ga? n[]o. de igeº. c. 2

Iſtis clarificat[]is

Lura go
morrée tibi
pateſt. C[]si q[]e ergo gomo:rea firmà vel inci-
pientè de cauſa ca[]la habuerit p[]pter q[]o facr eſt
ſteri[]k. q[]e ſp[]ma non b[]n fermètatur in teſticul[]; vt e[
ſupius dictm ex n[]ocumè to v[]turis expulſiue va[
]ſo:z ſperma[]n, inu[]gat v[]ga et teſticuli pitoneon: z
erenes de ſero. et in introitu lecti cum oleo roſ, vn
fancino. nam q[]e ſit de oluuis imatur: inſriat et c[]
ſtrinſit p[]tes illas: et m[]ungatur c[]u v[]nguèio ſeq[]nu[]
C[]r olei roſ, vn fancini. H[]i. succi plantagi[]. 3. ij
conſuma[]p[]inſce[]do ſupra c[]ineres calidos ſand
albi et rub. ãn. 3. i. maſtig. 3. f. op[]ij. 3. f. cere modi[]m
k v[]nguètum liqui[]d m[]ungat p[]. 20. dies vel circa
poſtea aſſiſtato:or[]. Si non e[] bene correct[]; vta[]t
plus illa m[]unctione, et v[]tatur luctu crudis cum
aceto coc[]ri, c[]u p[]inargi[]ſis, vta[]t vino lumphato p[
]med[]n c[]u a[]q b[]n ferrata decies c[]u ferto v[]calibe

folii

CXLIII

bene ignito, vtaک bullito czu dicta aq ferrata, vi
rabit oia cala: vt spſes: alia: cepas: vinu: puſ: mo
stardaz, vitabit culcira: de pluma: ſi aceat i mata
lacio debōbace. C[]t et i q[]s gomorreā de cā huiu-
da simplici vel apofita habuerit: q[]b p[]z: q[]s ſine e-
rectione e: notabili, t: e: coit? hūid? t: coit poſt iu-
uentut e: quou ſterilizat: q[]s non expellit b[]n i agz
nature, nec tale ſem e: e b[]n ſpec t[]u, q[]s: expulsis a[n]
[]fectam fermētationē e: necumceto vtutis cōre[
]tue vasof[] sp[]matis: vt e: ſupus declaratum inum
g[]a: k in ptibus i[]t cum oleo nuc[]i bene antiq: vel
c[]oło nardinovel cu[]z oleo nuq radice vel c[]ui oleo
]apofito de coſto vel cu[]z oleo maſtīd p[]e ſel vel mi-
]to vel aliſs. t: vitet frigida vt fructus frigidos:
]puna pira poma: ceraſa, offas: t: vtaک vino rub,
groſſo t: b[]n maturo paru limphato, t: ſumat q[]lu-
]bet mane t: ſero in introtu lecti d: bono metrida
to in q[]ritate aimigdale cum modico vini clari, pt-
etiā cape de mane aliqi[]n ſi non p[]ot cape de ſero
ſi t[]ps eſſi numis cal[]n capiat de tribus in tribus
diebus. Vtaک carmbus toſis, vtaک rifi cocto c[]ui
]brodio carmiu: vtaک de bona pipata facta cu[]z pi
]pere longo, t: carmb? mutonis bis in ſeprimi a
]taک saluna: maiora: a: melliffa. Aſta tibi ſufficiat
]C[]lapillum de impotētia coitu.

Empotetia coi

tus, p[]pter molliem t: debilitatē mé
b[]i, q[]s non p[]r enigi, p[]p[]t q[]d fact[]r e: ſte
ri[]. C[]t nota q[]vga vin[]: t: eteritur ex mul[]: p[]out t:
alia officialia méb[ra. Prumo ex neruoveniēte ab
vltinms ſp[]ondilib[] all: alii[]m q[]e p[]s p[]ncipaliot; in
]act[]o e: ſua p[]ncipali puta in erectoe, p[]pter fin[]e ge
]nerationis, fil[]: t: eteritur ex carne lacte: c[]vēs ma
g[]nis t: artijs, iſte p[]tes ſi[]t ſibi i adiuto: u[]m potiſi
]me vene t: artie, q[]r illas venit vap[]or t: v[]er[]: y[]
t: ſa, ad ea[]s t: ad dicti[]n neru[], p[]p[]t q[]d faci[]t ad di-
]rectiōs ſi i[]b[]i vie pellic[]oſe p[]s expe[]r[]vria: sp[]
l[]z t[]ed[]at ad vn[]a vi[]a poſt mediuz mé, iſte ſunt vie
]p[]ncipales in erpe[]l[]edo iltas ſup[]kuitates: ſb n[]o i
]erec[]o e, v[]n i erec[]o p[]s p[]nci[]: q[]t t[]ed[]ik t: ille neru[]: q[]
]po[]toſus reple[]: v[]ap[]ib[] t: ſumis ſemueto[]ſ veni[]cti
]b[]a co[]de p[]illas venas t: artijs: l[]z i p[]is fil[]
]g[]netur ex ſicat[]oib[] t: iu[nct[]oib[] b[]e de in[], c[]ylt
]p[]pter q[]d Ra[]ſ i ſuo cōtmente docet inungcrevt
dicem: infra ex q[]b[] p[]umis t[]vap[]ib[] reple[]: t[]endit
]t erigi[]. C[]t al[]teri[]n[]o q[]p[]i actu coit[]: tria n[]ccio c[]
]currut p[]us t: poſteri[]: vt di[]c[]: Ra[]ſis in ſuo cōt[]
]P[]ri[]: e]t apperit[]: ad coitu: q[]p]t]e p[]cedit ab e[
pate t: p[]tub[]: vicis Ra[]ſ i ſuo cōt[]: rōne ma[]: a[n]
m[]lie: puta ſan, cal[]: i uſtigat[]: t: ſumula[]: t, naturā ge

nitaliūn t: imaginatiuā ad B, p[]p[]t q[]d g[]ni volumine
]ſoſtare iſt[]u]e]p[]ent: i]t: dam[]g[]niatua ſan, bon[]vi
carnes capon[]i] p[]diu[]cii vitella onu[]: viu[n] ru[]b t: ſi
]milia, t: t[]uc[]: t: g[]niatua ſnalis incitata ſumulata
]a ſang, ca[]lo multiplicato i p[]tib[]: i[]t t: ab imagia
twa dilatat i[]p[]as venas t: artijs t: amouet h[]u-
]res in p[]tib[]: g[]nitaliu[n], p[]p[]t q[]d diſpomt ad erecti-
]one, p[]p[]t ſumofitat[]e inde elevatā n[]ccio ſubintrá
t[]e neru[n] illu[]. N[]o ſine g[]cā d[]: q[]p[]e p[]cahn ce g[]it
]aimare coitu[]: i: ſe ſit f[]os h[]uiditaf h[]uota[]: abu[]da[]h
]b[]n g[]cludi[]: q[]p[]e venofi n[]ccio ſi[]t coitu[]: ſeu appe
t[]etes coitu[]: p[]p[]: abu[]da[]nā ma[]: a[n], i p[]tib[]: g[]enita
]lib[]: t: vicis ſtimula[]: ad B natur[]: t: p[]: ſno imagi
]natiuā. C[]secu[n]d[]u q[]d occurrit i coitu e: erecto q[
]p[]ncipa[]: dep[]eſt a co[]de Ra[]ſ in ſuo c[]t[], n[]a ita[
]te illo appetit[]u ad coitu[]: rōne abu[]da[]t c[]h[]u: rōc
]e p[]ca[]: ſat cal[]: i p[]tib[]: g[]enitalib[]: t: ſtāte imagiata
]ſeq[]: t: ad B incita[]: t: c[]itāt v[]c[]o: vt g[]enitalib[]:
]m[]e br[]: p[]uideat p[]p[]: saluation[]: p[]ſe[]: i: o mittu[]: ſan.
]t alios h[]uozes c[]uva[]p[]ib[]: g[]roſſis ſumo[]: t: v[]c[]oſiſ
]ad g[]enitaliā t: venas t: artijs ad reſp[]end[]u i[]p[]m
]neru[n] t: i[]p[]m eri[]gend[]u, p[]p[]: ſin[]: g[]niatōnis C[]t[]
]n[]o t[]: e g[]i]l[]iget[]u: q[]: erecto v[]g[]e, n[]cip[]: dep[]eſt a
]co[]: de: e[]: q[]: tal[]vapo: p[]us eleuaf i co[]: de a ſan, c[]
]t mitt[]: p[]artijs t: vias certas ad g[]eitua ex i[]t[]
]to n[]: p[]p[]: ſin[]: g[]niatōnis, q[]: op[]: n[]: eſt op[]: i]ntel-
]liget[]u, n[]: q[]: to cal[]: e: for[]to: tato erectio e: maiu[]
]t e[]: q[]: p[]: p[]: i uuenib[]: t: ſemib[]: n[]: i uuenes ex b[]
]currit pap[]iſinu[], i, 4, d[]: i[]ge, c[]: 5, d[]:ado c[]: t: curá p[]
]p[]iſim, ex q[]: p[]: d[]: clu[]: d[]: i q[]: t: v[]c[]oſitas c[]ans erecto[]
]i[]vga e: n[]: al[]: rōc c[]: e: c[]ſſicier[]: t: ma[]: c[]: e: a[]v[]c[]oſita-
]tes ſk[]: vt ma[]: ta[]kales r[]: o: c[]: q[]: a cal[]: o: claudicáte
]n[]kaytute i[]c[]: d[]: e: t: ad b[]: t: r[]: o: ma[]: i obedi[]: e[]: y[]tu
]d[]: tie, 4, áp[]: b, t. 6, d[]: mo[]: t: i mul[]: al[]: iſ lo[]: ve[]: fil[]
]t: t[]u ſuofitas vap[]oſa g[]niat[]: i ip[]: n[]: ueru: t: v[]c[]: i: t: arte
]rijs e[]: vt poſt ga[]: 6, d[]: i[]te, c[]: n[]: o, i fine e: ſicat[]: oib[]: t
]in[]uct[]: oib[]: cal[]: s. F[]: ra[]: b i ſuo c[]: t[], p[]: p[]: q[]: p[]: o[]: p[]: it
]unct[]o[]: es ad B[]: vt ſtati ſcitabi[]: Ad ita: erecto[]: n[]: no
]ſolu fac[]: vapo: veni[]: es ab ip[]: o: co[]: de n[]: i ip[]: g[]niat[
]y[]: t: bona p[]: l[]: o m[]: e[]: p[]: i[]li[]: n[]: neru[], q[]: i ſi mittu[]
]h[]uid[]: t: c[]efiſt it erec[]: t: n[]: obſat[]: i[]b[]: f[]u[]: oſi: t: tribus
]miſſa co[]: de t: ibid[]: e: g[]niat[]: p[]: p[]: q[]: d[]: i c[]: ra[]: b in ſuo
]c[]: t: q[]: h[]uiditas p[]: l[]: ois g[]nitaliu: e: c[]c[]: de diminu
]it luxuriā puta erectione: l[]: i trisi[]: e: b[]: n[]: appet[]: t p[]
]p[]ter c[]: s[]tati dicta: put faci[]: t: h[]ntes gomo: re: d[]
]c[]: fra p[]: p[]: q[]: d[]: i b[]: o: erecto: e[]: 0[]: q[]: p[]: ſta tria: c[]: curiāt
]t ſivu[n] il[]: vel duo claudicent: claudicab[]: i lla
]erectio, q[]: p[]: p[]: t: ad] ſo[]: ſo[]: d[]: u[]: tal[]: erec[]: n[]: e: dam[]: nu
]trum[]: t: g[]illa i[]katiuavt cep[]: a: ſtalar[]: s[]: b[]: legi[]nu[]
]lac vaccinu[]: t: fil[]: a: t: cale: fac[]: u: g[]enitalia L[]3[]: t
]vltiu[n] q[]: c[]: c[]: u: ſperma quod p[]: maip[]: i

p[er]t[em] deſcédit a cerebro c[ui] ſpirituß? ſenſiuius. q[ui] a quarta digestiva cerebr[ia] ſeu ei? ma[que] meatus ordinatos p[er] naturâ, p[er]t[em] quod dicim? q[ui] è ſuper fluitas i q[ui]to quarte digesti cerebr[ia] t[em] alio[rum] princi palu[n]imo oin m[é]bro[rum] corpi[s]. oia c[ó]icant saltu[s] in vaper[em] ſpirituß?, p[er]t[em] q[ui] d[ic]it y p[er]oc. q[ui] ſp[ina] decidi[n] ab o[mi] p[er] corpi[s]. q[ui] aliter lapsus in vno m[é]bro non g[ui]naret lapsu[m] in illo[rum]. p[er]t[em] q[ui] q[ui] volumus multiplicare ſp[ina] cóſotam[em] cerebr[ia]u[s] c[ui] c[ibo] t[em] potu[t] alia p[ri]ncipalità: vt diceſt, p[er]t[em] q[ui] d[ic]it? R[ab]a[n] in ſuo p[rin]tinentem auſte aaron. q[ui] ſi p[er] ma minus fuerit hoc erit vitio cerebr[ia] p[ri]ncipali[t]. t[em] ſe rectio modica fuerit hoc erit vitio cozdiſ p[ri]ncipali[t] t[em] epar[t]i ſi appetitus ad coitiu[m] fuerit debilis. Et ſup[er] hoc nota q[ui] in quibusdam in aliquo v[erga] n[ò] erig[t] q[ui] ille neruus è p[er]liticatus p[er] natura[rum] hu miditate eius t[em] p[er]nu[m] affiſſentiu[m]. inſto[n] non cadit bene re patio[t]. t[em] ſi cadat hoc erit in bona etate ve r[nem] ſp[ina] tales diciti ſe crigere aliqualiter p[er] verecum dia[rum] inferius dabu[n]tur ſigna ad hoc. in q[u]busdam aliquali[rum] erig[t] ſed par[n]i. q[ui] ibi venit modica ven toſitas a cozde. ideo n[ò] est ſufficiës erectio ad de floandu[m] v[erg]inè. t[em] c[ui] hoc par[n]i durat ſine emiſſi[ne] ſp[imatis] in q[u]busda[m]. q[ui] è modica vétoſitas q[ui] non multiplicat[em] vitio cordi[s]. c[ito] illa ad quaz[em] de poſſibili facit magna raritas genitaliu[m] r[ò]nei cali ditat[em] c[ceedent], in eis vt p[er]z in q[u]busdam colenq[em] q[ui] ſepe incipiut habere aliqualesz erecto[em] q[ui] ſtatis euaneſcit. q[ui] cor[em] debile est ſel inſriatuz v[em] eriſticia vel tumoze vel ſibi factu[m] maleſciu[m] v[em] ſotilegu[m]. Contra omnia iſtavt n[ò] erigat neq[ui] appe tat de quo ſit cura t[em] i q[u]busda[m] euaneſcit illa mo[dica] erectio c[ui] emiſſione ſp[imatis]. q[ui] ſunt humi[ſ] di in genitalibus t[em] h[ui]ſt epar[em] h[ui]duz. ſunt ſa[n]t[em] car noſi t[em] colorati. ſi c[ut] ſit i g[om]orrea de cauſa fria t[em] humida q[ui] p[ollu]t[u]t ſine notabili[rum] erecto[n]e. Qui d[am] h[ui]z habentiu[m] modica[rum] erectione poſſunt co g[no]ſec[re] co: rupta[que] c[öm]. q[ui] multu[m] lata in p[rib]: t[em] c[ui] adutuo[rum] muli[t] de facili[m] impo[n]t[m] mébr[ia]u[s] c[ui] adutuo[rum] in agro n[ak]e t[em] ibi pollu[m] tota die: b[em] videmus in illis qui laborát ſuper diu[cio]cio non habendo. Notu[s] est recte ſpeculati[rum] impotè[tia] coitus p[er] mo[ſ]bo deſc[pto] ſemp[em] è paſſio p[ri]ncipali[rum] v[erg]e virili[s]. Et est per colligatia[as] non venit quod venire debet ſe d[om] natura[rum] vt ma[n]ia ſumo[s] ſa calida p[er] erecto[n]e. t[em] ca[n]a t[em] humida p[er] ſp[imato]re. Vel venit q[ui] d[em] vitire non d[em] ſin natura[rum]: vt mala p[er]p[lo] fria t[em] humida ad genitalità. Et è paſſio c[oi]ter official[t]. q[ui] inamitio v[er]toſita[n] t[em] h[ui]zu[m] t[em] mate rie c[ó]icant[t] ſe c[ui] mo[ſ]bu[m] p[er] ſi[lem]. q[ui] malá complo[n]ne friam t[em] humida yel ſicca.[Et est nocumentu[s]

p[er] mo[ſ]bo deſcripto p[ri]ncipali[rum] digesti[u]t[em] ſerpulſe[m] mébr[ia]u[m] mádantium p[ri]ncipalium. Et est paſſio generatiu[m] genitaliu[m]. quia illi inſert nocumentu[m] p[ri]ncipaliter.

## Ille is clarificatis

Lura tibi pateſcit.

P[ri]us aut[em] q[ui] in cura p[re]cedas ſcire t[em] cognosce[re] opoſtet an v[erga] p[ue]t[ur] e[ro]to erecto[em] vel ſi in aliquo erigat [em] debi[t]em. q[ui] p[re]ſticiu[s] in hoc diu[m] ſi fiac[t].

## Biquis ergo

v[erga] in aliquo erit[em] gere n[ò] poſſit ſci[t]as q[ui] p[er] incurrit palis[i]n q[ui] non recipit cura[n] c[ó]i[t]ſ[em] q[ui] iſi negát: videas ſi est plongata v[erga] t[em] p[ó]tur in aqua fria. q[em] ſi in aliquo non attrahit nec abbru[i]tak[t] signu[m] est q[em] ſenſit[i]ua eius è moriſica ta[n] n[ò] ſenti[c]es fritate[que] p[er]t[em] quod p[er]z q[em] è pa[l]izata: fiant t[em] illa q[em] dicent. p[er] cura illa, q[em] ali[que]t[em] erigi[t]. q[em] remedia ſunt eade[m]: l[em] iſt[em] ſoſtio[n]ib[m] iſi digent. Iſt[em] tales numi[t]atur nutrimen[t] bonis ge[n]erátibus bonu[m] ſanguinè vt appetitiu[m] genitaliu[m] incite[n] ad coitiu[m]. t[em] nutriatur nutrimen[t] groſſ[em] inflatiu[m] vivétotitas c[ui] materia multiplicetur, in genitalibus. t[em] nutriat[em], rebus q[em] a tota natura p[re]ſoſtát cerebr[ia] t[em] alia p[ri]ncipalità mébr[ia] vt ſp[ina] c[ui] iſt[em] t[em] alia multiplicat[em]. Atak[t] ergo vitel[em] ouro[n] r[em] caponibus p[re]dicib[m] gallis: mutone muene: co[l]ubis: auiculi: frumèto t[em] r[is]i c[oe]ci[n] c[ui] b[rod]io carni[m] un[em] vel lacte oumo[t] vaccino. t[em] v[et]ak[t] bonis ficu[m] bus: bono vino rubeo ſa[n]t[em] maturo. n[am] oia iſta m[pl] tiplicando ſanguinè t[em] h[ui]zes in epate inutant appetitiu[m] ad coitiu[m] stimuládo[rum] ſenſit[i]ua genitaliu[m] ratione quantitatis ſanguinis boni t[em] humo[ris] et p[er]itata[rum] abundátis in iſt[em] t[em] p[er]tibus vicinis. hoc p[er] n[ò]mo[ſ] quod concurrit i coitu[m]. C[it] p[er] ſe d[om] quod p[er]currit in coitu[rum] p[er] erecto[n]e fienda id[em] get nutrimèto groſſo inflatiu[m]: vt ſan. t[em] hu[m] cum vétoſitatib[m] è vapòib[m] mul[t] multiplicet. vt d[ic]it? R[ab]a[n] in ſuo p[rin]tinentem. Atak[t] ergo paſtinaq[t] r[as]pi[s]: fabis: ciceribus: p[er]ſis c[oe]ci[n] c[ui] b[rod]io carni[m]: in q[u]bus ſup[adda[t] cepa aſſata in patella comes[t]a c[ui] carni[bus]: mul[t] facit ad erecto[em]. vel descoquátur ſub c[iner]ibus t[em] m[ù]detur t[em] teranſt[em] t[em] iſtempe[n]t[em] c[ui] butiro cocto t[em] melle. comedat i die ad p[er]utatè oui p[er]ualèt albe. v[et]ak[t] l[acte] vaccino. in ſup[em] q[em] vel c[ui] carnib[em] yel ſup[em] frumèto vel o[de]o m[ù]dat o[t] de p[ila]t[em] vtatur p[er]ſib[m] iſto[rum] pedum t[em] ſi comedat de allijs: aſſent[t]. t[em] ſup[addatur] cepa aſſata i patella ſalfa ſua c[ui] carni[bus] t[em] p[er]ſibus ſit eruca facta c[ui] vino dulci vel ſal c[ui] tertia par[te] ſinzi[m] vel e[quis] p[er]tibus, Atatur ſinzi[m] pulueri.

Ifolium

CXLIIII

fato sperfo sup legumia et super cepa affatata cor-
quatur oua in patella cui cepa p[us] affata salfens
tur cui sale et 33c vt dictiæ vtaſt vus generat ſan
guine vêtoſu q[ui] facit multu, raf in ſuo cōtæ. 3ſta
ſunt p[ri]cipiſt p[er] ſecuſo q[ui] ſcurrit p[ri]cipaliſt in coi
tulicet conſequent faciāt ad tertiæ q[ui] ſpina multi
plicat. C[ap]ro 3º q[ui] ſcurrit p[ri]cipaliſt in coitu pu
ta vt ſpina ſu[n] pueningt vt dz c[ó]peti[n]t illa q[ui] cere
brü et alia p[ri]cipalina forſtificat a tota natura: vt de
ſpinate mehi? p[u]ide at illa q[ui] dicta ſunt p[er] incita[rum]
do appetit[i]u[m] coit? et facièna ad erectiœm p[er] m[ori]
plicano[em] ſan, vêtoſi et vaporousi b[ui]n valèt ad m[ori]
tiplicatiœm ſpina[ri]ſon de directo. Denk ergo
illa q[ui] p[ri]r cereb[us] ſoſtant et alia p[ri]cipalina vt ſic
ſpina m[or]ticipicet. Denk eſſé de cerebro pozi mu
tonis galline vituli bulli: et galline affat[us] in pa-
tella ſupas[ſp]o modico 33c et cepe aſſate. vtaſt te-
ſticulis galo[us] mutonis vituli. p[ro]mo bulliatur b[ui]
poſtea paru[us] affent[us] in patella addito modico 33c
et cepe aſſate et vtaſt aq[ui] b[ui]n ferrata i potagijs fu-
is: et i vino ferret b[ui]n cui calibe b[ui]n ignito ibide[que]
tincto: iaceat in culcira molli vt p[res] renales et
genitales caſſiāt. C[]nunc veniam? ad illa q[ui] ad-
ministrat[em] in via medicina v[]ga tauri vel ceru vel
ap[ri] exſiccetur b[ui]n in furno pulueriſent d[et]ur cui
modico vini in q[ritatis]tate. 3[ui]n in itroitu lectu. v[]l[]de-
tur cui vitello oni p[otes] addere tertia aut q[ui]tam
pt[em] 33¹ miſceatur. C[]de dicèdu[m] de testiciu[m]o[po]
q[ui] exſiccentur et pulueriſent et denk illo m[ō]. Ael
det q[ui] intrabit lectu[m] medi[m] coclear pulueri galá
ge p[er] ſe v[]l[]c[u]r q[ui]ta p[re] 33¹ det cui modico vini tepi
di. C[]nunc veniam? ad in[J]nunctiones vole pedi[n] cui
iſtio q[ui] dicent: q[ui] talis in[J]nunctio c[ui] calidis multu
calefacit et ſoſtat genitalia: p[er] q[ui] valet ſimuli
ter in dolob[us] et p[ass]ionib[us] matriq[u] c[ui] c[ō]iter fiat
de c[á] h[ui]o[ali] fria et vêtoſa: et de facto ſenti[n]t ma
gn[ui] remedi[n] ex tali in[J]nunctiœ plátaru[m] m[ung]an[t]
ergo pláte pedi[n] cui oleo ſambuci. yel c[ui] oleo nar
dino v[]l[]miſcatellino vel de euſoſb[.]v[]l[]addaſt. 3[.]b.
euſoſb[ij] in. 3[ui]n,olei ſambuci. vel lili[n]na p[] colliga-
tiá iſtaru[m] ptu[m] multu caſſe[]t genitalia: et ſic au-
ginétat luxuriá sicut eo[m] inſrigida[] reſpinit, raf i
ſuo 2nt[em] inungátur pláte pedi[n] c[ui] b[.]R[.]p[iretri] 3.
b. euſoſb[ij] 3[ui]n. pulueriſent subtili[er] et diſſeperent
c[ui] vino dulci vel cocto v[]l[]vernacha inungatur
v[]rga et genitalia t nates t ſpondiles alcatum
cum iſtis ſamiliter qua valent. R[.]p[iretri] 3. 3[ui]c[is]
namomi. 3. 3. i. euſoſb[ij] 3. 3. b. pulueriſentur subtiliter
t miſceatur c[ui] trib[us]. 3[ui]n,olei ſambuci vel c[ippi] in[J]
unctio c[ui] oleo ſinapis b[ui]n valèt. Simili vel cum
oleo cippi. q[ui] genitalia vel nates inungátur p[er] ſe.

vel cui modico euſoſb[.]vt eſt dicti[em], vel inungátur
cui b[ui] q[ui] eſt magne efficacie. R[.]euſoſb[.]p[iretri] an[n].
3. i. coquátur b[ui]n duab[us] H[.]a[que] p[ra]magná p[ra]uſa[3]
[pr]n coletur et dicta aqua bulli[que] cum oleo c[ō]mu-
ni vel ſambuci v[]l[]c[ippi] donec aqua ſit q[ui] p[er]sum
pta v[]nga[que] v[]ga et genitalia et ſpondilia v[]tuma et
erectio erit ſoſtis ſi ſit caſus repabilis. Ael iun-
gat[que] c[ui] iſto, R[.]aſſe fetide. 3[ui]n. b[aurach]. 3[ui]n. teran-
tur bene et miſcean[t] c[ui] melle vt ſit p[er] modu[m] v[]ng[
]que iquid[em] liniátur genitalia et p[ecten] t nates t p[os]
diles v[]ltum[us] ſeu p[res] renales. Ael inungat[que] c[ui] b[.]
R[.]olei ſambuci. 3[ui]n. olei cippi. 3[ui]n. p[iretri] ſubti-
liliume pulueriſat[em]. 3[ui]n. miſceatur et unungat[que] p[ar]
tes ille dicte, Et ſumat in itroitu lecti tres aut q[ui]
tuor p[il]l[as] de aſſa fetida multu[m] puocat erecto[3]
R[.]a[que] in ſuo 2nt[em]. Et vtaſt de mane et ante cená de
b[ya]ſataynon. Ael d[um] iſto electus[us] R[.]aſſerue acho
n. 3[ui] 33¹ electi. 3[ui]n. ſe. raparui ſe. paſtinace. ſe. eru-
ce. 3[ui]n. 3[ui]n. lingue au[n]is. 3[ui]n. ſe. v[]tice. 3[ui]n. a[que] mel
liffe aque bugloſſe. an[n]. 3[ui]n. p[am]is 3[ui]c. 3[ui]n. ſiat ele-
cuaru[m] in bol[arui] coctu[m] cui lento igne. A[]l[]vta[
]stur iſto q[ui] mirabiliter libidine deperditá restau-
rat. R[.]p[inearui] a[mi]gdo[m]u[n]. an[n]. 3[ui]n. ſe. v[]tice cin-
namoi p[ip]is longi carni[m] d[act]i[que] 33 an[n]. 3[ui]n. m[éte
galange. an[n]. 3[ui]n. ſe. sinap[cardamoi] melano pi-
peris croci[an]i. 3[ui]n. conſerue satyrionis. 3[ui]n. p[am]is
3[ui]c. H[.]i.n[iat] electua[nn] in bol[arui] adda[t] in clariſcati
one aque melliffe. q[ri]t. i. b[.] Si illa erectio modica
fuerit vicio cor[dis] et cito euaneſcit r[ō]ne calidita
tis genitali[m] rarificá[n] multu[m] poros v[]ge: p[er] q[ui]
ſit ſubita e[ra]q[ui] et inungátur genitalia cu[z] oleo
rob[us] p[er] ſe vel c[ui] tertia p[te] olei maſticiq[us] et ſupas[
]gatur puluis rob[us] subtil[em] deſuper. A[]l[]tales iur-
rút sepe in die natural[]ta[le] modica[] erectiœz: q[ui]
co[]labitur ad frigidu[m] r[ō]e p[im]tum[ue] p[uta] tristicie
vel alterius: et genitalia ad calin eſt debilis et ci-
to cadit. Et ſi illa modica erectio c[ui] eius resoluti
one fuerit a maleſt[em] ſeu pozitlegio: q[ui] ligavit diſli-
get: q[ui] aliud n[ō] ſcir[em] tibi scribere, recurra[]s in ad-
ſtantinu[m] et g[ilbertu[m] 3[sta] tibi ſuſſiciat.

O Eſatiriáli
i.n. de conti² et
magna erecti
one v[]ge q[ui] a q[ui]b[us]da[n] p[ap]isin[em] dic[i]k
describ[é]do paſſionez ab illo h[oe] cu[n]
pm[ó] eu[n]enit p[ut] ſunt n[ó]t[u] medi[c]n. C[]nota q[ui] ſita
talis c[ō]t[n]a erectio ſit a multa v[]etofitate intromiſt
ſa c[ō]t[n]ue ip[]o mébro p[er] multitudin[em] h[ui]o[que] ca[
lido[m] in veni[m] et arterijs aſſistentu[m] 2nt[em] regna[t]e
eleua[t] a dictis h[ui]o[rib]q[ui] calidis t in ip[]o nervo in
tromittit: p[er] eius pozofitates t[éd]es ip[]m[ó]t et erig[em]
appetit[i]u[m] naturi[al]i ad coit[i]u[m] et un[á]ginat[i]u[m] inci

8

tantib? ûtutes cordis et berebi vt in talibus pui
deam genitalibus ppf finè gñatioris put è pos
sibilc in eò natura ppter qò stantib? istis cor re
pletur multis humonibus calidis in suis artijs
t venis inferiòribus eleuat tîn de talibus vapo
ribus φ talis erecto fit violenta t spasinoſa de
natura thetam no potens cefſari nec opprimi t
ſi affiſtant cùx duabus aut trib? mlierib? ſucceſ
ſue ſez spacio interpoſito polluèdo cu qubſdam
t no cu oſnibus ſi aceant de nocte cu vna ascen
dunt ſup cá.rr.auu.rrx.vicibus: et fatigat cá yqfb
ad morte t no polluut de tota nocte nifi bis vel
ter ppter qò eſt ipis ſili grauatiua t no deliciòz
ſa put eſt mediocris t naturalis: q: talis véto
ſitas mla vapozora ſic elevata in genitalib? re-
plens neruì t erigès ipm attesſa ipm multitu-
dine huo: calidoz in venis t arterijs potme in-
feroib? bene ɔcludik a Balieº.vi. de interiòib?
t.ix. de ingeº.c.v.in fine. t a rasi in ſuo ɔtiº φ pn
cipalis cauſa t vltima curatiua è fori t magna
flòia potiſſime de vena mediana t de sophena.
t euacuare coleram vitando caſa. t vtendo frig
diſyt inferius in cura explicabimus. Et patet ti
bi ſiſiter φ talis erecto indebita violèta magis
eucnit in uuenib? calidis aliſt aduſtis in eòz
natura viuèntibus in crapula: vt ſunt plures mo-
nachi t qède alij eccleſiastici: et plurib? alijs iune
nibus calidis reliquioſis vtèntibus ſuſa legumi¹¹
ſi fuerint aduſt ikl: calide nature, ppf qò ɔclu-
dit Ba. bene intelligeri. vi. de mio. in fine. Idem
dicit Raſ in ſuo ɔtiº φ tinètes t reliquioſ diſt
ſepe flòmarì in preſeruatioe eòz:nam flònia fre
quètata multip ſeruat a talib? morib: illicitis t
violentis: no preſeruat a còcupiſcentia carnali t
ab incitatione ymaginative ad ipm coitù cù inci-
tetur a tali còcupiſcentia naturali. Et u. dices ta
lis malus appetitus illicit? violent? ad coytum
nec talis erecto vent in ipis mulierib? videat φ
no: q: offices ſunt ſrie complènis t no h:it mſſkin
ad hoc n:à collu matricis eſ carnaginofum cu
qubſdam pelliculis. Soluit raſ in ſuo ɔtinente:
φ naturali habet parritù in collo matrici t tenti
onè ſeu inſlatiorèm aliſlem: n:à ſum vapozofi qſi
yentos i venuut ad dictu collum matricis ab huo
ribus calidis arteriari t venari affiſtètum ſcut
dictu eſt in huo:ribus cantes parritù t tentiòem
t inſlatioez in illa cartilagine cu ſuis pelliculis
ez q: vent in eis naturali t modo debito de pos-
ſibili euenit eis ultra debitu moduz t in excesſu
potiſſime illis q: ſunt complònis caſe ſeuadus
ſte. vt ſunt ruffe vel nigre macilente ſi fuerit cir-

ca.rr. anu et earète viro vt ſunt q:da iuuenes nori
maritate vel elongate a manto vel religioſe ppf
qò no dubites tales iuuenulas elongatas a ma-
rito vel viduatas v'religioſas foriter bis t et i
anno flòmare:sicut dictu eſ supus de religioſ:
q: a in actu gñatioris ſint ſrie ex nutrimumo i vre
ro matno t poſt acq:rit caluditate inagn: a in eis.
Notu eſ speculari φ er q: in erectioe naturali
neruus v'ge p[incipal]r erigik t tèdiſ: ſoir alie par-
tes colligate φ in erectioe in naturali violenta t
egritudinali particula p[incipal]r patiens eſt ille
neru? v'ge ròne pozosita: ſue: on:ir alie vtes. Si
militer notu eſ recte speculanti φ er q: in erectio
ne naturali in mulieribus illa cartilago colli ma-
tricis q: p[incipal]r erigik a vaporib? ſubintranti:
bus vt dictu eſ ſoir.alie p[aticule affiſtentes] φ in
erectione in naturali violèta t egritudinali in ip-
s mulieribus particula p[incipal]r patiens erit il
la cartilago vapozora colli matricis: q: a t[alia] ſunt
q:da modo còtraria cu ſula ſit natura: t alia egri-
tudinalis. t talia viciflim in ſunt in tali ſu:bo: co:
ſequèuer ille pellicule t ſunt in otroq: p colligan
ta: q: vent qò venire no debet ſin natura: q: m:
tus vapor t ſum ab huo:ib? caſi venarii t ar
teriaru ppf qò merito tales ſtatim ſunt flòman
di vt dictu eſ t diceſt Et morbi descripti in eis
ſunt ofiiciales in receptaculo: repleſt e:mi ille par-
tes in poroſitatib? ſuis ultra debiri. ò illis vapo
ribus elevatis ab huo:zib? dic: t ſunt nocumtu:z
p. morbo descripto diſgestue t expulſive mébro-
rui mádantiu t recipi:eri:u talis erecto illicita eſ
p:ſlio ſeu cauſa p[assion]is ſenſitue genitaliu: t g
uatua: n:à erecto illa è accen: morbi de gne mali
motus i v'ga: t eſ spasim: òui eſt in fieri. Et eſt ac
cidens morbi:pt eſſe cá morbi. ³. de mo: fecus
eſ loq de illa repletioe nerui dicta faciente illa:
erectiòem spasinoſam de genere thethani: t fee?
eſ loq de erectione illa illicita.

Illos clarificans. Lura talis erectiòis illi
cite t violente tibi patescit. In cura
cuiuslibet hoz t vnufcunſp[er]us ſut licet mi
lieres no ſint explicate bene ad plen[ui]. Sed tu ſi
oculatus fueris ɔcludés t maº cù paucis v'bus
ɔſiderat ɔ: ne t habitudine iparù iapias a flò
mia vene mediate t in bona q[uit]itate q: cor: è cá
p[incipal]is in tali t in o[mi] erectioe v'ge: vt eſ con
duſum a Raſi in p[eedent]ib? : ſoir ſtatim euacua
colerà s: e R. pruòx damac. xv.nuo vuaz paſb. ³. i.
tamarindi electro. ³. ii. ſiat dectoctio in q[ui]ſſeuaſ
medulle caſſiſ. ³. i. t. ſ. electu. ò ſucco roſ. ³. i. ſ. ſ.
por', p[os]r detur ſibi q[ub]et mane medi[ui] vini: aq,

folii

CXLV

nemus, diffolute: vel aq. end. v. 1. plantagl. vel aque
10. b. p[ro]nuct p. aliq[us] dies. vta[ta]t aceto i o[n]mib[us] et
lenibus c[ui] aceto via[ta]t c[ibus] aceto[s]is teneat dies
tam tenu[que]t a[que] ienuni[m] re[mi]nt sup[bi]a carnis t vi
cia comp[imit]ment[em]e eluat. Paru[us] vta[ta]t caribus
t illis. vta[ta]t c[ui] aceto t falsa viridi special[em] de ex[
trimitatib]us p[edic]is vituli caput potabit vinu[m] mul
ti limphat[ui]n balnect se p[sp]ahiter anch[as] suas in
aqua tepida t freq[unter] ad eu acuand[ui]n vapores
a gemalibus meitáteris gemitalia ad erectione n[us]
n[am] bal. t s[udo]r duertur luxuriá. I[R]a[s] in suo 2nt[em]
20. p[ro]p[er]t q[ui]d s[anct]e b[ündict]e in regula sua ordiaut
q[ui] monach[us] fui sepe balneat[ur] special[em] senes in
p[ina] senectate: q[ui] illa plus ab[ui]dat in talib]us va[
po]mbus grossi[m] meitáteribus gemitalia. talem tene
ant ferotu[que] factu[m] c[ui] aqua fria t oleo ro[bo]n in áchis
special[em] de s[fero] vel teneat facculu[m] sup[ra] do[rum]
c[ui] denar[is] plubr[is] p[pr]t q[ui]d tangat sp[im]a t do[rum].
Aliq[us] p[ul]ut q[ui] ponat[em]. p[ui]m. folio[us] agni caſtu[m] ſub
tus linteamina l[ux]ta cultrá[que] refolument illas
h[ui]nditates t p[sum]ut[em]t c[ui] ſi c[ui] ſiſtis n[ò] re[pare]ſt illa
e[ct]atio illi[c]ata[t]e ille app[ec]t[ur] ad luxuriá. vtatur
iſto p[lu]er[em]. ſe. ſc. p[ſull]i. 5. 2. ſe. por[t]ulace. 3. 2. ſe.
lacruce. 3. 2. cor[ri] andri ſicca bene p[er]pati. 3. 1. ſb. fiat
pulus detur medi[m] coclear de mane c[ui] modico
vint. loco h[uius] ſumat tres vel q[ui]tuo[rum] bolos de
lactucis in p[ri]ncipio p[ra]ndi[m] c[ui] bono aceto vinu[m]
hoc eſſer p[ri]mum ſerculum in o[m]nibus ecc[ia]ſtig[em]
t rehgi[o]ſis: t ex p[cepto]t n[am] valent pu[li]t t e[m]em ad
infrigidand[ui]n renes t genitalia t ad corrigid[ui]n
lap[ui]m in i[pi]s. I[R]a[t]i tibi ſufficiat.

Edifficultate partem.

N[ote]

q[ui] partus fit difficilis cauſa triplici: i genere ſi intrinſeca ſunt. vna ſe tenet ex p[re]t fetus. alia ex p[re]t m[ri]cis. alia ex p[re]t ſecum/dine vt ponit. I[R]a[s] in suo 2nt[em]. Difficultias partem ex p[re]t fetus fit p[re]t de cauſis vt ponit ibidem: q[ui] ſe/tus est ma[n]g[ui]t grossus multu[m] q[ui] p[re]t ma[n]g[ui]t tudine v[er]tis: t q[ui] p[re]t ma[n]g[ui]t: v[l]q[ui] ma[n]g[ui]t capi[n]g[ui]t q[ui] p[re]t ad ſenſuz obstetric: t q[ui] caput p[re]t e[pi]t i par tu naturali. a[que] q[ui] e[m]ni[s] grossu[m] n[ò] p[re]t e[pi]re i c[ò]pete[m]i dilatatio[n]e vulue. vel fit difficil[em]t q[ui] vent an[ui] p[er]griu[m]t ſuta q[ui] n[ò] venit. i[R]a[m]e[m]b[us] c[opl]erem q[ui] tuc[que] ſer? ſi p[er]t e[pi]t]ui[n]a[ri]: n[ò] ex iſtictu nature: n[ò] n[ò] iuuat ſe ad e[pi]eud[ui]. ſſi p[er]t difficult[em] q[ui] e[pi]t iſo[n]ma n[ò] nat[ali]t[ia]p[uta] q[ui] p[re]t e[pi]t pes v[l]im[an]: n[am] in partu naturali caput e[pi]t p[re]t ten[edo] facie[n]us terrá[que] caput e[di] ad p[re]t i[R]im[is] menſib]º octauo n[ò]m[é]ſe incipit ſubuerti t decimare ad inferi[us] n[on]

ante: 10. i[R]. mensibus c[ō]p[let]is expeditus e[mi]t ſub uerſus ante n[ò]. 10. ex[it] in octauo méſe t ante p[ri]mo c[ui] pedibus I[R]a[s] in ſuo c[olt]em. 20. p[ro]p[er]t i[R]a[m] ſub uerſionc[que] que incipit forſtiter in octauo méſe. ſer[re]t in illo octauo méſe q[ui] infirm[em] t deteriori[us] diſp[oti]ōtis t debili[us] p[pr]t illa ſubuerſionc[que] ſi p[ri]et p[gn]átes ſunt deſtions diſp[om]s t p[ò]derosio[res] in ipo méſe plus[que] in alij[s] méſib]º t fet[em] ſeq[em]t diſp[oti]oem ſue matris. I[R]a[que] fetus qui n[af]c[er]t non vuit. verba ſimt I[R]a[s] in ſuo 2nt[em]. m.c. de conceptu. Si ergo in conceptu ex[ec]at in p[ri]mo pes v[l]im[am] partus ent difficilis q[ui] n[ò] ſeq[ur]t forma[m] debiti ex[utus]. vel q[ui] argunt t[ep]us incongru[m]t q[ui] antici patu[m] q[ui] a[n] nou[m]e méſes ſit ſi p[er] difficult[em]t q[ui] fet[em] in ſe ex[et] debilis p[pr]ter longas e[gr]itudines m[atri]cis vel r[ò]ne tempis n[ò] ſequ[em]tus ſua naturá[que]. ypo[3]º amp[bo]rum. ibi ſi ver ſiccui t bo[ze]ale mulier[em] ſub quibus partus inſet ad ver: ex omni occasione abo[rti]t[em]. t c[um]. Similiter fit partus difficilis: quia fetus est mo[n]tus viuus fetus petit ex[utum] quia completus t aliquiditer generatue. Et ſic patet tibi q[ui] p[re]t de cauſis ſe tenentibus ex parte fetus partus ex[et] difficilis que ſe tenet ex parte marri[d]. I[R]a[que] ſubduiditur in quin[que] cauſis in ſpecie. vt p[on]t I[R]a[s] in ſuo continente. Una cauſa difficilis partus quia est pa[m]us partus non habet partes illas ſufficienter aptas quia nun[que] pepe nit. Alia cauſa est paru[m]as matricis quia concepit ante. xv. annum. Alia cauſa est debilitas matricis. Alia cauſa est p[ung]uedo o[n]ſi[c]ij matricis t eius cauſio. Alia est apa calid[ui] matricis clau[m] dens t p[ro]hibens ex[ut]i fetus. p[re]g[ui] ergo tibi q[ui]liter quin[que] de cauſis in ſpecie ſe tenentibus ex parte matricis fit partus difficilis. Alia est cauſa in genere partus difficilis que ſe tenet ex parte ſecundine. I[R]a[que] ſubduiditur in duas cauſas i ſpecie vna est quia n[ò] ſcinditur t crep[em]t ſup[er] debet in moru[m] puerti ad ex[utum] quia groſſa t dura. I[R]a[que] p[uer] non potest e[pi]re vulu[m] am: quia p[ri]us opor[em] tet e[pi]re ſecundinam. I[R]a[que] cauſa est: quia ſein ditur ante tempus p[uta] in p[ri]ncipio moru[m] p[ue]r ad ex[utum] p[ro]pter ſui tenuitatem t raritatem. I[R]deo fluit aqua multa a matrice nimis tempeſtio[em]: t m[atri]x e[pi]ſicatur: udeo non potest ſe ſuſſicienter dilatare. I[R]a[que] partu est cauſus qui ſepe oc currut in[m]mularibus delicat[us]. Sic conclude ex intento I[R]a[s] in cap[lo] de conceptu. t de partu ſuper p[ron]oſtico. difficilis partus tu habes. I[R]a[que] derare ſi aqua multa ſiuat aut fluerit de m[atri]ce ſtantibus dol[or]ibus fatis for[ti]b[us] antequam.

g ii

puer s[ic]ppe exiitūn q[ui] p[us] q[ui] n[ote] p[er]tat se exiitui. Ak
si san, mult? ante ei? exiitum exerit: q[ui] si sic part?
erit difficil: q[ui] ex talib? matric ex sicca[que] ultra des
bitu p[er]pt q[ui] n[ote] potest bene dilatari niſi p[us] be-
ne humecte[que] c[ui] oleo ſemigrecivl malueuſci et si
miſub? Akab addit aliud ſignu[m] ſup p[ro]noſtico diſ-
ficil[us]. ſi mulier multu[d]o]uerit in spina doz
ſi ſiſgt ſup ptu difficili: ſic uti dolo[rum] in p[ectine] et i
vère et i inguibus fuerit ſignat ſup ptu faci[ui]. ra
ſis ibide[m]. Concludi[que] ergo q[ui] cauſa triplici in ge-
nere et mi[k]plici in ſp[er] intriseca fit ptus difficilis
Alie cauſe ſunt extrinſece ptis difficil[que] p[ut]a cali-
ditas excedes relaxans et debilitā[m] ytutes natu-
rales/erpulſuſu[m]: et alias ytutes v[l]frigiditas exce
dens q[ui]stringes matricē[que] v[l]tristicia inſeris ex re
latu v[l] ex p[er]p[rantia] ingrate mulieris affiſſentis i pu-
erperio. y[ba] ſunt Akab in ſuo conti[m]. c[um] de partu.
C[non]t[ui] est q[ui] difficil[itas] ptus deſcriptiue loq[ui]
do est paſſio matricis. Et est pa[m] q[ui] ſir p[er] colligiati
am p[ut]a i[pi]us fetus vel ſecu[n]dine v[l]r ei ex[tr]inſe-
ce. Et est paſſio comuni[m] official: q[ui] in receptacu-
lo c[oe]comitado ſecu[m] morbi ſi[em] p[ot] etſe mor-
b[us] officialis in q[ui] est triplex ſenus morbi. in ſe ſi[n]
est actio leſa ytutis erpulſive ex p[ita] vel ex p[illa] c[ui]

Aſtusclarificatis

Lura diſ-
ficitatis

p[er]tibipateſcit. Et q[ui] in omni c[ui] ca[m] difficulta[m] p[t]
ĉo[pet]at aperiētia relaxātia et mo[l]liſica[m] matricē
p[er]tq[ui] cura vna in genere ĉo[petit in omni] cauſa
p[er]ſecto medico inſet vt ſciat c[um] talis diſſicula[m]
p[art]: q[ui] ex h[oc] illa ſin plus et mm[] ap[pr]oxima[m]
bunt ap[pr]opin̄q[ente] p[er] ptus: p[ut]a d[ui] erit c[irca]
medu[n]oni me[m]. Et atak[que] ſpinargijsb[ui] c[och] et b[ro]
dijs simplicib[que] l[b]zodijs c[ui] vitel[que] ouo[rum] et vino ſi[b]
tili bene limphato[que] et vitabit ſubam legummum
r[ui]ſum et ſilia faciat exercitui[m] maius ſolito. vadat
ad balnea c[ō]bia balneādo ſe in a[que] dulci simplici.
Si vis addatur decoc[ui] maluar[u] violar[u] brance
v[as]ine. vitādo ſup[ph]a[q]i s[ibi] n[ote] ĉo[petit c[ui] strari
etur recte intētioni d[ui] part[em] erit bene p[rin]qu:
qa[que] de die in die ſin eſtimato[m] ſua inungat s[ibi]
ventr[ē] ab vimbilico inferius ſero et mane c[ui] o[l]
amigd. dulcui[que] v[l]c[ui] o[l]o s[ambuci] v[l]c[ui] oleo mal-
ueuſci v[l]lilij v[l]c[ui]mi[n]: et v[ata] coitu aduenienti,
bus d[olor]ib[que] paritura nullo m[ō] p[er]mat ſe ad ex[pl]
lend[u] fetu[m]: ſvadat p[er] camer[u] d[u] m[atri]x apta ſue
rit q[ui] aqua incipiat fluere: t[ui]c incipiat ſeipam p[er]
mere dulciter augimētado paulati illa p[rae]ſuram
q[ui] os matricis fuerit aptu[m] et augimēta[k] paulati
in aptione. ſedeat t[ui]c mulier ſup ſcamui[m] ſeu ſu[m]
per cellam p[ro]ſatā[m]. et t[ui]c p[er]mat ſe ad ex[pe]llend[u]

fetu[m]. Akab in ſuo ĉotinēte. vel dispona[k] in lecto q[ui]
videa[k] potius ſedere q[ui] iacere in culcita[rum] ſi in p[er]
ceſſu partus fuerit multu[m] difficilis c[ō]ter pariunt
feminā[q] diſſiculior est ptus femie q[ui] maſculi ra
ſis in ſuo ĉotinēte. Atak[m] in potu c[ain]mo[m] et cro
co[n]: n[ote] p[er]petas h[oc] est inducere facili[que] ptu[m] Akabi[s]
in ſuo c[iti[m]]. comedat de ſolijs malueuſci coctis
c[u] butiro valde faci[t] partu[m] facile[m] Akab. obſte-
trix inungat s[ibi] man? ſijs et ventr[ē] parturi[n]en:
c[u] oleo s[ambuci] lilij vel ſiſami[que] v[l]malueuſci ab
vimbilico inferius. Si ptus ſit innaturalis q[ui] p[er]
ereat braci[m]u reintroduca[k] dulciter p[us] mungē
do p[tes] illas vt dictu[m] est. Si p[es] p[ino] veniat t[ui]
est ſignu[m] q[ui] n[ote] est in nono m[efe] q[ui] n[ote] ſuit ſubu[m]
fus nam incipit ſubuerti in octauo m[efe] vt et d[is]
c[tu] ſuperius auſte[m] Akab: t[ui]c ereat in noie domi-
n[u]: ſi inue[t] natura interius c[u] iam dictis. Exten[que]
c[u] oleis dictis et cum i[l]que dicētur p[ino] puo[]
cando ſternutati[que] c[u] modico ſe. ſtaphiſagrie
vel pipis v[l]eufobij subtiliſtine pulueriſato[rum] p[er]
q[ui] p[ona[k] modiciu[m] de radice yreos infra aures re
laxētur p[tes] vulue c[u] ſpongia infuſa in aqua de
cocti[m]is ſe. ſenugreci et ſe. limi c[u] oleo malueuſci
vel lilij v[l]s[ambuci] quo facto p[uo]ceat magi[que]
nutatio: inunga[k] exterius et interius c[u] vnetuſo[ti]
tate lane imo ſuppona[k] ab intra q[ui]tum erit p[oli]
bile odo[r]ando fetida vt affametidā: fumā plus
maru[m] c[ō]bustaz v[l]ſotulariu[m] v[l]galbani[m]: ſimilia
n[ate] oſfacere fetida facit ad partu[m] facili[que] ſicut odo-
rare odo[r]iferu facit ad diſſicilē[m] Akab. et c[que] raf[ab] d[ic]
ibide[m] q[ui] ſi ſuſp[eda[k] in cora [ſto]racy crocea n[ote] pa-
ticetur d[olo]tem parturi[m] immo p[iet] fine diſſicul-
tate. A[qua] decocti[m]is arthe[m] porata facit ſtatiz
emittere fetum. Akab. ibide[m]. L[ap]illus ve. ĉotir[em]
diffolut? c[u] ſero ro[ſo[m]: c[u] modico olei alici[m]: ſua[k]
inipotu ſtatim pit. Subdit q[ui] idem facit p[ot] a[que]
decocti[m]is abſinb[ij] et ſumiterre bis vel ter in
die facit fetum velociter emittere. Subdit q[ui] ari
ſtologia c[ō]ſtata[m] et c[u] lana ſuppoſita facit ſtatiz
parere. Akabi[s] in ſuo ĉotinēte recitat q[ui] m[ali] pa
riens ſi ſumat. 3. ij. croci in potu ſtatim parit. hoc
plurites vidit et veru[m] est. Et ſic[que] terminetur Auicē.
dicit q[ui] 3. f. cardamomi. i. carui agreſtis pulueri-
sati d[atus] c[u] vino albo ſtatim facit.

O

Extractio[n]

fet[que] mor
tui et se

c[u]ndine. C[non]t[ui] q[ui] licet ptus ſit diſſi
cilis er cauſis tam dictis. Interdum
est magi[que] diſſicile i[pi] matrici expellere ſecundi-
nā[q]: qua ipa m[atri]x est multu[m] debilitata in expe[rl]
len[d]o fetu[m]: et qua ipa ſecundi[n]a est aliquado

folium

CXLVI

vtra debitiu alligata cu venis matricis vt statis declarabitur prter qo fortioribus indigem in expellendo ipsam <sup>q</sup> indigeamus i puerperio p expellendo fetum:nt adhuc magis fortibus indi gemus i expellèdo fetum morium:qua stante fetu mortuo i matrice vutes matricis iam incipi unt morificant propter morificiœm calor na turalis:nt fetus moriis no iuuat seipim exi sicut fetus vius petes exitum naturali ex itin- cu nature. T Alterius nota ita secundina e se- cùda pellicula in qua reuolitur fetus. prima est magis subtilif:oc magis explicabitur in caplo sequei de abo:zu. Et gnatur ex supfluitate sper- matum t sanguinis menstru ibidem fluxi post concursum spermatum:vt est declaratum superi us t in tempore formationis fetus t membro:uz formatur ipsa secundina que alligatur cu venul cœcaui matricis:puta cum capitibus earum. Jo frigide t dense matrices:quia habentvenulas il las valde modicas t strictas no pr talis pellicu la bene alligari cum capitibus illarum. Jdeo qa talis pellicula est necessaria i gnatiœ fetus.ideo mulieres habentes frigidas t deſas matrices no concipiut vt vult ypo.t Bal.5.ampb.in qui- busdam mulieribus que habent venas latas in matrice ita fortiter alligatur <sup>q</sup> vir natura expul- suia matricis potest expellere t rumpere illa li- gamenta:ideo cum difficultate expellit <sup>q</sup> fi non expellat post aliquas horas post exitum fetus in ducit multa t pellima accidetia prter vapores eleuatos ad cor:ad caput rone ipsus:quia quaſi derelinquitur a regimine naturet t ratione ſuper fluitatum i ipa t cum ipa retentarù. Jdeo indu- cit ſincopun t moſtem:si vtra diem aut dies no erpulſa fuerit interdum est ita ſolida gniata <sup>q</sup> na tura erpulſua vir potest eam rumpere in puer- perio. Jdeo facit ad difficilem ptuz vt ſupiis est dictum:quoqno ſit talis retetio t mala eozu ex pulſio ſemp est nocumetù erpulſiue matric pro- pter colligatiam illius vel iſtus rei. Jdeo illi est principal: succurrendum cum apitiis t rela:atis que habent matias ſoſdidas de inſice expellere

Itis clarificatis

Lura reſe-
tions ſe-

cundine t fetus moriui tibi pateſcit. Prius aut <sup>q</sup> in cura pcedas loqmuur de extractiœ ſecundi ne in primis obstetrix mungat manu ſuam t dv- gitos cum oleo de liho vel de fambuco vt malue uſci t itromittat i matrice t pauline ſine mo- leſta:alqualiter ipam attrahat t ipam eradicet hoc. facto per modicam paufam prouocetur sibi

ſternutatio. R. ſe. ſtaphis agric ſe. nigelle. ana. 3. f. et albi. 3. f. 33. albi. 3. i. fiat pulus bene subti lis vt alkool de quo p vices inſuffletur infra na- res. Alique habet pulueres de radice yreos t in ſufflant eode modo: t ſufficit eis:q: cum hoc ſa- tis ſternutant <sup>q</sup> ſi no expellatur da eis iſtu pos- tum. R. lecun. R. i. melueufct. 3. i. diſtemperent ſinfuli:detur illa poſtio in potu. ſin poſt paufa fac ipam vomere: t tuc prouoca ſternutatione t hoc reitera infra duas: aut tres horas ſuſpèda tur iterum in cora. de croco inuoluto in panno. li neo:in <sup>q</sup>tutate medie nucis. vel d ſtozace calami ta crocea: t fiat sibi pessariu[m de galbano cum modico oppoſa q. mirre: fac ſic. R. galbai. 3. i. oppoſo d. 3. f. mirre. 3. ii. inco: poſetur ſi c'uz mo- dico lane. fiant duo aut tria pessaria teneat vnù p diem: alud p nocte t poſt <sup>q</sup> ex[]teris vnum de ilis ſuffumigetur p modicam paufam cu poſt one aliqua iſtoz pessarioz puocado ſepe ſternu tatiœm. loco iſtoz pessariozum t ſuffumigatòis ſupponat cum lana de ſucco panis poſcum violèt us est in ſua actione t magis violenter attrahit Aliqui ſupponi[t radicem eius t aliqui ſuppo- nùt oleum balsam[] cu lana: quia attrahit ſecum- dimam foriter. Aliqui dant. 3. v. vel. vi. caſſieſ. in potu cum aqua cicerù t petroci. ſtatim exit ſecu- dina t fetus ſimil: nam valet ille potus in partu difficili t reſtetione ſecundine. Pauperibus diſi mus balneetis auchas veſtras in aqua decoc[]i bisinalue cu toto: t ſuſpèdatis de croco in cora vt est dictum t in potu vtatur ſatis de cinamo[]o t croco t ſumat de ſe. 3 lubicos. nam illa que va lent corra vimes valent ad educèndum ſecuſinaz fi potêtur Rab in ſuo 2ti e. Ego pluries dedi de galbano cu oppo[]o tati emittebant ſecundina. 4 fac ſic. R. galba. 3. iii. mirre. 3. f. oppo[]o d. 3. f. di ſtêperetur cu decoctiœ radic apij fiat porus im- mo multu valet in expellendo fetum moriui in eductione ſecuſine. Aliqui faciunt ſecretum <sup>q</sup> ſuffumigetur mulier cum emboto cum poſtione aliqua vngule equi vel aſim vel iumenti. Auncè, laudat. 3. f. cardamomi. t. carui agreſtis pulueri: ſati t dati cum vino albo. CL onſequent loquas mur de extractiœ fetus moriui. Si q[]ui male ſet moriui in vtero habuerit q[]o patet ſi cadat fer? ad inferius ad modum lapidis dum ſe vuit muli- er ad latus. Et ſi partes que ſunt circa vmbilicu[i] frigefcant t ſint frigide Rab in ſuo continente. Moderni in pſalterijs ponut alia ſi dolèt forſt circa vmbilicu[i] cum ſe. lenta t diſcolozanœ faci- ei cum fetido t co[]rupto a[]helitu ascensu vapor.

3 uj

horribilium ad cor. et ad caput ppter quod habet in
stantiâ vigiliarum. C. Si qua mulier p[ignans ta]
lia habuerit presumendu est qu[ur] fetu moratu[n] ha[
beat, fiant ergo sibi talia: fiat sibi p[fumatio] octa[
de vngula aſini vel equi v[rum]e[n]na multu[]z va
lent ad erpellendu fetu moratu[n]. Rab in.c. & ptu
Aduerte q[ui] morificat fetu, vel ita. R[um] mirre gal
bani opponad feſt tauri vel bonis. a[n]. z. iii. di
ſtemperat[ur] cui pice liqda fiat trocifci ad moduſ
parue nud suffumigetur pluries cui vna bis vel
ter i die: et linia[k] in pectine cui b. R[um] plpe coloqni
tide mirre ruthe. a[n]. z. iii. fiat puluiſ diſtempe[k] cui
kelle tauni vel bonis in modu[n] vngueta[di]e q[ui] linia[
tur ab vmbilico inferius. Uel fiat istud quod e[
de]vitiinis R[um] aſſe fetide. z. b. mirre. z. iii. ruthe ſicce
z. i. capia[k] q[ur]ta p[ro]ſtêpere[k] cui a[n] ſauie q[ui] ſuſi-
ſic[k] porus detur ſic feror mane p. iii. vices. Suc
cus p[am]is porcini ſupſosit? cui lana mirabiliter
puocat fetum. Sim[que] ſuffumigatio cum radice
eius Rab. et dict qu[ur] ita medicina no[] habet pa-
rem. Iſta ſufficiant,

C Lapin de aborsu,

O Eaborſu

Quia d[am] ei[que] cauſis potissime in trinſecis vt abſcindantur et aboſus euitet qui mala est actio pr[et]e[i]tive ma tricis vt ſtatim declarabitur. C[it]ota q[ui]o[mb]ro inuoluit in duplici pellicula vt volut o[n]mes anas thomisantes. A[n]a est ſubtilis ſatis que adherz ſibi imediate et ſuit creata a natura vt ſup[fluita]t[es] tertie digestiue retinere[]t vſoq[ui] in eius ptu. A[n]ia est magis ſolida que adheret embrodi me diate:ideo vocatur fecidina cum prima erit em buo:cu ita ſcoda no[] est ſ[rum]p[it]ik et fetus erit et p[er] eius erit ſerpellitur a matrice vt dictu[n] est in ca[] p[re]cedeti. Iſta interdu[n]o r[um]p[it]ur de facili in p[er]uenio:deo facit partu[n] diſſicil[em] vt est dictu[n]. Aliq[ui]n n[ui]nris cito r[um]p[it]ur et ſuit aqua in[ka]t[em]a et m[atri] ex ſiccatur v[nt]ra debi[n]ui ante[q]p[er] p[er] ſit in por[tu] eri[ti]us q[ui] n[ui]d[u] caput apparet. I[de]o indiget q[ui] hu[]mecte[k] ab extra vt part[em] fiat mag[ic] faciliſt vt e[m] ſu[per]ius dictu[n]. Iſta ſuit creata a natura vt ſup[fluit]ita[n]as ſc[oe] digeſtive retinere[k]t vſoq[ui]o in partu[n] p[er]ta[]v[ia]n[am] pueri[n]am quia ſuſcipit nutrimentus per vmbilicu[n] ab epate matris no[] indiguit p[ell]icula vt ſup[er]fluitates prima digestiue retinere[k], ambe creant tempe formati[ō]nis emb[ri]tionis a ſu[per]fluitate ſperma[n]t[u] et ſan.menstrui concurren, sad ita poſt actu[n] coitus p[ina] pellicula no[] ab-gatur niſi cum emb[ri]ione. ſc[oe] ſeu fecundina

alligatur cum venulis matricis: quia cum capitibus earu[n] que riguátur in c[ó]cau[n]o matricis in terdum puta in habentibus illas magnas v[ea]s et per ſequê[s] earu[n] capitibus alligatur illa ſe c[ú]dina forſtiter ita q[ui] cum diſſicultate r[um]p[it]ik illa alligatio a natura expulſua[m] matric. I[de]o opor[]tet q[ui] medicus iuuet natura[k] et expulſua[m] matrid[em]t est dictu[n] in. c. p[re]cedeti. interdum alligatur illa fec[ú]dina valde paru[m]ia venе matricis ſiut valde ſtrict[em] vt in habentibus frigidas et d[é]p[as] matrices. I[de]o no[] concipiut: et si concipiát abor[]sunt et cauſa facili.

## Vlterius nota quod

c[b]riosu[ſp]édi[k] in matrice ad modu[n] fruct[em] in arbo-
re mediante illa fecundina alligata cum m[atri]
ce[re]t vult Ha. ſuper dictis ypo. 4. et 5. amphor[ia].
I[de]m ponit Rab. in ſuo c[ó]tinéte in. c. de conce
ptu. ſubdiſt q[ui] ſicut ligam[é]ta fructu[m] in p[ri]cipio
ſunt debilia et tenua et cadunt ex modica cauſa:
et in fine qua[do] maturátur ligam[é]ta fructu[n] de
facili r[um]p[it]ur. I[ta] ſit in p[re]gnantibus: quia
a cauſa facili r[um]p[it]ur ligam[é]ta fecidine c[ú]z
matrice potissime in primis et v[lt]umis menſibus
et inde ſit aboſus.

## Vlterius nota magis

vt p[[z]]tibi cá multiplex aboſus in quo male ad-
uerit debiles in arte q[ui] aboſus è accens dictu[em] ex
i[em]s a cor[em]t exi[em]. q[ui] erit a mala actione pr[et]e[i]tive
matricis ĝuate a quanto p[on]eroſo ſequê[s] tan
q[ui] accides morbi imediate morbum ſi[le]z: quia
malá comploné humidá cui matia venarú[]t l[iga]
m[ét]o[pr] matricis ſpecialiter i[pi]us fecundine. Si
in p[am]is q[tt]uor mensibus talis aboſus fuerit vt
ponit Ha. ad litterá. vi. de interio[ribus. c. penul[
timo in fine capi[k]. I[de]m ponit Rab. ad litteram
in ſuo continente in. c. de conceptu. Si aut[em] fiat
ab alij[s] mensibus tunc talis mala actio pr[et]e[i]tive
matricis confequtur immediate tan[que] accides
morbi immediatú[m] morbi officialem: quia in c[ó]
poſitione puta laxitat[em] et raritatem ligamento[pr]
fec[ú]dine matricis: naz[t]alia fuerú[t] creata ex na[
turali compón[e] mulierú[]t vt fit in quibufdam mu-
lieribus rare contexturet et graciliſt et c[ó]pónis de
licate vel de poſſibili talis mala actio contentive
matricis: sequitur in illis mensibus v[lt]umis mo[
b[u]n officialem puta in ſitu per colligantiá vt in
quibufdam mulienbus c[ó]pacit habentib[em] fr[as]
et d[é]ſas: m[ir]ſices. quia in talibus ſunt venule p[ue]
in matrice cum capitibus paru[m]. I[de]o fec[ú]dina

foliū

CXLVII

nō bene potest aliqari cù ipiſ. sō nō cipiunt et fi
conciptat ex cauſa facili pter pondus grauās
dicta ligamēta aboziunt hoc ſatis intendit: ſi
in. 9. ampb. cùmēto illi? caſi. ſi frigidas et dem-
pſas etc. et ſic p[ro]tibi aboſus descriptiue loſando
q[ui]s morib[que]. Ueru rafhrecitat i ſuo sti[mi] recitat i. c.
d[am]ceptu auſte ynaraſi anſiq[ui] medici q[ui] m[uli]eres
que aboziunt ex ventoſitate et ille que aboziunt
in tribus vtilibus menſibus aboziunt ex frigidita
te. Bo[den]ius ſuit iſtius opinionis et quidaz alij
moderni. Sed hec opio nō placet nec videtur ve
ra consideratis dictis ipiſ. Raſi qui ſuit p[ri]n
ceps artis. Aduerte magis in matia: n[am] yl-
tra iſtas cauſas dictas intrinſeas matricis ipiſ
us aboſus ſunt alie cauſe ſibi e[tr]inſeque t[em]pi
tiue: p[ura] coyts violentus et multiplicatus: qa-
aperit vias illas et partes et inſtat ſeſtuz et mé-
ſtria prouocat Raſi in ſuo continente: dolos
ſonis in aliqua parte corpori ira forſis tristitia ti
mo: forſis: fatietas naufcatiua cibi vel pot[er]
ſus ſan. menſtruoli. ſi forſis ſuerit vel aliunde in
pta dictu ypo. Medicina laxatiua forſis cauſus:
percuſsio longa mo[na] in balneo aque. ſebris lō[
ga vel acuta et ſumlia et medicine edueſtes ver-
mes date per os cù clisteri facu[m] aboſum raf-
t[em]. Nam ex iſtis contētua matricis debilitatur i
actione vicio alio[m] meb[ro]z et non vicio prop[io]:
prout in alij[us] cauſis ipiſus aboſus dictum est.

H[uius] p[ro]n[om]ſi[mi]

ipi[que] ex talib[que] ex [te]penuatio et demaceratio māmil laru. Si de[tra] p[ro]s abo[zi]ciet maſculuz. ſi finiſtra feminā. ypo. y. ampb. iraſ. etc. quia duric[es]mo derata māmil[ar]u ſi[gn]t ſuper ſanitate ſetus. ſi[gn]t multudo lactis ſi[gn]t ſetum debilem: ira māmil[ar]u demaceratio et gracilitas potiſſime ſubſe quęs ad al[io]q[ui]z h[or]um p[ro]n[om]ſat abo[ſum] de p[ro]pe. iraſ. in capl[o] de conceptu.

Iſtis cl[ar]iſi[ca]tis c[ur]a

ipiſus aboſus tibi pateſcit. et B. p[ro]mo[]bo descripto vel ei[mi]s p[re]ſeruatio. P[ri]us autem q[ui] intali bus procedas ſaire et inueſtigare opoſet ſi curerit aboſum in tribus p[ri]mis menſibus aut meſijs aut vtilimis considerer ad opoſet diſpoſitio[nem] illius muſieris ſi ſit ſanguinea vel ſlegmatica grossa. Uel ſi est gracilis colorica in parte: quia cura in hoc diu[er]ſiſicatur: et per hoc cauſa ipiſus maniſeſtatur. C[hi]si qua mulier aboſum incurrit rōne humidi[ta]tis fleſmatice fluentiad venas matricis et ad ligam enſa ſecundine ratio

ne cuius debilitantur et nō poſſunt ſuſtinere p[ro]dus qui relaxantur et rumpantur nec fetus con tineni qui labatur et expellatur extra. quod pater: quia fit in p[ri]mis tribus menſibus et ipſa muli[er] est habitudinis ſanguinee et humide: et d[um]e p[re]ze[n]nans aliquando incurrit fluxu[m] menſtru[m] cum aliqualem. Sumiſter dum nō est p[re]ze[n]nans habet interdum menſtru[m] in expeſi[ui]. Iſte tene ant dietam ſicam. Et atatur vino rubeo grosſo et vtatur r[is]o cocto ſolummodo cum brodio carni[bus]. Et atatur carni[bus] cō[m]umibus demp[ti]s car[nibus] porcini[que] vitab[ui]t omino offas [p]in[ar]gias et omnes fructus flo[me]t bis vel ter i an[no] d[ur]a[ch]ijs. vtate[] exercicio non domnat de die ſuſſiciat ſibi dormire de nocte. vi. vel. vii. h[or]is dumtaxat purgétur cum agarico ante[que] imp[re]ze[n]nétur quo libet menſe modicum vel cura. R[ic]i. flo[ri]c. bo[rag]ini[s]. ana. 3. h[ar]polpo[d]ij quercini. 3. t[em]ani. 3. i[li]. agari electi. 3. i[li]b. turbi[th] electi. 3. b. 33. t[em] 3. 1. ſiat de cecuo. Lonsulo q[ui] vadat ad balnea naturalia an tequas imp[re]ze[n]nétur ſtuphando ſe per paufam p[am]o: poſtea in[tr]ét balneum poſt aliam paufas h[oc] fiat de mane ſtoma[ch]o i[ci]nuiu dumtaxat. Et atatur metridato vna die. alia die non in quan titate amidgale depilate cum modico vi[n]i clari vel albi demane ante o[tr]um ſolis. hoc faci[t] in anno demp[ti]s tribus menſibus dum tamen nō fuerit p[re]ze[n]nans. C[hi]t si a cauſi eſſet p[re]ze[n]nans poſset v[n]i de iſto metridato de tribus in trib[que] die bus modo dicto: dum tamen non fuerit tempus multum calidum continuando r[is]um coctus c[ui]n brodio carni[m]u vitando offas [p]in[ar]gias omnes fructus: et t[em]c dimittat exercicium forſte ſuſſicit lentum exercicium. C[hi]t ſi t[em]c dubites de abo[ſu] non DESCENDAT nec ASCENDAT in al[ui]m et habeb[at] de ſumach decoquatur in aqua cum illa lum[ph]er vinum et p[er]onat in olla cum carni[bus]. vata[]tur r[is]i cocto cum brodio carni[m]u p[ri]is coctanis: forſus carni[bus] toſtis vel impaſſa. vtatur diala ga dyanthos dyacinon dyateron pipereon. Et ſicis q[ui] p[lu]res mulieres que aboziunt in p[ri]mi[ſibus] menſibus ſunt ita ſanguinee et abundantes in ſanguine quia habent fluxu[m] menſtruozum alij q[ui] ex quo non debilitantur: nec māmille gra[c]iles ſunt et mor[er] pueri ſtat prout ſolebat. Bo[den]ius dícit q[ui] dimittatur fluere quia qui restrigeret prouocaret aboſuſ. Ego aliter dico q[ui] ſup[po]ſitis i[m]am dictis ſi ſu multum ſanguinea et al[ia]ſueta flo[mi]nare q[ui] talis m[uli]er dato q[ui] ſit p[re]gnās et flo[mi]nāda v[er]ſa ad. 3. i[li]b. vel circa de vena e[pa]ſi: vel de mediana ſi grosſio: ſuerit quia in hoc corriſe

s. iii

turmala complo humida fluës ad matricem. Si
militer corrigetur excesſus ſan.ac eius fluſ? Si
dicas mulier flothomata aborrit. Dicendum q
Ba. loquitur indefinite quia vt plurimum aborri-
unt tales ppter subſtractione nutrimenti potis
ſume in magna círitate. Sed de possibili pòt eê
tanta abundatia ſan.qmi exiret per venas ma-
tricis vel alias faceret ſincopun ex qua eét i ma-
iori periculo aboririendi facta floinia in tali pie-
gnante habete fluſum ſan. meſtrui poteſt impo-
nere modicuì d pannis luneis multum delicatius
subtilibus inſuſis in aqua diſolutionis aluis
rupe vel plume in collo matricis: quia ſan. men-
ſtrius ſuit in pregnantibus p ora venarum col
li matricis vt ponit Ba.vi.de interiorib?.c.penl'
timo in fine capli. Sz nò in pregnantibus erit p
venas illas t p venas fundi: quia aliter fundus
nò acquireret aliqualem t naturalè aſperitatez
in fundo matricis: t per ßus citius nec facilus
impregnaretur poſt meſtrua: cuius oppoſitù po-
nit Rasis in ſuo cõtinente.in.c.de concepturn vt e
ſuperius declarati: nain tales panni inſuſi itro-
mifi claudut ora t capita illa: venarunt eſupit?
dicti i.c.de fluru me. ſupſtuo. Et facta floia i ta
libus vel nò facta potes applicare emplin ante
inſ pectinè. t vmbilicuì t alud retro ſup áchas
factum cum magna quátitate radiq bifoſte:naz
bifoſtora habet magnam pprietatem ad conſo-
tandum concepturn in viero materno t ad con-
ſoſtandum reſetuam matricis vt cõmuniter po-
nit tractantes d ſimplicibus medicinis. R. ma-
ſticis lapdami. an. 3. ß. terebétine. 3. ij. radiq bifoſte
3. ß. gallarù nucis cypreſſi. an. 3. ß. nuq muſcate. 3
i. berberi. 3. i. ligni aloes sandal. muſcate: an. 3. ij
raſſure eboſis. 3. ß. coralli. ruß. 3. ß. áthere. 3. ß. co-
riandri p[arani. 3. i. caſſielignce. 3. i. cubebarum
cinamomi. an. 3. i. ábze grſiſe. 3. ß. muſci finis. 3. ß.
pulueriſanda pulueri ſenſi: ſubtiliter vt alcoo in-
corpo[étur ſimul cuz oleo maſtig ſiant duo êpla
ob ſonga quadrata extenſa ſupra alutam vel ſu
per ſcarlato Bruno t cooperiantur cum ſindone
rariffimo vitabit coitum inſuper: quia ceytus vi
as aperit menſtrua p[ouocat: fetum inſtat: p
prer qò diſponitur ad epitum: t ſic puocaſ abo-
ſus ponme i p[imin t vltis meſib]: q[ui tuc liganita
ſut mag debilia p[ut ſut i fructib] vt e ſupit dèm
Et ſi aliqua mulier aborrit ex debilitate liga-
mento: matricis p[uti]s ſecuſidne cum mri-
ce vòne raritatis t lapitatis t tenuitatis ex earuſ
creatiòe p[pter qò nò valent ſuſtunere pond? ipi-


us fetus: qò patet quia talis mulier est: gracilis
ſatis delicata: t incurrit aboſum in. 5. menſib'
vltonis: talis mulier nò tangatur a viro in illis
q[ui]s mensibus: quia coytus fetum guat. t p co-
sequens ipi inſtat t vias aperit: t ſic cát ab-
oſum. Et ſi tangatur a viro ſuo: quia oporъ red
dere debitum nature raro t maſueto modo non
impiguèdo vſo: ad vltimù ſi homo ſit talis q[ui]
bi dicere nò auocat: qua p[neps] v[l]mitaris dica
tur dne q[ui] coquera: t ſibi explicet dolorem t g-
uitatem p[ter] impoem totalem ipiùs membi.
Similiter talis mulier in 1l' q[ui]s mensibus nò
ascendat nec descendat gradarium: nec coeet i'
mo maus scilium q[ui] poſſit habere est q[ui] mo-
uate ſe de lecto v[l]faltim de camera t de aula ias
cendo p[ro]maiori parte plures feci iacere per.v.
aut ſex menſes: habuerit coptatum t viuut iaz il-
li p[uerit] t ſunt magni in eccleſia ſancti dei t be-
neſciati. Jſta mulier quia incurrit debilitatem
ligamento: matricis a tali rara t delicata com-
positio: nò indiget emplis ſo[nbus]: nec imſtum
calidis t quo incurrit lapſum cù ma: ſufficiunt
empla paru cala t aliquarit flutnica:ideo ſuffici
unt empla d solo maſtice q[ui] maſtix pulueriſetur.
t modicuì caleſat incaſſa ſuper aſpergendo de
aqua cum tribus digitis: t ſtatim malacetur cù
oleo eiuſdem quia nò comburit erit dulce etiim] i
ſe nò frangibile vel ſibi empla de duab" parti-
bus maſticis t tertia parte lapdami teneat ante
t retro. Vel fiat ſibi emplin in q[ui]tret bifoſtora:
q[ui] nò teneat excesſu in actiis v[l]paffiuis q[ui]
tanib" h[uius] p[ri]petate: 9[or]tādi p[er]citi t mriſe di-
cut o[n]mes loquètes de ſimplicib[em]. Sic g[ui] fiat. R.
maſtig. 3. niij. lapdami. 3. niij. cere. 3. i. t. ß. p[ic]is naual
3. ß. terebétine. 3. i. ß. radiq bifoſte. 3. niij. nuq mu-
ſcate. 3. i. gallarù. 3. ß. coralli rubei. 3. ß. ligui aloes
3. i. sandali muſcatelli. 3. ß. caſſielignce. 3. ß. cube
barù. 3. i. ambre. 3. ß. muſci. 3. i. pulueri ſenſi: ſubti
liter t ſi l'icorpen: cù oleo maſtig ſiát duo empla
e[抽]ſa ſupra alutá v[l] ſcarlatá teneat vnù an t a-
lind retro. Jſta tal'n[ier] ſp[er] d[u] nutri: ſic p[ern]as:
vel nò p[ern]as cù nutrimento ſolido p[uta] cù carni
bus grossis t legumib[em] cù frumento b[ui] cocto t
rifi amido q[ui] parent cù brodio carniù. Et d[u] poſt
ponere vitella ouo: pullas puas ſp[im]ar[ia cum
bo[ra]ginib[em] b[ui] p[ot] v[i]i b[ui]s gallinis t caponi
b[em] t capto: ß carnes grosse p[uta] mutemis b[ui]s
vm] an[em] t vituli mag[ui] ſibi 9[per]ut final[em] oia i[em] q[
ſi]n[ant] nutrimentu ſolidu p[re]ſeruát aboſum in tali
bus ante: 9[ci]pia t d[ui] coſcepti. p[er] c[ui]m dicta:3
ad q[ui] male aduerunt p[er] eius cauſis diuſeris.

folium

CXLVIII

Et si qua mulier

Aboſuz in
currerit eo q

ligameta fecundine ſut debiliter alligata cujus ipsa
matrice propter qſo ex pôdere ſtatim ſepeant:qſo
patet qa mulier est grossa et aliqliter compacta:
frie complonis; ppter qſo vene matricis ſut gra-
ciles et ſtricte cu paruis earu capitibus vt e ſupi
us declaratum auctorem ga.¹ ſup cañ.illo. Que
cuq. frias.ideo et non cipuut. et ſi cœcipient còi
ter aboztut ex ca facili poniffine cœiſt in vlumis
mêſibus ppter pôdus.ex qbus pateſcit ca talis
aboſus qſo est debilis alligatio illoz ligam etoż
vt est dictuz. Jſte tales mulieres indigent dieta
qtraria i cibo et potu ſupradicis ſtati m.nam in
diget cibis calidis et ſubtilib?vt puſt p[ dicticulis:
colubis et ſilibus anteſt cœcipient. et dum cœce-
perint vt vene earu dilatétur et ora venar[ matriq
ſunt latiora. et ſic ligameta fecundine poterut me
lus alligari cum vems matriq. Jſte tales mulie
res no ascendat nec descedendat: ſs ſunt i camera et
in aula diutat pat q[ſcètes in lecto q[uiq[ vel ſer me
ſibus:vitado comi inſup ex cauſis ia dicti. Et k
ſibi duo empfa. K. lapdani q[ir. i. b. maſtig. q[ir. b
cere ru.ʒ.i. picis naualis colofome. an.ʒ.b. radiq
bitore.ʒ.ij. terebétine.ʒ.ij. b. ligni aloes. ſadali
muscatellini caſſielig. an.ʒ.a.nucis muscate.ʒ.i.
macis cipi gallaz coralli rub. an.ʒ.i. cubebaruſ
3.b. ambze.3.b. muſci ſim.ʒ.i. malecétur omnia
cum oleo nardino et oleo maſticis. fiát duo em-
plaſtra e[ptéſa ſupra ſcarlato. teneat vnui ante: et
aliud retro: innouado de tribus in tribus septi-
mamis CLaufe e[trifecce puo[cates aboſum ſut
superius dicte. cumentur. put erit poſſible. Nam
ſi cœcurrant cum aliqua cauſarum intrinsecarui
dictarum: de facili ſit aboſus. Et ita tubi ſuffi-
ciant.

Capitulum, 90. de ruptura inquinis.

Am aliquis in mirach
ventris habuerit eminé
tiam que cum ſupin[]ta
cuerit et locus digitis complius fu
erit remouet: et cum ſederit redi
bit: paſſio est que ruptura dicitur.
Qui hoc itaq[]pati: ſibi cauere
debet ne poſt comestionem moue
atur: neq[]s comedet fabas: et hoc

precipue neq[]s faſeolos neq[]s lètes
neq[]s olera: neq[]s aliquem cibuz in
ſtatium. Studere etiam debet vt
eius venter ſemp mollis ſit. Hoc
n[]aq[]s regimine poſſibile est ipsuz
euadere dolorez. Loco p[]terea ali
quod ſupponendum est obstacu-
lu[]r strigêdu[]n: et proprie cu ſe moue
re voluerit. Broſus quoq[]s ſi fue-
rit et ventrem habuerit grauez: n[]o
deb[]z vti motu niſi vent prius ſub
vmbilico ampla cingatur faſcia.

Emplastrum ad rupturam.
K. gallaz cipreſſi ptes duas mir-
re cipi ſamſuci gallaz acaſſie. oli-
bani gummi arabici omnium an. p
tem vna gûme prius in vino reſol
uant: et aggregent cu[]e eis reliqua
et ſup rupturam egro ſupino iace-
te ponat: et stringat locus et non
ſolua[]t vtq[]s ad ſex et septem dies.
Postea egro ſupino iacente ſolua
tur: et illo reiecto de eo emp[]lo ſup
ponat. ex hoc etn[] prohibet ampli-
ari. In ruptura autem testiculoruz
pellis augmentat: quod fit aut p
pter ventolitatem: aut p[]p[]t aqua[]z
que ibi congregant, aut quia inte
ſtina descendut ad locum illu. Et
vo propr[]t desceſum intestinorum co
tingat: erit gravis et dolozus: et
ſentiet dolorem cu[] tangent: Tal
ter n[]aq[]s patiés ſicut p[]diximus re-
gend? est: et emplastru p[]dictu ſup
ponendu[]: et loc[] cum ligatura alii
due e[] stringend? Ruptura enim

cum non stringit: dilatatur et augmentat semper. Si autem causa a qua fiat locus appet lucidus et terfus et tenfus. Huc itaqb5 confert epithimari ex epithimatequod in capitulo de hydropisi noiauimus. Alqua quoq5 in hac egritu die ple ruqb5 petit inferiora et fluit inde vii eger paliquod temp[que] fanus efficit sed p[er]terea redit egritudo. Postq[ui] ergo aqua fluxerit: curand[que] eger ex cauterio et medicamine Ex hoc em[que] prorsus curabit: nec egritudo redibit: Be hoc tamè loqui plus è q[ui] hic n[on] exigat liber. Luz autez hec egritudo vêtoſitatis cauſa c[or]tingit: locus fricandus è et ex oleo ſambucino in quo caſtor euz et eukorbiu diſſoluta fuerit inungend[que]: et ex eodem inus invigam gutta tim diſtillandum.

Ecrepatura

t. eminen

tia, exp[one]
de eminencia inguis et ocei. tales dicui
tur, p[er]que crepati nomie generali ſeu
c[or] dicuntur rupu: lb. c[if]ach non rupat: q[ui] z[ir]b[que] de-
ſcendit per dindinu ſed eius extremitas dilataf
puta dindinu. veru de possibili rumpit tunc ca
dit z[ir]bus et intestina in p[ate] ad oceui ſeu ad bur-
ſam testificulo: inter p[el]lem exteriorè et dindinu
et hoc c[or]tingit rariffime. Raſ in ſuo 2t[ie]. C[]ſo-
ſan inter c[et]um crepatoſ est vnus ta[que] veru i mu
lienbus crepans b[us]n rumpit c[if]ach interdum p[
pe] inguinaria: interdum p[pe] vimbilicu. hoc 2t[in]
git euis ex caſu ſeu p[er]cuffione vel ex n[im]io cona-
tu in p[uer]perio tunc z[ir]bus facit eminentiam a/
liqualè ad quantitatè p[om]i grosſi ſubt[que] mirach i
parte illa que rumpitur: vt tibi clareſcat maſſa
iſta. C[]nota q[ui] ſupra intestina ſunt tres t[un]ice,
p[ina]t[em] immediate adherès d[ic]iſ z[ir]bus qui p[ino]
adheret intefinis et ſtomacho vt calo[re] natura/
lem c[os]feruet, ideo d[ic]it ypo, 2, 2ampho, C[]ſp[is]ſi

tudinè h[re] melius est. Secunda tunica ſe[que] adhe-
res ip[s] interſinis d[ic]itur c[if]ach q[ui] est p[annicul]?
villoſus: n[er]uſus q[ui] genera[que] ex p[el]licula diaſtra
gmatis nervuſa. et c[or]tua[que] cum do[ſo] i ſto pan-
niculo p[er]que suspenditur intestina et z[ir]b[que] inter
iſt[ui] c[if]ach et mirach et z[ir]bu[que] ſtat aquoſitas i hy-
dropici. vt est dictu ſuprus p[er]iam ſuſudatoſis ca
dit ibi, p[ter] quod non p[ot] euacuari p[er] vias nec
cui medicina: q[ui] euacuam? cui ſtufis ſacculis exer
citio ablu[tor]ibus cu[us] vina ſucci calida et ſilibus
ſiſte c[if]ach dum p[ra]batur y[ſus] p[ec]rinè p[ra]batur
a v[tute] inſomatua ab v[tra]q[ui] p[te] y[ge] et eius
extremitas v[n]itur et c[an]nula[que] in modu[rum] ſeru[n] vel
co[de] potiſſime p[ar]s ip[s] c[if]ach maq[ui] villoſa et
nervuſa. Et dic[i]t d[ind]inu[m] q[ui] ſiſuſiter v[n]itur cu[n]e
arterijs et venis et vijs: p[er] q[ui]as deſcèdi[tu] materia
ſp[im]atica et in q[ibus] p[er] temp[que] c[os]ferua[que] ideo dic[i]u
tur v[a]ſa ſp[er]matis interdu[rum] ip[s]a y[ter]us inſomatua
errat in hoc v[i]tio paterno vel p[er]p[io]t et n[ò] v[n]itur:
nec conſtringit b[n] illa exſtremitate illius c[if]ach:
q[ui] p[re]d[i]it in oco[e] in cu[n]us capite p[è]det testicui
lus ab v[tra]q[ui] p[te]. et remanet illa exſtremitas lata
ad modu[rum] burſe de co[eo] h[oc]videm in p[uer] qui
q[ui] aut ſer aut ſeptè anno[] vel circa q[ui] ſunt crepa-
tu q[n] ſcinditur, p[er] tali cura a curſo[bi]q[ui] cyrurgicis
a quibus abſcindit testificulus. Interdu[rum] illa exſtre
mitas c[if]ach è b[n] v[n]ita: vt debet in ſo[m]a d[indi]
im. et est d[ind]inu[m] b[n] ſo[m]atus: ſed relaxa[que] p[er]
pt[er] h[ui]ridates ventris ſeu aquoſtrates deſcend[es]
d[è]tes ad p[tes] illas: vt fit c[om]un[i]n et v[è]toſis ſeu
corpu[n]ent, nam pa[ci]i ſunt corpu[n]enti et v[è]toſi q[ui] ſe
excuſant a relaxato[e] d[indi]mi et ab aliqi[li] deſcèdi[nu]
z[ir]bi per e[n]. Et aliq[n] relaxatur et dilata[que] ta[que] d[in]
dinu[m] a v[è]toſitate g[ui]ata in p[t]ibus i[H]l[ui] vel dila-
ta[que] ex n[im]io conatu vel coitu, q[ui] contingit p[li]es
ſp[al]iter poſt ſatietate: vel lapa[que] ex caſu vel p[ca]ſa-
ſione: vt in i[H]l[ui] qui haſt[ul]iāt. nam c[oi]ter tales i[n]
cu[n]rút caſu[m] iſt[ui]. et in q[ui]b[us]da[m] stat p[er] temp[que] ali
qua modica relaxatio et dilatatio ip[s]us d[indi]mi:
q[ui] paru[que] de z[ir]bo ſub intrat p[er] ip[m] didinu[m]. et rema
net tumo[rum] in inguine ad modu[rum] n[uc]iſ, veru[m], p[
per] conatu[que] vel p[er]t[ur]a bo[zes] vel caſu[m]. vel q[ui]
eq[t]ant equu[s] ap[que] poſt[us] illa relaxatio c[re]ſcit et
dilata[que] ip[s]e d[indi]n[u[m] in plus. et z[ir]bus deſcèdi[t]
inſeru[m] ad oceui: inmo aliq[n]i intestina per ip[s]u[z]
d[indi]mi t[uc] di[mi]n[que] n[ò] est maq[ui] relaxatio. et dic[i]
mi[n]us, iſte è crepat[que]. et non d[iz]i c[it] ſit rup[t]que i[n]
ibi n[ò] est aliqua ruptura, et i hoc moderni q[ui] plus
res locum ſunt igno[ra]t[er] dic[è]tes q[ui] tales interdu[rum]
p[at]u[n]tur relaxato[em] q[n]ui deſcèdi[t] paru[que] de z[ir]bo
p[er] d[indi]mi[n] et remanet ibi modica h[er]nia ad mo[ſ]

folii

CXLIX

dū nucis. Sed qn zirbus descedit foſtiter et ſubit
to p dindimū inferius ad oceu tūc dicuſt q[ui] est ru
ptus debiliter locuti ſunt.q[ui] ſi cifach[que] rumpetur:
put fit aliq[ui]n ſed rarissime tūc zirbus nec intefti
na desſcenderét p dindimū: ſi inter pellè et didimū
Ideo locutio, ppria debet eſſe. Jſte è paru rela-
patus q[ui]n hernia remanet i inguine ad modi[rum] nu-
cis.vel ilſe è multu relaxat? q[ui]n hernia ſeu zirb'
descendit p dindimū inferius foſtiter et ſubito
q[ui]n ſtant et turnefcūr. CLoſequiter poſt iltum cy-
sach veniūt lacerti aliq[ui] facientes ad retenti[rum]em
et erpulſionè ſup fluitatūri intestinalium et veſice.
Loſequiter venit pámicul? q[ui]das q[ui] diciſt mirach q[
est pámicul? lacertus: cum extremitas pelliclo-
ſa inferius ptéditur ad coepiendu et inuoluen-
du ip[s]os dindimos et testiculos. et inde oitur et fit
occu. i. burſa testiculoy. Loſequiter venit apugio
ſa carnoſa duo[rum] aut trin[uum] digitor[u] autultra i ſpilſi
tudine. coſequiter venit cutis. Et ſup hoc nota q[
ifta hernia ocei q[ui] ſit p[ro]pter magnā relaxatōnem
dindimu è duplet dūtarat: zirbalis et intestinalis
Lu ilſtis duabus cōicat hernia inguinalis dūta-
pat: aliquādo ſi fit hernia in ip[ro] oceo a vento v[l]
ab aquoſitate vel ab humo[r]ib' vel ab vlceribus
vel a carne. cu[n] ilſtis no[n] com[mi]nicat inguinalis.

Notuz est intelligenti

q[ui] ſte hernie zirbales et intestinales cōiter ſunt
paffiones ip[er]dind[ui]p[er]ne[que] cōit descedūt p ip[er]m
dindimū paru vel multu relaxatum. aliq[ui]n ſi te
hernie ſut paffiones p[ri]ncipal[em] ip[er]ſi c[aufach] q[ui] r[up]it
ic[que] descedūt ad oceu int[ern]e p[ellè] exteriorèt et dindimū
q[ui]s ad ſenſum tactus c[ui] digitis faciliter cognoſ[
c]it. ALie hernie ſunt paffiones p[ri]ncipal[em] ip[er]ſi?
ocet ſeu burſe testiculoy. et ſunt o[n]mes p[] colligat[i]a
venit ca[n]t p[imit]iuva vel alia intrinſeca: vt h[ui]ndi
tas vel v[étus] relaxan[es] p[tes] illas. Et q[ui] ſit des[
cenſus p[ro] didimū et morbi]n in via q[ui] dilatac[que] didi-
mus ſi no[n] fiat desceſus p[ro] dindimū t[ur]c est ſoluto
q[ui]nui ip[er]ſi c[aufach]. Et ilſe hernie ſunt nocunen[
tu] digestiue et erpulſiue dindimū et ip[er]ſi c[aufach]
et ptu[m] mandátui. et ſunt paffiones ſeu nocu[n]mè
tum acuue motiue illa[que] ptui, p[ur] naturali]n v[ant]u
illar[um] partium.

Cura

Itis clarificatis hernie inguinis et ocei in generali tibi pateſcat. quia cu[ra] hernie inguinis cum fiat a modica relaxati[oe] viarum dindimui committere perficitur in inſantibus et pueris: ponſtſume ſi quicuerit a foſtii mo[m]tui mediu[m] annu[m]vel quali[mi] non tranſuferit: quia ſi

perficies itrinſeca adhuc eſt ienis: et dispo[n]nit ad
vnonicem partiu[m] in ſe. C[um] si vero hernia zirba[
lis vel intestinalis fuerit in oceo descendendo p
dindimū, aduerte nam zirbalis ſatis eſt mollis:
intestinalis eſt dura magis committeri non cura
tur cum emplaſtris et potibus: inti fuerit i pue-
nli etate et in p[ri]ncipio ſaltim circa mediu[m] annu[m]z:
aſ autem indigent manuali opatōne cyrurgici
erperti. C[um] si aut[em] talis hernia zirbalis vel in-
ſtinalis fuerit descendědo inſtra inguinaria per
rupturam ip[er]ſi c[ap]hacis inter pellem exteri[o]
rem et ip[er]ſum dindimū: quod faciliter cognoſcet
ad ſenſum tactus digitorum: talis curari non po-
test cum emplaſtris et potibus et pulueribus: ni
ſi fiat ſtatim infra decem dies vel circa ip[er]ſi ru-
pture ante[que] labia vulneris ſunt indurata: aliter
autem opor[er]tet comm[or]ittere ip[er] cirurgico expe[r]
to. C[um] ſi taſes cure fiant per cyrurgicuz diuer
ſimode: ponam tibi tam[em] curam magis electa[que]
t magis ſecuram: datam a quibusda[que] ſatis mo-
dernis: qui fuerunt melioſes in hoc. C[um] quis
ergo in infancia vel in puercia hernia[rum] inguina
lem habuerit dūtarat et pauci tempo[ris] quia me
dium annu[m] no[n] tranſiuit vel circa: quod pateſcit
ad ſeu[m] viſus: q[ui] aſ[us] non appuit: n[unc] apparet in
inguine: puta ratōne zirbi descendens per dum-
dimū relaxatum ratōne humiditatis flure in p[ra]
tibus illis cum cenatu magno ratōne fluctus in-
ozidmati ex dolozeventris vel al[ia]talis inſa[ſ] ſeu
puer vitabit motum fortem fluctu: balucu[m] ſub-
ſtantiam leguminu[m]omnes fructus. Exequatur
p[rimo] cura talis hernie inguinalis infantibus
et p[ueris] ſe[con] intentōnem R[af]is i ſuo cōtinen-
te. Lo[n]ſequenter ſe[con] intentōnem quo[z]undam
modernu[m]. C[ir]a, radicis lilij ſiluetris. 3. 6. vel
circa. teratur foſtiter et diſtemperetur cum modi-
co viui, deſt in potu triginta vel que draginta di-
ebus. vel loco huus detur ſimili modo de radi-
ce pentaphilon diffoluta cum vino, vel deſt istud
quod eſt forſtioris operatōris. C[R]o. foliozu[m] cau-
de equine. 3. 6. vel circa. teratur vel diſtemperet
cum modico aque calide. fiat potus. 3. ſta cauda
equina valet ac ſi eſſet hernia descendens ad o-
ccum continuata per tempus. Et dum continua
bunt p[ro] tempo[re]: de ilſtis potibus e[pl]aſtrentur
in inguine. ſic facta p[er]s reducione e[m]. C[R]
lentiguis aque. p[er]v[n]u. teratur foſtiter: et fiat em
plaſtrum ligatum deſuper: renouado ſero et ma-
ne. C[R]ocohuus. fiat istud R[ob]dellij. 3. i. terat
et diſtepe[r] c[ui] saliu[m] ieciu[m], k[ui] e[pl]a[pp]licet q[ui]s ma

150

ne ligetur p cururgicn et de sero distempetur cuj
vino stiptico: et liget b[ni] desuper p hoien exptn.
Istam curá p[onit] Raſ in suo timete. Alaricæ
recitat cp ip[re] curabat eos c[ui] puluere valeriæ da
bat quolibet mane. 3. f. id c[ui]n[ui] pu[n]n[c]oclear c[ui] vi
p tempus aliquot et curaban[que] vel dabat de pul-
tuere radiq scrophularie eod[em]o modo cum vino et
p[os]ebat desup per mod[n]i emplastri quoq sero t
mane. R[ar]ad scrophularicæ p[ist]etur b[ni] et incor-
po[z]etur c[ui] modico ar[que]ie. applica t l[iga] p mo-
dum emplastri. Bozdoni recitat cp ip[re] curabat
infantes et pueros cum ſemie naſturciij ſilueſtr
tozefacto et dato cum modico lac[ci] cocti. vel cuj
virello oui de mane pluribus diebus. et pora-
r[è]t pluribus vicibus de die modicum vim inſuſi
onis radiq br[us]ci minuitim inciti et tempati i eo
p diem.nam illud vinuſ sump[tim] pluries in die
curat o[em] crepaturam in puers.vt dicit Petrus
hyspanus. ponit cp epatica trita et diſsoluta cum
modico vim et bibita ſingulis diebus per al[
quod tempus curat rupturâ inguinalem non ſo
lun] i puers: immo t alijs: dum tamè fuerit ſa-
tis reccés. et cp desup emplastretur folia cicute tri
ta tozefacta et desup posita sero t mane q[ui]b[us]
diebus. q[ui]r. y[]lcera. Idem facit ra[d] bene trita t
emplastrata cuiuſda herbe q[ui] naſcitur in loq pa-
ludofis que vulgariter vocatur leſca. c[ui] herba q[
]h[ab]et folia longa vt ſpata: et ſeinuic[ez] ſubinetr
et in virga poſtat qua[d]am magnam inſam: q[
]comuniter vocatur pabel in p[uncta] quam dia-
scozides vocat ciperu[m]. mirabiliter replet conca-
untates. hec ille. C[]Bilbertus dicit cp detur pul-
uis ar[ist]ologie longe et rotu[d]e et arnaglasse de
mane cum modico vim. V[el] detur puluis c[os]fo-
lide maioris. vel fiant cresſpule de pluere c[ui] vitel
loouit et modico c[ar]ine. ſumat quolib[us] manevná
t applicetur vermes cerei c[os]qualiſati p[] modum
emplastri p[er] ſe vel c[ui] q[ui]b[us]dam alijs que comm
ſcen[em] p viam empl[iqu]. Dicit etiá in ſine capli. cp est
vna herba q[ui] habet multos reſticulos in radice.
t h[ui]s folia ad mod[n]i v[ic]tici majoris. t cresſit i ne
monbus in l[og]itudine v[n]nius cubiti vel circa. et
]h[ab]et curſum quadratu[r]. t fetet.m[u]da b[n]i et tere
multu[m] ad mod[n]i ſalſamèti et diſtempa cum vino
t da bibere quolibet mane. in ieu[n]o ſtomacho
tertiá p[tem] v[n]nius vitri p[er]. q[ui]d[ies]. t fac emplin
de dicta herba ſup[ra] p[er]. t[em] dies iaceat ſupinus
renouádo dictum emplastru quolib[us] die. D[]iro
modo [ſ]olidat. non ſol[u] curat inguinale[m] p[os]
ris. amo et illam quam habent in oco[n]iſi dindi
mus fuerit multu[m] latus a generat[one] vitio paſ


no vel proprio. N[ain] in forma[iua] in creat[oe]m
totiens errat in quibusdam. C[]tidi pueros ſex
annor[u] quan] toſcendebatur: cp habebat ita las
tum ſicut burſa de coreo. comuniter moriuntur. p
pter quod ſi inſans vel p[uer] herniam in oceo ha
buerit: crequatur illam alia curam: comittendo
aliquè de potibus ſupradictis. et addèdo empla-
ſtrum poſitum in ſine capituli. cum quo curabat
antiquatas hernias in oceo et in antiquis q[er]ta-
do in lecto p[er] q[u]raginta dies: vt ipſe recitat: eu-
tando cibos v[et]osos et coſtpatōnem asſcellando
t tuſiendo teneat manu desup. hec ille. C[]t si
quiſ in fine adolescètie et in alijs etanbus ſeqn
tibus istam herniam inguinis habuerit: poſtet
bracale de die. Laueat a r[is]u t a constipatione.
ab equitatōne equi asperi poſtus q[ui]rum poterit
t teneat manu desuper tuſiendo vel asſcellando
Et ſequatur curam dictam in infantibus t p[os]
ris. t teneat ıſtud emplaſtrix quod est mirabile
et est ſe[m]n Raſim in ſuo c[os]tinéte. C[]R. maſtiq
c[os]tiq] th[ur]is nucis c[ip]ſedi myre ſarcolole glu
tinis p[ic]tui. an. 3. i. gluten diffuolatur cum aceto
t cum eo alia miſceātur: t fiant emplaſtra exte-
sa ſup[ra] allutá ad formam ſcuti parui. Loco hu-
us habeas de comum emplaſtro c[ō]tra rupturâ
Comuniter tenet apothecarijs ſe[m] receptaz A
ſafranchi vel Bilberti vbi intrat ſanguis huma
nus applicet emplaſtru fac[ta] reductōne. t deſu
per ponatur bracale. Et ſi taſes cum tali hernia
inguinis herniam in oceo m[urrer]int: ex mag-
na relaxatōne dindimi et eius dilatatione et non
ex ruptura c[ip]laci: p[ut] credunt debiles in arte
q[ui]ta t[ui]c z[ir]bus nec intetinu[m] quod d[ic]t[ui]c fac[ca]s
non deſcèdent per ip[im] dindimu[m]: ſed inter p[ell]
ep[te]no[em] t ip[im] dindimu[m]: ſed per magnaz di
latatōnem ip[im]s dindimu[m] deſcendat ipſe z[ir]bus
t aliqua pars intetin[i] dicti porſſime in proceſ
ſu. q[ui]a illud intetinu[m] non est ligat[u] cum graci-
libus nec c[ui] v[em]s meſera[i]cis. ideo faciulus ca-
dit. Raſis in ſuo continéte in ca[]. pp[ro]to. taſes cu
rar[i] non p[ui]t ſine manu cirurgici ad d[um]muéd[u]
damn[u] illat[u]t gravitate poſtet bracale de die t
ponát desup de emplaſtris d[ic]t. Raſis in ſuo c[os]
tinéte dabat talibus in por[i] de apoſtimate nuq
c[ip]ſli addèdo modicu[m] de vino. t fac[ie]bat eis em
plaſtru de ga[n]no m[atur]. t n[ò] ſoluebat emplin
n[i]ſi ſemel in meſe. fac[ie]bat ſic. R[ar]nuq c[ip]ſli ą[s]
fate p[er]. i[j]. k decoctio ad [ſ]upto[]z tertie p[er]p[er]t d[ura
ter p[er]. i[j]. l p[er]. i[j]. dies: dabát tertiá pr[è] vit¹ c[ui] modi[]
vini additi de mane. t fac[ie]bat ép[lin] ſic. R[ar]ga[
]la[]p[er] n[ò] maſa[]. p[er]. i[j]. decoq[n]t c[ui] vino stiptico. et

folii

CL

terant subtrilissime et distempentem cūvino modico
φ suſ, k emplin ſup relaxarōne indimù bene liſ-
gatū et nō dissoluatur de mêse mirabiliter restri-
git dindimū, mihi placet intérto Rasif. si nō ha-
beres in pimptu illas gallas fac de nucib? cipſi
ſi illud emplin. ſi cù iftis ſi p[ut curari recurre ad
cyrurgicos q[ui p[iciunt curā hernie zirbal' et in-
testinal facte p magnam relaxatōem dinduni vl'
factā p rupturam i[pius ciphac. Iſti cirurgici cu-
rát tales hernias factas per relaxatōem dindimù
duerimode cù cauterio potériali et actuali ſu-
mêdo carnem ſupra dindimū et ipm dindimusi
magna p[te vt nō poslit vyterius dilatare, cure ife-
ſut fallaces. q[ui dindim' deuastat i magna parte
t p ſi n[is teſticulus p[dit vtutem t panutur mari-
mos dolores. Aliq curát ſcindêdo cù rasorio car-
nè vſcp ad dindimù: et alij cù rasorio ignito, poſt-
ea trabut didimù ad p[tem clipeado ipm cù pa-
tella ferrea et imponut ſubtus dindimū cauteria
duo, tria ad ſunnêdum carnè que è ſub dindim-
t p[tem aliquā i[pi uis oſſis. quo facto corrunput
ſcar[us illa quâ empulſa compinut ipm dindimum
vſq[us ad os p[ectoris: et t[uc regenerát carnè callo-
sam ſupra didimù. t ſic didimus nō potest ſe di-
latare. t ſic zirbus nō deſcedit per cùz. Lura ifea
eſt legal' t tuta inter ceteras. Aliq cirurgici fa-
ciunt aliter. nō curát de cauterizatōne carnis q[ui eſt
ſub didimo nec de aliquo cauterio: ſc ſcindut car-
nem cù rasorio q[ui eſt ſupra didimù, poſtea ligant
ipm didimù i loco b[ni] alto c[ptum p[ut cum filo de
au ro t p[olidat] dictam solutiem factas cum ra-
ſorio: et curati ſunt. Uleru b[ni] remanet aliqualis
hernia i inguine in p[te ſupio]: si ego indigeré
quod abſit ego diligere ſtum modu vel aliu ſta-
tim dictu, ve[ſ]t eſt eſt min[]laboriosus t fatis ſecu
rus. De cura hernie facte in oceo p rupturam
ciphach taceo: q[ui illa fit p futuram ip[]i mirach è
aliqua p[te c]ifach. Iſte modus è mihi ignotus.
t credo hoc nō poſſe b[ni] fieri ſine periculo. I[deo
taceo i ſta materia. Expedita cura hernie in-
guinis t ip[]i o[cei zirbal' et intèſtinal' deſcédès p
didimù ad ipm oceu vel p rupturam ip[]i c[]ifach
Reſtat loqui de cura hernie aquoſe vètose h[uius-
ra]l' ſeu apotemose varicose carnoſe in ip[]o oceo.
Aduertèdum φ l[]z ife hernie fiat cōiter i ip[]o
oceo: p[uta in pellicul' ocei ſeu burſe teſticulo: u[]z:
aliquādo tamè hernia vètosa t aquoſa ſunt in
ip[]o dindùno per totum vſq[us] ad teſticulum. De-
biles in arte credut φ ſint crepati t nō ſunt. t co-
gnoſatur: quia aquoſa cedit tactu: vètosa non.
Sулитер quia nō reintroducitur ſicut zirbalis

et intèſtinalis Thernia aquoſa pluries inſt pu-
eris h[ui]nmidis.nam dum ſunt i cumabuis: credi-
tur φ ſint rupti t nō ſunt. t pluries inſt alchit-
cis t ypoſarhicis. Tidi pluries φ oceum p[ut]re
ſcebat t cadebat t poſtea regenerabatur ab e[]
tremo mirach. Aliquando ſumliters inſt quibus
daz homibus in perfecta etate: potiſſime corpu-
lenti: t cognoſcitur: quia nō reintroducitur: vt
dictum eſt. t didimus ſentitur groſſus v[ſ]cp ad te
ſticulum.

Biquisergo
Puer herniam aſ
ſam habuerit i pe-
lícuit ocei quod pateſcit: p[ò]derofitate ocei cù
aliquali ſplèdoze: potiſſime quádo p[tes ille op]
mútur t talis hernia cedit diſto comp[è]mèt qui
dam cyrurgici crepát cum láccola ac ſi flobotho
marét ipm de oceo: t exi[ta] aqua. Et applicat cù
plaſtra ſua calida cóſumètia aquoſitatem de flo-
ribus cum baccis lauri. Ego facio aliter de cóſi-
lio Rasif. i ſuo cótinéte. P[ron]ocatur vina cum
aqua achori t cicerum rubcoz. vel cù ſyrupo a[]
cetoſo. poſtea fiat iltud emplaſtruz. R[.]iter cori[
v]accim rec[è]tis p[tes tres] boliarne[]t subtriliffime
puluerizati p[tem vná. misceatur t fiat emplaſtr[
t renouetur ſero t mane. Ael ſic. R[.] cinens ra[d]
caulii. 3. iii. ap[.]nſie antique ſalite φ ſuffici ad in
corpo[]dum. applicetur ſero t mane p modum
emplaſtri. vel m[ú]gatur oceum ſero t mane c um
oleo ſambuci. t ſin ap[]izetur oceum poſtea cù ilt[]
puluere. R[.] baccarú lauri. 3. ii. p[.]iperis longi. 3. v.
baurach. 3. ii. fiat puluis subtrilis. inco[]petur cù
carnibus vuarú paſſ[.]r[em]otus nucleis φ ſuffici[
at: applicetur vna pars ſero t mane per moduž
emplaſtri. Et ſi q[as in alia etate talem hernia
aſſam habuerit i oceo: p[ut ſi y]dropici ſiár illa q[
dicta ſunt i cura ıſtius hernie in p[uer]is. Sed q[]
p[ell]is i oceo ıſto[]um eſt mag[]is deſa t p[.]ſiſa: ap[
plicétur for[]to[]a calida. Ucrum i quibus daz hy[
d]ropicis ponitur, tendilis t euacuatur illa aquos[
sitas. Ael applicamus iltud per moduž empla-
ſtri. R[.]mi[ri] ameos ſulphuris an[]. 3. i. teratur sub-
tiliter t fiat puluis qui inco[]petur cùz carmbus
vuarum paſſ[.] m[ú]data[]z ab aril[] applicetur. Vel
iltud. R[.]mi[ri] 3. i. baccarum lauri. 3. ii. olei quart.
vnú[]r t f[.]cere φ ſufficiat. fiat cerotum. Si vero a[
liqu[] ho[]um incurrerit ıſtam herniam aquoſaz
i didimo t n[ò] in oceo: quod pateſcit: quia dind-
mus eſt groſſus cédès tactu: n[ò] reintroducit p[
]ut z[.]r]balis vel iteſtinalis: alis n[ò] bene curat cù
iſtis. quia didimus eſt p[.]ſiſus n[ò] cóſumitur illa
aqua de faciliamno oportet φ cyrurgicus appli-

cet supra dindimú i loco alto cauterium púctus
ale latum aliqualiter. et aqua statim fluit ab eis
tra. Quare te remitto cyrurgico experto in talib
bus. Et si igitur hermam ventosam in oceo habue
rit quod patecit. quia illa inflatio est levis non
cedes tacti: et splendet cum claritate seu lucid
itate. Et venit subito sicut aquosa venit paulati.
Herum oíms scedut et cum vétosa est communi
ter aliquatis et modica aquositas et ecot. raro est
et inueniitur singulares iste hernie: licet sint de
possibili. fiat sibi istud vnguétum dissolutiui vê
totisat: R. olei sambuci stozacis liquide an. igitur
i. in sceatur in modi vnguenti. vel fiat sibi
istud emplastru: R. cimini. 3. 1. et b. semis saxifra
3. 1. fiat pului subtilis. incorpetur cum caribus
vuarum paſſ. remotis ab arillis et sufficiat et si
at emplastru de quo apponatur ſero et mane. vt
incopozetur cimini cum farina fabarum cu car
nibus vuarum paſſ. vt est dictus fine arillis. In
infantibus da modicum pulueris foliorum rute
cum lacte matris de mane per aliquos dies. Ra
ſis in ſuo continente.

## Et sialiquis

Iberniam humozale: apostemosam in erte
ſtimis et in oceo habuerit: quod pateſt ex duricie
tumons cum aliquali rubore cuz ſebre effimera
ſcom plus et minus: ſcom ipam materiam ptoce
datur reſcutindo in principio, put in aliis aposte-
matibus in pimis diebus inuget cum oleo roſa
vna ſancimo vel communi. vel cum oleo mirilluz
cum ſtis ſi materia ſit calida poteſt addi modi
cum aceri. m defectu horum habeas aqua roſa
vel aqua ſimplicem cù quarta parte aceri. et pan
nus ibidem inſufus ſepe ibi applicetur. loco ho
rum ſpāliter poſt pimam diem R. fabas bene co
cias incorpatas cum caribus vuarum paſſ. fac
emplastru deſup. et ſi poſt quosdam dies videas
duriciem in teſticulo et in oceo fiat istud. R. fari
ne fabarui ex costicataru. farine fenugreci an. p. ij
bullantur i aqua et addaſ flozum camomille pl
uenzate. p. ſ. butiri cocti. 3. ij. miſceaſ p modum
emplastru. applicetur vna pars i ptoceſſu. C Si
vis qo oímo dissoluatur de facili illa duricief R
cineris ficus folioru malueuſci an. miſceatur be
ne terendo. et dissoluatur cum aceto et sufficiat:
applicetur. 1. R. afi i ſuo 2. ni. dicit et poter talis pa
ticns rubeam tinctorum. multum pdefa natu
raſpecifica. Supra cura hernie varicofe et car
nose remitto te ad cyrurgicos expertos et appro
batos,

### Capitulum, 92. de podagra et sciatica.

Am in iuncturis fuerit
dolor et apostoſma et loci
cui tangit fuerit tact? ca
lidus et color rubeus eger ſi dolet i
dextro pede er dextra manu. et ſi in
ſinistro er ſinistra e flobothoman
dus: et locus er hoc medicamine li
niendus. Epithima. R. roſarui
rubea? sandali fauſel ſieſ memite
boliarmen. opij omniu pteſ equa
les. Ex ſtis in aceto et aqua diſſo
lutis fiat epithima. P. illiu quoq
aceto inſufum in carta miſum ſu
perponaſ: et cù tepuerit muter et lo
co eius aliud superponaſ. AETER
p[terea er apoſtimate mirabola. et
hermodacti. ſoluatur. Apoſima
mirabolãoz cum hermodacti. R.
mirabolãoz citrinon. 3. xv. pulue
ris turbith fricati. polipodij abo
ru ana. 3. ii. ſene. ſe. ſumikre abo
z. 3. iii. herodactili albi. ſe. endi
uie ſemis apij roſarui omniu z. an.
3. ii. coquatur i tribus libris aque
donec ad vnã redeant. deinde ma
nibus fricenk et colenk et bibak cù
zuccari tabarzet. 3. x. Si quis apo
zima fastidierit: pillulas ſtas ſu-
mat que non valètes incedere ſur
gere faciunt et pedibus ambulare
Dillule que non valentes ince de
re ſurgere faciunt. R. aloes. 3. i. ſca-
monce quartam parte vnuiu roſa
rum rubearu tritarum ſextam. 3. i.
hermodacti alboz. 3. f. informen

folii

CLI

tur ex eis pillule: que erunt doſis
vna. Egerbero nutriatur ex cibis
frigidis et stipicis: et abstineat a
vino et confectionib[us] que ex melle
fiunt et carne. Lum autê apostea-
tis calor quieuerit et eius inflama-
tio er bijs que calidoru apostema
tum reliquias resoluunt curetur.

Quorum autem. K. ceraz in oelo de
lilio resolutam cui admisceat mu-
sallago fenugreci: eteminis lini.
Beinde terantur simul donec vi-
antur. et fiat er eis epithima. In
tempore autê sue inculumitatis et
proprie circa tempus in quo egri-
tudo eum inuadere confueuit: et q-
maxime in vere. Affuecat flobo-
thomia vti et ventris solutone,
ex hijs que coleram expellut rube
am et a potu vini abstineat et a co-
mestione eorum que ex melle c[om-
ciuntur et a carne. Sint eis cibaria
acetos ar stiprica et hijs similia ex
hijs que infrigidat. N'dembra au
tem que hanc confueuerit incur-
rere passionem minus solito labo
rem pari affuecat et precipue cum
tempus inuasionis ume[]t et c[um] cor-
pus fuerit plen[]u et vene plene Et
fuit diu exquo neq[]s minutus neq[]s
solutus fuerit. Lum autê cum do-
lore iuncturat neq[]s calor neq[]s ru
bori colore affuerit: fuerit q[ui]eger
frigide complonis et loc[tactu] se-
tik frigid: i principio curonis eius
pille maiores de hermodactil d[am]de
fut, pille maiores de hermodactil

K. hermodactiloz satirion meiza
hara o[ui]m an. 3.v. yerapigre. 3.x. co
loqntid c[erta]uree miois ab[or]z an
.3.v. euforbij. 3.ij. turbith. 3.x. feta
ragi idi 3izib. finap pipis castorei
o[ui]m an. 3.i. in[form]ent ex eis pille
et q[b]b a duab[us]. 3.i. et f. ad tres su-
mat. Hee n[am]q[us] pille valde ofeit q[ui]
n[os] valetes surgere incedere faciunt

T. Epithima ad podagra fram.
K. storacis liq[ue] de castorei euforbij
mire aloes acaſſie oiz ptes eq[les].
Exhijs oib[us] vinoveri admitt[us] fi
at epithia. L[ui]q[us] iste dolor q[ue]
rit succurrat pati[eti] ex distillat[oe]
m[ite] aq[ui] calide ab alto et in[ut]io fi
at ex olco o[l] lilio et eplim ex bdellio
molli et storace ac fenugreco et se.li
ni et armoniaco supponat: q[ui] hoc
modo oficia[que] armoniacu bdelliu[z]
i vino veteri resoluat[ur] et alia oia eis
admiſceat ex q[b]b fiat emplim et su-
pponat. Hee n[am]q[us] egritudis ſp[es]
e[ui]q[ui] in lapidis duci[em]t trat[it] et red-
dit m[eb]ra et iucturas ſug[is] filia.q[ui]
propter h[ac] hab[es] paſſione: a fa-
ſtio[di]o et ab aqua fra et a abis groſ-
si et a frequ[eti] ebrietate custodia[que]
eiq[us] p[aci]pientu vt du[m] san[']eſt motu
vta[que] et a coitu abstineat: et p[aci]pue
c[ui] ſat[que] fuerit neq[]s balneu ingredi-
at[que] neq[]s excitek poſt coſectione. vi-
nu[que] preſea vet[ur] et pur[que] bibat: cis q[
]ui
du[m] san[']e]vta[que] q[ui] vin[am] puocare c[om]
fueueit. B[olo]r[vo] q[ui] ſiaticus vo-
ca[que] e[ui] q[ui] ab ancha p[or]coraz totu[rum] viq[us]
ad genu l[ogi]ndu[que] predu[que].

etiam in lōgitudine ad virge simi
litudinez extēsus per crus vſch ad
pedes descendit. Et tunc si in cōple-
xione fuerit caloris dominīi et vi-
ne tinctura ex basilica manus eius
dē partis: prius minutio facienda
eſt. Deinde ex sciatica. Si autem e-
gri cōplexio frigida fuerit: et color
ſuſcus: ſepe, puocandus ā vomit
ex apozimate raphani cum ſirupo
acetosō. Loxa quoque ac pes et crus
ex oleo in quo castoreū euforbivus
et ſtorax ſint resoluta: inungantur
aſſidue. Qd ſi dolor in cora māsi-
us fiat et eger ex almuri nabati et
baurach cluſerizetur: et exenema-
te acuto quod in capitulo de apo-
plexia nominauim. Lollirii quo
q[us] ex cidamine et coloqntida fac-
tum ſupponaſ. Que eo vſch fieri
coſuenit donec excoriatōem incur-
rat. Ex ea e[m] duz accidit pleruſq[us]
cōſequitur sanitas. Si autem paſſio
inueter auerit: ſinapis ſumatur: et
cui ſimo columbino eiusdem q[ui]
tatis teraſ: et ex apozimate ficuum
conſciatur: ex quibus core empla
ſtrum ſupponatur. Qd c[ui] diu di-
mittatur donec i loco vesice aque
fiant et ſundatur et effluat aqua q[
ui] in eis est. Et vaporek[us] locus cui aqua
calida. Deinde eger per aliquot di-
es quiescere dimittatur. Et si non
dum sanitati reſtitutus fuerit: ad
hanc eandem curam redeundum
Qd ſi egnitudo valde manifiua fi-

at et longi tempis et timetur never
tebrīi, ptiliat aut egresium fuerit:
locus ex instrumēto quod rote aſi
ni affinilatur cauterizandus est et
intēdatur cu[mi] coctura caput anche
apud caput core. Huius tamē rei
fermocionatio istius nostri ope-
ris methas trāſcendit. Taliter p[er]
terea patientes in tempe ſolpita-
tis vōmere confueuerunt et ſoluere
ventrem et regimen ſubtiliare: et a
cibis groſſis frequēti ebrietate ab
ſtinere,

Epodagra? & sciatica
Expone.
de podagra. i. de paſſiōe pedū & sciatica. i. de paſſiōe ſcie. Nam iſte paſſiones describūtur nomie pticule p[ri]cipaliter paſtietis. Q[ui]s ſuit antiquo[rum] vt recitat Ba? 2°, de ige°.c.2°.vtr iſdeatur materia. Nota post.nos habemus guttam artheticam:ciragram: podagram: sciaticam. Iſte paſſiones ſunt de eodez ge nere. Rasis i ſuo cōtinetè in p[ri]ncipio capit. But ta[mi] est paſſio iucturaruz ſiut arthetica. ſe nōmē generale paſſions descrip[te] a ſimilitudie rei ex] trinſecce. Dici[que] gutta, q[ui] humo: guttatum cadit et ruit a venis p[er] earu[que] capita lata a generatōne vel a tempe ad iucturas ſubiacētes layas. Et q[ui] tal[que] est crudus i genere ſuo et ſimilis colere i liquidi tate. Rasis i p[ri]ncipio capit. Iſte paſſiones ſunt de eodez ge nere. Rasis i ſuo cōtinetè in p[ri]ncipio capit. But ta[mi] est paſſio iucturaruz ſiut arthetica. ſe nōmē generale paſſions descrip[te] a ſimilitudie rei ex] trinſecce. Dici[que] gutta, q[ui] humo: guttatum cadit et ruit a venis p[er] earu[que] capita lata a generatōne vel a tempe ad iucturas ſubiacētes layas. Et q[ui] tal[que] est crudus i genere ſuo et ſimilis colere i liquidi tate. Rasis i p[ri]ncipio capit. Iſte paſſiones ſunt de eodez ge nere. Rasis i ſuo cōtinetè in p[ri]ncipio capit. Ad quod aduuat mala acto naturalum y[rit]utuz ip[er]um venat: vt dicetur infra. Iſte materia in] p[ri]ncipata et excedēs i venis fluit t[em]e poſſimi ad ip[er]as iucturas in q[ui]ritate notabili per viaz catarri et tempe q[ui]ens i modica quaſitare. Iſte ſut grauide et nō dolozofe: miſi violēter moueāt. p[er]ſi ita[que] cauſam Rasis i p[er]ſeruatōe conatus est stringere illum flutu[n]i reuomatici i ip[er]is venis i talibus cu[z] tyriaca et meridato ſepius et ſepius miſtraſ: t[em]e quiens: vt clarius dicet infra. Arthetica ſimiliter est paſſio iucturar[um] descrip[ta] nomie pticule patiēns. ab arthos quod est iuctura, ſic iſte due paſſiones eedem ſunt, in genere non differēt[em].

Ifolium

CLII

nifi sola descriptio:iffa artetica habet tres spes
cies sub se distinctas ex p[re]p[icule]: q[ui] ſu ſiucture
pedú patiátur d[ur] podagra ſi manu[n] d[ur] cyragra:
ſi anche d[ur] ſcia aut ſciatica. T[al]terius nota q[]
caufa podagre t[em] cuiſque articeſt eſ h[uius] cru
dus t[em] liq[d]us in genere ſuo ſiue ſit ſanguis vel
colera vel flá vel miſa q[em]bus eſt flupibilis t[em] ru
ens p[er] venas ad q[ac]uitates ſubiacètes p[er] capita
ip[ar]u nimis lata p[er]q[ui] d[ic]it. T[ra]b in ſuo stiné[
te q[em] c[ui] podagra t[em] q[ui]que gutta reuna ſomuicat
nam ſit al[ia]s er ſanguie ſolo t[em] ſinglari puta i ſan
guineis hoc raro eſt: t[em] al[ia] ſit ex ſanguine cum
poſtiçe colere vt ſit in ſanguineis in p[im]s etan[
bus c[ó]iter al[ia] ſit ex ſanguie c[ui] poſtione flá[re]: vt
ſit in ſanguineis in v[li]tumis etan[ib] in q[ui]busdam
al[ia] ſit t[em] raro c[ui] poſtione miſe t[em] ſic al[ia] er
colera ſingu[ar]i puta in coler[ic]is hoc raro eſt. al[iquan[
do] ſit ex colera c[ui] poſtiçe ſanguinis vt ſit in illis
qui vergut ad colerá rubeam ſunt ſatis colorati
dum ſunt in p[im]s etan[ibus]. t[em] aliquádo ſit ex co[
lera cum poſtiçe flá[ris] vt ſit in quibusdam co[le]
ricis in v[li]tumis etan[ibus]: raro a[ut] uringit q[em] ſiat
cum poſtione miſe in ſtis. Et al[iqu]n ſit ex fláte
solo t[em] ſingulari hoc raro ſit. Al[iqu]n ſit ex fláte c[ui]
poſtiçe ſanguinis vel colere q[em] eſt vt plurimúm in
carnosíſ bene coloratis c[ó]icat ſanguis q[em] p[ate]
ſcit ex rubóre competén particule in macilentis
t[em] par[ui] carnosíſ com[un]icat colerá com[un]iter q[
pat]eſcit ex calóre notabili ip[or]um peduz t[em] ex co[
lo]ze tendente ad q[ui]ndá subrubeó: ſeu cirrinitatez
rariffime a[ut] ſit ex miſa nifi p[er] viáz al[ici] po[no]
nis mirte cum fláte in naturali p[er]declarab[if] ita
tin. T[ad]uerte q[em] in cyrag[em] de q[ui]que h[ui]o[es] ſiat e
ma[no]r po[ſtio] h[ui]o[ra]ſ calidi q[ui]cúretis p[er]q[ui] cyra
gra e[m] magi calá in g[ne] ſuo q[em] podagra. T[ra]ſis in
ſuo p[er]t: t[em] c[ui] d[ic]at q[em] h[ui]ores calidi ſunt mag[le]
ues. T[al]ten[em] aduerte ex intétio: T[ra]b in c[.]ibi
d[em] ponit Al[ic].in c[.]suo q[em] v[et]oſitas vt p[er]imúm c[ó]
mun]icat c[ui] talib[em] h[ui]o[ra]b[em] ru[en]ibus p[er] venas ad
ip[as] úcturás: t[em] ita eſt vna ei[em] cauſa ſalt e[m] mu
tat[i]o[is] t[em] festim [cur]ſ[em] in al[i]s locis t[em] úcturás
duſiſ: t[em] ad hoc T[ra]b iubet cape de h[ern]odacti[em]
c[ui] ma[no]rana t[em] c[ui] z[ucc]p[ul]uertiſa[n] addito modi-
co a[q] tepide.h[oc] clari[em] dicetur in ſeri[m]. T[em] d[ices]
notu[em] eſt q[em] fit pluries d[ur] fláte solo t[em] ma[ri]e c[ui] po[
tione ſanguis vel colere vt m[ie] d[ices] de q[em] ſpe-
cie i[pi]us flá[ris] fit vid[em] q[em] d[ur] fláte naturali: q[ui] ill[lo]
tendit naturali c[ui] ſanguie t[em] colera p[er] venas vt i
ncc[it]itate k[em] ſanguis: t[em] al[iqu]d fluat in úcturás ex
intétio nature vt h[ui]ectent úcture que ſunt mul-
te mon[i]o[is] ne deſſic[em]: nec ſic[ita]ſas indebita eis

accidat p[er] calóre q[em] motu p[uen]it vt dic[ie] au[ie].
p[io]mo can[em] p[ima] doctrina de h[ui]o[bus] in c[.]p[er]
Di ergo in ſanitate p[er] conſeruatio[e] iuncturaru[z]
aliq[uid] de fláte fluat ſuſt ex mento nature ſi ex
cedat ip[em] flá in venis d[ur] facili fluat ad ip[as] in q[ui]
titate e[re]cedéti poſtiffime ſi úcture ſunt lare t[em] ca[
pita] affiſſentium lata: quia ip[as] faci[ut] ad hoc.
T[al]terius p[ro]bo q[em] ſiat a fláte muſcillaginó[
so: q[ui]a podagra ſit a fláte gros[do] t[em] crudo. T[ra]b in
ſuo continéte modo crud[em] flá sub muſcillaginó[
so stinetur. Au[ie]. in loco ſtan[im] dicto in c[.]p[u]mo
de h[ui]o[bus]. T[al]terius p[ro]bo q[em] ſit a g[ipe]ſeo in[
tentio[e] au[ie]. in doctrina illa de h[ui]o[ra]b[em] in c[.]p[er]
vbi d[ic]it q[em] flá g[ipe]ſeuſ eſt cu[m] ſubtile ſuit reſolu
t[em] q[ui] in fo[ra]mibus t[em] úcturás diu ſuit reten[t]
q[em] omnibus e[ri]ſit grossius. T[al]terius p[ro]bo q[em]
ſiat a fláte vitreo t[em] acetoſo: quia talia fláte pluri
mu[m] abúdat in venis in toto co[pe] quozundá e[r]
go ſi abúdat natura tan[que] ab iſtis grauata e[r]pel
let ad extrema co[por]is t[em] per diſis ad úcturás.
T[al]terius p[ro]bo q[em] ſiat a fláte falso quia iſtud
ſum]k abúdat in venis quozundá: t[em] ſunt multu[z]
ſit]bundi cum calóre me[m]bi ſine rubóre t[em] citri-
nitate i[n]o méb[ui] est pallidi coloris. T[onclu-
do] igi[k] p[os]ſi[n]. D[ic]edum ad dubitationem q[em] de
poſſibili cyragra t[em] podagra ſiunt de vt[ro]p[em] na[z]
in carnosís competéter coloratis ſatis letis ſuſt
de fláte naturali cum poſtiçe modica ſanguinis
vel colere: q[ui] p[ate]ſair ex ſignis arteſtantibus ſu
per hoc t[em] in quibusda d[am]mo macilentis in q[ui]
bus color nec rubóre n[ó] e[re]cedunt: t[em] ſunt ſemper
ſatis tristés: t[em] mi[ci] ſunt de fláte muſcillaginó[
so in quibus p[er] mo[m]in ma[ti]e in iunctur[em] ma
teria lapidíſa[cat] p[er] viá congelat[i]o[s] a frígido ex-
trinſeco. t[em] in quibusdam per viá reſolutionís par
tis ſubtilis ab vnguétis v[k]a balneis naturalib[em]
e[re]ſeffiue calidís: t[em] tunc tale flá muſcillaginó[u]
co]uertitur in g[ipe]ſeu[m]. i[de]o articul[t] e[d]igití e[or]
veniunt in nodofitates lapidoſas: t[em] hoc intelle-
pi[t] Au[ic].in loco illo q[ui] d[ic]it q[em] flá g[ipe]ſeu[n] eſt cu
us ſubtile eſt reſolutú[em] q[ui] in iunctur[em] ſuſt diu reſtě
tum. Et de poſſibili ſunt a fláte vitreo, p[ontico]:
t[em] acetoſo vel falso. Si[k]r c[ó]icat po[ſtio] miſe com-
mirte c[ui]ſtis ex qua acquirit tah[em] ſapo[re] vel ta[k].
T[al]terius tu queres ſi tales humo[res] e[pe]unt
venas sub forma p[ro]p[ria] vel ſub forma ſecunda
r[u] h[ui]du[t]a[m]. D[ic]edum q[em] in ſanitate h[ui]o[res] ac
quir[u]t forma[n] nouá in capitib[em] venar[em] t[em] forma[z]
ſecúdar[u] humiditatu[m] in e[r]gitudinib[em] n[ó] quia e[r]
pellunt ad extrema tan[que] ſuper fluitas vt ſit i[em] ſca
bie. ſum]liter vt eſt declaratu[m] in ex[po]ſitió[e] quin[i]

de morbo. C Alterius tu queres cù talis mate
ria faciat tumorè apostemofuz in mébro Æyre taſ
matia nò quertut in saniem. Dicèdu q[] talis ma-
teria est multu cruda: et q[] etinute innouat ratiòe
flux? longeui:ná xv. vel. xx. dieb? fit flux? matie
ad méb:u in alijs apatibus còiter fit flux? in tri
duo:q[] in trib? q[]ttuo: dieb? ideo natura tunc ten-
dit ad gñatiosz fanier:ideo natura porisinatvno
tepòre v[l]s gregat alio tpe expellit. C Alterius
tu dices. Raſ in suo 21c dicit q[] in podag:em ſemp
còicat reuma ná húozes ruut p venas ad ptes
subiacentes ſup hoc tu q[]res ſi reuma et catarruf
pòt fieri in materia q[] est infra venas videc: q[] nò:
q[] videm? catarru: fieri et reuma in matia que flu
it p còcauitates extra venas: et hoc videim? d ca-
pi:re fluit ad nares et fauces. Dicèdum q[] matia
reumatica interdu fluit p ccauitates extra v[]eas
vt tu ponis interdu fluit p venas vt è declaratu:z
ſuperi? in c. de catarro et de pleuresi: in c. de flu
pu vètiri: et ß fit q[] humores crudi et liqdi ad q[]
facit multitudo húo:z et debilitas ſeu mala actio
stetire et expulsiue venarù. C Alterius tu q[]res
cù multi abúdat in húo:ib? crudis et liqdis q[]
ores omnes tales nò podagnisant. Dicèdu q[] nò habet
pedes debiles nec lazos nec capita venarù affi-
ſtetiù ſunt lata ultra debitu: p[]pt q[]d matia nò ſic
kuit ad iucturas: nò nò podagnisant. C Notù est
ratiòe specculanti q[] omnis gutta ſin eius sp[]ès est
pess. o principali úcturarù ad q[]es fluit matia: òn
ip[]o:z lacerto:z affistenti: et è paº p[] colligatiá ve-
nit q[] venire nò dz ſin naturá: q[]z multutudo iſi?
vel illi? húori ad q[]d facit laxitas úcturarù. Dicit
Raſ in suo 21c. ò est paº hereditaria lax? lauz
podagric? podagricù gñat et kuit porisinal: p
via reumant er ná húo:is:qa crud? et liqd? et co-
tinue lz quasi inſenſibil: p[]t q[]d úcture ſunt g[]
side lz nò dolozóse níſi violent: moueá: p[]pter ca
ſuz iſi: reumaticus húo:is in venis ad venas: et
iucturas ſubiacètes. Raſ vult q[] tales in p[]eſer
natiòc de quatuor: ca: et in cura de matia ſria vtá-
tur ſepe et ſepi? tyrnaca et metridato imo q[]q[] die
tempe frigido et ſuccesliue et p interualla tpe ca-
lido he c[]pont ad littera in c. p[]po podagra. ſin
ei: sp[]ès dicit triple: q[]en: morbi:q[] malá figu:ra
m alá c[]ôplòd? et sol[]ò: ztuní còcomitádo mor:bu
in via:q[] latitudine capitis venarù affiſteti: ip[]ſ
iuncturis. omnis gutta ſin eius sp[]ès est nocumè
tum principali digestiue et expulsiue venarù et ali
o:z visceru. ná si digestwa nò erraret nec expulsi
ua in actionib? ſuis taſ matia nò gñarec n[]c mit
terec ad iucturas: ná p[]clusum est a Ba.xi. de in-

genio in c. iij. circa tertia parte capit. q[] ab initio
curatiois natura habet motu naturale arteriarù
qua ſi: expellit cù pulſu et anhelitu expellido q[\] ſi nò facit cátur egnitudo p[]pter q[]d omnis morb[\]a materialis est ex: nocuméro ſeu mala actio:e dige-
tiue et expulsiue natural: et vitalis cor:pi:z venar[\]a
t arteriarù et pectorali:u:ná cruditas húo:z mon-
ſtrat malá actio:ez digrie mébro:z et caſus reuma
ticus húo:zes ad iuncturas mo:strat reententuá ve
narù eſſe leſam in actio:e q[] expulsiua natural:
τ vitalis ſit leſa: p[]z q[]húo:zes expellunt p[] poros
τ ptes indebitas p[] naturá: ná p[]clusum è a Baº.
vi. de morbo in c. penultio p[]te illa de epe:utib? p[
]veſicá q[] expulsiua natural: venarù regulata ex-
pellit eruginem et ſordit:é grosſam húo:z p[] ſecſ
ſum subtilé p[] v[]ainas mediocre p[] ſudo:è: et p[]z q[
]oſnis gutta è paº p[]nci: motiue animate quia illi
inſert principaliter nocumtu: cum nò poſſint be
ne moueri. Quidá modenu opiati ſunt q[] gutto
ſi et podagrici ſunt mag: lógeui:q[] ſup[]flu:u húo:
q[]z natural: aggregat in venis cor:pi:z p[] naturaz
expellit certis t[]pib[]d meli: q[] p[] mediciná puta ſe
mel bis ter in anno. veru:u iſi a longinq locun ſut
q[]z tale ſup[]flu:u i tanta ch[]titate nò generá níſi ex
magno errore digestuarù puta p[]ine ſc[]o:er terne
nec expellit p[] naturá: expulſuá naturalem mem-
b[]o:z nec vitalé arteriarù regulatas in actionib?
ſuis: q[] tunc talis matia expelleref per ſecſum t[
]v[]ainas t[]dudo:es p[] pullum et anhelit: p[]pter q[]
podagrica nec ali: gutosi nò p[]nt ex hoc eſſe ma-
gis longeui:imo min['] viu:ut:u:ná guttosi comuni-
ter paucil:umis exceptis finut dies ſuos circa. l[]
am:u pauci attingi:ut. l[]ni:u. ánuz et paucil:ini. l[]v.
am:u r[]one debilitans v[]rutu: naturali:u in venis t[
]in ali:js visceribus principalib? veru Raſ. dicit in
ſuo 2tinete in c. de podagra: q[] podagra eſt icu-
rabilis n[]o habens ſanatio:em perfectam níſi ſu-
erit in principio q[] n[]o habuerit ultra duos v[l] tres
peror:ifinos. p[]pter q[]d ſtandum eſt ex: intento ſu
per duobus. Primo ſuper p[]eſeruatione ip[]ſus
peror:ifini podagre ne totiens nec ita foſtiter re-
deat q[] fit q[]ttuo: modis vt statum declarabitur.
Secundo ſtandum eſt ex: intento ſuper curatione
t abbr:uutatione peror:ifini. ex: p[]plicentur ergo iſi
quattuo: modi et exequátur quibus fit p[]eſerua/
tio peror:ifini. Pr[]imus modus iſtus p[]eſeruationi
on:z ſtat in p[]eſeruattone g[]ñationis ip[]ſus ma-
terie cum cibis et ponbus et ali:js rebus n[]o natu-
ralibus. Secúdus ſtat in quietando ip[]am mate-
riam ne ruat per venas nec ad iuncturas et ip[]a:z
aliqualiter consumendo quia continue regene-

folium

CLIII

ratur in talibus lapis eorpoibus vicio regimis
vel vicio pīme vel scōe vel tertie digesti. Terti
us modus stat in confortando stringēdo desiccā
do ipsas iūcturas debiles et capita venarō affīstē
tium stringēdo ne talem matiam recipiāt per ca
pita illarū venarū dilatata: nam cōiter aliqd de
materia recipiāt pter per qō funt gravide. Duar-
tus modus preferuātionis euētus perorifini po-
ſagre stat in duertēdo tales materias p[.]vices se
pe et ſepiis tempe quietis vt erpellātur per po-
ros et meatus debitos puta per ſecellum vt vias
vt nō ruat ad iuncturas.nam iltis qittuor modis
compleſt tota preferuatio. Raſi in ſuo tiněte in
ca° pprio. Ex ſequiur ergo p[.]mus modus vt tol-
latur ergo gnātio et multiplicatio talis materie
vtatur pane bene ſermētato. et ſi posſible eſt cū
fermēto bene antiquo: et ſit duōr aut triuī dieruſ
aut plus: et vtatur eo in cena maxime calefacto
parum dii ent in menſa hoc faciat potiſtūne i po-
dagra humida. Idoc aut nō habeatur pro modi-
co in omni paſſione humida vt in ypoſarca et ſil-
bus nō vtatur eo in offis remollitis vitabit pa-
nem azimū et omnes cibum factum de paſſa vt
lagana et cruſtā paſſilloz: et ſimuli vtaſ carni
bus bullitis et affatis volatilium cōmunīm dem
pus caribus auum degentium in a q[.]s et in pa-
ludibus vt ſunt anſeres guithc folche et ſimiles
vtatūr caribus q[.]drupedaliu[m cōwin demptis
boums et porcinis recentibus et ſalſis: et q[.]r car-
nes ſunt ercedēns h[.]uiditatis et abundan[.]g nutri
mēti. Raſi in ſuo tiněte nocitiue ſunt gutt ofis
decauſa h[.]uida ſi capiant vſoq[.]s ad ſatietatem po-
nſiune in cena: q[.]s cena in talibus debet eſſe cum
pauco abo et potu. Raſi m. c. ideo ſolum reſicia-
tur de vini caribus vel de duab[.]d ad plus i vna
refectione et non ad ſatietatem vt luma: immo di-
mutat. et eſſet a comestione cum bono appetit[\.]u.nam Raſis ſubdit in littera q[.]p. frequens et ma-
gna comestio carniu[m generat podagrā: naſ er-
hoc crapulōſi ſi i ocio fuerint incurrunt podagrā
de p[.]ſcibus parum aut raro comedant ſunt tamē
marini vt ſtinctu electu: puta rubei vel alij electivt
ſola nō ſunt magni nec beluales nec corticez du-
rum habentes vt ſunt laguſte et ſimiles: v[.]l. ſint
ſuanis ſapōris vel ſint de aqua dulci petroſa cur
reunt: ſint electi in terra ſq[.]moſi nō muſcilago[\.]s vt ſunt águille q[.]s tales aquoſi et crudi flāns et
curſibilis per venas et ad iuncturas ſunt gnāti-
ui: ſalient electi p[.]us per paſſa et cōpimatur cum
ſiſſozijs vt eorum viſcositas remoueak affan[.]k vel
condiāt cum ſpeciebus electis et ſalſa cū modi

co vini albi verba ſunt Arnaldi in tractatu ſuo &
conſeruanda ſanitate pacientium in iuncturis:
de caſeſ ſiccis potest vti in fine menſe cum pa-
ne in modica quantitate: quia in duobus vel tri-
bus bolis, caſeum pinguem recentem et omneſ
cibum de genere lactis vt caſeatus et ſimiles in
ſuper eurabit.nam tales cibi talibus ſunt mo-
bidi. verba ſunt Arnaldi in illo tractatu dicto. fru-
ctus o[.]es podagni ſunt mali niſi ſiuta gutta & co-
lera in maiora parte tunc potest eis vti in modi-
ca quantitate ſpecialiter p[.]riis eſtualib[.]n nō bye
malibus. Raſis in ſuo continente quia generāt
humorem nō flutibilem immo ſatis quictum: q[
]hemalia humorem crudus aquoſum flutibile
generant: ideo omnibus podagricis ſunt nociti-
ua et omnes alij fructus potiſtūne acres vt ſunt
poma pruna ceraſa ſpecialiter acna quia humo
rem valde crudum generant et perſica quia aq[
]ſum et flutibilem generant. Raſis in eodem ca°
O lera podagricis ſunt contraria caules come-
dant que habent proprietatem in contrarietate:
humus morbi verba ſunt Raſis in cap[.]o ſpecia-
liter ius eorum: ideo eis posſunt vti speciali[.]s
de iure eorum. Legumina ſimiliter fugiat podagri
cus ciceribus tamen aliq[.]n potest ut raro tamen
t in modica quantitate: ius autem ip[.]so[.]um ma-
p[.]ime n[.]gro[.]um eis competet ſicut ius cau[.]liȗn rub
Pulmenta omnia facta de farina ſunt eis con-
traria. De r[.]ſo cocto integro cum br[.]zio carniu[
]n potest vti aliquando finaliter parum vtatur p[.]
tagij[.]s iltis et alij minus et in innoi quantita-
tc. Alum eligat de loco petroſo ſicem et aliq[.]n
p[.]enticum vbi ſit vna pars de preſſura et ſit rube
um medio medio re in ſubſtantia et virtute: naſ
tale bene conſactum ſumptum in modica qua-
titate quia bis vel ter in menſa dumtatat cōſert
valde ſi non ſuma[.]k ante cibum vel circa niſi ter
ta pars cibi potiſtūne in p[.]zando p[.]eſa[.]ſumpta
fuerit. Nec ſumat vinum inter duas comestiones
mſi magna neceſſitas fuerit: naſ tale tahter ſum-
ptum calorem naturalem viuſicat: et diſegnuas
in membris conſo[.]rat et podagram non p[.]rouo-
cat. Raſis in ſuo continente: nam cum vinuſ ſut
magni penetrato[.]rōne ei? ?° niſi et com[.]p[.]tionis
elemetau[s] maxime ſi forte vel ſubtike ſuerit vel
abundanter ſumptum quia penetrat ante ſui p[.]
fectam diſegtionem et penetrado aliquid porat
de ſordido indigeto talia vina un[.]tas materias
ſtaticas in veni[.]s et in w[.]ucturis úl[.]ticipat ex qui
bus podagrīſat. Et qui talibus niſi habunda
uerit. et copioſe ſuſp[.]ſent non conſequentur

t ij

vtilitate in p[re]feruatioe cum medicinis: òba sùt
Raſ in c. vidì plures potentes podagricos viuè
tos in errore isto q[ui] volùt potare modicù de vino
forti puta de vermacha vel de vino cocto vel de
simili in fine mèse credètes q[ui] digestiva ſtoma-
chi er hoc conſorteq[ui] nò fit:amo est c[aus] generati
onis flàtis in venis: q[ui] facit ſic penetrare cibum
ante ſui diq[ui]om: et ita est ratio Raſ et Auicè.
Bordem[que] nbi recitat lib[ro].vi.m.c.p[ro]mo 2º
Tatur ergo vino mediocriti tibi dicto: et ſi vult
faciat vippam in fine et vitabit illa vina forzia t[em]
ncctar et vina ſubtilia: est dictiù verù: qua o[n]nes
podagrici abutitur vtplurimù in b[us] v[it]i illo dicit
Raſ in suo [ti]nête: q[ui] abſtinětia potus vini ſa[
nat podagrà ſi abſtineat pertotà vitaz intelligit
q[ui] n[os] est de cauſa ca[ra] in toto vel in parte. Et
subdit in eodè cap[lo].vidi plures patietes relinq[us]
re potu vini et ſanati ſunt de podagra e[mi]no aut
admini: et debilitat pa[que] valde ſubdit q[ui] patiés
peſſit hoc ſuſtunere abſque nocumèto cuitet vinu
omni t[em] p[er]vite ſue vel admini p[er] annu vn[u] cu hoc
fiat paulatin et paulati. loco vini debét vt[em] aq[
]decocţiòis ami et ſeminu [s]fortantuì ſtomachu.
òba ſunt ad ſtrau i p[er]auius Raſis in suo c[om]tuncite in
c[ap] p[ro]. Nos c[or]iter decoq[ui]m aqua cum modi-
co ami et 33[ar]. Aliq[ui] faciut eis mellicratu c[ui].
mell[que] ad q[rit]itate anpho[que] aq[ui] Loyt[que] intérus et ſu-
ſerabundás q[ui]que p[er] fact? maxime p[er] cib[ui] est eis
multu nociu[que] vel fact? c[ui] appetitù et c[ui] cogitati
one que fit ex méoria delectatiòis et nò p[er] exerci-
tatiòem: qua corp[que] cogit emittere illam ſup[er]fluitas
t[em]: ſi[mi]l nocet multu podagricis et o[n]nib[que] artheq[ui]
im o[b]z magná v[ut]ate i g[ra]natòe podagre p[er]t[em] g[na]
t[em]zima c[um] crude liq[ide] reuàtice ad iuncturas p[er]q[ui]
pueri et eunuchu n[ò] podagrísant m[í]ſi habear iun-
cturas debiles a g[ra]natòe vicio paterno. Raſ in
ſuo [ti]nête in c. p[ro]. ſomn[que] salubr[que] è talib[que]
arctid p[er] uta q[ui] necctè n[ò] eſt[ut]iq[ui] dièc n[ò] impedit:
nam ſomn[que] factus de die s[tra]rius est o[n]nib[que] ar-
tethicam p[er]maxime patienbus de c[aus] humida verba
ſunt Œmalsi in tractatu ſuo i p[er]ſeruàda ſanitate
iuncturarù debiliu[que] talis ſomnus diu[n]nus
c[aus] cauſa generatiòis humors crudi reumatici
ſturibilis c[ui] n[ò]dum c[ibus] p[er]ſecte descenderit ab
or[an]ſicio ſtomachi in quo n[ò] celebra[que] bona dige
t[em]: n[ò] fundi ſtomachi est diſgere p[er] excellentiam
ſicuit or[an]ſiciu[que] appetere. 4[ui] de mo[mi]n.c.vii.motu
et quies ſi debite fiant ſunt de eis que conſeruát
ſanitatem in iuncturis: quia virtutes naturales
méb[ro]z o[m]n corrobózát caleſacìedo debite et ex-
p[ell]endo ſuper ſuitates: et ſi indebite fiant c[ui]p

contrariu[que] q[ui] pateſcit expiación facti nam p[er]ſes ec-
clesiastici ex isto capite podagnantur viuètis i cra-
pula t[em] i ocio n[ò]tinuàtes exercitatiu[que] pedester aute
p[ra]diu[que] et a[n] cená. ſic p[us] tibi p[er]ſeruatio g[ra]nat[i]oms
maſie crude t[em] liq[ide] t[em] p[er]n[ò]s i[pi]t[em] podagre c[ui] cib
et potib[que] et alijs. Exequatur 2[em] mod[em] p[er]ſeruatio[s]
i[pi]t[em] porifini podagre ne ita cito et forſtik veniat
q[ui] applicet illa q[ui] p[er]ſeruát et q[et]at h[ui]ozes groſſoſ
crudos et liq[dos] i venis ne ruát nec reumatent nec
fluát indebite p[er] venas ad i[pi]as iuncturas: qua
l[us] in porifimo podagre maſia ruát et cadat nota
bilik in iuncturi t[em] q[er]t[em] ſp[er]ut aliq[ed]: b[us] i modica q[
]titate q[em] ex b[us] ſut guide n[ò] doloz[os]e m[í]ſi violenter
mouereſt. Et l[us] t[em] ma[que] crude liq[ide] digerát. et in
aliq[em] ſumák et p[er] n[ò]s in aliq[em] q[et]aſt ne ruát ex quo
corrigi[n]k c[ui] dieta tenui ſup[er]t dicta maſie i cena.
t[em] c[ui] motu et exerci[que] debito facto a[n] p[ra]diu[que] et a[n]
cená vt et ſup[er]t dicti u[que] et c[ui] ſup[er]h[is] na[cal]ib[que] ſemel
vel bis ter i an[ò]q[ui] tales maſias crudas digerut
[sum]út et corrigút ſic q[et]at i[pi]as ne ruát ad iun[que]
cuturas et c[ui] b[us] iuncturas forſiſicat et [str]igút veru[que]
tal[em] maſie crude correctio et [sum]ptio et ei[que]
tiò ne idebite ruát p[er] venas ad i[pi]as iuncturas me
li[que] fit c[ui] tyriaca et metridato q[em] freqünt admiſtraſk
ex b[us] p[er]ſes ſanati ſunt vt ponit raſ in ſuo [ti]n[em].
mettilo p[er] frequent q[em] de trib[em] in trib[em] vel q[tt]uor i
q[tt]uor dieb[que] de mane in q[rit]itate groſſe fabe c[ui]
modico vim cl[an] vt albi. ſubdit Raſ et i[q]dá par-
tecap[li]p[que] tynaca ipatòis p[er] qua itelligo tyriaca
magná v[em] metridatiu[que] bibita de mane ſi hyes ſu-
erit q[lib]et máe: et i eſtate n[ò] ſed ſuccessiue p[er]ali-
q[ui]s dies q[em] ſemel v[em] bis i ſeptiana facit ceflareet
c[aus] tollit. òba ſunt Raſ. ſubdit i alia p[er] capli: q[
]tyriaca facta ad cefaré medicu[que] data in potu p[er]
dagricis frequét et pluries phibet ſup[er]fluitares
descédere ad pedes et p[er] n[ò]s p[re]ſeruat a podag-
òba ſunt Raſ in c. p[er]tá tyriaca ego itelligo me
tridatui q[em] in l[ui] phibet reuna h[ui]o[que] coringendo
h[ui]ozes crudos q[em] dek frequén[que] salti bis v[em]ter in ſe
ptiimana m[í]ſi i[pi]s fuerit inl[ui] calm[em] t[em]c ſemel ad
min[em] et c[ui] ſucco citragulò[que] vel c[ui] aq[ui] endiune in
toto vt in p[er]t[em]a c[ui] tyriaca et metridat[i]u[que] ſunt cali-
di. In ſecco òdu vt dièc Auic[em] in de virib[em] cordi i
c[ap] penultio consumút maſias crudas et liq[das]
t[em] eas corrigút et p[er] n[ò]s i[pi]as q[et]at p[er]q[ui]
b[em]t flut[i]u i[pi]t[em] vel ad iuncturas io t[em]ta de c[aus] faciut
ceflare podagrà. Ex ſeq]ur terti[que] mod[em] p[er]ſeruatio
nis i[pi]us porifini podagre ne ita freqünt et for-
titer accidit vt applicetur illa ex[ter]i: q[em] [s]fortant
q[str]ingút et deſiccant iuncturas et capita venar[que]
ſſiſtentiu[que]: q[em] laxitas et largitas iuncturarù facit

ſolīn

CLIII

multūn ad aduētū podagre:q; ad receptōs talma
terie ſupſlue ab ipis yenis Raſan ſuo pte sub-
dit in ſra epithumēſ g pedes t membza ſuspecta
ſeu abluātur ſi quēt pedes vlq; ad genu cu aq;
t ſale vel cu aq maris vel cu aq balnei naturali
nā multū p[er]euerat ea gutta Raſ ibide capi-
mus de ſale p[re]t vnā aque p[tes duas vel tres diſ-
soluit? ſupra igne cī uſta aqua caſa abluīt pe-
des ſero t māc vna die in ſeprimana, t ſi addas
de alumie.p.i.pualebit Raſ ibide. Sil[ir] p[he]bet
podagrā accidere fricatio pedū cī ſale mto t os-
leo ſero t manc toto tpe vite ſue nifi fuerit in eo
mala 2° frīa t sicca. Raſ in ſuo conti t subdit φ
ſal tritū cōmptū cī modico oleo ſupſpoſit? de ſe
ro in intotu lecti p[he]bet ſien podagrā in eo qa
p[er]forat 2tringit t deſiccat iucturas p[er]ter q[ò] p
p[he]bet ne ſupuement in eis ſup fluitas. yba ſut ra-
si in eode ca°.Exequtur modus q[it] p[er]ſuariatis
ip[er] poſtili q[ui] ſit diuertědo l[es] matias crudas
p[vis]e poſtillime an ip[s] in q[ui] expecteſt ei? aduē-
tus vt expellat p[or]ios t vias naturales q[ui] ſe
cellum t panas vt n[ò] ruāt t cadut ad iucturas
Raſ in ſuo 2tmete subdu vt flōmeſt t fermeten
tur poſtillime cī ſcamoª turbit[em] p[er] hermodacti-
t gumis ſin φ matia fuerit duſiſicāda :t q[ui] cō-
mumt[em] muadit porſim? podagre in méſe apilis
vel ſeptèbuis poſtillime circa ſin[è] purget[em] ante et
flōment[em]. T si q[ui] g dubitat euētū ipiūs podag-
gre de matia ſanguiea pura t linglari q[ui] pate-
ſcit q[ui] e[m]t ſanguine venoſus in p[imis] etati-
b[em] cī rubo[re] maq i facie t i pede flōmeſt illo tpe
in q[ui] dubita[em] de p[pe] aduemire t k[in] bōa q[rit]a-
te de vena mediana vel epatica. Si groſſio: ſue-
rit purgeſ tā ante l[em]poſt cī caſſiaſ, ſim¹. R. p[ui]
n[ò]p da. p[ar]cararū bene molliu. x. iumbe ſebefte
vuarū paſb. muð. ab aril[em]a. p.i. fiat decoc² i du
ab? R. aq. donec ad. H. f. in qua diffuolat[em]ul-
le caſſieſ, b[in] muð. b[in] pinguis. j.i. t b. k. pot? deſt
ante ortu ſolis. t poſtea q[es]cat in lecto ſine ſom-
n[ò] p[er] duas hora[as] teneat dicta ſup[er] dicta[3]. T[em]
ſi q[ui] dubitat euētū ipiūs podagre ſanguinee cī
poſtioe aliq colere vt ſit in ſanguineis in p[imis]
etatib[em] vel cī poſtioe aliq flātis vt ſit in ip[is] in
p[il]nus eratib[em] flōmia facta purgeſt cī ſcamo[ea
q[ui] euacuat colerā t flā ſeu colerā flāticā meli? p
ceſt medicinis. Raſ in ſuo 2ti² in. c. de podag-
dent. 3. ij. electuarij de ſucco roſ. vel. 3. ij. t b. p[ui]
aunt ſumat p[er] duas aut tres dies q[ò] ſyr² acetoſo cī
modico aq cicerō rub:vel deſt ſibi. D.i. dyagredij
cī modico zucchi roſ. vel cī modico ſyr¹ vel iulep
roſ. C Aduerte t ame φ n[ò] ſit gracilis nec delica

tus:qa dyagredi[n]n in talib[em] est ſuspect? Et ſi quis dubitat aduētū ipiūs podagre de caſa ſola φ ra ruffime ſit q[ò] pateſcit:q[ui]e[b]ū eo t[ui]c è cī maxi mo calo[re] ſe. notabili rubo[re] habi[t]udo ſua è tota colenca: est in ſcōa etate. Tel dubitat aduētū podagre de colera cī poſtioe flātis. vel flāte p[al]so y[el] de caſa innaturali q[ui] q[ò] vitellina v[l] citri na q[ò] pateſcit:q[ui] tal est multū colic? et est b[in] ve noſus t è cī in p[ima] v[l] in ſcōa ſenectute purgeſt cī ſcamoª cocta:q[ui] cī dyagredio deſt ſibi. 3. ij. vel. 3. f. ele¹ de ſucco roſ. y[el] deſt ſibi. 3. i. dyagredij c[ui] 3. f. zucchi. roſ. vel cī medico iulep roſ. v[l] modico aq ſimpliq[em] t k. pot? y[el] deſt ſibi de iſtis p[il]lius. t vel. x. R. amomi anſi maſt[em] cardamoi. 33. albi maq nuq mus garioſ. croci optimi cubice ligni alees turbu[em] electi máne granate agarici ſene q[ui]nq. generi mu[ra]b. a[n]. 3. ij. reu[be]t. optimi ad pon- d[us] ommu[em] ſupradictor puluensetur ſubtiliter t miſce. c[ui] ſyr² reſ k. maſſa de q[em] k. p[il]li[em] doſt eſ. 3. i t b. y[el] 3. ij. q[ui]z méſe ſemel multu p[er]euerat[em] ſine ſyr². Conſequéter tertia die vel circa flōmeſt: qa flōmia est multu b[ōa] ad aleniuādi podagrā ven turā calidā dato φ n[ò] fuerit de ſanguie. Raſ in ſuo cōtmete in ſuo ca° de podagra:qa ſanguis i tali diſpōne est multu coleric? t diminuta colera iſtis modis corp[em] totu[em] inſabi[em]t: ſic p[u]abi[em]raſ in ſuo cōtmete multum laudat in talibus φ plus ries in menſe ſumat de mane decoctionis abſin- thij re. medi[n]i vitri[em] q[ui]tuo[em] aut q[ui]nq. dieb[em] multu purgat ſt[omach]u a [o]ridicie colenca: t ſic p[he]ſer uat. Tel φ deſt eis loco ilti? de vino ſimplici lum- phato c[ui] aqua ſimplici vel aqua endu[m]e remol lui[em]is p[er] nocté abſinthij c[ui] medico aq ſimplicis T[em]t iqs dubitet aduētū podagre cyragre de matia flātica ex toto φ raro ſit φ pateſcit: qa ibi è calo: aliq[u]alis p[er] nocumētui h[ui]or[em] ſnon excedés t habi[t]udo t etas faciut ad hoc t alia expulſa purgeſt c[ui] turbu[em] vel c[ui] hermodactilia ſiat ſic ſin inten[i]oem Raſ. in ſuo 2tmete. R. tur bu[em] electi. 3. f. k. decoctio in modico lac[em] vaccini vel o[n]mi ſiat por[us]:y[el] ſiat ſic hermodactilo[uz] 3. ij. t. b. cumi. 33¹. a[n]. 3. i. terant t inco[po]zen[t] c[ui]melle t diſſeperetur c[ui] aqua tepida ſiat por? Tel ſiat ſic in flāte innaturali q[ò] p[er] 3. q[ui] tristis di ſcolorat? t[ui]c R. ſerapini. 3. ij. t b. t iant pillule v[l] ſic. R. opp[op]o[n]acis. 3. ij. ſerapini. 3. a. f. pillule administre[n]t. Aliqui faciut ſic ex inten[i]oem Raſ. R. ſarccolle. 3. ij. fiat p[il]li[em]am iſte p[il]li[em] p[er]p[ue] educu[t] flā c[ui]du[uz] de ventre t de articu[t] raſ ibidem. T[em]t iqs quis dubitet aduētū podagre de materia flātica naturali vel innaturali c[ui] mo

t 13

dica poſtioe colere vel sanguis vlbambo? φ plu
ries oſtigit deſi ſibim medicina ſtati dicta δ hermo-
dactilis vel pilſtati dicte de oppopoººº vlbera-
pino vel sarcocolla. cii. 3. dyagredij vel cu ĝnis
vij. put videbiſt diſererioni tue. Aduerte ſuper
hoc φ ſi talis ſit venofus puta cu ſentis laſ, non
dubites ipim flōmare facta purgatiōe:τι ſi facerz
de vena mediana bi valeret ſibi.τι ſi de vena φ e-
ppre digitu? pu? ipi? manus multu? ſkert ppre di-
uerſionè matiemam infra declarabiſ interioe ra
ſis in ſuo 2riº in.c. ppzio:φ ipre vidit a podagra
ſanari porſſime in venofis:ná talis flōnia è mi
rabilis inuamérii p[re]ſeruatiōe τι in cura podage
caide in toto vel in p[re]maſie in venofis ſeu in
habētibus venas lata:verba ſunt ipius in caº
Aduerte mag super hoc φ ſi digiti vel articu-
li veniſt ad nodoliſtatê φ matia lapidiceſi i in-
curis:tuic certu? est φ talis podagra ſit de flāte i-
naturali vt cōiter ſit de muſcillaginoso ſuerſo in
gipſeum pp[re] ingroſſatiōem factā frigido con-
gelante moa longa in iucturis vel factā pp[re] re
ſolun[em] partis ſubtilis ab vnguētis erceſſue
calidis vel emp[is] vel balnis naturalib? exceſ-
siue calidis de p[er]ſibili poterſi ſien ex flāte vitreo
vel acetoſo ſuc ſi ex iltijs vel il[li]s ſiat cōpetu?t pi-
lule dicte de g[ui]nris de oppopoººº serapino sarco
colla τι hermodactilis:qa bene valét q[ui] matia ſic
ingroſſata trahit ad naturā mlie video dic? Rrafis
φ no omittas lapide armenicu? p[ot]addi de ablu
to. 3. i. cu hermodactilis. vel. 3. i. folio? ſene vlb a-
zari vel ambo? cu medico cimim pip[is] τι 33º diſ
ſolutis cu melle τι diſſeperatis cu aq[ui] tepida vt k.
potus:iſta valent multu? in p[re]ſeruanoë podagre
obferuata dieta ſup[er] dicta ne ita forſis accidat:
nec ita frequèter. Et ſi q[ui]s dubitet aduentu? ſci-
tice de matia ſanguinea in maior[em] p[re] flōmeſ-
ante t[ur]ips in q[ui] expectat[em] de vena mediana eiuſdež
partis ſin p[ur]geſ cu ſcamoª cocta puta cu el'cº
de ſucco roſ. vt est dictu? in p[re]ſeruatiōe arteſice pe
diynel cu alia medicia recitatis in matia calida
Et ſi q[ui]s dubitet aduèn[ti] ſciatice de matia fria
purgeſ ante t[ur]ips in q[ui] expectat[em] em aductus cuz
vna de medicinis dictis in p[re]ſeruatiōe arthezi-
ce frigide pedu? τι ſi ſit venofus cōpetèter l'vzie
trahat ad citrinatèt[em] vlbububedinè flōmetur δ
mediana brachij dextri vel eiuſde] partis dictan
do ip[im] put dictuz est ſup[em]. Patet ergo tibi ex
dictis. Ak ab q[ui]iter podagra cyragraſciatica τι ſi
per annos durauerit poteru? p[re]ſeruari ne ita fre-
quèter τι forniter accident:veru? podagra ſi in ſui
ſancio fuerit φ no affligenit yltra bis vel ter exto

to est curabilis et p[re]ſeruabilis ne vlerius accidat
ſi corporentus fuerit et qualibet septimana p[er] an-
nu parum laſatus fuerit:verba ſunt Rrafis i ſuo
continente:qua tunc no erit materia que poſsit
manare et expelli adju[ncturas]. Dico notam: co[
pulentus:qua delicate contexture no poſset tol-
lerare talem fatigaz: dicit φ parum laſetur vſa[]
q[ui]tuor vel q[ui]nq[ui] sellas. Et ſuper hoc adducit ex[]
qualiter curavit vn[u] potu[c]c qui ſuit ſatis corpor-
lentus bone habitudinis ſatis venofus viuens
ſatis in ocio τι in crapula quia erat multe come-
ſtio[s] paſſus e[] de nouo podag[ui]m p[re]cepi φ de tri-
bus in tribus mensibus: qua in nonaginta die-
bus faceret flōnam puta de mediana vena τι p[re]
cepi ſibi φ qua q[ui] septimana ſumeret mediciná
l[a]atuam vſa[]q ad quattuor: vel q[ui]nq[ui] sellas τι cu[
] ſumeret mediciná forno[em] de duobus in duo-
bus mensibus τι φ ſumeret pluries aquam des[
]coctionis ſeminu[]p[ro]uocantium vinas vt deco-
ctionem abſinthij ciceru? ruß. anifi maratu? τι fili-
um: hoc continuat quia ſi materia purgat[em] per
vias τι poros naturales ſic no manabit nec ruet
ad iucturas: iſta continuau[t] p[er] annu: τι φ poſt
annu[em] t[em]po[ri]bus interpolatis bis vlb[er] in áno p[
]cederet cum flōnia τι ſolone ventris quib[em] ex[
cutis paſſio ſanata ſuit ex toto vitando balneum
aque dulcis: ex toto verba ſunt ipius Rrafis m.c.
subdit in.c. φ quia in tali peccant colera cu po[
ti]o[]e flātis purgabat cum cu ſcamoª cocta: quia
cum diagredio est medicina valde veli[rum] in ma-
teria colerica cum poſtione flātis dabat 3. ij. el'c[
]de ſucco roſ. vel. 3. k. diagredij cum modico suč[
]roſ. vel iulep roſ. cu modico aque vel dabat δ a[
]locu. 3. i. cu. 3. i. croci filueſtris. vel dabat modicu[
]i de decoctone polipodij. vel dabat. 3. ij. eſſi miſri
cum q[ui]nq[ui] g[ui]nis ſe. dauci vel anifi vel cimini. τι
3. i. zucch[ro]ſ. in forma pillulari. Si vero iſte paſſus
]fuiſſet illam artheſicæ de flāte in toto vel in ma-
tiori p[re]te t[uc]e purgaret cum cu modico de turbi[th]
]cocto in lacte vaccino vel oinu:nto: p[er] poſſaſſet illud
]lac vel purgaffet cum p[il]l[is] hermo dactilo[rum] vel
cum p[il]l[is] de oppopoººº serapino vel de sarco-
colla vt est dictum ſequêdo modu[z] ſupen[em] ex[pli]
catum in cura o[ti]nu[am]do porus puocatios v[ai]ne
]vt dictum est ſe' cura

Iſtis clarificatis

Iſtis clarificatis Lura ar-
tethice p[ra]
sentis et actu poru[m]an[em] fin omnes ei[mi]s p[er]tibi
pateſcit. P[riu]s aut q[ui] in cura p[re]cedas ſcire τι cò
ſiderare optet c[am]n ip[er]ius matiaem ſi ſit humida
ſanguincapel flātica a d[ui]j[ui]s vel ſi ſit ſicca coleri

folium

CLV

cavel mlica ex toto v & dnoio licet & melancolia
rarissime accidat:qa in hoc cura diuiversificatur.
TAduerte sup hoc nam arthetica fin ei? speci-
es rarissime fit de vno huoze nam semp fit comis
rtio aliqualis pauca vel manifesta cù huoze pze
dominat:ideo remedia applicata ab extra no, p
ficiunt continue hodiefedant dolozc cras non:vt
habetur ex relatiòe panctis: et tunc no dubites qa
certù est podagrà et ciragrà essè ex diuísis huozi
bus. verba sunt Raß in c. ppzio. ideo. expedit et
ncctu è mutare ab eſte peſt de duob? i duob?
diebus vel de tribus in tribus niſi patìes inueni
ret notabilè ſedatiem dolozis. C Si qbs aſt po
dagrà in cura de ſanguie i toto vel in maiòi pte
qò pateſcit ex habitudine totius corpis q è fanz
guifica bene colorata hùida ſatis leta facie t ß
pateſcit ex rubore notabili p[uius] mebi Tel erit
cum poſtioè colere vel flàtis modica l' maſſesta
colere in p[uius] etanb? et flàtis in vtilimis etatib?
Vim ex malo regimie:q[ui] potato: z[iniu] al' coiinu?
uel vtès multis fructibus flà pluries comitaſ in
p[uius] etatib? in talibus ſanguineis talia diſcer-
nunt ex expulſis ex coloze mebi fin pl? et mi-
nus:qa si colera comitatur erit maiòi calor i me-
bz[io]. Si[rum] p[er] latitudine magna vel mediocre
venarù:nà magna latitudo venarù attestaſt ma-
gis sup colerà q[ui] ſuper flà marine ſi fit notabil?
et in hoc est atèdendù in alteràdo illà discrimià
calida in mebzo. t in applicando ſedatia dolor[
ſria ſtatun incipiente inſultu p[uius] podagre: ſeu
dum inapit pungere in pollice vbi coiter incipit
pnter in calcaneo ſi calà fuerit inſrigidanda eſt
t ecouer ſo Raſis in ſuo z[inente].t hoc de fctò
videm? comunt ſtatun abſtineàt a vino t a car-
nibus. vtatur ſpinargijs cù lactud. t vtaſt. lactud
ſpecial poſtulacis cù aceto vtaſt auenato orde-
ato ríſo integro pedib? capreti t porci bene cocti
inſuſis in aceto in ſalfa viridi acetofa vtatur la-
cte amicò: potet de aqua bullita per ſe vel cù zucč
viol. vel potet de p[ui]ſana vel de ulep roſ. v[li]viol
t ſirò de ribes ſimplici de. i. cocleari h[or] p[or] face
re vnàtaſſià cù aq ſimplici bullita comedèdo v[]
nò comedèdo ſtan flòmetè de veà mediana euſ[
dem p[ris] in b[oa] q[ui]tate: ex q[ui] h[az] venas latas h[az]
multu de ſanguine, o[n]r die l[o]a vel tertia faciat
flòmià de vena man? q[ui] est p[pe] pu[n] digitu Ra
ſis recitat in. c. q[ui] p[e] vidit p[les] podagrà calida[]z
ſanari confetti p[flòmià] venе man? dictá naz eſt
optima t mirabiliuuamèti in cura podagre cali
de diuìtendo p[pt] q[ui] s[no] placeret ſibi faceret du
as faciat ſalutitam in crastinu vel die terna deſ

ſibi. z. i. caſſieſ, b[ui] müſſ. diſſolute in decoctiòe cò
mum plurres dicta. Et ſi patiès eet multu[] ſebri
catiás t calid? diſſoluat i aq endùne solatri v[li]vio
laru[] Raſ in ſuo z[ni]. C. ſyltis expedi[] applican
da ſunt defenſua vt no ſuat tanta matia ad p[ri]
cul[] in pte t[ui] alto[]n. Raſ ibidè: t è ponèda ſup
p[ticulà] ſedatia dolor[] fria. k[ui]tud de z[cilio] Ra
ſis. R[ex]coziq[ui]na[to] ſumach a[n]. p[ui].decoqni] ſó
ga decoctiòe vt poſſint diſſoli teratur forti] t in
corpo[]en[] c[ui]. p[ui] farine ordei tucco ſempuie
q[ui] ſuffic[]e apſlice[] ſup[ra] tibia ſup[ra] cauill[]a in p[re]
altiori t ſana t apſlice[] ſik[ur] ſup[ra] pedes: q[ui]
ditates articulò[] ſumit. Raſ ibidè. Et ſi dolor
pedu[] no bene ſedare[] tunc innoua remediu[] coſt
de duob? in duob? dieb? :q[ui] b[ui] req[ui]nt pa[] p[pter]
eto[]geneitate mati[e]t eſt tibi ſuperi? dictum. R[ex]
olei roſ. z. uui. op[.]z. u[.]i. inco[]po[]zentur ſim[]k[ur] p[es] do
lens inunga[] k[ui] ſeco op[.]i aliq[ui] ponu[]t de m[á]drago
ra. Tel ſic. R[ex]origani metaſtr[ui] a[n]. p[ui]. coqan[
tur in aceto lòga decoctiòe y[]q[ui]q[ui] liq[ui]ſat epithiea
tur p[es] plurie[] i die c[ui] herbis t aceto cath[]apla
ſim[]ado ſit tepidu[] de duab? in duab? horis eſt mi
rabile remediu[] Raſ in eod[]e ca[]o. vel apſ applica t[ir]ſo
R[ex]albuginè triu[] ouo[]z agite[]t b[ui] t pcuiat[]t cum
oleo roſ. v[n]na n[]cio q[ui] ſuffic[]e p[ann] line ſubtulea
ibidè inuoluátur t p[ri] dolèti de h[or]a in h[or]a ap-
plicen[.] Tel iſtud. R[ex]b[ui]ri vaccani. z. uui. man-
dragore ſubtiliſſime pulueri[]a[]t. z. u[.]i. ico[]pen[]t ſi[
]p[] mod[]u[n]gu[]en[]v[li]t[]o q[ui] è b[ui] ſedatim dolor[] in
c[ui] ca[]la ſola t è c[]o[]e. R[ex]medulle p[am]s. p[ri]. diſſol-
uatur in lacte vaccino vel o[]mo calido t adda[]k[
]op[.]z. i. vel. z. i. t. b[ri]c[]o. z. b[ri]. inco[]po[]zentur ſim[]ul
t iſtud renouetur q[ui] die poſtea ſero t mane ap-
plicetur ille qui ap[]plicabit inu[n]gat manu[]s ſu-
as cum oleo roſ. Et poſito em[]p[]o ſuperponat ſo
lium b[]lete vel lactuce deſuper ad conferuandu[]z
illud. Raſ in. c. in fine matia euacuata facin[]q[ui]
c[or]tu[] c[ui] oleo camomille. R[ex]olei camomille. z. uui.
cere q[ui] ſuffic[]e k[er]o[]tu[] c[ui] vna p[es] ap[]ſice[]t raſ
laudat vento[]ſas i calcaneo fine ſcarificatiòe in
p[ec]ſu[]l] k[uru] matie ad ſedandu[]z dolozem. Raſis
in ſuo z[in]ete in ca[]o p[]po docet facere plura alia
defenſua in p[ri]o podag[]e calide. R[ex]gl[á]dea còte-
rant t decoqni] ſóga decoctiòe t tibia epithie[]c
plurie[] in die[]t no[]cre. vel ſic. R[ex]farinà fabarum
inco[]po[]ent c[ui] ouis q[ui] ſuffic[]e fiat em[]p[]in liqui[]d.
ap[]ſice[]t in tibia ſup[ra] cauillam aliqu[] inco[]po[]z[]at
cum oleo roſ vel mirillor[]um. Tel ſic R[ex]b[oli] ar
menici. z. uui. gallarum ſubtiliſſime pulueri[]a[]ta[]ru
z. i. inco[]po[]zentur ſim[]k[ur] cum oleo roſ v[li] mirillor[
]z. albumi[]b? ouor[]um q[ui] ſuffic[]e p[et] v[ri] aliq[ui] iſto[]k[ui]

t uui

quod per orisimus erit in augmento quia protune
materia est in flurut: hoc est communiter in.rij. et
py. diebus. Et si quis cyragraz de sanguine solo
vel cù poznone colere vel flatis est ut plurimù
habuit et patecit ex rubore manuì cuj calore et
dolore forti ex habitudine corporis et etate ipse die
ta et localia remedia dicta et alia medicinalia est
runt eadeque veri in cyragra plus occurrit matia
magi cała ch in podagra de eode genere ppit ch
cyragra est magis calida in codem genere ch po
dagra ras in suo cotinete k. alla que dicta sunt
mpodagra sanguinea. Vel sic. K. certe. z.ij.dif
solutur cù aqua endiune et modica portioæ acæ
ti msdc. et remaneat bene liqdo vt k. illinicio. e cùn
remedium mirabile in sedando doloë in cyrag
sanguinea et colerica rasis ibide. Vel fiat isto
de còsilio rasis. K. lacch muliens. z.ij.opij. z. f.
misf. k. illinitio est bene sedativa doloris. Istis
duobus remedie syuntur communiter in cyragra
calida si no habes lac mulieris habeas lac capc
vel cunù et epithimeur manus pluries i die cù
aceto decoctoïs origani et mentastris vt stati di
cti est in cura podagre sanguinea. vel epithimec
pluries in die cum aqua tepida decoctoïs rapa
ruris quia resoluit materià fine violentia et fine at
tracuone rasis in. c. ppter qo valet similiter in
pcesli cure podagre sanguinea. Et si qas poda
grà pitem et perorifimalè de matia colerica sola
t. singulari vel cù portioæ flatis vel sanguis mo
dica vel manifesta qo patecit calore medra forti
t. executiuno siccaticuo cù sub rubedine declinat
te ad cimitarite ad qo facit coplo et etas dum ta
lis podagra incipiet pungere seu eius infultus
incipietque abtineat a vino et a carmib pur
getur statim in fine syrupo quia stare perorifino
podagre vel alterius artethice no debet syrupa
ri quia paflio augimentaretur quia matia magis
subtilaretur sic imagis rueret ad ipas iuncuras.
Similis nisi matia subito euacuaret flueret i ma
gna cputate ad ipas iuncturas ppit qo confessiz
purget ex intioiœ ras et vtilio: la ratio fit i istis
cù famo potissime cocta si fit delicatus rasis
ibide. ideo dam z.v. et f. de clciu de succo roh in
matutino. abluat os cù modico aq et ipam trah
glutat et domiát interroga si facilr lauuerit et
confiderare opor et eius compositionem q. grossi
corruptus indiget forziori. ideo dixit ypo.2 am
pheri. spilitudine circa vmbilicis habere meli
est quia ita cito no cadut in flurit nec in dislinte
riam. vel da sibi. 3. i. dyagrediij cum modico zucç.
res. vel cum modico iulep roh, vel fir modico

aque. vel da sibi de dyacitonite laatiuo nam de
bet dari in principio medicina laatiua fatis forti:
nam plures sanati sunt stati ex forti purgatione
in principio ras in caº. vel da sibi pittas iftas. et
sunt ipius rasis in. ir. almanforj sunt bene ap
propionate faciunt patiente cito incedere et surgere
Dicit rasis. K. aloe. z. i. dyagrediij gla. py. roh
rub. 3. f. hermodactilo. z. 3. f. vel. z. ij. se. api. se. fe
niculi. an. 3. f. fiant pittc que administrentur de
nocte. statim facta purgatione apponatur desu
per istud. K. lentigins aque. p. ij. conquaslen
et applicetur desuper renouet sero et mane et sup
diem. Noco huius applica portulacá conqssata
vel pfilluni vel nenufar vel fola recëtia arborj po
puli vel violatiani facta pina applicatise si no
fedatur bene dolo: addatur modicu opij. z. i. vel
z. f. in emplo. Et cù hoc applica statim aliqd de
fensiuu supra tibiá in actiori loco cauille: puta e
pithima dictum supius de glandib 2 quaflatis
bene bullitis. vel emplin dictus de farina faba
vel de bolo armeno cù gallis ná defenfua poda
gre sanguinea et colerice no differerit: nisi qi po
dagra colica magi frigida debét applicari tertia
die vel qita ad longius flóma ipm de vena me
diana vel de illa vena que est iuxta puu digitum
in manutita est melio: ná dicti est supius inten
tione ras in suo otinente ch podagra cała plur
es curatur cù ita flóia ná pluries vidit ch est mi
rabilis iuamènti facto si dolo: no sedaret bì
cù emplis dicht applica de il remedijs dictis in
matia cała sanguinea innouado remedia de du
ob? i duob? dieb? vl de trib in trib ppit duisita
té huo: 2 currëtiu vt é supt dicit. Et si vis mate
riab int? ingrossare et inefigidare da sibi do syr
de ribes vl de aq endiue vl poztulace sero et ma
ne vel de iulep. veru q: no potat vinu sufficit sibi
potare de ipo cù cibo et potu et alias cùnvo cocle
ari fac plená caftaneá aque bullite. Et si qas cira
grá de colera sola finglari vel a dno cù poznone
sanguis vl flat patat ch patecit ex signis statiz
dicht dieta remedia localia inten? et evert? ap
plicata copetut: lic i podag de colera statiz dicta
veru frigidioza copetut ab extra ch in podagra d
ípa colera ppit cám dicta. Et si qas podagrà pinte
et perorifinalè de matia flatica naturali vl inna
turali sola finglari vel cù portioæ sanguis vel co
lera modica vl manifesta habuerit ch patecit ex
signis 3rijs signis supradic: q: pes é fsalbid
cu rubore modico q: occulto vl paruz manifesto
vßente interdu ad qndá cimitarate cù calore no
bili in pnº flup matie ppter eius motum et opi

Solium

CLVI

lati̇oem inde factā in ipō mēbzo ex flurō ipi? su
bito:nam motus hūous ex se et ex modica porti̇
one colere vel sanguis hūo: flāticus ruens violē
ter per mēbū p venas et extra inducit caloē no
tabilem in ipō. Sumilr matia eſi:n̄s ex tra vafa p
pria caleſcit i ſe: q: nō regi: a natura nec guber-
natur:ideo necellano caleſcit dū talis colā inci-
piet pūgere ppe calcaneu: vſus partē filuſtrez
φ est viplurimū ſicur illa que e de matia colā in
cupit facere inſultu: in pollce iſte tal'nō d: ſic ab
ſtinere a vino ſicilli qui patiūtur a cā colā quia
matia terrea fria digerat ex ipō et tenet vim ſyr
licet pter penetratiōem facilē in pte noceat p
pter q: dam? q: de groſſori: et bī ſcactu: et in mo-
dica qritate ſumptu:q: bis vel ter in mēſa dum-
tarat. Et nō potare inſi poſt φ sumpſerit termau-
partē cibi incipiēte inſultu: ipi? puoec ſibi vomi-
tu cū digito intromiſſo in gutture v'l pēna inſuſa
in oleo intromiſſa in p[ra]ſiud: poſt cibū p hozam
dotect p[u]ocare domēſtico mō poſt p[ra]diu: cū de
cociuē raθ raphani et ampiſcas et ſemi: eo:um
addito modico olei croci et aceti k.p[ot] poſt p[ra
diū p h[or]a q s[ump]to p h[or]a incitat vomi: cū di
gito vel pēna intromiſſis vt dictu: eſ:nā vomit?
dat magnu: iuuaemtū in tali podagra de cā frigi
da. Raſ in ſuo 2tnēte in.c. p[po]:2n[ir]a[et] cū p[il]
lulis arthei: vel alijs dictis in p[er]ſuatiōe poda
gre de matia hūida flātica ſi in maiori: doſi deſ de
turbith vel de p[il]tis de oppopo: c: serapino v'l
alijs adděo aliqi: modicu: de lapide armenico
ſene et polipo[d]. Vel deſ ita: R.bmo[d].3.6. maſti
cis.3.11. p[ais] 3uč.3.11. miſceſt diſſepeſt cū aq cali
ba: et potet poſt p[im]u: ſomnu: Raſ in ſuo 2nt:nā
ſanat podagra flāticā. Raſ subdit φ tales in cu
ra ſemp bibat de tyriaca cū vino:q: q[lu]3 die vel d
duob? d iuob? dieb?: q: talis podagra flāca venit
cōſt in p[in]o veris tyriaca tollit maliciam talis po
dagre. Raſ in ſuo 2ntc. Aliq dát d: iſtis p[il]tis ſe
pe in p[er]ſuatiōe q[cp]r mēſe. p[er]v[el]. ri. in cura. p[er]v[el
p[ri]ij. ſemp in ipari nu:ero:q: meli? la[pa]t. R. aloen
cicotrini.3.11. turbith albi et g[ui]oſi.3.v.rob. ru[be].3.
i. et 6. hermodactilo[2].3.1.33.1 albi.3.1. dyagrediij.3. i
me[ll] roſ. q: d[u]ſiſ: ad inco:po:zandī fiat maſſa q
v[im]u: referuſt v[at]a: mō dicto: vel de iſtis R. anſiſi
maratri maſtis cardamōi z[edo]arii nuq m[] croci
cubebaru: caſſielignee. an[.]3.6. ſene epi[th]imi po-
lipodiij q[rc]ini an[.]3.11. turbith agarici hermodacti:
an[.]3.11. aloen cicotrini manne g[na]te. an[.]3.6. 33.
albi.3.11. ſalis g[ē]ne.3. i. me[ll] roſ.3.11. 2ſicia: maſ
ſa cū ſyr q: roſ. q: de abſinthio in p[im]is diebus ap-
p[lice]t deſenſiu: in tibia ſup[ra] cauillaz cū modi-

co pāno líneo in latitudine triu[] digito[2]. R. boli-
armenici.3.11. gallarū subtiliſſime pulueriſatarū
3.6. hermodacti[1]. subtiliſſime pulueriſato[2]. 3.6.
mirtillo[2].3.6. inco:po:zētur o[n]īna cū oleo nucum
et modico vitelli et albumin ſo: ap[pli]ceſt vt di-
ctu: e. In cā colā valeret iſtud deſenſiu: ſ nō po-
nas hermodacti[1]. et diſſeperabi: cum oleo roſ. et
albumin ſo: diu[]tarat in cyragra fiat ita: ſimuli
ter. Et i[]s q[ui]s ſciaticā p[ri]tē et por[ti]ſinale[]z habuerit
de matia ſanguinea flātica.1. φ c[u]s po[ti]ſiōc flān-
ſt habuerit q[ui] de pateſcit ex habitudine co:po[si]:q: ſa
tis ſanguine? colorat? cū v[im]ni ſat[us] rubicu:diſ
et eſt in p[ina] ſenectute flo[me]t de p[te] oppoſita ve
ne i[]mediane vel e[pa]tice.2n[ir] flo[me]t q[ui] eſt i[]u: p[ar
u:u] di[gu]ti: euſde p[ti]:s:q: multu: deſtrui: multum
va[let]. Raſ in ſuo 2nt c[ui]m[ſſo] cluſteri tali. R. mer
curialis ſicle folio[2] malue. an[.]m. i. abzoram cen-
tauree. an[.]m. i. ſe. naſturciij q[ui]ſati amſi. an[.]3.6. k.
decoctio in q[ui] diſſoluat medulle caſiſe.3.1. bene-
dicte 3. i. olei amig[ō]d. dulci[] q[ri]t.6. mellis.3.6. ſa[]
cōis.3. i. k. cluſtere. L[or]n[ir] ap[pli]cetur v[ér]oſe bis ter
ſup[ra] ſcia[3].2n[ir] i[er]u: ap[pli]ceſt et locus ſcariſceſt
et de ſanguie cū reitera: v[ér]oſis euacu[ne]t v[is]q ad
tres vel q[ri]tuo[2].3.2n[ir] inunga[]t loc[]e: cum oleo roſ
teneat dieta[] tenu[]e ſufficiat ſibi aucenat[]u: pedes
cap[re]ti vel po[ci] bene cocti p[ue] pu[le]t eu: auicule
p[ue]. vi[nu] groſſum bene limphau: i. p[ces]su cure
ſtuphe[]t aliqi: ſtomacho ieu:nuo iſta ſufficiat. Et
i[]s q[ui]s ſciaticā p[ri]tem et por[ti]ſinale[] de matia flāti-
ca ſola naturali vel i[nn]aturali fuerit cu[]s po[ti]ſiōe
aliqi: et modico ſangi. vel colere vel mi[le] φ e vt
plurimū ſicut pateſcit ex aliqi: colo[]e et aliquali
rubore loci. vel ſi talia non affuerint pu[ta] q[ui] eſt
et p[uro] flāte vel cu[]s po[ti]ſiōe mi[le] p[im]ta[]k cluſe-
re ſtati dictu: ſ in decoctiōe illa p[one]s de turbith
3.6. 33.3.11. ſe. naſturciij q[ui]ſati.3.1. benedicte.3.
1. olei d aneto q[ri]t. i. R. cluſtere iſto cluſtere ſunat
ſemel vel bis in p[ria] ſeptiana vel da ſibi de p[ill]u-
lis ſup[ri] q[ui] dictis aliqi: dant p[il]t[as] de serapino.3.11.
vel p[il]t[as] arthei:ca.3.1. et 6. vel.3.11. Lon[ſequ]t
ap[pli]ca[]t v[ér]oſam bis vel ter deſup fine ſcariſica-
tione. et poſtea applicant iſtud emplin. R. empli-
ceronei.3.11. armomaci.3.6. diſſoluat in aceto et
inſumul ico:po[re]t k. emplin ex[ten]ſum ſup[ra] alu-
tam in ſo:ma q[ui]drata oblo[]ga renou[]e ſemel in.2.
diebus vel cura[] si ſit venoſus φ habeat venas
appar[è]tes in manib[] flo[me]t in p[im]is dieb[]t ſum
pto cluſteri vel flo[ma] de vena q[ui] eſt i[]u:ta p[um]m
digitu: man? i[]u:ta euſde partis multu: diu[]tma
tenā. ideo multu: p[ſic]it Raſ in ſuo 2tnēte. Vel
inunga[]t in anch[is] cū iſto v[ng]ueto φ mirabilit[]

t v

fedat dolozē sciatici!' F. saluie mēte rute maioza ne nepite pīmule verungule caballine camōille bardane pentaſilon utruſq; cētauree lingue ca nis ſarifragi marrubij albi garioſilate piloſelle arſtologie longe lauèdule apij petro. macedoni ci. a[n.]m. i. arhemesſe rois marini. a[n.]m. ii. 2q; ſentur et ponatur in vino albo electo poſtea ipaf p mediui diē remollias bulliatur i codē vino per dona paufam colētur et illi vino colato addatur arnomaci aſſe fetide galbani ſerapini. ana. 3. ij. poſtea addatur agrippe dialce aragon marcia ton. a[n.]f. b. olei uniperi olei terebentine a[n.]q[ra]t f. bulliāt ſimul vſq; ad consumptione z vini alij addunt arſügie vulpine. f. b. multi no potentes ſurgere nec ire reparanſ c[ui]to vngueto ſi inun gan[que] in dorſo in anchis ad ignez c[ui]to vngueto et terminatur cura arheticæ.

CLapin. 92<sup>im</sup> de gibbositate.

Am gibbositas fieri in capit. pill[em] maiores hermodactilorum dande ſunt et oleu de keylin c[ui] apoſimate de ſeminib[us] ſepe ſumēdu[n] locus quoq; ex oleo ſambucino i quo ſtorar liqda et caſtorc[ui] et euforbiuſ reſo luta ſint frequēter imungēdus et a cibis frigidis et groſſis abstinēdu[n] Aq etiā calida in q[ui] cocta ſint mé taſtru[n] ſanſucq; et ſticados arabi cus ab alto ſup locu[n] diſtillāda eſt Deinde frequēs fricatio et inunctio ex oleis calidis faciēda ē. q[ui] ſi is q[ui] hoc patiſ egritudinis puer fuerit balneu ſolūmodo et inuncti ones ex his q[ui] predixim[que] ſufficiunt. Si a[n]t c[ui] gibbositas incipit affuerit ſebris a p[re]dicto regimie omni no abstinēdu[n] ſed apoſima ex ber beris factu[n] c[ui] caſſiaſt. i potu tribucendu[n] flobothomia q[ui] ex basili ca faciēda eſt et eſplaſtra vchemeta loco ſuperponenda,

Egibbositate in

ſpōdilib[us] et cura ei[que] ſciēdu[n] q[ui] ſpōdiles colli ſunt. vij. et ſpondiles dorſi rj[ui]s. et ſpōdiles alcatin ſunt. v. et ſic ſut. xxiij. ſpōdi les. et ſut iuſte et ligate mediocri ligafa: q[ui] ſi e[est] nimis la[ra] t[us] ſtādi p[ō] et por[ādi] onera debilita reſt. et ſi e[est] nimis ſtricta iuſturat: t[uc] inclinatio et curuatio ipediret. veru p[ō]a et v[it]ia ſpōdi[li] colli la[pi] or: e[que] p[ō] alijs p[pr]t ligametn[que] mag[ui] latu[n] et mag[ui] lōgu[n] et b[que] p[pr]t capit: moru[n] et collu[n] et ſic ſpōdiles liga[te] et iuſte faciu[n] dorſu[n] p[pr]t q[uō] do: ſuz e[de] ſpōdi[lib]a ligafa: et iuſt: et dorſu[n] e[m] co[pe] ſic lignu[n] q[us] eſt in erozdio nauiu q[ui] e[que] p[ri]ncipu[n] et fundamētum illo[rum] oſſu[n] vt diē au[n]c. de mébri[s]. c. vi. et ſubdit ſ[in] c. ſeqnti. q[ui] dicte ſpōdiles ſut p[caue] vt n[ucha] iuoluta pellicu[l] q[ui] e[que] p[re] cerebri e[pr]tēſa et p[re]tēſa c[ui] pellicu[l] eiuſde cerebri deſcedēs vt e[pr] ipa n[ucha] vna c[ui] pellicu[l] dic[er]ui ſeru[n] ouerēt. na[n]z ſi o[es] n[erui] a cerebrio ouerēt ſuſſet n[ec]u[n]z caput e[que] mauiu q[ui] ſic ouerēt. g[nerui] duo ab vna ſpōdili e[cepta] v[it]i ma et e[re]nt p[ui]a ſo[ra]nia la[ta]nia vt diē ſra i. 8°. d[u] iuametn[que] et. 4.°. d[in]t. diſlocaſt g[ra] ſpōdiles tripli ciu. vt d[or] 4.°. de int. c. 6. iu[n]d[ui] ſpōdiles diſloca[n] ab iteri? et ſi vna v[pl]es diſloca[t] m[ui] alijs e[pr]ſtētib[us] 3tiquis t[uc] p[cau]a[k] do: ſuz i codē loco vt diē ſra. et ſi int: illas vna ſana remaneat ſeq[re]t g[ra] b[us] aliq[us] c[ā] tal[de] diſlocatio[n]is dupler: e[que] iteri[us] et e[pr]tio: e[que] caſ[us] et p[cul]lio iuio: m[pl]tiple[us]. q[ui] c[ā] p[re] e[que] apa[n] i p[te] vicia trahēs ad ſe ſpōdilem p[pr]t in g[rossatio]e z abb[uc]uiat[i]o[n]ez ligametn[que] tal[ē]ca[n] ſe bris p[com]ita[t] et doloz. a[q]a c[ā] iu[n]ſeca eſt h[ui]nditas e[ceedēs] c[ui] ma[ri]a rela[pa]s et igroſſans ligametn[que] ſpōdi[li] p[pr]t q[uō] ſpōdi[l] e[pr]it ſi[n]u p[pr]u[n] a[q]a c[ā] mag[ui] cois e[que] v[er]tositas groſſa itercluſa ipellēs ſpōdi[le]: vel ſpōdiles p[pr]t q[uō] ſeq[re]t p[cau]ta[n]es et g[ibb]b[us]. veru al[n] ſpōdiles diſloca[t] p[vi]a ſaſini qui d[or] an[to]ſon[que] q[ui] curua[t] ad inti[n]us et iſtud 3tinsit p[li]b[us] ſenib[us] lōgu[n] et g[al]ib[us] et aliq[us] iu[n]embus. Et iſta diſlocatio et curuatio ad interi[us] fit rōne ſiccitatis lacertō[rum] affiſtēriu[n] iu[d]o et ſa[n]p[in]e de ianiti[o]e et iu[ra]bil[que].

Primo

q[ui]r[que] ſi ſpondiſis diſloca[t] la[t]a[t]i ſi m[ēb]a q[ui] ſb[li]ſtēnia ſnuo[us] o[to]n[cc]io leda[t] i ſenſu[n] et i motu ſoluit ſra A. de iuio. c. 6. circa mediui. et diēq[ui] t[uc] m[ēb]ra ſubſi[ſt]ēnia n[cc]io le[du]tur p[pr]t c[ō]p[ſ]ionez ſeru[n]o[us] inde o[to]n[que] p[er] q[us] in ſeru[n] ſenſus et mor[que].

Secundo

q[ui]r[que] i q[ui]b[us] ſpōdilib[us] to[ra]tura la[t] mag[ui] 3tigit ſoluit. ca. alle gato q[ui] ſpōdilib[us] colli q[ui] re raro i p[ecto]ze et rari[que] i ſemor[que] vt diē i fine capituli.

solui

CLVII

Tertio
qriſi ſpōdiſis muteſt ad exteri'
vt gibbus fiat vel ad interius vt
dorſiſz 2cauſt vtrū mebª ſub ea exſiſtentia inde
corſa rōne neruoz neceſſario cōpatianſ in ſenſu
t in motu. soluit capitlo dicto t in medio q possibi
le e q noceat in ſenſu t i motu mebās ſubiacē
tibus. t posſibile e q n° noceat: vt dicit ypo. in 5
de iuctur, nam ſi exeat interius vel exteri' magiſ
angulari t ſubito aliq[iter] neruus deſcédès cō
pam t. t ſic p[tes] ſubiacēres neceſſario leduntur
T Si autem rotüde exeat t paulatim tunc p[tes] ſub
iacēres nullo modo ledutur q[ur] neruï inde deſcè
dent es nò comp[ui]tūr: nec vie eo[?] coartantur:
nec opilātur opilatōne coartatoria. ſic sp[ui]s mo[
tiui t ſenſituiu trāſeut ſußaliter p illas venas m'
tum graciles neruoz. vt p3 in de iuam[ē]to anhe
litus ca°,2°.

Quarto
queriſt. Dislocatio ſpōdiſl'gib-
ſoba vel nò gibboſa cui? pticu
le e paſſio p[ri]cipalit. Dicèdu[n] q ligamèto[?] ſpōdi
liui c[os] ſequier t ip[os] ſpōdiſiui p colligātiam ip[os].

Quinto
queri ſi diſlocatio ſpōdiſiui
e pa' q p[er] vel p[er] colligātiq[ur] e ve
nt aq[ui]tas vel ap[ar] epi]ns vel veni[es] q[ui] venire nò
debet ſco[mi]n naturam.

Berto
qriſt. q[ui]s mo[?b]e. Æ. Dicend[ui] q[ui] offi
cial[em] p[er] ſitu vel p[er] societate.

Septimo
q[ritur] cui? ſtutis e noc[m]
Dicèdu[n] q[ui] regituiue ipi? na
turalis t mebi[na]dantis.

Octavo
qriſt. cuius ſtutis e paſſio p[er]
cipalit. Dicèdu[n] q[ui] motive q[ui]n
p[os]ſiunt ſe moueri.

Nono
q[ritur] g[ibboſi] i p[ecto]zalib[us] ſunt ne
diſlocati in ſp[òdi]lib[us]. Dicèdum: q[ui]
poſſibile e:ſ vt p[er]mi[n]z e: error infor[matiue] oſſis
tho[ra]cias q[ui] oſſa illa h[ui]t malam fig[ur]am.

Itis clarificatis
Lura diſ
locatio[s]is
ſpondiſiui tibi pateſcit. Prius autem e[ra] in cura p[
cedas ſcire os c[am]t et diuſerſat[è] ip[ui]s. q[ui] ſin hoc
cura diuſerſica[t]. veru diſlocatio ſpondiliu[m] ſeu
gibboſitas eo[?n] q[ui] eſt incipie[s] p[os]t curari. firmam-
ta t c[ó]peta curari non p[os]t. vt dic[iti] ?Rab in ſuo c[ó]
tin[è]te, id[è] dic[iti] in diuſiomb[us] ſuis ca[de] p[ro].

H[ui]s gibboſitates

curuſa habuerit p[er] modu[n] ſpaſi[m]i antroſot[om]i q[ui]
curuſa ad p[er]tem ant[er]io[re] vt fit in plurib[us] ſemb[us]
gracilib[us] t in q[ui]b[us]d[us] iuuenib[us] rōne ſicita[t]a, lac[tu]
to[ra]ſſistentiui p[er]t er q[ui] curuatiot [n]tractio redu
c[it] ad ſpaſinu[m] de iuam[ē]to, quapropter ſi tal'gib[us]

boſitas incipiat fieri curua: de c[ó]ſilio auëzohar
i p[ra]ctica ſua ca[de]p[ino] fiat in[û]ctio dicta ſp[òdi]ſi
um t lacerto[us] aſſistentiui c[ó]tinua ſero t inane e
oleo amigd[us] dulciu[m] vel c[ui] oleo olinaru[n]a tal'ma
unctio reddit ip[er] ſecur[u] a tali g[ibboſita]s c[u] cur
uatione dorſi q[ui] ſolet accidere ſemib[us], q[ui]dam inum
g[ui]t c[ui] oleo ſiza[m]o. veru[n]t oleu[m] amigd[us] dulcium
eſt melius t laudabiliu[m] o[n]m. q[ui] e ſubuliu[m] c[ui]
paua ſtipticitate neceſſaria in curōne taliu[m]. ver[
ba ſunt ip[ui]s auëzohar in loco alle[us]. T[em]t si q[us]
gibboſitate habuerit rōne ap[ost]ema[t]i aſſistentis
q[ui] pateſcit ex doloz[e] t febze c[ó]comitate: cura fit
purgádo c[ui] caſſia[k] fl[omando] t ab e[tra] lini[edo]
p[ut] q[ui]petit veris ap[atibus]. t clifterize[t] c[ui] oleo i
quo deco c[te] ſunt radices alce[t] e[ma]t lini[m]t p[os]
tus caſſie[t] c[ui] oleo amigd[us] dulciu[m] vel c[ui] oleo c[oi].
multru facit ad cura. T[em]t si q[us] g[ibboſitate] habu
erit ex g[ibboſitate] interclusa impellěte ſpondi[le]
yel e[ma]t fl[á]tica ruěte p[er] materia[as] catarri ad di-
ctas ſpondiles relaxante dicta ligaměta: q[ui] pa[
tefcit q[ui] ſe.nò c[ó]comita[t] t catar[em] pateſcit t non
pateſcit ex h[itu]dine co[pi]s: purge[t] c[ui] caſſiaſi[t].
t hermodacu[m]yel den[t] p[er]k[ee] hermodacu[m] cum
e[ma]t c[oi]. t empe[t]e locus c[ui] re[b]f[or]tis calidit[u]:
puta c[ui] caſto[de] maiózana t yfopo. t ita ſufficiat

CLapitulum, 9z, de paricibus.

CL
am vene groſſe t plene
t diu[er]ſo m[ō] curuate[ri]vi
rides i crure appuere[t]:
gritudo q[ui]t voca[t] adcſſe ſignifi
cat[em]. hec at egritudo freq[unt] accit
hijs q[ui] mult[ui] pedibus laborare c[ó]
fueuerut t q[ui] c[ib]aria coler[ā] nigra[]z
generātia freq[unter] ſumut. In p[ui]
cipio itaq[us] curōnis hui[us] paſſionis
bas[ili]ca minuere c[ō]nentit t ventr[e]
ex hijs q[ui] coler[ā] inducunt nigra[]z
soluere. Qu[em]t mentionē fecimus
in cap[io] de melácolia. hec autem
ſepe faci[ē]da ſunt. Et ab oib[us] a q[
]bus melácoli[a] pati[ē]tes cuſtodi[n]m
tur i h[ac] egritudine abſtiněda ſut
Post q[ui] v[ō] hoc regimen diu adhi
bitu fuerit ex venis q[ui]s i crure ap-

paruiffe dixim⁹ minutio fiat qui
bus sanguis tā diu fluere dimittat
donec q[c]cqd in eis ē euacuet: dein
de huiuſmōi patiēs colerā nigraſ
expellétib[9] vtak. 7 minuat ex basi
lica. 7 caueat ſibi ab oib[9]q coleraz
generant nigram.

Evaricibus

Varices
sunt venе

grosse mulţi dilatate in crure vel i in
testiculis.ná helemi affluet sunt tales
venas in dicti locis varices vocare vt p.3.iz.⁹.de iſ
genio pte vltia. 7 iste vene dilatatur vt plinum in
truo ſimistro p[ro]p[ro]multiplicatoem ſanguis groſ
ſi melácolici deſcedent, a ſplene, p[ro]pter q[ro] tales
inſunt curſorib[9] p vias 7 portatib[9] enera 7 p[ro]
cessu p[ro]tis talis ſanguis putreſcit, p[ro]pter q[ro] gene
rat corroſiones malas 7 p[ro]ſimas in tibijs q[vi]
curan p[re]. Aliq[ui]n ant tales varices venuit in cru-
re dextro ſuccedètes q[ub]ſud acutis egritudinib[9]
p viá crſis. tales n[ò] ſut ſic male. q[ra]ma[9] è min[
]ma. p[ro]pter q[ro] iste citius curan[que]t. 7 ad iſtas ſiſt
ſubſequtur vleus in tibia mag[que] curabile ſupradicto
p[ro]p[ro] minorè malicia matie. Varices iste curan[que]
multiplic[que] vno mo[] coru[n]pan[que] p[ro] cirurgicu[n]. p[ro] ligá
tur 7 frangutur 7 caro ibidè generat. 7 istud p[ot]
fieri cu[ju] rasrozov[que] cu[ju] cauterio potériali. capiut cal
cé viuá cu[ju] tertia pte ſaponis. faciut emplim in rotu
du[n] ad modu[n] argéti. 7 ponut deſup ſupra genu i
furcula venе illi[que]. istud emplin corrodi tamed 7
vnam illá et emittut illa 7 expellut p[ro] viá ſcare.
expellédo ſanguinem illu[n] coruptu p[ro] vená coro
ſam 7 aptá t[uc] cirurgic[que] regnat carne[que] claudi[que]
via illius venе groſſe varicose. 7 ſic ceſſat tráſit?
ilius malí ſan. ad tibiam. Iſtu modi curádi ſunt
p[ic]ulofi p[ro]pter reſténonè ta[que] male ma[que] q[ui]tine
ſi[n]a[que] ex malicia ſplens 7 epi[n]sis in ōututib[9] natu
ralib[9] eon[que] potiſſime in ōutue diſeſtua 7 expulſi
ua eon[que] hoc vult ga[que] p[er] de inge. ca[que] 2. p[er] t[em]. 4.
Ná tales ſic curati p[ic]htát multip[que] q[ui] ſi pa[nu]
co s[an]nos incurrút ſebres p[ri]cioſas 7 mora[que]
les vel incurrút maniá vel in[pu]ham ex reſténonè ta[que]
mal[que] ma[que] 7 hoc potiſſime ōtingit in ill[que] in q[ui]bus
inſunt 7 fuerút varices v[ultra] annu[n]. Quapropter
ſilio 7 Raſ[que] in toto ōtinére k[ur]a alia. flomet[que] de
basilica eufsd[é] ptis in q[ui]libet q[ui]tali ann[ui] p[ro]mo e/
uacuádo colerá nigra[que] cu[ju] aq[que] caſei ſeu cu[ju] ſero cap[
]no 7 cu[ju] decocto[que] epib[que] 7 yerarufini. ponatur i
ſo[ma] p[ro]p[ro] inuenes. ſex. epib[que] 1. 3. i. k. decoctio i ſe
ro cap[no] in q[ui]nundaſt yerarufini. 3. 5. vel dyafe[que]

ne. 3. i. ſoir floétur de epatica eufsd[é] ptie. ſoir p[ot]
apin illa varica 7 facere minuto[em]. 7 Raſ[que] in ſuo
[ō]tinéte dicit q[ui] floania 7 apia[que] illa varica a cal
canee vſeq[u] ad genu i medio ſim arbiuiz medici
7 euacuet q[ui]tas magna. iſta p[ot] ſien ſemel vel
bis i anno méſe maij 7 octobris. talis patiés de[
bet euitare res multiplicátes ſanguiné m[ic]cum
vt ſunt carnes false cuuſcuiu[que] conditōmis. carneſ
bouine caſeus 7 ſubſtátia leguimu[n] aq[que] caſei pu
ta ſen cap[mi] cu[ju] decocto[ne] epithumi ſumpta per
octo vel deſe dies de mane in q[ui]libet q[ui]tale anni
multú p[er]ſeruat a dáno cu[ju] kióia basilice. 7 t[uc]c suffi
cit apire vená varicoſam ſemel t[re] autu[n]i 7 i oc
tobri. 7 terminat cura.

T[est]aplin. 95. de elephantia.

N. E paſſio poſt[que] mani
ua ſit incurabi[que] eſt. A[cum
aŭt incipit ſi ei ſubuenia
tur 7 vt deb[us] medicata fuerit aut
ſanat aut manet ſic nihil addens.
A[cum] ergo pedis groſſicies augé-
ni vid[us] 7 color obſcurari: venе q[
]vites vocant appere cepint eger
aſſidue cogend[que] e[vo]mere: 7 culto-
diend[que] a deambulat[ō]e n[im]ia 7 ſta
tione 7 venter vomit[ui] p[re]ceděte ex
pillis maiorib[9] de hermodacti[que] ſol
uédus: deinde ad vomit[ui] redeum
du[n] poſt ill[us]. Hoc q[ui] m[el]totiens ſie
ri optet. A[ger] p[re]terea a cibis groſ
ſis è abſtiněd[que] 7 t[ib]ia a calcaneo
incipiendo ſurſu vſeq[u] ad genu ſtr
géda, an[ni] t[em] [ſtr]icto[em] epithiman
da è exaloe 7 mirra 7 acaſſia 7 po
q[ui]ſi[d]. 7 alumie cu[ju] aceto forſi diſſo
lut[que]. A[ex] basilica q[ui] man[que] 7 ſi]e p[ro]
minutio faci[é]da è neq[us] erect[que] iſet
nui[que] pes p[us] ſtric[te] ligat[que] fuerit ne
q[ui] epithima illo mo[] dimittat. vo-
mit[ui] q[ui] ſtreſſiter vtak. Q[ui] ſi p[ar]
interceſſit ſpati[u] a p[re]cedět/vomit[ui]

foliū

CLVIII

et appetit quiescere vapora ipsum
cui semib[us] cauli skica[us] arabico ci
nere de vitibus et lupinis et nitro et
stercore capno et farina fenugreci
ti mina et ia ex a quae cineris p[er]spaci
vnius diei aut duobus. H[uius] e[m] hu-
us egritudinis maxima resoluit p[er]t[em]
aut leniorem reddit

Laplin, 95. de vulneribus lumbovum.

Etiam aliq[us] logo t[em]p[er] s[up]er i
nus s[up]er d[or]sum i[ac]et lo
ca renu pleru[n]que rubet: et
mala ibi sunt vlcera. Ac ergo loca
ita rubere cum augm[ē]ta visu f[u]e-
rint mului s[ui]e p[anic]ui aut folia s[af]
licis s[ub] eo sternēda sunt et ipse in
die multot[em]es est soluend[em]. Loca
q[ui]que rubent aqua rosata s[up]er niue
infrigidata rozada sunt et flabella
da sunt ipa. Q[ui]s ſi calor p[ſeu]era-
uerit ipona[que] epithima de alhubra
ti q[ui]d in caplo de a[pat]ibus nomia
uiu[m]. Et ſi vesſce et vlcera ibi exor
ta ſuerit: ex vngueto de ceruſa cu-
rentur.

Lapitulum 96. de doloribus exterioribus membrorum.

Et in dolor i. manu aut i.
pede fit: eger interrogā-
dus e[rum] est ex p[er]cussione hoc
ei accit aut ſi aliquid ſuper ip[sum]
membrui cecidit aut ſup[er] ip[sum] diu
iacuit, aut ſi contingit ex cauſa ex-
trinſeca. Si aut[em] ab exteriori cau-
ſa non contingit ex locus dolēs c[ui]
siderādus est an fit mag[is] rubeuſ
q[ui] reliqui[n]us corpus: aut non. Si em

toto corpore rubicundior fuerit et
calidi apostemat[ur] medicinē curā
dus erit. Et ſi mebrūn neq[us] fuerit
calīm neq[us] rubeum: sed iam quor[i]
die obſuſcat[ur] ſiccatur: aqua caſa
ab alto e[m] ſup[er] ip[sum] distillanda et ex
oleo et cera resoluta inungendum
et dimittēd[i]n sic donec dolor ſeder[
Q[ui]s ſi locus quaſi groſſior viſda[que]
tactu etiā frigid[em] ſentia[que] freq[u]
erit fricand[em] et aqua caſa in q[ui] ſam
fucus et camomilla et skica[us] arabi-
cus cocta fuerit ab alto vt dixim[em]
super ip[sum] erit distillāda et ex o[lo]
de l[ei]ri citrino inungend[em]. Re gi
men q[ui]que ei[rum] ſubtiliādu[n] erit. H[uius] vo
multo vta[que] exercit[i]o et i balneo su-
det. Si aut[em] ita n[on] ſuffecerit: ven-
ex hijs soluatur que humiditatez
educit. Et mebrūn p[terea] ſi tactu ſen-
ti[que] firm[que] ſ PRICE[que] prius: et deinde inum
ga[que] et ex oleo costino et ſambucino
et oleo de been tepidis: et ex hijs ſi
milib[em]. Q[ui]s ſi ita n[on] ſuffecerint
ex vnguētis que in caplo de para-
lisi noiauimus inungendum erit:
donec sanetur.

Elephantia

i. d. t[em]o
re ma[que]

nui vel pedui. na talis paſſio fuit de
ſcripta a filiudime elephāns haben
tis pedes gressos tumideo. ta[que] tumorem duplex e[rum]
q[ui]da eſt a ca[te] extrinſeca et voca[que] elephātia no[vera]
n[am] ſit interd[u]a forni mo[rum] pedu[m] et tib[em] inflant:
[ut] et cachochumicis, pp[er] fluri malorum h[uius] inter
dui ſit a forni frigore cante dolor[e] forſte et ſolut[i]es
[con]tinui interi[que] et ex[teri] in manib[em] et pedib[em] et cor-
ruptione humo[m] in eſt[em]e. ſic r[oe] illo[m] ſit fluri[em] ad
idem mebr[u] et tumefat, et ab h[uius] interu[n]i in eſt[em]e.

dem ppter frigus penetras & soluec eleuæ kuni
capnosi ventosi inflates carne sicut videmus in
hobus & aialibn morius infra tridui, & tal'noz
& elephátia nô vera euement tpe frío puoris infani
tib? & mulierib ppter debile & rarâ còpoſitòem
eo:ûdè frigus penetras & solues inducit tumoè
in mcbr cais iam dicit, & fit tumo: vlcerus i fi-
ne ex câ iam dicta solucte & hûo:z corûpente:vt
videm in manib pueror in calcaneo, habemus
mulas, alia & elephátia q vera ɔ: q fit a câ intri
seca hûoz alio fluere seclusis câis extrisecis: puta
cr hûonbus flegmaticis vel meancolicis qd est
vt plinu vnde hûozes tales fluètes p venas mè
br: sua còtitatevenas excent ɔtênuâ eap agguado
& imbibik tal'humor sub forma ppa innaturali &
carnositate man vel pedis vel brachis vel cruris
Uli rafis in suo ɔti ca, ppo dicit q elephantia
sfirmata nô cura, vt illa q per annu vel p ànos
duraut, manifeste aut pòt repari a bono medico
& b est câ duplici, vna è q: est de gne caci. Ra
ibidè. Zilia câ est, q: illa vena p qua fluit maª ad
illa mèbrz vltra debitur est dilatata ppr quâvari
cà ɔ: ex intc:ène helenò, vt dicit lra, 13. de igeº
sanitar, c. vlti in fine, & sic q: vena illa vutra debi
tum è dilatata nc:cio mag è receptiua sup fluita-
ti: puta sanguis groſti & melácolici, & ipa vèa sic
repleta granata a quatico nc:cio deſinit abire illò
sup fluu p capita ipius ad mèbrz ɔtiguin, ideo ta
lis matia sub forma ſua innaturali & nô sub for-
ma ſecudaru hûuditatu subintrat poroſitate: mè
bri ad qd ſunt augmentans ipm indebite, ppr qd
dicit auic, q: è mo: b in còtitate augmentata. Silr
tal'matia corupit ei mebrz figura, ppr qd qdâ
dicit q: è mo: b in figura, & hoc vide: dicere raf
& rône talis figure corupit cius actio motiavo-
lûtarie. Si aut nô fuerit firmata nec magnifica
ta tal'elephátia ſb fuerit in pno fui principes mèm
magnificare nô attigês annu in magna pte tuc
ê curabil p bonu medic: 13 cù difficultate. Bvult
ra: in suo ɔti, ybi pont curá applicado fría ıts-
ptica sup illa vena, & ɔforzado pculicâ tûnda cuz
moderate resolutis & pſicatiuus & subſtrahêdo
materialè cám cù euacuatis euacuâtab plegma
grossum & colerá nigrá cù medicis appro:pat, vt
dice: ſkatim, C et sup b nota q elephátia sp cò
comita: varica, i. vena latá, p:pmátc matia z ſubi
to & ɔſesti i mèº, ná tal'vena è lata, i pcesſu autè
ppr receptôz plume matie mag dilata: ppr qd
videm q freqntar, flisb huit venas mag latas
solite i brachis, 16 q varica sp ɔcomita: elekan
tiá 13 nô ecôtra. Ra: ſi tractaunt de eisde i. c. p-
po i ſuo ɔti, C alti nô q ois elephána còit

popifmat bis vel ter i anò, q hûozes illes aut in
nañales mktiplicat i coripb nris fin pl? et mm?
dusis tpib? an:vt legit p? sumidia: i. c. p? vt flá
i hyeme: san i vere: col a i eſtate m:ia i autu:no.
t mouët mag ex eo: ña i ll:tpib? ppter qd q: ele
phátia ſit de san. groſſo flátiaco vel m:ico còit po
pifmat i vere. ad qd iuuat ei? diſſolu? rœ pis. ſi
milit popifmat i autu:no còit, q: ma? tuc abûdáti
us gñat & mouët ex ſui ſia & popifmat. i. mag:af
ſligit & caleſcit & tueſcit m:im duob? aut trib? die
b?, & b ſuit còit circa plemilum: vividem? d fac-
to. & rô dictat rœ ſpeculáti. C zu dices, q è câ p-
mitiua & potma? ſue gñatòis. Soluit raf i ſuo cò
ti, q: sp fit freqnt fit ex naufætia ſatietate & còit
fit a ma? fluëte ab emûctorije principali mébro:
rù.ná fit in manib? subito & kſetim a ma? fluëte
& ſub aſſe:tt. ná multi ibi apant apate vo & hvo:
& ma? pyiá crn tal' expellik pyens illa medianá
coem ad inſen? puta ad manu, & sic man? rema-
net tumida & gûata ppr difficultate reſol:ois tal
ma? groſſe & ɔtiniu flur: i:pi? ma? ad locu ab ip
ſo emûctorio, & itu: cafuz vidi ples p: pessitulijs
catur ſi: plies ex fluru ma? a cerº & ab ei? emum
corijo: p vená illá g:ſan ad ipam manuz, q: illa
vena mediana aſced:es ad cere m: bifurca: & inſ:
dù recipit talè ma:ia, & itſe caſus ɔtigit ples in
p:ſsi:ib? cer¹ & i pua apoplia t & media t in flu
pore t de poffibili i alis p:ſsi:ibbus capri, g:na:
át i pedib? còit ex ma? fluëte ab emûctorijo: sple
nib & cpa:ri, & b plies vidim? i pessitulijs: i ingui:
bus apat, ná ſna expellit materiá talè motu crei-
co tali un:ſpecto ad inſen? Et cù medic? tenea: ſe
q intem:na:re regulá in pre vel i toto ſuit rô me-
dico: & motiu: n: i cura apatú i inguimb? debet
ſieri flòia de ſophena illi? p:ri, ná in b fundant ſe
moderni medic:ar, huit roem i agêdo: bù t: faci
ant i p:niº p. 8. vel. 9. horas án: q ma? ſit corup:
nec facta veneno:fa, ná ſir ſi fiat ſeq: effumatio
pessima & pessitera ad principalia méb: & t ìo còit
m:orunt. C notu: è cuilibet ſpeculáti q elephan
tia è paffio officiali: & còtitate augmentata t i figu:
ra, & è p colligátu: mébrz mádan: & vene ɔtigue
& è paffio lactor m:el & ɔcautatu:it, & è ex nocu: re
gitue n:alis & vital: m:el recipien: & mádan:el, & è
paº monue aiate b:tu:q, q: illi inſert nocu: m i acto:
fua motiua.

Htis clarificatis
cura ele-
phatic, p-
ut ſibi euement tibi pateſcat. ná ɔſſum è a rafi in
mul: loq: marie i diuſionib? ſuis q: nô firmata
nec magnificata cura: a bono medico: ſi cù diffi
cultacyel ſaltè erit nil addés i malicia rô dicti è:

solūn

CLIX

q; bene p[uidètes i maª q; intrauerunt i naturáva
ricar; nò s[ui fit ad vtilimù dilatate; iò p[rit strigi; i ad
debitù q[ui reduci cù ep[ithiatib;]t eb[rocatòibus
stiptiq; t ligatur st[ringètib;]t for[ti]p[im m[em]m;]t fic
nò recipiet in matià v[tra debitù, nec p[;]nis m[èbra
subiacètia nò replebunt; v[tra fin natura de q[ui sit
cura, m[às]fina ant; t magnificata non curatur p[]
pter cám [rià, s[illr q[ra]ma flura;]tinue t; i pl;]m
gròs[la]k; t lapidifica; eo q[] tale m[èbra]ulogàk; a
fonte calons t p[;]s eius subtilior; còinue exalat:
dùrapat repatoem ant; manifeste recipit diuertè
do t e[nando materià fluètè t flura;]tumèdot p[]
ticula; egrà;]t for[ta]do cù q[ub]sfudà cal[is st[iptiq;em
br[oc]ado por[;]me i fine e[nonis t refol]onis matie
puta; c[;]via p[;]pa calà vel cù le[]xia calà. [C]Si q[]
gelephatíà incipìcte; n[] firmatà acurrent i mani
b[]v[l]i pedib;]q[]d p[ate]scit q[;]tuo; n[;]e mul[;]tù mag
nificat; t n[;]e m[às]fina s[olù duravit p[;]mèsef; anu
nò attingès p[;]ar attigès, p[;]us q[;]sidera; e[]s i fit de
san. g[]ffo ml[;]co q[;]d p[ate]scit e[] rubòze aliq[;]li ob
scuro ip[;]t m[;]e]t ex cal[;]i t i taciu. n[;]a s[]enti]k aliq[;]li
cal[;]m t ex maiòri m[à]ſekatòe v[;]ca;]p i pub[;]vicim
puta i erure t in brachio. vel s[ui fit de flàte gròs[]ſo
q[;]d p[ate]scit ex g[]ſſicie m[;]e fine aliq[;]u rubòze t fine
cal[;]taciu: inno ſenti]k m[;]e]t q[;]li frim n[;]o h[;]ns emi
nètià c[;]otit rátà ſic ſctá ex ſa. ml[;]co. r[;]a i diom[;]b[;]fu
is pp[;]t maiòre g[;]ſſlicie m[;]e n[;] poter; po[;]ſitates t
q[;]cautitates lactò; manu;]m pedù subitrare, pp[;]
ß ita rari] fili] otigit v[;]tult r[;]a i diom[;]b[;]fu. q[;]
pter l[;]z oueniat i duab[;]t it[;]eròb[;]curatis puta i e[]
fugìedo m[;]l'tiplicato;]z m[;]e c[;]dieta cib[;]t por[;], t s[]
i strigèdo dictù m[;]e]grù ne ma[;]m'fo;ridàs ſicre
cipiat t i strige[;]o;cas illas p[uidètes ip[;]s m[èbr]
cù ligatur t ep[ithiatib;]t st[iptiq;]t difc[;]ouemùt i it[;]
tiòe curatia q[;]c e[nare ma[;]m'fluctè t ip[;]az dùitere
vt stati declarabi]k i ſequib[;]. [C]Si q[;]s g[;]elefatíà
icipièt; n[;] firmatà d[;] fa. g[;]ſſo ml[;]co p[;]d flàte h[;]uenit\qnò p[ate]scit e[] ſiq[;]mi]t; ia d[;]ic[;]t pa. ab[;]ſicat a cib g[;]ſb
ſan. g[;]ſu]l]i fl[;]a g[;]ſu]l]i g[;]n[;]antib;]: ſic ſut carnes vaccie
carnes q[;]c v[;]eatòe capi]k: [ſba leg[;]mù paìs az[;]
m[;]:caules cib;]q[;]e paſta az[;]ina pira mat[;]byema
lia p[;]ſces beluales t teſtitudiales: vin[;]g[;]ſu po[\;]
tifi]c'dulce. t v[;]ta]k cib san. subtrilè g[;]n[;]antib[;]. vt ſt
pulli gallie p[;]dices colùbi unuenes vitella ouo;]m
tremula caro mutò;]s e[]vm;]nt auicule p[;]uet fil[;]a
olera s[br]iliavit ſut s[pi]ar[;]gia e[] c[;]p[;]te bo;]ag[;]b;]zodia
ſimplicia c[;]pau[;]s p[;]eb[;]: vin[;]ca;]p talib[;]v[;]te]k i ma
gna p[;]te ſut regis. iſup[;]vitabit de[;]abulatò;]z t stati
on[;]e l[;]gà t brachij] ſuſp[;]ſionc[;]. pes vel man[;]q[;]
in pane liget; t st[rig]a]k; t c[;]ſaceola l[;]nca a cauilla i
cipiès b[;]n st[rig]èdo v[;]ſo;]s ad iguianà l[;]a palma i[;]
piès b[;]n st[rig]èo v[;]ſo;]s ad radicè brachij] ſeu v[;]ſo;]s ad

[]ſb[;]cellas, an[;]t at[;]tè ligatur a[;]ſorti]ſtrigètè epiti
ma]k t eb[;]rocab m[;]em]d[;]m im]m]ſequenti f[;]r alo[;]c mir
re acaſſie aliu[;]n v[;]tus q[;]s an[;]k. i. miſceat]k t pul[;]tia
t ponat]k i facc[;]lo d[;] aluta. d[;]mác capi[;]ak vn[;]p. bo[;]
n[;] dicti pul[;]dissolua]k i b[;]oa p[;]ita ace[;]cal[;]i s[;]tak ele
ſatà ſui]t d[;] fa. g[;]ſſo st[ip]c[;]o, t s[;]ui]t d[;] flàte g[;]ſſot ab
luat]k m[;]e]g[;]ta p[;]es t n[;]ibiav[;]ſo; ad iguaria. ma
n[;]t brachij]uſo;]s ad []ſb[;]cellas. b[;]k d[;] q[;]p[;]mác p[;]r. i]
aut. ijj. m[;]eſes v[;]ſo;]g[;]tibi sanitas t repa[;]o] appeat.
t b[;]k p[;]aliq[;]le paufa add[;]e d[;] i duob[;]q[;]e]q[;]ntib[;]d di[
cto pul[;]tace d[;] vi[;]l in ou[;]ado put diſcreto]i tue vi
debit]. Adu[n]te n[;] q[;] tale ep[ith]a]k cal[;]m]t m[;]e]tia d[;]
ta c[;]i eb[;]rocèt tpe fro q[;] aliq[;]li ob[;]ub]tèt ſeu a l[;]oge
coo[;]pia]k; c[;]pànis l[;]ineis cal[;]is ſin]r dicta m[;]e] liget]
t eb[;]trigat]k; t c[;]ſaceola ſeu c[;]uz b[;]eda p[;]am l[;]ine]m
ſati d[;]co. Et s[;]i fit d[;] ſa. ml[;]co fl[;]omer d[;] basi]c[;]o v[;]l d[
co[;]t p[;]r]re]e ſin]r purge]t p[;]vices. q[;]r paulatim bis in
ſeptia] c[;]a]q c[;]aſeit ep[ith]i d[;] ex it[;]e]tò e r[;]a]k i ſuo m[;]
'f[;]r. ep[ith]i. 3. i. k. decoc]c i aq] c[;]aſei q[;]d ſuk k[;]petus
aln[;] poter] addere ip[;]i colatè d[;] yerapi]ga. 3. 6. k. 3.
i. r[;]a]k i ſuo q[;]t d[;] abat p[;]r. ijj. p[;]ij. dies q[;]l[;]mác l[;]o]c]e
ra]k aln[;]h. 3. i. alo[;]c c[;]o]c[;]mi c[;]o fo capno ſctá purga-
tiòe bis l[;]ter k[;]omèt]k venè g[;]ſſe vidès q[;] appèt cir-
ca curaturá genu ſup[;]l]b[;]r]t v[;]tibi videbit vena
ma[;]c p[;]mpta t c[;]r]h[;]at mag[;]g[;]riitaf k[;]i tel]i k[;]omia
Et s[;]i eleſa] e[;]et i manu ead[;]ròe ap[;]ices ven[;]a g[;]ſu]
or[;] brachij] eiuſò i b[;]oa q[;]ti]k fin mod[;]n eut[;] san. a
dictavèa. v[;]ez s[;]i an[;]t]a fl[;]o;]iaz iex;] reitares fl[;]o;]iaz
basiliq[;] p[;]r]re]e fo[;]s n[;] errareſt por[;]me s[;]t tale co[;]
viuat i q[;]meſſato;]b d[;]e]eq[;]n]i ſita ſctá ſubſc[;]tìc]o m[;]
i p[;]te c[;]a]ratis t fl[;]o;]js applica bis ſup[;]a manu;]m t
ped[;]e d[;] manu ſub]r] ligat; a d[;]ea d[;] plàtagie q[;] eit d[
arnag[;]loffa p[;]a]q[;]ſlata. b[;]facto q[;]ubſudà dicb[;]p ap-
plicab p[;]mo]m] e[;]p[;]l d[;] b[;]g d[;] ſeq[;]t 'f[;]r. ciner]i rad] cau
liu. 3. 4. aru[;]g]e por[;]ci] at]t]q p[;]uſk ad icorp[;]d[;]mi
ſceat]k i mora[;]t t ſmaneat i mod[;]n mel[;]k. iſto miro
mò]q[;]uit i m[;]e]ma[;]m. t h[;]c[;]b mag[;]g[;]b[;]o]c]t e] maria]t
vailitates. v[;]ez q[;]r: ml[;]tù ſoluit in]d[;]tù ſmanet por[
ma]k ml[;]tù ex]icca]c i m[;]e]q[;]p[;]t q[;]d d[;] q[;]n]i r[;]a]b appli-
cab p[;]q[;]ſdà dies. v[;]d]e l[;]ouab[;]p in]kualla d[;] aliq]
ſimellitio puta d[;] aru]a]na]k l[;]gallie v[;]l d[;] medulla
core ceru l[;]vituli. l[;]d] iſtis o[;]b[;]i fil[;]mi]k, l[;]applica]b
iſ]d ex it[;]e]tòe r[;]a]k i ſuo q[;]ti]c iu]n]e n[;]e par i]b cauſi. f[;]
r[;]a]b malue] bullite]t b[;]n]q]rite q[;]rt. i. ſepi eu]ni q[;]
ſuk ad icorp[;]d[;]mi ſmaneat i l[;]q[;]e mel[;]k appli-
cádo ſim]ed[;]ni dicti] de cinerib[;]m]p[;]o;]s a]q v[;]l' A]
die mod[;]m]m]d]ſto reme]t]o fer]t mác. ſin]r recaſ] ad
reme]m] stati d[;]em. r[;]a]b di[;]c q[;]fil]r p[;]otes facere c[;]o[;]
li]ſ malue]c]t adipe ana]k t gall[;]c. r[;]a]b di[;]c i ſuo q[;]
q[;] armò]iac[;]n diſſolutù]k c[;]ace]ß i d[;]e]c fa]k n[;] mirabili]
ſb[;]tilat ma[;]m] induрат]k ac]idit, v[;]n r[;]a]k i ſuo q[;]ti]c]
in q[;]o] al]máſo]re t in diu]ſionib[;]q] ſins v[;]ult q[;]alea

160.

cogantur vomere ante applicatōnem horō saltiz
semel in septumana et pinittere latatua dicta: sſ
bis in ſtra. si vtaſ vomit ſe euacuatōne semel in ſe
ptumana cū applicat dicti curabit vel nō addet i
malicia toto tpe vite ſue veru eis eſt valde tedio
ſum puocare vomit ſedūtur in capite et ocuhe:
t in pcozdiſ, ppter qoſ magis vtīmur latatius
Si at tuvis magi benigna vomit ſuocare: vtaſ
in prādio t in cena de radice raphani cuſ aceto
capiat tres vel. A. bolos in principio comestionis
t tertia vel quaſta die ſumat diuerſas earnes et
axiogloſas in magna cputate cum diuerſ vinis:
t poſt prādiu p vnam horam vel p duas ſumat
potu sequētem. R. aque decoctōnis atriplicis t
ſe. eius quart. i. olei cōis quart. i. croci ſiluetur. 3.
ſ. aceti squillitici. 3. i. miſceāt t k potus t deſ ca-
lidus. dum tenuerit p horā vel quaſi unponat in
gutture digitu ſuī vel plumā galline infuſam in
oleo t inciret vomit. iſte vomit vel, ſiſtis dz pze-
mitu t pcedere latatua ſupius dicta.

## Et ſi quis elephantiā

incipientē de kiegmate grosſo habuent: qoſ pate
ſcit ex ſignis ſupius dicne: facies ea q ſupius di
cta ſunt ex applicatōe ſup mebzo veru applica-
plantagi dicte non h3 ſic locuī in materia ita ſed
loco illius vult raf q appliceſt deſup fel porcinu
cū modico bōbaci purgādo pūs cu pittis ma-
ioib' de her modactil: diſſoluedo eas aliqua de-
coctōne in defectu illa: facies decoctōem d her
modactil t de turbith vel dabis. 3. 1. turbuh alb
t cūmoſi. 3. 1. cū. 3. 6. unzib er. 2. 3. 1. panis succ. i
diſſoluant oia in brōdio cauliu rubeo? vel i brō
dio carnium. t ſivis potes addere. 2. 6. yerapigre
ga'. nā ita medicina ſans appoſat i ita ma.
Ita tibi ſufficiat, p vtraq elephātia incipiente
t nō māſua. nā aut curabit aut nō oino erit ad-
dēs i malicia ſeu nō augebīt in toto tpe vite ſue.

## Et ſi quis elephantiā

ſimā t māſuā hūrt q duraui p annuyl p duos
ānos: nō qras curā q in incurabi: e: cáis tam ſupi
us dicti, repatiōem aut manifestā recipit a bono
medico cū dicta ſupi' dicta t cū purgatōib' dicti
ſin naturā materie peccan: in repatoē tali ſic p
cedim' aliqliter purgam? cū simplici farmaco:
ſin odiuōem patient aliquos purgam? ſolu cu
cliterib' aliquos cū ſola caſſiakaliq cū ſero ca
pno t epubio dūtaxat bis in septiana: aliq cū
yerapigra in potu: aliq cū turbith pulueriato
T. duerte iu qo curari non puit nō debet fati

gari cū latatis nec cū embrocatoib' et epibimiſ
q: paru valeret, ſufficit in tali: repatoē ligare mē
bui c materiā aliqlē euacuare cu farmacijs dicti
t qbusdam kiomij et remedia ſupi' poſita appli
care ſup ptilica modo t forma ſupradicti. Ue2
TRaſ vult q in tali magnificata cū maª indura-
ta applicáda de iſ' que dicta ſunt ſupheſ mem
bui cū ſumo aceti, capiaſ march acita. i. merda
ferri ſeu pume: ferrit igna: fornt et ſup ſp gaſ a-
ceti t inde illud mēbui ſpume: p paufas. ita ta
liſ ſpumatio ſiat p internalla poſt quosda dies:
applicádo remedia ſupradicta. t ita tibi ſuffici-
ant in cura elephātine incipient t maniſue plura
remedia poſſem tibi ponere, pimſi tibi in pnis-
cipio clarificatorij dare pauca remedia electa t
secura et fic, pimſa attédi tibi cū laude dei q vtu
tem mbi largiri dignatus è hoc opusculi dictu
clarificatorij complendi, t ipe bvidict in etius
t vtra. Amen.

Preclarissimi opus Johānis de tornamira do-
ctoris famosissimi atq. decani p[clari] studii mon-
ti p[er]ſculam unpſtium lugd. p. Johānem trechſel
alemanu artis impreſſore mag[rin] Anno n[ote] ſa
lum Dilleſunoquadragtetefumo nonageſimo
die yo decumafeptuna meſis Œmij ſunt feliciter.

Epistola

Reuerêdo dño ac mgro mgro Lornelio vitrifi:is de goes artiù, t
medicine docto:z Jobes de lalanda Salutê plurimá dicit.

Scribis te perdocte vir absentia mea nô mediocriter affici:vnûq habere solatiu q p me clarifi
catoriù diu Johánis de tornamira teneas, sepe eîn investigio me collocef grati q hijs fomentis
acqefcis inuic êgo ep[as tuas lectito atq idêridê in manus quasi nonas limno t co magi ad tui
desideriù accêdo:scio nûc te eſſe p[ciuì ſtudiù oádi:ſ non ideo ſep pugnacê te t q[li bello: ſi-
lum ſuaſerim: vt eîn terre varijs mutanſq femibus. ita ingenia nra nûc hac nûc illac meditatône
recolûtur. volo interdi aliquid ex h[ito]n[oria locu ap[]hendas. volo ep[]az diligêtius ſcribas. n[á] sepe
in o[]zône q[] non h[ito]riza mode:ſ p[pe] poctica deſcriptône neceſſitas incidit t p[]ſſus ſin o puriſq
er eplis petitur fas eſt: t carmine remitti. n[ô] dico c[]ôtinuo t l[]ôgo id eîn p[]fici n[î]ſi in ocio non p[]ot:
ſ hoc arguto t breui q apte quaſaſlibet occupatôes curaſq diſtrigit:luſus vocant. ſ hi] ſuſus n[ô]
interdi minoz[]e gl[]az q[] ſeria ſequiùn[ur. veru vt ad p[]poſitù redeam sepe ſepiufve me eſſagitaſt:vt
q[]d de h[uius diu clarificato:ij ohánis de tornamira ſenſerim fido p[]ecto]e tibi referarê. accipe nûc
qd de vniuerſis generaliter iudicem. ê opus pulch[]r: validu: acre: varu: elegas. p[]u: figuratu:z. ſpa
cioſum etiá t c[]i magna tua laude diffuſum: qu[]ui igenioſus e[]titerat: acut: ? acer. t q[]p[]lurim[]i ſcri
bendo t ſal[]h]abet t ſel[]t nec câdôris min['] dedit eîn nobis q[]tû maxime potuit. d[]atur? ampli: q[]si ad
dcos n[ô] abiſſet q[] ſe ex p[]ncipijs q[]trarijs c[]ôpoſitù nouit. t aliq[]n ex deſtitigatône elemêto:u in ſua
p[]ncipia resolui q[]b[]ſiſco: est vn[]uquodq resolui in hijs ex q[]bus c[]ôponit. t ſe tâdem c[]ia reſi[]ctu:
t m[]hil h[abitu]t p[]ter ſamá nois ſempiterná. ſi b[]tuti opam d[]ederit: iuſticiá dei timo:q[] co]uerent. L[]ſt
mihi crede hoc opus phumane vir ſumis laudib? ac h[]ono]e celeb[]andu: q[] t b[]utibus intellectijs
quar[]u ſim[]s eſt veru: t mo[]zalib? q[] rectu] equiſq p[]ponit inſignit: ſit: t vi]n naturáq reru] n[ô] igno
ret. L[]ſt eîn ſumina ſulticia ſi tibi opus ſit p[]ua aq meſura. queras poruſ de arduo ſumie: q[] de p[
]uo fonte h[]aurire. n[á] qu[]i de magno ſumie cupis p[]iculi ê ne illud p[]lapsus fluctib? tractus emar
garis. ſit i[]g[]it tua res familiaris n[]ô]ita anguſtavt in ſordibus ſ[]feris: neq[]s ita magnâ vt ſollicitu] te
ſemp teneat. N[]ûc p[]roch deu atq hoim ſidem in ſumina opinionu p[]ueriſitate v[]lamur vt pene cuz
lacte nutricis erroz[]e ſuriſſe videamur. qu[]ui v[]o p[]ar[]tibus mg[]r[]iſq[]3 redditi ſum? tâ ita varijs imbui
mur errozb? vt vanitati veritas t opinioni ſ[]firmata natura ip[]a c[]edat. veru diuerſo: medico:q[]roz[]em quasi radicem o[]m malo: ſtrip[]r diu ohánis de tornamira volumê ſe e[]tracturá pollicer[]t.
Demus ergo nos excolêdo: patiamurq[]3 nos ſanari: de hoib? loqu[]o:omitto q[] p[]ferat q[]q[]3 patian[]k
ambiciosi hononis cá laudis ſtudioſe gl[]ia cá amoze inceſe cupiditatis. ſ adhibeá e[]p[]le modu]zt re
deam illuc vi] deſlur[]i. Tradit[]u eſt nobis Jobem de tornamira noſtris tempibus n[]r]oq[]3 ſeculo vi]
r[]iſſe ac eus picturá quo ad eus lib[]i subſubitáte e[]cellentáq[]3 videmus. q[] ená regio: q[] ora: q[] locus
fr[]acie p[]uincieq[]3: q[] p[]ſes forme: q[] practica: q[] i[]genij acies q[]d remigi]t: q[] mor? hoim: n[ô] ita erp[]ict?
ê vt ip[]e non vi derit. nos vt v[]ideremus effecerit. Aſt h[]ic liber oi laude dign['] h[]ic ſum[] tonátis y[]ba:
iu[]ta ill[]d Ecc[]laſt. 3[]8. Diſciplina medici exaltabit caput illius t in ſpecu magnato:z collaudabi]
h[]ic via practicátiù: h[]ic cor[]pis salus: b[] quo pacto br[]in te ac felicê redda: q[] h[] est q[] n[ô]nulla lib[]or[] vo
lumina breui ope complecti]k h[]es opti]mo t famos]ſſimo caractere im p[]ſſum. n[á] ex inclu] viri offici
na cui merito o[]es tenemur ob ſumini viri p[]ſtantiam: ac fructu ab illo h[]ac tempeſtate nobis e[]po[
]ſitum. quot t qua]ta h[]ic addita fueru:q pacto caſtigata p[] reuerendu] d[]in ac magiſtr[]u Jacobu] de
Daude artiù mg[]r[]i]t i medicia licêtiatui p[]artſiſe e[]p reuerêdu d[]in ac mg[]r[]i] mg[]r[]i] Jobez de lala]
da aragoné] dioce. ce[]sarauguſtané] artiù t medicie doctore]. Neq[]3 v[]o effectáda ſu]r p[]docte vir ſp[
elata t e[]rc eſla. n[á] vt in pictura lumen n[ô] alia res magis q[] vmbra comêda]k ita lib[]u diu Jobis t
 tornamira clarificato:ui tá ſubmiſttere q[] e[]p[]tollere decet. A[]le viro:u]m decus.

162,